Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SAB/Sz 112/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
658
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: 1. stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa 2. zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy: article: art. 69 ust. 1, art. 71 ust. 7, art. 28 ust. 1 pkt 13, art. 72, art. 53 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 742
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
article: art. 149, art. 53 par. 2b, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi J. G. na bezczynność Rektora [...] w S. w przedmiocie wydania decyzji I. stwierdza, że Rektor [...] w S. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku J. G. z dnia [...] r., II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. zobowiązuje Rektora [...] w S. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] r. w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, IV. zasądza od Rektora [...] w S. na rzecz skarżącego J. G. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z 20 czerwca 2023 r. J. G. (dalej: Skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii, (dalej: Rektor [...]UM), zarzucając powyższemu organowi brak wydania decyzji administracyjnej o przyjęciu bądź odmowie przyjęcia na III rok studiów lekarsko-dentystycznych. Wyjaśnił, że ubiegał się o przeniesienie w ramach transferu z Ukrainy do Polski z uwagi na konflikt zbrojny na terenie Ukrainy. Wskazał, że skutkiem braku rozpatrzenia wniosku o przeniesienie jest brak możliwości kontynuowania nauki.

Skarżący zawnioskował o zobowiązanie Rektora PUM do bezzwłocznego wydania decyzji w tej sprawie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że Skarżący złożył wniosek w dniu 24 marca 2022 r. o przyjęcie na III rok studiów w roku akademickim 2021/2022 w ramach przeniesienia z Ukrainy do P. Uniwersytetu Medycznego w S. ([...]UM). Podstawę przeniesienia studenta miał stanowić art. 45 ustawy z dnia 12 marca 2022 o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 583). Wniosek został złożony drogą elektroniczną (email). W następstwie wniosku Skarżący dostał 26 kwietnia 2022 r. odpowiedź od prodziekana, w której wskazano, iż uczelnia pracuje nad określeniem możliwości nad regulacjami wewnętrznymi w tym zakresie. Od tamtej pory [...]UM milczy i nie odpowiada nawet na przesłany kolejny wniosek będący kontynuacją poprzednio złożonego wniosku doręczonego tym razem listem poleconym. Zdaniem skarżącego Rektor [...]UM gra na zwłokę nie reagując nawet na przesłane w dniu 11 maja 2023 r. ponaglenie w tej samej sprawie.

W kolejnym piśmie, z 17 sierpnia 2023 r., po zapoznaniu się aktami sądowymi, pełnomocnik Skarżącego rozwinął dotychczasowe stanowisko wskazując, iż 24 marca 2022 r. za pomocą emaila złożył wniosek do [...]UM o przyjęcie na III rok studiów pomimo, iż uczelnia nie ogłosiła swojego naboru w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie (tak jak czyniły to inne uczelnie w Polsce). Również drogą email, w dniu 26 kwietnia 2022 r., Dziekan Wydziału Medycznego i Stomatologii [...]UM poinformował Skarżącego, iż akty prawne regulujące tę kwestę w [...]UM w S. dopiero będą opracowywane.

Następnie, 9 sierpnia 2022 r., tym razem za pomocą listu poleconego Skarżący ponowił swój wniosek o przyjęcie na studia, wpisując rok akademicki 2022/2023, skoro rok akademicki 2021/2022 się już zakończył. Zdaniem skarżącego powyższy wniosek był kontynuacją poprzedniego wniosku z dnia 24 marca 2022 r. z uzupełnionym "oryginalnym podpisem". W dniu 12 września 2022 r. uczelnia przesłała na adres email skarżącego informację jakie dokumenty powinien przedłożyć w dziekanacie uczelni oraz poinformowała, iż jego wniosek został rozpoznany po terminie, ale do egzaminu został dopuszczony. Skarżący został też poinformowany o dacie egzaminu weryfikacyjnego. Na powyższy egzamin Skarżący udał się bezpośrednio, z Ukrainy bez żadnego przygotowania, zabierając ze sobą kopie i oryginały dokumentów.

