Postanowienie NSA, sygn. akt III OSK 1924/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2018 poz 992
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - tekst jedn.
article: art. 25 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1792
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 190 poz 1 art. 24 ust. 2
law: Rozporządzenie (WE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania  odpadów

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 461/19 w sprawie ze skargi H.D. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 28 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zagospodarowania odpadu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 23 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H.D. (dalej: skarżąca) na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 28 listopada 2018 r. w przedmiocie zobowiązania do zagospodarowania odpadu.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w związku z zawiadomieniem Komendanta Placówki Straży Granicznej w Medyce, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczął postępowanie w sprawie określenia sposobu zagospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04* w postaci pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], będącego przedmiotem nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia z terytorium Polski na terytorium Ukrainy.

W toku postępowania skarżąca wyjaśniła, że pojazd zakupiła na terytorium Francji, co potwierdza faktura z 24 marca 2017 r. Po sprowadzeniu pojazdu na terytorium Polski skarżąca poddała go naprawie, a następnie 21 września 2017 r. sprzedała I.M. W dniu sprzedaży pojazd został niezwłocznie przekazany nowemu właścicielowi.

Postanowieniem z 5 czerwca 2018 r. organ wezwał skarżącą do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.Urz.UE L 190/1) przez zagospodarowanie odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia. W ocenie organu, pojazd stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2018 r. poz. 992).

Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie zarzucając między innymi naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. u. 2018 r. poz. 296 ze zm.).

Postanowieniem z 28 listopada 2018 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z 5 czerwca 2018 r. Wyjaśnił, że na dokumencie stanowiącym dowód rejestracyjny pojazdu wydanym przez właściwy organ francuski (Certificat d’immatriculation) znajduje się odręczna adnotacja, że pojazd "sprzedano 2 stycznia 2017 r. w celu destrukcji". Pojazd został sprzedany za 1300 euro, tj. ok. 5564 złotych (zgodnie ze średnim kursem NBP 24 marca 2017 r.). Stanowiło to sprzedaż "znacznie poniżej swojej wartości". Na terytorium Francji pojazd ten został sprzedany jako pojazd wycofany z eksploatacji, a więc niepodlegający ponownej rejestracji. Możliwe było wykorzystanie tego pojazdu wyłączenie do demontażu w celu pozyskania części zamiennych. Oznacza to, że pojazd ten stanowił odpad. Bez znaczenia w związku z tym jest ewentualna naprawa pojazdu przez skarżącą. Sprzedając pojazd po naprawie skarżąca ponownie przyczyniła się do jego nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia, tym razem z terytorium Polski na Ukrainę. Skarżąca jako posiadacz odpadu powinna była go przekazać wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, a nie osobie fizycznej. Odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, z chwilą ich przekazania przechodzi na następnego posiadacza odpadów (art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach). I.M. jest obywatelem i mieszkańcem Ukrainy oraz nie posiada stosownych decyzji lub wpisu do właściwego rejestru. Oznacza to, że odpowiedzialność za gospodarowanie odpadu, pomimo umowy sprzedaży z 21 września 2017 r. obciąża skarżącą.

Ponadto organ wskazał, że pojazd w dacie przemieszczenia wyposażony był w jednostkę napędową zawierającą płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, nadające mu właściwości niebezpieczne. Odpad należało zatem sklasyfikować pod kodem 16 01 04*. Odpad o tym kodzie to odpad niebezpieczny. Jego wywóz z Unii Europejskiej w celu odzysku w państwach, w których nie obowiązuje decyzja OECD - w niniejszej sprawie na Ukrainę - jest zakazany.

Skargę na powyższe postanowienie wniosła skarżąca.

Oddalając skargę Sąd I instancji podzielił stanowisko organu w zakresie uznania przedmiotowego pojazdu za odpad. Wystawiony dla przedmiotowego uszkodzonego pojazdu dokument i poczynione w nim wzmianki, w szczególności, że pojazd przeznaczony jest do zniszczenia, jednoznacznie wskazują, że pojazd utracił dotychczasowe przeznaczenie jeszcze na terytorium Francji.

Ponadto Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że skarżąca jest odpowiedzialna za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu. Przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów). Zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach, jeżeli wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów przekazuje odpady następnemu posiadaczowi, który posiada decyzję wymienioną w art. 27 ust. 2 pkt. 1 lub 2 ustawy o odpadach albo posiada wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o odpadach, odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, z chwilą ich przekazania, przechodzi na tego następnego posiadacza odpadów. Z ustaleń organu wynika, że I.M. jest obywatelem i mieszkańcem Ukrainy, a więc nie posiada żadnych ze wskazanych decyzji, jak również nie posiada wpisu do stosownego rejestru.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego.

