Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 235/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2,5,7
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło,, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 września 2023 r. sprawy ze skargi S.M. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 2 czerwca 2023 r. nr 9010-2023-000646 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (PROW 2014-2020) oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży nr 9010- 2023-000646 z dnia 2 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Suwałkach nr 0199-2023-010844 z dnia 27.04.2023 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno - środowiskowo - klimatycznych (PROW 2014-2020).

Z akt sprawy wynika, że Pan S.M. (dalej: skarżący) w dniu 1 lipca 2014 roku przystąpił do realizacji 5 letniego programu ochrony zasobów genetycznych koni. Następnie zobowiązał się do realizacji zobowiązań wynikających z przedmiotowego programu przez okres kolejnych 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2020 r. do dnia 14 marca 2025 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr 0199-2021-003601 z dnia 10.02.2021 r. i wynikało z przepisu § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolnośrodowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.) zwanego w dalszej części decyzji "rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym".

Pan S.M. w dniu 20 maja 2020 roku złożył do Biura Powiatowego ARiMR w Suwałkach wniosek o przyznanie płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej na 2020 rok, w którym zadeklarował realizację zobowiązania Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w zakresie pakietu 7 - zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariantu 7.2 - zachowanie lokalnych ras koni zimnokrwistych w typie sokólskim do 3 sztuk.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Suwałkach wydał w dniu 10 lutego 2021 roku decyzję nr 0199-2021-003601 w sprawie przyznania płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej (PROW 2014-2020) na kwotę 5.100 zł., w tym: pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2 – zachowanie lokalnych ras koni do 3 sztuk koni zimnokrwistych w typie sokólskim. Decyzja została skutecznie doręczona w dniu 12.02.2021 r. Płatność rolno – środowiskowo – klimatyczna w ww. kwocie została przekazana na rachunek bankowy skarżącego wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 24.11.2020 r. (zaliczka) i 24.02.2021 r.

W dniu 19.03.2021 r. Pan S.M. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w Suwałkach dokumenty potwierdzające wystąpienie siły wyższej w odniesieniu do objętej zobowiązaniem klaczy "B." - padłej w nocy z 23.02.2021 r. na 24.02.2021 r.

W drugim roku realizacji zobowiązania Pan S.M. złożył w dniu 26.04.2021 r. wniosek deklarując do płatności pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2 - zachowanie lokalnych ras koni do 2 sztuk koni zimnokrwistych w typie sokólskim.

W dniu 12 kwietnia 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Suwałkach zawiadomił Pana S.M. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych na mocy decyzji z dnia 10 lutego 2021 roku nr 0199-2021-003601.W tym samym dniu organ poinformował stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem. Przedmiotowe zawiadomienie zostało skutecznie doręczone w dniu 13.04.2023 roku.

Następnie decyzją nr 0199-2023-010844 z dnia 27.04.2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Suwałkach ustalił skarżącemu kwotę 1.700 zł jako nienależnie pobrane płatności rolno - środowiskowo - klimatyczne (PROW 2014-2020).

