Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2611/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 6, art. 107 § 3, art. 11
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 299
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - t.j.
article: § 4 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2015 poz 1236
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości  uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia  zasadniczego.
article: art. 1 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 161
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 26 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1182/19 w sprawie ze skargi S. S. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1182/19 oddalił skargę S.S. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Raportem z [...] marca 2018 r. S.S. (dalej: "skarżący") wystąpił do Komendant Głównego Policji (dalej: "KGP") o doliczenie do wysługi stażu pracy w gospodarstwie rolnym jego rodziców od 2 września 1992 r. do 19 listopada 1996 r. Do raportu załączył zaświadczenie Wójta Gminy N. z [...] marca 2018 r. potwierdzające, że wnioskodawca w ww. okresie pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, tj. D. i S. S. Jak ustalono w toku postępowania przed organem, powyższe zaświadczenie zostało wydane na podstawie zeznań dwóch świadków. W ramach tego postępowania, w obecności strony ponownie uzupełniająco przesłuchano świadków, tj. K.W. oraz T.S..

Rozkazem personalnym nr [...] z [...] grudnia 2018 r. Komendant Główny Policji odmówił skarżącemu prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w okresie od

2 września 1992 r. do 19 listopada 1996 r. Zdaniem organu, nie można było na podstawie przedstawionych przez policjanta dowodów stwierdzić, by wykonywał on stałą pracę w gospodarstwie rolnym, bowiem jedynie pomagał rodzicom w jego prowadzeniu. W ocenie organu, pomoc skarżącego nie była przy tym niezbędna dla funkcjonowania tego gospodarstwa rolnego. W tym stanie rzeczy, brak jest podstaw do przyznania policjantowi prawa do wzrostu uposażenia z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców we wnioskowanym okresie.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.

U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.") rozkazem personalnym z [...] lutego 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy własny rozkaz personalny z [...] grudnia 2018 r. nr [...].

S.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę S.S. uznając, że zaskarżony rozkaz personalny został wydany zgodnie z prawem.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że działający w sprawie organ przeprowadził postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego w sposób prawidłowy, zgromadził wystarczający do wydania rozkazów personalnych materiał dowodowy, który ocenił w sposób kompletny, wyprowadzając z niego logiczne wnioski, które znalazły swoje odzwierciedlenie w ich uzasadnieniach.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ nie naruszył zasad postępowania. W szczególności zasadnie Komendant Główny Policji nie poprzestał na samych zeznaniach świadków, ale dokonał oceny sprawy w kontekście innych zgromadzonych dowodów, w tym wyjaśnień samego skarżącego, a także dokumentów zgromadzonych w jego aktach osobowych, biorąc przy tym pod uwagę dostępne informacje o podejmowanych przez skarżącego aktywnościach i zajęciach po ukończeniu 16 roku życia. Organ prawidłowo dokonał również oceny z uwzględnieniem wielkości i profilu gospodarstwa rolnego, jak również ilości pracujących w nim osób. Nie można uznać za nielogiczną czy oderwaną od doświadczenia życiowego ocenę, że w gospodarstwie rolnym o powierzchni około 6 ha, z czego 2 ha zajmowały grunty orne oraz 4 ha łąki i pastwiska, w którym prace wykonywali rodzice i starszy brat skarżącego, prowadzona uprawa roślinna i hodowla zwierząt osiągnęła tak znaczne rozmiary, że skarżący musiał w sposób stały świadczyć pracę a nie dorywczo pomagać rodzicom. Już tylko z tego względu podzielić należy stanowisko KGP, że w świetle zebranego materiału dowodowego brak jest podstaw do uznania, że skarżący wykonywał w gospodarstwie rolnym rodziców pracę o obiektywnie stałym charakterze. Nie można bowiem uznać, że do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego rodziców, uwzględniając jego areał, strukturę produkcyjną, w szczególności brak wyspecjalizowanej produkcji roślinnej

i zwierzęcej, niezbędna była stała praca skarżącego, który jednocześnie był uczniem szkoły ponadpodstawowej w systemie stacjonarnym.

