Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 147/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 11 czerwca 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 139/22 w sprawie ze skargi P.S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2022 r., I SA/Wa 139/22 oddalił skargę P.S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...] i stwierdziła nieodpłatne nabycie przez Gminę Miasto Ł. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w Ł.przy ul. T. [...], w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] o powierzchni 453 m2 i nr [...] o powierzchni 384 m2 (KW nr [...]). W uzasadnieniu powyższej decyzji Komisja wskazała, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U.1990.32.191 ze zm.), dalej jako "p.w.u.", zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe, należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r. z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Tym samym w ocenie Komisji obowiązkiem organów orzekających w przedmiocie komunalizacji jest ustalenie, czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do rady narodowej bądź terenowego organu administracji terenowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego, dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcję organów założycielskich albo zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości przesłanka własności Skarbu Państwa na dzień 27 maja 1990 r. jest bezsporna. W odniesieniu do przesłanki "należenia" do rad narodowych bądź terenowych organów administracji terenowej stopnia podstawowego Komisja wskazała, że "należenie" jest kategorią prawną odmienną od stanu faktycznego wyrażanego w pojęciach typu "posiadanie", "władanie", toteż pojęcie to trzeba rozumieć w kategoriach prawnych, zwłaszcza gdy mienie takie nie należało faktycznie do określonych organów samorządowych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U.1991.30.127 ze zm.), dalej jako "u.g.g.", grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Grunty te należały zatem do wspomnianych organów, chociaż nie było to należenie w kategoriach stricte prywatnoprawnych (m.in. użytkowanie, posiadanie). Przy tym, zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz.U.1988.26.183 ze zm.), rady narodowe stopnia podstawowego są właściwe we wszystkich sprawach należących do kompetencji rad narodowych, które nie zostały w drodze ustawowej zastrzeżone dla wojewódzkich rad narodowych, w razie zaś wątpliwości, czy dla danej sprawy właściwa jest wojewódzka rada narodowa, czy też rada narodowa stopnia podstawowego, domniemywa się właściwość rady narodowej stopnia podstawowego. Komisja uznała także, że z powyższymi regulacjami koresponduje art. 38 ust. 2 u.g.g., zgodnie z którym dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Analogiczne regulacje dotyczące obowiązku formalnego przekazania terenu państwowego m.in. przedsiębiorstwom państwowym w prawną formę władania zwaną zarządem (użytkowaniem) występowały również we wcześniejszym stanie prawnym (art. 3 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, czy też art. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych). W ocenie Komisji z powyższych regulacji wynika, że sam fakt gospodarowania mieniem, stosownie do obowiązujących regulacji przez gminę (radę narodową) świadczy co do zasady o należeniu tego mienia do gminy (rady narodowej). Jednocześnie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że z akt sprawy nie wynika, aby w formie prawem przewidzianej przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz jakiegokolwiek podmiotu, a tylko wówczas nieruchomości te nie należałyby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Według Komisji stanu powyższego nie zmienił przejściowy przepis art. 80 ust. 1 u.g.g. (w brzmieniu z dnia 27 maja 1990 r.), zgodnie z którym grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Przepis ten odnosił się bowiem w istocie do analogicznego do zarządu z u.g.g. formy władztwa przedsiębiorstw państwowych, w ramach zasady jednolitej własności Skarbu Państwa, w postaci "użytkowania". Wskazano w tym zakresie na ust. 2 ww. regulacji, zgodnie z którym posiadaczom gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogą być przekazane grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W ocenie Komisji przepis ten potwierdza, że istotnymi w sprawie są tylko "dokumenty o przekazaniu gruntu w formie prawem przewidzianej", nie mają więc znaczenia inne rozstrzygnięcia, jeśli nie dotyczą ww. przedmiotu. Komisja wskazała ponadto, że w sprawie nie wystąpiły też przesłanki negatywne z art. 11 – 12 p.w.u., a zatem – w ocenie Komisji – wszystkie przesłanki komunalizacji zostały w niniejszej sprawie spełnione, przez co wydanie przez organ odwoławczy decyzji reformatoryjnej znajduje swoje uzasadnienie.

