Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 27/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 32 ust.1, art. 30 ust.1, art. 30 ust.2 pkt 1 i 2, art. 16 ust.5
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 15h ust.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 7, art. 8, art.9, art. 10 par.1, art. 77 par.1, art. 80, art. 44
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par.1 pkt 1 lit.a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Ł. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego oraz zobowiązania do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza C. z dnia [...] r., nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 sierpnia 2016 r., nr MGOPS.4351.1325.2016.ŚR5116, Burmistrz C., na podstawie art. 104 § 1 i art. 130 § 4 k.p.a. oraz art. 16 ust. 1, ust. 3, ust. 4, art. 24 ust. 2a, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) przyznał L. J. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2016 r. do 31 lipca 2020 r. Następnie, decyzję tę zmieniono decyzją z dnia 6 listopada 2018 r. w części dotyczącej wysokości, poprzez wskazanie, że wysokość zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. – wynosi 184,42 zł miesięcznie, zaś w okresie od 1 listopada 2019 r. do 31 lipca 2020 r. – wynosi 215,84 zł miesięcznie.

Kolejną decyzją, z dnia 21 sierpnia 2020 r., nr MGOPS.4351.1288.2020.ŚR5116, Burmistrz C. z urzędu, na podstawie art. 32 ust. 1 – 1c w zw. z art. 3 pkt 9, art. 16 ust. 1, ust. 2, art. 20, art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111) w zw. z art. 15h ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 568) zmienił opisaną wyżej decyzję z dnia 10 sierpnia 2016 r., zmienioną decyzją z dnia 6 listopada 2018 r. przyznającą prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w ten sposób, że przedłużył prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 sierpnia 2020 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Decyzją z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr MGOPS.4351.336.2023.ŚR5116, Burmistrz C. ustalił, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacony L. J. za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do 31 października 2022 r. w kwocie 4.748,48 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba przestała być uprawniona do zasiłku pielęgnacyjnego do dnia całkowitej spłaty należności jest świadczeniem nienależnie pobranym (punkt 1 decyzji). W punkcie 2 decyzji zobowiązano stronę do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 października 2022 r. w łącznej kwocie 4.748,48 zł wraz z odsetkami, które na dzień wydania decyzji wynoszą 677,30 zł.

W punkcie 3 decyzji wskazano numer rachunku bankowego na który należy dokonać zwrotu.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji, w dniu 8 listopada 2022 r. organ powziął informację, że w dniu 18 grudnia 2020 r. na wniosek strony Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. wydał nowe orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z uwagi na powyższe, w dniu 21 listopada 2022 r. wystosowano do skarżącego wezwanie celem złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. W związku z niezastosowaniem się do wezwania od listopada 2022 r. wstrzymano wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego. Ponadto, w dniu 24 stycznia 2023 r. organ powziął informację, że od dnia 27 grudnia 2021 r. L. J. przebywa w jednostce penitencjarnej. Powołując się na treść art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ wyjaśnił, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Przy czym, z uwagi na treść art. 3 pkt 7 tej ustawy, taką właśnie instytucją jest m.in. areszt śledczy jak i zakład karny. W związku z tym w dniu 7 marca 2023 r. wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do 31 października 2022 r.

