Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1217/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-16 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Skierowano pytanie prawne do składu Siedmiu Sędziów

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1217/19 |Dnia 16 stycznia 2024 r. | , WYPIS Z PROTOKOŁU ROZPRAWY, Przewodniczący Sędzia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, WSA Maria Zawadzka na posiedzeniu jawnym rozpoznawał sprawę, ze skargi Rzecznika Praw Obywatelskich, Sędziowie na decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego, WSA Renata Czeluśniak w Krakowie, WSA Ewa Michna ( spr.) z dnia 16 kwietnia 2019 r., nr S.C.-03.5353.282.2019, Protokolant w przedmiocie odmowy transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia, starszy sekretarz sądowy, Renata Nowak, , , Sąd postanowił:, , 1. na podstawie art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2023 r.,, poz. 1634 z późn. zm.):, przedstawić składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: " czy, przepis art. 104 ust. 5 i art. 107 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego ( tj. Dz. U. 2023 r., poz. 1378), dopuszcza transkrypcję zagranicznego aktu urodzenia dziecka, w którym jako rodzice wpisane są osoby tej samej płci";, 2. odroczyć rozpoznanie sprawy do czasu rozstrzygnięcia przedstawionego powyżej pytania do poszerzonego składu Naczelnego Sądu, Administracyjnego., , , , , ,


UZASADNIENIE

1. Stan faktyczny sprawy – chronologia zdarzeń

1. W dniu 24 października 2019 r. została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) na decyzję z 16 kwietnia 2019 r. Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Krakowie w przedmiocie odmowy przeniesienia zagranicznego aktu urodzenia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji.

2. Zaskarżona decyzja została wydana w związku z wnioskiem (uczestniczki postępowania) K. S. o transkrypcję hiszpańskiego aktu urodzenia jej córki. Urodzenie zarejestrował hiszpański Urząd Stanu Cywilnego w oparciu o wspólne oświadczenie matki dziecka K. S. (obywatelki polskiej) i jej małżonki – pani S. D. (obywatelki irlandzkiej). Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 107 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1681 z późn. zm.) – dalej "Prawo o aktach stanu cywilnego".

3. Z akt administracyjnych wynika ponadto, że uczestniczki przed urzędnikiem hiszpańskim sporządzającym akt urodzenia małoletniej (urodzonej w G., w Hiszpanii) przedłożyły również zaświadczenie o zawarciu związku małżeńskiego w D. w dniu 25 kwietnia 2018 r.(k. 5 i 6 akt administracyjnych). Obie zostały wpisane do aktu urodzenia: K. S. jako matka A, a S. D. jako matka B.

4. Z akt postępowania sądowoadministracyjnego wynika również, że małoletnia uzyskała po dniu złożenia skargi przez RPO, tymczasową ochronę w postaci wydania jej hiszpańskiego paszportu, ale okoliczność ta, zdaniem RPO, nie wpływała na prawo do korzystania z uprawnień wynikających z obywatelstwa polskiego (pkt 9 pisma RPO z dnia 12 czerwca 2020 r.).

2. W rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne było zawieszane dwukrotnie (wydane w tej sprawie postanowienia nie były w ogóle zaskarżane):

- w związku z toczącym się postępowaniem przed Wojewodą Mazowieckim dotyczącym odmowy wydania dowodu osobistego dla małoletniej (postanowienie Sądu z dnia 25 czerwca 2020 r.) – przy czym wydana w sprawie decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą wydania dowodu osobistego nie została zaskarżona do sądu administracyjnego;

- w związku ze złożonym zapytaniem prejudycjalnym (postanowienie Sądu z dnia 5 listopada 2020 r.).

4. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2022 r., C-2/21 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) stwierdził, że: "Art. 20 i 21 TFUE odczytywane w związku z art. 7 i 24 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i z art. 4 ust. 3 dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG należy interpretować w ten sposób, że jeżeli chodzi o małoletnie dziecko, będące obywatelem Unii, którego akt urodzenia wydany przez właściwe organy jednego z państw członkowskich wskazuje jako jego rodziców dwie osoby tej samej płci, państwo członkowskie, którego dziecko to jest obywatelem, jest zobowiązane, z jednej strony, do wydania temu dziecku dowodu tożsamości lub paszportu, nie wymagając uprzedniego przeniesienia w drodze transkrypcji aktu urodzenia tego dziecka do krajowego rejestru stanu cywilnego, a także, z drugiej strony, do uznania, podobnie jak każde inne państwo członkowskie, dokumentu pochodzącego od innego państwa członkowskiego, umożliwiającego wspomnianemu dziecku korzystanie bez przeszkód, wraz z każdą ze wspomnianych dwóch osób, z przysługującego mu prawa do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich".

5. Wydane w sprawie kolejne postanowienie Sądu z dnia 5 maja 2023 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 września 2023 r., II OZ 454/23 na skutek wniesionego zażalenia Prokuratora, który przystąpił do sprawy na podstawie art. 8 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a."

6. Zaskarżone przez Prokuratora ww. postanowienie Sądu, miało związek z postępowaniem toczącym się pierwotnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygnaturą akt IV SA/Wa 8/22, a dotyczącym skargi uczestniczki (K. S.) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody Mazowieckiego utrzymującego w mocy odmowę wydania dowodu osobistego małoletniej. Zdaniem MSWiA (w sprawie wydano, ze względu procesowych, dwie decyzje: pierwszą, a następnie drugą w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) małoletniej powinien zostać wydany dowód osobisty, ale jednocześnie w dowodzie tym powinny zostać pominięte dane ojca. Tymczasem w ocenie uczestniczki, jako imię i nazwisko ojca w rejestrze PESEL powinno zostać wskazane imię i nazwisko drugiej matki, tj. S. D. (pkt 3 pisma pełnomocniczki uczestniczek z 14 stycznia 2022 r.).

7. W ww. postanowieniu z dnia 13 września 2023 r., uchylającym ww. postanowienie Sądu z dnia 5 maja 2023 r. o zawieszeniu postępowania sądowoadministracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do swojej uchwały z dnia 2 grudnia 2019 r., II OPS 1/19 wskazał, że: każdy obywatel Polski ma prawo do otrzymania dokumentu tożsamości (paszportu lub dowodu osobistego), których wydanie nie jest zależne od tego, czy doszło do transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego osoby, której wniosek o wydanie dowodu dotyczy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w niniejszej sprawie postanowienie TSUE z 24 czerwca 2022 r., C-2/21 nie stało w sprzeczności z treścią ww. uchwały z 2 grudnia 2019 r., II OPS 1/19. W związku z powyższym uchwała ta nadal wiąże orzekający Sąd na zasadzie art. 269 §1 p.p.s.a. (pkt 4 uzasadnienia postanowienia NSA).

8. W kolejnej części uzasadnienia ww. postanowienia z 13 września 2023 r., Naczelny Sąd Administracyjny argumentował, że: w polskim ustawodawstwie jedyną formą uznania relacji dwojga ludzi, między którymi istnieje więź uczuciowa, fizyczna i gospodarcza jest małżeństwo w rozumieniu art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 z późn. zm.). Nie można zatem uznać, że wynik innego postępowania dotyczącego wydania dokumentu tożsamości dla tego samego małoletniego, którego akt urodzenia jest przedmiotem sprawy o transkrypcję, miałby decydować o tym, czy do polskiego porządku prawnego będzie wprowadzona instytucja nieznana polskiemu prawu, jaką jest małżeństwo jednopłciowe (pkt 5 uzasadnienia postanowienia NSA).

9. Na koniec Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zależność pomiędzy postępowaniem o wydanie dokumentu tożsamości a transkrypcją zagranicznego aktu cywilnego nie zachodzi również w świetle prawa do swobodnego przemieszczania się i przebywania w państwach członkowskich, bowiem skoro TSUE dopuścił możliwość posłużenia się przez dziecko będące w sytuacji takiej jak w rozpoznawanej sprawie, dokumentem tożsamości także w "powiązaniu z innymi dokumentami" to takim dokumentem może być akt urodzenia wydany w Hiszpanii, z którego można bez przeszkód odczytać dane osobowe obojga rodziców – dwóch matek małoletniej. Naczelny Sąd Administracyjny powołując się przy tym na przepisy unijne, zauważał, że "nie ma zatem dodatkowych wymogów, poza ewentualną koniecznością tłumaczenia dokumentu na język urzędowy danego państwa, ani ograniczeń w posługiwaniu się w danym państwie członkowskim dokumentem urzędowym wydanym przez inne państwo członkowskie" (pkt 6 uzasadnienia ww. postanowienia NSA).

10. Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2024 r. pełnomocnicy stron podtrzymali swoją dotychczasową argumentację i wnioski, a pełnomocniczka RPO wskazywała, że do rzecznika nadal napływają informacje o praktycznych trudnościach w stosowaniu uchwały NSA z dnia 2 grudnia 2019 r., II OPS 1/19.

2. Uzasadnienie pytania o ponowne podjęcie uchwały

2.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie mając na uwadze konieczność poszanowania zasad praworządności tj. m.in. prawa gwarantującego ochronę dziecka – obywatela polskiego i obywatela Unii Europejskiej, ale też reguł wskazujących w jaki sposób należy rozwiązać konflikt pomiędzy różnymi interpretacjami istotnych dla rozstrzygnięcia przepisów przyjął, że zasadnym będzie skierowanie pytania prawnego do składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a.

2.2. Powołany art. 269 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Komentatorzy przepisu wskazują, że wyrażenie "jakikolwiek sąd administracyjny", użyte w art. 269 § 1 p.p.s.a., oznacza, że przewidziana w tym przepisie procedura może być podjęta zarówno przez skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i przez skład orzekający wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jest to jedyny wypadek, w którym z inicjatywą podjęcia uchwały może wystąpić skład orzekający wojewódzkiego sądu administracyjnego (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 269).

2.3. W ocenie Sądu, po wydaniu ww. uchwały z dnia 2 grudnia 2019 r., II OPS 1/19 oraz postanowienia z dnia 13 września 2023 r., orzecznictwo zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw człowieka (ETPC) ewoluowało w ten sposób, że w wymienionych poniżej orzeczeniach zaprezentowano nowe argumenty prawne, które zdaniem pytającego Sądu, wymagają ponownego rozważenia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w zakresie określonym w sentencji postanowienia.

2.4. Niezależnie, od postępującej ewolucji orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i sądów unijnych, zasadnym byłoby również rozważenie zagadnienia prawnego w kontekście konstytucyjnych wartości ochrony praw dziecka gwarantowanych przez art. 72 Konstytucji RP oraz art. 7 i 24 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, str. 1 z późn. zm.) – dalej jako "Karta", a także przez art. 8 Konwencji o ochronie Praw Człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) – dalej jako "Konwencja".

