Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2684/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6173 Biegli sądowi i tłumacze przysięgli
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 12 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 15 poz 133
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant ref. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia biegłym sądowym oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. D. (dalej też jako "Skarżący", "Wnioskodawca") jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2016r., [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016r., [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia biegłym sądowym w dziedzinie medycyny, w specjalności "medycyna ratunkowa".

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – dalej jako "k.p.a." w zw. z § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133) – dalej jako "rozporządzenie".

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowiły następujące ustalenia organu odwoławczego:

Wnioskiem z [...] kwietnia 2016 r. Wnioskodawca wystąpił do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o ustanowienie go biegłym sądowym w dziedzinie medycyny, w specjalności "medycyna ratunkowa". Do wniosku załączył szereg dokumentów na okoliczność wykazania wiedzy i doświadczenia w dziedzinie medycyny, w specjalności "medycyna ratunkowa".

Pismem z [...] czerwca 2016 r. Wnioskodawca został wezwany przez organ (pismo podpisane przez Wiceprezesa Sądu) do wykazania teoretycznych i praktycznych wiadomości specjalnych w zakresie medycyny ratunkowej wobec faktu, że dyplom poświadczający specjalizację z medycyny ratunkowej uzyskał ledwie [...].04.2016r.

Wnioskodawca w odpowiedzi, w piśmie z 13 czerwca 2016 r. (mail) zawarł m.in treści: "Jakim dorobkiem naukowym dysponuje Pan Wiceprezes Sądu, chciałbym zapoznać się z rozprawą doktorską, artykułami naukowymi i innymi szczególnymi dziełami zanim udzielę odpowiedzi. Proszę też o informację, z jaką datą Pan Wiceprezes został mianowany na ten zaszczytny urząd i po ilu latach od otrzymania dyplomu magistra prawa".

Ponadto, z ustaleń organu odwoławczego wynika, że w odpowiedzi na wezwanie, wnioskodawca złożył pismo z 14 czerwca 2016 r., w którym znalazły się m.in. następujące stwierdzenia: "odbieram to jako wyraz troski i zdziwienia, że osoba zarabiająca miesięcznie trzykrotność Pańskiej pensji, przy głodowej stawce godzinowej za opracowanie opinii biegłego sądowego pragnie być organem pomocniczym dla niezawisłego sądu", "z wielką skromnością informuję, iż mój czas godzinowy przepracowany w dziedzinie medycyny ratunkowej prawdopodobnie przewyższa Pański staż godzinowy sędziowski...".

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] odmówił ustanowienia R. D. biegłym sądowym. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia (w sentencji omyłkowo podano pkt 3), jako faktyczną zaś – brak po stronie Wnioskodawcy rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że miejsce zamieszkania kandydata, miejsce jego pracy, ilość obowiązków zawodowych, jak i zachowanie kandydata w trakcie postępowania w przedmiocie ustanowienia biegłym sądowym przemawiają za uznaniem, iż nie spełnia on przesłanki określonej w § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. Wnioskodawca zamieszkuje bowiem w [...], zaś obowiązki zawodowe świadczy na podstawie kontraktu w Szpitalu Wielospecjalistycznym w [...] w wymiarze ok. 200 godzin miesięcznie. Zarówno więc odległość od siedziby sądu, jak i wynikające z dużego obciążenia pracą zmęczenie psychiczne i fizyczne ograniczają jego dyspozycyjność i stanowić będą obiektywną przeszkodę w należytym wykonywaniu obowiązków biegłego, zwłaszcza w obliczu innych planów zawodowych wnioskodawcy (przewód doktorski, II stopień specjalizacji, zaoczne studia prawnicze).

Ponadto uznał, że w odpowiedzi na wezwanie organu do uzupełnienia materiału dowodowego wnioskodawca zareagował nieadekwatnie i emocjonalnie. Tymczasem biegłego sądowego powinny cechować: rzeczowość, spokój i powściągliwość, bowiem podczas pełnienia tej funkcji poddawany jest naciskom ze strony uczestników postępowania.

W ocenie organu I instancji, nieadekwatna reakcja na zobowiązanie do uzupełnienia dowodów stwarza obawę, że w toku przewodu sądowego wnioskodawca "nie sprosta emocjonalnie i osobowościowo roli stałego biegłego sądowego".

Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. Zaskarżonej decyzji zarzucił "obrazę Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, prawa materiałowego oraz przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego - zapisów ustawy oraz działanie na szkodę wymiaru sprawiedliwości, jak i wypełnienie jej brzmieniem znamion przestępstwa przekroczenia uprawnień przez urzędnika publicznego (...), tj. o czyn z art. 231 Kodeksu karnego, poprzez niewyłączenie się w przedmiotowej sprawie i wydanie, będąc samemu stroną postępowania, z pogwałceniem obiektywizmu i niezawisłości - rażącej i dyskryminującej obywatela decyzji administracyjnej". Wskazał również, że odwołanie jest jednocześnie zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa.