Następnie organ zacytował przepisy, które znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie i wyjaśnił jakie świadczenia uważa się za nienależnie pobrane. Dodał, że niepoinformowanie organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych o zmianach okoliczności faktycznych mających wpływ na dalsze przysługiwanie świadczeń, skutkowało powstaniem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a w konsekwencji koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, decyzją z dnia 24 sierpnia 2023 r., nr SKO/PA/431/2457/2023, po rozpoznaniu odwołania L. J. od powyższego rozstrzygnięcia uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium wyjaśniło, że na mocy art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (...), co do zasady należałoby przyjąć, że z dniem wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, opatrzonego datą18 grudnia 2020 r. utraciło swoją "wydłużoną" ważność orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 27 lipca 2016 r. Kluczowym jednak dla uznania istnienia w sprawie świadczeń nienależnie pobranych jest ustalenie okoliczności czy – a jeśli tak to z jaką datą – L. J. otrzymał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Zwłaszcza w kontekście jego twierdzenia zawartego w odwołaniu, że nie wiedział o istnieniu owego orzeczenia. Dodatkowo w aktach sprawy brak jest orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 18 grudnia 2020 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Burmistrz C., decyzją z dnia 2 października 2023 r., nr MGOPS.4351.856.2023.ŚR5116, na podstawie art. 2 ust. 2, art. 16, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 7, ust. 8, art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, po raz kolejny ustalił, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacony L. J. za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do 31 października 2022 r. w kwocie 4.748,48 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba przestała być uprawniona do zasiłku pielęgnacyjnego do dnia całkowitej spłaty należności jest świadczeniem nienależnie pobranym (punkt 1 decyzji). W punkcie 2 decyzji zobowiązano stronę do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 października 2022 r. w łącznej kwocie 4.748,48 zł wraz z odsetkami, które na dzień wydania decyzji wynoszą 924,94 zł. Ponadto w pkt 3 decyzji wskazano numer konta bankowego, na które należy dokonać zwrotu zasiłku.

Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, organ I instancji kierując się wskazaniami Kolegium z decyzji z dnia 24 sierpnia 2023 r., wystąpił 5 września 2023 r. z wnioskiem do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. o udzielenie informacji czy – a jeśli tak to z jaką datą – wnioskodawca otrzymał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 18 grudnia 2020 r. Zgodnie z informacją ww. Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 12 września 2023 r., wspomniane orzeczenie z dnia 18 grudnia 2020 r. zostało odebrane przez dorosłego domownika w dniu 23 grudnia 2020 r.

Burmistrz po raz kolejny uznał, że niepoinformowanie organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych o zmianach okoliczności faktycznych mających wpływ na dalsze przysługiwanie świadczeń, skutkowało powstaniem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a w konsekwencji koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi.

W odwołaniu od powyższej decyzji L.J. podniósł, że nie pracuje ze względu na stan zdrowia, jest całkowicie niezdolny do pracy, po resekcji [...], a jego jedyny dochód na wolności to renta socjalna i zasiłek pielęgnacyjny, który pomagał mu kupować drogie leki. Zaznaczył, że gdy mieszkał przy ul. [...] to posiadał tam "starszą decyzję z pouczeniem", jednak eksmitowano go z tamtego mieszkania kiedy odbywał karę w S. w 2016 r. Nie odzyskał żadnych dokumentów z tamtego mieszkania w tym wspomnianej decyzji z pouczeniem. Sądził, że gdyby świadczenie miało być nienależne wówczas wstrzymano by jego wypłatę. Dodał, że informował o zasiłku wychowawcę w Zakładzie Karnym w K. oraz D., a także lekarza Zakładu Karnego w K. i nikt nie powiedział mu, że świadczenie jest nienależnie pobierane.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, decyzją numer SKO/WT/431/4250/2023, z dnia 23 listopada 2023 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4, art. 5, art. 7, art. 11a, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że w niniejszej sprawie zaistniał pierwszy warunek określony w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - skarżący w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 października 2022 r. nie był uprawniony do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Strona z sentencji decyzji z dnia 21 sierpnia 2020 r. niewątpliwie mogła wyczytać, że z chwilą wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego traci moc. Zdaniem organu odwoławczego, odwołujący się został w jasny i skonkretyzowany sposób pouczony o terminie wydłużenia okresu przysługiwania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Był także pouczony o ciążącym na nim, jako świadczeniobiorcy, obowiązku poinformowania organu o każdej zmianie sytuacji mającej wpływ na prawo do tych świadczeń.

