Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 771/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 50
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21 ust. 2 art. 20 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 23 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r. nr [..] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w S. z dnia

[...] r. nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej T. L. (dalej przywoływanemu jako: "Producent", "Skarżący") w łącznej wysokości [...] zł.

2. W dniu 15 maja 2014 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji (ARiMR) w S. wpłynął wniosek Producenta

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Złożony dokument był wnioskiem o piątą płatność rolnośrodowiskową w którym do przyznania płatności za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w pakietach: 2. Rolnictwo ekologiczne,

w wariantach 2.3 Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) oraz 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, w wariancie 3.1.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach oraz 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, w wariancie 6.1 Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych, zadeklarowane zostały działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha.

3. W dniu 26 września 2014 r. do Organu I instancji wpłynęło oświadczenie Producenta, w którym poinformował o szkodach w uprawie sadowniczej, spowodowanych działaniami zwierzyny leśnej oraz innych czynników i patogenów chorobotwórczych. Wskazał na zabezpieczenie plantacji przez jej ogrodzenie oraz zastosowanie dla drzewek osłonek ochronnych. Do oświadczenia załączył opinię (protokół szacowania szkód) z oględzin uprawy dokonanych w ternie 18-19 września 2014 r., w którym odnotowano uszkodzenia drzewek przez określone gatunki zwierząt oraz czynniki abiotyczne oraz zdjęcia plantacji przedstawiające uszkodzenia samych drzewek, jak i ogrodzenia.

4. W dniach 24 września 2014 r. - 6 października 2014 r. w gospodarstwie Producenta, po jego uprzednim powiadomieniu o planowanych czynnościach,

w gospodarstwie przeprowadzono kontrolę w związku z realizowanym Programem rolnośrodowiskowym. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzony został raport wraz z załącznikami w postaci szkiców z pomiaru działek rolnych z oznaczeniem miejsc wykonania fotografii oraz stwierdzoną w terenie uprawą, jak również dokumentacją fotograficzną. Producent, który był obecny przy kontroli, odmówił podpisania raportu po zakończeniu czynności.

5. Jednostka Certyfikująca w rolnictwie ekologicznym Polskie Centrum Badań

i Certyfikacji (JC PCBC) sporządziła i przekazała ARiMR wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2014, wykaz dotyczył też Producenta. Wskazano w nim powierzchnię [...] ha dla upraw sadowniczych i jagodowych (z zakończonym okresem przestawiania - symbol wariantu 2.9) oraz obszar [...] ha dla trwałych użytków zielonych (z zakończonym okresem przestawiania - symbol wariantu 2.3). Z wykazu wynikało, że gospodarstwo rolnika nie uzyskało produktu z uprawy jabłoni i gruszy, lecz jedynie siano z utrzymywanych w gospodarstwie trwałych użytków zielonych.

6. W dniu 11 lutego 2015 r. Organ I instancji wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.

W uzasadnieniu Organ wyjaśnił, iż rozstrzygnięcie takie zapadło w związku

z ustaleniami kontroli na miejscu, podczas której stwierdzono nieprawidłowości

w stopniu uzasadniającym nieuwzględnienie uprawy sadowniczej w płatności za wariant 2.9. oraz pomniejszenie wsparcia za warianty 2.3, 3.1.1 i 6.1.

Podczas kontroli stwierdzone zostały następujące nieprawidłowości:

– Wariant 2.3 [działka E: powierzchnia deklarowana [...] ha, powierzchnia stwierdzona [...] ha – stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania (DR53), brak koszenia lub wypasu lub koszenie lub wypas w niewłaściwym terminie (E4), zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej (DR13)];

– Wariant 2.9 [działka A: stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności (DR51), materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań (E2), nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów przy dopuszczalnej granicy błędu do 5% wymaganej obsady (E7), działka B: stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności (DR51), materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań (E2), nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów przy dopuszczalnej granicy błędu 5% wymaganej obsady);

– Wariant 3.1.1 [działka E: powierzchnia deklarowana [...] ha, powierzchnia stwierdzona [...] ha – stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania (DR53), zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej (DR13), niewykoszenie całej powierzchni działki rolnej (L7), działka D: wykoszenie całej powierzchni działki rolnej (L10)];

– Wariant 6.1 [stwierdzono, że Producent nie prowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta].