2.5. Pierwszym orzeczeniem wskazującym na istnienie poważnych wątpliwości co do zasadności odmowy transkrypcji aktu urodzenia małoletniej, jest postanowienie z dnia 8 listopada 2023 r., II OSK 216/21, którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę kasacyjną od wyroku oddalającego skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie odmowy wpisania do rejestru stanu cywilnego aktu małżeństwa dwóch mężczyzn (którzy zawarli związek małżeński w Berlinie), skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) zapytanie prejudycjalne: "Czy przepisy art. 20 ust. 2 a i art. 21 ust. 1 TFUE odczytywane w związku z art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 2 pkt 2 dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG należy interpretować w ten sposób, że stoją na przeszkodzie temu, by właściwe organy państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada obywatel Unii, który zawarł małżeństwo z innym obywatelem Unii (osobą tej samej płci) w jednym z państw członkowskich zgodnie z ustawodawstwem tego państwa, mogły odmówić uznania i przeniesienia w drodze transkrypcji do krajowego rejestru stanu cywilnego tego aktu małżeństwa, uniemożliwiając tym osobom przebywanie w tym państwie w takim stanie cywilnym i pod tym samym nazwiskiem rodowym, z tej przyczyny, że prawo państwa przyjmującego nie przewiduje małżeństwa osób tej samej płci ".

2.6. Sąd wziął pod uwagę, że zadane ww. pytanie prejudycjalne do TSUE ma związek z odmową przeniesienia (transkrypcji) zagranicznego aktu małżeństwa dwóch mężczyzn do polskich ksiąg stanu cywilnego (pkt 3.2.1. ww. postanowienia NSA z dnia 8 listopada 2023 r., II OSK 216/21), ale z uzasadnienia wynika, że przedmiotem wątpliwości pytającego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest tożsame zagadnienie prawne: odmowa wpisania w polskie akta stanu cywilnego transkrypcji obcego aktu stanu cywilnego z uwagi na te same polskie przepisy - Prawa o aktach stanu cywilnego (art. 107 pkt 3) tj. sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu pytania prejudycjalnego Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się bowiem m.in. do orzecznictwa TSUE dotyczącego również dzieci małżeństw osób tej samej płci (wyrok z dnia 14 grudnia 2021 r. C-490/20, Stolichna obshtina, rayon "Pancharevo", ECLI:EU:C:2021:1008) wskazując, że zgodnie ze stanowiskiem TSUE obywatele państw członkowskich mają jednocześnie prawo do prowadzenia przez nich zwykłego życia rodzinnego tak w przyjmującym państwie członkowskim, jak i w państwie członkowskim, którego przynależność państwową posiadają, w przypadku powrotu do tego ostatniego państwa, z którym to prawem wiąże się obecność członków rodziny (pkt 3.2.7 uzasadnienia pytania prejudycjalnego).

2.7. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podkreśla, że ww. wyrok w sprawie C-490/20 stał się bezpośrednio przyczyną formy rozstrzygnięcia przez TSUE – zadanego pytania przez orzekający w niniejszej sprawie Sąd (w formie postanowienia, a nie wyroku z uwagi na identyczność kwestii "polskiego" zapytania prejudycjalnego z zagadnieniami rozstrzyganymi w sprawie dotyczącej "bułgarskiego" zapytania prejudycjalnego). Powyższa okoliczność wskazuje, że w praktyce znaczna część argumentacji prawnej sądu unijnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego w kolejnym zapytaniu prejudycjalnym z dnia 8 listopada 2023 r., II OSK 216/21, odwołuje się w części do tożsamych przesłanek prawnych.

2.8. Sąd podkreśla również, że w uzasadnieniu ww. pytania prejudycjalnego za "...niezwykle ważny", Naczelny Sąd Administracyjny uznał późniejszy chronologicznie tj. po ww. uchwale II OPS 1/19, wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC) z dnia 17 stycznia 2023 r. w sprawie Fedotova i inni przeciwko Rosji (sprawy połączone nr 40792/10, 30538/14 i 43439/14, HUDOC), w którym ETPC po raz pierwszy dokonał wykładni art. 8 Konwencji Praw Człowieka i Obywatela w taki sposób, że państwa-strony Konwencji mają obowiązek instytucjonalnego uregulowania związków osób tej samej płci i tym samym odpowiedniego uznania i ochrony tych związków. Według ETPC życie prywatne nie może być interpretowane tylko jako prawo do prywatności, ale także jako prawo do tworzenia i rozwijania relacji z innymi ludźmi, a ochrona modelu tradycyjnej rodziny nie może uzasadniać braku jakiejkolwiek formy prawnego uznania i ochrony praw osób tej samej płci. ETPC wprawdzie pozostawił państwom, tak jak w poprzednich orzeczeniach, margines swobody wyboru formy rejestracji związków, mając na uwadze uwarunkowania społeczne, to jednak potrzebę instytucjonalizacji zawęził do wyboru związku partnerskiego lub innego związku. Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny, ten kierunek orzecznictwa ETPC potwierdził w kolejnych orzeczeniach wydanych w sprawach: Buhuceanu i inni przeciwko Rumunii (wyrok z dnia 23 maja 2023 r., sprawa nr 20081/19 i 20 dalszych) oraz Koilova i Babulkova przeciwko Bułgarii (wyrok z dnia 5 września 2023 r., sprawa nr 40209/20) – pkt 3.2.13 uzasadnienia pytania prejudycjalnego NSA, II OSK 216/21.

