Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 852/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2025-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 80, art. 87
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2070
law: Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j)
article: art. 70 par. 1, art. 70 par. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Mikołaj Darmosz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi S. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 10 maja 2024 r. nr 2401-IEE.7192.174.2024.6/AD UNP: 2401-24-119228 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot kontroli Sądu stanowiło postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS", "Dyrektor", "organ odwoławczy", "organ nadzoru") z 10 maja 2024 r. nr 2401-IEE.7192.174.2024.6/AD UNP: 2401-24-119228 wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144, art. 126 i art. 113 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 59 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") po rozpoznaniu zażalenia S.J. (dalej: "skarżąca", "strona", "zobowiązana") na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z 21 lutego 2024 r., nr [...] (dalej: "Naczelnik", "organ egzekucyjny", "organ I instancji") w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Wskazane postanowienie organu odwoławczego zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Zobowiązana działając przez pełnomocnika wykonującego zawód radcy prawnego w piśmie z 25 stycznia 2024 r. zwróciła się do Naczelnika z wnioskiem o umorzenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z 22 marca 2019 r. wystawiony przez Wojewodę Śląskiego, a mający za przedmiot "administracyjną karę pieniężną". Wnioskodawczyni powołała się na art. 189g § 3 k.p.a. wskazując, że należność uległa przedawnieniu z upływem 5 lat od dnia, w którym kara powinna być wykonana.

Naczelnik postanowieniem z 21 lutego 2024 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Wojewodę Śląskiego, nr BOVA .3150.1.14.2018- 607462. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że wierzyciel dochodzi kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego, którą wymierzył postanowieniem z 15 stycznia 2018 r. o nr [...], na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016, poz. 290 – dalej: "u.p.b"). Naczelnik wskazał, że do tej należności stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 u.p.b. Zgodnie natomiast z art. 59g ust. 5 u.p.b. do kar o jakich mowa w tym artykule stosuje się odpowiednio przepisy Działu III Ordynacji podatkowej. Organ I instancji stwierdził, że w sprawie wystąpiły przewidziane w art. 70 § 1 – 8 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm. – dalej: "o.p.") okoliczności nie pozwalające na uznanie, że doszło do przedawnienia obowiązku. Naczelnik wymienił, że w związku z egzekucją obowiązku dokonał zajęć wierzytelności przysługujących zobowiązanej oraz doszło do ustanowienia hipoteki przymusowej dla zabezpieczenia wykonania obowiązku. Nadto wierzyciel w drodze decyzji rozłożył spłatę kary na raty.

Skarżąca pismem z 29 lutego 2024 r. wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika zarzucając, że zostało wydane z naruszeniem:

1) art. 70 § 1 o.p., poprzez niewłaściwą wykładnię, a to przez przyjęcie, że bieg terminu przedawnienia ww. należności upływa 31 grudnia 2024 r., podczas gdy z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, że termin przedawnienia upłynął z 31 grudnia 2023 r.;

2) art. 70 § 4 o.p. w związku z art. 1a pkt 12 lit. a w związku z art. 72 u.p.e.a., poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a to przez przyjęcie, że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia z 27 stycznia 2021 r. wierzytelności w wysokości nieprzekraczającej kwoty wolnej od zajęcia przerwało bieg terminu przedawnienia, podczas gdy środek egzekucyjny zastosowany został bezzasadnie - z uwagi na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez S oraz podczas gdy wskazana kwota stanowi kwotę wolną od zajęcia zgodnie z art. 72 u.p.e.a., a tym samym zajęcie zostało dokonane z naruszeniem tego przepisu, a zatem nie mogło przerwać biegu przedawnienia;

3) art. 70 § 8 o.p. w związku z art. 6 k.p.a., poprzez jego zastosowanie w sytuacji w której przyjęcie przez organ, że ustanowienie hipoteki dla zabezpieczenia spłaty zobowiązań podatkowych zamyka drogę do przedawnienia tych zobowiązań, nie odpowiada konstytucyjnym standardom z uwagi na orzeczenie TK z 8 października 2013 r. o sygn. akt SK 40/12;

4) art. 8 k.p.a, poprzez prowadzenie postępowania w sposób powodujący utratę zaufania do organów administracji;

5) art. 7 i art. 80 k.p.a., poprzez brak należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy;

6) art. 6 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie i naruszenie wyżej wymienionych przepisów prawa procesowego;

7) art. 126 k.p.a., poprzez nieprecyzyjne i nielogiczne uzasadnienie postanowienia, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego.

Zobowiązana wniosła o uchylenie postanowienia Naczelnika i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor postanowieniem z 10 maja 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżone postanowienie pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Wskazał, że w sprawie nie zaistniała bowiem żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazanych w art. 59 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., a w szczególności dotycząca braku wymagalności obowiązku tj. przedawnienia obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż bieg terminu przedawnienia zapłaty kary pieniężnej, który stosownie do art. 70 § 1 o.p. upływał 31 grudnia 2023 r., został pierwotnie zawieszony od 29 stycznia 2019 r. do 15 listopada 2019 r., wskutek wydania przez Wojewodę Śląskiego decyzji z 29 stycznia 2019 r. o nr [...] w sprawie udzielenia zobowiązanej ulgi w spłacie ww. kary pieniężnej, w postaci rozłożenia na raty (10 rat) spłaty części ww. kary pieniężnej (10000 zł), gdzie termin płatności ostatniej raty przypadał na 15 listopada 2019 r. Bieg terminu przedawnienia ww. kary pieniężnej uległ zawieszeniu na okres 291 dni, a więc ww. kara pieniężna na dzień 16 listopada 2019 r. ulega przedawnieniu z upływem 17 października 2024 r.

Organ odwoławczy obszernie i szczegółowo zrelacjonował przebieg postępowania egzekucyjnego skupiając się na zastosowanych środkach egzekucyjnych. Zaznaczył, że w trakcie biegu terminu przedawnienia kary pieniężnej Naczelnik zastosował środek egzekucyjny o którym zobowiązana została zawiadomiona, a mianowicie zawiadomieniem z 27 stycznia 2021 r. zajęto wierzytelności z rachunku bankowego w S w G. Zawiadomienie o zajęciu doręczono stronie 2 lutego 2021 r. Zajęcie było skuteczne i doprowadziło do ściągnięcia należności w kwocie 104,46 zł. Dyrektor wskazał, że zdarzenia te doprowadziły na zasadzie art. 70 § 4 o.p. do przerwania biegu terminu przedawnienia, który zaczął biec na nowo 28 stycznia 2021 r. i w przypadku braku zdarzeń skutkujących ponownym jego przerwaniem lub zawieszeniem - do przedawnienia dojdzie z upływem 28 stycznia 2026 r. W uzasadnieniu DIAS stwierdził w kontekście zarzutu naruszenia art. 70 § 8 o.p., że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącej pozostawało bez wpływu na prawidłowość postanowienia organu egzekucyjnego.

Strona w skardze własnej z 12 czerwca 2024 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzuciła, że postanowienie DIAS wydane zostało z naruszeniem:

1) art. 70 § 1 o.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy nie doszło do przedawnienia ww. należności, w sytuacji w której należności te uległy przedawnieniu z upływem 31 grudnia 2023 r.;

2) art. 70 § 4 o.p. w związku z art. 1a pkt 12 lit. a w związku z art. 72 u.p.e.a., poprzez jego

niewłaściwą wykładnię, a to poprzez przyjęcie, że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia z 27 stycznia 2021 r. wierzytelności w wysokości nieprzekraczającej kwoty wolnej od zajęcia przerwało bieg terminu przedawnienia, podczas gdy środek egzekucyjny

zastosowany został bezzasadnie - z uwagi na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej prowadzonego przez S w kwocie 400 zł podczas gdy wskazana kwota stanowi kwotę wolną od zajęcia zgodnie z art. 72 u.p.e.a., a tym samym zajęcie zostało dokonane z naruszeniem tego przepisu, a zatem nie mogło przerwać biegu przedawnienia;

3) art. 70 § 8 o.p. w związku z art. 6 k.p.a., poprzez jego zastosowanie w sytuacji w której przyjęcie przez organ, że ustanowienie hipoteki dla zabezpieczenia spłaty zobowiązań podatkowych zamyka drogę do przedawnienia tych zobowiązań, nie odpowiada konstytucyjnym standardom z uwagi na orzeczenie TK z 8 października 2013 r. o sygn. akt SK 40/12, w którym TK stwierdził, że art. 70 § 6 o.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, który to przepis stanowił, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką i został uchylony, a obecnie obowiązujący art. 70 § 8 o.p. stanowi kontynuację uprzednio obowiązującego niekonstytucyjnego przepisu, w związku z czym narusza konstytucyjne standardy i jako taki nie powinien mieć zastosowania w niniejszej sprawie;

4) art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., poprzez jego niezastosowanie, a to przez odmowę umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego w sytuacji, w której w stanie faktycznym sprawy została spełniona przesłanka umorzenia postępowania w postaci wygaśnięcia obowiązku wobec przedawnienia a ww. należności;

2) art. 6 k.p.a., poprzez błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie i naruszenie wyżej wymienionych przepisów prawa procesowego;

3) art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób powodujący utratę zaufania do organów administracji;

4) art. 7 i art. 80 k.p.a., poprzez brak należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.

Strona wniosła o:

a) uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego,

b) o przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych.

Uzasadniając zarzuty skargi strona podkreśliła, że zarzucane przez nią naruszenia przepisów praw materialnego i procesowego miały wpływ na wynik sprawy, gdyż w sytuacji w której w stanie faktycznym sprawy została spełniona przesłanka uzasadniająca umorzenie postępowania w postaci wygaśnięcia obowiązku wobec przedawnienia ww. należności, postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone. Skarżąca powtórzyła argumentację jaką posługiwała się w zażaleniu na postanowienie Naczelnika. Zobowiązana zaznaczyła, że skutek opisany w art. 70 § 4 o.p. w postaci przerwy biegu terminu przedawnienia obowiązku zapłaty kary pieniężnej nie mógł nastąpić, bowiem zajęcie egzekucyjne przeprowadzono wadliwie z naruszeniem art. 72 u.p.e.a. Kwota 400 zł znajdująca się na rachunku prowadzonym przez S nie podlegała zajęciu. Strona stanęła na stanowisku, że dochodzona należność uległa przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2023 r.

Dyrektor odpowiadając na skargę w piśmie z 11 lipca 2024 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga wniesiona została na postanowienie wymienione w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej "p.p.s.a.") podlegające kontroli sprawowanej przez właściwy sąd administracyjny. Wspomniana kontrola wykonywana jest pod względem zgodności z prawem poddanych jej działań administracji publicznej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267).

Osią sporu w sprawie jest to, czy obowiązek stanowiący przedmiot administracyjnego postępowania egzekucyjnego istnieje (jak widzą to organy), czy też wygasł na skutek przedawnienia, w związku z czym postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone (za czym opowiada się strona skarżąca).

Na wstępie wyjaśnić należy, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 59 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 ze zm.). do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wraz z nadaniem klauzuli o skierowaniu wniesionego przez wierzyciela do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, co nastąpiło 27 marca 2018 r.

W myśl art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed zmiany, postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Powyższe jest wyrazem zasady ogólnej niezbędności egzekucji, która obowiązywała wówczas, a także obowiązuje obecnie. Istota tej zasady sprowadza się do obowiązku stosowania egzekucji administracyjnej jedynie w zakresie niezbędnym dla wykonania dochodzonego obowiązku. Jeżeli natomiast obowiązek przestał istnieć, do nie powinno być prowadzone postępowanie egzekucyjne (z zastrzeżeniem kwestii nierozpoznanych środków prawnych) i w jego ramach egzekucja administracyjna. Jednym ze sposobów nieefektywnego wygaśnięcia, a zatem ustania bytu prawnego, obowiązku jest jego przedawnienie. Doskonale widoczne jest to na przykładzie zobowiązań podatkowych – zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 o.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia.

