Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 433/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 2021 poz 1856
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. prawo celne (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. (...) S.A. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 października 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 321/22 w sprawie ze skargi P(...)S.A. w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 18 maja 2022 r. nr 0601-IGC.4305.3.2022.EU w przedmiocie sprostowania zgłoszenia celnego i zwrotu cła 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P(...)S.A. w O. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 27 października 2022r., sygn. akt III SA/Lu 321/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r., poz. 329 ze zm., obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 1634 tj., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę P. (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w O. (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej też: DIAS", "Dyrektor") z 18 maja 2022r., nr 0601-IGC.4305.3.2022.EU w przedmiocie odmowy sprostowania zgłoszenia celnego i zwrotu cła.

W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Oświadczyła również, iż zrzeka się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021r. poz. 1540 z późn. zm., dalej: "O.p.") w związku z art. 73 ustawy z 19 marca 2004r. - Prawo celne (Dz.U. z 2021r,. poz. 1856 z późn. zm, dalej: "Prawo celne") poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wybiórczy i dowolny, co skutkowało bezzasadnym pominięciem przez skarżony organ i Sąd I instancji, że w czasie, w którym skarżąca złożyła retrospektywny wniosek o kontyngent taryfowy (...), tj. w dniu 25 lutego 2021r., kontyngent ten nie został jeszcze wyczerpany, a zatem wniosek skarżącej powinien zostać uwzględniony, gdyż wniosek ten zarządzany jest zgodnie z kolejnością przyjmowania zgłoszeń i powinien zostać załatwiony bezzwłocznie,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 187 § 1 i art. 191 Op. w związku z art. 73 Prawa celnego poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wybiórczy i dowolny, co skutkowało bezzasadnym uznaniem, że kwota należności celnych przywozowych zadeklarowana w pierwotnym zgłoszeniu celnym jest prawidłowa, niewymagająca sprostowania,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a w związku z art. 187 § 1 i art. 191 Op. w związku z art. 73 Prawa celnego poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wybiórczy i dowolny, co skutkowało bezzasadnym uznaniem, że organ I instancji nie ponosi odpowiedzialności za bezczynność i niedopełnienie obowiązków przy rozpatrywaniu retrospektywnego wniosku skarżącej zastosowanie kontyngentu,

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 210 § 1 pkt 6 Op. w związku z art. 73 Prawa celnego poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy brak jest właściwego rozstrzygnięcia oraz szczegółowego uzasadnienia w zakresie podjętych przez organ I instancji czynności weryfikacyjnych czy związanych z obsługą złożonego przez skarżącą wniosku retrospektywnego i zgłoszenia,

II. Naruszenie prawa materialnego, tj:

a) art. 50 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE.L Nr 343, str. 558, dalej: "RW") poprzez niezastosowanie, skutkujące zaniechaniem przez organ I instancji bezzwłocznego podjęcia czynności w celu obsługi zgłoszenia i wniosku retrospektywnego skarżącej,

b) art. 56 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013r. ustanawiające unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 269 z 10 października 2013, str. 1, z późn. zm., dalej: "UKC") poprzez niezastosowanie, skutkujące nieprzyznaniem w odniesieniu do zgłoszenia skarżącej z mocą wsteczną preferencyjnych należności celnych przywozowych w ramach kontyngentu taryfowego,

c) art. 116 ust. 1 lit. a w związku z art. 117 UKC poprzez niezastosowanie, skutkujące odmową zwrotu należności przywozowych oraz odmową sprostowania zgłoszenia, w wyniku bezzasadnej odmowy objęcia towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym,

d) art. 119 ust. 2 UKC poprzez niezastosowanie, skutkujące odmową zwrotu należności przywozowych oraz odmową sprostowania zgłoszenia, pomimo zaistnienia stosownych ku temu przesłanek,

e) art. 120 UKC poprzez niezastosowanie, skutkujące odmową zwrotu należności przywozowych oraz odmową sprostowania zgłoszenia, pomimo zaistnienia stosownych ku temu przesłanek,

f) art. 173 ust. 3 UKC poprzez niezastosowanie, skutkujące bezpodstawną i dowolną odmową sprostowania zgłoszenia celnego.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postepowania kasacyjnego. Jednocześnie oświadczył, iż nie żąda przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji.