W uzasadnieniu odwołujący zarzucił, że pomimo złożenia przez niego znacznej ilości zaświadczeń i dokumentów, prowadzący postępowanie Wiceprezes Sądu Okręgowego w [...] nie uznał za potrzebne przeprowadzenia z nim rozmowy. Wnioskodawca wskazał, że "zniesmaczony postawą Wiceprezesa", zwrócił się więc z pytaniem o osiągnięcia naukowe, dydaktyczne i zawodowe przedstawiciela organu I instancji, ponieważ chciał mieć pewność, że jego "dorobek naukowy jest oceniany przez właściwą osobę". Wiceprezes potraktował takie działanie jako szykanę, "a przede wszystkim wykazał całkowity brak rozwoju zawodowego na płaszczyźnie dorobku naukowego, prac naukowych czy rozprawy doktorskiej". Ponadto, zdaniem odwołującego, Wiceprezes Sądu Okręgowego w [...] niezasadnie połączył oba postępowania (tj. w sprawie z wniosku o ustanowienie biegłym sądowym i o udzielenie informacji publicznej), powinien bowiem wyłączyć się od wydania decyzji administracyjnej w pierwszym z tych postępowań. Tym samym zarzucił mu przekroczenie uprawnień i niedopełnienie obowiązków funkcjonariusza publicznego. Wnioskodawca zarzucił także, że decyzja uzasadniona zbyt odległym miejscem jego zamieszkania ma charakter dyskryminujący. Czas dojazdu ze [...] do [...] wynosi ok. 140 minut, nie jest więc to odległość uniemożliwiająca przybycie na rozprawę. Także brak gabinetu lekarskiego nie stanowi przeszkody w działalności opiniodawczej, ponieważ opiniowanie w dziedzinie medycyny ratunkowej opiera się przede wszystkim na analizie zgromadzonego i przekazanego biegłemu materiału dowodowego.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2016r., utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w [...]. Odwołał się do podstaw prawnych powołania biegłego sądowego jako organu pomocniczego sądu przy którym biegły jest ustanowiony. W praktyce oznacza to, że kandydat na biegłego sądowego nie tylko powinien posiadać niebudzące wątpliwości kwalifikacje w danej dziedzinie, ale również cieszyć się zaufaniem prezesa sądu okręgowego, przy którym został ustanowiony oraz sądu zlecającego opinie.

Minister Sprawiedliwości potwierdził, za organem I instancji, że zachowanie Wnioskodawcy w toku postępowania budzi uzasadnione wątpliwości co do dawania przez niego rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego. Wskazał, że pełnienie tej funkcji wiążące się ze sporządzaniem ekspertyz, udziałem w czynnościach wykonywanych przed sądem lub organami ścigania (np. składanie dodatkowych wyjaśnień co do treści opinii na rozprawie) wiąże się z tym, że biegły często narażony jest na krytykę i zarzuty dotyczące zarówno treści opinii, jego kwalifikacji czy bezstronności. Dlatego od kandydatów na biegłych sądowych należy oczekiwać umiejętności zachowania dystansu wobec negatywnych ocen własnej pracy, a także rzeczowego, spokojnego i wyważonego oraz poprawnego pod względem językowym przedstawiania argumentów i odpierania ewentualnej krytyki. Emocjonalne reakcje biegłego mogą bowiem budzić u stron postępowania wrażenie stronniczości i braku rzetelności, podważając wiarygodność eksperta, a także znacznie utrudnić jego współpracę z sądem.

Organ odwoławczy uznał zatem, że przepisy rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych obligowały Prezesa Sądu Okręgowego w [...], jako organ administracji publicznej, do starannej weryfikacji kwalifikacji wnioskodawcy. Stąd, w obliczu wątpliwości związanych z niedawno uzyskanym przez niego tytułem specjalisty w dziedzinie medycyny ratunkowej, organ I instancji obowiązany był wezwać Wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie posiadanych wiadomości specjalnych.