2.9. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że w jego ocenie, powołane w postanowieniu przepisy prawa unijnego, uwzględniając prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz zakaz dyskryminacji ze względu na płeć oraz mając na uwadze definicję "członka rodziny" winny być interpretowane w ten sposób, że stoją na przeszkodzie temu, by władze państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada obywatel Unii, który zawarł małżeństwo z innym obywatelem Unii (osobą tej samej płci) w jednym z państw członkowskich zgodnie z ustawodawstwem tego państwa, mogły odmówić uznania i przeniesienia w drodze transkrypcji do krajowego rejestru stanu cywilnego tego aktu małżeństwa, uniemożliwiając tym osobom przebywanie w tym państwie w stanie cywilnym wynikającym z zawartego przez nich związku, z tej przyczyny, że prawo państwa przyjmującego nie przewiduje małżeństwa osób tej samej płci (pkt 4 uzasadnienia pytania prejudycjalnego NSA, II OSK 216/21).

2.10. Istotne jest również, zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie Sądu, że podsumowując swoje rozważania w ww. postanowieniu II OSK 216/21, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że: "Kierunek interpretacji przez NSA krajowych przepisów konstytucyjnych i rangi ustawowej musi być otwarty na standardy międzynarodowe, głównie te, które odnoszą się do praw i wolności człowieka. Poszanowanie praw podstawowych określonych w Karcie, w tym w jej art. 7 i art. 21 ust. 1 jest niezbędne w sytuacji, gdy władze państwa członkowskiego orzekając na podstawie przepisów prawa krajowego winny również stosować prawo międzynarodowe i unijne, w tym przepisy dotyczące prawa do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państwa członkowskiego (art. 20 ust. 2a i art. 21 ust. 1 TFUE, art. 45 ust. 1 Karty). Zatem trzeba uwzględnić sposób wykładni przepisów prawa międzynarodowego i unijnego, dokonywany przez powołane do tego trybunały europejskie (ETPCz i TSUE)". Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegał, że w orzecznictwie dotychczas przyjmowano, że prawo międzynarodowe i unijne nie przewiduje bezwzględnego obowiązku przenoszenia do krajowego rejestru stanu cywilnego aktów stanu cywilnego, w tym małżeństwa, sporządzonych w innych państwa Unii Europejskiej, a odmowa przeniesienia zagranicznego dokumentu do krajowego rejestru stanu cywilnego może być uzasadniona zastosowaniem krajowej klauzuli porządku publicznego. Podnoszono również, że wprowadzenie do polskiego porządku prawnego w drodze transkrypcji małżeństwa osób tej samej płci mogłoby rodzić pytania o możliwość stosowania instytucji prawa cywilnego i rodzinnego w odniesieniu do takich związków. Jako przykład takiego orzecznictwa Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in. wydane w niniejszej sprawie ww. postanowienie z dnia 13 września 2023 r., II OZ 454/23 (pkt 5.4 uzasadnienia pytania prejudycjalnego).

2.11. Drugą istotną w sprawie okolicznością, jaka wystąpiła po wydaniu ww. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2019 r., II OPS 1/19, jest wyrok ETPC z dnia 12 grudnia 2023 r. rozpatrującego skargę w połączonych sprawach Przybyszewska i inni przeciwko Polsce (skarga nr 11454/17 i 9 innych; HUDOC). ETPC stwierdził, że Polska naruszyła art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez niezapewnienie skarżącym ochrony ich związków jednopłciowych co spowodowało niezdolność skarżących do uregulowania podstawowych aspektów ich życia. Stanowiło to naruszenie prawa skarżących do poszanowania ich życia prywatnego i rodzinnego (§ 124 wyroku). ETPC podkreślił, że skarżący napotkali bezpośrednio i konkretnie przeszkody, które miały praktyczne i wymierne konsekwencje dla ich życia. Niektórzy ze skarżących wspólnie wychowywali dzieci, obawiając się, że w przypadku śmierci jednego z nich, ich dzieci mogą zostać zabrane z rodziny i umieszczone pod opieką publiczną (§ 59 wyroku w sprawie Przybyszewska i inni). ETPC podkreślał przy tym, że nie było przedmiotem skarg, a więc i przedmiotem orzekania – brak możliwości zawarcia w Polsce związku małżeńskiego przez osoby tej samej płci (§ 106). Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie Sądu, istotne jest również, że ETPC wskazał, że osoby znajdujące się w stabilnych i potwierdzonych prawnie w innych państwach członkowskich związkach, nie są uprawnione do powoływania się w Polsce na ten fakt wobec organów i sądów (§ 114 wyroku w sprawie P.).