Sąd I instancji podkreślił, że nie można przy tym kwestionować, czego nie czyni również organ, że skarżący niewątpliwie realizował określone obowiązki w gospodarstwie rolnym rodziców, jednak nie przekraczały one wymiaru doraźnej pomocy świadczonej przez dzieci na rzecz członków rodziny prowadzących gospodarstwo rolne. Odróżnienie pomiędzy zwyczajową pomocą a pracą stałą w indywidualnym gospodarstwie rolnym musi być bowiem dokonywane przy uwzględnieniu rozmiaru gospodarstwa, profilu gospodarstwa, jego zmechanizowania, osób w nim faktycznie wykonujących prace oraz istniejącej obiektywnie istotności wkładu pracy wnioskodawcy w funkcjonowanie gospodarstwa, co działający w sprawie organ uczynił.

Podsumowując Sąd I instancji uznał, że działający w sprawie organ prawidłowo przyjął, że świadczona przez skarżącego praca w gospodarstwie rolnym jego rodziców

nie mogła być uznana za "stałą pracę", o której mowa w art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2019 r. poz. 299 z późn. zm., zwana dalej: "ustawa o ubezpieczeniu rolników"). Niezależnie zatem, czy w realiach niniejszej sprawy właściwym jest mówienie o "pracy" skarżącego na miarę jego ówczesnych możliwości, czy też o "pomocy" w gospodarstwie rolnym, nie sposób jest przyjąć, by była ona świadczona w rozmiarach rzeczywiście i obiektywnie istotnych dla funkcjonowania indywidualnego gospodarstwa rolnego z uwagi na jego powierzchnię, profil, a także ilość osób w nim pracujących. Podkreślić należy, że ratio legis omawianych regulacji było zrównanie pracy domownika rolnika w indywidualnym gospodarstwie

rolnym z rzeczywistą pracą (służbą), nie zaś stworzenie dodatkowych przywilejów dla wszystkich członków rodziny rolnika pomagających mu w prowadzeniu gospodarstwa rolnego.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł S.S., zaskarżając wyrok

w całości i zarzucając mu:

I. naruszenie prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na

rozstrzygnięcie sprawy polegające na nietrafnej ocenie ze strony Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, prawidłowości przeprowadzenia przez Komendanta Głównego Policji postępowania administracyjnego i zastosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez WSA skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji mimo naruszenia przez ten organ wskazanych powyżej przepisów postępowania poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób rzetelny, wnikliwy z zachowaniem zarówno interesu społecznego jak i interesu strony, w tym w szczególności z pominięciem przy jego ocenie istotnych faktów i okoliczności wykazanych w ramach postępowania dowodowego, w tym faktu, iż rodzice skarżącego - rolnicy, oprócz prowadzenia gospodarstwa rolnego oboje pracowali zawodowo w pełnym wymiarze godzin, co wymagało pełnego zaangażowania się w pracę na gospodarstwie skarżącego, a także,

że brat skarżącego jedynie na początku pomagał w gospodarstwie rodziców oraz faktu,

iż gospodarstwo rolne rodziców skarżącego było ponad sześciokrotnie większe niż minimum areału wymagane dla uznania gruntów rolnych za gospodarstwo rolne, które to okoliczności miały istotne znaczenie - przy swobodnej a nie dowolnej ocenie materiału dowodowego, dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, a zatem i dla subsumpcji przepisów prawa materialnego,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez WSA skargi na zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji mimo naruszenia przez ten organ przepisu art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji, mimo jej obszerności, z pominięciem wyjaśnienia, z jakich powodów organ uznał zeznania świadków za niewiarygodne mając na względzie upływ czasu, od okresu o jakim świadczyli, z jakich przyczyn przyjął, że praca zawodowa obojga rodziców skarżącego, w pełnym wymiarze czasu pracy, świadczy o tym, iż praca skarżącego nie była w gospodarstwie rolnym istotna - niezbędna, a także w oparciu o jakie przepisy lub kryteria organ przesądził, że gospodarstwo rolne rodziców skarżącego było zbyt małe (6 h) aby była w nim niezbędna praca trzech osób - rodziców i skarżącego i w oparciu o jakie przesłanki uznał, że nie była to praca a jedynie pomoc doraźna świadczona przez wszystkie dzieci rolników,

3. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez podjęcie zaskarżonego orzeczenia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego,

4. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:

• sporządzenie przez WSA uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób lakoniczny i ogólnikowy, by nie powiedzieć uniwersalny, w tym w szczególności bez merytorycznego odniesienia się do zarzutów skargi, kwestionujących między innymi ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego sprawy,

