Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 131/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2,  art. 5 ust. 3,  art. 7  ust. 1 i 3,  art. 10  ust. 2,  art. 18  ust. 6,  art. 27 ust. 1,  art. 28
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant St. inspektor sądowy Grażyna Jankowska-Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 13 listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 24 sierpnia 2018 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 13 listopada 2018 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Głównego Specjalisty Miejskiego Centrum Świadczeń w Opolu - działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola - z dnia 24 sierpnia 2018 r., nr [...], uchylającą decyzję własną tegoż organu z dnia 24 października 2017 r., nr [...], w części dotyczącej świadczenia wychowawczego przyznanego E. B. na dziecko: S. R. i nadającej tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Decyzją z dnia 24 października 2017 r., nr [...], Prezydent Miasta Opola przyznał E. B. (dalej też jako skarżąca) prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci: S. R. oraz O. C. w wysokości po 500,00 zł miesięcznie na każde dziecko na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.

W dniu 1 sierpnia 2018 r. wpłynęło do organu zaświadczenie E. B. za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. styczeń 2018 r. w związku z podjęciem zatrudnienia od [...]. w A Sp. z o.o. Wobec tego, pismem z dnia 2 sierpnia 2018 r. Inspektor Miejskiego Centrum Świadczeń w Opolu zawiadomił E. B. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie decyzji własnej z dnia 24 października 2017 r., z powodu zmiany sytuacji dochodowej.

Następnie, decyzją z dnia 24 sierpnia 2018 r., nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, Główny Specjalista Miejskiego Centrum Świadczeń w Opolu uchylił decyzję własną z dnia 24 października 2017 r. w części dotyczącej świadczenia wychowawczego na dziecko: S. R., urodzonego [...] i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 27 ust. 1 w związku z art. 2, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 1 i ust. 3, art. 10 ust. 2, art. 18 ust. 6 i art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851, z późn. zm.), art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1952, z późn. zm.) oraz art. 108 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm. [obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm. - dopisek Sądu], zwanej dalej K.p.a.). W uzasadnieniu decyzji podał, że dnia 1 sierpnia 2018 r. wpłynęło do organu zaświadczenie o wysokości dochodu E. B. za miesiąc styczeń 2018 r., w związku z podjętym zatrudnieniem od [...]. Na tej podstawie organ wyliczył, że dochód na jednego członka rodziny od 1 lutego 2018 r. wynosi 888,15 zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. kwotę 800,00 zł. W dalszej kolejności odwołując się do treści art. 18 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stwierdził, że świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko E. B. – S. R. nie przysługuje od 1 lutego 2018 r. Stwierdził ponadto, że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na interes społeczny wyrażający się w konieczności dbania o środki publiczne, które nie mogą być wypłacane osobom nieuprawnionym do świadczeń.

Od powyższej decyzji E. B. wniosła odwołanie domagając się uchylenia decyzji z dnia 24 sierpnia 2018 r. w całości lub podjęcia jej według stanu na dzień 1 sierpnia 2018 r., bez sankcji dotyczących ewentualnego żądania zwrotu niesłusznie pobranych kwot zasiłku od dnia 1 stycznia 2018 r. do 31 lipca 2018 r. Skarżąca zarzuciła, że wydanie decyzji z mocą wsteczną, tj. od momentu kiedy podjęła pracę zarobkową narusza konstytucyjną zasadę współżycia społecznego, zaś zwrot "rzekomo nienależnej kwoty" spowodowałby całkowitą destabilizację i tak skromnego budżetu.

