Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 372/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3-5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 14b par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 21 ust.1
journal: Dz.U. 2018 poz 1509
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst. jedn,
article: art. 145 par.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 listopada 2020 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 26 września 2017 r. K. M. (dalej: "skarżąca") zwróciła się do Prezydenta Miasta S. o ustalenie na okres zasiłkowy 2017/2018 prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, na dwie córki: M. I. (ur. [...] r.) i A. L. (ur. [...] r.).

Decyzją z dnia [...] r., [...], Prezydent Miasta S. (w skrócie: "organ I instancji") odmówił skarżącej przyznania prawa do wnioskowanych świadczeń rodzinnych, bowiem dochód na osobę w jej rodzinie wyniósł 1 043,25 zł. i przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 674,- zł.

W odwołaniu z dnia 3 stycznia 2018 r. skarżąca wyraziła niezadowolenie z treści otrzymanego rozstrzygnięcia. Podniosła, że do dochodu z 2016 r. wadliwie została wliczona kwota 30 000,- zł., uzyskana ze sprzedaży przysługującej jej po śmierci matki ułamkowej części własności mieszkania, położonego w S. przy ul. [...], która została przeznaczona na "spłatę byłego męża", a więc nie zasiliła jej budżetu domowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (w skrócie: "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W jej uzasadnieniu podało, że rodzina skarżącej składa się z trzech osób, a z brzmienia art. 5 ust. 1 i art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 z późn. zm., dalej: "ustawa" lub "ustawa o świadczeniach rodzinnych"), wynika uzależnienie możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia od spełnienia w tej sprawie kryterium dochodowego z roku 2016, które wynosi 674,- zł. miesięcznie. W ramach tego dochodu uwzględnić należało dochód w wysokości 30 000,- zł. z tytułu zbycia nieruchomości oraz dochód nieopodatkowany z tytułu alimentów w kwocie 7 200,- zł. i niewykorzystanej ulgi na dzieci w wysokości 356,96- zł. Łączny dochód rodziny skarżącej wyniósł 37 556,96 zł., co miesięcznie daje kwotę 3 129,75 zł., a na osobę w rodzinie 1 043,25 zł. Z tych względów dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 674,- zł. (674,00 zł. x 3 = 2.022,00 zł.) o kwotę 1 107,75 zł. Łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca rodzinie w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. obliczona została zgodnie z art. 5 ust. 3b ustawy i wynosi 227,33 zł. (zasiłek rodzinny 219,- zł. + dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 8,33- zł.). Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Ponieważ kwota przekroczenia dochodu, tj. 1 107,75 zł. jest wyższa od kwoty przysługujących świadczeń rodzinnych, tj. 227,33 zł., świadczenia te skarżącej nie przysługują. Odnosząc się do argumentów odwołania wskazało, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych do dochodu rodziny stanowiącego podstawę wyliczenia zasiłku rodzinnego nie należy wliczać dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, jeżeli dochód ten został przeznaczony na cele mieszkaniowe i w związku z tym korzysta ze zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. Gdy osoba uzyskuje dochód ze sprzedaży nieruchomości i nie przeznacza go na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, dochód taki powinien być wliczony do dochodu rodziny, gdyż w myśl art. 3 ust. 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych podlega opodatkowaniu. Z tego powodu, kwotę 30 000,- zł. uzyskaną ze zbycia mieszkania należy wliczyć do dochodu mimo, że została przeznaczona na spłatę zadłużenia ("spłatę byłego męża"), a nie na cele mieszkaniowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca akcentowała, że czuje się pokrzywdzona i dostrzega niekonsekwencję we wliczeniu do jej dochodu kwoty ze zbycia mieszkania, a jednocześnie realny brak tego dochodu. Wskazała, że w postanowieniu Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. w przedmiocie podziału majątku z byłym mężem przyznano jej zajmowany wraz z dziećmi lokal mieszkalny, ale z obowiązkiem jego spłaty na rzecz byłego męża. Aby wywiązać się z tego zobowiązania sprzedała wraz z ojcem lokal będący własnością jej rodziców, w którym miała udział w wysokości 1/4 z tytułu spadkobrania po śmierci matki. Ojciec przeprowadził się do skarżącej. Kwotę 30 000 zł., którą uzyskała z tytułu sprzedaży swojego udziału przekazała byłemu mężowi tytułem spłaty, celem wykonania wyroku. Pozyskanie pieniądze nie zasiliły jej budżetu. Uważa, że spełnia wszystkie przesłanki do odstąpienia od wliczenia tej kwoty do dochodu ze względu na objęcie przedmiotowej kwoty zwolnieniem podatkowym w podatku dochodowym od osób fizycznych, co wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2017r. sygn. akt I SA/GI 921/17 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS").