• bezkrytyczne przyjęcie przez WSA stanowiska organu jako swojego bez dokonania samodzielnej oceny pełnego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, na co wskazuje przede wszystkim brak, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, stanowiska WSA co do wiarygodności zeznań świadków będących podstawą ustaleń faktycznych, okoliczności związanych z praca zawodową rodziców skarżącego - rolników i wpływu tego faktu na zaangażowanie skarżącego w prace w gospodarstwie, a tym samym ocenę czy jego działalność w gospodarstwie - praca była istotna i niezbędna, wobec nieobecności rodziców, uzasadnienia w oparciu o jakie przesłanki WSA uznał, że

6 h gospodarstwo było zbyt małe, aby konieczna była w nim praca skarżącego i wskazania w oparciu o jakie dowody WSA uznał, że praca skarżącego w gospodarstwie rodziców była jedynie doraźna pomocą, a nie pracą i poprzestanie w tym zakresie jedynie na stwierdzeniu, że organ przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, zgromadził wystarczający do wydania decyzji materiał dowodowy, który ocenił w sposób kompletny, wyprowadzając z niego logiczne wnioski, które znalazły swoje odzwierciedlenie w ich uzasadnieniach

II. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1) art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu rolników w zw. z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalenia wysługi lat, od której uzależniony

jest wzrost uposażenia zasadniczego (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1236, zwane dalej: "rozporządzeniem"), i w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. nr 54 poz. 310 ze zm., zwana dalej: "ustawa ubezpieczeniowa") poprzez jego błędną interpretację i niezastosowanie polegającą na przyjęciu, iż do uznania osoby za domownika w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu rolników konieczna jest praca na dużym gospodarstwie rolnym o określonej specjalizacji, a zatem w przypadku 6 h gospodarstwa rolnego rodziców skarżącego o charakterze ogólnorolnym warunek ten nie jest spełniony, a zatem brak jest możliwości zaliczenia pracy w takim gospodarstwie do stażu pracy, podczas gdy z literalnego brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, iż ustawodawca nie wprowadził dodatkowego warunku w przypadku gospodarstwa rolnego co do jego wielkości, co oznacza, że już 1 h gospodarstwo spełnia warunki określone w art. 6 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu rolników,

2) art. 101 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia i w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy ubezpieczeniowej w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu rolników poprzez ich niezastosowanie i tym samym niezaliczenie skarżącemu okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia 2 września 1992 r. do 19 listopada 1996 r., mimo spełnienia przez niego przesłanek warunkujących uznanie go za domownika w świetle art. 6 pkt 2 cyt. ustawy.

Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie. Jednocześnie zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpatrzenie sprawy na rozprawie.

Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Odnosząc się zatem do zarzutów naruszania przepisów postępowania, to uznać należy

je za bezzasadne.

I tak przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. mógłby zostać naruszony, gdyby Sąd I instancji na przykład przesłuchał świadków lub oparł swe rozstrzygnięcie na materiale innym niż ten, który zawarty jest w aktach sprawy. Tymczasem podstawą orzekania przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie był materiał dowodowy zgromadzony i przedstawiony przez organy administracyjne w ramach przedmiotowego postępowania. Nie można zatem zarzucić

Sądowi I instancji, że orzekł w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym. Nadto art. 133

§ 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego przez sąd pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., I OSK 1350/11, LEX nr 1149159; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2011 r., II OSK 1609/10, LEX nr 1132105). Należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy, od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., I OSK 1749/11, LEX nr 1145067). W rozpoznawanej sprawie zaskarżony wyrok został wydany na podstawie kompletnych akt administracyjnych, w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie, w której zapadła zaskarżona decyzja. Okoliczność, że ocena materiału dowodowego przedstawiona przez Sąd I instancji nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego kasacyjnie, nie daje podstawy do uwzględnienia zarzutu naruszenia w/w przepisu

Kolejny, podany jako naruszony, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku i ma charakter formalny. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku nie spełnia określonych w nim warunków. W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 9/09 ONSAiWSA 2010/3/39) bądź uniemożliwia dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z dnia: 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09). W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala zatem na prześledzenie toku rozumowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i poznanie motywów, jakimi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Podkreślenia wymaga, iż za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, czy procesowego. Fakt reprezentowania odmiennego poglądu prawnego przez skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku.

