Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 752/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Sędziowie: Asesor WSA Anna Kopeć Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skarg A. W., K. W. i J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 15 marca 2024 r. znak SKO-PW-4171-8/24 w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu solidarnie na rzecz skarżących A. W. i K. W. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącego J. C. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg J. C. oraz K. W. i A. W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 15 marca 2024 roku, znak: SKO-PW-4171- 8/24 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza R.-Z. z dnia 30 listopada 2023r., znak: SRG.6331.1.2017 w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na działce ewid. nr [...] w R.-Z., ze szkodą dla działek sąsiednich.

Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.

W dniach 10.03.2017 r. oraz 20.03.2017 r. do Urzędu Miejskiego w R.-Z. wpłynęły wnioski J. C., Z. K., W. S., S. C., i M. S.. Z treści przedmiotowych wniosków wynikało, że na działce nr ewid. [...] doszło do zmiany stosunków wodnych poprzez zatkanie kanału przez K. W., w związku z czym woda przepływa przez działki należące do Pana J. C., w dalszej części na drogę.

W związku z powyższym Burmistrz R.-Z. wyznaczył na dzień 28.03.2017 r. oględziny w terenie. Podczas oględzin ustalono, że studzienka burzowa zlokalizowana na działce nr ewid. [...] jest zatkana i woda ze studzienki nie odpływa tylko wydostaje się szczeliną w studzience i sączy się wzdłuż muru ogrodzeniowego działki. Do protokołu K. W. oświadczył, że woda była odprowadzana rurą ř 150 mm przez jego działkę do działki nr ewid. [...], ale jej właściciel powiedział, że nie życzy sobie przyjmować wody na swoją działkę, co skłoniło K. W. do zatkania odpływu ze studzienki. K. W. jednocześnie oświadczył, że wody z odwodnienia ma odprowadzone do studni chłonnej. Według oświadczenia J. C. do czerwca 2016 r. woda była odprowadzana rurą ř 500 mm, w lipcu została zmniejszona do ř 100 mm a 9 marca 2017 r. K. W. całkowicie zamknął kanał. W dniu 10.04.2017 r. w Urzędzie Miejskim w R.-Z. odbyło się spotkanie mające na celu rozwiązanie problemu odprowadzenia wód ze stoków Bani, ale ze względu na brak porozumienia, J. C. wniósł o wydanie decyzji w trybie artykułu 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, tj. decyzji nakazującej przywrócenie przez K. W. stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Mając na uwadze powyższe, Burmistrz R.-Z. w dniu 10.04.2017 r. wszczął postępowanie dotyczące zmiany stosunków wodnych na działce nr ewid. [...] w R.-Z..

W dniu 28.04.2017 r. Burmistrz R.-Z. postanowieniem znak: SRG.6331.1.2017, dopuścił dowód z opinii biegłego na okoliczność wykonania opinii stwierdzającej, czy w przedmiotowej sprawie doszło do zmiany stosunków wodnych, szkodliwie wpływających na działki sąsiednie, celem sporządzenia decyzji w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo Wodne. W związku z powyższym Burmistrz R.-Z. zlecił firmie [...] Sp. 1 0.0. wykonanie opinii hydrogeologicznej w przedmiotowej sprawie oraz wyznaczył oględziny w terenie z udziałem biegłego na dzień 09.05.2017 r. W wyniku powyższego, w dniu 09.05.2017 roku została przeprowadzona rozprawa administracyjna w terenie, a w dniu 30.05.2017 r. do Urzędu Miejskiego wpłynęła opinia w przedmiotowej sprawie.

Podczas oględzin z udziałem biegłego podjęto próbę ustalenia przebiegu kanału oraz średnicę rur. Nie powiodło się przeprowadzenie kamerowania mającego na celu ustalenie średnicy rury przebiegającej przez działkę [...] z powodu dużego zamulenia kanału. Podczas oględzin ustalono natomiast, że wylot ze studzienki zlokalizowanej na działce nr ewid. [...], bezpośrednio przy granicy z działką nr ewid. [...], jest zatkany.

Na podstawie wiedzy retrospektywnej mieszkańców ul. K. badania terenowego, posiadanej dokumentacji oraz danych geodezyjnych dostępnych na stronie: geoportal.gov.pl (dostęp w dniu 26.03.2017); a w przypadku działek będących w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca zaburzenia stosunków wodnych - na podstawie mapy geodezyjnej z 13.01.2017 r. biegły ustalił, że "Potok rozpoczyna się na stokach góry [...] pomiędzy ulicami N. B. i T., na polach uprawnych na działkach [...] i niżej. W obrębie tych działek występują tereny określane jako młaki, skąd następuje samoistny wypływ wody dający początek ciekowi wodnemu. W terenie można zidentyfikować rów, którym płynie woda. Następnie, poprzez działki [...], [...] potok wpływa do naturalnie wykształconego przez spływ wody wąwozu - działki: [...] oraz skrajem działek [...], do końca wąwozu. Dalej płynie skrajem działek [...] i wpływa na działkę [...] obejmującą ciąg pieszy między ulicami N. B. i T., administrowanym przez Urząd Miasta R.. Następnie przepływa przez działkę [...], [...] i skrajem działki [...] z której wpływał na działkę [...]. W tym miejscu przepływ potoku został zamknięty murem ogrodzeniowym. Z działki [...] i sąsiednich potok v wypływał na działki: [...] i [...] [...]. Na tej ostatniej zostały wykonane dwie studnie osadnikowe. Prace ujmujące potok prowadzone były w latach 70. XX w. w charakterze czynu społecznego przy współpracy Gminy R., która dostarczyła materiały budowlane. W ramach tych prac wykonano wówczas wspomniane studnie oraz ułożono betonowe korytka wzdłuż dalszego przebiegu potoku, do działki [...] oraz nakryto je betonowymi płytami. Około roku 1999 poprzedni właściciel działki [...] zasypał rów, którym płynął potok. Decyzją Burmistrza Miasta R. z dnia 05.05.1999 r. właściciel posesji miał obowiązek przywrócić naturalny spływ wody, lub wykonać odwodnienie przy pomocy rur o średnicy 50 cm. Około roku 2009 w drodze wewnętrznej na działkach [...] i [...] dokonano własnym sumptem remontu przepustu wody instalując nową rurę, która z inicjatywy właściciela działki [...] znajduje się także na tej posesji w zastępstwie betonowych korytek. Od studni osadnikowych potok przepływał wzdłuż ul. K. do działek: [...] i [...] skąd kierował się rowem prowadzącym przez pola uprawne między działkami [...], [...], potem [...] do działki [...] gdzie rozpoczyna się kolejny naturalny, widoczny do dzisiaj wąwóz, na działkach m.in.: [...] (fragment zachodni), [...] kierując się do przepustu w nasypie kolejowym. W latach 80. Gmina R., na wniosek części mieszkańców ul. K. zagrodziła przepływ potoku przez nasyp. Do tej pory w terenie można zidentyfikować częściowo zarośnięty roślinnością rów, którym spływała woda potoku, poprzez skraj działek [...], [...] do funkcjonującego wtedy odgałęzienia rzeki R. nazywanego ". ", zaopatrującą w wodę tartak i młyn przy ul. K. ."

Biegły przeanalizował trasę potoku oraz kanału i ustalił, że "na stoku góry B. występują wypływy wód gruntowych na powierzchnię, które tworzą potok. Potok dodatkowo zasilany jest sączeniami wody w niższych partiach stoku. Przed jedną z działek ([...]) potok wpływa do rury o śr. ok 315 mm. Płynie pod pierwszą działką ([...] do studzienki, której otwarcie i obserwacja jest niemożliwa ze względu na "ogródek skalny" znajdujący się na studzience. Następnie potok płynie rurą o śr. 500 mm do studzienki znajdującej się na drodze (brak dostępu do studzienki ze względu na jej zabudowę). Następnie potok wpływa do kolejnej rury o śr. ok. 315 mm pod następną działkę ([...] Na łączeniu studzienka/rura występuje rozklinowanie rury i część wody wpływa w zasypkę dookoła rury. Rura prowadzi po południowej granicy działki nr [...] i kończy się w kolejnej studzience. Wylot studzienki do kolejnej rury pod działkę [...] został zaczopowany. Woda w studzience przelewa się przez dziurę wybitą w kręgu studzienki i płynie na powierzchni na zachód południową granicą działki [...]. Później skręca na północ wzdłuż zachodnich granic działek [...] i [...] i wylewa się na nieutwardzoną drogę na działce [...]. Część wylewającej się wody z studzienki wsiąka w grunt i wysącza się przez mur oporowy na działkę [...] i [...]. Rura, którą powinien płynąć potok przechodzi pod działkami [...], [...] i [...] i kończy się pod murkiem gdzie potok powinien rozlewać się na łąkę. Stwierdzono wypływ wód gruntowych na powierzchnię ze studni zatkanej wylewa się woda na drogę i w stronę muru pod działkami Pana C. Z terenu działki Pana K. W. woda jest odprowadzana do studni chłonnej".

