Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 306/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 341
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2020 r. sprawy ze skargi L. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

U z a s a d n i e n i e:

Starosta [...], zwany również dalej: "organem I instancji", decyzją z [...] grudnia 2019 r., o [...], na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a w związku z art. 135a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r. poz. 341), zwanej dalej: "u.k.p.", skierował L. L. – skarżącego, na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, w zakresie prawa jazdy kategorii B.

W uzasadnieniu decyzji, wskazano, że [...] października 2019 r. do organu wpłynął prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w K. z [...] października 2019 roku (sygn. akt [...]), z którego wynika, że skarżący kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a w związku z art. 135a, u.k.p., starosta, na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd, wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowca kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Dlatego też [...] października 2019 r., zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący wnosząc o jej uchylenie lub zmianę, zarzucił niezasadność zaskarżonego orzeczenia, argumentując, że skoro Starosta [...] cofnął mu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B dożywotnio, to bezzasadne jest kierowanie na badanie psychologiczne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zwane również dalej: "organem odwoławczym", decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., o nr. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), zwanej dalej: "k.p.a."; art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a oraz art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. a u.k.p., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia stwierdzono, że z treści przepisu art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. a u.k.p., wynika, że badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem silnikowym, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. Natomiast przepis art. art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ww. ustawy, zobowiązuje – w takiej sytuacji - starostę do wydaje decyzji administracyjnej o skierowaniu kierowcy badania psychologiczne. Wskazano, że zachodzi konieczność zastosowania ww. przepisów, skoro na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K., sygn. akt [...] z dnia [...] października 2019 r., uznano skarżącego za winnego kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości i orzeczono wobec niego dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.

Stwierdzono, że zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów obowiązującego prawa, które w rozpatrywanym przypadku nie przewidują możliwości nałożenia innej sankcji niż określona w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p., który nie pozostawia organowi administracji luzu decyzyjnego w kwestii skierowania na badania psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, gdy zajdą przewidziane ustawowo przesłanki. Dodano, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych w razie stwierdzenia, że dana osoba prowadziła pojazd w stanie nietrzeźwości, starosta ma obowiązek wszcząć postępowanie zmierzające do wydania decyzji na podstawie ww. przepisu i nie jest także możliwe odstąpienie od wydania decyzji w tym zakresie, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot: "Starosta wydaje decyzję administracyjną".

W skardze złożonej do Sądu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. oraz o zasądzenie od skarżonego organu kosztów procesu.

Zaskarżonej decyzji zarzucił błędne ustalenia faktyczne oraz naruszenie przepisów u.k.p.

W uzasadnieniu skargi, wyjaśniono, że pismem z dnia [...] listopada 2019 r Starosta Ż. zawiadomił skarżącego, iż wykonuje prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 2019 r., sygn. akt [...], orzekający zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio, i na tej podstawie, ww. organ administracji, decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., cofnął skarżącemu dożywotnio uprawnienia do kierowania pojazdami, do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kategorii B.

Pomimo tej decyzji, skierowano skarżącego na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, co nie jest zasadne, z uwagi na cofnięcie uprawnień do kierowania wszelkimi pojazdami dożywotnio.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu, jak i materialnemu w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, wydaną w przedmiocie skierowania skarżącego, na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, w zakresie prawa jazdy kategorii B. Jako podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia, organy obu instancji wskazały przepis art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a, u.k.p. Przepis ten stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Organ odwoławczy uzupełniająco powołał też przepis art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. a, u.k.p., który stanowi, że badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.

