Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 287/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 par. 1, art. 33 par. 1-2, 4, art. 34 par. 1-2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 31 ust. 3, art. 47, art. 68 ust. 4, art. 72 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 190  ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 2 pkt 26, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2, ust. 11, art. 17 ust. 2-5, ust. 7, ust. 9-11
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: par. 3 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2077
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
article: art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1545
law: ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
article: art. 7, art. 7a, art. 77, art. 80 i art. 81a
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka -Kleczaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik,, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi E.. K. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 11 grudnia 2023 r. E. K. (dalej przywoływana jako: "strona", "skarżąca"), będąca przedstawicielem małoletniego L. K., wniosła zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z 18 października 2023 r., nr [...], który doręczono stronie w dniu 7 grudnia 2023 r. wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z 22 listopada 2023 r., znak: [...].

Skarżąca podniosła następujące zarzuty:

1) brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego schematu szczepień, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej prawnej określenia wymagalności obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń

i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1284, 90, dalej: "u.z.z.ch."), poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia;

3) na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej

z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu;

4) naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a., poprzez przystąpienie

do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy, tj.:

- niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.ch.,

- wskazanie jako podstawy prawnej obowiązku art. 17 ust. 11 u.z.z.ch., który został uznany za niezgodny z Konstytucją,

- błędne wskazanie przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości, ewentualnie o jego zawieszenie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy.

Postanowieniem z 18 stycznia 2024 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. (zwany dalej: "wierzycielem") oddalił złożone przez stronę zarzuty, zaznaczając przy tym w treści uzasadnienia, że rozpoznaniu podlegały wyłącznie zarzuty zawarte w pkt 1-3 (jak wyżej), albowiem zarzuty zawarte w pkt 4 nie mieszczą się w zamkniętym katalogu podstaw zarzutów wynikającym z art. 33 § 2 u.p.e.a.

Skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie z 18 stycznia 2024 r., w którym podtrzymała dotychczasowe zarzuty oraz zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów:

- art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak merytorycznego odniesienia się organu co do zarzutów, a ograniczenie rozpoznania jedynie do wskazania w uzasadnieniu postanowienia przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, w szczególności stronie nie są znane dokumenty, na które powołuje się wierzyciel;

- art. 33 § 2 u.p.e.a., poprzez oddalenie zarzutów co nie znajduje merytorycznego uzasadnienia w treści postanowienia;

- na podstawie art. 18 u.p.e.a. naruszenie art. 124 § 2 w zw. z art. 7, 8 § 1 i 12 k.p.a., poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach,

w szczególności co do braku wymagalności obowiązku, braku doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a.

Postanowieniem z 29 lutego 2024 r., nr NEP.906.11.2024, Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie (dalej przywoływany jako: "organ II instancji"), po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 i 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

(Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy

z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r., poz. 338 ze zm.) oraz art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."), utrzymał w mocy ww. postanowienie wierzyciela z 18 stycznia 2024 r.

Organ II instancji, odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu w zakresie braku wymagalności obowiązku szczepień wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych, był wymagalny w dniu wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] z 18 października 2023 r. przez PPIS w G..

Jak podkreślił organ II instancji, poddanie się szczepieniu ochronnemu zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, jest obowiązkowe dla osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, za wyjątkiem osób przebywających na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące, która to okoliczność nie dotyczy niniejszej sprawy. Przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na dzień wystawienia tytułu wykonawczego oraz na dzień wydania niniejszego orzeczenia określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077, dalej jako: "rozporządzenie MZ z 2023 r."), w szczególności Załącznik 1 do rozporządzenia oraz Charakterystyka Produktu Leczniczego. Jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego może zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia, na co brak jest dowodów w aktach sprawy w odniesieniu do dziecka skarżącej.

Organ II instancji nadmienił, że zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia MZ

z 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, co znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2358/21.