Z zarzutów kasacyjnych postawionych przez Spółkę w złożonym środku zaskarżenia wynika, że strona kwestionuje w zakresie naruszenia przepisów o postępowaniu: art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 187 § 1 i art. 191 O.p. w związku z art. 73 ustawy Prawo celne poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wybiórczy i dowolny.

W zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego wskazuje na art. 50 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/2447, art. 56 ust. 3 UKC, art. 116 ust. 1 lit. a w związku z art. 117, art. 119 ust. 2, art. 120, art. 173 ust. 3 UKC poprzez ich niezastosowanie, skutkujące odmową zwrotu należności przywozowych oraz odmową sprostowania zgłoszenia.

Ze względu na przedmiotowe powiązanie powołanych przez skarżącą kasacyjnie Spółkę zarzutów zmierzających, co do zasady, do podważenia zajętego przez organy i zaakceptowanego przez Sąd I instancji stanowiska dotyczącego odmowy sprostowania zgłoszenia celnego i zwrotu cła, zarzuty te zostaną rozpatrzone łącznie.

Przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej w przedmiocie odmowy sprostowania zgłoszenia celnego w części dotyczącej preferencyjnego kontyngentu taryfowego oraz odmowy zwrotu cła od towaru dopuszczonego do obrotu w Unii na podstawie zgłoszenia celnego nr (...) z 7 lutego 2021r.

Zgodnie z art. 173 UKC zgłaszający, na wniosek, za zgodą organu celnego może po przyjęciu zgłoszenia celnego sprostować jedną lub kilka jego danych. Sprostowanie nie może powodować, że zgłoszenie celne będzie dotyczyć towarów innych niż te, których dotyczyło pierwotnie (ust. 1). Sprostowanie nie jest możliwe, jeżeli wnioskowano o nie po tym, jak organy celne: a) poinformowały zgłaszającego o zamiarze przeprowadzenia rewizji towarów; b) stwierdziły nieprawidłowość danych zawartych w zgłoszeniu celnym; c) zwolniły towary (ust. 2). Jednak na wniosek zgłaszającego, w terminie trzech lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, można wyrazić zgodę na sprostowanie zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów, co umożliwi zgłaszającemu spełnienie obowiązków wynikających z objęcia towarów daną procedurą celną (ust. 3).

W okolicznościach niniejszej sprawy, po złożeniu 4 lutego 2021r. zgłoszenia celnego w procedurze uproszczonej nr (...) o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu w Unii towaru - koncentratu pomidorowego 36%, skarżąca, jako przedstawiciel pośredni spółki D. Polska, złożyła 7 lutego 2021r. uzupełniające zgłoszenie celne nr (...), deklarując wartość celną w wysokości 82.269 zł oraz kwotę długu celnego w wysokości 11.847 zł, ze stawką celną erga omnes 14,40%. Następnie 25 lutego 2021r. P (...) Agencja Celna w H. za pomocą komunikatu ZC205 przekazała do systemu AIS retrospektywny wniosek o objęcie przedmiotowego towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym nr 096714, ze stawką celną 0%. W dniu 23 marca 2021r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącej o sprostowanie uzupełniającego zgłoszenia celnego w części dotyczącej pól: 31 (jest: -, winno być: kontyngent 19.534 kg), 36 (jest: 100, winno być: 320), 39 (jest: -, winno być: 096714), 44 (jest:-, winno być N864-21/193) i 47 (jest: A00 11.847 zł B00 4.706 zł, winno być A00 0, B00 4.113 zł).

Bezspornym jest, że preferencyjny kontyngent taryfowy nr 096714 na przywóz niektórych pomidorów pochodzących z Ukrainy został wyczerpany 9 marca 2021r., przed złożeniem wniosku o sprostowanie zgłoszenia, natomiast retrospektywny wniosek skarżącej o objęcie przedmiotowego towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym nr 096714 nie został uwzględniony, gdyż w dniu 12 kwietnia 2021r. Komisja Europejska za pomocą systemu teleinformatycznego przekazała dane o odmowie zaliczenia towaru objętego zgłoszeniem celnym na poczet tego kontyngentu.

