Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1877/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: rt. 122, art. 187 § 1 i art. 191
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 2 ust. 3, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W. M. (dalej zwana: Skarżącą) prowadzącej w dniu kontroli działalność gospodarczą pod nazwą: "[...]" w [...] jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej zwany: DIAS, Organ II instancji, Organ odwoławczy) z dnia [...] października 2021 r. nr [...], w przedmiocie wymierzenia W. M.-S. prowadzącej w dniu kontroli działalność gospodarczą pod nazwą: [...] w [...] karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za urządzanie w lokalu "[...] " mieszczącym się przy ul. [...] w [...], tj. poza kasynem gry, gier na automacie o nazwie [...] nr [....].

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i pozostałych akt administracyjnych sprawy wynika, że funkcjonariusze Urzędu Celnego w [...] w dniu 3 listopada 2016 r. przeprowadzili czynności procesowe, na podstawie postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] października 2016 r., sygn. akt [...], w w/w lokalu "[...] " mieszczącym się przy ul. [...] w [...]. W trakcie czynności procesowych stwierdzono, że w lokalu tym znajduje się pięć urządzeń do gier, w tym urządzenie [...] nr [...], które było włączone i przygotowane do gry. Po wejściu funkcjonariuszy do lokalu zostało wyłączone zasilanie elektryczne, w wyniku czego wszystkie automaty przestały działać. Po przywróceniu zasilania urządzenie [....] nr [...] nie uruchomiło się ponownie. W związku z podejrzeniem naruszenia przepisów ustawy o grach hazardowych funkcjonariusze zatrzymali do postępowania karno-skarbowego urządzenie [...] nr [...] wraz z kluczem i pilotami do sterowania za pokwitowaniami Seria [...] o nr [...].

W dniu 7 listopada 2016 r., w magazynie Izby Celnej w [...] przystąpiono do próby przeprowadzenia eksperymentu, polegającego na [pic]odtworzeniu możliwości gry na tym urządzeniu. Po podłączeniu urządzenia do prądu wyświetlona została plansza z logo [...] oraz informacja, że próba nawiązania połączenia internetowego nie powiodła się. Dwukrotne próby zakredytowania urządzenia monetami o nominale 5 zł zakończyły się niepowodzeniem. W związku z brakiem możliwości rozegrania gry kontrolnej na urządzeniu [...] nr [...] zakończono prowadzenie czynności bez przeprowadzenia eksperymentu na tym urządzeniu.

W trakcie postępowania karno-skarbowego przesłuchani zostali świadkowie, tj. W. M., dwóch pracowników lokalu oraz serwisant urządzeń [...]. W. M. zeznała, że jest właścicielem lokalu przy ul. [...] w [...] i dzierżawi część powierzchni firmie "[...]" na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] kwietnia 2016 r. Umowę zawarła z inicjatywy firmy "[...]". W dniu podpisania umowy do lokalu wstawiono pięć automatów do gry. Rozliczanie za umowę dzierżawy odbywało się gotówką, którą przywoził pracownik lub serwisant firmy "[...]". W trakcie ponownego przesłuchania W. M. wyjaśniła, że wynajmowała część powierzchni firmie "[...]" oraz firmie "[...]". Ponadto wyjaśniła, że faktury za dzierżawę wysyłała listownie na adres firmy "[...]", a zapłatę otrzymywała gotówką od pracownika firmy "[...]". W. M. zeznała, że w odniesieniu do każdego urządzenia w jej lokalach w [...] została podpisana odrębna umowa dzierżawy powierzchni, natomiast umowa dotyczyła dzierżawy powierzchni, a nie pośrednictwa pieniężnego. Zysk został wskazany do celów podatkowych i wynikał tylko z zawartych umów dzierżawy lokalu. W. M. stwierdziła, że nie posiadała wiedzy, że gry na automatach [....] są grami hazardowymi, nie otrzymała i nie była zapoznana z dokumentami potwierdzającymi legalność urządzeń [...]. Po sprawdzeniu umów Skarżąca wskazała, że umowy zawarte zostały z firmą "[...]", a nie z firmą "[...]". W. M. przedłożyła również m.in. rachunki wynikające z umów dzierżawy za okres od momentu podpisania umowy dzierżawy do dnia zatrzymania automatów. Na fakturach za dzierżawę widnieją różne kwoty, gdyż zgodnie z umową, czynsz był uzależniony od kwoty przychodu z automatu, a kwotę jaką miała wpisać na fakturze podawał jej serwisant urządzeń [...].

