Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 690/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145; art. 151; art. 154; art. 155; art. 156; art. 179.
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 49 ust. 1 pkt 3 lit.b; art. 102 ust. 2.
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 października 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 621/23 w sprawie ze skargi Sz. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 27 marca 2023 r. nr SKO-4203/90/2023 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zwrotu prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 24 października 2023 r., uwzględnił skargę S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 27 marca 2023 r., w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji dotyczącej zwrotu prawa jazdy, uchylając tą decyzję oraz orzekając o kosztach postępowania sądowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

decyzją z dnia 20 stycznia 2021 r. Prezydent Miasta Bydgoszczy, działając w oparciu o art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm., dalej: u.k.p.) orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B przez okres 3 miesięcy, od 11 grudnia 2020 r. do 11 marca 2021 r.

Decyzją z dnia 6 września 2022 r. Prezydent Miasta Bydgoszczy odmówił skarżącemu zwrotu prawa jazdy argumentując, że skarżący pozbawiony był prawa jazdy przez okres przekraczający rok, od dnia jego zatrzymania do dnia złożenia wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy - 30 sierpnia 2022 r. W ocenie organu, stosownie do art. 102 ust. 2 u.k.p., warunkiem zwrotu zatrzymanego prawa jazdy jest przystąpienie przez skarżącego do egzaminu kontrolnego sprawdzającego kwalifikacje kierowcy i uzyskanie jego pozytywnego wyniku.

W wyniku złożonego przez stronę wniosku o zmianę decyzji z dnia 6 września 2022 r., Prezydent Miasta Bydgoszczy decyzją z 31 stycznia 2023 r., odmówił zmiany wymienionego rozstrzygnięcie. W motywach podniósł, że żądanie skarżącego byłoby sprzeczne z interesem społecznym albowiem doszłoby do zwolnienia go z obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji.

Objętą skargą decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, uznając, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 154 k.p.a. i zmiany lub uchylenia decyzji odmawiającej zwrotu prawa jazdy, gdyż decyzja ta, oparta na przepisie art. 102 ust. 2 u.k.p., jest decyzją związaną i stanowi decyzję nakładającą na stronę obowiązek. W konsekwencji decyzja ta jest decyzją tworzącą prawo, a tym samym wyłączona zostaje możliwość zastosowania do niej trybu unormowanego w art. 154 k.p.a.

Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję stwierdził, że obowiązkiem organów było wyjaśnienie i ocena, czy w danych okolicznościach faktycznych i prawnych zachodziły przesłanki wymienione w art. 154 k.p.a. Wskazał, że zmiana lub uchylenie decyzji na podstawie powołanego przepisu jest możliwa przy spełnieniu łącznie dwóch przesłanek: sprawa dotyczy ostatecznej decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa i za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

W ocenie Sądu I instancji, wykładnia przepisu art. 102 ust. 2 u.k.p. dokonana przy uwzględnieniu treści art. 49 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.k.p. prowadzi do wniosku, że zwrot prawa jazdy uzależniony jest od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji wyłącznie w sytuacji, gdy okres na jaki dana osoba została pozbawiona prawa jazdy na podstawie określonego tytułu prawnego, przekracza rok. Skutku tego nie wywołuje jedynie czas w jakim osoba w rzeczywistości pozostawała bez prawa jazdy, tj. okres od dnia faktycznego zatrzymania prawa jazdy do momentu jego zwrotu. Nie ulegało wątpliwości Sądu, że istotny dla możliwości prawidłowego stosowania art. 102 ust. 2 i art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b) u.k.p., powinien mieć oparcie w decyzji administracyjnej, wyroku czy postanowieniu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji stwierdził, że pozbawienia skarżącego prawa jazdy, znajdowało potwierdzenie w konkretnym tytule prawnym - decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z 20 stycznia 2021 r., na podstawie której zatrzymano mu prawo jazdy na okres 3 miesięcy, do dnia 11 marca 2021 r. włącznie. Okres pozbawienia skarżącego prawa jazdy nie przekroczył rocznego okresu, o którym stanowi art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p. W związku z tym, zdaniem Sądu I instancji, odmowa zwrotu prawa jazdy nastąpiła z uwagi na błędną wykładnię przepisów i związane z tym nieprawidłowe uznanie, że zwrot prawa jazdy skarżącemu uzależniony był od uzyskania przez niego pozytywnego wyniku egzaminu państwowego. O zastosowaniu w rozpoznawanej sprawie art. 154 k.p.a., w ocenie Sądu, przemawiał zatem nie tylko uzasadniony interes skarżącego lecz przede wszystkim interes społeczny rozumiany, jako konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą niekwalifikowaną.

