Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 225/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 76, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 10a
journal: Dz.U. 2023 poz 1199
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
article: § 13zzd,  § 13zze
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Teza: 1. O ile więc z zasady wystarczające jest oparcie się przez organy w decyzji na dokumencie wygenerowanym w aplikacji suszowej, to organy – w zgodzie z art. 10a ust. 1a pkt 2 ustawy o ARiMR – mają obowiązek rozpatrzyć cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący. Błędne jest pojmowanie protokołu czy też kalkulacji wygenerowanej w aplikacji suszowej jako dokumentu, którego nie można w żaden sposób zakwestionować czy oceniać, a tak postąpiły organy w niniejszej sprawie. Nie jest trafnym stwierdzenie, że organy ARiMR nie są uprawnione do kwestionowania mocy dowodowej tych dokumentów. Takie wskazanie świadczy jednoznacznie o uchylaniu się od jakiejkolwiek oceny kalkulacji oszacowania szkód, wygenerowanej w aplikacji suszowej, ale również rozpatrzenia innych dowodów w sprawie.

2. Fakt, że procedura dot. pomocy suszowej nie przewiduje oparcia rozstrzygnięcia na innych dowodach niż obliczenia aplikacji suszowej, nie może oznaczać, aby nieprawidłowo funkcjonująca aplikacja stanowiła przeszkodę w uzyskaniu pomocy suszowej, jeśli przesłanki otrzymania pomocy byłyby spełnione. Konieczna jest więc weryfikacja prawidłowości działania aplikacji i w zależności od wyniku tej weryfikacji powinny być podejmowane dalsze działania, włącznie z ustaleniem istnienia przesłanek do udzielenia pomocy suszowej na podstawie innych dostępnych organom dokumentów i danych. Jeśli protokół albo kalkulacja oszacowania szkód są w sprawie kwestionowane, organ powinien uzasadnić swoje przekonanie, że działanie aplikacji jest prawidłowe, aby mieć podstawy do oparcia swojego stanowiska na tym dokumencie urzędowym.

TEZY

1. O ile więc z zasady wystarczające jest oparcie się przez organy w decyzji na dokumencie wygenerowanym w aplikacji suszowej, to organy – w zgodzie z art. 10a ust. 1a pkt 2 ustawy o ARiMR – mają obowiązek rozpatrzyć cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący. Błędne jest pojmowanie protokołu czy też kalkulacji wygenerowanej w aplikacji suszowej jako dokumentu, którego nie można w żaden sposób zakwestionować czy oceniać, a tak postąpiły organy w niniejszej sprawie. Nie jest trafnym stwierdzenie, że organy ARiMR nie są uprawnione do kwestionowania mocy dowodowej tych dokumentów. Takie wskazanie świadczy jednoznacznie o uchylaniu się od jakiejkolwiek oceny kalkulacji oszacowania szkód, wygenerowanej w aplikacji suszowej, ale również rozpatrzenia innych dowodów w sprawie.

2. Fakt, że procedura dot. pomocy suszowej nie przewiduje oparcia rozstrzygnięcia na innych dowodach niż obliczenia aplikacji suszowej, nie może oznaczać, aby nieprawidłowo funkcjonująca aplikacja stanowiła przeszkodę w uzyskaniu pomocy suszowej, jeśli przesłanki otrzymania pomocy byłyby spełnione. Konieczna jest więc weryfikacja prawidłowości działania aplikacji i w zależności od wyniku tej weryfikacji powinny być podejmowane dalsze działania, włącznie z ustaleniem istnienia przesłanek do udzielenia pomocy suszowej na podstawie innych dostępnych organom dokumentów i danych. Jeśli protokół albo kalkulacja oszacowania szkód są w sprawie kwestionowane, organ powinien uzasadnić swoje przekonanie, że działanie aplikacji jest prawidłowe, aby mieć podstawy do oparcia swojego stanowiska na tym dokumencie urzędowym.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 10 maja 2024 r., nr 9010-00000000884/24 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży na rzecz skarżącego W. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

1. W dniu 14 marca 2024 r. W. J. (dalej powoływany jako skarżący) złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.

2. Decyzją z dnia 29 marca 2024 r. nr BP200.8110.6102.2024.ED.RDM Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w Wysokiem Mazowieckiem (dalej powoływany jako organ I instancji, Kierownik BP) odmówił przyznania wnioskowanej pomocy.

3. W następstwie odwołania skarżącego, decyzją z dnia 10 maja 2024 r.

nr 9010-00000000884/24 Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR

w Łomży (dalej powoływany jako organ odwoławczy, Dyrektor POR) utrzymał

w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ udziela pomocy finansowej dla producenta rolnego, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy

w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały obliczone za pomocą publicznej aplikacji i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy. Dyrektor POR wyjaśnił, że do złożonego wniosku skarżący dołączył kalkulację z oszacowania zakresu szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w roku 2023, z której wynika, że wartość oszacowanych (przez aplikację publiczną) szkód w produkcji roślinnej wyniosła 27,11%, a zatem skarżący nie spełnił warunku, o którym mowa w § 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie RM").