W trakcie postępowania karno-skarbowego przesłuchano również pracownika lokalu, który wskazał, że automaty o nazwie [...] pochodziły od jednej firmy, [pic]a pozostałe od drugiej i zostały wstawione w innym czasie. Automaty [...] drukowały karteczki z podaną kwotą wygranej i datą wygranej. W lokalach przy ul. [...] i [...] w [...] znajdowało się po jednym automacie o nazwie [...] i po cztery automaty o innych nazwach: [....] i [....].

W dalszej kolejności serwisant urządzeń [...] zeznał, że osobiście wstawił po jednym automacie typu [...] do dwóch lokali W. M. w [...]. Nie miał natomiast wiedzy o tym, że na tych urządzeniach prowadzone były gry hazardowe.

Na mocy pozyskanej w trakcie postępowania karnego-skarbowego umowy dzierżawy powierzchni użytkowej, zawartej w dniu [...] października 2015 r. na czas nieokreślony pomiędzy "[...]" z siedzibą w [...], jako dzierżawcą, a W. M., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: "[...]", jako wydzierżawiającym, firma "[...]" dzierżawiła od Skarżącej 2 m² powierzchni lokalu. "[...]" dokonała instalacji urządzenia [pic][...] nr [...] w lokalu "[...]". Zgodnie z pkt 4 przedmiotowej umowy, przedmiotem prowadzonej działalności na dzierżawionej powierzchni będzie pośrednictwo pieniężne, w tym przekazy realizowane od i do brokera instrumentów finansowych, działającego pod marką [...], za pomocą wolnostojącego kiosku z ekranem dotykowym oraz urządzenia do przyjmowania oraz wydawania banknotów lub monet. W umowie zawarto zapis, że działalność "[...]" jest prowadzona zgodnie z przepisami obowiązującego prawa.

W dniu 19 października 2017 r. dokonano oględzin zewnętrznych i wewnętrznych urządzenia o nazwie [...] nr [...], podczas których wewnątrz urządzenia ujawniono polskie pieniądze obiegowe w łącznej kwocie 855,00 zł (zgodnie z protokołem oględzin rzeczy z dnia [...] października 2017 r. nr [...]).

Dział Laboratorium Celno-Skarbowe Urzędu Celno-Skarbowego w [...] przeprowadził badanie urządzenia [...] nr [...], z którego w dniu 28 lutego 2018 r. sporządził sprawozdanie nr [...]. W trakcie badania stwierdzono, że do użytkowania urządzenia konieczny jest dostęp do [pic]Internetu. Ustalono, że na urządzeniu uruchamiany jest program [...] odpowiedzialny za wyświetlanie głównego menu z pięcioma ikonami: ikona z logiem operatorów telefonii komórkowych, ikona opisana jako "Kantor", ikona opisana jako "Internet", ikona opisana jako "Przelewy" i ikona opisana jako "[....]" oraz trzy okna przeglądarki internetowej. Podczas uruchamiania urządzenia i po jego uruchomieniu następuje wymiana danych pomiędzy programami na nim uruchomionymi, a serwerami o adresach IP: [...] oraz [...]. Adresy te są zgodne z adresami IP, z jakimi łączyły się urządzenia z oprogramowaniem [....], a na których przeprowadzono pełne badanie, polegające m.in. na rozgrywaniu gier w trybie rzeczywistym, w wyniku którego określono ich przebieg oraz charakter. Pomimo niemożności wykonania operacji przelania środków do systemu [...], grający ma możliwość wejścia do menu wyboru gier i dokonania wyboru gier, jednak bez możliwości ich rozgrywania.

W wyniku analizy dysku twardego zainstalowanego w przedmiotowym urządzeniu stwierdzono katalogi oraz pliki w nich zawarte, wykorzystywane w urządzeniach z oprogramowaniem [...], na których przeprowadzono pełne badanie obejmujące, m.in. rozgrywanie gier w trybie rzeczywistym. Ponadto, na podstawie plików tekstowych ustalono, że urządzenie funkcjonowało w okresie od 1 listopada 2015 r. do 3 listopada 2016 r. W okresie jego funkcjonowania dokonano łącznych wpłat na kwotę 59.070,00 zł oraz łącznych wypłat pieniężnych z urządzenia na kwotę 34.045,00 zł. Na urządzeniu w w/w okresie dokonywano operacji wpłat z wykorzystaniem akceptorów monet i banknotów oraz wypłat z wykorzystaniem wyrzutnika monet - hoppera. Wpłacone pieniądze były przekazywane do systemu [...] oraz wypłacane z systemu [...], co wskazuje na prowadzenie gier w systemie [...] w przedmiotowym okresie przez urządzenie [...] nr [...].

