Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 202/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 19 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 22 lutego 2024r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 22 lutego 2024 r. Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 4 pkt 22, art. 7a, art. 11a, art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm., dalej: u.t.d.), lp. 5.11.1, lp. 6.3.3 zał. nr 3 do u.t.d., art. 26, art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 PEiR w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28.02.2014 r., s. 1, dalej: rozporządzenie 165/2014), art. 2 rozporządzenia PEiR (UE) 2020/1054 z dnia 15 lipca 2020 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących maksymalnego dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, minimalnych przerw oraz dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w odniesieniu do określania położenia za pomocą tachografów (Dz. Urz. UE L Nr 249, s. 1), art. 7, art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 PEiR z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006 r.), po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. w [...] od decyzji L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego ([...]WITD) z 15 września 2023 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wys. 3.100 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

GITD wydał ww. decyzję przyjmując następujący stan faktyczny i prawny.

[...]WITD nałożył ww. decyzją z 15 września 2023 r. na [...] sp. z o.o. w [...] karę pieniężną w wys. 3.100 zł w wyniku stwierdzenia naruszeń polegających na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas do mniej niż 30 minut oraz posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą. Naruszenia te stwierdzono 11.06.2023 r. podczas kontroli drogowej w punkcie kontrolnym autostrady [...], w okolicy . [...], gdzie zatrzymano zestaw pojazdów składających się z pojazdu marki [...] nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] nr rej. [...] Pojazdem kierował Ł. G., wykonując międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z Polski do [...], co utrwalono w protokole kontroli tego dnia. Z powodu powyższym naruszeń [...]WITD naruszył administracyjną karę pieniężną w kwocie 3.100 zł.

W odwołaniu od tej decyzji spółka podniosła, że nie miała wpływu na działanie kierowcy, który samodzielnie podjął decyzję o korzystaniu w czasie jazdy z karty innego kierowcy, co potwierdził w czasie kontroli oraz oświadczeniu z 11.06.2023 r. Dlatego wniosła o umorzenie postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Strona dodała, że sprawuje w sposób prawidłowy nadzór nad kierowcami oraz zapewnia właściwą organizację pracy. W dowód tego przesłała wydruk składników wynagrodzenia kierowcy Ł. G.. Wskazano, iż kierowca ten pracuje w spółce od 7 lat, posiada stosowne szkolenia i uprawnienia oraz pozytywnie przeszedł badania w celu stwierdzenia braku przeciwwskazań psychologicznych i zdrowotnych do kierowania pojazdami. Błędnie zatem - zdaniem strony – [...]WITD uznał, że przedsiębiorca nie wykazał się dbałością w nadzorze nad pracą kierowcy.

GITD utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (jak wskazano na wstępie) przywołał przepisy art. 92a ust. 1, 3 i 7, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1, art. 4 pkt 22 lit. b) i h) u.t.d., by następie wskazać, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 K.p.a., albowiem kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 u.t.d., które to przepisy łącznie z zał. nr 3 do u.t.d. określają w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów u.t.d. Organ nie ma więc możliwości miarkowania kar pieniężnych, a zatem regulacje art. 189d K.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a. nie ma zastosowania. Zastosowania nie znajdzie też art. 189e oraz art. 189f K.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te regulują przepisy odrębne – art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. oraz art. 92b ust. 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 K.p.a. w tym zakresie daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa K.p.a.

Organ odwoławczy powołując jako podstawę prawna rozstrzygnięcia przepisy art. 7 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 oraz lp. 5.11.1 zał. nr 3 do u.t.d. wskazał, że na podstawie analizy danych cyfrowych pobranych w toku kontroli z karty kierowcy stwierdzono, iż kierowca Ł. G. 8.06.2023 r. od godz. 16:12 do godz. 20:53 prowadził pojazd przez 4 godz. i 36 min. Brak przerwy w wymiarze minimum 45 minut. Przerwa ta nie została podzielona według art. 7 akapit drugi rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Normę 4 godz. 30 min. przekroczono o 6 min. w toku kontroli nie okazano dokumentu uzasadniającego odstąpienie od norm czasu prawy. Należało więc z tytułu naruszenia lp. 5.11.1. zał. nr 3 do u.t.d. nałożyć karę w wys. 100 zł.

Odnośnie naruszenia polegającego na posługiwaniu się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą organ przywołał treść art. 34, art. 26 ust. 5 i art. 27 rozporządzenia nr 165/2014 oraz lp. 6.3.3. zał. nr 3 do u.t.d., by wyjaśnić, że w toku kontroli 11.06.2023 r. kierowca Ł. G. używał karty kierowcy należącej do A. D.. Pouczony o odpowiedzialności karnej zeznał zaś, że tego dnia ok. godz. 20:11 włożył do tachografu kartę swego kolegi - kierowcy A. D. (nr [...]), którą od niego pożyczył. O tej godzinie wyjechał z m. P. i na karcie kolegi dojechał do m. [...], gdzie został zatrzymany przez inspektora. Dodał, że cudzej karty używał po raz pierwszy. Karę wymierzono zgodnie z lp. 6.3.3. zał. nr 3 do u.t.d. w kwocie 3.000 zł.

GITD odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że art. 92c u.t.d. nie ma zastosowania do błędnych zachowań kierowcy. w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, niezależnie od tego czy są nimi osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne, którym prawo przypisuje podmiotowość prawną, działanie osób, przy pomocy których podmioty te prowadzą działalność gospodarczą (w tym wypadku kierowców) jest działaniem tychże podmiotów. Jeżeli więc kierowca w ramach swoich obowiązków pracowniczych lub umownych dopuścił się naruszeń przepisów prawa to podmiot będący dla tego kierowcy pracodawcą lub zleceniodawcą ponosi odpowiedzialność administracyjną zgodnie z przepisami zał. nr 3 do u.t.d. Okoliczności, które mogą spowodować zwolnienie się z ww. odpowiedzialności muszą mieć charakter czysto zewnętrzny, wyodrębniony od działań przedsiębiorcy. Współczesne rozwiązania teleinformatyczne pozwalają w sposób stały kontrolować zachowanie kierowcy na drodze, a jako profesjonalny podmiot prowadzący działalność transportową powinien dołożyć szczególnej staranności w sprawowaniu ciągłego nadzoru nad kierowcami.

Organ nie podzielił też stanowiska spółki o braku jej winy w naruszeniach popełnionych przez jej kierowcę. Wskazał, iż odpowiedzialność z ww. tytułów jako administracyjna ma charakter odpowiedzialności niezależnej od winy w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, a powstałym skutkiem. To strona ponosi odpowiedzialność administracyjną za stwierdzone podczas kontroli naruszenia. Przedsiębiorca zobowiązany jest do kompleksowego sprawowania nadzoru na każdym etapie pracy kierowcy, a nie tylko na etapie zatrudnienia. Fakt, iż kierowca posiadał wymagane uprawnienia nie wyczerpuje odpowiedzialności przedsiębiorcy w zakresie nadzoru nad kierowcą. To, iż skorzystał z karty innego kierowcy dowodzi, że nie został on właściwie przeszkolony i zaznajomiony z konsekwencjami nieprzestrzegania przepisów prawa.

Zdaniem organu strona winna była upewnić się, czy kierowca wykonujący przewozy na jej rzecz prawidłowo zrozumiał obowiązujące w tym zakresie przepisy i czy stosuje się do nich w trakcie wykonywania transportu. Właściwy system kontroli i nadzoru w przedsiębiorstwie strony doprowadziłby do ujawnienia faktu wykonywania przez kierowców transportu z naruszeniem przepisów z zakresu norm czasu pracy. Przedsiębiorca powinien każdorazowo sprawdzać pojazd przed wysłaniem kierowcy w zadanie przewozowe i mieć kontakt telefoniczny z kierowcą, który znajduje się w trasie. Strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Brak jest więc podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. To bowiem strona powinna udowodnić okoliczności, które stanowiłyby podstawę zastosowania tego przepisu.

[...] sp. z o.o. wnosząc do Sądu skargę na powyższą decyzję GITD zarzuciła organowi naruszenie:

- przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez nieustalenie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy polegające na nieuwzględnieniu wyjaśnień strony i kierowcy Ł. G. o samowolnym podjęciu decyzji o użyciu karty kierowcy kolegi,

- przepisów prawa materialnego poprzez nieprawidłową wykładnię art. 92c ust. 1 i 2 u.t.d. i ich niezastosowanie, a także niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a zwłaszcza, w jaki sposób przedsiębiorca miał wpływ na powstanie naruszenia w sytuacji, kiedy to kierowca samodzielnie prowadzi pojazd i trudno o osobisty nadzór pracodawcy,

- błędne niezastosowanie art. 189 § 1 pkt 1 K.p.a..

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, a także zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi podniesiono, że strona w toku postępowania wyjaśniła, iż zapewniła właściwą organizacje pracy w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych. Potwierdzeniem tego było wyjaśnienie kierowcy już w trakcie kontroli, że sam, podjął decyzje o użyciu karty. Ta zaś nie była wcześniej używana przez tego kierowcę, a tym samym skarżącą. Strona przesłała oświadczenie kierowcy z 26.06.2023 r. odnośnie powyższego. Zastosowanie winien więc znaleźć art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Wskazując, że spółka przesłała wydruk składników wynagrodzenia pracownika – kierowcy Ł. G. na potwierdzenie prawidłowych zasad wynagradzania wskazano, że winno się zastosować art. 92b ust. 1 u.t.d. Nadto powtórzono rozważania zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej: P.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając skargę w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że ustalony przez organy Inspekcji Transportu Drogowego stan faktyczny w sprawie nie budził wątpliwości. Mianowicie, podczas kontroli drogowej przeprowadzonej 11 czerwca 2023 r. w punkcie kontrolnym autostrady [...] zatrzymano zestaw pojazdów składających się z pojazdu marki [...] nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] nr rej. [...], którym kierował Ł. G., wykonując międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z Polski do [...]. Stwierdzono, że dwa naruszenia. Pierwsze z nich polegało na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas do mniej niż 30 minut, albowiem kierowca Ł. G. 8 czerwca 2023 r. od godz. 16:12 do godz. 20:53 prowadził pojazd przez 4 godz. i 36 min. Drugie naruszenie polegało na posługiwaniu się przez kierowcę Ł. G. w toku kontroli 11.06.23023 r. kartą kierowcy, która nie była jego własną kartą, lecz kartą kierowcy A. D..

W ocenie Sądu organy ITD dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego w zakresie stwierdzonych naruszeń do obowiązujących przepisów prawa, które przewidują pieniężne kary administracyjne z tytułu stwierdzonych naruszeń.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Suma tego rodzaju kar , nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (art. 92a ust. 3 u.t.d.). Przepis art. 92a ust. 7 u.t.d. przewiduje, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do ustawy.

Zgodnie z lp. 5.11.1. załącznika nr 3 do u.t.d. przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas do mniej niż 30 minut sankcjonowane jest karą w wys. 100 zł.

Jednocześnie należy zważyć, co wyjaśnił prawidłowo GITD w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wśród obowiązków lub warunków przewozu drogowego, które winien przestrzegać podmiot wykonujący przewóz drogowy przepis art. 4 pkt 22 u.t.d. wymienia obowiązki i warunki wynikające z rozporządzenia WE nr 561/2006 (lit. b) oraz rozporządzenia PEiR (UE) nr 165/2004 (lit. h). W myśl art. 7 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 po okresie prowadzenia pojazdu trwającym cztery i pół godziny kierowcy przysługuje ciągła przerwa trwająca co najmniej czterdzieści pięć minut, chyba że kierowca rozpoczyna okres odpoczynku. Przerwę tę może zastąpić przerwa długości co najmniej 15 minut, po której nastąpi przerwa długości co najmniej 30 minut, rozłożone w czasie w taki sposób, aby zachować zgodność z przepisami akapitu pierwszego.

W świetle powyższych regulacji kierowca Ł. G. zobowiązany był do przerwy w prowadzeniu pojazdu po 4 godz. i 30 min. jazdy. Tymczasem, jak ustalono na podstawie danych cyfrowych pobranych w roku kontroli z karty kierowcy, prowadził on w dniu 8.06.2023 r. pojazd bez przerwy od godz. 16:12 do godz. 20:53, tj. 4 godziny i 36 minut. Tym samym przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 6 minut, a zatem o mniej niż 30 minut. Jednocześnie z protokołu kontroli z 11.06.2023 r. wynika, że kierowca nie okazał dokumentu uzasadniającego odstąpienie od norm czasu pracy. Trafnie więc naruszenie to zakwalifikowano wedle stawki kary określonej w lp. 5.11.1 zał. nr 3 do u.t.d. i wymierzono karę w kwocie 100 zł.

Co do drugiego z naruszeń organy ITD wyjaśniły prawidłowo, że zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia PEiR (UE) nr 165/2014 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów lub jest konieczne do wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Karta kierowcy jest imienna. Kierowca może posiadać nie więcej niż jedną ważną kartę kierowcy i jest uprawniony do posługiwania się jedynie jego własną imienną kartą kierowcy. Kierowca nie może posługiwać się kartą uszkodzoną lub kartą, której okres ważności upłynął (art. 27 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia).

Za naruszenia powyższych regulacji określonych jako posługiwanie się przez kierowcę karty kierowcy, która nie jest jego własną kartą przepis lp. 6.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. przewiduje karę pieniężną w kwocie 3.000 zł. Zważywszy, że bezspornie w sprawie ustalono, że pracownik skarżącej spółki - kierowca Ł. G. w dniu kontroli tj. 11.06.2023 r. posługiwał się nie swoją kartą kierowcy, lecz kierowcy A. D., trafnie nałożono na spółkę karę za omawiane naruszenie.

Sąd podziela również ocenę organu odwoławczego o nieziszczeniu się w sprawie przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 u.t..d., wyłączających odpowiedzialność

Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, tj. 1) art. 189a § 1 K.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 K.p.a. a contrario oraz art. 189f K.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów K.p.a dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa) pomimo, ze kary pieniężne w u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, a w efekcie nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu w sytuacji, w której waga zarzucanego naruszenia jest znikoma.

Zakres stosowania przepisów Działu IVa K.p.a. "Administracyjne kary pieniężne" wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się. Z powyższego jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a kpa, t. 7, w: Komentarz aktualizowany do Kpa, LEX/el. 2021).

Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że oczekiwanie skarżącego co do zasadności zastosowania art. 189f § 1 K.p.a. nie może być uznane za usprawiedliwione. W sprawie nie zaktualizowały się bowiem określone art. 189a § 2 K.p.a. przesłanki zastosowania instytucji, o której mowa w art. 189f K.p.a. Z przepisów odrębnych w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c u.t.d. wynika bowiem, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa K.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f K.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się (por. wyrok NSA z 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 847/20, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f K.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a – jak podkreślono na wstępie – dla przyjęcia, że przepisy działu IVa K.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a K.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyroki NSA: z 28 września 2021 r., sygn. II GSK 717/21, z 15 września 2022 r., sygn. akt II GSK 689/21, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedstawionych powodów w sprawie nie mogło dojść do naruszenia art. 189f K.p.a., który nie znajdował zastosowania.

Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d.

Pierwszy z powyższych przepisów przewiduje, że nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006,

b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014,

c) Umowy AETR,

d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Powszechnie akceptowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, a wyrażony przez organ odwoławczy, pogląd, że w ramach przepisu art. 92b ust. 1 u.t.d., który odnosi się do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, nie mieszczą się jednak przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, użycie karty innego kierowcy (por. wyrok NSA z 25 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1027/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie kierowca skarżącej spółki posługiwał się kartą innego kierowcy nie można uznać, że popełnił ów delikt administracyjny samodzielnie, a skarżąca jako podmiot wykonujący przewóz drogowy nie ponosi z tego tytułu odpowiedzialności. Nie świadczy o dobrej organizacji i dyscyplinie pracy w przedsiębiorstwie skarżącej okoliczność, że kierowca zatrudniony w nim od 7 lat dopuszcza się tego rodzaju zachowania, nawet jeżeli – jak skarżąca twierdzi – dopuścił się tego jednokrotnie. Również przedłożony przez stronę dowód w postaci "przeliczenia miesięcznej karty pracownika Ł. G." za maj 2023 r. nie zdejmuje odpowiedzialności za powyższe naruszenia ze skarżącej. Ów dowód wskazuje jedynie, jakie są składniki wynagrodzenia ww. kierowcy.

Zważywszy, że ustawodawca nie definiuje pojęcia "właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów" należy w tym zakresie posiłkować się wytycznymi określonymi w art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 561/2006. Ów przepis wskazuje, że przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Tym samym należy uznać, że to podmiot wykonujący transport ma zapewnić właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, a nie jedynie stworzyć warunki do przestrzegania przez kierowców czasu pracy.

Okoliczność, że kontrolowany kierowca posiadał odpowiednie uprawnienia, szkolenia i aktualne badania o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami, nie świadczy jeszcze o faktycznie prawidłowej dyscyplinie w przedsiębiorstwie skarżącej. To bowiem od faktycznie sprawowanego nadzoru i bieżącej rzetelnej kontroli kierowców sprawowanych przez odpowiedzialne za to w skarżącej spółce osoby zależy, czy kierowcy przestrzegają norm czasu pracy, w tym odnośnie posługiwania się własnymi kartami kierowcy. Dowody przedstawione przez stronę nie wskazują zaś, by taki nadzór i kontrolę w sposób dbały w spółce sprawowano, a także by realnie piętnowano w sposób dotkliwy dla zatrudnianych kierowców naruszenia, do jakich w sprawie doszło.

Organy również trafnie uznały, że nie można było przyjąć stosownie do art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Regulacja tego przepisu ma charakter wyjątkowy i dotyczy sytuacji ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.

W sytuacji, w której każdy przewoźnik działa w oparciu o tożsame przepisy i związane z nimi obowiązki, nie może skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności w przypadku, gdy pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Gdyby przyjąć stanowisko skarżącej przedstawiane za trafne, przepis kreujący odpowiedzialność przewoźnika praktycznie nie miałby zastosowania, ponieważ kierowcy wykonują przewóz samodzielnie i to w następstwie ich bezpośrednich działań lub zaniechań dochodzi do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, za którą ponoszą odrębną odpowiedzialność.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06 podkreślił, że regulacje zawarte w u.t.d. zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, czy to na zasadzie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia. Niezależnie od formy zatrudnienia (stosunek pracy, umowa zlecenie, czy samozatrudnienie) kierowca wykonuje tylko jedną z czynności składowych ogółu działań stanowiących transport drogowy, natomiast przedsiębiorca (a także osoba w jego imieniu zarządzająca transportem) odpowiada za całość tych działań. Na przedsiębiorcę spada więc odpowiedzialność za skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu swej działalności się posługuje, niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego go z taką osobą.

Przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzonych naruszeń właściwych środków dyscyplinujących (por. wyrok NSA z 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 734/18, publ. j.w.). Dla uwolnienia się podmiotu wykonującego przewóz drogowy od odpowiedzialności wymagane jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: braku wpływu tego podmiotu na powstałe naruszenie oraz niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, które do powstania naruszenia doprowadziły. Niezbędne jest spełnienie tych dwóch przesłanek, by postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie zostało wszczęte, a wszczęte umorzone (por. wyrok NSA z 23 września 2021 r., II GSK 611/21, publ. j.w.). Dokonując wykładni tego przepisu wskazuje się, że warunkiem zwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej jest nie tylko brak możliwości przewidzenia zdarzeń i okoliczności powodujących naruszenie, ale ponadto wystąpienie jednocześnie braku wpływu na powstanie naruszenia. W konsekwencji więc wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym on się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest działaniem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błąd w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem w normujących tę sferę przepisach ujęta w sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego (por. wyroki NSA z 20 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 399/15 i 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 133/15). Jednocześnie w orzecznictwie podkreśla się, że ciężar wykazania okoliczności wynikających z art. 92c ust. 1 u.t.d. spoczywa na przewoźniku. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej, jak zasadnie wskazały organy obu instancji, nie jest wystarczające wykazanie przez przedsiębiorcę braku winy, lecz wymagane jest pozytywne udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstania naruszenia prawa.

Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaakceptowania skutków, tj. przerzucenie odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na jego kierowców, a tym samym, uniemożliwiłaby realizacje celów u.t.d. W konsekwencji więc wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy, w sytuacji gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym on się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest działaniem nadzwyczajnym, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników.

W związku z powyższym niezasadne są zarzuty skarżącej spółki dotyczące naruszenia przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., albowiem GITD prawidłowo przyjął, że przedsiębiorca powinien każdorazowo sprawdzać pojazd przed wysłaniem kierowcy z zadaniem przewozowym i mieć kontakt telefoniczny z kierowcą przez cały czas, kiedy znajduje się on w trasie. W rezultacie winien mieć pod kontrolą czas pracy kierowcy. Równocześnie trudno uznać fakt posługiwania się przez kierowcę kartą innego, za okoliczność niemożliwą do przewidzenia, a tym samym podjęcia działań ze strony przedsiębiorcy zapobiegającym takim naruszeniom, np. poprzez kontrolę faktycznego czasu pracy kierowcy, uwzględniając przebyte trasy w ramach realizacji zleconego przewozu rzeczy. Jeżeliby w przedsiębiorstwie skarżącej spółki takie kontrole miały miejsce, a kierowcy odpowiadali materialnie za tego rodzaju naruszenia, skarżąca miałaby realną możliwość wykazania, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Z taką zaś sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Reasumując, Sąd w działaniu organu odwoławczego nie dopatrzył się nieprawidłowości, tak co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. GITD wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczoną na ten temat argumentację należy uznać za wyczerpującą. W konsekwencji zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. W toku postępowania zbadano wszelkie istotne okoliczności faktyczne oraz przeprowadzono dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), zaskarżone rozstrzygnięcie oparto na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny (art. 80 K.p.a.) oraz rzetelnie uzasadniono stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, w sposób wymagany przez art. 107 § 3 K.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.