7. Producent złożył odwołanie od powyższej decyzji, ustosunkowując się do stanowiska Organu I instancji o nieuwzględnieniu działania siły wyższej na działkach z uprawą jabłoni i gruszy stwierdził, że w okresie dokonanych na działce czynności agrotechnicznych nie był w stanie stwierdzić uszkodzenia uprawy, gdyż nie wykonywał ich osobiście. Wskazał na powiększające się (ponad powstałe wiosną) uszkodzenia, szczególnie w miesiącu wrześniu 2014 r., gdy jelenie intensywnie żerowały na gruntach gospodarstwa, co uczyniło podstawę do tego by 26 września 2014 r. powiadomić organ o zaistniałej sytuacji. Do odwołania załączono uzupełnienie opinii w sprawie szkód zwierzęcych z informacją o braku technicznych możliwości stwierdzenia rozmiaru strat w miesiącach wiosennych (włącznie z dniem 20 czerwca 2014 r.), uzasadnionych brakiem ówcześnie widocznych zmian chorobowych drzewek czy powstałych w wyniku przemrożenia i przesuszenia roślin.

8. W dniu 23 kwietnia 2015 r. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] , w której utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji.

W uzasadnieniu Organ odwoławczy przytoczył przepisy prawne i wskazał, że ze zgromadzonego materiału wynikało, że wszystkie stwierdzone podczas kontroli drzewka jabłoniowe były niekwalifikowane, dla działki B drzewka o kwalifikowanym charakterze występowały jedynie w ilości [...] sztuk z [...] . Pozostałe to grusze suche (martwe), nie wykazujące cech żywotności i dalszego rozwoju stanowiące największą "składową" spośród wszystkich drzewek istniejących na plantacji, która z oczywistych powodów związanych z ich obumarciem i niekwalifikowanym charakterem nie została uwzględniona do obsady drzewek kwalifikowanych.

Organ odwoławczy podał, że w gospodarstwie Producenta przeprowadzono kontrolę,

z której sporządzono raport wraz z dokumentacją fotograficzną. Organ odwoławczy wskazał, że Producent, skierował do wykonawcy kontroli oświadczenie, w którym poza wyjaśnieniem dotyczących koszenia trwałych użytków zielonych na działkach D i E nie zgłosił zastrzeżeń co do pozostałych wyników kontroli. Organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie starannie wyrysowanych szkiców z pomiaru działek rolnych stanowiących załączniki do raportu czy obszernej dokumentacji fotograficznej kontrolowanych obszarów, w sposób nie budzący wątpliwości można uznać, iż wymagana obsada drzewek na ww. działkach rolnych nie została zachowana. Na każdej z działek stwierdzono drzewka suche bądź niekwalifikowane o wysokości poniżej 80 cm i średnicy pnia nieprzekraczającej 8 mm. Ich ilość z obu działek rolnych, stanowiąca łącznie [...] z [...] stwierdzonych w kontroli stanowi te cześć uprawy, która nie została zakwalifikowana do obsady działek obejmującej drzewka wykazujące cechy żywotności, o określonych parametrach. Ponadto Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż na działce A przed kontrolą Producent dokonał uzupełnienia o [...] stuk, który potwierdza jego świadomość o nieprawidłowościach i ubytkach w prowadzonej plantacji oraz podjęte działania w celu usunięcia takiego stanu.

W kwestii wystąpienie wypadów w obsadzie drzewek, które zdaniem Producenta nie były przez niego zawinione, nie miało wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Organu odwoławczego, przedmiotowa płatność może być przyznana jedynie w przypadku przestrzegania przez Producenta wymogów, w tym minimalnej obsady drzew,

o konkretnych parametrach. W związku z powyższym, okoliczności, na które powoływał się Producent w postaci uszkodzeń uprawy przez dzikie zwierzęta oraz w wyniku wystąpienia chorób, z powodu których część drzewek obumarła również nie miały wpływu na wynik sprawy.

Ponadto z wiedzy Organu odwoławczego wynika, iż w gospodarstwie w ramach pięcioletniego Programu rolnośrodowiskowego przeprowadzona została kontrola upraw w roku poprzedzającym 2013 r., w której dla obu działek sadowniczych nieprawidłowości były równie wysokie jak w niniejszej sprawie za 2014 r.