W związku ze sprawozdaniem z badań z dnia 28 lutego 2018 r., Naczelnik UCS w [...] zwrócił się pismem z dnia 2 lipca 2021 r. nr [...] do Działu Laboratorium Celno - Skarbowe Urzędu Celno - Skarbowego [pic]w [...] z prośbą o wyjaśnienie zasad funkcjonowania automatów typu [....], celem określenia charakteru gier rozgrywanych na urządzeniu [...] nr [...]. W odpowiedzi, Dział Laboratorium Celno-Skarbowe pismem z dnia 6 lipca 2021 r. nr [...] wyjaśnił, że urządzenia typu [...] działają według jednakowego schematu, który pozwala na stwierdzenie, że gry na urządzeniach typu [...]: są rozgrywane na urządzeniach elektronicznych; umożliwiają uzyskanie wygranych pieniężnych - realizacja wypłaty wygranej pieniężnej odbywa się za pośrednictwem wyrzutnika monet - tzw. hoppera; umożliwiają uzyskanie wygranych rzeczowych pozwalających na rozpoczęcie nowych gier przez wykorzystanie wygranych punktów otrzymanych w poprzednich grach; mają charakter losowy, zawierając tym samym w sobie element losowości, a otrzymywane wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli i zręczności grającego; umożliwiają rozgrywanie gier w trybie autostartu, czyli automatycznego rozgrywania gier bez udziału grającego oraz uruchamiane są poprzez zakredytowanie urządzeń przez grającego np. poprzez wprowadzenie monet do akceptorów monet lub banknotów do akceptora banknotów.

W wyniku dokonanych ustaleń stwierdzono, że rozgrywane na urządzeniach typu [...] gry o wygrane pieniężne i rzeczowe mają charakter losowy, zawierając jednoczenie element losowości, a otrzymywane wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli grającego. Tym samym gry prowadzone na tych urządzeniach zawierają się w definicji gier na automatach, określonej w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

W toku postępowania ustalono również, że w lokalizacji pod adresem ul. [...] w [...] miały miejsce czynności kontrolne w dniach 3 listopada 2016 r., 24 marca 2017 r., 8 czerwca 2020 r. oraz 18 lutego 2021 r., podczas których zatrzymano łącznie 14 automatów do gier.

Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] wszczął z urzędu wobec W. M., prowadzącej w dacie kontroli działalność gospodarczą pod nazwą: "[...]" w [...], postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Następnie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Naczelnik UCS dokonał włączenia do prowadzonego wobec Skarżącej postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej wymienionych w tym postanowieniu dokumentów.

Naczelnik UCS decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; dalej zwana w skrócie: "O.p."), art. 160 ust. 1 pkt 6 oraz art. 254 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1948 ze zm.; dalej zwana w skrócie: "p.w.KAS"), art. 2 ust. 3, ust. 4 i ust. 5, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 14 ust. 1, art. 23a ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 471 ze zm.; dalej zwana w skrócie: "u.g.h."), wymierzył W. M. prowadzącej w dniu kontroli działalność gospodarczą pod nazwą: "[...]" w [...] karę pieniężną wysokości 12 000 zł za urządzanie w lokalu "[...]" mieszczącym się przy ul. [...] w [...], tj. poza kasynem gry, gier na automacie o nazwie [...] nr [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła W. M., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W odwołaniu Skarżąca zarzuciła naruszenie art. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., art. 133 §1 O.p. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 u.g.h., a także naruszenie art. 121 § 1 i art. 122 O.p. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 u.g.h.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji.

W pierwszej kolejności DIAS wyjaśnił, że materialną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do 31 marca 2017 r., tj. obowiązującym w dacie ujawnienia zdarzenia prowadzącego do wymierzenia kary, przed zmianą dokonaną art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 88), która znacząco zmieniła treść w/w artykułu, w tym wysokość kar pieniężnych, przy jednoczesnym braku wprowadzenia w tym zakresie przepisów przejściowych.

