Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 239/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 13 lutego 2023 r. nr SKO/RŚ-423/55/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

W dniu 23 września 2022 r. wpłynął do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wniosek J. G. o wypłatę dodatku węglowego. Jako adres miejsca zamieszkania wnioskodawca podał miejscowość K. "[...]" numer domu [...]. Podał też, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego kocioł na paliwo stałe.

Decyzją z dnia 6 grudnia 2022 r. nr GOPS.540.1062.2022 Wójt Gminy K. odmówił stronie przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca zamieszkuje w altanie ogrodowej, położonej na terenie Rodzinnych Ogrodów Działkowych. Jednakże altana ogrodowa nie jest przeznaczona do zamieszkania, lecz służy celom rekreacyjno-wypoczynkowym. Nie spełnia także wymagań lokalu mieszkalnego. Ponadto na terenie działek obowiązuje zakaz zamieszkiwania.

W odwołaniu strona wniosła o zmianę decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie dodatku węglowego. Wnioskodawca wyjaśnił, że na działce zamieszkuje od 15 lat, gdzie stworzył sobie warunki do swobodnego egzystowania. Posiada wodę przez cały rok oraz wszystkie media potrzebne do normalnego życia: energię elektryczną i gaz butlowy. Uiszcza opłatę za pobyt na działkach. Posiada również piec, którym ogrzewa w okresie zimowym pokój i kuchnię. Obecnie wnioskodawca podjął starania o uzyskanie zameldowania na terenie działki,

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia 13 lutego 2023 r. nr SKO/RŚ - 423/55/2023 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. SKO wyjaśniło, że budynku zlokalizowanego na terenie Rodzinnych Ogrodów Działkowych nie można traktować jako lokalu mieszkalnego. Co do zasady budynki posadowione na terenie ogrodów działkowych są altanami działkowymi, służącymi celom rekreacyjno – wypoczynkowym i nie stanowią one typowych budynków mieszkalnych. Co więcej, na terenie ogrodów działkowych istnieje ustawowy zakaz zamieszkiwania w budynkach tam posadowionych, w tym także w altanach. Poza tym, altana działkowa jako budynek niemieszkalny nie podlega zgłoszeniu do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a tylko źródła ciepła podlegające zgłoszeniu do centralnej ewidencji emisyjności budynków dają uprawnienia do uzyskania świadczenia w postaci dodatku węglowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, wyjaśniając że na działce zamieszkuje od 15 lat, gdzie stworzył sobie warunki do normalnego życia. Mieszka w budynku murowanym, posiada własną wodę przez cały rok oraz wszystkie media potrzebne do życia: energię elektryczną i gaz butlowy. Uiszcza opłatę za pobyt na działkach. Posiada również piec, którym ogrzewa węglem i drewnem w okresie zimowym pokój i kuchnię. Skarżący podał również, że obecnie jest zameldowany na terenie Rodzinnych Ogrodów Działkowych w K. "[...]", al."...". W załączeniu przedłożył zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały na terenie ROD "[...]", wydane z upoważnienia Wójta Gminy i wskazał, że obecnie figuruje w bazie PESEL, mając adres zamieszkania i np. prawo udziału w wyborach. Przepis zabraniający zamieszkiwania na terenie działek jest niezrozumiały, ponieważ są już osoby, które na własność wykupiły działkę i tam mieszkają.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 141 ze zm.) dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Z kolei przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe, art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe, art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy). Jak wynika z treści art. 2 ust. 3 ustawy przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.

Zdaniem Sądu, ocena wniosku o dodatek węglowy w świetle powołanych wyżej przepisów ustawy sprowadza się do ustalenia, czy pod wskazanym we wniosku adresem strona prowadzi gospodarstwo domowe oraz czy do jego ogrzania wykorzystuje jedno ze źródeł ciepła wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy.

W rozpoznawanej sprawie skarżący deklaruje zamieszkiwanie w budynku na terenie Rodzinnych Ogrodów Działkowych "[...]".