Skargę na powyższą decyzję złożyła P.S.A. w W. zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 2 p.w.u., a także art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP (Dz.U.1989.26.138 ze zm.) w zw. z art. 38 ust. 1 i 2 i 3 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U.1981.24.122 ze zm.), dalej jako "u.p.p.), a także 5 ust. 1 pkt 1 p.w.u. w zw. z art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U.2021.146 ze zm.), dalej jako "u.k.r.p.PKP", przez uznanie, że przedmiotowa nieruchomość podlegała komunalizacji.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2022 r. podkreślił, że prawa zarządu P. do spornej nieruchomości nie sposób wywieść z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego P. Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowało się stanowisko, iż akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa P. oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały one stanu prawnego konkretnych nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. W tym zakresie Sąd I instancji odwołał się do aktualnego orzecznictwa wynikającego z uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 oraz z dnia 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17, wskazując, iż nie ma wśród okoliczności sprawy takich, które mogłyby prowadzić do uznania, że strona skarżąca wykazała prawidłowo prawo do spornej nieruchomości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła P. S.A w W., zaskarżając wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt.1 i 2 p.p.s.a. zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 5 ust. 1 i art. 11 ust.1 pkt.1 p.w.u. i art. 6 ust. 1 u.g.g. przez błędną wykładnię i uznanie, iż jedynie zarząd ustalony na podstawie decyzji lub umowy wyłącza komunalizację z mocy prawa;

b) art. 34 ust. 1 i art. 34a u.k.r.p.PKP przez ich niezastosowanie;

c) art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U.1948.43.312 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie Prezydenta RP z 1926 r.", art 16 ust. 1, 2 i 3 i art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz.U.1970.9.76 ze zm.) oraz art. 46 ust. 1 i 2 u.p.p. przez niezastosowanie w sytuacji, kiedy przepisy prawa przewidywały wyposażenie przedsiębiorstwa państwowego P. w środki niezbędne do prowadzenia działalności i mienie stanowiące wydzieloną część, w związku z art. 80 u.g.g. przez jego niezastosowanie, a przez to nieuwzględnienie przejścia z mocy prawa gruntów będących w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P. w zarząd tego przedsiębiorstwa;

2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. przez nie uchylenie zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 p.w.u. przez nieuwzględnienie, iż w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość była zajęta na cele komunikacji kolejowej i zajęta pod infrastrukturę kolejową (w tym przyległy pas gruntu stanowiący teren ochronny służący prawidłowej eksploatacji linii), służącej do realizacji przewozów kolejowych, a ponadto nieuwzględnienie przepisu art. 11 ust. 1 p.w.u. wyłączającego z komunalizacji składniki mienia, które należą do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym.

Na podstawie ww. zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Powyższe zarzuty zostały szerzej u motywowane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Ocenę zasadności skargi kasacyjnej wypada rozpocząć od wskazania, iż zasadniczym problemem w sprawie pozostaje kwestia sprawowania przez stronę skarżącą kasacyjnie zarządu nieruchomością położoną w Ł. przy ul. T., w obrębie [...], oznaczoną jako działki nr [...] o powierzchni 453 m2 i nr [...] o powierzchni 384 m2 dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia prowadzi księgę wieczystą KW nr [...], a w szczególności możliwości wykazania tegoż zarządu w procesie komunalizacji mienia, na podstawie art. 5 ust. 1 p.w.u. Kwestia ta nie jest nowa w orzecznictwie sądów administracyjnych. Aczkolwiek w przeszłości pozostawała ona kontrowersyjną, to aktualnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest postrzegana jednolicie (vide: uchwała NSA z dnia 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16; uchwała NSA z dnia 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Autor kasacji formułując zarzuty zdaje się nie dostrzegać aktualnego stanowiska sądów administracyjnych w tej kwestii i powołuje się na starsze orzecznictwo, które utraciło walor aktualności wskutek podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwał w trybie art. 15 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.

