Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 834/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 645
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 8 listopada 2022 r. znak: GN-V.7534.2.31.2020 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 8 listopada 2022 r. znak: GN-V.7534.2.31.2022 po rozpatrzeniu odwołania G. L., Wojewoda Lubelski uchylił w części decyzję Starosty L. z dnia 3 grudnia 2019 r. znak: IGM.6821.77.2018.MR w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.3,

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Umową sprzedaży z dnia 16 marca 1976 r., Rep. A Nr [...] W. P., na mocy art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, sprzedał Skarbowi Państwa - Urzędowi Miejskiemu w L. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] i [...], o łącznej powierzchni 58 arów 73 m2, położoną w L. przy ul. [...]. [...] (wówczas Al. [...]). Sprzedaż powyższej nieruchomości nastąpiła za kwotę [...]zł. Zgodnie z decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. - Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury nr [...] z dnia 16 stycznia 1964 r., znak: [...], na powyższej nieruchomości została zlokalizowana budowa przez L. Spółdzielnię Mieszkaniową osiedla mieszkaniowego "Osiedle [...]".

W dniu 13 stycznia 2014 r. do Urzędu Miasta L. Wydziału Gospodarowania Mieniem wpłynął wniosek Z. A. P., A. P. i P. J. P., reprezentowanych przez J. W., o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Legitymacja wnioskodawców do wystąpienia z ww. wnioskiem została ustalona na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 19 października 1999 r., sygn. akt II Ns [...].

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego zgromadzeniu dowodów w postaci dokumentacji odnoszącej się do postępowania wywłaszczeniowego, lokalizacji działki i jej byłego oraz obecnego przeznaczenia, a także po odbytej w dniu 15 października 2019 r. rozprawie administracyjnej organ I instancji wydał decyzję w dniu 3 grudnia 2019 r. Na podstawie decyzji orzeczono zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3630 ha, położonej w L. przy ul. [...], na rzecz Z. A. P., A. P., P. J. P. po 1/3 części. Jednocześnie organ zobowiązał ww. osoby do zwrotu łącznej kwoty [...]zł, ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zwaloryzowanej według wskaźników GUS, ustalonej proporcjonalnie do zwracanej powierzchni na dzień wydania decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wnioskowana do zwrotu działka nr [...], nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i w związku z tym podlega zwrotowi na rzecz spadkobierców byłego właściciela.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Prezydent Miasta L., zarzucając jej naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 141 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania, Wojewoda Lubelski decyzją z dnia 20 maja 2020 r. znak: GN-V.7534.2.31.2020, utrzymał w mocy decyzję Starosty L., podzielając argumentację organu I instancji.

Na skutek skargi G. L. na ww. decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Lu [...] stwierdził nieważność decyzji organu odwoławczego, bowiem podjęta została w postępowaniu, w którym przymiot strony przyznany został osobie nieżyjącej. Jak wynika ze skróconego odpisu aktu zgonu Z. A. P. zmarła w dniu 11 lutego 2020 r.

Mając na uwadze fakt śmierci strony w toku postępowania odwoławczego oraz argumentację WSA w Lublinie zawartą w ww. wyroku, organ odwoławczy wystąpił do pozostałych wnioskodawców oraz ich pełnomocnika o informację, czy po Z. P. zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej o nadesłanie odpisu dokumentu stwierdzającego spadek po ww. zmarłej.

W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik wnioskodawców w piśmie z dnia 3 marca 2021 r. stwierdził, że po zmarłej nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2021 r. Wojewoda Lubelski zawiesił niniejsze postępowanie do czasu dostarczenia prawomocnego dokumentu stwierdzającego spadek po zmarłej stronie.

Pismem z dnia 17 października 2022 r. A. P. złożył wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, przedkładając odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 15 czerwca 2022 r. sygn. akt I Ns [...] stwierdzającego nabycie spadku po Z. A. P.. Zgodnie z tym postanowieniem spadek nabyli synowie A. P. i P. J. P. po 1/2 części.

