Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 566/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w całości
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Protokolant: Iga Nowik po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 marca 2023 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku z dnia 22 czerwca 2022 r. nr 010070/680/455173/2022 w przedmiocie przyznania rodzinnego kapitału opiekuńczego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy informację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 lutego 2022 r., przyznającą W. B. prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego na dziecko M. S.

Jak wynikało z akt sprawy Skarżący, za pośrednictwem bakowości elektronicznej, złożył w dniu 10 lutego 2022 r. wniosek o rodzinny kapitał opiekuńczy na dziecko M. S.

Powołaną na wstępie informacją z dnia 23 lutego 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzony przyznał Stronie rodzinny kapitał opiekuńczy od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 31 sierpnia 2022 r. w kwocie po 1000 zł miesięcznie. Wskazał jednocześnie, że kapitał ten przysługuje w łącznej kwocie 7.000 zł. W piśmie powołano nadto art. 5 i art. 51 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (Dz.U. z 2022 r., poz. 2270 ze zm., dalej u.r.k.o.) określające łączną kwotę wypłacanego kapitału, zasady jego przyznawania w zależności od daty złożenia wniosku oraz regulacje przejściowe.

W piśmie nazwanym zażaleniem Skarżący wskazywał, że dziecko ukończyło 12 miesiąc życia w kwietniu 2021 r., zatem na podstawie przepisów przejściowych, tj. art. 51 u.r.k.o. wysokość przysługującego mu rodzinnego kapitału opiekuńczego winna wynosić 7.500 zł. Kwota ta wynika z art. 5 ust. 3 u.r.k.o. – czyli kwoty 12.000 zł pomniejszonej o 500 zł za każde dziewięć miesięcy liczonych od miesiąca, w którym dziecko ukończyło 12 miesiąc życia, aż do grudnia 2021 r., tj. miesiąca poprzedzającego wejście w życie ustawy. Dalej wskazał na art. 31 ust. 1 u.r.k.o. wywodząc, że nie ma on zastosowania w jego sprawie, gdyż rodzi negatywne skutki już w dniu wejścia w życie ustawy. Przepis ten może mieć zastosowanie jedynie w odniesieniu do dzieci kończących 12 miesięcy po wejściu w życie ustawy, w innym przypadku należy stosować wyłącznie przepisy przejściowe. Strona wskazywała, że wnioski można było składać wyłącznie elektronicznie, co było możliwie dopiero w lutym 2022 r. Wcześniej bank nie miał takiej możliwości, zaś wysłanie dokumentu przez platformę usług elektronicznych organu (ZUS PUE) graniczyło z cudem.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany informacji i utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że rodzinny kapitał opiekuńczy może być przyznany nie wcześniej niż od 1 stycznia 2022 r., czyli od dnia wejścia w życie ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym. Jeżeli wniosek zostanie złożony po miesiącu, w którym dziecko ukończy 13 miesiąc życia – kapitał przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek o jego przyznanie.