Uwzględniając powyższe, ocenę zasadności skargi kasacyjnej wypada rozpocząć od wskazania, że zgodnie z art. 5 ust. 1 p.w.u., jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego (pkt 1), przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego (pkt 2), zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 (pkt 3) staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Jednocześnie, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1 p.w.u., składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3 tejże ustawy, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Naczelny Sąd Administracyjny w motywach uchwały z dnia 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 dokonał wykładni art. 5 ust. 1 p.w.u. wyjaśniając, że zakres użytego w tym przepisie zwrotu "mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego" obejmuje nieruchomości pozostające we władaniu przedsiębiorstwa P. bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 u.g.g. Z treści tej uchwały wynika zatem wniosek, że nieruchomości pozostające we władaniu przedsiębiorstwa P. nie są nieruchomościami "należącymi do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego", o ile prawo do tych nieruchomości może być udokumentowane w sposób określony w art. 38 ust. 2 u.g.g., tj. decyzją organu administracji publicznej, na mocy której P. uzyskała grunt państwowy w zarząd albo umową zawartą, za zezwoleniem organu, o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umową o nabyciu nieruchomości. Zarząd, w rozumieniu przepisów prawno-administracyjnych, musi mieć dla swego powstania podstawę i to podstawę istniejącą przez cały okres trwania zarządu. Zarząd, jako szczególna forma władania nieruchomością, może powstać albo z mocy samego prawa (ex lege), albo na skutek wydania z ustawowego upoważnienia decyzji administracyjnej ustanawiającej takie prawo na rzecz osoby trzeciej. W tym drugim wypadku decyzja administracyjna jest podstawą powstania i wykonywania zarządu przez osobę niebędącą właścicielem gruntu i ma charakter konstytutywny, chyba że ustawa stanowi inaczej. Prawo ustanowione w drodze czynności administracyjnej trwa tak długo jak długo w obrocie prawnym istnieje decyzja statuująca powstanie prawa. W wypadku wyeliminowania decyzji z obrotu prawo zarządu wygasa. W sytuacji natomiast, kiedy zarząd przyznany zostaje oznaczonemu podmiotowi przez ustawę, wówczas uprawnienie do władania gruntem, jak również i określenie zakresu takiego władania powstaje ex lege, bez potrzeby orzekania w tej materii przez jakikolwiek organ administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny rozważał także w tym zakresie kwestię, co dzieje się w sytuacji, gdy ustawa (rozporządzenie o mocy ustawy) przyznająca prawo zarządu mieniem państwowym osobie trzeciej zostaje uchylona w całości, zaś przepisy nowej ustawy, normujące sytuację prawną tejże osoby nie przewidują w ogóle zarządu, jako prawa przysługującego tej osobie i stwierdził, że skutkiem prawnym, wywołanym uchyleniem rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. przez ustawę z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz.U.1960.54.311 ze zm.) było m.in. to, że wolą suwerena uchylony został tytuł prawny (ustawowy) do zarządczego władania gruntami przez przedsiębiorstwo P. Podmiot ten utraciły tym samym z dniem 8 grudnia 1960 r. zarząd nieruchomościami, przyznany ww. rozporządzeniem Prezydenta RP z 1926 r., gdyż zarząd powstały ex lege nie może istnieć bez ważnej i obowiązującej podstawy prawnej jego powstania. Ww. ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach nie potwierdziła bowiem przysługiwania tego szczególnego prawa w rozdziale 2 zatytułowanym "Przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe", przyznając temu przedsiębiorstwu uprawnienie wyłącznie do "budowy, utrzymania i eksploatacji kolei użytku publicznego". W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego oznacza to, że nie było wolą ustawodawcy potwierdzenie przysługiwania Polskim Kolejom Państwowym zarządu, o którym stanowiło uchylone rozporządzenie Prezydenta RP z 1926 r. (vide: uchwała NSA z dnia 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Mając na uwadze powyższe rozważania, trafnie z toku dotychczasowego postępowania przyjmowano (zarówno organ odwoławczy, jak i Sąd I instancji), iż skarżąca Spółka nie jest przedsiębiorstwem, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 p.w.u. Nie jest ona bowiem w stanie wykazać tytułu prawnego do komunalizowanego mienia, z którego wynikałyby jej roszczenia do spornej nieruchomości. Dysponowanie, czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na przyjęcie, że majątek taki należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcia "dysponowanie" i "zarządzanie" nie są tożsame z pojęciem "należy do", które swym zakresem nawiązuje do aspektu prawnorzeczowego. Niezasadne jest przy tym stanowisko, że pojęcie "należeć" powinno być utożsamiane z posiadaniem (władaniem) w rozumieniu prawa cywilnego. Z założenia celowe i świadome posłużenie się przez ustawodawcę terminem "należeć" – a nie "posiadać" – wskazywało, że chodzi o grunty, do których terenowym organom administracji państwowej przysługiwało określone uprawnienie, niezależne od tego, jaki podmiot faktycznie władał gruntem, a nie jedynie czysty aspekt władztwa fizycznego nad nieruchomością. Przy czym o zarządzie nie świadczy nawet samo faktyczne przeznaczenie gruntu pod infrastrukturę kolejową, jeżeli nie wiązało się ono z tytułem prawnym (vide: uchwała NSA z dnia 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16; uchwała NSA z dnia 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że od samego początku swego istnienia P. miały obowiązek ewidencjonowania nieruchomości wydzielonych temu przedsiębiorstwu. Regulację w tym zakresie przewidywał art. 6 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r., oraz przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 25 września 1932 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości będących w zarządzie przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U.1932.81.714). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowało się także stanowisko, że akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa P. oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły co najwyżej stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Jednocześnie istnienia zarządu nie można domniemywać (vide: uchwała NSA z dnia 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16; uchwała NSA z dnia 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko przedstawione w przywołanych powyżej uchwałach. Pozostaje zatem nimi związany, stosownie do treści art. 269 § 1 p.p.s.a.