Wobec ustania przyczyny zawieszenia, Wojewoda Lubelski postanowieniem z dnia 3 listopada 2022 r. podjął postępowanie odwoławcze. W prawa zmarłej strony Z. P. weszli jej synowie - pozostali wnioskodawcy A. P. i P. J. P..

W dniu 8 listopada 2022 r. Wojewoda Lubelski wydał ponowną decyzje w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję Starosty L. w punktach II i V, dotyczących wskazania osób uprawnionych, na rzecz których następuje zwrot nieruchomości oraz kwot zwaloryzowanego odszkodowania zwracanych przez ww. osoby, stosownie do ich udziałów w zwracanej nieruchomości; orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3630 ha, położonej w L. przy ul. [...] na rzecz: A. P. s. W. i Z. w udziale 1/2 części, P. J. P. s. W. i Z. w udziale 1/2 części oraz zobowiązał te osoby wymienione do zwrotu zwaloryzowanej kwoty ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustalonej proporcjonalnie do zwracanej powierzchni, w kwocie [...]zł stosownie do udziałów w zwracanej nieruchomości czyli w kwocie po [...] zł w stosunku do obu stron postępowania. W pozostałej części Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że celem nabycia przedmiotowej nieruchomości była budowa przez L. Spółdzielnię Mieszkaniową osiedla mieszkaniowego "Osiedle [...]" i tylko zrealizowanie powyższego celu w określonym w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami czasie stanowi negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości. Z analizy materiału dowodowego, w tym oględzin nieruchomości wynika, że na wnioskowanej do zwrotu działce nie zrealizowano osiedla mieszkaniowego "Osiedle [...]", bowiem położona jest ona poza granicami tego osiedla. Nieruchomość nie znajduje się we władaniu L. Spółdzielni Mieszkaniowej w L. (spółdzielnia nie jest ani właścicielem, ani też użytkownikiem wieczystym tego terenu), co dodatkowo przesądza o zbędności nieruchomości na cel nabycia, bowiem nabycia ww. gruntu dokonano na budowę osiedla przez tę konkretną spółdzielnię mieszkaniową.

Z dokumentów planistycznych obowiązujących w dacie nabycia tj. Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego miasta L. "[...]", zatwierdzonego uchwałą nr [...]/69 Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia 3 czerwca 1969 r. oraz w części Miejscowego Szczegółowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Osiedla Mieszkaniowego [...], wynika, że w dacie nabycia na rzecz Skarbu Państwa wnioskowana do zwrotu nieruchomość przewidziana była pod budowę trasy NW-S-ulicy [...]. Cel ten nie został zrealizowany, gdyż na spornej nieruchomości nie wybudowano ulicy [...] o czym świadczą przeprowadzone oględziny terenu, jak również fakt utrzymywania tego terenu jako zieleni komunalnej, zlokalizowanej poza pasem drogowym.

W ocenie Wojewody oczywistym jest, że na terenie przedmiotowej nieruchomości nie zrealizowano wymienionego w akcie nabycia celu wywłaszczenia tj. budowy osiedla przez L. Spółdzielnię Mieszkaniową, w tym infrastruktury osiedlowej w postaci terenów zielonych. Znajdującej się na spornym gruncie zieleni (trawnika z niewielka ilością drzewek) nie można uznać za infrastrukturę osiedla, bowiem nie jest ona integralną częścią tego osiedla, jak również nie została urządzona przez L. Spółdzielnię Mieszkaniową, która to spółdzielnia wybudowała ww. osiedle. Infrastruktura osiedlowa musi mieć charakter zorganizowany, powiązany z istniejącymi obiektami i zgodna z celem wywłaszczenia, a nie powstała jedynie "przy okazji".