W wyniku rozpoznania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 13 listopada 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Kolegium podało, że świadczenie wychowawcze stanowiące częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust.1 i ust. 2). Świadczenie to przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art. 4 ust. 3), w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Podkreśliło, że definicja dochodu rodziny została zawarta w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, do której odsyła w tym zakresie art. 2 pkt 1 ustawy. Na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Natomiast za dochód członków rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a - dotyczącego okoliczności związanych z utratą bądź uzyskaniem dochodu przez członka rodziny (art. 2 pkt 2 ustawy). Wyjaśniło Kolegium, że pod pojęciem dochodu należy rozumieć, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 pkt 1 ustawy). Dochód stanowią także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Akcentowało ponadto, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3 ustawy). Przy obliczaniu wysokości dochodu uprawniającego do uzyskania świadczenia wychowawczego, w pierwszej kolejności należy ustalić przeciętne miesięczne dochody poszczególnych członków rodziny osoby ubiegającej się o świadczenie, osiągnięte w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy (w analizowanej sprawie w 2016 r .) z uwzględnieniem dochodów przez nich utraconych i uzyskanych. Następnie tak wyliczone dochody należy zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Kolegium przypominało, że organ pierwszej instancji uchylił decyzję ostateczną z dnia 24 października 2017 r. w części dotyczącej przyznania E. B. świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Podzieliło jednocześnie ustalenia organu pierwszej instancji, że uzyskując w styczniu 2018 r. dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości 2.027,67 zł, skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe w wysokości 800,00 zł, uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Kolegium wskazało, że miesięczny dochód rodziny E. B. za rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy, tj. za rok 2016 wyniósł 2.263,20 zł, a na osobę w rodzinie 754,40 zł (2.263,20 zł : 3 osoby). Na dochód ten złożyły się dochody z tytułu alimentów na córkę O. C. w kwocie 387,50 zł, alimenty na S. R. w kwocie 200,00 zł, zwrot z tytułu niewykorzystanej ulgi za dzieci za 2015 r. dokonany w 2016 r. w kwocie 49,27 zł oraz dochód uzyskany przez E. B. w czerwcu 2017 r. w kwocie 1.626,43 zł (387,50 zł + 200,00 zł + 49,27 zł = 636,77 zł + 1.626,43 zł = 2.263,20 zł). Z dniem [...] E. B. podjęła zatrudnienie w A Sp. z o.o., uzyskując za miesiąc styczeń 2018 r. dochód w wysokości 2.027,67 zł, i który nadal uzyskuje. Zatem organ pierwszej instancji prawidłowo wyliczył dochód rodziny wnioskodawczyni za styczeń 2018 r. na kwotę 2.664,44 zł. Wyliczając ten dochód organ przyjął dochody miesięczne uzyskane za rok 2016 z tytułu zwrotu ulgi na dzieci oraz świadczeń alimentacyjnych, uwzględniając utratę dochodu uzyskanego w czerwcu 2017 r. w kwocie 1.626,43 zł, co związane było z utratą zatrudnienia oraz uzyskanie dochodu za styczeń 2018 r. w kwocie netto 2.027,67 zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi zatem 2.027,67 zł + 636,77 zł = 2.664,44 zł, a na osobę w rodzinie 888,15 zł (2.664,44 zł : 3 osoby = 888,15 zł) i przekroczył kwotę dochodu uprawniającą stronę do otrzymania świadczenia wychowawczego, tj. kwotę 800,00 zł. Z uwagi na powyższe, Kolegium stwierdziło, że świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko: S. R. nie przysługuje od 1 lutego 2018 r. Zdaniem Kolegium, prawidłowo również organ pierwszej instancji zastosował przepis art. 61 § 1 § 4 K.p.a., albowiem przed wydaniem przedmiotowej decyzji organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego oraz prawidłowo pouczył o przysługującym prawie do czynnego udziału w postępowaniu a także prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom spełniającym wyznaczone w ustawie kryterium dochodowe, w ściśle określonej wysokości, które są wiążące dla organów właściwych w sprawach z zakresu świadczeń wychowawczych. Tym samym organy te nie są uprawnione do ustalania tychże kryteriów na poziomie innym niż wskazany w ustawie, w zależności od indywidualnej sytuacji osób. Powyższe powoduje, że skoro na skutek uzyskania dochodu kryterium dochodowe, określone w ustawie zostało przekroczone, to należało uchylić decyzję przyznającą stronie świadczenie wychowawcze na S. R. Zdaniem Kolegium, wydane w sprawie rozstrzygnięcia, zostały podjęte z poszanowaniem zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP oraz w art. 6 K.p.a. Na zakończenie Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że będąca przedmiotem odwołania decyzja nie dotyczy zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a jedynie uchylenia decyzji przyznającej stronie świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, zatem argumenty odwołania dotyczące konieczności zwrotu nienależnej kwoty świadczeń uznało za wykraczające poza treść skarżonej decyzji i tym samym nie dotyczące przedmiotowego postępowania.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie E. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji odwoławczej oraz o zwolnienie z kosztów wpisu sądowego. W uzasadnieniu skargi podniosła, że przekroczenie kryterium dochodowego było związane z przepracowanymi godzinami nadliczbowymi, co wynika ze specyfiki pracy pracodawcy w sieci sklepu A. Dodała, że odebranie świadczenia "500+", w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego, bardzo drastycznie wpłynęło na jej sytuację finansową. W związku z powyższym wniosła, aby Sąd odniósł się w tej sprawie do konstytucyjnej zasady uznawania współżycia społecznego i pomoc w odpowiedzi na pytanie, czy przyznany okres zasiłkowy w postaci "500+" na okres jednego roku i przekroczenie jej średniego dochodu, który został podany organowi dopiero przy rozpatrywaniu sprawy przyznania zasiłku na dziecko na nowy rok obowiązywania tego zasiłku może być tak dotkliwy w skutkach.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniosło o oddalenie skargi.

