Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 100/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 20 listopada 2023 r. nr SKO/RŚ-423/470/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 1 czerwca 2023 r. J. S. złożył do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. S. Do wniosku strona załączyła orzeczenie lekarza rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 19 listopada 2019 r., stwierdzające trwałą niezdolność matki do samodzielnej egzystencji od dnia 26 września 2019 r.

Decyzją z dnia 12 września 2023 r. nr SR 4092.1776.4.278.2023 Wójt Gminy

Rudna odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji wskazał, że osoba wymagająca opieki nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ niepełnosprawność nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Osoba wymagająca opieki jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji od 82 roku życia. Ponadto brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia a sprawowaną opieką nad matką. Rezygnacja z zatrudnienia była spowodowana złym stanem zdrowia wnioskodawcy, a nie koniecznością sprawowania opieki nad matką. Wnioskodawca od 7 września 2022 r. ubiega się o uzyskanie renty. Poza tym matka wnioskodawcy, pomimo 86 lat życia jest osobą, która potrafi wykonywać wiele czynności samodzielnie, np. porusza się samodzielnie, przygotowuje i samodzielnie spożywa posiłki, przygotowuje sobie leki, utrzymuje higienę osobistą, a nawet załatwia sprawy urzędowe, np. w banku. Pomoc wnioskodawcy matce jest doraźna. Wykonywanie przez stronę takich czynności jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, palenie w piecu czy koszenie trawy związane jest z prowadzeniem gospodarstwa domowego.

W odwołaniu od decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, uznającego niekonstytucyjność części powyższej normy prawnej. W obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części art. 17 ust. 1b, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny. Strona zarzuciła również naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez wnioskodawcę oraz nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Według strony, organ nie wziął pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, potwierdzających sprawowanie opieki nad matką i zakres czynności opiekuńczych. Organ dokonał pobieżnej oceny oświadczenia wnioskodawcy, odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowania opieki.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia 20 listopada 2023 r. nr SKO/RŚ-423/470/2023 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. SKO stwierdziło też, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części art. 17 ust. 1b, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny.

Jednakże według SKO, w niniejszej sprawie nie występuje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia a wykonywaną przez niego opieką nad matką. Strona nie wykazała, aby matka wymagała stałej, całodziennej obecności i pomocy drugiej osoby, jak też, aby strona wykonywała czynności ściśle dotyczące osoby niepełnosprawnej. Matka strony wykonuje samodzielnie albo przy nieznacznej pomocy syna szereg czynności. Porusza się samodzielnie lub przy pomocy laski w obrębie domu i na posesji, przygotowuje śniadania i samodzielnie spożywa posiłki, przygotowuje sobie leki i samodzielnie je przyjmuje, samodzielnie utrzymuje higienę osobistą, a nawet załatwia sprawy urzędowe, np. w banku. Wymaga częściowej pomocy przy ubieraniu się (górnych części odzieży). Opieka nad matką nie ma charakteru ciągłego i może być wykonywana o różnych porach dnia, np. przed pracą lub po pracy. Pomoc wnioskodawcy zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego. Organ zauważył, że podstawowe czynności domowe są wykonywane w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Czynności te mogą być wykonywane przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu.

Ponadto zdaniem organu, rezygnacja z zatrudnienia była spowodowana złym stanem zdrowia wnioskodawcy, a nie koniecznością sprawowania opieki nad matką. Wnioskodawca był zatrudniony do końca marca 2021 r., następnie do lipca 2022 r. pobierał zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne. Leczy się na osteoporozę, u neurologa i ortopedy oraz ma dużą wadę kręgosłupa. W dniu 7 września 2022 r. złożył wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy, a w dniu 24 kwietnia 2023 r. ZUS wydał w tej sprawie decyzję odmowną z uwagi na niespełnienie warunków dotyczących stażu pracy. Następnie wnioskodawca w dniu 27 czerwca 2023 r. ponownie złożył wniosek o rentę w ZUS. Do dnia 23 sierpnia 2023 r. sprawa nadal jest w toku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez przyjęcie, że niepodejmowanie zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącego nie wypełnia ustawowej przesłanki. Błędnie uznano, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez wnioskodawcę oraz nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Według strony, organ nie wziął pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, potwierdzających sprawowanie opieki nad matką i zakres czynności opiekuńczych. Organ dokonał pobieżnej oceny oświadczenia wnioskodawcy, odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowania opieki. Czynności wykonywane przez skarżącego składają się na kompleksową opiekę i pomoc w zwykłych czynnościach życia codziennego osoby niepełnosprawnej. Obok przygotowywania i podawania leków, systematycznego mierzenia ciśnienia, organizacji wizyt lekarskich, wyjazdów na badania lekarskie, wskazano również na przygotowywanie ubrań i pomoc w ubieraniu się, przygotowywanie posiłków i przygotowanie do snu, pomoc przy zabiegach higienicznych i dbałość o miejsce zamieszkania, pranie, sprzątanie i prasowanie. Kolegium pochopnie wykluczyło zwykłe czynności życia codziennego z zakresu opieki i pomocy, uzasadniających prawo do świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad matką a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a więc czy istotnie skarżący nie podejmuje lub zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką.