Odpowiadając na zarzuty strony, organ wyjaśnił, że nie mogą one mieć znaczenia w toczącym się postępowaniu z uwagi na brak podstawy prawnej. Decyzja w sprawie uznania świadczenia za nienależnie pobrane nie jest bowiem decyzją uznaniową. Jednakże argumenty te będą mogły być brane pod uwagę w momencie gdy strona wystąpi z wnioskiem o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia w całości lub w części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, L.J. wniósł o umorzenie kwoty 4748,48 zł wraz z odsetkami w całości podnosząc, że jest osobą cierpiącą na chorobę [...], przy której potrzebuje wyspecjalizowanej diety, której nie otrzymał przez dwa lata pobytu w zakładzie karnym. Pieniądze z zasiłku przeznaczał na bardziej odpowiednie produkty żywnościowe, a obecnie ma powikłania choroby w postaci [...], którą musi niezwłocznie operować po opuszczeniu zakładu karnego. Na chwilę obecną jego orzeczenie o niepełnosprawności "jest nieważne" i nie posiada także prawa do renty, z której się utrzymywał wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym, który pomagał w zakupie drogich leków. Zaznaczył, że nie wiedział, że nie może złożyć wniosku o wydanie nowego orzeczenia, gdyż "przedłużał zasiłek pielęgnacyjny przez telefon". Nikt go o tym nie poinformował. Kiedy odbywał karę w 2016 r. wówczas natychmiast wstrzymano mu wypłatę zasiłku stałego dlatego sądził, że również i teraz jego zasiłek pielęgnacyjny zostałby wstrzymany gdyby mu się nie należał. Kiedy eksmitowano go z mieszkania przy ul. [...] nie odzyskał żadnych dokumentów w tym decyzji z pouczeniem. Wskazał, że "ledwo wiązał koniec z końcem i nie będzie go stać na zwrot tych pieniędzy".

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje :

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a.- zarzutami i wnioskami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje rozstrzygające w sprawie zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym na wniosek organu, któremu to wnioskowi nie sprzeciwił się skarżący (stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza C., którą ustalono wysokość nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 4.748,48 zł za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 października 2022 r., z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a nadto zobowiązano L.J. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego we wskazanej wyżej wysokości wraz z odsetkami, które na dzień wydania decyzji wynosiły 924,94 zł.

Opisane wyżej decyzje zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323, dalej jako "u.ś.r.")

W niniejszej sprawie bezspornym jest przy tym, że decyzją z dnia 10 sierpnia 2016 r. skarżącemu przyznano zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 czerwca 2016 r. do 31 lipca 2020 r., a następnie decyzją z dnia 21 sierpnia 2020 r. prawo do wspomnianego zasiłku przedłużono od dnia 1 sierpnia 2020 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Poza sporem pozostaje również okoliczność, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. orzeczeniem z dnia 27 lipca 2016 r. zaliczył L.J. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 lipca 2020 r., zaś orzeczeniem z dnia 18 grudnia 2020 r. zaliczył go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 grudnia 2022 r., ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od 16 roku życia, zaś ustalony stopnień niepełnosprawności datuje się od 8 maja 2012 r.

Zdaniem Kolegium, z chwilą wydania opisanego wyżej orzeczenia z dnia 18 grudnia 2020 r. utraciła moc decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, a zatem od 1 stycznia 2021 r. skarżącemu zasiłek nie przysługiwał.

W ocenie Sądu, z powyższym poglądem organu odwoławczego nie można się zgodzić.

Na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu aktualnym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

1) niepełnosprawnemu dziecku;

2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) osobie, która ukończyła 75 lat.

Ponadto stosownie do art. 16 ust. 3 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia.

Jak wynika z art. 24 ust. 4 u.ś.r., prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony.

Z kolei w myśl art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (w brzmieniu aktualnym w dacie wydania decyzji z dnia 21 sierpnia 2020 r. - Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej jako "ustawa COVID"), orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Natomiast zgodnie z art. 32 ust.1 u.ś.r., organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody (art. 32 ust. 1a u.ś.r.).

Wszczęcie postępowania w sprawie zmiany decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych na korzyść strony, w zakresie zmiany wysokości świadczeń, następuje z urzędu (art. 32 ust. 1b u.ś.r.). Wszczęcie postępowania, o którym mowa w ust. 1b, nie wymaga zawiadomienia strony (art. 32 ust. 1c u.ś.r.).

