Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 447/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b)
journal: Dz.U. 2022 poz 1634
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant starszy referent Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr SKO.FE/41.4/25/2023/6721 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 11 kwietnia 2023 r. nr SKO.FE/41.4/25/2023/6721, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO), po rozpatrzeniu odwołania M. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (dalej także jako: organ pierwszoinstancyjny) z 17 lutego 2023 r. nr [...], w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej za postój pojazdu samochodowego o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania miasta K..

W podstawie prawnej decyzji organ przywołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, ze zm. dalej: K.p.a.), art. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 570) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. rr 198, poz. 1925).

Z akt administracyjnych wynika, że skarżący pismem z 3 października 2022 r. wniósł do Prezydenta Miasta K., zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym nie zgadzając się z naliczeniem opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu oraz zwrócił się o "anulowanie należności w kwocie 561,60 zł lub obniżenie o 50% naliczonych płatności".

Zarzuty te SKO rozpoznało postanowieniem z 5 kwietnia 2023 r. nr [...], w postępowaniu egzekucyjnym. Tut. Sąd postanowieniem z 26 września 2023 r. sygn. akt I SA/Gl odrzucił skargę strony na rozstrzygnięcie SKO, z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia.

Z kolei rozpoznając tę część pisma z 3 października 2022 r., gdzie skarżący wniósł o udzielenie ulgi, organ pierwszoinstancyjny pismem z 20 grudnia 2022 r. wezwał stronę do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie oświadczenia o swoim stanie majątkowym w szczególności z wyliczeniem posiadanych wartościowych ruchomości, nieruchomości, środków pieniężnych, źródeł dochodów oraz stałych miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego, a także o szczegółowe uzasadnienie wniosku poprzez wskazanie przyczyn uzasadniających udzielenie ulgi w spłacie należności publicznoprawnej i przedłożenie dowodów na powyższe okoliczności.

Pismem z 3 stycznia 2023 r. strona poinformowała, że od 1999 r. jest emerytem, nie prowadzi, ani nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej. W 2019 r. sprzedała mieszkanie i wraz z żoną emerytką nadal w nim zamieszkuje na podstawie umowy najmu, płacąc czynsz w wysokości 3.000 zł miesięcznie. Do pisma załączono: oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej a także kserokopię decyzji ZUS z 1 marca 2022 r. o waloryzacji emerytury.

Pismem z 18 stycznia 2023 r. organ pierwszoinstancyjny poinformował stronę o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie należności; pouczył o przysługującym prawie do udziału w postępowaniu, w tym w szczególności do składania wniosków dowodowych oraz wypowiadania się w przedmiocie zgromadzonego materiału dowodowego; o treści art. 79a K.p.a, wskazując, że na dzień wysłania niniejszej informacji nie zostały spełnione lub wykazane przesłanki zależne od strony, a określone w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a i b ustawy o finansach publicznych, co w rezultacie może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Został przy tym stronie wyznaczony termin, w którym strona mogła przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia ww. przesłanek.

Decyzją z 17 lutego 2023 r. organ pierwszoinstancyjny odmówił umorzenia w całości oraz w części należności z tytułu opłaty dodatkowej za postój pojazdu samochodowego o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania miasta K.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy art. 60 i 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1634 ze zm., dalej: jako u.f.p.). Jednocześnie organ uznał, że zobowiązany domaga się umorzenia należności w całości z uwagi na istnienie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. W ocenie organu ważny interes dłużnika winien być utożsamiany z sytuacjami nadzwyczajnymi, losowymi, które. spowodowane zostały działaniem czynników, na które dłużnik nie może mieć wpływu.

W ocenie organu taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiła, albowiem mimo wezwania strona nie przedstawiła na to żadnych dowodów.

Skarżący pomimo stosownego wezwania nie przedstawił: dochodów uzyskiwanych przez żonę; żadnych informacji dot. ponoszonych stałych kosztów gospodarstwa domowego, poza wskazaniem wysokości ponoszonego czynszu. (okoliczność ta jednak nie została potwierdzona żadnym dokumentem); informacji na temat posiadanych oszczędności, ani też - co w ocenie organu jest istotne - informacji na temat kwoty uzyskanej ze wskazywanej sprzedaży mieszkania.