Organ odwoławczy stwierdził, że raporty z oszacowania strat sporządzone przez powołaną komisję są uwzględniane przez ARiMR w przypadku ubiegania się

o pomoc z tytułu szkód spowodowanych wystąpieniem:, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny. Według Dyrektora POR, skoro wniosek skarżącego dotyczy pomocy z tytułu szkód spowodowanych wystąpieniem suszy, to bez wpływu na wynik sprawy pozostają dołączone do akt sprawy raporty

z oszacowania strat sporządzone przez powołaną komisję.

Organ odwoławczy wskazał, że w czerwcu 2020 r. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1009), wprowadzono publiczną aplikację, w której producent rolny po zalogowaniu się do tej aplikacji podpisem zaufanym składa wniosek o oszacowanie strat w uprawach rolnych,

w których klimatyczny bilans wodny w danym okresie, wskazuje na możliwość spadku plonów w związku z suszą.

Podniósł, że kalkulacje zostały sporządzone w oparciu o dane pochodzące

z Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej. Dane z SMSR zostały porównane

z szacunkami producenta rolnego zawartymi we wniosku o oszacowanie oraz wyliczeniami komisji powołanych przez Wojewodę. Jeśli straty wyniosły co najmniej 30 % średniej rocznej produkcji - aplikacja generuje protokół, zaś w innym przypadku tworzy kalkulację. Kalkulacja z oszacowania ma moc prawną dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: k.p.a.), gdyż został sporządzony przez uprawniony do tego organ i w przypisanej formie,

w zakresie powierzonych jemu z mocy prawa zadań, wskazanych w zakresie działania tego organu.

Dyrektor POR wskazał, że organy nie mają żadnego wpływu na obliczoną przez publiczną aplikację wysokość szkód w gospodarstwach rolnych, nie są też uprawnione do jej kwestionowania czy też jej modyfikacji. Agencja nie jest administratorem aplikacji, nie ma też do niej wglądu, dlatego wnioskując o pomoc to rolnik miał obowiązek dołączyć (pobrany z aplikacji w formie dokumentu elektronicznego) uwierzytelniony wydruk protokołu czy kalkulacji. Jeśli rolnik nie zgadzał się z wynikami kalkulacji winien był zwrócić się o ponowne jej przeliczenie.

4. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzucił naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj.:

- § 13zze ust. 1-7 rozporządzenia RM poprzez nieuzasadnioną odmowę udzielenia skarżącemu pomocy finansowej w sytuacji, gdy wysokość szkody

w uprawach spowodowanej suszą wyniosła nie 27,11%, lecz na poziomie 40-90%;

2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 76 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że kalkulacja z oszacowania ma moc prawną dokumentu urzędowego, w sytuacji gdy nie jest to dokument sporządzony przez uprawniony organ i w przypisanej formie, lecz wygenerowany przez aplikację publiczną, w której producent rolny składa wniosek o oszacowanie strat w uprawach rolnych, w których klimatyczny bilans wodny w danym okresie wskazuje na możliwość spadku plonów w związku z suszą. Aplikacja stanowi de facto program komputerowy, gdyż jest to tzw. sztuczna inteligencja, przez co większą moc dowodową powinny mieć kontrole lub oględziny dokonywane na miejscu w celu naocznego skontrolowania, w jakim stanie są uprawy. Ponadto, działanie aplikacji publicznej wskazuje na poważne błędy obliczeniowe, gdyż pomiędzy ustaleniami komisji suszowej, a oszacowaniem przez aplikację istnieją wyraźne i znaczne rozbieżności, wpływające na przyznanie lub odmowę przyznania pomocy finansowej;

- art. 80 k.p.a. w związku z art. 10a ust. 1a ustawy z dnia 9 maja 2008 r.

o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 1199, dalej jako: "ustawa o ARiMR") prowadzące do naruszenia zasad postępowania wskazanych w ww. przepisie poprzez: (-) ocenę materiału dowodowego w sposób wybiórczy, (-) nieuwzględnienie danych zawartych w notatce z dnia 18 sierpnia 2023 r. sporządzonej przez tzw. komisję klęskową, (-) nieuwzględnienie danych stwierdzonych podczas oględzin przedmiotowej komisji na gruncie, (-) stwierdzenie wartości oszacowanych szkód na podstawie Kalkulacji, w oparciu o nieprawidłowe, zaniżone i niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym wyliczenie dokonane

w aplikacji suszowej na poziomie 27,11%, a nie na poziomie 40-90%, jak również nieuwzględnienie faktu, że skarżący kwestionował obliczenia wysokości szkody

i składał wniosek o ponowne przeliczenie wysokości szkód, zarówno w formie pisemnej, poprzez wystosowanie pisma do Ministerstwa Rolnictwa, Podlaskiej Izby Rolniczej oraz do ARiMR, jak i na wskazanej w uzasadnieniu stronie internetowej;

- art. 76 § 3 k.p.a. poprzez zakwestionowanie dokumentu urzędowego, sporządzonego przez Komisję do spraw szacowania szkód, powołaną przez bez przeprowadzenia dowodu przeciwko temu dokumentowi i bez podstawy prawnej dającej Agencji uprawnienia do przeprowadzenia takiego dowodu wynikającego

z zakresu jej kompetencji.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że w jego ocenie doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego, a stanowisko zawarte w uzasadnieniach obu decyzji nie jest dla niego przekonujące.