Decyzje przyznające świadczenia rodzinne oraz decyzje w sprawie zmiany wysokości świadczeń rodzinnych na korzyść strony są natychmiast wykonalne (art. 32 ust. 1d u.ś.r.).

W sprawach nieuregulowanych w ww. ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), z zastrzeżeniem ust. 3 (art. 32 ust. 2 u.ś.r.).

Należy więc przyjąć, że postępowanie administracyjne wszczęte przez organ z urzędu w związku z art. 15h ustawy COVID było postępowaniem szczególnym wobec zaistnienia konkretnej sytuacji faktycznej (czas epidemii), mającym na celu wyeliminowanie negatywnych skutków dla osób uprawnionych, związanym z utratą ważności orzeczenia o niepełnosprawności, którego podstawą był art. 32 ust. 1 u.ś.r. Postępowanie to, choć wszczęte było na korzyść strony, to nie było związane ze zmianą wysokości świadczenia.

Jak wynikało z akt, decyzja z dnia 21 sierpnia 2020 r. została doręczona skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. Skutkowało to przyjęciem przez organy założenia, że skarżący został poinformowany, iż w przypadku uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności traci moc decyzja przedłużająca stosowanie dotychczasowej decyzji przyznającej ww. zasiłek.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r., osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.

Z kolei stosownie do art. 30 ust. 2 u.ś.r., za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

1a) świadczenia rodzinne wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu – po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 4c;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego;

5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

W niniejszej sprawie przepisy art. 30 ust. 2 pkt 1a, pkt 3, pkt 4 i pkt 5 u.ś.r. nie mają zastosowania.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie co najmniej przedwcześnie przyjęto, że przedmiotowy zasiłek pobrany przez skarżącego stanowi nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu przepisów u.ś.r.

Podkreślenia wymaga, że świadczenie nie było przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów oraz jego przyznanie i wypłacenie nie było wynikiem świadomego wprowadzenia w błąd organu przez skarżącego. Bezspornie decyzja z dnia 21 sierpnia 2020 r. wywołała skutki prawne, lecz na tle art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. wymagane jest świadome działanie osoby pobierającej świadczenie rodzinne.

W ocenie Sądu, żeby prawidłowo rozumieć pojęcie świadomego działania należy odnieść się do jego znaczenia, wynikającego ze słowników języka polskiego.

Według Uniwersalnego Słownika Języka Polskiego PWN pod red. S. Dubisza, Warszawa 2008, świadomy to: a) zdający sobie z czegoś sprawę, wiedzący o czymś, umiejący przewidzieć skutki, konsekwencje czegoś (świadomy odpowiedzialności, trudnej sytuacji); b) dobrze zorientowany w swojej dziedzinie, działający w sposób odpowiedzialny, podejmujący przemyślane decyzje, umiejący dokonać oceny sytuacji (świadomy polityk, świadomy artysta, świadomy obywatel); c) podejmowany w sposób przemyślany, zaplanowany, zamierzony, celowy (świadoma działalność, świadomy wybór, świadoma decyzja).

Według Słownika Języka Polskiego PWN, Warszawa 1996, pod red. M. Szymczaka, świadomy to: 1. zdający sobie z czegoś sprawę, wiedzący o czymś; 2. taki, z którego ktoś zdaje sobie sprawę; uświadamiany, zamierzony, nieinstynktowny (świadoma działalność, świadomy upór, wysiłek, świadome postępowanie).

Według Słownika Języka Polskiego PWN, Warszawa 2011, L. Drabik i inni, świadomy to: 1. zdający sobie dokładnie z czegoś sprawę, uświadamiający sobie coś, wiedzący o czymś; 2. wynikający ze świadomości, taki z którego ktoś zdaje sobie sprawę, zgodny z czyjąś wolą.

