Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 338/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: *Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 149 par. 1, art. 149 par. 1a, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi D. K. na bezczynność Wójta Gminy Rudna w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 14 grudnia 2022 r. I. stwierdza, że Wójt Gminy Rudna dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu punktu 1 wniosku skarżącego z dnia 14 grudnia 2023 r. w następującym zakresie: ,,na podstawie jakiej procedury/zarządzenia/dokumentu obowiązującego w urzędzie? Proszę o wskazanie/przytoczenie konkretnego zapisu i udostępnienie kopii procedury/zarządzenia/dokumentu."; II. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy Rudna nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wójta Gminy Rudna do rozpoznania punktu 1 wniosku skarżącego z dnia 14 grudnia 2023 r. w zakresie opisanym w punkcie I wyroku - w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wójta Gminy Rudna na rzecz skarżącego D. K. kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 grudnia 2022 r. D. K. (dalej: Wnioskodawca, Strona, Skarżący) zwrócił się do Wójta Gminy Rudna (dalej: organ) o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:

1. W jakiej formie w Urzędzie Gminy Rudna rejestrowane są koszty, związane z utrzymaniem samochodów służbowych i na podstawie jakiej procedury/zarządzenia/dokumentu obowiązującego w urzędzie?

. Proszę o wskazanie/przytoczenie konkretnego zapisu oraz udostępnienie kopii procedury/zarządzenia/dokumentu.? czy do rejestracji kosztów używany jest również program SIGID?

2. Jaka komórka organizacyjna, zgodnie z regulaminem organizacyjnym bezpośrednio odpowiada za rejestrowanie kosztów związanych z utrzymaniem samochodów służbowych? Z jakich dokumentów to wynika, proszę o wskazanie konkretnego zapisu?

3. Do jakich konkretnie czynności w Urzędzie Gminy Rudna użytkowany jest program SIGID "Księgowość budżetowa jednostki" "Ewidencja środków trwałych i wyposażenia" oraz "Kadry i Płace Urzędu i Oświaty"? Jakie komórki organizacyjne korzystają z tego oprogramowania oraz konkretnie w jakim zakresie?

Strona wniosła o bezzwłoczne przesłanie żądanej informacji publicznej w formie tradycyjnej na poddany adres.

W odpowiedzi organ - 28 grudnia 2022 r. - poinformował Skarżącego, że "pytania w przedmiotowej sprawie nie stanowią informacji publicznej". Ustosunkowując się do ww. odpowiedzi (29 grudnia 2022 r.), uznając zawartą tam argumentację za błędną, Skarżący wezwał organ do udostępnienia informacji publicznej lub wydania stosownej decyzji odmownej. W piśmie z 30 grudnia 2022 r. organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z 28 grudnia 2022 r.

Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wr 98/23 stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z dnia 14 grudnia 2022 r. oraz że bezczynność ta nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązał organ do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Odpis orzeczenia z dnia 16 listopada 2023 r, ze stwierdzeniem daty jego prawomocności i uzasadnieniem w sprawie oraz aktami sprawy organ otrzymał w dniu 9 lutego 2024 r.

Pismem z dnia 23 lutego 2024 r. organ wskazując "w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 14 grudnia 2022 r. oraz zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sygn. akt IVSAB/Wr 98/23" poinformował Skarżącego, iż:

Ad. 1.

Rejestrowanie kosztów związanych z utrzymaniem samochodów służbowych prowadzone jest przy użyciu komputera z wykorzystaniem programu SIGID "Księgowość Budżetowa Jednostki i/lub Zarządu Ewidencja kosztów" prowadzona jest na kontach zespołu 4 (konta księgowe 401, 402, 409). Obowiązujące dokumenty w jednostce odnoszą się do ogółu poniesionych kosztów.

Ad. 2. '

Rejestrowanie kosztów związanych z utrzymanie samochodów służbowych prowadzone jest przez Wydział Finansowy. Obowiązujące dokumenty w jednostce odnoszą się do ogółu poniesionych kosztów. Wynika to z Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Gminy Rudna § 20 ust. 1 pkt 1. "prowadzenie rachunkowości Urzędu jako jednostki budżetowej".

Ad. 3.

Program SIGID użytkowany jest do:

1) Księgowość budżetowa jednostki:

Program służy do prowadzenia ksiąg rachunkowych Urzędu Gminy Rudna i Organu.