Rozpatrujący zażalenie organ II instancji podał dalej, że podczas wizyty kwalifikacyjnej przedstawiciel ustawowy dziecka lub opiekun faktyczny, jeżeli posiada dodatkowe informacje lub dodatkową dokumentację medyczną dziecka, które mogą stanowić o ewentualnych przeciwskazaniach do szczepień, powinien poinformować

o tym lekarza. To w interesie strony jest, aby dobrowolnie wybranemu przez siebie lekarzowi POZ takie informacje i dokumentację przedstawić.

Organ II instancji zaznaczył, że mimo, iż badanie kwalifikacyjne dziecka stanowi integralną część procesu szczepienia ochronnego, nie stanowi pełnej realizacji obowiązku. Wykonanie obowiązku może nastąpić dopiero w momencie uzupełnienia wszystkich zaległych szczepień określonych w kalendarzu szczepień. Wymagalność obowiązku następuje z chwilą wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych, które w § 3 ust. 1 określa grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym uwzględniając ich wiek, a załącznik 1 doprecyzowuje schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania, wymagane dla danego szczepienia uwzględniając wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.

Ponadto, decydując się na odmowę szczepień ochronnych należy mieć świadomość ograniczania prawa dziecka do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych, co naraża dziecko na zagrożenia związane zarówno z przechorowaniem, jak i możliwością wystąpienia poważnych powikłań zdrowotnych. Narusza to dobro dziecka, a tym samym istotę jego praw.

Organ wyjaśnił, że dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy (m. in. karta uodpornienia dziecka, pismo PPIS w G. skierowane do skarżącej

znak: [...] z 16 maja 2022 r., pismo z "[...] Zakładu Opieki Zdrowotnej [...]" w G. z 3 czerwca 2022 r. oraz upomnienie nr [...] z 7 września 2023 r.), przy jednoczesnym braku w tej dokumentacji dowodów na długotrwałe odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego L. K., jak również nieprzedłożenie przez skarżącą zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego odroczenie wykonania szczepień ochronnych u dziecka, świadczą o uchylaniu się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych u małoletniego.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu, organ II instancji w całości zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji przedstawionym w postanowieniu z 18 stycznia 2024 r.

W ocenie organu II instancji, wierzyciel prawidłowo przytoczył podstawę prawną obowiązku o charakterze niepieniężnym w brzmieniu na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej, tj. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1, ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych oraz rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych. Przepisy te wskazują bowiem na obowiązek szczepień ochronnych dla osób przebywających na terenie Rzeczpospolitej Polskiej na zasadach określonych w ustawie oraz precyzują w rozporządzeniu w sprawie szczepień ochronnych przedziały wiekowe poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym do 19 roku życia. PPIS jako wierzyciel obowiązku, prawidłowo sformułował w tytule wykonawczym treść ww. obowiązku, ustalając zakres szczepień, niezrealizowanych u dziecka L. K. w dniu wystawienia tytułu wykonawczego. Ponadto, z dokumentacji wprost wynika,

że podczas badań kwalifikacyjnych do szczepień w dniu 22 grudnia 2021 r., 24 listopada 2021 r. i 4 października 2023 r., mimo braku przeciwskazań do szczepień stwierdzonych przez lekarza POZ, rodzice nie wyrazili zgody na realizację szczepień. Powyższe oznacza, że obowiązek szczepień ochronnych wynika wprost z przepisu prawa, a ww. zarzut organ II instancji uznał za bezzasadny.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, organ II instancji wskazał, że wierzyciel słusznie ocenił, że upomnienie z 7 września 2023 r. zostało stronie dostarczone, w dniu 8 września 2023 p. N. K., która podjęła się dostarczenia przesyłki adresatowi. Ponadto, powołując się na uzasadnienie wyroku WSA w Łodzi

z 19 października 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 346/23, organ II instancji wyjaśnił,

że okoliczność braku zawarcia numeru PESEL w przedmiotowym upomnieniu nie miała wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, ponieważ numer ten był wierzycielowi znany. Potwierdzeniem jest zamieszczenie go w tytule wykonawczym

nr [...] z 18 października 2023 r.

