Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2437/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 148 § 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania S. B., uchyliło decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]w części dotyczącej przyznania świadczenia rodzicielskiego na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] listopada 2019 r. i w tej części orzekło co do istoty sprawy, a w pozostałej części utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że S. B. (obywatelka Ukrainy) zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna A. S., który urodził się [...] grudnia 2018 r. Do wniosku dołączyła kserokopię paszportu z danymi personalnymi oraz oświadczenie opatrzone datą [...] stycznia 2019 r., w którym podała, że nie pobiera zasiłku macierzyńskiego z ZUS/KRUS ani żadnej innej instytucji oraz jest w trakcie wyrabiania karty pobytu. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. organ I instancji, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia prawa do świadczenia rodzicielskiego do czasu przedłożenia przez wnioskodawczynię ważnej karty pobytu uprawniającej do świadczeń rodzinnych. W dniu [...] lipca 2019 r. wnioskodawczyni przedłożyła organowi I instancji kartę pobytu wydaną przez Wojewodę [...] w dniu [...] lipca 2019 r. z terminem ważności do dnia [...] czerwca 2020 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. organ I instancji podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne. Wnioskodawczyni przedłożyła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., który udzielił jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia [...] czerwca 2020 r.

Prezydenta [...] po rozpatrzeniu złożonego wniosku decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. przyznał S. B. świadczenie rodzicielskie na syna od [...] lipca 2019 r. do [...] lipca 2019 r. w wysokości [...] zł, od [...] sierpnia 2019 r. do [...] listopada 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz od [...] grudnia 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, powołując się na regulacje prawne zawarte w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d oraz art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazał, że prawo do świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia rodzicielskiego, przysługuje cudzoziemcom legitymującym się odpowiednim dokumentem uprawniającym do pobytu w Polsce, po spełnieniu ustawowych warunków ich przyznania. W przypadku S. B. takim dokumentem jest karta pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" wydana w dniu [...] lipca 2019 r. na podstawie zezwolenia ma pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, udzielonego na podstawie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Dlatego też zdaniem organu świadczenie rodzicielskie przysługuje wnioskodawczyni od dnia [...] lipca 2019 r. Organ wskazał, że od dnia [...]grudnia 2018 r. (tj. od daty porodu) do dnia [...] lipca 2019 r. prawo do świadczenia wychowawczego nie przysługuje ze względu na to, że w tym okresie wnioskodawczyni nie posiadała karty pobytu.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, S. B. złożyła odwołanie, podnosząc, że wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego złożyła w dniu [...] stycznia 2019 r. Postępowanie w sprawie zostało zawieszone do czasu przedłożenia karty pobytu, którą dostarczyła organowi I instancji niezwłocznie po jej otrzymaniu. W dniu [...] sierpnia 2019 r. otrzymała decyzję i przyznano jej świadczenie bez wyrównania od daty złożenia wniosku, tj. za okres oczekiwania na kartę. Odwołująca wyjaśniła, że wniosek o wydanie karty pobytu złożyła już w czerwcu 2018 r. po zawarciu związku małżeńskiego z obywatelem polskim. Wydłużony czas oczekiwania na kartę był od niej niezależny, a jego skutki są dla niej krzywdzące. Podniosła, że jej syn jest wcześniakiem potrzebującym całodobowej opieki i w związku z tym nie może podjąć pracy zarobkowej. W tej sytuacji zwróciła się o wypłatę świadczenia od daty złożenia wniosku, tj. od dnia [...] stycznia 2019 r.

Rozpatrując odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w rozpoznawanej sprawie kwestię sporną pomiędzy organem I instancji a odwołującą stanowi ustalenie początkowej daty, od której może i powinno nastąpić ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego. Organ odwoławczy przywołał treść przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. z 2018 r. Dz. U. poz. 2220 ze zm.) i wyjaśnił, że organ I instancji zaskarżoną decyzją ustalił odwołującej prawo do świadczenia rodzicielskiego od dnia [...] lipca 2019 r., przyjmując, że przesądza o tym data wydania przez Wojewodę karty pobytu. Odwołująca utrzymuje natomiast, że prawo do świadczenia rodzicielskiego powinno być jej ustalone i wyrównane od dnia [...] stycznia 2019 r., tj. od dnia złożenia wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie, wskazując przy tym, że okres oczekiwania na wydanie karty był od niej niezależny. Wobec zgromadzonego materiału dowodowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do wniosku, że odwołującej prawo do świadczenia rodzicielskiego powinno być jednak ustalone począwszy od dnia [...] czerwca 2019 r. Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. udzielił odwołującej się zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia [...] czerwca 2020 r. Organ odwoławczy przywołał treść art. 158 ust. 1 pkt 1 oraz art. 240 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 2094 ze zm.) i wyjaśnił, że z uwagi na konieczność uzyskania waloru ostateczności decyzji Wojewody, złożenie przez odwołującą wniosku do Wojewody o wydanie karty pobytu i przewidziany czas na czynności techniczno-administracyjne do jej przygotowania, wydanie karty pobytu nastąpiło dopiero w dniu [...] lipca 2019 r. W ocenie organu odwoławczego nie zmienia to jednak faktu, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji przez organ I instancji odwołująca się legitymowała się zezwoleniem na pobyt czasowy od dnia [...] czerwca 2019 r. oraz kartą pobytu, jako dokumentem tożsamości potwierdzającym wydanie zezwolenia na pobyt czasowy do dnia [...] czerwca 2020 r. wraz z adnotacją o "dostępie do rynku pracy". Tych dwóch dokumentów nie powinno się oceniać w oderwaniu, bowiem wydanie karty pobytu jest w tej sytuacji pochodną udzielonego wcześniej odwołującej zezwolenia na pobyt czasowy. Dlatego też zasadne było przyjęcie, że odwołująca się spełniała wymogi wynikające z art. 1 ust. 2 pkt. 2 lit d ustawy o świadczeniach rodzinnych od dnia [...] czerwca 2019 r., tj. uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy do [...] czerwca 2020 r. - na okres jednego roku. Powyższe potwierdza też niezasadność żądania odwołującej się dotyczącego przyznania jej świadczenia rodzicielskiego i wypłacenia go wraz z wyrównaniem począwszy od dnia [...] stycznia 2019 r., tj. od dnia złożenia wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za zasadne dokonanie weryfikacji zaskarżonej decyzji organu I instancji poprzez zastosowanie instytucji określonej w art. 138 ust. 1 pkt 2 kpa, tj. uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wskazania początkowej daty ustalenia prawa do świadczenia rodzicielskiego i orzeczenie w tym zakresie merytorycznie co do istoty. W pozostałym zakresie decyzja organu I instancji zasługiwała na utrzymanie w mocy, bowiem upływ 52. tygodnia od urodzenia dziecka przypada na dzień [...] grudnia 2019 r.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła S. B.. W uzasadnieniu podniosła, że nie uchybiła terminom, a opóźnienie wydania karty pobytu wystąpiło z przyczyn od niej niezależnych. Podała, że wniosek o wydanie karty pobytu złożyła niezwłocznie po zawarciu związku małżeńskiego. Dopiero po upływie roku od złożenia wniosku o kartę pobytu otrzymała decyzję, a przedłużający się okres wydania decyzji przez Urząd do spraw cudzoziemców spowodował pozbawienie jej świadczenia rodzicielskiego z tytułu urodzenia syna za okres od dnia [...] grudnia 2018 r. do dnia [...] września 2019 r. W związku z powyższym wniosła o unieważnienie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej świadczenia rodzicielskiego od dnia urodzenia syna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. z 2020 r. Dz. U. poz. 111 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d świadczenia rodzinne przysługują m.in. cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy. Zgodnie natomiast z treścią art. 17c ust. 1 pkt 1 tej ustawy świadczenie rodzicielskie przysługuje m.in. matce dziecka.

Jak prawidłowo ustalił organ odwoławczy, w rozpatrywanej sprawie jedyną kwestią sporną między stroną skarżącą a organami jest prawidłowe ustalenie początkowej daty, od której skarżącej przysługuje wnioskowane świadczenie rodzicielskie. Organ I instancji uznał, że początkowym terminem, od którego skarżąca uzyskała prawo do wnioskowanego świadczenia jest dzień wydania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2019 r. udzielającej skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czyli dzień [...] lipca 2019 r. Natomiast organ odwoławczy uznał, że początkowym terminem, od którego skarżąca uzyskała prawo do wnioskowanego świadczenia jest dzień wydania przez Wojewodę decyzji zezwalającej skarżącej na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czyli dzień [...] czerwca 2019 r. Zdaniem skarżącej zawartym w odwołaniu wnioskowane świadczenie winno jej być przyznane od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia, czyli od dnia [...] stycznia 2019 r. Natomiast w złożonej skardze skarżąca stanęła na stanowisku, że wnioskowane świadczenie przysługuje jej od dnia urodzenia syna, czyli od dnia [...] grudnia 2018 r.

Rozpatrując sporną kwestię, Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z treścią art. 17c ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie rodzicielskie przysługuje przez okres 52 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, przysposobienia jednego dziecka lub objęcia opieką jednego dziecka. Świadczenie rodzicielskie przysługuje skarżącej jako matce od dnia porodu. Zgodnie zaś z treścią art. 24 ust. 9 zdanie pierwsze prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się począwszy od miesiąca urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od miesiąca objęcia dziecka opieką, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od dnia objęcia dziecka opieką. W przypadku złożenia wniosku po terminie, nie później jednak niż w okresach, o których mowa w art. 17c ust. 3, prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Na podstawie art. 24 ust 1 omawianej ustawy prawo do świadczenia rodzicielskiego jest wyłączone z ogólnej zasady, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy. Ustawowe regulacje określające okres, na który przyznawane jest świadczenie rodzicielskie, zawarte w art. 17c oraz art. 24 ust. 9, są na tyle szczegółowe, że uzasadniają przyjęcie, że regulacja ta ma charakter zupełny, a więc obejmuje wszystkie sytuacje, w których ustawodawca przewidział, że okres, na który przyznawane jest świadczenie rodzicielskie powinien zostać zmodyfikowany.

Przenosząc przywołaną regulację na grunt rozpatrywanej sprawy, uznać należy, że skarżąca winna otrzymać wnioskowane świadczenie od dnia urodzenia syna, czyli od dnia [...] grudnia 2018 r. i pobierać je przez okres 52 tygodni, czyli do dnia [...] grudnia 2019 r. Wynika to z faktu, że przywołane przepisy nie przewidują żadnych innych, dodatkowych warunków, które musiałby spełnić cudzoziemiec posiadający zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz ważną karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", by uzyskać w przypadku urodzenia na terytorium Polski dziecka świadczenie rodzicielskie od dnia urodzenia dziecka przez okres 52 tygodni. Jak zaś wynika z akt sprawy, na dzień wydania decyzji organów I i II instancji skarżąca legitymowała się zezwoleniem Wojewody na pobyt czasowy oraz kartą pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Spełniała zatem ustawowe przesłanki do uzyskania wnioskowanego świadczenia na okres wskazany w ustawie, a więc od dnia urodzenia syna.

Oceniając prawidłowość zapadłej decyzji Sąd wziął także pod uwagę argumenty zawarte w skardze, dotyczące naruszenia interesu syna skarżącej, który jest obywatelem polskim. Nie ulega wątpliwości, że choć ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jako adresatów świadczeń rodzinnych wskazuje osoby o nie się ubiegające, faktycznym adresatem tych świadczeń jest rodzina jako wspólnota ekonomiczna. Skoro w skład rodziny skarżącej wchodzi syn, który jest obywatelem polskim, skrócenie skarżącej prawa do pobierania przysługującego jej świadczenia ma bezpośredni wpływ na jego sytuację. Zawarte zatem w art. 32, art. 18 i art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji wzorce muszą być zatem brane pod uwagę przy ocenie zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Skrócenie skarżącej prawa do pobierania przysługującego jej świadczenia rodzicielskiego pozbawia dziecko zamieszkałe w Polsce i będące obywatelem polskim części przewidzianej w powołanej ustawie pomocy finansowej, tylko dlatego, że jednym z jego rodziców jest cudzoziemiec. Na potrzebę stosowania wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w powiązaniu z celem ustawy oraz zasadami określonymi w Konstytucji wielokrotnie zwracano już uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym jednoznacznie podkreślano, że interpretacja przepisów ww. ustawy pomijająca fakt polskiego obywatelstwa dzieci, których matka jest cudzoziemką, stawia je w gorszej sytuacji niż ich rówieśników - także obywateli polskich. Takiemu nierównemu traktowaniu małoletnich dzieci posiadających obywatelstwo polskie i zamieszkujących na terytorium Polski, tylko z tego powodu, że ich matka ma inne obywatelstwo, wojewódzkie sądy administracyjne stawiały zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, który to przepis gwarantuje wszystkim równość wobec prawa i równe traktowanie przez władze publiczne, a także zakazuje dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 listopada 2004 r. sygn. akt II SA/Lu 546/04, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1205/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Op 211/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 158/18).

Ponadto podkreślić należy, że co do zasady żaden przepis ustawy nie wyłącza spod omawianej regulacji prawnej rodziców i dzieci cudzoziemców (w szczególności, gdy dzieci te są obywatelami Polski) posiadających prawo czasowego pobytu i uprawnienie do pracy w Polsce. Odmienna wykładania omawianego przepisu mogłaby prowadzić do nieuprawnionego zróżnicowania sytuacji prawnej dzieci ze względu na ich pochodzenie i narodowość ich rodziców. Takie zaś postępowanie w oczywisty sposób prowadziłoby do naruszenia przepisów Konstytucji (art. 2, art. 32, art. 71 ust. 1, a przede wszystkim art. 72 ust. 1 zdanie pierwsze), jak również art. 2 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120 poz. 526), a także art. 23 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców z dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119 poz. 515).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że zapadła w rozpatrywanej sprawie decyzja wydana została z naruszeniem art. 1 ust. 2 pkt 2 oraz art. 17c ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 1 a także art. 24 ust. 1 oraz ust.9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W tej sytuacji, ponownie rozpoznając wniosek cudzoziemki będącej matką polskiego obywatela organ będzie miał na względzie wiążącą go ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku (art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a w szczególności fakt, że ustalenie początkowej daty wnioskowanego świadczenia winno nastąpić od dnia urodzenia syna skarżącej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325) orzekł jak w sentencji.