2) Ewidencja środków trwałych i wyposażenia:

Program służy do prowadzenia ewidencji środków trwałych i wyposażenia. Ewidencja dokonywana jest przez Referat ds. Księgowości Budżetowej. .

3) Kadry i Płace Urzędu i Oświaty:

Program służy do ewidencji spraw kadrowych i danych dotyczących naliczania i wypłaty wynagrodzeń. Ewidencja dokonywana jest przez Referat Organizacyjno-Kadrowy i Referat ds. Księgowości Budżetowej.

Skarżący w dniu 4 kwietnia 2024 r. za pośrednictwem organu złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 14 grudnia 2022r. zarzucając naruszenie:

1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (dalej jako: "MPPOIP") w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,

2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez jego niezastosowanie, skutkujące nieudostępnieniem informacji podlegającej udostępnieniu lub wydaniem decyzji administracyjnej odmownej, a tym samym pozbawienie obywatela możliwości prawidłowej realizacji prawa do informacji,

3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępnie do informacji publicznej (dalej jako: "UDIP") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek, a podmiot jest zobowiązany w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku do udostępnienia informacji lub poinformowania wnioskodawcy o przedłużeniu terminu potrzebnego na rozpatrzenie wniosku, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie informacji w zakreślonym ustawowo terminie,

4) art. 16 ust. 1 w zw. z art. 13 UDIP, w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że podmiot zobowiązany jest w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku do udostępnienia informacji, poinformowania wnioskodawcy o przedłużeniu terminu na rozpatrzenie wniosku lub wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji, poprzez ich niezastosowanie, skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej zawierającej odmowę udostępnienia informacji w określonym ustawowo terminie,

W związku z powyższym wniósł o: zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 14 grudnia 2022 r. niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 PPSA orzeczenie, że organ dopuścił się bezczynności, na podstawie art. 149 § 1a PPSA stwierdzenie, że bezczynność podmiotu zobowiązanego w udostępnieniu informacji publicznej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie z tego tytułu, na podstawie art. 149 § 2 i art. 154 § 6 PPSA, grzywny w wysokości 8000 zł oraz na podstawie art. 200 i 205 PPSA w związku z art. 21 UDIP zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi opisał stan faktyczny sprawy i zarzucił, że odpowiedź organu z dnia 23 lutego 2024 r. jest ponowienie niezgodna z wnioskiem. z dnia 14 grudnia 2022 r. W zakresie punktu 1 wniosku w ocenie Skarżącego organ nie odniósł się do faktu na podstawie których procedur obowiązujących w urzędzie rejestrowane są koszty pojazdów służbowych, nie przytoczył konkretnych zapisów. Informacja w zakresie konta zespołu 4 (konta księgowego 401, 402, 409) zatem informacje związane z księgowością, również nie zostały przez organ wyjaśnione. W zakresie punktu 3 wniosku odpowiedź jest również bardzo wymijająca, ponieważ organ praktycznie przepisał tylko nazwy poszczególnych programów SIGID, co wynika z nazw tych programów ("Księgowość budżetowa jednostki" "Ewidencja środków trwałych i wyposażenia" oraz "Kadry i Płace Urzędu i Oświaty"). W ocenie Skarżącego organ nie wyjaśnił do jakich konkretnie czynności realizowanych przez organ, realizowanych w Urzędzie Gminy Rudna użytkowane są te programy. Skarżący wskazał, że na stronie twórcy oprogramowania SIGID znalazł trochę więcej informacji, z których wynika, że w zakresie "obsługi środków trwałych" możliwe jest prowadzenie kartoteki, automatyczne naliczanie umorzeń (i amortyzacji), sporządzanie zestawień. Środki trwałe mogą być rozliczane indywidualnie, lub w formie zespołów składających się z wielu elementów. Na życzenie użytkownika możliwe jest przekazywanie informacji do programu Księgowości Budżetowej SIGID. Kartoteka środków umożliwia wprowadzenie uzupełniających informacji o lokalizacji środków, osobach odpowiedzialnych itp. Zarówno dla "środków trwałych" jak i dla "wyposażenia", program umożliwia przeprowadzenie inwentaryzacji. W zakresie księgowości budżetowej jednostki program do obsługi księgowości zawiera moduł umożliwiający zakładanie i modyfikację planu kont, zgodnie z wymaganiami określanymi w Typowym Planie Kont dla jednostek budżetowych i dla budżetu gminy, powiatu. W celu zapewnienia kontroli wpływów i wydatków budżetowych zastosowano klasyfikację budżetową jako dodatkowe kryterium grupowania danych. Ewidencja operacji gospodarczych odbywa się na najniższym poziomie analityki przewidzianym w zdefiniowanym planie kont. Użytkownik sam definiuje sobie podział na grupy dokumentów np. bankowe, kasowe, faktury, noty itp. Dokumenty księgowe podlegają rejestracji w celu kontroli kompletności i zagwarantowania prawidłowości księgowań. Dokumenty poprawnie zarejestrowane w komputerze przez użytkownika mogą być korygowane tylko na podstawie poleceń księgowania podpisanych przez głównego księgowego. Program pozwala księgować na jednym z dwóch otwartych do księgowania sąsiednich miesiącach, a na przełomie roku, także w miesiącach grudniu i styczniu nowego roku. Ukierunkowanie programów księgowości na organizację tzw. podległych Jednostek Organizacyjnych, jest szczególnie przydatne w dużych urzędach. Wewnętrzne zabezpieczenia dostępu do poszczególnych zadań, uniemożliwiają nieupoważnionym pracownikom dostęp do informacji finansowej i wykonywanie takich operacji jak np. rejestracja dokumentów, księgowanie, zamykanie miesiąca i roku itd. W zakresie kadr i płac również jest bardzo szeroki opis możliwości programu. Jednak informacje dotyczące możliwości technicznych, jakie odnalazł na stronie twórcy programu SIGID, nie wyjaśniły do jakich konkretnie czynności stosowane jest powyższe oprogramowanie w Urzędzie Gminy Rudna. Jakie konkretnie czynności związane z funkcjonowaniem organu, za pośrednictwem oprogramowania SIGID organ wykonuje, jakie informacje można uzyskać przy użyciu narzędzia technicznego jakim niewątpliwie jest oprogramowanie SIGID.