We wnioskach końcowych opinii biegły stwierdził, że "W wyniku zmiany stosunków wodnych na działce nr ewid. [...] znajdującej się przy ul. [...] powstały szkody w postaci zalewania sąsiednich działek przy ul. [...]. W związku ze zmianą stosunków wodnych na działce nr ew. [...] znajdującej się przy ul. [...], dochodzi do zalewania działek: [...] i dalszych stanowiących drogę wewnętrzną, poprzez ciek wodny, który po zablokowaniu jego naturalnego przepływu płynie poprzez brzeg działki [...] następnie [...] i [...] skąd wylewa się na drogę. Woda w zatkanej studzience (na granicy działek nr [...] i nr [...]) przelewa się przez dziurę wybitą w kręgu studni i płynie po powierzchni terenu na zachód południową granicą działki [...]. Później skręca na północ wzdłuż zachodnich granic działek [...] i [...] i wylewa się na nieutwardzoną drogę na działce [...]. Część wylewającej się wody z studzienki wsiąka w grunt i wysącza się przez mur oporowy na działkę [...] i [...]. Zgodnie z art. 29 ust. 2 Prawa wodnego, na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Właściciel działki [...] Pan K. W. powinien udrożnić zatkany kanał, przebiegający przez/pod jego działką aby zapewnić swobodny przepływ istniejącego naturalnego cieku wodnego. Zatkany kanał odprowadzający wody powinien być co najmniej o takiej średnicy jak rury powyżej miejsca zatkania czyli o średnicy 315 mm ".

W trakcie postępowania, w celu potwierdzenia stanu faktycznego, w dniu 27.03.2018 r. przesłuchano strony postępowania. Z treści zeznań wynikało, że rów przebiegał przez działki będące obecnie własnością J. C. i K. W. od kilkudziesięciu lat. Rów został zarurowany przez właścicieli nieruchomości po 2000 r., między innymi przez J. C. i K. W., rurami o średnicy 500 mm. Podczas przesłuchania w dniu 27.03.2018 r. K. W. oświadczył, że zmniejszył średnicę rury w 2016 r., żeby mniej wody lało się na działkę nr [...]. Według zeznań K. W., właściciel tej działki miał bowiem pretensje, że wylewa on wodę na jego działkę. W 2017 r. K. W. zatkał całkowicie przedmiotowe rury, gdyż właściciel tej działki zagroził, mu powództwem sądowym oraz zniszczeniem działki.

Dowody na istnienie rowu znajdują się także w dokumentacji postępowania prowadzonego przez Burmistrza R.-Z. w sprawie zmiany stosunków wodnych z 2007 roku znak: SRG 7062/1/07 z wniosku A. Z., J. Z. oraz S. Z.. Postępowanie dotyczyło zmiany stosunków wodnych spowodowanych wykonaniem przez K. W. studzienki na granicy działek nr ewid. [...] i [...] oraz zarurowania rowu wzdłuż działek [...], [...] i [...], do granicy z działką nr ewid. [...].

Przedmiotowe postępowanie dotyczy tej samej infrastruktury, tj. kanału wybudowanego w roku 2007 przez K. W., który objęty był wskazanym postępowaniem w sprawie zmiany stosunków wodnych znak: SRG 7062/1/07.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia 09.04.2018 r. Burmistrz R.-Z. dopuścił dowód z kserokopii dokumentacji prowadzonego przez Burmistrza Miasta R.-Z. postępowania znak: SRG 7062/1/2007, w sprawie zmiany stosunków wodnych na działkach [...] i [...] w R.-Z. przy ul. K. .

Mając na uwadze powyższe Burmistrz R.-Z. w dniu 17.05.2019 r., wydał decyzję nakazującą K. W. i A. W., współwłaścicielom działki nr ewid. [...] w R.-Z. przy ul. K., udrożnienie zatkanego kanału, przebiegającego przez/pod ich działką, aby zapewnić swobodny przepływ istniejącego naturalnego cieku wodnego. Zatkany kanał odprowadzający wody powinien mieć minimalną średnicę 315 mm.

Od przedmiotowej decyzji odwołanie wniósł Pan K. W. i Pani A. W., działający przez pełnomocnika adwokata W. N..

Decyzją z dnia 07.08.2019 r. znak:SKO.PW-4171-30/19 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji, tj. Burmistrzowi R. . W treści uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu podniosło między innymi, że w aktach przedmiotowej sprawy, prowadzonej przez Burmistrza R.- Z., nie znajdował się jakikolwiek odpis z księgi wieczystej, wypis z rejestrów gruntów, pozwalający na weryfikację ustalonego przez organ kręgu stron niniejszego postępowania oraz jego przedmiotu znajdujące w się w aktach sprawy wybiórcze "Skrócone wypisy ze skorowidza działek", nie są dostatecznie wiarygodnym źródłem dowodowym, pozwalającym na ustalenie kręgu stron postępowania w sprawie o naruszenie stosunków wodnych. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika również, na jakiej podstawie organ I instancji wyznaczył krąg stron niniejszego postępowania".

Ponadto Samorządowe Kolegium odwoławcze w treści uzasadnienia podniosło, że "wydając rozstrzygnięcie organ I instancji nie wziął jednakże pod uwagę istotnej, znanej z twierdzeń K. W. i A. W., okoliczności a mianowicie, że udrożnienie kanału może wpłynąć negatywnie na zmianę stosunków wodnych na innej działce sąsiedniej".

Organ po ponownym przeanalizowaniu sprawy, tj. możliwości oraz sposobów nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom ustalił, że stan techniczny rowu (do którego wpływała woda z cieku wodnego) wzdłuż ulicy K. nie pozwala na przejęcie wód z cieku, którego dotyczy postępowanie, a skierowanie wody na działkę nr ewid [...] należącą do osób trzecich, może wpłynąć negatywnie na zmianę stosunków wodnych na w/w działce oraz na działkach sąsiadujących. Mając na uwadze powyższe w dniu 14 lipca 2021 roku wydał decyzję odmawiającą nakazania Panu K. W. właścicielowi działki nr ewid. [...], przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli J. C. oraz A. K..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 18.10.2021 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W treści uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu podniosło między innymi, że: organ I instancji nie zastosował się do wszystkich wskazówek zawartych w poprzedniej decyzji Kolegium z dnia 7 sierpnia 2019 r., która uchylała decyzję Burmistrza R.-Z. z dnia 17 maja 2019r. w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na działce ewid. nr [...] w R.-Z. i przekazywała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Kolegium zwróciło uwagę na fakt, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w dniu 6 maja 2021 r., wydał wyrok; sygn. akt II SAB/Kr 23/21 w sprawie ze skargi J. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza R.-Z. w sprawie znak SRG.6331.1.2017. W uzasadnieniu w/w wyroku WSA wskazał m.in., że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojej decyzji kasatoryjnej wskazało na konieczność zwrócenia się do biegłego, zatem czynność ta była uzasadniona. Nie wykonano jednak dalszych wskazań wynikających z decyzji SKO dotyczących konieczności zweryfikowania kręgu stron postępowania w oparciu o wypisy z rejestru gruntów bądź też księgi wieczyste (str. 5 decyzji SKO), ani nie przeprowadzono rozprawy połączonej z oględzinami z udziałem biegłego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że WSA wskazał również, że celem tego postępowania prowadzonego w trybie art. 29 ustawy Prawo wodne nie jest uregulowanie stosunków wodnych w okolicy, lecz ustalenie, czy zaszły konkretne wymienione w art. 29 ust. 3 przesłanki w (zmiana stanu wody ze szkodą dla gruntów sąsiednich) oraz nałożenie na stronę konkretnego obowiązku - przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Oczywiście w postępowaniu ze skargi na przewlekłość Sąd nie może oceniać zasadności wniosku ani wskazywać, jakie winno zapaść rozstrzygnięcie. Nie można jednak zgodzić się z Burmistrzem Rabki-Zdroju, że w ogóle brak jest możliwości rozstrzygnięcia sprawy naruszenia stosunków wodnych do czasu wybudowania kanalizacji. Zatem, rozpoznając ponownie sprawę organ administracyjny jest związany poglądem Sądu zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt; II SAB/Kr 23/21 i winien tym samym działać w wyznaczonych przez niego ramach i granicach.

Kolegium wskazało też, że opinia biegłego, w niniejszej sprawie, na którą powołuje się organ I instancji, wydana została w 2017r., zatem do dnia wydania decyzji upłynął już dość długi okres czasu.

W związku z powyższym, Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w poprzedniej decyzji, iż organ winien przeprowadzić m.in. rozprawę połączoną z oględzinami z udziałem biegłego, aby umożliwić stronom zadawanie biegłemu pytań, zgłaszania żądań, propozycji i zarzutów (art. 95 § 1 k.p.a.). Prawidłowe przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego wymaga zatem od organu prowadzącego postępowanie zapewnienia stronom możliwości zadawania pytań i zgłaszania uwag bezpośrednio biegłemu.

Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz R.-Z. ustalił, iż niniejszym postępowaniem objęte są następujące działki: działka nr ewid. [...] (działka, na której doszło do zmiany stanu wody na gruncie), będąca współwłasnością K. W. i A. W., oraz działki, na których w wyniku płynącej wody dochodzi do powstania szkód: tj. nr ewid. [...], [...], będące własnością J. C., działki, nr ewid. [...], [...], [...], będące współwłasnością J. C., S. C., Z. K., A. K., R. R., S. K., W. P., T. R., A. B., B. K., W. S., nr ewid. [...], [...], będące własnością S. C., oraz nr ewid. [...], będącą współwłasnością A. K., i P. K..

Zawiadomieniem z dnia 15.11.2021 r. Burmistrz R.-Z. wyznaczył oględziny w terenie z udziałem biegłego. W wyniku powyższego, w dniu 26.11.2021 roku została przeprowadzona rozprawa administracyjna, na podstawie której oraz wcześniej zgromadzonego materiału dowodowego powstała opinia. Opinia została zmieniona/ uzupełniona w dniu 01.03.2022 r., po wyznaczonym dodatkowym spotkaniu z udziałem biegłego na wniosek strony postępowania oraz pismem z dnia 13.04.2022 r.

Z treści przedstawionej opinii wynika, że na skutek zatkania wylotu studzienki w roku 2017 (na granicy działek nr [...] i nr [...]) woda w studzience nie ma możliwości odpływu i przelewa przez studnię. Następuje piętrzenie wody w niedrożnej studzience. Aktualnie woda wypływa ze studni na powierzchnię terenu - wylewa się na działkę nr [...] i następnie tworzy rozlewisko na powierzchni terenu działki [...] wzdłuż muru oporowego pomiędzy działkami C. a W. i dalej spływa wzdłuż muru na drogę lokalną (działka nr [...]) jak również zalewa poprzez wysięki z muru oporowego działkę W. . Studnia znajdującej przy granicy działki nr [...] a [...] jest niedrożna i obudowana betonowym murem. W obecnej sytuacji nie dochodzi do przepuszczenia przez działkę [...] spływu wody, na skutek czego dochodzi do zalewania sąsiednich działek: [...] i dalszych stanowiących drogę wewnętrzną. W wyniku zmiany stosunków wodnych na działce nr ewid. [...] znajdującej się przy ul. [...] powstały szkody w postaci zalewania sąsiednich działek. W związku ze zmianą stosunków wodnych na działce nr ew. [...] znajdującej się przy ul. [...], dochodzi do zalewania działek nr.: [...], [...], [...] i dalszych stanowiących drogę wewnętrzną, poprzez ciek wodny, który po zablokowaniu jego przepływu płynie poprzez brzeg działki [...] i [...] oraz wylewa się na drogę (działka nr [...]). Właściciel działki [...] K. W. powinien usunąć przeszkody oraz zmiany w odpływie wody powstałe na jego działce - udrożnić zatkany kanał, przebiegający przez/pod jego działką aby zapewnić swobodny przepływ istniejącego naturalnego cieku wodnego, wobec powyższego w niniejszej opinii proponuje się dwa alternatywne rozwiązania:

- "przywrócenie stanu poprzedniego" - polegające na udrożnieniu/odtworzeniu przebiegu naturalnego przebiegu cieku od działki nr [...] do działki nr [...], tj. polegające na udrożnieniu/odtworzeniu kanału, przebiegającego przez/pod działką Pana W. aby zapewnić swobodny przepływ istniejącego naturalnego cieku wodnego,

lub

- "wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie" - tj. umożliwienie odpływu wody z zatkanej studni, zapewniając jej swobodny przepływ, do wykonanego (obecnie w fazie projektu) odcinka kanalizacji deszczowej na działkach nr [...], [...] w R.-Z., który to odcinek kanalizacji deszczowej mógłby być miejscem odprowadzenia wody po odetkaniu, udrożnieniu kanału".

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w dniu 15.07.2022 r. Burmistrz R. wydał decyzję w której: nakazał K. W. i A. W., współwłaścicielom działki nr ewid. [...] przywrócenie stanu poprzedniego poprzez udrożnienie/odtworzenie przebiegu naturalnego cieku od działki nr ewid. [...] do działki nr ewid. [...] tj. polegającego na udrożnieniu/odtworzeniu kanału przebiegającego przez/pod działkami należącymi do K. W. i A. W. w terminie do dnia 13.10.2022 r.

Od w/w decyzji wnieśli odwołanie A. i K. W..

W dniu 6 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją znak: SKO-PW-4171-59/22 postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu wniesiono sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Wyrokiem z dnia 3 lutego 2023 roku, sygn. II SA/Kr 1498/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Kolegium. W uzasadnieniu wskazano, że zwrócenie się przez organ odwoławczy do biegłego celem wyjaśnienia czy rozwiania wskazanych powyżej wątpliwości, nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości albo w znacznej części, a tylko to stanowiłoby uzasadnioną podstawę dla uchylenia decyzji Burmistrza i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania. Te czynności, to znaczy zwrócenie się przez organ odwoławczy do biegłego celem wyjaśnienia wątpliwości może wykonać samo Kolegium, z jednoczesnym zapewnieniem wszystkim stronom postępowania możliwości zadawania pytań czy zgłaszania uwag czy zastrzeżeń. Nie ma zatem uzasadnionych powodów dla uchylenia decyzji organu I instancji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Powyższe nie przesądza jednak kierunku ostatecznego rozstrzygnięcia. Dopiero przedstawione wyjaśnienia przez biegłego, dotyczące podnoszonych wątpliwości, pozwolą Kolegium na rozważenie dalszego kierunku postępowania i wydania stosownego rozstrzygnięcia. Istota postępowania uzupełniającego - a więc: dodatkowego, dopełniającego, wspomagającego - warunkuje to, że nie można w nim decydować o zmianach kryteriów merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Dopiero natomiast konieczność dokonania takich zmian stanowiłaby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określonej w art. 15 k.p.a. Powołana zasada statuuje prawo wszystkich stron postępowania administracyjnego do oceny kluczowych przesłanek rozstrzygnięcia przez organy obu instancji (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 3 lutego 2022 r., sygn. I OSK 56/22)

Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 12 września 2023 roku, znak: SKO-PW-4171-13/23 uchyliło decyzję Burmistrza R.-Z. z dnia 15 lipca 2022 r., znak: SRG.6331.1.2017 i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że stosując się do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 lutego 2023 r., sygn. akt: II SA/Kr 1498/22, Kolegium zleciło Burmistrzowi R.-Z. przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie poprzez wystąpienie do biegłego mgr inż. P. D. autora opinii hydrogeologicznej z marca 2022 r. o sporządzenie opinii uzupełniającej uwzględniając stanowisko biegłego zawarte w opinii uzupełniającej z dnia 27.03.2023r., dokonało ponownej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uznało, że zachodzi konieczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Z ustaleń organu I instancji dokonanych w oparciu o opinię biegłego, oględziny na przedmiotowych działkach, oświadczenia stron, dokumentację zdjęciową wynika, iż na stoku góry B. występują wypływy wód gruntowych na powierzchnię, które tworzą potok. Przed działką nr ewid.[...] potok wpływa do rury o śr. ok 315 mm. Płynie przez kilka działek do studzienki, która znajduje się na działce [...]. Wylot studzienki do kolejnej rury pod działką nr ewid. [...] został zaczopowany, a woda przelewa się przez dziurę wybitą w kręgu studzienki i płynie na powierzchni na zachód południową granicą działki nr ewid. [...]. Później skręca na północ wzdłuż zachodnich granic działek nr ewid. [...] i [...] i wylewa się na nieutwardzoną drogę przebiegającą po działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...]. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że kanał odpływowy ze studzienki został zatkany przez K. W., współwłaściciela działki nr ewid. [...]. Płynąca woda powoduje szkody na działkach przez które przepływa, tj. nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], oraz na których tworzy rozlewiska nr ewid. [...]. [...], [...].

Ustalono dalej, że ciek wodny, którego dotyczy postępowanie, do około 2000r. płynął otwartym rowem zakończonym studnią kanalizacyjną na działce nr ewid [...]. Woda, w zależności od natężenia opadów, częściowo rozlewała się po działkach w dolnej części zbocza (w okolicy studni), w dalszej kolejności jej cześć odprowadzana była do kanalizacji deszczowej (rów przykryty) w ulicy K.

Ciek wodny na przełomie kilku lat (od 2000 roku) był systematycznie zabudowywany przez mieszkańców. Zabudowania rowu oraz jego przesunięcia w stronę wschodnią dokonał na długości działek nr ewid. [...], [...] K. W., który następnie, w roku 2017 zatkał odpływ ze studzienki kanalizacji deszczowej zlokalizowanej na działce nr ewid. [...], w wyniku czego płynąca woda powoduje szkody na działkach, przez które przepływa tj.: nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz na których tworzy rozlewiska nr ewid. [...], [...], [...]

Okoliczności te z wyjątkiem kwestii podniesionej w odwołaniu, a dotyczącej błędu w ustaleniach organu I instancji poprzez przyjęcie, że istniał naturalny ciek od działki [...] do działki [...], nie są kwestionowane. Odwołujący zwracają jednak uwagę na to, iż w kwestionowanej decyzji pominięty został motyw działania K. W., który jak wskazano działał wyłącznie w celu ograniczenia zalewania działki sąsiadującej (nr [...]) - najpierw zmniejszając średnicę wspomnianej rury, a gdy pretensje właściciela zalewanej nieruchomości nie ustały, całkowicie ją zatykając.

W opinii uzupełniającej z dnia 27.03.2023r., sporządzonej w wyniku realizacji przez organ I instancji uzupełniającego postępowania dowodowego, na zlecenie Kolegium, biegły stwierdził, że zaproponowanie rozwiązania, które skutecznie usunie szkodliwy wpływ zmiany stanu wody na działce nr ewid. [...] na grunty sąsiednie jest w obecnym stanie faktycznym i w jego ocenie niemożliwe.

Po pierwsze jak stwierdził biegły "przywrócenie stanu poprzedniego" polegające na udrożnieniu/odtworzeniu przebiegu naturalnego przebiegu cieku od działki nr [...] do działki nr [...] by zapewnić swobodny przepływ naturalnego cieku wodnego spowoduje zmianę stosunków wodnych (zalewanie) na działkach sąsiednich tj. na działkach nr ewidencyjnych [...], [...], [...] należących do osób trzecich.

Po drugie "wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie" - tj. umożliwienie odpływu wody z zatkanej studni, zapewniając jej swobodny przepływ, do (w obecnym stanie faktycznym) nieistniejącej kanalizacji deszczowej powoduje (w obecnym stanie faktycznym) brak możliwości wskazania miejsca ewentualnego odprowadzania wody.

Zdaniem biegłego wykonanie odcinka kanalizacji deszczowej na działkach nr [...], [...] w R.-Z., który to odcinek kanalizacji mógłby być miejscem odprowadzenia wody jest jedynym wyjściem z tej sytuacji, które nie spowodowałoby negatywnych skutków na żadnej z działek sąsiadujących.

Kolegium podkreśliło, że rzeczą organów w sprawie o uregulowanie stosunków wodnych jest ustalenie, jaki był stan wody na gruncie przed ewentualnym naruszeniem, czy stan ten został naruszony (zakłócony) i w jaki sposób, wreszcie czy odbyło się to ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a w razie pozytywnej odpowiedzi - jakie działania należy podjąć, aby wyeliminować to szkodliwe oddziaływanie, zaś poczynione ustalenia organu I instancji winny znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym, będącym podstawą rozstrzygnięcia.

O ile z załączonej do akt sprawy opinii biegłego, jednoznacznie wynika, iż w wyniku zmiany stosunków wodnych na działce nr ew. [...] znajdującej się przy ul. [...] powstały szkody w postaci zalewania działek sąsiednich, nr: [...], [...], [...] i dalszych stanowiących drogę wewnętrzną, to następnie rola organów orzekających w sprawie jest ustalenie jakie działania należy podjąć, aby wyeliminować to szkodliwe oddziaływanie.

W przeprowadzonej w niniejszej sprawie w opinii uzupełniającej te okoliczności nie zostały ustalone. W szczególności o ile biegły ustosunkował się do stanowiska stron zawartych w ich pismach przedłożonych do akt sprawy, to jednakże w kwestii działań jakie należy podjąć, takich nie wskazał.

Wręcz przeciwnie z treści opinii uzupełniającej wynika że zaproponowanie rozwiązania, które skutecznie usunie szkodliwy wpływ zmiany stanu wody na działce nr ewid. [...] na grunty sąsiednie jest w obecnym stanie faktycznym w ocenie biegłego niemożliwe.

Mając powyższe na uwadze, jak i przede wszystkim okoliczność, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia ze zmianą stosunków wodnych, szkodliwie wpływającą na działki sąsiednie, w ocenie Kolegium zaistniała konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. W szczególności organ I instancji winien zwrócić się do innego biegłego w celu zajęcia stanowiska w zakresie działań jakie należy podjąć, aby wyeliminować to szkodliwe oddziaływanie. Jak bowiem stwierdził biegły mgr inż. P. D. w swojej opinii uzupełniającej, w jego ocenie wskazanie takich działań jest niemożliwe. Kolegium wskazało, że dowód z opinii biegłego tylko wtedy może stanowić podstawę rozstrzygnięcia, gdy biegły odniósł się do wszystkich zgłaszanych przez strony kwestii - tylko wówczas jego opinia będzie mogła być uznana za wiarygodną. Prawidłowe przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego wymaga zatem od organu prowadzącego postępowanie zapewnienia stronom możliwości zadawania pytań i zgłaszania uwag bezpośrednio biegłemu.

Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz R. – Z. decyzją z dnia 30 listopada 2023 roku, znak: SRG.6331.1.2017 nakazał K. W. i A. W. współwłaścicielom działki nr ewid. [...] "wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie" - tj. umożliwienie odpływu wody z zatkanej studni, zapewniając jej swobodny przepływ, oraz włączenie do wykonanego odcinka kanalizacji deszczowej na działce nr [...] w R.-Z.. Przed włączeniem do kanalizacji deszczowej w ulicy K. należy uzgodnić warunki włączenia z zarządcą drogi oraz sieci kanalizacji deszczowej tj. Gminą R.-Z.. Wykonanie wskazanych nakazów winno nastąpić do dnia 31.05.2024 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na stoku góry B. występują wypływy wód gruntowych na powierzchnię, które tworzą potok. Przed działką nr ewid.[...] potok wpływa do rury o śr. ok 315 mm. Płynie przez kilka działek do studzienki, która znajduje się na działce [...]. Wylot studzienki do kolejnej rury pod działką nr ewid. [...] został zaczopowany a woda przelewa się przez dziurę wybitą w kręgu studzienki i płynie na powierzchni na zachód południową granicą działki nr ewid. [...]. Później skręca na północ wzdłuż zachodnich granic działek nr ewid. [...] i [...] i wylewa się na nieutwardzoną drogę przebiegającą po działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...] . W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że kanał odpływowy ze studzienki został zatkany przez K. W., współwłaściciela działki nr ewid. [...]. Płynąca woda powoduje szkody na działkach, przez które przepływa, tj. nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], oraz na których tworzy rozlewiska nr ewid. [...], [...], [...].

Na podstawie zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji ustalono, że ciek wodny, którego dotyczy postępowanie, do około 2000 r. płynął otwartym rowem zakończonym studnią kanalizacyjną na działce nr ewid [...]. Woda, w zależności od natężenia opadów, częściowo rozlewała się po działkach w dolnej części zbocza (w okolicy studni), w dalszej kolejności jej czę ść odprowadzana była do kanalizacji deszczowej (rów przykryty) w ulicy K.

Ciek wodny na przełomie kilku lat (od 2000 roku) był systematycznie zabudowywany przez mieszkańców. Zabudowania rowu oraz jego przesunięcia w stronę wschodnią dokonał na długości działek nr ewid. [...], [...] K. W.. Następnie, w roku 2017 K. W. zatkał odpływ ze studzienki kanalizacji deszczowej zlokalizowanej na działce nr ewid. [...], w wyniku czego płynąca woda powoduje szkody na działkach, przez które przepływa, tj.: nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz na których tworzy rozlewiska nr ewid. [...], [...], [...]

Podczas prowadzonego postępowania na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Burmistrz R.-Z. ustalił, że przed naruszeniem stanu wody na gruncie, potok/ciek wodny spływający ze stoków góry B. , na wysokości działki nr ewid.[...] wpływał do rury o śr. ok 315 mm i płynął przez kilka działek oraz przez studzienkę, która znajduje się na działce nr ewid. [...] do granicy z działką nr ewid. [...].

Stan ten został naruszony poprzez zatkanie w 2017 r. kanału odpływowego ze studzienki, znajdującej się na działce nr ewid. [...] przez K. W. (do czego sam K. W. kilkakrotnie podczas prowadzonego postępowania się przyznaje).

Zmiana stanu wody na gruncie spowodowała szkody na działkach, przez które przepływa, tj.: nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz na których tworzy rozlewiska nr ewid. [...], [...].

Materialną podstawę prawną prowadzonego postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji stanowiły przepisy art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j.: Dz. 1 U. z 2017 r.. poz. 1121). Zgodnie bowiem z treścią art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj. Dz. U z 2021 r., poz. 2233 z późn. zm.), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie zatem z art. 29 ust 1 z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne: " Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich,'

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

W myśl natomiast art. 29 ust. 2 Prawa wodnego, "Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich."

Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, "Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom."

W przypadku stwierdzenia przez organ prowadzący postępowanie, iż przesłanki określone w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wystąpiły stwarza temu organowi możliwość podjęcia jednego z dwóch rozstrzygnięć: nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub nakazanie mu W wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Rozstrzygnięcie decyzji wydanej na podstawie przepisu art. 29 ust. 3 powinno dokładnie określać nałożone obowiązki, tak by mogły one być należycie wykonane przez stronę lub wyegzekwowane w postępowaniu egzekucyjnym.

W niniejszej sprawie zgromadzono obszerny materiał dowodowy, sporządzono opinię która była kilkakrotnie uzupełniana, we wnioskach końcowych opinii biegły stwierdził, że: Właściciel działki [...] K. W. powinien usunąć przeszkody oraz zmiany w odpływie wody powstałe na jego działce - udrożnić zatkany kanał, przebiegający przez/pod jego działką aby zapewnić swobodny przepływ istniejącego naturalnego cieku wodnego, wobec powyższego w niniejszej opinii proponuje się dwa alternatywne rozwiązania:

- "przywrócenie stanu poprzedniego" polegające na udrożnieniu/odtworzeniu przebiegu naturalnego przebiegu cieku od działki nr [...] do działki nr [...] by zapewnić swobodny przepływ naturalnego cieku wodnego, spowoduje zmianę stosunków wodnych (zalewanie) na działkach sąsiednich tj. na działkach nr ewid.[...], [...], [...] należących do osób trzecich

lub

- "wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie" - tj. umożliwienie odpływu wody z zatkanej studni, zapewniając jej swobodny przepływ, do (w obecnym stanie faktycznym) nieistniejącej kanalizacji deszczowej powoduje (w obecnym stanie faktycznym) brak możliwości wskazania miejsca ewentualnego odprowadzania wody.

Zdaniem biegłego wykonanie odcinka kanalizacji deszczowej na działkach nr [...], [...] w R. , który to odcinek kanalizacji mógłby być miejscem odprowadzenia wody i jest w ocenie biegłego jedynym wyjściem z tej sytuacji, które nie spowodowałoby negatywnych skutków na żadnej z działek sąsiadujących.

Podczas prowadzonego postępowania ustalono, że Gmina R.-Z. w ramach inwestycji pn.: "Przebudowa drogi gminnej ul. K. R.-Z." wykonała kanalizację deszczową w ul. K. , do której istnieje możliwość wpięcia zarurowanego cieku wodnego.

Takie rozwiązanie zaproponował biegły, który zarówno w opinii jak i uzupełniniu do opinii podkreślił, że odcinek kanalizacji deszczowej w działce nr ewid. [...] , mógłby być miejscem docelowym odprowadzenia wody.

W treści uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu podkreśliło, że o ile z załączonej do akt sprawy opinii biegłego, jednoznacznie wynika, iż w wyniku zmiany stosunków wodnych na działce nr ew. [...] znajdującej się przy ul. [...] powstały szkody w postaci zalewania działek sąsiednich, nr: [...], [...], [...] i dalszych stanowiących drogę wewnętrzną, to następnie rola organów orzekających w sprawie jest ustalenie jakie działania należy podjąć, aby wyeliminować to szkodliwe oddziaływanie.

W związku z powyższym oraz mając na uwadze wnioski końcowe opinii biegłego i postanowiono, że właściwe będzie przyjęcie drugiego z dwóch wskazanych przez biegłego rozwiązań, które nie spowoduje szkód dla właścicieli działek sąsiednich tj. właściciele działki nr ewid. [...] powinni usunąć przeszkody oraz zmiany w odpływie wody powstałe na ich działce poprzez "wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie" - tj. umożliwienie odpływu wody z zatkanej studni, zapewniając jej swobodny przepływ, oraz włączenie do wykonanego odcinka kanalizacji deszczowej na działce nr ewid. [...] w R.-Z. (stanowiącej ul. [...]). Przed włączeniem do kanalizacji deszczowej w ulicy K., należy uzgodnić warunki włączenia z zarządcą drogi oraz sieci kanalizacji deszczowej tj. Gminą R.-Z.. Ze względu na trwający sezon zimowy wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom należy wykonać do dnia 31.05.2024 r.

W trakcie prowadzonego postępowania do Urzędu Miejskiego w R.-Z. wpłynęło pismo adwokata S. G. pełnomocnika J. C., w którym między innymi podniesiono, że w ocenie strony postępowania zasadnym byłoby na obecnym etapie nakazanie Panu W. i udrożnienie przedmiotowej studni na działce [...] oraz wykonanie odpływu z niej rurą o średnicy 500 mm wzdłuż osi działki [...] i działki [...] do działki [...], skąd instalacja winna być przyłączona do kanalizacji deszczowej w ulicy K. . Ustosunkowując się do powyższej uwagi Burmistrz wskazał, że w treści opinii biegły stwierdził, że K. W. powinien umożliwić odpływ wody z zatkanej studni, zapewniając jej swobodny przepływ. Nie odniósł się do średnicy rury, w gdyż zmiana stosunków wodnych jak ustalono w trakcie postępowania polegała na zatkaniu odpływu ze studni. Ponadto w trakcie postępowania ustalono, że średnica rury do której wpływa ciek wynosi około 315 mm.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli K. W. i A. W. oraz J. C..

Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączy decyzją z dnia 15 marca 2024 roku, znak: SKO-PW-4171- 8/24 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu do wydanej decyzji Kolegium wskazało, że z ustaleń organu I instancji dokonanych w oparciu o opinię biegłego, oględziny na przedmiotowych działkach, oświadczenia stron, dokumentację zdjęciową wynika, iż na stoku góry B. występują wypływy wód gruntowych na powierzchnię, które tworzą potok. Przed działką nr ewid.[...] potok wpływa do rury o śr. ok 315 mm. Płynie przez kilka działek do studzienki, która znajduje się na działce [...]. Wylot studzienki do kolejnej rury pod działką nr ewid. [...] został zaczopowany, a woda przelewa się przez dziurę wybitą w kręgu studzienki i płynie na powierzchni na zachód południową granicą działki nr ewid. [...]. Później skręca na północ wzdłuż zachodnich granic działek nr ewid. [...] i [...] i wylewa się na nieutwardzoną drogę przebiegającą po działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...]. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że kanał odpływowy ze studzienki został zatkany przez K. W., współwłaściciela działki nr ewid. [...]. Płynąca woda powoduje szkody na działkach przez które przepływa, tj. nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], oraz na których tworzy rozlewiska nr ewid. [...], [...], [...].

Ustalono dalej, że ciek wodny, którego dotyczy postępowanie, do około 2000r. płynął otwartym rowem zakończonym studnią kanalizacyjną na działce nr ewid [...]. Woda, w zależności od natężenia opadów, częściowo rozlewała się po działkach w dolnej części zbocza (w okolicy studni), w dalszej kolejności jej cześć odprowadzana była do kanalizacji deszczowej (rów przykryty) w ulicy K.

Ciek wodny na przełomie kilku lat (od 2000 roku) był systematycznie zabudowywany przez mieszkańców. Zabudowania rowu oraz jego przesunięcia w stronę wschodnią dokonał na długości działek nr ewid. [...], [...] K. W., który następnie, w roku 2017 zatkał odpływ ze studzienki kanalizacji deszczowej zlokalizowanej na działce nr ewid. [...], w wyniku czego płynąca woda powoduje szkody na działkach, przez które przepływa, tj.: nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz na których tworzy rozlewiska nr ewid. [...], [...].

Podczas prowadzonego postępowania na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Burmistrz R.-Z. ustalił, że przed naruszeniem stanu wody na gruncie, potok/ciek wodny spływający ze stoków góry B. , na wysokości działki nr ewid.[...] wpływał do rury o śr. ok 315 mm i płynął przez kilka działek oraz przez studzienkę, która znajduje się na działce nr ewid. [...] do granicy z działką nr ewid. [...]. Stan ten został naruszony poprzez zatkanie w 2017 r. kanału odpływowego ze studzienki, znajdującej się na działce nr ewid. [...] przez Pana K. W. (do czego sam Pan K. W. kilkakrotnie podczas prowadzonego postępowania się przyznaje).

Zmiana stanu wody na gruncie spowodowała szkody na działkach, przez które przepływa, tj.: nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz na których tworzy rozlewiska nr ewid. [...] , [...], [...].

W związku z powyższym mając na uwadze, przede wszystkim okoliczność, iż w niniejszym przypadku mamy do czynienia ze zmianą stosunków wodnych, szkodliwie wpływającą na działki sąsiednie, a także to, że w aktualnym stanie faktycznym niniejszej sprawy Gmina R.-Z. w ramach inwestycji pn.: "Przebudowa drogi gminnej ul. K. w R.-Z." wykonała kanalizacje deszczową w ul. K. , do której istnieje możliwość wpięcia zarurowanego cieku wodnego. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji zawarte w kwestionowanej decyzji.

