Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2262/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Siły zbrojne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 6 pkt 3 oraz art. 48d ust. 12 i ust. 13
journal: Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
article: art. 42 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1322
law: Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczenia mieszkaniowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] września 2023 r. nr [...] Prezes Agencji Mienia Wojskowego (dalej: "Prezes AMW", organ drugiej instancji", "organ odwoławczy"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), art. 17 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 98; dalej: "ustawa o AMW"), a także art. 21 ust. 6 pkt 3 i art. 48d ust. 12 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1270; dalej: "u.z.s.z."), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] (dalej: "Dyrektor OR AMW", "organ pierwszej instancji") z [...] lipca 2023 r. nr [...] orzekającą o nadpłaceniu na rzecz K. R. (dalej: "skarżący") świadczenia mieszkaniowego za okres od [...] czerwca 2015 r. do [...] października 2015 r. oraz od [...] sierpnia 2019 r. do [...] stycznia 2023 r. w łącznej kwocie 20.430,00 zł i zobowiązującą do zwrotu ww. kwoty.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach sprawy.

Skarżący do [...] stycznia 2023 r. pełnił zawodową służbę wojskową w [...] Brygadzie Obrony Wybrzeża w garnizonie [...]. W wyniku rozpatrzenia przez Dyrektora OR AMW dwóch, kolejno złożonych przez skarżącego wniosków o wypłatę świadczenia mieszkaniowego: z [...] października 2014 r. (data wpływu do organu pierwszej instancji: [...] października 2014 r.) i z [...] sierpnia 2019 r. (data wpływu do organu pierwszej instancji: [...] sierpnia 2019 r.), otrzymywał on comiesięczną wypłatę świadczenia mieszkaniowego za okresy: od [...] października 2014 r. do [...] października 2015 r. (vide wykazy od [...] listopada 2014 r. do [...] listopada 2015 r. - karta nr 62 akt administracyjnych sprawy) oraz od [...] sierpnia 2019 r. do [...] stycznia 2023 r. (vide wykazy od [...] września 2019 r. do [...] lutego 2023 r. - karta nr 61 akt administracyjnych sprawy). Do [...] grudnia 2016 r. miesięczna wysokość tego świadczenia wynosiła 300,00 zł, od [...] stycznia 2017 r. do [...] grudnia 2022 r. - 450,00 zł, zaś od [...] stycznia 2023 r. wynosi 690,00 zł.

Wobec zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2023 r., na mocy rozkazu personalnego Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z [...] grudnia 2022 r. nr [...], zakończono wypłatę świadczenia mieszkaniowego, o czym skarżącego zawiadomił Dyrektor OR AMW pismem z [...] stycznia 2023 r. Po zakończeniu służby wojskowej, skarżący wystąpił z wnioskiem o wypłatę odprawy mieszkaniowej. W toku postępowania, zainicjowanego ww. wnioskiem, dokonano weryfikacji tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...]. Ustalono, że lokal ten nabyła w dniu [...] czerwca 2010 r. A. R. (wówczas S.) wspólnie z matką – A. S. oraz siostrą – K. S. od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] Oddziału Regionalnego w [...] przy zastosowaniu 95% bonifikaty od wartości tego lokalu (vide akt notarialny z [...] czerwca 2010 r. Rep. A nr [...], sporządzony przez notariusza J. S. z Kancelarii w [...] - karty nr 19-21 akt administracyjnych sprawy). Natomiast od [...] czerwca 2015 r. skarżący pozostaje w związku małżeńskim z A. R. (wcześniej S.).

W świetle powyższego organ pierwszej instancji stwierdził, iż od [...] czerwca 2015 r., tj. od daty zawarcia związku małżeńskiego, skarżący nie spełniał przesłanek określonych w u.z.s.z. do wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Pismem z [...] kwietnia 2023 r., a następnie pismem z [...] maja 2023 r. skarżący został wezwany do zwrotu nadpłaconego świadczenia mieszkaniowego za okres od [...] czerwca 2015 r. do [...] października 2015 r. oraz od [...] sierpnia 2019 r. do [...] stycznia 2023 r. w łącznej kwocie 20.430,00 zł, lecz nie zwrócił żądanej kwoty. Następnie pismem z [...] czerwca 2023 r. Dyrektor OR AMW zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nadpłaconego świadczenia i pouczył go o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie oraz o prawie wglądu w akta sprawy.