Minister Sprawiedliwości ocenił zatem, że wystąpienie przez Wnioskodawcę, w odpowiedzi na wezwanie, z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej dotyczącej osiągnięć zawodowych osoby występującej w imieniu organu, jak również treść odpowiedzi Wnioskodawcy udzielonej pismem z 14 czerwca 2016 r., zawierającej uwagi odnoszące się do wysokości dochodów Wiceprezesa Sądu Okręgowego w [...] oraz jego stażu pracy, muszą być uznane za podyktowaną emocjami i nieadekwatną do sytuacji reakcję na konieczność realizacji obowiązków związanych z udziałem w postępowaniu administracyjnym. Organ II instancji podobnie ocenił treści odwołania, zawierającego krytyczne uwagi odnoszące się m.in. do dorobku zawodowego i naukowego Wiceprezesa Sądu Okręgowego w [...], jako zachowanie świadczące nie tylko o niezrozumieniu przez Wnioskodawcę celu postępowania administracyjnego o ustanowienie biegłym sądowym, ale również o braku wymienionych przymiotów, niezbędnych do pełnienia tej funkcji. Uznał, że tym samym budzi ono uzasadnione wątpliwości co do możliwości harmonijnej współpracy odwołującego z prezesem sądu okręgowego oraz sądami zlecającymi opinie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania uznał za pozbawioną znaczenia okoliczność, że wnioskodawca, będąc zatrudnionym w Laboratorium Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] uczestniczył w badaniach kryminalistycznych i występował jako biegły ad hoc. Sytuacja ta miała bowiem miejsce ok. 10 lat temu, ponieważ w 2007 r. zwolniono go ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r. poz. 355, ze zm.). Ocenił, że niezależnie od sposobu wywiązywania się z ówcześnie wykonywanych obowiązków, obecnie prezentowana przez Wnioskodawcę postawa przemawia za odmową ustanowienia go biegłym sądowym.

Podzielił również przedstawiony przez organ I instancji pogląd, że odległość miejsca zamieszkania Wnioskodawcy od sądów okręgu poznańskiego oraz obciążenie pracą zawodową budzą uzasadnione wątpliwości co do możliwości wywiązywania się z obowiązków biegłego, bowiem mogą negatywnie wpłynąć na jego dyspozycyjność oraz utrudnią - z uwagi na czas i koszty dojazdu - przeprowadzenie ewentualnych badań uczestników postępowania. Wskazane okoliczności mają charakter obiektywny i nie naruszają zasady równości wobec prawa.

Skoro wnioskodawca nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego wobec niespełnienia przesłanki określonej w § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, to ocenił jako pozostający bez znaczenia - podniesiony w odwołaniu - fakt braku biegłych sądowych w dziedzinie medycyny ratunkowej na liście Sądu Okręgowego w [...].

Odnosząc się do zarzutu wyłączenia Wiceprezesa Sądu Okręgowego w [...]od udziału w niniejszej sprawie stwierdził, że ani w toku postępowania przed organem I instancji, ani w odwołaniu wnioskodawca nie wskazał jakiejkolwiek okoliczności, która uzasadniałaby takie rozstrzygnięcie. O zaistnieniu przesłanek wymienionych w art. 24 § 1-3 i 25 § 1 k.p.a. nie może przesądzać wskazany przez wnioskodawcę fakt, że Wiceprezes Sądu Okręgowego w [...] był osobą, której dorobku zawodowego i naukowego dotyczył złożony przez R. D. wniosek o udzielenie informacji publicznej. Akceptacja stanowiska Wnioskodawcy, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, oznaczałaby możliwość sparaliżowania działalności organu administracji publicznej poprzez składanie wniosków o udzielenie informacji dotyczących wszystkich jego pracowników. Ocenił, wbrew zarzutom podniesionym w odwołaniu, że organ I instancji nie był zobligowany do wysłuchania wnioskodawcy celem oceny posiadanych przez niego kwalifikacji. Wymogu takiego nie przewidują przepisy rozporządzenia - w odniesieniu do postępowania administracyjnego w przedmiocie ustanowienia biegłym sądowym (w przeciwieństwie do postępowania w sprawie zwolnienia z tej funkcji). W § 12 ust. 2 ustanowiono jedynie, że posiadanie wiadomości specjalnych powinno być wykazane dokumentami lub innymi dowodami. Obowiązek wysłuchania wnioskodawcy, zakładający ustną formę składanych przez niego wyjaśnień, nie wynika również z przewidzianej w art. 10 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym.

Podkreślił, że przyczyną odmowy ustanowienia biegłym sądowym w niniejszej sprawie były uzasadnione wątpliwości co do spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki określonej w § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, wynikające z treści pism składanych przez niego w toku postępowania, nie zaś zastrzeżenia co do posiadanych przez kandydata wiadomości specjalnych.

W skardze złożonej do tutejszego Sądu na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez ustanowienie go biegłym sądowym w dziedzinie medycyna o specjalizacji medycyna ratunkowa ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie następujących przepisów:

§ 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005r. w sprawie biegłych sądowych (Dz.U. Nr 15, poz. 133) polegające na przedwczesnym podjęciu decyzji o odmowie ustanowienia go biegłym sądowym z uwagi na brak rękojmi należytego wykonywania obowiązków, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy w żaden sposób nie pozwala na stwierdzenie, że jakoby nie dawał rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego,

art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. polegające na dokonaniu dowolnej oceny dowodów, sprzecznej z zasadą prawdy obiektywnej, poprzez arbitralne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania przyjęcie, że Wnioskodawca nie daje gwarancji należytego wykonywania obowiązków biegłego,

art. 8 i 11 k.p.a. poprzez nie ustosunkowanie się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy.