Skarżący zwrócił uwagę, że jego wniosek o powołanie komisji klęskowej został uwzględniony, a komisja działała w oparciu o konkretne przepisy prawa oraz na podstawie odgórnie udzielonych wytycznych i dokonano oszacowania szkód spowodowanych suszą. Wskazał, iż jeżeli – jak twierdzi organ – "bez wpływu na wynik sprawy pozostają dołączone do akt sprawy raporty z oszacowania strat sporządzone przez powołaną komisję" to nasuwa się pytanie, w jakim celu powoływaną tą komisję, dlaczego poniesiono koszty związane z powołaniem

4-osobowej komisji, jej przyjazdem na miejsce uprawy, skoro można było od razu odmówić uwzględniania mojego wniosku o powołanie tejże komisji.

Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów, że szkody powinny być obliczane wyłącznie za pomocą publicznej aplikacji. Zdaniem strony organ sam sobie w uzasadnieniu zaprzecza, gdyż skoro kalkulacje zostały sporządzone w oparciu

o dane pochodzące z Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej, dane z SMSR zostały porównane z szacunkami producenta rolnego zawartymi we wniosku o oszacowanie oraz wyliczeniami komisji powołanych przez Wojewodę, to raport sporządzony przez komisję ma decydujący wpływ na treść rozstrzygnięcia i wynik sprawy. Zastanawiające jest w ocenie skarżącego, że przykładowo w przypadku upraw poIowych – łubinu – oszacował on stratę na poziomie 85-90%, Komisja również oszacowała na poziomie 80-90%, a w ostatecznej kalkulacji aplikacja wyliczyła stratę na poziomie około 41-52%.

Zdaniem skarżącego wyjaśnienia, z których wynika, że organ I instancji

i organ odwoławczy nie mają wpływu na obliczoną przez publiczną aplikację wysokości szkód, nie są uprawnione do jej kwestionowania lub modyfikacji przeczą – w ocenie skarżącego – wcześniejszym wyjaśnieniom organu, że przedmiotowa kalkulacja ma moc prawną dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Skarżący skonkludował, że skoro organ nie ma wpływu na treść kalkulacji, a tylko na tej podstawie przyznawana jest pomoc finansowa, to rola organów ARiMR sprowadza się wyłącznie do pisemnego sporządzania decyzji na podstawie obliczeń sztucznej inteligencji, programu komputerowego (z pominięciem wyliczeń człowieka dokonującego oględzin na gruncie i oceniającego stan upraw na podstawie swojej wiedzy i doświadczenia).

Skarżący wyjaśnił ponadto, że wystosował w tej sprawie zgłoszenie na e-mail susza@coi.gov.pl. W wyniku tego otrzymał odpowiedź z aplikacji susza@coi.gov.pl

z pouczeniem, że w sprawie otrzymanego protokołu "prosimy o kontakt

z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi (...) lub z Urzędem Wojewódzkim". Dlatego też wystosował pismo z dnia 13 marca 2024 r. do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które – jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru – dostarczono w dniu

21 marca 2024 r. Wyjaśnił jednak, że nadal nie otrzymał odpowiedzi na swoje pismo. Wskazał nadto, że wystosował również pismo do Podlaskiej Izby Rolniczej. Osobiście zgłosił się też również do Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie w sprawie obliczeń dokonywanych przez Kalkulację w kontekście szacowania przez gminę

i wyników komisji klęskowej.

W wyniku jego wizyty otrzymał raport nr 33417, który załączył do złożonego wcześniej odwołania od decyzji Kierownika BP. Zauważył, że jest to dokument opatrzony pieczęciami urzędowymi i podpisami własnoręcznymi osób sporządzających ten raport. W kontekście ww. wyjaśnień jest dla skarżącego niezrozumiałe to, że zdaniem organu skarżący nie przedstawiłem – mimo takiego obowiązku – dowodów, które wpłynęłyby na zmianę zaskarżonej decyzji. Według jego oceny uczynił wszystko, co tylko było możliwe, aby wywiązać się z obowiązku dowodzenia określonego w art. 10a ust. 1b ustawy o ARiMR, wykazał więc dbałość

o przedstawienie i załączenie środków dowodowych.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości.

5. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

6. Na rozprawie w dniu 25 września 2024 r. skarżący wyjaśnił, że odwoływał się od wyników uzyskanych na stronie susza.gov.pl i napisał pismo do Ministra Rolnictwa, ale do tej pory nie uzyskał odpowiedzi.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.

2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

4. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora POR z dnia 10 maja 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP z dnia 29 marca 2024 r., w której odmówiono skarżącemu udzielenia pomocy finansowej przewidzianej dla producenta rolnego, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.

W przypadku skarżącego tym niekorzystnym zjawiskiem atmosferycznym była susza. Dla uproszczenia dalszego wywodu wnioskowana pomoc będzie określana jako "pomoc suszowa"). Nie budzi wątpliwości, że skarżący jest producentem rolnym, którego gospodarstwo rolne zostało dotknięte suszą, natomiast sporny jest zakres szkody w uprawach rolnych spowodowanej suszą.