Decyzją z [...] lipca 2023 r. nr [...], wydaną w oparciu o art. 17 ust. 3, art. 120 i art. 121 ustawy o AMW, art. 48d ust. 12 i ust. 13 w związku z art. 21 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 pkt 3 u.z.s.z. oraz art. 104 k.p.a., organ pierwszej instancji orzekł o nadpłaceniu przez niego na rzecz skarżącego świadczenia mieszkaniowego za okres od [...] czerwca 2015 r. do [...] października 2015 r. oraz od [...] sierpnia 2019 r. do [...] stycznia 2023 r. w łącznej kwocie 20.430,00 zł i zobowiązał skarżącego do zwrotu ww. kwoty.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Dyrektor OR AMW powołał się na brak uprawnień skarżącego do świadczenia mieszkaniowego, wynikający z faktu nabycia od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej przez A. R. - przed zawarciem związku małżeńskiego ze skarżącym - lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] z zastosowaniem 95% bonifikaty od wartości tego lokalu.

W odwołaniu od ww. decyzji skarżący (reprezentowany przez adwokat E. M.) zakwestionował prawo Dyrektora OR AMW do żądania zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia za okres przekraczający trzy lata wstecz oraz zgłosił zarzut przedawnienia roszczenia, powołując się na art. 118 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm.; dalej: "k.c.") , a także art. 42 ust. 1 ustawy o AMW w związku z art. 120 § 1 k.c.

W uzasadnieniu powołanej na wstępie decyzji organ odwoławczy, przywołując treść przepisów art. 21 ust. 1, ust. 3 i ust. 6 pkt 1-5 u.z.s.z., uznał za prawidłowe ustalenie organu pierwszej instancji, że skarżący nie był uprawniony do otrzymywania świadczenia, gdyż A. R. (wcześniej S.) nabyła od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lokal mieszkalny przy zastosowaniu 95% bonifikaty od jego wartości.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ drugiej instancji wyjaśnił, iż pierwszy wniosek o wypłatę świadczenia mieszkaniowego skarżący złożył przed zawarciem związku małżeńskiego, a w drugim wniosku oświadczył, że zarówno on, jak i jego małżonka nie otrzymali: ekwiwalentu pieniężnego, pomocy finansowej, odprawy mieszkaniowej, prawa do zajmowania lokalu mieszkalnego w zamian za odprawę; nie nabyli lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Dyrektor OR AMW ustalił negatywną przesłankę z art. 21 ust. 6 pkt 3 u.z.s.z. dopiero w postępowaniu w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej, tj. po [...] stycznia 2023 r., dlatego, wzywając skarżącego do zwrotu nadpłaconego świadczenia mieszkaniowego w kwietniu 2023 r., zdaniem Prezesa AMW, działał bezzwłocznie.

Organ odwoławczy przypomniał, iż art. 24 ust. 5 u.z.s.z. przewiduje, ciążący na żołnierzu zawodowym, obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu o wszelkich okolicznościach mających wpływ na jego prawo do zakwaterowania. Dalej podkreślił, że bezsprzecznie stan faktyczny w postaci nienależnej wypłaty świadczenia mieszkaniowego trwał od [...] czerwca 2015 r. do [...] października 2015 r. oraz od [...] sierpnia 2019 r. do [...] stycznia 2023 r. Pierwszy z ww. okresów zakończył się już po wejściu w życie z dniem 1 października 2015 r. nowelizacji u.z.s.z., która zmieniła tryb żądania zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego z cywilnoprawnego na administracyjnoprawny, natomiast drugi okres w całości realizowany był pod rządami znowelizowanej u.z.s.z. Skoro zatem w postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy prawa obowiązujące w dniu wydania decyzji, to w analizowanym przypadku należało żądać zwrotu nadpłaconego świadczenia w trybie administracyjnoprawnym. W sprawie o charakterze administracyjnym, żądanie następuje z chwilą wydania odpowiedniego aktu (decyzji) administracyjnego (vide M. Pyziak-Szafnicka, Komentarz do art. 120 Kodeksu cywilnego, LEX 2018, t. 3). Zatem przyjąć trzeba, że dopiero, gdy stała się ostateczna decyzja administracyjna nakazująca zwrot świadczenia, zaczął biec trzyletni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o AMW.

Nadto postępowanie w niniejszej sprawie nie ma charakteru uznaniowego, co skutkuje obowiązkiem wydania decyzji o zwrocie w sytuacji braku wpłaty w wyznaczonym terminie nienależnie pobranego świadczenia.