Skarżący stwierdził, że nieudostępnienie pełnej treści żądanej informacji przy jednoczesnym niewydaniu decyzji odmownej stanowi o bezczynności organu. Podkreślił że organ nie podjął w ustawowym terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnił przedmiotowej informacji w formie czynności materialno-technicznej, nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia lub o umorzeniu postępowania, nie poinformował Skarżącego, że nie jest w posiadaniu przedmiotowej informacji publicznej ani nie wykazał, że z uwagi na czasochłonny charakter realizacji wniosku, uzasadnione byłoby przedłużenie przewidzianego terminu. W przedmiotowej sprawie, organ wystosował jedynie pismo, w którym skopiował nazwy poszczególnych modułów systemu informatycznego SIGID. Dokument ten nie ma cech i nie stanowi decyzji administracyjnej. W sytuacji, gdy organ odmawia udostępnienia informacji powinien uczynić to za pomocą wydania decyzji administracyjnej, co następnie umożliwia jej zaskarżenie.

Skarżący wskazał, że organ niewątpliwie jest podmiotem ustawowo zobowiązanym do udostepnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 UDIP. Natomiast żądane informacje stanowią przedmiot konstytucyjnych uprawnień Strony jako dane o działalności organów władzy publicznej. Strona wskazała na konstytucyjne i międzynarodowe umocowanie prawa dostępu do informacji publicznej. Skarżący zauważył, że zgodnie z art. 1 ust. 1 UDIP informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Informacją publiczną są nie tylko dokumenty i informacje wytworzone przez podmiot publiczny (czyli wykonujący zadania publiczne lub wykorzystujący mienie publiczne), ale także dokumenty do takiego podmiotu odnoszone. Biorąc pod uwagę powyższe, zważywszy na treść i zakres wniosku, stwierdził, że wnioskowana informacja podlega udostępnieniu w trybie UDIP.