5. Spór w niniejszej sprawie w największym stopniu dotyczy znaczenia publicznej aplikacji – udostępnianej na rządowej stronie internetowej https://aplikacje.gov.pl/app/susza/#/campaign – w procesie udzielania pomocy suszowej. Zasady udzielania pomocy suszowej określają przepisy wydanego na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy o ARiMR, rozporządzenia RM.

W przepisach tego rozporządzenia przewidziano również właśnie funkcjonowanie aplikacji suszowej, do której zastrzeżenia podnosi skarżący

w niniejszej sprawie. Publiczną aplikację wprowadzono do ww. rozporządzenia RM na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1009, dalej jako: "rozporządzenie zmieniające"). Przepisy rozporządzenia zmieniającego weszły w życie z dniem 8 czerwca 2020 r. i od tego czasu wykorzystanie publicznej aplikacji (dalej jako: "aplikacja suszowa") jest uwzględniane w przepisach dotyczących ubiegania się o pomoc suszową (niniejszej sprawy dotyczy § 13zze rozporządzenia RM, do pomocy suszowej we wcześniejszych latach znajdowały zastosowanie przepisy § 13zs, § 13zh rozporządzenia RM).

Przed wprowadzeniem aplikacji suszowej – w procesie udzielania pomocy suszowej – oszacowania, podobnie jak w przypadku innych niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, dokonywała komisja powołana przez właściwego wojewodę (np. § 13v, § 13r rozporządzenia RM). Aktualnie komisja suszowa przewidziana jest w § 13zzd ust. 14, jednak jej rola w postępowaniu o udzielenie pomocy suszowej jest wyraźnie mniejsza.

6. To jednak nie jedyna zmiana w procesie udzielania pomocy suszowej. Należy wyjaśnić, że pomoc suszowa jest udzielana, gdy szkody w uprawach rolnych wyniosą określoną wartość procentową, obliczoną w określony sposób i na podstawie określonych danych. W niniejszej sprawie zgodnie

z § 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia RM szkody powinny wynieść powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy. Ta wartość procentowa stanowi wynik obliczenia. Aktualnie obliczenia dokonuje aplikacja.

W zakresie ww. średniej rocznej produkcji roślinnej przepisy nakazują brać pod uwagę dane Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Państwowego Instytutu Badawczego (dalej jako IERIGŻ) o średniej wielkości produkcji roślinnej, udostępniane przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra (§ 13zze ust. 4

rozporządzenia RM). Odmiennie było natomiast w przypadku szacowania dokonywanego przez komisję, gdzie średnia roczna produkcja roślinna była ustalana na podstawie danych rachunkowych lub dokumentów potwierdzających wielkość prowadzonej produkcji rolnej w danym gospodarstwie rolnym, a dopiero

w przypadku braku takich danych lub dokumentów - na podstawie danych ww. Instytutu (np. zgodnie z § 13v ust. 3 rozporządzenia RM).

7. Zauważalne jest więc, że wprowadzenie aplikacji suszowej niosło za sobą również zmianę danych przyjmowanych do szacowania, a niewątpliwie wartości wskazane przez IERIGŻ mogą być odmienne niż dane rachunkowe lub dane

z dokumentów potwierdzających wielkość prowadzonej produkcji rolnej w danym gospodarstwie rolnym.

8. W przedmiocie pojęcia suszy przepisy rozporządzenia RM konsekwentnie (zarówno obecnie, jak i w zakresie pomocy suszowej w poprzednich latach) odwołują się do ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Zgodnie

z art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych

i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2019 r. poz. 477, dalej jako: "ustawa

o ubezpieczeniach upraw") szkody spowodowane przez suszę oznaczają szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia

21 marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb.

Wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, określa minister właściwy do spraw rolnictwa na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniach upraw. Aktualnie obowiązuje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb (Dz.U. z 2019 r. poz. 739). Oprócz tego minister właściwy do spraw rolnictwa określa w drodze obwieszczenia wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych

i gleb, z podziałem na województwa (art. 3 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach upraw). Wskaźniki te są podawane na podstawie danych przekazanych przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy. Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w Puławach (dalej powoływany jako IUNG) opracowuje bowiem System Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR), z którego pochodzą te dane.

Należy zwrócić uwagę, że o ile we wniosku o oszacowanie szkód w aplikacji suszowej producent rolny podaje informację o procentowej wysokości szkód spowodowanych wystąpieniem suszy w poszczególnych uprawach (§ 13zzd ust. 6

i 11 pkt 5 rozporządzenia RM), to jeśli ta procentowa wysokość szkód spowodowanych przez suszę w poszczególnych uprawach będzie wyższa niż ustalona na podstawie danych IUNG, do obliczenia wysokości szkody przyjmuje się dane w tym zakresie IUNG.

Zgodnie natomiast z § 13zzd ust. 14 rozporządzenia RM, w przypadku gdy procentowa wysokość szkód ustalona zgodnie z ust. 13 różni się od procentowej wysokości szkód oszacowanej przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód spowodowanych przez suszę, do obliczenia wysokości szkody przyjmuje się:

1) wyższą wysokość szkód spowodowanych wystąpieniem suszy, jeżeli różnica wynosi nie więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód;

2) niższą wysokość szkód powiększoną o 30%, jeżeli różnica wynosi więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód;

3) wysokość szkód ustaloną na podstawie danych Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowego Instytutu Badawczego, jeżeli zgodnie

z ustaleniami tego instytutu wysokość szkód wynosi 0%.