Przedstawione wyżej zarzuty Skarżący uzasadnił m.in. tym, że ustawodawca nie podał zakresu znaczeniowego zwrotu "daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego". Zgodnie ze znaczeniem słownikowym rękojmia oznacza "poręczenie, zagwarantowanie czegoś, gwarancja, zabezpieczenie, pewność, zapewnienie o czymś, przyrzeczenie czegoś". Na rękojmię składa się więc całokształt cech charakteru danej osoby i jej właściwości osobistych, których suma daje gwarancję, że biegły będzie wykonywał swoje obowiązki rzetelnie i bezstronnie. Rękojmię można więc odnieść do osoby bez istotnych wad. Odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że w sprawach pozostawionych przez przepisy prawa uznaniu administracyjnemu, jeżeli interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu administracji w realizacji przeznaczonego potencjalnie uprawnienia, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób korzystny dla strony.

Podniósł zatem, że w odpowiedzi na pismo z 9 czerwca 2016r. wzywające do wykazania skarżącego merytorycznych i teoretycznych wiadomości specjalnych w zakresie medycyny ratunkowej, organ wydał decyzję bez uzyskania od wnioskodawcy odpowiedzi na przedmiotowe pismo. Tym samym decyzja została wydana przedwcześnie, bez wszechstronnej i wnikliwej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego. Nie można na podstawie samej treści pism składanych przez daną osobę ocenić ją jaką niedającą gwarancji należytego wykonywania obowiązków.

Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja została oparta na subiektywnym odczuciu osoby ją wydającej. Zarzucił, że sprawa w postępowaniu odwoławczym rozpoznana została bez uwzględnienia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla treści decyzji ostatecznej, ponieważ organ administracji w ogóle nie widział potrzeby przeprowadzenia rozmowy z wnioskodawcą celem starannej weryfikacji jego kwalifikacji zawodowych, uchybiając swym obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Opinia o Wnioskodawcy została wydana przedwcześnie, bez zapoznania się z jego osobą, kwalifikacjami, a przede wszystkim dorobkiem zawodowym. To, kiedy wnioskodawca uzyskał dyplom pozostaje bez znaczenia, bacząc na wieloletni dorobek zawodowy, którym się legitymuje. Zarzucił, że organ II instancji, idąc tropem organu I instancji, pominął ocenę merytorycznej wartości wiadomości specjalnych skarżącego, które stanowią cenny materiał w rzadkiej dziedzinie wiedzy, jaką jest ratownictwo medyczne. Dziwi więc fakt, że przy istniejącym deficycie i zapotrzebowaniu na osób z taką wiedzą jaką posiada Wnioskodawca, organ I instancji nie widział potrzeby powołania wnioskodawcy do grona fachowców którymi są biegli sądowi.

Za chybiony uznał uzasadnione wątpliwości co do możliwości wywiązania się przez wnioskodawcę z obowiązków biegłego podnosząc, że w Polsce jest wielu biegłych sądowych, którzy mieszkają i pracują poza okręgiem sądu przy którym zostali ustanowieni biegłymi. Są to osoby ustanowione biegłymi przy sądzie okręgowym w jednym województwie, położonym kilkaset kilometrów od miejsca ich zamieszkania i pracy.

Skarżący podniósł, że większość czasu przebywał w P., gdzie pracował jako lekarz medycyny ratunkowej, a [...] od [...] dzieli mniej niż 100 km - odległość możliwa do pokonania w niecałą godzinę. Jest przyzwyczajony do częstych podróży i konieczność wyjazdów, co jest to wpisane w charakter jego pracy zawodowej. Także brak gabinetu nie jest przeszkodą do wykonywania pracy przez biegłego sądowego, gdyż same opinie są wykonywane przez biegłych w ich biurach, często domach. Z kolei badania, w szczególności w przypadku badań medycznych, wykonywanych jest w miejscu pracy biegłego, czyli szpitalu przy przychodni.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Rolą Sądu administracyjnego było wyłącznie zbadanie, czy odmowa ustanowienia Skarżącego biegłym sądowym narusza prawo, czy organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zapadły po dostatecznym i wyczerpującym wyjaśnianiu wszystkich okoliczności sprawy - istotnych dla podjętego rozstrzygnięcia, zatem bez naruszenia zasad postępowania administracyjnego przed organami administracji, wynikających w szczególności z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 8 i 11 k.p.a., ani naruszenia prawa materialnego § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005r. w sprawie biegłych sądowych (Dz.U. Nr 15, poz. 133).

