Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 821/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1630
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 25 lipca 2023 r., sygn. SKO Gd/2083/23 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Stegna z dnia 9 lutego 2023 r., numer 5583.000444.OPŚ.02.23.


UZASADNIENIE

Pani D. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (SKO) z 25 lipca 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Stegna z 9 lutego 2023 r., odmawiającą przyznania skarżącej dodatku węglowego.

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z 22 listopada 2022 r. skarżąca zwróciła się do Wójta o przyznanie dodatku węglowego. Decyzją z 9 lutego 2023 r. Wójt odmówił przyznania wnioskowanego dodatku. Organ wskazał w uzasadnieniu decyzji, że na podany adres zamieszkania: G. [..], złożyła wcześniej inna osoba wniosek o wypłatę dodatku węgłowego w dniu 24 sierpnia 2022 r. Gospodarstwo domowe, które jako pierwsze wystąpiło z wnioskiem, zamieszkuje w domu jednorodzinnym i spełniło wszystkie wymagania ustawy o dodatku węglowym. Podczas wywiadu pracownik socjalny stwierdził, że skarżąca mieszka na parterze, i ma do dyspozycji jeden pokój, natomiast pozostałe pomieszczenia są do wspólnego użytkowania. Na piętrze zamieszkuje syn z rodziną. Źródło ogrzewania jest współdzielone. W sytuacji wnioskodawczyni nie można uznać, że istnieje oddzielny lokal mieszkalny.

SKO decyzją z 25 lipca 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż Pani D. K. zamieszkuje w domu jednorodzinnym, w którym wyodrębnione są dwa lokale mieszkalne, wnioskodawczyni wraz z byłym mężem mieszka na parterze budynku, każde z nich ma do dyspozycji pokój, natomiast pozostałe pomieszczenia są do wspólnego użytkowania. Na piętrze domu zamieszkuje syn wnioskodawczyni, a w domu znajduje się współdzielone źródło ogrzewania. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie wnioskodawczyni z którego wynika, iż do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe nadanie osobnego numeru dla jej lokalu. Wnioskodawczyni i jej były mąż mają możliwość swobodnego korzystania z całego parteru budynku, a ewentualne ograniczenia w tym aspekcie mogą mieć jedynie umowny charakter. Wnioskodawczyni korzysta z jednego pokoju na parterze, natomiast ze swoim byłym mężem (również zamieszkującym na parterze budynku) dzieli kuchnię i łazienkę. Zajmowanie pokoju w budynku jednorodzinnym nie może stanowić o zamieszkiwaniu w odrębnym lokalu, w którym miałoby mieć miejsce zaspokajanie potrzeb życiowych, przykładowo bowiem podać należy, że choćby potrzeba sporządzenia posiłków wymaga korzystania z części wspólnej wspomnianego parteru budynku mieszkalnego (kuchni). Nie ma przy tym, zdaniem Kolegium, znaczenia fakt, iż każda kondygnacja w budynku ma osobny licznik prądu, wody i składane są odrębne deklaracje śmieciowe.

We wniesionej do Sądu skardze skarżąca zarzuciła organom obu instancji błędne ustalenie, że zajmowany przez nią lokal nie jest lokalem odrębnym. Skarżąca podniosła także, że jej były mąż nie mieszka w przedmiotowym lokalu, na co dowodem jest m.in. okoliczność odmowy przyznania dodatku węglowego z powodu niezamieszkiwania pod wskazanym adresem.

SKO odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i o rozpoznanie sprawy trybie uproszczonym. Kolegium powtórzyło argument, że skarżąca nie zamieszkuje w odrębnym lokalu.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga była zasadna.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1630), dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

Stosowanie zaś do art. 2 ust. 3a – 4 powyższej ustawy, w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (ust. 3a). W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (ust. 3b). W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła (ust. 3c). W przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji (ust. 3d). W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (ust. 3e). W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego dla gospodarstwa domowego wieloosobowego złożyła więcej niż jedna osoba, dodatek ten przyznawany jest wnioskodawcy, który złożył taki wniosek jako pierwszy (ust. 4).

