Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2449/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: .Sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 131/22 w sprawie ze skargi S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 131/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu sprawy ze skargi S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddalił skargę.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył S.W., zastępowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości.

W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 7, art. 32 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a., art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wyroku (postanowienia) Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. K 38/13.

Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przyznanie skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Pismem z 26 października 2022 r. zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy.

Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego została oddalona.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, należy wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji.

Skarga kasacyjna powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia lub właściwe zastosowanie.

Ponadto dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny (zob. np. wyrok NSA z 5 listopada 2019 r., II FSK 3864/17).

Należy podkreślić, że w skardze kasacyjnej nie wystarczy wymienić w luźny sposób kilku przepisów. Trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora naruszył Sąd pierwszej instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r., II GSK 289/18).

Kwalifikowane wymogi formalne skargi kasacyjnej, unormowane w art. 174-176 p.p.s.a., wiążą się z tym, że ten środek zaskarżenia nie tylko inicjuje postępowanie przed Sądem administracyjnym drugiej instancji, ale także wyznacza jego merytoryczny zakres. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 3133/16, "w przypadku skargi kasacyjnej – będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia – czytelność sformułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym faktem wniesienia tego pisma (jak w przypadku skargi czy zażalenia), ale także z jego treścią. Określenie podstaw zaskarżenia wymienionych w art. 174 p.p.s.a., sprecyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie w drodze racjonalnej argumentacji prawniczej determinuje bowiem zakres zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym, co w konsekwencji wpływa na zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego".

Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia.

Poczynienie powyższych uwag na temat konstrukcji skargi kasacyjnej było konieczne ze względu na to, że oceniana skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada wszystkim ww. wymaganiom. Skarżący kasacyjnie nie wskazał, na czym w jego ocenie polega zarzucane wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów art. 7 i 32 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111; dalej: "u.ś.r.), jak również nie uzasadnił żadnego z nich. Przedstawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywód nie stanowi bowiem szczegółowego uzasadnienia każdego z postawionych zarzutów. Ponadto, wbrew dyspozycji art. 174 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13, podczas gdy takie uchybienie nie stanowi podstawy kasacyjnej.

Lakoniczne i niejasne sformułowanie zarzutów, a także brak ich uzasadnienia nie pozwala na uznanie skargi kasacyjnej za poprawnie sformułowaną. Jej autor w zasadzie powielił zarzuty sformułowane w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, która – w przeciwieństwie do rozpoznawanego środka odwoławczego – nie została sporządzona przez zawodowego pełnomocnika. Omówione mankamenty, choć znaczące, nie wykluczają jednak całkowitej możności rozpoznania skargi kasacyjnej. Analiza argumentacji przytoczonej w jej uzasadnieniu wskazuje, że skarżący kasacyjnie zwalcza stanowisko Sądu I instancji o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Istota sporu sprowadza się zatem do ustalenia, czy Sąd I instancji prawidłowo zastosował przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Mając na uwadze niedostatki ocenianej skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że skarżący kasacyjnie nie zarzucił Sądowi I instancji naruszenia przepisów postępowania wywodzonych na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., co oznacza, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku za podstawę orzekania należało uznać za prawidłowo ustalony. Zasadność zarzutu naruszenia prawa materialnego nie może bowiem sprowadzać się do jednoczesnego podważania w ramach tego zarzutu przez stronę stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygania w sprawie. Naruszenie przepisów prawa materialnego może być skutecznie uznane za podstawę skargi kasacyjnej przy bezspornym stanie faktycznym sprawy pozwalającym na zastosowanie do niego odpowiedniej normy prawa materialnego. Nie jest dopuszczalne przemienne, bez zachowania koniecznej odrębności obu podstaw skargi kasacyjnej, przytaczanie na ich poparcie argumentacji pomijającej rozdzielność tych podstaw wynikającą z art. 174 p.p.s.a. Skutkiem tego musi być przyjęcie, że zastosowany przez Sąd I instancji przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. może podlegać ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynie w ramach ustaleń faktycznych, jakie zostały w niniejszej sprawie przyjęte za podstawę orzekania, zaś argumentacja autora skargi kasacyjnej wskazująca na uchybienia w ustaleniu stanu faktycznego sprawy nie mogła odnieść spodziewanego skutku.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym niż wymienione w poprzedzających punktach osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z analizy powyższego przepisu wynika, że do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną osobą niezbędne jest łączne występowanie trzech przesłanek, tj.: (1) wystąpienie obowiązku alimentacyjnego, (2) rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz (3) legitymowanie się przez podopiecznego wnioskodawcy orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Brak któregokolwiek z tych elementów powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane. O ile w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że na skarżącym kasacyjnie ciążą obowiązki alimentacyjne względem matki oraz że podopieczna skarżącego legitymuje się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, to w ocenie organu odwoławczego oraz Sądu I instancji nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki.

Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest więc przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną matką, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i w związku z tym świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu, a jako rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na rzeczywistą konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Innymi słowy, musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje.

Co istotne, legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad tą osobą (np. wyroki NSA: z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20; z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21).

Jak zauważył Sąd I instancji, we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżący oświadczył, że od 1 czerwca 2021 r. zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, natomiast w kolejnym oświadczeniu z 28 października 2021 r. przyznał, że posiadane gospodarstwo jest w części zalesione i w części wydzierżawione, a on sam nie prowadził żadnej uprawy ani hodowli, w związku z czym nie wykonywał i nie wykonuje żadnej pracy. W ocenie Sądu I instancji w tych okolicznościach organ odwoławczy słusznie uznał, że zaprzestanie pracy w gospodarstwie rolnym nie wiązało się z koniecznością sprawowania opieki, bowiem wynikało z innych uwarunkowań. Sąd I instancji podobnie ocenił fakt zawieszenia działalności gospodarczej w czerwcu 2021 r., pomimo że niepełnosprawność podopiecznej wystąpiła już w maju 2020 r., co potwierdza wyłącznie luźny związek aktywności zawodowej ze sprawowaniem opieki.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tak określonych okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji prawidłowo zastosował przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. Sąd ten słusznie zwrócił uwagę na uzasadnione wątpliwości co do miejsca zamieszkania skarżącego, który konsekwentnie twierdził, że zamieszkuje wraz z rodzicami, a jednocześnie w załączonej przez niego umowie dzierżawy z lutego 2021 r. jako adres do doręczeń podał ul. [...] w L. Wbrew twierdzeniu podniesienionemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w lipcu 2021 r. przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. wynika, że skarżący nie mieszka wraz z wymagającą opieki matką, gdyż na stałe zamieszkuje z rodziną w L. (miejscowości oddalonej o blisko 23 km) i "jest na każde zawołanie", "jak trzeba, to nocuje". Powyższa okoliczność wskazuje, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący nie sprawował opieki nad matką w sposób ciągły.

W tym stanie rzeczy należy uznać za prawidłowe stanowisko, że zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego czy zawieszenie pozarolniczej działalności gospodarczej nie wynikało bezpośrednio z konieczności sprawowania opieki, którą skarżący – jak kilkukrotnie wskazywał – sprawował nad rodzicami od wielu lat. Należy podkreślić, że w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie działalności zarobkowej jest podstawą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zaprzestanie aktywności zawodowej nie może być spowodowane przyczynami leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, o czym w niniejszej sprawie świadczą okoliczności faktyczne przyjęte za podstawę zaskarżonego wyroku.

Skarżący kasacyjnie słusznie natomiast wskazuje, że przesłanki odmowy przyznania spornego świadczenia nie może stanowić okoliczność występowania kilku osób zobowiązanych w jednakowym stopniu do alimentacji (rodzeństwa). Świadczenie pielęgnacyjne można przyznać jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki. Jeżeli zatem skarżący – jako syn osoby wymagającej opieki – znajduje się wraz z rodzeństwem wśród osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., którym w razie spełnienia pozostałych warunków ustawowych przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, to do niego należy wybór, czy wypełni swój obowiązek alimentacyjny względem matki poprzez sprawowanie osobistej opieki (nie podejmując bądź rezygnując z zatrudnienia), czy też zapewni jej opiekę w inny sposób, np. podejmując zatrudnienie, dzieląc się obowiązkami opiekuńczymi z rodzeństwem. Ani organ, ani Sąd nie są upoważnieni, by decydować w tych kwestiach za stronę. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazuje bowiem wyraźnie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niedopuszczalne jest wprowadzanie przez organy administracyjne czy Sąd dodatkowych negatywnych przesłanek przyznania świadczenia. Trafność argumentacji skarżącego co do tej kwestii nie mogła jednak stanowić podstawy uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.