Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 591/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1, art. 61
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 49f ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (dalej PINB) decyzją z dnia 19 kwietnia 2023 r. nr [...] znak [...]) działając na podstawie art. 104 i 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, dalej k.p.a.) umorzył z urzędu w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy budynku garażowego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], arkusz 24, obręb W.), prowadzone na podstawie przepisów o uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku z zawiadomieniem właściciela nieruchomości przy ul. [...] w P. przeprowadzone zostały czynności kontrolne na nieruchomości przy ul. [...] w P.. W trakcie kontroli stwierdzono istnienie na granicy nieruchomości ogrodzenia oraz budynku garażu usytuowanego bezpośrednio przy granicy nieruchomości. Budynek ten ma wymiary 4,38m x 7,50m (powierzchnię zabudowy 32,85 m2). Ponadto stwierdzono na nieruchomości przy ul. [...] istnienie budynku mieszkalnego. Sporządzono szkic przedstawiający usytuowanie garażu i jego wymiary. Współwłaścicielka nieruchomości przy ul. [...] wyjaśniła, że latem 2021 r. wykonano metodą gospodarczą rozbiórkę części ogrodzenia międzysąsiedzkiego pomiędzy ww. nieruchomościami. W dniu kontroli miejsce rozbiórki było uporządkowane. Współwłaścicielka nieruchomości przedłożyła mapę sytuacyjną przedstawiającą planowaną na nieruchomości przy ul. [...] lokalizację budynku gospodarczego o powierzchni do 25 m2 i wysokości do 3 m, opatrzoną pieczęcią i podpisem Kierownika Wydziału Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P., datowaną na dzień 24 marca 1971 r. Jednocześnie współwłaścicielka nieruchomości oświadczyła, że około 1991 roku dokonano zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek garażowy.

W toku postępowania organ ustalił, że sporny garaż został wybudowany bez pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, a od jego budowy upłynęło ponad 20 lat. Ponadto wniosek o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego został zgłoszony przez obecnie żyjących współwłaścicieli nieruchomości, tj. osoby wymienione w księdze wieczystej nr [...] Mimo, iż stan prawny tej nieruchomości nie jest uregulowany, organ uznał ww. osoby za zarządców nieruchomości.

Wobec powyższych ustaleń PINB poinformował współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] w P. o możliwości przeprowadzenia w niniejszym przypadku uproszczonego postępowania legalizacyjnego oraz o zasadach tego postępowania. W odpowiedzi na to pismo podaniem z dnia 24 sierpnia 2022 r. współwłaściciele nieruchomości przy ul. [...] w P. wnieśli o prowadzenie wobec przedmiotowego garażu uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

Następnie, postanowieniem nr [...] z dnia 15 listopada 2022 r., PINB nałożył obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, w terminie 3 miesięcy od dnia uostatecznienia się postanowienia.

W międzyczasie właścicielka nieruchomości przy ul. [...] w P. dostarczyła do organu ekspertyzę techniczną garażu, wskazującą na jego zły stan techniczny.

Pismem z dnia 17 stycznia 2023 r., wniesionym 30 stycznia 2023 r., współwłaściciele nieruchomości przy ul. [...] w P. wycofali wniosek o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego wobec garażu objętego tym postępowaniem. Wraz z wnioskiem dostarczono geodezyjną inwentaryzację garażu, z której wynika, że garaż objęty postępowaniem nie mieści się w całości na działce przy ul. [...] - niewielka jego część przekracza granicę z nieruchomością przy ul. [...].

Ponadto dnia 30 stycznia 2023 r. współwłaściciele nieruchomości przy ul. [...] dostarczyli opinię techniczną garażu, wskazującą na to, że budynek znajduje się w dobrym stanie technicznym.

PINB zwrócił uwagę, że dostarczone przez strony postępowania dokumenty dotyczące stanu technicznego garażu objętego niniejszym postępowaniem zawierają całkowicie odmienne wnioski, co powoduje konieczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w tej kwestii. Niemniej jednak organ wskazał, że kluczowe znaczenie ma wycofanie wniosku o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego wobec tego obiektu. Zgodnie z art. 49f ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm., dalej jako Pr. bud.) uproszczone postępowanie legalizacyjne prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. W niniejszym przypadku wycofanie wniosku o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego powoduje, że postępowanie to nie może być dalej prowadzone. Wobec tego organ uznał, że zasadne jest umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, jednocześnie zaznaczając, iż po ustatecznieniu postanowienia zostanie wszczęte postępowanie na podstawie art. 103 ust. 2 pr. bud.