Wypowiadając się co do zarzutu niespełnienia wymogów tytułu wykonawczego w myśl art. 27 § 1 u.p.e.a., organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że kwestia ta nie znajduje się w katalogu zarzutów wynikających z art. 33 § 2 u.p.e.a. Jednocześnie po przeanalizowaniu akt sprawy, wskazał, że podstawa prawna prowadzonej egzekucji administracyjnej została przedstawiona skarżącej zarówno w tytule wykonawczym nr [...] z 18 października 2023 r., jak i w poprzedzającym go upomnieniu znak: [...] z 7 września 2023 r.

Końcowo organ II instancji podkreślił, że wierzyciel ustosunkował się merytorycznie do zarzutów oraz okoliczności podnoszonych w zarzutach, uwzględniając przy tym sytuację indywidualną zobowiązanego, istotne okoliczności faktyczne i prawne mające wpływ na wynik postępowania, jak również zebrał obszerny materiał dowodowy, współpracując w tym zakresie z wybranym przez skarżącą do realizacji szczepień dziecka POZ. Powyższe zostało wyrażone szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, gdzie zostały dokładnie opisane podstawy prawne, na podstawie których prowadzone jest przedmiotowe postępowanie oraz podjęte działania w stosunku do skarżącej, w związku z uchylaniem się od szczepienia jej małoletniego syna.

E. K. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie ze skargą na powyższe postanowienie organu II instancji z 29 lutego

2024 r., wnosząc o jego uchylenie w całości.

Wydanemu postanowieniu skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie art. 124 § 2 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku;

2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak określenia wymagalności obowiązku przez lekarza, ponadto brak jest oświadczenia skarżącej dotyczącego odmowy szczepień;

3) naruszenie art. 7, 7a, 77 i 81 a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.z.z.ch., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;

4) naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.

W uzasadnieniu skargi wnosząca ją zauważyła, że wskazywane przez organ

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b u.z.z.ch. oraz rozporządzenia MZ z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, określają ramy czasowe wieku dziecka, w których wejście przez dziecko powoduje objęcie obowiązkiem szczepień. Natomiast każdorazowo ta wymagalność musi być określona przez lekarza. Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedstawiciel ustawowy stawiał się z małoletnim na lekarskie badania kwalifikacyjne. W trakcie tych badań lekarz ograniczył się do pobieżnej oceny aktualnego stanu zdrowia, natomiast nie zostały wykluczone żadne przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych. Co więcej, zarówno upomnienie, jak i tytuł wykonawczy wskazuje, że schemat obowiązkowych szczepień ochronnych zostanie ustalony przez lekarza dokonującego badania kwalifikacyjnego do szczepień. Schemat taki nigdy nie został dla dziecka ustalony. Co więcej, w trakcie badania kwalifikacyjnego, które miało miejsce w dniu 22 grudnia 2021 r. i 4 października 2023 r., dla małoletniego również nie został powyższy schemat ustalony.

Na marginesie strona wskazała, że pod rządami Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego obowiązywał również indywidualny kalendarz szczepień, którego obowiązek ustalenia spoczywał na lekarzu bez względu na przyczynę zaburzenia toku szczepień.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, jak również z uwagi na brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy określenia wymagalności obowiązku, skarżąca uważa, że zarówno wierzyciel, jak i organ II instancji w sposób istotny naruszyli obowiązujące przepisy.

Skarżąca argumentowała, że w aktach sprawy brak jest dowodu na pozytywną kwalifikację dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych, mimo istnienia

i przedstawienia organom dowodu na wypełnienie przez przedstawiciela ustawowego obowiązku. Podniosła również, że zarówno rozpatrujący zażalenie organ, ale przede wszystkim wierzyciel, uzasadnienia swoich rozstrzygnięć ograniczają do przytaczania przepisów dotyczących podstawy prawnej obowiązku wymagalności szczepień, nie odnosząc w żaden sposób tych przepisów do stanu faktycznego sprawy.