W skardze na opisaną wyżej decyzję skarżący (nadal reprezentowany przez adwokat E. M.), zarzucił naruszenie:

1) art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 120 ust. 3 ustawy o AMW poprzez pomięcie w procesie orzekania wynikającego z art. 120 ustawy o AMW faktu sukcesji generalnej Agencji Mienia Wojskowego i Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim organ drugiej instancji uznał, iż wymagalność roszczenia o zwrot wypłaconego świadczenia powstała dopiero w trakcie prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej, tj. po [...] stycznia 2023 r., podczas gdy Agencja Mienia Wojskowego jako sukcesor generalny Wojskowej Agencji Mieszkaniowej miała wiedzę o zdarzeniu uzasadniającym zwrot świadczenia mieszkaniowego co najmniej od dnia przyznania rozpatrywanego świadczenia, co ma wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie, w jakim Prezes AMW ustalił obowiązek zwrotu świadczenia za okres przekraczający trzy lata przed datą wydania decyzji;

2) art. 42 ustawy o AMW w związku z art. 120 k.c. poprzez jego niezastosowanie w zakresie wyliczenia wysokości świadczenia podlegającego zwrotowi, w okresie przekraczającym trzy lata, licząc od dnia wymagalności roszczenia, tj. od dnia, w którym organ mógł podjąć czynności zmierzające do zwrotu świadczenia w najwcześniej możliwym terminie, co ma wpływ na treść zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim nakazuje zwrot świadczenia za okres przekraczający trzy lata przed datą jej wydania;

3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora OR AMW, podczas gdy decyzję tę należało uchylić ze względu na naruszenie przepisów k.p.a. oraz ustawy o AMW i orzec w tym zakresie co do istoty sprawy.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, jak również zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także kwoty 17,00 zł uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od przedłożonego dokumentu pełnomocnictwa.

W odpowiedzi na skargę Prezes AMW (reprezentowany przez radcę prawnego J. D.) wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik organu odwoławczego w piśmie z [...] stycznia 2024 r., a pełnomocnik skarżącego w piśmie z [...] lutego 2024 r. wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Pierwszy z ww. przepisów stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Natomiast art. 120 p.p.s.a. wskazuje, iż w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa tak materialnego, jak i procesowego.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.z.s.z., żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości. Jak wskazuje art. 21 ust. 2 u.z.s.z., prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form:

1) przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego;

2) przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej;

3) wypłaty świadczenia mieszkaniowego.

Stosownie do treści art. 21 ust. 6 pkt 3 u.z.s.z., żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10, nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia.

Przesłanka wyłączenia uprawnienia do zakwaterowania, ujęta w art. 21 ust. 6 pkt 3 u.z.s.z., odnosi się do sytuacji, gdy żołnierzowi lub jego małżonkowi kiedykolwiek udzielono pomocy ze środków publicznych na cele mieszkalne (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA": z 25 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1240/13; z 26 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2559/16; z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 1688/18 i z 8 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 2703/21 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotny jest tu sam fakt nabycia przez ww. osobę (tj. żołnierza lub jego małżonka) lokalu od podmiotu publicznoprawnego na preferencyjnych warunkach, natomiast nie ma znaczenia ani data nabycia lokalu ani stosunki majątkowe łączące małżonków (vide wyroki NSA: z 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3038/12; z 9 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 454/21; z 23 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 4520/21 i z 7 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 2337/21). Tak więc przepis art. 21 ust. 6 pkt 3 u.z.s.z. obejmuje wszystkie możliwe przypadki nabycia lokalu od podmiotów publicznoprawnych z bonifikatą lub pomniejszeniem w cenie nabycia, zaistniałe w różnych konfiguracjach.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne między stronami są okoliczności faktyczne. Nie budzi wątpliwości nabycie w dniu [...] czerwca 2010 r. od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] Oddziału Regionalnego w [...] przez A. R. (wówczas S. - przyszłą żonę skarżącego), we współwłasności z matką i siostrą, lokalu mieszkalnego nr [...] w [...] przy ul. [...] przy zastosowaniu 95% bonifikaty od wartości tego lokalu. Bezsprzecznie też skarżący od [...] czerwca 2015 r. pozostaje w związku małżeńskim z A. R..

Natomiast sporna między stronami jest ocena prawna stanu faktycznego.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że oba formularze wniosków o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, zarówno ten wypełniony przez skarżącego [...] października 2014 r. (data wpływu do organu pierwszej instancji: [...] października 2014 r.), jak i ten z [...] sierpnia 2019 r. (data wpływu do organu pierwszej instancji: [...] sierpnia 2019 r.), zawierały pouczenie o treści art. 24 ust. 5 u.z.s.z. Zatem skarżący zobowiązany był do powiadomienia organu o nabyciu przez jego małżonkę od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] Oddziału Regionalnego w [...], lokalu mieszkalnego przy zastosowaniu 95% bonifikaty od wartości tego lokalu, niezwłocznie po zawarciu związku małżeńskiego, czyli po [...] czerwca 2015 r.

Dalej zaakcentować trzeba, iż w drugim z ww. wniosków w pozycji nr [...] formularza skarżący podał teściów jako właścicieli lokalu, w którym zamieszkuje, tj. lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], zaś w pozycji 20.4 formularza zaznaczył rubrykę "NIE" przy pytaniu, czy jego współmałżonek nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia.

Bez jakiegokolwiek wpływu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje fakt, że małżonka skarżącego nabyła ww. lokal od poprzednika prawnego organu pierwszej instancji, a także okoliczność, iż nieprawidłowości skutkujące stwierdzeniem nadpłaty świadczenia mieszkaniowego zostały dostrzeżone przez Dyrektora OR AMW w ramach postępowania w przedmiocie odprawy mieszkaniowej, a więc po zakończeniu pełnienia przez skarżącego zawodowej służby wojskowej. Nie można czynić zarzutu organowi pierwszej instancji, że zakładał prawdziwość oświadczeń skarżącego podanych we wniosku o wypłatę świadczenia mieszkaniowego. Nie ma także znaczenia dla sprawy nabycie przez żonę skarżącego lokalu we współwłasności (z matką i siostrą).

Sąd w składzie tu orzekającym w pełni podziela stanowisko organów obu instancji, iż świadczenie mieszkaniowe wypłacane skarżącemu począwszy od dnia zawarcia przez niego związku małżeńskiego, tj. [...] czerwca 2015 r., było nienależne. W tej dacie powstała negatywna przesłanka do przedmiotowego świadczenia, o której mowa w art. 21 ust. 6 u.z.s.z. Celem tego przepisu jest jednorazowa możliwość uprzywilejowanego sposobu zakwaterowania żołnierza i jego rodziny w postaci nabycia mieszkania z bonifikatą wynoszącą tu 95% od wartości zakupionego lokalu.

Przechodząc do kwestii terminu przedawnienia roszczenia o zwrot świadczenia nienależnego, w pierwszej kolejności należy przywołać treść przepisów art. 48d ust. 12 i ust. 13 u.z.s.z. w brzmieniu nadanym art. 107 pkt 14 ustawy o AMW, z mocą obowiązującą od 1 października 2015 r. Według pierwszego z tych przepisów (tj. art. 48d ust. 12 u.z.s.z.), odmowa wypłaty świadczenia mieszkaniowego oraz zwrot świadczenia mieszkaniowego wypłaconego nienależnie lub w nienależnej wysokości następuje w formie decyzji administracyjnej. Z kolei art. 48d ust. 13 u.z.s.z. stanowi, że w przypadku stwierdzenia nadpłaty świadczenia mieszkaniowego dyrektor oddziału regionalnego Agencji wzywa do zwrotu należności w terminie 14 dni od otrzymania przez żołnierza wezwania, a po bezskutecznym upływie terminu wydaje decyzję administracyjną. Z brzmienia ww. przepisów wynika, iż ustawodawca od 1 października 2015 r. wprowadził tryb administracyjnoprawny dochodzenia zwrotu wypłaconego nienależnie lub w nienależnej wysokości świadczenia mieszkaniowego. Warunkiem dochodzenia zwrotu świadczenia jest ustalenie istnienia nadpłaty i bezskuteczne wezwanie żołnierza do zwrotu świadczenia nienależnego lub wypłaconego w nienależnej wysokości. W związku z brakiem przepisów przejściowych (vide art. 107 i art. 138 ustawy o AMW), cytowane wyżej przepisy mogą mieć zastosowanie wyłącznie do zdarzeń prawnych powstałych po dniu wejścia ich w życie, tj. po 1 października 2015 r. Jednocześnie, jak wskazał NSA w uchwale z 10 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OPS 1/06: "W sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej, jednak trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy. (...) Z naruszeniem zakazu retroaktywności mamy do czynienia wówczas, gdy do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, stosujemy te nowe przepisy. O retroaktywnym działaniu prawa mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń >>zamkniętych w przeszłości<<, zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Z retrospektywnością prawa mamy zaś do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze >>otwartym<<, ciągłym, takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia (>>stosunki w toku<<), które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 1986 r. U 5/86 - OTK 1986 poz. 1 i z dnia 28 maja 1986 r. U 1/86 - OTK 1986 poz. 2; E. Łętowska, Polityczne aspekty prawa intertemporalnego [:w] Państwo, prawo, obywatel, Wrocław 1989, str. 355)" - vide prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1743/18.

Z taką właśnie retrospektywnością (a nie retroakcją) prawa mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie w odniesieniu do okresu wypłaty świadczenia mieszkaniowego na pierwszy wniosek skarżącego z [...] października 2014 r. Ten pierwszy okres rozpoczął się [...] października 2014 r., a zakończył [...] października 2015 r. W czasie jego trwania [...] czerwca 2015 r. zaistniała negatywna przesłanka wyłączająca uprawnienie skarżącego do przedmiotowego świadczenia (data zawarcia przez niego związku małżeńskiego z A. R.), następnie zaś - od [...] października 2015 r. - weszły w życie przepisy określające administracyjnoprawny charakter roszczenia o zwrot świadczenia mieszkaniowego. W świetle ww. uchwały NSA z 10 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OPS 1/06 oraz wobec braku regulacji intertemporalnych, w pełni zasadnie orzekające w sprawie organy zastosowały tryb administracyjny nie tylko do okresu wypłaty świadczenia mieszkaniowego na drugi wniosek skarżącego - od [...] sierpnia 2019 r. do [...] stycznia 2023 r. (który w całości przypadał na czas obowiązywania nowych unormowań dotyczących omawianego świadczenia), ale i do tej części okresu wypłaty z tytułu pierwszego wniosku, która rozpoczęła się od powstania negatywnej przesłanki, tj. 20 czerwca 2015 r., a zakończyła się pod rządami nowych regulacji (28 października 2015 r.), które weszły w życie w trakcie jej trwania (1 października 2015 r.). Jest to bowiem przykład "stosunku prawnego w toku", gdy stosunek prawny, rozumiany jako obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia, zapoczątkowany jeszcze przed wejściem w życie znowelizowanych przepisów art. 48 ust. 12 i ust. 13 u.z.s.z., nie został zakończony do dnia obwiązywania tej normy prawnej (vide wyrok NSA z 8 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 2710/21).

W konsekwencji administracyjnoprawnego charakteru nadpłaty, zastosowanie znajduje przewidziany w art. 42 ust. 1 ustawy o AMW trzyletni termin przedawnienia liczony od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Podkreślenia wymaga, iż powstanie i wymagalność roszczenia nie są pojęciami tożsamymi. Roszczenie może powstać, ale być jeszcze niewymagalne. Zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy o AMW, do przedawnienia roszczeń administracyjnoprawnych Agencji w zakresie nieuregulowanym niniejszą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy księgi pierwszej tytułu VI k.c. I tak art. 120 § 1 zdanie drugie k.c. stanowi, że jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. W tym kontekście należy wskazać na przytoczony wyżej art. 48d ust. 13 u.z.s.z. Zatem dopiero skuteczne doręczenie skarżącemu wezwania do zwrotu nadpłaconego świadczenia mieszkaniowego, co nastąpiło [...] maja 2023 r. (vide karta nr 29 akt administracyjnych sprawy), czyni roszczenie wymagalnym, a tym samym otwiera trzyletni bieg terminu przedawnienia. Natomiast brak zapłaty należności w terminie 14 dni od dnia doręczenia ww. wezwania do zapłaty stanowił podstawę do wydania decyzji administracyjnej przez Dyrektora OR AMW w dniu [...] lipca 2023 r.

W ocenie tutejszego Sądu, organy obu instancji wydały decyzje po wyczerpującym poczynieniu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych, a następnie dokonały prawidłowej subsumcji przepisów prawa materialnego. Dlatego nie można podzielić zarzutów skargi, iż naruszono art. 6, art. 7, art. 8 i art. 138 § 1 k.p.a. Wydane w sprawie decyzje zawierają wszystkie niezbędne elementy i odpowiadają wymogom przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.