W dalszej kolejności Skarżący podkreślił, że organ konsekwentnie, realizując z góry powzięty zamiar, uchyla się od obowiązku udostępnienia informacji, kilkukrotnie udzielając wymijających odpowiedzi. Tego typu zachowanie powinno być uznane za rażące naruszenie prawa i stanowczo potępione w trybie sądowej kontroli administracji publicznej. Co do rozumienia pojęcia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa odwołał się do literatury oraz wyroków sądów administracyjnych. Przypomniał też, że skorzystanie ze środków, o których mowa w przepisie art. 149 § 2 PPSA, jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwie do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Końcowo stwierdził, że w związku z tym organ nie zrealizował w sposób prawidłowy wniosku o udostępnienie informacji, pozostaje on w bezczynności w przedmiocie udostępnienia wskazanej we wniosku informacji. To czyni niniejszą skargę zasadną i konieczną.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Po przytoczeniu okoliczności faktycznych sprawy organ wskazał, że udzielił wnioskodawcy odpowiedzi na wniosek. Zatem nie sposób uznać, by organ pozostawał w bezczynności. Skarżący zadał pytanie dotyczące wyroków wskakujących naruszenie przepisów prawa, organ nie jest uprawniony do dokonywania wiążącej wykładni wyroków, stąd dokonując literalnego odtworzenia meritum wyroku wskazał, że w 2023 r. nie otrzymał prawomocnych, a także nieprawomocnych wyroków, w których stwierdzono, iż bezczynność w załatwieniu wniosków miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w swoich rozstrzygnięciach stwierdza, że bezczynność w załatwieniu wniosków miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że bezczynność w załatwieniu wniosków nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stąd organ odniósł przedmiotowe zapytanie jako dotyczące wyroków stwierdzających rażące naruszenie przepisów prawa.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ podkreślił, że z bezczynnością organu rozpoznającego wniosek o udzielenie informacji publicznej mamy natomiast do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Dopiero nieudzielenie informacji publicznej oraz niepowiadomienie w trybie art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej o powodach i terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, oznacza bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia.

Końcowo organ wyraził pogląd o nadużywaniu przez Skarżącego prawa do informacji publicznej. Na poparcie tego wniosku wskazał, że Skarżący w 2022 r. skierował do Urzędu Gminy Rudna 123 pism, w tym kilkadziesiąt stanowiących wnioski o dostęp do informacji publicznej, natomiast w 2023 r. już 25 pism. Żądania skierowane przez Skarżącego miały w przeważającej mierze na celu wyłącznie uzyskanie informacji służącej jego indywidualnemu interesowi. Zwrócił uwagę że wnioski te w przeważającej mierze dotyczą bądź informacji, które są bezsporne i powszechnie w gminie znane, bądź których treść można odnaleźć na stronach internetowych Gminy Rudna, w tym w biuletynie informacji publicznej. Konstatując organ stwierdził, że celem Skarżącego nie jest troska o dobro publiczne, lecz zaburzenie sprawności funkcjonowania aparatu Wójta Gminy, jakim jest Urząd Gminy Rudna i podważenie (bezpodstawne) zaufania mieszkańców do transparentności organów Gminy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, w składzie trzech sędziów, stosownie do art. 119 pkt 4 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), jako że jej przedmiotem jest bezczynność organu.

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez nie nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w sytuacji, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie i mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji publicznej sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga ta ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy.

W rozpatrywanej sprawie zaskarżeniu podlegała bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej. Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.), każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

W myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Do wymienionego katalogu zaliczają się w szczególności organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Przepisy powołanej ustawy nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).

Mając powyższe regulacje na uwadze należy podkreślić, że w toku oceny zasadności skargi w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej sąd administracyjny zobowiązany jest do ustalenia, czy podmiot, do którego skierowano wniosek był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, czy dane, o które wnioskowała Strona, miały charakter informacji publicznej oraz czy żądanie Strony zostało rozpatrzone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami, tj. w formie i w terminie wynikających z regulacji ustawowej.