W dniu egzaminu w miejscu jego przeprowadzenia poproszono studentów (w tym Skarżącego), aby przed uzyskaniem wyników nie pozostawiali w dziekanacie uzupełniających dokumentów. Natomiast informacja o przyjęciu bądź odmowie przyjęcia miała zostać przekazana tak jak do tej pory, tj. za pomocą emaila lub telefonicznie. Następnego dnia okazało się, że Skarżący nie został przyjęty. Uczelnia nie poinformowała nawet studenta jaką ilość punktów uzyskał i jakie były kryteria przyjęć. Nie wydała też w przedmiotowej sprawie żadnej decyzji administracyjnej uniemożliwiając tym samym wniesienie odwołania.

Jak oświadczył pełnomocnik Skarżącego, w okresie od 18 marca 2022 r. Ministerstwo Zdrowia wydało wytyczne wszystkim uczelniom medycznym w Polsce o przeprowadzeniu rekrutacji w ramach art. 45 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Natomiast informacja o zakończeniu tego procesu przydziału studentów kierunków medycznych kształcących się w Ukrainie przenoszących się do polskich uczelni ukazała się w dniu 6 kwietnia 2022 r. na stronie Ministerstwa Zdrowia i już wtedy ten proces został zakończony. Natomiast według infolinii z Ministerstwa Zdrowia oraz informacji uzyskanych w późniejszym terminie od innych uczelni medycznych w Polsce czas rekrutacji według trybu wojennego na podstawie art.45 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy został wydłużony maksymalnie do 20 kwietnia 2022 r.

W świetle powyższego, zdaniem skarżącego, złożony w dniu 24 marca 2022 r. wniosek gwarantował mu przyjęcie na studia i kontynuowanie nauki , gdyż w tym czasie spełniał wszystkie wymogi uchwalonej ustawy tylko ze strony uczelni zabrakło dobrej woli i chęci na przyjęcie Skarżącego na studia i został on wówczas wprowadzony w błąd, iż będzie on mógł kontynuować naukę na [...]UM w zależności od przyjętych w przyszłości aktów prawnych uczelni, które przed 6 kwietnia 2022 r. powinny być już dawno wydane przez uczelnię w zakresie roku akademickiego 2021/2022.

Skarżący oświadczył, iż wobec powyższego wnosi o stwierdzenie bezczynności i przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązanie Rektora [...]UM w S. do wydania decyzji administracyjnej na podstawie złożonego wniosku z dnia 24 marca 2022 r. oraz z dnia 9 sierpnia 2022 r. będącego kontynuacją tego złożonego pierwotnego wniosku o przyjęcie na studia w trybie art. 45 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy w obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym. Zdaniem Skarżącego uczelnia nie mogła odmówić przyjęcia takiego studenta na studia jeżeli wniosek o przeniesienie został złożony w terminie przed 6 kwietnia 2022 r., mogła natomiast w zależności od wypoziomowania wyników kształcenia przenieść go na niższy rocznik np. rozpoczynający się w roku akademickim 2022/2023 tak jak było to czynione na innych uczelniach medycznych w Polsce po uprzednim ich przyjęciu w roku akademickim 2021/2022 lub odrębną decyzją Rektora z uwagi na zaistniały przypadek losowy.

Powyższe stanowisko pełnomocnik Skarżącego podtrzymał także w piśmie z 19 września 2023 r.

W odpowiedzi na skargę Rektor [...]UM (dalej także jako organ) wniósł o jej oddalenie i w całości, bądź ewentualnie, z daleko posuniętej ostrożności procesowej, w przypadku stwierdzenia przez Sąd braku podstaw do oddalenia skargi i zakwalifikowania skargi jako skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania orzeczenie, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu powyższego stanowiska, po przywołaniu treści art. 45 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy organ wyjaśnił, iż z treści powyższego przepisu wynika, że organ posiada pełną dowolność, nie tylko w kształtowaniu zasad weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się, ale również samej kwestii implementacji do swoich aktów wewnętrznych możliwości weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się ponieważ możliwość otwarcia tej drogi ma charakter dyskrecjonalny. W przypadku roku akademickiego 2021/2022 organ nie mógł wydać odpowiednich zarządzeń w tym zakresie, gdyż mogłoby to zdestabilizować pracę uczelni, co wpłynęłoby negatywnie nie tylko na jakość kształcenia studentów, ale również na pracowników uczelni (większa liczba studentów wiązałaby się m.in. z koniecznością świadczenia przez nich pracy w zwiększonym wymiarze godzin, który, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, podlega limitowaniu).

