Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 174/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 27 lutego 2023 r. D. P. wniósł skargę na decyzję (prawidłowo: postanowienie) Samorządowego Kolegium Odwoławczego dalej jako: SKO, lub SKO w K.) z dnia 26 stycznia 2023 r. znak [...] stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od wydanej z upoważnienia Wójta Gminy Ż. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. decyzji z dnia 17 października 2022 roku, [...], w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.

Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2023r. znak [...] stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania z dnia 4 listopada 2022 roku od wydanej z upoważnienia Wójta Gminy Ż. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. wie decyzji z dnia 17 października 2022 roku, [...], w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.

Decyzją z dnia 17 października 2022 roku, [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Ż., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. odmówił przyznania D. P. dodatku węglowego.

Decyzja ta została doręczona D. P. w dniu 20 października 2022 roku.

Pismem opatrzonym datą 4 listopada 2022 roku D. P. wniósł odwołanie od wskazanej decyzji. Przesyłka zawierająca wskazane pismo (rejestrowana, tzw. polecona) została nadana w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. w dniu 4 listopada 2022 roku.

SKO rozpoznało merytorycznie odwołanie D. P. i wydało decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 grudnia 2022 roku, [...] (decyzja uchylająca decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji) - została ona wydana wskutek nieuwzględnienia przez SKO w K. faktu wniesienia tego odwołania po upływie ustawowego terminu.

Odrębnym pismem z dnia 17 stycznia 2023 roku D. P. wniósł do Kolegium o przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 17 października 2022 roku, [...] W treści pisma D. P. wskazał, że termin na złożenie odwołania nie został dotrzymany z przyczyn niezawinionych, spowodowanych trwałym uszkodzeniem pamięci oraz problemami z koncentracją. D. P. podniósł, że sporządzenie i wysłanie odwołania od decyzji stało się możliwe dopiero dnia 4 listopada 2022 roku, kiedy ustała przyczyna uniemożliwiająca dotrzymanie terminu.

Pismem z dnia 05 stycznia 2023 r. SKO w K. zawiadomiło skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji SKO w K. z dnia 27 grudnia 2022 r., [...], w przedmiocie uchylenia decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia 17 października 2022 r. odmawiającej przyznania skarżącemu dodatku węglowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Po rozpoznaniu tego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 26 stycznia 2023 roku, [...], odmówiło D. P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od skarżonej decyzji.

Ponadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 stycznia 2023 roku, [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdziło nieważność decyzji własnej z dnia 27 grudnia 2022 r. [...] (uchylającej decyzję organu I instancji) - została ona bowiem, wedle Kolegium, wydana z oczywistym naruszeniem prawa w postaci art. 129 § 2 k.p.a. - dotyczy jej skarga w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej zarejestrowana pod sygnaturą akt IV SA/Po 173/23 w WSA w Poznaniu (postępowanie w tej sprawie zostało zawieszone postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2023 r.).

W postanowieniu stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania. SKO wskazało, że jak stanowi art. 2-ust. 16 ustawy o dodatku węglowym, przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji. W sprawach nieuregulowanych ustawą o dodatku węglowym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 ust. 3 u.d.w.). Zgodnie natomiast z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie to wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Terminy w postępowaniu administracyjnym oblicza się zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało m.in. nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (art. 57 § 5 pkt k.p.a.). Jak stanowi natomiast art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu wniesionego już po fizycznym wniesieniu odwołania, postanowieniem z dnia 26 stycznia 2023 roku, [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło odmówić D. P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od skarżonej decyzji, albowiem według SKO nie spełniał on przesłanek o charakterze formalnoprawnym z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. (sprawa IV/SA Po 175/22).

SKO podało w uzasadnieniu, że z uwagi na fakt, że decyzja Organu I instancji z dnia 17 października 2022 roku, [...], zawierająca według SKO prawidłowe pouczenie o przysługującym od niej środku odwoławczym i jego ustawowym terminie, została skutecznie doręczona stronie w dniu 20 października 2022 roku, SKO stwierdziło, że ustawowy 14-dniowy termin do jej zaskarżenia upływał z końcem dnia 3 listopada 2022 roku. Przesyłka zawierająca odwołanie została tymczasem nadana w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. w dniu 4 listopada 2022 roku, a zatem dzień po upływie ustawowego terminu. Odwoławczy stwierdził więc w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W skardze skarżący wskazał, że

1. Zaskarżonej decyzji zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego art. 58 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy we wniosku o przywrócenie terminu skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy.

2. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz orzeczenie przyznaniu prawa do uzyskania dodatku węglowego względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji;

3. Wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

4. oraz wniósł o zasądzenie od SKO na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył, że zgodnie z art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2).

Skarżący nie otrzymał stosownego pouczenia o sposobie i terminie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

Skarżący wskazał, że brak stosowanego pouczenia o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wraz z samym odwołaniem stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Takie stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 28 października 2010 r., IV SA/Po 476/09, stwierdzając, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe. Naruszenie zasady informowania obywateli jest samoistna i wystarczającą przyczyną uchylenia decyzji, nawet gdy jest ona zgodna z prawem materialnym.

Skarżący wskazał również, że od kilku lat leczy się u lekarza neurologa, ma problemy z pamięcią, wymaga opieki i wsparcia innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Choroba objawia się zanikami pamięci świeżej, depresją, załamaniem, apatią, co uniemożliwia skarżącemu normalne funkcjonowanie i świadome podejmowanie decyzji.

Skarżący ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności.

Już w piśmie z dnia 17 stycznia 2023 r. skarżący podniósł, że uchybienie terminu spowodowane było jego chorobą powodującą uszkodzenie pamięci świeżej, co utrudnia prawidłowe funkcjonowanie, a w szczególności pilnowanie terminów administracyjnych.

Sam skarżący nie posiadał dostatecznej wiedzy na temat procedury administracyjnej, organ administracji publicznej winien z poszanowaniem zasad ogólnych wyrażonych w art. 6 i nast. k.p.a., zawsze interpretować tak, aby umożliwić stronie najpełniejszą obronę jej woli oraz praw jako strony postępowania administracyjnego. Obowiązek ów nabiera szczególnego znaczenia w sytuacji, gdy na skutek uprzedniego wadliwego działania organu strona mogłaby ponieść ujemne dla swych praw konsekwencje. Organ administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym winien przede wszystkim stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), należycie i wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i czuwać, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać niezbędnych wskazówek i wyjaśnień (art. 9 k.p.a.).

Wedle zarzutów skargi na skutek braku poinformowania skarżącego o skutkach odwołania złożonego bez wniosku o przywrócenie terminu organ zaniedbał obowiązkom z art. 9 zd. 2 k.p.a. i działał na szkodę D. P..

W skardze podniesiono także, że nie w każdej sytuacji organ ma obowiązek informowania strony o konsekwencjach uchybienia terminu i możliwości jego przywrócenie. To jednakże w sytuacji gdy strona w odwołaniu czy też innym piśmie podnosi okoliczności mogące stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania bez jednoznacznego sformułowania wniosku o przywrócenie terminu organ winien, mając na uwadze art. 9 kpa, pouczyć stronę o treści art. 58 kpa, skutkach prawnych uchybienia terminu oraz podstawach jego przywrócenia. O kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ orzeka wyłącznie na podstawie wniosku strony, a nie z urzędu. Powyższe nie oznacza jednak, że organ wobec niesformułowania jednoznacznego i precyzyjnego wniosku o przywrócenie terminu ma całkowicie pominąć okoliczność załączenia do odwołania dokumentu świadczącego o chorobie w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania.

Odnośnie przyznania dodatku węglowego skarżący wskazał, iż zgodnie z art. 15g ustawy z 5 sierpnia 2022 r. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz w centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

Jak wynika z powyższego, według stanowiska skarżącego w wyniku wprowadzonych zmian niezłożenie deklaracji do CEEB do 11.08.2022 r. zostało przez ustawodawcę zaakceptowane i nie powoduje negatywnych skutków dla uprawnionego. Warunkiem przyznania dodatku węglowego jest jednak zweryfikowanie przez organ prowadzący postępowanie czy wnioskodawca rzeczywiście posługuje się wskazanym we wniosku źródłem ciepła. Skarżący podał, że w niniejszej sprawie organ I instancji nie przeprowadził stosownego wywiadu środowiskowego zatem wydane przez ten organ decyzja była błędna i pozbawiona podstaw prawnych.