2.12. Podkreślić należy, że wskazany w ww. pytaniu prejudycjalnym Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2023 r. II OSK 216/21, art. 7 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej jest w swojej treści praktycznie identyczny z interpretowanym przez ETPC art. 8 Konwencji. W wyroku z 5 października 2010 r., C-400/10 PPU, ECLI:EU:C:2010:582, TSUE stwierdził, że art. 7 Karty ma więc takie samo znaczenie i zakres, jak art. 8 ust. 1 Konwencji, z uwzględnieniem standardów jego interpretacji wynikających z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

2.13. Naczelny Sąd Administracyjny w ww. uchwale z dnia 2 grudnia 2019 r., II OPS 1/19 odwoływał się również do orzecznictwa ETPC dotyczącego art. 8 Konwencji, ale wskazane w uchwale wyroki z lat 2014, 2015 i 2017 dotyczyły m.in. odmowy wpisania aktu urodzenia dziecka z uwagi na umowę o surogację z matką zastępczą – tego typu umowy (powiązane z odpłatną adopcją) podlegają ściganiu prawnokarnemu w Polsce zgodnie z art. 211a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 17), a więc w sposób oczywisty należało je uznać za sprzeczne z polskim systemem prawa

2.14. Reasumując przedstawioną w tej części argumentację dotyczącą zasadności ponownego rozważenia przedstawionego zagadnienia prawnego, przytoczone powyżej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (pytanie prejudycjalne) oraz ETPC dowodzą, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do wykładni wskazanych w zapytaniu przepisów Prawa o aktach stanu cywilnego.

3 Dodatkowe argumenty pytającego Sądu dotyczące zagadnienia prawnego.

3.1. Sąd ponownie wskazuje, że kwestia odmowy transkrypcji aktu urodzenia w obowiązującym systemie polskich przepisów wynika wyłącznie z systemowej interpretacji art. 107 pkt 3 Prawa o aktach stanu cywilnego. Przepis ten stanowi, że: "Kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej". Przy ocenie ww. "sprzeczności" należy wziąć pod uwagę, że w systemie prawa polskiego nie istnieje żaden przepis, który w sposób wyraźny (literalny) zakazywałby pozostawania w faktycznych związkach jednopłciowych lub też zawierania małżeństw pomiędzy osobami tej samej płci, czy też określałby tego typu działania jako sprzeczne z prawem.

3.2. Powyższa konstatacja (o braku wyraźnego, prawnego zakazu związków jednopłciowych) ma znaczenie ponieważ nadal obowiązuje art. 104 ust. 5 Prawa o aktach stanu cywilnego, zgodnie z którym: "Transkrypcja jest obligatoryjna, jeżeli obywatel polski, którego dotyczy zagraniczny dokument stanu cywilnego, posiada akt stanu cywilnego potwierdzający zdarzenia wcześniejsze sporządzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i żąda dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego lub ubiega się o polski dokument tożsamości lub nadanie numeru PESEL". Ustawodawca do dnia dzisiejszego nie uchylił powyższego uregulowania.

3.3. O konieczności uzyskiwania transkrypcji obcych aktów stanu cywilnego (tu: hiszpański akt urodzenia małoletniej bezsprzecznie był takim aktem) przekonują również komentatorzy przepisów Prawa o aktach stanu cywilnego, wskazując, że: "Intencją ustawodawcy jest zapewnienie, aby obywatel polski, dla którego w Polsce sporządzono akt stanu cywilnego, a który posiada później sporządzone za granicą akty stanu cywilnego, transkrybował te akty w celu zapewnienia ciągłości wiedzy o tej osobie w rejestrach państwowych, co w konsekwencji umożliwi zwolnienie obywateli polskich od przedkładania odpisów aktów stanu cywilnego w sprawach załatwianych w organach administracji publicznej. Transkrypcja aktów zwalnia obywatela polskiego od posługiwania się zagranicznymi dokumentami, oraz obowiązku ich wielokrotnego tłumaczenia. Ustawodawca nie zaprzecza, że moc dowodowa zagranicznych aktów stanu cywilnego nie zależy od ich zarejestrowania w polskim systemie rejestracji stanu cywilnego, a posiadanie takiego dokumentu jest wystarczającym dowodem urodzenia, małżeństwa bądź zgonu, czego oczywistym potwierdzeniem jest art. 1138 k.p.c. Jednakże zagraniczne akty stanu cywilnego nie zawierają wszystkich danych osoby wymaganych polskim prawem przy dokonywaniu określonych czynności prawnych. Najprostszą drogą uzupełniania braków w zagranicznych aktach stanu cywilnego w rozumieniu polskiego prawa jest w zależności od ich rodzaju złożenie wniosku lub oświadczenia przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego w związku z dokonaniem transkrypcji zagranicznego aktu" (por. A. Czajkowska [w:] I. Basior, D. Sorbian, A. Czajkowska, Prawo o aktach stanu cywilnego z komentarzem. Przepisy wykonawcze i związkowe oraz wzory dokumentów, Warszawa 2015, art. 104; uwagi 21 i 22).

3.4. O praktycznej konieczności posiadania przez małoletnią dokumentów wykazujących związki rodzinne z towarzyszącymi jej osobami dorosłymi świadczy również praktyka organów granicznych. W zaktualizowanej wersji oficjalnego poradnika straży granicznej wprawdzie nie wskazano jakie konkretne dokumenty są wymagane przy podróży dziecka z osobami, które nie są jego rodzicami, ale oczywistym jest, że swobodne przemieszczanie się przez małoletnią w przypadku braku wpisania jednej z kobiet do dowodu osobistego (lub paszportu) mogłoby napotkać trudności, ponieważ w poradniku podkreślono, że "Straż Graniczna może dokonać szczegółowego sprawdzenia, czy podróż małoletniego odbywa się za wiedzą i zgodą opiekunów prawnych (https://www.strazgraniczna.pl/pl/niezbednik-podroznego/dziecko-w-podrozy/1302,Dziecko-w-podrozy-poradnik.html ) .