9. Wartość szkód spowodowanych suszą ustalana jest zasadniczo na podstawie wskazań producenta rolnego, ustaleń komisji suszowej, a przede wszystkim wskaźników klimatycznego bilansu wodnego podanych przez IUNG.

W zakresie danych dotyczących średniej rocznej produkcji roślinnej przepisy nakazują zaś przyjmować dane IERIGŻ.

10. Z przepisów rozporządzenia RM wynika ponadto, że dokumenty wygenerowane przy pomocy aplikacji suszowej mają aktualnie decydujące znaczenie w procesie udzielania pomocy suszowej. Warunkiem udzielenia pomocy suszowej jest bowiem przede wszystkim, aby szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich wyniosły powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy. Wartość ta ma być obliczona przy pomocy aplikacji suszowej

(§ 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia RM). Załączenie do wniosku protokołu albo kalkulacji szacowania szkód jest jednym z obowiązków wnioskodawcy (§ 13zze ust. 7 pkt 2 rozporządzenia RM).

Przed złożeniem wniosku o pomoc suszową wnioskodawca powinien więc złożyć wniosek o oszacowanie szkód za pośrednictwem aplikacji suszowej

i w wyniku tego działania uzyskać protokół oszacowania szkód albo kalkulację oszacowania szkód. Jeden z tych dokumentów zostaje wygenerowany automatycznie za pomocą aplikacji suszowej w ten sposób, że jeżeli szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok,

w którym wystąpiły szkody spowodowane wystąpieniem suszy – aplikacja powinna wygenerować protokół oszacowania szkód, natomiast jeżeli szkody wyniosą nie więcej niż wskazane 30% - aplikacja powinna wygenerować kalkulację oszacowania szkód (§ 13zzd ust. 5-7 rozporządzenia RM).

11. Podsumowując tę część rozważań należy stwierdzić, że z zasady zgodne z przepisami będzie działanie organów ARiMR, zgodnie z którym – udzielając albo odmawiając pomocy suszowej – opierają się one wyłącznie na wyniku obliczeń aplikacji suszowej wyrażonym w protokole lub kalkulacji szacowania szkód. Zgodnie

z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR w postępowaniu przed organami ARiMR wyłączone jest bowiem stosowanie m.in. art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Sąd podziela nadto stanowisko organu odwoławczego, że wygenerowany

w aplikacji suszowej protokół lub kalkulacja szacowania szkód posiadają walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Natomiast z mocy art. 76 § 2 k.p.a. przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzanych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4. W ocenie sądu fakt, że dokument faktycznie jest generowany za pomocą aplikacji nie oznacza, że nie jest to dokument sporządzony przez organ państwowy, skoro reguły działania aplikacji zostały zaprogramowane przez ten organ. Przy tym funkcjonowanie aplikacji suszowej i wykorzystanie generowanych przez nią dokumentów, a przy tym ich kluczowego znaczenia w postępowaniu o udzielenie pomocy suszowej, zostało niewątpliwie przewidziane w przepisach prawa.

12. W art. 76 § 3 k.p.a. przewidziano jednak możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach. Jeśli zatem dokument wygenerowany przez aplikację suszową jest w sprawie kwestionowany,

a w sprawie zostały złożone inne dowody dotyczące wielkości szacowanych szkód spowodowanych suszą, to działanie sprowadzające się do akceptacji kalkulacji wygenerowanej przez aplikację suszową nie jest poprawne. Trafnie zauważył skarżący, że uznając kalkulację za dokument urzędowy, organy pominęły zarazem treść art. 76 § 3 k.p.a. Należy zwrócić uwagę, że domniemanie zgodności z prawdą dokumentu urzędowego może być obalone wszelkimi środkami dowodowymi (por. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1228/10, powołane

w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

13. W kontekście protokołu komisji suszowej w orzecznictwie wskazywano zasadnie, że z przepisów rozporządzenia RM wynika, iż protokół jest obligatoryjnym załącznikiem wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu

(§ 13v ust. 6 pkt 1), a obowiązkiem komisji szacującej szkody jest określenie

w protokole daty wystąpienia szkód (§ 5 ust. 8 pkt 11). Ustawa o ARiMR, jak również rozporządzenie nie zawierają przepisów regulujących tryb zmiany protokołu, bądź jakiejkolwiek procedury służącej zwalczeniu ustaleń dokonanych przez komisję. Domniemanie wynikające z treści protokołu jest jednak wzruszalne, ponieważ ustawa dopuszcza przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 76 § 3 k.p.a.) (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2024 r., sygn. akt I GSK 886/20).