Po pierwsze, art. 155 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej: k.c.) w związku z art. 535 k.c. oraz w związku z art. 140 k.c. jak i w związku z art. 2 pkt 15) lit a) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, a także w związku z art. 36 tego rozporządzenia w związku z art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Polegało to na błędnym uznaniu, że skarżąca jest zgłaszającą oraz wysyłającą na gruncie rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. W ocenie skarżącej, z chwilą zawarcia umowy sprzedaży z 21 września 2017 r. na I.M. jako kupującego przeszły wszelkie uprawnienia i obowiązki wynikające z nabycia powyższego pojazdu.

Po drugie, art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach w związku z art. 72 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm.) przez uznanie sprowadzonego pojazdu za odpad.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarżąca sformułowała dwa zarzuty kasacyjne, które sprowadzają się dwóch zasadniczych kwestii.

Po pierwsze, istotne znaczenie w tej sprawie ma kwalifikacja przedmiotowego pojazdu jako odpadu w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, zgodnie z którym przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz. UE L z 2008 r. poz. 312, s. 3). W pierwszej kolejności należy zatem odpowiedzieć na pytanie, czy zbywca pojazdu zamierzał się go pozbyć nie widząc dla niego innego zastosowania, tak jak to przyjął za organami Sąd I instancji. Jest to warunek konieczny dla przyjęcia, że skarżąca w tej sprawie dokonała międzynarodowego przemieszczenia odpadów, ponieważ tylko przyjęcie, że pojazd ten w momencie zakupu był pojazdem wycofanym z eksploatacji (a więc odpadem), pozwala na przyjęcie, że status ten zachował po wprowadzeniu na terytorium Polski. Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się" (wyrok z 4 lipca 2019 r., Tronex, C 624/17, EU:C:2019:564, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo). W odniesieniu do pojęcia "pozbywać się" z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że należy je interpretować z uwzględnieniem celu dyrektywy 2008/98, którym zgodnie z motywem 6 tej dyrektywy jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Pojęcie to wymaga również wykładni w świetle art. 191 ust. 2 TFUE, który stanowi, że polityka Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Wynika z tego, że wyrażenia "pozbywać się", a zatem i pojęcia "odpadów" w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98, nie można interpretować w sposób zawężający. Pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i 19 dyrektywy.

Z orzecznictwa TSUE wynika także, że to, czy dany przedmiot lub substancja stanowi "odpad" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, należy ustalić w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie powinna zostać naruszona. Oznaczone okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na pozbywaniu się, zamiaru pozbycia się lub zobowiązania do pozbycia się substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą 2008/98 ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania (zob. podobnie wyroki: z 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C 188/07, EU:C:2008:359, pkt 40; z 3 października 2013 r., Brady, C 113/12, EU:C:2013:627, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).

W wyroku z 14 października 2020 r. w sprawie C-629/19 TSUE ponadto orzekł, że należy zwrócić szczególną uwagę, czy rozpatrywany przedmiot lub substancja nie są już przydatne dotychczasowemu właścicielowi, a więc czy przedmiot lub substancja stanowią obciążenie, którego posiadacz zamierza się pozbyć. Gdy taka sytuacja rzeczywiście ma miejsce, istnieje ryzyko, że posiadacz pozbędzie się danego przedmiotu lub substancji, które do niego należą, w sposób mogący szkodzić środowisku, w szczególności porzucając, wysypując lub unieszkodliwiając je w niekontrolowany sposób. Ten przedmiot lub substancja, wchodząc w zakres pojęcia "odpadów" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, podlegają przepisom tej dyrektywy, co oznacza, że odzyskiwania lub unieszkodliwiania przedmiotu lub substancji należy dokonać bez zagrażania zdrowiu ludzkiemu oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. W związku z tym stopień prawdopodobieństwa ponownego wykorzystania towaru, substancji lub produktu bez wstępnego przetwarzania stanowi istotną przesłankę ich kwalifikacji jako odpad. Przepisy dyrektywy 2008/98 dotyczą bowiem zapewnienia, żeby czynności odzyskiwania i unieszkodliwiania odpadów były wprowadzane w życie bez zagrożenia dla zdrowia ludzkiego oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. Uwzględniając obowiązek dokonania wykładni rozszerzającej pojęcia "odpadów", należy uznać, że dotyczy jedynie sytuacji, w których ponowne wykorzystanie takiego towaru lub substancji jest nie tylko możliwe, ale i pewne, bez konieczności poddania w tym celu uprzedniemu procesowi odzyskiwania odpadów, o którym mowa w załączniku II do dyrektywy 2008/98. W kontekście tych rozważań TSUE konsekwentnie podkreśla, że to organy krajowe są właściwe do oceny okoliczności faktycznych rozpoznawanej przez nich sprawy i ustalenie, czy posiadacz przedmiotu lub substancji rzeczywiście miał zamiar ich "pozbycia się".