Mając powyższe na uwadze, kierując się przy tym względami humanitarnymi oraz zrozumieniem dla osób dotkniętych konfliktem zbrojnym na Ukrainie, dokonano odpowiednich zmian w organizacji procesu kształcenia, co w efekcie pozwoliło na wprowadzenie aktów wewnętrznych, regulujących kwestię weryfikacji efektów uczenia się w trybie art. 45 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Proces implementacji rzeczonych aktów wewnętrznych dokonany został w P. Uniwersytecie Medycznym w S. bez zbędnej zwłoki.

W zakresie podania Skarżącego organ wskazał, że nawet jeżeli organ otrzymałby wniosek z dnia 24 marca 2022 r. to ze stanu faktycznego przedstawionego przez skarżącego wynika, że nie byłoby możliwości nadania mu biegu, gdyż zgodnie z aktami wewnętrznymi [...]UM, jak i powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, wiadomość wysłana przez Skarżącego drogą elektroniczną (email) nie miałaby charakteru podania. Jeżeli zatem obowiązywałyby odpowiednie akty wewnętrzne w zakresie weryfikacji efektów uczenia się w trybie art. 45 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w odniesieniu do roku akademickiego 2021/2022, to konieczne byłoby pozostawienie takiej wiadomości email bez rozpoznania. Organ nie dostrzegł przy tym podstaw do stosowania kodeksu postepowania administracyjnego na tym etapie postępowania, zaznaczając z ostrożności procesowej, iż zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a., podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Informacja, że Skarżący nie był zarejestrowany jako kandydat do przeniesienia w trybie art. 45 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy była zatem zgodna zarówno ze stanem faktycznym, jak i stanem prawnym, gdyż nigdy nie złożył on w tym zakresie odpowiedniego podania. Niemożliwe byłoby również przeprowadzenie postępowania w tym zakresie, gdyż brak było ku temu podstawy prawnej w aktach wewnętrznych [...]UM.

Rektor [...]UM wskazał ponadto, że zasadą w [...]UM jest, iż wszelkie pouczenia i informacje udzielane kandydatom oraz studentom przez pracowników P. Uniwersytetu Medycznego w S. są dokonywane na piśmie i to właśnie one (poza zapisami aktów wewnętrznych obowiązujących w organie) stanowią podstawę do podejmowania wszelkich czynności. Podstawę do podjęcia określonych działań przez kandydatów stanowić jednak powinny przede wszystkim ogólnodostępne akty wewnętrzne, które w sposób wyczerpujący regulują kwestię przeniesienia z innej uczelni, w tym w trybie art. 45 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.

W zakresie obowiązujących na uczelni aktów wyjaśniono, że zgodnie z § 2 ust. 5 zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia 1 czerwca 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przenoszenia na studia w P. Uniwersytecie Medycznym w S. w roku akademickim 2022/2023 w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy (dalej jako Zarządzenie nr [...]), Skarżący jako nieposiadający wszystkich dokumentów został zakwalifikowany jako kandydat nieposiadający kompletu wymaganych dokumentów ze względu na brak zgody dziekana dotychczasowej uczelni na Ukrainie na przeniesienie. Przystąpienie do egzaminu weryfikującego efekty uczenia się nie było uzależnione od złożenia kompletu dokumentów. W związku z tym Skarżący zobligowany był do pisemnego oświadczenia o braku posiadania wymaganych dokumentów oraz uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu weryfikującego efekty uczenia się, aby możliwe było dokonanie przeniesienia.

Organ podkreślił, iż miał pełną dyskrecjonalność w kształtowaniu zakresu dokumentów wymaganych do przeniesienia na studia bez weryfikacji efektów uczenia się, a stanowisko Skarżącego, iż wymagane dokumenty były niemożliwe do uzyskania nie znajduje oparcia wystanie faktycznym. Warunki weryfikacji efektów uczenia się zostały w szczegółowy sposób określone w §3 Zarządzenia nr [...]. Jednym z nich była konieczność uzyskania co najmniej 60% poprawnych odpowiedzi z egzaminu weryfikującego. Tymczasem Skarżący uzyskał negatywny wynik z przedmiotowego egzaminu, co w przypadku złożenia kompletu dokumentów w przewidzianym terminie musiałoby skutkować wydaniem decyzji administracyjnej o odmowie przyjęcia na studia, zgodnie z art. 72 w zw. z art. 69 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm.).

