Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 135/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję [...] [...] Inspektora [...] w B. z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 września 2022 r., nr PINB.540.35.2021.JW, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Bydgoszczy (PINB), działając na podstawie art. 51 ust. 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 – dalej p.b.) nakazał E. B. – właścicielce budynku mieszkalnego usytuowanego przy ul. [...] w B. (dz. nr ewid.[...], obręb [...]) – przywrócenie do stanu poprzedniego ww. nieruchomości poprzez likwidację istniejących trzech otworów okiennych (dwa w lokalu nr [...] na I piętrze budynku, jeden w lokalu na parterze budynku) w ścianie granicznej budynku mieszkalnego usytuowanego przy ul. [...] w B. (dz. nr ewid.[...] obr. [...]), bezpośrednio przy granicy, poprzez zamurowanie, wypełnienie luksferami, cegłą szklaną lub innym materiałem o podobnych właściwościach, posiadającym co najmniej 30 min. odporności ogniowej. W uzasadnieniu wskazano, że na skutek pisma A. G. (skarżącego) – właściciela nieruchomości przy ul. [...] – w dniu [...] września 2019 r. przeprowadzono kontrolę w terenie, podczas której potwierdzono istnienie 3 otworów okiennych na ścianie granicznej budynku przy ul. [...] usytuowanej bezpośrednio przy granicy z nieruchomością skarżącego; podczas kontroli odebrano oświadczenie pełnomocnika właścicielki nieruchomości, że w 2010 r. wymieniono na pierwszym piętrze plastikowe stare dwa okna drewniane (na potwierdzenie okazano zdjęcia), oraz oświadczenie mieszkanki lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...], zgodnie z którym przedmiotowe okna istniały już w 1957 r. Dalej organ przywołał, że zwrócił się do Archiwum Państwowego w Bydgoszczy, Miejskiej Pracowni Geodezyjnej w Bydgoszczy oraz Wydziału Administracji Budowlanej Urzędu Miasta Bydgoszczy o przekazanie wszelkiej dokumentacji dotyczącej przedmiotowego budynku, w szczególności dokumentacji budowlanej i katastralnej tego budynku oraz zezwolenia na wykonanie przedmiotowych okien. Wskazał, że na podstawie przeprowadzonej kwerendy ustalono m.in., że budynek został wybudowany po roku 1883, a przed rokiem 1943, że nie zachowała się jego dokumentacja budowlana oraz że nie wydano żadnej decyzji administracyjnej dotyczącej spornych okien. Przytoczywszy treść art. 28 ust. 1, art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 51 ust. 7 p.b. PINB stwierdził, że całokształt materiału dowodowego wskazuje, iż przedmiotowe otwory okienne zostały zrealizowane bez pozwolenia budowlanego, że są one niezgodne z warunkami technicznymi wynikającymi z każdych obowiązujących do tej pory reżimów prawnych (przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 16 lutego 1928 r. oraz ustawy Prawo budowlane z 1961 r., 1974 r. oraz 1994 r.) oraz że w związku z tym brak jest możliwości doprowadzenia tych okien do stanu zgodnego z prawem. Organ wskazał, że obecnie istniejące otwory naruszają warunki wynikające z § 12 i 271 ust. 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 z 2002 r., poz. 690 – dalej "r.w.t."), jak i poprzednio obowiązujących aktów regulujących tę kwestię, tj. rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z 21 lipca 1961 r., zarządzenia ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 29 czerwca 1966 r. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14 grudnia 1994 r. PINB wywiódł nadto, że również restrykcyjne przepisy obowiązujące w dawnym zaborze pruskim, przed ich ujednoliceniem z przepisami obowiązującymi na terenach pozostałych zaborów mocą rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928 r., nie pozwalały na sytuowanie otworów okiennych w ścianie granicznej, która stanowi ścianie oddzielenia pożarowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. B. podniosła, że otwory okienne były obecne w ścianie już w 1957 r., że po drugiej wojnie światowej kamienica podlegała publicznej gospodarce lokalami, a przy przekazaniu tej nieruchomości prawowitemu właścicielowi nie otrzymała ona żadnej dokumentacji budowlanej, w szczególności dotyczącej wykonania przedmiotowych okien. Wskazała, że okna nie naruszają prywatności mieszkańców sąsiedniej nieruchomości, albowiem wychodzą na parking samochodowy, oddzielony od ściany pasem zieleni; z tego też powodu w ocenie skarżącej okna nie stanowią zagrożenia dla bezpieczeństwa przeciwpożarowego.

Decyzją z dnia 14 grudnia 2022 r., nr WINB-WOP.7721.104.2022.MB2, Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy uchylił decyzję I instancji i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu, po przywołaniu stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 k.p.a., art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz art. 51 ust. 1 p.b. organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym brak dokumentów nie uzasadnia przyjęcia, że roboty budowlane zostały wykonane nielegalnie, albowiem przepisy k.p.a. oraz p.b. nie wprowadzają takiego domniemania. Wskazał, że przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z 16 lutego 1928 r., obowiązujące od 5 marca 1928 r. do 14 sierpnia 1961 r. przewidywały odstępstwa od wymogów zabudowy tym aktem ustanowionych, w tym w zakresie sposobu urządzania otworów w ścianach zewnętrznych budynków, a przepisy rozporządzenia z 21 lipca 1961 r. dopuszczały wykonanie otworów w ścianie przeciwpożarowej, jak i wykonanie samej ściany z innych materiałów i o innej grubości niż wynikało to z przepisów rozporządzenia, pod warunkiem udowodnienia co najmniej tej samej jej ognioodporności. Z powyższego w ocenie WINB wynika, że w okresie, w którym mogło dojść do wykonania okien obowiązywały przepisy dopuszczające ich wybicie w ścianie przeciwpożarowej znajdującej się przy granicy nieruchomości, w związku z czym brak jest pewności, że przedmiotowe okna powstały w warunkach samowoli budowlanej, a więc brak jest podstaw do prowadzenia postępowania na podstawie art. 50 i 51 p.b.

W skardze na powyższą decyzję A. G., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej uchylenie, ewentualnie zmianę poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji. Zarzucił naruszenie:

- art. 51 ust. 1 w zw. z ust. 7 oraz art. 83 ust. 2 p.b. poprzez ich błędną wykładnię i błędne zastosowanie,

- § 2 ust. 1 i § 12 r.w.t. poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji, gdy odnoszą się one do budynków "sytuowanych", a więc w fazie projektowania i budowy budynków nowych albo rozbudowy i przebudowy budynków istniejących, a które to sytuacje zaistniały w stanie faktycznym niniejszej sprawy,

- § 207 ust. 2 r.w.t. w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2006 r., nr 80, poz. 563 – dalej "r.o.p.") poprzez nienakazanie doprowadzenia do stanu poprzedniego budynku jego właścicielce,

- art. 277 rozporządzenia Prezydenta RP z 1928 r. poprzez przyjęcie, że w okresie, w którym mogły powstać przedmiotowe otwory okienne przepisy nie przewidywały bezwzględnego zakazu ich sytuowania w ścianie posadowionej na granicy nieruchomości, mimo braku stwierdzenia, że w tym okresie stosowne prawo miejscowe dla miasta Bydgoszczy taki zakaz przewidywało.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że aktualnie wykonane okna są niezgodne z przepisami r.w.t., że bez znaczenia jest dla sprawy, kiedy przedmiotowe okna powstały, bowiem każdy z dotychczasowych reżimów prawnych nie pozwalał na takie ich wykonanie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Formalnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a., w myśl którego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Wskazana w art. 105 § 1 k.p.a. przesłanka umorzenia postępowania, tj. jego bezprzedmiotowość, występuje wówczas, gdy brak jest jednego z konstytutywnych elementów materialnego stosunku prawnego, (brak podmiotu i przedmiotu postępowania), a także zaistnienia innych okoliczności wywołujących podobny skutek, powodujący, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.

Przedmiotem sprawy administracyjnej, którego istnienie zakwestionował WINB, był nakaz wykonania określonych robót budowlanych wydany w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z tym przepisem przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W art. 50 ust. 1 p.b. wskazano z kolei, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia (pkt 1 ) lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska (pkt 2), lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3 (pkt 3) lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach (pkt 4). Przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 (art. 51 ust. 7 p.b.). Odpowiednie stosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. wobec robót już wykonanych oznacza, że w takiej sytuacji nie wydaje się postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.

W niniejszej sprawie nałożony na właścicielkę kamienicy przy ul. [...] nakaz wykonania robót dotyczył zamurowania otworów okiennych w budynku zlokalizowanym przy tej ulicy (dz. nr ewid.[...], obręb [...]), a to z uwagi na – jak przyjął organ I instancji - wykonanie tych otworów okiennych w sposób naruszający warunki techniczne obowiązujące w okresie, w którym mogło dojść do ich wykonania, jak i warunki techniczne obowiązujące obecnie.

Zgodnie z wiarygodnymi ustaleniami faktycznymi poczynionymi w sprawie sporne otwory okienne powstały najpóźniej w 1957 r. (oświadczenie lokatorki sąsiedniego lokalu, [...], w protokole z oględzin obiektu budowlanego, oraz korespondujące z powyższym oświadczenie właścicielki budynku przy ul. [...] w piśmie z 20 lipca 2021 r.). Sam budynek powstał zaś w okresie 1883 r. – 1943 r., co wynika z porównania fotografii lotniczej z roku 1943 oraz rysunku z opracowania "Feldbücher 1879-1883" (k. 51 i 30 akt adm.). Na fotografii widać przedmiotową kamienicę, na rysunku zaś w miejscu, w którym aktualnie ona się znajduje, uwidoczniono inny budynek (o czym świadczy obrys tego budynku oraz nieistniejąca obecnie przerwa dzieląca obiekty zlokalizowane współcześnie przy ul. [...] i [...]). Kwerenda archiwaliów dostępnych w zasobach Archiwum Państwowego w Bydgoszczy, Miejskiej Pracowni Geodezyjnej w Bydgoszczy oraz Wydziału Administracji Budowlanej Urzędu Miasta w Bydgoszczy wykazała, że nie jest możliwe ustalenie dokładnej daty budowy budynku, nie zachowała się bowiem żadna dokumentacja budowlana z okresu jego realizacji; nie jest też możliwe ustalenie daty wykonania spornych otworów okiennych (k. 41, 46 i 50 akt adm.).

Postępowanie prowadzone w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. (tzw. naprawcze) wobec robót budowlanych wykonanych w poprzednim stanie prawnym może zostać zakończone w sposób opisany w tym przepisie tylko w sytuacji, gdy ustalone zostanie, że roboty te zostały wykonane w sposób sprzeczny z przepisami obowiązującymi w dniu wykonania tych robót. Jeżeli roboty wykonano zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami, brak jest podstaw do prowadzenia postępowania naprawczego. Samą kwestię, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, lub czy dane roboty budowlane zostały wykonane w warunkach należy oceniać według stanu prawnego z daty pobudowania samowolnie wzniesionego obiektu (postępowanie legalizacyjne) lub z daty wykonania tych robót (postępowanie naprawcze). Wynika to z podstawowej reguły dotyczącej zagadnień intertemporalnych (zmian stanu prawnego w odniesieniu do stanu faktycznego zaistniałego wcześniej) tempus regit actum, oznaczającej, że zdarzenie prawne należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w dacie, gdy miało ono miejsce (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2022 r., sygn. II SA/Po 102/22 oraz powołane w nim orzecznictwo - dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wskazano, sporne otwory okienne mogły zostać wykonane w okresie 1883 r. – 1957 r., a więc w okresie, w którym obowiązywały reżimy prawne oparte na prawodawstwie zaboru pruskiego, prawodawstwie II Rzeczypospolitej Polskiej, prawodawstwie okresu okupacji oraz prawodawstwie powojennym. Organ I instancji przyjął, że każdy z tych reżimów prawnych wprowadzał bezwzględny zakaz sytuowania okien w tzw. ostrej granicy z nieruchomością sąsiednią. Ten kategoryczny wniosek zakwestionował, w ocenie Sądu prawidłowo, organ odwoławczy.

Sąd dostrzega, że rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy nie ustalił treści przepisów prawnych obowiązujących na terenie miasta Bydgoszczy przed powrotem miasta "do Macierzy" w dniu 20 stycznia 1920 r., jak i po tym okresie - do czasu uregulowania kwestii wymogów techniczno-budowlanych przez organy II Rzeczypospolitej Polskiej aktem prawa powszechnego. Nie przywołano także treści prawa miejscowego obowiązującego na terenie miasta przed wojną, jak i prawa obowiązującego na terenie Bydgoszczy podczas okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej. W obliczu obowiązku organu administracyjnego ustalenia, obok stanu faktycznego sprawy, także jej stanu prawnego oraz obowiązku dokonania wykładni właściwych przepisów, powyższe może zostać zakwalifikowane jako uchybienie procesowe. Uchybienie to nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy, a to z uwagi na okoliczności opisane poniżej.

Istotnym jest, i co prawidłowo przywołał WINB, że 5 marca 1928 r. weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowie osiedli (t.j. Dz. U. z 1928 r., nr 23 poz. 202). Rozporządzenie to obowiązywało do 14 sierpnia 1961 r. Przepisy rozporządzenia z 1928 r. wprowadzały w art. 196 zasadę zakazu sytuowania otworów okiennych w ogniotrwałych murach budynków wznoszonych bezpośrednio na granicy z nieruchomością sąsiednią ("Budynki ogniotrwałe, wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jako też budynki nieogniotrwałe, wznoszone w odległości mniejszej od 4 metrów od tej granicy, powinny być zaopatrzone od strony granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni, grubości równającej się co najmniej długości jednej cegły, wykonany z cegły palonej lub innego materiału ogniotrwałego, wyprowadzony od fundamentów przez wszystkie kondygnacje, a wystający 30 centymetrów ponad dach"). Jednocześnie przepisy ww. rozporządzenia od zasady tej wprowadzały wyjątki, wskazując:

- w art. 198, że urządzenie w murze ogniochronnym otworów, zamurowanych szkłem drutowym, albo szklanymi cegłami, jest uzależnione od uznania właściwej władzy,

- w art. 412 w zw. z art. 408 pkt 6, że przepisy miejscowe mogą przewidywać możność stosowania ulg od wymogów ustanowionych w tychże przepisach, w tym ulg w zakresie m.in. sposobu urządzenia otworów w ścianach zewnętrznych.

- w art. 277 ust. 2, że przepisy ust. 1 (dotyczące minimalnych odległości od granicy z działką sąsiednią – przyp. Sądu) nie będą stosowane w wypadkach, gdy jest prawnie zapewnione niezabudowanie przyległej działki do odległości, wymaganych dla poszczególnych rodzajów budynków w myśl art. 279 i 280.

W okresie powojennym na terenie miasta Bydgoszczy wprowadzono nadto publiczną gospodarkę lokalami (Rozporządzenie Rady Ministrów z 2 października 1947 r. o wprowadzeniu publicznej gospodarki lokalami w całości w mieście Bydgoszczy oraz o wprowadzeniu publicznej gospodarki lokalami mieszkalnymi w mieście Nowym Tomyślu - Dz. U. z 1947 r., nr 65, poz. 394). Powyższe rozporządzenie wydano na podstawie art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu (Dz.U. 1946, nr 4, poz. 27). Dekret sankcjonował m.in. związane z przydziałem lokali w ramach publicznej gospodarki lokalami przeróbki lokali nakazywane przez organy administracji lokalowej (art. 9 ust. 1 dekretu). Ww. dekret obowiązywał do 12 lutego 1959 r., a więc został uchylony po okresie, w którym sporne otwory okienne wykonano.

Powyższej przytoczone akty prawne oraz ich uregulowania jednoznacznie wskazują, że sporne otwory okienne mogły zostać wykonane w zgodzie z obowiązującymi w dacie ich wykonania przepisami technicznymi, a która to data mogła przypadać na okres obowiązywania ww. przepisów. Jeżeli bowiem, czego nie da się wykluczyć, otwory powstały w okresie obowiązywania rozporządzenia z 1928 r. mogły zostać wykonane na podstawie przepisu szczególnego o charakterze miejscowym, albo w sytuacji, w której w okresie ich wykonania prawnie zapewniono niezabudowanie przyległej działki do prawidłowej odległości (nota bene część nieruchomości granicząca ze ścianą ze spornymi otworami okiennymi wciąż pozostaje niezabudowana – urządzono na niej parking). Mogło być też tak, że sporne okna wykonano na podstawie nakazu o charakterze administracyjnym (dekret z 1945 r.), którego materialny nośnik (papierowy dokument) nie zachował się z uwagi na upływ czasu. Przeróbka taka w sposób oczywisty mogła bowiem dotyczyć wybicia otworu okiennego w lokalu (lub chociażby pomieszczeniu) dotychczas pozbawionym okien, celem przystosowania go do zamieszkania. Brak dokumentacji dowodzącej daty otworów okiennych (w tym ewentualnie części budynku, w którym znajdują się lokale z przedmiotowymi oknami) uniemożliwia jednoznaczne ustalenie, w jakim reżimie prawnym sporne okna wykonano. Jednocześnie brak dokumentów w postaci jakichkolwiek zezwoleń, nakazów, negocjacji z właścicielem nieruchomości lub organem uniemożliwia z kolei ustalenie, na jakiej podstawie prawnej je wykonano. Brak tej dokumentacji jest przy tym w ocenie Sądu zrozumiały z uwagi na znaczny upływ czasu (przyjmując nawet, co mało prawdopodobne, że okna wykonano w 1957 r. – od czasu ich wykonania minęło 66 lat). Zauważyć należy, że sprawa dotyczy okresu obejmującego 17 ostatnich lat wieku XIX do czasu I wojny światowej, okresu odzyskania przez Polskę niepodległości, czasy II RP, czasy II wojny światowej oraz okres wprowadzania stalinowskiego porządku prawnego po jej zakończeniu. Realizacja spornych okien mogła zostać wykonana w każdym z tych okresów, na kilku różnych podstawach prawnych, a z których przynajmniej dwie dopuszczały możliwość wybijania okien w ścianie budynku zlokalizowanej na granicy z nieruchomością sąsiednią.

Jak zasadnie zauważył organ odwoławczy, brak dokumentów nie uzasadnia przyjęcia, że roboty budowlane zostały wykonane nielegalnie. Trudność lub brak możliwości odtworzenia stanu dokumentacyjnego sprawy nie stanowi podstawy do domniemywania braku legalności zrealizowanych prac budowlanych, bowiem ani przepisy procesowe k.p.a., ani przepisy materialne prawa budowlanego nie przewidują takiego domniemania (vide: wyrok NSA z dnia 23 maja 2019 r., sygn. 1707/17 – dostępny jw.). W sytuacji, gdy organom nadzoru budowlanego nie udało się, nawet w przybliżeniu, ustalić czasu powstania otworów w budynku, dokładnej daty wzniesienia samego budynku, ani też dotrzeć do pozwolenia na jego budowę i dokumentacji projektowej, to nie można precyzyjnie ustalić przepisów obowiązujących w dacie ich wykonania. Co za tym idzie nie można też wykluczyć, że zostały one celowo zaprojektowane podczas budowy budynku na podstawie projektu zaakceptowanego przez ówczesny organ właściwy do spraw administracji architektoniczno-budowlanej, bądź powstały potem w okresie międzywojennym w warunkach któregoś z dopuszczonych w rozporządzeniu z 1928 r. odstępstw od zasady z art. 196, bądź też powstały w okresie powojennym na podstawie nakazu właściwego organu. Każda z tych sytuacji, niedająca się obecnie wykluczyć, oznacza, że powstanie spornych otworów było legalne (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. II OSK 619/17 dostępny jw.).

Brak możliwości ustalenia precyzyjnej daty wykonania spornych otworów okiennych powoduje, że bez znaczenia dla sprawy jest szczegółowa identyfikacja treści przepisów prawnych obowiązujących w mieście Bydgoszczy przed rokiem 1928, również w okresie zaborów, czy też treści przepisów prawa miejscowego, do którego odwołuje się rozporządzenie z 1928 r. Nie da się bowiem wykluczyć, że sporne okna powstały w warunkach, o których mowa w art. 277 ust. 2 rozporządzenia z 1928 r. lub też na podstawie art. 9 dekretu z 1945 r. Dopiero wyeliminowanie tych dwóch ewentualności aktualizowałoby konieczność dokonania pogłębionej analizy przepisów budowlanych obowiązujących na terenie miasta Bydgoszczy od 1883 r. a więc od najwcześniejszej możliwej daty powstania spornych otworów okiennych (tj. od najwcześniejszej możliwej daty powstania samego budynku), oraz przepisów miejscowych, do których odwołuje się rozporządzenie z 1928 r.

Jak wskazano, zgromadzony materiał dowodowy sprawy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie nielegalności wykonanych okien, wobec czego nieuzasadnionym byłoby przyjmowanie, że w istocie wykonano je nielegalnie i wymagają one doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Zgromadzone archiwalia w postaci rysunków kartograficznych i rzutów poziomych terenu, na którym znajdują się obecnie kamienice przy ul. [...] i [...] w B. oraz fotografii frontowej elewacji budynku z okresu II wojny światowej, a nadto wyjaśnienia Archiwum Państwowego w Bydgoszczy, Miejskiej Pracowni Geodezyjnej w Bydgoszczy oraz Wydziału Administracji Budowlanej Urzędu Miasta w Bydgoszczy uzasadniają twierdzenie, że dokumentacja budowlana dotycząca spornych okien, ale i samego budynku, nie zachowała się. Nie da się zatem jednoznacznie stwierdzić, z uwagi na upływ czasu i brak dokumentów, nielegalności wykonania otworów okiennych. Sąd zauważa przy tym, że strona skarżąca, zainteresowana rozstrzygnięciem w przedmiocie nałożenia określonego w decyzji I instancji obowiązku, nie wykazała żadnej inicjatywy dowodowej w tym kierunku, choć jako właściciel nieruchomości sąsiedniej być może mógłby dostarczyć cennych informacji chociażby co do orientacyjnej daty powstania spornych okien (np. oświadczenia sąsiadów, dokumenty z prywatnego archiwum dotyczącego własnego budynku). Granice obowiązku dowodowego, wyznaczone treścią art. 77 § 1 k.p.a. opierają się na założeniu, że organ, w toku prowadzonego postępowania dochował należytej staranności w gromadzeniu i ocenie materiału dowodowego, należy jednak mieć na uwadze, iż zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. oraz zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej. Zasada ta nie zwalnia skarżącej z obowiązku dostarczenia takich materiałów, z których wywodzić ona będzie korzystne dla siebie skutki (vide: wyrok WSA w Krakowie z 27 lipca 2021 r., sygn. II SA/Kr 528/21). Skoro skarżący, reprezentowany w postępowaniu administracyjnym obu instancji przez profesjonalnego pełnomocnika, nie przedłożył nawet pośredniego dowodu sugerującego (uprawdopodobniającego) datę wykonania otworów okiennych oraz wskazującego na wykonanie ich w sposób nielegalny, to potwierdza to w istocie stanowisko organu odwoławczego, że dowody pozwalające przyjąć, iż sporne okna wykonano nielegalnie, po prostu nie istnieją. Prawidłowo zatem uznał WINB, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania naprawczego i wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b.

Argumentacja skargi okazała się chybiona. Niezasadność zarzutu naruszenia § art. 277 rozporządzenia z 1928 r. wynika z wcześniejszych rozważań. Wobec stanowiska wskazującego naruszenia przepisów r.w.t. i r.o.p. stwierdzić należy, że obecnie obowiązujące warunki techniczne wywodzone z tych rozporządzeń są irrelewantne w postępowaniu naprawczym dotyczącym oceny legalności wykonania robót w okresie ich wykonania, a w którym to okresie przepisy r.w.t. i r.o.p. jeszcze nie obowiązywały. Dopiero jednoznaczne stwierdzenie, że roboty te wykonano samowolnie, uzasadniałoby stosowanie wobec tej samowoli obecnie obowiązujących wymogów technicznych. Organ II instancji nie naruszył też w ocenie Sądu art. 51 ust. 1 i 7 w zw. z art. 83 ust. 2 p.b. – będąc organem właściwym w sprawie prawidłowo zinterpretował art. 51 ust. 1 i 7 p.b. słusznie stwierdzając, że ich zastosowanie w sprawie jest niemożliwe.

Reasumując, skoro nie da się w okolicznościach faktycznych sprawy jednoznacznie ustalić, że sporne otwory okienne wykonano samowolnie, tj. wbrew wymaganemu w okresie ich powstania zezwoleniu budowlanemu lub bez tego zezwolenia, albo wbrew obowiązującym przepisom, zasadnie Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wywiódł, iż brak jest przedmiotu postępowania wszczętego przez PINB na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., a co w konsekwencji prawidłowo doprowadziło do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Z uwagi na powyższe Sąd wniesioną skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259).