Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2862/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 145 lit a
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant referent Radosław Fijałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2023 r. sprawy ze skarg Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Poznania, Miasta Poznania i Przedsiębiorstwa Państwowego "Porty Lotnicze" w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 października 2022 r. nr DNI.rn.625.159.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2022 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, powoływanej dalej jako k.p.a.), uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...] i stwierdził, że zostało umorzone z mocy prawa postępowanie o stwierdzenie nieważności:

1) punktu 1 lit. b orzeczenia Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] lutego

1937 r., nr sprawy: Rej. [...], zmienionego orzeczeniem Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] marca 1939 r., w części dotyczącej zatwierdzenia wykazu nabywców gruntów o łącznej powierzchni [...] ha;

2) orzeczenia Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] czerwca 1937 r., nr sprawy: [...], w sprawie zatwierdzenia wykazu nabywców gruntów o łącznej powierzchni [...] ha z majątku [...] powiatu [...], stanowiącego własność M. F.;

3) orzeczenia Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] czerwca 1937 r., nr sprawy [...], w sprawie zatwierdzenia wykazu nabywców gruntów łącznej powierzchni [...] ha z majątku [...] powiatu [...], stanowiącego własność M. F.;

4) orzeczenia Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] września 1937 r., nr sprawy [...], w sprawie zatwierdzenia wykazu nabywców gruntów łącznej powierzchni [...] ha z majątku [...] powiatu [...], stanowiącego własność M. F.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podniósł, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności m.in. opisanych wyżej aktów administracyjnych zostało wszczęte na wniosek Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta [...] złożony w dniu [...] listopada 2013 r. Niniejsza sprawa obejmuje jedynie część tego wniosku. Początkowo, w tym zakresie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. zawiesił postępowanie, ze względu na konieczność uprzedniego rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności innych aktów administracyjnych. Następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. Wojewoda [...] podjął zawieszone postępowanie.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w części dotyczącej stwierdzenia nieważności wymienionych wyżej aktów administracyjnych. Jako podstawę prawną decyzji, w sentencji Wojewoda [...] wymienił art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a.

Odwołanie od tej decyzji złożyli: Miasto [...], Skarb Państwa-Prezydent Miasta [...] oraz Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" w [...].

W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia Minister wyjaśnił, że podziela rozstrzygnięcie Wojewody [...] o konieczności wydania decyzji, stwierdzającej umorzenie postępowania w tej sprawie. Jednak sentencja, uzasadnienie i ustalenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r. są dotknięte uchybieniami, a czytelność rozstrzygnięcia wymaga wydania reformatoryjnej decyzji odwoławczej.

Organ odwoławczy powołał się na treść art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia

2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491, powoływanej dalej jako ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r.), zgodnie z którym postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.

Minister stwierdził, że istnieją trudności z ustaleniem daty dziennej doręczenia lub ogłoszenia decyzji po kilkudziesięciu latach. Jednak samo wprowadzenie do obrotu prawnego orzeczeń z 1937 r. wynika pośrednio z dokumentów urzędowych lub jest wzmiankowane przez strony. Zdaniem organu, wymienione na wstępie orzeczenia Starosty [...] zostały niezwłocznie ogłoszone, a tym samym zostały skutecznie wprowadzone do obrotu prawnego. Przekonuje o tym "Księga kontroli prac parcelacji prywatnej dla powiatu [...]", referująca daty zatwierdzenia wykazu nabywców, a następnie daty uprawomocnienia się orzeczenia I instancji zatwierdzającego wykaz nabywców, wraz z adekwatnymi obszarami gruntów. Wynika z tego, że nadzorowane orzeczenia były sukcesywnie i niezwłocznie ogłaszane. Ponadto, orzeczenie z dnia [...] lutego 1937 r. musiało wejść do obrotu prawnego, skoro było zmieniane orzeczeniem z dnia [...] marca 1939 r.; orzeczenie z dnia [...] czerwca 1937 r. (Rej. [...], zatwierdzające wykaz nabywców gruntów na [...] ha) było niezwłocznie ekspediowane, czego dowodzą adnotacje pod tekstem orzeczenia; zaś orzeczenie z dnia [...] września 1937 r. musiało zostać ogłoszone, skoro poniesiona została opłata za nadzór nad parcelacją, wynikającą z tego orzeczenia. Analiza dokumentacji archiwalnej świadczy zatem, zdaniem organu, o niezwłocznym ogłaszaniu lub doręczaniu kwestionowanych orzeczeń już w 1937 r., a pokwitowania odbioru ich kolejnych egzemplarzy w 1938 r. i zmiana jednego z orzeczeń w 1939 r. przekonują, że ich wejście do obrotu prawnego nastąpiło przed wojną. Postępowanie nieważnościowe w tej sprawie zostało natomiast wszczęte w dniu [...] listopada 2013 r.