Zdaniem organu skarżący nie spełnił również przesłanek wskazujących na możliwość umorzenia należności w części.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zakwestionował nałożenie opłaty dodatkowej za postój pojazdu samochodowego o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania miasta K. oraz wskazał, że udzielał się w strukturach [...], został odznaczony przez IPN oraz Prezydenta RP odznaką honorową "[...]" oraz [...], jak też [...]. Wniósł także o wyrozumiałość dla emeryta ([...] lat) i anulowanie należności 561,60 zł lub obniżenie o 50%.

Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne, podzielając jego stanowisko w sprawie. SKO wskazało, że nie można uznać, że umorzenie w całości należności strony w wysokości 561,60 zł jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Dodatkowo brak jest możliwości uznania, że umorzenie w części ww. należności w kwocie 280,80 zł zasadne jest z uwagi na względy społeczne lub gospodarcze, w szczególności możliwości płatnicze zobowiązanego.

W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o weryfikację decyzji SKO.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła zarzuty dotyczące nałożenia opłaty dodatkowej za postój pojazdu samochodowego o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania miasta K.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto SKO wskazało, że zarzuty skargi dotyczą przeprowadzonego postępowania zażaleniowego zakończonego przez SKO postanowieniem z 5 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Na to postanowienie strona złożyła w odrębnym trybie skargę do WSA w Gliwicach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z 11 kwietnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszoinstancyjnego odmawiającą umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania miasta.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) ustawy o finansach publicznych.

W myśl art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, opłatę taką może umorzyć w całości, jeśli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym (lit. a), a w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego, może taką opłatę umorzyć w części (lit. b).

Umorzenie należności publicznoprawnej następuje więc w ściśle określonej sytuacji. Organ orzekający w sprawie w pierwszej kolejności musi zatem stwierdzić, czy okoliczność taka w ogóle powstała, albowiem jej brak determinuje konieczność wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie organ jest zobligowany do oceny, czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie to byłoby zasadne, a przesądza o tym konstrukcja powołanego przepisu, z której jednoznacznie wynika, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia, należność organ umorzyć może, ale nie musi.

Z punktu widzenia rozumienia przesłanek uzasadniających udzielenie ulgi w spłacie z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p., tj. przesłanki ważnego interesu zobowiązanego i interesu publicznego - zdaniem Sądu - znaczenie ma szczególny charakter należności nałożonych w drodze opłat.

Pojęcia "interes zobowiązanego" oraz "interes publiczny" nie zostały zdefiniowane w przepisach u.f.p., zatem przy wykładni normy wynikającej z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a należy odwołać się do ukształtowanego w sprawach podatkowych orzecznictwa sądów w zakresie rozumienia przesłanek określonych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, tj. pojęć "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Przez ważny interes zobowiązanego należy zatem rozumieć nadzwyczajne względy, nagłe zdarzenia losowe, sytuacje spowodowane działaniem czynników zewnętrznych, na które zobowiązany nie miał wpływu, a które doprowadziły do braku możliwości wywiązania się z zobowiązania. Przez pojęcie interesu publicznego należy z kolei uznawać dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. Zasadą pozostać musi płacenie należności w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły. Do oceny występowania powyższych przesłanek niezbędna jest zatem rzetelna analiza zarówno sytuacji finansowej wnioskodawcy, jak i okoliczności wskazanych w toku postępowania administracyjnego, wpływających na możliwości finansowe zobowiązanego.