3.5. Należy podkreślić, że hiszpański akt urodzenia małoletniej nie zawiera jakichkolwiek danych, które poświadczałby działania niezgodne z prawem. Wpisane do aktu urodzenia małoletniej – jako jej rodzice - obydwie kobiety, złożyły stosowne oświadczenie przewidziane przez prawo kraju członkowskiego (Hiszpania). Co więcej, polskie prawo ani nie zakazuje w sposób wyraźny tego typu związków (osób jednej płci), ani też nie traktuje ich jako sprzecznych z prawem, z zastrzeżeniem oczywiście zakazów dotyczących zawierania małżeństw z osobami małoletnimi, ubezwłasnowolnionymi, chorymi psychicznie, pozostającymi już w innym związku małżeńskim lub o zbyt bliskim stopniu pokrewieństwa (art. 10 - 15 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), lub też sankcji karnych dotyczących określonych w tych przepisach sytuacji faktycznych.

3.6. Sąd pytający ponownie podkreśla, że uczestniczki postępowania zawarły formalnie, prawnie uznany związek małżeński w innym państwie członkowskim. Reprezentują więc "stabilny" w rozumieniu prawa hiszpańskiego związek, a na ten element sprawy zwracał również uwagę ETPC w ww. wyroku w sprawie Przybyszewska wskazując, że koncepcja rodziny z konieczności ewoluuje, o czym świadczą zmiany, jakie przeszła od czasu przyjęcia Konwencji i na obecnym etapie nie ma podstaw do uznania, że przyznanie prawnego uznania i ochrony parom tej samej płci pozostającym w stabilnym i zaangażowanym związku mogłoby samo w sobie zaszkodzić rodzinom tworzonym w tradycyjny sposób lub w tradycyjny sposób lub zagrozić ich przyszłości lub integralności. ETPC wskazał przy tym (odwołując się do swoich poprzednich orzeczeń), że zapewnienie praw parom tej samej płci samo w sobie nie pociąga za sobą osłabienia praw zapewnionych innym osobom lub innym parom (§ 120 wyroku w sprawie Przybyszewska).

3.7. Niezależnie od powyższych uwag, w ocenie Sądu, wskazywana jako podstawa prawna odmowy transkrypcji aktu urodzenia małoletniej "sprzeczność" takiego aktu z polskim systemem prawa, może być odbierana jako negatywna ocena życia rodzinnego uczestniczek, a więc i ich dziecka, tylko z uwagi na fakt, że uczestniczki zawarły związek małżeński pomiędzy osobami tej samej płci. Ta negatywna ocena organów państwa polskiego, skutkuje praktycznymi problemami pary i małoletniej w występowaniu przed organami administracyjnymi i sądowymi, gdzie zarówno uczestniczki, jak i małoletnia zobowiązane są do podejmowania dodatkowej aktywności (np. konieczność stałego dysponowania tłumaczeniami hiszpańskiego aktu urodzenia; niepewność co do losów małoletniej w sytuacji śmierci – jej matki biologicznej – polskiej obywatelki (na ten ostatni element skutków działania państwa polskiego zwracali również uwagę skarżący w sprawie Przybyszewska).

3.8. Skutkiem bowiem braku polskiej transkrypcji aktu urodzenia jest przedłużająca się nadal niepewność co do statusu małoletniej – biologiczne dziecko (okoliczność ta była bezsporna w toku postępowania) obywatelki polskiej, nie dysponuje nadal żadnym dokumentem, który potwierdzałby jej obywatelstwo, a w konsekwencji takiego działania, mogą wystąpić prawne i faktyczne wątpliwości co do ochrony małoletniej jako polskiego dziecka (posiadającego potencjalnie obywatelstwo polskie).

3.9. W wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu z dnia 13 września 2023 r. (pkt II.7 tiret trzeci) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w przypadku poruszania się po terenie Unii Europejskiej wystarczającym będzie wykazywanie to takim dokumentem może być akt urodzenia wydany w Hiszpanii, z którego można bez przeszkód odczytać dane osobowe obojga rodziców – dwóch matek małoletniej. Naczelny Sąd Administracyjny powołując się przy tym na przepisy unijne, zauważał, że "nie ma zatem dodatkowych wymogów, poza ewentualną koniecznością tłumaczenia dokumentu na język urzędowy danego państwa, ani ograniczeń w posługiwaniu się w danym państwie członkowskim dokumentem urzędowym wydanym przez inne państwo członkowskie" .

3.10. W ocenie Sądu konieczność dodatkowego tłumaczenia hiszpańskiego aktu urodzenia (w warunkach polskiej praktyki – musiałby to być tłumaczenie dokonane przez tłumacza przysięgłego) już sama w sobie stanowi o dodatkowych trudnościach w swobodzie przemieszczania się w granicach Unii Europejskiej. W przypadku przekraczania wielu granic – z przyczyn oczywistych istotna jest szybkość i łatwość wytłumaczenia służbom granicznym prawa do sprawowania opieki nad małoletnim dzieckiem. W ocenie Sądu, nie jest oczywiste, że hiszpański akt urodzenia małoletniej (nawet przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego i to właściwie na kilka języków unijnych przy przekraczaniu wielu granic) z dowodem, w którym nie będzie danych osobowych dorosłej osoby towarzyszącej małoletniej – nie będzie wzbudzał pytań i wątpliwości (straż graniczna; personel lotnisk itp.).