Według Słownika 100 tysięcy potrzebnych słów PWN Warszawa 2008 pod red. J. Bralczyka, świadomy to: 1. zdający sobie sprawę z czegoś; 2. dobrze zorientowany w swojej dziedzinie i podejmujący przemyślane decyzje i działania; 3. zaplanowany, celowy.

Z powyższego wynika, że świadome działanie oznacza celowe, zamierzone, przemyślane postępowanie danej osoby i takiego postępowania, mającego na celu wprowadzenie organu w błąd nie sposób zarzucić skarżącemu w realiach niniejszej sprawy.

Należy więc rozważyć czy świadczenia rodzinne wypłacono skarżącemu mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, oraz czy skarżący został pouczony o braku prawa do ich pobierania.

Porównując orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 27 lipca 2016 r. oraz z dnia 18 grudnia 2020 r. stwierdzić należy, że treść obu orzeczeń jest zbieżna za wyjątkiem okresu obowiązywania danego orzeczenia.

Powyższe mogłoby oznaczać, że mimo niezłożenia nowego wniosku przez skarżącego, nie wystąpiła sytuacja, iż ustały okoliczności uprawniające go do ww. zasiłku, ewentualnie okoliczności powodujące zmniejszenie wysokości pobieranego zasiłku, bądź okoliczności związane z zawieszeniem prawa do ww. zasiłku, czy też powodujące wstrzymanie wypłaty tego zasiłku. Zarówno na podstawie poprzedniego orzeczenia, jak i nowego orzeczenia skarżący był uprawniony do uzyskania ww. zasiłku w tej samej wysokości. Sam fakt niezłożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie przedmiotowego zasiłku w sytuacji utraty ważności orzeczenia poprzedniego, którego stosowanie zostało wydłużone nie powoduje, że pobierany zasiłek stał się z tego powodu świadczeniem nienależnie pobranym.

Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Jest to zasada demokratycznego państwa prawnego. Jej elementem składowym jest zasada proporcjonalności. Państwo prawne opiera się bowiem na założeniu racjonalności prawodawcy, a warunkiem koniecznym realizacji tego założenia jest przestrzeganie proporcjonalności w procesie przestrzegania prawa. Zasada proporcjonalności kładzie nacisk na adekwatność celu i środka użytego do jego osiągnięcia.

Zasada równości wyrażona została w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Z powyższymi zasadami koresponduje art. 8 § 1 k.p.a., stanowiący zasadę zaufania do władzy publicznej zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

W ocenie Sądu, zastosowanie przepisów u.ś.r. przez organ nie może być dyskryminujące, osoby znajdujące się w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej nie mogą być różnie traktowane.

Podnieść należy, że choć w orzecznictwie przyjmuje się prymat wykładni językowej to jak podkreślono w uzasadnieniu uchwały NSA z 14 marca 2011 r. w sprawie II FPS 8/10, w procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno jednak całkowicie ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Według NSA, przepisy prawne nie mogą dawać organom państwowym możliwości nadużywania swojej pozycji wobec obywatela, łamać ustalonych reguł postępowania, czy zastawiać pułapek (por. L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne Zarys wykładu, Warszawa 2005r., s. 63). Jako przykład NSA przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 kwietnia 1997r., sygn. akt U 11/97 (publ. OTK-A 1997 r. Nr 5-6, poz. 67), w którym wskazano, że określając treść zasady ochrony zaufania obywateli do państwa i prawa nie można lekceważyć faktu, że dla obywateli treść prawa przejawia się przede wszystkim w sposobie jego stosowania przez organy państwowe. Zdaniem Trybunału, sądowe stosowanie prawa polega na stosowaniu norm ogólnych i abstrakcyjnych do konkretnych indywidualnych przypadków. W demokratycznym państwie prawnym stanowienie i stosowanie prawa nie może być pułapką dla obywatela, a obywatel powinien mieć możliwość układania swoich spraw w zaufaniu, iż nie naraża się na niekorzystne skutki prawne swoich decyzji i działań niemożliwe do przewidzenia w chwili podejmowania tych decyzji i działań (por. orzeczenie TK z 3 grudnia 1996 r., sygn. akt K 25/95, publ. OTK ZU Nr 6/1996, s. 301; wyrok TK z 25 listopada 1997 r., sygn. akt K 26/97; publ. OTK ZU Nr 5 i 6/1997, poz. 64).