Chodzi w istocie o zakwestionowane w skardze zebranie i ocenę przez organy zebranego w sprawie materiału dowodowego, które jednoznacznie wskazały na przyczyny nieuwzględnienia wniosku o ustanowienie biegłym sądowym oraz twierdzeń i zarzutów Skarżącego podniesionych w toku postepowania. Organy bowiem, w ocenie Sądu, dokonały wyczerpującej analizy prawnej i faktycznej tych zarzutów i twierdzeń – tak, że można bez żadnych wątpliwości prześledzić tok rozumowania organu rozstrzygającego wniosek o ustanowienie biegłym sądowym.

Należy zatem uznać, że brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do trafności zarówno ustaleń jak i dokonanej oceny organu odwoławczego bazującego na materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy.

W szczególności organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, wyjaśnił w dostatecznie jasny sposób przesłanki prawne i przyczyny faktyczne uzasadniające odmowę ustanowienia Skarżącego biegłym sądowym wobec uzasadnionych wątpliwości co do spełnienia przez niego przesłanki określonej w § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. Ustalone okoliczności wynikały bowiem wprost z treści pism składanych przez Skarżącego w toku postępowania, a nie z zastrzeżeń co do posiadanych przez kandydata wiadomości specjalnych.

Przechodząc do badania legalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, że kompetencje ustanawiania biegłych sądowych i prowadzenia ich listy powierzył ustawodawca prezesom sądów okręgowych na mocy art. 157 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2015.133 ze zm.). Natomiast Minister Sprawiedliwości uzyskał upoważnienie w art. 157 § 2 ww. ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych do określenia, w drodze rozporządzenia, trybu ustanawiania biegłych sądowych, pełnienia przez nich czynności oraz zwalniania ich z funkcji. W tym samym trybie Minister Sprawiedliwości może również określić szczegółowe zasady powoływania i działania zespołów biegłych sądowych (t.j. Dz. U. Nr 15, poz.133 z 2015 r.).Na marginesie należy dodać, że identyczna regulacja w tej ustawie obowiązywała przed 26 stycznia 2015r. (t. j. Dz.U.2013.427 i wcześniej po 27 stycznia 2005r., stąd orzecznictwo wydane na jej podstawie zostało utrwalone.

Tryb ustanawiania biegłych sądowych został określony w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. 2005, Nr 15, poz. 133).

Wymogi te zostały określone w § 12 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi, że biegłym sądowym może być ustanowiona osoba, która:

1) korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;

2) ukończyła 25 lat życia;

3) posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innej umiejętności, dla której ma być ustanowiona;

4) daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego;

5) wyrazi zgodę na ustanowienie jej biegłym.

Jak słusznie wskazał Minister Sprawiedliwości, to do prezesa właściwego sądu należy – w trybie decyzji uznaniowej - ocena, czy dana osoba spełnia przesłanki do ustanowienia jej biegłym sądowym. Zdaniem Sądu, taka ocena, dokonana przy uwzględnieniu interesu społecznego i interesu strony (art. 7 k.p.a.), została w zaskarżonej decyzji przeprowadzona w sposób prawidłowy. Została poprzedzona prawidłowo ustalonym stanem faktycznym, wyczerpująco odnoszącym się do wymogów materialnoprawnych jakie musi spełniać kandydat na biegłego sądowego.

Jak wynika z ustaleń organu I instancji, Wnioskodawca spełnia wymagania do ustanowienia biegłym sądowym z punktu widzenia posiadania ponadprzeciętnej wiedzy teoretycznej i przygotowania praktycznego w dziedzinie medycyny o specjalności medycyny ratunkowej. Ocenił bowiem, że "jest lekarzem medycyny z wieloletnim stażem, posiada tytuł specjalisty w zakresie medycyny ratunkowej, a jego praca polegała w większości na udzielaniu pierwszej pomocy i ratowaniu ludzi w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia".

Organ odwoławczy potwierdził powyższe ustalenia. Zarzuty skargi w zakresie niezbadania kwalifikacji merytorycznych Skarżącego są zatem bezzasadne.

Natomiast powołany wyżej § 12 ust. 1 rozporządzenia wymaga, by wymienione w nim przesłanki w pkt 1-5 spełnione były kumulatywnie. Jedną z przesłanek jest rękojmia należytego wykonywania obowiązków biegłego. O jej posiadaniu, bądź nie, stanowią nie tylko przedłożone dokumenty czy opinie zawodowe, ale i inne okoliczności, które mogą dać podstawę do oceny działania, postępowania, zachowania, czy postawy kandydata na biegłego – także w prowadzonej na jego wniosek sprawie administracyjnej.

Taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej.

