Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 310/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 33 § 1-2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Asesor WSA Adam Osik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi N. P. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 29 kwietnia 2024 r. nr OPE.906.2.28.2024.SS w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2024 r. Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 17 § 1 w zw. z art. 34 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej w skrócie jako "u.p.e.a.", w zw. z art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako "k.p.a.", utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starogardzie Gdańskim z dnia 6 marca 2024 r., którym uznano zarzuty wniesione przez N. P. w sprawie egzekucji administracyjnej za bezzasadne.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego:

W dniu 28 listopada 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Nowym Dworze Gdańskim wystosował do N. P. upomnienie, w którym wezwał skarżącą do rozpoczęcia wykonania brakujących obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B u dziecka - Ł. P. (urodzonej [...] 2023 r.) Skarżąca została pouczona, że w przypadku niewykonania obowiązku nie później niż w terminie 7 dni od doręczenia upomnienia zastosowane zostaną środki egzekucyjne w celu przymuszenia do wykonania nałożonego obowiązku. Upomnienie doręczono skarżącej 13 grudnia 2023 r.

W związku z niewykonaniem przez skarżącą powyższego obowiązku, w dniu 29 grudnia 2023 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim, do którego sprawa została przekazana zgodnie z właściwością miejscową, wystawił tytuł wykonawczy nr [...], którym nałożył na skarżącą obowiązek zaszczepienia dziecka - Ł. P., przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B w terminie 1 miesiąca oraz wystąpił do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2024 r. Wojewoda Pomorski nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, zarzucając:

- określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm.), zwanej dalej także "ustawą", poprzez pominięcie przez wierzyciela art. 17 ust. 2 i 4 ustawy;

- brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień i brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, mimo stawienia się na badania kwalifikacyjne, odstąpienie przez lekarza od szczepień;

- naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., bowiem niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym, skutkuje to pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy oraz brakiem wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim w uzasadnieniu postanowienia, uznającego zarzuty skarżącej za bezzasadne, wyjaśnił m.in., że w dniu 28 grudnia 2023 r. wpłynęła do niego informacja, że dnia 27 grudnia 2023 r. odbyła się wizyta szczepienna Ł. P., na której lekarz zakwalifikował dziecko do szczepień, natomiast nie zostało ono zaszczepione z powodu odmowy rodziców dziecka. W trakcie tej wizyty wydano skierowanie do poradni alergologicznej, jednocześnie wyznaczając kolejna wizytę szczepienną na dzień 3 stycznia 2024 r. Z dalszej korespondencji z Gminnym Ośrodkiem Zdrowia w S. wynika, że wizyta z dnia 3 stycznia 2024 r. została przełożona przez rodziców na dzień 24 stycznia 2024 r. W tym dniu, jak wynika z przesłanej dokumentacji, lekarz w zaświadczeniu o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym odroczył szczepienie do momentu przeprowadzenia badań dodatkowych, tj. do dnia 26 stycznia 2024 r. Z informacji uzyskanych w czasie prowadzenia postępowania administracyjnego nie wynika by lekarz stwierdził przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego dające podstawy do długotrwałego odroczenia wykonania szczepienia.

Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ drugiej instancji w pierwszej kolejności przedstawił stan fatyczny sprawy, wskazując w tym zakresie, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Nowym Dworze Gdańskim, po uzyskaniu informacji z Ośrodka Zdrowia w D., na podstawie karty uodpornienia, o braku szczepień ochronnych przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B u dziecka Ł. P., pismem z dnia 6 października 2023 r. wezwał skarżącą do dobrowolnego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka lub przedstawienia zaświadczenia o stwierdzonych przeciwskazaniach do wykonania u dziecka zaległych szczepień lub poinformowania o wykonaniu szczepień, w terminie 21 dni od daty otrzymania wezwania.

W związku ze stwierdzeniem dalszego uchylania się N. P. od wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Nowym Dworze Gdańskim wysłał do strony w dniu 28 listopada 2023 r. upomnienie wzywające do rozpoczęcia wykonania u dziecka brakujących obowiązkowych szczepień ochronnych (przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B), w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Upomnienie zawierało pouczenie o skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w sytuacji dalszego niezaszczepienia dziecka.