Jak wyjaśniono w odpowiedzi na skargę szczegółowe regulacje dotyczące terminów złożenia dokumentów oraz sposobu rozpatrzenia sprawy, zawarto w Zarządzeniu nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia 4 lipca 2022 r. w sprawie terminu złożenia wniosku o przyjęcie na studia w P. Uniwersytecie Medycznym w S. w roku akademickim 2022/2023, w trybie przeniesienia z uczelni zagranicznej, w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy (dalej jako Zarządzenie nr [...]). Zgodnie z § 1 ust 1 powyższego zarządzenia, student ubiegający się o przyjęcie na studia w P. Uniwersytecie Medycznym w S. na rok akademicki 2022/2023, w trybie przeniesienia z uczelni zagranicznej, w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy zobowiązany był do złożenia wniosku o przyjęcie na studia wraz z kompletem dokumentów, o których mowa w § 2 ust. 6 Zarządzenia Nr [...] lub oświadczeniem, o którym mowa w § 2 ust. 5 pkt 2 Zarządzenia nr [...] w terminie do 20 sierpnia 2022 r. Kluczowy dla niniejszej sprawy jest jednak § 1 ust. 2 Zarządzenia nr [...], zgodnie z którym wnioski złożone po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, pozostawione zostaną bez rozpoznania. W korespondencji elektronicznej z dnia 12 września 2022 r. Skarżący został poinformowany, iż nie złożył pisemnego oświadczenia o braku dokumentów i w związku z tym został poproszony o złożenie wymaganego oświadczenia oraz przedłożenia oryginału przebiegu studiów, gdyż przedstawił tylko przetłumaczony przebieg studiów. W związku z brakiem przedstawienia wskazanych dokumentów w terminie określonym w Zarządzeniu nr [...], tj. do dnia 20 sierpnia 2022 r., wniosek Skarżącego pozostawiony został bez rozpoznania. Brak było tym samym konieczności wydawania w tym zakresie decyzji administracyjnej.

W ocenie Rektora [...]UM kwestia rozpoznania sprawy w niniejszym stanie faktycznym powinna mieć oparcie wyłącznie na aktach wewnętrznych obowiązujących w [...]UM. Skarżący złożył niekompletny wniosek, którego pomimo wezwania nie uzupełnił w terminie określonym w zapisach Zarządzenia nr [...]. Brak odpowiedniej reakcji Skarżącego musiał zatem skutkować pozostawieniem pisma bez rozpoznania, zgodnie z § 1 ust. 2 Zarządzenia nr [...].

Końcowo organ oświadczył, iż nie było możliwości wydania Skarżącemu decyzji, gdyż zgodnie z aktami wewnętrznymi obowiązującymi w P. Uniwersytecie Medycznym w S., organ nie mógł podjąć działania innego niż pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Fakt, że Skarżący nie spełnił również wymagań koniecznych do weryfikacji efektów uczenia się, uzyskując negatywny wynik egzaminu weryfikacyjnego, ma w niniejszej sprawie charakter drugorzędny, ale dopuszczenie do egzaminu nie było powiązanie z koniecznością złożenia kompletu dokumentów. Skarżący nie otrzymał wiec decyzji administracyjnej, gdyż bez względu na wynik egzaminu, konieczne byłoby pozostawienie wniosku bez rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Sądowa kontrola bezczynności przeprowadzona w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Skargę na bezczynność organu administracji publicznej można wnieść skutecznie w stosunku do organu, który, mimo że zobowiązany do wydania aktu, interpretacji lub dokonania czynności bądź stwierdzenia uznania uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, nie czyni tego w terminie ustawowo przewidzianym (art. 149 P.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu czy dokonania czynności (zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem).

Zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

W niniejszej sprawie, Sąd uznał, że Skarżący wyczerpał środki zaskarżenia w toku postępowania administracyjnego, czyniąc zadość regulacji zawartej w art. 53 § 2b P.p.s.a., tj. wniósł pismem z 11 maja 2023 r. ponaglenie w rozumieniu art. 37 k.p.a.

Pojęcie "bezczynności" zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. Z powyższego wynika, że organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie wyznaczonym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy przy tym rozumieć wydanie w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne w rozpatrywanej przez organ sprawie.