Zgodnie z art. 56 ust. 1 UKC podstawą należnych należności celnych przywozowych i wywozowych jest Wspólna Taryfa Celna. Stosownie do ust. 2 art. 56 UKC Wspólna Taryfa Celna obejmuje: a) Nomenklaturę scaloną towarów, określoną w rozporządzeniu (EWG) nr 2658/87; b) każdą inną nomenklaturę, która jest całkowicie lub częściowo oparta na Nomenklaturze scalonej lub która dodaje do niej dalsze podpodziały i która została ustanowiona w przepisach unijnych regulujących określone dziedziny do celów stosowania środków taryfowych związanych z wymianą towarową; c) konwencyjne lub zwykłe autonomiczne stawki celne, stosowane w odniesieniu do towarów objętych Nomenklaturą scaloną; d) preferencyjne środki taryfowe określone w umowach zawartych przez Unię z niektórymi krajami lub terytoriami znajdującymi się poza obszarem celnym Unii lub z grupami takich krajów lub terytoriów; e) preferencyjne środki taryfowe przyjęte jednostronnie przez Unię w odniesieniu do niektórych krajów lub terytoriów znajdujących się poza obszarem celnym Unii lub w odniesieniu do grup takich krajów lub terytoriów; f) autonomiczne środki przewidujące obniżenie należności celnych lub zwolnienie z należności celnych za niektóre towary; g) uprzywilejowane traktowanie taryfowe w zakresie środków, o których mowa w lit. c)-f) lub h), z którego mogą korzystać niektóre towary ze względu na ich rodzaj lub końcowe przeznaczenie; h) inne środki taryfowe przewidziane w przepisach unijnych dotyczących rolnictwa, handlu lub innych dziedzin. Z ust. 3 art. 56 UKC wynika, że na wniosek zgłaszającego, jeżeli towary spełniają warunki określone w ust. 2 lit. d)-g), stosuje się środki przewidziane w tych przepisach zamiast środków określonych w ust. 2 lit. c). Można je stosować z mocą wsteczną, pod warunkiem że dotrzymane są terminy i warunki przewidziane w odpowiednich środkach lub w niniejszym kodeksie.

Jak trafnie zauważył WSA organ nie kwestionował wynikającej z art. 56 ust. 3 UKC możliwości zastosowania na wniosek importera, z mocą wsteczną, obniżonych lub zerowych należności celnych przywozowych w odniesieniu do towarów przywożonych w ramach kontyngentu taryfowego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotne jest jednak to, że kontyngent taryfowy nie został przyznany. Natomiast, jak wynika z art. 56 ust. 3 UKC, obniżone lub zerowe należności celne mogą być stosowane z mocą wsteczną, pod warunkiem że dotrzymane są terminy i warunki przewidziane w odpowiednich środkach, lub w kodeksie. Natomiast w myśl ust. 4 art. 56 UKC, jeżeli stosowanie środków, o których mowa w ust. 2 lit. d)-g) lub zwolnienie ze środków, o których mowa w ust. 2 lit. h) jest ograniczone do określonej ilości przywożonych lub wywożonych towarów, stosowanie tych środków lub zwolnienie z nich w przypadku kontyngentów taryfowych ustaje w momencie, gdy zostanie osiągnięta określona ilość przywożonych lub wywożonych towarów.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego kontyngentami taryfowymi otwartymi zgodnie z prawodawstwem unijnym, odnoszącymi się do metod administrowania w ramach niniejszego artykułu oraz w ramach art. 50 - 54 niniejszego rozporządzenia, zarządza się zgodnie z chronologicznym porządkiem przyjmowania według dat przyjęcia zgłoszeń celnych do dopuszczenia do obrotu (ust. 1). Każdy kontyngent taryfowy jest identyfikowany w prawodawstwie unijnym przy pomocy numeru porządkowego, co ułatwia zarządzanie kontyngentami (ust. 2).

Stosownie do art. 50 rozporządzenia wykonawczego organy celne sprawdzają, czy wniosek o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, przedstawiony przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym do dopuszczenia do obrotu jest ważny zgodnie z przepisami prawa unijnego otwierającymi dany kontyngent taryfowy (ust. 1). Jeżeli zgłoszenie celne do dopuszczenia do obrotu, zawierające ważny wniosek zgłaszającego o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, zostanie przyjęte, a wszystkie dokumenty wymagane do przyznania kontyngentu taryfowego zostały przedłożone organom celnym, organy te przekazują bezzwłocznie wymieniony wniosek do Komisji, podając datę przyjęcia zgłoszenia celnego oraz dokładną wnioskowaną ilość (ust. 2).