Od powyższej decyzji PINB odwołanie wniosła A. D. zaskarżając ją w całości. Skarżąca stwierdziła, że grupa właścicieli nieruchomości nie może być utożsamiana z zarządcą obiektu budowlanego, w związku z czym nie mogła ona skutecznie wycofać wniosku o przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego. A. D. zauważyła, że we wniosku o uproszczone postępowanie legalizacyjne wnoszący je wspówłaściciele wskazali, iż H. C., A. C., E. C. oraz M. J. zmarli. Organ I instancji nie zweryfikował tych twierdzeń, ani nie ustalił ich spadkobierców. Zwrócono uwagę, że zgodnie z księgą wieczystą własność nieruchomości przysługuje 11 osobom, a pismo zawierające cofnięcie wniosku podpisało jedynie 5 osób, z czego tylko 3 z nich są współwłaścicielami nieruchomości. Legalizacja jako czynność przekraczająca zwykły zarząd wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. Wobec tego oświadczenie o cofnięciu żądania o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego uznać w sprawie należy za nieskuteczne.

Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WWINB) decyzją z dnia 24 lipca 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

Uzasadniając decyzję WWINB wskazał, że ocenie w sprawie podlegała zasadność umorzenia postępowania prowadzonego przez PINB na podstawie przepisów o uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym.

Organ odwoławczy zauważył, że PINB zawiadamiając strony o wszczęciu postępowania (pismem z dnia 09 sierpnia 2022r.) nie wskazał w oparciu o jakie przepisy prawa materialnego postępowanie będzie prowadzone. Niemniej jednak fakt, że pierwotne postępowanie w sprawie przedmiotowego budynku garażowego prowadzone było na podstawie przepisów art. 37- 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r., wypływa pośrednio z treści pisma, jakie PINB skierował do stron postępowania wraz z ww. zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z urzędu (karty nr 39- 40 akt PINB). Organ odwoławczy stwierdził, że do czasu wniesienia żądania o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego postępowanie w sprawie budynku garażowego na nieruchomości przy ul. [...] w P. toczyło się na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974r. Nie było więc koniecznie wskazywanie przez organ I Instancji, że konieczne jest wszczęcie osobnego postępowania, które będzie prowadzone na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy Pr. bud. ponieważ takie postępowanie było wszczęte i nie zostało umorzone.

WWINB podzielił stanowisko organu I instancji, co do konieczności umorzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego na skutek wycofania wniosku przez uprawnione osoby. WWINB stwierdził, że o zastosowaniu procedury uproszczonej względem obiektu wybudowanego samowolnie przed 1 stycznia 1995r. decyduje właściciel lub zarządca obiektu. Przepisy nie wskazują wprost o dopuszczalności czy niedopuszczalności cofnięcia takiego żądania. Niemniej jednak przyjęcie koncepcji o niedopuszczalności cofnięcia takiego żądania WWINB ocenia za zbyt daleko idące i krzywdzące dla strony, co stałoby w sprzeczności z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego (art. 7 i 7a k.p.a.). Z cofnięciem żądania wiąże się natomiast - jak słusznie przyjął PINB, konieczność umorzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Taka decyzja potwierdza, że strony dokonały wiążącego dla organu wyboru o woli kontynuowania postępowania w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974r., zatem postępowanie uproszczone w tej sprawie nie będzie się toczyć i wobec braku żądania stało się bezprzedmiotowe.

Odnosząc się do zarzutu błędnego określenia stron postępowania WWINB wskazał, że zarówno wniosek o wszczęcie uproszczonej legalizacji, jak i jego cofnięcie nastąpiło przez te same osoby.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. D., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżyła w całości decyzję WWINB, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów art. 7, art. 11 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia oraz błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, skutkujące wydaniem postanowienia utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie (powinno być decyzji – uwaga Sądu); nierozpoznanie i brak odniesienia się przez organ II instancji do skargi datowanej na 12 maja 2023 r. w przedmiocie bezczynności organów i nieprzestrzegania terminów załatwiania spraw administracyjnych;