Wskazać trzeba, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA"). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA. Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje. Zatem organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

Opieka będąca przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter szczególny, wymagający znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, co powinno wynikać z okoliczności obiektywnych. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Przy czym opieka ta musi być związana wyłącznie z osobą chorego (nakierowana na jego osobę), a nie dodatkowo polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego tej osoby. Czynności takie jak: zakupy, sprzątanie, pranie czy gotowanie z powodu tego, że są one dla każdego typowymi czynnościami dnia codziennego, wykonywanymi również przez osoby na co dzień pracujące zawodowo (przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu) nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie, bo nie zawierają się w pojęciu "sprawowanie opieki". Uwzględnienie tego rodzaju czynności jako mieszczących się w pojęciu "opieka nad osobą" prowadziłoby do nieuprawnionego uznania, ze każda osoba je wykonująca byłaby niezdolna do podjęcia/wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej z uwagi na ciążące na niej obowiązki domowe względem niepełnosprawnego (wyrok NSA z 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2232/23, CBOSA).

Należy też zaznaczyć, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dorosłych dzieci względem starszych rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości organów, że skarżący jest osobą zobowiązaną do alimentacji swojej matki, legitymującej się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Organ zakwestionował natomiast związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21). Samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności czy też orzeczenia zbliżonego, nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega ocenie w każdej indywidualnej sprawie.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący (64 lata) zamieszkuje wraz z niepełnosprawną matką (86 lat) i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Z orzeczenia KRUS z dnia 19 listopada 2019 r. wynika, że trwała niezdolność do samodzielnej egzystencji matki strony datuje się od 26 września 2019 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika również, że matka skarżącego jest po złamaniu kręgosłupa, choruje na osteoporozę, nadciśnienie, choroby narządu ruchu i ma problemy ze wzrokiem.

W wyniku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 26 lipca 2023 r. ustalono, że matka skarżącego porusza się samodzielnie w obrębie domu, a na podwórko wychodzi z laską. Podczas wizyty pracownika socjalnego samodzielnie weszła po schodach na I piętro, aby zawołać syna. Wymaga pomocy przy ubieraniu górnych części garderoby, ponieważ nie podniesie rąk do góry. Korzysta z toalety, kąpie się samodzielnie pod prysznicem, wymaga pomocy przy wstawaniu i wychodzeniu z wanny. Jest osobą logiczną w kontakcie, jest zorientowana co do miejsca i czasu, sama wie jakie leki ma przyjmować. Śniadanie często przygotowuje sama, obiad gotuje i podaje syn. Syn robi zakupy, gotuje, sprząta, pierze, załatwia recepty na leki, które najczęściej wykupuje brat skarżącego.

Natomiast do protokołu przesłuchania strony z dnia 18 sierpnia 2023 r. skarżący oświadczył, że posiada dużą wadę kręgosłupa, leczy się u neurologa, ma osteoporozę i leczy się też u ortopedy. W związku ze swoimi chorobami nie może ciężko pracować, dźwigać i obciążać kręgosłup i nogi. Nie jest zainteresowany podjęciem żadnego zatrudnienia ze względu na swój stan zdrowia i opiekę nad matką. Obecnie stara się ponownie o przyznanie renty. Skarżący oświadczył, że matka podstawowe rzeczy zrobi koło siebie, sama się umyje, zrobi sobie śniadanie, leki przygotowuje i zażywa samodzielnie, obiad gotuje syn. Matka porusza się samodzielnie, czasami wspomaga się laską, a jak trzeba to wchodzi po schodach. Pamięć ma dobrą i jest logiczna w kontakcie. Sama potrafi załatwić swoje sprawy, np. w banku. Ostatnio skarżący zostawił matkę samą w R., pojechał do L., a matka poszła do banku i w odwiedziny do bratanicy. Wracając skarżący zabrał matkę do domu. Opieka nad matką polega na gotowaniu obiadów, sprzątaniu, koszeniu trawy, uprawianiu ogródka. Natomiast matka samodzielnie wykopie i przyniesie warzywa z ogródka do domu. Na prośbę rodzeństwo wspiera skarżącego w robieniu zakupów. Brat zawozi mamę do lekarzy, recepty realizuje skarżący. Skarżący posiada [...] ha pola, które dzierżawi bez umowy.