W skardze Strona zarzucała, że kwota należnego jej rodzinnego kapitału opiekuńczego winna wynosić 7.500 zł. Kapitał nie jest świadczeniem okresowym tak jak 500+, jego wysokość wynika z okresów przez jakie świadczenie było pobierane. W przypadku świadczenia 500+ przysługuje ono od momentu złożenia wniosku dlatego też późniejsze złożenie wniosku o świadczenie skutkuje krótszym korzystaniem ze świadczenia, co ostatecznie przekłada się na niższą kwotę całkowitą. Odmiennie jest w odniesieniu do rodzinnego kapitału opiekuńczego, gdzie kwota ustalana jest z góry, niezależnie od okresów na które będzie później wypłacana. Wnioskodawca ma możliwość wyboru, czy wypłaty będą realizowane po 500 zł, czy po 1.000 zł. Tym samym wnioskodawca może wybrać przyznaną kwotę łączną w różnej ilości miesięcy. Syn Skarżącego w dniu wejścia w życie ustawy miał ukończone 20 miesięcy wobec czego dotyczą go wyłącznie przepisy przejściowe - art. 51 u.r.k.o. Zatem łączna kwota świadczenia winna być wyliczona jako 12.000 zł pomniejszone o kwotę 500 zł za każdy miesiąc począwszy do dnia kiedy dziecko ukończyło 12 miesiąc życia, a przypadający przed miesiącem, w którym ustawa weszła w życie. Ponieważ syn Strony ukończył 12 miesiąc życia w kwietniu 2021 r., to od tego momentu do czasu wejścia w życie ustawy, łącznie z tym miesiącem, minęło dziewięć miesięcy, co daje kwotę 7.500 zł. Za pozbawiony znaczenia uznał Skarżący termin złożenia wniosku, gdyż jedynym potrąceniem względem kwoty wyjściowej jest potrącenie za okres pomiędzy ukończeniem 12 miesiąca życia przez dziecko a wejściem w życie ustawy. Jednocześnie przepis art. 5 ust. 5 u.r.k.o. nie może mieć zastosowania ponieważ nie dotyczy on przepisów przejściowych, jego zastosowanie w tym przypadku wiązałoby się podwójnym pomniejszeniem wyjściowej kwoty bazowej, co nie było intencją ustawodawcy i nie ma zastosowania w tym przypadku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wyjaśnił, że przepis art. 31 ust. 2 u.r.k.o. ma zastosowanie do wszystkich wniosków złożonych po upływie terminu wskazanego w ust. 1 ww. przepisu. Przepis art. 51 ww. ustawy modyfikuje jedynie zasady przyznawania prawa do świadczenia opisane w art. 5 u.r.k.o. nie zmieniając zasad regulujących czasokres w jakim należy złożyć wniosek celem nabycia prawa do świadczenia. Skarżący złożył wniosek w lutym 2022 r. na dziecko, które w chwili składania wniosku ukończyło 22 miesiąc życia, zatem świadczenie zostało przyznane od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla zaskarżoną decyzję w przypadkach wskazanych w ustawie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) lub stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotny jest także zapis art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. stosownie do ich brzmienia Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Przy czym w zakresie orzekania Sąd nie jest związany podnoszonymi w skardze zarzutami, co oznacza, że z urzędu obligowany jest do zbadania, czy w sprawie nie doszło do naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu wskazać jeszcze należy, że stosownie do art. 35 ust. 2 u.r.k.o.

do rozpoznania spraw sądowo-administracyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z 2020 r. poz. 2299 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 54, 159 i 1598) właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma miejsce zamieszkania osoba ubiegająca się lub otrzymująca kapitał. Zapis ten uzasadnia właściwość miejscową Sądu w tej sprawie.