Poza zarzutami co do braku przeprowadzenia badania w sposób zgodny

z przepisami, skarżąca dodała, że z dokumentacji medycznej małoletniego dziecka

w żaden sposób nie można uzyskać informacji jakie przeciwwskazania i do jakiego szczepienia zostały wykluczone.

Według skarżącej organ II instancji odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, również pominął kwestie wadliwości tego dokumentu. Skarżąca nie kwestionuje doręczenia dokumentu, zatytułowanego upomnienie. Jednakże skarżąca uważa, że nie zostało jej doręczone upomnienie, o którym mowa w przepisach, tj. art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu. Brak w treści upomnienia jakichkolwiek danych umożliwiających identyfikację osoby zobowiązanej powoduje, że nie jest wiadomo, kogo organ wezwał do dobrowolnego wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym.

Podsumowując skarżąca wskazała, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika wymagalność szczepień, a z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań obowiązek jest niewykonalny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sprawa podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli uczyniono postanowienie organu II instancji, utrzymujące w mocy postanowienie wierzyciela, w którym zajął stanowisko odnośnie zarzutów wniesionych przez skarżącą w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy z 18 października 2023 r. w związku z realizacją obowiązku poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniego.

Stosownie do art. 33 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., zwanej dalej: "u.p.e.a."), zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.).

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zgodnie z art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wierzyciel zaś wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

W sprawie bezsporne jest, że wystawienie tytułu egzekucyjnego z 18 października 2023 r., nastąpiło po potwierdzeniu, że dziecko skarżącej nie zostało poddane szczepieniom ochronnym przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (I, II, III dawka), błonicy, tężcowi i krztuścowi (I, II, III, IV dawka), poliomyelitis (I, II, III dawka), inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzale typu B (I, II, III, IV dawka), inwazyjnemu zakażeniu Streptococcus pneumoniae (I, II, III dawka), odrze, śwince i różyczce (I dawka). Niesporne jest przy tym, że skarżąca w toku całego postępowania nie dostarczyła zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji powyższych szczepień u dziecka.

Przedmiotem zgłoszonego przez skarżącą zarzutu był brak wymagalności obowiązku ww. szczepień, określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów ustawowych.

Natomiast spór sprowadza się do oceny, czy zasadnie organ oddalił wniesiony zarzut.

Podkreślenia na wstępie wymaga, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1284, 90, dalej: "ustawa o chorobach zakaźnych."), wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.

Jako podstawę prawną obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 i art. 17 ust. 1 i ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077, dalej przywoływanego jako: "rozporządzenie w sprawie szczepień").

Tymczasem skarżąca zarzuciła organowi brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku.

Zdaniem Sądu, należy podzielić stanowisko organów obu instancji prezentowane w kontrolowanej sprawie, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. W tytule wykonawczym wskazano w sposób wystarczający właściwe przepisy prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych oraz rozporządzenie MZ z 2024 r. w sprawie szczepień ochronnych.

Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b wspomnianej wyżej ustawy, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 ze zm.).

Z powyższych przepisów wynika, że obowiązku szczepienia dziecka nie może wykonać inna osoba niż ta, której ten obowiązek dotyczy.

Realizację obowiązku wyrażonego w przytoczonych przepisach, konkretyzują przepisy ustawy o chorobach zakaźnych zamieszczone w rozdziale 4 poświęconym szczepieniom ochronnym.

Z art. 17 ust. 2 wspomnianej ustawy wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5).

Zgodnie z art. 17 ust. 7 tej ustawy urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.

Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w powołanym już wyżej rozporządzeniu Ministra Zdrowia

z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077), wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o chorobach zakaźnych, które weszło w życie 1 października 2023 r.

Rozporządzenie to określiło:

1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych;

2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych;

3) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia;

4) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne;

5) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych;

6) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej dla osób, w przypadku których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego;

7) wzory:

a) zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,

b) książeczki szczepień,

c) karty uodpornienia;

8) sposób prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych i jej obiegu;

9) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania;

10) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 17 ust. 9b ustawy o chorobach zakaźnych, oraz terminy i sposób jego przekazywania.