Wyjaśnić również należy, że w zakresie skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Rozpoznając skargę na bezczynność sąd kontroluje jedynie, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności, tzn. czy organ podjął określone czynności i załatwił sprawę na danym etapie postępowania. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie mają znaczenia przyczyny, z powodu których akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność lub przewlekłość organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu, czy też spowodowana była przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinien zostać wydany.

W pierwszej kolejności należy dostrzec, iż w sprawie nie została wydana decyzja administracyjna, a Rektor [...]UM uznaje, że zgodnie z obowiązującymi przepisami zakończył procedowanie wniosku Skarżącego poprzez jego pozostawienie bez rozpatrzenia. W tym zakresie w ocenie organu Skarżący nie złożył pisemnego oświadczenia o braku dokumentów, natomiast negatywny wynik egzaminu weryfikacyjnego miał charakter drugorzędny, a dopuszczenie do egzaminu nie było powiązanie z koniecznością złożenia kompletu dokumentów. Działania organ nie podjął mimo wniesienia przez Skarżącego ponaglenia.

W świetle powyższego skarga podlegała zakwalifikowaniu jako skarga na bezczynność Rektora [...]UM w zakresie braku rozstrzygnięcia w przedmiocie przeniesienia na III rok studiów prowadzonych na kierunku lekarsko-dentystycznym w następstwie wniosku Skarżącego o przeniesienie. Przy czym Skarżący wnioskuje o stwierdzenie, iż wywodzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zobowiązanie organu przez Sąd do wydania decyzji administracyjnej kończącej postępowanie, a zainicjowanej wnioskiem o przeniesienie.

Wobec stanowiska Skarżącego wskazującego, że drogą email w dniu 24 marca 2022 r. złożył wniosek o przyjęcie na III rok studiów w roku akademickim 2021/2022, a następne jego pismo zawierające wniosek, tym razem o przyjęcie w roku akademickim 2022/2023 (wniesione tym razem już listem poleconym) z 9 sierpnia 2022 r. było "kontynuacją" poprzednio złożonego, należało ustalić w jakiej dacie kandydat na studia wystąpił z wnioskiem w następstwie którego organ miał obowiązek podejmować dalsze działania.

Zgodnie z przywoływanym przez skarżącego art. 45 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 103 z późn. zm.) :

1. Obywatelowi polskiemu albo obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, którzy w dniu 24 lutego 2022 r. byli studentami uczelni działającej na terytorium Ukrainy i którzy oświadczą, że w tym dniu studiowali na określonym roku studiów na danym kierunku i poziomie studiów w uczelni działającej na terytorium Ukrainy i nie dysponują dokumentami poświadczającymi okresy studiów, zdane egzaminy, zaliczenia lub praktyki zawodowe, wydanymi przez tę uczelnię, mogą zostać uznane odpowiednie okresy tych studiów w drodze weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się.

2. Uczelnia, w której student, o którym mowa w ust. 1, ubiega się o przyjęcie na studia, przeprowadza weryfikację osiągniętych efektów uczenia się zgodnie z ustalonymi przez siebie zasadami.

3. W przypadku stwierdzenia różnic w programie studiów lub efektach uczenia się uczelnia może zobowiązać studenta, o którym mowa w ust. 1, do złożenia określonych egzaminów lub odbycia praktyk zawodowych.

Powyższy przepis pozwala na wyjątkowe uznanie okresów studiów w drodze weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się. Potwierdzenie efektów uczenia się obok rekrutacji oraz przeniesienia z innej uczelni lub uczelni zagranicznej jest jednym ze sposobów przyjęcia na studia (art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm.).Powyższa ustawa stanowi, że liczba studentów, którzy zostali przyjęci na studia na podstawie potwierdzenia efektów uczenia się, nie może być większa niż 20% ogólnej liczby studentów na danym kierunku, poziomie i profilu (art. 71 ust. 7). Nie każda uczelnia może korzystać z tej drogi. Ustawodawca rezerwuje tę możliwość tylko dla uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach albo kategorię naukową A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny, o której mowa w art. 53 ust. 1, albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest dany kierunek. Obowiązujące przepisy ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przewidują, że każda uczelnia określa własne procedury przyjęcia na studia. Opisywana procedura obejmuje weryfikację osiągniętych efektów uczenia się w oparciu o ustalone przez organy uczelni zasady. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 pkt 13 prawa o szkolnictwie wyższym do zadań senatu uczelni należy określanie sposobu potwierdzania efektów uczenia się (por. M. Princ [w:] Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, red. W. A. Klaus, Warszawa 2022, art. 45.).