W świetle powyższych rozważań nie ulega zatem wątpliwości, że sformułowana wyżej definicja odpadu jest definicją szeroką i musi ulegać doprecyzowaniu na gruncie poszczególnych stanów faktycznych. W odniesieniu do sprowadzanych z zagranicy pojazdów, tego rodzaju doprecyzowanie mogą stanowić wskazówki metodyczne Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 3 kwietnia 2008 r. z korektami pkt 2 z 15 lipca 2008 r. oraz z 21 marca 2013 r. w sprawie uznawania pojazdów za odpad w transgranicznym przemieszczaniu odpadów. Wskazówki te zostały sporządzone przez wyspecjalizowany organ i wydane na podstawie § 1 ust. 2 pkt 4 porozumienia z 7 lutego 2007 r. pomiędzy Ministrem Finansów, Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska oraz Komendantem Głównym Straży Granicznej w sprawie współdziałania w zakresie transgranicznego przemieszczania odpadów oraz biorąc pod uwagę porozumienie z 26 lipca 2006 r. pomiędzy Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska, a Głównym Inspektorem Transportu Drogowego o współdziałaniu Inspekcji Ochrony Środowiska i Inspekcji Transportu Drogowego, w celu zapewnienia jednolitej interpretacji przepisów prawa krajowego, wspólnotowego i międzynarodowego w zakresie dotyczącym transgranicznego przemieszczania odpadów. Wskazówki te uwzględniają ponadto wspólną interpretację wszystkich państw członkowskich rozporządzenia Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Stąd też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazówki metodologiczne mogą mieć istotne znaczenie dla wykładni definicji odpadu w związku z transgranicznym przemieszczaniem pojazdu.

Z wskazówek metodologicznych wynika, że transgranicznie przemieszczany pojazd wypełnia definicję "odpadu", określoną w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, jeżeli:

1. poprzedni właściciel dokonał pozbycia się pojazdu uszkodzonego, posiadającego dokument własności pojazdu, z którego wynika, że nie nadaje się on do naprawy lub uległ kasacji ("Certificate of Destruction", "Damage Equal to the Value", "For Parts Only", "Non Rebuildable", "Non Repairable" itp.);

2. poprzedni właściciel dokonał pozbycia się pojazdu uszkodzonego, posiadającego dokument pojazdu inny niż w pkt 1, a uszkodzony pojazd wymaga napraw wykraczających poza naprawy drobne określone w "Wytycznych korespondentów Nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów";

3. z oświadczenia strony lub dokumentów (faktura) wynika, że zakupiła pojazd z przeznaczeniem na części;

4. przewożona jest część pojazdu lub pojedyncze części nie nadające się do bezpośredniego zamontowania w pojazdach oraz części wymontowane z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko – części te są wymienione w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 września 2005 r. w sprawie wykazu przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko (Dz.U. Nr 201, poz. 1666).

W tej sprawie nie ulega wątpliwości, że poprzedni właściciel pojazdu nie dokonał napraw umożliwiających użytkowanie omawianego pojazdu poza granicami Polski. Dodatkowo na dokumencie przedstawionym przez skarżącą znajduje się adnotacja "sprzedano 2 stycznia 2017 r. w celu destrukcji". Jak wynika nawet z uzasadnienia skargi kasacyjnej, o takim przeznaczeniu pojazdu skarżąca poinformowała późniejszego nabywcę. Już sama ta okoliczność uzasadnia uznanie przedmiotowego pojazdu za odpad. Prowadzi to do wniosku, że Sąd I instancji prawidłowo podzielił stanowisko organów odnośnie uznania przedmiotowego pojazdu za odpad w trakcie jego międzynarodowego przemieszczenia. Oznacza to, że zarzut naruszenia prawa materialnego tj. zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach nie zasługiwał na uwzględnienie.