Dokonując oceny okoliczności rozpoznawanej sprawy, w tak nakreślonych granicach, należy dostrzec, że postępowanie organów rażąco narusza przepisy prawa. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana pomimo braku w obrocie prawnym decyzji organu administracji wydanej w I instancji. W opinii Sądu, wbrew postępowaniu przyjętym przez organy w tej sprawie, wydana w dniu 23 lutego 2022 r. informacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie stanowi decyzji administracyjnej, zatem złożony przez Skarżącego środek prawny nie mógł być rozpoznany jako odwołanie.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 i ust. 2 u.r.k.o. ustalenie prawa do kapitału oraz jego wypłata następują na wniosek matki albo ojca (ust.1). Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 2). Stosownie do art. 15 ust. 1 ww. ustawy wniosek i załączniki do wniosku są składane wyłącznie w postaci elektronicznej za pomocą wskazanych w ustawie systemów elektronicznych. Kluczowe znaczenie dla sprawy mają zapisy art. 17 ust. 1 – 5 u.r.k.o. stanowią on, że przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych kapitału nie wymaga wydania decyzji (ust.1). Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia osobie ubiegającej się o kapitał informację o przyznaniu kapitału na jej profilu informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Informacja o przyznaniu kapitału lub zawiadomienie o umieszczeniu tej informacji na profilu informacyjnym mogą zostać przesłane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych osobie ubiegającej się o kapitał na wskazany we wniosku adres poczty elektronicznej lub numer telefonu (ust. 2). Nieodebranie informacji o przyznaniu kapitału nie wstrzymuje wypłaty kapitału (ust. 3). W sprawach odmowy przyznania kapitału, uchylenia lub zmiany prawa do kapitału oraz nienależnie pobranego kapitału Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję (ust. 4). Decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne pisma w sprawie kapitału Zakład Ubezpieczeń Społecznych doręcza osobie ubiegającej się o kapitał i osobie otrzymującej kapitał wyłącznie w postaci elektronicznej na jej profilu informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Informacja o umieszczeniu na profilu informacyjnym decyzji, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacji i innego pisma w sprawie kapitału może zostać przesłana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych osobie ubiegającej się lub otrzymującej kapitał na wskazany we wniosku adres poczty elektronicznej lub numer telefonu (ust. 5). Jednocześnie zgodnie z art. 35 ust. 1 u.r.k.o. w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), przy czym organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Z treści przywołanych regulacji wynika, że przyznanie świadczenia zgodnie z wnioskiem podmiotu uprawnionego następuje w formie informacji, nie decyzji administracyjnej. Ta forma procedowania zastrzeżona jest dla spraw odmowy przyznania kapitału, uchylenia lub zmiany prawa do kapitału oraz nienależnie pobranego kapitału. W opinii Sądu wskazana informacja nie stanowi rozstrzygnięcia, które ma charakter decyzji, co uzasadniałoby procedowanie w trybie odwoławczym. Działanie organu uwzględniającego w całości wniosek strony w przedmiocie rodzinnego kapitału opiekuńczego stanowi czynność materialno-techniczną, o której jest on jedynie obowiązany powiadomić wnioskodawcę. Dopiero odmowa w całości lub w części przyznania świadczenia przybiera formę władczego rozstrzygnięcia jakim jest decyzja. Konkluzja ta wsparta jest nie tylko na literalnym brzmieniu przywołanych norm, potwierdza ją także fakt sposobu zakomunikowania tej informacji podmiotom zainteresowanym. Jak wynika z powołanego już przepisu art. 17 ust. 2 u.r.k.o. nie tylko zawiadomienie o umieszczeniu informacji na profilu informacyjnym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ale także sama informacja o przyznaniu kapitału mogą zostać przesłane osobie ubiegającej się o kapitał wskazany we wniosku nie tylko na adres poczty elektronicznej ale także na numer telefonu. Takie działanie wykluczone jest w przypadku decyzji administracyjnej wydawanej w sprawie rodzinnego kapitału opiekuńczego, w przypadkach, o których mowa w art. 17 ust. 4 u.r.k.o. W odniesieniu do tych aktów, zgodnie z ust. 5 ww. regulacji jedynie informacja o umieszczeniu decyzji na profilu informacyjnym może zostać przesłana osobie ubiegającej się lub otrzymującej kapitał na wskazany we wniosku adres poczty elektronicznej lub numer telefonu.

O takiej kwalifikacji omawianej informacji przekonuje również wykładnia systemowa zewnętrzna i celowościowa. Tożsamy sposób procedowania został przyjęty na gruncie ustawy z dnia 11 września 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2022 r., poz. 1587 ze zm., dalej u.p.p.w.d.). Tam również przyjęto formę powiadamiania o przyznanym świadczeniu w drodze informacji, która jest w tożsamy sposób podawana do wiadomości zainteresowanym podmiotom (art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.p.p.w.d.). Zaś decyzja zastrzeżona jest w sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (art. 13a ust. 4 u.p.p.w.d.), czyli regulacja ta odpowiada w całości zapisom art. 17 ust. 4 u.r.k.o.

W piśmiennictwie powstałym na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci trafnie się wskazuje, iż z treści art. 13a ust. 1 u.p.p.w.d. jednoznacznie wynika, że przyznanie świadczenia wychowawczego nie następuje przez wydanie decyzji administracyjnej, a ma jedynie charakter czynności materialno-technicznej. W sytuacji przyznania świadczenia wychowawczego organ zobowiązany jest jedynie do poinformowania wnioskodawcy o tym fakcie (por. R. Prokop (w) J. Blicharz, J. Glumińska-Pawlic, L. Zacharko (red), u.p.p.w.d. Komentarz, LEX/el 2019, akapit 1 do art. 13a). Taką zasadę do ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wprowadzono na mocy zmiany tej ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie u.p.p.w.d. oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924). Nowelizacja wprowadziła likwidację obowiązku rozstrzygania o przyznaniu świadczenia wychowawczego w drodze decyzji administracyjnej na rzecz prostszego rozwiązania, polegającego na wydawaniu informacji o przyznaniu świadczenia. W uzasadnieniu projektu ww. zmiany wskazano, że proponowane rozwiązanie uprości postępowanie i przyśpieszy wypłaty przyznanego świadczenia wychowawczego. Zamiast wydawać, podpisywać i doręczać decyzję administracyjną przyznającą świadczenie, organ właściwy wyśle stronie na wskazany we wniosku adres poczty elektronicznej informację potwierdzającą przyznanie wnioskowanego świadczenia, zaś w przypadku braku adresu poczty elektronicznej strona będzie mogła odebrać w postaci papierowej informację o przyznaniu świadczenia. Nieodebranie informacji w żadnym razie nie będzie wstrzymywało wypłaty przyznanego świadczenia. W celu zapewnienia prawa do odwołania obowiązek wydawania decyzji administracyjnych pozostanie w sprawach odmowy, uchylenia, zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz w sprawach nienależnie pobranych świadczeń. Jest to rozwiązanie na wzór sprawdzonego już rozwiązania funkcjonującego w programie "Dobry start".

Tożsame uzasadnienie zawarto w projekcie rozważanej ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym. Te uwagi wskazują, że w celu uproszczenia postępowania, w sytuacji akceptacji w całości wniosku osób uprawnionych organ obligowany jest wyłącznie do przekazania im w prawem przewidzianych formach informacji o przyznanym świadczeniu. Nie jest istotne, czy taka informacja został odebrana przez osobę uprawnioną, gdyż ta okoliczność nie wstrzymuje wypłaty kapitału. Dopiero wówczas, gdy w sprawie wystąpią elementy sporne ustawa przewiduje wydanie aktu o charakterze władczym, zapewniającym uprawnionym prawo do składania środków odwoławczych, tj. wydanie decyzji. Jej doręczenie następuje w trybie przewidzianym w ustawie, z zastrzeżeniem, że w sprawach nieuregulowanych zastosowanie znajdą przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołanie służy do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Powyższe z uwagi na charakter podejmowanych przez organy działań, sposobu ich komunikowania i zastrzeżenia formy decyzji dla sytuacji spornych dowodzi, że informacja o przyznaniu rodzinnego kapitału opiekuńczego nie stanowi rozstrzygnięcia o znamionach decyzji, co wyklucza możliwość jego zaskarżania w trybie odwoławczym.

Zgodnie z poglądami wyrażanymi zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie, niedopuszczalne jest odwołanie od czynności organu administracji publicznej, która nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej k.p.a.) (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do k.p.a., LEX/el 2019, t. 4 do art. 134). Z niedopuszczalnością odwołania mamy do czynienia w szczególności wtedy, gdy decyzji w ogóle nie wydano albo gdy na mocy przepisów odrębnych nie podlega ona zaskarżeniu w drodze odwołania bądź gdy organ dokonał jedynie czynności materialno-technicznej (por. K. Świderski, Glosa do wyroku NSA z dnia 5 sierpnia 2003 r., II SA/Po 112/03, CASUS 2004/2/16, t. 2).