Wskazane rozporządzenie określa, w § 3 ust. 1, grupy osób obowiązanych

do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. W § 3 ust. 2 zawarto regulację, zgodnie z którą schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Przenosząc powyższe regulacje na grunt kontrolowanej sprawy należy zauważyć,

że ze znajdującej się w aktach sprawy informacji pochodzącej od podmiotu leczniczego,

tj. z "[...] Zakładu Opieki Zdrowotnej [...]" ul. [...], G. wynika, że małoletni L. K. został poddany lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. Lekarz nie stwierdził przeciwskazań do szczepień, mimo to rodzice nie wyrazili zgody na realizację szczepień. Z akt sprawy wynika również, że między innymi podczas wizyty w przychodni w dniu 24 listopada 2021 r., 22 grudnia 2021 r.,

czy 4 października 2023 r. rodzice odmówili przeprowadzenia szczepień ochronnych dziecka. Podkreślenia przy tym wymaga, że u dziecka skarżącej nie wykonano ani jednego szczepienia, nawet szczepień noworodka w szpitalu, na co wskazuje "Karta uodpornienia" małoletniego.

Zdaniem Sądu, ww. okoliczności świadczą o tym, że skarżąca z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Podkreślenia wymaga, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem ustawowym. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje w konsekwencji konieczność jego wyegzekwowania.

Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym, jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11 wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.

Zdaniem Sądu, dokonana powyżej ocena pozostaje również aktualna po wydaniu w dniu 9 maja 2023 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt SK 81/19, w którym Trybunał orzekł, że artykuł 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Trybunał orzekł jednocześnie, że wymienione przepisy we wskazanym tam zakresie, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Z uzasadnienia wyroku Trybunału wynikało, że uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki winno być unormowane wyłącznie rozporządzeniem, a sytuacja, w której treść obowiązku szczepienia jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP), jest niedopuszczalna. Trybunał wskazał, że wydany wyrok powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. W ocenie Trybunału – wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy – nie zaś art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych, jak i § 5 rozporządzenia jako takich – zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Trybunał podkreślił, że wyrok nie pozbawia Głównego Inspektora Sanitarnego kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie.

Termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być – w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa – wskazane w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, jednakże komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.

Jednocześnie Trybunał wskazał, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W tym zakresie Trybunał wyjaśnił, że z uwagi na to, iż wyrok w niniejszej sprawie nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł potrzebę dostosowania stanu prawnego,

a określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej uznano za niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Termin 6 miesięcy, w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian.

Zdaniem Sądu, z treści uzasadnienia ww. orzeczenia wynika tym samym,

że Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował w żaden sposób wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych, zaś jako wzorzec kontroli przyjął przepisy

o prawie do ochrony prawnej życia prywatnego (art. 47 Konstytucji RP), o zasadzie proporcjonalności przy ograniczaniu w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz o źródłach powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 1 Konstytucji RP).

W ocenie Sądu, wskazana przez Trybunał Konstytucyjny konieczność zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych stanowi wartość przemawiającą za dalszym stosowaniem zakwestionowanych przez Trybunał przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałoby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.

Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909. Przedmiotowy tytuł wykonawczy wystawiono w dniu 18 października 2023 r. i doręczono go skarżącej w dniu 7 grudnia 2023 r.

Podkreślenia wymaga, że w związku z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r.

Wskazać należy również, że obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2023 r. posiada schemat szczepień (załącznik nr 1) oraz nie zawiera zmian dotyczących wieku i obowiązku poddania się konkretnym szczepieniom w stosunku

do regulacji poprzednio obowiązujących. Zarówno przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, jak i po nim syn skarżącej podlegał obowiązkowemu szczepieniu.

W świetle powyższych rozważań, nie ma wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie choroby objęte tytułem wykonawczym są objęte obowiązkowym szczepieniem ochronnym, a syn skarżącej – jako osoba małoletnia podlega obowiązkowi tych szczepień.