Zdaniem sądu podobnie rzecz ma się z dokumentami wygenerowanymi przez aplikację suszową. W tym przypadku również mamy do czynienia z obligatoryjnym załącznikiem wniosku, nie przewidziano też procedury zanegowania szacunków aplikacji suszowej. Organ, mając na uwadze treść art. 76 § 3 k.p.a., powinien umożliwić stronie przedkładanie dokumentów przeciwko treści kalkulacji szacowania szkód i jeśli takie dowody zostaną przedłożone – przeprowadzić te dowody bądź wyjaśnić, dlaczego nie stanowią one skutecznego przeciwdowodu. Tymczasem organ nie odniósł się do treści raportu nr 33417 komisji suszowej oraz notatki

z szacowania szkód w dniu 18 sierpnia 2023 r. sporządzonej przez komisję. Błędnie wskazał na treść § 13zze ust. 3 i 4 rozporządzenia RM, gdyż podstawy prawnej działania komisji należało upatrywać w treści § 13zzd ust. 14 rozporządzenia RM

i przez pryzmat tego przepisu należało oceniać przydatność tego dowodu dla sprawy. W wyniku powyższego organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do wskazań odwołania dotyczących różnic między treścią raportu i notatki.

14. W kontekście zastrzeżeń skarżącego względem działania aplikacji suszowej należy mieć na uwadze, że prawidłowość działania aplikacji suszowej budzi wątpliwości, również w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 października 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 237/23

i powołane tam orzecznictwo). Sądowi wiadome jest również z urzędu, że działanie aplikacji suszowej było też przedmiotem skarg rolników do Rzecznika Praw Obywatelskich (https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-skargi-rolnicy-aplikacja-suszowa-mrirw-odpowiedz). Ponadto, skoro przepisy rozporządzenia RM nie przewidują możliwości zaskarżenia obliczeń aplikacji suszowej, to niewątpliwie skarżący podjął wszystkie możliwe kroki celem wyjaśnienia domniemanej niezgodności obliczeń aplikacji w stosunku do wskazań komisji gminnej z raportu

i notatki z 18 sierpnia 2023 r., jak i własnych szacunków. Należy też zauważyć, że sama treść kalkulacji wygenerowanej w aplikacji ogranicza się do wskazania wyniku obliczeń, bez wskazania danych, które stanowiły punkt wyjścia dla tych obliczeń, przez co sam dokument wygenerowany w aplikacji nie daje pewności co do prawidłowości jej działania.

15. O ile więc z zasady wystarczające jest oparcie się przez organy w decyzji na dokumencie wygenerowanym w aplikacji suszowej, to organy – w zgodzie z art. 10a ust. 1a pkt 2 ustawy o ARiMR – mają obowiązek rozpatrzyć cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący. Błędne jest pojmowanie protokołu czy też kalkulacji wygenerowanej w aplikacji suszowej jako dokumentu, którego nie można

w żaden sposób zakwestionować czy oceniać, a tak postąpiły organy w niniejszej sprawie. Nie jest trafnym stwierdzenie, że organy ARiMR nie są uprawnione do kwestionowania mocy dowodowej tych dokumentów. Takie wskazanie świadczy jednoznacznie o uchylaniu się od jakiejkolwiek oceny kalkulacji oszacowania szkód, wygenerowanej w aplikacji suszowej, ale również rozpatrzenia innych dowodów

w sprawie.

16. W realiach rozpoznawanej sprawy skarżący przedłożył wraz z wnioskiem wygenerowaną za pomocą aplikacji suszowej kalkulację oszacowania szkód, w której wskazano procent średniej rocznej produkcji – 27,11%. Skarżący złożył jednak również raport z oszacowania szkód nr 33417 sporządzony przez komisję gminną na jego wniosek, jak również notatkę komisji z 18 sierpnia 2023 r. Kalkulacja nie była więc w sprawie jedynym dokumentem dot. szkód spowodowanych suszą, a skarżący zgłaszał w tym przedmiocie zastrzeżenia zarówno w kierunku działania aplikacji, jak

i raportu komisji, podzielając natomiast ustalenia komisji wyrażone w notatce. Organ odwoławczy nie odniósł się do tych zastrzeżeń.

Tymczasem organy, bazując na kalkulacji z aplikacji suszowej, stwierdziły, że nie został spełniony warunek do udzielenia pomocy suszowej określony w § 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia RM. Organ odwoławczy stwierdził przy tym, że kalkulacja stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a., a organy "nie mają żadnego wpływu na obliczoną przez publiczną aplikację wysokość szkód

w gospodarstwach rolnych, nie są też uprawnione do jej kwestionowania czy też jej modyfikacji. Agencja nie jest administratorem aplikacji, nie ma też do niej wglądu". Odnośnie do raportu organ odwoławczy wskazał jedynie na treść § 13zze ust. 3 i 4 rozporządzenia RM, a w przedmiocie notatki nie zawarł żadnego stanowiska.

17. Odmienne zdanie w toku sprawy oraz w skardze wyrażał skarżący. Uważa on, że aplikacja nie jest dokumentem urzędowym, a większą moc dowodową powinny mieć kontrole lub oględziny dokonywane na miejscu takie jak przeprowadziła komisja powołana przez wojewodę. Skarżący odwołuje się w ten sposób do raportu z oszacowania szkód, a przede wszystkim notatki komisji suszowej z 18 sierpnia 2023 r. Skarżący zwrócił też uwagę, że kwestionował wyliczenia aplikacji suszowej poprzez wystosowanie pism do Ministerstwa Rolnictwa, Podlaskiej Izby Rolniczej oraz do ARiMR. Do tej pory nie otrzymał jednak odpowiedzi z Ministerstwa Rolnictwa, co potwierdził na rozprawie w dniu 25 września 2024 r.