Nie można tym samym potwierdzić zasadności zarzutów kasacyjnych naruszenia art. 5 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 p.w.u. Nie są także trafne zarzuty naruszenia art. 34 i art. 34a u.k.r.p.PKP, oraz art. 6 ust. 1 i art. 80 u.g.g. bowiem nie może z przepisów tych wynikać uprawnienie strony skarżącej do zarządu przedmiotową nieruchomością w dniu komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r. Z kolei prawo zarządu nieruchomościami przyznane ex lege na podstawie art. 4 i art. 6 rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. wygasło wskutek uchylenia tegoż aktu prawnego przez art. 46 ust. 1 pkt 5) ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, a jednocześnie uprawnienie to nie zastało przyznane w nowym porządku prawnym. Przepisy uznane w kasacji za naruszone, tj. art. 1 rozporządzenia PR z 1926 r., a także art. 16 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, nie stanowiły podstawy prawnej do przyznania P. zarządu przedmiotowych nieruchomości. Podobnie źródłem konkretnego prawa P. do tych nieruchomości nie mógł być przepis art. 46 ust. 1 i 2 u.p.p. Nietrafnie zatem w skardze kasacyjnej przepisy te zostały wskazane jako naruszone.

Nie można także potwierdzić zasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Jak już była o tym mowa, istnienia zarządu nieruchomości nie można domniemywać, a samo faktyczne przeznaczenie gruntu pod infrastrukturę kolejową, jeżeli nie wiązało się z tytułem prawnym nie świadczy o oddaniu nieruchomości w zarząd P.Tym samym nie stanowi naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 p.w.u. wskazywane przez stronę skarżącą faktyczne zajęcie przedmiotowej nieruchomość na cele komunikacji kolejowej i istnienie na tym gruncie infrastruktury kolejowej.

Konkludując wypada wskazać, iż w myśl art. 6 ust. 1 u.g.g. w brzmieniu obowiązującym w dacie komunalizacji mienia (tj. w dniu 27 maja 1990 r.), terenowy organ administracji państwowej, sprawując zarząd gruntu, który nie został oddany w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, mógł powierzyć sprawowanie zarządu takiego gruntu, utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej, z wyłączeniem czynności wymagających decyzji administracyjnych. Tym samym nieruchomości, które nie zostały przez terenowy organ administracji państwowej rozdysponowane w sposób określony w tym przepisie, należały do tego organu niezależnie od tego, jaki podmiot faktycznie władał określonym mieniem. Jednocześnie, skarżąca Spółka, nie legitymując się tytułem prawnym do skomunalizowanej nieruchomości, wydanym w formie przewidzianej prawem, nie może być uznana za podmiot, któremu taki tytuł służy. Wypada zatem podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w niekwestionowanym stanie faktycznym sprawy brak było przeszkód za strony skarżącej Spółki do skomunalizowania przedmiotowej działki.

Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.