Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 949/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus as. sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi W. F. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...]r. w przedmiocie przeniesienia funkcjonariusza na niższe stanowisko służbowe; uchyla zaskarżone orzeczenie /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/M. Dybowski /-/E. Makosz-Frymus MW


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia [...]r. Komendant Powiatowy Policji w M. po rozpatrzeniu sprawy podkom. W. F. - Naczelnika Sekcji Prewencji Komendy Powiatowej w M., na podstawie art. 139 ust. 2 i art. 134 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( j.t. Dz.U. 7/02/58 ze zm.- dalej ustawa) i § 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów ( Dz.U. 4/98/14- dalej rozporządzenie) uznał W. F. winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył karę wyznaczenia na niższe stanowisko.

W uzasadnieniu Komendant Powiatowy wskazał, że dnia [...]r. sierż. M. Z. i post. K.P. wykonywali polecenie I Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji w M., przekazane im przez dyżurnego jednostki. Z zeznań sierż. M. Z. wynikało, że tego dnia Naczelnik Sekcji Prewencji - podkom. W.F.- używając słowa wulgarnego, wygonił ich z przed bloku, w którym mieszka sierż. szt. M. R., mimo tego, iż M. Z. oświadczył, że działa z polecenia Komendanta. Zeznania te sierż. M. Z. podtrzymał w trakcie konfrontacji z podkom. W. F..

Naczelnik Sekcji Prewencji - podkom. W. F. dnia [...]r., wyganiając sierż. M. Z. z przed bloku, w którym mieszka sierż. szt. M. R., mimo tego, iż ten oświadczył, że działa z polecenia Komendanta, działał w celu uniemożliwienia podjęcia czynności z udziałem sierż. szt. M. R., zmierzających do ustalenia jego stanu trzeźwości i wyjaśnienia okoliczności zdarzenia, w którym on uczestniczył, czym przekroczył swe uprawnienia jako bezpośredniego przełożonego policjantów wykonujących czynności służbowe.

Art. 58 ust. 1 zobowiązuje policjantów do dochowania obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania. Treść Ślubowania zobowiązuje policjantów między innymi do przestrzegania dyscypliny służbowej, wykonywania rozkazów i poleceń przełożonych oraz przestrzegania zasad etyki zawodowej (art. 27 ust. 1 ustawy).

W Policji jako w formacji podlegającej szczególnej dyscyplinie służbowej, funkcjonuje organizacja hierarchiczna określająca stan wewnętrznego zorganizowania Policji w systemie podporządkowania, a także wzajemnych uprawnień i obowiązków organów Policji oraz policjantów, bez których Policja w działaniu nie może osiągnąć należytej sprawności. Fundamentalne znaczenie warunkujące operatywność oraz jednolitość metodyczną działań policyjnych, ma terminowość, dokładność i staranność w realizacji zadań stałych określonych w indywidualnym zakresie czynności i poleceń przełożonych oraz zawiadamiania przełożonego o zaistniałej w trakcie wykonywania polecenia zmianie stanu faktycznego, uzasadniającej modyfikację treści polecenia.

W sprawie nie jest istotne, czy policjanci wykonujący polecenie służbowe byli w stanie je wykonać (nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest, czy sierż. szt. M. R. był w tym czasie w domu). Przedmiotem postępowania jest zachowanie podkom. W.F., pobudki jego działania i okoliczności popełnienia czynu.

Zachowanie Naczelnika Sekcji Prewencji - podkom. W. F. świadczy o przedkładaniu przezeń interesu prywatnego i rodzinnego (sierż. szt. M. R. jest jego siostrzeńcem) ponad dobro służby. Takie zachowanie narusza zasady etyki zawodowej, m.in. zasadę sumiennego i rzetelnego wypełniania obowiązków nałożonych przez prawo, zasadę bezstronności, zasadę wykonywania wydanych przez przełożonych rozkazów i poleceń oraz zasadę utrzymania relacji służbowych w duchu wzajemnego poszanowania sprowadzającą się do rzetelnie pojętej solidarności zawodowej, wzajemnej pomocy, poszanowania hierarchii służbowej. Do przestrzegania tych zasad zobowiązuje Go treść art. 27 ust. 1 ustawy. Szczegółowe zasady etyki zawodowej policjanta określone są w Decyzji nr 121/99 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 lipca 1999 r.

Postępowanie podkom. W. F. dyskwalifikowało Go jako przełożonego innych policjantów. Wina policjanta nie budziła wątpliwości, brak było okoliczności łagodzących, naruszenie dyscypliny nastąpiło z niskich, wyłącznie nepotycznych pobudek, popełnione było wobec funkcjonariusza bezpośrednio podwładnego i powodowało negatywne następstwa dla dyscypliny służbowej w jednostce. Wymierzenie kary dyscyplinarnej - wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe- Komendant Powiatowy uznał za zasadne.

W odwołaniu od owego orzeczenia o ukaraniu W. F.zarzucił organowi I instancji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania dyscyplinarnego tj.: art. 27 ust. 1 w zw. z art. 58 ust. 1 ustawy, w zw. z § 1 pkt 1 i § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, gdyż zarzucany czyn nie wyczerpywał znamion powołanego przepisu, a nadto nie zaistniał on w związku ze służbą; art. 140 ust. 2 ustawy w zw. z § 10 ust. 1 rozporządzenia, które stanowią, że właściwym w sprawach o naruszenie zasad etyki zawodowej policjantów jest Sąd Honorowy; art. 9 ustawy z 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji (...)- Dz.U. 100/01/ 1084, bo zgodnie z tym przepisem, z dniem 19.X.2001 r. straciły moc prawną przepisy wykonawcze ustawy o Policji, które są z nią sprzeczne, a zatem również § 8 rozporządzenia nr 12/92 Komendanta Głównego Policji z 14.7.1992 r. w sprawie szczegółowej organizacji sądów honorowych, ich właściwości, rodzajów środków wychowawczych oraz zasad i trybu postępowania przed tymi sądami normujące zasady etyki zawodowej Policjantów i decyzja nr 121/99 Komendanta Głównego Policji z dnia 14.7.1999 r. "Zasady etyki zawodowej Policjantów"; § 27 ust. 1 i 2 rozporządzania, ponieważ wymierzona kara jest niewspółmierna do zarzucanego czynu, nie uwzględnia okoliczności wyłączających odpowiedzialność odwołującego się z uwagi na brak przepisów prawa normujących odpowiedzialność dyscyplinarną w czasie wolnym od służby i za naruszenie zasad etyki zawodowej, a także nie uwzględnia faktu uprzedniej niekaralności odwołującego się; § 45 rozporządzenia w zw. z art. 7, 8, 11, 75 § 1 i 80 kpa przez nie rozpatrzenie sprawy wszechstronnie, przy uwzględnieniu słusznego interesu społecznego i interesu policjanta; § 10 umowy zawartej pomiędzy ZO NSZZ Policjantów, a Komendantem Wojewódzkim Policji w P z .[...] r. wskutek braku opinii organizacji związkowej co do wymierzonej kary dyscyplinarnej.

W konkluzji W. F. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienia go od stawianych zarzutów.

Komendant Wojewódzki Policji w P. orzeczeniem z dnia [...]r. na podstawie art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 6.IV.1990 r. o Policji i § 32 ust. 1 i 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.

Uzasadniając powyższe orzeczenie organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy zawarty w aktach postępowania dyscyplinarnego wykazywał w sposób jednoznaczny, na dostateczne dowody winy obwinionego. Świadek sierż. M. Z. zeznał, że przechodzący obok miejsca zamieszkania M. R., Naczelnik Sekcji Prewencji podkom. W. F., poinformował go, że ten policjant, o którego chodzi, jest w szpitalu i ma odejść, używając słów uznanych powszechnie za obelżywe. W tym momencie podkom. W. F. będąc poza służbą, naruszył normę określoną w art. 27 ust. 1 i art. 58 ust. 1 ustawy, ponieważ policjant jest obowiązany dochować obowiązków wynikających z roty ślubowania, w szczególności w zakresie dbania o dobre imię służby. W tej sytuacji obwiniony, jako przełożony policjanta mającego wykonać wydane polecenie I Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji w M., przyczynił się do uniemożliwienia wykonania określonego zadania. Przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia dopuszczał przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego wobec policjanta, który dopuścił się popełnienia czynu poza czasem służby lub w czasie nie związanym z wykonywaniem zadań albo czynności służbowych, jeśli przepis szczególny przewidywał taką odpowiedzialność. Art. 58 w zw. z art. 27 ustawy taką możliwość określał. Akt prawny, zawierający owe uregulowania, był zgodny z art. 87 Konstytucji. Nie można przychylić się do zarzutu rażącego naruszenia prawa przez organ wydający orzeczenie, o wymierzeniu kary dyscyplinarnej.

Nie zasługiwały na uwzględnienie pozostałe zarzuty dotyczące rażącego naruszenia prawa, bowiem sprawa została rozpatrzona wszechstronnie, mając na względzie zarówno słuszny interes społeczny, jak i interes policjanta.

Nieistotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, mogło być uchybienie formalne, polegające na braku opinii wydanej przez ZT NSZZ Policjantów w M., przed wydaniem orzeczenia o wymierzeniu podkom. W.F. kary dyscyplinarnej- nie była to przesłanka wystarczająca do uchylenia przedmiotowego orzeczenia.

Przełożony właściwy w sprawach osobowych i dyscyplinarnych w wydanym stanowisku stwierdził, że opinia organizacji związkowej nie miałaby wpływu na zmianę decyzji.

Na podstawie § 22 ust. 8 rozporządzenia w przypadku wniosku o wymierzenie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, przełożony właściwy w sprawach dyscyplinarnych, był zobowiązany wezwać policjanta do raportu i o jego terminie powiadomić przedstawiciela organizacji związkowej, w którym mógł on uczestniczyć. W przedmiotowym postępowaniu okoliczność taka nie zaistniała.

Przełożony obwinionego, wymierzając karę dyscyplinarną, brał pod uwagę zarówno okoliczności obciążające jak i łagodzące, jednocześnie wniósł o utrzymanie w mocy wydanego orzeczenia z dnia [...] r.

W. F. wniósł na powyższe orzeczenie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzupełnionej pismem procesowym z dnia [...]r., W. F. zarzucił decyzji Komendanta Wojewódzkiego z dnia [...] r.: błędną wykładnię art. 27 ust. 1, art. 58 ust. 1 i art. 140 ust. 2 ustawy; naruszenie § 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 1 pkt 1, § 10 ust. 1, § 26 ust. 3, § 27 ust. 1 i 2, § 45 rozporządzenia; naruszenie art. 7, 8, 11, 75 § 1 kpa a nadto § 26 ust. 3 rozporządzenia polegającego na tym, że istnieją wątpliwości co do wiarygodności zeznań M. Z., w odniesieniu do zapisów widniejących w jego notatniku służbowym; niewyjaśnienie w sprawie wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących przebiegu zdarzenia z dnia [...]r. i bezprawne niedopuszczenie dowodów wskazanych przez Skarżącego.

W wyniku rozpatrzenia skargi W. F., prawomocnym wyrokiem z dnia 27 lutego 2003 r.- sygn. II SA/Po 2582/02 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...]r. i zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. na rzecz W. F. kwotę 244 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania.

Motywując rozstrzygnięcie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w szczególności, że okoliczności zdarzenia, w którym uczestniczył Skarżący dnia [...]r. zostały w postępowaniu dyscyplinarnym wszechstronnie wyjaśnione, a materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy prawidłowo oceniony, z uwzględnieniem reguł procesowych wynikających z rozporządzenia, a także z przepisów kpa mających zastosowanie w zakresie nie unormowanym rozporządzeniem. W sprawie bezspornym było, że Skarżący zajmujący stanowisko Naczelnika Sekcji Prewencji w Komendzie Powiatowej Policji w M., poza rzeczywistym czasem pełnienia służby, w dniu [...] r. około godziny 23.oo znalazł się pod domem swego siostrzeńca M.R. - funkcjonariusza owej Komendy Policji - w czasie dokonywania czynności służbowych przez podległych Skarżącemu policjantów M. Z. i K. P.. Czynności służbowe, zlecone przez I Zastępcę Komendanta Policji, dotyczyły dowiezienia M.R. do siedziby Komendy w celu ustalenia jego stanu trzeźwości i wyjaśnienia okoliczności zdarzenia zaistniałego w tym samym dniu między M. R. i innym policjantem. Niespornym był także fakt, iż między Skarżącym i M. Z. doszło do wymiany zdań pod domem M.R..

Opisany w orzeczeniu o ukaraniu przebieg zdarzenia z udziałem Skarżącego- w tym zwłaszcza jego zachowania wobec podległego mu policjanta- ustalone zostały przede wszystkim na podstawie notatki urzędowej M. Z. i jego zeznań w charakterze świadka, które w postępowaniu dyscyplinarnym uznano za wiarygodne. W sprawie uwzględniono wnioski dowodowe Skarżącego dotyczące dołączenia do akt notatki służbowej z przebiegu służby M. Z. w dniu [...]r., dokonano konfrontacji tego policjanta ze Skarżącym, a także dopuszczono dowód z zeznań świadka M.W.. Przyczyny odmowy przesłuchania J. R. i M. R.na okoliczności wskazane przez Skarżącego zostały przekonująco umotywowane w postanowieniach organów obu instancji w sprawie odmowy uzupełnienia postępowania dowodowego, wydanych w trybie § 22 ust. 3 rozporządzenia (k. 31 i 34 akt adm.).

Skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił, jakie znaczenie dla oceny wiarygodności zeznań M.Z. i treści sporządzonej przezeń dnia [...]r. notatki urzędowej miał fakt nie opisania udziału Skarżącego w omawianym zdarzeniu w notatniku M. Z. z przebiegu służby, sporządzenia notatki urzędowej po kilkunastu dniach od zdarzenia, czy wszczęcie postępowania dyscyplinarnego po upływie 2 miesięcy od zaistnienia zdarzenia. Zeznania powołanego przez Skarżącego świadka M. W. nie potwierdziły zarzutu Skarżącego jakoby M. Z. wypowiadał się na temat osoby Skarżącego i tego "w jaki sposób go załatwił" (k. 54 - 56 akt). Skarżący nie kwestionował faktu, że policjant pełniący służbę z M. Z. (K. .P.) przebywał w czasie zdarzenia w radiowozie. W tej sytuacji niezrozumiałe były sugestie Skarżącego o "rzekomej"- jak to określił- niewiedzy tego policjanta na temat przebiegu rozmowy Skarżącego z M. Z.. Bez znaczenia dla oceny zachowania Skarżącego było to, czy M. Z. ostatecznie powiedział wprost Skarżącemu, że działa z polecenia komendanta, skoro konsekwentny był co do tego, że informował Skarżącego, iż ma dowieźć M. R. do komendy, a równocześnie czynności tych dokonywał podczas służby, z udziałem innego policjanta i przy użyciu radiowozu.

W świetle owych okoliczności zarzuty skargi dotyczące prawidłowości dokonanych w omówionym wyżej zakresie ustaleń faktycznych, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadnione.

Odpowiedzialność dyscyplinarna policjantów uregulowana została w rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (j.t. Dz.U. 7/02/58 ze zm.), a zasady i tryb postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów zawiera wydane na podstawie delegacji ustawowej (art. 139 ust. 2 ustawy) rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. 4/98/14).

Jedną z podstaw odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta było naruszenie dyscypliny służbowej. Stanowił o tym art. 133 ust. 1 ustawy. Dyscyplina służbowa obejmowała powinności policjanta, które między innymi wynikały z postanowień rozdziału 7 ustawy (Obowiązki i prawa policjanta). Art. 58 ust. 1 stanowi, że policjant obowiązany jest dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania. Formuła ślubowania określona została w art. 27 ust. 1 ustawy i zgodnie z jej brzmieniem policjant obowiązany jest między innymi chronić ustanowiony Konstytucją RP porządek prawny, strzec bezpieczeństwa Państwa i obywateli, a także honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej; wykonując powierzone mu zadania winien przestrzegać prawa, dyscypliny służbowej oraz wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8.X.2002 r. sygn. K.36/00 ( OTK A 5/02/63) podkreślił, że funkcjonariuszy Policji obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa. Szczególna rola społeczna tej grupy zawodowej i jej zhierarchizowana struktura wymaga dla jej skutecznego i prawidłowego działania przestrzegania innych- poza normami prawa karnego i prawa o wykroczeniach- przepisów i zasad. Odnosząc się do istoty postępowania dyscyplinarnego Trybunał Konstytucyjny wskazał, że deontologia takiego postępowania łączy się ze szczególnym charakterem niektórych zawodów, a jej reguły ukierunkowane są przede wszystkim na obronę honoru i dobra zawodu.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy budziło wątpliwości, że zachowanie Skarżącego dnia 19.4.2002 r. naruszyło powinności policjanta i przełożonego wynikające z roty ślubowania. Nieuzasadnionym był pogląd Skarżącego, że nie mógł ponosić odpowiedzialności dyscyplinarnej za zachowanie, które miało miejsce w czasie, gdy nie pełnił służby. Powołany przez skarżącego § 9 ust. 2 rozporządzenia istotnie precyzował pojęcie "naruszenia dyscypliny służbowej" stanowiąc, że takim naruszeniem może być czyn policjanta popełniony w czasie służby lub podczas wykonywania zadań albo czynności służbowych, polegający na zawinionym niewykonaniu obowiązków wynikających z ustawy, przepisów wykonawczych lub rozkazów i poleceń wydawanych przez uprawnionych przełożonych na podstawie tych przepisów; wyjątkowo może również być to czyn popełniony przez policjanta poza czasem służby lub nie związany z wykonywaniem zadań albo czynności służbowych, jeśli przepisy szczególne przewidują odpowiedzialność dyscyplinarną.

Sąd podzielił stanowisko, że istotnym dla oceny zachowania Skarżącego było to, że uniemożliwił on wykonanie polecenia służbowego przez innych policjantów, wykorzystując swą pozycję służbową (stanowisko i stopień)- niezależną od rzeczywistego czasu pełnienia służby i świadomości tego u podwładnych. Charakter pełnionej przez Skarżącego funkcji w powiązaniu z faktem, że ingerencja Skarżącego dotyczyła zadań służbowych realizowanych przez podległych mu policjantów uzasadniały przyjęcie, że choć formalnie w czasie omawianego zdarzenia Skarżący nie pełnił służby, to dokonał konkretnej czynności służbowej. Nie było zatem podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza wskazane w skardze przepisy prawa materialnego.

Za trafne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi, związane z wymierzoną Skarżącemu karą dyscyplinarną. Art. 134 ust. 1 ustawy ( w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania orzeczenia z dnia [...]r.) zawierał katalog kar dyscyplinarnych, wśród których w punkcie 6 przewidziano karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Szczegółowe zasady wymierzania kar określał § 27 rozporządzenia, który w ust. 1 przewidywał powinność wymierzenia kary współmiernej do popełnionego czynu i stopnia zawinienia przez obwinionego, zaś dalsze postanowienia tego przepisu określały szczegółowo okoliczności tak łagodzące jak i obciążające, które winny mieć wpływ na wymiar kary. Wśród owych okoliczności omawiany przepis nakazywał między innymi uwzględnić dotychczasowe wyniki w służbie oraz zachowanie się obwinionego poza służbą. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i z motywów przytoczonych w orzeczeniach organów obu instancji wynikało, że przedmiotem oceny i rozważań organów orzekających nie były owe okoliczności, i to mimo, że Skarżący w postępowaniu dyscyplinarnym konsekwentnie wnosił o dołączenie do akt "materiałów z przebiegu jego służby". Zgodnie z § 31 ust. 1 rozporządzenia przełożony, który wydał orzeczenie dyscyplinarne, winien był przekazać wraz z odwołaniem obwinionego akta osobowe i akta postępowania dyscyplinarnego.

Wskazane uchybienia wyłączały możliwość uznania, że organy orzekające, przy wymiarze kary miały na względzie wszystkie okoliczności przewidziane w § 27 rozporządzenia, a zaskarżona decyzja z dnia [...]r.- jako naruszająca § 27, 26 ust. 3 i 31 ust. 1 rozporządzenia- w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podlegała uchyleniu.

W wyroku z dnia 8 października 2002 r. sygn. K 36/00 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 139 ust. 2 ustawy- w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego- z art. 92 ust. 1 Konstytucji i jednocześnie jego derogację odroczył w czasie postanawiając, że powołany przepis traci moc z dniem 30 września 2003 r. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny między innymi stwierdził, że upoważnienie ustawowe, zamieszczone w art. 139 ust. 2 ustawy, przekazując do regulacji podustawowej tak istotną materię jak kształtowanie zasad postępowania dyscyplinarnego i wymierzania w nim kar, właściwość podmiotów wszczynających i prowadzących postępowanie, nie spełniał warunków przewidzianych w art. 92 ust. 1 Konstytucji. Odnosząc się do wydanego na podstawie wskazanej wyżej delegacji ustawowej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów, Trybunał uznał, że jego badanie jest zbędne. Z chwilą utraty mocy obowiązującej przepisu upoważniającego (art. 139 ust. 2) utraci bowiem moc obowiązującą wydany na tej podstawie akt wykonawczy. Rozważając skutki jakie mogłoby pociągnąć za sobą natychmiastowe wejście w życie orzeczenia o niekonstytucyjności art. 139 ust. 2 ustawy wraz z ogłoszeniem orzeczenia w Dzienniku Ustaw, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w takiej sytuacji bez unormowania prawnego pozostałoby postępowanie dyscyplinarne.

Orzeczenie z dnia [...]r. wydane zostało przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002 r. sygn. K 36/00. Organ administracji publicznej, działając na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 7 Konstytucji RP), nie był oczywiście uprawniony do odstąpienia od stosowania w sprawie obowiązującego aktu normatywnego. Przy ocenie przez Naczelny Sąd Administracyjny legalności decyzji administracyjnej, datą decydującą o tym jakie należy stosować prawo była data kontrolowanej decyzji.

Zagadnienie dotyczące skutków prawnych orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu dla orzecznictwa sądowego jest kontrowersyjne, z uwagi na możliwe różne interpretacje przepisu art. 190 Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał poglądy Sądu Najwyższego wyrażone np. w wyroku z dnia 29 marca 2000 r. sygn. akt III RN 96/98- OSNAP 23/00/500 i w wyroku z 18 kwietnia 2002 r. sygn. akt III RN 4/01- OSNAP 2/03/25 i powołane w nich dalsze orzecznictwo. Z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, że orzeczenia te wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W postanowieniu z dnia 21 marca 2000 r. sygn. K 4/99 (OTK 2/00/65) Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że orzeczenie Trybunału stwierdzające niezgodność określonego przepisu z Konstytucją wywiera skutki prawne na przyszłość. Oznacza to, że zasadniczo nie ma ono mocy wstecznej, czyli nie odnosi się do kwestii obowiązywania tego przepisu w okresie od dnia jego wejścia w życie do dnia ogłoszenia orzeczenia Trybunału.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jakkolwiek art. 139 ust. 2 ustawy nie korzystał już z domniemania jego konstytucyjności, jednakże zważywszy na to, że wyrok Trybunału z 8.X.2002 r. miał moc powszechnie obowiązującą także w tym zakresie, w jakim przesądził o tym, że niezgodny z konstytucją przepis (wyżej powołany) utracić miał moc dopiero 30.9.2003 r., nie było podstaw do odmowy jego zastosowania. Sąd miał przy tym na uwadze tak skutki odmiennego od powyższego stanowiska - odmowa zastosowania także rozporządzenia- jak i treść szczegółowych unormowań zawartych w tym akcie.

Odmowa zastosowania tych przepisów oznaczałaby brak regulacji prawnej postępowania dyscyplinarnego (luka w prawie). Z kolei zawarte w powołanym wyżej rozporządzeniu gwarancje procesowe dla obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym i fakt możliwości zaskarżenia orzeczenia kończącego takie postępowanie do Sądu usprawiedliwiały- zdaniem Sądu Administracyjnego-uwzględnienie regulacji prawnej obowiązującej tak w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia jak i w chwili rozstrzygania sprawy przez Sąd.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Komendant Wojewódzki Policji w P. orzeczeniem z dnia [...]r. na podstawie art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( j.t. Dz.U. 7/02/58 ze zm.) i § 32 ust. 1 i 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów ( Dz.U. 4/98/14), utrzymał w mocy orzeczenie z dnia [...]. Komendanta Powiatowego Policji w M..

W uzasadnieniu Komendant Wojewódzki podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, że w świetle uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2003 r. sygn. II SA/Po 2582/02, nie zachodziła konieczność ponownej wyczerpującej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego a wina policjanta nie budzi wątpliwości. Odnosząc się do zagadnienia wysokości wymierzonej kary dyscyplinarnej w kontekście braku materiałów z dotychczasowego przebiegu służby i osiąganych wyników i nie uwzględnienia przy wymierzaniu kary § 27 rozporządzenia, Komendant Wojewódzki stwierdził, że w aktach postępowania istotnie brakowało opinii służbowej i wyszczególnienia osiągnięć obwinionego, o których dołączenie wnioskował, jednakże było to uchybienie formalne, bowiem zarówno organ I, jak i II instancji, analizując akta postępowania dyscyplinarnego i akta osobowe policjanta, faktycznie dokonał szczegółowej i dogłębnej analizy Jego dotychczasowych osiągnięć; zwłaszcza, że wymagała tego wysokość orzeczonej kary dyscyplinarnej. Mimo takiej analizy, nie wyeksponowano tego faktu w sposób dostateczny w uzasadnieniu orzeczenia z [...]r.- mogło to istotnie wywołać przekonanie, że takiej analizy nie dokonywano. Charakter czynu, którego dopuścił się "nadkom." [winno być "podkom."] W. F., polegający na uniemożliwieniu wykonania polecenia służbowego innym policjantom przy wykorzystaniu swej pozycji służbowej (stanowiska i stopnia), czyli przekroczeniu swych uprawnień jako bezpośredniego przełożonego policjantów wykonujących czynności służbowe, świadczy o lekceważącym stosunku podkom. W. F.do podstawowych zasad funkcjonowania Policji jako formacji podlegającej szczególnej dyscyplinie służbowej, w której fundamentalne znaczenie warunkujące operatywność oraz jednolitość metodyczną działań policyjnych ma terminowość, dokładność i staranność w realizacji zadań. Czyn popełniony przez Obwinionego, mimo, że pełniony poza służbą, ze względu na jego charakter miał z nią ścisły związek i ujemnie wpływał na morale podwładnych funkcjonariuszy, stan dyscypliny i uniemożliwił wykonanie polecenia służbowego, co w przyszłości mogło spowodować negatywne skutki, a nadto podważało autorytet przełożonego, który to polecenie wydał. Podkom. W. F. nie działał w sposób bezinteresowny na korzyść osoby postronnej, ale w sposób przemyślany chronił bliskiego krewnego, przedkładając interes prywatny i rodzinny ponad dobro służby. Obwiniony, pełniąc funkcję Naczelnika Sekcji- będąc przełożonym innych funkcjonariuszy- winien zdawać sobie sprawę z niestosowności swego zachowania tym bardziej, iż z racji zajmowanego stanowiska miał obowiązek nie tylko wymagać od podwładnych przestrzegania obowiązujących przepisów, ale przede wszystkim być dla nich przykładem właściwej ich realizacji. Rodzaj wymierzonej kary wynika z faktu, iż postępowanie W. F. dyskwalifikuje Go jako przełożonego innych policjantów. Wymierzona kara uwzględnia dotychczasowe osiągnięcia w służbie Obwinionego i fakt Jego wyróżniania w przeszłości, jak i charakter, i okoliczności czynu, będącego przedmiotem postępowania. Kara wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe jest w tym przypadku jedyną możliwą do zastosowania karą, bowiem nie może być przełożonym funkcjonariusz naruszający zasady i normy służbowe, których sam obowiązany jest przestrzegać, zarówno w służbie, jak i poza nią.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. F. zaskarżył w całości orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego z dnia [...]r. i poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego z dnia [...]r. Skarżący zarzucił orzeczeniom: rażące naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i złamanie zakazu prawnego stosowania analogii i wykładni rozszerzającej na niekorzyść Obwinionego; niewłaściwe zastosowanie art. 58 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 1 i art. 140 ust. 1 i 2 ustawy w zw. z art. 42 ust. 1 Konstytucji RP i § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, które miały wpływ na wynik sprawy; istotne naruszenie § 9 ust. 1 pkt 2, § 12 ust. 1, § 27 ust. 1 i 2, i § 45 rozporządzenia w zw. z art. 7, 8, 11, 75 § 1 kpa, które miały wpływ na wynik sprawy. W. F. zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych, które miały wpływ na wynik sprawy. Zainteresowany wniósł o uchylenie w całości orzeczenia z dnia: [...]r. Komendanta Wojewódzkiego i [...]r. Komendanta Powiatowego i uniewinnienie Skarżącego od stawianych zarzutów. Zainteresowany wniósł o uwzględnienie przy orzekaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002 r. sygn. K 36/00; zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego- adwokata, w przypadku ustanowienia go przez Skarżącego. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że Sąd w wyroku z 27.2.2002 r.- sygn. II SA/Po 2582/02 nie odniósł się do zarzutu naruszenia art. 140 ust. 1 i 2 w kwestii naruszenia zasad etyki zawodowej- oznacza to, że "wyrok wydano z naruszeniem art. 21 i art. 59 w zw. z art. 7 kpa art.8 kpa, art. 75 §1 kpa i art. 80 kpa." Dokonując wykładni art. 58 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w "uzasadnieniu wyroku z dnia 27.2.2002 r. naruszył zakaz stosowania analogii i wykładni rozszerzającej na niekorzyść obwinionego", wynikający z art. 42 ust. 1 Konstytucji RP przez niedopuszczalne prawnie dopisanie do art. 27 ust. 1 i art. 58 ust. 1, że policjant odpowiada również za niedopełnienie obowiązków z roty ślubowania w czasie wolnym od służby. Sąd wysnuł błędny wniosek, że mimo, iż Skarżący nie pełnił służby, to dokonał konkretnej czynności służbowej, który nastąpił w wyniku zastosowania w sprawie dyscyplinarnej wykładni rozszerzającej na Jego niekorzyść, bowiem nie ma przepisu, który wyraźnie stanowiłby tak, jak twierdzi Sąd. Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem represyjnym wobec obywatela i stanowi szczególną i rodzajową gałąź prawa karnego. Z art. 42 ust. 2 Konstytucji wynikają czołowe zasady prawa karnego i wynikający z tych zasad zakaz analogii i wykładni rozszerzającej na niekorzyść sprawcy. Skarżący nie zgadza się ze stwierdzeniem, że wyrok Trybunału działa tylko na przyszłość. Wyrok z 27.2.2003 r. wydano z naruszeniem ustawy o NSA i Konstytucji RP, przeto należy uznać, że i orzeczenie z [...] r. wydano z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania dyscyplinarnego.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się w części zasadną.

Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. 74/95/368 ze zm.- dalej uNSA), pod rządem której zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2003 r.- sygn. II SA/Po 2582/02, wyrok ów był prawomocny z chwilą jego ogłoszenia. Wszystkie argumenty, które Skarżący podnosi w skardze z dnia 30 kwietnia 2003 r., winien był On podnosić we wniosku o rewizję nadzwyczajną do Sądu Najwyższego ( art. 57 ust. 2 uNSA). Skarżący nie wykazuje, by: wystąpił z wnioskiem o rewizję nadzwyczajną; uprawniony podmiot wytoczył rewizję nadzwyczajną; Sąd Najwyższy uchylił ów wyrok Naczelnego Sądu Najwyższego.

W doktrynie utrwalonym jest pogląd, że skutkiem prawomocności wyroku jest sanowanie wszelkich braków czynności procesowych oraz skonsumowanie czynności procesowych sądu i stron. Skutkiem prawomocności wyroku jest prekluzja stanu faktycznego (M. Sawczuk "Ponowne orzekanie w sprawie cywilnej prawomocnie osądzonej" W.Pr. 1975 s. 19 i n.).

Tym samym trafnie organ odwoławczy uznał, że skutkiem wyroku NSA z 27.2.2003 r. było przesądzenie, że stan faktyczny, ustalony w decyzji Komendanta Powiatowego z dnia [...]r. był prawidłowy, a wina policjanta nie budzi wątpliwości. Zgodnie z art. 30 uNSA, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia ( art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692- dalej upsa).

Wszelkie zatem zarzuty Skarżącego, dotyczące stanu faktycznego w zakresie ustalenia przebiegu zdarzeń dnia [...]r. oraz braku zawinienia, okazały się być spóźnione i nieskuteczne.

Sądowi znana jest publikacja Alicji Grześkowiak, zawarta w pracy "Prawa człowieka- model prawny" Ossolineum 1991 s. 506 i n., jednakże jej analiza nie prowadzi do odmiennego aktu subsumcji. Z faktu, że część doktryny uważa prawo dyscyplinarne za szczególną gałąź czy rodzajową odmianę prawa karnego ( pogląd M. Cieślaka "Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia" W-wa 1994 s. 22-23, akceptowany w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.12.1998- K 41/97- OTK 7/98/117) nie sposób wyprowadzić wniosku, że tylko czyn będący przestępstwem czy wykroczeniem, określonym z zachowaniem zasad: nullum crimen sine lege, nulla poena sine lege, lex retro non agit, nulla poena lege stricta, rodzi odpowiedzialność dyscyplinarną. Przeciwnie- we wszystkich systemach odpowiedzialności dyscyplinarnej w Polsce, ustawodawca wprost przewidział odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie zasad etyki oraz obowiązków zawodowych, które to naruszenia ze swej istoty nie mogą być w dostatecznym stopniu stypizowane. Przykładowo: w art. 80 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. (Dz.U. 16/82/124 ze zm.) przewidziano odpowiedzialność dyscyplinarną adwokata za postępowanie sprzeczne z prawem ( nie tylko karnym), zasadami etyki lub godności zawodu, bądź za naruszenie swych obowiązków zawodowych; w art. 41 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich (Dz.U. 30/89/158 ze zm.) przewidziano odpowiedzialność dyscyplinarną lekarza za postępowanie sprzeczne z zasadami deontologii zawodowej oraz za naruszenie przepisów ( nie tylko karnych) o wykonywaniu zawodu lekarza; w art. 50 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. prawo o notariacie (Dz.U. 22/91/91 ze zm.) przewidziano odpowiedzialność dyscyplinarną notariusza za przewinienia zawodowe albo uchybienia powadze lub godności zawodu; w art. 71 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. 133/97/882) przewidziano odpowiedzialność dyscyplinarną komornika w szczególności za naruszenie powagi i godności urzędu, za rażącą obrazę przepisów prawa. Analizując owe regulacje postępowań dyscyplinarnych w uzasadnieniu wyroku z dnia 8.12.1998 (OTK 7/98/117),Trybunał Konstytucyjny stwierdził zgodność art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. 133/97/882) z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP i nie podniósł żadnych zastrzeżeń co do podstaw odpowiedzialności dyscyplinarnej w żadnych z tych przypadków. Standard odpowiedzialności karnej, określony w art. 42 ust. 1 Konstytucji RP, dotyczy wyłącznie odpowiedzialności karnej, a postępowań dyscyplinarnych tylko w takim zakresie, w którym podstawą odpowiedzialności dyscyplinarnej jest czyn, zabroniony ustawą karną.

Podobne rozwiązanie, jak w przypadku innych postępowań dyscyplinarnych, przewidział ustawodawca w art. 27 ust. 1 in fine w zw. z art. 58 ust. 1 ustawy, przewidując obowiązek dochowania przez policjanta obowiązków wynikającym z roty złożonego ślubowania- w szczególności honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegania zasad etyki zawodowej. Nie ulega wątpliwości, że dbałość o te wartości nie obejmuje jedynie stanów w trakcie służby, lecz i w czasie wolnym od służby. Skoro w ustawie nie ma ograniczenia, że policjant odpowiada dyscyplinarnie jedynie za działania lub zaniechania, których dopuścił się w czasie służby, to oczywiście dotyczy to wszelkich działań lub zaniechań- także w czasie poza służbą. Przywołanie w § 27 ust. 2 rozporządzenia- wśród wielu innych okoliczności, które organ administracji publicznej ma obowiązek brać pod uwagę przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej- także "zachowanie się obwinionego poza służbą", owo rozumowanie potwierdza.

Nie doszło w szczególności do naruszenia art. 140 ust. 1 i 2 ustawy (uchylonego następnie- z dniem 29 listopada 2003 r.- przez art. 1 pkt 22 ustawy z dnia 29 października 2003 r. (Dz.U. 192/03/1873). Odpowiedzialność przed sądami honorowymi w okresie popełnienia czynu przez Skarżącego, ograniczona była jedynie do spraw o nieprzestrzeganie przez policjanta zasad etyki zawodowej; w sytuacji, w której czyn popełniony przez policjanta dawał podstawę do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego albo stanowił wykroczenie lub przestępstwo, wykluczona była właściwość sądu honorowego. Z taką właśnie sytuacją, przewidzianą w art. 140 ust. 2 ustawy, mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie. Skoro bowiem trafnie postawiono Obwinionemu zarzut (k. 20,45 akt administracyjnych) nie tylko naruszenia § 1 Decyzji nr 121/99 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 lipca 1999 r. "Zasady etyki zawodowej policjanta", lecz i § 13 zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie organizacji hierarchicznej w Policji (którego to Zarządzenia zgodność stwierdził z art. 93 ust. 2 i 3 Konstytucji RP oraz z art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. 7/02/58 ze zm.) i że nie jest niezgodne z art. 31 ust. 3 Konstytucji stwierdził Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku z dnia 8.X.2002- sygn. K 36/00), to właściwym dla rozpatrzenia sprawy nie był Sąd honorowy ( art. 140 ust. 2 ustawy).

Zagadnienie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest sporne w doktrynie i orzecznictwie. Sąd orzekający w danej sprawie nie powinien wchodzić w owe spory ponad potrzebę wynikającą z aktu subsumcji w danej sprawie. Należy zatem przypomnieć, że w prawie konstytucyjnym rozróżnia się różne stopnie naruszenia Konstytucji i różne są skutki owych naruszeń. Zasadą jest, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia ( ex nunc), ale dopuszcza się określenie przez Trybunał innego terminu utraty mocy obowiązującej na przyszłość- w przypadku ustawy termin ten nie może przekroczyć 18 miesięcy. Konstytucja milczy w sprawie wejścia w życie orzeczenia od daty wydania niekonstytucyjnego aktu (ex tunc)- w niniejszej sprawie Trybunał Konstytucyjny nie wskazał, że jego wyrok miałby wejść w życie ex tunc; tym bardziej, że wyraźnie określił utratę mocy obowiązującej art. 139 ust. 2 ustawy na dzień 30 września 2003 r. (B. Banaszak "Prawo konstytucyjne" CH BECK 2004 nb.106). Za przyjęciem, że w niniejszej sprawie orzeczenie Trybunału miałoby wejść w życie ex tunc nie przemawia- wbrew opinii Skarżącego- art. 190 ust. 4 Konstytucji. W niniejszej sprawie nie zachodziła bowiem potrzeba wznowienia postępowania, w którym zapadł prawomocny wyrok Sądu bądź ostateczna decyzja administracyjna, wymagające uchylenia wyroku czy decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Wbrew zarzutowi Skargi, zarówno przy wyrokowaniu dnia 27 lutego 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny, jak i w dniu wydawania zaskarżonej decyzji Komendant Wojewódzki, uwzględnili przy orzekaniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.X.2002 r.- K 36/00. Wyrok ów nie spowodował luki w prawie, skutkującej niemożnością orzekania w sprawach dyscyplinarnych policjantów po dniu 8 .X. 2002 r. Przeciwnie- Trybunał wyraźnie wskazał, że choć z uwagi na represyjny charakter postępowania dyscyplinarnego, przedmiot ten wymaga szerokiej regulacji ustawowej, zwłaszcza w zasadniczych kwestiach dotyczących określenia trybu odwoławczego, to w tej materii doszło do korzystnych zmian. Już po wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przeciwko Obwinionemu, ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji... (Dz.U. 100/01/1084), z dniem 19 października 2001 r. weszły w życie przepisy art. 139 ust. 1a i 1b, regulując tryb odwoływania się do przełożonych wyższego stopnia od orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej, oraz ust. 3 art. 139, zgodnie z którym na orzeczenie kończące postępowanie w sprawie policjantowi przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Trybunał Konstytucyjny jest "sądem prawa", natomiast sąd powszechny czy sąd administracyjny stosuje prawo w indywidualnych sprawach. W niniejszej sprawie Obwiniony korzystał z prawa do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji RP)- skutecznie zgłaszał wnioski dowodowe (k. 30, 31, 34- 39, 53- 56; które zostały przez organy administracji publicznej uwzględnione, bądź- jako dotyczące okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy- oddalone); skutecznie podnosił swe racje w środkach odwoławczych (k. 32-33, 66- 70) a następnie w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego; skorzystał z prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji; k. 74- 80 akt administracyjnych). Mimo zatem, że upoważnienie ustawowe w art. 139 ust. 2 ustawy, nie było należyte (bo w zbyt znacznym stopniu przekazało materię istotną dla przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych, wymierzania w nich kar i ich wykonywania, odwoływania się od wymierzanych kar - do regulacji podustawowej), to in concreto postępowanie dyscyplinarne przeciwko Obwinionemu zostało przeprowadzone w sposób należyty i z uwzględnieniem podstawowych gwarancji procesowych, którym tego typu postępowania winny odpowiadać. Godzi się podnieść, że postępowanie dyscyplinarne przeciwko Obwinionemu znajdowało umocowanie prawne w szczególności w art. 132 ustawy, który to przepis Trybunał Konstytucyjny uznał za zgodny z Konstytucją.

Zaskarżona decyzja narusza prawo w tej części, w której organ odwoławczy nie zrealizował oceny prawnej, wyrażonej w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 27 lutego 2003 r.- sygn. II SA/Po 2582/02, w zakresie, w jakim Naczelny Sąd wskazał na konieczność przeprowadzenia dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych Obwinionego i dokumentów wskazujących na dotychczasowe wyniki w służbie ( § 27 ust. 2 i § 31 ust. 1 rozporządzenia) a następnie rozważenia należycie ustalonych ( zgodnie z rozporządzeniem i kpa) okoliczności łagodzących, jak i obciążających. Koniecznym w związku z tym było dołączenie owych dokumentów do akt sprawy ( zarówno na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, jak w postępowaniu sądowoadministracyjnym), dokonanie oceny owych dowodów i zaprezentowanie owej oceny i ustaleń w precyzyjnym uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi art. 107 § 1 i 3 kpa. Trafnie wskazuje się bowiem w doktrynie, że obowiązki organu w postępowaniu administracyjnym są analogiczne do obowiązków sądu cywilnego; organ musi zająć stanowisko wobec całego materaiłu procesowego i uzasadnić jasno i należycie swe zdanie- w szczególności, na jakiej podstawie uznał uznał pewne fakty za udowodnione; niedopuszczalne jest ogólnikowe powołanie się na cały materiał dowodowy, miast przytoczenia oznaczonych dowodów jako podstawy ustalenia poszczególnych faktów ( Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" W.Pr. PWN 1999 s.297 uw. 7d). Ustaleń takich, jako i oceny poszczególnych dowodów, nie sposób zastąpić ogólnikową i nieweryfikowalną deklaracją, że organ I i II instancji "faktycznie dokonał szczegółowej i dogłębnej analizy jego dotychczasowych osiągnięć" (k. 90-91 akt administracyjnych). Co najmniej przedwczesnym jest pogląd Komendanta Wojewódzkiego, że "kara wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe jest w tym przypadku jedyną możliwą do zastosowania karą", skoro nie były znane i nie były rozważane okoliczności łagodzące, jak i obciążające- zwłaszcza w sferze dotychczasowych wyników Obwinionego w służbie ( § 27 ust. 2 rozporządzenia). Należy zwrócić uwagę, że podobne rozwiązanie zawiera art. 135g ust. 1 ustawy w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz.U. 192/03/1873).

Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną i wskazania zaprezentowane w niniejszym orzeczeniu ( art. 153 upsa).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c upsa, należało orzec jak w sentencji.

/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ E. Makosz-Frymus

MW