Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1106/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 25 października 2023 r., SKO.421.866.2023 w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

L. A. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 25 października 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Ustka w sprawie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia 25 kwietnia 2023 r. L.A. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie mu specjalnego zasiłku opiekuńczego w tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem, R. A.

Z akt sprawy wynika, że R. A. (ur. 12 maja 1960 r.) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym (symbol przyczyny niepełnosprawności: 10-N), legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Słupsku z dnia 5 grudnia 2014 r., nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od maja 2010 r. Orzeczenie wydano na stałe. Niepełnosprawny wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a także zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i środki techniczne ułatwiające funkcjonowanie oraz korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług specjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki.

Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie świadczenia, złożonego oświadczenia oraz ustaleń dokonanych w toku wywiadu środowiskowego wynika, że R. A. ma 63 lata, jest rozwiedziony, ma niepełnosprawną córkę cierpiącą na dziecięce porażenie mózgowe. R. A. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką, M. A. oraz bratem (wnioskodawcą). M. A. jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, niezdolną do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem.

R.A. jest po udarze, cierpi na niedowład lewostronny kończyny górnej i dolnej, porusza się po mieszkaniu przy pomocy kuli, chodzika lub podpierając się o ściany. Nie jest osoba leżącą, samodzielnie spożywa posiłki, wstaje z łóżka lub fotela, samodzielnie chodzi do toalety, sam wykonuje codzienną toaletę, czynności higieniczne i fizjologiczne. Nie używa pampersów, pieluchomajtek, nie jest cewnikowany. Może pozostać w domu na 4-5 godzin dziennie, w trakcie których jego brat L. załatwia swoje sprawy.

L. A. ma 58 lat, jest osobą bierną zawodowo. Ze złożonego oświadczenia wynika, że sprawuje stałą opiekę nad bratem. Sprawowana opieka obejmuje przygotowywanie posiłków, utrzymywanie porządku w domu, pranie, pomoc przy ubieraniu się (dolne części garderoby) i w kąpieli (dwa razy w tygodniu), robienie zakupów, wykupowanie leków.

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ustce, działając z upoważnienia Wójta Gminy Ustka, decyzją z dnia 30 maja 2023 r. odmówił wnioskodawcy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 21 lipca 2023 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Na skutego ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ustce, działając z upoważnienia Wójta Gminy Ustka, decyzją z dnia 28 sierpnia 2023 r. ponownie odmówił wnioskodawcy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem, R. A. W ocenie organu I instancji brak jest bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym bratem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 25 października 2023 r., działając m. in. na podstawie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 390; dalej jako "u.ś.r."), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo odmówił skarżącemu wnioskowanego zasiłku. Wykonywanych przez skarżącego czynności takich jak: przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, sprzątanie, realizacja recept czy pomoc w ubieraniu dolnych części garderoby nie można bowiem określić jako sprawowanie stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną, stanowią one raczej pomoc doraźną. Organ podkreślił, że skoro skarżący mieszka z bratem, to nawet jeśli sprząta mieszkanie, robi zakupy, pierze czy przygotowuje posiłku, to czyni to nie tylko dla niepełnosprawnego brata, ale również dla siebie. Zdaniem Kolegium deklarowane przez skarżącego czynności nie wymagają od niego rezygnacji z zatrudnienia czy niepodejmowania pracy zarobkowej. Z racji ich pomocniczego charakteru i absorbowania stosunkowo małej ilości czasu mogą być natomiast wykonywane przez osobę pracującą. W ocenie organu nie ma żadnego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia, a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawnym bratem.

W skardze na powyższą decyzję L. A. wskazał, że w latach 2019 - 2022 pobierał na brata zasiłek opiekuńczy. Stan zdrowia brata się nie poprawił, nadal jest osobą zależną od innych i wymagającą całodobowej opieki. Podopieczny funkcjonuje głownie w pozycji siedząco – leżącej. Podczas gdy skarżący robi zakupy brat jest pod opieką matki, która - z uwagi na wiek - sama wymaga pomocy lub doglądają go szwagier lub ciotka. Brat ma padaczkę, co sprawia że nie może być długo sam w domu. Wskazał ponadto, że nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, nawet na pół etatu, gdyż nie wie, kiedy brat dostanie ataku. W związku z powyższym wniósł o pozytywne rozpoznanie sprawy i przyznanie mu specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W rozpatrywanej sprawie wniosek o zastosowanie trybu uproszczonego złożył organ administracji publicznej, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, Sąd dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.; dalej jako: "u.ś.r." lub "ustawa"). W dniu wydania zaskarżonej decyzji przewidywał on, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:

1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub

2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

- w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Według art. 16a ust. 2 u.ś.r. świadczenie to przysługiwało, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekraczał kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosowało się odpowiednio. W przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekraczał kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługiwał, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje (art. 16a ust. 3 u.ś.r.).