Podkreślenia wymaga, że naprawa samochodu oraz wymiana części w profesjonalnym warsztacie blacharsko-lakierniczym lub autoryzowanym serwisie nie spełnia przesłanek ustawowych gospodarowania odpadami. Naprawa pojazdu wycofanego z eksploatacji w warsztacie samochodowym narusza art. 29 ust. 1 ustawy o odpadach. Zgodnie z treścią tego przepisu, odpady muszą być przetwarzane w instalacjach lub urządzeniach. Oznacza to, że odpad może być pozbawiony statusu odpadu (utrata statusu odpadu) jedynie przez poddanie go procesom odzysku, w szczególności recyklingu. Ewentualna naprawa samochodu wycofanego z eksploatacji w warsztacie samochodowym, a nawet jego rejestracja nie stanowią zastosowania procesów gospodarowania odpadami, które pozbawiając odpadu pewnych jego cech, mogą pozwolić na uznanie, że pojazd wycofany z eksploatacji, już wcześniej zakwalifikowany do kategorii odpadów, ten status utracił. Naprawa pojazdu wycofanego z eksploatacji poza stacją demontażu nie stanowi procesu przetwarzania w instalacjach lub urządzeniach, w świetle art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy o odpadach w związku z art. 29 ust. 2 tej ustawy. Ponadto z art. 18 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2018 r., poz. 578 ze zm.) wynika jednoznaczny obowiązek przekazania pojazdu wycofanego z eksploatacji przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub punkt zbierania pojazdów. Jednocześnie jest to zgodne z zasadą prewencji w celu ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko pojazdów wycofanych z eksploatacji, w tym także ochrony życia i zdrowia ludzi, zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 11 i pkt 50 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2018 r. poz. 799 ze zm.), czyli również zasadą zrównoważonego rozwoju. Natomiast w żadnym przypadku czynność materialno-techniczna zarejestrowania pojazdu wycofanego z eksploatacji, który został naprawiony poza stacją demontażu, nie wywołuje skutku prawnego w postaci utraty statusu odpadu przez pojazd, ponieważ nie został poddany procesowi przetwarzania w stacji demontażu (por. wyrok NSA z 5 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 961/17, LEX nr 2643066).

Po drugie, równie istotną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w ramach zarzutów kasacyjnych są skutki sprzedaży przedmiotowego pojazdu osobie trzeciej oraz jego przemieszczenia na terytorium Ukrainy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym skarżąca jest odpowiedzialna za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu. Przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów). Z kolei zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Z treści tego przepisu wynika zatem jednoznacznie uprawnienie organu skierowania postanowienia do odbiorcy odpadu, którym niewątpliwie jest skarżąca. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach, zgodnie z którym, jeżeli wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów przekazuje odpady następnemu posiadaczowi, który posiada decyzję wymienioną w art. 27 ust. 2 pkt. 1 lub 2 ustawy o odpadach albo posiada wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o odpadach, odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, z chwilą ich przekazania, przechodzi na tego następnego posiadacza odpadów. Wyjątek ten nie ma jednak w tej sprawie zastosowania. To zatem na skarżącej jako na odbiorcy odpadów ciążą obowiązki wynikające z zaskarżonego postanowienia, natomiast ewentualne konsekwencje wynikające z umowy sprzedaży zawartej z nabywcą pojazdu powinny być rozstrzygnięte między stronami tej umowy na gruncie przepisów prawa cywilnego.

Powyższe oznacza, że na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut podnoszący naruszenie art. 155 § 1 w związku z art. 535 k.c. oraz w związku z art. 140 k.c. jak i w związku z art. 2 pkt 15) lit a) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, a także w związku z art. 36 tego rozporządzenia jak i w związku z art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Zarzuty naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 zostały częściowo błędnie sformułowane, ponieważ zarówno art. 2 pkt 15) lit a) jak i art. 36 dzielą się na dodatkowe jednostki redakcyjne, które nie zostały precyzyjnie wskazane przez autora skargi kasacyjnej. Ponadto art. 2 pkt 15) lit a) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 dotyczy zgłaszającego, a w tej sprawie obowiązki zostały nałożone na odbiorcę odpadów, który ponosi odpowiedzialność za międzynarodowe przemieszczenie odpadów.

Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.