Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 316/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 33, art. 34
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędziowie WSA Piotr Pyszny, Anna Rotter (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi R. O. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 11 stycznia 2024 r. nr COF.OUR.635.11035.2023 ŁD.JJ.ZZ 12209816 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 stycznia 2024r. nr COF.OUR.635.11035.2023 ŁD.JJ.ZZ 12208916 Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej (dalej: organ, wierzyciel) utrzymała w mocy własne postanowienie z dnia 4 grudnia 2023r. nr COF.OUR.635.11035.2023 KA.WD1.P 12209816 o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku, o oddaleniu zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części oraz o oddaleniu zarzutu braku wymagalności obowiązku.

Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 572, dalej: "k.p.a.") i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") oraz w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 1689, dalej: "ustawa abonamentowa").

Stan sprawy.

Pismem z dnia 26 października 2023 r. (data wpływu do organu egzekucyjnego) R.O. (dalej: skarżący, zobowiązany) wniósł zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części oraz zarzut braku wymagalności obowiązku. Dodatkowo w piśmie zobowiązany podniósł, iż nie posiada oraz nie użytkuje odbiorników RTV od początku lat dwutysięcznych, podkreślając przy tym, że informował organu o tym fakcie, co zakwalifikowane zostało przez organ jako zarzut nieistnienia obowiązku.

Organ po rozpoznaniu zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego K.-[...] na podstawie tytułu wykonawczego o numerze 20429E1-55/KR/2023 z dnia 16 sierpnia 2023 r. postanowił:

- oddalić zarzut nieistnienia obowiązku,

- oddalić zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części,

- oddalić zarzut braku wymagalności obowiązku.

Wierzyciel w nawiązaniu do wniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku ujętego w tytule wykonawczym o numerze 20429E1- 55/KR/2023 z dnia 16 sierpnia 2023 r, stwierdził, iż w dniu 31 grudnia 1986 r. w Urzędzie Pocztowym K. [...] zgłoszona została na imię i nazwisko skarżącego rejestracja odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego używanych pod adresem; ul. [...], [...] K. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna nr [...] stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników oraz służąca do dokonywania opłat abonamentowych. Wyjaśniono ponadto, iż dnia 21 stycznia 1998 r. odnotowano wymianę książeczki - wydano książeczkę nr [...], zastępującą pierwotną książeczkę radiofoniczną nr [...] (dowód: kserokopia odcinka "U" z dnia 21 stycznia 1998 r.). Jak wyjaśniono, dokonano kolejnej wymiany książeczki radiofonicznej - wydano książeczkę nr [...], zastępującą książeczkę radiofoniczną nr [...].

Zaznaczono również, że skarżący w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342, dalej: "rozporządzenie") posiadał status abonenta zobowiązanego do uiszczania opłat abonamentowych, dlatego został mu nadany jako użytkownikowi odbiorników indywidualny numer identyfikacyjny [...].

Wskazano, iż zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] (wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat) stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki zostało wysłane w dniu 27 sierpnia 2008 roku na adres, którym Poczta Polska dysponowała (dowód; duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" z dnia 27 sierpnia 2008 r.").

Jak zaznaczył wierzyciel, skarżący nie zaprzecza rejestracji odbiorników, natomiast stwierdza, iż nie ciąży na nim obowiązek związany z opłatami abonamentowymi za okres objęty tytułem wykonawczym o numerze 20429E1-55/KR/2023 z dnia 16 sierpnia 2023 r. z uwagi na powiadomienie Poczty Polskiej S.A. poprzez korespondencje o nieużywaniu oraz nie posiadaniu odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych od początku lat dwutysięcznych. Dodatkowo wskazał, iż wierzyciel w korespondencji z 2013r. potwierdził wpływ informacji przesłanych przez skarżącego.