3.11 Niezależnie od powyższych uwag istotna w sprawie jest interpretacja art. 8 Konwencji dokonana przez ETPC w ww. sprawie Przybyszewska przeciwko Polsce. Powołany przepis stanowi, że: Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji (ust. 1). Niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób (ust. 2).

3.12. Konwencja została ratyfikowana i ogłoszona w polskim dzienniku urzędowym – Dz. U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284. Zgodnie więc z art. 91 ust. 1 Konstytucji RP stanowi część polskiego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana. korzysta ona z pierwszeństwa przed ustawą w razie kolizji z przepisami tej rangi. W Konstytucji RP nie tylko bowiem przewidziano możliwość bezpośredniego stosowania Konwencji, lecz także wskazano, że w razie kolizji z zapisami rangi ustawy jej przepisy mają pierwszeństwo. W doktrynie podkreśla się przy tym, że sądy krajowe powinny kierować się orzecznictwem ETPC. Dodatkowo podkreśla się, że sąd krajowy musi uszanować, iż to sąd międzynarodowy jest uprawniony do wiążącej interpretacji Konwencji (por. M. Piaskowska, 5. Teoretyczne modele stosowania Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w krajowym porządku prawnym [w:] Stwierdzenie naruszenia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i jego skutki w polskim procesie cywilnym, Warszawa 2021). Co więcej wskazuje się na konieczność kierowania się zasadą przychylności wobec prawa międzynarodowego, działania w dobrej wierze, a w szczególności do poszukiwania takich interpretacji prawa krajowego, które pozostaną w harmonii ze zobowiązaniami międzynarodowymi. Doktryna wskazuje, że operacja "godzenia ustawy z umową" (a więc wykładni przepisu polskiej ustawy w świetle przepisów Konwencji – przypis Sądu) "... musi się koncentrować na przeformułowaniu dotychczas przyjętej interpretacji ustawy. Konstytucja wymaga zaś, by przeformułowania te kierowały się zasadą przychylności wobec prawa międzynarodowego oraz zasadą poszanowania praw jednostki (in dubio pro libertate)" - (L. Garlicki, Stosowanie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez sądy krajowe a podporządkowanie sędziego Konstytucji i ustawie, EPS 2023, nr 11, s. 7).

3.13. Sąd podkreśla, że stan faktyczny sprawy (odmowa transkrypcji aktu urodzenia z uwagi na wpisanie w akcie jako rodziców dwóch kobiet) nie był przedmiotem rozstrzygania przez ETPC. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, ETPC dokonał wiążącej wykładni art. 8 Konwencji w świetle mających znaczenie dla sprawy przepisów polskich. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że organ jako jedyny przepis świadczący o sprzeczności ewentualnej transkrypcji z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej wskazał art. 619 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809). Zgodnie z powołanym przepisem matką dziecka jest kobieta, która je urodziła. Następnie, dalej organ wskazał, że kolejne przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wymieniają jako ojca zawsze mężczyznę. W konsekwencji, zdaniem organu: "Żaden z obowiązujących w Polsce przepisów prawa nie przewiduje możliwości wpisania do treści aktu urodzenia dziecka obok matki, drugiej kobiety" (k. 21 akt administracyjnych). Nie zostały więc przywołane w zaskarżonej decyzji jakiekolwiek przepisy zabraniające w sposób literalny zawierania małżeństw pomiędzy osobami tej samej płci lub też wykluczające w sposób wyraźny transkrypcję takich aktów urodzenia, w których wpisane byłyby, jako rodzice, osoby tej samej płci.

3.14. Orzekający ETPC w sprawie Przybyszewska odwołał się do dotychczasowego orzecznictwa, wskazując przy tym, że ewoluowało ono w oparciu o wyraźne tendencje występujące w państwach członkowskich Rady Europy. Trybunał potwierdził, że zgodnie z zobowiązaniami wynikającymi z art. 8 Konwencji, państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia ram prawnych umożliwiających parom tej samej płci odpowiednie uznanie i ochronę ich związku (§ 98 wyroku Przybyszewska). Odnosząc powyższe założenia do rozpatrywanej sprawy ETPC podkreślił, że przedmiotem skarg nie był brak możliwości zawarcia małżeństwa w Polsce, ale brak w polskim prawie jakiejkolwiek możliwości prawnego uznania i ochrony związku osób tej samej płci (§ 107 wyroku Przybyszewska). Trybunał odwołał się przy tym do konkretnych okoliczności faktycznych wskazując, że w rezultacie braku takiej ochrony pary osób tej samej płci żyły w zawieszeniu, były pozbawione jakiejkolwiek ochrony prawnej i napotykały znaczne trudności w codziennym życiu (§ 108 wyroku Przybyszewska). ETPC podkreślił, że zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem, poza zasadniczą potrzebą oficjalnego uznania, pary tej samej płci, podobnie jak pary różnopłciowe, mają "podstawowe potrzeby" w zakresie ochrony. ETPC wielokrotnie bowiem wskazywał, że pary tej samej płci znajdują się w bardzo podobnej sytuacji do par różnopłciowych, jeśli chodzi o ich potrzebę formalnego uznania i ochrony ich związku (§ 110 wyroku Przybyszewska).