W aktualnym stanie faktycznym niniejszej sprawy, mając na uwadze wnioski końcowe opinii biegłego, organ I instancji słusznie postanowił, że właściwe będzie przyjęcie drugiego z dwóch wskazanych przez biegłego rozwiązań, które nie spowoduje szkód dla właścicieli działek sąsiednich tj. właściciele działki nr ewid. [...] powinni usunąć przeszkody oraz zmiany w odpływie wody powstałe na ich działce poprzez "wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie", tj. umożliwienie odpływu wody z zatkanej studni, zapewniając jej swobodny przepływ, oraz włączenie do wykonanego odcinka kanalizacji deszczowej na działce nr ewid. [...] w R.-Z. (stanowiącej ul. K.), ustalając termin do dnia 31.05.2024r. Pouczając równocześnie, że przed włączeniem do kanalizacji deszczowej w ulicy K. należy uzgodnić warunki włączenia z zarządcą drogi oraz sieci kanalizacji deszczowej tj. Gminą R.-Z..

Odnosząc się do odwołania J. C., który wnosił o orzeczenie wskazanego przez niego sposobu wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie, Kolegium uznało podniesiony przez niego zarzut za niezasadny.

W szczególności Kolegium zwróciło uwagę, iż to biegły jest powoływany do naświetlenia i wyjaśnienia okoliczności wskazanych przez organ administracji z punktu widzenia posiadanych przez niego wiadomości specjalnych, których organ nie posiada. Podkreślić w tym miejscu trzeba, zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właściciela (właścicieli) gruntu, a także czy spowodowało to szkody, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom tj. określenie odpowiednich "urządzeń", do wykonania których organ powinien zobowiązać stronę na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, przekraczają wiedze ogólna i wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń.

Stwierdzenie przez organ prowadzący postępowanie, iż przesłanki określone w art. 29 ust 3 Prawa wodnego wystąpiły stwarza temu organowi możliwość podjęcia jednego z dwóch rozstrzygnięć: nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego luh trwanie mu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Wyboru jednego z alternatywnych rozstrzygnięć i jego stosownego uzasadnienia dokonać musi zatem organ, a wydany nakaz jednoznacznie określać winien czy właściciel gruntu obowiązany jest przywrócić stan poprzedni, a jeśli tak to poprzez jakie czynności, czy też wykonać ma wskazane przez organ urządzenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 7 kwietnia 2011 r, sygn. akt II SA/G1 1159/10).

Okoliczność braku możliwości wskazania miejsca docelowego odprowadzania wody powodowała, że wskazane przez biegłego w sporządzonej przez niego i kilkukrotnie uzupełnianej opinii "wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom" tj. umożliwienie odpływu wody z zatkanej studni, zapewniając jej swobodny przepływ, do (w ówczesnym stanie faktycznym) nieistniejącej kanalizacji deszczowej powodowało brak możliwości wskazania miejsca ewentualnego odprowadzania wody.

Ta sytuacja jednak, z uwagi na wykonanie kanalizacji deszczowej w ul. K. do której istnieje możliwość wpięcia zarurowanego cieku wodnego, spowodowała możliwość zastosowania tego sposobu zapobiegania powstawania dalszych szkód.

Kolegium uwzględniło stanowisko biegłego, zdaniem którego wykonanie odcinka kanalizacji deszczowej na działkach nr [...], [...] w R.-Z., który to odcinek kanalizacji mógłby być miejscem odprowadzenia wody jest w jego ocenie jedynym wyjściem z tej sytuacji, które nie spowodowałoby negatywnych skutków na żadnej z działek sąsiadujących.

Z uwagi na powyższe oraz całość ustaleń w mniejszej sprawie, Kolegium uznało zarzuty zawarte w odwołaniu A. W. i K. W. za nieuzasadnione. W szczególność Kolegium zwraca uwagę na okoliczność, iż zgodnie z decyzją przed włączeniem do kanalizacji deszczowej w ulicy K. winni uzgodnić warunki włączenia z zarządcą drogi oraz sieci kanalizacji deszczowej tj. Gminą R.-Z..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu stwierdziłoi, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało prawidłowo przeprowadzone. Strony były zawiadamiane o terminie przeprowadzenia dowodów, a przed wydaniem decyzji pouczone o prawie zapoznania się z całością materiału dowodowego i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

Skargi na powyższą decyzję zostały wniesione przez J. C. reprezentowanego przez adwokata S. G. oraz K. W. i A. W. reprezentowanych przez adwokata W. N..

W swojej skardze J. C. podniósł zarzuty naruszenia

a) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w przedmiocie średnicy rury, jaką zobowiązani winni odprowadzać wodę w kontekście historycznego stanu faktycznego, ugód i decyzji wydawanych przez organ I instancji, jak też średnicy rury na gminnej działce ewid. nr [...];

b) art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 3 ustawy dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1121) [dalej: "p.w."] poprzez niedookreślone i niekonkretne sformułowanie rozstrzygnięcia, powodujące niemożność przeprowadzenia skutecznej egzekucji administracyjnej wydanej Decyzji;

c) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organ II instancji do wszystkich argumentów i zarzutów podniesionych w odwołaniu J. C. od decyzji organu I instancji.

W oparciu o wskazane wyżej zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi rozwinął podniesione zarzuty.

Natomiast K. W. i A. W. podnieśli zarzuty:

I. rażącego naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a to;

• art. 156 § 1 pkt. 5 k.p.a. w zw. z art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wydanie utrzymanie w mocy decyzji, która w sposób oczywisty jest niewykonalna ze względu na fakt, iż nieruchomość Skarżących, a to działka nr [...] nie graniczy bezpośrednio z działką nr [...] przy czym Skarżący nie mają uprawnień do jakiegokolwiek ingerowania w nieruchomości sąsiednie znajdujące się pomiędzy Ich działką, a działką [...] oraz poprzez utrzymanie w mocy decyzji, której wykonanie w sposób oczywisty naruszyłoby prawo własności właścicieli nieruchomości sąsiednich, położonych pomiędzy działką [...] a działką [...].

• art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, a w konsekwencji niewłaściwą kontrolę działania Organu I Instancji, który zaniechał rozpatrzenia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy w sposób wyczerpujący, a nadto obejmujący ich całokształt, co doprowadziło do pominięcia motywów działania Skarżących, a to działania w celu wypełnienia ciążącego na nich obowiązku oraz błędnego przyjęcia iż wypełnienie obowiązku określonego w decyzji jest wystraczający do przywrócenia właściwych stosunków wodnych.

• art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych okoliczności sprawy, w związku z brakiem ustosunkowania się do zarzutów Skarżących zawartych w odwołaniu, a w rezultacie m.in. brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego, pominięcia okoliczności, iż nie jest wykluczonym, iż zastosowanie się przez Skarżących do wydanego nakazu spowoduje szkodę na nieruchomościach sąsiednich, oraz że Skarżący działali w granicach ciążącego na nich obowiązku, a nadto że zadaniem własnym Gminy było zapewnienie oprowadzenia ścieków;

• art. 138 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, w zw. z art. 2, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP, poprzez nie uchylenie zaskarżonej decyzji mimo szeregu naruszeń dokonanych przez organ I instancji wskazanych w odwołaniu;

• naruszenie art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez przyznanie waloru wiarygodności opinii biegłego, podczas gdy sporządzona opinia była ogólnikowa, niepełna i nie zawierała rozważań dotyczących wszystkich aspektów w sprawie i skutków zastawania wskazanych rozwiązań;

• art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne poprzez brak precyzyjnego określenia decyzji, a to szczegółów dotyczących wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie, a w konsekwencji poprzez wydanie decyzji administracyjnej niewykonalnej w sposób trwały;

II. rażącego naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to;

• art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne poprzez jego błędne zastosowanie oraz błędną interpretację, a w konsekwencji brak uwzględnia, iż Skarżący działał w granicach obowiązku nakazującego mu zmianę w odpływie wody, która powodowała szkodę gruntu sąsiedniego tj. działki ewid. nr. [...]. Nadto poprzez nierozważnie z urzędu czy wydany w decyzji nakaz, nie spowoduje szkody osobom trzecim. Nadto poprzez uznanie, że obowiązek ujęty w decyzji jest wystraczający do przywrócenia właściwych stosunków wodnych;

• art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie decyzji w oparciu o błędną opinię biegłego, pozbawioną fachowego rozważanie wszystkich możliwości, skutków dla nieruchomości osób trzecich, specjalistycznych wilczeń i precyzyjnych wniosków, jednoznacznego stanowiska co do tego czy wpięcie do przedmiotowego odcinka do kanalizacji z całą pewnością skutecznie i trwale rozwiąże problem zalewania nieruchomości;

• art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków poprzez obarczenie Skarżących obowiązkiem, należącym do zadań własnych gminy.

Powołując się na powyższe wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu I Instancji, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu I Instancji w całości oraz umorzenie postępowania w całości, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu I Instancji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi I Instancji.

W uzasadnieniu do skargi szeroko uzasadniono podniesione zarzuty.

W odpowiedziach na powyższe skargi Kolegium wniosło o oddalenie skargi z racji ich bezzasadności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).

Skargi zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy zmiany stosunków wodnych w obrębie działek nr [...], [...], [...] oraz [...] w R. Z..

Zgodnie z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj. Dz. U z 2021 r., poz. 2233 ze zm.), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zatem na gruncie tej sprawy zastosowanie ma ustawa z dnia z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.) – dalej jako "PrWod".

Zgodnie z art. 29 PrWod:

1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Ponadto stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) - dalej jako "k.p.a." w postępowaniu administracyjnym organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Jako dowolne przy tym należy traktować takie ustalenia faktyczne, które znajdują wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy też nie w pełni rozpatrzonym. Sam zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (por. uzasadnienia do wyroków: Sądu Najwyższego z 23 listopada 1994 r., sygn. III ARN 55/94, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. I OSK 1523/16, z dnia 22 września 2020 r., sygn. I OSK 734/20, z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. II GSK 1892/21, z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. II OSK 2401/19 oraz A. Wróbel (w:) Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2022, komentarz do art. 77).

Zatem z art. 77 § 1 k.p.a. wynika obowiązek zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, którego realizacja ma miejsce na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, polega on na przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Po drugie, zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Ustosunkowanie się w nim tylko do pewnych dowodów, a pominięcie milczeniem innych - którym odmówiono wiarygodności - przesądza, że organ nie rozpatrzył wyczerpująco zebranego w sprawie materiału (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 28 sierpnia 1981 r., sygn. SA/Wr 87/81). Jeśli zaś chodzi o obowiązek dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), to nie można twierdzić, iż jakaś okoliczność została udowodniona, jeżeli w materiale dowodowym, utrwalonym w aktach sprawy, znajduje się dowód na jej potwierdzenie, a jednocześnie są w nim także dowody, które zaprzeczają tej okoliczności, jeżeli nie można przekonywająco tej sprzeczności wyjaśnić. Taki stan rzeczy wskazuje bowiem na luki w materiale dowodowym, a w konsekwencji na konieczność podjęcia dalszego postępowania dowodowego, skierowanego na wyjaśnienie występujących w materiale dowodowym sprzeczności (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z 7 sierpnia 2018 r., sygn. I OSK 2051/16).

Prowadzone postępowanie administracyjne powinno, zatem zmierzać do wyjaśnienia i ustalenia czy istnieją podstawy do nałożenia na właściciela obowiązków określonych w art. 29 ust. 3 PrWod.

Jak wskazuje się w orzecznictwie zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.), może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w ust. 1 tej normy. Sankcja przewidziana w ust. 3 nie dotyczy natomiast sytuacji unormowanej w ust. 2, ponieważ unormowano tam obowiązki właściciela gruntu dotyczące usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na skutek działań osób trzecich lub wskutek przypadku, niezależnie od woli właściciela gruntu. Nałożenie obowiązku wynikającego z ust. 3 ustawy musi być zatem poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie (por. np. uzasadnienie do wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2007 roku, sygn. II SA/Kr 3049/03).

Oceniając dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie stwierdzić należy że organy nie zbadały należycie czy spełnione zostały przesłanki art. 29 ust. 3 PrWod do wydania decyzji, nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, w kontekście możliwego odprowadzania przez niego wód na inne działki. Organy nie przeprowadziły kompleksowego postępowania. Ponadto należy wskazać, że organy zgromadzony materiał dowodowy rozpatrzyły jedynie częściowo i w sposób odbiegający od wymagań, które nałożone są na organy we wskazanych powyżej przepisach.

Odnosząc się do ustaleń faktycznych poczynionych przez organy, zasadnym będzie przytoczenie fragmentu uzasadnienia decyzji Kolegium, w którym wskazano, cyt.: "Podczas prowadzonego postępowania na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Burmistrz R.-Z. ustalił, że przed naruszeniem stanu wody na gruncie, potok/ciek wodny spływający ze stoków góry B. na wysokości działki nr ewid.[...] wpływał do rury o śr. ok 315 mm i płynął przez kilka działek oraz przez studzienkę, która znajduje się na działce nr ewid. [...] do granicy z działką nr ewid. [...]. Stan ten został naruszony poprzez zatkanie w 2017 r. kanału odpływowego ze studzienki, znajdującej się na działce nr ewid. [...] przez Pana K. W. (do czego sam Pan K. W. kilkakrotnie podczas prowadzonego postępowania się przyznaje). W związku z powyższym oraz mając na uwadze wnioski końcowe opinii biegłego postanowiono, że właściwe będzie przyjęcie drugiego z dwóch wskazanych przez biegłego rozwiązań, które nie spowoduje szkód dla właścicieli działek sąsiednich tj. właściciele działki nr ewid. [...] powinni usunąć przeszkody oraz zmiany w odpływie wody powstałe na ich działce poprzez "wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie" - tj. umożliwienie odpływu wody z zatkanej studni, zapewniając jej swobodny przepływ, oraz włączenie do wykonanego odcinka kanalizacji deszczowej na działce nr ewid. [...] w R. ."

Trzeba jednak zauważyć, że powyższe ustalenia, a w konsekwencji również wnioski nie są w pełni zgodne z treścią zgromadzonego w sprawie materiału.

Jakkolwiek zasadnie wskazuje Kolegium (jak i organ I instancji), że Skarżący K. W. zatkał kanał odpływowy ze studzienki, znajdującej się na działce nr ewid. [...], to jednakże spostrzeżenie to nie jest wystarczające. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału, na co słusznie zwracają uwagę Skarżący K. W. oraz A. W. powodem i celem działania Skarżącego K. W. było dążenie przez niego do ograniczenia zalewania działki sąsiadującej nr [...]. Najpierw Skarżący zmniejszył średnicę odpływu (rury), a gdy to działanie nie przyniosło oczekiwanego przez sąsiada skutku - Skarżący całkowicie zatkał odpływ.

Przy czym jak wynika z ustaleń organów "ciek wodny, którego dotyczy postępowanie, do około 2000 r. płynął otwartym rowem zakończonym studnią kanalizacyjną na działce nr ewid [...]. Woda, w zależności od natężenia opadów, częściowo rozlewała się po działkach w dolnej części zbocza (w okolicy studni), w dalszej kolejności jej cześć odprowadzana była do kanalizacji deszczowej (rów przykryty) w ulicy K. Ciek wodny na przełomie kilku lat (od 2000 roku) był systematycznie zabudowywany przez mieszkańców. Zabudowania rowu oraz jego przesunięcia w stronę wschodnią dokonał na długości działek nr ewid. [...], [...] K. W., który następnie, w roku 2017 zatkał odpływ ze studzienki kanalizacji deszczowej zlokalizowanej na działce nr ewid. [...], w wyniku czego płynąca woda powoduje szkody na działkach, przez które przepływa, tj.: nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz na których tworzy rozlewiska nr ewid. [...], [...], [...]. Podczas prowadzonego postępowania na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Burmistrz R.-Z. ustalił, że przed naruszeniem stanu wody na gruncie, potok/ciek wodny spływający ze stoków góry B. , na wysokości działki nr ewid.[...] wpływał do rury o śr. ok 315 mm i płynął przez kilka działek oraz przez studzienkę, która znajduje się na działce nr ewid. [...] do granicy z działką nr ewid. [...]. Stan ten został naruszony poprzez zatkanie w 2017 r. kanału odpływowego ze studzienki, znajdującej się na działce nr ewid. [...] przez Pana K. W. (do czego sam Pan K. W. kilkakrotnie podczas prowadzonego postępowania się przyznaje)."

Mając na uwadze powyższe ustalenia, a przede wszystkim okoliczność, że cyt.: "ciek wodny na przełomie kilku lat (od 2000 roku) był systematycznie zabudowywany przez mieszkańców", zbytnim uproszczeniem jest nałożenie określonych obowiązków wyłącznie na Skarżącego K. W.. Skomplikowany charakter stosunków wynika także z treści opinii biegłego, który w jednej z opinii wskazuje wręcz na niemożliwość zaproponowania na tym obszarze rozwiązania, które wtórnie nie skutkowałoby dalszym naruszeniem stosunków wodnych.

Podkreślić trzeba, że organ powinien ustalić czy i kto oraz w jaki sposób spowodował zmiany stanu wody na gruncie, które wpływają szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie i stosownie do tych ustaleń nakazać właścicielowi gruntu, który spowodował zmiany przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Z akt sprawy wynika w istocie, że jakkolwiek doszło do zmiany stanu wody na gruncie, to jednakże zmiany dokonane przez Skarżącego K. W. stanowiły reakcję na wcześniejsze zmiany stanu wody na gruntach sąsiednich.