2. naruszenie art. 15 i 136 § 2 k.p.a poprzez przyjęcie, że organ II instancji w toku kontroli administracyjnej nie ingeruje w ustalenia o charakterze formalnym, podczas gdy z przepisów wynika, iż przedmiotem kontroli jest wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania;

3. naruszenie przepisów art. 21 i 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez dopuszczenie do utrzymywania na nieruchomości Skarżącej nielegalnej budowli, której stan techniczny stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi;

4. naruszenie art. 48a ust. 1 Pr. bud. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że osoby wycofujące wniosek o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego posiadały status zarządców obiektu budowlanego;

5. naruszenie art. 49i ust. 1 pkt 2) — a) Pr. bud. poprzez niewydanie decyzji o nakazie rozbiórki mimo nieprzedłużenia dokumentów legalizacyjnych.

Skarżąca motywując skargę podtrzymała stanowisko wyrażane na etapie zażalenia, iż nieskutecznie wycofano wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, wobec czego organ przedwcześnie umorzył postępowanie. Organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów skarżącej i nie zweryfikował, czy wskazane we wniosku osoby są zarządcami nieruchomości. W szczególności skarżąca obawia się stanu technicznego budynku garażu, a wobec braku przedłożenia dokumentów, o które wzywał organ, powinna być już orzeczona rozbiórka.

W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 31 stycznia 2024 r. pełnomocnik A. D. podtrzymał stanowisko zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zasada legalności, wyrażona w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U z 2022 r. poz. 2492) obliguje sądy administracyjne do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny może wzruszyć zaskarżony akt jedynie wówczas, gdy narusza on przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "P.p.s.a.").

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzja PINB o umorzeniu z urzędu w całości postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy budynku garażowego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], arkusz 24, obręb W.), prowadzonego na podstawie przepisów o uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, prawidłowo organy orzekające stwierdziły, że na skutek cofnięcia wniosku o prowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, postępowanie to podlegało umorzeniu w całości, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., tj. podmiot, przedmiot lub podstawa prawna, która umożliwia załatwienie sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Brak któregokolwiek z tych elementów stosunku materialnoprawnego skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Sprawa administracyjna jest zatem bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego, a jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne - pozytywne czy negatywne, staje się prawnie niedopuszczalne. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania, a przedmiotem tym jest określona sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1581/09, z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2239/13, z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1935/15, z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 1678/16, z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3033/14, z dnia 5 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2333/13, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").

W rozpoznawanej sprawie umorzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego nastąpiło na skutek cofnięcia wniosku o jego prowadzenie.

Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis ten wskazuje na szczególną przesłankę prowadzenia postępowania administracyjnego, które może opierać się na wynikającej z przepisów szczegółowych zasadzie oficjalności lub skargowości. Organ może prowadzić postępowanie z urzędu, gdy przepis szczegółowy mu na to wyraźnie zezwala.

W przypadku strony przesłanką skuteczności żądania wszczęcia i prowadzenia postępowania jest oparcie danego rodzaju postępowania na zasadzie skargowości, gdy przepis dopuszcza działanie na wniosek. Przepisy prawa materialnego określają też, jaki podmiot jest uprawniony do złożenia wniosku i tylko taki uprawniony podmiot może skutecznie zainicjować postępowanie i od jego woli zależy, czy będzie ono kontynuowane i czy ma zostać zakończone decyzją rozstrzygającą sprawę co do istoty.

Zgodnie z art. 61 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć. Przepis ten jasno wskazuje, że nie jest możliwe prowadzenie postępowania bez zgody uprawnionego podmiotu, jeżeli postępowanie jest oparte wyłącznie na zasadzie skargowości, czyli gdy mogło zostać wszczęte tylko na wniosek uprawnionego podmiotu. W wyroku z 12 października 2021 r. sygn. akt III FSK 250/21 (całość uzasadnienia w bazie CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że cofnięcie wniosku oznacza, że przestaje istnieć przedmiot postępowania określony we wniosku, co obliguje organ do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Nie mają przy tym znaczenia przyczyny, dla jakich doszło do cofnięcia wniosku (zob. wyroki NSA z dnia: 9 marca 2012 r., I OSK 394/11, 2 marca 2012 r., II OSK 2463/10, publ. w CBOSA). Żądanie strony jest przejawem zasady dyspozycyjności. Cofnięcie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego jest równoznaczne z brakiem żądania uprawnionego podmiotu do rozpoznania konkretnej sprawy administracyjnej, co oznacza, że przedmiot postępowania, oznaczony we wniosku, przestaje istnieć. Jeżeli jedyny wnioskodawca cofa wniosek i wnosi o umorzenie postępowania, które może być wszczęte i prowadzone tylko na wniosek, wówczas ma zastosowanie art. 105 § 1, tj. zachodzi obiektywna przeszkoda – brak wniosku – do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego i musi być ono umorzone (wyrok NSA z dnia 14 września 2011 r., II OSK 1339/10, publ. w CBOSA).

