Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1031/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Koncesje
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1 i 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 633
law: ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (T. J.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2024 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 15 września 2023 r. nr PR.5432.38.2023 ldz.26117/09/2023/GB w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją 15 września 2023r. PR.5432.38.2023 Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach (dalej: PWUG) utrzymał w mocy decyzję z 24 lipca 2023 r., znak: [...], Idz. [...] Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w L. (dalej: DOUG) w sprawie ustalenia P.S., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą R (dalej: Skarżący) reprezentowanemu przez pełnomocnika adw. A.G., opłaty podwyższonej za wydobycie w 2019r. bez wymaganej koncesji 8789,456 ton kopaliny - piasku i żwiru na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] i [...] położonych w miejscowości K., gmina S., powiat [...], województwo [...] w wysokości 225 010,00 zł oraz zobowiązania do wniesienia ustalonej opłaty podwyższonej; w wysokości 60 % na konto gminy S. i w wysokości 40% na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, a także umorzenia postępowania wobec pozostałych stron tego postępowania.

Podstawą prawną decyzji był art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z póź. zm.; dalej: k.p.a.), w zw. z art. 140 ust. 1, art. 140 ust. 2 pkt 2 i art. 140 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2023 r. poz. 633, z póź. zm., dalej: p.g.g.).

Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem 20 grudnia 2019 r., znak: [...] (data wpływu 9 stycznia 2020 r.) Państwowy Instytut Geologiczny zgłosił podejrzenie prowadzenia w lipcu 2019r. niekoncesjonowanej eksploatacji na działce nr [...], położonej we wsi K.. DOUG zwrócił się o przesłanie kopii dokumentacji sprawy. Na przesłanej dokumentacji zdjęciowej widoczne były świeżo odsłonięte skarpy z materiałem piaszczysto - żwirowym, z niewielką warstwą nadkładu nad nim świadczące o prowadzeniu eksploatacji stokowej oraz przesiewacz mobilny Powerscreen wraz z koszem zasypowym, ramię koparki podsiębiernej z łyżką, a także hałdy przesianej kopaliny - frakcji piaszczysto - żwirowej i kamienia.

W celu ustalenia stanu faktycznego w dniu 3 marca 2020 r. pracownicy OUG przeprowadzili wizję w terenie w miejscowości K.. Dla uniknięcia zatarcia śladów prowadzonej działalności wizja została przeprowadzona bez informowania stron o tym fakcie. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że na działkach nr [...] i [...] nie prowadzono żadnych prac ziemnych, w tym wydobycia kopaliny. Były one w przeważającej części porośnięte roślinnością trawiastą i drzewami. W bezpośrednim sąsiedztwie działki [...], wzdłuż jej wschodniej granicy stwierdzono sprofilowaną skarpę o wysokości do ok 5 m. Stan skarpy wskazywał na prowadzone kilka miesięcy wcześniej prace ziemne - skarpa była sprofilowana, zbocze pokryte było materiałem ziemnym zmieszanym z kamieniami i żwirem. Skarpa zlokalizowana była na działce nr [...]. U podnóża skarpy znajdował się zniwelowany teren ze śladami prowadzenia prac sprzętem ciężkim. Teren ten zlokalizowany był na działkach nr: [...], [...], [...] i [...]. Część tego terenu na działce nr [...] była użytkowana rolniczo - porośnięta była zbożem. Sporządzono dokumentację fotograficzną miejsca nielegalnej eksploatacji oraz przeprowadzono pomiar geodezyjny wyrobiska w celu określenia ilości wydobytego kruszywa.

Pismem z 11 marca 2020 r. DOUG zwrócił się z wnioskiem do Starosty [...] o udostępnienie informacji, czy zostały wydane pozwolenia podlegające ustawie Prawo budowlane, Prawo wodne, o ochronie gruntów rolnych i leśnych lub innych zgłoszeń. Zwrócił się także o udostępnienie danych zgromadzonych w rejestrze publicznym EGiB tj. informacji podmiotowych o właścicielach działek oraz przedmiotowych o działkach, a także o udostępnienie mapy zasadniczej dla ww. działek. W odpowiedzi Starosta [...] przesłał kopie mapy zasadniczej i ewidencyjnej oraz wypisy z rejestru gruntów, wskazujące właścicieli działek o numerach [...], [...], [...], [...] oraz [...]. W kolejnym piśmie poinformował o braku wydanych pozwoleń dla przedmiotowych działek w zakresie ustaw: Prawo wodne, o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz Prawo geologiczne i górnicze. Natomiast na działce o nr [...] zgłoszono budowę wiaty o pow. 50 m2, na działce o nr [...] zgłoszono budowę wiaty o pow. 40 m2, na działce o nr [...] zgłoszono budowę altany o pow. 30 m2. Na działkach o nr [...] i [...] nie było zgłoszeń na roboty budowlane.

Pismami z 10 czerwca 2020 r. DOUG zawiadomił o przeprowadzeniu w dniach 7-8 lipca oględzin właścicieli działek o numerach [...], [...], [...], [...] oraz Skarżącego.

W wyznaczonym terminie odbyły się oględziny w terenie.

Na podstawie Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji, sporządzonej przez inspektora OUG stwierdzono, że eksploatacja w 2019 r. dotyczyła działek nr [...] i [...], natomiast na terenie działek [...] i [...] nie prowadzono eksploatacji, a jedynie prace ziemne związane z niwelacją terenu.

Pismami z 16 września 2020 r. DOUG zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za prowadzenie działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji wobec właścicieli działek nr [...], [...], [...] i [...]w miejscowości K..

DOUG pismem z dnia 14 czerwca 2021 r. zwrócił się z prośbą do Burmistrza S. o przesłuchanie w/w charakterze strony. Stosowne protokoły zostały przesłane, z wyjątkiem jednego, ponieważ właściciel działki o nr. [...] – co wynikało z informacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru – zmarł.

W protokole przesłuchania z 20 lipca 2021 r. Skarżący zeznał, iż nie wydobywał żwiru na działkach [...] i [...], użyczył tylko sprzętu swojemu pracownikowi K.L. w celu wykonania prac porządkowych w związku z postawieniem wiaty. Nie pamiętał jaki był stan zagospodarowania na działkach przed rozpoczęciem prac ziemnych i nie może również wskazać sposobu rozliczenia za wykonywane prace. Nie podał ilości wydobytego piasku i żwiru, gdyż nigdy nie prowadził tam prac z tym związanych, ani nie mógł określić terminu w jakim te prace były prowadzone. Z K.L. rozliczył się za użyczony sprzęt (koparka, przesiewacz i wywrotka) w taki sposób, że ten udostępnił miejsce do parkowania pojazdu na swojej działce i otrzymał również kruszywo, ale nie był w stanie określić jakie i ile. Skarżący zeznał, że system pracy K.L. polegał na tym, iż jeździł on wywrotką stanowiącą własność Skarżącego i dowoził kruszywo z różnych żwirowni, a wywrotkę przetrzymywał na swojej posesji. Skarżący nie posiada żadnej żwirowni, ani koncesji na wydobywanie kruszywa, a prowadzona przez niego działalność polega na transporcie kruszywa z żwirowni do miejsca docelowego.