W badanej sprawie nie jest sporne, iż w [...]UM określono stosowne procedury przyjęcia na studia - w oparciu o powyższą szczególną regulację ustawową – Zarządzeniem nr [...] Rektora [...]UM z dnia 1 czerwca 2022 r. w sprawie szczegółowych zasad przenoszenia na studia w P. Uniwersytecie Medycznym w S., w roku akademickim 2022/2023, w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy.

Jak wynika z §5 Zarządzenia [...], weszło ono w życie z dniem podpisania. Jak ustalono natomiast w §4 powyższego zarządzenia, termin składania dokumentów w związku ze staraniem się o przyjęcie na studia ustala Rektor w drodze zarządzenia.

Kolejnym zarządzeniem, Nr [...] z 4 lipca 2022 r., Rektor [...]UM określił w §1 ust. 1, iż student ubiegający się o przyjęcie na studia w [...]UM na rok akademicki 2022/2023, w trybie przeniesienia z uczelni zagranicznej, w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy zobowiązany jest do złożenia wniosku o przyjęcie na studia wraz z kompletem dokumentów, o których mowa w § 2 ust. 6 Zarządzenia Nr [...] lub oświadczeniem, o którym mowa w § 2 ust. 5 pkt 2 Zarządzenia Nr [...] w terminie do 20 sierpnia 2022 r. Określił też w § 1 ust. 2, że wnioski złożone po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, pozostawione zostaną bez rozpoznania.

W świetle braku wcześniejszych regulacji w zakresie przyjmowania studentów na [...]UM na podstawie art. 45 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy należy uznać, iż prawidłowe jest stanowisko organu co do niemożności procedowania wniosku składanego za pomocą email i to przed podjęciem w uczelni stosownych regulacji określających zasady rekrutacji. Do czasu wydania opisanych wyżej Zarządzeń brak było bowiem regulacji umożlwiających prowadzenie procedury naboru i dopiero po ich wejściu w życie zostały ustalone warunki i tryb przyjęcia na studia w drodze przeniesienia, sposoby weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się oraz terminy składania wniosków. W konsekwencji i brak jest podstaw do uznania, iż email Skarżącego z 24 marca 2022 r. mógłby zostać oceniony jako wniosek, o którym mowa w Zarządzeniu [...]. Przy czym należało też dostrzec, iż organ kwestionuje wpływ takiego emaila a Skarżący nie wykazał należycie jego wniesienia w deklarowanej dacie. Prowadzenie dalszych rozważań w tym zakresie nie jest jednak celowe bowiem nie mógł on odnieść zamierzonego skutku. Stąd zarzuty w tym zakresie należy uznać za nieuzasadnione, a dalszych czynności Skarżącego nie sposób uznać – jak tego oczekuje - za "kontynuację wniosku", tym bardziej, iż jego pisemny wniosek datowany na 8 sierpnia 2022 r. miał dotyczyć innego roku akademickiego.

Ocenie Sądu podlegało zatem to czy w zakresie rozpatrzenia wniosku Skarżącego opatrzonego datą 9 sierpnia 2022 r. doszło do bezczynności czy też dopuszczalne było pozostawienia przedmiotowego wniosku bez rozpatrzenia.

Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy koperty, powyższy wniosek został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 22 sierpnia 2022 r., a wpłynął do organu w dniu 26 sierpnia 2022 r. W następstwie wniosku Skarżący został poinformowany pismem z 12 września 2022 r., iż jego "podanie o transfer zostało zarejestrowane po terminie" oraz, że "został zakwalifikowany jako kandydat nieposiadający kompletu dokumentów". Wskazano nadto Skarżącemu, iż powinien złożyć pisemne oświadczenie o braku posiadania wymaganych dokumentów.