W ustawie wskazano też okoliczności wykluczające możliwość przyznania świadczenia. Stosownie do treści art. 16a ust. 8 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługiwał, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) miała ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) (uchylony), c) miała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, d) legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzystała w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba miała ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; 4) (uchylony); 5) na osobę wymagającą opieki było ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba była uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Z przepisów ustawy wynika, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest środkiem wsparcia rodziny przez Państwo, tym niemniej świadczenie to nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, ale tylko do tych, którzy - sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - czynią to w tak dużym zakresie i rozmiarze, że opieka nie pozwala im na podjęcie im innej pracy.

Aby można było mówić o opiece lub pomocy, o których mowa w art. 16a ust. 1 ustawy, muszą one być "stałe" lub "długotrwałe". Określenia te wskazują, że nie może to być opieka lub pomoc świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przedmiotowy przepis ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Z powyższego wynika, że prawidłowo interpretowany przedmiotowy przepis wymaga wyłącznie spełnienia przesłanki w postaci związku przyczynowego pomiędzy nieaktywnością zawodową opiekuna, a sprawowaną przez tę osobę opieką nad niepełnosprawnym oraz jej rozmiarem. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Zatem organy administracji mają obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Tym samym należy ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej przez wnioskodawcę opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy.

W świetle przywołanej regulacji prawnej Sąd nie podzielił stanowiska organów, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej strony postępowania a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym bratem. Jak ustaliły organy administracji publicznej czynności wskazywane jako wykonywane w ramach opieki (realizacja recept czy pomoc w ubieraniu dolnych części garderoby) stanowiły jedynie pomoc doraźną lub były związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, sprzątanie). Skoro jednak wnioskodawca zamieszkuje wspólnie z niepełnosprawnym bratem to czyni to nie tylko dla niepełnosprawnego brata, ale również dla siebie.

Sąd w składzie orzekającym oceny tej nie podziela. W orzecznictwie sądowym wskazywano, że w przypadku gdy przesłanką przyznania świadczenia jest opieka nad osobą niepełnosprawną, to należy mieć na uwadze, iż w zakres tego pojęcia wchodzą zarówno czynności opiekuńcze związane z obsługą chorego, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie może - co do zasady - sama wykonywać tych czynności, a są one niezbędne do codziennego funkcjonowania (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 354/22; wyrok WSA w Gdańsku z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 477/23). Nie można zatem z zakresu tego pojęcia wykluczać czynności związanych z szeroko rozumianym prowadzeniem gospodarstwa domowego (sprzątania, robienia zakupów, załatwiania spraw urzędowych, opłacania rachunków). W przypadku osób niepełnosprawnych bardzo często są to czynności, których osoby te nie są w stanie samodzielnie wykonać (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 marca 2024 r., II SA/Gd 974/23). Zapewnienie należytego funkcjonowania tych osób wiąże się z koniecznością wykonywania takich czynności, a fakt zamieszkania opiekuna razem z osobą niepełnosprawną nie może stanowić podstawy do zakwestionowania ich jako czynności związanych z szeroko rozumianą opieką nad osobą niepełnosprawną. W tym zakresie organy administracji publicznej dokonały błędnej wykładni przepisów prawa materialnego.

Należy także zwrócić uwagę, że zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i na etapie skargi do sądu skarżący wskazywał, iż w latach 2019 – 2022 pobierał zasiłek opiekuńczy na brata (chodzi zapewne o specjalny zasiłek opiekuńczy), a jak podkreślił w skardze – stan brata się nie poprawił. Z tego względu odmowa przyznania świadczenia, wcześniej przyznawanego, jest dla niego krzywdząca. Z treści uzasadnień decyzji organów administracji publicznej oraz odpowiedzi na skargę wynika, że kwestia ta umknęła ocenie organów orzekających w sprawie. Jedynie w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 11 maja 2023 r. pojawiła się informacja, że stan zdrowia R. A. nie uległ pogorszeniu więc możliwe jest podjęcie przez skarżącego zatrudnienia w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy.