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a odnosząc się do przywołanego w skardze wyroku wskazał, że nie jest to wyrok prawomocny.

W tym miejscu należy podkreślić, że przed tut. Sądem toczyła się sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Gl 921/17 ze skargi skarżącej na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. W przywołanej sprawie skarżąca zadała pytanie: "Czy przychód uzyskany przez nią w [...] 2016 r. ze sprzedaży nieruchomości otrzymanej w spadku po mamie w [...] r. i w całości wydatkowany w 2016 r. na nabycie prawa własności nieruchomości (tj. spłatę byłego małżonka) będzie korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych" (dalej w skrócie: "u.p.d.o.f."). W odpowiedzi organ interpretacyjny wskazał, że skarżąca nie spełniła jednego z warunków koniecznych, aby środki ze sprzedaży w [...] 2016 r. udziału w mieszkaniu własnościowym mogły zostać zwolnione z opodatkowania, bowiem nabycie udziału w mieszkaniu własnościowym miało miejsce na podstawie postanowienia Sądu Rodzinnego w S. z dnia [...] r., tj. przed dniem uzyskania przychodu ze zbycia oddziedziczonego udziału w mieszkaniu własnościowym. Natomiast zwolnieniu mogą podlegać wyłącznie wydatki na nabycie nieruchomości lub praw poniesione począwszy od dnia odpłatnego zbycia mieszkania. Oznacza to, że w sytuacji skarżącej wydatkowanie przychodu uzyskanego ze sprzedaży udziału w mieszkaniu własnościowym nabytym w spadku po matce na spłatę byłego małżonka nie może być uznane za wydatkowanie tego przychodu na własne cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. Aby dany wydatek mógł zostać zwolniony z podatku zarówno zapłata ceny (spłata), jak i samo przeniesienie własności (nabycie) muszą nastąpić nie wcześniej niż od dnia sprzedaży udziału w mieszkaniu własnościowym (nieruchomości) nabytym w spadku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 1 grudnia 2017r. o sygn. akt I SA/Gl 921/17 uchylił zaskarżoną interpretację (jest dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS").

Postanowieniem tut. Sądu z dnia 17 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 441/19 zawieszone zostało postępowanie sądowe do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej, wniesionej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (k. 42 akt sądowoadministracyjnych).

Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2020 r. sygn. akt II FSK 759/18 oddalona została skarga kasacyjna od przywołanego wyroku tut. Sądu z dnia 1 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu tego wyroku NSA uznał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Z wykładni językowej art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. nie wynika, by dla skorzystania ze zwolnienia musiała zaistnieć chronologia zdarzeń (najpierw odpłatne zbycie, a następnie poniesienie wydatków na własne cele mieszkaniowe). Podstaw ku temu nie daje użyty w przepisie zwrot "począwszy od dnia odpłatnego zbycia", który należy uznać za element normy wyznaczającej termin wydatkowania dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości. Termin ten, jak z przepisu wyraźnie wynika, ma charakter terminu ad quem, który kończy się upływem dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie. Warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest wydatkowanie w tym terminie dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości na własne cele mieszkaniowe, pod rygorem wygaśnięcia prawa do zwolnienia podatkowego. Jednocześnie z treści tego przepisu nie wynika, by ustawodawca uzależniał nabycie prawa do zwolnienia od uprzedniego chronologicznie odpłatnego zbycia nieruchomości. Wniosek ten znajduje wsparcie w wykładni celowościowej poddanego analizie przepisu. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. jest normą celu społecznego (socjalnego), która w zamierzeniach ustawodawcy realizować ma cel, jakim jest zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych obywateli. Zadaniem, jakie ma spełnić ta norma, jest rozwój określonej dziedziny życia gospodarczego i społecznego. Celem wprowadzenia tego przepisu było preferowanie przeznaczenia przez podatników środków pieniężnych uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych. Ustawodawca, przyjmując taką regulację, wyznaczył cel - podejmowanie przez podatników inwestycji mieszkaniowych służących zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych, który ze względów społecznych, nawet kosztem zasady równości podatkowej, zasługuje na preferencyjne potraktowanie podatkowe. Do podatnika należy z kolei decyzja co do tego, w jaki możliwie racjonalny z jego punktu widzenia sposób, uwzględniając ograniczone zazwyczaj możliwości finansowe, z preferencji takich skorzysta. Ustanowienie przesłanek uprawniających do skorzystania z ulgi podatkowej, a także ocena czy w konkretnym przypadku przesłanki te zostały spełnione, nie powinny z założenia kolidować z racjonalnością gospodarczą podejmowanych przez podatnika działań, chyba że prowadziłoby to do nieuzasadnionego nadużywania zakresu ustanowionych preferencji (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt II FSK 1153/16 i powołane tam orzecznictwo, CBOS). Respektując zatem rezultaty wykładni językowej przepisu art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. wsparte argumentami natury celowościowej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za prawidłowe stanowisko, że skoro uzyskany przez skarżącą dochód z odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego został w całości wydatkowany na własne cele mieszkaniowe (nabycie udziału w nieruchomości lokalowej od byłego małżonka), co nastąpiło w terminie w przepisie przewidzianym, to ma ona prawo do skorzystania ze zwolnienia, mimo że nabycie powyższego udziału następuje przed uzyskaniem przychodu ze zbycia nieruchomości spadkowej, bowiem wydatkowanie powyższych środków następuje po uzyskaniu przychodu z powyższego zbycia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego decydujący w tym kontekście jest warunek wydatkowania dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości na własne cele mieszkaniowe w terminie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie.

W tym stanie sprawy tut. Sąd postanowieniem z dnia 7 października 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 372/19 podjął zawieszone postępowanie sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.), bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo, oraz czy wydany akt pozostaje w zgodzie z prawem. Co istotne, sąd administracyjny nie ocenia zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego słuszności bądź też celowości oraz nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyganie sprawy przez sąd następuje bez związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w nich podstawą prawną.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu odwoławczego z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. w sprawie odmowy przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku, na okres zasiłkowy 2017/2018.

Materialnoprawną podstawę obu wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 111, dalej w skrócie: "ustawa" lub "ustawa o świadczeniach rodzinnych").

Dla rozpatrzenia skargi istotne znaczenie ma fakt, że sprawa przychodu uzyskanego przez skarżącą w miesiącu [...] 2016 r. (30 000,- zł.) ze sprzedaży ułamkowej części nieruchomości (mieszkania) otrzymanego w spadku po mamie i w całości wydatkowanego na nabycie prawa własności nieruchomości (tj. spłatę byłego małżonka) była przedmiotem interpretacji organów podatkowych oraz oceny zarówno tut. Sądu w wyroku z dnia 1 grudnia 2017 r., jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 18 lutego 2020 r. sygn. akt II FSK 759/18 (CBOS).