Zarządzeniem z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SPP/Op 39/19, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu pozostawił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 13 listopada 2018 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji - Prezydenta Miasta Opola z dnia 24 sierpnia 2018 r., którą orzeczono o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 24 października 2017 r., w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego na syna S. R. na rzecz skarżącej E. B. od dnia 1 lutego 2018 r. U podstaw rozstrzygnięcia zawartego w powyższych decyzjach legło ustalenie organów orzekających w sprawie, że nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny skarżącej spowodowana podjęciem zatrudnienia przez skarżącą od dnia [...], w którym to zatrudnieniu ww. nadal pozostaje i za miesiąc styczeń 2018 r. uzyskała dochód netto w kwocie 2.027,67 zł (na osobę 888,15 zł miesięcznie). Powyższe spowodowało, że został przekroczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynoszący 800 zł uprawniający do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko i w konsekwencji skutkujący obowiązkiem uchylenia decyzji, na mocy której skarżąca nabyła prawo do ww. świadczenia.

Podstawę materialnoprawną poddanej kontroli sądu decyzji stanowiły przepisy cyt. powyżej ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w tym art. 27 ust. 1, stanowiący, że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

Podkreślenia wymaga, że uregulowany w art. 27 ust. 1 ww. ustawy katalog przesłanek weryfikacji ostatecznych decyzji przyznających świadczenie wychowawcze ma charakter zamknięty. Wystąpienie chociażby jednej z wymienionych przesłanek stwarza organowi administracji publicznej możliwość uruchomienia z urzędu stosownego postępowania w celu weryfikacji decyzji ostatecznej. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że brzmienie przywołanego wyżej art. 27 ust. 1 ustawy jest tożsame z treścią art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1253, z późn.zm.), zatem wypracowane na tle art. 32 ust. 1 tej ustawy poglądy judykatury pozostają niewątpliwie aktualne na tle problematyki świadczeń wychowawczych. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się bowiem, że decyzja zmieniająca lub uchylająca przyznane świadczenie rodzinne ma charakter konstytutywny. Decyzja taka powoduje więc zmianę lub uchylenie dotychczasowych uprawnień danej osoby, jednak może ona wywierać skutki ex tunc, czyli na przyszłość (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 15/15, 27 września 2017 r., sygn. akt I OSK 196/16, oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Warszawie z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 976/16, Poznaniu z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 451/17, Kielcach z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 476/17 - wszystkie dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA), pod adresem http://orzeczeniansa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie organy prowadzące postępowanie za podstawę weryfikacji ostatecznej decyzji z dnia 24 października 2017 r. przyznającej skarżącej świadczenia wychowawcze na dzieci S. R. oraz O. C. w trybie art. 27 ust. 1 ustawy, przyjęły przesłankę zmiany sytuacji dochodowej rodziny skarżącej, wynikającą z faktu uzyskania przez skarżącą w miesiącu styczniu 2018 r. dochodu w wyższej kwocie, wynikającej z umowy o pracę w dnia [...]. W rezultacie, po uwzględnieniu tak ustalonej przez organy nowej sytuacji dochodowej rodziny skarżącej, tj. dochodu uzyskanego w przeliczeniu na osobę w rodzinie od 1 lutego 2017 r., organy przyjęły, że nastąpiło przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego w kwocie 800 zł, uprawniającego do pobierania świadczenia wychowawczego.