Organ podkreślił, że w razie kolizji, czy w sprawie ma zastosowanie przepis dotychczasowy, czy nowy, przyjmuje się, że przepis dotychczasowy ma zastosowanie, jeżeli pod jego rządem powstał (zmienił się albo wygasł) stosunek prawny, którego treść została bezpośrednio wyznaczona przez ten przepis. W niniejszej sprawie w dniu 3 listopada 2016 r., tj. w dniu ujawnienia przez funkcjonariuszy celnych automatów do gier w lokalu, stan prawny i faktyczny dotyczący naruszenia przez Skarżącą zasad prowadzenia gier hazardowych został ukształtowany w całości przed wejściem w życie zmiany ustawy o grach hazardowych, a zatem Organ I instancji słusznie przyjął, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy u.g.h. w brzmieniu sprzed nowelizacji, gdyż przepis art. 89 u.g.h. w brzmieniu przed zmianą, jest względniejszy dla podmiotu urządzającego gry hazardowe.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że celem przeprowadzonego postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie było ustalenie, czy urządzenia o nazwie [....] nr [...] zainstalowane w skontrolowanej lokalizacji jest automatem w rozumieniu przepisów u.g.h., a w przypadku dokonania tego ustalenia - wymierzenie kary pieniężnej urządzającemu gry na tym automacie.

Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Ustawodawca poszerzył definicję "gry na automatach" wskazując w art. 2 ust. 5 u.g.h., że grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Z kolei w myśl art. 2 ust. 4 u.g.h., wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Każda z gier hazardowych musi być nacechowana losowością przynajmniej w minimalnym stopniu. Gra zawiera element losowy, o ile pozostawia pewien obszar dla grającego, do określonego działania albo zaniechania, od którego uzależniony jest częściowo wynik gry. Z w/w przepisów, wynika, że ich zakresy mogą się częściowo pokrywać, w zależności od spełniania innych elementów charakteryzujących gry na automatach, dlatego określone urządzenie mechaniczne, elektromechaniczne lub elektroniczne, w tym komputerowe, oferujące grę o charakterze losowym i jednocześnie umożliwiające uzyskanie wygranej, będzie odpowiadać także definicji automatu do gier z art. 2 ust. 3 u.g.h. DIAS podzielił stanowisko Organu I instancji w zakresie uznania, że zatrzymane w dniu 3 listopada 2016 r. w lokalu przy ul. [...] w [...], urządzenie o nazwie [...] nr [...] jest automatem do gier w rozumieniu przepisów u.g.h. Urządzenia typu [...] o budowie identycznej, jak zatrzymany typu "terminal internetowy", do prawidłowej pracy muszą być podłączone do sieci elektrycznej i połączone z Internetem. Urządzenia te łączą się za pośrednictwem aplikacji [...] z serwerami o różnych adresach IP, m.in. [...] i [...]. Urządzenia identyfikowane są poprzez adres MAC. Komunikowanie się urządzenia z zewnętrznymi serwerami, daje pełną kontrolę właścicielom urządzeń nad ich działaniem. Możliwość działania w/w urządzeń może zostać zablokowana po stronie serwera, uniemożliwiając np. przelanie środków do systemu [...], czy rozgrywanie gier na urządzeniach. Rozgrywane gry mają charakter losowy, zawierając tym samym w sobie element losowości, zatem ujawnione urządzenie [...] nr [...] było automatem do gier w rozumieniu u.g.h., na którym można było rozgrywać w celach komercyjnych gry mające charakter losowy i zawierające w sobie element losowości.