18. W ocenie sądu przepisy rozporządzenia RM jasno wskazują, że pierwszorzędne znaczenie w procesie ustalania wielkości szkód spowodowanych suszą ma aplikacja suszowa, a właściwie wygenerowane przy pomocy aplikacji dokumenty. Nie oznacza to jednak niemożności przeprowadzenia innych dowodów

i wywodzenia ustaleń faktycznych na ich podstawie w przypadku zakwestionowania prawidłowości protokołu albo kalkulacji oszacowania szkód.

19. O ile w przepisach rozporządzenia RM nie przewiduje się obliczania szkód suszowych w inny sposób niż za pomocą aplikacji, to za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której pomoc suszowa nie zostałaby udzielona jedynie z uwagi na zaistniałe w danej sprawie okoliczności losowe spowodowane nieprawidłowym działaniem aplikacji czy problemami technicznymi.

W niniejszej sprawie brak jest w zaskarżonej decyzji jakiegokolwiek wyjaśnienia w kwestii prawidłowości działania aplikacji, co zdaniem sądu mieści się

w ramach oceny dowodu w postaci kalkulacji szacowania szkód. Zarazem wydruk kalkulacji oszacowania szkód zawiera jedynie wynik obliczeń, bez szczegółowych danych, na których oparte były obliczenia, zatem trudno wnioskować na podstawie tego dokumentu, że aplikacja działa prawidłowo, w szczególności, że dokonuje prawidłowych obliczeń czy też bierze pod uwagę właściwe dane. W braku danych wyjściowych przyjętych w aplikacji do obliczenia szkód spowodowanych suszą, organ nie jest w stanie jakkolwiek ocenić tego dowodu. Wobec tego organ powinien przy ocenie dowodu kalkulacji zasięgnąć informacji od podmiotu zarządzającego aplikacją suszową, co pozwoliłoby na stwierdzenie czy aplikacja działała prawidłowo.

20. Sprawowana przez sąd administracyjny kontrola legalności zaskarżonej decyzji polegająca na aprobacie zaskarżonej decyzji bezrefleksyjnie akceptującej wytworzoną przez aplikację kalkulację szacowania szkód byłaby iluzoryczna. Należy podkreślić, że organ dysponuje narzędziami procesowymi pozwalającymi na podważenie kalkulacji szacowania szkód. Uzasadnione jest oczekiwanie od organu, w oparciu o treść art. 76 § 3 k.p.a., przeprowadzenia przeciwdowodu względem dokumentu urzędowego w postaci kalkulacji, nawet uwzględniając ograniczenia wynikające z art. 10a ustawy o ARiMR. Organ ma bowiem obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a więc także dokumentów sporządzonych przez komisję suszową. Należy też zauważyć, że dane IUNG i IERIGŻ są ogólnodostępne. Dane IUNG są bowiem publikowane

w obwieszczeniach ministra właściwego do spraw rolnictwa, zaś dane IERIGŻ są dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

21. Wykładnia przepisów rozporządzenia RM nie powinna ograniczać się do ich literalnego rozumienia. Fakt, że procedura dot. pomocy suszowej nie przewiduje oparcia rozstrzygnięcia na innych dowodach niż obliczenia aplikacji suszowej, nie może oznaczać, aby nieprawidłowo funkcjonująca aplikacja stanowiła przeszkodę

w uzyskaniu pomocy suszowej, jeśli przesłanki otrzymania pomocy byłyby spełnione. Konieczna jest więc weryfikacja prawidłowości działania aplikacji i w zależności od wyniku tej weryfikacji powinny być podejmowane dalsze działania, włącznie

z ustaleniem istnienia przesłanek do udzielenia pomocy suszowej na podstawie innych dostępnych organom dokumentów i danych. Jeśli protokół albo kalkulacja oszacowania szkód są w sprawie kwestionowane, organ powinien uzasadnić swoje przekonanie, że działanie aplikacji jest prawidłowe, aby mieć podstawy do oparcia swojego stanowiska na tym dokumencie urzędowym.

22. Wypada podkreślić, że podstawową metodą interpretacji tekstu prawnego jest wykładnia gramatyczna, pozostałym zaś metodom wykładni, w tym wykładni systemowej i funkcjonalnej, a także historycznej, przypisuje się subsydiarny charakter. Wykładnia językowa jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa

i zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym. Należy jednak zwrócić uwagę, że w procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno całkowicie ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy się go skonfrontuje z innymi przepisami lub weźmie pod uwagę cel regulacji prawnej.