Każdorazowe zastosowanie norm prawa materialnego, wymaga jednak odniesienia do poczynionych przez organy ustaleń faktycznych. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, że podstawą zastosowanego przez nie prawa materialnego był fakt przesłania do organu wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 2019 roku (sygn. akt [...]), z którego wynika, że skarżący kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości (ustalenia organu I instancji) oraz, że w ww. wyroku orzeczono wobec niego dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (ustalenia organu odwoławczego). Odnosząc się do powyższych ustaleń, należy stwierdzić, że organ I instancji pominął istotny element stanu faktycznego w postaci treści ww. wyroku, tj. orzeczenia wobec niego dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, które to ustalenie uzupełnił jednak organ odwoławczy. Wskazany skutek ww. wyroku nie został jednak w sposób właściwy przeanalizowany przez organy, skutkiem czego nie dokonały one dalszych niezbędnych ustaleń faktycznych, co doprowadziło je do wadliwego zastosowania norm prawa materialnego. Z mocy wyroku sądu karnego, skarżący ww. uprawnienia utracił w sposób dożywotni. Wyrok taki wywołuje rzecz jasna skutki na gruncie prawa karnego. Fakt jego wydania rodzi też jednak określone obowiązki organów administracji, albowiem przepis art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r., Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2019 r., poz. 676 t.j.) stanowi, że organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Z przepisu tego wynika obowiązek organu cofnięcia skarżącemu dożywotnio uprawnienia do kierowania pojazdami, które uzyskał. W tych warunkach, istotnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy było dokonanie ustalenia, czy organ dopełnił ww. obowiązku, co wyjaśniałoby kwestię, czy na gruncie prawa administracyjnego, skarżącego można uznać za osobę, mającą uprawnienia do kierowania pojazdami lub posiadającą możliwość odzyskania utraconych uprawnień. Organy ustalenia te pominęły, co naruszało przepisy art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu należy więc stwierdzić, że Starosta [...] w dniu [...] grudnia 2019 r., wydał decyzję o cofnięciu skarżącemu dożywotnio uprawnień do kierowania pojazdami, którymi uprawnia prawo jazdy kategorii B (k. 8 akt administracyjnych organu I instancji).

Fakt ten ma istotne znaczenie dla sprawy dlatego, ponieważ ewentualne uostatecznienie się ww. decyzji oznaczałoby, po pierwsze, że skarżący utracił prawo do kierowania pojazdami kategorii B, a po wtóre, iż utracił on dożywotnio możliwość ubiegania się o nabycie powyższego prawa. Należy zauważyć, że celem zastosowanych przepisów prawa materialnego, tj. art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a, w związku z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. a, u.k.p., jest ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Z powyższego wynika, biorąc też pod uwagę przepis art. 1 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 1 u.k.p., że omawiana regulacja dotyczy "kierowcy" i "kierującego" w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 60). Jak natomiast wynika z art. 2 ww. ustawy, kierującym jest osoba, która kieruje pojazdem lub zespołem pojazdów, a także osobę, która prowadzi kolumnę pieszych, jedzie wierzchem albo pędzi zwierzęta pojedynczo lub w stadzie (art. 2 pkt 20), a kierowcą jest osoba uprawniona do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem (art. 2 pkt 21). Płynące stąd konkluzje wskazują, że przesłanką o konieczności skierowania na badania psychologiczne jest nie tylko powołana przez organy okoliczność w postaci wyroku karnego stwierdzającego fakt kierowania przez kierowcę pojazdem w stanie nietrzeźwości, jak stanowi art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p., ale również istnienie możliwości realizacji celu, o którym mowa w przepisie art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. a, u.k.p., który może dotyczyć jedynie osób (kierowców i kierujących), które mają uprawnienia do kierowania pojazdami w rozumieniu ww. ustawy Prawo o ruchu drogowym lub mają możliwość odzyskania utraconych uprawnień w tym zakresie.

W sytuacji więc pozbawienia skarżącego na gruncie przepisów prawa administracyjnego statusu kierowcy i kierującego, zgodnie z zapadłym wyrokiem karnym i podjętą po jego wydaniu decyzją z dnia [...].12.2019 r., zaistniałaby przeszkoda do skierowania skarżącego na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, w zakresie prawa jazdy kategorii B.

Powyższe wskazuje, że zarzuty skargi okazały się zasadne. Choć były one sformułowane dość ogólnie, dotyczyły bowiem zarzutu błędnych ustaleń faktycznych oraz naruszenia przepisów u.k.p. i nie wskazywały szczegółowo, na czym polegały uchybienia organów, to jednak zarzuty te okazały się trafne w zakresie określonym przez Sąd.

Z tych też względów należało uznać, że w opisanym stanie sprawy zaszły przesłanki do uwzględnienia skargi. Skutkować to będzie koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy, podczas którego organ zastosuje się do oceny i wskazań wynikających z powyższych rozważań, co oznaczać będzie, że w przypadku ustatecznienia się decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., o cofnięciu skarżącemu dożywotnio uprawnień do kierowania pojazdami, którymi uprawnia prawo jazdy kategorii B, postępowanie w niniejszej sprawie stanie się bezprzedmiotowe i zajdą przesłanki do jego umorzenia na podst. art. 105 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Wobec zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, co wynika z postanowienia referendarza sądowego z dnia 10.06.2020 r., w sprawie o sygn. akt. II SPP/Bd 54/20, nie rozstrzygano zawartego w skardze wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, albowiem zwolniony z obowiązku uiszczenia wpisu, poniesienia kosztów postępowania, skarżący nie wykazał.