Stanowiący przedmiot postępowania egzekucyjnego obowiązek wynikał z orzeczenia (art. 3 § 1 u.p.e.a.), a ściślej z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z 15 stycznia 2018 r. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 57 ust. 7, art. 59f i art. 59g ust. 1 i 2 u.p.b. w związku z samowolnym użytkowaniem budynku mieszkalnego jednorodzinnego (użytkowanego w całości na cele usługowe) położonego przy ul. [...] w B. Organ nadzoru architektonicznego wspomnianym postanowieniem nałożył na zobowiązaną karę pieniężną w kwocie 75.000,00 zł. Postanowienie to zostało skarżącej doręczone i stało się ostateczne, co pośrednio potwierdza postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z 7 marca 2018 r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia (akta sądowe k. 51-56). Nie ulega zatem wątpliwości, że źródłem dochodzonego obowiązku jest wspomniane orzeczenie oraz że skutecznie weszło ono do obrotu prawnego. Trafnie przyjęto, że wynikająca z postanowienia kara powinna zostać uiszczona w terminie 7 dni licząc od dnia następującego od dnia doręczenia postanowienia, do którego doszło 1 lutego 2018 r.

Stosownie do art. 59g ust. 5 u.p.b. do kar, o których mowa w art. 59g ust. 1 u.p.b, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego, z wyjątkiem określonego w ust. 1, przysługują wojewodzie. W wymienionej wyżej części o.p. znajdują się m.in. przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych. Wykluczone jest tym samym aby, ocenę przedawnienia wykonania kary pieniężnej dokonywać przez pryzmat przepisów Działu IVA k.p.a. (art. 189j k.p.a.), na co początkowo powoływała się strona. Stanowiąca przedmiot administracyjnego postępowania egzekucyjnego kara pieniężna została uregulowana przepisach odrębnych, co wyłącza możliwość zastosowania (art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a.). W sprawie odpowiednie zastosowanie znajdzie reżim prawny przewidziany dla przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Zgodnie z art. 70 § 1 o.p. zobowiązania podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg terminu przedawnienia może zostać zakłócony poprzez wystąpienie jednego ze zdarzeń wymienionych w art. 70 § 2-7. W realiach niniejszej sprawy początek biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zapłaty orzeczonej kary, liczony według zasad ogólnych z art. 70 § 1 o.p., rozpoczynał się z dniem 31 grudnia 2018 r.

W myśl art. 70 § 4 o.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Do przerwy w biegu terminu przedawnienia, w związku z zastosowaniem środka egzekucyjnego dojść może wielokrotnie. Przerwa w biegu terminu przedawnienia następuje w dacie zastosowania środka egzekucyjnego, co w przypadku zajęcia wierzytelności pieniężnej następuje z chwilą zawiadomienia dłużnika zajętej wierzytelności, o ile zobowiązany został o tej okoliczności powiadomiony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2024 r. sygn. akt II FSK 985/21 – powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Sąd wskazuje, że w treści art. 70 § 4 o.p. mowa jest wyłącznie o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Z brzmienia tego przepisu nie można wyprowadzić wniosku, że przerwanie biegu terminu przedawnienia uzależnione jest od tego, aby środek egzekucyjny doprowadził do ściągnięcia należności. Chociaż podstawowym celem stosowania środków egzekucyjnych jest doprowadzenie do wykonania dochodzonego, obowiązku, to ustawodawca w art. 70 § 4 o.p., nie zastrzegł, że niezbędne dla wystąpienia przerwy w biegu terminu przedawnienia jest to, aby środek ten efektywnie przyczynił się do zaspokojenia wierzyciela publicznoprawnego. Wprowadzono natomiast warunek powiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego podmiotu na którym spoczywa ciężar wykonania zobowiązania.

W przypadku egzekucji obowiązków pieniężnych, do zastosowania środka egzekucyjnego o jakim mowa w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. dojść może wówczas gdy istnieje materialny (rzecz) albo niematerialny (prawo majątkowe) przedmiot zajęcia. Nie można bowiem skutecznie zając egzekucyjnie rzeczy (np. ruchomości, pieniądze) albo prawa majątkowego (wierzytelności), których nie ma. Jeżeli zatem dłużnik zajętej wierzytelności, który otrzyma zawiadomienie o zajęciu wierzytelności przysługującej zobowiązanemu, potwierdzi jej istnienie w dacie zajęcia, to taki środek egzekucyjny należy co do zasady uznać za skutecznie zastosowany.

Jak stanowi art. 80 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Z kolei z art. 80 § 2 u.p.e.a. wynika, że Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne: 1) których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia; 2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia. Przepisy dotyczące egzekucji z rachunków bankowych i wierzytelności z rachunku bankowego związanego z dokumentem stosuje się odpowiednio w egzekucji z rachunków prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (art. 87 u.p.e.a.).

W ślad za wyjaśnieniami zamieszczonymi w wyroku NSA z 25 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 13/23 dla oceny prawidłowości podjętej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie ma znaczenia jakiego rodzaju środki pieniężne i w jakiej wysokości znajdują się na przedmiotowym rachunku. Na skuteczność zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego nie ma wpływu to, że na rachunku tym gromadzone są wyłącznie czy też miedzy innymi środki pieniężne wolne z mocy ustawy od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego. Należy odróżnić skuteczność zajęcia rachunku bankowego, od kwestii prawidłowości wykonania tego zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, w myśl którego to skarga na czynności egzekucyjne służyć może zwalczaniu przez zobowiązanego nieuprawnionego przekazywania do organu egzekucyjnego przez dłużnika zajętej wierzytelności środków korzystających ze zwolnienia spod egzekucji (por. wyrok NSA z 13 listopada 2024 r. sygn. akt III FSK 782/23).

Wbrew stanowisku strony skarżącej zajęcie rachunku prowadzonego przez S zdziałane zawiadomieniem z 21 stycznia 2021 r. doręczonym w tym samym dniu dłużnikowi zajętej wierzytelności było skuteczne. Dłużnik zajętej wierzytelności w piśmie z 2 lutego 2021 r. potwierdził, że prowadzi rachunek dla zobowiązanej informując jednocześnie, że nie może wykonać zajęcia z uwagi na brak środków. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone zobowiązanej w dniu 2 lutego 2021 r. (akta administracyjne k. 21-30). Spełnione zostały zatem przesłanki z art. 70 § 4 o.p. dla uznania, że doszło do przerwy w biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zapłaty kary pieniężnej. Pomimo upływu 5-lat liczonych od końca roku, w którym przypadała płatność kary dochodzony obowiązek nie wygasł. Organy administracji nie uchybiły art. 70 § 1 o.p.

Podnoszona przez skarżącą okoliczność przekazania przez S środków wolnych od zajęcia nie ma istotnego znaczenia dla sprawy, bowiem okazało się że doszło do skutku zajęcie wierzytelności z tytułu rachunku prowadzonego dla zobowiązanej przez tą instytucję finansową. Na marginesie zaznaczyć trzeba, ze strona skarżąca nie przedstawiła dowodów bądź wyjaśnień wskazujących, że istotnie doszło do naruszenia ograniczeń wynikających z art. 28 ust. 1 czy ust. 2 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2020 ze zm.).

Sąd zaznacza, że organy administracji nie naruszyły wspomnianego w skardze art. 72 u.p.e.a. Przepis ten odnosi się do zajęcia wynagrodzenia za pracę. Organ egzekucyjny próbował zastosować wobec skarżącej ten środek, lecz okazał się on nieskuteczny w związku z czym nie wywodzono z zajęcia wynagrodzenia za pracę (zawiadomienie z 7 kwietnia 2021 r. skierowane do pracodawcy S1 Sp. z o.o. w W.) skutku w postaci przerwy w biegu terminu przedawnienia.

Sąd wskazuje, że organy podatkowe wytyczając okres, w jakim doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania, w związku z decyzją Wojewody Śląskiego o rozłożeniu spłaty zaległości wadliwie zrekonstruowały normę prawną odnoszącą się do stanu faktycznego. Organy poprzestały na zastosowaniu wprost art. 70 § 2 pkt 1 o.p., który stanowił, że z razie niedotrzymania terminu płatności trzech kolejnych rat, na jakie został rozłożony podatek lub zaległość podatkowa, następuje z mocy prawa wygaśnięcie decyzji o rozłożeniu na raty w zakresie wszystkich niezapłaconych rat. Tymczasem należało uwzględnić art. 259 § 1a o.p. obowiązujący w dacie wydania decyzji w sprawie udzielenia ulgi w spłacie. Przepis ten stanowił, że w razie niedotrzymania terminu płatności trzech kolejnych rat, na jakie został rozłożony podatek lub zaległość podatkowa, następuje z mocy prawa wygaśnięcie decyzji o rozłożeniu na raty w zakresie wszystkich niezapłaconych rat. Regulacja ta prowadziła do tego, że w razie niedotrzymania układu ratalnego okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania powinien był być liczony do momentu wygaśnięcia decyzji, a nie do upływu terminu płatności ostatniej raty o jakiej mowa w decyzji z art. 67a/art. 67b o.p. Powyższe opiera się na założeniu, ze nie może wywoływać skutków prawnych akt administracyjny, który wygasł z mocy prawa (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2332/18). W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z pisma Wojewody z 28 listopada 2019 r. zobowiązana nie uiściła żadnej z rat na jakie rozłożono jej część kary (akta administracyjne k. 14). Zgodnie z decyzją Wojewody termin płatności trzeciej w kolejności raty zapadał 15 kwietnia 2019 r. (akta sądowe k. 40). Zatem bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zapłaty kary pieniężnej spoczywał nie przez 291 dni, jak przyjęły organy administracji obu instancji, lecz przez okres od 29 stycznia 2019 do 15 kwietnia 2019 r. wynoszący 76 dni. Naruszenie przepisów postępowania – tj. art. 259 § 1a o.p. w brzmieniu obowiązującym w 2019 r. – nie miało wpływu na wynik sprawy. Nawet bowiem biorąc pod uwagę krótszy termin zawieszenia biegu terminu przedawnienia, to przed upływem tak obliczanego terminu, doszło do przerwy w jego biegu, co szczegółowo omówiono wyżej.

W niniejszej sprawie organy administracji nie twierdziły, że dochodzony obowiązek nie wygasł z uwagi na zabezpieczenie jego wykonania hipoteką przymusową. Innymi słowy organy administracji nie dokonywały oceny upływu terminu przedawnienia przez pryzmat art. 70 § 8 o.p. Organy nie powoływały się na treść tego niekonstytucyjnego przepisu wskazując, że ma on zastosowanie w sprawie, gdyż nie było to konieczne. Organy administracji nie przyjęły tego przepisu przy ustalaniu podstawy prawnej rozstrzygania w niniejszej sprawie. Niezrozumiałe i chybione są wobec tego zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 70 § 8 o.p. w zw. z art. 6 k.p.a.

Podsumowując Sąd wyjaśnia, że niezasadne okazały się zarzuty skarżącej, co do wystąpienia w sprawie podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidzianej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wbrew zarzutom skargi przed upływem terminu przedawnienia doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zapłaty orzeczonej kary pieniężnej. Pięcioletni termin przedawnienia liczony powinien być na nowo od zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku w S liczony powinien być zgodnie z art. 70 § 4 zdanie drugie o.p. od dnia następnego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny, a zatem od 18 stycznia 2021 r. Orzekając o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego DIAS nie naruszył art. 70 § 1 o.p. gdyż termin przedawnienia nie upłynął ani w dacie wskazanej przez stronę, ani też w datach rozpoznania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Sąd nie stwierdził istotnych naruszeń przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 80 k.p.a. Materiał zgromadzony przez organy administracji w sprawie w części istotnej dla jej rozstrzygnięcia okazał się kompletny i został prawidłowo oceniony.

W tych okolicznościach organy administracji prawidłowo przyjęły, że doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zapłaty kary pieniężnej orzeczonej postanowieniem PINB w B. z 15 stycznia 2018 r.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie wobec czego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.