Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 474/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Starszy Referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2024 r. sprawy ze skargi J. sp. z o.o. w P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 marca 2024 r. nr 480000/71/4674/2024 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 4 grudnia 2023 r. znak [...], 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi "J" sp. z o.o. w P. (dalej: strona; skarżący; spółka) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej: organ) z 27 marca 2024 r., znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję organu z 4 grudnia 2023 r., znak [...] odmawiająca prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

W jej podstawie wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jedn. z 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (aktualny tekst jedn. z 26 lutego 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 340 ze zm.; dalej: ustawa COVID-19).

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 8 kwietnia 2020 r. spółka zwróciła się do organu o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za osoby ubezpieczone za marzec, kwiecień i maj 2020 r. na podstawie przepisów ustawy COVID-19.

Decyzją z 12 czerwca 2020 r. organ odmówił spółce prawa do wnioskowanego zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 do maja 2020 wskazując, że na dzień 29 lutego 2020 r. na jej koncie nie ma zgłoszonych osób do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, a takie brane są pod uwagę podczas weryfikacji.

Nie zgadzając się z decyzją odmowną, spółka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z 10 listopada 2020 r. organ utrzymał w mocy decyzję z dnia 12 czerwca 2020 r. W uzasadnieniu organ podał, że z będącej w posiadaniu organu dokumentacji zgłoszeniowej i rozliczeniowej wynika, że Spółka zawarła umowę zlecenia z siedmioma osobami i zgłosiła je do ubezpieczenia zdrowotnego. Na dzień 29 lutego 2020 r. Spółka nie zgłosiła ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych, wobec tego nie spełniła warunku określonego w ustawie.

Od ww. decyzji z 10 listopada 2020 r. spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej: WSA w Gliwicach).

Na mocy wyroku WSA w Gliwicach z 17 marca 2022 r., III SA/Gl 45/22, uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 12 czerwca 2020 r. znak [...]. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia wskazano, że organ naruszył art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., albowiem nie ustosunkował się do twierdzenia, że skoro spółka jako płatnik zgłasza ubezpieczonych jedynie do ubezpieczenia zdrowotnego, to tym samym spełniony jest warunek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Następnie wskazano, że organ naruszył także art. 61 ust. 2 k.p.a., gdyż nie może samodzielnie (bez zgody strony - art. 61 § 2 k.p.a.) modyfikować lub uzupełniać wniosku strony. Tymczasem, jak wskazano w uzasadnieniu wyroku WSA w Gliwicach z 17 marca 2022 r., III SA/Gl 45/22, w rozpatrywanej sprawie sentencja zaskarżonego rozstrzygnięcia organu z 12 czerwca 2020 r. nie koresponduje z treścią wniosku Spółki. Zaznaczono następnie, że domagała się ona bowiem zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. za osoby ubezpieczone. Tymczasem w sentencji decyzji odmówiono jej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Decyzja ta następnie została utrzymana w mocy decyzją z 10 listopada 2020 r. W konsekwencji, zdaniem WSA w Gliwicach, "organ de facto nie rozstrzygnął zatem wniosku Spółki co do istoty, wypowiadając się co do kwestii pozostającej poza granicami żądania, sformułowanego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne".

Wskazano również na naruszenie przez organ art. 79a § 1 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przestrzeganie przez organ wskazanych w niniejszym uzasadnieniu przepisów k.p.a. musi być dokonywane skrupulatnie, aby umożliwić spółce spełnienie warunków zwolnienia.

Co do oceny prawnej wskazano w uzasadnieniu wyroku WSA w Gliwicach z 17 marca 2022 r., III SA/Gl 45/22, co do interpretacji przepisu art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 po pierwsze, że może on nastręczać trudności, ze względu na jego złożony charakter. Przepis ten, jak dalej argumentowano w pisemnych motywach ww. wyroku, że dotyczy trzech okresów rozliczeniowych od marca 2020 r. do maja 2020 r., natomiast poszczególne punkty odnoszą się do każdego z okresów z osobna zarówno pod względem zgłoszenia jako płatnika składek jak i do zgłoszenia ubezpieczonych. Odczytując poprawnie ww. przepis, należy przyjąć, że:

1) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za marzec 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;

2) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za kwiecień 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;

3) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za maj 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

W konsekwencji, WSA w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z 17 marca 2022 r., III SA/Gl 45/22 zaznaczył, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ:

a) uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu (tj. co do interpretacji przepisu art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19);

b) wobec ujawnionych rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym sprawy a zakresem żądania zawartego we wniosku, organ ustali w pierwszej kolejności:

- czy Spółka jest płatnikiem składek, o którym mowa w art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19;

- rozważy konieczność skierowania do skarżącego wezwania o którym mowa w art. 79a k.p.a.

c) w przypadku zaś wydania decyzji sporządzi jej uzasadnienie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Ww. wyrok z 17 marca 2022 r. stał się prawomocny od 17 maja 2022 r. Pismem z 23 czerwca 2022 r. (wpływ do organu – 27 czerwca 2022 r.) WSA w Gliwicach doręczył organowi wyrok z 17 marca 2022 r., III SA/Gl 45/22 ze stwierdzeniem jego prawomocności i uzasadnieniem oraz zwrócił akta administracyjne.

Jak wynika z akt administracyjnych następną czynnością podjętą w rozpoznawanej sprawie stanowiło wydanie decyzji z 4 grudnia 2023 r. znak [...] na mocy której odmówiono prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2020r., kwiecień 2020r. oraz maj 2020r. z uwagi na fakt, iż na dzień 29 lutego 2020r., 31 marca 2020r. oraz 30 kwietnia 2020 r. spółka nie zgłosiła do ubezpieczeń społecznych żadnego pracownika. Ponadto w tym samym dniu 4 grudnia 2023 r. została również wydana decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z 14 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. jako bezprzedmiotowe.

Pismem z 20 grudnia 2023 r. płatnik zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek ZUS za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu strona wskazała, że w wydanej decyzji organ nie ustosunkował się do argumentacji wykładni art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 w zakresie sformułowania warunku zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Zaznaczono przy tym, że "nie stanowi ona wykonania wyroku WSA w Gliwicach z dnia 17 marca 2022 r. sygn. akt: III SA/Gl 45/22".

Pismem z 12 lutego 2024 r. znak [...] stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. organ poinformował stronę o zakończeniu postępowania oraz o przysługującym prawie wypowiedzenia się przed wydaniem niniejszej decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma.

Następnie wydana została decyzja z 27 marca 2024 r. znak: [...] na mocy której utrzymano w mocy decyzję z 4 grudnia 2023 r.

W jej uzasadnieniu wskazano, że dla oceny możliwości ubiegania się o zwolnienie z opłacania składek istotna jest liczba osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych odpowiednio do rozpoczęcia działalności gospodarczej. Odnosząc się natomiast do zarzutu niewykonania wytycznych wskazanych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z 17 marca 2022 r. wskazano po pierwsze, że sąd nie wskazał, czy spółka ma, czy też nie ma prawa do zwolnienia z opłacania składek, a wyłącznie stwierdzał, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a organ ma obowiązek rzetelnego rozpoznania wniosku.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, strona skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do WSA w Gliwicach. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie:

1. art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), poprzez niezastosowanie się przez organ do wskazań co do dalszego postępowania zawartych w orzeczeniu WSA sygn. akt: III SA/G1 45/22 w przedmiocie odniesienia się do twierdzenia Skarżącego, że brak zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych (zgłoszenie 0 ubezpieczonych), a zgłoszenie jedynie do ubezpieczeń zdrowotnych, wypełnia przesłankę zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego mniej niż 10 ubezpieczonych i stanowi podstawę do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

2. art. 31zq ust. 2 w zw. z art. 31 zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z dnia 2 marca 2020 r. - dalej jako ustawa COVID, poprzez przyjęcie, że niezgłoszenie przez płatnika osób do ubezpieczenia społecznego, a jedynie do ubezpieczenia zdrowotnego, wyklucza płatnika z prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

W związku z powyższym strona wnosiła o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 27 marca 2024 r. znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z 4 grudnia 2023 r. znak: [...] w całości, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej. Zaznaczono, że wniosek płatnika został poddany ponownej analizie z uwzględnieniem wcześniej wydanego prawomocnego wyroku Sądu.

Na rozprawie w dniu 16 października 2024 r. pełnomocnik skarżącej akcentował błędną wykładnię przepisu art. 31zo ustawy o COVID-19, poprzez uzależnienie przez organ zwolnienia przedsiębiorcy ze składek zdrowotnych należnych za zleceniobiorców od faktu zatrudnienia choćby jednej osoby na podstawie umowy o pracę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty okazały się uzasadnione.

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny tekst jedn. z 19 sierpnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przy rozstrzyganiu spraw Sąd nie kieruje się zasadami słuszności, sprawiedliwości społecznej, wyjątkowymi, w ocenie strony skarżącej, okolicznościami, które miałyby uzasadniać niezastosowania jakiegoś przepisu prawa, bądź interpretację sprzeczną z treścią przepisu.

Na wstępie zauważyć należy, że sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie była już przedmiotem kontroli WSA w Gliwicach. Zgodne z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie administracyjnej. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia i wytyczenie kierunku działalności organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera, Warszawa 2011 r., s. 546). Między oceną prawną a wskazaniami istnieje ścisły związek, ponieważ ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracji publicznej w sprawie, a wskazania określają sposób postępowania w przyszłości (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2020 r., I OSK 896/19, Legalis nr 2344882).

Natomiast zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Prawomocny wyrok wiąże nie tylko w zakresie jego sentencji, ale także jego uzasadnienia. Zawiera ono bowiem konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne do określenia jego zakresu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 17 stycznia 2023 r., III OSK 1702/21, opublikowano w: centralna baza orzeczeń sądów administracyjnych; i z 30 czerwca 2022 r., I OSK 884/19, Legalis nr 2710888).

W związku z powyższym podkreślić należy, że WSA w Gliwicach w swoim wyroku z 17 marca 2022 r., III SA/Gl 45/22 po pierwsze uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z 12 czerwca 2020 r. znak [...], a po wtóre uwzględniając fakt naruszenia przez organy art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1 k.p.a. nakazał powtórne, całościowe przeprowadzenie postępowanie administracyjne z uwzględnieniem wyrażonych w powołanych przepisach zasad (m.in. praworządności, prawdy obiektywnej, pogłębienia zaufania, wysłuchania stron, udzielenia informacji), a także wprost nakazał rozważenie zastosowania w sprawie obowiązku objętego dyspozycją art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Co istotne nakazano sporządzenie organowi uzasadnienia decyzji w sposób zgodny z art. 107 § 3 k.p.a., a zatem taki, który odnosi się do zastrzeżeń przedstawionych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z 17 marca 2022 r., ale również w sposób, który uwzględnia ww. zasady postępowania administracyjnego. Jak bowiem argumentował Sąd w uzasadnieniu ww. wyroku, chodziło przy tym o to, aby "strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie zaskarżania rozstrzygnięć".

Tymczasem jak wynika z akt administracyjnych po ich zwrocie wraz z odpisem prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z 17 marca 2022 r. organ nie podjął większości czynności nakazanych mu przez Sąd. Przede wszystkim nie wdrożył obowiązku informacyjnego względem strony wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a., jak również w ogóle nie odniósł się (nie rozważył) zastosowania w sprawie art. 79a § 1 k.p.a., chociaż obowiązek ten został bardzo wyraźnie podkreślony w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z 17 marca 2022 r. Tym samym, zdaniem Sądu, organ zaniechał również realizacji obowiązku objętego art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. tj. poprzez zaniechanie należytego sporządzenie uzasadnienia decyzji z uwzględnieniem wymogów (standardów) objętych powołanymi przepisami, co w aktualnej sytuacji procesowej oznaczało odniesienie się w pisemnych motywach decyzji już nie tylko do treści wniosku strony inicjującego postępowanie administracyjne (wniosek strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec – maj 2020 r. z 8 kwietnia 2020 r.), ale również wprost do wskazań zawartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z 17 marca 2022 r., czego jednak nie uczyniono w wyżej przedstawionym zakresie. Argumentacja organu, że cyt.: "powyższa decyzja (...) stanowi wykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 17 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 45/22" nie stanowi prawidłowego rozważenia przepisów, których rozważenie nakazał WSA w Gliwicach w ww. wyroku. Stanowi to dodatkowo o naruszeniu przez organ art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie arbitralnego uzasadnienia decyzji, która uniemożliwia zrozumienie motywów jakimi kierował się organ wydając takie, a nie inne rozstrzygnięcie w sprawie.

Brak jest, w ramach obecnie ocenianych decyzji z 4 grudnia 2023 r. i z 27 marca 2024 r., merytorycznych, a przy tym własnych rozważań orzekających w sprawie organów w zakresie wykładni art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 w kwestii (biorąc pod uwagę stanowiska strony skarżącej i organu prezentowane w postępowaniu administracyjnym) najistotniejszej, a mianowicie czy "pracownicy spółki, którzy zostali zgłoszeni wyłącznie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako zleceniodawcy" podlegają ww. przepisowi? Organ przy tym nie wyjaśnia czy można utożsamiać pojęcia "pracownika" i "zleceniobiorcy" w kontekście ww. podstawy prawnej. Zresztą w tym zakresie uzasadnienia zaskarżonych decyzji, zdaniem Sądu, pozostają w częściowej sprzeczności. Mianowicie raz organ stwierdza, że – cyt.: "(...) spółka jako płatnik składek była zgłoszona w okresie od 1 lutego 2020 r. do 29 lutego 2020 r., jednakże na dzień 31 marca 2020 r. spółka nie zgłosiła do ubezpieczeń społecznych żadnego pracownika", a w innym miejscu stwierdza, że – cyt.: "Ustaliliśmy, ze na dzień 29 lutego 2020 r. pracownicy spółki zostali zgłoszeni wyłącznie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako zleceniobiorcy". W ocenie Sądu należy zatem wyeliminować wyżej wymienioną rozbieżność, a uzasadnienie decyzji powinno jednoznacznie (stanowczo) wypowiadać się w tej kwestii. Obowiązek sporządzenia prawidłowego uzasadnienia prawnego, w kontekście art. 9 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., oraz w świetle uwag zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Gliwicach z 17 marca 2022 r., III SA/Gl 45/22, spoczywa jednak na organie administracji.

Sąd w składzie obecnym zwraca także uwagę na fakt, że na mocy wyroku WSA w Gliwicach z 17 marca 2022 r. uchylono rozstrzygnięcie zarówno pierwszoinstancyjne, jak i drugoinstancyjne. Oznacza to w szczególności, że nakazane w uzasadnieniu wyroku obowiązki organ powinien był wdrożyć w ramach postępowania administracyjnego jeszcze przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji, gdyż jak argumentowano w uzasadnieniu wyroku z 17 marca 2022 r. "chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie zaskarżania rozstrzygnięć". Z akt administracyjnych przedłożonych aktualnie Sądowi nie wynika, aby powyższe zostało zrealizowane.