W ocenie DIAS, za urządzanie gry należy rozumieć realizowanie czynności, które w swoim efekcie doprowadziły do tego, że gra hazardowa faktycznie się odbywa, przy czym realizowanie nawet jednej z wielu czynności prowadzących finalnie do tego, że gra hazardowa miała miejsce, jest wystarczające do uznania osoby realizującej tę czynność za urządzającego grę. Organ II instancji uznał, że urządzanie gry na automatach stanowi ciąg pewnych czynności, z których każda przyczynia się bezpośrednio i w takim samym stopniu do tego, że gra się odbywa. Dlatego urządzającym gry na automatach poza kasynem w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. będzie osoba stwarzająca komuś odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach poza kasynem. Organ odwoławczy wyjaśnił, że Skarżąca może być uznana za urządzającego gry hazardowe. Z treści umowy dzierżawy, stanowiącej dowód w sprawie wynika, że "[...]" dzierżawi niewyszczególnioną część lokalu, w którym działalność gospodarczą prowadzi W. M., celem świadczenia usług pośrednictwa pieniężnego. Z tego tytułu W. M. nabyła prawo do udziału w zyskach w wysokości 40 % od sumy zrealizowanych przez urządzenie przekazów pieniężnych. Umowa zawarta przez Strony nazwana została "umową dzierżawy powierzchni". Dzierżawa uregulowana jest w przepisach Kodeksu cywilnego, a zatem interpretacja takiej umowy powinna być dokonywana z zastosowaniem reguł przewidzianych w prawie cywilnym. Poszczególne elementy umowy pozornie wskazują, że ma ona rzeczywiście taki charakter, skoro w zamian za swoje świadczenie, Strona uzyskała roszczenie o wypłatę czynszu. DIAS stwierdził, że ze sposobu realizacji opisywanej umowy wynika, że faktycznym zamiarem stron nie było zawarcie umowy dzierżawy, gdyż umowa dzierżawy jest rodzajem umowy o korzystanie z rzeczy lub praw, podobnie jak umowa najmu, użyczenia, czy też leasingu. Dzierżawa jest stosunkiem prawnozobowiązaniowym, podlegającym zasadzie swobody umów, mocą którego jedna jej strona (wydzierżawiający) udostępnia odpłatnie korzystanie z rzeczy albo praw. Przedmiotem dzierżawy mogą być m.in. rzeczy, w tym rzeczy ruchome i nieruchomości, czy też prawa majątkowe, o ile wskazane przedmioty dzierżawy posiadają właściwości umożliwiające obiektywnie korzystanie z nich i czerpanie korzyści (pożytków) przez dzierżawcę. DIAS stwierdził, że przedmiotem dzierżawy mogą być tylko takie rzeczy, których charakter dopuszcza przynoszenie przez nie pożytków. Zdaniem DIAS nie można uznać, że dzierżawa nieskonkretyzowanej, niewyszczególnionej w umowie, abstrakcyjnej części lokalu gastronomicznego, w którym działalność gospodarczą prowadzi inny podmiot może przynosić sama z siebie pożytki dzierżawcy. W ocenie Organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zgodnym zamiarem stron nie było zawarcie klasycznej umowy dzierżawy, uregulowanej przepisami art. 693 k.c., natomiast podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego, polegającego na połączeniu składników majątkowych, jakimi dysponowały strony kontraktu tj. lokalem użytkowym oraz urządzeniem do gier, które to współdziałanie umożliwiało uruchomienie gier na automatach w sposób dostępny dla ogółu, a więc ich "urządzanie" - w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.g.h. Dopiero to współdziałanie umożliwiło generowanie dochodu z organizacji gier na automatach. Powierzchnia rzekomo dzierżawiona była w dalszym ciągu integralną częścią pozostałej powierzchni lokalu, w ten sposób, że zarówno obsługa lokalu, jak i klienci mieli do niej bezpośredni dostęp. Strona bezpośrednio partycypowała w zyskach z nielegalnie urządzanych gier na automatach. Wysokość miesięcznego wynagrodzenia za tzw. dzierżawę powierzchni użytkowej lokalu, uzależniona była bezpośrednio od uzyskanych przychodów z danego automatu i wynosiła 40% przychodów w miesięcznym okresie rozliczeniowym. W. M. czerpała wymierne korzyści nie tylko w postaci 40% sumy przychodów uzyskanych z eksploatacji automatów, ale również niewymierne, przekładające się w dalszej kolejności na wymierne, w postaci pozyskania nowej grupy klientów baru, tj. osób grających na automatach. DIAS uznał, że Skarżąca brała aktywny udział w tworzeniu warunków gry na automacie do gier, w tym jako dysponent lokalu miała wyłączny i bezpośredni wpływ na czas udostępniania automatów graczom.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie W. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celno – Skarbowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] i umorzenie postępowania; o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych; o przeprowadzenie rozprawy oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że Skarżąca była urządzającą gry na automatach i wymierzenie jej kary pieniężnej; art. 133 § 1 O.p. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 u.g.h., poprzez skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.; naruszenie art. 121 § 1 i art. 122 O.p. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 u.g.h., poprzez niepodjęcie przez Organ wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do Organu, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że Skarżąca jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry w sytuacji, gdy podmiot ten jedynie wynajmował niewielką powierzchnię w lokalu gdzie prowadził lokal gastronomiczny.

W ocenie Skarżącej zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie są prawidłowe i naruszają prawo, a ponadto wymierzona kara jest niesprawiedliwa.

Skarżąca podniosła zarzut przedawnienia nałożenia kary, gdyż automaty zostały ujawnione w dniu 3 listopada 2016 r., a od ich ujawnienia minęło 5 lat. Ponadto ponownie wskazała, że automaty nie były jej własnością, nie uzyskiwała z nich żadnych dochodów. Automaty były własnością osób, którym udostępniała niewielką część powierzchni lokalu, na podstawie umowy najmu. Umowa ta dotyczyła wyłącznie udostępnienia części należącego do Skarżącej lokalu, w którym prowadzi swoją działalność gospodarczą (gastronomiczną). Podniosła, że nie brała udziału w urządzaniu gier na tych automatach, a także się nimi nie zajmowała.

Skarżąca powołała się na wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, a ponadto wyjaśniła, że na podstawie wskazanego orzecznictwa oraz stanu faktycznego sprawy nie można uznać, że była odpowiedzialna za prowadzenie gier hazardowych na terenie prowadzonego przez nią lokalu. Za małą kwotę pieniężną wynajmowała niewielką powierzchnię podmiotom, które zarządzały i zajmowały się tymi automatami. Przytoczone orzecznictwo wskazuje, że oddanie przez Skarżącą niewielkiej części powierzchni użytkowej nie jest przesłanką do uznania jej za odpowiedzialnego prowadzenia gier hazardowych poza kasynem. Znajdujące się na wynajętej powierzchni automaty do gier nie stanowiły głównej atrakcji lokalu, nie przyczyniły się one również do zwiększenia przychodów lokalu.

Końcowo podniosła, że nie zajmowała się prowadzeniem gier hazardowych, w związku z czym bezzasadnym jest kierowanie przez organ podatkowy decyzji do Skarżącej, jako podmiotu prowadzącego gry hazardowe, a także zarzuciła, że Organy obu instancji nie uwzględniły argumentacji przytoczonej przez nią w wyjaśnieniach i składanych pismach, nie wzięły pod uwagę treści umowy najmu zalegającej w aktach sprawy, zatem nie można uznać, że Organy podjęły wszelkie działania niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi, a także wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia prawa do nałożenia przez organ kary pieniężnej z tytułu urządzania gry na automatach poza kasynem gry. W kwestii przedawnienia terminu do wydania decyzji nakładającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry należy zastosować przepis art. 189g § 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie, kontrola w wyniku której w lokalu wydzierżawionym w części przez Skarżącą firmie "[...]" ujawniono urządzanie gier na automatach (należących do dzierżawcy), miała miejsce w dniu 3 listopada 2016 r., zatem termin przedawnienia upływał w dniu 3 listopada 2021 r., natomiast decyzja została wydana w dniu [...] października 2021 r., a zatem ustawowy termin na wymierzenie kary został zachowany. W pozostałym zakresie podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1877/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga została oddalona w całości, bowiem nie okazała się uzasadniona w żadnym obszarze podniesionych w niej aspektów.

W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stan faktyczny sprawy został ustalony przez Organy obu instancji w sposób odpowiadający zasadzie prawdy materialnej wyrażonej w art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., dzięki czemu mógł on stanowić podstawę dla ich działań orzeczniczych, konkretyzujących przepisy prawa materialnego. Sąd nie dostrzegł błędów w subsumpcji zastosowanych wobec skarżącej regulacji ustawy o grach hazardowych.

Przepisami zastosowanymi wobec skarżącej strony są unormowania u.g.h. oraz przepisy O.p. Zdaniem Organów, W. M. zapewniła i stworzyła odpowiednie warunki do urządzania gier hazardowych, zatem przyjęły że w/w urządzała gry na automacie poza kasynem gry, za co przepisy prawa przewidują sankcje administracyjną w postaci kary pieniężnej. Kwestia ta ma kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości działań orzeczniczych DIAS, bowiem treść art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wymaga jednoczesnego zaistnienia następujących okoliczności :

1) stwierdzenia urządzania gier na automacie w rozumieniu art. 2 ust. 3, 4, 5 u.g.h.,

2) wskazanie podmiotu urządzającego gry na automacie,

3) ustalenie urządzania gry na automacie miało miejsce poza kasynem.

Powstanie tych okoliczności będzie aktualizować kompetencje organu KAS polegającą na nałożeniu na urządzającego gry na automacie poza kasynem kary pieniężnej. Jej wysokość według stanu prawnego mającego zastosowanie wobec skarżącej z uwagi na datę ujawnienia czynu wynosiła 12 000 zł, co wynikało z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. Artykuł 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym dnia 3 listopada 2016 r. jest w zakresie wymiaru kary łagodniejszy dla strony, stąd jego zastosowanie w sprawie ocenić należało jako prawidłowe z uwagi na zasady rządzące procesami nakładania sankcji administracyjnych. Należy też przypomnieć w tym miejscu, że ujawnienie popełnionego przez stronę deliktu miało miejsce w trakcie zleconych przez prokuraturę czynności procesowych dnia 3 listopada 2016 r. Nie został więc naruszony przepis art. 189g § 1 K.p.a., który stanowi: Administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Zaskarżona do WSA decyzja DIAS została wydana dnia [...] października 2021 r., czyli niewątpliwie przed upływem 5 lat od dnia wykrycia przez KAS naruszenia prawa. Zatem zarzut naruszenia tej regulacji podany w skardze nie okazał się uzasadniony, a Organy nie utraciły w skutek upływu czasu zdolności do nałożenia na stronę kary pieniężnej.

Nie budzi wątpliwości Sądu sposób wykazania podstawowej przesłanki uzależniającej nałożenie kary w postaci charakteru gry na automacie. Organy oparły swe decyzję o nałożeniu kary na wynikach sprawozdania z badań urządzenia do rozgrywania gier o nazwie [...] nr [...], które zostało przeprowadzone przez Laboratorium Celno – Skarbowe Urzędu Celno – Skarbowego w [...] w dniach 12 -28 lutego 2018 r. Urządzenie to znajdowało się w lokalu o nazwie [...] w [...] przy ul. [...], należącym do skarżącej strony. Na podstawie tych ustaleń wywiedziono w sposób prawidłowy, iż w/w urządzenie umożliwia uzyskiwanie wygranych pieniężnych i rzeczowych, zaś gry te zawierają w sobie charakter losowy, wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli grającego. Tym samym, gry o jakich mowa odpowiadają desygnatom definicji ustawowej gry na automacie określonej w art. 2 ust. 3 u.g.h. Natomiast możliwość rozpoczęcia rozgrywania kolejnych nowych gier z tytułu uzyskanych punktów wypełnia cechy wygranej rzeczowej określonej w art. 2 ust. 4 u.g.h.

Skarżąca zarówno w toku zakończonego postępowania jak i przed WSA kwestionuje przede wszystkim to, że została uznana za podmiot urządzający gry na automacie. Stara się więc podważyć twierdzenie DIAS o zaistnieniu kolejnej przesłanki umożliwiającej wyciągnięcie wobec niej sankcji administracyjno - prawnej. Argumentacja skarżącej w tym zakresie nie jest przekonująca wobec niebudzących wątpliwości działań wyjaśniających Organów KAS.

Otóż funkcjonariusze celni Urzędu Celnego w [...] ujawnili w lokalu skarżącej 5 urządzeń do gier. Organy przeprowadziły dowód z umowy dzierżawy powierzchni użytkowej z dnia [...] października 2015 r. zawartej pomiędzy spółką [...] z siedzibą w [...] a W. M. prowadzącą działalność gospodarczą o nazwie "[...]" (karta akt administracyjnych o nr 156). Wydzierżawiający zobowiązał się wydzierżawić dla potrzeb swej działalności gospodarczej powierzchnię 2 m² w lokalu przy ul. [...] w [...], w którym znajdowały się urządzenia do rozgrywania gier, w tym istotne dla sprawy urządzenie [...] o nr [...].

Znajduje potwierdzenie w treści tej umowy ustalenie Organów obu instancji, iż wydzierżawiająca lokal zobowiązała się wobec dzierżawcy do identyfikowania podejrzanych zachowań klientów kiosku, sprawdzenia tożsamości podejrzanych klientów, raportowania tożsamości oraz transakcji przez nich wykonywanych na specjalnych formularzach dostarczonych przez Spółkę, identyfikowania klientów realizujących transakcje powiązane o łącznej kwocie przewyższającej równowartość 1000 EUR, sprawdzenia tożsamości klientów realizujących takie transakcje i raportowania tych tożsamości oraz charakteru transakcji na specjalnych formularzach dostarczone przez Spółkę. Zobowiązano się także do weryfikowania wieku osób korzystających z kiosku, aby korzystały z niego wyłącznie osoby pełnoletnie. W realizowaniu tych czynności, które miały przeciwdziałać praniu brudnych pieniędzy, miały uczestniczyć obok wydzierżawiającego lokal, również cała obsługa lokalu, w którym Spółka umieściła swoje urządzenia do rozgrywania gier. Nie ulega też wątpliwości, iż w myśl postanowień pkt 7 tej umowy wysokość czynszu została ustalona w sposób zmienny, jako procent od zrealizowanych przez urządzenie przekazów pieniężnych, na dość wysokim i jednocześnie niestandardowym poziomie 40% uzyskanych przychodów w rozliczeniach prowadzonych w okresach miesięcznych.

Zdaniem Sądu wbrew twierdzeniom skargi skarżąca aktywnie uczestniczyła w procederze urządzania gier hazardowych, o czym świadczą następujące okoliczności; po pierwsze na mocy umowy dzierżawy zobowiązała się do współdziałania z właścicielem automatów do realizowania wdrożonych przez niego procedur zakładających m.in. identyfikowanie zachowań klientów kiosku, sprawdzenia tożsamości i raportowania o dokonywanych transakcjach. W ramach tych obowiązków mieściło się zweryfikowanie wieku osób korzystających z automatu. Wszystkie z przyjętych obowiązków miały ułatwiać właścicielowi automatu prowadzenie nielegalnej działalności, czyli prowadziły one do współdziałania z nim w organizacji nielegalnego procederu. Wyłożone obowiązku wydzierżawiającego nie są typowe dla tego rodzaju stosunków cywilnoprawnych wpisując się w pojęcie urządzania gier na automatach. Po drugie, czynsz z tytułu dzierżawy został uzależniony od pracy automatu i uzyskiwanych przez właściciela przychodów. Należy przypomnieć, iż wysokość czynszu została określona procentowo na poziomie 40% od zrealizowanych przez urządzenie przekazów pieniężnych w okresach miesięcznych. Jedna z wystawionych faktur opiewała na kwotę aż 2306 zł (tj. faktura z [...] marca 2016 r.), co przy uwzględnieniu powierzchni wydzierżawionego lokalu ocenić należy za wynagrodzenie co najmniej niestandardowe w tego rodzaju stosunkach obligacyjnych. Po trzecie, Sąd zwrócił uwagę też na to, że lokal w którym umieszczono kiosk nosił nazwę typową dla miejsc oferujących możliwość rozegrania gry na automatach w postaci nazwy : [...]. Kwestia ta nie może zostać pominięta bowiem tego rodzaju nazwy są powszechnie kojarzone z grami na automatach. Użyta przez skarżącą nazwa lokalu nie była przypadkowa i niewątpliwie wpływała na zainteresowanie klientów rozgrywaniem gier hazardowych na automatach w tym właśnie miejscu w [...].

Sąd potwierdza ustalenia organów obu instancji, iż strona bezpośrednio partycypowała w zyskach z nielegalnego urządzania gier na automatach, a dowodem na to są faktury znajdujące się w aktach sprawy. Uzyskiwane dochody znacznie przekraczały kwoty czynszu, jakie można uzyskać za wynajęcie 2 m2 powierzchni lokalu użytkowego.

Jak słusznie podkreśla organ KAS, posiadanie statusu właściciela automatu nie stanowi w świetle przepisów u.g.h. przesłanki koniecznej do uznania określonego podmiotu za urządzający gry na automacie. Dlatego nietrafne są zastrzeżenia skarżącej podkreślające, iż była podmiotem wyłącznie wydzierżawiającym niewielką powierzchnię lokalu. Oddanie do korzystania tej powierzchni wraz z okolicznościami towarzyszącymi o jakich mowa wyżej nakazywało uznać, że skarżąca uczestniczyła w nielegalnym procederze organizowania gier na automatach. Powołane przez skarżącą argumenty oraz stosowne orzecznictwo nie osłabiają znaczenia zebranych dowodów oraz nie odbierają DIAS kompetencji do nałożenia na stronę dotkliwej kary pieniężnej. Strona winna mieć świadomość znaczenia konsekwencji swych działań, skoro jak słusznie podniósł pełnomocnik Organu, była już karana finansowo za analogiczne zachowania w przeszłości (zob. prawomocny wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 17 kwietnia 2018 r. o sygn. II SA/Rz 300/18, CBOSA).

Podsumowując powyższe ustalenia faktyczne i prawne stwierdzić z całą mocą należało, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały jakiekolwiek podstawy do odmowy zastosowania w stosunku do skarżącej art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. To zaś oznacza, że wymierzenie kary w wysokości określonej art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. było w pełni uzasadnione. Sąd działając poza zarzutami skargi nie dostrzegł w działaniach Organów takich uchybień, które musiałyby skutkować jej uwzględnieniem na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. Zatem decyzja DIAS jako legalna procesowo i materialnie winna pozostać w obrocie prawnym.

Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.