Podkreślić należy, że celem regulacji związanej z przyznaniem świadczeń rodzinnych jest niewątpliwie pomoc osobom do niej uprawnionym, zwłaszcza w czasie obowiązywania ograniczeń wywołanych epidemią COVID, co w świetle art. 69 Konstytucji RP, z którego wynika, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej, było niezmiernie istotne.

W ocenie Sądu, w ww. sytuacji należało oczekiwać od organu, że podejmie z urzędu działania w interesie strony postępowania. W art. 8 § 1 k.p.a. wyrażona została zasada pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, z której wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Stosownie do art. 9 k.p.a., na organach administracji spoczywa obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków a także czuwania nad tym aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wskazówek. Zgodnie natomiast z art. 10 § k.p.a., strona ma prawo czynnie uczestniczyć w całym toku postępowania. Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie. Strona postępowania administracyjnego posiada inicjatywę dowodową i w przypadku posiadania informacji przydatnych dla wyjaśnienia sprawy może przedkładać dokumenty, mogące mieć znaczenie dla jej praw czy obowiązków.

Dochowanie obowiązku poinformowania strony o okolicznościach mających wpływ na prawo do pobieranego świadczenia stanowi fundament budowania zaufania strony do organu państwa (art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a.). Na gruncie stosowania art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. ustawodawca wymaga, by osoba pobierająca świadczenie miała świadomość, że czyni to w sposób nieuprawniony. Uwzględniając, że postępowanie dotyczące zmiany decyzji ustalającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w trybie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy COVID, wszczynane jest z urzędu, nie powinno być wątpliwości, że na organie prowadzącym postępowanie spoczywał obowiązek udzielenia stronie informacji zarówno o przepisach prawa materialnego, jak i procesowego, które mogą mieć wpływ na pobieranie świadczenia. Wyjaśnienie stronie w sposób należyty okresu, na jaki świadczenie będzie dalej przysługiwać powinno być nie tylko uzewnętrznione stronie, ale także przedstawione w sposób dla niej zrozumiały.

Na gruncie kontrolowanej sprawy, Sąd podziela w pełni stanowisko judykatury, wskazujące, że z zasady określonej w art. 9 k.p.a., wynika bezwzględny zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa przez obywateli lub przerzucanie skutków nieznajomości prawa przez urzędników na obywateli. Jakkolwiek więc art. 6 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, to nie można tego przepisu rozumieć w ten sposób, że istnienie przepisu prawa jest nadrzędną wartością wykluczającą analizę konkretnego przypadku w odniesieniu do zasady słusznego interesu obywatela, jak też zwalniającą organ władzy publicznej od obowiązku czuwania nad tym, by strona postępowania, wskutek niedoinformowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Zlekceważenie przez organ władzy publicznej tych elementarnych zasad praworządności w postępowaniu administracyjnym i przyznanie priorytetu przepisowi prawa skutkuje wprost naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (por. wyrok WSA w Krakowie z 8 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1247/23). Organ nie może więc ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz musi podać również niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody (por. wyrok NSA z 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 557/14).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie obowiązek informacyjny organu nie został zrealizowany właściwie na etapie zmiany decyzji na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy COVID. Skarżący co prawda został wówczas pouczony o konieczności niezwłocznego zawiadomienia organu o otrzymaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności, jednak brak jest jednoznacznego pouczenia o utracie prawa do pobierania świadczenia w razie niewywiązania się z tego obowiązku. Niedopuszczalne jest zatem przerzucanie skutków zaniechania przez organ obowiązku informacyjnego na skarżącego i czynienia mu zarzutu braku reakcji wobec uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności, skoro organ nie zadał sobie trudu aby w należyty sposób o takim obowiązku i jego skutkach skarżącego pouczyć.