Stanowisko organów obu instancji w tej kwestii jako wadliwe nie zasługuje na aprobatę. Przede wszystkim zauważyć należy, że stosownie do art. 5 ust. 1 i 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (czyli matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka), w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. W świetle art. 7 ustawy dochód ustalany jest z uwzględnieniem instytucji uzyskania i utraty dochodu zdefiniowanych w art. 2 pkt 19 i pkt 20. Jednocześnie z definicji "dochodu członka rodziny" (art. 2 pkt 2 ustawy) wynika, że jest nim wynik podzielenia rocznego dochodu przypadającego na członka rodziny przez liczbę miesięcy w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, czyli uśredniony arytmetycznie, w takiej samej wysokości w każdym miesiącu, definiowany przez ustawodawcę jako przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a ustawy. Oznacza to, że dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym powinien być doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a tak otrzymana całkowita kwota podzielona przez 12 miesięcy oraz liczbę członków rodziny. Podstawową przesłanką do przyznania świadczeń rodzinnych jest bowiem spełnienie kryterium dochodowego rozumianego jako przeciętny miesięczny dochód uzyskany w skali roku kalendarzowego, jednocześnie przyjmuje się, że zasada ta ma również zastosowanie w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a więc dochód ten również należy liczyć w stosunku rocznym (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 789/14, z dnia 31 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 280/14 - dostępne na stronie internetowej CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych, podkreśla się, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę do ustalania prawa do świadczenia wychowawczego, do obliczanego dochodu dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, przy czym odnośnie wysokości owego miesięcznego dochodu bierze się pod uwagę wysokość uzyskaną w miesiącu następnym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu; ponadto ustawodawca zastrzegł, że takiego "dodania" dokonuje się, jeżeli dochód "uzyskany" jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Istotą przepisu art. 7 ust. 3 ustawy jest "uzyskiwanie dochodu", nie zaś sam fakt zatrudnienia, a warunkiem jego zastosowania jest ponadto warunek tożsamości dochodu "uzyskanego" z dochodem uzyskiwanym w trakcie okresu świadczeniowego. Ustawodawca zakłada bowiem doliczenie wyłącznie dochodu długotrwale uzyskiwanego. Zatem, przyjęta przez ustawodawcę zasada kontynuacji eliminuje możliwość powiększenia dochodu o dochód uzyskany w przypadku, gdy nie jest on już uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia (por. wyroki WSA: w Bydgoszczy z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 596/17, w Rzeszowie z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 878/17, w Gliwicach z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 139/17, w Warszawie z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 403/17, w Krakowie z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1178/17, wszystkie dostępne na stronie internetowej CBOSA).

W przekonaniu Sądu, przyjęcie stanowiska przeciwnego, prezentowanego przez organ i w rezultacie jednorazowe doliczenie kwoty dochodu uzyskanego w roku następującym po roku, z którego dochód uwzględnia się przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego, decydowałoby w sposób znaczący o przyznaniu takiego świadczenia i pozbawiałoby wsparcia rodzinę o stosunkowo niskich dochodach. Praktyka taka stałaby w sprzeczności z art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483 ze zm.), stanowiącym, że rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.