Organ wydając decyzję wskazał, iż w świetle § 34 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w pierwszym roku jego realizacji, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do zwierząt objętych oraz zwierząt, które zostały zastąpione przez te zwierzęta na podstawie § 7 ust. 1 pkt 2. Ponadto organ stwierdził, iż w analizowanym stanie faktycznym nie są spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Na powyższą decyzję strona złożyła odwołanie do Dyrektora POR ARiMR w Łomży. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży decyzją nr 9010-2023-000646 z dnia 2 czerwca 2023 roku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży stan faktyczny i prawny został przez organ ustalony w sposób prawidłowy. Zaskarżona decyzja uwzględnia cały materiał dowodowy, a wydając decyzję organ oparł się na obowiązujących przepisach prawnych, a w uzasadnieniu decyzji wyczerpująco wywiódł z jakiej decyzji, za jaki rok i na podstawie ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności. Ponadto wskazano, że Pan S.M. nie zachował wymogu wynikającego z art. 4 ust. 2 rozporządzenia 640/2014, zgodnie z którym przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu 15 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Powołana wyżej okoliczność padnięcia klaczy objętej zobowiązaniem znana była Panu S.M. od 24.02.2021 r. zatem termin na zgłoszenie ww. okoliczności właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami upłynął z końcem dnia 17.03.2021 r. Dokumenty potwierdzające wystąpienie siły wyższej w gospodarstwie wpłynęły dnia 19.03.2021 r., czyli po upływie 15-stu dni roboczych liczonych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba były w stanie dokonać tej czynności. Ponadto dodano, że w okresie trwania pandemii COVlD-19 w biurze funkcjonowała wrzutnia dokumentów, która była zabezpieczona przed ingerencją osób niepowołanych, a dokumenty z niej codzienne pobierał pracownik Punktu Obsługi Klienta i po okresie karencji przyjmował na skrzynkę podawczą biura z faktyczną datą ich złożenia. Przyjęte procedury rejestracji złożonych do wrzutni dokumentów dawały gwarancję należnego ich obiegu oraz rejestracji daty ich wpływu do biura, zgubienie czy niezarejestrowanie dokumentów byłoby nieprawdopodobne. Powyższe zdaniem organu II instancji przemawiało za utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się Pan S.M., który działając osobiście zarzucił decyzji Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym oraz przepisów o przyznaniu płatności rolno - środowiskowo - klimatycznej (PROW 2014-2020) wariat 7.2 konie zimnokrwiste w typie sokólskim, dającej podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie na jego rzecz kwoty 1.700 zł, które musi zwrócić za 2020 r. z tytułu płatności wariant 7.2. konie zimnokrwiste w typie sokólskim oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że do programu przystąpił (PROW 2014-2020) wariant 7.2. konie zimnokrwiste w typie sokólskim w 2014 roku z dwiema klaczami, które spełniają wszystkie wymogi programu i nieprzerwanie uczestniczył w nim do chwili obecnej to jest do 2023 r. W trakcie tego programu miał prawo zwiększyć lub zmniejszyć ilość klaczy, jednak do ilości nie mniejszej niż 2 sztuki. W 2018 roku zwiększył o jedną sztukę to jest do szt. 3. W nocy z 23 na 24.02.2021 roku zdarzył się nieszczęśliwy wypadek, klacz została porażona prądem i padła, została wycofana z programu, zostały dwie sztuki klaczy. Prawidłowo poinformował wszystkie instytucje którym podlega program także i Biuro Powiatowe w Suwałkach ARiMR przed dniem 1.03.2021 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Oceniając zaskarżoną decyzję administracyjną według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. 2022, poz. 2492 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634,1705 ze zm., zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a.), Sąd nie znalazł podstaw prawnych do wyeliminowania tego rozstrzygnięcia ze zbioru legalnych aktów wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej.

Należy przede wszystkim zauważyć, że podstaw prawnych rozstrzygnięć wydanych w sprawie organy prawidłowo upatrywały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. poz. 415).

Z akt sprawy wynika, że Pan S.M. w dniu 1 lipca 2014 roku przystąpił do realizacji 5 letniego programu ochrony zasobów genetycznych koni. Następnie zobowiązał się do realizacji zobowiązań wynikających z przedmiotowego programu przez okres kolejnych 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2020 r. do dnia 14 marca 2025 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr 0199-2021-003601 z dnia 10.02.2021 r. i wynikało z przepisu § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.) zwanego w dalszej części decyzji "rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym".

Zgodnie natomiast z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje zwierzęta ras lokalnych zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danej rasy lokalnej objętej wariantem pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7, dla których są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, będące zwierzętami zatwierdzonymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 18 lit. b rozporządzenia nr 640/2014.

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż wniosek złożony w dniu 20 maja 2020 roku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej należy traktować jako ten, który obejmował zwierzęta ras lokalnych zadeklarowane do udziału w programie, w nowym okresie jego trwania tj. od dnia 15 marca 2020 r. do dnia 14 marca 2025 r. W przedmiotowym wniosku zostały zadeklarowane konie zimnokrwiste w typie sokólskim w ilości 3 sztuk.

W dalszej kolejności należy wskazać na treść § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, który stanowi, że w przypadku wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 zmiana zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w ramach danej rasy lokalnej zwierząt może polegać jedynie na: 1) zwiększeniu liczby zwierząt danej rasy lokalnej objętych tym zobowiązaniem lub zmniejszeniu liczby tych zwierząt, jeżeli mimo tego zmniejszenia liczba tych zwierząt nie będzie niższa niż liczba zwierząt danej rasy objętych tym zobowiązaniem w pierwszym roku jego realizacji; 2) zastąpieniu, zgodnie z art. 30 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, zwierząt danej rasy lokalnej objętych tym zobowiązaniem zwierzętami tej samej rasy, jeżeli zwierzęta te spełniają warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Zastąpienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dokonuje się w terminie 40 dni od dnia powzięcia informacji o konieczności zastąpienia zwierzęcia.

W analizowanym stanie faktycznym jedna z klaczy zadeklarowana do udziału w programie padła w nocy z 23.02.2021 r. na 24.02.2021 r. A zatem termin na zgłoszenie ww. okoliczności właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami upłynął z końcem dnia 17.03.2021 r.

Zgodnie ze zgromadzonym w sprawie materiałem dokumenty potwierdzające wystąpienie siły wyższej w gospodarstwie wpłynęły do Biura Powiatowego ARiMR w Suwałkach w dniu 19.03.2021 roku, czyli po upływie 15-stu dni roboczych liczonych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba były w stanie dokonać tej czynności.

Należy zwrócić przy tym uwagę, iż był to okres trwania pandemii COVlD-19, z którym związane były liczne obostrzenia, w związku z czym w Biurze Powiatowym ARiMR funkcjonowała wrzutnia dokumentów, która była zabezpieczona przed ingerencją osób niepowołanych, a dokumenty z niej codzienne były pobierane przez pracownika Punktu Obsługi Klienta i po okresie karencji przyjmowane na skrzynkę podawczą biura z faktyczną datą ich złożenia. Należy uznać, iż przyjęte procedury rejestracji złożonych do wrzutni dokumentów dawały gwarancję należytego ich obiegu oraz rejestracji daty ich wpływu do biura, a zgubienie czy niezarejestrowanie dokumentów byłoby nieprawdopodobne.

Powyższe potwierdza okoliczność, iż dokument w postaci "Spis akt/dokumentów w ramach danej sprawy" nie nosi znamion ingerencji osób trzecich w zakresie chronologii i poprawności wpisów. Ponadto o nieprawdziwości twierdzeń strony skarżącej w zakresie w jakim podaje, iż wszelkie dokumenty informujące o śmierci klaczy zostały złożone do Biura ARiMR przed 01.03.2021 roku, świadczy ich potwierdzenie za zgodność z oryginałem dopiero w dniu 16.03.2021 roku. Nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, że twierdzenia skarżącego o tym, że zgłoszenia dokonał przed 1 marca 2021 r. są całkowicie gołosłowne, niepoparte jakimkolwiek innym dowodem, nie wskazujące na żadne okoliczności, które pozwalałyby zweryfikować ich prawdziwość. Skarżący nie przedstawił takowych ani w postepowaniu przed organami, ani przed tutejszym Sadem.

Z akt sprawy wynika, iż Pan S.M. w roku 2021 nie dokonał zastąpienia padłej klaczy(bezsporne). Powyższe oznacza, że liczba zwierząt objęta zobowiązaniem uległa zmniejszeniu do 2 szt. [3 szt. - 2 szt. = 1 szt.].

W świetle § 34 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, płatność rolnośrodowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo- klimatycznym w ramach pakietu wymienionego w 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w pierwszym roku jego realizacji, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do zwierząt objętych oraz zwierząt, które zostały zastąpione przez te zwierzęta na podstawie § 7 ust. 1 pkt 2.

W świetle przytoczonych przepisów i zobowiązań przyjmowanych przez rolnika składającego pierwotny wniosek o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną jest oczywiste, że w razie zmniejszenia liczby zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach pakietu 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w pierwszym roku jego realizacji, istnieje - co do zasady - podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu w oparciu o § 34 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach działania ocenić trzeba w całym okresie 5-letniego zobowiązania, a stwierdzenie uchybień w realizacji tego działania oznacza niedotrzymanie zobowiązania i powoduje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za cały okres ich pobierania. Ponieważ Strona nie wywiązała się z realizacji działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, żądanie zwrotu nienależnie pobranych płatności za rok 2020 jest uzasadnione.

Reasumując, w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym należy uznać iż decyzje organów rozstrzygających w niniejszej sprawie za prawidłowe, w związku z czym skarga podlegała oddaleni u( art. 151 ppsa).-