Zdaniem Sądu, nie można utożsamiać realizacji pouczenia z powołaniem w decyzji przepisu prawa czy z samym brzmieniem rozstrzygnięcia w zakresie daty końcowej, do której nastąpiło przyznanie świadczenia. W ocenie Sądu, art. 25 ust. 1 u.ś.r. nie daje organom uprawnienia do pomijania na tej podstawie prawnej istotnych okoliczności faktycznych, tzn. o charakterze prawotwórczym, które się ujawnią w toku postępowania, a które nie zostały "niezwłocznie" podane do wiedzy organu przez osobę zobowiązaną. Przy ocenie, czy zaistniały okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, decydujące są materialnoprawne przepisy u.ś.r. warunkujące to prawo, czyli z którymi ustawa łączy skutek w postaci nieprzysługiwania lub ustania prawa do świadczeń rodzinnych, zaś sam fakt niedotrzymania (przez stronę) wymogu informacyjnego nie ma takiego charakteru. Przepis ten nie uchyla generalnej normy z art. 7 k.p.a. ustanawiającej zasadę prawdy obiektywnej, w myśl której organy "podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy" - co oznacza, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 10 października 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 245/19; WSA w Gliwicach z 15 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 281/22; WSA w Łodzi z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 640/22).

Tym bardziej, że organ posiada bezpośredni dostęp do Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności (ESMOON), który służy gromadzeniu danych dotyczących procesu orzekania o niepełnosprawności. Wspomaga rejestrację i proces wydawania orzeczeń o niepełnosprawności przez wojewódzkie i powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Wykorzystywany jest również do kontroli wniosków i odwołań oraz orzeczeń wydawanych na obszarze całego kraju, a także do prowadzenia bieżących analiz przez Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych (https://empatia.mpips.gov.pl/dla-przedsiebiorcow/systemy/on).

W ocenie Sądu, powyższe mogłoby prowadzić do wniosku, że pobranie przedmiotowego zasiłku nie było wynikiem świadomego wprowadzenia w błąd organu przez skarżącego, zaś wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności nie powodowało zmiany mającej wpływ na prawo do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, a przy tym strona nie została prawidłowo pouczona o skutkach nieprzedłożenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności w warunkach trwania epidemii COVID.

Jednoznaczne przesądzenie, że brak jest podstaw do twierdzenia, że cały zasiłek za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 października 2022 r. został pobrany nienależnie byłoby jednak w realiach sprawy przedwczesne.

W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo z dnia 18 stycznia 2023 r., podpisane z upoważnienia Dyrektora Biura Informacji i Statystyki Centralnego Zarządu Służby Więziennej, z którego wynika, że L.J. został zatrzymany w dniu 25 grudnia 2021 r., a następnie osadzony w Zakładzie Karnym C. w dniu 27 grudnia 2021 r.

Jak już wcześniej wspomniano, z treści art. 16 ust. 5 u.ś.r. wynika, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, przy czym w myśl art. 3 pkt 7 tej ustawy, do tego typu instytucji należy zakład karny oraz areszt śledczy. Jednocześnie w aktach brak jest stosownych informacji dotyczących ewentualnych wcześniejszych okresów pozbawienia wolności, zaś Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do kwestii z tym związanych nie odniosło się w żaden sposób, uznając, że świadczenie zostało nienależnie pobrane z innych powodów. Organ odwoławczy nie dokonał także należytej analizy co do prawidłowości udzielonych skarżącemu w związku z wydaniem decyzji przedłużającej prawo do zasiłku (z dnia 21 sierpnia 2020 r.) pouczeń (o których mowa m.in. w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.), jak również nie zbadał czy pouczenia te zostały mu prawidłowo doręczone. Kolegium przyjęło jedynie, że strona z sentencji decyzji z dnia 21 sierpnia 2020 r. "mogła wyczytać, iż z chwilą wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego traci moc". Zdaniem tego organu, z treści wspomnianej decyzji wynika, że skarżący został "w jasny i skonkretyzowany sposób pouczony o terminie wydłużenia okresu przysługiwania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego". Był także poinformowany o ciążącym na nim jako świadczeniobiorcy, obowiązku poinformowania organu o każdej zmianie sytuacji mającej wpływ na prawo do tych świadczeń.