Wskazać należy, że w myśl art. 51 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego dla każdego kontyngentu Komisja dokonuje przyznania wnioskowanej ilości na podstawie otrzymanych wniosków o skorzystanie z kontyngentu taryfowego zgodnie z chronologicznym porządkiem przyjmowania według dat przyjęcia zgłoszeń celnych oraz w zakresie, na jaki pozwala dostępne saldo danego kontyngentu. Jeżeli w dniu przyznania suma wnioskowanych ilości ze wszystkich wniosków o skorzystanie z kontyngentu taryfowego w ramach zgłoszeń przyjętych w tym samym dniu przekracza dostępne saldo kontyngentu taryfowego, Komisja przyznaje ilości w odniesieniu do tych wniosków proporcjonalnie do wnioskowanych ilości (art. 51 ust. 4). Zgodnie z w art. 53 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, do celów art. 153 rozporządzenia delegowanego (UE) 2015/2446 status kontyngentu uważa się za krytyczny, jeżeli przekroczył on 90 % całkowitej wielkości kontyngentu taryfowego. Stosownie zaś do art. 54 rozporządzenia wykonawczego do zarządzania kontyngentami taryfowymi wykorzystuje się system teleinformatyczny utworzony w tym celu zgodnie z art. 16 UKC, który jest używany do: a) wymiany informacji między organami celnymi i Komisją dotyczących wniosków o skorzystanie z kontyngentów taryfowych, zwrotów niewykorzystanych ilości przyznanych w ramach kontyngentów, ich statusu, a także przechowywania tych informacji; b) zarządzania przez Komisję wnioskami o skorzystanie z kontyngentów taryfowych oraz zwrotami niewykorzystanych ilości przyznanych w ramach kontyngentów; c) wymiany informacji między organami celnymi i Komisją o przyznaniu wnioskowanej ilości w ramach kontyngentów taryfowych oraz przechowywanie tych informacji; d) rejestrowania wszelkich dalszych zdarzeń lub czynności, które mogą mieć wpływ na pierwotne wnioski o skorzystanie z kontyngentów taryfowych lub na zwroty niewykorzystanych ilości przyznanych w ramach kontyngentów lub na ich przyznanie (ust. 1). Komisja udostępnia w ramach tego systemu informacje dotyczące wyników przyznania (ust. 2).

Tym samym przyznania kontyngentu do określonej ilości towaru dokonuje Komisja Europejska, która informacje dotyczące wyników przyznania udostępnia w ramach systemu, o którym mowa w art. 54 rozporządzenia wykonawczego. W okolicznościach sprawy Komisja 12 kwietnia 2021r. udostępniła we wskazanym systemie dane o odmowie przyznania kontyngentu taryfowego. Zaskarżona decyzja nie rozstrzygała o nieprzyznaniu kontyngentu, o czym zgodnie z powołanymi wyżej przepisami decydowała Komisja Europejska.

Zgodnie z treścią art. 116 ust. 1 UKC z zastrzeżeniem warunków ustanowionych w niniejszej sekcji kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych podlegają zwrotowi lub umorzeniu z następujących powodów: a) zawyżenie kwot należności celnych przywozowych lub wywozowych; b) towary wadliwe lub niezgodne z warunkami umowy; c) błąd właściwych organów; d) zasada słuszności. Na mocy art. 117 ust.1 UKC kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych jest zwracana lub umarzana, jeżeli kwota odpowiadająca długowi celnemu, o której pierwotnie powiadomiono, przekracza kwotę należną lub gdy dłużnik został powiadomiony o długu celnym niezgodnie z art. 102 ust. 1 akapit drugi lit. c) lub d). Stosownie zaś do treści ust. 2 art. 117 UKC, jeżeli wniosek o zwrot lub umorzenie jest oparty na występowaniu - w czasie przyjęcia zgłoszenia do dopuszczenia do obrotu - obniżonej lub zerowej stawki celnej przywozowej w odniesieniu do towarów objętych kontyngentem taryfowym, plafonem taryfowym lub innymi uprzywilejowanymi środkami taryfowymi, przyznaje się zwrot lub umorzenie, pod warunkiem że w chwili składania wniosku wraz z koniecznymi dokumentami spełniony jest jeden z następujących warunków: a) w przypadku kontyngentu taryfowego - jego wielkość nie została wyczerpana; b) w innych przypadkach - nie została przywrócona zwykła stawka celna.

Wobec tego, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodziły podstawy do sprostowania zgłoszenia celnego, w sprawie nie wystąpiły przewidziane w art. 117 ust. 1 UKC przesłanki zwrotu należności celnych, których nie można uznać za zawyżone.

Stosownie do art. 119 ust. 1 UKC w przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 116 ust. 1 akapit drugi oraz w art. 117, 118 i 120, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych zostaje zwrócona lub umorzona, jeżeli w wyniku błędu popełnionego przez właściwe organy kwota odpowiadająca długowi celnemu pierwotnie podana do wiadomości była niższa niż kwota należna, z zastrzeżeniem spełnienia następujących warunków: a) w normalnych okolicznościach dłużnik nie mógł wykryć tego błędu; oraz b) dłużnik działał w dobrej wierze. W okolicznościach sprawy nie zachodziła sytuacja przewidziana w tym przepisie. W myśl zaś art. 119 ust. 2 UKC jeżeli nie są spełnione warunki określone w art. 117 ust. 2, zwrot lub umorzenie są przyznawane wtedy, gdy niezastosowanie obniżonej lub zerowej stawki celnej wynikało z błędu organów celnych, a zgłoszenie celne do dopuszczenia do obrotu zawierało wszystkie dane i towarzyszyły mu wszystkie dokumenty konieczne do zastosowania obniżonej lub zerowej stawki.

Tym samym przepis art. 119 ust. 2 UKC nie mógł stanowić podstawy zwrotu należności celnych w niniejszej sprawie, gdyż składając zgłoszenie uzupełniające skarżąca nie wnioskowała o objęcie towaru kontyngentem taryfowym, a zatem zgłoszenie nie spełniało warunku zawarcia w nim wszystkich danych, a dodatkowo w myśl art. 119 ust. 2 UKC, w którym mowa o niezastosowaniu obniżonej lub zerowej stawki celnej wynikającym z błędu organów celnych, chodzi o taki błąd organu, który wyłącznie stanowił przyczynę niezastosowania wskazanych stawek.

Wskazać też należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/1988 z 11 listopada 2020r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 i (UE) nr 510/2014 w odniesieniu do administrowania kontyngentami taryfowymi na przywóz według kolejności zgłoszeń, jeżeli na podstawie załącznika I wymagany jest dowód pochodzenia, podmioty przy składaniu zgłoszenia do dopuszczenia danych produktów do obrotu przedstawiają organom celnym Unii określony dokument. Wymagane dokumenty potwierdzające określono dla każdego kontyngentu taryfowego w załączniku I.

W treści załącznika I do rozporządzenia 2020/1988 przedmiotowy kontyngent oznaczony numerem porządkowym 096714 wymieniony jest w części dotyczącej kontyngentów taryfowych w sektorze przetworzonych owoców i warzyw. W przypadku tego kontyngentu określono wymaganie co do dowodu pochodzenia – zgodnie z załącznikami III i IV do dodatku I do Regionalnej konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia, o której mowa w protokole I do układu. Zatem wnioskując o objęcie towaru kontyngentem taryfowym 096714 skarżąca zobowiązana była przedstawić wymagany dokument pochodzenia w postaci świadectwa pochodzenia EUR.1, deklaracji pochodzenia lub deklaracji pochodzenia sporządzonej przez upoważnionego eksportera, a to zgodnie z załącznikami do dodatku I do Regionalnej konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia (Dz.U.UE.L.2013. 54.4 z 2 lutego 2013r. Tekst deklaracji pochodzenia, w poszczególnych wersjach językowych, został określony w załączniku IVa.

Składając retrospektywny wniosek o objęcie towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym skarżąca miała świadomość obowiązku przedłożenia dowodu pochodzenia, jak również wiedzę, że dowodem tym może być deklaracja upoważnionego eksportera zamieszczona na fakturze, gdyż dokumenty tego rodzaju składała bezpośrednio w siedzibie organu w innych analogicznych sprawach. Nie jest zatem uprawnione twierdzenie skarżącej, że ze swej strony dopełniła wszystkich obowiązków związanych ze złożeniem zgłoszenia i wniosku retrospektywnego, stosownie do obowiązujących w tej materii przepisów.

Nie można zatem także przyjąć, że zostały spełnione przewidziane w art. 119 ust. 2 UKC wymogi zawarcia wszystkich danych oraz przedstawienia wszystkich dokumentów koniecznych do zastosowania obniżonej lub zerowej stawki, jak również, że w okolicznościach sprawy niezastosowanie zerowej stawki celnej było spowodowane błędem organu w wyżej przedstawionym rozumieniu.

Wniosek o objęcie towaru kontyngentem taryfowym został bowiem uzupełniony o dowód pochodzenia, w postaci zawartej na fakturze nr 21/193 deklaracji upoważnionego eksportera, już po wyczerpaniu w dniu 9 marca 2021r. kontyngentu taryfowego.

Wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie okoliczności sprawy nie przemawiały także za zaistnieniem w tej sprawie podstaw do zwrotu należności celnych w oparciu o zasadę słuszności wyrażoną w art. 120 UKC. Zgodnie z wymienionym przepisem w przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 116 ust. 1 akapit drugi oraz w art. 117, 118 i 119, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych podlega zwrotowi lub umorzeniu na zasadzie słuszności, w przypadku gdy dług celny powstał w szczególnych okolicznościach, w których nie można przypisać dłużnikowi oszustwa ani oczywistego zaniedbania (ust. 1). Występowanie szczególnych okoliczności, o których mowa w ust. 1, stwierdza się, jeżeli z okoliczności sprawy jasno wynika, że dłużnik znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności oraz że w przypadku niewystępowania takich okoliczności nie wystąpiłyby u niego niedogodności spowodowane pobraniem kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych (ust. 2).

Skarżąca też nie znajdowała się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności. Obowiązki w zakresie przedstawienia dokumentów potwierdzających pochodzenie towarów w przypadku ubiegania się o przyznanie preferencyjnego kontyngentu taryfowego, były jednakowe dla wszystkich importerów. Strona miała też wiedzę co do tego rodzaju obowiązków i sposobu ich realizowania, gdyż obowiązkom tym sprostała w innych analogicznych sprawach, czego jednak zaniedbała w sprawie niniejszej. Jednocześnie, jako podmiot profesjonalny, strona winna była uwzględnić stan kontyngentu wynikający z powszechnie dostępnego systemu elektronicznego ISZTAR4. Znajdujące się w aktach sprawy wydruki z tego systemu potwierdzają, że w dniu 25 lutego 2021r., kiedy skarżącą złożyła wniosek o objęcie towaru kontyngentem, na jego poczet była już zaliczona ilość 6.863.211.860 kg, podczas gdy wartość początkowa kontyngentu wynosiła10.000.000.000 kg. Zatem w dniu złożenia przez skarżącą retrospektywnego wniosku kontyngent był wykorzystany w 68,63 %. Następnie w dniu 8 marca 2021r. kontyngent osiągnął stan krytyczny, a w dniu 9 marca 2021r. został wyczerpany. Skoro zatem w dniu zgłoszenia wniosku kontyngent był wykorzystany niemal w 70 %, to zgodzić się należy z oceną, iż skarżąca winna była podjąć czynności w celu jak najszybszego przedstawienia niezbędnych dokumentów umożliwiających obsłużenie jej wniosku przez organ celny. Z akt sprawy nie wynika jednak, by skarżąca takie czynności przed wyczerpaniem kontyngentu podejmowała. Za zastosowaniem zasady słuszności, o której mowa w art. 120 UKC, nie przemawiają zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 50 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, określającego obowiązki organów celnych państw członkowskich w zakresie jednolitego zarządzania kontyngentami taryfowymi. Zgodnie z tym przepisem organy celne sprawdzają, czy wniosek o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, przedstawiony przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym do dopuszczenia do obrotu jest ważny zgodnie z przepisami prawa unijnego otwierającymi dany kontyngent taryfowy (ust. 1). Jeżeli zgłoszenie celne do dopuszczenia do obrotu, zawierające ważny wniosek zgłaszającego o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, zostanie przyjęte, a wszystkie dokumenty wymagane do przyznania kontyngentu taryfowego zostały przedłożone organom celnym, organy te przekazują bezzwłocznie wymieniony wniosek do Komisji, podając datę przyjęcia zgłoszenia celnego oraz dokładną wnioskowaną ilość (ust. 2). Z powołanego przepisu nie wynika konkretny termin przekazania wniosku do Komisji. Niemniej winno to nastąpić niezwłocznie, a zatem bez zbędnej zwłoki, ale po przedłożeniu organom celnym wszystkich dokumentów wymaganych do przyznania kontyngentu taryfowego. Natomiast skarżąca, będąca podmiotem profesjonalnym, dopuściła się zaniedbań w zakresie podjęcia czynności mających na celu jak najszybsze przedstawienie organowi niezbędnego dowodu pochodzenia towaru. Mając to na względzie, nie można zatem uznać, by zasada słuszności przemawiała za zwrotem należności celnych tylko z tej przyczyny, że organ przed wyczerpaniem kontyngentu, to jest w okresie 12 dni, nie wystosował do skarżącej wezwania do dostarczenia brakującego dokumentu. Jak wynika z dostępnego na stronie internetowej Krajowej Administracji Skarbowej Informatora dla podmiotów zaangażowanych w przywozowe procesy celne realizowane drogą elektroniczną, w przypadku wstecznego wnioskowania o kontyngent taryfowy, po zapoznaniu się z dokumentacją organ celny może żądać od podmiotu dostarczenia brakujących dokumentów, które są niezbędne do ukończenia czynności weryfikacyjnych. Zatem strona należycie dbająca o własne interesy powinna w pierwszym rzędzie, uwzględniając powszechnie dostępne informacje co do poziomu wykorzystania kontyngentu w momencie składania wniosku, podejmować działania w celu szybkiego przedstawienia organowi brakujących dokumentów, w celu umożliwienia niezwłocznej obsługi wniosku. Natomiast w okolicznościach sprawy brak było takiego działania ze strony skarżącej, która nadto przedstawiła wniosek o objęcie towaru preferencyjnym kontyngentem dopiero 18 dni po złożeniu uzupełniającego zgłoszenia celnego.