Skarżąca, w odpowiedzi na upomnienie, poinformowała Państwowego Inspektora Sanitarnego w Nowym Dworze Gdańskim o zmianie miejsca zamieszkania. Jednocześnie poinformowała o zmianie przychodni POZ.

W następstwie powyższego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Nowym Dworze Gdańskim, działając na podstawie art. 21 § 1 k.p.a., akta sprawy przekazał zgodnie z właściwością miejscową Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Starogardzie Gdańskim.

W dalszej kolejności Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim uzyskał informację z Gminnego Ośrodka Zdrowia w S. (pismo z dnia 28 grudnia 2023 r.), że w dniu 27 grudnia 2023 r., po wcześniejszym umówieniu wizyty na szczepienie, rodzice wraz z dzieckiem stawili się na szczepienie. Po pozytywnej kwalifikacji do szczepień przez lekarza pediatrę rodzice odmówili szczepienia. Został wyznaczony kolejny termin szczepienia na dzień 3 stycznia 2024 r., w aktach brak jest dokumentów potwierdzających odbycie tej wizyty.

W związku z powyższym, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim w dniu 29 grudnia 2023 r. sporządził wniosek kierowany do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Do wniosku załączono prawidłowo wypełniony tytuł wykonawczy nr [...].

Zobowiązana, w piśmie z dnia 28 grudnia 2023 r., przekazała Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Starogardzie Gdańskim informację o wykonaniu obowiązku, tj. odbyciu wizyty w Gminnym Ośrodku Zdrowia w S. w dniu 27 grudnia 2023 r. Strona twierdziła, że lekarz nie wystawił zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym a pielęgniarka "chciała zaszczepić dziecko zanim badanie kwalifikacyjne dobiegło końca". W ocenie strony, nie otrzymała ona wszystkich informacji jakie chciała uzyskać przed wykonaniem szczepienia, gdyż lekarz odmówił spełnienia obowiązku wynikającego z art.17 pkt 2 i 4 ustawy. Do pisma załączono skierowanie do poradni alergologicznej dziecka z informacją, że rodzice boją się reakcji po szczepieniu, ponieważ występują u dziecka okresowe wysypki. Drugi załącznik jest nieczytelny i nie zawiera danych dziecka.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim w dniu 8 stycznia 2024 r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Zdrowia w S. z pytaniem, czy u dziecka odroczono szczepienie. Tego samego dnia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny udzielił stronie wyczerpującej i merytorycznej odpowiedzi na pismo z 28 grudnia 2023 r.

W dniu 29 stycznia 2024 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starogardzie Gdańskim wpłynęło kolejne pismo strony kwestionujące rzekomy brak zgody i pozytywną kwalifikację dziecka do szczepień przez Gminny Ośrodek Zdrowia w S. w trakcie wizyty w dniu 24 stycznia 2024 r. Matka dziecka wniosła o zamknięcia toczącego się wobec niej postępowania, uzasadniając wniosek załączonym do pisma zaświadczeniem o odroczeniu szczepienia dziecka.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, odnosząc się do wniosków strony, w piśmie z dnia 12 lutego 2024 r. poinformował stronę, że nie znalazł podstaw do umorzenia toczącego się postępowania, w związku z uchylaniem się od obowiązku realizacji szczepień ochronnych wobec małoletniej Ł. P. Organ wskazał, że przywołane zaświadczenie odraczające zaszczepienie dziecka obejmowało okres od dnia przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego do szczepień, tj. od 24 stycznia 2024 r. do dnia, który w przedmiotowym zaświadczeniu wskazał lekarz, tj. 26 stycznia 2024 r.

Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2024 r. Wojewoda Pomorski nałożył na N. P. grzywnę, w celu przymuszenia, w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania dziecka Ł. P. obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Wojewoda Pomorski pismem z dnia 20 lutego 2024 r. przekazał zgłoszone przez stronę zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz w dniu 20 lutego 2024 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim postanowieniem z dnia 6 marca 2024 r., w zakresie wymagającym rozpatrzenia, uznał zarzuty za bezzasadne.

