Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 778/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1,  art. 120,  art. 122
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman, , po rozpoznaniu w Wydziale I, w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi: D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 8 sierpnia 2022 r. nr SKO/OS-414/48/2022 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące: I – XII 2017 r oraz I-VIII 2018 r., odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego: I. uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Burmistrza Miasta J. z dnia 12 maja 2022 r., nr PN.3162.2.66.2022/9 w całości, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz Strony skarżącej kwotę: 980,00 zł (dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi D. K. (dalej jako Strona, Skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako: SKO, Organ odwoławczy) z 8 sierpnia 2022 r SKO/OS-414/48/2022, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta J. (dalej jako Burmistrz, Organ I instancji) z 12 maja 2022 r. nr PN.3162.2.66.2022/9 o solidarnej odpowiedzialności Strony jako byłego członka zarządu N. Sp. z o.o. (dalej jako: Spółka) z innym członkiem zarządu Spółki za zaległości podatkowe Spółki z tytułu:

– opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za (I-XII) 2017 r. i (I-VIII) 2018 r. w wysokości 6.741,20 zł;

– odsetek za zwłokę w wysokości 2.462,00 zł;

– kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie 92.80 zł.

W swoim rozstrzygnięciu Burmistrz wskazał na złożone deklaracje z kwotami opłaty za poszczególne miesiące i brak regulowania należności wynikających z tych deklaracji. Powołano się na wysłane upomnienia oraz wystawione tytuły wykonawcze: nr [...] z 24 kwietnia 2018 r. oraz nr [...] z 28 stycznia 2019 r. dotyczące zaległości ze wskazanych deklaracji, które zostały przekazane do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego Wrocław – [...]. Postanowieniem z 22 września 2020 r. nr 0227-SEE.711/PU.286.2020.SM51538 umorzone zostało postępowanie egzekucyjne. jako bezskuteczne (w treści postanowienia wskazano na brak majątku, z którego mogłaby zostać przeprowadzona skuteczna egzekucja). Przytaczając przesłanki odpowiedzialności osób trzecich z art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) – dalej jako o.p. Organ I instancji uznał, że zostały spełnione przesłanki niezbędne do orzeczenia Stronie odpowiedzialności za wskazane na wstępie zaległości Spółki wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

W wyniku wniesienia odwołania decyzją z 8 sierpnia 2020 r. SKO utrzymało w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji. W swojej argumentacji Organ odwoławczy wskazał na podstawy prawne: pobierania opłat z tytułu gospodarowania odpadami i odpowiedzialności osób trzecich. Zwrócono uwagę, że w postępowaniu o odpowiedzialności nie można kwestionować ustaleń z postępowania podatkowego, natomiast do ustalenia odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest wykazanie przesłanek pozytywnych i braku zaistnienia przesłanek negatywnych odpowiedzialności. SKO przytoczyło ustalenia dotyczące: źródła należności (zaległości) - deklaracja, upomnień, tytułów wykonawczy, postępowania egzekucyjnego. Powołano również okoliczności rezygnacji Strony i I. S. z funkcji członków zarządu Spółki i okoliczności dotyczące braku ich ujawnienia w KRS - postanowienie Sądu Rejonowego dla W. F. z 17 marca 2021 r. Zdaniem SKO nie jest sporne, że Strona pełniła funkcję członka zarządu do października 2019 r., a więc w datach powstania zaległości objętych postępowaniem. Wskazano okoliczność umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki z uwagi na jego bezskuteczność, zwracając przy tym uwagę, że postanowienie o takim umorzeniu jest najmocniejszym dowodem do wykazania przesłanki odpowiedzialności w przedmiocie bezskuteczności egzekucji. Zdaniem Organu odwoławczego w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osób trzecich nie można kontrolować legalności postępowania egzekucyjnego. Tym samym kwestia braku właściwej reprezentacji Spółki w postępowaniu egzekucyjnym pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia o odpowiedzialności Strony za zaległości Spółki. Zdaniem SKO Strona nie wykazała żadnej z przesłanek wyłączających Jej odpowiedzialność.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Organu odwoławczego Strona wniosła na decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając:

– naruszenie art. 42 Kodeksu cywilnego, w związku z art. 299 Kodeksu spółek handlowych przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że postępowanie egzekucyjne było przeprowadzone prawidłowo, gdy Spółka w trakcie prowadzenia egzekucji nie posiadała osób wchodzących w skład zarządu i brak było kuratora;

– przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego bez dokumentów potwierdzających istnienie należności pieniężnych.

W oparciu o zarzuty skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości do ponownego rozpoznania i o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi podnoszono brak dokumentów potwierdzających istnienie należności pieniężnych z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi. Powołano dokument o rezygnacji z funkcji członka zarządu, odpis z KRS i postanowienie Sądu Rejonowego dla W. F. z 17 marca 2021 r., wywodząc, że oboje członkowie zarządu złożyli rezygnację z pełnionych w zarządzie Spółki funkcji oraz sprzedali udziały w Spółce, a okoliczności te nie znalazły odzwierciedlenia w KRS. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację o zasadności zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022, poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie (odnosi się, bowiem do skarg dotyczących interpretacji indywidualnych). Sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r, poz. 2590 – dalej jako p.p.s.a. w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. SKO złożyło wniosek o przeprowadzenie postępowania w ww. trybie, a Skarżący nie wniósł sprzeciwu. Sąd poinformował również strony z wyprzedzeniem o dacie posiedzenia.

Skarga okazała się uzasadniona.

Konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego nie tylko zaskarżonej decyzji SKO, ale i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza wynika z wady postępowania organów obu instancji, albowiem w ich rozstrzygnięciach pominięta została zupełnie kwestia o znaczeniu podstawowym dla możliwości orzeczenia o odpowiedzialności Strony jako osoby trzeciej za zaległości Spółki (wskazane w zaskarżonym rozstrzygnięciu). Stosownie do treści przepisu art. 116 o.p. warunkiem orzekania o odpowiedzialności podatkowej członów zarządu spółek kapitałowych jest stwierdzenie, że spółka – podatnik stała się niewypłacalna w rozumieniu przepisów ustawy z 28 lutego 2002 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 ze zm.) i ustalenie konkretnej daty do kiedy zarząd spółki winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Obowiązek każdorazowego badania w postępowaniu którego przedmiotem jest odpowiedzialność członka zarządu spółki, wskazanego elementu potwierdził wprost Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały (7 sędziów) z 10 sierpnia 2009 r. o sygn. akt II FPS 3/09 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej jako CBOSA; publikacja w ONSAiWSA 2009/6/13, LEX nr 509153, POP 2010/2/125-129, Prok i Pr. –wkł 2011/2/.44, ZNSA 2009/5/113-119):

"Stwierdzić zatem należy, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki upadłości. Z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, że ponosi winę za jego niewypełnienie. W każdym przypadku należy zatem ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony."

Pogląd ten tut. Sąd podziela i jest on wskazywany w orzecznictwie:

"Badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Sprawdzając w toku prowadzonego postępowania podatkowego istnienie tej obiektywnej przesłanki, należy uwzględnić wysokość zobowiązania podatkowego, określonego w decyzji organu podatkowego, nawet jeżeli decyzja ta została wydana w okresie, gdy członek zarządu nie pełnił już funkcji."

(wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2022 r. o sygn. akt III FSK 975/22 – LEX 3454113)

Bez ustaleń organu odnośnie czasu właściwego na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, członek zarządu spółki nie mógłby również dowodzić przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności zagwarantowanych w art. 116 § 1 lit a) i b) o.p.

Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił skargę, jednakże z przyczyn innych niż w niej podniesionych. Odniesienie się do zarzutów skargi na obecnym etapie postępowania, bez jakichkolwiek ustaleń faktycznych co do zaistnienia niewypłacalności Spółki i daty w jakiej najpóźniej członek zarządu winien zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości, Sąd uznaje za przedwczesne. Ustalenie, że nie wystąpiła niewypłacalność Spółki, bądź że Strona nie miała obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości czyniłoby prowadzenie postępowania wobec Strony w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości Spółki bezprzedmiotowym.

Sąd stwierdzając naruszenie przepisu art. 116 § 1 o.p., w związku z art. 120 (zasada legalizmu) i art. 122 (zasada prawdy obiektywnej) mając na uwadze wskazany wyżej brak poczynienia ustaleń w kwestii warunkującej prowadzenie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności Strony za zaległości Spółki uchylił zaskarżoną decyzję i w oparciu o przepis art. 135 p.p.s.a. poprzedzającą ją decyzję Burmistrza. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika oraz uiszczony wpis od skargi.