W motywach uchwały NSA z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt I OPS 1/15 podniesiono, że w państwie prawnym interpretator musi zawsze w pierwszym rzędzie brać pod uwagę językowe znaczenie tekstu prawnego. Nie oznacza to jednak, że granica wykładni, jaką stanowić może językowe znaczenie tekstu, jest granicą bezwzględną. Oznacza to jedynie, że do przekroczenia tej granicy niezbędne jest silne uzasadnienie aksjologiczne, odwołujące się przede wszystkim do wartości konstytucyjnych (K. Płeszka, Językowe znaczenie tekstu prawnego jako granica wykładni [w:] Filozoficzno-teoretyczne problemy sądowego stosowania prawa, pod red. M. Zirka-Sadowskiego, Łódź 1997, s. 69-77). Zatem przyjąć należy, że choć podstawową metodą interpretacji tekstu prawnego jest wykładnia językowa, to nie ma ona charakteru absolutnego. Odstępstwo od gramatycznej wykładni przepisu prawa możliwe jest, a nawet pożądane, w sytuacji, gdy np. rezultaty takiej wykładni podważają ratio legis przepisu, bądź gdy prowadzą do sprzeczności

z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi.

23. Uwzględniając powyższe na gruncie rozpoznawanej sprawy sąd stwierdził, że wyłącznie językowy rezultat wykładni § 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia RM, prowadzi do wypaczenia celów tej regulacji, czyli wsparcia producentów rolnych, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte skutkami suszy. Z uwagi na cel powołanej regulacji, organy powinny dążyć do udzielania pomocy wszystkim wnioskodawcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy. Odmienny pogląd godziłby w konstytucyjne zasady równości wobec prawa oraz równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) czy też zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP).

Ponadto przepisy proceduralne powinny być odczytywane w taki sposób, by możliwe było stwierdzenie czy przepisy prawa materialnego znajdują zastosowanie

w sprawie. Wadliwość procedury nie może godzić w podstawowe prawa strony

w postępowaniu i możliwość uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia, jeśli strona spełniałaby ku temu przesłanki materialnoprawne. W ocenie sądu wykładnia przepisów prawa materialnego wymusza przyjęcie określonego rozwiązania proceduralnego, pomimo braku wyrażenia takiego wymogu wprost w przepisach rozporządzenia RM. Należy zauważyć, że przepisy procesowe pełnią swoistą rolę służebną wobec przepisów prawa materialnego, a dyspozycje tych ostatnich determinują zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organy (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2011/21).

24. Reasumując, sąd stwierdził naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.

w zw. z art. 8 k.p.a. polegające na niepełnym wyjaśnieniu w zakresie wiarygodności

i mocy dowodowej poszczególnych dowodów przedłożonych przez stronę,

w szczególności zdawkowym wyrażeniu oceny w zakresie mocy dowodowej kalkulacji wygenerowanej w aplikacji suszowej, jak i innych dowodów w sprawie. Działanie organu nie respektowało treści art. 10a ust. 1a pkt 2 i 4 ustawy o ARiMR, gdyż złożone przez stronę dowody nie zostały wyczerpująco rozpatrzone, czego powodem w znacznej mierze było błędne pominięcie treści art. 76 § 3 k.p.a.

25. Należy nadto zauważyć, że niezasadnie przy ocenie raportu komisji gminnej ograniczono się do wskazania braku podstawy do jej działania. O ile rzeczywiście przepisy uległy zmianie, a co za tym idzie zmieniła się także rola komisji powoływanych przez wojewodę, to jednak w § 13zzd ust. 14 rozporządzenia RM przewidziany został udział komisji suszowej. Skutkiem błędu organu odwoławczego był brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i odniesienia się do argumentacji odwołania dotyczącej różnic między treścią notatki komisji suszowej,

a jej komisji i ostatecznie wynikiem określonym w kalkulacji szacowania szkód.

26. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy powinien rozpatrzyć cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący. Mając na uwadze wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę prawną, powinien dokonać oceny dowodów

w postaci kalkulacji wygenerowanej w aplikacji suszowej, raportu komisji suszowej czy też notatki komisji z 18 sierpnia 2023 r. – przez pryzmat przepisów rozporządzenia RM, uwzględniając dyrektywy postępowania dowodowego z ustawy

o ARiMR i k.p.a.

W ramach oceny kalkulacji, mając na uwadze wyrażoną

w art. 8 k.p.a. zasadę budzenia zaufania do organów, organ odwoławczy powinien zwrócić się do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi celem wyjaśnienia reguł działania aplikacji w zakresie prawidłowości obliczeń, w szczególności czy odnotowano błędy w funkcjonowaniu algorytmu obliczeń. Organ powinien też wyjaśnić występujące różnice między danymi z ww. raportu i notatki, w szczególności czy mogły one wpłynąć na prawidłowość obliczeń w aplikacji suszowej.

Jeśli organ stwierdzi, że aplikacja suszowa mogła działać nieprawidłowo czy też, że przyjęte do obliczeń dane z ustaleń komisji suszowej były błędne, organ powinien wydać decyzję w oparciu o przepisy rozporządzenia RM, po dokonaniu swobodnej oceny twierdzeń i dokumentów przedłożonych przez stronę oraz danych IERIGŻ oraz IUNG, jednak z pominięciem kalkulacji oszacowania szkód. Natomiast w przypadku, gdy okaże się, że nie ma podstaw do podważenia dokumentu urzędowego w postaci kalkulacji, organ powinien wydać decyzję, opierając się na treści tego dowodu.

27. Z powyższych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Wobec uwzględnienia skargi oraz w związku z wnioskiem skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania złożonym w skardze sąd orzekł o kosztach na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.