W konsekwencji, ramy kognicji składu orzekającego rozpoznającego niniejszą sprawę, zostały ograniczone rozstrzygnięciami zapadłymi wcześniej w sprawie zainicjowanej przez skarżącą interpretacją indywidualną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...]. Stosownie do art. 190 p.p.s.a.: "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.". Z treści przywołanego przepisu wynika, że sąd rozpoznający ponownie sprawę jest związany wykładnią prawa dokonaną w wyroku NSA. Jednocześnie zauważyć w tej kwestii należy, że sąd pierwszej instancji mógłby odstąpić od zawartej w orzeczeniu sądu kasacyjnego wykładni w sytuacji, gdyby stan faktyczny sprawy, ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania, uległby tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie miałyby zastosowania przepisy wyjaśnione przez sąd kasacyjny, ewentualnie, jeżeli po wydaniu orzeczenia przez ten sąd, zmieniłby się stan prawny. A zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. A zatem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Ocena ta wiąże tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2012r. sygn. akt I OSK 670/11, CBOS). Innymi słowy wyłącznie zmiana stanu faktycznego, czy prawnego pozwala na odstąpienie od oceny i wskazań zawartych w wyroku.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z wymienionych przesłanek wyłączających obowiązek zastosowania się do wykładni prawa zawartej w wyroku NSA i w wyroku WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za prawidłowe stanowisko, że skoro uzyskany przez skarżącą dochód z odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego został w całości wydatkowany na własne cele mieszkaniowe (nabycie udziału w nieruchomości lokalowej od byłego małżonka), to ma ona prawo do skorzystania ze zwolnienia, mimo że nabycie powyższego udziału następuje przed uzyskaniem przychodu ze zbycia nieruchomości spadkowej, bowiem wydatkowanie powyższych środków następuje po uzyskaniu przychodu z powyższego zbycia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego respektując rezultaty wykładni językowej art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, dalej w skrócie, jak dotychczas: "u.p.d.o.f.") decydujący w tym kontekście jest warunek wydatkowania dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości na własne cele mieszkaniowe w terminie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie, co potwierdzono w postępowaniu prowadzonym na wniosek skarżącej w trybie art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 900).

Kwestia istnienia bądź nieistnienia zwolnienia podatkowego była decydująca dla wliczenia przedmiotowego dochodu do dochodu rodziny skarżącej i spełnienia przez nią ustawowego kryterium dochodowego, od którego uzależnione zostało przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych, a w konsekwencji również dodatków do zasiłku rodzinnego.

Przechodząc do wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych trzeba zauważyć, że zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, natomiast prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, co wynika z treści art. 4 ustawy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00-zł. (por. art. 32 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemem wsparcia rodzin - Dz. U. z 2017 r. poz. 1428).

W świetle powyższych unormowań nie budzi wątpliwości, że co do zasady przesłanką warunkującą uzyskanie przez rodzica prawa do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest aby średnia miesięczna sumy dochodów w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy, uzyskanych przez wszystkich członków rodziny w ciągu roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, była podzielona przez liczbę osób wchodzących w skład tego gospodarstwa domowego i nie przekraczała kryterium dochodowego ustalonego stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy. W ustawie zdefiniowano również pojęcie "dochodu utraconego" i "uzyskanego", które służą urealnieniu dochodu rodziny w dacie przyznawania świadczeń (art. 3 pkt 2a w związku z art. 3 pkt 23 i pkt 24 ustawy).. Dodatkowo, ustawodawca przy ustalaniu kryterium dochodowego jako bazę traktuje rok poprzedzający rok świadczeniowy. Sytuacja dochodowa rodziny może zmieniać, dlatego niezbędne jest ustalenie aktualnego jej dochodu. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2017 r. o sygn. akt I OSK 243/14 (CBOS) stwierdzając, że obowiązkiem organu, rozpoznającego wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, jest ustalenie prawa do świadczeń na podstawie dochodu jak najbardziej zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w dacie składania wniosku, a pojęcie "utrata dochodu" powinno być więc interpretowane jako utrata albo ubytek sumy wpływów. Przepisy określające przesłanki warunkujące uzyskanie prawa do zasiłku rodzinnego powinny być wykładane w sposób pozwalający realizować ustawowy cel tego świadczenia, tj. częściowe zaspokajanie potrzeb finansowych związanych z wychowaniem i opieką nad dzieckiem, w zakresie adekwatnym do aktualnej sytuacji finansowej osoby ubiegającej się o tego rodzaju świadczenie.