Jednocześnie niezbędne staje się podkreślenie, że rolą Sądu orzekającego w przedmiocie legalności takiej decyzji jest zweryfikowanie, czy przedstawione wymogi zostały spełnione. Sąd jest bowiem obowiązany do oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada standardom określonym w obowiązujących przepisach, czy też je narusza w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności ze względu na niezasadność zgłoszonego w tym przedmiocie żądania zadaniem Sądu nie jest więc ocena słuszności tej kwalifikacji, lecz analiza, czy w świetle okoliczności wynikających z akt sprawy jej podjęcie było dopuszczalne (zgodne z prawem). Sąd bada zatem, czy w danym przypadku organ istotnie mógł wydać rozstrzygnięcie odmowne, a nie to, czy w sytuacji zaistnienia takiej możliwości postąpił poprawnie, podejmując takie - niepomyślne dla wnioskodawcy - rozstrzygnięcie.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy odmawiając przyznania ulgi w spłacie zobowiązania z tytułu opłaty dodatkowej za postój pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania miasta zasadnie uznały, że strona nie wykazała przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego", zaś przesłanka "interesu publicznego" nie wystąpiła.

Prawidłowo organy przeanalizowały zebrany w sprawie materiał dowodowy, wskazując, że skarżący pismem z 18 stycznia 2023 r. został pouczony, że na dzień wysłania niniejszej informacji nie zostały spełnione lub wykazane przesłanki zależne od strony, a określone w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) u.f.p., co w rezultacie może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Organy prawidłowo wyznaczyły skarżącemu termin, w którym mógł przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia ww. przesłanek. Skarżący nie przedłożył żadnych dodatkowych dowodów w sprawie.

Tymczasem ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że skarżący spełnił warunki do umorzenia należności w rozumieniu art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) u.f.p.

Z dokumentów przedłożonych przez stronę wynika, że jest on żonaty; od 1999 r. jest emerytem; nie prowadzi działalności gospodarczej; w 2019 r. sprzedał mieszkanie o powierzchni [...] m2, teraz to mieszkanie wynajmuje za 3.000 zł miesięcznie; z tytułu emerytury uzyskuje dochód w wysokości 4.287,47 zł (wysokość wykazana na dzień 1.03.2022 r.).

Słusznie wskazał organ, że skarżący pomimo stosownego wezwania nie przedstawił dochodów uzyskiwanych przez żonę, nie wskazał stałych kosztów gospodarstwa domowego, poza wysokością czynszu. Okoliczność ta jednak nie została potwierdzona żadnym dokumentem. Skarżący nie przedstawił informacji na temat posiadanych oszczędności, ani też informacji na temat kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania.

W tym stanie rzeczy zgodzić się trzeba z argumentacją, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna, w ramach uznania administracyjnego nie jest wystarczającą podstawą do zastosowania ulgi w spłacie zobowiązania należności publicznoprawnej. To na skarżącym, jako osobie domagającej się przyznania ulgi, spoczywa obowiązek rzetelnego wykazania swojej sytuacji materialnej. Wobec faktu, że skarżący tego zaniechał, organ prawidłowo ocenił, że przesłanki ważnego interesu zobowiązanego nie wystąpiły.

Oceniając natomiast kwestię przesłanki "interesu publicznego" także należy podzielić stanowisko SKO. Jeśli, jak już wskazano wyżej, należy przez nią rozumieć dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, to w niniejszej sprawie przesłanka ta nie zaistniała.

W ocenie Sądu, takie umotywowanie odmownego załatwienia wniosku o umorzenie w całości lub w części przedmiotowej opłaty na podstawie zebranej w sprawie dokumentacji źródłowej, mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów i przesądza o konieczności uznania, że rozstrzygnięcie to spełnia wymogi stawiane decyzjom uznaniowym, a w rezultacie jest dopuszczalne w świetle obowiązującego prawa.

Na zakończenie należy wskazać skarżącemu, że zarzuty podnoszone w skardze dotyczące nałożenia opłaty dodatkowej za postój pojazdu samochodowego o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania miasta K. nie mogły zostać rozpoznane w niniejszym postępowaniu. Zostały one rozpoznane przez organ pierwszoinstancyjny, a następnie przez SKO postanowieniem z 5 kwietnia 2023 r. nr [...]. Tut. Sąd postanowieniem z 26 września 2023 r. sygn. akt I SA/Gl odrzucił skargę strony na rozstrzygnięcie SKO, z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę jako niezasadną.