Z tych przyczyn organ uznał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionych na wstępie aktów zostało zainicjowane znacznie po 30 latach od wprowadzenia ich do obrotu prawnego, a w konsekwencji postępowanie nieważnościowe podlegało umorzeniu z mocy prawa, zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia

2021 r.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących podjęcia zawieszonego postępowania oraz odmowy jego ponownego zawieszenia, Minister wyjaśnił, że mechanizm wprowadzony przez ustawodawcę w ustawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. jest tak radykalny, że zakłada samoczynne przerwanie postępowania, niezależne od jego przebiegu, lecz uwarunkowane wyłącznie okolicznościami jego wszczęcia (odległością czasową pomiędzy wprowadzeniem nadzorowanej decyzji do obrotu prawnego a momentem jej zakwestionowania). Skutek ten nastąpił z mocy prawa, a decyzje organów są tylko formalnym jego potwierdzeniem. Ponadto, prejudycjalna zależność postępowań nieważnościowych, która była podstawą dotychczasowego zawieszenia niniejszej sprawy ustała z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.

Na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zostały złożone dwie skargi: pierwszą wnieśli Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...] oraz Miasto [...], zaś drugą Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" w [...] (obecnie [...]).

Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...] i Miasto [...], a także Przedsiębiorstwo Państwowe "[...] " w [...] zaskarżyli decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., przez nierozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym w szczególności stanowiska Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] zawartego w pismach z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz z dnia [...] grudnia 2016 r., wskazującego interes prawny Skarbu Państwa w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zainicjowaniu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności zezwolenia na parcelację części majątku [...] oraz orzeczeń Starosty Powiatowego w [...] z 1937 r. dotyczących zatwierdzenia projektu parcelacji oraz zatwierdzenia wykazu nabywców gruntów;

b) art. 10 § 1 k.p.a., przez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwiło stronie przedstawienie aktualnego stanowiska w sprawie, co - zważywszy blisko 9-letni okres zawisłości sprawy - miało szczególne znaczenie;

c) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. przez wadliwe uzasadnienie decyzji, niezawierające wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, a tym samym uniemożliwiające poznanie toku wywodu odnośnie do zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. (za wyjątkiem wskazania faktu wejścia w życie tego przepisu) co rodzi uzasadnione wątpliwości, czy przedmiotowa decyzja uwzględnia indywidualną sytuację prawną adresata decyzji, tj. Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...], z wniosku którego wszczęte zostało postępowanie nieważnościowe.

Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...] oraz Miasto [...] postawili zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., przez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, będące skutkiem bezrefleksyjnego pominięcia istotnych kwestii, a mianowicie:

- faktu interesu prawnego Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...], tj. wnioskodawcy inicjującego postępowanie nieważnościowe w sprawie, niekwestionowanego przez organy prowadzące postępowanie,

- faktu, iż - zgodnie z ustaleniami organu - adresatami kwestionowanych orzeczeń z 1937 r. był M. F. oraz podmioty trzecie (tzw. parcelanci), a nie Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...],

- zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenia, iż "Umorzenie postępowania nieważnościowego, wprowadzone przez ustawodawcę w 2021 r. ma ustabilizować stosunki, wynikające ze "starych" decyzji, które przez 30 lat nie były kwestionowane i ukształtowały m.in. stan nieruchomości, sytuację prawną adresatów decyzji i osób trzecich."

Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" postawiło również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., przez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, będące skutkiem bezrefleksyjnego pominięcia istotnych kwestii, a mianowicie:

- faktu interesu prawnego Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...], tj. wnioskodawcy inicjującego postępowanie nieważnościowe w sprawie, niekwestionowanego przez organy prowadzące postępowanie,

- niedokonania identyfikacji adresatów "starych" decyzji w kontekście wpływu, jaki na ich sytuację prawną miało ukształtowanie stanu nieruchomości poddanej parcelacji, skutkujące "ustabilizowaniem stosunków" wynikających ze "starych" decyzji, a - co za tym idzie – niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących możliwość zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.

Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...] i Miasto [...], a także Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie i o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...] oraz Miasto [...] podnieśli, że zaskarżoną decyzją zostało umorzone postępowanie nieważnościowe wszczęte przez Skarb Państwa - Prezydenta Miasta [...], a więc przez podmiot niebędący adresatem "starych" decyzji ani też osobą trzecią, w odniesieniu do którego "stare" decyzje ukształtowały stan nieruchomości.

W uzasadnieniu swojej skargi Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" podniosło, że w niniejszej sprawie Skarb Państwa nie był uczestnikiem, a tym bardziej stroną, w postępowaniu przed Starostą Powiatowym w 1937 r. Orzeczeniami z lat trzydziestych ubiegłego wieku nie przyznano Skarbowi Państwa prawa ani ekspektatywy nabycia prawa w związku z parcelacją nieruchomości. Zatem, do postępowania z wniosku Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] o stwierdzenie nieważności orzeczeń z 1937 r. nie ma zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.

W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie.

Postanowieniem z dnia 15 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, powoływanej dalej jako p.p.s.a.), do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] i Miasta [...] oraz ze skargi Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" w [...] i postanowił prowadzić je pod sygn. akt I SA/Wa 2862/22.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ kontrolowana w sprawie decyzja nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. 16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.

Ustalenie w toku prowadzonego postępowania nadzorczego, że zostało ono wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, skutkuje zatem koniecznością stwierdzenia przez organ, że postępowanie nadzorcze uległo umorzeniu z mocy prawa. W ocenie Sądu, taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.

Jak słusznie wywodził organ w zaskarżonej decyzji, wprawdzie nie zachowały się bezpośrednie dowody doręczenia czterech aktów administracyjnych będących przedmiotem postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie, tj. orzeczenia Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] lutego 1937 r., nr [...]; orzeczenia Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] czerwca 1937 r., nr [...]; orzeczenia Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] czerwca 1937 r., nr [...] oraz orzeczenia Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] września 1937 r., nr [...], jednak okoliczność wejścia wymienionych aktów do obrotu prawnego wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, szczegółowo opisanych przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, sam fakt niezachowania zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji nie oznacza, że do takiego doręczenia nie doszło. Okoliczność wejścia aktu administracyjnego do obrotu prawnego może być dowodzona również na podstawie dowodów pośrednich, takich jak powołanie się na ten akt w późniejszych dokumentach, czy fakt dokonania jego zmiany. Okolicznością świadczącą o doręczeniu aktu jest jego wykonanie, które może wszak nastąpić jedynie po jego wejściu do obrotu prawnego. W związku z tym, biorąc pod uwagę przedstawione przez organ dokumenty, Sąd uznał za udowodnione, że doręczenie wszystkich czterech aktów będących przedmiotem postępowania nadzorczego w tej sprawie nastąpiło jeszcze przed wybuchem drugiej wojny światowej.

Odnosząc się do argumentów skarżących dotyczących interesu prawnego Skarbu Państwa oraz faktu niedoręczenia spornych aktów wnioskodawcy, co skutkowało nieotworzeniem się dla niego terminu 30 lat, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., należy zauważyć, że doręczenie decyzji, o którym mowa w art. 2 ust. 2 tej ustawy, musi zostać dokonane przynajmniej jednej ze stron postępowania. Przepis ten nie stanowi natomiast z całą pewnością, że termin 30 lat winien być liczony do dnia doręczenia spornej decyzji tym stronom postępowania, które składają wniosek o stwierdzenie jej nieważności. Proponowana przez skarżących interpretacja tego przepisu nie znajduje swojego potwierdzenia zarówno w wykładni gramatycznej, jak i celowościowej lub funkcjonalnej omawianego przepisu, który wyraźnie wskazuje na datę doręczenia decyzji, które wywołuje ten skutek, że wchodzi ona do obrotu prawnego. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, które zachowuje swą aktualność również w stosunku do decyzji wydanych w okresie obowiązywania rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem, dla wejścia decyzji do obrotu prawnego wymagane jest jej doręczenie co najmniej jednej ze stron, natomiast ewentualny brak skutecznego doręczenia aktu innym stronom postępowania może stanowić jedynie przesłankę wznowienia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 981/16, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).

Nie jest natomiast sporne w sprawie, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczeń wpłynął do organu w dniu [...] listopada 2013 r., a więc należało uznać, że postępowanie nadzorcze zostało wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia wymienionych w decyzji aktów administracyjnych.