Wbrew twierdzeniom Gminy, przedmiotowego terenu nie można również uznać za część pasa drogowego ulicy [...], gdyż pomimo upływu ponad 40 lat od daty jego nabycia, droga ta nie została wybudowana. Samo przeznaczenie terenu w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego pod drogę publiczną, nie oznacza jej wykorzystania na ten cel. Zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza urządzenie na niej drogi zaliczonej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca, bowiem droga nie została w ogóle wybudowana, co oznacza, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość nie może być częścią pasa drogowego tej nieistniejącej drogi. Wojewoda podkreślił przy tym, że dokonano już zwrotu na rzecz poprzedniego właściciela część działki nr [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], bezpośrednio sąsiadującą z zawnioskowanym terenem, w tym też części przeznaczonej w planie zagospodarowania przestrzennego pod ul. [...], w wykonaniu zaleceń wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 30 czerwca 2016 r. (sygn. akt II SA/Lu 73/16).

Wojewoda podkreślił również, że wobec śmierci jednej ze stron w trakcie toczącego się postępowania odwoławczego, należało uchylić punk II i V decyzji organu I instancji i orzec zwrot nieruchomości na rzecz pozostałych stron, będących jednocześnie spadkobiercami zmarłej Z. P. oraz zobowiązać tych uprawnionych do zwrotu zwaloryzowanej kwoty odszkodowania stosownie do ich udziałów w prawie do zwracanej nieruchomości.

W skardze do sądu administracyjnego G. L. zarzuciła naruszenie: (1) art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899; dalej jako u.g.n.), poprzez uznanie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i jako zbędna powinna zostać zwrócona spadkobiercom byłego właściciela; (2) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do celu na jaki wystąpiło wywłaszczenie, stanowiących podstawę wydania decyzji.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Gmina wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając zarzuty Gmina przedstawiła obszerną argumentację, z której wynika, że przeznaczona do zwrotu działka nr [...] jest integralną częścią wieloetapowej i skomplikowanej inwestycji polegającej na budowie i urządzeniu osiedla mieszkaniowego. Istniejący na przedmiotowej nieruchomości teren zieleni niewątpliwe stanowi infrastrukturę osiedla mieszkaniowego, pełniąc funkcje rekreacyjne oraz krajobrazowe. Realizację celu wywłaszczenia stanowi także podziemna infrastruktura, w tym zlokalizowana na działce sieć wodociągowa. Z konfrontacji celu nabycia nieruchomości z celem na niej zrealizowanym wynika, iż cele te są tożsame, a tym samym żądanie zwrotu nie może zostać uwzględnione z uwagi na wykorzystanie nieruchomości zgodnie z celem nabycia. Dodatkowo, niezależnie od realizacji celu wywłaszczenia, zwrot nieruchomości jest niemożliwy z uwagi na fakt, że działka nr [...] położona jest na terenach oznaczonych symbolem KDG - tereny dróg publicznych oraz znajduje się w granicach pasa drogowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

W rozpatrywanej sprawie istotą sporu prawnego jest ocena, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że cel publiczny, na jaki dokonano nabycia spornej nieruchomości, nie został zrealizowany.

Sporna nieruchomość nie została objęta klasycznym wywłaszczeniem (w drodze decyzji administracyjnej), ale nabyta w drodze umowy zawartej w trybie uregulowanym w art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64, ze zm.). Zastosowanie w sprawie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości (art. 136 i n. u.g.n.) jest bezsporne, z uwagi na dyspozycję art. 216 ust. 1 u.g.n. (przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości).

Treść znajdującego się w aktach administracyjnych aktu notarialnego z dnia 16 marca 1976 r. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że celem nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa była budowa osiedla mieszkaniowego ("Osiedla [...]") przez L. Spółdzielnię Mieszkaniową. Wskazuje na to w szczególności § 2 aktu, w tym zawarte tam odwołanie do decyzji o ustaleniu lokalizacji szczegółowej, wydanej dnia 10 stycznia 1964 r. przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. – Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury (k. 52-54 akt adm.).

Sąd oczywiście zgadza się z argumentacją Gminy, że realizacja takiego celu publicznego jak budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko same budynki, ale również całą infrastrukturę (m.in. drogi, parkingi, obiekty użyteczności publicznej – szkoły, przychodnie etc.). Infrastrukturę osiedla tworzą również tereny zielone, bez których istnienia nie sposób sobie wyobrazić funkcjonowania osiedla. Są to poglądy już utrwalone w orzecznictwie i Sąd w pełni je podziela. Tyle tylko, że w orzecznictwie zwraca się również uwagę, iż utworzenie terenów zielonych na obszarze osiedla mieszkaniowego może stanowić realizację celu publicznego (wywłaszczenia lub innych form nabycia, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości) o tyle, o ile stanowi przejaw pewnej zorganizowanej działalności właściciela tegoż terenu pozostającej w powiązaniu z funkcjonowaniem osiedla, w szczególności z istniejącą zabudową. Warunku tego nie spełnia przypadkowo rosnąca i niezorganizowana zieleń (por. wyrok NSA z 10 sierpnia 2018 r., I OSK 789/18; wyroki WSA w Lublinie z 5 marca 2019 r., II SA/Lu 899/18 i z 12 grudnia 2019 r., II SA/Lu 496/19, orzeczenia dostępne w CBOSA). Innymi słowy, aby uznać, że tereny zielone stanowią realizację celu wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego, trzeba ustalić, że powstały one w sposób zorganizowany, wskazujący na związek z realizacją celu wywłaszczenia (celu nabycia nieruchomości), a nie w sposób przypadkowy lub całkowicie bez związku z budową osiedla w pobliżu tych terenów.

W rozpoznawanej sprawie takich związków nie da się stwierdzić z kilku przyczyn.

Po pierwsze, jak wskazano wyżej, nabycie nieruchomości nastąpiło na budowę Osiedla [...] przez L. Spółdzielnię Mieszkaniową. Niesporne jest, że Spółdzielnia nie uzyskała nigdy żadnego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, a teren obecnej działki nr [...] nie został przekazany w żaden sposób we władanie Spółdzielni. Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie podtrzymuje pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku WSA w Lublinie z 30 czerwca 2016 r. (II SA/Lu 73/16), wydanym w sprawie o podobnym stanie faktycznym i analogicznym stanie prawnym (w odniesieniu do innej działki położonej w tym samym obszarze), z którego wynika, że skoro sporna nieruchomość nie została przekazana we władanie Spółdzielni, przesądza to o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Pogląd ten został również powtórzony w nieprawomocnym wyroku tut. Sądu z 13 maja 2021 r. (II SA/Lu 59/21).

Po drugie, o braku związku z realizacją celu wywłaszczania dobitnie świadczy stan zagospodarowania nieruchomości. Analizując udokumentowane w aktach sprawy, w tym w protokole oględzin przeprowadzonych w dniu 29 marca 20190 r. (k. 91 akt adm.), ustalenia co do stanu zagospodarowania terenu, nie sposób dopatrzeć się uporządkowanego charakteru zieleni. Przedmiotowa działka to w istocie teren trawiasty sporadycznie poddawany zabiegom ogrodniczym w postaci koszenia, na którego granicy znajdują się drzewa i krzewy. Przez działkę biegnie niezorganizowany, "wydeptany" ciąg pieszy oraz "wyjeżdżone" ślady świadczące o poruszaniu się pojazdów mechanicznych. Jak wynika z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy działka znajduje się w utrzymaniu Wydziału Gospodarki Komunalnej UM w L. (k. 145 akt adm.) w ramach umowy na "Kompleksową konserwację terenów zieleni komunalnej zlokalizowanej poza pasem drogowym w L. Rejon I". Z pisma Wydziału Gospodarki Komunalnej z dnia 7 sierpnia 2019 r. wynika, że działka w 2019 r. została skoszona jednokrotnie w dniu 2 lipca 2019 r. (k. 145 akt adm.) Jest to w istocie dodatkowy argument przemawiający za brakiem związku z budową osiedla mieszkaniowego oraz brakiem jakiegokolwiek zorganizowanego urządzenia tego terenu. Teren zielony stanowiący element infrastruktury osiedlowej byłby utrzymywany nie przez Miasto, ale przez podmiot zarządzający osiedlem (Spółdzielnię).

Konkludując w kontekście poczynionych w sprawie ustaleń nie sposób uznać, że sporna nieruchomość stanowi element zorganizowanej zieleni osiedlowej, jako komponentu Osiedla [...].

Na marginesie jedynie trzeba zauważyć, że twierdzenie Wojewody, iż działka znajduje się poza terenem osiedla [...], nie zostało poparte żadnymi ustaleniami, co nota bene słusznie podnosi skarżąca Gmina. W aktach sprawy (k. 92-97) znajduje się odpis uchwały Nr 33/107/70 Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia 25 lutego 1970 r. w sprawie zatwierdzenia projektu miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla "[...]" w L. wraz z kopią fragmentu archiwalnego rysunku planu. W § 2 tej uchwały wskazano granice obszaru zatwierdzonego planu, wschodnią granicę obszaru wyznacza ul. [...]. Treść uchwały oraz kopia planu wskazuje, że sporna działka leżała przy wschodniej granicy, w ramach planowanego osiedla [...]. Ustalenia te nie podważają jednak kluczowej tezy: sporna nieruchomość nigdy nie znalazła się we władaniu Spółdzielni, nie zrealizowano na niej żadnych celów publicznych związanych z budową osiedla mieszkaniowego. Pomimo ujęcia terenu obecnej działki nr [...] w dokumentacji planistycznej przedmiotowego osiedla nie została ona wykorzystana na ten cel.

W dalszej kolejności należy stwierdzić, wbrew zarzutom podnoszonym w odwołaniu, a następnie w skardze, że nie było błędem organów dokonanie oceny, czy na spornej nieruchomości zrealizowano inny cel publiczny – w postaci budowy drogi. Wniosek taki płynie z dwóch argumentów. Po pierwsze, infrastruktura osiedlowa bez wątpienia obejmuje również drogi publiczne. Gdyby na spornej nieruchomości powstała droga publiczna, mogłaby być uznana za element infrastruktury osiedlowej, a zatem za realizację celu wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości, choć przez inny podmiot, niż spółdzielnia mieszkaniowa. Po drugie, jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, akty planistyczne obowiązujące w dacie nabycia spornej nieruchomości wskazywały na takie przeznaczenie nieruchomości, dające się pogodzić z celem wywłaszczenia (nabycia). Organy trafnie wskazywały w tym zakresie na ustalenia Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...], zatwierdzonego Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia 3 czerwca 1969 r. (k. 112-120 akt adm.). Z ustaleń tych, a w szczególności z kopii archiwalnych rysunków do planu (k. 118-120), wynika, że na obszarze nieruchomości objętej wnioskiem miała przebiegać część ulicy [...].

Tym niemniej jednak, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie można również uznać, że na spornej nieruchomości doszło do realizacji celu publicznego w postaci budowy drogi publicznej. Taka droga, na terenie objętym zwrotem, nigdy nie powstała, co jest okoliczności niesporną. Niesporne jest, że na działce [...] nie zrealizowano żadnej inwestycji drogowej. To co istnieje, to droga jedynie w sensie faktycznym, a nie prawnym, powstała w wyniku faktycznego korzystania przez pieszych jako skrótu przebiegającego przez teren zielony, łączącego dwie ulice (W. i G.).

Skarżąca Gmina nie ma przy tym racji, wywodząc, że nieruchomość objęta zwrotem znajduje się w granicach pasa drogowego, co wyklucza jej zwrot. Teza ta jest chybiona z kilku względów. Zgodnie z ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 645, dalej jako: u.d.p.) – art. 4 pkt 2 droga to budowla składającą się z części i urządzeń drogi, budowli ziemnych, lub drogowych obiektów inżynierskich, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, stanowiącą całość techniczno-użytkową, usytuowaną w pasie drogowym i przeznaczoną do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, ruchu osób poruszających się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt. Jeżeli na nieruchomości objętej żądaniem nie powstała nigdy droga (co jest bezsporne) jako budowla, nie można stwierdzić realizacji celu wywłaszczenia. Chybiony jest argument, że o istnieniu drogi, a więc celu wywłaszczenia, mają przesądzać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr 1688/LV/2002 Rady Miasta [...] z dnia 29 września 2002 r.), z których wynika, że sporna nieruchomość jest położona w terenach oznaczonych symbolem KDG – tereny dróg publicznych. Drogą jest rzeczywiście istniejąca budowla, a nie budowla zamierzona do realizacji w aktach planistycznych. Nie sposób uznać za realizację celu publicznego przeznaczenia nieruchomości pod drogę publiczną w planie miejscowym. Cel publiczny wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości musi być realnie zrealizowany, a nie tylko projektowany w akcie planistycznym.

Konkludując: samo przeznaczenie spornej nieruchomości (lub jej części) pod drogę publiczną w planie miejscowym nie stanowi realizacji celu publicznego wywłaszczenia (nabycia) i nie wyklucza jej zwrotu.

W ocenie Sądu niezasadne są również argumenty skarżącej, z których wynika, że o realizacji celu wywłaszczenia (nabycia) świadczy fakt, iż na nieruchomości znajduje się sieć uzbrojenia terenu w postaci podziemnego przewodu wodociągowego.

Po pierwsze, nie wykazano żadnego związku pomiędzy budową infrastruktury, a realizacją osiedla, którego budowa była celem nabycia spornej nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja wskazująca na znajdowanie się na terenie spornej działki magistrali wodociągowej "Z.-C." (k. 74-78 akt adm.). Nie sposób racjonalnie uznać, że do wybudowania podziemnej sieci wodociągowej (stanowiącej przy tym element magistrali miejskiej, a nie powstałej wyłącznie na potrzeby danego osiedla mieszkaniowego) konieczne jest wywłaszczenie (nabycie) nieruchomości.

Po drugie, co istotniejsze, istnienie podziemnej infrastruktury (sieci uzbrojenia terenu) nie sprzeciwia się zwrotowi nieruchomości. Dostęp do tej infrastruktury w przypadku, gdy znajduje się ona na nieruchomości będącej własnością prywatną jest możliwy przy wykorzystaniu różnych instrumentów prawnych, zarówno natury cywilnoprawnej (służebność przesyłu), jak i publicznoprawnej (możliwość zajęcia czasowego zajęcia nieruchomości w trybie art. 125-126 u.g.n.).

Konkludując: przebiegający przez sporną działkę podziemny wodociąg nie stanowi ani o realizacji celu wywłaszczenia (nabycia), ani nie jest przeszkodą do zwrotu nieruchomości.

Kontrolując przedmiotową sprawę, poza granicami skargi, należy podnieść, że organ odwoławczy prawidłowo skorygował decyzję Starosty Lubelskiego uchylając postanowienia dotyczące zwrotu nieruchomości oraz konieczności zwrotu kwoty ustalonej tytułem odszkodowania odnoszące się do nieżyjącej Z. A. P.. Ponadto nie budzi wątpliwości ustalenie kwot koniecznych do zwrotu przez A. P. oraz P. P. po [...] zł zwaloryzowanych zgodnie ze wskaźnikiem wzrostu cen i usług konsumpcyjnych ogłoszonych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Wobec powyższych argumentów, w ocenie Sądu niezasadne są zarówno podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Ustalenia faktyczne są prawidłowe, oparte na kompleksowo zebranym i wszechstronnie rozważonym materiale dowodowym. Nie sposób dopatrzeć się w działaniach organów naruszenia zasady prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Organy prawidłowo ustaliły, że na części nabytej nieruchomości nie zrealizowano celu publicznego, na jaki nieruchomość została nabyta, co uzasadniało zwrot tej części nieruchomości. Zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 u.g.n. jest niezasadny.

Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259).