Nie można zgodzić się z argumentacją skarżącej, iż w okolicznościach sprawy niezastosowanie preferencyjnej stawki celnej wynikało z wyłącznego błędu organów celnych, wskutek bezczynności organu pierwszej instancji, gdyż organ nie podjął jakichkolwiek czynności w celu obsługi zgłoszenia i wniosku retrospektywnego skarżącej, pomimo, że czynności te powinien podjąć bezzwłocznie, a jednocześnie skarżąca dopełniła wszystkich obowiązków związanych ze złożeniem zgłoszenia i wniosku retrospektywnego, stosownie do obowiązujących w tej materii przepisów prawnych, instrukcji, informatorów i wytycznych, i to na długo przed wyczerpaniem kontyngentu.

W konsekwencji zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego.

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, nie miało także miejsca mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania art. 187 § 1 i art. 191 O.p., związku z art. 73 ustawy z 19 marca 2004r. Prawo celne (Dz. U. z 2022r., poz. 2073). Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, a dokonana przez organ ocena materiału dowodowego nie wykraczała poza granice swobodnej oceny. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 210 § 1 pkt 6 O.p. Organ przedstawił ustalenia faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym wskazał, jakie czynności podjął w związku z obsługą zgłoszenia i retrospektywnego wniosku o przyznanie kontyngentu.

W świetle zatem wskazanych wyżej przepisów żądanie zawarte we wniosku złożonym przed Naczelnikiem Lubelskiego Urzędu Celno- Skarbowego w Białej Podlaskiej dotyczące korekty pól: 31, 36, 39, 44 zawartych w zgłoszeniu celnym jest niemożliwe. W zgłoszeniu skarżąca nie wnioskowała o przedmiotowy kontyngent, a preferencyjny kontyngent taryfowy wnioskowany retrospektywnie złożony po zwolnieniu towaru do procedury także nie został przyznany przez Komisję. Skoro kontyngent nie został stronie przyznany, tym samym niemożliwa jest zmiana pola 39 (kontyngent) oraz 31 (opis towaru), 36 (preferencje).

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze kasacyjnej nie miało także miejsca mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania - art. 187, art. 191 Ordynacji podatkowej, związku z art. 73 Prawa celnego. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, a ocena materiału dowodowego przez organ nie wykraczała poza granice swobodnej oceny. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego spełnia wymogi art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Organ przedstawił ustalenia faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym wskazał, jakie czynności podjął w związku z obsługą zgłoszenia i retrospektywnego wniosku o przyznanie kontyngentu.