W protokole przesłuchania z 20 lipca 2021 r. właściciel działki nr [...] zeznał, że nie prowadził żadnych prac ziemnych na działkach o nr: [...], [...] i [...]. Na tych działkach do 2019 r. rosły chwasty, działki były nierówne. Po 2019 r. prowadzone były na nich prace polegające na wyrównaniu terenu, w których to pracach nie brał udziału i zlecił ich wykonanie K. L., któremu jego pracodawca tj. Skarżący udostępnił swój sprzęt. Udostępnił swoją działkę do wyrównania, przechowywania sprzętu. Nie rozliczał się ze Skarżącym. W zamian za paliwo Skarżący zabrał kamienie - 5-6 wywrotek, po około 20 ton na wywrotkę. Część żwiru wykorzystał sąsiad, właściciel działki nr [...] na swojej działce w celu podsypania pod ułożenie kostki brukowej.

W protokole przesłuchania z 20 lipca 2021 r. K.L. zeznał, że jest właścicielem działki nr [...] i że prowadził prace ziemne na działkach nr: [...] i [...] w lecie 2019 r., przy pomocy sprzętu Skarżącego. Prace te polegały na wykonaniu drogi gminnej oraz drogi wzdłuż rzeki. [...] z ww. działek został wykorzystany do tej drogi, a czarnoziem pod trawę na ww. działkach. Prace wykonywał na zlecenie i w porozumieniu z sąsiadami. Działki nr [...] i [...] były nierówne o ukształtowaniu pagórkowatym - pomógł sąsiadom je wyrównać nieodpłatnie . U Skarżącego pracował od listopada 2018 r. do listopada 2019 r. i wszystkie prace wykonywał z wykorzystaniem użyczonego nieodpłatnie sprzętu. Nie ma wiedzy co do tego, czy sąsiedzi rozliczali się w jakiś sposób za ten sprzęt ze Skarżącym. Cały materiał z tych działek był wywożony na drogę. Nie prowadził wydobycia żwiru w głąb, wywieziony został tylko żwir ze skarpy w celu wyrównania terenu. Nie jest w stanie wskazać, jakie to były ilości i ile piasku i żwiru przekazanych zostało Skarżącemu. Nie wiedział o budowie jakichkolwiek wiat na działkach [...] i [...].

Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2021 r., DOUG zawiadomił strony o dopuszczeniu dowodów w sprawie ustalenia wysokości opłaty podwyższonej za nielegalne wydobycie kopaliny - piasku ze żwirem.

Burmistrza S. przekazał DOUG w dniu 23 sierpnia 2021 r. akt zgonu właściciela działki nr [...]. W tej sytuacji postępowanie administracyjne w stosunku do niego uznane zostało za bezprzedmiotowe.

Decyzją z 11 października 2021 r. DOUG naliczył K.L. opłatę podwyższoną za wydobycie w 2019 r. bez wymaganej koncesji 8789,456 ton kopaliny - piasku i żwiru na działkach nr: [...] i [...], położonych w miejscowości K.. W stosunku do właścicieli pozostałych działek umorzył postępowanie w całości.

Od tej decyzji K.L. złożył odwołanie. Dołączył do niego kopię zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, skierowanego do Prokuratury Rejonowej w S.

PWUG uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji zalecił dokonanie ponownych ustaleń co do podmiotu odpowiedzialnego za wydobycie kopaliny z działek nr [...] i [...].

DOUG pismem z 4 lipca 2022 r. zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w S. z prośbą o informację na jakim etapie jest prowadzone postępowanie z zawiadomienia z 28 grudnia 2021 r. K.L. o możliwości popełnienia przestępstwa oraz o przekazanie kopii akt przedmiotowego postępowania przygotowawczego. W odpowiedzi Prokuratura Rejonowa w S. poinformowała, że śledztwo jest na końcowym etapie i toczy się przeciwko K.L. oraz P. S. podejrzanych o czyn z art. 233 § 1 kk i inne. Z uwagi na dużą zwartość materiału zebranego w aktach zwróciła się o wskazanie istotnego materiału dowodowego dla toczącego się postępowania administracyjnego celem jego udostępnienia. Dyrektor OUG zwrócił się ponownie o przekazanie protokołów przesłuchania K. L., właścieli działek o nr. [...], [...], [...], pracowników Skarżącego oraz samego Skarżącego. Wskazał także na dokumenty ustalające osoby, które pracowały w firmie Skarżącego lub wykonywały czynności na zlecenie tej firmy oraz jeśli były przeprowadzone ich przesłuchania, to również kopie tych przesłuchań; dokumenty potwierdzające dostarczenia przez Skarżącego piasku i żwiru, ich ilości oraz pochodzenia do firmy P oraz Z w C., w tym protokołów przesłuchań pracowników tych podmiotów; kopii wniosku do sądu, o ile został już sporządzony, podsumowującego prowadzone postępowanie przygotowawcze; kopii innych dokumentów, które zdaniem Prokuratury mogłyby mieć istotny wpływ na ustalenie osób odpowiedzialnych za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji.

Pismem z dnia 16 sierpnia 2022 r. Prokuratura Rejonowa w S. udostępniła wybrane materiały z akt postępowania poprzez przesłanie kserokopii kart. W protokole dokonanych przez Komendę Powiatową Policji w S. oględzin rzeczy z dnia 10 maja 2022r. kalendarza z napisem 2019, zabezpieczonego od K.L. wpisane były informacje zawierające daty, nazwy miejscowości, godziny oraz rodzaj wykonywanej pracy lub ilość kursów.

Dyrektor OUG w L. pismami z dnia 8 sierpnia 2022 r. zwrócił się do Z w C. Sp. z o.o. oraz P. Sp. z o.o. w C. o informacje czy Skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w 2019r. dostarczał kruszywo naturalne w postaci piasku, żwiru lub kamienia. Jeżeli tak, to w jakiej ilości oraz czy przedstawił dokumenty wskazujące na pochodzenie ww. kruszywa

Z w C. Sp. z o.o. poinformował, że Skarżący nie dostarczał kruszywa naturalnego. Jedyną usługą wykonaną w 2019r. na rzecz Zakładu było usunięcie awarii sieci kanalizacji sanitarnej. Także P Sp. z o.o. w C. poinformowała, że nie korzystała z usług Skarżącego.