Powyższe kwestie zostały przesądzone w prawomocnym wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 98/23, który ma moc wiążącą tak względem organów, jak i tut. Sądu. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W pisemnym uzasadnieniu tego wyroku WSA we Wrocławiu przesądził prawomocnie, że obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały w sprawie spełnione. Sąd wskazał, "że niewątpliwym jest, iż Wójt Gminy jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, z uwagi na fakt, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organy władzy publicznej, do których Wójt Gminy niewątpliwie się zalicza. W zaistniałym sporze Sąd przyznał rację skarżącemu, że żądane informacje mają charakter publiczny, które winny być mu udostępnione w terminie 14 dni, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.(...). Sąd uznał, że żądane przez skarżącego we wniosku i kierowane do Wójta Gminy informacje (dokumenty) stanowią informację publiczną. Należy je bowiem traktować - co do zasady - jako informacje odnoszące się do podmiotu, o którym mowa w art. 4 ust. 1, zasad funkcjonowania tego podmiotu i majątku publicznego, którym podmiot ten dysponuje (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f, pkt 3 lit. f i pkt 5 lit. c u.d.i.p.), gdyż dotyczą samochodów służbowych będących w posiadaniu Wójta Gminy, sposobów rejestracji kosztów związanych z utrzymaniem samochodów służbowych i procedur z tym związanych, komórki organizacyjnej odpowiedzialnej za rozliczanie kosztów, programów komputerowych wykorzystywanych przez organ, procedur/dokumentów/zarządzeń i innych informacji związanych z powyższym. Żądane przez skarżącego informacje są zatem wskazane przez ustawodawcę w ww. przepisach i - jako takie - podlegają udostępnieniu i nie ma podstaw do wyłączenia ich dostępności".

Skoro zatem wniosek Skarżącego dotyczył informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie:

- udostępnienie informacji publicznej na wniosek powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (przepisy te nie miały zastosowania w stanie sprawy). Jeżeli w tym terminie informacja publiczna nie może być udostępniona, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku – art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.;

- w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). W tej ostatniej sytuacji podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.);

- odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).

Bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 lub art. 16 u.d.i.p. i nie udostępnia informacji publicznej ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie. Zgodnie z utrwalonymi poglądami judykatury stan bezczynności oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów organ nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej lub że podmiot zobowiązany nie jest w posiadaniu wnioskowanej informacji (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2016 r., I OSK 39/15, Lex nr 2100722). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej świadczy nie tylko brak udzielenia informacji, ale także przedstawienie informacji innej, niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też informacji wymijającej czy wręcz nieadekwatnej do treści wniosku. Taka sytuacja może powodować uzasadnione wątpliwości co do tego, czy podmiot zobowiązany w ogóle udzielił odpowiedzi, co w takim przypadku należy traktować jako nieudzielanie żądanej informacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt III OSK 1092/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 października 2013 r., sygn. II SAB/Łd 107/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2022r., sygn. akt II SAB/Rz 172/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 stycznia 2022 r., sygn. akt II SAB/Ke 111/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2010r., II SAB/Wa 54/10).

Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Sąd uwzględnił jedynie częściowo skargę Strony albowiem uznał, że organ dopuścił się bezczynności w odniesieniu do udostępnienia części informacji z punktu 1 wniosku.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, wynika to bowiem z przedstawionych Sądowi akt, że organ nie rozpoznał w całości punktu 1 wniosku Strony z dnia 14 grudnia 2022 r. którym wniosła o udzielenie informacji w jakiej formie w Urzędzie Gminy Rudna rejestrowane są koszty, związane z utrzymaniem samochodów służbowych i na podstawie jakiej procedury/zarządzenia/dokumentu obowiązującego w urzędzie? Proszę o wskazanie/przytoczenie konkretnego zapisu oraz udostępnienie kopii procedury/zarządzenia/dokumentu.? czy do rejestracji kosztów używany jest również program SIGID?. Natomiast organ udzielił odpowiedzi, że rejestrowanie kosztów związanych z utrzymaniem samochodów służbowych prowadzone jest przy użyciu komputera z wykorzystaniem programu SIGID "Księgowość Budżetowa Jednostki i/lub Zarządu Ewidencja kosztów" prowadzona jest na kontach zespołu 4 (konta księgowe 401, 402, 409). Obowiązujące dokumenty w jednostce odnoszą się do ogółu poniesionych kosztów. Organ nie udzielił odpowiedzi co do procedur/zarządzeń/dokumentów obowiązujących w urzędzie, wskazania/przytoczenie konkretnego zapisu oraz udostępnienie kopii procedury/zarządzenia/dokumentu.

Zatem w terminie zakreślonym przez Sąd przewidzianym do załatwienia wniosku Strony który upłynął 23 lutego 2024 r. (prawomocne orzeczenie wraz z aktami organ otrzymał 9 lutego 2024 r.) organ nie przedsięwziął żadnych czynności zmierzających do załatwienia punktu 1 wniosku w ww. zakresie objętym zapytaniem Strony.