Organ drugiej instancji odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu odnotował, że treść orzeczenia organu pierwszej instancji, jakkolwiek niesformułowana zgodnie z wymogami art. 34 § 2 u.p.e.a, nie budzi żadnych wątpliwości. Wszystkie postawione przez stronę zarzuty zostały rozpoznane, a rozstrzygnięcie uzasadnione.

Z postanowienia jednoznacznie wynika, że zarzuty strony są bezzasadne i jako takie zostały oddalone.

Zdaniem organu drugiej instancji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w kwestionowanym postanowieniu wskazał stronie w sposób szczegółowy podstawy prawne, na mocy których powstaje wymagalność obowiązku szczepień ochronnych. Organ drugiej instancji wyjaśnił przy tym, że zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku władze publiczne są zobowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Jednym z elementów realizacji tego zadania są szczepienia ochronne. Art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wskazuje, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są zobowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym. W myśl ust. 2 cyt. artykułu odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2023 r. poz. 1545 ze zm.). Wykaz chorób zakaźnych, przeciwko którym istnieje ustawowy obowiązek szczepienia, został określony w rozporządzeniu z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077). Zgodnie z § 3 ust. 2 schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek oraz terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia. Organ drugiej instancji dodał, że tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. W części "B5 Treść obowiązku" określono obowiązek, jaki powinna wykonać strona, wskazany został termin i rodzaj szczepień ochronnych, które należy uzupełnić u dziecka.

Organ drugiej instancji odnosząc się do kwestii wymagalności obowiązku wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika bezspornie, że - będąc osobą zobowiązaną - skarżąca nie wykonała ciążącego na niej obowiązku zaszczepienia dziecka. Poprzedzające szczepienie ochronne lekarskie badanie podmiotowe i przedmiotowe, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia, nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Jedynym dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień ochronnych jest zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, które, co prawda, strona przedłożyła, ale było ono krótkoterminowe (24-26 lutego 2024 r.). Również na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, w aktach sprawy prowadzonych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, brak było potwierdzenia szczepienia lub aktualnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do szczepień dziecka.

N. P. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się uchylenia postanowień organów obu instancji, zarzuciła:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku na dzień wszczęcia postępowania, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na skierowanie małoletniej w dniu 27 grudnia 2023 r. do poradni specjalistycznej z jednoczesnym odroczeniem obowiązku do czasu konsultacji w ww. poradni oraz brak określenia wymagalności obowiązku przez lekarza, brak wykluczenia przeciwskazań i brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym potwierdzającego kwalifikację małoletniej do obowiązkowych szczepień ochronnych;

2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, poprzez zobowiązanie do poddania małoletniej nieistniejącym w harmonogramie szczepieniom ochronnym, brak tożsamości obowiązku określonego w upomnieniu, tytule wykonawczym i skarżonym postanowieniu;

3. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu;

4. naruszenie art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "k.p.a.", poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ drugiej instancji do zarzutów skarżącej;

5. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku i brak jego tożsamości z obowiązkiem określonym w upomnieniu;

6. naruszenie art. 15 k.p.a., poprzez brak rozpoznania przez organ drugiej instancji zarzutów skarżącej;

7. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;

8. naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała na brak spójności pomiędzy obowiązkiem określonym w upomnieniu i tytule wykonawczym. Wierzyciel wystawiając upomnienie z dnia 28 listopada 2023 r. wezwał skarżącą do rozpoczęcia wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych. Tymczasem obowiązek wskazany w tytule wykonawczym został zdefiniowany w zupełnie inny sposób - tytuł wykonawczy zobowiązuje do zaszczepienia dziecka wskazanym szczepieniom ochronnym. Z tych względów, jak również z uwagi na brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej określenia wymagalności obowiązku, zarówno wierzyciel, jak i organ drugiej instancji w sposób istotny naruszyli obowiązujące przepisy.

Odnosząc się do podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku skarżąca podniosła, że wymagalność tę może określić jedynie lekarz. Obowiązek został przez stronę w całości wykonany, jeszcze przed wszczęciem postępowania, co wynika bezpośrednio z przedłożonej do akt sprawy dokumentacji medycznej małoletniej. Podczas lekarskiego badania kwalifikacyjnego, które miało miejsce w dniu 27 grudnia 2023 r. małoletnia została skierowana do poradni specjalistycznej z jednoczesnym odroczeniem obowiązku. A zatem na dzień wystawienia tytułu wykonawczego obowiązek nie może być uznany za wymagalny.