W odpowiedzi na skargę pismem z dnia 13 marca 2023 roku, Kolegium wskazało, że w całości podtrzymuje wywody przedstawione in extenso w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, 655, 1457, z 1855. dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Stosownie do art. 3 § 2 ust. 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia – takim właśnie postanowieniem jest zaskarżone postanowienie SKO w K.. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

Jak wynika z kolei z art. 57 § 1 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu.

Wedle art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; wedle zaś § 2 wskazanego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Zgodnie zaś z art. 134 k.p.a. Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Przedmiotem rozpoznania w sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2023 r. znak [...] stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od wydanej z upoważnienia Wójta Gminy Ż. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. decyzji z dnia 17 października 2022 roku, [...], w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.

Natomiast skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2023 r. znak [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wydanej z upoważnienia Wójta Gminy Ż. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. decyzji z dnia 17 października 2022 roku, [...], w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego została rozpoznana pod sygnaturą akt IV SA/Pio 175/23 - wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2023 r. uchylono zaskarżone postanowienie, rozważania zawarte w uzasadnieniu tego wyroku pozostają relewantne również i dla sprawy niniejszej.

Na wstępie należy zaznaczyć, że połączenie kilku oddzielnych spraw na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. w celu ich łącznego rozpoznania (rozstrzygnięcia) jest uprawnieniem (nie obowiązkiem) sądu, ma charakter techniczny, organizacyjny i należy do pojęć z zakresu tzw. ekonomii procesowej. Nie powoduje powstania jednej nowej sprawy. Połączone sprawy zachowują nadal swoją odrębność i samodzielność (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2018 r., I OSK 1832/18, LEX nr 2624552). wydanie postanowienia na podstawie art. 58 i 59 k.p.a. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania załatwia tylko sprawę wniosku o przywrócenie terminu. W postanowieniu tym organ odwoławczy nie wypowiada się natomiast co do czynności, jaką jest wniesienie odwołania. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku uprzedniego przywrócenia terminu do dokonania danej czynności, gdyż w takim przypadku ustają okoliczności obligujące organ do wydania postanowienia, zgodnie z art. 134 k.p.a. Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zaskarżenia otwiera natomiast drogę do wydania postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu, w którym organ wypowiada się co do czynności wniesienia środka odwoławczego - zażalenia bądź odwołania. Nie można zatem przyjąć, że w razie wydania przez organ odwoławczy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wykluczone jest wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie tego terminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2018 r., I OSK 1832/18, LEX nr 2624552; podobnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2021 r., II SA/Po 821/20, LEX nr 3206404).

W rozpoznawanej sprawie zarzut skargi opiera się na braku stosowanego pouczenia o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wraz z samym odwołaniem, które miałoby stanowić wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W skardze przywołano, że w orzecznictwie takie stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 28 października 2010 r., IV SA/Po 476/09. (należy dodać, że stanowiło ono kontynuację myśli zapoczątkowanej jeszcze w Wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992 r., III ARN 40/92).

Jak wskazano w Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2022 r., II OSK 3157/19: "w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie ma pełnej zgodności co do stopnia ochrony, jaką za sprawą normy wywodzonej z art. 112 k.p.a., obejmowana jest strona błędnie pouczona. Są w tym zakresie prezentowane między innymi stanowiska, według których, tak jak w poniższym fragmencie: "Treść art. 112 k.p.a. stanowi podstawę skutecznego uchylenia się przez dany podmiot prawa od negatywnych skutków uchybienia terminowi w związku z zastosowaniem się do błędnego pouczenia. Powinno się to odbyć w drodze wykorzystania przez organ odpowiednich instrumentów prawnych, w tym w formie przywrócenia terminu z art. 58 k.p.a. oraz wznowienia postępowania na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W sytuacji bowiem wadliwego pouczenia organ albo sąd, do którego wpłynął "spóźniony" środek prawny, powinien pouczyć stronę o prawie do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. Obowiązek taki wynika z treści zasad zawartych w art. 8 i 9 k.p.a." (wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 702/15, LEX nr 2205733. Tak też w wyroku NSA z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2657/20, LEX nr 3336754). Trzeba jednak wskazać, że w orzecznictwie są wypowiadane również i takie poglądy, w myśl których: jeżeli przepis prawa z mocy prawa udziela stronie ochrony prawnej, a tak expressis verbis stanowi art. 112 k.p.a., to nie ma podstaw do odsyłania jednostki na inną drogę ochrony prawnej, jaką w tym przypadku jest wniosek o przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1553/11, LEX nr 1269625)".