W przekonaniu organu wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Wyjaśniono, że jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych. Organ podał, że minister właściwy do spraw łączności, w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji, określa w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Doprecyzowanie przepisów dotyczących zgłaszania przez abonentów zmian formalno-prawnych, w tym aktualizacji danych adresowych oraz wyrejestrowania odbiorników, znajdowało/znajduje się w treści rozporządzeń, które są i były aktami wykonawczymi wydawanymi w celu realizacji ustaw. Ponadto, jak zaznaczono, zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników. Zatem każdy użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych miał dostęp do obowiązujących przepisów, a tym samym Poczta Polska S.A. spełniła wobec abonentów obowiązek informacyjny.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt I GSK 1518/19 organ stwierdził, że wierzyciel nie może uznać roszczenia, gdyż skarżący nie przedstawił dokumentu świadczącego o dopełnieniu stosownych formalności mających na celu zgłoszenie zaprzestania korzystania z odbiorników. W związku z powyższymi ustaleniami organ oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.

Odnosząc się do wniesionego zarzutu dotyczącego wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części organ zaznaczył, że art. 33 § 2 u.p.e.a. określa katalog przypadków będących podstawą zgłoszenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, a przesłankami do wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części, w myśl art. 59 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: "o.p.") są m.in.: wykonanie zobowiązania, umorzenie egzekwowanej należności czy przedawnienie obowiązku. Organ, powołując treść art. 70 § 1 i 4 o.p. zaznaczył, że skuteczny środek egzekucyjny zastosowano w 2023 roku. W dniu 11 października 2023 r. organ egzekucyjny zakończył postępowanie w związku z realizacją zajęcia natomiast zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego numer 20429E1-55/KR/2023 z dnia 16 sierpnia 2023 r. doręczone zostało w dniu 17 października 2023 r. W konsekwencji w przekonaniu organu na zasadzie art. 70 § 4 o.p. roszczenie objęte przedmiotowym tytułem wykonawczym nie uległo przedawnieniu. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części został przez organ oddalony.

Odnosząc się do wniesionego zarzutu braku wymagalności obowiązku wierzyciel wskazał, że o braku wymagalności obowiązku decydują między Innymi takie okoliczności jak np. odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych (wyrok NSA w Szczecinie z dnia 22 marca 2000 r., SA/Sz 357/99, LEX nr 41537). Innym powodem braku wymagalności może być wstrzymanie wykonania podlegającej wykonaniu decyzji przez organ który ją wydał, organ nadzoru lub przez sąd (nie tylko administracyjny bo może to być skutek zarządzenia zabezpieczającego powództwo przeciwegzekucyjne) - wyrok WSA w Gliwicach z dnia 02 lipca 2008 r., I SA/GI 254/08, LEX nr 513196. Także wydanie nieostatecznej decyzji w sprawie nie powoduje braku wymagalności obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2010 r., II FSK 1722/2009, LexPolonica nr 2483791). Braku wymagalności egzekwowanego obowiązku nie pociągają za sobą również wady tytułu wykonawczego lub brak upomnienia (wyrok NSA OZ w Szczecinie z dnia 22 marca 2000 r., SA/Sz 357/99, LexPolonica nr 348989).

Reasumując organ uznał, że nie zaistniały żadne z przedstawionych wyżej okoliczności i dlatego zarzut braku wymagalności obowiązku oddalono.

Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie organu z dnia 4 grudnia 2023r.

W zażaleniu wniesiono o uznanie nieistnienia obowiązku ze względu na fakt poinformowania Poczty Polskiej S.A. o nieposiadaniu i nieużywaniu przez zobowiązanego odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego od początku 2000 roku, o czym wielokrotnie informował wierzyciela w korespondencji prowadzonej od 2013 roku. W przekonaniu skarżącego zgłaszając niekorzystanie z odbiorników mógł on zgłosić je w dowolnej formie, nie korzystając z formularza przewidzianego do takiej czynności.

Skarżący wskazał również, że nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego nastąpiło bezpodstawnie i bez jego wiedzy a skuteczną informację o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego pozyskał dopiero na swoje żądanie w 2019 roku. W zażaleniu wniesiono o oddalenie zobowiązania wobec Poczty Polskiej S.A., uznanie podanej informacji o nie posiadaniu odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego jako skutecznej oraz o zwrot środków zajętych przez organ egzekucyjnych.

Zakwestionowano także dowody jakie Poczta Polska S.A okazała do zaskarżonego postanowienia pochodzące sprzed 2000 roku.

Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2024r. organ utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 4 grudnia 2023r.

Organ zaznaczył, iż skarżący nie zaprzecza rejestracji odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego zarówno w złożonych zarzutach jak i zażaleniu, jak również w wieloletniej korespondencji jaką wierzyciel posiada w aktach sprawy.

Następnie wyjaśniono, iż z uwagi na zarzuty zawarte w zażaleniu, istotne znaczenie ma także korespondencja prowadzona ze skarżącym przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Według organu skarżący był informowany pismami, które znajdują się w aktach sprawy, że w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. nie odnotowano formalności związanej z wyrejestrowaniem odbiorników, a zobowiązany nie przedłożył dokumentu potwierdzającego ten fakt. Zobowiązany wzywany był o przedłożenie kserokopii dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiorników (w przypadku posiadania takiego dokumentu). Zdaniem organu, skarżącego informowano także o formalnościach, które należy dopełnić w placówce pocztowej oraz że nadal pozostaje on abonentem płatnym zobowiązanym do wnoszenia opłat z uwagi na brak odnotowania wyrejestrowania odbiorników.

Wskazano, że Poczta Polska S.A. udzielając odpowiedzi na pisma skarżącego dotyczące nieposiadania odbiorników od początku 2000 roku, informowała o obowiązujących przepisach dotyczących abonamentu radiofonicznego/telewizyjnego, w tym o formalnościach jakie należy dopełnić w związku z wyrejestrowaniem odbiorników.

Pomimo udzielenia informacji, nie odnotowano wyrejestrowania odbiorników od 2000 r., a skarżący nie skorzystał z możliwości późniejszego zgłoszenia w placówce pocztowej formalności wyrejestrowania odbiorników i nie uczynił tego do chwili obecnej, (pisma znajdujące się w aktach sprawy mogą być okazane na potrzeby prowadzonej sprawy). Zdaniem organu, skoro wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] było okolicznością kluczową dla nieistnienia obowiązku wnoszenia zaległych opłat abonamentowych, to na zobowiązanym spoczywał obowiązek, po powstaniu zmiany i zaprzestaniu używania odbiorników, do niezwłocznego dopełnienia wymaganych przepisami formalności wyrejestrowania i przechowywania dowodu na tę okoliczność. Podniesiono też, że na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, ze ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W rezultacie, organ utrzymał w mocy stanowisko dotychczas przedstawione w zakresie formalności jakie powinien zobowiązany powinien dopełnić w przedmiocie wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego, gdyż nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiorników, czego skarżący skutecznie od 2000 roku do chwili obecnej nie dokonał.

Zdaniem organu w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. znajdują się zapisy o wpłatach dokonywanych w okresie od lipca 2005 roku do czerwca 2008 r. co świadczy o tym, że po 2000 r. skarżący nie tylko korzystał z odbiorników ale także wnosił opłaty abonamentowe (dowód: wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający dokonywanie opłat abonamentowych do czerwca 2008 r.).

Skoro do czerwca 2008 r. skarżący wnosił opłaty abonamentowe to w ocenie organu uzasadnione było nadanie zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego na mocy rozporządzenia.

Poczta Polska S.A. przyjęła formę wysyłania do abonentów zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesyłką zwykłą, gdyż skoro przepisy rozporządzenia nie normowały sposobu wysyłki, przesłanie informacji do abonenta w tej formie było prawidłowym działaniem, (patrz .in. wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt I GSK 1518/19, wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt. II GSK 1297/15).

Na powyższe postanowienie organu z dnia 11 stycznia 2024r. skarżący wniósł osobistą skargę do tut. Sądu.

Zobowiązany podkreślił, że od początku pierwszej dekady lat 2000 - nych nie posiada i nie użytkuje odbiorników RTV i po raz pierwszy o tym fakcie informował Pocztę Polską S.A. w odpowiedzi na skierowane do niego pismo z dnia 22.05.2009r. Według skarżącego zawierało ono informację o nie użytkowaniu odbiorników RTV od połowy 2008 roku z powodu ich nadmiernego zużycia i powtarzających się awarii.

Skarżący wyjaśnił, że nie bez znaczenia był fakt zachęcania przez ówczesne władze państwowe do nie płacenia abonamentu RTV, ponieważ jak informowano, media te będą opłacane ze środków publicznych i powodowałoby to dublowanie opłaty.

Zobowiązany przyznał, że ostatnią opłatę abonamentową RTV wniósł w czerwcu 2008 roku, a informację o nadanym mu w dniu 27 sierpnia 2008r. numerze abonenta otrzymał dopiero w 2019 roku. Skarżący podkreślił, iż każde jego pismo kierowane do Poczty Polskiej S.A. na przestrzeni lat 2009 do chwili obecnej, zawierało informację o nie posiadaniu i nie użytkowaniu przez niego odbiorników RTV. Ponadto deklaracje te wpływały do Poczty Polskiej S.A. każdorazowo listem poleconym, jednakże podawane były bez wymaganego wypełnionego formularza z ostatniej strony książeczki opłat, z powodu jej zagubienia. Jak zaznaczył zobowiązany, w jednym z kolejnych skierowanych na początku do niego pism, wierzyciel potwierdził otrzymanie takiej informacji, jednakże zarzucił zobowiązanemu, że nie udzielił jej na stosownym formularzu.

Skarżący powołując się na prawomocny wyrok Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30.11.2021 roku., syg. akt I SA/Gd 1042/21, uznał przekazaną Poczcie Polskiej S.A. informację, wprawdzie bez spełnienia wymogu podania jej na stosownym formularzu, jako podaną skutecznie.

W skardze zarzucono organowi, iż przewlekłość i długotrwałość korespondencji ze zobowiązanym była celowa i miała na względzie maksymalne wygenerowanie zobowiązania skarżącego wobec organu.

Zauważono ponadto, iż po zmianie sposobu nadawania sygnału RTV który nastąpił, nie jest możliwym odbieranie go na starych typach odbiorników, więc informacja którą tak dawno skarżący podał, skłaniać powinna do stosownych wniosków, co do możliwości opłaty za usługę z której nie można korzystać.

W ocenie zobowiązanego zastanawiające jest jaki był cel pozostawienia przez Pocztę Polską S.A. reszty tak wygenerowanego zobowiązania za okres po lipcu 2022 roku do chwili obecnej, skoro na jego koncie pozostały wymagane środki do całkowitego rozliczenia "zaległości".

W konsekwencji skarżący wniósł o:

- o anulowanie niesłusznie nałożonego zobowiązania za okres po dostarczeniu przeze skarżącego informacji o nie posiadaniu i użytkowaniu odbiorników RTV, której udzielił w odpowiedzi na zawiadomienie z dnia 22.05.2009 roku,

- uznaniu przekazanej informacji o nie posiadaniu odbiorników RTV jako skutecznej,

- zwrotu niesłusznie zajętych środków finansowych poprzez Urząd Skarbowy K. [...],

- uznaniu roszczenia wymagalności za okres po lipcu 2022 roku jako niezasadnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna i doprowadziła do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie wierzyciela, co do wniesionych przez zobowiązanego zarzutów.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te – zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 tej ustawy.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku,

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu,

3) błąd, co do zobowiązanego,

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagalne,

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części,

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Według art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z § 2 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej,

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut,

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, a ich rola sprowadza się do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Prawo do ich wniesienia istnieje wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu, o czym poucza się zobowiązanego stosowanie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części, zarzut braku wymagalności obowiązku oraz zarzut nieistnienia obowiązku.

Skarga okazała się zasadna.

Wskazać należy, ze opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy abonamentowej, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy abonamentowej obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

W rozpoznanej sprawie bezspornym jest, iż dokonano rejestracji odbiornika RTV. W aktach sprawy znajduje się kserokopia "wniosku o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telefonicznego" z dnia 31 grudnia 1986 r. na imię i nazwisko skarżącego używanych pod adresem: ul. [...], [...] K. Następnie po rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników oraz służąca do dokonywania opłat abonamentowych. Skarżący nie kwestionuje faktu dokonania rejestracji.

Zobowiązany w skardze przyznaje, że ostatnią opłatę abonamentową RTV wniósł w czerwcu 2008 roku.

Stosownie do treści art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie nie jest przez Skarżącego kwestionowany.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia). Według treści § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny.

O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy abonamentowej, który stanowił podstawę wydania powołanego rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.

Co istotne ustawa abonamentowa nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści lub formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Dane rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Należy podzielić stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r., w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16. W swoich wywodach NSA stwierdził, iż ustawa abonamentowa statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w art. 7 ust. 1 ustawy abonamentowej, który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku – Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Tożsame wnioski wypływają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15.

Jak wynika z powyższych wywodów, obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie ma wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.

W przekonaniu Sądu organ prawidłowo uznał, iż nie należy przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu, a więc utrata mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych. Użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 roku wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2 rozporządzenia. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacji nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia.

Mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy, poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 27 sierpnia 2008r. podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, stanowi dowód zarejestrowania odbiorników w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007r. Jednocześnie dla skuteczności czynności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2017r. sygn. akt II GSK 2262/15).

Jednocześnie nie dołączono do powyższej kserokopii wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego dowodu wysłania (choćby kopi koperty). Z uwagi na podniesione powyżej argumenty, ta okoliczność nie ma znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie obowiązek skarżącego do uiszczenia opłaty. Dla oceny tej okoliczności istotnym jest, że skarżący dokonał rejestracji odbiornika RTV.

Zatem jeśli w sprawie bezsporne jest dokonanie rejestracji odbiornika RTV, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 1165/20, I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 57/14).

W realiach rozpoznanej sprawy skarżący konsekwentnie podkreśla, że prowadził on wieloletnią korespondencję z wierzycielem w trakcie której niejednokrotnie podnosił, że nie użytkuje on i nie posiada odbiorników RTV. Jak wynika ze skargi, po raz pierwszy o fakcie nie posiadania i nie użytkowania odbiorników RTV informował wierzyciela w odpowiedzi na skierowane do organu pismo z dnia 22 maja 2009r. Ponadto twierdzi, że jego pisma wpływały do organu każdorazowo pismem poleconym. Skarżący przyznaje ponadto, iż deklaracje o nie użytkowaniu odbiorników RTV nie spełniały wymogu podania jej na stosownym formularzu.

Sąd podkreśla, iż w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z dnia 27 lipca 2021r. skierowane do wierzyciela w odpowiedzi na pismo z dnia 9 lipca 2021r., w którym zobowiązany wskazuje, iż zgłosił oraz przesłał informację o nie posiadaniu odbiorników RTV. Skarżący zaznaczył, że jedyną wadą jego zgłoszenia o nie posiadaniu odbiorników RTV przesłanego we wrześniu 2011r. było niedopełnienie tego zgłoszenia na oryginalnym druku Poczty Polskiej. Zauważył także, że wierzyciel miał obowiązek zażądać dopełnienia tej formalności, tymczasem nie uzyskał on od wierzyciela żadnej odpowiedzi. Na okoliczność wielokrotnego informowania wierzyciela o nie posiadaniu i odbiorników RTV wskazuje skarżący również w piśmie z dnia 30 marca 2021r., które jest odpowiedzią na upomnienie z dnia 19 marca 2021r.

Ponadto ze znajdującego się w aktach sprawy pisma zobowiązanego z dnia 29 czerwca 2023r. wprost wynika, iż złożone oświadczenie woli o nie posiadaniu odbiorników RTV miało na celu wyrejestrowanie odbiorników RTV.

Sąd stwierdza, iż zawarte w opisanych powyżej pismach skarżącego oświadczenia o nie posiadaniu i nie użytkowaniu przez zobowiązanego odbiorników RTV miały w istocie na celu zgłoszenie wyrejestrowania odbiorników RTV.

Mając na uwadze treść art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu jest kontrolowanie prawidłowości podejmowanych czynności przez wszystkie podmioty postepowania. Obowiązek ten dotyczy weryfikacji pism wpływających do organu, również poprzez pryzmat zachowania warunków formalnych.

Podnieść należy, że organ pouczał skarżącego o konieczności złożenia oświadczenia woli o wyrejestrowaniu odbiorników RTV w określonej formie, co świadczy o tym, że wierzyciel prawidłowo odczytał intencję zobowiązanego. Jednak wbrew oczywistym intencjom skarżącego zmierzającym do wyrejestrowania odbiorników RTV, organ nieprawidłowo nie zastosował w sprawie trybu określonego w art. 64 § 2 k.p.a.

Zauważyć wypada, iż stosownie do postanowień art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej, do opłat abonamentowych oraz do opłaty, o której mowa w art. 5 ust. 3, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. Jednocześnie według art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a.

W rezultacie jeśli skarżący nie dopełnił określonych prawem wymogów formalnych koniecznych do złożenia oświadczenia woli o wyrejestrowaniu odbiornika RTV, co miało miejsce w rozpoznanej sprawie, organ obowiązany był zgodnie z treścią art. 64 § 2 k.p.a., wezwać skarżącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Tymczasem wierzyciel zignorował wielokrotne oświadczenia woli zobowiązanego, co dodatkowo narusza art. 35 § 1 k.p.a. W konsekwencji wierzyciel obowiązany będzie do realizacji dyspozycji art. 64 § 2 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, wierzyciel zobowiązany będzie do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia spośród wieloletniej korespondencji takiego pisma skarżącego, w którym ten po raz pierwszy wyartykułował wolę wyrejestrowania odbiorników RTV. W tym celu wierzyciel nie tylko przeanalizuje swoje własne zasoby archiwalne, ale również wezwie skarżącego do przedstawienia posiadanej przez niego korespondencji prowadzonej z wierzycielem. Po ustaleniu takiego pisma zobowiązanego, organ zgodnie z treścią art. 64 § 2 k.p.a., wezwie skarżącego do usunięcia dostrzeżonych braków formalnych pisma zobowiązanego, w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

Po uzupełnieniu wniosku przez skarżącego należy uznać, iż doszło do skutecznego wyrejestrowania odbiornika w momencie wpływu pierwotnego pisma, a nie z datą jego uzupełnienia (tak NSA w wyroku z dnia 28 maja 2015r. sygn. akt I FSK 560/14). W konsekwencji dopiero analiza od jakiego momentu doszło do wyrejestrowania odbiornika RTV pozwoli wierzycielowi na prawidłowe ustalenie zaległości z tytuł opłat abonamentowych w spornym zakresie.

Stosownie do art. 7 k.p.a., który w ramach postępowania egzekucyjnego znajduje zastosowanie na podstawie art. 18 u.p.e.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Ponownie prowadząc postępowanie organ zastosuje się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w treści niniejszego uzasadnienia.

Tym samym organ rozpoznając sprawę ponownie przede wszystkim zastosuje się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w treści niniejszego uzasadnienia, w szczególności zgromadzi pełen materiał dowodowy we wskazanym powyżej zakresie.

W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżone postanowienie uznając, iż wierzyciel dopuścił się naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.").

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę złożył się wpis od skargi 100 zł.