Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 175/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1, 2, 3 i 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 44, art. 43
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 24 ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Asesor WSA Andrzej Mącznik Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 16 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach (dalej jako "Dyrektor" lub "DIAS"), po rozpatrzeniu zażalenia J. M., postanowieniem z 16 lutego 2024 r. znak: [...], utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach (dalej też jako "ZUS", "organ egzekucyjny") z 21 grudnia 2023 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], [...], [...], od [...] do [...] obejmujących należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Dyrektor podał, że ZUS prowadzi wobec J. M. postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych, które zostały doręczone skarżącemu 17 października 2008 r. w trybie art. 44 k.p.a. Wystawienie tytułów wykonawczych poprzedzono skierowaniem do skarżącego upomnień, które 28 lipca 2008 r. odebrał pełnoletni domownik - W. M. (bratowa).

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o ww. tytuły wykonawcze organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności:

- z rachunku bankowego w PKO BP S.A.;

- z rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w Kielcach;

- z rachunku bankowego w ING Banku Śląskim S.A.;

- z rachunku bankowego w Banku PEKAO S.A.;

- z rachunku bankowego w BGŻ S.A.;

- z rachunku bankowego w BRE Banku S.A.;

- z rachunku bankowego w Banku Millennium S.A.;

- wierzytelności stanowiącej wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności w "[...]" M. M.;

- z rachunku bankowego w Kredyt Banku S.A. (doręczenie 6 października 2008 r.);

- świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS Oddział w Kielcach (data doręczenia 4 stycznia 2023 r.);

- wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Alior Banku S.A. (doręczenie 4 stycznia 2023 r.);

- innej wierzytelności pieniężnej u Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Kielcach (doręczenie 4 stycznia 2023 r.).

Pismem z 27 czerwca 2023 r. (uzupełnionym 3 sierpnia 2023 r. przez doręczenie zaświadczenia Prezydenta Miasta Kielce o miejscach zamieszkania) skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podniósł, że nigdy nie otrzymał żadnych dokumentów ZUS dotyczących niezapłaconych składek, nie mieszka pod adresem os. [...] [...] w K. od 2 listopada 2004 r., a korespondencję tam przesyłaną odbierała jego bratowa, z którą pozostaje w konflikcie i która mu jej nie przekazywała, ani nie informowała o fakcie, że jest do niego kierowana. Skarżący wskazał, że w 2008 r. mieszkał na ul. [...]

w K., gdzie ZUS kierował korespondencję w sprawie świadczenia rentowego.

Postanowieniem z 18 sierpnia 2023 r. ZUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, zaś postanowieniem z 19 października 2023 r. Dyrektor uchylił to postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Postanowieniem z 21 grudnia 2023 r. znak: [...] ZUS umorzył postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o nr [...], [...], [...], [...] Natomiast postanowieniem z 21 grudnia 2023 r. znak: [...] ZUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie pozostałych ww. tytułów wykonawczych.

Rozpoznając zażalenie na powyższe postanowienie, Dyrektor podkreślił, że

30 lipca 2020 r. do ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzono zmiany art. 1 pkt 28 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070). Z art. 13 ustawy zmieniającej wynika, że do spraw wszczętych, a nie zakończonych przed ww. datą zastosowanie mają przepisy dotychczasowe. Wyjaśnił, że z uwagi na wszczęcie postępowań egzekucyjnych w tej sprawie przed 30 lipca 2020 r., wniosek o ich umorzenie jest prawidłowo procedowany według stanu prawnego obowiązującego do 29 lipca 2020 r. i powołał się na treść art. 59 u.p.e.a.

Organ drugiej instancji podkreślił, że pismo z 27 czerwca 2023 r. zostało zgodnie z intencją skarżącego wyrażoną w piśmie z 3 sierpnia 2023 r. zakwalifikowane przez ZUS jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie należności oraz brak doręczenia skarżącemu upomnienia. Wskazał, że brak wymagalności obowiązku objętego egzekucją administracyjną w stanie prawnym do 29 lipca 2020 r. stanowił podstawę do umorzenia tego postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., natomiast brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Dyrektor wskazał, że ogólne zasady przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określa art. 24 ust. 4-6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2022 r. poz. 1009), zwanej dalej "u.s.u.s". Podkreślił, że w tej sprawie należności ujęte w ww. tytułach wykonawczych dotyczą lat 2000-2005, a wówczas art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Z dniem 1 stycznia 2003 r. ww. artykuł został znowelizowany przez wprowadzenie generalnej zasady, że w przypadku gdy nie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia, należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat, licząc od dnia ich wymagalności. Oznacza to, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed 1 stycznia 2003 r. ulega przedawnieniu po upływie 10 lat. Zatem w omawianej sprawie zastosowanie ma art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzemieniu od 1 stycznia 2003 r. stanowiący o 10-letnim okresie przedawnienia.

W zakresie zasad dotyczących przedawnień należności z tytułu nieuregulowania składek na ubezpieczenie zdrowotne Dyrektor powołał się na treść art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. z 1997 r. Nr 28, poz. 153, dalej "u.p.u.z."), art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. z 2003 r., Nr 45 poz. 391 ze zm., dalej "u.n.f.z.") oraz art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 2561, dalej "u.ś.o.z.") i wskazał, że od

1 lipca 2004 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w u.s.u.s., tj. przedawniają się po upływie 10 lat, licząc od dnia ich wymagalności.

W odniesieniu do należności z tytułu składek na Fundusz Pracy organ odwoławczy powołał się na art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.

o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2023 poz. 735, dalej "u.p.z.r.p."), który stanowi, że składki na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne.

Dyrektor dodał, że zgodnie z art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Sumując, Dyrektor wskazał, że należności objęte ww. tytułami wykonawczymi ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia ich wymagalności na zasadach określonych w u.s.u.s. Przedawnienie następuje jedynie, jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia, o których mowa w art. 24 ust. 5a do 5g oraz art. 24 ust. 6 u.s.u.s. Przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s (w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r. do 1 lipca 2022 r.) stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor za pierwszą czynność zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. uznał wystosowanie do skarżącego upomnień przedegzekucyjnych, w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a. Wymóg wysłania do zobowiązanego upomnienia w przypadku, gdy należności składkowe wynikają z deklaracji złożonej przez płatnika składek wynika z art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a. Deklaracja rozliczeniowa zawiera pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, jak również wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego winien przesłać zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 §1 u.p.e.a. (art. 3a § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a.).

Jak podkreślił Dyrektor, z uwagi na niedopełnienie przez stronę ustawowego obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP organ egzekucyjny wysłał do skarżącego na adres: os. [...] [...] w K. upomnienia odebrane 28 lipca 2008 r. przez W. M., która jako pełnoletni domownik podjęła się oddania pisma adresatowi. Natomiast przesyłka zawierająca odpisy ww. tytułów wykonawczych z 29 września 2008 r. wysłana również na powyższy adres została zwrócona 17 października 2008 r. do ZUS po dwukrotnym awizowaniu przez pocztę jako niepodjęta w terminie i w tym dniu została uznana za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. Tak więc upomnienia zostały doręczone skarżącemu w trybie art. 43 k.p.a., natomiast tytuły wykonawcze w trybie art. 44 k.p.a.

Odnośnie do kwestionowanego przez skarżącego adresu, na który w 2008 r. kierowano do niego korespondencję, Dyrektor zauważył, że organ egzekucyjny jak i wierzyciel w czasie przesyłania upomnień i tytułów wykonawczych posługiwał się ostatnim znanym i zgłoszonym adresem do doręczeń. Jak wynika z akt sprawy ostatnim dokumentem zgłoszeniowym przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego było zgłoszenie do ubezpieczeń ZUS ZUA z 10 marca 2005 r., gdzie wskazano adres zameldowania na stałe miejsce pobytu: K., os. [...] [...], a rubryka adres zamieszkania i adres do korespondencji nie została w zgłoszeniu wypełniona co świadczy o tym, że adres zameldowania, adres zamieszkania i adres do korespondencji w ówczesnym czasie był ten sam. Także z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia Prezydenta Miasta K. z 21 kwietnia 2023 r. wynika, że w 2008 r. ostatnim znanym adresem skarżącego był adres: K., os. [...] [...], gdyż był on zgłoszony do 2004 r., a następny adres zgłoszono dopiero w 2013 r. Nadto w 2008 r. skarżący nie składał żadnego wniosku o przyznanie świadczenia oraz nie była prowadzona z nim korespondencja niezwiązana z postępowaniem egzekucyjnym. Taki wniosek do ZUS skarżący złożył dopiero w 2009 r., wskazując adres: K., ul. [...], a zatem spełnione zostały określone w art. 43 k.p.a. i art. 44 k.p.a. wymogi konieczne do uznania ww. przesyłek za skutecznie doręczone.

Dyrektor stwierdził zatem, że w dacie doręczenia upomnień doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia poszczególnych należności składkowych w trybie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Stan ten trwa nadal, bowiem postępowania egzekucyjne w tych sprawach nie zostały zakończone. Kolejne czynności niewątpliwie zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych w postaci doręczenia odpisów tytułów wykonawczych z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności zostały prawidłowo dokonane w trybie art. 44 k.p.a.

Zdaniem Dyrektora, brak jest przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. w tej sprawie.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach J. M. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie:

- art. 43 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię skutkującą uznaniem, że w dniu

28 lipca 2008 r. upomnienia zostały skutecznie doręczone skarżącemu, pomimo, że dokumenty te nie zostały wydane "dorosłemu domownikowi";

- art. 44 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez błędną ich wykładnię skutkującą uznaniem, że tytuły wykonawcze zostały skutecznie doręczone skarżącemu, pomimo, że dokumenty te nie zostały nadane na jego aktualny adres, a nadto nie została pozostawiona skarżącemu informacja o możliwości odbioru pisma zawierającego tytuły wykonawcze;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie przez organy obu instancji, jakie były relacje skarżącego z W. M. na dzień 18 lipca 2008 r., tj. czy zachowanie W. M. rzeczywiście wskazywało na wolę oddania upomnień skarżącemu;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie przez organy obu instancji, czy na dzień nadania pisma zawierającego tytuły wykonawcze ZUS dysponował aktualnym adresem skarżącego;

- art. 24 ust. 4, ust. 5 i ust. 6 u.s.u.s. (w stanie obowiązanym w latach 2000-2013) przez błędną ich wykładnię skutkującą uznaniem, że zobowiązania skarżącego względem ZUS nie uległy przedawnieniu.

W uzasadnieniu skargi jej autor przedstawił argumentację na poparcie stawianych zarzutów, w oparciu o które wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i ewentualnie uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji oraz umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego aktu i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie 13 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę

i wnioski w niej zawarte. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i wywiódł jak w pisemnej odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 2492 ze zm.) i art. 134

§ 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2023 r. poz. 1634 ze zm.), określanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w tej sprawie w powyższych granicach doprowadziła Sąd do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 30 lipca 2020 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe. W rozpoznawanej sprawie będą miały zatem zastosowanie przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm., dalej "u.p.e.a.") w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). W przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 (art. 59 § 3 u.p.e.a.). Postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (art. 59 § 4 u.p.e.a.).

Na wstępie wyjaśnić należy, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie biegu tego postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Katalog przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego jest katalogiem zamkniętym, a zatem nie ma możliwości prawnej umorzenia tego postępowania z innych przyczyn niż wskazane w zacytowanym wyżej przepisie art. 59 u.p.e.a., inne kwestie, w tym dotyczące zwolnienia spod egzekucji nie podlegają badaniu w tej sprawie. (zob. wyrok NSA z 1 marca 2023 r., III FSK 1717/21, Lex nr 3558104).