15. Niezależnie od powyższych uwag co do interpretacji art. 8 Konwencji, pytający Sąd zauważa, że obok prawa dziecka chronionych art. 8 Konwencji, w sprawie powinien zostać również rozważony sposób interpretacji polskich przepisów Prawa o aktach stanu cywilnego w kontekście gwarancji przewidzianych przez art. 24 Karty. Przepis ten stanowi, że: Dzieci mają prawo do takiej ochrony i opieki, jaka jest konieczna dla ich dobra. Mogą one swobodnie wyrażać swoje poglądy. Poglądy te są brane pod uwagę w sprawach, które ich dotyczą, stosownie do ich wieku i stopnia dojrzałości (ust. 1). We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, zarówno podejmowanych przez władze publiczne, jak i instytucje prywatne, należy przede wszystkim uwzględnić najlepszy interes dziecka (ust. 2). Każde dziecko ma prawo do utrzymywania stałego, osobistego związku i bezpośredniego kontaktu z obojgiem rodziców, chyba że jest to sprzeczne z jego interesami (ust. 3).

16. Sądowi pytającemu nie jest znane orzecznictwo ETPC, które analizowałoby w sposób szczegółowy zakres koniecznej ochrony, do jakiej zobowiązane jest państwo polskie w świetle ww. art. 24 ust. 3 Karty w sytuacji, gdy akt urodzenia małoletniego dziecka, sporządzony zgodnie z przepisami państwa, w którym dziecko się urodziło, wymienia dwie kobiety, jako osoby, które zawarły formalnie uznawany przez to państwo związek.

17. Sąd zwraca uwagę, że w szczególności art. 24 ust. 3 Karty gwarantujący dziecku prawo do utrzymywania stałego, osobistego związku i bezpośredniego kontaktu z obojgiem rodziców, chyba że jest to sprzeczne z jego interesami, może napotkać istotne trudności, w sytuacji gdy z uwagi na brak polskiej transkrypcji aktu urodzenia – małoletnia (lub też wpisana w hiszpańskim akcie urodzenia druga z kobiet, jako matka B) nie będzie w stanie wyegzekwować w kontaktach z polskimi organami lub sądami, że jest osobą uprawniona do utrzymywania rodzinnej więzi afiliacyjnej) w rozumieniu ww. art. 24 ust. 3 Karty.

18. Sąd uznał, że skoro z przytoczonych wyżej orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i ETPC wynikają wątpliwości co do sposobu rozumienia przepisów krajowych w przypadku par dorosłych osób tej samej płci, to tym bardziej wątpliwości te mogą dotyczyć dziecka takiej pary. Sąd jednak podkreśla, że nie budziło wątpliwości stron postępowania, że ewentualna transkrypcja aktu urodzenia nie kreuje prawa wymienionych w tym akcie osób (tej samej płci) do domagania się zawarcie związku małżeńskiego w świetle prawa polskiego.

3. Podsumowanie.

4.1. Reasumując powyższe rozważania Sąd przyjął, optymalny w jego opinii, sposób postępowania w danej sprawie – starający się godzić obowiązek związania uchwałą sądu krajowego wskazującą na jedną z dopuszczalnych w sprawie interpretacji przepisów Prawa o aktach stanu cywilnego (por. S. Biernat, Czego uczą pytania prejudycjalne sądów administracyjnych, Rocznik administracji publicznej 2021 (7), str. 115), a późniejszą argumentacją zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak ETPC wskazującą na postępującą ewolucję wykładni zaprezentowanej w ww. uchwale.

4.2. Trzeba też zauważyć, że zasada pierwszeństwa prawa Unii nakłada na wszystkie organy państw członkowskich obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności poszczególnych norm prawa Unii, a prawo państw członkowskich nie może mieć wpływu na skuteczność przyznaną tym poszczególnym normom w obrębie terytorium tych państw. Wynika z tego, że zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa Unii fakt powoływania się przez państwo członkowskie na przepisy prawa krajowego, choćby rangi konstytucyjnej, nie może naruszać jedności i skuteczności prawa Unii (wyrok TSUE z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-537/22, Global Ink Trade Kft , ECLI:EU:C:2024:6, pkt 23 i powołane tam orzecznictwo).

4.3. Sąd nie odstąpił od zastosowania się do uchwały, do czego został zobowiązany ww. postanowieniem z dnia 13 września 2023 r., II OZ 454/23, ani też nie wystąpił z kolejnym zapytaniem do TSUE – ponieważ uznał, że przedstawiona argumentacja w niniejszym postanowieniu może zostać ponownie rozważona przez Naczelny Sąd Administracyjny w szerszym kontekście prawnym – w czasie krótszym, niż oczekiwanie na rozstrzygniecie podejmowane w innych procedurach. Ma to o tyle znaczenie, że postępowanie sądowoadministracyjne trwa już od października 2019 r., a więc małoletnia córka uczestniczek osiąga powoli wiek dziecięcy umożliwiający jej nawiązanie i utrzymywanie więzi rodzinnych z najbliższymi – nadal bez faktycznej i prawnej ochrony państwa polskiego.

4.4. Z uwagi na powyższe i wobec zaistnienia wątpliwości co do wykładni dokonanej w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2019 r., II OPS 1/19 w świetle późniejszego orzecznictwa przedstawionego powyżej, a także dodatkowych argumentów dotyczących interpretacji art. 8 Konwencji w zw. z art. 24 Karty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowił jak w sentencji na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 p.p.s.a.