Ponownie DOUG zwrócił się pismem do Burmistrza S. o przesłuchanie właścicieli działek, a do Burmistrza S. o przesłuchanie Skarżącego.

W dniu 6 grudnia 2022 r. do DOUG wpłynął wniosek dowodowy pełnomocnik adwokat E.S. o włączenie do akt postępowania wyroku Sądu Rejonowego w S. z 4 listopada 2022 r. którym został skazany prawomocnie K.L. za to, że w dniu 20 lipca 2021 r. w Urzędzie Miejskim w S. złożył fałszywe zeznania w toku postępowania prowadzonego przez DOUG.

Skarżący wystąpił o uzupełnienie postępowania dowodowego o:

-oświadczenie Skarżącego na fakt nieuczestniczenia w wydobywaniu kopalin we wsi K. prowadzonej w lipcu 2019 r.,

- świadectwo pracy oraz umowę o pracę H.P. - byłego pracownika Skarżącego.

DOUG postanowieniem z dnia 12 czerwca 2023 r., znak: L.dz. [...], zawiadomił strony o dopuszczeniu ww. dowodów.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego DOUG ustalił, że wydobycie piasku i żwiru na działkach nr: [...] i [...] w miejscowości K. prowadził Skarżący w ramach działalności gospodarczej przy pomocy własnego sprzętu, zlecając te czynności K.L. oraz innym osobom, nie mając do tego wymaganej koncesji. Wiedzę o możliwych pracach w K. Skarżący uzyskał od K.L. W zamian za wyrównanie terenu na działkach [...] i [...] uzyskał nielegalnie urobek w postaci piasku i żwiru. Prace te były prowadzone w ramach jego przedsiębiorstwa, jego maszynami - co wynika wprost i jednoznacznie niemal ze wszystkich przeprowadzonych w sprawie dowodów. Również pracownicy Skarżącego wskazali go jako osobę zlecającą i kierującą wydobyciem piasku i żwiru na przedmiotowych działkach.

Wobec tego DOUG decyzja z 24 lipca 2023r. naliczył Skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobycie w 2019 r. bez wymaganej koncesji 8789,456 ton kopaliny - piasku i żwiru na działkach nr: [...] i [...], położonych w miejscowości K.. Jednocześnie umorzył w całości postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie bez wymaganej koncesji kopaliny-piasku wobec właścicieli działek nr [...], [...], [...], [...].

Od tej decyzji Skarżący wniósł odwołanie.

Po ponownym przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego PWUG utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Podniósł, że na terenie działek objętych postępowaniem w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji doszło do wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji, co wynika z pism Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego z dnia 20 grudnia 2019 r., znak: [...] oraz z dnia 31 stycznia 2020 r., znak: [...] wraz z załącznikami. W pierwszym z tych pism w szczególności wskazano, że wydobycia dokonała firma Skarżącego, zaś dołączona do drugiego pisma dokumentacja zdjęciowa obrazuje skalę wydobycia. Fakt istnienia wyrobiska na przedmiotowych działkach potwierdzili również pracownicy organu I instancji w dniu 3 marca 2020 r. w trakcie przeprowadzonej wizji. W granicach działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...] i [...] stwierdzono zniwelowany i wyrównany teren ze śladami prowadzenia prac ciężkim sprzętem. Przy wschodniej granicy działki o numerze ewidencyjnym [...] na działce o numerze ewidencyjnym [...] stwierdzono sprofilowaną skarpę o wysokości ok. 5 m.

PWUG podkreślił, że ponownie rozpatrując sprawę DOUG uwzględnił w pełni wskazania zawarte w decyzji kasatoryjnej. Uzupełniony materiał dowodowy potwierdza słuszność rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji ustalając tym razem opłatę podwyższoną wobec Skarżącego, a nie jak pierwotnie wobec pracownika jego firmy tj. K. L.

Istotne znaczenie miał wydany przez Sąd Rejonowy w S. wyrok z dnia 4 listopada 2022 r., sygn. akt: [...], w którym uznano K.L. winnym złożenia fałszywych zeznań w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji, gdzie przyznał się do wydobycia kopaliny na przedmiotowych działkach. Z kolei Skarżący został uznany winnym podżegania K.L. do składania fałszywych zeznań, jak również do składania przez siebie fałszywych zeznań.

Wymieniona okoliczność, jak również zeznania świadków wskazują, że to właśnie Skarżącego należało obciążyć opłatą podwyższoną.

Bezsprzecznym jest - co potwierdza sam Skarżący - że roboty na przedmiotowych działkach, przeróbka urobku (sortowanie) i jego transport, wykonywane były sprzętem należącym do jego firmy. Świadkowie zeznali, że do prac posyłał ich sam Skarżący, kierował tymi pracami, wydawał polecenia, wręcz sam tam pracował. Sam dowoził paliwo do sprzętu, którym wykonywano prace. W świetle tych zeznań nie sposób dać wiary tłumaczeniu Skarżącemu, że jedynie użyczał swojego sprzętu nieodpłatnie swojemu pracownikowi K.L., co zeznał w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 7 lipca 2020 r. i co oświadczył w piśmie z dnia 31 maja 2023 r. Również postawa Skarżącego w toku ponownego rozpatrzenia sprawy w żadnej mierze nie wskazuje na chęć współpracy z DOUG dla rzetelnego, obiektywnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Świadczy o tym jego postawa w dniu 23 lutego 2023 r. kiedy w trakcie przesłuchania w charakterze strony odmówił złożenia zeznań na wszystkie zadane mu pytania. Takie zachowanie przeczy jego twierdzeniu zawartemu w odwołaniu, że "nie uchylał się od udziału w postępowaniu na każdym etapie".

Odnosząc się do zarzutu braku udziału w wizji przeprowadzonej w dniu 3 marca 2020 r. PWUG wyjaśnił, że jej celem jest sprawdzenie wiarygodności pozyskanych informacji o wydobyciu kopaliny, ustalenie najbardziej wiarygodnego stanu faktycznego i podjęcie decyzji co do wszczęcia postępowania wobec potencjalnych stron postępowania. W jej takcie uprawnieni pracownicy dokonali pomiarów zastanego wyrobiska, które to pomiary są najbardziej miarodajne i wiarygodne. DOUG przeprowadził kolejne oględziny w dniu 7 lipca 2020 r., na których Skarżący był obecny.

PWUG nie podzielił zarzutu niewyczerpującego i niepełnego wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powodów, dla których organ I instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom przedłożonym przez Skarżącego, wobec braku wskazania o jakie dowody chodzi i przy jednoczesnym braku wniosków dowodowych w aktach sprawy.

