Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 19/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 228 § 1 pkt 2, art. 223
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 10 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2023 roku sprawy ze skargi P. .. w P. na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 17 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 października 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez P. .. (dalej też: "Spółka", Strona" lub "Skarżąca") od decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia 12 lipca 2022 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2017-2021. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że pełnomocnik Spółki K. B. złożył odwołanie od powyższej decyzji w dniu 11 sierpnia 2022 r., a więc bez zachowania 14-dniowego terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji, został umotywowany nienadaniem biegu korespondencji przez pracownika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że wniosek o przywrócenie terminu rozpoznało postanowieniem z dnia 17 października 2022 r., [...] nie znajdując podstaw do zastosowania instytucji z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p."). Stwierdzając, że odwołanie złożone zostało z uchybieniem terminu na dokonanie tej czynności, wskazano, że decyzja podatkowa doręczona została Stronie w dniu 18 lipca 2022 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji. Natomiast odwołanie drogą elektroniczną wpłynęło do organu podatkowego w dniu 11 sierpnia 2022 r. Organ powołując się na treść art. 223 § 2 w zw. z art. 12 § 1 O.p., podał, że ostatnim dniem na skuteczne zaskarżenie opisanej powyżej decyzji organu I instancji był dzień 1 sierpnia 2022 r. Odwołanie od decyzji podatkowej wnosi się bowiem w terminie czternastu dni, przy czym jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Stwierdzono, że czternastym dniem liczonym od dnia 19 lipca 2022 r. (dzień następujący po doręczeniu decyzji na adres Spółki) był dzień 1 sierpnia 2022 r., a odwołanie złożono w dniu 11 sierpnia 2022 r., a więc z opóźnieniem. Z kolei wniosek Spółki o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania rozpoznany został negatywnie przez SKO w K..

2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W skardze sformułowano zarzut naruszenia art. 228 § 1 pkt 2 w zw. art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji w sytuacji, w której termin ten powinien był zostać przywrócony, gdy Skarżąca w złożonym wniosku o jego przywrócenie wykazała brak swojej winy w uchybieniu terminowi, zaś postanowienie z dnia 17 października 2022 r. nr [...], odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, w oparciu o które zostało wydane zaskarżone postanowienie, zostało wydane po błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, tj. z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.

W motywach skargi Spółka podała, że decyzja wpłynęła do Kancelarii Głównej Spółki w dniu 18 lipca 2022 r. Zgodnie z regulacjami obowiązującymi w Spółce została przekazana do właściwej komórki organizacyjnej, którą dla decyzji podatkowych dotyczących podatku od nieruchomości jest Biuro Obsługi Majątku [...] C. U. K. Sp. z o.o. (dalej w skrócie: "CUK"). Wskazano, że CUK jest odrębnym podmiotem prawnym prowadzącym na zlecenie Skarżącej obsługę Spółki w zakresie rozliczania podatku od nieruchomości. Decyzja wpłynęła do CUK w dniu 21 lipca 2022 r. i zgodnie z wewnętrznymi zasadami obowiązującymi w CUK powinna zostać niezwłocznie przekazana do Biura Podatków [...], które prowadzi wszelkie postępowania podatkowe Spółki. W dacie wpływu decyzji do CUK pracownik odpowiedzialny za przygotowanie korekt deklaracji, stanowiących załącznik do wniosku o stwierdzenie nadpłaty, był na urlopie i urlop ten trwał do końca lipca 2022 r. Osoba, która zastępowała tego pracownika, nie weryfikując treści korespondencji, nie nadała sprawie biegu, lecz pozostawiła ją do załatwienia temu pracownikowi po jego powrocie z urlopu. Po powrocie z urlopu pracownik CUK w dniu 4 sierpnia 2022 r. zapoznał się z treścią decyzji i w tym samym dniu przesłał mailem jej skan do Biura Podatków [...]. W dniu 11 sierpnia 2022 r. pełnomocnik Spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wraz z samym odwołaniem. W motywach skargi podkreślono, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, wobec czego konieczne jest przytoczenie argumentów wskazujących na konieczność przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Strony postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zostało wydane w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, a organ uznał, że Spółka nie wykazała braku winy w niedotrzymaniu terminu. Zdaniem Strony błędne ustalenie stanu faktycznego spowodowało wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem jednej z podstawowych zasad postępowania podatkowego, jaką jest zasada prawdy materialnej. Organ całkowicie pominął lub niewłaściwie ocenił przedstawione przez Spółkę wyjaśnienia i dokumenty. Nie zgodzono się z twierdzeniem, że do uchybienia terminowi doszło z winy Spółki, gdyż dopuścił się go pracownik Skarżącej. Zdaniem Skarżącej to zaniechanie pracownika CUK, a nie pracownika Skarżącej doprowadziło do uchybienia terminowi. Wskazano, że CUK jest odrębnym podmiotem, spółką prawa handlowego, zatem nie można twierdzić, że pracownik CUK jest pracownikiem Spółki. W związku z tym organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując, że do uchybienia terminowi doszło na skutek zawinienia pracownika Skarżącej. Zdaniem Skarżącej uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji organ niezasadnie odmówił przywrócenia terminu. Do uchybienia terminu doszło bez winy Spółki, gdyż leży ona po stronie pracownika CUK. W dniu 20 sierpnia 2019 r. Spółka podpisała z CUK Umowę o Poziomie Świadczenia Usług, na podstawie której CUK przyjął na siebie obowiązki i odpowiedzialność w zakresie prowadzenia rachunkowości Skarżącej. Powyższa umowa nie dotyczy usług określonych w ustawie z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym, a więc m.in. reprezentowania Skarżącej w postępowaniach przed organami administracji publicznej i organami podatkowymi, zatem CUK nie był uprawniony do wniesienia odwołania od decyzji. CUK zobowiązał się do świadczenia usług zgodnie z wewnętrznymi aktami organizacyjnymi obowiązującymi w Spółce, w tym z zarządzeniem, zgodnie z którym do nadzorowania i koordynacji zagadnień podatkowych Spółki zobowiązany jest Dyrektor Biura Podatków. Skarżąca zaznaczyła, że była podmiotem wyłącznie uprawnionym do wniesienia odwołania i na niej spoczywał obowiązek dochowania terminu do zaskarżenia decyzji. Podkreślono jednak, że to nie działania Spółki bądź jej pracowników doprowadziły do niewniesienia w terminie odwołania. Zwrócono uwagę na to, że Spółka wprowadziła zasady obiegu dokumentów oraz komunikacji z CUK w taki sposób, aby zapewnić: 1) prawidłowe wypełnianie przez nią obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz 2) dochowanie wszelkich terminów procesowych/ wyznaczonych przez organ podatkowy. Błąd, który doprowadził do uchybienia terminu nie był zatem zawiniony przez Spółkę, wręcz przeciwnie Spółka wprowadziła zasady komunikacji pomiędzy CUK a Biurem Podatków/ innymi komórkami organizacyjnymi Spółki, które to zasady nakazują niezwłoczne przekazanie dokumentów do Biura Podatków [...]. Miały one na celu niedopuszczenie do uchybienia terminom procesowym, jednak do uchybienia tego doszło na skutek nieprzewidzianych przez Spółkę okoliczności. W związku z tym zdaniem Skarżącej, nie można przypisać jej nawet najlżejszego niedbalstwa w niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania. Wskazano, że CUK nie jest podmiotem uprawnionym do świadczenia usług doradztwa podatkowego, nie można mu zatem przypisać wyższych niż przeciętne wymogów przy dochowywaniu terminów procesowych. Zdaniem Skarżącej uchybienia po stronie CUK nie mogą jej obciążać, a Spółka nie popełniła także błędu w wyborze, gdyż CUK jest podmiotem profesjonalnie świadczącym usługi księgowe, posiadającym swoje wewnętrzne procedury. Strona miała zatem pełne prawo oczekiwać, że wszelkie dokumenty będą jej przekazywane zgodnie z wewnętrznymi regulacjami. W ocenie Skarżącej brak było podstaw do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, a w konsekwencji również do wydania zaskarżonego postanowienia.