W ocenie Sądu, kwestia prawidłowego doręczenia pouczeń w związku z wydaniem decyzji z dnia 21 sierpnia 2020 r. wymaga jednak szczegółowego wyjaśnienia w związku z okolicznościami wskazywanymi przez skarżącego w odwołaniu od decyzji z dnia 2 października 2023 r., dotyczącymi jego eksmisji z dotychczasowego adresu (przy ul. [...] w C.), która miała mieć miejsce jeszcze w 2016 r. Co istotne, ani w treści wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ani w decyzji z 10 sierpnia 2016 r. nie zawarto pouczenia o obowiązku zawiadamiania organu o każdej zmianie adresu, co może budzić wątpliwości co do prawidłowości zastosowania w wypadku doręczeń dokonywanych przez organ po wspomnianej eksmisji - art. 44 k.p.a.

Jednocześnie wbrew sugestii Kolegium, zawarte we wspomnianej decyzji pouczenie nie jest pełnie, nie zawiera bowiem informacji ani o obowiązku informowania organu o innych okolicznościach niż uzyskanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności, ani też o tym jakie świadczenia uważa się za nienależnie pobrane. Kolegium nie odniosło się też do podnoszonej w odwołaniu kwestii zmiany adresu skarżącego po jego eksmisji w 2016 r.

Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 września 2020 r. (sygn. akt I OSK 504/20), nie można mówić o skuteczności doręczenia przesyłki skierowanej na nieaktualny adres. Doręczenie jest w postępowaniu organów administracji publicznej czynnością sformalizowaną, stanowiąc gwarancję podstawowych praw strony w tym postępowaniu, a jednocześnie chroniąc organy przed negatywnym skutkiem działań strony zmierzającej do utrudnienia czy wydłużenia postępowania. Zatem czynność ta winna być dokonywana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie uregulowaniami. W orzecznictwie wskazuje się, że za wszelkie błędy popełnione w zakresie doręczenia odpowiada organ administracji publicznej, a ich wystąpienie skutkuje niemożnością uznania czynności doręczenia za skuteczną, w szczególności w sytuacji oparcia tej czynności na "fikcji doręczenia", co ma miejsce w wypadku doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 44 k.p.a.

Podsumowując dotychczasowe rozważania, należy wskazać, że organy dokonały błędnej wykładni przepisu prawa materialnego a w jej następstwie doszło do pominięcia przez organ wszystkich istotnych okoliczności występujących w sprawie. Jednocześnie Kolegium nie dostrzegło wadliwości udzielonych skarżącemu pouczeń ani nie zbadało prawidłowości doręczeń dokonywanych na pierwotnie wskazany we wniosku adres. Decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę, kierując się wskazaną przez Sąd wykładnią art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., ustali czy pobrany zasiłek pielęgnacyjny w spornym okresie nosi znamiona nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu omawianej regulacji, w tym także czy doręczono mu wszystkie niezbędne pouczenia, względnie rozważy umorzenie postępowania w tym przedmiocie, uzasadniając swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, oraz decyzję ją poprzedzającą.

Natomiast poza zakresem rozważań Sądu z uwagi na przedmiot rozpatrywanej sprawy pozostawała kwestia ewentualnego umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia określonej decyzją z dnia 2 października 2023 r. Po pierwsze z uwagi na uchylenie zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza C. w sprawie nie zostało przesądzone, że mamy do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem, a po drugie nawet gdyby okazało się, że świadczenie wypłacone skarżącemu należy uznać za nienależnie pobrane to - jak trafnie wyjaśniło Kolegium kwestia jego umorzenia czy rozłożenia na raty stanowiłaby przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego.

Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądowe dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.go