W niniejszej sprawie skarżący domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie zaległości składkowych, wierzycielem których jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podnosząc, że w okolicznościach faktycznych tej sprawy nie doszło do zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia.

Podkreślenia wymaga, że należności z tytułu nieuregulowanych składek ZUS egzekwowane są na podstawie wystawionych ww. tytułów wykonawczych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach, które zostały doręczone skarżącemu 17 października 2008 r. w trybie art. 44 k.p.a. Wystawienie tytułów wykonawczych wierzyciel poprzedził skierowaniem do strony upomnień, które 28 lipca 2008 r. zostały doręczone skarżącemu w trybie art. 43 k.p.a. - przesyłkę odebrał dorosły domownik. W sprawie chodzi o składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lata 2000-2005.

W datach wymagalności ww. należności - zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. - należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Mocą ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. nr 241, poz. 2074) - obowiązującej od 1 stycznia 2003 r. - termin przedawnienia tych należności uległ wydłużeniu do lat 10. Zgodnie ze znowelizowanym art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Oznacza to, iż do oceny przedawnienia takich należności należy stosować przepisy w brzmieniu znowelizowanym, stosowanie przepisów dotychczasowych wymagałoby bowiem wyraźnego ustawowego odesłania (zob. wyrok NSA z 21 listopada 2013 r.,

II GSK 1202/12, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W kontrolowanej sprawie objęte egzekwowanymi tytułami wykonawczymi należności składkowe nie uległy przedawnieniu do 31 grudnia 2002 r., stąd od 1 stycznia 2003 r. termin przedawnienia tych należności należało liczyć jako 10 lat od daty ich wymagalności. Przed upływem tego okresu wystawione zostały tytuły wykonawcze (2008 r.), które doręczono skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. Stosownie do art. 24 ust. 5b u.s.u.s. (Dz. U. z 2007 r., nr 11 poz. 74), bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Bieg terminów przedawnienia ww. należności składkowych został zatem zawieszony wraz z doręczeniem skarżącemu jako zobowiązanemu tytułów wykonawczych wystawionych w 2008 r. Została bowiem wszczęta egzekucja, w trakcie której wszczęto czynności zmierzające do wyegzekwowania należności.

Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdzić należy, że słusznie podnosi organ, iż doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia poszczególnych należności składkowych w trybie art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bowiem spełnione zostały określone w art. 43 k.p.a. i art. 44 k.p.a. wymogi konieczne do uznania przesyłek zawierających odpowiednio upomnienia oraz tytuły wykonawcze za skutecznie doręczone.

Zgodnie z art. 43 zd. 1 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Pokwitowanie złożone przez dorosłego domownika na dowodzie doręczenia jest następstwem aktu woli, jakim jest podjęcie się przez tę osobę oddania adresatowi pisma. Innymi słowy, pokwitowanie na dowodzie doręczenia faktu odbioru przesyłki stanowi uzewnętrznienie podjętej wcześniej przez odbierającego pismo woli przekazania przesyłki adresatowi. Ponadto określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała pismo, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. Nie ma również nie tylko wymogu, ale również możliwości, aby doręczyciel kategorycznie stwierdzał "trwałość" czy "chwilowość" nieobecności adresata. Opiera się on na zobowiązaniu dorosłego domownika, który podejmuje przesyłkę do jej przekazania adresatowi, nie udzielając informacji o przyczynach i czasie trwania nieobecności adresata. Innymi słowy, domownik, który wie, że nieobecność adresata będzie się przedłużała, powinien odmówić przyjęcia przesyłki (zob. wyrok NSA z 26 marca 2024 r. sygn. akt I GSK 517/20, LEX nr 3710406).

Z lektury akt niniejszej sprawy wynika, że organ egzekucyjny skierował do skarżącego na adres: os. [...] [...] w K. upomnienia, które w dniu 28 lipca 2008 r. odebrała bratowa skarżącego i jako dorosły domownik podjęła się oddania pisma adresatowi. Dowodem tego jest znajdujący się na potwierdzeniu odbioru pisma własnoręczny podpis W. M.. Uznać zatem należy, że organ egzekucyjny prawidłowo dokonał doręczenia ww. upomnień skarżącemu w trybie art. 43 k.p.a.