Z uwagi na przedmiot postępowania należy też wyjaśnić, że zgodnie z art. 49f ust. 1 pkt 1 Pr. bud. w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Zgodnie natomiast z art. 49f ust. 2, w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego.

Z regulacji tej wynika więc, że zupełnie naturalnym i założonym przez ustawodawcę jest stan, gdy istnieją przesłanki do prowadzenia postępowania z art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. (stosowanego na podstawie odniesienia z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.), które wszczynane jest przez organ z urzędu. Zarazem w odniesieniu do tego samego obiektu budowlanego właściciel lub jego zarządca mogą w każdym czasie "wybrać" procedurę legalizacyjną uproszczoną. Innymi słowy, obiekty samowolnie wybudowane przed 1995 r. są przedmiotem zainteresowania organów nadzoru budowlanego z urzędu, a przy założeniu bierności właściciela lub zarządcy, powinno być wobec nich wszczęte postępowanie z art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r. (w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.). Oznacza to, że w razie złożenia wniosku, o którym mowa w art. 49f ust. 2 pr. bud., organ obowiązany jest wszcząć uproszczone postępowanie legalizacyjne, a w braku stosownego wniosku, przeprowadzić postępowanie legalizacyjne z urzędu, na zasadach przewidzianych w art. 37 i art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Należy więc wskazać, że postępowania naprawcze i legalizacyjne dotyczące naruszeń ustawy w trakcie procesu inwestycyjnego (np. samowoli budowlanej) wszczynane są co do zasady z urzędu, a nie na wniosek. Wyjątek od tego stanowi procedura uregulowana w art. 49f i nast. Pr. budowlanego. W powołanym wyżej art. 49f ust. 2 ustawodawca wyraźnie wskazuje, że "prowadzenie"— a więc używa pojęcia szerszego i dalej idącego niż np. "wszczęcie"— uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest możliwe na żądanie właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. W orzecznictwie zgodnie wskazuje się, iż brak wniosku (żądania) uniemożliwia organowi, nawet przy spełnieniu innych przesłanek, prowadzenie uproszczonej procedury legalizacyjnej. Tym samym byt uproszczonego postępowania legalizacyjnego uzależniony jest od woli podmiotów wymienionych w art. 49f ust. 2 Pr. bud. Oznacza to, że zarówno podmioty te mogą skierować do organu oświadczenie o tym, by takie postępowanie prowadzić, jak i cofnąć je. Wycofanie żądania, jak słusznie uznały organy w rozpoznawanej sprawie, nie pozwala na dalsze kontynuowanie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, co w konsekwencji oznacza, że należy je umorzyć.