Za chybiony uznał PWUG zarzut dotyczący ustalenia wielkości (masy) i rodzaju kopaliny, za którą ustalona została opłata podwyższona oraz braku powołania biegłych z zakresu geologii, budownictwa i górnictwa na okoliczność ustalenia przeprowadzonych prac, ich rozmiaru, odpowiedzialnych za powstanie wykopaliska, jego obszaru i głębokości, a także czy na terenie przedmiotowych działek wcześniej mogło być prowadzone wydobycie kopalin przez poprzednich właścicieli. Kwalifikacja wyrobiska w S. jako miejsca niekoncesjonowanej eksploatacji dokonana została przez zespół państwowej służby geologicznej, z warszawskiego oddziału Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego, na podstawie prac terenowych prowadzonych w ramach projektu państwowej służby geologicznej "Monitoring odkrywkowej eksploatacji kopalin". W czasie wykonywania prac terenowych w lipcu 2019 r. ww. służba stwierdziła w miejscowości S. wyrobisko piasku i żwiru, którego wysokość skarp wynosiła około 7 m, a powierzchnia terenu przekształconego ok. 6000 m2 (długość wyrobiska ok. 50-110 m, szerokość ok. 60-75 m). W czasie przeprowadzonej wizji i oględzin stwierdzono, że wyrobisko eksploatowane było w sposób stokowy, a w terenie znajdował się sprzęt służący do sortowania kruszywa. Współrzędne (w układzie [...]) wyrobiska oraz jego wymiary wskazują, iż było ono usytuowane w granicach działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...] i [...]. Wykonana w trakcie oględzin w dniu 7 lipca 2019 roku dokumentacja fotograficzna i karta wyrobiska jednoznacznie potwierdzają, że roboty ziemne miały charakter prowadzenia wydobycia kruszywa - piasku i żwiru. Wizję wskazanego w zawiadomieniu Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego terenu, pracownicy DOUG przeprowadzili w dniu 3 marca 2020 r. W trakcie tej wizji w granicach działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...]i [...] stwierdzono zniwelowany i wyrównany teren ze śladami prowadzenia prac ciężkim sprzętem. Przy wschodniej granicy działki o numerze ewidencyjnym [...]na działce o numerze ewidencyjnym [...] stwierdzono sprofilowaną skarpę o wysokości ok. 5 m. W trakcie wizji przy wykorzystaniu zestawu GPS wykonany został pomiar geodezyjny rzędnych wyrównanego terenu i skarpy w granicach działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...] i [...]. Prawidłowość wykonania obmiaru gwarantują zarówno kwalifikacje wykonującego pomiar geodezyjny, jak i wykorzystany do tego celu sprzęt pomiarowy. Pomiary geodezyjne wykonane zostały przez pracownika organu I instancji posiadającego uprawnienia geodezyjne, w zakresie wykonywania pomiarów sytuacyjno-wysokości owych. Pomiar wykonano przy wykorzystaniu profesjonalnego odbiornika z kontrolerem GPS Trimble R8s.

Objętość kruszywa wydobytego z części działek objętych postępowaniem została wyznaczona (obliczona) jako różnica kubatury modelu terenu przed eksploatacją (wykorzystano pomierzone rzędne terenu górnej krawędzi skarpy, oraz rzędne terenu na granicy terenu przekształconego), oraz modelu terenu po eksploatacji (przyjęto pomierzone rzędne na górnej i dolnej krawędzi skarpy, oraz pozostałe pomierzone rzędne terenu w obszarze przekształconym).

Jednocześnie na podstawie analizy archiwalnych obrazów ortofotomap w lat 2010 i 2016 stwierdzono iż wydobycie kruszywa w granicach działek o numerach ewidencyjnych: [...] i [...] prowadzone było przed rokiem 2010 (widoczna krawędź skarpy w środkowej części działki o numerze ewidencyjnym [...] na ortofotompach wg. stanu aktualizacji na 2010r. i 2016r.). Obszar nielegalnej eksploatacji w przedmiotowym postępowaniu został ograniczony do terenu, gdzie eksploatacja do 2016 r. nie była prowadzona (pominięto obszar działki o numerze ewidencyjnym [...] i [...]), ograniczając postępowanie i ustalenie opłaty podwyższonej tylko do działek o numerach ewidencyjnych: [...] i [...].

Wyniki pomiarów i obliczeń objętości i ilości (masy) piasku ze żwirem, za który ustalona została opłata podwyższona zawiera "Dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji" z dnia 26 października 2020 r. Dokumentacja ta zawiera opis metodyki pomiaru i obliczeń oraz ich wyniki. Obliczenie ilości (masy) wydobytego kruszywa (piasek ze żwirem), wykonano przy przyjęciu ciężaru objętościowego 1,6 t/m2 na postawie normy PN-81/B-03020 (przyjęto wartość niższą dla piasku). Opłata podwyższona ustalona została przez DOUG w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla piasku i żwiru obowiązującej w roku 2020 pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, zgodnie z art. 140 ust i ust. 2 pkt 3 P.g.g.

Wobec powyżej opisanych okoliczności ustalenia rodzaju kopaliny (karta wyrobiska sporządzona przez Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy, w czasie oględzin w dniu 24 lipca 2019 r.) oraz powierzchni i rzędnych terenu objętego pracami ziemnymi związanymi z wydobyciem kopaliny (pomiar precyzyjnym zestawem GPS terenu przekształconego wykonany przez uprawnionego geodetę w dniu 3 marca 2020 r.), zarzut dotyczący braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych z zakresu geologii, budownictwa oraz górnictwa, biorąc pod uwagę dodatkowo wyrównanie terenu od czasu prowadzonych prac wydobywczych (zdjęcia wykonane przez Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy w lipcu 2019 roku), należy uznać za bezprzedmiotowy i nieuzasadniony.

W skardze Skarżący zarzucił decyzji naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego a mianowicie art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania uczestników do władzy publicznej, wydaniu decyzji nieuwzględniającej interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz przez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nieprzeprowadzenie wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonanie jego oceny w sposób dowolny i wybiórczy jak i nieuwzględnienie sytuacji uczestnika postępowania oraz przyjęcie, że merytoryczna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, że istniały podstawy do uznania, że:

prace wydobywcze na przedmiotowych działkach prowadził w ramach działalności gospodarczej Skarżący, podczas gdy jedynie na podstawie korzystania z przysługującego mu prawa do złożenia wyjaśnień nie odniósł się on do zarzutów stawianych mu w postępowaniu administracyjnym, a we wcześniejszych wyjaśnieniach wskazywał, że mógł otrzymać około 50 ton odpadów pokopalinowych w zamian za użyczenie sprzętu byłemu pracownikowi K. L.;

zostało przez organy I i II instancji wykazane, jaka ilość i jakość kruszywa została przez Skarżącego wydobyta bez wymaganej prawem koncesji, w sytuacji, gdy podstawę ustalenia opłaty stanowiła wartość ustalona w oparciu o hipotetyczny ubytek kruszywa bez przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów na faktyczne ilości oraz rodzaj kruszywa, jaki miał być pozyskany przez Skarżącego na podstawie ilości wywrotek oraz maszyn jakie na przedmiotowych działkach miały służyć do prowadzenia wydobycia bez koncesji.

Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów proceduralnych, a mianowicie:

art. 7, ar. 8 , art. 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez brak uzyskania od firmy P sp. z o.o. w C. informacji o dostarczonych przez firmę Skarżącego materiałów w postaci piasku i żwiru, ilości i jakości tej kopaliny oraz jej pochodzenia w okresie objętym decyzją, czego konsekwencją było ustalenie wyników postępowania na niepełnym materiale dowodowym;

art. 140 ust. 6 p.g.g. poprzez jego błędną interpretację oraz zastosowanie i przez to przyjęcie, że w obszarze objętym zainteresowaniem DOUG nastąpiło wydobycie kopaliny bez koncesji przez Skarżącego podczas gdy przepis ten nie powinien mieć zastosowania, bowiem prace wykonane były przez inne osoby aniżeli Skarżący i nie odpowiadał on za spełnienie ewentualnych wymogów uzyskania koncesji ani pozwolenia innego organu.

art. 80 k.p.a. poprzez dowolne wnioskowanie, że na przedmiotowych nieruchomościach dokonano wydobycia kopaliny w ilościach stanowiących podstawę ustalenia opłaty, w sytuacji gdy w postępowaniu nie wyjaśniono na jakiej powierzchni działek i na jakiej głębokości znajdowały się kopaliny oraz dowolną ocenę, że z materiału dowodowego wynika, że Skarżący miał pozyskać w 2019 roku ilość kopaliny określoną w decyzji na 8789,456 ton podczas, gdy z materiału dowodowego w żadnym razie nie wynika ilość ani jakość uzyskanego urobku tym bardziej, że wskazana ilość kruszywa musiałaby angażować nadmierną ilość pracowników i środków - przy średniej ilości 13-16 ton na wywrotkę 3-osiową Skarżący musiałby wykonać około 680 kursów wywrotek celem wywozu wyliczonego hipotetycznie materiału w okresie od lipca 2019 r. do grudnia 2019 r. co daje ilość 125 wywrotek kopaliny miesięcznie.

art. 81 § la k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie na korzyść odwołującego niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji błędne przyjęcie, że Skarżący miał pozyskać z nieruchomości, którymi nie dysponował w żadnym okresie w 2019 roku ilość kopaliny określoną w decyzji na 8789,456 ton bez koncesji;

art. 67 § 1 i art. 75 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w celu dokonania wyliczenia ilości faktycznie wydobytej kopaliny, jako podstawy do ustalenia wysokości opłaty za przeprowadzenie wydobycia bez koncesji.

Wobec tak skonstruowanych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie; ewentualnie przekazanie sprawy DOUG do ponownego rozpoznania celem dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu geologii oraz z zakresu budownictwa i górnictwa na okoliczność przeprowadzonych prac, ich rozmiaru oraz rodzaju złóż kopalin istniejących na przedmiotowych nieruchomościach. Skarżący domagał się także zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący zakwestionował ustalenia co do procentowej objętości wyrobiska oraz jego budowy geologicznej, wobec czego nie ma miejsce rzetelne wyliczenia ilości możliwego do pozyskania kruszcu, co skutkowało istotnymi naruszeniami przepisów postępowania, a błędy te w wyniku przeprowadzenia kontroli decyzji przez PWUG nie zostały usunięte.

W ocenie Skarżącego zebrany materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, że to on był osobą dokonującą wydobycia kopalin z przedmiotowych działek, a tym bardziej w ilości wskazanej w zaskarżonej decyzji.

Podniósł także, że metodologia określania wielkości złoża stanowi jedynie hipotetyczne wyliczenie ewentualnej wielkości złoża na danej nieruchomości w oparciu o przeprowadzone badania pomiarowe i geologiczne. Wyliczenie takie nie stanowi żadnego dowodu wskazującego na faktyczną ilość kruszywa jaka miała być wydobyta bez koncesji przez Skarżącego, nie może również przesądzać o jego jakości, pomimo tego, że cechy te stanowią podstawę do nałożenia na Skarżącego znacznych obciążeń finansowych.

8,

Skarżący miał pozyskać w 2019 roku ilość kopaliny określoną w decyzji na 8789,456 ton, co jest realnie niemożliwe. Wskazana w decyzji ilość kruszywa musiałaby angażować nadmierną ilość pracowników i środków - przy średniej ilości 13-16 ton na wywrotkę 3-osiową Skarżący musiałby wykonać około 680 kursów wywrotek celem wywozu wyliczonego hipotetycznie materiału w okresie od lipca 2019 roku do grudnia 2019 r. co daje ilość 125 wywrotek kopaliny miesięcznie, czyli co najmniej 6 kursów w dni pracujące w miesiącu. W sytuacji, gdy Skarżący w tym czasie prowadził obsługę prac drogowych na rzecz firmy P przy zaangażowaniu praktycznie wszystkiego sprzętu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Natomiast organy obu instancji nie dokonały żadnych ustaleń w zakresie faktycznej ilości, jak i rodzaju wydobytego kruszywa - poprzez wykazanie ile ton, ile wywrotek, jakiego rodzaju kopaliny, dla jakich celów możliwych do wykorzystania miałoby być przez Skarżącego pozyskane w wyniku wydobycia prowadzonego bez wymaganej koncesji. Krzywdzące jest dla Skarżącego wyliczenie w oparciu o hipotetyczny ubytek kruszywa, który faktycznie miało zostać pozyskany bez koncesji.

Skarżący podtrzymuje stanowisko, że wobec wątpliwości winien mieć zastosowanie art. 81a § 1 k.p.a. nakazujący rozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony, bowiem nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 8la § 2 k.p.a., a Skarżący nie uchylał się od udziału w postępowaniu na żadnym jego etapie.

Zarzucił także nieuprawnioną ocenę przez PWUG wykorzystania uprawnienia strony do odmowy złożenia wyjaśnień i odpowiedzi na pytania jako uchylanie się Skarżącego od odpowiedzialności w sytuacji, gdy korzystał on z przysługujących mu praw. Organ wszelkie ustalenia w sprawie poczynił wbrew zasadom określonym w art. 7 k.p.a.- zasadzie prawdy obiektywnej oraz zasadzie interpretacji na korzyść strony z art. 7a § 1 k.p.a. przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy (art. 7b k.p.a.).