Z okoliczności sprawy nie budzi też wątpliwości, że dopuszczono Skarżącego do etapu weryfikacji osiągniętych efektów uczenia co nastąpiło w formie egzaminu, który odbył się 15 września 2022 r. Ze zgodnych wyjaśnień organu i Skarżącego wynika, iż Skarżący stawił się w miejscu wyznaczonym przez [...]UM i przystąpił do egzaminu weryfikacyjnego. Jak wskazuje organ, Skarżący nie uzyskał wymaganej liczby punktów. Natomiast Skarżący deklaruje, iż wynik nie jest mu znany. W aktach sprawy przekazanych przez organ brak jest natomiast żadnych innych danych w tym zakresie.

Sąd dostrzegł, że wniosek Skarżącego został nadany w urzędzie pocztowym 22 sierpnia 2022 r. (poniedziałek) podczas gdy datę składania wniosków Rektor [...]UM określił na 20 sierpnia 2022 r. (sobota). Przy czym zarządzenie nie określa czy w takiej dacie biuro podawcze uczelni pracowało i faktycznie możliwe było złożenie wniosku.

W tym miejscu warto zauważyć, że w poprzednio obowiązującej ustawie szkolnictwie wyższym istniała zasada odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w indywidualnych sprawach studenckich (art. 207 ust. 1). Wokół interpretacji pojęcia odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. ukształtowało się szereg poglądów orzeczniczych i doktrynalnych, wskazujących na dopuszczalne odstępstwa od zasad postępowania administracyjnego w sprawach studenckich. Obecny stan prawny nie przewiduje odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., a zatem w sprawach załatwianych w drodze decyzji administracyjnych przepisy k.p.a. powinny być stosowane wprost, choć oczywiście przy uwzględnieniu specyfiki działania uczelni wyższej, której główną misją jest działalność edukacyjna (tak też Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 października 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 137/21). Tym samym należało przyjąć, iż sobota jest dniem równorzędnym z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 kodeksu postępowania administracyjnego. Jeśli w postępowaniu administracyjnym koniec terminu obliczonego z uwzględnieniem art. 57 § 1- 3 k.p.a. przypada w sobotę, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni.

Skoro zatem datą końcową składania wniosków była sobota, a datą nadania pisma był pierwszy po takiej dacie dzień roboczy, należy uznać, że wniosek został złożony w terminie. Zresztą organ również przyjął taką zasadę, skoro podejmował dalsze działania zmierzające do rozpatrzenia wniosku. Organ nie tylko wyznaczył kandydatowi termin egzaminu, ale także wskazał na konieczność uzupełnienia dokumentów, nie informując kandydata o skutkach zaniechań w tym zakresie. W myśl art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Jako chybione jawi się tym samym stanowisko organu, iżby niezłożenie kompletnego wniosku mogło stanowić podstawę pozostawienia go bez rozpatrzenia w sytuacji, gdy brak jest stosownej regulacji powodującej taki skutek, a nadto organ nie wykonał prawidłowo czynności określonych w przywołanym wyżej przepisie. Należy zaakcentować, iż wewnętrzne regulacje PUM (Zarządzenie [...]) przewidywały pozostawienie bez rozpatrzenia wniosku złożonego w trybie przeniesienia z uczelni zagranicznej, w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy tylko w jednym przypadku, tj. w razie jego złożenia po terminie. Z przyczyn wskazanych wyżej, taka sytuacja nie zaistniała w badanej sprawie.

Zgodnie z art. 72 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przyjęcie na studia następuje w drodze wpisu na listę studentów (ust. 2) natomiast odmowa przyjęcia na studia następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3), a od powyższej decyzji komisji przysługuje odwołanie do rektora (ust. 4).

Tym samym w badanej sprawie nie zaistniały podstawy do pozostawiania przez organ wniosku bez rozpatrzenia, skutkiem czego zaistniał opisany na wstępie stan bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącego z dnia 9 sierpnia 2022 r., o czym na podstawie art. 149 P.p.s.a. orzeczono w pkt I sentencji. Mając na względzie upływ czasu oraz brak reakcji organu także po wniesieniu ponaglenia nalazło uznać, że opisana wyżej bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa (pkt II sentencji). W konsekwencji powyższego niezbędnym okazało się też zobowiązanie Rektora [...]UM do rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia 9 sierpnia 2022 r. w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III sentencji). Natomiast o kosztach postępowania orzeczono w pkt IV sentencji na podstawie art. 200 P.p.s.a.