Odnosząc się do zarzutu braku sporządzenia Indywidualnego Kalendarza Szczepień wskazać trzeba, że wiek w jakim dziecko musi być zaszczepione na poszczególne choroby dawkami podstawowymi i przypominającymi został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Indywidualny Kalendarz Szczepień stanowi ułożony dla danego dziecka program szczepień ochronnych. Kalendarz układa lekarz w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Ustalenie dla dziecka skarżącej indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane jedynie podczas wizyty lekarskiej.

Z akt sprawy nie wynika aby skarżąca w toku postępowania zainteresowana była ułożeniem indywidulanego programu szczepień dla syna. Podmiot leczniczy wielokrotnie bowiem próbował nawiązać kontakt z rodzicami dziecka w celu udzielenia informacji o konieczności realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych oraz konsekwencjach prawnych wynikających z odmowy poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym poprzez rozmowy edukacyjne przeprowadzone przez świadczeniodawcę w placówce POZ między innymi w dniu 2 sierpnia 2021 r. i w dniu 15 września 2021r., 24 listopada 2021 r. Ponadto za pośrednictwem Poczty Polskiej wzywał do wykonania obowiązku szczepień w dniu 19 listopada 2021 r. oraz 1 lutego 2022 r. Lekarz POZ

w dniach 24 listopada 2021 r. i 22 grudnia 2021 r. w badaniu podmiotowym

i przedmiotowym nie stwierdził przeciwwskazań do szczepień, ale rodzice nie wyrazili zgody na szczepienie.

W związku z powyższym trudno uznać, że niewykonanie obowiązku poddania szczepieniom ochronnym syna spowodowane było brakiem ułożenia przez lekarza indywidulanego kalendarza szczepień dla dziecka. Tym samym zarzuty w kwestii braku oświadczenia o odmowie szczepień w materiale dowodowym sprawy nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Podkreślić należy, że samo stawienie się na badanie kwalifikacyjne nie świadczy o zrealizowaniu obowiązku ustawowego poddania się szczepieniu. Ponadto skarżąca nie przedstawiła żadnego zaświadczenia o odroczeniu szczepień.

Niezasadna jest przy tym argumentacja skarżącej, która podważa wymagalność obowiązku poddania obowiązkowi określonemu w tytule wykonawczym z tego względu, że w trakcie badania lekarskiego jej syna nie zostały wykluczone żadne przeciwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych. Zaznaczyć należy, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o jakim mowa w art. 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji wynika, że lekarz poddał dziecko skarżącej badaniu i nie stwierdził przeciwskazaniach zdrowotnych do poddania syna skarżącej szczepieniom ochronnym.

Skarżąca neguje ww. ustalenie, podnosząc w skardze, że żaden z organów nie potrafi podać z czego wywodzi, z jakich dokumentów, że jakiekolwiek przeciwwskazania do szczepienia zostały wykluczone. W ocenie Sądu, argumentacja skarżącej opiera się na wadliwym odkodowaniu normy wynikającej z art. 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych i użytego w nim zwrotu "wykluczenie przeciwskazań". Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko judykatury (vide wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 41/23), z którego wynika, że analiza sensu spornego przepisu prowadzona w sposób wąski, z uwzględnieniem jedynie wykładni językowej, prowadzi do rezultatów niedających się pogodzić nie tylko z celami samej ustawy o chorobach zakaźnych, ale z całym, konstytucyjnie sankcjonowanym systemem ochrony zdrowia publicznego, którego immanentnym elementem jest m.in. zwalczanie chorób epidemicznych (vide powołany art. 68 ust. 4 Konstytucji RP).

