Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2729/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 5 ust.1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2022 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister" lub "organ") postanowieniem z 16 września 2022 r. nr DAP-WPK-727-1-517/2021/MGa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Krośnieńskiego (dalej jako "Wojewoda") z 1 lipca 1992 r. znak: GP.II.GG.7212/4292/91/92 stwierdzającej nabycie przez Gminę I.-Z. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...] w obrębie I. Z..

Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda decyzją z 1 lipca 1992 r., działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa komunalizacyjna", stwierdził nabycie przez Gminę I.-Z. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], zabudowanej budynkiem głównym sanatoryjnym "[...]", stacją [...], budynkiem zakładu przyrodo-leczniczego, budynkiem warsztatowo-magazynowym, będącej w użytkowaniu Związku Spółdzielni Inwalidów w W., w jednostce ewidencyjnej obrębie I. Z., uregulowanej w księdze wieczystej [...].

H. B. (dalej jako "skarżąca") w dniu 10 września 2021 r. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji i o zawieszenie postępowania nadzorczego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, ze nieruchomość, której dotyczy ww. decyzja nie stanowiła własność Skarbu Państwa w chwili jej wydania. W przedmiocie potwierdzenia, że nieruchomość nie przeszła na własność Skarbu Państwa toczy się bowiem postępowanie przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z kolei Wojewoda Podkarpacki w pierwszej instancji rozstrzygnął już, że ww. nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Decyzja wydawana w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10 poz. 51 ze zm.), jest decyzją deklaratywną, na mocy której organ stwierdza, że nieruchomość nie przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Decyzja ta wywołuje skutki ex tunc. Tym samym właścicielami nieruchomości stanowiących szereg działek położonych w I.-Z. byli spadkobiercy jej przedwojennych właścicieli. Skoro nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani gminy w chwili wydania decyzji, to jej rozdysponowanie nie było możliwe, a zatem mamy do czynienia z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 oraz art. 18 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

Minister postanowieniem z 16 września 2022 r., na podstawie art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a." odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1 lipca 1992 r. W uzasadnieniu postanowienia przywołał treść art. 28 K.p.a. i wskazał, że interes prawny w postępowaniu administracyjnym musi mieć swoje źródło w przepisach prawa materialnego. Stronami postepowania toczącego się w trybie ustawy komunalizacyjnej są tylko Skarb Państwa - jako dotychczasowy właściciel mienia oraz gmina, która mienie to przejmuje, ponieważ postępowanie dotyczy interesu prawnego tych podmiotów. Inne osoby mogą brać udział w postepowaniu komunalizcyjnym, gdy wykażą, że mienie nim objęte stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji. Jak wynika z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, który stanowił materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji, aby mienie mogło stać się własnością gminy, musiało w dniu 27 maja 1990 r. być mieniem Skarbu Państwa. Z wyjaśnień skarżącej wynika natomiast, że nie jest prawomocnie zakończone postępowanie o wydanie w trybie § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej decyzji stwierdzającej, że stanowiąca własność spadkobierców m.in. E. Z. nieruchomość objęta lwh [...] gm. Kat. I. nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W tej sytuacji uznać należało, że skarżąca w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody nie wykazała swojej legitymacji do żądania wszczęcia postępowania, bowiem nie przedstawiła dokumentu wskazującego na jej tytuł prawny do ww. nieruchomości. Co więcej, ze znajdującego się w aktach postanowienia Państwowego Biura Notarialnego z 2 września 1991 r. wynika, że m.in. dla dz. nr [...] położonej w I.-Z., założono księgę wieczystą nr [...] i wpisano w niej prawo własności na rzecz Skarbu Państwa. Wpis w księdze wieczystej jest natomiast podstawowym dokumentem wskazującym na prawo własności. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2022 r. poz. 1728), domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Na marginesie organ wskazał, że nawet ewentualne przedstawienie decyzji orzekającej, że sporna nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, również nie spowoduje przyznania skarżącej przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, bowiem prawo własności Skarbu Państwa zostałoby podważone dopiero w wyniku postępowania zakończonego wiele lat później, niż zapadła decyzja komunalizacyjna. Inaczej mówiąc wykazanie, że kilka dekad wcześniej poprzednicy prawni wnioskodawcy legitymowali się prawem własności - nie jest wystarczające do przyznania statusu strony ich następcom. Interes prawny musi być bowiem konkretny i rzeczywisty, i powinien mieć związek z danym postępowaniem prowadzonym w danym miejscu i czasie, i na podstawie określonego stanu prawnego. Dla możliwości skutecznego zainicjowania postępowania weryfikującego komunalizację mienia Skarbu Państwa istotne jest wykazanie prawa własności nie kiedykolwiek - lecz w dacie komunalizacji. Skoro więc skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do ww. nieruchomości w dacie komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r., jak również nie posiada go obecnie, to występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie wykazała, że postępowanie to dotyczy jej interesu prawnego. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania Minister zauważył, że w pierwszej kolejności musi być prowadzone postępowanie administracyjne, aby można było je zawiesić. Skoro odmówiono wszczęcia postępowania nadzorczego, to wniosek o zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. jest bezprzedmiotowy.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie, zarzucając organowi naruszenie:

1. art. 61a § 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie, mimo przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego, podczas gdy przepis art. 61a § 1 K.p.a. znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku oczywistego braku interesu prawnego strony, niewymagającego prowadzenia postępowania wyjaśniającego;

2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie dokumentów w postaci postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku złożonych przez skarżącą wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji i w konsekwencji przyjęcie, że skarżąca nie wykazała kto był właścicielem nieruchomości w dacie komunalizacji, podczas gdy z przedłożonych postanowień wynika, że kto i w jakich udziałach był właścicielem tej nieruchomości zarówno w dacie komunalizacji, jak i w dacie złożenia podania inicjującego postępowanie;

3. art. 61a § 1 w zw. z art. 157 § 2 w zw. z art 28 i art. 30 § 4 K.p.a. przez błędne przyjęcie, że podanie w sprawie pochodzi od osoby niebędącej stroną, podczas gdy:

a) skarżąca, jako spadkobierczyni właścicieli majątku Iwonicz-Zdrój z daty przeprowadzenia reformy rolnej, zgodnie z rzeczywistym materialnoprawnym stanem, obecnie jest współwłaścicielem nieruchomości objętych decyzją Wojewody kwestionowaną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, a w dacie komunalizacji współwłaścicielami nieruchomości byli jej poprzednicy prawni,

b) w toku jest prowadzone m.in. z udziałem skarżącej postępowanie o stwierdzenie ze skutkiem ex tunc, że nieruchomości stanowiące majątek I.-Z. nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, a Wojewoda Podkarpacki wydał nieprawomocną decyzję m.in. co do nieruchomości objętej kwestionowaną decyzją komunalizacyjną, a co za tym idzie, własność nieruchomości od początku przysługiwała i przysługuje nadal spadkobiercom dawnych właścicieli ww. majątku,

- a skarżąca okoliczności te wykazała w toku postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem, przy czym jednocześnie brak wydania do dnia dzisiejszego ostatecznej decyzji w przedmiocie niepodpadania nieruchomości stanowiących majątek I.-Z. pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie może stanowić okoliczności obciążającej skarżącą i mającej determinować rzekomy brak jej interesu prawnego;

4. art. 7 w zw. z art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 2, w zw. z art. 64 ust. 1-3 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), powoływanej dalej jako "Konstytucja RP" poprzez odmowę skarżącej prawa do ochrony jej prawa własności, mimo wykazania słusznego interesu strony związanego z materialnoprawnym statusem skarżącej jako współwłaściciela nieruchomości objętych decyzją Wojewody.

Skarżąca wniosła jednocześnie o zwrócenie się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o akta sprawy GZ.rn.625.304.20i9 – oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w aktach ww. sprawy na okoliczność: wszczęcia w 2013 r. i prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia, że nieruchomości stanowiące majątek I.-Z. oraz zespół pałacowo-parkowy w I. nie były objęte art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz wydania przez Wojewodę Podkarpackiego decyzji stwierdzającej, że m.in. nieruchomość, co do której skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, nie podpadała poddziałanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie i wskazał, że zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, (...), przy czym jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie skarżąca, mimo prawidłowego pouczenia, nie wyczerpała wszystkich środków zaskarżenia, mianowicie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tymczasem cytowanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził wybór sposobu zaskarżenia, który odnosi się jedynie do decyzji. Zdaniem Ministra, skarga na powyższe postanowienie jest zatem niedopuszczalna i z tej przyczyny powinna zostać odrzucona. Z ostrożności procesowej, organ wniósł również o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku organu o odrzucenie skargi wskazać należy, że skarga w tej sprawie jest dopuszczalna. Sąd podziela w tej kwestii stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w postanowieniach z: 5 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 4439/18; 11 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 1269/18; 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1154/18; 24 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 1271/18; 23 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 3975/18 (https://cbois.nsa.gov.pl), w którym wskazuje się, że zgodnie z art. 127 § 3 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z kolei w świetle art. 144 K.p.a. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 "Zażalenia" do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Oznacza to, że do postanowień wydanych przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, od których przysługuje zażalenie, ma zastosowanie instytucja wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stosownie zaś do art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie" (§ 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa (§ 3).

Literalne brzmienie art. 52 § 3 p.p.s.a. odnoszące się wyłącznie do decyzji, a nie do postanowienia, w ocenie Sądu, nie ma wpływu na wynikający z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. wniosek, że w obecnym stanie prawnym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest już środkiem zaskarżenia, którego wyczerpanie jest koniecznym warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z obecnego brzmienia art. 52 § 3 p.p.s.a. nie wynika obowiązek zwrócenia się do organu - który wydał postanowienie - z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy jako warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego.

Przechodząc zatem do merytorycznej oceny legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że nie narusza ono prawa.

Podstawę materialnoprawną tego postanowienia stanowił art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten znajdzie zastosowanie w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji (o ile nie są one wszczynane z urzędu) w związku z art. 157 § 2 K.p.a., który przewiduje możliwość inicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony.

Stroną postępowania administracyjnego, w myśl art. 28 K.p.a., jest natomiast każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest zaś strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, a także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2241/10, LEX nr 1138119 i z 23 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 373/07, LEX nr 485360). Stroną tego postępowania może zatem być również podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. do bycia stroną postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się przy tym, że istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. W konsekwencji stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest każdy podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki prawne stwierdzenia nieważności tej decyzji. W kwestii istoty interesu prawnego wiele razy wypowiadano się w orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie wskazując, że cechami tego interesu są jego indywidualność, konkretność, aktualność, obiektywna sprawdzalność, natomiast jego istnienie znajdować musi potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2035/10, LEX nr 1121192). Wykazanie istnienia tego interesu prawnego obciąża jednak wnioskodawcę.

Decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności została wydana na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej. Dla komunalizacji w trybie ww. ustawy decydujące znaczenie ma stan prawny istniejący w dacie komunalizacji, a więc 27 maja 1990 r. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że stronami postępowania komunalizacyjnego są, co do zasady, wyłącznie Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel nieruchomości i gmina, jako podmiot nabywający własność nieruchomości. Ich bowiem praw i obowiązków bezpośrednio dotyczą skutki decyzji komunalizacyjnej. Inne osoby, aby mogły uczestniczyć w postępowaniu komunalizacyjnym (mieć w nim przymiot strony), a więc również mogły skutecznie żądać weryfikacji ostatecznej decyzji komunalizacyjnej w trybie stwierdzenia jej nieważności, musiałyby wykazać, że w dacie komunalizacji (tj. 27 maja 1990 r.), to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, który stałby na przeszkodzie komunalizacji. Nie jest przy tym wystarczające samo powoływanie się na taki tytuł prawnorzeczowy, lecz konieczne jest jego udokumentowanie na dzień 27 maja 1990 r. Brak przedłożenia dokumentu potwierdzającego istnienie praw rzeczowych według stanu na dzień 27 maja 1990 r. uniemożliwia dowodzenie, że określony podmiot miał i ma interes prawny we wszczęciu postępowania nadzwyczajnego w celu wzruszenia decyzji komunalizacyjnej.

Po dokonaniu oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, Sąd podzielił ocenę Ministra, że skarżąca nie udokumentowała, by w dacie komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r., jak również obecnie, legitymowała się tytułem prawnorzeczowym do spornej nieruchomości, który stałby na przeszkodzie jej komunalizacji.

Zarówno bowiem w dniu 27 maja 1990 r., jak i w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej, sporna nieruchomość ujawniona była w księdze wieczystej jako własność Skarbu Państwa (por. postanowienie Państwowego Biura Notarialnego z 2 września 1991 r., z którego wynika, że m.in. dla dz. nr [...] położonej w I. Z., założono księgę wieczystą nr [...] i wpisano w niej prawo własności na rzecz Skarbu Państwa). Okoliczność ta zaś, jak trafnie wskazał organ, ma kluczowe znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego i prawnego tej nieruchomości. Wpisem tym organ był związany na zasadzie domniemania wynikającego z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. To natomiast, że powyższe domniemanie ma charakter wzruszalny i zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego może być obalone w oparciu o dostępne środki dowodowe nie tylko w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej, ale w każdym innym postępowaniu, w którym kwestia ta stanowi przesłankę rozstrzygnięcia, nie uprawnia do wyprowadzenia wniosku, że może to nastąpić także w postępowaniu administracyjnym. Kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest bowiem wyłącznie zagadnieniem prawa cywilnego. Organ administracji nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, gdyż wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Taka zaś sytuacja jest niedopuszczalna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2100/14, LEX nr 2106421).

Skoro zatem w dacie komunalizacji przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, to prawidłowo uznał organ, że skarżąca nie wykazała się posiadaniem do niej tytułu prawnego. Jak już podkreślono powyżej, domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym nie może być obalone przez organy administracji w postępowaniu komunalizacyjnym, ani w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.

Minister słusznie również nie podzielił argumentacji skarżącej, która swojego interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji komunalizacyjnej upatruje w nieprawomocnej decyzji Wojewody Podkarpackiego stwierdzającej, że ww. nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (obecnie toczącej się przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi). Jak prawidłowo wskazał organ, nawet ewentualne przedstawienie przez skarżącą decyzji orzekającej, że sporne nieruchomości nie podpadały pod działanie przepisów ww. dekretu nie spowoduje jeszcze przyznania jej przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Tego rodzaju decyzja nie oznacza bowiem automatycznie posiadania prawa własności do nieruchomości w dacie ustawowej komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r. To zaś właśnie ten moment, jak już wyjaśniono wyżej, jest kluczowy w punktu widzenia możliwości wzruszenia decyzji komunalizacyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 lutego 2021 r. sygn. akt. I SA/Wa 1633/19, LEX nr 3265464). Podzielić należy w tej kwestii stanowisko Ministra, odnoszące się do opisanego wyżej związania w tym zakresie wpisem w księdze wieczystej, a którego to wpisu organ w ramach postępowania administracyjnego nie może wzruszyć.

Wobec powyższego niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 61a § 1 w zw. z art. 157 § 2 w zw. z art 28 i art. 30 § 4 K.p.a., a także art. 7 w zw. z art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 2, w zw. z art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP.

Sąd nie podzielił również zarzutu skargi odnośnie do naruszenia przez organ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a., przez pominięcie przedłożonych przez skarżącą postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po kolejnych spadkobiercach przedwojennych właścicieli nieruchomości stanowiącej majątek I.-Z.. Jak już bowiem zauważono, akta sprawy potwierdzają, że zarówno w dacie 27 maja 1990 r., jak i w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej, sporna nieruchomość ujawniona była w księdze wieczystej jako własność Skarbu Państwa. Tym samym okoliczność wydania postanowień spadkowych po dawnych właścicielach nie mogła mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Skoro skarżąca powołuje się na to, że prawo własności skomunalizowanej nieruchomości przysługiwało jej poprzednikom prawnym, to powinna wykazać, że w dacie istotnej dla komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r., nieruchomość ta stanowiła własność tych osób.

Sąd nie uwzględnił przy tym wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy prowadzonej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako niespełniającego wymogów z art. 106 § 3 p.p.s.a. Okoliczność, którą wspomniane dowody miałyby potwierdzać, to jest wszczęcie i prowadzenie przed innym organem postępowania w przedmiocie niepodpadania spornej nieruchomości pod przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformie rolnej, znajduje bowiem potwierdzenie w aktach sprawy i nie jest kwestionowana przez żadną ze stron.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a., które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.