Organ odwoławczy odnosząc się do nieprawidłowości na trwałych użytkach zielonych zadeklarowanych w wariantach 2.3 i 3.1..1 nie odnalazł podstaw do ich obalenia. Jego zdaniem ustalenia kontrolerów co do powierzchni gruntów i ich wpływu na spełnienie wymogów Programu i minimalnych norm są prawidłowe i nie budzą wątpliwości.

9. Producent złożył skargę na powyższą decyzję w części dotyczącej nieprzyznania mu przedmiotowej płatności do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jej uchylenie w zaskarżonej części oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił Organowi naruszenie:

– § 37 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013;

– nieprawidłowe zastosowanie art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006

z dnia 15 grudnia 2006 r. i § 35 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 – 2013 r.;

– naruszenie art. 7, art. 8, art. 10 i art. 11 K.p.a.;

– naruszenie art. 107 § 3 K.p.a.

Zdaniem skarżącego, przedmiotowa płatność winna być mu wypłacona, gdyż nie miał wpływu na zaistnienie siły wyższej jaką było uszkodzenie uprawy wynikłe z działalności dzikich zwierząt, w szczególności nadgryzień itp.

10. W odpowiedzi na skargę, Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

11. Zgodnie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej przywoływanej jako: "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, względem której stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a.

12. W niniejszej sprawie zarzuty skarżącej koncentrują się wokół dwóch problemów: procesowego oraz materialnego. W istocie jednak w postępowaniu nie zostały naruszone żadne gwarancje Skarżącego w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania i nie doszło też do uchybień w zakresie gromadzenia i ustalenia stanu faktycznego oraz oceny dowodów, w szczególności nie zostały naruszone zasady określone w art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 oraz art. 107 § 3 ustawy

z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej przywoływanej jako: "K.p.a.").

Kwestia przyznania Producentowi płatności rolnośrodowiskowej jest indywidualną sprawą administracyjną rozstrzyganą w postępowaniu administracyjnym według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do dyspozycji przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 – dalej przywoływanej jako: "u.w.r.o.w.") do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy tejże ustawy stanowią inaczej.

Według art. 21 ust. 2 u.w.r.o.w. w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Powyższe zasady stanowią powtórzenie reguł zawartych w K.p.a, z zaznaczeniem wszakże ich pewnej odrębności. Pierwszą z nich jest zasada praworządności, którą odzwierciedlają postanowienia art. 7 K.p.a. Według zaś reguły drugiej, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Warto tu przypomnieć, że druga z zasad została ograniczona w stosunku do ogólnej reguły ujętej w art. 77 § 1 K.p.a., ponieważ na organ został nałożony obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jednakże bez zobowiązania tego organu do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy co do zebrania materiału dowodowego. Wprowadzenie takiego uregulowania nie może pozostać bez związku z zasadą rozłożenia ciężaru dowodu. Rozwiązania przyjęte w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Organy wskazują, że to strona musi wykazywać się wzmożoną aktywnością w gromadzeniu oraz przedstawianiu dowodów i nie może oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w.). Odwołanie od decyzji

w sprawie przyznania pomocy: 1) rozpatruje się w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania odwołania; 2) nie wstrzymuje jej wykonania (art. 21 ust. 4 u.w.r.o.w.).

W przypadku, o którym mowa w art. 155 K.p.a., organ wyższego stopnia może zmienić decyzję ostateczną w sprawie przyznania pomocy, na mocy której strona nabyła prawo, również bez zgody strony, jeżeli nie ograniczy to nabytych przez nią praw (art. 21 ust. 5 u.w.r.o.w.).

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo z uwzględnieniem wskazanych powyżej przepisów,

a istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości.