Podstawą rozważań winien być zatem dochód rodziny skarżącej z 2016 roku, bowiem podstawą obliczania dochodu rodziny jest dochód jej członków uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy 2017/2018 z uwzględnieniem dochodów utraconych i uzyskanych (por. art. 3 pkt 2 i 2a w związku z art. 5 ust. 4-4c ustawy).

Przyjdzie jednocześnie zaznaczyć, że rozstrzygając tą kwestię Sąd, na podstawie art. 190 p.p.s.a., związany jest wykładnią dokonaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2020 r. sygn. akt II FSK 759/18 (CBOS).

Tymczasem, organ zarówno I instancji, jak i organ odwoławczy uwzględniły inny sposób obliczenia dochodu rodziny skarżącej poprzez włączenie do dochodu jej rodziny kwoty 30 000,- zł. z tytułu zbycia nieruchomości oraz dochód nieopodatkowany z tytułu alimentów w kwocie 7 200,- zł. i niewykorzystanej ulgi na dzieci w wysokości 356,96- zł. W tej sytuacji łączny dochód rodziny skarżącej wyniósł 37 556,96 zł., co miesięcznie stanowiło kwotę 3 129,75 zł., a po przeliczeniu na osobę w rodzinie dochód ten wyniósł 1 043,25 zł. i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 674,- zł.

Należy podkreślić, że ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji musi dokonać ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny skarżącej w roku bazowym 2016 r. z uwzględnieniem uzyskanego dochodu jednakże bez wspomnianej w opisie stanu faktycznego kwoty 30 000,- zł. Nie ulega żadnych wątpliwości, że ustalony poprzednio miesięczny dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę nie przekroczy kryterium dochodowego obowiązującego w dacie złożenia wniosku. Skarżąca spełniła bowiem warunki określone w art. 21 ust. 25 u.p.d.o.f., a mianowicie przychód uzyskany ze zbycia nieruchomości i praw majątkowych został wydatkowany na określone tam cele mieszkaniowe przed upływem terminu dwuletniego od uzyskania środków ze zbycia nieruchomości, dlatego też kwota ta nie może być wliczona do jej dochodu i przysługuje jej zwolnienie określone w omawianym przepisie art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., jak również z tego powodu kwota ta nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Podzielając w pełni pogląd wyrażony w powyżej opisanym wyroku NSA z dnia 18 lutego 2020 r. sygn. akt II FSK 759/18 należy zaznaczyć, że skarżąca nie miała wpływu na to, że postanowienie Sądu o podziale majątku, w wyniku którego nabyła udział byłego małżonka we współwłasności lokalu mieszkalnego, następuje w danym terminie (tj. przed lub po uzyskaniu środków ze sprzedaży nieruchomości spadkowej). Wobec powyższego, niezależnie od tego, że - jak stwierdził wprost NSA w powołanym wyżej wyroku - przepis art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. w ogóle nie wymaga aby nabycie nieruchomości nastąpiło w określonym tam terminie dwuletnim, bowiem w ocenie Sądu skarżąca i tak nie mogłaby ponosić negatywnych konsekwencji związanych z tym, że nabycie przez nią udziału w lokalu mieszkalnym nastąpiło zanim uzyskała ona środki ze zbycia innej nieruchomości, a więc w tym przypadku przed terminem dwóch lat.

Przy ponownym rozpoznaniu prawy organy dokonają ustaleń faktycznych w zakresie dochodu skarżącej i jej rodziny, stosownie do zaprezentowanej w niniejszym uzasadnieniu wykładni prawa.

W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.