Tak sytuacja zaistniała w rozpoznawanym przypadku, zatem jeżeli sprawa nie podlega załatwieniu przez wydanie decyzji administracyjnej, a strona wniosła odwołanie od informacji udzielonej jej przez organ pierwszej instancji, organ drugiej instancji winien zasadniczo stwierdzić niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1992 r., SA/Gd 746/92, OSP z 1993, Nr 9, poz. 178 z glosą aprobującą B. Adamiak). Merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia zamiast wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. prowadzi do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności, tj. rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Warszawie z dnia 31 maja 2017 r., sygn.. akt VIII SA/Wa 64/17, z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 44/17, w Bydgoszczy z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 411/17, wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA).

Przy czym w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zadaniem organu, do którego wpłynęło pismo Skarżącego zatytułowane zażalenie, było ustalenie rzeczywistego żądania wnoszącego pismo. Z jego treści wynikało, że nie godzi się on z faktem przyznania mu świadczenia obejmującego wyłącznie okres od 1 lutego 2022 r., gdyż zgodnie z wykładnią przedstawioną przez Skarżącego w jego przypadku nie jest istotna data złożenia wniosku. W takiej sytuacji powinnością organu było wyjaśnienie, czy Skarżący domaga się przyznania świadczenia za jeszcze inny okres (od stycznia 2022 r.), czy też w wymiarze zwiększonego kapitału, tj. łącznej kwocie 7.500 zł. Po dokonaniu tych ustaleń żądanie Skarżącego organ winien potraktować jako wniosek o przyznanie lub zmianę prawa do kapitału. Taki wniosek wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia prawa do kapitału (zmiany prawa już przyznanego), które zasadniczo winno zakończyć się wydaniem decyzji, od której będzie Skarżącemu służyło odwołanie do organu wyższego stopnia, a w konsekwencji skarga do sądu.

Taki sposób postępowania, tj. ustalenie rzeczywistej treści żądania strony nakładają na organ przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wyrażające zasadę prawdy obiektywnej, zasady informowania i zaufania do organów administracji, a zwarte w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. Zgodnie z ich brzmieniem w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (art. 8 § 2 k.p.a). Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.).

Końcowo konieczne jest jeszcze wskazanie, że przedstawionej oceny nie zmienia zapis art. 17 ust. 10 u.r.k.o. stanowiący, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może podejmować rozstrzygnięcia w sprawach kapitału, w tym rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, w oparciu o wyłącznie zautomatyzowane przetwarzanie danych osobowych, pod warunkiem zapewnienia stronie, której dotyczy podejmowane rozstrzygnięcie, prawa do otrzymania stosownych wyjaśnień co do podstaw podjętego rozstrzygnięcia oraz prawa do uzyskania interwencji ludzkiej, do wyrażenia własnego stanowiska i do zakwestionowania takiego rozstrzygnięcia. W stosunku do rozstrzygnięć następujących w drodze decyzji strona, której dotyczy decyzja, może skorzystać z tych uprawnień w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.

Przedstawione uprawnienie jest wyrazem wykonania zapisów art. 22 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (Ue) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE i w żadnej mierze nie stanowi modyfikacji zapisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zakresie trybu odwoławczego.

Ustalenie którejkolwiek z wad decyzji powodujących stwierdzenie jej nieważności, czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną, ale i niedopuszczalną. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwalnia bowiem sąd administracyjny z konieczności odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi i przedstawienia w związku z tym wiążących zaleceń odnoszących się do meritum sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt II OSK 737/10, z dnia z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1416/14 dalej CBOSA).

Związany oceną prawną wyrażoną w rozważanych Sądu co do niedopuszczalności odwołania od informacji o przyznaniu świadczenia wychowawczego i podjęcia działań prawem przewidzianych jest natomiast organ, co uwzględni on w toku dalszego postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.