Organy obu instancji uznały brak podstaw do przyznania wnioskowanego dodatku z uwagi na wskazane przez stronę miejsce zamieszkania – nieruchomość zlokalizowaną na terenie ogrodów działkowych.

Według organów, altana położona na terenie ogrodów działkowych nie służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych działkowca, ponieważ zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1073) na terenie działki obowiązuje zakaz zamieszkiwania oraz prowadzenia działalności gospodarczej lub innej działalności zarobkowej. Tym samym działka zlokalizowana na terenie rodzinnych ogrodów działkowych nie może być uznana za miejsce zamieszkania, a altana tam umiejscowiona za obiekt mieszkalny.

Z zaprezentowanym stanowiskiem nie można się zgodzić. Podkreślenia wymaga, że brak legalności zamieszkiwania nie powoduje, że zamieszkiwanie to nie występuje. W konsekwencji nie niweczy to też możliwości zameldowania - w orzecznictwie dopuszcza się meldunek na terenie rodzinnych ogrodów działkowych, albowiem decyduje o tym stan faktyczny w postaci rzeczywistego przebywania z zamiarem stałego pobytu, a nie legalność tego faktu (vide: wyrok NSA z 14 marca 2008 r., sygn. akt: II OSK 238/07; wyrok NSA z 21 lipca 2011 r., sygn. akt: II OSK 1216/10; wyrok WSA w Krakowie z 9.01.2018 r., sygn. akt: III SA/Kr 1245/17, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z ugruntowanego już stanowiska doktryny i orzecznictwa, fakt zamieszkiwania przesądza się na podstawie dwóch elementów: faktu fizycznego przebywania w danym miejscu oraz woli przebywania w nim. Istotnie skarżący uzyskał zameldowanie na pobyt stały na terenie ROD "[...]" od 1 mara 2023 r., co potwierdza zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały, załączone do skargi.

Zgodnie z ustaleniami organów, skarżący zamieszkuje na terenie Rodzinnych Ogrodów Działkowych w K. "[...]", działka numer [...]. Za nieistotne prawnie należy uznać rozważania organów co do legalności zamieszkiwania skarżącego na terenie ogrodu działkowego, zaś działania organu powinny się skupić na ustaleniu, czy we wskazanym we wniosku miejscu skarżący prowadzi gospodarstwo domowe. Z powyższych względów dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia, powołana przez Kolegium okoliczność, że w świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 172 ze zm.), altana ogrodowa nie spełnia wymagań lokalu mieszkalnego.

Na uwzględnienie zasługuje stanowisko skarżącego, że w postępowaniu o przyznanie dodatku węglowego, który jest świadczeniem pomocowym, miejsce zamieszkania powinno być łączone z miejscem prowadzenia gospodarstwa domowego. Zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego ma wspomóc budżety domowe oraz zwiększyć poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego.

Podsumowując podkreślenia wymaga, że organy procedując w sprawie przyznania dodatku węglowego nie są uprawnione do oceny zdatności altany do wypełnienia funkcji mieszkaniowej, lecz powinny ustalić, czy we wskazanym miejscu skarżący faktycznie prowadzi własne gospodarstwo domowe i czy ogrzewa je zadeklarowanym źródłem ciepła.

Zdaniem Sądu, odmowa przyznania skarżącemu wnioskowanego dodatku jedynie na podstawie oceny, że zamieszkuje on nielegalnie we wskazywanym we wniosku miejscu, czyli na terenie ogrodów działkowych stanowiło rozpoznanie sprawy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przez brak ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy sprowadzających się do stwierdzenia, czy we wskazanym miejscu skarżący faktycznie prowadzi swoje gospodarstwo domowe, oraz z naruszeniem art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o dodatku węglowym przez przyjęcie nieprawidłowej wykładni.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu przez Sąd a w szczególności ustali rzeczywiste miejsce zamieszkania skarżącego wykorzystując instrumenty prawne przewidziane w ustawie o dodatku węglowym, a w dalszej kolejności rozważy konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony celem ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności wymienionych w ustawie.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.