Sąd ocenił w takiej sytuacji, że w rozpoznawanej sprawie doszło również do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a). Trzeba przypomnieć, że istotą obowiązującej w procedurze administracyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest to aby sprawa administracyjna została dwukrotnie rozpatrzona i rozstrzygnięta przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 4 lipca 2024 r., III SA/Gl 181/24, Legalis nr 3099932; wyrok WSA w Gliwicach z 14 lutego 2024 r., III SA/Gl 632/23, Legalis nr 3049524). Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji z 4 grudnia 2023 r. nie wynikają ustalenia faktyczne i analiza (ocena prawna) tych ustaleń i ich odniesienie do realiów sprawy. Skoro w uzasadnieniu wyroku z 17 marca 2022 r. nakazano organowi m.in. "rozważenie" zastosowania w sprawie art. 79a § 1 k.p.a., w zw. z art. 9 k.p.a. to organ obowiązany był w realiach przedmiotowej sprawy wypowiedzieć się również co do tej okoliczności, a zatem przedstawić własny wywód prawny na ten temat, w dodatku już w ramach decyzji pierwszoinstancyjnej.

Ponadto art. 12 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, a w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Wskazane artykuły normują jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego – zasadę szybkości, a więc osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym możliwym czasie. Tymczasem jak wynika z akt administracyjnych, po zwrocie organowi akt administracyjnych wraz z prawomocnym odpisem wyroku WSA w Gliwicach z 17 marca 2022 r., co w okolicznościach badanej sprawy nastąpiło w dniu 27 czerwca 2022 r. organ podjął następną czynność dopiero 4 grudnia 2023 r. tj. wydał wtedy zaskarżoną decyzję znak [...]. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, powyższy wymóg prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób sprawny i terminowy został zatem naruszony.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organ art. 31 zo ust. 1 ustawy o COVID-19 i przede wszystkim argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi co do zapisów tarczy antykryzyzowej, która "miała obejmować możliwie najszerszy krąg beneficjentów, przedsiębiorców zatrudniających zarówno pracowników, jak i zleceniobiorców" jak również przedstawionej przez pełnomocnika strony na rozprawie w dniu 16 października 2024 r. Sąd pragnie wskazać, że nie podziela tego stanowiska. Umowa zlecenia nie kreuje stosunku pracy, a zatem nie można utożsamiać ww. pojęć również w ramach wykładni art. 31 zo ust. 1 ustawy o COVID-19 (por. w tej kwestii: wyrok NSA z 26 stycznia 2022 r., I GSK 1161/21, Legalis nr 2781914; wyrok WSA w Szczecinie z 24 czerwca 2021 r., I SA/Sz 376/21, Legalis nr 2596202).

Rozpoznając zatem niniejszą sprawę WSA w Gliwicach uznał, że organ administracji naruszył przepis art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a., nie stosując się do wskazań zawartych w powołanym wyżej wyroku z 17 marca 2022 r.

Ponieważ art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, ani organ administracji publicznej, ani Sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu, gdyż są nimi związane. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2021 r., III OSK 321/21, Legalis nr 2562917). Warto jednocześnie podkreślić, że kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest głównym kryterium poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10, Legalis nr 379090). W konsekwencji, przyjmuje się, że naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu.

Stwierdzone uchybienia dowodzą, że niniejsza sprawa kolejny raz nie została należycie wyjaśniona, oceniona oraz uzasadniona, co stanowi naruszenie przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 79a § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz 153 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a., mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji z 27 marca 2024 r. i poprzedzającej jej decyzji z 4 grudnia 2023 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku, oraz w wyroku WSA w Gliwicach z 17 marca 2022 r., III SA/Gl 45/22 i wykona zalecenia Sądu, przeprowadzając postępowanie wyjaśniające w oparciu o prawidłowo urządzone akta sprawy. Wskazania co do dalszego postępowania kolejny raz sprowadzają się do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, w tym sformułowanymi w powołanych wyżej przepisach, w szczególności zaś należytego i wyczerpującego przedstawienia motywów rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.