Jak wynika z akt sprawy wniosek o przeprowadzenie uproszczonej procedury legalizacyjnej garażu został złożony 12 sierpnia 2022 r. przez współwłaścicieli tego obiektu (k. 57-58 akt I instancji). W ocenie Sądu wniosek ten pochodził od osób uprawnionych, jako ujawnionych w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości współwłaścicieli obiektu. Wbrew zarzutom skargi dla przyjęcia przez PINB wniosku o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego nie było konieczne poszukiwanie spadkobierców po pozostałych, zmarłych współwłaścicielach ww. nieruchomości. Z uwagi na brak ustalenia zarządu nieruchomością wspólną, wystarczającym było w niniejszej sprawie ustalenie przez organy nadzoru budowlanego, że wniosek pochodzi co najmniej od jednej osoby legitymującej się prawem własności tej nieruchomości. Zgodnie z art. 200 kodeksu cywilnego każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną. Jak wskazuje się w doktrynie, z obowiązku współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną wynika domniemanie, że nawet współwłaściciel mniejszościowy działa zgodnie z wolą wszystkich współwłaścicieli (tak SN w wyr. z 25.7.2003 r., V CK 141/02, Legalis). Jeśli zdarzy się, że jeden ze współwłaścicieli – mimo braku wyznaczenia przez pozostałych współwłaścicieli w umowie lub w orzeczeniu sądowym – faktycznie sprawuje zarząd rzeczą wspólną, to nie jest to prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia (E. Skowrońska-Bocian, M. Warciński, w: K. Pietrzykowski, Komentarz KC, t. 1, 2020, art. 200, Nb 2; S. Rudnicki, J. Rudnicka, G. Rudnicki, w: J. Gudowski, Komentarz KC, t. 2, 2016, s. 399). W orzecznictwie Sądu Najwyższego można odnotować również pogląd, zgodnie z którym każdy ze współwłaścicieli ma zarówno prawo, jak i obowiązek współdziałać przy wykonywaniu zarządu. Współdziałanie to obejmuje wszelkie czynności służące ochronie wspólnego interesu wynikającego ze współwłasności. W zakresie tego pojęcia mieszczą się różne czynności zarówno faktyczne, jak i prawne, także zgoda na dokonanie czynności uregulowana w art. 199 k.c. (por. wyrok SN z 28.04.2005 r., III CK 504/04, LEX nr 151662). Wobec tego należało przyjąć, że nie było konieczności by wniosek o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego pochodził od wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, bowiem należy domniemywać, że ci współwłaściciele, którzy go podpisali, działali w interesie pozostałych.

Przede wszystkim należy jednak zwrócić uwagę, że te same osoby, a więc dysponenci oświadczenia woli, cofnęły wniosek o przeprowadzenie uproszczonej legalizacji (k. 88 akt I instancji). Wobec tego w sprawie zachodzi tożsamość podmiotów inicjujących, jak i wycofujących żądanie wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Wobec powyższego organ nadzoru budowlanego nie miał innego wyjścia, jak umorzyć postępowanie w sprawie.

Reasumując Sąd stwierdza, że wobec sytuacji, która miała miejsce w niniejszej sprawie, a więc wycofania przez współwłaścicieli nieruchomości złożonego przez nich wniosku z żądaniem przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, obowiązkiem organu było wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Uproszczone postępowanie legalizacyjne oraz postępowanie legalizacyjne określone w przepisach ustawy Prawo budowlane z 1974 r. pozostają dwoma niezależnymi postępowaniami, a wydanie decyzji na podstawie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jest możliwe jedynie w przypadku, gdy strona nie złoży wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego lub też, gdy nie zakończy się ono wydaniem jednej z decyzji, o jakich mowa w art. 49i ust. 1 ustawy Pr. bud. W ocenie Sądu, w sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, a więc cofnięciem wniosku o prowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego i umorzeniu postępowania przez organ, możliwe jest dalsze prowadzenie postępowania co do spornego garażu w oparciu o treść przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., które zdecyduje o losach tej nieruchomości.

Wbrew oczekiwaniom skarżącej na obecnym etapie sprawy niemożliwym było orzeczenie rozbiórki. Nawet brak zastosowania się przez współwłaścicieli nieruchomości do postanowienia PINB z dnia 15 listopada 2022 r. nie mogło "automatycznie" doprowadzić do nakazania rozbiórki przez organ. Należy wskazać, że rozbiórka obiektu budowlanego jest przez ustawodawcę traktowana jako ostateczność. Zasadą jest, aby obiekty budowlane powstawały w sposób legalny, a te zrealizowane w ramach samowoli budowlanej do stanu legalności - w miarę prawnych i faktycznych możliwości – doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Słusznie wobec tego WWINB zwrócił uwagę w zaskarżonej decyzji, że wycofanie żądania prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego oznacza, iż organy nadzoru budowlanego dalej prowadzić będą "zwykłe" postępowanie legalizacyjne.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego nie dopuściły się naruszenia zarzucanych w skardze przepisów prawa materialnego, jak i nie naruszyły przepisów postępowania, dochodząc do prawidłowego wniosku o konieczności zastosowania w sprawie art. 105 § 1 k.p.a.

Sąd ponadto wskazuje, że podnoszone w skardze zarzuty dotyczące "nieprzestrzegania terminów załatwiania spraw" mogą być przedmiotem odrębnej skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Z podanych przyczyn skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i z tego powodu podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.