Powyższe nakazuje stwierdzenie, że organ w chwili wniesienia skargi pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu punktu 1 wniosku Strony w zakresie wskazanym, o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Stąd też należało zobowiązać organ do rozpoznania punktu 1 wniosku Skarżącego w zakresie wskazanym w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, o czym na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono w pkt III sentencji.

Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności Sąd uznał, że naruszenie prawa wtym zakresie, nie miało rażącego charakteru, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Sąd miał bowiem na względzie, że orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone zatem dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA: z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 2893/21, z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 2741/21). Taka sytuacja szczególna w badanej sprawie nie zaistniała. Sąd miał na uwadze okoliczność, że wniosek Skarżącego nie pozostał bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Do Skarżącego zostało bowiem w dniu 23 lutego 2023 r. skierowane pismo, które choć nie zawierało dostatecznej odpowiedzi na wniosek Strony, to jednak pozwalało na przyjęcie, że organ nie zlekceważył całkowicie wniosku. W stanie sprawy nie ma więc podstaw do przyjęcia, że nieudostępnienie informacji publicznej wynikało ze złej woli organu i zmierzało do naruszenia konstytucyjnego prawa obywatela do uzyskania informacji publicznej (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP).

W pozostałym zakresie Sąd działając na postawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę (punkt IV sentencji wyroku).

Zdaniem Sądu, nie można postawić organowi zarzutu bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku Strony z dnia 22 grudnia 2022 r. w pozostałym zakresie punktu 1 (o czym była mowa wyżej) oraz punktu 2 i 3 wniosku.

W sprawie, organ niewątpliwie w terminie zakreślonym prawomocnym wyrokiem Sądu udzielił Stronie odpowiedzi na pozostałą cześć pytania 1 oraz na pytanie 2 oraz 3 jej wniosku. W piśmie z dnia 23 lutego 2024 r. organ poinformował Stronę, że rejestrowanie kosztów związanych z utrzymaniem samochodów służbowych prowadzone jest przy użyciu komputera z wykorzystaniem programu SIGID "Księgowość Budżetowa Jednostki i/lub Zarządu Ewidencja kosztów" prowadzona jest na kontach zespołu 4 (konta księgowe 401, 402, 409). Obowiązujące dokumenty w jednostce odnoszą się do ogółu poniesionych kosztów (punkt 1 wniosku), rejestrowanie kosztów związanych z utrzymanie samochodów służbowych prowadzone jest przez Wydział Finansowy. Obowiązujące dokumenty w jednostce odnoszą się do ogółu poniesionych kosztów. Wynika to z Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Gminy Rudna § 20 ust. 1 pkt 1. "prowadzenie rachunkowości Urzędu jako jednostki budżetowej (punkt 2 wniosku) oraz, że program SIGID użytkowany jest do: 1) Księgowość budżetowa jednostki: Program służy do prowadzenia ksiąg rachunkowych Urzędu Gminy Rudna i Organu. 2) Ewidencja środków trwałych i wyposażenia: Program służy do prowadzenia ewidencji środków trwałych i wyposażenia. Ewidencja dokonywana jest przez Referat ds. Księgowości Budżetowej. 3) Kadry i Płace Urzędu i Oświaty: Program służy do ewidencji spraw kadrowych i danych dotyczących naliczania i wypłaty wynagrodzeń. Ewidencja dokonywana jest przez Referat Organizacyjno-Kadrowy i Referat ds. Księgowości Budżetowej. Wskazaną odpowiedź organu, jako pełną i adekwatną względem części punktu 1 oraz punktu 2 oraz punktu 3 złożonego wniosku, uznać należy za czyniącą zadość obowiązkom informacyjnym z u.d.i.p.

Zawarte w punkcie IV sentencji wyroku orzeczenie o oddaleniu dalej idącej skargi odnosi się także do zawartego w skardze żądania wymierzenia organowi grzywny. Należy dostrzec, że Sąd nie jest związany tego rodzaju wnioskiem ani zakresem żądania strony, zaś oceniając przesłanki do wymierzenia grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. bierze pod uwagę indywidualne okoliczności sprawy.

Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia organowi grzywny uznając, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy samo zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku we wskazanym zakresie stanowić będzie dostateczny środek dyscyplinujący organ.

O kosztach w postaci uiszczonego przez Stronę wpisu w wysokości 100,00 zł orzeczono w pkt V sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.