Zdaniem Skarżącego nie przeprowadzono żadnego dowodu zmierzającego do ustalenia, czy w przedmiotowym wyrobisku znajdowały się żwir i piasek. Brak jest analizy geologicznej oraz opinii biegłych odpowiednich specjalności do rzetelnego ustalenia faktycznej ilości wydobytego kruszcu oraz jego wartości.

W odpowiedzi na skargę, PWUG podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Na podstawie zaś art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl z kolei art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawne podstawy mające zastosowanie w sprawie zawarte są w przepisach p.g.g.

Jak wynika z art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g. kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Do wydobycia kopaliny dochodzi więc z momentem jej odłączenia od złoża (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 312/19; wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1826/18; wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 2855/17).

Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g. wykonywana po uzyskaniu koncesji.

Zgodnie natomiast z art. 140 ust. 1 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Zaznaczyć tutaj wypada, że przewidziana w art. 140 p.g.g. "opłata podwyższona stanowi jeden z rodzajów administracyjnych sankcji finansowych wykorzystywanych przez ustawodawcę dla celów ustawy" (K. Karpus (w:) Prawo geologiczne i górnicze. Komentarz, red. B. Rakoczy, W. 2015, komentarz do art. 140). Zatem działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji albo w zatwierdzonym lub podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych oraz działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego lub podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych jest deliktem administracyjnym, a obowiązek poniesienia z tego tytułu opłaty (odpowiednio dodatkowej czy podwyższonej) "stanowi ujemną konsekwencję tych zachowań" (M. Szalewska, Opłaty sankcyjne (w:) Wybrane problemy prawa geologicznego i górniczego, red. B. Rakoczy, W. 2016), por. wyrok NSA z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 302/20). Wpływy z tytułu opłat (...) – co wynika z art. 141 ust. 1 p.g.g. w 60% stanowią dochód gminy, na terenie której jest prowadzona działalność, a w 40% dochód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie

Organem właściwym w tego rodzaju sprawach - poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 p.g.g.- jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g.).

W ocenie Sądu ustalony w sprawie stan faktyczny oceniany przez pryzmat powołanych wyżej przepisów prawa materialnego prowadzi do wniosku o zasadności nałożenia na Skarżącego opłaty podwyższonej, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy obu instancji dokonały rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgromadzony materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Natomiast ocenę wniesionych przez Skarżącego zarzutów należy poprzedzić wyjaśnieniem, że o ich skuteczności nie decyduje każde uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 302/20).

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja PWUG z 15 września 2023r. o utrzymaniu w mocy decyzji DOUG z 24 lipca 2023 r. w sprawie ustalenia Skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobycie w 2019 r. bez wymaganej koncesji 8789,456 ton kopaliny - piasku i żwiru na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] i [...] położonych w miejscowości K., gmina S., powiat [...], województwo [...] w wysokości 225 010,00 zł oraz zobowiązania do wniesienia ustalonej opłaty podwyższonej w wysokości 60 % na konto gminy S. i w wysokości 40% na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, a także umorzenia postępowania wobec pozostałych stron tego postępowania.

Istota sporu sprowadza się do dwóch kwestii, po pierwsze, czy w sprawie prawidłowo oznaczy został podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty podwyższonej. Druga dotyczy zastosowanej metodologii obliczania ilości wydobytego kruszywa.

Co do pierwszej kwestii, w ocenie Skarżącego błędnie zostało przyjęte, że to Skarżący wydobywał kopaliny bez koncesji. Odmienne stanowisko zajmuje PWUG.

Według art. 143 ust. 2 p.g.g. stroną postępowania jest odpowiednio przedsiębiorca (pkt 1) albo podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji (pkt 2), albo podmiot, który prowadzi roboty geologiczne z rażącym naruszeniem warunków określonych w zatwierdzonym albo podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych (pkt 3), albo podmiot, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych (4). W przypadku braku podmiotu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 i 4, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność lub roboty geologiczne ( art. 143 ust. 3 p.g.g.).

W badanej sprawie znaczenie ma wyrok Sądu Rejonowego w S. z 4 listopada 2022 r., sygn. akt: [...], w którym uznano K.L. winnym złożenia fałszywych zeznań w postępowaniu prowadzonym przez DOUG, gdzie przyznał się, że to on dokonał wydobycia kopaliny na przedmiotowych działkach. Na mocy powyższego wyroku Skarżący został uznany winnym podżegania K.L. do składania fałszywych zeznań, jak również do składania przez siebie fałszywych zeznań. Jak stanowi art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Związanie sądu ustaleniami co do popełnienia przestępstwa stwierdzonymi w prawomocnym wyroku wydanym w postępowaniu karnym oznacza obowiązek przyjęcia przez sąd administracyjny, że zaistniały wszystkie okoliczności istotne dla bytu przestępstwa, za które został skazany sprawca, w szczególności wszystkie okoliczności należące do znamion strony przedmiotowej i podmiotowej przestępstwa (por. wyrok WSA w Gliwicach z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 977/23).

Ponadto z zeznań świadków wynika, że roboty na przedmiotowych działkach, przeróbka urobku (sortowanie) i jego transport, wykonywane były sprzętem należącym do firmy Skarżącego. Świadkowie zeznali, że do prac posyłał ich sam Skarżący, kierował tymi pracami, wydawał polecenia, wręcz sam tam pracował, co więcej sam dowoził paliwo do sprzętu, którym wykonywano prace. Słusznie więc PWUG nie dał wiary tłumaczeniu Skarżącemu, że jedynie użyczał swojego sprzętu nieodpłatnie swojemu pracownikowi K.L. Sąd podziela przy tym stanowisko PWUG wyrażone na stronie 4/5 zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym należy uznać, że PWUG akceptując ustalenia faktyczne organu I instancji prawidłowo dokonał subsumpcji ustalonego stanu faktycznego i zastosował przepis art. 143 ust. 2 pkt. 32 p.g,.g. poprzez uznanie za stronę tego postępowania Skarżącego.

Druga sporna kwestia to sposób obliczenia ilości wydobytego kruszywa. Skarżący stoi na stanowisku, że faktyczne ilości oraz rodzaj kruszywa, jaki miał być przez niego pozyskany powinien być ustalony na podstawie ilości wywrotek oraz maszyn, jakie na przedmiotowych działkach miały służyć do prowadzenia wydobycia bez koncesji. Z kolei organy orzekające w sprawie ilość wydobycia kopaliny ustaliły na podstawie obmiarów (pomiarów geodezyjnych) wyrobiska.