W sprawie spełnione zostały zatem wszystkie wymienione w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. przesłanki obligujące organ do stwierdzenia, że doszło umorzenia postępowania nadzorczego z mocy prawa. Organ podał przy tym podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia, tj. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., przepis ten stanowił właściwą podstawę prawną do wydania rozstrzygnięcia stwierdzającego, że postępowanie nadzorcze uległo umorzeniu z mocy prawa, a więc zarzut jego naruszenia należało ocenić jako niezasadny.

Skoro w swojej decyzji organ potwierdził jedynie fakt umorzenia postępowania z mocy prawa, to w konsekwencji należało uznać jako zasadne uprzednie podjęcie zawieszonego postępowania, brak było bowiem podstaw do utrzymywania stanu zawieszenia postępowania, skoro uległo ono umorzeniu z mocy prawa w dniu [...] września 2021 r.

Z tych przyczyn Sąd ocenił również jako niezasadne zarzuty skarżących dotyczące naruszenia art. 10 § 1 oraz art. 107 k.p.a. Skoro w niniejszej sprawie doszło do umorzenia postępowania z mocy prawa, to nie sposób uznać, by ewentualne niezapewnienie stronie możliwości czynnego udziału w postępowaniu (która to okoliczność nie znajduje potwierdzenia w wynikającym z akt administracyjnych przebiegu postępowania nadzorczego w tej sprawie), mogła mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz wyjaśnia przyczyny, dla których organ uznał, że w tej sprawie znalazł zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. Organ nie był zobowiązany do wyjaśniania kwestii interesu prawnego podmiotów biorących udział w postępowaniu, bowiem – jak wyjaśniono wyżej – prawnie relewantnymi okolicznościami w tej sprawie są wyłącznie daty: doręczenia aktu administracyjnego (tzn. jego wejścia do obrotu prawnego) oraz złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tego aktu. Ustalenia organu w tym zakresie Sąd uznał za pełne i wyczerpujące.

Należy zauważyć, że jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. (druk sejmowy nr IX.1090) nowelizacja miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (OTK ZU Nr 5A, poz. 62). W wyroku tym Trybunał stwierdził, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał podał, że stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., poprzez wprowadzenie ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Trybunał przewidział możliwość następczej akceptacji niektórych skutków wadliwej decyzji, podkreślając, że prawomocne rozstrzygnięcia organów mają za sobą konstytucyjne domniemanie wynikające z zasady praworządności. Natomiast podważenie prawomocności musi każdorazowo być przedmiotem skrupulatnego ważenia wartości.

Realizując wspomniany wyrok, ustawodawca przyjął, że wszelkie wady kwalifikowane jako "rażące naruszenia prawa" objęte zostały 30-letnim terminem przedawnienia. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu projektu ustawy, jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze.

Jak wynika z powyższego przepisy ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., w tym również art. 2 ust. 2 tej ustawy służą zapewnieniu stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a w konsekwencji, realizując wskazania Trybunału Konstytucyjnego zawarte w omawianym wyżej wyroku, mają na celu ochronę wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasady zaufania obywatela do państwa oraz zasady pewności prawa.

Powyższe nie oznacza jednak, że należy dokonywać wykładni przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. wyłącznie przez pryzmat wyżej wskazanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Ustawodawca przyjął bowiem rozwiązanie, które obejmuje wszelkiego rodzaju akty administracyjne, niezależnie od wywoływanych przez nie skutków prawnych. Dla zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nie ma zatem znaczenia, czy będący przedmiotem wniosku akt był podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Okoliczności te nie podlegają zatem badaniu przez organ stosujący art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, dochodzenie praw przez obywatela nie ma charakteru absolutnego. W porządku prawnym niekwestionowana jest konieczność ograniczenia czasowego w dochodzeniu praw (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 3182/21, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Przyczyną tego jest zarówno potrzeba stabilizacji istniejących stosunków prawnych, jak i rosnące wraz z upływem czasu trudności w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Wprowadzony przez ustawodawcę termin 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji do zakończenia postępowania nadzorczego jest, w ocenie Sądu, wystarczający dla zagwarantowania stronom postępowania właściwej ochrony ich praw w sytuacji wydania aktu z rażącym naruszeniem prawa.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. – w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wniosku Rzecznik podniósł, że jego zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku.

Ewentualne uznanie przez Trybunał Konstytucyjny, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. jest niezgodny ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, stanowić będzie, zgodnie z art. 145a k.p.a., przesłankę żądania przez stronę wznowienia postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.