Mając na względzie powyższe regulacje i sformułowane na ich tle poglądy sądów administracyjnych oraz przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sposób obliczenia dochodu rodziny skarżącej, w ocenie Sądu organy - co do zasady - słusznie przyjęły, że w niniejszej sprawie zachodzi konieczność ponownego przeliczenia dochodu z uwzględnieniem treści art. 7 ust. 3 ustawy, jednakże uczyniły to w nieprawidłowy sposób. Jak bowiem wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, podobnie jak i decyzji organu odwoławczego, wyliczając dochód rodziny organ doliczył do niego wynagrodzenie uzyskane przez skarżącą - za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, to jest za styczeń 2018 r. w kwocie 2.027,67 zł i na tej podstawie - w oparciu o przedstawione wyliczenie dochodu - oparły w istocie swoje stanowisko, iż świadczenia pobrane za okres od 1 lutego 2018 r. do 30 września 2018 r. (a zatem do końca okresu zasiłkowego) są świadczeniami przyznanymi niezasadnie, do którego to stanowiska uprawniać miał organy fakt przekroczenia kryterium dochodowego w miesiącu styczniu 2018 r.

W ocenie Sądu, uchylenie decyzji z dnia 24 października 2017 r. będące wynikiem jej weryfikacji w trybie art. 27 ust. 1 ustawy, od dnia 1 lutego 2018 r. w przypadku uzyskania jednorazowej kwoty dochodu wynika z niewłaściwej wykładni art. 7 ust. 3. Przy interpretacji art. 7 ust. 3 ustawy organy orzekające pominęły niewątpliwie końcowe sformułowanie w nim zawarte, a mianowicie wskazanie, że dochód uzyskany ma być uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Oznacza to, że dochód uzyskany w styczniu 2018 r. mógłby rzutować na sytuację dochodową rodziny, gdyby był uzyskiwany w dalszym ciągu od 1 lutego 2018 r., a taka sytuacja nie miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W przedmiotowej sprawie organy ograniczyły się jedynie do analizy sytuacji dochodowej rodziny skarżącej do jednego miesiąca, tj. stycznia 2018 r., bez jakiegokolwiek zweryfikowania, czy w całym okresie zasiłkowym osiągnięty dochód spowodowała przekroczenie kryterium dochodowego w kwocie 800 zł. Oznacza to, że organy nie uwzględniając powyższej okoliczności dopuściły się naruszenia art. 7 ust. 3 ustawy, co w konsekwencji skutkuje także naruszeniem art. 27 ust. 1 ustawy w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Na podstawie bowiem błędnej wykładni art. 7 ust. 3 ustawy, organy uznały, iż w sprawie wystąpiła przesłanka zmiany sytuacji dochodowej rodziny skarżącej, uprawniająca do uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 24 października 2017 r. w trybie art. 27 ust. 1 ustawy. Tymczasem okresem, który powinien być brany pod uwagę w rozważanym kontekście, jest okres od miesiąca po uzyskaniu dochodu do końca okresu zasiłkowego, a prawidłowa weryfikacja tytułu do pobierania przedmiotowych świadczeń wymagała rozważenia kwestii występowania tego dochodu skarżącej w tym okresie. W konsekwencji dopiero analiza uzyskanych w tym okresie dochodów przez E. B., bądź ich braku w tym okresie, może mieć wpływ na ustalenie dochodu w trybie art. 7 ust. 3 powołanej ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

W rezultacie stan faktyczny sprawy niniejszej nie został dostatecznie ustalony, co skutkuje naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., które niewątpliwie ma istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ administracyjny zastosuje się do powyższej oceny prawnej, przeprowadzi rzetelne postępowanie wyjaśniające w kontekście wystąpienia w sprawie przesłanki zmiany sytuacji dochodowej rodziny skarżącej i podejmie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa znajdującym w niej zastosowanie, rozważając przy tym zwłaszcza kwestię zasadności weryfikacji decyzji z dnia 24 października 2017 r. w trybie art. 27 ust. 1 ustawy. Przyjęte stanowisko organu uzasadni zgodnie z normą art. 107 § 3 K.p.a., stosownie do uregulowań zawartych w art. 153 p.p.s.a.

W związku z powyższym sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.