W rozpoznawanej sprawie treść pouczenia w decyzji organu I instancji była następująca (i nie zawierała pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu): 1. Od niniejszej decyzji służy stronie prawo wniesienia odwołania do Samorządowej Kolegium Odwoławczego, ul. [...], za pośrednictwem Gminnej Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. 2. W trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania może strona zrzec się prawa wniesienia odwołania. 3. Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje ostateczna i prawomocna.

Należy brać również pod uwagę, że w stanie faktycznym sprawy SKO w K., najpierw przyjęło do rozpoznania odwołanie skarżącego i wydało decyzję uchylająca decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania dodatku węglowego, a następnie, w obliczu pisma organu I instancji z dnia 04 stycznia 2023 r. zwracającego uwagę na kwestię przypuszczenia, że odwołanie zostało złożone z (jednodniowym) przekroczeniem terminu do jego wniesienia wydało decyzję z dnia 26 stycznia 2023 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji własnej uchylającej decyzję organu I instancji (właśnie z uwagi na przekroczenie terminu do jego wniesienia). Skarżący wniósł prośbę o przywrócenie terminu w dniu 17 stycznia 2023 r., a więc po otrzymaniu do wiadomości pisma organu I instancji z dnia 04 stycznia 2023 r., kierowanego do SKO.

Zachowanie organów w sprawie doprowadziło więc do naruszenia art. 134 k.p.a., ale również do naruszenia zasad zaufania strony postępowania do władzy publicznej, wynikającej z art. 8 k.p.a. oraz zasady informowania stron i innych uczestników postępowania, zawartej w art. 9 k.p.a., zgodnie z którym obowiązkiem organu jest czuwanie, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu organ ma obowiązek udzielania takiej stronie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Doszło tym samym do naruszenia, wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej: "Konstytucja RP"), zasady zaufania obywatela do państwa i prawa, a równocześnie do pozbawienia skarżącego zagwarantowanego art. 78 Konstytucji RP prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Jak bowiem wskazuje się w piśmiennictwie prawniczym: "Zasada zaufania obywateli do państwa i prawa pełni funkcję ochronną wobec naruszeń obowiązków informowania przez organy administracji w postaci nieudzielenia informacji wbrew prawnemu obowiązkowi, udzielenia informacji fałszywej lub w niepełnym zakresie." (W. Taras, Skutki naruszenia obowiązku informowania strony postępowania administracyjnego przez organ prowadzący postępowanie. Glosa do wyroku SN z dnia 23 lipca 1992 r., sygn. akt III ARN 40/92, "Państwo i Prawo" 1993, nr 3, s. 111) – tak Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2022 r., II OSK 3157/19.

Należy mieć również na uwadze, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności skarżącego zawiera symbole 02-P, oraz 05-R oraz wskazuje, że wymaga on korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, wskazuje także na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a także, na konieczność sprawowania długotrwałej opieki i udzielania pomocy w tym również w pełnieniu ról społecznych; stwierdzona niezdolność do samodzielnej egzystencji uniemożliwia zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.

Brak właściwego pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a na dalszym etapie postępowania brak realizacji zasad informowania i wyjaśniania przez organy, w ocenie składu orzekającego, w konkretnie analizowanym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, należało uznać za wystarczające podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia, co skutkować będzie obowiązkiem SKO w K. rozpoznania odwołania.

W związku z powyższym, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie SKO w K. ([...]) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania: art. 134 k.p.a. art. 8 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a., które miały istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkowało koniecznością jego uchylenia.