Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2529/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 145  par. 1  pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Kamil Kowalewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2024 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 października 2023 r. nr KOA/5039/Sr/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 28 sierpnia 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz B. S. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 12 października 2023 r., nr KOA/5039/Sr/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 28 sierpnia 2023 r. nr [...] odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wnioskiem z 1 czerwca 2023 r. [...] wystąpił o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w związku z konicznością sprawowania opieki nad żoną [...].

Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z 28 sierpnia 2023 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ uznał, że nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390), gdyż niepełnosprawność osoby, nad którą jest sprawowana opieka powstała w wieku dorosłym, jak również nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki, a wnioskodawcą jest mąż osoby niepełnosprawnej, któremu nie przysługuje przedmiotowe świadczenie.

Odwołanie od decyzji Burmistrza wniósł [...].

Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Organ podkreślił, że decyzje wydawane w przedmiocie świadczeń rodzinnych nie mają charakteru uznania administracyjnego. Ustawodawca wyznaczył ścisłe kryteria warunkujące możliwość przyznania tego rodzaju pomocy finansowej. Regulacja prawna w tym zakresie ma charakter bezwzględny i organ administracji jest nią ściśle związany, co oznacza, że bierze pod rozwagę jedynie przesłanki wskazane przez ustawodawcę.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kolegium podało, że do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego załączono kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nr [...] z 17 kwietnia 2023 r., z którego wynika, że [...] jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, a niepełnosprawność istnieje od 21 lipca 2021 r. Ponadto orzeczenie zawiera wskazania o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z oświadczenia [...] z 19 czerwca 2023 r. wynika, że jest on jedynym członkiem rodziny, który może sprawować opiekę nad żoną. Ostatnie zatrudnienie ustało 23 kwietnia 2020 r. i od tego czasu nigdzie nie pracuje.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że [...] sprawuje opiekę nad żoną, którą wspomaga w codziennym funkcjonowaniu poprzez przygotowanie posiłków, robienie zakupów, sprzątanie oraz pranie. Ponadto skarżący zawozi żonę do lekarzy i na rehabilitację. [...] porusza się przy pomocy chodzika lub na wózku inwalidzkim, sama spożywa posiłki, ubiera się oraz myje i załatwia potrzeby fizjologiczne. Wobec powyższego, w ocenie Kolegium, prawidłowo organ I instancji odmówił wnioskowanego świadczenia.

Wskazując na orzecznictwo Kolegium podniosło, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z obowiązku prawnego (regulacje kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) i moralnego lecz za faktyczny brak możliwości zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki.

Nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodów.

Istotne jest, że opieka musi - w sposób oczywisty - stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Przy czym zakres opieki wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby, która tej opieki wymaga. Trzeba mieć na uwadze potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń.

W ocenie Kolegium brak jest związku przyczynowo skutkowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącego opieki nad żoną, a rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem.

Poza sporem pozostaje, że [...] wspomaga żonę w codziennym funkcjonowaniu. Jednak z akt sprawy wynika, że jego bierność zawodowa nastąpiła jeszcze przed powstaniem niepełnosprawności żony i nie wykazał, że konieczność rezygnacji z zatrudnienia wynikała właśnie z konieczności opieki nad nią.

Świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca.

Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawna, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie organu trudno uznać, że skarżący obecnie nie podejmuje zatrudnienia lub pracy zarobkowej tylko ze względu na konieczność sprawowania opieki nad żoną. Kolegium przyznało, że żona skarżącego jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, a co za tym idzie, wymaga opieki sprawowanej przez inne osoby, jednak nie można dać wiary twierdzeniom skarżącego, że nie podejmuje zatrudnienia tylko ze względu na konieczność opieki nad żoną. Wobec tego opisana w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Zdaniem organu brak jest bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącego opieki nad żoną, a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Brak aktywności zawodowej (lub jej zaprzestanie) jako taki (czyli będący wyborem życiowym danej osoby) nie może być automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją bądź z niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Wprawdzie osoba bierna zawodowo w poprzednich latach może wykazać, że nastąpił stan jej gotowości do zatrudnienia, a ona odstąpiła od jego podejmowania z uwagi na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną, jednakże taka sytuacja nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie.

Podsumowując Kolegium stwierdziło, że nie jest możliwe przyznanie świadczenia [...] z tytułu rezygnacji z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie złożył [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 kpa, poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego przez organ materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad żoną nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad żoną.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wniósł także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zarzuty rozwinął w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie sprzeciwił się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Organ I instancji jako jedną z podstaw odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazał art. 17 ust. 1b ustawy podnosząc, że niepełnosprawność żony skarżącego powstała w wieku dorosłym. Stanowisko to jest błędne. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 wskazał, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wobec tego w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium.

Zarówno Kolegium, jak i organ I instancji uznały, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, a opieką skarżącego nad żoną.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Niewątpliwie mąż (wbrew stanowisku organu I instancji) jest osobą na której, w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży obowiązek alimentacyjny wobec żony.

Jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie art. 17 ust. 1 ustawy w żaden sposób nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się żadnym przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi o stałość opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, tj. 24 godziny na dobę (zob.: B. Chludziński [w:] P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17; wyroki: NSA z 23 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 786/2, WSA w Rzeszowie z 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 590/19; WSA we Wrocławiu z 6 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 287/19; WSA w Gliwicach z 25 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 970/19). Także wspólne zamieszkiwanie osoby niepełnosprawnej i jej opiekuna nie jest warunkiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (wyroki NSA: z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 270/20, z 7 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3946/18, z 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1049/19). Opiekun nie musi bowiem zamieszkiwać z podopiecznym. W stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżący zamieszkuje wspólnie z żoną i sprawuje nad nią opiekę.

Przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, przy czym chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę.

W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością niesporną, że żona skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - do 17 kwietnia 2026 r. Jak wynika z orzeczenia [...] wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że treść orzeczenia o niepełnosprawności jest wiążąca dla organów orzekających w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (wyrok NSA z 15 października 2021 r., sygn. akt I OSK 643/21). Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze strony innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zaliczenie osoby do znacznego stopnia niepełnosprawności oznacza, że wymaga ona, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (zob. wyroki NSA: z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19; z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19 oraz z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt I OSK 448/15).

Jak wyżej zaznaczono opieka musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, a zakres tych potrzeb jest określony w orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (wyroki NSA: z 7 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3946/18 i z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19).

W rozpoznawanej sprawie organy nie kwestionowały samego faktu sprawowania opieki przez skarżącego nad żoną. Jak wynika z przeprowadzonego 29 czerwca 2023 r. wywiadu żona skarżącego ma zaburzenia równowagi i wymaga asysty w poruszaniu się nawet po mieszkaniu, po którym porusza się o kulach lub na wózku inwalidzkim. Ma niedowład prawostronny i spowolnioną mowę. Wymaga pomocy przy wchodzeniu i wychodzeniu z wanny. Opieka sprawowana przez skarżącego ma charakter stały i nie jest sprawowana okazjonalnie. Jak wyżej wskazano żona skarżącego posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, ma zatem znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji. Tego rodzaju sytuacja świadczy o konieczności zapewnienia opieki w szerokim wymiarze.

Organy uznały, że brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem przez skarżącego, a sprawowaną opieką nad żoną. Jak wynika z akt sprawy skarżący decyzją Starosty [...] z 10 lipca 2020 r. został uznany za osobę bezrobotną. Znaczny stopień niepełnosprawności żony datuje się od 27 października 2021 r. Z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący wystąpił 1 czerwca 2023 r., a więc w okresie, kiedy żona była już niepełnosprawna i wymagała stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Zważyć należy, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy nie zakreśla ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowania z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie - po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia - wystąpi on o świadczenie pielęgnacyjne. Wobec tego brak jest podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (por. wyroki: NSA z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1939/21; WSA w Gdańsku z 6 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 19/22; WSA w Łodzi z 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20). Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być dokonywana adekwatnie do czasu, w którym wnioskodawca występuje o przyznanie świadczenia. Istotne jest więc, czy w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący spełnia ustawowe przesłanki do jego przyznania. Dla odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zatem wystarczające ustalenie, że skarżący jest bezrobotny. Kluczowym jest, że stan zdrowia żony skarżącego, w chwili złożenia wniosku, doprowadził do konieczności sprawowania nad nią stałej opieki (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1655/22).

Zgodnie z art. 17 ust. 6 ustawy posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić należy, że z ustawowej definicji terminu "bezrobotny", uregulowanej w ustawie z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 690), wynika, że jedną z przesłanek uzyskania statusu osoby bezrobotnej jest pozostawanie w zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia i w przypadku mężczyzn nie ukończenie 65 lat (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy). Uznać zatem należy, że składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osoba bezrobotna de facto rezygnuje z gotowości do podjęcia zatrudnienia (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2023 r.). Skarżący w dacie złożenia wniosku miał 64 lata. Był więc osobą uznaną za pozostającą w gotowości do podjęcia pracy, jednakże zmuszony był do rezygnacji z jej podjęcia z powodu konieczności opieki nad żoną.

Podnieść należy, że konieczność objęcia niepełnosprawnego członka rodziny opieką i jej permanentne sprawowanie (co, jak wyżej zaznaczono nie oznacza opieki całodobowej) uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Wskazać należy, że system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację z zatrudnienia lub niepodejmowaniem tego zatrudnienia. Nie tylko więc rezygnacja z zatrudnienia stanowi o spełnieniu przesłanki niezbędnej do uzyskania świadczenia, ale też warunki do przyznania świadczenia należy uznać za spełnione, jeżeli wnioskujący nie podejmuje zatrudnienia w związku z obiektywnie zaistniałą koniecznością sprawowania opieki.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, a organu I instancji także z naruszeniem art. 17 ust. 1b ustawy. Organy nie dokonały właściwej oceny materiału dowodowego, naruszając tym samym podstawowe zasady postępowania określone w art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa, art. 135 ppsa oraz art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 2 ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu. Organ będzie miał na uwadze, że stosownie do art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm.) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w ustawie w brzmieniu dotychczasowym, do którego prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zdaniem Sądu ustalając zakres stosowania wskazanego przepisu przejściowego należy uwzględnić art. 24 ust. 2 ustawy. Zgodnie z tą regulacją prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zatem momentem uzyskania prawa do świadczenia rodzinnego (w rozpatrywanej sprawie - świadczenia pielęgnacyjnego) jest data złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W konsekwencji art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed dniem 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a tej ustawy zamieniającego art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych) organ rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązany jest ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.