Z akt sprawy, poza twierdzeniami skarżącego nie wynika, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługiwał mu wcześniej w związku ze sprawowaniem opieki nad bratem. Na fakt, że toczyły się postępowania o przyznanie tego rodzaju świadczeń wskazuje pośrednio treść przywołanego wywiadu środowiskowego. Okoliczności tej nie można ustalić w sposób bezsporny na podstawie nadesłanego materiału dowodowego. Sąd dał jednak w tym zakresie wiarę twierdzeniom skarżącego, znajdującym pośrednie potwierdzenie w treści przywołanego dokumentu. Jednakże, ani organ I instancji ani organ odwoławczy nie powołały żadnych okoliczności ani dowodów wskazujących na to, aby w ostatnim czasie doszło do istotnej zmiany stanu faktycznego w sprawie względem poprzednich lat, w czasie których uznano, iż zakres opieki jest na tyle szeroki, że uniemożliwia skarżącemu podjęcie zatrudnienia. Organy obu instancji nie wykazały także, że w ostatnim czasie doszło do na tyle znaczącej poprawy stanu zdrowia niepełnosprawnego, która uzasadniłaby zmniejszenie zakresu sprawowanej nad nim opieki i umożliwiła podjęcie zatrudnienia. Stwierdzenie, że stan zdrowia brata skarżącego się nie pogorszył nie jest wystarczające do uznania, że może on podjąć zatrudnienie w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Sądu, organy administracji publicznej orzekały na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego i nie wyjaśniły czy faktycznie decyzje takie zostały wydane. Rozstrzyganie sprawy administracyjnej mimo zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy stanowi naruszenie podstawowych obowiązków procesowych organu wynikających z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.

Ponadto, nieuzasadnione odstąpienie od dotychczasowego sposobu rozstrzygania spraw wnioskodawcy w podobnym (o ile nie tożsamym stanie faktycznym) stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli ujętej w art. 8 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że nie będzie sprzyjać realizacji zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej podejmowanie w takiej samej sprawie przeciwstawnych działań przez organy państwa, dokonywanie skrajnie różnej oceny tego samego stanu faktycznego przez organy administracji, jak również zmienność rozstrzygnięć podejmowanych w sprawie przez organy administracji. Sąd orzekający w składzie w pełni podziela wyrażany w orzecznictwie podgląd, zgodnie z którym zmienność poglądów prawnych wyrażonych na tle tego samego stanu faktycznego - od pozytywnego przez negatywne rozstrzygnięcie - jest działaniem niezgodnym z tą zasadą i wpływa ujemnie na świadomość i kulturę prawną obywateli i stanowi naruszenia art. 8 k.p.a. (por. wyroki NSA: z 13 stycznia 2011 r. II GSK 19/10, z 15 marca 2012 r. II OSK 2539/10). Dodatkowo, stosownie do treści art. 8 § 2 k.p.a., organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Składając wniosek o załatwienie sprawy, strona powinna mieć bowiem możliwość przewidywania wydania takiego samego rozstrzygnięcia w takich samych okolicznościach i w takim samym stanie prawnym, a organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie powinny odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2023 r., II SA/Po 583/23). Źródłem tej zasady procesowej jest sformułowana art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasada równości, według której wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zasada prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie do działań organów administracji publicznej wymaga więc stosowania wobec tych samych rodzajowo sytuacji faktycznych i prawnych jednakowej miary ocennej (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2020 r., II OSK 239/19; wyrok NSA z 8 września 2023 r., I OSK 1717/22).

Sąd nie przesądza w niniejszej sprawie czy specjalny zasiłek opiekuńczy powinien być przyznany. Organy administracji mają bowiem prawo odstąpić od dotychczasowego sposobu rozstrzygania spraw, ale powinno to być uzasadnione w decyzji kończącej postępowanie.

W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 8 § 1 i § 2 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. Za wystarczające Sąd uznał uchylenie jedynie zaskarżonej decyzji albowiem organ odwoławczy jest w stanie uzupełnić braki w postępowaniu dowodowym w trybie art. 136 § 1 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ ten będzie zobowiązany do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w niniejszym uzasadnieniu.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c uchylił zaskarżoną decyzję.