Jak ustalono, skarżący gotuje i podaje obiady, sprząta, robi zakupy, pierze, przynosi opał i ogrzewa dom, załatwia recepty i wykupuje leki. Pomaga też matce przy wstaniu w wannie i wyjściu z wanny. Z materiału dowodowego sprawy wynika też, że zakupy (w tym zakup leków) robią też drugi syn i córka osoby niepełnosprawnej (pracujący zawodowo).

Z powyższego wynika, że matka skarżącego jest osobą chodzącą, korzysta z toalety, samodzielnie kąpie się pod prysznicem, samodzielnie spożywa posiłki i przygotowuje śniadania, przygotowuje i samodzielnie zażywa leki, jest sprawna umysłowo, załatwia sprawy urzędowe, np. w banku, wykonuje drobne prace ogrodnicze (wykopanie i przyniesienie do domu warzyw). Jak słusznie wskazał organ, skarżący nie wykonuje przy matce czynności ściśle pielęgnacyjnych, ale wykonuje głównie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego swojego i matki.

Jeżeli chodzi o aktywność zawodową skarżącego, to wnioskodawca pozostawał w zatrudnieniu do 31 marca 2021 r. Następnie do 18 lipca 2021 r. kontynuował pobieranie zasiłku chorobowego, a od 19 lipca 201 r. do 13 lipca 2022 r. pobierał świadczenie rehabilitacyjne. W dniu 7 września 2022 r. złożył wniosek o przyznanie renty inwalidzkiej, który została załatwiony odmownie w dniu 24 kwietnia 2023 r. z uwagi na niespełnienie warunku posiadani stosownego stażu pracy. W dniu 27 czerwca 2023 r. skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie świadczenia rentowego.

Wobec powyższego, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, że niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia miało związek przyczynowy z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W ocenie Sądu, zakres opieki faktycznie sprawowanej nad matką nie stoi na przeszkodzie w podjęciu przez skarżącego pracy, choćby w częściowym wymiarze czasu pracy, a rezygnacja/niepodejmowanie pracy ma zasadniczo związek ze stanem zdrowia skarżącego.

Mając na uwadze powyższe ustalenia w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącego i jego matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznał organ, odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką.

Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad matką. Zakres sprawowanej opieki nie koliduje z możliwością podjęcia przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżący zasadniczo nie wykonuje bowiem czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z osobą niepełnosprawnej matki. Opieka nad matką ogranicza się bowiem do pomocy przy kąpieli w wannie, gotowaniu i podawaniu obiadów, przy czym matka samodzielnie przygotowuje śniadania i spożywa przygotowane przez syna posiłki, uczestniczeniu przy wizytach lekarskich, wykupywaniu leków (matka samodzielnie przygotowuje leki i zażywa je). Matka jest osobą chodzącą, wychodzi do ogrodu, załatwia w mieście sprawy urzędowe i odwiedza krewnych. Jednakże wykonywanie tych czynności przez skarżącego możliwe byłoby również po podjęciu przez niego pracy zarobkowej (przed rozpoczęciem lub po zakończeniu obowiązków zawodowych). Natomiast pozostałe czynności wykonywane przez skarżącego (robienie zakupów, przyrządzanie obiadów, sprzątanie, pranie, przynoszenie opału) sprowadzają się do typowych czynności dnia codziennego, związanych z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego (swojego i matki) i z pewnością nie kolidują z podjęciem zatrudnienia przez skarżącego. Tego rodzaju czynności wykonuje bowiem wiele pracujących osób, poza godzinami pracy.

W ocenie Sądu, SKO zasadnie uznało, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącego wynika z innych przyczyn i nie jest konsekwencją sprawowania opieki nad matką. Skarżący zaprzestał pracy zawodowej w 2021 r. i jak powyżej wykazano nie były to zasadniczo związane z opieką nad matką, lecz pogorszeniem się stanu zdrowia skarżącego.

Należy podkreślić, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki musi istnieć związek przyczynowo – skutkowy. Takiego związku przyczynowo – skutkowego Sąd nie dopatrzył się w sytuacji skarżącego. Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu dla osób niepodejmujących zatrudnienia, np. z uwagi na ubieganie się o przyznanie renty inwalidzkiej. Pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością dorosłych dzieci, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Nieuzasadniony jest więc zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W związku z tym należy zaaprobować stanowisko obu organów orzekających w sprawie, zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych skarżącemu nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art.17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem jak słusznie uznały organy, odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad matką.

Nieuzasadnione zatem są zarzuty odnośnie naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.