Zdaniem skarżącej, wskazana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku, jest niepełna. Nadto, w ocenie skarżącej, doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie odnosi się do zarzutów złożonych przez skarżącą. Skarżąca nigdy nie kwestionowała obowiązku szczepień, jednakże ograniczenie podstawy prawnej obowiązku do art. 5 ustawy uznać należy za niewystarczające. Istotnym uchybieniem jest brak wskazania w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji, do czego organ się nie odniósł. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełnia wymogów określonych w k.p.a.

Skarżąca podniosła, że jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego jest stwierdzenie, że egzekwowany obowiązek wobec konkretnej osoby istnieje i jest wymagalny. Badanie to winno obejmować dzień wystawienia upomnienia, które bezpośrednio poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej, a przede wszystkim dzień wystawienia tytułu wykonawczego, czyli 29 grudnia 2023 r. Na chwilę tę obowiązek nie jest wymagalny ani wykonalny. Wprawdzie schemat szczepień ochronnych wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, jednakże konkretyzacja terminu należy każdorazowo do lekarza, który przeprowadza lekarskie badanie kwalifikacyjne. W aktach sprawy brak jest dowodu na pozytywną kwalifikację dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych, mimo istnienia i przedstawienia organom dowodu na wypełnienie przez stronę skarżącą obowiązku.

Skarżąca zaznaczyła, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Badanie to ma doniosłe znaczenia zarówno z punktu widzenia kwalifikacji do szczepień, jak i prawnego, tj. samego obowiązku szczepień. Lekarz w trakcie badania kwalifikacyjnego decyduje o tym czy dziecko może zostać poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym, czy też nie kwalifikuje się do tych szczepień.

W ocenie skarżącej, zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że postępowanie zainicjowane wystawionym upomnieniem obarczone jest rażącymi błędami, a obowiązek którego wykonania domaga się wierzyciel został przez stronę wykonany jeszcze przed wszczęciem postępowania, natomiast zarówno ustawowa procedura wykonywania szczepień, jak i prowadzone przez organy w sprawie postępowanie jest obarczone licznymi brakami, które w efekcie skutkują brakiem wymagalności obowiązku, jak też świadczą o bezprzedmiotowości prowadzonego względem strony skarżącej postępowania.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektora Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów, stwierdził, że nie narusza ono przepisów prawa procesowego ani prawa materialnego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 kwietnia 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 6 marca 2024 r. w przedmiocie oddalenia zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.).

Przepis art. art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Postępowanie dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33-35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, w której orzeczono o określonym obowiązku, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego (w realiach sprawy - skarżącego), który może zakwestionować m.in. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu, czy też brak wymagalności obowiązku.

W niniejszej sprawie, strona skarżąca wniosła zarzuty związane

z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] wystawionym w dniu 29 grudnia

2023 r., a dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Strona skarżąca podniosła zarzuty:

- określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a ),

- braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a),

- naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. z uwagi na niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Odnosząc się do ostatniego z podniesionych zarzutów wskazać należy, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ulegały zmianom na mocy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553) i ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 r. poz. 2070). Co do zasady zmiany te weszły w życie w dniu 20 lutego 2021 r. Doręczenie wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu nastąpiło w dniu 9 stycznia 2024 r., postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało zatem wszczęte pod rządami ustawy egzekucyjnej w nowym, zmienionym brzmieniu.

W konsekwencji powyższego wyjaśnienia wymaga, że w cytowanym przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. brak jest przesłanki niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zarzut "niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a." możliwy był do podniesienia w poprzednim stanie prawnym, zarzuty były bowiem rozpoznawane przez organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w brzmieniu przed zmianami).

W sprawie nie było zatem podstawy do merytorycznego rozpoznania zarzutu dotyczącego przystąpienia przez organ egzekucyjny do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który, w ocenie strony skarżącej, nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., na co zasadnie zwracał uwagę w swoim rozstrzygnięciu organ pierwszej instancji.