W ocenie Sądu, zachowanie Skarżącego jako strony postępowania administracyjnego zostało prawidłowo ocenione jako budzące uzasadnioną wątpliwość w zakresie posiadania rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego, bowiem emocjonalna reakcja kandydata na biegłego na pismo organu z 9 czerwca 2016 r., którym jest w sprawach biegłych Prezes Sądu Okręgowego w P., podpisane przez wiceprezesa jako jego zastępcę - była nieadekwatna do okoliczności sprawy. To właśnie nacechowane emocjonalnym i trudnym do racjonalnego usprawiedliwienia zachowanie Wnioskodawcy legło u podstaw uzasadnionych wątpliwości co do posiadania przez kandydata cech umożliwiających ustanowienie stałym biegłym sądowym. Nie można bowiem pominąć, że osoba reprezentująca organ właściwy do ustanowienia biegłego - Prezesa Sądu Okręgowego w [...], czyli w niniejszej sprawie Wiceprezes tego Sądu prowadzący postępowanie administracyjne, nie występuje jako osoba prywatna, której kwalifikacje, czy uposażenie mogą być kwestionowane czy komentowane w tym trybie.

Należy podkreślić, że to kandydat na biegłego dobrowolnie, bowiem na własny wniosek, poddaje się ocenie organu w zakresie posiadania wymogów i w trybie określonym rozporządzeniem, czy spełnia określone w nim przesłanki: formalne i merytoryczne do zadośćuczynienia jego wnioskowi. Prowadzone zatem postępowanie administracyjne, a w nim zobowiązanie strony do wypowiedzenia się w określonej, wymagającej wyjaśnienia kwestii, stanowi element postępowania wyjaśniającego. Należy zauważyć, że treść pisma organu z 9 czerwca 2016r. stanowi na wstępie o wymogach wobec kandydata na biegłego sądowego, a następnie zobowiązuje Wnioskodawcę do wykazania teoretycznych i praktycznych wiadomości specjalnych w zakresie medycyny ratunkowej wobec faktu, że kandydat dopiero [...] kwietnia 2016r. uzyskał specjalizację, w której chce być biegłym sądowym.

Innymi słowy, pismo zmierzało do wyjaśnienia - powstałych w toku rozpatrywania wniosku z 25 kwietnia 2016 r. - wątpliwości organu i podawało termin oczekiwania na odpowiedź kandydata. Bez względu zatem na jego merytoryczną zasadność, od kandydata należało oczekiwać: albo udzielenia stosownych wyjaśnień albo braku odpowiedzi.

Tymczasem w odpowiedzi Skarżącego zarówno w mailu z 13 czerwca 2016r. i piśmie z 14 czerwca 2016r. znalazły się treści świadczące o nieadekwatnym do okoliczności sprawy emocjonalnym zachowaniu, kierowanym ad personam, które w konsekwencji – w świetle wymogu posiadania rękojmi - nie licuje z pożądaną postawą kandydata na biegłego.

Jak prawidłowo ustaliły organy obu instancji, Wnioskodawca - w odpowiedzi na zobowiązanie organu zawarte w piśmie z 9 czerwca 2016 r. do wykazania teoretycznych i praktycznych wiadomości specjalnych w zakresie medycyny ratunkowej, zareagował emocjonalnie nieadekwatnie do pożądanej postawy, jaką powinien cechować się stały biegły sądowy. Niewątpliwie byłaby to rzeczowa odpowiedź na pytanie organu i przedstawienie stosownych dowodów. Tymczasem, w mailu z 13 czerwca 2016r. Skarżący zwrócił się z wnioskiem o wskazanie informacji o karierze zawodowej reprezentującego organ Wiceprezesa Sądu oraz jego dorobku naukowego, uzależniając udzielenie swojej odpowiedzi od tych informacji.

Podobnie w piśmie z 14 czerwca 2016r. także znalazły się treści świadczące o nieadekwatnym do okoliczności sprawy, emocjonalnym zachowaniu, które w świetle wymogu posiadania rękojmi, także nie korespondowało z pożądaną, rzeczową postawą kandydata na biegłego. Co najmniej - jako nie mające związku z prowadzonym postępowaniem i nie adekwatne do okoliczności – należy uznać komentowanie (na pierwszej stronie pisma) sytuacji materialnej Skarżącego jako osoby zarabiającej miesięcznie "trzykroć pensji" autora pisma organu z 9 czerwca 2016 r. (Wiceprezesa Sądu Okręgowego w [...]) - w odniesieniu do "głodowej" stawki godzinowej biegłego sądowego. Z kolei na trzeciej stronie swojego pisma Skarżący, odpowiadając na pytanie organu w zakresie wykonywania przez 17 lat specjalności, w której chce być biegłym sądowym – czyni ponownie wywody odnoszące się personalnie do osoby reprezentującej organ, czy może się "poszczycić porównywalnym dorobkiem zawodowym".

Należy podnieść, że informacje dotyczące ad personam osoby wiceprezesa sadu, jako jawne, zostały Wnioskodawcy przez niego udzielone w piśmie z 21 czerwca 2016r. znajdującym się w aktach administracyjnych.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że przedmiotem postępowania nie były kompetencje Wiceprezesa Sądu Okręgowego w [...] ani jego dorobek naukowy, jak i ich ocena w porównaniu z dorobkiem Skarżącego jako kandydata na biegłego. Wykluczone jest bowiem porównywanie osoby reprezentującej organ w postepowaniu administracyjnym z osobą kandydata na biegłego sadowego w zakresie przesłanek wymogów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych.

Sąd nie podziela stanowiska Skarżącego, że nie można na podstawie samej treści pism składanych przez daną osobę ocenić ją jaką niedającą gwarancji należytego wykonywania obowiązków i że taka decyzja jest oparta na subiektywnym odczuciu osoby ją wydającej. Przeciwnie, w praktyce sądowej zdarzało się, że zachowanie biegłego w mowie czy piśmie legło u podstaw jego wykreślenia. Tym bardziej czujny musi pozostać organ przy dokonywaniu ustanowienia kandydata biegłym sądowym. Na gruncie niniejszej sprawy zarzut subiektywnego potraktowania Skarżącego nie znajduje żadnego potwierdzenia. Treść pism kierowanych do Skarżącego jest profesjonalna: rzeczowa i wyważona i nie wskazuje na jakiekolwiek zaangażowanie się emocjonalne osoby reprezentującej organ. Dlatego korespondencja kandydata została trafnie uznana jako emocjonalna i nieadekwatna do okoliczności, co w praktyce już na wstępie uniemożliwia zaufanie do osoby kandydata na biegłego sadowego.

Należy podzielić ocenę organu I instancji, która w całej rozciągłości została trafnie podzielona przez organ odwoławczy, że za odmową ustanowienia Wnioskodawcy stałym biegłym sądowym przemawia nie spełniona przesłanka rękojmiowa: zarówno niepożądane, jako emocjonalne i nieadekwatne do sytuacji zachowanie Kandydata w trakcie postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, powyższe zachowanie kandydata na biegłego pozwoliło na uznanie negatywnej prognozy przyszłych jego zachowań w sytuacji krytyki jakiej często podlega osoba biegłego. Nie podlega żadnej dyskusji, bowiem zostało utrwalone w orzecznictwie, że osoba biegłego musi cieszyć się zaufaniem Prezesa Sądu i sędziów, bowiem jego zachowanie w mowie czy w piśmie wpływa na wizerunek sadu. Powyższe oznacza, że organy prawidłowo oceniły zachowanie Skarżącego, poprzez treści zawarte w jego pismach z 13 i 14 czerwca 2016r. – jako emocjonalne i nieadekwatne do okoliczności sprawy. Działanie Skarżącego było także logicznie niezrozumiałe, a jako niepożądane dla osoby kandydata na stałego biegłego sądowego uzasadniało ocenę dokonaną przez organy.

Sąd podziela stanowisko, że każdego biegłego sądowego, a szczególnie stałego biegłego z listy biegłych prezesa sadu okręgowego, powinna cechować rzeczowość i celowość podejmowanych działań, spokój i powściągliwość w formułowaniu stanowiska oraz powstrzymywanie się do reakcji nieadekwatnych do sytuacji. Chodzi bowiem o to, aby przy wydawaniu opinii w poszczególnych sprawach, jak również odpowiadając na pytania stron, często stosujących różne metody nacisku i powodujących sytuacje stresowe i niekomfortowe dla biegłego, by biegły przedstawiał rzeczowo jedynie te informacje, które dotyczą przedmiotu opinii. Innymi słowy by potrafił powstrzymać się od jakichkolwiek zbędnych reakcji słownych i emocjonalnych nakierowanych na osoby występujące w sprawie bądź na sędziego, by nie wchodził z uczestnikami postępowań sądowych w emocjonalne zależności. Biegły swoim rzeczowym, celowym, adekwatnym i wyważonym zachowaniem gwarantuje bowiem, że opinie przez niego sporządzone będą ocenione przez sady jako bezstronne, profesjonalne i obiektywne, także w obliczu krytyki.