2.1. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie.

2.2. Na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej w skrócie: "P.p.s.a.") Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w postępowaniu uproszczonym, albowiem przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

3. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź uchybienia prawu materialnemu. W sytuacji braku powyższych uchybień, na podstawie art. 151 P.p.s.a., sąd oddala skargę w całości albo w części.

3.1. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Argumentacja prawna przytoczona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jest prawidłowa, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Wskazać należy, że uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy wydaje postanowienie o uchybieniu terminowi. Sposób i termin wniesienia odwołania unormowany jest w art. 223 O.p., zgodnie z którym odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję (art. 223 § 1). Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1).

3.2. W niniejszej sprawie bezsporne jest niezachowanie przez Skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Strona nie kwestionuje również prawidłowego doręczenia w dniu 18 lipca 2022 r. decyzji podatkowej na adres Spółki. Termin do wniesienia odwołania upływał 1 sierpnia 2022 r., a odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożono, drogą elektroniczną, w dniu 11 sierpnia 2022 r. Następnie postanowieniem z dnia 17 października 2022 r. organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.

Zaskarżone postanowienie, którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania, było konsekwencją odmowy przywrócenia terminu do jego wniesienia. W skardze strona podniosła zarzut niezasadnego wydania zaskarżonego postanowienia na skutek, pierwotnie mającej miejsce, odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi przywołano argumentację dotyczącą braku zasadności chronologicznie pierwszego z postanowień. Zarzuty te, dotyczące postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu, zostały rozstrzygnięte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 marca 2023 r., o sygn. akt I SA/Po 18/23, oddalającym skargę na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu i nie podlegają rozpoznaniu w niniejszej sprawie dotyczącej postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Kognicja sądu w tej sprawie ogranicza się bowiem do oceny spełnienia przesłanek z art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 lutego 2017 r., o sygn. akt I SA/Gd 1676/16 - treść powołanych wyroków dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, [...]

Sąd w składzie orzekającym podzielił stanowisko organu, że w niniejszej sprawie odwołanie zostało złożone po terminie, który upłynął bezskutecznie 1 sierpnia 2022 r. W tej sytuacji organ odwoławczy, zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p., stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Użycie przez ustawodawcę wyrażenia "stwierdza" oznacza, że w każdym przypadku wniesienia odwołania po ustawowym terminie organ odwoławczy obowiązany jest wydać postanowienie, o którym mowa w powołanym przepisie. Wykładnia językowa powołanego przepisu wskazuje także na to, że na etapie wstępnego badania odwołania organ obowiązany jest jedynie ustalić datę doręczenia decyzji, przy czym badaniu podlega również prawidłowość jej doręczenia oraz datę wniesienia odwołania. Jeżeli porównanie tych dwóch dat wskazuje na to, że odwołanie zostało wniesione później niż w czternastym dniu od dnia doręczenia decyzji, stanowi to samoistną podstawę do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Ustawa nie nakazuje organowi badać innych jeszcze okoliczności uchybienia terminowi. Pogląd ten można uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 1 października 2009 r., o sygn. akt I FSK 854/08; z dnia 29 sierpnia 2017 r., o sygn. akt II FSK 1995/15 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 marca 2020 r., o sygn. akt I SA/Po 950/19).

3.3. Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania otwiera organowi drogę do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Brak jest natomiast wymogu, aby postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania mogło zostać wydane dopiero po nieskutecznym upływie terminu do wniesienia skargi na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do dokonania tej czynności, bądź po wydaniu orzeczenia w tej sprawie przez sąd administracyjny (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 lipca 2021 r., o sygn. akt II SA/Po 821/20, w którym odniesiono się do analogicznego przepisu art. 134 k.p.a. dotyczącego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania).

3.4. Reasumując, skoro odwołanie od decyzji podatkowej organu I instancji zostało ponad wszelką wątpliwość złożone po terminie, a organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia tego odwołania, to zasadnie stwierdzono uchybienie terminu do jego wniesienia. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi uznać należy za pozbawione podstaw.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę w całości jako niezasadną.