Jak wskazano w orzecznictwie sądów administracyjnych, zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym i można je wnieść tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Wśród tych przyczyn nie ma wad tytułu wykonawczego. Wady tytułu wykonawczego nie mogą także zostać zakwalifikowane jako brak wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. O braku wymagalności obowiązku decyduje bowiem inna kategoria zdarzeń, na co wskazuje treść art. 33 § pkt 6 lit. a i b u.p.e.a., w świetle którego, należą do nich takie okoliczności jak: odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Dopuszczenie w tym samym przepisie (pod lit. c) kwalifikacji braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż określona w lit. a i b, musi mieć zatem charakter tego rodzaju co wymienione w tym przepisie. Przykładowo do tych okoliczności należy zaliczyć takie zdarzenie, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Do okoliczności tych nie należą natomiast wady tytułu wykonawczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Szczecinie z dnia 22 marca 2000 r. sygn. akt SA/Sz 357/99).

Wierzyciel nie jest zobligowany do ustosunkowania się do treści zarzutów, które nie wypełniają dyspozycji z art. 33 § 2 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ.

W pozostałym zakresie organy orzekające prawidłowo, w oparciu o art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oddaliły zarzuty, jako bezzasadne.

Zarzuty podniesione na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., wbrew stanowisku strony skarżącej, oceniono pod kątem obowiązujących przepisów prawa, jak i stanu faktycznego sprawy, ustalonego w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Odnosząc się do pierwszego ze zgłoszonych zarzutów wskazać należy, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest, zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 ustawy wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Sąd podzielił stanowisko organów, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 ustawy, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).

Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie go przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3322/17, II OSK 43/18).

Zgodnie z art. 17 ust. 10 ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia m.in: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2), schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a).

Jednocześnie w art. 17 ust. 11 ustawy przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

Wskazać należy również, że w wyroku z dnia 9 maja 2023 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19, orzekł, że: I. Artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej." Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.

Stwierdzić należy, że na dzień wystawienia upomnienia, tytułu wykonawczego, jak i na dzień wniesienia zarzutów na terytorium RP obowiązywało jako akt powszechnie obowiązujący, podjęte w wyniku wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydane na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy, które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.

Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.

W wystawionym w dniu 29 grudnia 2023 r. tytule wykonawczym wskazano na brakujące szczepienia ochronne u córki strony skarżącej.

Wskazane w tytule wykonawczym szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia.

Jak wskazano już wyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym.

W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:

1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,

2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,

3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,

4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),

5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,

6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,

7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do dziecka skarżącej obowiązkowe i wymagalne.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że córka strony skarżącej nie została zaszczepiona wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami, pomimo że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny.

W świetle powyższego, brak jest podstaw do kwestionowania istnienia oraz wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w powyższym zakresie, a także stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.

Niezasadny jest zarzut braku wymagalności obowiązku wykonania szczepień ochronnych z uwagi na podnoszoną przez stronę skarżącą okoliczność, że podczas lekarskiego badania kwalifikacyjnego, które miało miejsce 27 grudnia 2023 r., małoletnia została skierowana do poradni specjalistycznej z jednoczesnym odroczeniem obowiązku do czasu wizyty w tej poradni.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 grudnia 2023 r. lekarz z podmiotu leczniczego Gminnego Ośrodka Zdrowia w S. odstąpił od szczepienia córki strony skarżącej, wystawiając w tym dniu skierowanie do poradni specjalistycznej - poradni alergologicznej dla dzieci, jednocześnie wyznaczając kolejna wizytę na dzień 3 stycznia 2024 r. Wizyta ta została przełożona przez rodziców małoletniej na dzień 24 stycznia 2024 r. W tym dniu, tj. 24 stycznia 2024 r., lekarz wydał zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, w którym wskazał, że stwierdzono przeciwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego "do momentu przeprowadzenia badań dodatkowych" - do dnia 26 stycznia 2024 r.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy, w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Zgodnie z § 11 rozporządzenia, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