Zagadnienie ewidencji i bilansu zasobów złóż kopalin reguluje Rozdział 3 p.g.g. W szczególności należy zwrócić uwagę na art. 101 p.g.g., który obliguje przedsiębiorcę do prowadzenia ewidencji zasobów złoża kopaliny. (por. G. Klimek [w:] Prawo geologiczne i górnicze. Komentarz, red. B. Rakoczy, Warszawa 2015, art. 101, s. 508) Ewidencja zasobów złoża kopaliny tworzona jest za pomocą operatu ewidencyjnego zasobów złoża kopaliny, zwanego "operatem ewidencyjnym" (Ibidem s. 510.) Stosownie do art. 101 ust. 5 pkt. 1 p.g.g. operat ewidencyjny sporządza się na podstawie obmiaru wyrobisk - dla zasobów złóż kopalin stałych. Jednocześnie – co wynika z art. 102 ust. 1 p.g.g. operat ewidencyjny sporządza geolog górniczy. Nadzór nad sporządzaniem operatu ewidencyjnego sprawuje właściwy organ nadzoru górniczego (por. art. 102 ust. 3 p.g.g.).

Wobec powyższego nie ma racji Skarżący twierdząc, że opłata powinna być ustalona na "podstawie ilości wywrotek" przewożących wydobytą kopalinę.

Zdaniem Sądu brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych w zakresie ilości wydobytej kopaliny w postaci piasku ze żwirem oraz wysokości naliczonej opłaty podwyższonej. W tym zakresie zasadnym było oparcie rozstrzygnięcia o sporządzoną dokumentację zawierającą szczegóły dotyczące obmiaru wyrobiska, uprawnień osoby dokonującej czynności geodezyjnych i wykorzystanych w tym celu urządzeń. W badanej sprawie wyniki pomiarów i obliczeń objętości oraz ilości (masy) piasku ze żwirem, za który ustalona została przez DOUG opłata podwyższona zawiera "Dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji" z 26 października 2020 r. Dokumentacja ta zawiera opis metodyki pomiaru i obliczeń oraz ich wyniki na jakiej powierzchni działek i na jakiej głębokości znajdowały się kopaliny. Obliczenie ilości (masy) wydobytego kruszywa (piasku ze żwirem), wykonano przy przyjęciu ciężaru objętościowego 1,6 Hm’ na postawie normy PN-81/B-03020 (przyjęto wartość niższą dla piasku). Opłata podwyższona ustalona została w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla piasku i żwiru obowiązującej w roku 2020 (M.P. 2019 poz. 927) pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, co jest zgodne z dyspozycją zawartą w art. 140 ust i ust 2 pkt 3 p.g.g.

W tym miejscu podkreślić należy, że upoważnieni pracownicy organów administracji geologicznej oraz pracownicy organów nadzoru górniczego, zgodnie z art. 153 ust. 1 lit. b p.g.g., mają prawo przy wykonywaniu nadzoru i kontroli do całodobowego wstępu, wraz z pracownikami pomocniczymi, rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem do, między innymi, miejsc wydobywania kopalin. Jak wskazał NSA, wykorzystanie tego prawa wstępu służy zapewnieniu bezpiecznego sposobu prowadzenia działalności górniczej i zapobieganiu wydobywaniu kopalin w sposób niekontrolowany. Jest oczywiste, że obecność upoważnionych pracowników w miejscu wydobywania kopalin może i powinna być wykorzystana do stwierdzenia zastanego stanu faktycznego, utrwalenia tego stanu przez dokonanie oględzin, wykonanie fotografii, filmów, szkiców, pomiarów, protokołów, pobranie próbek i przeprowadzenie wszelkich innych potrzebnych czynności. Do tych czynności ze względu na tryb ich wykonywania, a niekiedy ze względu na nagłą potrzebę wstępu do miejsca wydobywania kopalin i innych miejsc wymienionych w art. 153 ust. 1 pkt 1 p.g.g. nie stosuje się przepisu art. 79 § 1 k.p.a., według którego strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu, między innymi z oględzin, przynajmniej na siedem dni przed terminem. Niezapewnienie stronie brania udziału w przeprowadzeniu omawianych czynności nie stanowi też naruszenia art. 79 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2049/21). Oznacza to, że wstęp pracowników organu nadzoru górniczego do miejsca wydobywania kopaliny i przeprowadzenie czynności bez uprzedniego zawiadomienia skarżącego oraz bez jego udziału nie oznacza naruszenia art. 10 § 1 i art. 79 § 1 i 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2049/21; wyrok NSA z 13 maja 2021 r. sygn. akt II GSK 1018/18); wyrok NSA z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 302/20).

Sąd orzekający stoi na stanowisku, że materiały wytworzone przez pracowników organów nadzoru górniczego w związku ze wstępem do miejsca wydobywania kopalin mogą stanowić dowody w postępowaniu administracyjnym w sprawie nałożenia opłaty. Dowody uzyskane w czasie czynności przeprowadzanych po wstępie pracowników organów nadzoru górniczego na miejsce wydobywania kopalin zgodnie z art. 153 ust. 1 pkt 1 p.g.g. podlegają tak samo jak inne dowody rozpatrzeniu oraz ocenie na podstawie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Opłata podwyższona została ustalona za wydobycie prowadzone w roku 2019, a nie jak sugeruje skarżący za okres od lipca 2019 r. do grudnia 2019 r. W czasie prac terenowych prowadzonych w ramach projektu państwowej służby geologicznej "Monitoring odkrywkowej eksploatacji kopalin " w lipcu 2019 roku, stwierdzono w miejscowości S. wyrobisko piasku i żwiru, eksploatowane w sposób stokowy, którego wysokość skarp wynosiła około 7 m, a powierzchnia terenu przekształconego około 6000 m

(dokumentacja fotograficzna i karta wyrobiska w aktach sprawy). Rozmiar wyrobiska oraz obecny w tym czasie sprzęt do wydobycia i sortowania urobku jednoznacznie wskazują, iż działalność w lipcu 2019 r. była zaawansowana. Z zeznań pracowników firmy Skarżącego wynika, iż wydobyły urobek przewożony był ciężarówkami o ładowności 24-27 ton (zeznania; H.P. z dnia 16 grudnia 2022 r., i K.L. z dnia 7 października 2021 r.), a kierowcy wykonywali 63 kursy tygodniowo (6-7 samochodów po trzy kursy dziennie przez trzy dni w tygodniu). Przy przyjęciu powyższych ustaleń ilość kopaliny wywożonej w ciągu jednego miesiąca z terenu nielegalnego wyrobiska wynosi 1500-1700 ton, tj. całość wydobytej bez koncesji kopaliny w obliczonej na podstawie obmiaru wyrobiska ilości 8789,456 ton, mogła być wywieziona w ciągu 5-6 miesięcy.