Wykluczenie bowiem jakichkolwiek reakcji organizmu dziecka na szczepienie, paraliżowałoby możliwość realizacji zadań państwa w zakresie realizacji programu szczepień powszechnych, albowiem każde podanie dawki szczepiennej wiązałoby się z koniecznością przeprowadzenia nieokreślonej ilości testów alergologicznych na wystąpienie jakiejkolwiek niepożądanej reakcji poszczepiennej, które i tak same w sobie mogłyby nie dawać stuprocentowej pewności braku wystąpienia takiej reakcji (jej "wykluczenia"). Z punktu widzenia racjonalnego ustawodawcy, uwzględniającego

w wydawanych przez siebie aktach, zwłaszcza w zakresie zdrowia publicznego, ugruntowane stanowisko środowisk naukowych, takie rozumienie kwestionowanego przepisu niweczyłoby cel ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Jego realizacja warunkowana byłaby wykonaniem tyle nieuzasadnionych aktualnym stanem wiedzy medycznej, ile licznych i en masse kosztownych testów względem każdego ze szczepionych pacjentów. W takich warunkach program szczepień ochronnych nie mógłby być skutecznie realizowany. To z kolei skutkowałoby niewątpliwym wzrostem ryzyka występowania epidemii chorób, które właśnie dzięki powszechnym szczepieniom współcześnie nie stanowią już niebezpieczeństwa dla zdrowia publicznego. Powyższe nie powinno zresztą budzić żadnych wątpliwości ludzi racjonalnych i odpowiedzialnych.

Z uwagi na powyższe skarżąca nie może oczekiwać, by akcentowane przez nią względy semantyczne dotyczące użytych w art. 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych sformułowań decydowały o istnieniu ciążącego na niej obowiązku poddania dziecka szczepieniu, jeżeli wykwalifikowany podmiot w osobie lekarza, po wykonaniu badania kwalifikacyjnego, nie stwierdził przeciwwskazań do wykonania szczepienia i wynika to z właściwego zaświadczenia. Jasnym celem art. 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych jest, by o obowiązku realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka (a więc bezpieczeństwie ich przeprowadzenia) decydował każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem. Lekarz posiada odpowiednią wiedzę i uprawnienia predysponujące do wykonania badania kwalifikacyjnego, przy czym za rezultat swojej pracy ponosi on stosowną odpowiedzialność. Zgodnie zaś ze wzorem zaświadczenia ustanowionym w załączniku nr 1 do powołanego rozporządzenia w zaświadczeniu lekarz "stwierdza przeciwskazania" albo "stwierdza brak przeciwwskazań" do wykonania szczepienia, zgodnie ze swoją wiedzą odniesioną do informacji wynikających z wywiadu z rodzicem oraz przeprowadzonego przez siebie badania fizykalnego. W niniejszej sprawie zaświadczenie wystawione wobec dziecka skarżącej potwierdza, że lekarz nie stwierdził przeciwwskazań do wykonania szczepienia, toteż obowiązek szczepienny nie podlegał odroczeniu i był wymagalny. Wykluczenie wszelkich znanych i nieznanych nauce przeciwwskazań do wykonania szczepienia jest z natury rzeczy niemożliwe, bowiem ryzyko wystąpienia niepożądanego zjawiska zdrowotnego zasadniczo nigdy nie osiąga 0%. Nawet w przypadku powszechnie stosowanych leków, dostępnych bez recepty, nie ma 100% gwarancji braku wystąpienia reakcji niepożądanych, na co zwracają uwagę producenci leków w treści ulotek dołączonych do opakowania leków. Rolą lekarza jest ocena, czy wedle jego wiedzy i przeprowadzonego badania wobec konkretnego pacjenta ryzyko przyjęcia szczepienia jest na tyle małe, by uznać szczepienie za bezpieczne. Zaświadczenie lekarskie, posługujące się sformułowaniem "stwierdzono brak przeciwwskazań" jest w tym zakresie decydujące. Ustawa ustawy o chorobach zakaźnych nie przewiduje zresztą prawa do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne przez pacjenta. Przeciwnie - ustawa statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, a decydujący głos należy w tym zakresie do lekarza (jedynie gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej, zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy).