Niezasadne są także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw.

z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. "poprzez nieuwzględnienie skargi". Po pierwsze zwrócić należy uwagę, iż Sąd I instancji nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a więc

nie mógł go naruszyć. Nadto przepis ten ma charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd administracyjny jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa procesowego, które uzasadniałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Zatem art. 145 §

1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Otóż Sąd I instancji skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a., co oznacza, że przepis art. 145 § 1

pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie stanowił podstawy prawnej zaskarżonego skargą kasacyjną rozstrzygnięcia. Po drugie jak wynika z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Tymczasem strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała żadnej ze wskazanych postaci naruszenia przepisów postępowania. Z treści zarzutu oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej można się jedynie domyślać, że zarzut ten odnosi się do niezastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Po trzecie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. zasadniczo nie jest dopuszczalne formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako zarzutu naruszenia przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2004 r., OSK 284/04, niepubl., wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r.,

I OSK 1807/07, LEX nr 525973; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, LEX nr 342527; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, LEX nr 327781; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, LEX nr 1136684; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., II OSK 329/12; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., I OSK 2255/12; wyrok NSA z

dnia 8 września 2017 r., I OSK 3080/15). Wprawdzie nie dyskwalifikowałoby zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie na niezastosowanie określonego przepisu, o ile strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazałaby przepis, który w jej przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez nią wskazywanego - wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Tego jednak wymogu nie spełnia omawiany zarzut skargi kasacyjnej skoro strona skarżąca kasacyjnie nie powołuje art. 151 p.p.s.a., jak również nie czyni tego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Powyższe okoliczności sprawiają, że podniesione zarzuty naruszenia wskazanych przepisów k.p.a. nie zostały prawidłowo powiązane z określonym przepisem Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Nawet gdyby przyjąć, że wystarczające było wskazanie wyłącznie przepisu, który w ocenie strony skarżącej kasacyjnie powinien być zastosowany przez Sąd I instancji, to w realiach niniejszej sprawy zarzut naruszenia niestosowanego przez Sąd I instancji art. 145 §

1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. nie mógłby odnieść skutku. W szczególności nie sposób zarzucić organom administracji publicznej, że nie orzekały na podstawie przepisów prawa naruszając art. 6 k.p.a. Strona nie wskazała żadnego przepisu zastosowanego w sprawie przez organ, który w momencie orzekania nie obowiązywał lub też działań, które nie miałyby oparcia w obowiązujących przepisach prawa. W skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie stanowiska Sądu

I instancji o wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego sprawy i jego ocenie. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepisy prawa materialnego będące podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Celem każdego postępowania wyjaśniającego nie jest ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych łączących się z daną sprawą, lecz okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia norm prawa materialnego znajdujących w tej sprawie zastosowanie. Strona

skarżąca kasacyjnie nie wskazała także jakie jeszcze inne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody istniały, a nie zostały przez organy przeprowadzone naruszając art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie organ zgromadził materiał dowodowy adekwatny na datę wydania rozkazu personalnego. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej istota tego zarzutu sprowadza się właściwie do błędnej oceny materiału dowodowego. Norma z art. 80 k.p.a. określająca zasadę swobodnej oceny dowodów przez organ mogłaby zostać zakwestionowana poprzez wykazanie, że oceny tej organ dokonał w sposób dowolny.

Zasada swobodnej oceny dowodów wyznaczana jest wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których organ rozważa materiał dowodowy jako całość w świetle koniecznych przesłanek wynikających z normy prawa materialnego. I takiej dowolności w ustalaniu przez organy stanu faktycznego sprawy oraz jego oceny Sąd I instancji się nie dopatrzył, a skarga kasacyjnie skutecznie tej oceny nie podważyła.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem art. 107 § 3 k.p.a. "uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa". Sąd I instancji naruszyłby powyższy przepis, gdyby oddalił skargę uprzednio stwierdzając, że uzasadnienie decyzji nie zawierało elementów wskazanych w art. 107 § 3 k.p.a., a uchybienie to czyniąc decyzję niekontrolowalną mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bądź uchylając decyzję mimo że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawierało wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a. umożliwiając skontrolowanie decyzji. W sytuacji, gdy w ocenie Sądu I instancji zaskarżona decyzja poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej i nie jest decyzją wadliwą, oddalenie skargi na tę decyzję stanowiło prawidłowe zrealizowanie kompetencji Sądu określonej w art. 151 p.p.s.a., a tym samym uchylenie decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. byłoby niekonsekwentne. Sąd I instancji uznał także, że zgodnie z brzmieniem art. 11 k.p.a. organ wyjaśnił stronom zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. To, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z tymi wyjaśnieniami, czy też go one nie przekonują, nie oznacza, że przepis ten został naruszony. Sąd I instancji nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja nie poddawała się kontroli ze względu na lakoniczność uzasadnienia lub sprzeczność motywów zawartych w uzasadnieniu decyzji wskazujących na naruszenie art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.

Jako niezasadne ocenić także należy zarzuty naruszenia prawa materialnego. I tak zarzut naruszenia art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu rolników w zw. z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia i w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. ustawy ubezpieczeniowej odniesiony został do jego błędnej interpretacji i niezastosowania. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, W takim przypadku autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić,

że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd I instancji stwierdził, że "do uznania osoby za domownika w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu rolników konieczna jest praca na dużym gospodarstwie rolnym o określonej specjalizacji".

Odnotowując fakt, iż ustawa o ubezpieczeniu rolników nie ma jednostki redakcyjnej oznaczonej jako "art. 6 ust. 1", to Sąd I instancji jedynie przytoczył brzmienie art. 6 pkt 2 tej ustawy, wskazał na rozumienie pojęcia "stała praca" oraz odniósł się do charakteru pracy "domownika". Stwierdził także, ze "pomiędzy stronami nie ma co do zasady sporu` odnośnie przesłanek, jakie powinny być spełnione, aby było możliwe wliczanie okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do stażu pracy (wysługi lat)". Co więcej również autor skargi kasacyjnej nie przedstawia szczególnego, a zwłaszcza odmiennego od przyjętego przez Sąd I instancji rozumienia art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu rolników. Jak wynika z uzasadnienia tego zarzutu odwołuje się ono w zasadzie do oceny stanu faktycznego przyjętego w sprawie, a nie do wykładni przepisu. Stanowi to polemikę z ustaleniami stanu faktycznego przejętymi przez organy oraz zaakceptowanymi przez Sąd I instancji. Bowiem to w ramach oceny stanu faktycznego Sąd I instancji podniósł, iż sporne pomiędzy stronami jest, "czy świadczona przez skarżącego w konkretnych warunkach praca, tj. w sytuacji, kiedy pobierał naukę w szkole, a gospodarstwo rolne, w którym mieszkał i pracował było stosunkowo niewielkie (około 6 ha) i oprócz skarżącego prace w gospodarstwie wykonywali także jego rodzice oraz starszy brat, może być uznana za pracę stałą, a nie dorywczą." Analizując przedstawiony materiał dowodowy WSA w Warszawie przyjął, że organy samodzielnie i prawidłowo oceniły stan faktyczny oraz że "nie można uznać za nielogiczną

czy oderwaną od doświadczenia życiowego ocenę, że w gospodarstwie rolnym o powierzchni około 6 ha, z czego 2 ha zajmowały grunty orne oraz 4 ha łąki i pastwiska, w którym prace wykonywali rodzice i starszy brat skarżącego, prowadzona uprawa roślinna i hodowla

zwierząt osiągnęła tak znaczne rozmiary, że skarżący musiał w sposób stały świadczyć pracę a nie dorywczo pomagać rodzicom. (...) w świetle zebranego materiału dowodowego brak

jest podstaw do uznania, że skarżący wykonywał w gospodarstwie rolnym rodziców pracę o obiektywnie stałym charakterze." Tym samym przy pomocy tego zarzutu – naruszenia prawa materialnego - skarżący kasacyjnie kwestionuje ustalenia faktyczne. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie

nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana

wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09). Jak wskazano wyżej skarżący kasacyjnie nie zakwestionował skutecznie przyjętego w sprawie stanu faktycznego.

W konsekwencji niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 101 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia i w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy ubezpieczeniowej w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu rolników poprzez ich niezastosowanie, skoro nie zostały spełnione przesłanki do ich zastosowania.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie

art. 184 p.p.s.a.