Nie ma oparcia w zebranym materiale dowodowym zarzut braku uzyskania od firmy P sp. z o.o. w C. informacji o ilości, jakości i pochodzeniu dostarczonego przez firmę Skarżącego piasku i żwiru w okresie objętym decyzją. Podmiot ten pismem z 1 września 2022 r. poinformował ten organ, że nie korzystał z usług Skarżącego

W ocenie Sądu organ nie dopuścił się uchybienia przepisom postępowania w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Przepis art. 75 § 1 k.p.a. stanowi, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Dodać tutaj należy, że czynności te wykonywane są często jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego i dopiero ich wynik pozwala organowi nadzoru górniczego na ocenę, czy jest podstawą do wszczęcia postępowania. Z kolei przepis art. 77 § 1 k.p.a obliguje zaś organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Skoro jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, to nie ma podstaw, by kwestionować oględziny i pomiary dokonane przed wszczęciem postępowania, lecz włączone w poczet materiału dowodowego sprawy. Z dokumentacji potwierdzającej ich przeprowadzenie wynika, że organ dokonując ustaleń faktycznych co do ilości wydobytej kopaliny prawidłowo oparł się na protokole oględzin dokonanych przez pracowników OUG z 3 marca 2020r. z 7 kwietnia 2022 r. i 20 maja 2022 r. oraz na przeprowadzonych w ich trakcie pomiarach pomimo tego, że zostały one wykonane przed formalnym wszczęciem postępowania w sprawie.

Oględziny przeprowadziły osoby posiadające uprawnienia do wykonania oględzin, pomiaru terenu i wykonania obliczeń zawartych w dokumentacji. Sąd nie znalazł podstaw do tego, by szczegółowo wymienione okoliczności podważyć. Skarżący nie kwestionował również kwalifikacji zawodowych osób dokonujących pomiarów z ramienia organu. Sąd również nie dopatrzył się w tym zakresie nieprawidłowości opierając się na przepisach art. 53 i następne p.g.g. Kwestie uprawnień górniczych w Ustawie Prawo geologiczne i górnicze zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa, Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje. Nie budziło wątpliwości Sądu posiadanie przez osoby dokonujące pomiarów i obliczeń, uprawnień do tych czynności, na podstawie których sporządzono fachową dokumentację.

Również wykorzystane urządzenia pomiarowe posiadały stosowne atesty, czego zresztą Skarżący nie kwestionował.

W skardze zarzucono brak powołania biegłego na okoliczność potwierdzenia ustaleń wynikających z oględzin z 3 marca 2020r. Wskazać zatem trzeba, że przepis art. 84 § 1 k.p.a. pozostawia kwestię dopuszczenia przez organ dowodu z opinii biegłego uznaniu organu, który może przyznać, że nie dysponuje wystarczającą wiedzą w rozstrzyganym przedmiocie i powołać biegłego lub też uznać - jak w rozpoznawanej sprawie - że dysponuje wiedzą specjalistyczną oraz sprzętem technicznym do dokonania oceny stanu sprawy tj. jego pracownicy mają stosowne uprawnienia i dysponują sprzętem oraz wiedzą do ustalenia wielkości wyrobiska i urobku (zob. wyroki: WSA w Lublinie z 5 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 1090/12, WSA w Olsztynie z 9 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 1161/14, WSA w Gliwicach z 23 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 2158/15).

Nie zostały naruszone uprawnienia procesowe Skarżącego albowiem miał zagwarantowaną możliwość zapoznania się z nimi i zgłaszania dowodów przeciwnych.

Gromadząc materiał dowodowy organ jest zobowiązany, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a i rozwiniętą w art. 77 § 1 k.p.a., przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w sposób wszechstronny i kompletny, odzwierciedlający rzeczywisty przebieg zdarzeń mających istotne znaczenie dla sprawy, a także przed podjęciem rozstrzygnięcia, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a., dokonać oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Natomiast żądanie Skarżącego dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Skarżącemu nie przysługuje bezwzględne roszczenie procesowe o przeprowadzenie określonego dowodu. Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu. W tym miejscu podkreślić należy, że poza sporem winna pozostawać okoliczność, że postępowanie dowodowe musi mieć przymiot istotności i kompletności, co nie oznacza, że organ jest zobowiązany prowadzić postępowanie dowodowe w sposób nieograniczony. Przypomnieć bowiem należy, że postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a rezygnacja z przeprowadzania jakiegoś dowodu, czy odmienna od oczekiwań strony ocena dowodu nie musi automatycznie oznaczać naruszenia reguł postępowania dowodowego, w tym zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), czy zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.) (por. wyrok NSA z 21 maja 2020 r., II GSK 298/20, LEX nr 3047285). Nie ma też obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego w nieskończoność, w tym przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Jak wskazuje NSA uwzględnienie żądania strony zależy od tego, czy wnioskowany dowód może przyczynić się do dokładniejszego wyjaśnienia sprawy ( por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2020 r., I GSK 1768/19, LEX nr 3065177).

Zatem po analizie materiału dowodowego Sąd w pełni podziela stanowisko PWUG co do ustalenia wielkości wydobycia i w konsekwencji wysokości naliczonej opłaty, zawarte na s. 6-7 zaskarżonej decyzji. Zebrany materiał, na którym oparł się organ przy kwestionowanych wyliczeniach, jest pełny, spójny i wyczerpuje nakazy zasad procesowych. W świetle bowiem przytoczonych już regulacji prawnych nie budzi wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia takiej okoliczności na organie nadzoru górniczego ciąży obowiązek wydania decyzji wymierzającej osobie fizycznej dokonującej nielegalnego wydobycia piasku podwyższonej opłaty. Należy bowiem zauważyć, że udzielenie koncesji czy zatwierdzanie projektu robót planowanego wydobycia kruszywa może nastąpić na wniosek podmiotu, który spełni stosowne, czasem rygorystyczne warunki określone w przepisach ustawy Prawo geologiczne i górnicze do ich uzyskania. Również wydobycie kopaliny na własne potrzeby w rozmiarze określonym w P.g.g. może nastąpić jedynie po dokonaniu zgłoszenia zamiaru wydobycia dokonanego przez zainteresowanego wydobyciem. Powyższe obowiązki wynika z charakteru takich robót i tego, że jest to działalność o skomplikowanym charakterze, wymagająca wiedzy specjalistycznej, gdyż jej prowadzenie w sposób niewłaściwy niesie poważne zagrożenie dla ludzi i środowiska.

W konsekwencji powyższego zarzuty i argumenty skargi nie mogły odnieść skutku. Oględziny, pomiary wyrobiska dokonane zostały przez uprawnione osoby oraz odpowiednio udokumentowane. Organ przeprowadził także niezbędne dla sprawy dowody i zinterpretował je. Ustosunkował się do stawianych mu zarzutów wyjaśniając swoje stanowisko. Wydając zaskarżoną decyzję PWUG nie naruszył powołanych w skardze przepisów prawa, a jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał prawidłową normę art. 140 P.g.g.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę