Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2420/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1, art. 91 ust. 1, art. 92 ust. 1, art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły [...] w [...] z dnia [...] maja 2021 r. bez numeru w przedmiocie przyznania stypendium rektora 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły [...] w [...] na rzecz skarżącej S. P. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Odwoławcza Komisja Stypendialna Szkoły [...] w [...] decyzją z dnia [...] maja 2021 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 86 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 z późn. zm.) dalej u.p.s.w.n., w związku z Regulaminem świadczeń dla studentów, stanowiącym załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły [...] w [...]nr [...] z dnia [...] października 2019 r. (zwanego dalej Regulaminem), utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] uchylającą wcześniejszą decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w sprawie przyznania S. P. stypendium rektora na rok akademicki 2020/21 na okres od [...] października 2020 r. do [...] czerwca 2021 r. oraz przyznającą S.P.stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021 na okres od [...] października 2020 r. do [...] listopada 2020 r. w kwocie 704 zł miesięcznie.

Decyzje powyższe zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Na podstawie złożonego przez S. P. w dniu [...] października 2020 r. wniosku o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2020/21 na okres październik 2020 r. - czerwiec 2021 r. oraz przedstawionych oświadczeń, Komisja Stypendialna w toku przeprowadzonego postępowania ustaliła, że łączny okres 6 lat przysługiwania S. P. świadczeń, rozpoczynający się w momencie podjęcia pierwszych studiów, upływa w dniu [...] października 2021 r. Na tej podstawie decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. przyznano studentce stypendium rektora na okres październik 2020 r. - czerwiec 2021 r. w wysokości 704 zł miesięcznie w okresie październik – grudzień 2020 r., a w okresie styczeń – czerwiec 2021 r. w wysokości 469 zł miesięcznie.

W dniu [...] marca 2021 r. podczas weryfikacji raportów z systemu POL-on przez pracownika Działu Obsługi Studentów otrzymano informację, że studentka nie podała we wniosku, że wcześniej studiowała na dwóch kierunkach na Uniwersytecie [...] oraz U[...] w [...].

W związku z powyższym, Komisja Stypendialna postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 149 § 1 K.p.a., wznowiła z urzędu postępowanie administracyjne.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Komisja Stypendialna decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., uchyliła swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] przyznającą S.P. stypendium rektora na rok akademicki 2020/21 na okres od [...] października 2020 r. do [...] czerwca 2021 r. i przyznała S. P. stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021 na okres od [...] października 2020 r. do [...] listopada 2020 r. w kwocie 704 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji Komisja Stypendialna wskazała, że w toku przeprowadzonego postępowania, na podstawie danych z systemu POL-on ustaliła, że studentka nie podała we wniosku, iż w okresie [...].10.2014 - [...].11.2016 studiowała na kierunku [...](studia I stopnia) na U[...] w [...] (skreślona) oraz w okresie [...].10.2016 - [...].11.2017 na kierunku [...] (studia I stopnia) na Uniwersytecie [...] (skreślona). Spowodowało to, że łączny okres 6 lat przysługiwania świadczeń zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. został błędnie wyliczony, a co za tym idzie przyznano studentce stypendium na nieprawidłowy okres. Faktyczny łączny okres 6 lat przysługiwania świadczeń, rozpoczynający się w momencie podjęcia pierwszych studiów, upłynął bowiem w dniu [...] listopada 2020 r. Zatem S. P. powinna otrzymać stypendium rektora tylko na okres październik – listopad 2020 r.

Komisja Stypendialna zaznaczyła jednocześnie, że ubiegając się o stypendium rektora studentka oświadczyła w składanym wniosku, iż podała wszystkie ukończone i podjęte kierunki studiów, tj. kierunki ukończone, trwające lub na których była skreślona, również za granicą.

W związku z tym Komisja Stypendialna, powołując się na art. 93 ust. 2 pk1 u.p.s.w.n. stwierdziła, iż należy uchylić decyzję z dnia [...] grudnia 2020 r. i przyznać S. P. stypendium rektora na rok akademicki 2020/21 tylko na okres od [...] października do [...] listopada 2020 r. w kwocie 704 zł miesięcznie.

W odwołaniu od powyższej decyzji Komisji Stypendialnej S. P. podkreśliła, że brak wskazania przez nią wszystkich podejmowanych studiów wynikał z błędnego zrozumienia wniosku, ponieważ sądziła, że chodzi o studia wyłącznie w Szkole [...]. Podkreśliła, że nigdy nie ukrywała faktu podjęcia wcześniejszych studiów, o czym świadczy podpisane i odesłane w marcu 2021 r. oświadczenie. Skarżąca podniosła też, że jest przekonana, że to nie czas rozpoczęcia studiów, ale faktyczny okres pobierania świadczeń decyduje o prawie do pobierania stypendium, co poświadcza linia orzecznicza sądów administracyjnych w takich sprawach. W jej przypadku łączny czas pobierania wszystkich świadczeń do [...] czerwca 2021 r. wyniósł natomiast tylko 18 miesięcy.

S. P. oświadczyła nadto, że póki decyzja, którą kwestionuje, nie jest ostateczna, wzywanie jej do zwrotu środków, które otrzymała w ramach stypendium rektora i przeznaczyła na utrzymanie jej i jej 3-osobowej rodziny, jest przedwczesne.

Odwoławcza Komisja Stypendialna, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2021 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] marca 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji OKS wyjaśniła, że na gruncie art. 86 ust. 1 pkt 4 u.p.s.w.n., student może ubiegać się o świadczenia ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium rektora. Szczegółowe uregulowania dotyczące ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania m.in. tego świadczenia, zgodnie z art. 95 ust. 1 ww. ustawy, powinny znaleźć się w regulaminie ustalonym przez rektora w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego.

Regulaminem takim w Szkole [...] w [...] jest Regulamin świadczeń dla studentów, stanowiący załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły [...] nr [...] z dnia [...] października 2019 r. z późn. zm.

Zgodnie z § 20 tego Regulaminu, dla każdego studenta, o którym mowa w § 18 ust. 4 Regulaminu, który złożył wniosek, oblicza się liczbę punktów rankingowych do stypendium rektora jako sumę liczby punktów za poszczególne osiągnięcia tj. wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe. Za wyróżniające się wyniki w nauce uważa się osiągnięcie średniej stypendialnej w wysokości co najmniej 4,300 oraz brak niezaliczonych przedmiotów lub powtarzanego semestru w okresie, za który brane są pod uwagę osiągnięcia. Średnią stypendialną, która jest brana pod uwagę w procedurze przyznawania stypendium rektora, wylicza się w oparciu o liczbę punktów ECTS i ocenę końcową studenta.

W wyniku przeprowadzonego postępowania OKS ustaliła, że studentka za rok 2019/20 uzyskała średnią stypendialną w wysokości 4,677, co przełożyło się na 53,91 pkt., a tym samym spełniła wymóg progu punktowego, ustalonego dla jej grupy końcowej (kierunek [...], studia II stopnia) i wynoszącego 31,89 pkt.

Ponadto, na podstawie informacji z systemu POL-on oraz oświadczenia złożonego przez studentkę w dniu [...] marca 2021 r. organ odwoławczy ustalił, że studentka zataiła we wniosku, że studiowała już wcześniej na dwóch uczelniach.

Powołując się na przewodnik po systemie szkolnictwa wyższego i nauki, opublikowany w dniu 18 lutego 2019 r. na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego OKS podniosła, że świadczenia pomocy materialnej oraz stypendium Ministra za znaczące osiągnięcia, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6-ciu lat. Oznacza to, że łączny okres, w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane - nie może przekroczyć 6 lat. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu jest kontynuowane, a nie rozpoczyna się od nowa. Powyższe ma przeciwdziałać zjawisku wielokrotnego rekrutowania się na pierwszy rok studiów pierwszego stopnia tylko w celu uzyskania świadczeń pomocy materialnej.

OKS zaznaczyła, że ten sam zapis znajduje się również w § 11 ust. 6 Regulamin.

Uwzględniając zatem kierunki, na których łącznie podejmowała studia studentka, okres 6 lat przysługiwania świadczeń upłynął w dniu [...] listopada 2020 r.

W skardze na powyższą decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...]maja 2021 r. S. P. zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, pod postacią art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., polegające na:

– jego błędnej wykładni wyrażającej się w nieuprawnionym przyjęciu, że wskazany w nim okres 6 lat przysługiwania świadczeń stypendialnych rozpoczyna się w momencie podjęcia pierwszych studiów, bez uwzględnienia rzeczywistego momentu przyznania świadczenia stypendialnego,

– bezpodstawnym zastosowaniu tego przepisu i przyjęciu, że bieg 6-letniego okresu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie przepisów tę kwestię regulujących (wejście w życie art. 86 i 93 w dniu 1 października 2019 r. - art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce), w sytuacji, w której norma art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. odnosi się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie tej ustawy, a zatem moment rozpoczęcia 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń stypendialnych nie mógł rozpocząć się przed wejściem w życie powyższych unormowań tj. przed październikiem 2019 r.

Wobec tak postawionych zarzutów skarżąca wniosła o:

1. uchylenie – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 86 ust. 4 u.p.s.w.n. zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją Komisji Stypendialnej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...],

2. zasądzenie – na podstawie art. 200 P.p.s.a. – kosztów postępowania według norm przepisanych,

3. wstrzymanie - na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a. - w całości wykonania zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Komisji Stypendialnej z dnia [...] marca 2021 r. poprzez zniesienie obowiązku zwrotu przyznanego stypendium w łącznej kwocie 1642 zł.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że w ankiecie poprzedzającej wniosek o przyznanie stypendium rektora przez nieuwagę nie wskazała podjętych przez nią wcześniej studiów na dwóch uczelniach, podkreślając, że w tym okresie nie ubiegała się o przyznanie świadczeń stypendialnych. Wyjaśniła, że uchybienie powyższe nie wynikało z jej złych zamiarów, ale z błędnego zrozumienia – sądziła, że chodziło o studia w Szkole [...]. Dodała też, że nigdy nie ukrywała faktu podjęcia wcześniejszych studiów, co również wskazała w odesłanym w marcu 2021 r. oświadczeniu.

W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja została wydana z obrazą art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., który stanowi, że opisane w nim świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 (w tym stypendium rektora) przysługują nie dłużej niż przez okres 6 lat. W ocenie skarżącej, taki sposób sformułowania przepisu wskazuje w sposób jednoznaczny, że wskazany w nim 6-letni okres rozpoczyna swój bieg z chwilą nabycia uprawnień do świadczenia i biegnie wyłącznie w okresie jego pobierania, tym samym w żadnej mierze nie może być on utożsamiany z chwilą rozpoczęcia studiów. Zdaniem skarżącej, jest rzeczą oczywistą, że z chwilą uzyskania statusu studenta nie nabywa się automatycznie uprawnień do pobierania świadczeń stypendialnych, ponieważ ich uzyskanie wymaga m. in. zaistnienia określonych przesłanek i złożenia stosownego wniosku. Wykładnia tego przepisu dokonana przez OKS, w świetle której 6-letni termin biegnie od momentu rozpoczęcia studiów i jest kontynuowany po ich podjęciu bez uwzględnienia - w przekonaniu skarżącej najistotniejszej okoliczności tj. niepobierania przez nią w tym czasie jakichkolwiek świadczeń stypendialnych - nie może zostać uznana za słuszną.

Skarżąca podkreśliła też, że przed dniem [...] października 2020 r. nie pobierała na żadnych studiach stypendium rektora i w jej przekonaniu bieg 6-letniego okresu pobierania stypendium winien rozpocząć się od tej daty.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Trybunału Konstytucyjnego skarżąca wskazała, że wadliwość zaskarżonej decyzji wynika również z faktu, że przyjęto w niej, że bieg 6-letniego okresu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie przepisów tę kwestię regulujących (wejście w życie art. 86 i 93 w dniu 1 października 2019 r. - art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce). Zdaniem skarżącej, powyższe oznacza, że art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy odnosi się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie tej ustawy, a zatem moment rozpoczęcia 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń stypendialnych nie mógł rozpocząć się przed wejściem w życie powyższych unormowań w październiku 2019 r.

Skarżąca dodała ponadto, że taka wykładnia znajduje swoje uzasadnienie w wykładni funkcjonalnej oraz przepisach Konstytucji RP, w tym w szczególności w art. 2 Konstytucji stanowiącym, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, z której to regulacji wynikają takie zasady jak zasady ochrony zaufania do państwa i prawa, zasada ochrony interesów w toku oraz zasada niedziałania prawa wstecz. Zasada nieretroakcji jest bardzo szeroka i nie odnosi się wyłącznie do przeszłości, ale każe oceniać zachowania prawodawcy z punktu widzenia przewidywalności, bowiem nowe regulacje prawne nie mogą zaskakiwać adresatów, jak i logiki podejmowanych przez adresatów działań (por. wyrok TK z 25 maja 2004 r., sygn. akt SK 44/03).

Pełnomocnik Odwoławczej Komisji Stypendialnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Odnośnie podniesionego w skardze zarzutu błędnego liczenia terminu zaznaczył, że wobec braku przepisów przejściowych w tym zakresie 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy liczyć od dnia wystąpienia zdarzenia, a nie od dnia zdarzenia, który miał miejsce po dniu wejścia w życie ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżoną decyzję jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) określa w jakich sytuacjach decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu.

Oceniając zaskarżoną decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komisji Stypendialnej I instancji z dnia [...] marca 2021 r. w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga S. P. zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student ma prawo ubiegać się o: 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę, 4) stypendium rektora, 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - 4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2).

W myśl art. 91 ust. 1 ww. ustawy stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Stosownie zaś do art. 92 ust. 1 u.p.s.w.n. stypendium rektora jest przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr – przez okres do 5 miesięcy.

Zgodnie natomiast z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. (w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonych decyzji) świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Zdaniem organu, w świetle ww. przepisu stypendium rektora może zostać przyznane studentowi, który na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich posiada status studenta przez okres nie dłuższy niż 6 lat. Skoro zatem okres 6 lat w którym skarżąca posiadała status studenta upłynął z dniem [...] listopada 2020 r., to tylko do tej daty przysługiwało jej stypendium rektora.

W ocenie Sądu, z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, bowiem przyjęta przez organ wykładnia ww. przepisu jest wadliwa. Organ przyjął bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Tymczasem takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu. Zdaniem Sądu, prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych, wystarczającym jest tu podstawowy rodzaj wykładni - wykładnia językowa.

Stąd, wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., należało je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to, czy student występował o świadczenie i czy zostało mu ono przyznane, tj. czy pobierał świadczenie. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium rektora), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak, art. 87 u.p.s.w.n. wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 u.p.s.w.n. warunki przyznania zapomogi, art. 91 u.p.s.w.n warunki uzyskania stypendium rektora, a art. 359 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej.

Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy.

Powyższa wykładnia znajduje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str. 28), w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie w u.p.s.w.n. nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium rektora lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ust. 2 u.p.s.w.n., przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium rektora z nadmiernie długim okresem studiowania.

Mając na uwadze powyższe rozważania nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w u.p.s.w.n. z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przyjął to organ w niniejszej sprawie. Analogiczny pogląd zaprezentowany został m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego - z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3913/21, z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3596/21 oraz z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4082/21; publ. CBOSA).

Zauważyć jednocześnie należy, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił obok art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. przepis § 11 ust. 6 Regulaminu świadczeń dla studentów, zgodnie z którym do okresu 6 lat posiadania uprawnień do świadczeń pomocy materialnej, o którym mowa w ust. 5 pkt 3, wlicza się wszystkie okresy odbywania studiów, bez względu na fakt pobierania lub nie świadczeń pomocy materialnej oraz poziom studiów, w tym okres urlopów od zajęć z zachowaniem statusu studenta, a także wszystkie okresy studiów odbyte przed podjęciem studiów, na których student ubiega się o świadczenia. Przy ustalaniu okresu uprawniającego do świadczeń niepełne miesiące posiadania statusu studenta zaokrągla się do pełnego miesiąca w górę.

Przepis ten nakazuje zatem sumować okresy, w których dana osoba posiada status studenta, a nie jak zostało to uregulowane w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. okresy przysługiwania świadczeń. Wskazuje to jednoznacznie na istnienie konfliktu pomiędzy obiema normami prawnymi, tj. pomiędzy prawem wewnętrznym uczelni (Regulaminem świadczeń), a prawem powszechnie obowiązującym jakim jest ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Podkreślić w tym miejscu należy, że przepisy Regulaminu świadczeń nie wiążą Sądu, gdyż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu podlegają jedynie Konstytucji oraz ustawom. Zatem w sytuacji wniesienia skargi na decyzję dotyczącą przyznania stypendium rektora, którego zasady przyznawania określa regulamin, sąd administracyjny uprawniony jest do kontroli jego zgodności z prawem powszechnie obowiązującym, a w szczególności Konstytucją i ustawami. Kontrola ta, potwierdzając m.in. niezgodność prawa wewnętrznego z przepisami ustawy we wskazanym zakresie, musiała skutkować eliminacją ww. decyzji z obrotu prawnego wobec naruszenia przez organ art. 6 K.p.a.

Reasumując stwierdzić należy, że organ przyznając skarżącej stypendium rektora w roku akademickim 2020/2021 tylko na okres od [...] października 2020 r. do [...] listopada 2020 r., do sześcioletniego okresu o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. błędnie wliczył cały okres studiowania przez skarżącą, nie biorąc pod uwagę, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącej przysługiwało w rozumieniu wskazanym wyżej, tj. czy otrzymywała stypendium rektora. W konsekwencji powyższego, przyjęcie przez organ stanowiska, iż wspomniany sześcioletni okres upłynął z dniem [...] listopada 2020 r., a zatem tylko do tej daty przysługuje skarżącej w roku akademickim 2020/2021 stypendium rektora, nie zasługuje na akceptację.

Przywoływane przez organ w decyzji oraz w odpowiedzi na skargę stanowisko Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lutego 2019 r., w kwestii interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., nie jest natomiast wiążące dla Sądu. Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3913/21 "stanowisko to nie zostało poparte pogłębioną argumentacją. Jest ponadto sprzeczne z celem uregulowań dotyczących pomocy materialnej studentom wyrażonym w uzasadnieniu projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ustawa ma realizować cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, tj. jej regulacje mają pozwalać na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat".

Okres 6 lat z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy zatem liczyć od momentu uzyskania świadczenia w postaci stypendium rektora, a skoro jest to świadczenie okresowe, wypłacane co miesiąc, to okres 6 lat upłynie po 72 miesiącach otrzymywania stypendium rektora. Taki sposób liczenia tego okresu wynika z faktu, że zgodnie z art. 92 ust. 1 u.p.s.w.n. stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. Istotne jest też to, że ustawodawca w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. nie posłużył się pojęciem roku akademickiego (jak np. w przepisie art. 92 ust. 1 i 2 u.p.s.w.n.), tylko kalendarzowego. Zatem zabieg ustawodawcy należy uznać za świadomy. Irrelewantne zatem jest, przez jaki okres wnioskowane stypendium student mógł otrzymywać, bowiem istotne jest to w jakim okresie to stypendium mu przysługiwało i je przyznano oraz, że rzeczywiście je pobrał.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutu skargi, że norma art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. odnosi się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie tej ustawy, a zatem moment rozpoczęcia 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń stypendialnych nie mógł rozpocząć się przed wejściem w życie powyższych unormowań tj. przed 1 październikiem 2019 r.

W ocenie Sądu, z uwagi na brak przepisów przejściowych w tym zakresie, należy przyjąć, że norma z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. dotyczy także świadczeń uzyskanych na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (takie stanowisko wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3596/21 publ. CBOSA).

Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni powyższą ocenę prawną.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 119 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.