13. Stosownie do art. 20 ust.1 u.w.r.o.w., pomoc w ramach działań, o których mowa, m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 14 u.w.r.o.w., tj. programu rolnośrodowiskowego jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawach dotyczących przyznawania pomocy w drodze decyzji administracyjnej jest kierownik biura powiatowego Agencji (art. 20 ust. 2 pkt 1 u.w.r.o.w.). W decyzji w sprawie przyznania pomocy w ramach działań, o których mowa, m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 14 u.w.r.o.w.:

1) określa się również zmniejszenia tej pomocy i wykluczenia z tej pomocy, jeżeli te zmniejszenia i wykluczenia wynikają z przepisów Unii Europejskiej, o których mowa

w art. 1 pkt 1, oraz

2) ustala się kwotę podlegającą odliczeniu na podstawie przepisów Unii Europejskiej,

o których mowa w art. 1 pkt 1, jeżeli zachodzą przesłanki ustalenia tej kwoty określone w tych przepisach (art. 20 ust. 3 ww. ustawy).

14. Zgodnie z § 50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.), dalej przywoływanego jako: "rozporządzenie", rolnik który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, w zakresie wariantu dziewiątego pakietu Rolnictwo ekologiczne (tj. wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe

(z zakończonym okresem przestawiania), może kontynuować realizację tego zobowiązania, zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia. Ponadto zgodnie z § 50 ust. 3 rozporządzenia, w przypadku uprawy sadowniczej zadeklarowanej we wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej, płatność jest przyznawana, wówczas gdy są spełnione warunki do jej przyznania określone w rozporządzeniu. Stosownie na § 2 rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Nr 73/2009, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), zwane "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 3 rozporządzenia, podstawowymi wymaganiami, o których mowa

w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin,

o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Rolnik otrzymujący płatności bezpośrednie oraz płatności w ramach niektórych działań PROW 2007-2013 jest zobowiązany do spełniania wymogów podstawowych w zakresie zarządzania określonych w załączniku Nr II do Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz utrzymywania wszystkich gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa członkowskie określają na poziomie krajowym minimalne normy w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku nr III Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.

15. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wskazuje, że na podstawie art. 72 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608), rozporządzenie (WE) nr 73/2009 utraciło moc. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o pomoc odnoszących się do lat składania wniosków rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.

W niniejszej sprawie oznacza to stosowanie przepisów dotychczasowych.

Kontrole na miejscu mające na celu weryfikację norm i wymogów wzajemnej zgodności, o których mowa w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39 poz. 211 ze zm.) przeprowadza się u rolników ubiegających się o płatności w ramach wsparcia bezpośredniego oraz płatności w ramach działań PROW 2007-2013 takich jak gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) oraz programu rolnośrodowiskowego.

Na podstawie § 9 ust. 2 pkt 3a rozporządzenia, płatność za realizację pakietu

2. Rolnictwo ekologiczne, w przypadku wariantu 2.9 jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy

z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Ponadto, wszystkie uprawiane drzewa mają być drzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego oraz kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, które zostały określone dla drzewek owocowych w przepisach

w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Wymagania określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r., Nr 29, poz. 189 ze zm.), zgodnie z którym sadzonki jabłoni powinny spełniać warunek odpowiedniej wysokości nie mniejszej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej a średnica jej pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania.

Zdaniem Sądu, jedynie łączne spełnienie przez rolnika ww. przesłanek stanowi podstawę przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Z kolei załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia w zakresie pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne zawiera, m. in. następujące wymogi dla wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z zakończonym okresem przestawiania): a) wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na paszę, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa, b) utrzymywanie minimalnej obsady drzew (...), która w przypadku drzew jabłoni stanowi 125 sztuk na 1 ha powierzchni, a dla gruszy 150 szt./ha oraz c) prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Brak przestrzegania wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, według organu odwoławczego, skutkuje przyznaniem w danym roku płatności rolnośrodowiskowej w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie (§ 27 ust. 1 rozporządzenia w zw. z § 50 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia). Wysokość zmniejszeń określa załącznik nr 7 do rozporządzenia, zgodnie z którym nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów w wariancie 2.9 skutkuje 100% zmniejszeniem płatności w stosunku do działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie (z zaznaczeniem, że dopuszczalna granica błędu wynosi do 5% wymaganej obsady). W odniesieniu do warunku z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia określonego dla uprawy sadowniczej, dotyczącego spełnienia przez wszystkie uprawiane drzewa wymogu co do ukorzenienia oraz wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określonych dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, ponownie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 50 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, kolejna płatność rolnośrodowiskowa za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne m. in. w wariancie 2.9, może zostać przyznana rolnikowi wyłącznie po spełnieniu warunków jej przyznania, a więc także ww. warunku określonego w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a. W odniesieniu do trwałych użytków zielonych, na których realizowany jest wariant 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) i 3.1.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach, beneficjent Programu rolnośrodowiskowego obowiązany jest do przestrzegania wymogów określonych dla tych wariantów w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

16. Sąd podzielił stanowisko Organu odwoławczego, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, iż na działkach rolnych rolnika zagospodarowanych uprawą jabłoni i gruszy, iż przeważająca cześć sadzonek (w przypadku działki A – wszystkie drzewka znajdujące się na jej powierzchni) nie spełnia warunków określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, a całe działki rolne - wymogu, o którym mowa w załączniku nr 3 do ww. rozporządzenia, dotyczącego utrzymywania minimalnej obsady drzew. Z materiału dowodowego wynika ponadto, że stwierdzone nieprawidłowości oznaczono symbolami E2 i E7 z zaznaczeniem stwierdzonej obsady na działkach (obejmującej drzewka o określonej wymaganej wysokości i szerokości pnia, wykazujących cechy żywotności, a nie obejmującej drzewek suchych bądź nie spełniających wymagań jakościowych; w przypadku działki A kwalifikowanych drzewek nie stwierdzono w ogóle, gdy na działce B było ich zaledwie [...]).

Ustalone w wyniku kontroli nieprawidłowości zawarto w zaskarżonej decyzji w formie tabel. Organ podał minimalną obsadę drzew, która powinna była znajdować się na każdej z działek. Z akt wynikało, że rolnik nie spełnił wymogu utrzymywania minimalnej obsady jabłoni w ilości [...] sztuk/ha i gruszy w ilości [..] sztuk/ha powierzchni określonej w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Z uwzględnieniem granicy błędu do 5% wymaganej obsady, określonej w załączniku nr 7 do rozporządzenia, w brzmieniu nadanym w rozporządzeniu nowelizującym z dnia 12 marca 2012 r. (Dz. U. z 2012r., poz. 278) zachowanie minimalnej obsady drzew o określonej jakości w ilości nie mniejszej niż [...] szt. (na działce A), [..] szt. (na działce B) stanowiłoby podstawę do zachowania prawa do płatności. Z materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej wynikało, że wszystkie stwierdzone w kontroli drzewka jabłoniowe były niekwalifikowane (w tym suche bądź żywe, niespełniające wymogów wysokości i średnicy pnia kwalifikowanego materiału szkółkarskiego), które z oczywistych powodów związanych z ich obumarciem i niekwalifikowanym charakterem nie zostały uwzględnione do obsady drzewek kwalifikowanych. Kontrola przeprowadzona w gospodarstwie rolnika odbyła się zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1237/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

(Dz. Urz. WE Nr L 316/65 z dnia 2 grudnia 2009 r.).

17. Wskazać należy, że na podstawie pkt 41 wstępu rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U.UE.L.20134.181.48), ze względu na przejrzystość i pewność prawa uchylono rozporządzenie nr 1122/2009 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011. Na mocy na art. 44 ww. rozporządzenia stosuje się ww. rozporządzenie do wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatności dotyczących lat składania wniosków lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2015 r. Oznacza to, że do wniosków o przyznanie pomocy lub płatności za lata wcześniejsze stosuje się nadal przepisy rozporządzenia nr 1122/2009 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011.

Powierzchnie działek zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowe, zgodnie

z art. 34 przywołanego rozporządzenia, określone zostały za pomocą środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne, w tym urządzenie pomiarowe typu GPS, przy pomocy którego inspektorzy terenowi określili powierzchnię stwierdzoną każdej z kontrolowanych działek, a organ po przeanalizowaniu szkicu pomiarowego nie odnalazł przesłanek do podważenia wyników tego pomiaru. Nadto, analiza raportu z czynności kontrolnych wskazuje, iż został on sporządzony zgodnie z przepisami obowiązującymi w kampanii kontrolnej 2014 i nie zawiera błędów formalnych świadczących o niewłaściwie przeprowadzonych czynnościach kontrolnych na przedmiotowych działkach rolnych. Wszystkie stwierdzone nieprawidłowości zostały szczegółowo opisane w miejscu przeznaczonym na adnotacje inspektorów terenowych oraz udokumentowane materiałem dowodowym w postaci szkiców polowych z pomiaru działek rolnych i zdjęć fotograficznych. Rolnik nie wniósł zastrzeżeń co do wyników kontroli uprawy sadowniczej, przez co uzasadnione było twierdzenie organu, że rolnik zapoznał się z treścią dokumentu, w tym także ze znaczeniem każdego

z zastosowanych kodów nieprawidłowości (również kodów E2 i E7, których zastosowanie w sposób bezpośredni wpłynęło na rozstrzygnięcie Organu I instancji

o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości). O wyłącznej kwalifikacji drzewek spełniających ww. parametry do obsady drzew, którą rolnik realizujący wariant 2.9 i deklarujący chęć otrzymania płatności rolnośrodowiskowej obowiązany jest utrzymywać przez cały okres trwającego zobowiązania rolnośrodowiskowego traktuje § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia.

18. Z materiału dowodowego wynikało również, że na każdej z kontrolowanych działek stwierdzono drzewka suche bądź niekwalifikowane o wysokości poniżej 80 cm i średnicy pnia nieprzekraczającej 8 mm. Ich ilość z obu działek rolnych, stanowiąca łącznie [...] z [...] stwierdzonych w kontroli stanowi tę część uprawy, która nie została zakwalifikowana do obsady działek obejmującej drzewka wykazujące cechy żywotności, o określonych parametrach. Skarżący posiadał Plan działalności rolnośrodowiskowej opracowany dla jego gospodarstwa na lata 2010-2014, stanowiący podstawę dla realizowanego zobowiązania rolnośrodowiskowego - był świadomy konieczności spełnienia ww. wymogu. Wskazać należy, że wymóg w postaci utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów oznacza, iż określona minimalna obsada ma być utrzymywana przez cały okres trwającego zobowiązania. Przepisy nie dopuszczają sytuacji, w której należałoby przyznać przedmiotową płatność Skarżącemu mimo ustalonej i potwierdzonej obsady w ilości [..] szt. /ha (względnie z tolerancja 5 % - [...] sztuk)/hektar powierzchni dla jabłoni i [...] szt./ha (względnie z tolerancja 5 % - [..] sztuk) nie została zachowana z jakiegokolwiek powodu, w tym okoliczności, na którą Skarżący się powoływał zaistnienia siły wyższej w postaci szkód wyrządzonych

w uprawie przez dzikie zwierzęta i choroby.

19. Zgodnie § 45 pkt 7a rozporządzenia i art. 47 rozporządzenia Komisji (WE)

Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 368 z 23.12.2006, str. 15), kategorie siły wyższej bądź wyjątkowych okoliczności stanowią zagadnienia, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy otrzymanej przez beneficjenta nie jest wymagany, co oznacza, iż organy ARiMR obowiązane są do ich rozpatrzenia w ramach odrębnego postępowania o ustalenie kwoty nienależnie bądź nadmiernie pobranych płatności.

W tym miejscu należy wskazać, że na podstawie art. 19 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzające przepisy przejściowe (Dz.U.UE.L.2014.227.1) uchylono rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, lecz stosuje się je nadal do operacji wdrożonych na podstawie programów zatwierdzonych przez Komisję zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1698/2005 przed dniem 1 stycznia 2014 r.

Wskazać należy, że na podstawie ww. przepisów organy ARiMR badają udokumentowane przez beneficjentów Programu wyjątkowe okoliczności bądź kategorie siły wyższej, których ocena jest niezbędna dla rozstrzygnięcia o zasadności bądź odstąpieniu od odzyskiwania wypłaconych środków pomocowych za realizację Programu rolnośrodowiskowego. Przepisy te nie stanowią więc podstawy do przyznania pomocy pomimo niespełniania przez beneficjenta warunków koniecznych do jej przyznania bądź niespełniania wymogów związanych z podjętym zobowiązaniem.

W postępowaniu o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, okoliczności powyższe pozostają zatem bez wpływu na wynik postępowania, albowiem przyznanie płatności możliwe jest jedynie po spełnieniu określonych warunków i wymogów Programu rolnośrodowiskowego związanych z podjętym zobowiązaniem.

20. Wobec powyższych rozważań, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne.

21. Sąd uznał, że w sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.