W podstawie prawnej wyroku podano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 oraz art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy, skargą kasacyjną zaskarżyło w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:

I. w ramach podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:

1) naruszenie art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p. w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p. polegającą na uznaniu, że konieczność zdania egzaminu kontrolnego sprawdzającego kwalifikacje kierowcy skorelowana jest stricte z pozbawieniem prawa jazdy na podstawie tytułu prawnego (w tym wypadku na podstawie decyzji administracyjnej), nie zaś z rzeczywistym okresem pozostawania bez prawa jazdy, podczas gdy obowiązek zdania ww. egzaminu skorelowany jest z rzeczywistym okresem pozostawania bez prawa jazdy, co potwierdza wyjątek unormowany w art. 49 ust. 3 u.k.p., a także wykładnia celowościowa art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p.;

2) naruszenie art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p., w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p. wskutek uznania, że naruszenie ww. przepisów przez orzekające w sprawie organy wypełnia przesłanki z art. 154 § 1 k.p.a. w postaci słusznego interesu strony oraz interesu społecznego powodując konieczność uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 6 września 2022 r. w przedmiocie odmowy zwrotu skarżącemu prawa jazdy, jako dotkniętej wadą niekwalifikowaną;

II. w ramach podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 1 k.p.a., w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez bezzasadne uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 31 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej odmawiającej zwrotu prawa jazdy, wskutek dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni art. 154 § 1 k.p.a. polegającej na uznaniu, że przepis ten ma zastosowanie do decyzji ostatecznej związanej, a także wskutek dokonania przez Sąd I instancji błędnej subsumcji w następstwie błędnego uznania, że decyzja Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 6 września 2022 r. w przedmiocie odmowy zwrotu skarżącemu prawa jazdy nie jest decyzją, na mocy której skarżący nabył prawo, a także w następstwie bezzasadnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że za zastosowaniem w niniejszej sprawie art. 154 § 1 k.p.a. przemawia słuszny interes skarżącego oraz interes społeczny;

2) naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 1 k.p.a., w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez rozpoznanie legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę, zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 6 września 2022 r. w przedmiocie odmowy zwrotu skarżącemu prawa jazdy, pomimo, że do ww. decyzji tryb nadzwyczajny określony w art. 154 § 1 k.p.a. nie ma zastosowania;

3) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez pominięcie w podstawie prawnej wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a i niewyjaśnienie w tym zakresie podstawy prawnej wyroku, w sytuacji zarzucenia przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku naruszenia przez organ odwoławczy i przez Prezydenta Miasta Bydgoszczy przepisów prawa materialnego, tj. art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p.;

4) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wskazanie w podstawie prawnej wyroku art. 135 p.p.s.a i niewyjaśnienie w tym zakresie podstawy prawnej wyroku, w sytuacji gdy Sąd I instancji w sentencji jedynie uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego i nie podjął żadnych innych przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do innych aktów w graniach sprawy, której dotyczyła skarga, podczas gdy z uzasadnienia wyroku wynika, że w ocenie Sądu I instancji prawo zostało naruszone również przez Prezydenta Miasta Bydgoszczy w decyzji z dnia 6 września 2022 r. w przedmiocie odmowy zwrotu skarżącemu prawa jazdy oraz w decyzji z dnia 31 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej odmawiającej zwrotu prawa jazdy;

5) naruszenie art. 151 p.p.s.a. przez niezastosowanie normy wyrażonej w tym przepisie w sytuacji, gdy skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 27 marca 2023 r. nr SKO-4203/90/2023 w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji dotyczącej zwrotu prawa jazdy powinna zostać oddalona, jako nieuzasadniona.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. Organ wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

S. L., w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesionej w niej zarzuty nie podważają prawidłowości wyroku Sądu I instancji i poczynionej w jego ramach kontroli decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 27 marca 2023 r.

Mając na uwadze przedmiot niniejszej sprawy, w szczególności zaś tryb w jakim wydana została, poddana kontroli Sądu I instancji, decyzja SKO w Bydgoszczy, ocenę podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, które stosowanie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., determinują zakres i granice kontroli sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny względem orzeczeń sądów I instancji, zacząć należy od oceny zarzutów, w których wskazuje się na naruszenie art. 154 § 1 k.p.a. skorelowanych z zarzutami naruszenia przepisów art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p.

Podkreślenia wymaga, że zarówno objęta skargą decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydent Miasta Bydgoszczy z dnia 31 stycznia 2023 r., wydane zostały w trybie art. 154 k.p.a., w związki z wnioskiem skarżącego S. L. o zmianę decyzji z dnia 6 września 2022 r., odmawiającej skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Wskazania wymaga również, że SKO utrzymując w mocy decyzję odmawiającą zmiany lub uchylenia powołanej decyzji z dnia 6 września 2022 r., stwierdziło brak podstaw do zastosowania art. 154 k.p.a., uznając, że decyzja ta, oparta na przepisie art. 102 ust. 2 u.k.p., jest decyzją związaną oraz uznając, że decyzja ta jest decyzją nakładającą na stronę obowiązek, w konsekwencji jest decyzją tworzącą prawo, co z kolei wyłącza możliwość zastosowania art. 154 k.p.a.

Powołany art. 154 k.p.a. w § 1 stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Jak zatem wynikam z wynika z treści tego przepisu, warunkiem jego zastosowania w stosunku do decyzji ostatecznej poprzez jej zmianę lub uchylenie, jest aby na mocy wydanej decyzji ostatecznej strona nie nabyła prawa oraz aby za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony.

Jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, postępowania określone w art. 154 i 155 k.p.a. obejmują przypadki weryfikacji decyzji prawidłowych lub obarczonych wadami niekwalifikowanymi, a więc wadami, które nie uzasadniają wszczęcia postępowań nadzwyczajnych dotyczących wznowienia postępowania - art. 145 i następne k.p.a., oraz stwierdzenia nieważności decyzji - art. 156 i następne k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 533/16).

Decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jest decyzja odmowna dla wszystkich stron, decyzja cofająca w całości przyznane wcześniej uprawnienie lub stwierdzająca wygaśnięcie tego uprawnienia, decyzja nakładająca obowiązek w najwyższym dopuszczalnym zakresie (E. Iserzon [w:] E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego..., s. 260).

Ocena odnośnie do tego, czy strona nabyła prawa lub nie nabyła praw z decyzji ostatecznej, powinna być dokonywana na podstawie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej, mającej stanowić przedmiot postępowania w sprawie jej zmiany lub uchylenia, co powoduje, że decyzją taką jest, w rozumieniu art. 154, a także i art. 155 k.p.a., ostateczna decyzja merytoryczna, to jest decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty. Za uzasadniony należy więc uznać wniosek, że strona nie nabywa prawa z decyzji ostatecznej, jeżeli decyzja ta odmawia przyznania stronie żądanych uprawnień w całkowitym zakresie, albo określa obowiązek w wymiarze maksymalnym, w tym pozbawia stronę posiadanych przez nią uprawnień w zakresie całkowitym (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2023 r., sygn. akt II GSK 1827/22).

Mając na uwadze powyższe wywody za prawidłowe uznać należy stanowisko Sądu I instancji, który uznał, że: "decyzja ostateczna z 6 września 2022 r. nr wuk-iii.5430.2.1224.2020 należy do kategorii decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa.". Niewątpliwie rozstrzygnięcie odmawiające stronie zwrotu praw prawa jazdy, a więc dokumentu poświadczającego posiadane uprawnienia do kierowania określoną kategorią pojazdu lub pojazdów i umożliwiającego zgodne z prawem wykonywanie tego uprawnienia, jest w istocie aktem pozbawiającym stronę posiadanych uprawnień w zakresie całkowitym. Wszak odmowa wydania prawa jazdy argumentowana koniecznością przystąpienia przez skarżącego do egzaminu kontrolnego sprawdzającego jego kwalifikacje kierowcy i uzyskanie pozytywnego wyniku z tego egzaminu w związku z okresem czasu na jaki został on pozbawiony prawa jazdy, jest faktycznym pozabawianiem strony możliwości wykorzystania przysługujących mu uprawnień w zakresie całkowitym, nawet jeśli pozbawienie to ma charakter czasowy lub warunkowy.

Spełniony zatem została pierwszy z warunków zastosowania art. 154 § 1 k.p.a., warunek nienabycia przez żadną ze stron (skarżącego) prawa mocą decyzji ostatecznej, którą w przedmiotowej sprawie była powołana już decyzja z dnia 6 września 2022 r.

Oceniając zaskarżony wyrok w aspekcie pozostałych przesłanek z art. 154 § 1 k.p.a. wskazania wymaga, że słuszny interes strony w rozumieniu powołanego przepisu musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154, należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6, zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (por. wyrok NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1406/06).

Wskazania również wymaga, że na kanwie omawianego przepisu, w doktrynie i literaturze przedmiotu przyjęty jest pogląd, że na podstawie art. 154 k.p.a. dopuszczalne są uchylenie lub zmiana decyzji niewadliwych względnie dotkniętych wadami niekwalifikowanymi. Jednakże okoliczność, czy dana decyzja jest prawidłowa, czy też dotknięta wadą niekwalifikowaną, jest pozbawiona znaczenia prawnego w stosowaniu tego przepisu. Niezależnie bowiem od tego, czy dana decyzja jest prawidłowa, czy też wadliwa w stopniu uniemożliwiającym zastosowanie jednego z określonych w Kodeksie postępowań nadzwyczajnych, organ może zmienić lub uchylić decyzję ostateczną, na mocy której strona nie nabyła prawa, tylko wówczas, gdy spełnione zostały wymienione w tym przepisie przesłanki. Należy przyjąć, że wadliwości lub niewadliwości decyzji nie należy ujmować w kategoriach przyczyn uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154, lecz jedynie w kategoriach systemowego zastosowania tego przepisu w powiązaniu z innymi trybami postępowania administracyjnego (stwierdzenie nieważności decyzji, wznowienie postępowania czy odwołanie). Stopień wadliwości decyzji nie jest bowiem przyczyną uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 154, lecz jedynie ma wpływ na ustalenia walidacyjne, a mianowicie czy przepis art. 154 znajduje zastosowanie. Z kolei zmiana wykładni prawa może stanowić podstawę do stwierdzenia, że za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub publiczny bądź słuszny interes strony (w: Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego Opublikowano: LEX/el. 2024).

Mając na uwadze wskazaną na wstępie argumentację organu ległą u podstaw odmowy zastosowania art. 154 k.p.a., za zasadne uznać należy stanowisko Sądu I instancji wynikające z całokształtu jego rozważań merytorycznych, przede wszystkim zaś z ich zwieńczenia zawartego w wytycznych dla organu, jakie ten powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Podstawą, dla której organy odmówiły zmiany decyzji o odmowie zwrotu skarżącemu prawa jazdy, było poza wymienionym i wadliwym uznaniem, że ostateczna decyzja nie należała do kategorii decyzji na podstawie, której strona nie nabywała prawa, było również stwierdzenie, że za zmianą tejże decyzji nie przemawiał słuszny interes strony, który prowadziłby do sytuacji zwolnienia skarżącego z obowiązku poddania się egzaminowi kontrolnemu zaś w interesie społecznym było zapewnienie przez organ bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego.

Tak oceniony przez organy, słuszny interes strony i interes społeczny wynikał, co zasadnie stwierdził Sąd I instancji, z wadliwej wykładni przepisów ustawy o kierujących pojazdami.

Podstawą odmowy zwrotu skarżącemu prawa jazdy były przepisy art. 102 ust. 2 oraz art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p.

Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Warunek nie dotyczy prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem zatrzymanych w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego.

Zgodnie zaś z treścią art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p. sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok.

Na kanwie przywołanych regulacji, w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowała się jednolity pogląd, że przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem - poza sytuacją, gdy cofnięcie uprawnienia nastąpiło w związku z utratą kwalifikacji - pociąga za sobą konieczność sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego tylko wtedy, gdy uprawnienie to było cofnięte na okres przekraczający rok. Zwrot "cofniętego na okres roku" uznawany jest za cofnięcie określone w treści decyzji, a zatem to z decyzji powinno wynikać, że cofnięcie to następuje na okres przekraczający rok. W przeciwnym wypadku ustawodawca użyłby innych zwrotów, chociażby "cofniętego na okres, czy do czasu, w którym nie ustały przyczyny cofnięcia" (por. wyroku NSA z: dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2549/14; z dnia 28 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 1981/20; z dnia 21 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3308/19; z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 1197/22).

Zasadnie, mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji uznał, że w związku z pozbawieniem skarżącego, mocą decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 20 stycznia 2021 r., prawa jazdy na okres trzech miesięcy do dnia 11 marca 2021 r. włącznie, odmowa zwrotu prawa jazdy stronie była następstwem błędnej wykładni przepisów i związane z tym nieprawidłowe uznanie, że zwrot prawa jazdy skarżącemu uzależniony było od uzyskania przez niego pozytywnego wyniku egzaminu państwowego. Niewadliwie wobec tego Sąd I instancji stwierdził, że odmowa uwzględnienia wniosku skarżącego i zmiany decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z 6 dnia września 2022 r. o odmowie zwrotu prawa jazdy, prowadziła do stanu sprzecznego z art. 102 ust. 2 i art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p. Zasadnym było w konsekwencji stwierdzenie, że o zastosowaniu w niniejszej sprawie regulacji przewidzianej w art. 154 p.p.s.a. przemawiała nie tylko uzasadniony interes skarżącego, ale przede wszystkim interes społeczny rozumiany, jako konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą niekwalifikowaną.

Podsumowując, brak jest podstaw do stwierdzenia aby wyrok Sądu I instancji obarczony był wadami i naruszeniami, które skarga kasacyjna wymienia w punktach I. 1 i I.2 oraz II.1 jej petitum.

Powyższe rozważania odnośnie prawidłowość podstaw na których Sąd I instancji oparł wyrok uchylający zaskarżoną decyzję, czynią również niezasadnym zarzut z punktu II.2 petitum skargi kasacyjnej, w ramach którego podnosi się, że WSA w Bydgoszczy "rozpoznał legalność innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę". Niewątpliwie postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 154 k.p.a., powiązane jest z postępowaniem zakończonym decyzją ostateczną, wobec, której powołany przepis może lub ma być zastosowany. "Powiązanie" to wynika z samego faktu, że art. 154 k.p.a. przewiduje możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, a więc decyzji kończącej postępowanie administracyjne w danej sprawie. Kontrola sądowa wydanego w powołanym trybie rozstrzygnięcia nie może być zatem oderwana, co zdaje się sugerować autor skargi kasacyjnej, od oceny decyzji ostatecznej, która to ocena jest ściśle powiązana z kontrolą i oceną decyzji, o której mowa w § 2 art. 154 k.p.a., w aspekcie wymogów i warunków stawianych w § 1 tego przepisu. Innymi słowy, sąd kontrolując rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 154 p.p.s.a. musi dokonać oceny rozstrzygnięcia wobec którego przepis ten ma być zastosowany celem stwierdzenia czy zaistniały lub nie zaistniały przesłanki (spełnione zostały warunki) umożliwiające zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej.

W konsekwencji powyższego za również niezasadny uznać należy zarzut z punktu II.4 petitum skargi kasacyjnej. Sąd I instancji odnosząc się do ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy w decyzji z dnia 6 września 2022 r. w o odmowie zwrotu skarżącemu prawa jazdy, nie miał podstaw do ingerowania w to rozstrzygnięcie poprzez jego uchylenie, jak sugeruje omawiany zarzut, albowiem przedmiotem faktycznej oceny i kontroli, a zatem stwierdzenia prawidłowości lub wadliwości rozstrzygnięć, były wydane decyzje odmawiające zmiany decyzji z dnia 6 września 2022 r., a więc decyzja Prezydent Miasta Bydgoszczy z dnia 31 stycznia 2023 r. i decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 27 marca 2023 r. – decyzje wydane w trybie art. 154 k.p.a.

Wobec okoliczności prawidłowego stwierdzenia przez Sąd I instancji wadliwości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy, brak było po stronie Sądu podstaw do zastosowania art. 151 p.p.s.a. i oddalenia wniesionej przez stronę skargi na powołane rozstrzygnięcie, co czyni bezzasadnym zarzut z punktu II.5 petitum skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Odnosząc się do pomieszczonego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku strony o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, stwierdzić należy, że żądanie to było bezskuteczne. Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania nie podlega uwzględnieniu, gdy odpowiedź na skargę kasacyjną została złożona po upływie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej, a więc po upływie terminu określonego w art. 179 p.p.s.a., co miało miejsce w przypadku wniesionej przez pełnomocnika skarżącego odpowiedzi na skargę kasacyjną.