Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3256/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 5 art. 77 ust 1 okt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), asesor WSA Anna Sidorowska - Ciesielska, Protokolant ref. Joanna Kicińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. uchyla postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]; 3. uchyla postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] na rzecz J. P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 7, art. 17 pkt 1, art. 77 § 1, art.80 i art. 127 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej zwanej "k.p.a.") oraz art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 59 ust. 1 pkt 2, art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 66, art. 71 ust. 2 pkt 2, art.77 ust.1 pkt 1 i art. 80 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.; dalej zwanej "ustawą") i § 3 ust. 1 pkt 6 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 - dalej zwanego "rozporządzeniem z 2010 r."), Samorządowe Kolegium Odwoławczego w C. (dalej zwane również "SKO") uchyliło decyzję Wójta Gminy S. z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej, na działkach nr ew. [...] i [...], w miejscowości B., gmina S. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

J. P. (dalej zwany "skarżącym" lub "wnioskodawcą") wnioskiem z 23 grudnia 2014 r. wystąpił o wydanie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej, na działkach nr ew. [...] i [...], w miejscowości B., gmina S.

W toku postępowania, złożony przez wnioskodawcę raport oddziaływania na środowisko, postanowieniem z dnia [...] maja 2015r. znak [...] został uzgodniony przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. Decyzją z [...] września 2015 r. nr [...] Wójt Gminy S. odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia wskazując, iż wnioskodawca nie zastosował się do wezwania w zakresie uzupełnienia przedłożonego raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko o analizę skumulowanej emisji hałasu do środowiska dla planowanej i istniejących w pobliżu elektrowni wiatrowych. Zdaniem organu I instancji, na podstawie przeprowadzonych obliczeń, przedstawionych w koreferacie do raportu, nie można jednoznacznie stwierdzić, czy projektowana inwestycja będzie powodować przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. W ocenie Wójta nieuzupełnienie przez wnioskodawcę raportu w tym zakresie, uniemożliwiło wyczerpujące określenie, czy posadowienie turbiny nie wywrze negatywnego wpływu na środowisko. Ponadto organ I instancji wskazał, że w toku postępowania wpłynął protest zbiorowy lokalnej społeczności, która wyraziła sprzeciw wobec lokalizacji przedmiotowej elektrowni wiatrowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., decyzją z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że planowane przedsięwzięcie zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a zatem dla jego realizacji wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy). Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzało postępowanie, w ramach którego przeprowadzona została ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony postanowieniem organu I instancji z [...] lutego 2015 r.

SKO zaznaczyło, że wymogi, jakie winien spełniać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko określa art. 66 ustawy. W ocenie organu odwoławczego przedłożony przez skarżącego raport o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia nie odpowiada wymogom określonym w art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy, bowiem brak w nim racjonalnego wariantu alternatywnego wraz z określeniem przewidywanego oddziaływania na środowisko tego wariantu.

Wątpliwości organu II instancji budziła natomiast konieczności uzupełnienia raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko o analizę skumulowanej emisji hałasu do środowiska dla planowanej i istniejących elektrowni wiatrowych oraz uzupełnienia o analizę konfliktów społecznych związanych z planowaną lokalizacją przedsięwzięcia, bowiem art. 66 ustawy nie przewiduje takiej konieczności.

W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [...] listopada 2015 r. J. P. zarzucił niezasadne przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, pomimo niezaistnienia ustawowych przesłanek negatywnych do wydania decyzji merytorycznej uwzględniającej wniosek skarżącego w całości i ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia.

Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2016r. sygn. akt. IV SA/Wa 110/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że przedłożony przez wnioskodawcę raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko nie spełnia wymogów określonych w art. 66 ust.1 pkt 5 i pkt 6 ustawy i wymaga uzupełnienia o opis racjonalnego wariantu alternatywnego dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz o określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko racjonalnego wariantu alternatywnego.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 20016r., wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Wójt Gminy S. odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 500 lub 600 kW z urządzeniami do przetwarzania i przesyłu energii elektrycznej na działce nr ew. [...] w miejscowości B., o zasięgu łopat wirnika obejmującym częściowo działkę nr ew. [...].

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Wójt uwzględnił wytyczne zawarte w decyzji SKO i pismem z dnia 4 grudnia 2015r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia raportu o opis racjonalnego wariantu alternatywnego dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz o określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko racjonalnego wariantu alternatywnego dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę. Następnie, zgodnie z art. 77 ust.1 pkt 1 i pkt 2 ustawy ooś wójt zwrócił się pismami z dnia 22 lutego 2016r. do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. o uzgodnienie warunków realizacji w/w przedsięwzięcia oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. o wydanie opinii o realizacji w/w przedsięwzięcia.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. pismem z dnia 25 marca 2016r. znak [...] zaopiniował pozytywnie realizację w /w przedsięwzięcia.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. wezwał wnioskodawcę do dodatkowych uzupełnień raportu ooś o wpływ planowanej inwestycji na krajobraz. Wnioskodawca odmówił twierdząc, że nadal pozostaje w obrocie prawnym postanowienie RDOŚ z [...] maja 2015r. uzgadniające raport oddziaływania na środowisko. Wskazał również, że SKO uchylając decyzję Wójta, nie uchyliło postanowienia RDOŚ z 2015 r. Postanowieniem z dnia [...].06.2016r. znak [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, w związku z brakiem uzupełnienia dokumentacji.

Organ I instancji uznał, że negatywne postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. stanowi przeszkodę formalną uniemożliwiającą wydanie decyzji środowiskowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. P. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie, w sposób rażący :

– art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego zaskarżonej decyzji oraz brak właściwej oceny zebranych w sprawie dowodów, co doprowadziło do niewłaściwego rozstrzygnięcia sprawy.

– art. 77 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie poprzez bezpodstawne przeprowadzenie ponownej procedury opisanej w rzeczonym przepisie pomimo jej kompleksowego przeprowadzenia w 2015r. i pozyskania nowej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w dniu [...].04.2015r. oraz uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. mocą postanowienia z [...] maja 2015r., jak również pomimo niezmienności zamierzeń inwestycyjnych skarżącego i brak zmian w zakresie stanu faktycznego.

– art. 80 w/w ustawy poprzez wydanie decyzji negatywnej tj. o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia pomimo niezaistnienia przesłanek negatywnych.

Nadto, na zasadzie art. 142 kpa Wnioskodawca zaskarżył postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. z dnia [...].06.2016r. znak [...], zarzucając mu naruszenie art. 77 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie poprzez bezpodstawne sformułowanie żądania do uzupełnienia raportu oddziaływania na środowisko pomimo uzgodnienia warunków przedsięwzięcia postanowieniem tegoż organu z dnia [...] maja 2015r., nieuchylonego przez SKO w C. decyzją z dnia [...] listopada 2015r.

Zaskarżona decyzją z dnia [...] października 2016r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ uznał, że w sytuacji gdy jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, odmowa uzgodnienia przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska warunków realizacji przedsięwzięcia stanowi przeszkodę do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego przedsięwzięcia. Do takiego wniosku prowadzi wykładnia przepisu art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy, który stanowi, że jeżeli jest przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania decyzji uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Organ zauważył, że w dalszym ciągu byt prawny ma postanowieniem z dnia [...] maja 2015r. znak [...] Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W., uzgadniające warunki realizacji przedsięwzięcia. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie nastąpiły żadne zmiany dotyczące zakresu przedsięwzięcia. Po wydaniu postanowienia z [...] maja 2015r. nie został zebrany dodatkowy materiał dowodowy, który powodowałby konieczność dokonania przez ten organ ponownej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Wprawdzie organ I instancji, wykonując zalecenia Kolegium wyrażone w decyzji z dnia [...] listopada 2015r., wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego tj. raportu o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia o opis racjonalnego wariantu alternatywnego dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz o określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko racjonalnego wariantu alternatywnego, jednak wnioskodawca nie zastosował się do wezwania organu i nie uzupełnił raportu we wskazanym wyżej zakresie.

Zdaniem SKO, na tym etapie postępowania, wobec braku zmiany co do zakresu planowanego przedsięwzięcia oraz braku nowego materiału dowodowego, kolejne wystąpienie wójta do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. było bezpodstawne. W taki sam sposób, jako bezpodstawne, SKO oceniło postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. z dnia [...] czerwca 2016r.

SKO podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] listopada 2015r., iż przedłożony przez wnioskodawcę raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko nie spełnia wymogów określonych w art. 66 ust.1 pkt 5 i pkt 6 ustawy i wymaga uzupełnienia o opis racjonalnego wariantu alternatywnego dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz o określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko racjonalnego wariantu alternatywnego. jednak wnioskodawca nie zastosował się do wezwania organu i nie uzupełnił raportu we wskazanym wyżej zakresie. Okoliczność, że wnioskodawca nie zastosował się do wezwania organu I instancji do uzupełnienia raportu stanowi przeszkodę do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia objętego wnioskiem.

W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. J. P. zarzucił naruszenie :

- art. 138 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezasadne przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji na skutek uchylenia decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...].08.2016r. sygn. [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przez stronę przedsięwzięcia, pomimo niezaistnienia ustawowych przesłanek negatywnych do wydania decyzji merytorycznej uwzględniającej wniosek J. P. w całości i ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia,

- art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3.10.2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko przez pominięcie okoliczności uzgodnienia treści raportu oddziaływania na środowisko przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. postanowieniem z [...] maja 2015 r. nr [...],

- art. 66 ust. 1 pkt 5-7 ustawy z dnia 3.10.2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko przez błędne przyjęcie, iż przedłożony raport oddziaływania na środowisko nie spełnia ustawowych wymagań wynikających z rzeczonych przepisów, pomimo tego że :

a) wariant proponowany przez wnioskodawcę został zawarty w pkt 5.1 na str.22 raportu,

b) wariant alternatywny został zawarty w pkt 5.2 na str.22 raportu,

c) w pkt 5.3 raportu wskazano wariant najkorzystniejszy dla środowiska wraz z uzasadnieniem jego wyboru,

d) określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów na poszczególne komponenty środowiska określono szczegółowo w pkt 6 począwszy od str.22 raportu;

- obrazę art. 142 kpa poprzez zaniechanie wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. z dnia [...].06.2016r. znak [...], pomimo stwierdzonych w uzasadnieniu decyzji wad zaskarżonego orzeczenia;

- a w konsekwencji naruszenie art. 6 i 8 k.p.a. powyższymi działaniami przez organ odwoławczy.

Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. z dnia [...].06.2016r. znak [...], a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014r., poz. 1647 zm) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego Sąd uznał, że decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [...] października 2016 r. należało uchylić, ale z przyczyn innych niż wskazane w skardze.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [...] października 2016 r., którą uchylono decyzję Wójta Gminy S. z [...] sierpnia 2016 r. odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej na działkach nr ew. [...] i [...] w miejscowości B., gmina S. i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Kontrolując legalność wydanego rozstrzygnięcia, w pierwszym rzędzie należy wskazać, że uprawnienia decyzyjne organu odwoławczego zostały określone w art. 138 k.p.a. Ze sformułowania tego przepisu wynika, że organ drugiej instancji winien dążyć do zakończenia sprawy, a zatem ilekroć jest to możliwe, powinien rozstrzygnąć sprawę w sposób określony w § 1 tego artykułu, a zatem:

1) utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo

3) umorzyć postępowanie odwoławcze.

Uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji winno być wyjątkiem i następować wyłącznie z przyczyn wskazanych w art. 138 § 2 k.p.a., to jest w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy wykazał, co nie może budzić wątpliwości, braki postępowania wyjaśniającego w postaci braków raportu w zakresie prawidłowego przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego w stosunku do zaproponowanego przez wnioskodawcę. Na postępowanie wyjaśniające nie składa się tylko zebranie materiału dowodowego ale również jego rozpatrzenie i przeprowadzenie oceny dowodów. Organ odwoławczy wykazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie został przez organ I instancji rozpatrzony i oceniony pod kątek spełnienia przesłanek wynikających z przepisów materialnych regulujących wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia zawartych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w zaskarżonej decyzji wskazało również, jakie okoliczności organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę powinien był wziąć pod uwagę, z uwagi na to, że przedłożony przez skarżącego raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko wymagał uzupełnienia o racjonalny wariant alternatywny dla wariantu proponowanego przez inwestora oraz o określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko tego wariantu.

Powyższe wskazania są tożsame ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 110/16.

Zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych. W szczególności organ powinien ustalić, czy opracowany raport zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko oraz informacji identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych oraz społecznych. Obowiązkiem organu jest również weryfikacja materiałów stanowiących podstawę sporządzonego raportu. Organ nie jest związany treścią raportu, a ustalenia w nim zawarte mogą służyć wydaniu decyzji tylko wtedy, gdy raport jest rzetelny, spójny oraz wolny od niejasności i nieścisłości (por.: wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1858/13).

Zarzut stawiany raportowi musi być oparty na wykazaniu jego niezgodności z konkretnym przepisem, czyli np. w przypadku zarzutu o braku jego kompletności - z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji. Przepis ten zawiera nakaz przedstawienia w raporcie trzech wariantów, to jest: wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji, a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany. Wskazywane przez Skarżącego kryterium ekonomiczne może stanowić element uzasadnienia wyboru określonego wariantu, ale nie usprawiedliwia pominięcia w raporcie co do zasady analizy racjonalnego wariantu alternatywnego (por.: wyrok NSA z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1238/11 oraz wyrok NSA z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2999/12).

Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Warianty przedsięwzięcia nie mogą odbiegać od siebie w takim stopniu, który oznaczałby swoistą zmianę tożsamości tego przedsięwzięcia poprzez przekształcenie jego konstytutywnych, fundamentalnych parametrów i prowadziłby w rezultacie do zaproponowania do realizacji kilku różnych przedsięwzięć tego samego rodzaju. Powinny one poprzestać na korekcie parametrów dokonywanych w ramach jednego przedsięwzięcia (por.: wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1605/13).

Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych środków oceny oddziaływania na środowisko. Dlatego też inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji, a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany. Kryterium ekonomiczne może stanowić element uzasadnienia wyboru określonego wariantu, ale nie usprawiedliwia pominięcia w raporcie co do zasady analizy racjonalnego wariantu alternatywnego. Raport powinien zawierać opis trzech wariantów. W opisie poszczególnych wariantów powinny być zachowane jednakowe proporcje. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w której raport obejmuje przede wszystkim analizę oddziaływania na środowisko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę i marginalnie analizuje pozostałe warianty. W takim przypadku organ administracji powinien wezwać wnioskodawcę do przedstawienia pełnej analizy wariantowej planowanego przedsięwzięcia. Jeżeli analiza wariantowa planowanego przedsięwzięcia okaże się niewystarczająca organ powinien wezwać wnioskodawcę do przedstawienia analizy porównawczej wariantu wybranego do realizacji z racjonalnym wariantem alternatywnym, w tym określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko. Opis wariantów przedsięwzięcia musi znajdować swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym postępowania, w ten sposób, aby spełniał wymagania określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy. W opisach wariantów powinno znaleźć się jednoznaczne wskazanie sposobu funkcjonowania przedsięwzięcia, które musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w parametrach technicznych opisujących przedsięwzięcie (por. wyrok NSA z 14 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1238/11). Wszystkie warianty powinny zawierać analizę oddziaływania na poszczególne elementy środowiska, które mogą być znacząco dotknięte skutkami realizacji przedsięwzięcia, w szczególności populację, faunę, florę, glebę, wodę, powietrze, czynniki klimatyczne, aktywa materialne, łącznie z dziedzictwem architektonicznym i archeologicznym, krajobrazem oraz wzajemne relacje pomiędzy powyższymi elementami.

W przedmiotowej sprawie, w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko opisano analizowane warianty, w tym: wariant proponowany przez wnioskodawcę i wariant najkorzystniejszy dla środowiska. W zakresie wariantu alternatywnego w raporcie stwierdzono, że uwzględniając możliwości kapitałowe inwestora posadowienie siłowni wiatrowej o większej mocy i wysokości masztu nie jest możliwe z przyczyn finansowych. Biorąc pod uwagę niewielki obszar działki, na której realizowana będzie inwestycja oraz jej kształt (działka jest bardzo wąska), jedyna możliwość wariantowania inwestycji może polegać na zmianie lokalizacji w kierunku północnym lub południowym, przy czym zmiana położenia jest nieznaczna z uwagi na wielkość działki.

Brak przedstawienia innego możliwego do realizacji rozwiązania funkcjonowania danego przedsięwzięcia, które stanowiłoby racjonalny wariant alternatywny musi oznaczać, że raport nie może być uznany za spełniający wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji i z tego powodu nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Trudno zgodzić się z zarzutem skargi, że w sprawie dowiedziono, iż racjonalny wariant alternatywny w stosunku do przewidzianego przez inwestora nie występuje. Z raportu wynika jedynie, że wariant alternatywny nie jest możliwy z przyczyn finansowych leżących po stronie inwestora. Należy pamiętać, że brak przedstawienia co najmniej trzech wariantów przedsięwzięcia narusza art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji. Ustawodawca nie przewidział odstępstwa od wymogu przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego wobec wariantu proponowanego przez wnioskodawcę.

Odnosząc się do zarzutu pominięcia okoliczności uzgodnienia treści raportu oddziaływania na środowisko przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. postanowieniem z [...] maja 2015 r. nr [...], należy wskazać, że zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji, jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania tej decyzji uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Samo postanowienie uzgodnieniowe, o jakim mowa w art. 77 ust. 3 ww. ustawy nie ma mocy wiążącej dla organu prowadzącego postępowanie główne w zakresie wyboru właściwego rozstrzygnięcia sprawy. Nie zwalnia również organu prowadzącego postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego, stosownie do wymogów wynikających z przepisów proceduralnych i prawa materialnego.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił zasadności zarzutów skargi.

Unormowanie art. 135 p.p.s.a. daje podstawę Sądowi pierwszej instancji do dokonania kontroli także w stosunku do innych aktów i czynności wydanych i podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Tylko w razie uchylenia zaskarżonej decyzji ostatecznej sąd może na podstawie art. 135 p.p.s.a. wyeliminować z obrotu prawnego inne decyzje lub postanowienia wydane w przeprowadzonym postępowaniu przed organami obu instancji ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2016 r.II OSK 366/15 ). Określenie "we wszystkich postępowaniach", użyte w przepisie art. 135 p.p.s.a., wskazuje, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie, powinny być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc w odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Chodzi więc zarówno o postępowania zaliczane do trybu głównego (toczące się przed organem pierwszej i drugiej instancji), jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego jak postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, czy stwierdzenia nieważności decyzji.

Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., że przedłożony przez skarżącego raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko wymagał uzupełnienia o racjonalny wariant alternatywny dla wariantu proponowanego przez inwestora oraz o określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko tego wariantu. Bezsporne jest także, że mimo wezwań Skarżący nie poczynił wymaganych uzupełnień, zarówno w postępowaniu zakończonym decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] września 2015r. znak [...], jak i w postępowaniu prowadzonym w warunkach ponownego rozpoznania, zakończonym decyzją tegoż organu z dnia [...] sierpnia 2016r. znak [...].

W konsekwencji, organ I instancji zwracając się zgodnie z art. 77 ust.1 pkt 1 i pkt 2 ustawy ooś do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia uczynił to w sytuacji, gdy materiał dowodowy nie był kompletny, a sprawa nie była należycie wyjaśniona.

Zgodnie z art. 106 § 4 kpa organ obowiązany do zajęcia stanowiska może w razie potrzeby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, co oznacza, że w jego gestii leży decyzja, czy przeprowadzić takie postępowanie. W razie gdy uzna on, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego jest konieczne, przeprowadzi je zgodnie z zasadami i w trybie, jakie są przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego dla postępowania wyjaśniającego. Przedmiotem postępowania wyjaśniającego mogą być tylko okoliczności, których ustalenie jest konieczne do zajęcia stanowiska przez organ współdziałający. Niedopuszczalne jest prowadzenie w tym trybie postępowania wyjaśniającego co do okoliczności ustalonych przez organ załatwiający sprawę (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2006 r., II OSK 1203/05, LEX nr 289289, w którym stwierdzono, że: "Postępowanie przed organem współdziałającym ma wyłącznie charakter pomocniczy w sprawie załatwianej w formie decyzji administracyjnej przez inny organ. W takiej zaś sytuacji stanowisko organu współdziałającego może być oparte na stanie faktycznym i prawnym ustalonym przez organ wydający decyzję, gdyż zgodnie z art. 106 § 4 k.p.a. organ współdziałający może jedynie w razie potrzeby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające"). W niniejszej sprawie wskazywane braki raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko nie zostały uzupełnione także przez organ uzgadniający w trybie art. 106 § 4 kpa.

W art. 66 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji, ustawodawca wskazał jakie niezbędne elementy powinien zawierać raport. Raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stanowi kluczowy dowód w sprawach dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań danego przedsięwzięcia. W konsekwencji, organy administracji mają obowiązek ocenić na podstawie art. 80 k.p.a. wartość dowodową raportu. Ewentualny brak dostatecznego odniesienia się do istotnych kwestii oznacza, że raport w tym zakresie może zostać uznany za niespełniający wymogów ustawowych (por.: wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2213/13, wyrok NSA z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2032/13).

W niniejszej sprawie, zwracając się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia organ I instancji uczynił to przedwcześnie, dysponując niekompletnym w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy materiałem w sprawie. Organ uzgadniający nie konwalidował tych braków, zatem wydane przez niego postanowienia zarówno z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] jak i z dnia [...] czerwca 2016r. znak [...], jako wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 106 § 4 kodeksu postępowania administracyjnego, są wadliwe.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji winien wystąpić do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia dopiero po uzupełnieniu przez Skarżącego raportu o racjonalny wariant alternatywny dla wariantu proponowanego przez inwestora oraz o określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko tego wariantu

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) orzeczono jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz § 14 ust.1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U.poz.1800 ze zm.).