Na uwagę zasługuje też stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3611/15, w którym stwierdzono, że w sprawach dotyczących realizacji przez rodziców obowiązku szczepiennego względem dzieci nie bez znaczenia pozostaje to, iż - jak stanowi art. 95 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń

i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o chorobach zakaźnych i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska (art. 72 ust. 1 Konstytucji).

W tej sytuacji argumentacja skargi, odnosząca się do rzekomej przeszkody

w wykonaniu szczepienia dziecka wynikającej z braku "wykluczenia" wszelkich ku niemu przeciwwskazań (zarzut naruszenia art. 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych), jest zatem chybiona.

Wskazać dalej należy, że tytuł wykonawczy został poprzedzony upomnieniem, które zostało skarżącej doręczone. Tytuł wykonawczy zawiera wskazanie właściwej podstawy prawnej obowiązku poddanego egzekucji. Sąd podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że brak numeru Pesel

w upomnieniu nie ma wpływu na prawidłowość wystawionego tytułu wykonawczego, który w swojej treści taki numer zawiera. Nie znajduje też potwierdzenia podnoszona skargą okoliczność doręczenia skarżącej upomnienia, które nie zawiera wszystkich istotnych elementów tego dokumentu. Doręczone skarżącej upomnienie z dnia

7 września 2023 r. było skuteczne i pozwalało na późniejsze wystawienie tytułu wykonawczego. W świetle art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienie winno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Nie sposób uznać, że brak było w tym dokumencie danych umożliwiających identyfikację osoby zobowiązanej. W upomnieniu tym określono skarżącą jako adresata upomnienia i wskazano treść obowiązku polegającego na poddaniu jej dziecka wymienionym szczepieniom ochronnym, ze wskazaniem podstawy prawnej, oraz wezwano skarżącą do poddania dziecka szczepieniom w terminach wyznaczonych przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Skarżąca nie negowała przy tym samej okoliczności doręczenia jej przedmiotowego tytułu wykonawczego. Z tych względów stwierdzić należy, że wobec niewykonania obowiązku wskazanego w upomnieniu, wystawienie tytułu wykonawczego i wszczęcie w oparciu o ten tytuł postępowania egzekucyjnego było prawidłowe.

Zdaniem Sądu, za nietrafne należy uznać wywody skargi dotyczące konkretyzacji ustanowionego terminu wykonania przedmiotowego obowiązku. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z przepisów powszechnie obowiązujących. Skarżącą obowiązywały terminy wykonania tych szczepień wynikające z aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2023 r. i ogłaszanych corocznie Programów Szczepień Ochronnych. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza ustalenie organu, że syn skarżącej do czasu wydania zaskarżonego postanowienia nie został zaszczepiony dawkami wymienionymi w tytule wykonawczym. Skarżąca uchylała się od obowiązku poddania syna szczepieniom, pomimo wezwania ze strony inspekcji sanitarnej, jak też po otrzymaniu upomnienia w tej sprawie.

Niepoddanie się tym szczepieniom pociąga za sobą konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania się szczepieniu ochronnemu. Brak zgody rodzica na zrealizowanie u dziecka szczepienia, przy stwierdzonym przez lekarza braku przeciwskazań do wprowadzenia szczepionki do organizmu, jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

W rezultacie za niezasadne należało uznać zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego.

Dodać do tego należy, że obowiązek poddania osoby małoletniej szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z poszanowaniem życia prywatnego i rodzinnego jednostki, a materia dotycząca szczepień ochronnych nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki (zob. wyrok NSA z 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1622/18).

Wbrew zarzutom postawionym w skardze, w niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a, art. 77, art. 80 i art. 81a k.p.a.

W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób wyczerpujący i poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień odnosząc się do kwestii wymagalności obowiązku poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Skarżąca jako rodzic nie wywiązała się z tego obowiązku i jednocześnie w toku postępowania nie przedstawiła żadnych lekarskich przeciwwskazań świadczących o konieczności odroczenia szczepień dziecka.

Z wymienionych wyżej względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są na stronie www.nsa.orzeczenia.gov.pl.