W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Z kolei uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 K.p.a.).

W przedmiotowym postępowaniu zarówno ustalenia stanu faktycznego, jaki i uzasadnienie wydanych w sprawie decyzji budzą wątpliwości, zarówno co do stanu faktycznego sprawy, jak i motywów wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu istotą sporu jest ustalenie zamieszkiwania przez skarżącą w oddzielnym lokalu, o którym mowa w art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, wedle którego w odniesieniu do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby okoliczność braku możliwości ustalenia odrębnego adresu mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też, że wymagane jest potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem. Wprowadzona regulacja nie wymaga bowiem wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu czy złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego. Gdyby intencją ustawodawcy było uzależnienie przyznania dodatku od podjęcia przez wnioskodawcę określonych czynności zmierzających do wyodrębnienia lokalu, to znalazłoby to swój bezpośredni wyraz w treści u.d.w. Kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury, przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 210/23). W konsekwencji stwierdzić należy, że organ uzależnił przyznanie stronie dodatku węglowego od warunków, które nie wynikają z przepisów prawa i tym samym naruszył art. 2 ust. 3c i ust. 3d u.d.w. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w art. 2 ust. 3d u.d.w. jest mowa o "zamieszkiwaniu pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych". Skoro ustawodawca nie posłużył się ani pojęciem samodzielności lokali mieszkalnych ani pojęciem odrębnej własności lokali mieszkalnych, to przez odrębność lokali należy rozumieć odrębność w sensie funkcjonalnym (por. Wyrok WSA w Bydgoszczy z 3 listopada 2023 r., II SA/Bd 728/23 oraz powołane w nim orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie Wójt wskazał, że dodatek nie może być przyznany, ponieważ został już przyznany innemu gospodarstwu zamieszkującemu w tym samym domu jednorodzinnym. Z bardzo lakonicznego wywiadu środowiskowego wynika z kolei, że w domu jednorodzinnym wyodrębniane są dwa lokale. Nie wiadomo, jednakże w istocie, co było powodem odmowy wypłaty dodatku. Okoliczność ta nie została przez organy administracji dokładnie wyjaśniona i uzasadniona. Jeśli bowiem przyjąć, że w domu jednorodzinnym istnieją dwa odrębne lokale – na parterze i na pierwszym piętrze, to nie sposób uznać, że skarżąca zamieszkując na parterze właśnie, nie mieszka w odrębnym lokalu w rozumieniu ustawy o dodatku węglowym. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia przez organy administracji. Twierdzenie SKO dotyczące tego, że skoro skarżąca zamieszkuje w lokalu na parterze wraz z byłem mężem, gdzie każdy korzysta z osobnych pokoi, a pozostałe pomieszczenia są do wspólnego użytku, nie powoduje automatycznie uznania, że lokal na parterze nie jest lokalem odrębnym. Ustawodawca przewidział możliwość zamieszkiwania w jednym odrębnym lokalu więcej niż jednego gospodarstwa domowego (art. 2 ust. 3e). W takim przypadku jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw zamieszkujących w takim lokalu. Precyzyjne ustalenie odrębności lokali oraz ilości zamieszkujących w nich gospodarstw domowych pozwoli dopiero, na określenie spełnienia przesłanek do uzyskania przez skarżącą dodatku węglowego.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a." orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji, uznając że zakres sprawy niezbędny do wyjaśnienia wymaga zachowania uprawnienia skarżącej do rozpoznania sprawy przez organy dwóch instancji. Ponownie rozpoznając sprawę należy precyzyjnie ustalić i wskazać, ile w przedmiotowym domu jednorodzinnym znajduje się odrębnych lokali w rozumieniu funkcjonalnym, oraz ile gospodarstw domowych zamieszkuje w każdym z takich lokali. Należy także przy tym odnieść się do podnoszonego przez skarżącą w skardze argumentu, że były mąż nie zamieszkuje już ze skarżącą na parterze budynku. Dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny, pozwali na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.

Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzenie niejawnym, gdyż wniosek w tym zakresie złożyło SKO. Zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na orzeczenia.nsa.gov.pl