Z kolei doręczenie w trybie art. 44 k.p.a., zwane doręczeniem zastępczym, znajduje zastosowanie dopiero wówczas, gdy nie można doręczyć pisma w sposób określony w art. 42 i art. 43 k.p.a. Przepis art. 44 § 4 k.p.a. określający, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 może być stosowany tylko w przypadku skierowania korespondencji na prawidłowy adres strony (por. postanowienie NSA z 29 lutego 2012 r., I OSK 270/12).

Przesyłka zawierająca odpisy tytułów wykonawczych z 29 września 2008 r. skierowana przez organ również na adres skarżącego: os. [...] [...] w K. została zwrócona 17 października 2008 r. do ZUS po dwukrotnym awizowaniu przez pocztę jako niepodjęta w terminie i w tym dniu została uznana za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a.

Przewidziane w art. 43 i art. 44 k.p.a. zastępcze formy doręczenia pism rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych (por. m.in. wyrok NSA z 15 czerwca 2020 r., I OSK 736/19). Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego dotyczącego nieprawidłowości dokonanych doręczeń, Sąd zauważa, że adres: os. [...] [...] w K. to ostatni znany organowi egzekucyjnemu i zgłoszony przez skarżącego jego adres do ZUS. Powyższe ustalenia potwierdzają akt administracyjne sprawy, gdzie ostatnim dokumentem zgłoszeniowym przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego było zgłoszenie skarżącego do ubezpieczeń ZUS ZUA z 10 marca 2005 r. Wskazano tam adres zameldowania, adres zamieszkania i adres do korespondencji: K., os. [...] [...]. Ponadto, z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia Prezydenta Miasta K. z 21 kwietnia 2023 r. również wynika, że w 2008 r. ostatnim znanym adresem skarżącego był adres: K., os. [...] [...] zgłoszony od 26 maja 2003 r. do 2 listopada 2004 r. W latach od 2004 r. do 2013 r. skarżący nie wskazał innego adresu do doręczeń. Następny adres zgłoszono dopiero 20 czerwca 2013 r. Z kolei adres przy ul. [...] w K. skarżący wskazał we wniosku o przyznanie świadczenia w 2009 r.

W ocenie Sądu, prawidłowo zatem organ egzekucyjny kierował korespondencję do skarżącego na adres os. [...] [...] w K.. Inny adres skarżącego

w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie wynika z żadnych dokumentów. Ponadto Sądu stoi na stanowisku, że skarżący powinien zdawać sobie sprawę ze swoich zobowiązaniach z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zaznaczyć trzeba, że to obowiązkiem skarżącego było zgłoszenie organowi aktualnego adresu do doręczeń, czego zaniechał. Niezrozumiałe jest podnoszenie przez skarżącego, że w dacie 18 lipca 2008 r. pozostawał w sporze z bratową zamieszkującą pod adresem os. [...] [...] w K., która rzekomo nie przekazała mu przesyłki ani nie poinformowała skarżącego o kierowanej do niego korespondencji. Sytuacja taka, o ile miała miejsce, tym bardziej powinna była skłonić skarżącego do wskazania organowi innego adresu do doręczeń. Nie jest natomiast obowiązkiem ani organu egzekucyjnego ani doręczyciela ustalanie, jakie były relacje skarżącego z W. M. - jak oczekuje tego skarżący.

W tych okolicznościach uznać należy, że doręczenia na adres os. [...] [...] w K., jako ostatni znany organowi egzekucyjnemu adres skarżącego zostały dokonane prawidłowo. W konsekwencji w kontrolowanej sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lata 2000-2005, a zatem nie zaistniały określone w art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego.

Z tych wszystkich powodów zarzuty skargi okazały się niezasadne, stąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, o czym orzekł w wyroku.