W świetle przedstawionej argumentacji wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej zarówno te dotyczące naruszenia procedury, jak i te odnoszące się do naruszenia przepisów prawa materialnego należało uznać za nieusprawiedliwione.

W ocenie NSA, organy celne w sprawie przeprowadziły postępowanie dowodowe bez naruszenia reguł stosowanej procedury, zebrano niezbędny materiał dowodowy pozwalający na podjęcie prawidłowego zgodnego z przepisami prawa materialnego rozstrzygnięcia. Ustalenia faktyczne były prawidłowe i wystarczające, dokonana ocena nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów. Uzasadnienia decyzji motywujące zapadłe rozstrzygnięcie są przekonywujące, usprawiedliwiono w nich w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa odmowę unieważnienia zgłoszenia celnego. Przedstawiono w tym zakresie stosowne przepisy prawa materialnego wraz z wyjaśnieniem ich treści. Nie można w stanie faktycznym sprawy mówić, że materiał dowodowy zgromadzono w sposób wybiórczy i dowolny. To, że strona nie zgadza się z zajętym przez organy i z zaakceptowanym przez Sąd I instancji stanowiskiem, nie oznacza, że doszło w sprawie do naruszenia przepisów prawa.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe uzasadnienie stwierdzenia zaistnienia omawianej przesłanki musi polegać na wskazaniu, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu itp.) ustawy zostały naruszone z równoczesnym wyraźnym wskazaniem, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest naruszeniem przepisów postępowania zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie - art. 151 p.p.s.a., kiedy Sąd nie stwierdzi naruszenia prawa z art. 145 § 1 p.p.s.a. Stawianie Sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który jest przepisem postępowania sądowoadministracyjnego jest dopuszczalne, kiedy kasator powiąże ten przepis postępowania z odpowiednimi przepisami postępowania, które miały zastosowanie w postępowaniu administracyjnym.

Wstępnie zauważyć wypada, że zarówno w prawie celnym, jak i podatkowym obowiązuje zasada samoobliczenia tych danin; importer towarów lub jego przedstawiciel zobowiązani są złożyć zgłoszenie celne oraz obliczyć i wpłacić wynikające ze zgłoszenia celnego należności celne i podatkowe. Odpowiedzialność z tego tytułu spoczywa na podmiotach dokonujących zgłoszenia. Zgłaszający zaimportowany towar zobowiązany jest do złożenia rzetelnego zgłoszenia celnego przy dołożeniu należytej staranności. W przypadku stwierdzenia przez organ w złożonym zgłoszeniu celnym nieprawidłowości weryfikacja tego zgłoszenia następuje w drodze decyzji wydawanej z urzędu.

Tym samym za zasadne należy uznać stanowisko WSA, że w świetle powołanych okoliczności faktycznych, których wystąpienie nie jest w niniejszej sprawie sporne, nie budzi wątpliwości prawidłowość stanowiska organu o braku możliwości uwzględnienia wniosku skarżącej o sprostowanie uzupełniającego zgłoszenia celnego o dane dotyczące kontyngentu. W sytuacji, gdy skarżąca nie wnioskowała o kontyngent składając zgłoszenie celne, a późniejszy wniosek skarżącej o przyznanie kontyngentu nie został uwzględniony, nie zachodziły podstawy do zastosowania art. 173 UKC i sprostowania zgłoszenia celnego w sposób opisany we wniosku skarżącej, to jest przez umieszczenie we wskazanych we wniosku polach: 31, 36 i 39 zapisów odnoszących się do kontyngentu. Z przepisu art. 173 ust. 3 UKC wynika, że wyrażenie przez organ zgody na sprostowanie zgłoszenia celnego w oparciu o ten przepis ma umożliwić zgłaszającemu spełnienie obowiązków wynikających z objęcia towarów daną procedurą celną. Skoro wniosek skarżącej o przyznanie kontyngentu nie został uwzględniony, brak było wskazanego celu wyrażenia zgody na sprostowanie zgłoszenia celnego w zakresie danych dotyczących kontyngentu. W konsekwencji stwierdzić należy, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 173 ust. 3 UKC.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwione uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. i w zw. z art. 73 Prawa celnego i art. 187 § 1, art. 191 O.p.

Powyższe okoliczności wskazują, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023r., poz.1935).