Sąd podziela również drugą przyczynę rekojmiową, a mianowicie pogląd, że odległość miejsca zamieszkania Wnioskodawcy od sądów okręgu [...] oraz obciążenie pracą zawodową i deklarowana aktywność Skarżącego budzą uzasadnione wątpliwości co do możliwości wywiązywania się z obowiązków biegłego. Nadmiar aktywności przy znacznej odległości wykonywania obowiązków stałego biegłego, uprawniał organy do negatywnej oceny dyspozycyjności takiego kandydata i prognozowały utrudnienia - z uwagi na czas i koszty dojazdu – w przypadku ewentualnych badań uczestników postępowania czy obiegu akt. Tym samym ocena ta nie narusza zasad określonych w art. 8 i 11 k.p.a., bowiem została uzasadniona przy uwzględnieniu art. 80 i 107§ 3 k.p.a.

Przedstawione przekonywująco okoliczności i dokonana wyczerpująco ich ocena pozwoliła na uznanie legalności odmowy ustanowienia Skarżącego biegłym sądowym z uwagi na treść § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych. W myśl tej normy - biegłym może zostać ustanowiona osoba, która daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego. Decyzję w przedmiocie ustanowienia biegłym sądowym należy zaliczyć do decyzji wydawanych w trybie uznania administracyjnego, z zastrzeżeniem spełnienia przez kandydata przesłanek określonych w § 12 ust. 1 rozporządzenia.

Zdaniem Sądu, ocena taka, dokonana przez Prezesa właściwego Sądu, a następnie Ministra Sprawiedliwości, w trybie decyzji uznaniowej, została dokonana w sposób zgodny z prawem. Prawidłowo ustalony stan faktyczny został odniesiony do wymogów materialnych, których spełnienie musi zaistnieć na wszystkich płaszczyznach określonych w § 12 ust. 1 rozporządzenia, a wyczerpująco odniesionych do pkt 4 wyczerpująco odnoszących się do wymogów jakie musi spełniać kandydat na biegłego sądowego.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy oznacza to, że Prezes Sądu Okręgowego w P., w ramach uznania administracyjnego wyznaczonego granicami zawartymi w art. 7 k.p.a. (interes społeczny i słuszny interes obywatela) był uprawniony i zobowiązany do oceny, w świetle całokształtu okoliczności sprawy - czy ustanowienie danej osoby biegłym sądowym jest uzasadnione oraz celowe i po dokonaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego przedłożył interes społeczny nad interesem strony, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i z poszanowaniem zasady wynikającej z art. 77 § 1k.p.a. w zw. z art. 80 i 107§ 3 k.p.a. Minister Sprawiedliwości, wbrew zarzutom skargi, zasadnie zatem podzielił rozstrzygnięcie Prezesa Sądu Okręgowego w [...].

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że biegły sądowy jest organem pomocniczym sądu lub organu ścigania prowadzącego postępowanie w sprawach karnych, w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych. Biegły sądowy stanowi zatem instytucję sądowego prawa procesowego. Pełni bardzo ważną funkcję w procesie orzekania, ponieważ służy sądowi swoją wiedzą specjalną z różnych dziedzin nauki, techniki, sztuki, rzemiosła i innych umiejętności – w sytuacji, jeżeli jest ona niezbędna do ustalenia istotnych okoliczności koniecznych do wydania rozstrzygnięcia. Stąd nie budzi wątpliwości okoliczność, że posiadanie rękojmi jest równe posiadaniu jakiejkolwiek innej przesłanki, także wiadomości specjalnych.

Ponadto, biegły sądowy z listy prezesa sadu okręgowego jest osobą zaufania publicznego, a z racji wykonywanych czynności pomocniczych na potrzeby sądów i prokuratury w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych - oprócz niekwestionowanej wiedzy i najwyższych kwalifikacji - musi posiadać zaufanie tych organów wymiaru sprawiedliwości do jego osoby. Wynika to zarówno z art. 284 kodeksu postępowania cywilnego, art. 198 § 1 kodeksu postępowania karnego oraz § 15 cyt. rozporządzenia.

Posiadanie odpowiedniego wykształcenia i praktyki zawodowej w zakresie ratownictwa medycznego umożliwia skarżącemu sporządzanie opinii ad hoc.

Nie uzasadnia natomiast zarzutów skargi sprowadzających się w istocie do tego, by w okolicznościach niniejszej sprawy wizerunek Skarżącego jako biegłego sądowego potwierdzał swoim autorytetem Prezes Sądu Okręgowego w [...], przy którym Skarżący chce, jako biegły, być ustanowiony. Nietrafione, niczym nieuzasadnione, emocjonalne i nieadekwatne do sytuacji zachowanie kandydata na biegłego w trakcie postępowania administracyjnego – jak w niniejszej sprawie, uprawniało bowiem organ wpisowy do uznania, że Skarżący nie spełniał warunku rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego z listy tego sądu. Brak przesłanki rękojmiowej czyni bez znaczenia kwestię, że Prezes Sądu Okręgowego w [...] nie posiada na liście biegłych biegłego o specjalności jaką posiada Skarżący.

Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.