Te okoliczności organy wezmą pod uwagę i dokonają całościowej analizy istniejących stosunków. Ustalą dokładnie, w tym przede wszystkim za pomocą biegłego, w miarę możliwości precyzyjnie jak zmieniały się stosunki wodne w tym obszarze na przestrzeni ostatnich lat i rozważa adekwatne rozwiązania, które pozwolą na takie ukształtowanie stosunków wodnych, które nie będzie już powodowało szkodliwego wpływu na nieruchomości. Organy wezmą przy tym pod uwagę okoliczność, że zaproponowane rozwiązania muszą być adekwatne do stwierdzonych okoliczności, co w szczególności dotyczy relacji między nałożonymi obowiązkami na konkretnego właściciela gruntu a zakresem jego działań, które skutkowały zmianą stanu wody na gruncie.

Innymi słowy, skoro ciek wodny na przełomie kilku lat (od 2000 roku) był systematycznie zabudowywany przez mieszkańców, to organy powinny dokonać oceny, czy już owa wcześniejsza zabudowa cieku nie spowodowała zmiany stosunków wodnych, jak wskazuje Skarżący. W takim przypadku, to jest gdy już uprzednia zabudowa cieku przez różnych mieszkańców spowodowała takie zmiany, to nałożenie przez organy określonych obowiązków, czyli nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom powinna nastąpić z uwzględnieniem tych okoliczności. Nieuzasadnione jest bowiem, w świetle art. 29 ust. 3 PrWod nałożenie określonych obowiązków tylko na jednego z właścicieli nieruchomości, w sytuacji, gdyby na przedmiotowym obszarze doszło do wcześniejszych zmian, które spowodowali także inni właściciele gruntu.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, że samo rozstrzygnięcie, które zostało zawarte w zaskarżonych decyzjach, którą nakazano wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom jest wadliwe w stopniu, który uzasadnia ich uchylenie.

Jak wskazano w decyzji organu I instancji, utrzymanej następnie w mocy przez Kolegium cyt.: "nakazuje Panu K. W. i Pani A. W., zam. ul. [...], [...], współwłaścicielom działki nr ewid. [...] "wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie" - tj. umożliwienie odpływu wody z zatkanej studni, zapewniając jej swobodny przepływ, oraz włączenie do wykonanego odcinka kanalizacji deszczowej na działce nr [...] w R.-Z.. Przed włączeniem do kanalizacji deszczowej w ulicy K. należy uzgodnić warunki włączenia z zarządcą drogi oraz sieci kanalizacji deszczowej tj. Gminą R.-Z.".

Analiza treści nałożonego obowiązku prowadzi do wniosku, że w zasadzie nie jest jasne jakie konkretne czynności mają być wykonane. Sformułowanie "umożliwienie odpływu wody z zatkanej studni, zapewniając jej swobodny przepływ, oraz włączenie do wykonanego odcinka kanalizacji deszczowej na działce nr [...] w R.-Z." jest na tyle ogólne i nieprecyzyjne, że w zasadzie ani sam adresat obowiązku jak i organ nie będą mogli stwierdzić, jakie konkretne działania mają być podjęte i zrealizowane, i w którym momencie organ będzie mógł stwierdzić, że doszło do wykonania nałożonego obowiązku.

Trafnie podnosi w skardze Skarżący J. C., że niedookreślone i niekonkretne sformułowanie rozstrzygnięcia, powodują w istocie wręcz niemożność przeprowadzenia skutecznej egzekucji administracyjnej wydanej decyzji.

Nałożony przez organy obowiązek charakteryzuje zbyt daleko posunięta ogólnikowość nałożonego obowiązku, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie Sąd nie podziela zarzutu Skarżących K. W. i A. W., że decyzja jest nieważna na zasadzie art. 156 § 1 pkt. 5) K.p.a.

Uzasadniając to stanowisko Skarżący wskazali, że organ nakazał właścicielom działki nr [...] wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie tj. umożliwienie odpływu wody z zatkanej studni, zapewniając jej swobodny przepływ oraz włączenie do wykonanego odcinka kanalizacji deszczowej na działce nr [...], jednakże Organ zupełnie pominął fakt, że nieruchomość Skarżących tj. działka nr [...] nie graniczy bezpośrednio z działką [...]. Spełnienie przez Skarżących nałożonych na nich przez Organ obowiązków wiązałoby się z bezprawną ingerencją w działki sąsiednie, które znajdują się pomiędzy działką [...] i [...]. Moi Mocodawcy nie mają uprawnień do jakiegokolwiek wkraczania w przedmiotowe działki, bowiem w rażący sposób naruszyliby prawo własności właścicieli nieruchomości sąsiednich. Na marginesie wspomnieć należy, że takowe bezprawne naruszenie praw własności byłoby podstawą do pociągnięcia do odpowiedzialności na gruncie nie tylko prawa cywilnego ale także karnego. Niewykonalność przedmiotowej decyzji ma charakter trwały, bowiem nieruchomości pomiędzy działką nr [...] i [...] zawsze będą istnieć, a Skarżący nigdy nie będą mieć uprawnień do ingerowania w nie.

Odnosząc się do tego zarzutu wypadnie zauważyć, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.

Jak wskazuje się w orzecznictwie uregulowana w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. niewykonalność decyzji zachodzi wówczas, gdy nie ma możliwości technicznych jej wykonania, tkwiących w jej naturze lub istnieją prawne nakazy bądź zakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. Niewykonalność prawna oznacza więc brak możliwości zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący w obowiązującym porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją. Z kolei niewykonalność faktyczna decyzji to trwała niemożność jej wykonania z pozaprawnych przyczyn obiektywnych o charakterze nieusuwalnym. Decyzji nie można uznać za niewykonalną jedynie dlatego, że jej wykonanie wywoła niekorzystne skutki ekonomiczne dla strony, spowoduje trudności w wykorzystaniu urządzeń technicznych lub wymaga znacznych nakładów finansowych. (por. np. uzasadnienie do wyroków NSA: z dnia 30 czerwca 2016 r., z dnia 28 sierpnia 2018 r., sygn. II GSK 2575/16, sygn. II OSK 2651/14, z dnia 5 lutego 2019 r., sygn. II OSK 606/17, z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. II OSK 1371/19, z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. III OSK 951/21).

Powołane przez Skarżących okoliczności związane z niemożliwością wejścia na cudzy grunt nie stanowią o niewykonalności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1pkt. 5 K.p.a. Także trudności lub niekorzystne okoliczności, na które powołują się skarżący nie stanowią takiej podstawy. Sąd nie dostrzega przy tym takich przeszkód prawnych jak i braku możliwości technicznych wykonania decyzji, tkwiących w jej naturze – o których mowa w art. 156 § 1 pkt. 5 K.p.a.

Trafny jest natomiast zarzut Skarżącego J. C., który podnosi zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organ II instancji do wszystkich argumentów i zarzutów podniesionych w odwołaniu J. C. od decyzji organu I instancji.

Zgodnie z art. 107 § 33 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W kontekście podniesionego zarzutu należy wskazać, że jakkolwiek organ drugiej instancji nie może poprzestać jedynie na kontroli orzeczenia i ograniczyć się wyłącznie do zbadania zasadności odwołania (przedmiotem postępowania dla niego jest bowiem dana sprawa, a nie środek zaskarżenia), to jednocześnie nie może on zarzutów strony pominąć milczeniem, czy też potraktować ich ogólnikowo. Dwuinstancyjność oznacza bowiem, że organ odwoławczy ma obowiązek odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Odpowiednie zastosowanie w postępowaniu odwoławczym art. 107 § 3 k.p.a. wymaga od organu wyższego stopnia odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania, które faktycznie mogą mieć wpływ na ocenę sprawy. Uzasadnienie decyzji wydanej na skutek odwołania przez organ drugiej instancji winno przekonywać, że realizując obowiązek powtórnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy wzięto pod uwagę argumentację wyrażoną w odwołaniu.

Skitowanie podniesionego w odwołaniu zarzutu jednym ogólnikowym akapitem – jak ma to miejsce na gruncie niniejszej sprawy – nie jest wystarczające. Podkreślić trzeba, że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego powinno zawierać także odniesienie się przez organ do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Znaczenie przedstawienia własnego stanowiska przez organ II instancji wykracza daleko poza tylko ramy formalne przepisy art. 107 § 3 K.p.a. i stanowi istotny element zasad zaufania do władzy publicznej wyprowadzanej z art. 8 § 1 K.p.a. oraz przekonywania wynikającej z art. 11 K.p.a. Zasady te nie zostaną zrealizowane, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia strony. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Trudno mówić natomiast o czynieniu zadość tym zasadom w sytuacji gdy stanowisko organu odwoławczego sprowadzone jest tylko do jednego akapitu tratującego o podzieleniu w całości stanowisko organu I instancji.

Ze względu na powyższe Sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Decyzja organu I instancji została uchylona na zasadzie art. 135 p.p.s.a. (pkt I sentencji).

O kosztach w pkt II i w pkt III sentencji orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Na zasądzone na rzecz każdego ze Skarżących koszty w wysokości 697 zł składa się: kwota 200 zł tytułem uiszczonego przez skarżących wpisu od skargi; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżącej opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1827).