W ocenie Sądu, długotrwałe odroczenie obowiązkowego szczepienia ochronnego następuje w wyniku przeprowadzenia konsultacji specjalistycznej. Dopiero ustalenie przez lekarza specjalistę, że istnieją podstawy do odroczenia szczepienia, stanowi o braku wymagalności obowiązku. Sporządzony przez lekarza specjalistę wynik konsultacji specjalistycznej obejmuje informacje umożliwiające ustalenie zakresu odroczenia terminu wykonania obowiązku. Z art. 17 ust. 5 ustawy nie wynika, że o odroczeniu terminu szczepienia decyduje lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne. Lekarz ten jest uprawniony do wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 ustawy) lub do skierowania pacjenta na specjalistyczne badanie. Z regulacją ustawową koresponduje treść rozporządzenia wykonawczego.

Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy nie wynika, aby strona skarżąca przedstawiła w toku postępowania twierdzenia czy dowody wskazujące na realizację skierowania do poradni specjalistycznej od daty jego wystawienia (co miało miejsce w dniu 27 grudnia 2023 r.), odbycie badania specjalistycznego oraz na ewentualne stwierdzenie przez lekarza specjalistę odroczenia terminu obowiązkowego szczepienia ochronnego. Takich dokumentów nie załączono również do skargi. Zauważyć przy tym należy, że treść skierowania do poradni specjalistycznej sugeruje, że zostało ono wystawione na prośbę rodziców, wskazano bowiem w nim (w rubryce rozpoznanie opisowe), że "Dziecko od urodzenia (również na oddziale noworodkowym) nie szczepione! ponieważ występują okresowe wysypki i rodzice boją się reakcji po szczepieniu". Nadto odnotować należy, że jakkolwiek lekarz przeprowadzający w dniu 24 stycznia 2024 r. badanie kwalifikacyjne stwierdził przeciwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia dziecka strony skarżącej, to odroczenie wykonania szczepienia było krótkotrwałe, tj. "do momentu przeprowadzenia badań dodatkowych" - do dnia 26 stycznia 2024 r. Strona skarżąca, jak odnotowano powyżej, na żadnym etapie postępowania, również sądowym, nie przedstawiła dowodów na realizację skierowania do poradni specjalistycznej. Z akt sprawy, jak również treści skargi, nie wynika również, że strona skarżąca po tej dacie, tj. po 26 stycznia 2024 r., stawiła się z dzieckiem na lekarskie badania kwalifikacyjne.

W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że obowiązek strony skarżącej poddania małoletniej szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Obowiązek ten nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika z treści skargi i akt sprawy. Dokumenty zgromadzone w sprawie jednoznacznie wskazują, że strona skarżąca uchyla się od realizacji wymagalnego obowiązku poddania małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.

Z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty strony skarżącej zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego dziecka.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd miał na względzie, że określenie treści egzekwowanego obowiązku w tytule wykonawczym w inny sposób niż został on określony w treści upomnienia nie stanowi uchybienia, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Tytuł wykonawczy nie zawiera bowiem wskazania obowiązku, który nie byłby zawarty we wcześniejszym upomnieniu. Zarówno w upomnieniu i tytule wykonawczym wskazano na obowiązek szczepienia małoletniej przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Zdaniem Sądu, postępowanie egzekucyjne oparte na wystawieniu tytułu wykonawczego nr [...] zostało skutecznie wszczęte i może się toczyć.

Wbrew zarzutom postawionym w skardze, w niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 7a, art. 15, art. 77, art. 80 i art. 81a k.p.a. W sprawie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący i poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień odnosząc się do kwestii wymagalności obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Strona skarżąca, jako rodzic nie wywiązała się z tego obowiązku i jednocześnie nie przedstawiła lekarskich przeciwwskazań stwierdzających konieczność długotrwałego odroczenia szczepień dziecka. Wskutek tego dziecko nie zostało zaszczepione przeciwko chorobom zakaźnym wymienionym w rozporządzeniu. Obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a więc zgoda szczepionego, bądź jego przedstawiciela ustawowego jest zbędna, a poddanie się szczepieniu jest spełnieniem obowiązku ustawowego.

Reasumując Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starogardzie Gdańskim.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl.