Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 94/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 165 a, art. 239
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit.c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędzia WSA Anna Sokołowska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi "L." S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej z tytułu podatku od nieruchomości za 2010 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 listopada 2022 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej "L." S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. W. kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 grudnia 2022 r. nr SKO/CZ/400/5592/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie - na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 i art. 165a ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.); dalej: "O.p." - po rozpatrzeniu sprawy z zażalenia L. spółki z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 30 listopada 2022 r. nr SKO/KD/3902/2022 o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej Burmistrza L. z dnia [...] lipca 2016 r. nr RFN-P.3120.2.1.2016 w sprawie określenia L. spółce z o. o. z siedzibą w G. wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 11 listopada 2020 r. (wpływ do Urzędu Miejskiego w L.: [...] września 2022 r.), które zostało przekazane według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Szczecinie [...] października 2022 r., spółka L. wystąpiła o uchylenie - na podstawie art. 155 k.p.a. - ostatecznej decyzji Burmistrza L. z dnia [...] lipca 2016 r. określającej spółce podatek od nieruchomości za 2010 r.

Postanowieniem z dnia 30 listopada 2022 r. nr SKO/DK/400/3901/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie odmówiło wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie uchylenia decyzji Burmistrza L. z dnia [...] lipca 2016 r. nr RFN-P.3120.2.1.2016 w sprawie określenia L. spółce z o. o. z siedzibą w G. wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 rok. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazano, że - na podstawie art. 253 i art 253a O.p., które są odpowiednikiem art. 155 k.p.a. - organ wydaje decyzję o uchyleniu decyzji ostatecznej ze wskazanych w przepisach powodów, jednakże, zgodnie z art 253b O.p., przepisów art. 253 i art. 253a O.p. nie stosuje się do decyzji ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W związku z tym, odmówiono wszczęcia postępowania z powodu braku podstawy prawnej do prowadzenia postępowania w sprawie.

Na powyższe postanowienie spółka złożyła zażalenie, w którym wniosła o "jakiegokolwiek wyeliminowania decyzji z obiegu prawnego".

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 165a § 1 O.p. stanowi, iż gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 O.p., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Nie jest zatem możliwe merytoryczne rozpatrzenie wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na dany rok, bowiem sprzeciwia się temu wyraźnie przepis prawa, a w sprawie art. 253b pkt 1 O.p., zgodnie z którym przepisów dotyczących zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych, tj. art. 253 i art. 253a O.p., nie stosuje się do decyzji ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego.

W ocenie organu odwoławczego, prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu organ stwierdził, że nie jest możliwe merytoryczne rozpatrzenie wniosku podatnika o zmianę lub uchylenie decyzji ustalających wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego, bowiem sprzeciwia się temu wyraźnie przepis prawa, tj. art. 253b pkt 1 O.p. Prawidłowo zatem organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany lub uchylania decyzji ostatecznych ustalających wymiar podatku od nieruchomości i łącznego zobowiązania pieniężnego, zgodnie z dyspozycją art. 165a O.p.

W skardze na ww. postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, spółka podniosła, że w sprawie istnieją podstawy do zmiany decyzji ostatecznej z uwagi na zmianę okoliczności faktycznych (art. 254 O.p.) oraz zarzuciła, że wniosek spółki mógł być przetrzymany w Urzędzie Miasta L. od dnia jego wniesienia, tj. od 10 listopada 2020 r., do 30 września 2022 r., aby wskazać, że został złożony po terminie.

Nadto, według spółki, doręczenie decyzji było nieprawidłowe w 2016 r., gdyż została ona wadliwie doręczona, tj. na niewłaściwy adres (do biurowca GDDKiA) oraz z pominięciem ustanowionego w 2010 r. profesjonalnego pełnomocnika.

Końcowo, spółka podniosła także, że organ bezprawnie wszczął postępowanie karne skarbowe, aby zawiesić bieg terminu przedawnienia, które to działanie organu nie zostało dotychczas osądzone oraz, że decyzję (wymiarową) wydano na podstawie korekty deklaracji, która nie została nigdy zweryfikowana pod względem powierzchni.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.); dalej: "p.p.s.a."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sporna w sprawie jest okoliczność istnienia podstawy do wszczęcia/odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia/zmiany decyzji ostatecznej określającej skarżącej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r., tj. decyzji ostatecznej Burmistrza L. z dnia [...] lipca 2016 r. nr RFN-P.3120.2.1.2016 w sprawie określenia L. spółce z o. o. z siedzibą w G. wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 rok.

W sprawie znajdują zastosowanie następujące regulacje prawne:

Art. 165a O.p., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 165 § 9 stosuje się odpowiednio.

Przepisy Rozdziału 19 O.p. (Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej), w szczególności przepis art. 253a, zgodnie z którym: "Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.(§ 1). Przepisy art. 253 § 3 i 4 stosuje się odpowiednio. (§2). Organ nie może wydać decyzji na niekorzyść strony.(§ 3)".

Przepisy art. 253 § 3 i 4 O.p. przewidujące, że: "Uprawnienie, o którym mowa w § 1, nie przysługuje samorządowemu kolegium odwoławczemu.(§ 4). W przypadkach wymienionych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. (§5)."

Nadto, przepis art. 253b pkt 1 O.p., zgodnie z którym: "Przepisów art. 253 i art. 253a nie stosuje się do decyzji: 1) ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego;"; w przepisie art. 254 wskazano, że: "Decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji. (§ 1). Zmiana decyzji ostatecznej może dotyczyć tylko okresu, za który ustalono lub określono wysokość zobowiązania podatkowego. (§ 2).".

Także, przepisy art. 256 O.p., zgodnie z którymi: "Organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od jej doręczenia. (§ 1). Termin określony w § 1 stosuje się również do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. (§ 2). Odmowa wszczęcia postępowania, o którym mowa w § 1, następuje w formie decyzji. (§ 3).".

Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że:

- organem właściwym do rozpoznania wniosku w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego jest organ podatkowy, który ją wydał (art. 253a § 1 i art. 254 § 1O.p.);

- uprawnienie do uchylenia lub zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, nie przysługuje samorządowemu kolegium odwoławczemu (art. 253a § 2 w zw. z art. 253 § 3 O.p.);

- odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku strony w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego

następuje w formie postanowienia (art. 165a § 1 O.p.);

- odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku strony w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego

następuje w formie decyzji, gdy żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od jej doręczenia (art. 256 § 3 w zw. z § 1 O.p.).

W rozpoznawanej sprawie postanowienia w obu instancjach w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia [...] listopada 2020 r., który wpłynął do Burmistrza L. [...] września 2022 r., o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, na podstawie art. 155 k.p.a., wydało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, po przekazaniu tego wniosku (obejmującego także inne żądania do rozpoznania których było właściwe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie).

Jednak, o ile wniosek skarżącego w sprawie o wznowienie postępowania czy stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza L. z dnia [...] lipca 2016 r. nr RFN-P.3120.2.1.2016 w sprawie określenia L. spółce z o. o. z siedzibą w G. wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. należało przekazać do rozpoznania, jako właściwemu organowi, Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Szczecinie, to jednak - z mocy ww. przepisów - wniosek w przedmiocie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej powinien był rozpoznać Burmistrz L..

W ocenie składu orzekającego w sprawie, organ I instancji naruszył przepisy regulujące kwestię właściwości organu podatkowego do wszczęcia/odmowy wszczęcia odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia/zmiany decyzji ostatecznej określająca skarżącej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r.

Wskazanej wadliwości co do właściwości organu nie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie działające w sprawie zarówno jako organ I instancji jak i organ odwoławczy.

Organ ten, rozpoznając zażalenie skarżącego na postanowienie organu I instancji (z dnia 30 listopada 2022 r.), powinien zastosować w sprawie przepis art. 233 § 1 pkt 2 lit. b (w zw. z art. 239 O.p.) - zgodnie z którym: organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla decyzję organu pierwszej instancji w całości i sprawę przekazuje do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości - czego nie uczynił.

W tej sytuacji, wobec wydania w sprawie postanowienia przez niewłaściwy organ I instancji oraz niedostrzeżenie tej wady przez organ odwoławczy - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - należało uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 209 p.p.s.a. Zasądzony zwrot kosztów postępowania obejmuje uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł, ustalony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535).

Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. sąd wskazuje, aby ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji ocenił w pierwszej kolejności, czy w sprawie nie zachodzi podstawa do wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania z uwagi na upływ terminu 5-letniego, liczonego od dnia doręczenia decyzji ostatecznej (art. 256 § 1 i § 3 O.p.), przy uwzględnieniu - na podstawie art. 170 p.p.s.a. - ocen zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 218/18 co do skuteczności i daty doręczenia tej decyzji skarżącej.