Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 790/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83-85
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2021 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. Z. i K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2020 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia II raty opłaty oraz ustalenia opłaty za usunięcie drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. Z. i K. Z. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia drugiej raty opłaty oraz ustalenia opłaty za usunięcie drzew.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z 4 kwietnia 2014 r. Prezydent Miasta zezwolił K. Z. i P. Z. na usunięcie sosny pospolitej o obwodzie pnia 115 cm z działki nr [..] (aktualny nr działki [..], obręb [..]) położonej przy ul. C. w G. W pkt 3 rozstrzygnięcia ustalono opłatę za usunięcie drzewa w wysokości 15 637,12 zł, którą podzielono na dwie równe raty w wysokości 7.818,56 zł. Pierwszą ratę (wymienioną w pkt 3a) wnioskodawcy powinni byli wpłacić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość opłaty stała się ostateczna. Z kolei w pkt 5 ustalono, że wpłatę drugiej raty opłaty (wymienionej w pkt 3b) odroczono na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, tj. do 4 kwietnia 2017 r. Jednocześnie w pkt 6 uzależniono zgodę na usunięcie ww. drzewa od posadzenia przez wnioskodawców na terenie inwestycji 2 szt. drzew ozdobnych o obwodach pni co najmniej 16 cm mierzonych na wysokości 100 cm od poziomu gruntu jako rekompensatę za usunięcie sosny pospolitej. Termin wykonania nasadzeń ustalono do 31 grudnia 2015 r.

Po zgłoszeniu gotowości do odbioru z 12 października 2015 r. Biuro Ogrodnika Miasta przeprowadziło w dniu 1 marca 2016 r. kontrolę nasadzeń potwierdzając nasadzenie 3 szt. buków pospolitych "Fastigiata" o obwodach pni 12cm, 12cm i 13cm na terenie działki nr [..]. Przedstawicielka wnioskodawców w protokole wskazała, że kupili drzewka zgodnie z decyzją organu w szkółce oraz że kupiono 3 szt. drzew zamiast 2 szt., co według opinii pełnomocnika stanowi wystarczającą rekompensatę. Protokół z odbioru nasadzeń rekompensujących podpisany został przez pracownika przeprowadzającego kontrolę oraz przedstawiciela wnioskodawców. Młode drzewa zostały ustabilizowane na czas ich ukorzeniania poprzez palikowanie z zabezpieczeniem przed ocieraniem taśmami elastycznymi, co potwierdza dokumentacja zdjęciowa dołączona do protokołu.

Pismem z 10 sierpnia 2017 r. zawiadomiono K. Z. i P. Z. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia opłaty wynikającej z decyzji z 4 kwietnia 2014 r. w związku ze stwierdzeniem, że wnioskodawcy nie wywiązali się w pełni z obowiązku wykonania nasadzeń rekompensujących zgodnych z treścią pkt 6. ww. decyzji, tj. posadzone buki nie posiadały minimalnego obwodu pnia.

Pismem z 5 lutego 2020 r. organ zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi pismem z 13 lutego 2020 r. pełnomocnik K. Z. i P. Z. wniósł o umorzenie opłaty wynikającej z pkt 5 decyzji z 4 kwietnia 2014 r. z uwagi na spełnienie wynikającego z tej decyzji obowiązku wykonania nasadzeń w terminie oraz wniósł o dokonanie weryfikacji wykonanych nasadzeń. W uzasadnieniu wskazano, że posadzono 3 szt. drzew zamiast 2 szt. wskazanych w decyzji, zatem strona poniosła większe koszty niż wynikające z przywołanej decyzji i osiągnęła większą "wartość dodaną".

Decyzją z 25 lutego 2020 r., nr [..], na podstawie art. 84 ust. 4 i ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, Prezydent Miasta umorzył postępowanie administracyjne w sprawie umorzenia drugiej raty opłaty i przeliczył tą opłatę w sposób proporcjonalny do liczby drzew, które nie zostały nasadzone zgodnie z decyzją i ustalił wysokość tej opłaty w kwocie 7.818,56 zł. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że posadzenie większej ilości drzew niż wskazane w decyzji minimum (tj. dodatkowo 1 szt. w sąsiedztwie dwóch wskazanych przez stronę jako nasadzenia zastępcze) nie może być uznana za zieleń rekompensującą. Według zasad realizacji nasadzeń rekompensujących przyjętych przez gminę na podstawie wytycznych dla Krajowego systemu ochrony terenów zieleni i zadrzewień opracowanych na zlecenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska jako merytoryczna podstawa do zmiany ustawy o ochronie przyrody, aby zmniejszyć parametr tj., obwód nasadzeń rekompensujących drzew należy zwiększyć ich ilości. Organ zaznaczył, że nie wpłynął żaden wniosek o zmianę ostatecznej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a., a ważność decyzji z 4 kwietnia 2014 r. upłynęła w dniu 31 grudnia 2016 r. W związku z powyższym nasadzenia należało wykonać zgodnie z uzyskanym zezwoleniem na usunięcie drzew. Organ wskazał, że obwody pni drzew mają bardzo istotne znaczenie z punktu widzenia ich odporności na czynniki środowiskowe (miejskie) i atmosferyczne, dlatego skoro wnioskodawcy posadzili drzewa o obwodach pni mniejszych niż wskazane w decyzji, to na skutek niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji nie osiągnięto w pełni celu, jakim było zrekompensowanie straty w środowisku. Uznając, że obwody pni 2 szt. drzew posadzonych na działce nr [..], tj. 2 szt. buków pospolitych "Fastigiata", zgodnie z protokołem z 1 marca 2016 r., odbiegały od wskazanego w decyzji minimum, organ orzekł o umorzeniu postępowania prowadzonego na podstawie art. 84 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody i o przeliczeniu w sposób proporcjonalny, zgodnie z art. 84 ust. 7 tej ustawy opłaty drugiej raty.

Pełnomocnik P. Z. i K. Z. złożył odwołanie od powyższej decyzji oraz, w oparciu o art. 155 k.p.a., złożył wniosek o zmianę prawomocnej decyzji zezwalającej na usunięcie drzew pod warunkiem zastąpienia tych drzew innymi nasadzeniami zgodnymi z nasadzeniami dokonanymi już przez skarżących na terenie działki przy ul. C. w G. W przypadku wszczęcia postępowania w przedmiocie dokonania zmiany prawomocnej decyzji z 4 kwietnia 2014 r. wniesiono o zawieszenie postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie zmiany decyzji.

Decyzją z 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt [..], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, że z dokumentacji sprawy nie wynika, by decyzja z 4 kwietnia 2014 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego, a zatem rozstrzygnięcie tej decyzji co do ilości, parametrów obwodów pni, jakości, rodzaju drzew, które miałyby być posadzone, a także daty dokonania nasadzeń zastępczych (31 grudnia 2015 r.) pozostają w mocy oraz nie podlegają ocenie na płaszczyźnie niniejszej sprawy. Wobec tego Kolegium uznało, że podnoszone przez pełnomocnika stron zarzuty w kwestii oceny zasadności uzyskania przez wnioskodawców zgody na usunięcie drzewa i podlegania przez nich obowiązkowi dokonania nowych nasadzeń są pozbawione podstaw.

W konsekwencji, należało ustalić, czy warunki zostały zrealizowane zgodnie z warunkami wynikającymi z decyzji ostatecznej z 4 kwietnia 2014 r., a jeśli tak, to czy przesadzone lub nasadzone zastępczo drzewa lub krzewy zachowały żywotność, jeśli nie, to z jakiej ewentualnie przyczyny, bowiem tylko to pozwalałoby na umorzenie należności z tytułu ustalonej w decyzji opłaty. Z kolei, jeżeli organ nałożył na wnioskodawców obowiązek dokonania nasadzeń zastępczych, wówczas odroczenie terminu płatności opłaty za ściśle określony okres trzech lat jest obligatoryjne.

Biorąc pod uwagę, że oględziny w dniu 1 marca 2016 r. wykazały, iż wnioskodawcy dokonali nasadzenia 3 sztuk drzew o obwodach pni od 12 cm do 13 cm mierzonych na wysokości 100 cm od poziomu gruntu, to bezsporne jest, że żadna z posadzonych roślin nie posiadała minimalnego obwodu pnia wskazanego w decyzji z 4 kwietnia 2014 r. (tj. co najmniej 16 cm). Skoro więc strony postępowania nie wywiązały się z nałożonego obowiązku, gdyż sposób wykonania nakazanych nasadzeń zastępczych nie odpowiada warunkom wynikającym z decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa, to nie osiągnięto celu, jakim było zrekompensowanie straty w środowisku, ze względu na nieodpowiadające parametry posadzonych drzew, nawet w ilości większej niż wskazywano w warunkach decyzji z 4 kwietnia 2014 r. Zatem, skoro warunek umorzenia opłaty za usunięcie drzewa nie został wypełniony, to opłata ta nie może zostać umorzona, a wnioskodawcy zobowiązani są do jej niezwłocznego uiszczenia. Po upływie terminu odroczenia drugiej raty opłaty sprawa musiała powrócić do rozpoznania, a organ wydał decyzję, w której umorzył postępowanie w sprawie umorzenia drugiej raty opłaty a następnie, stosownie do art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, przeliczył tę opłatę i ustalił ją w wysokości odpowiadającej wielkości z decyzji ostatecznej z 4 kwietnia 2014 r.

Ponadto, za niezrozumiały uznało Kolegium zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 7 i art. 77 k.p.a., tj. prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, które sprowadzało się do braku możliwości weryfikacji obmiarów dokonanych przez przedstawicieli organu I instancji, jak i odniesienia się do wyników owych obmiarów (z uwagi na brak w aktach sprawy dokumentów potwierdzających dokonanie obmiarów i wyniki tych obmiarów). Organ przypomniał, że jak wynika z protokołu sporządzonego 1 marca 2016 r. w oględzinach z realizacji nasadzeń zastępczych brał udział zarówno pracownik przeprowadzający kontrolę jak i pełnomocnik strony, co potwierdza dołączone do akt sprawy pełnomocnictwo, natomiast w uwagach do protokołu zawarto wypowiedź pełnomocnika. Poza tym, przed wydaniem skarżonej decyzji pismem z 5 lutego 2020 r. strony zostały powiadomione o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zgromadzonych materiałów i dowodów. Doręczenie korespondencji nastąpiło w dniach 7 i 10 lutego 2020 r. Pismem z 13 lutego 2020 r. pełnomocnik zaprezentował stanowisko stron. Z kolei Kolegium zawiadomiło pełnomocnika stron pismem z 3 sierpnia 2020 r. o uprawnieniu do zapoznania się z aktami sprawy - wypowiedzenia się w zakresie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w analizowanej sprawie. Jak wynika z akt, korespondencja została odebrana 10 sierpnia 2020 r., 20 sierpnia 2020 r., a pismem z 17 sierpnia 2020 r. pełnomocnik stron poinformował, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Natomiast w odniesieniu do wniosku o zmianę decyzji z 4 kwietnia 2014 r. w trybie art. 155 k.p.a. Kolegium wskazało, że w orzecznictwie przyjmuje się, że przepis ten ma zastosowanie do takich decyzji, które nie zostały jeszcze "skonsumowane", a zatem takich, których cel nie został leszcze zrealizowany. Zawarte w tym przepisie sformułowanie "decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo" oznacza, że określone w decyzji uprawnienie lub obowiązek musi być określone decyzją (kształtować sytuację strony) w dacie dokonywania jej zmiany. Nie można uchylić lub zmienić decyzji w sytuacji, gdy z uwagi na upływ terminu nastąpiło jej wygaśnięcie. Taka decyzja bowiem nie kształtuje już sytuacji prawnej strony. Konsekwencją powyższego musi być uznanie, że skuteczność wniosku o zmianę terminu wyznaczonego do dokonania nasadzeń następczych zależy od jego złożenia przed upływem wyznaczonego terminu. Jak wynika z dokumentacji sprawy, wniosek został dopiero złożony na etapie postępowania odwoławczego, czyli już po upływie terminu, w którym strony miały dokonać nasadzeń zastępczych. W związku z tym wniosek taki nie mógł podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Z kolei, przyjęcie, że możliwa jest dalsza, wsteczna zmiana tego terminu, stanowiłoby ewidentne obejście prawa. Taki wniosek mógłby odnieść skutek tylko wówczas, gdyby został złożony przed 31 grudnia 2015 r., tj. przed ostatnim dniem przewidzianym na dokonanie stosownych nasadzeń.

W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie:

1) art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego błędną wykładnię, która polegała na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji i przyjęciu przez organy pierwszej i drugiej instancji, że nasadzenia zastępcze dokonane przez skarżących zostały dokonane w sposób niezgodny z zezwoleniem i nie został spełniony cel, jakim było zrekompensowanie straty w środowisku;

2) art. 138 § 1 w związku z art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, niezastosowanie ww. przepisu, które sprowadzało się do braku możliwości weryfikacji przez stronę postępowania obmiarów dokonanych przez przedstawicieli organu I instancji, jak i odniesienia się do wyników owych obmiarów (z uwagi na brak w aktach sprawy dokumentów potwierdzających dokonanie obmiarów i wyniki tych obmiarów).

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazano, że w opinii skarżących, obowiązek nałożony decyzją z 4 kwietnia 2014 r. polegający na nasadzeniu 2 szt. drzew ozdobnych jako rekompensaty za usunięcie sosny pospolitej został spełniony. Aktualnie obwody drzew nasadzonych przez skarżących wynoszą kolejno: 17,50 cm, 19,00 cm i 18,00 cm. Zamiast posadzenia 2 szt. drzew ozdobnych skarżący dokonali nasadzenia 3 drzew ozdobnych, ponosząc w ten sposób wyższe koszty i wpłynęli na stan środowiska w sposób znacznie bardziej korzystny niż to, co wynikało z zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżących, posadzenie większej ilości drzew niż wskazane w decyzji minimum powinno być uznane za zieleń rekompensującą. Podkreślono również, że zostały spełnione kryteria określone w ustawie dotyczące zachowania żywotności przez drzewa nasadzone przez skarżących. Drzewa były prawidłowo pielęgnowane i do dziś rosną w miejscu nasadzenia.

Skarżący wskazali, że niezrozumiały jest fakt, że w aktach postępowania nie znajduje się żaden dokument, który potwierdza stanowisko zajęte przez organ I instancji. Organ powołuje się na to, że dokonano oceny nasadzeń, ale efekt tej oceny nie został ujawniony w aktach postępowania. W ten sposób skarżący jako strona postępowania nie mieli realnej możliwości weryfikacji obmiarów dokonanych przez przedstawicieli organu I instancji, jak i odniesienia się do wyników owych obmiarów. Zarzucono ponadto, że przy tak skąpym materiale dowodowym nie sposób również ocenić, czy skarżący w istocie byli zobowiązani do uzyskania zgody na usunięcie drzew z działki i czy rzeczywiście podlegali obowiązkowi dokonania nowych nasadzeń.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano, że podniesione w treści skargi zarzuty stanowią powtórzenie zarzutów podniesionych, szczegółowo przeanalizowanych i rozpoznanych na etapie postępowania odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta o umorzeniu postępowania w sprawie umorzenia drugiej raty i przeliczeniu tej opłaty w sposób proporcjonalny do liczby drzew, które nie zostały nasadzone zgodnie z decyzją i ustaleniu wysokości tej opłaty.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że decyzja zezwalająca skarżącym na usunięcie drzewa została wydana 4 kwietnia 2014 r. na podstawie art. 83 ust. 1 i 3, art. 84 ust. 1-4 i art. 85 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (w brzmieniu na dzień wydania decyzji: t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.), a więc w odmiennym stanie prawnym niż obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

W myśl art. 83 ust. 3 cytowanej ustawy, w brzmieniu na dzień wydania zezwolenia na usunięcie drzewa, organ mógł uzależnić wydanie zezwolenia od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. W niniejszej sprawie organ skorzystał z tej możliwości i w pkt 6 decyzji z 4 kwietnia 2014 r. uzależnił wydanie zgody na usunięcie drzewa od posadzenia przez skarżących, w terminie do 31 grudnia 2015 r., dwóch sztuk drzew ozdobnych o obwodach pni co najmniej 16 cm mierzonych na wysokości 100 cm od poziomu terenu. Dodatkowo, w pkt 7 tej decyzji organ zobowiązał skarżących do złożenia pisemnej informacji po zakończeniu nasadzeń. Z kolei zgodnie z art. 84 ust. 4 tej ustawy organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów odracza, na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, termin uiszczenia opłaty za ich usunięcie, jeżeli zezwolenie przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami, o czym organ orzekł w pkt 5 decyzji.

Z akt sprawy i przytoczonych przepisów wynika zatem bezspornie, że skarżący uzyskali zezwolenie na usunięcie drzewa z ich działki przy ul. C. w G. (pkt 1 decyzji), za co organ ustalił opłatę (pkt 3 decyzji), dzieląc ją na dwie raty, z czego pierwsza rata miała zostać zapłacona w terminie 14 dni od dnia, kiedy zezwolenie stanie się ostateczne (pkt 3a decyzji), natomiast płatność drugiej raty (pkt 3b decyzji) została odroczona na okres 3 lat, tj. do dnia 4 kwietnia 2017 r. (pkt 5 decyzji). Natomiast, jak wynika z pkt 6 decyzji, jeżeli dwa drzewa posadzone przez skarżących, a spełniające warunki określone w decyzji, zachowają żywotność po upływie 3 lat, to należność z tytułu ustalonej opłaty ulegnie umorzeniu. Reasumując więc, gdyby skarżący spełnili warunki nałożone na nich na mocy decyzji z 4 kwietnia 2014 r. w zakresie nasadzeń rekompensacyjnych, wówczas organ umorzyłby należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzewa.

Podkreślić należy, że jak wynika zarówno z treści skargi do sądu, jak i odwołania do Kolegium, skarżący stoją na stanowisku, że pomimo iż żadne z posadzonych przez nich drzew nie spełniało nałożonego w decyzji z 4 kwietnia 2014 r. warunku co do obwodu pnia mierzonego na odpowiedniej wysokości, to w ich ocenie fakt, że posadzili trzy drzewa zamiast dwóch - stanowi wypełnienie zobowiązania, uprawniające do umorzenia opłaty za usunięcie drzewa. Sąd orzekający w niniejszym składzie nie podziela powyższego stanowiska.

Jak wynika z akt sprawy skarżący zaakceptowali warunki zawarte w decyzji, o czym świadczy usuniecie drzewa na je podstawie oraz uiszczenie pierwszej raty należności (opłaty), a następnie skarżący posadzili drzewa, po czym dokonali zgłoszenia nasadzeń w piśmie z 12 października 2015 r. (a więc w terminie zakreślonym pkt 6 decyzji). W konsekwencji, w dniu 1 marca 2016 r. przeprowadzono oględziny, podczas których ustalono, że dokonano nasadzenia trzech sztuk drzew – buków odmiana kolumnowa, o obwodach: 12 cm, 12 cm i 13 cm. W oględzinach uczestniczył pełnomocnik skarżących. Z oględzin sporządzono protokół, w którym w rubryce "uwagi" napisano m.in., że według wnioskodawcy (pełnomocnika) 3 sztuki drzew stanowią wystarczającą rekompensatę dla środowiska. Podkreślić należy, że pełnomocnik wnioskodawców nie zakwestionował ustaleń poczynionych w toku oględzin co do ustalonej w protokole wielkości obwodów pni, w tym nie ma w nim żadnej informacji o tym, by pełnomocnik nie zgadzał się ze sposobem pomiaru obwodu pni drzew i wynikiem tego pomiaru.

Wobec powyższego, organy słusznie przyjęły, że skarżący nie wypełnili obowiązku, o którym mowa w pkt 6 decyzji z 4 kwietnia 2014 r., który – co należy podkreślić – uzależniał umorzenie należności za usunięcie drzewa od dokonania nasadzeń zastępczych w określonej liczbie (2 sztuki drzew ozdobnych) oraz o określonym obwodzie (co najmniej 16 cm mierzonym na wysokości 100 cm od poziomu terenu).

W tym miejscu zauważyć należy, że podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżących dotyczące braku uwzględnienia przez organ trzeciego nasadzenia dokonanego przez skarżących w ramach realizacji zlecenia, określonego w punkcie 6 decyzji z 4 kwietnia 2014 r. - są nieuzasadnione. Organ nałożył czytelny i nie budzący wątpliwości obowiązek w zakresie minimalnego obwodu nasadzonych drzew - 16 cm, a także ich ilości. Żadne z trzech zasadzonych przez skarżących drzew w dniu oględzin nie miało takiego obwodu. Zauważyć należy, że drzewom brakowało odpowiednio 4 cm, 4 cm i 3 cm do spełnienia tego warunku. Na marginesie wskazać należy, że nie istnieją żadne przepisy, które nakazywałyby organowi prowadzącemu postępowanie przeliczanie zbyt małych obwodów nasadzonych dwóch drzew na ilość trzech drzew i tym samym poszukiwanie wartości, które spełniałyby warunek z decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa. W tym zakresie twierdzenia skargi, że dziś (tj. w 2020 r.) drzewa mają odpowiednio 17,5 cm, 19,00 cm i 18,00 cm pozostaje bez znaczenia dla ustalenia, czy został spełniony obowiązek, który miał być wykonany do 31 grudnia 2015 r., a więc ponad 5 lat temu.

Nadmienić jeszcze należy, że decyzja zezwalająca na usunięcie drzewa i nakładająca obowiązek dokonania pewnych czynności, których sposób wykonania jest kwestionowany przez organy, została wydana 4 kwietnia 2014 r. na podstawie art. 83 – 85 w obowiązującym wówczas brzmieniu ustawy o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.). Następnie, organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie umorzenia opłaty wynikającej z tej decyzji w 2017 r., a więc w okresie, gdy ustawa o ochronie przyrody przeszła nowelizację na mocy ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1045), która nadała nowe brzmienie m.in. art. 84. Zgodnie z art. 53 ust. 1 ww. ustawy nowelizującej do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa nowelizująca w tym zakresie weszła zaś w życie w dniu 28 sierpnia 2015 r. Zatem należało zaaprobować stanowisko organów obu instancji o zastosowaniu do niniejszej sprawy (wszczętej w 2017 r. w odniesieniu do ostatecznej decyzji z 2014 r.) przepisów w wersji po nowelizacji.

W tym miejscu należy jednocześnie wyjaśnić, że w doktrynie prawa, w odniesieniu do charakteru nasadzeń zastępczych, przewidzianych w art. 83 ust. 3 u.o.p. wskazuje się, że nie stanowi ono warunku, lecz ma charakter zlecenia, gdyż jego wykonanie nie wpływa bezpośrednio na obowiązywanie decyzji (zob. M. Szalewska, Skutki niedopełnienia obowiązku nasadzeń zastępczych, "Przegląd Prawa Ochrony Środowiska 2015 nr 3, Teza 1, LEX/el.). Sposób realizacji zlecenia ma jednak znaczenie dla skuteczności skorzystania z dobrodziejstw, z którymi jest powiązane. W tym kontekście, sąd – jak już wskazano powyżej - nie podziela stanowiska skarżących jakoby dokonanie nasadzeń w większej ilości, lecz o mniejszych obwodach w istocie oznaczało realizację ww. zlecenia w sposób nawet bardziej właściwy z punktu widzenia potrzeb środowiskowych, niż zakładała to decyzja z 2014 r. Zdaniem sądu, o czym mowa była powyżej, zlecenie jasno określało warunki, które należy spełnić, by móc skorzystać z dobrodziejstwa umorzenia opłaty. Nie ulega wątpliwości, że skarżący warunków tych nie spełnili. Natomiast, ani sąd ani organy administracji, w ramach kontroli dokonania nasadzeń rekompensacyjnych, nie są upoważnione do oceny, czy odmienny sposób wykonania zlecenia jest bardziej korzystny dla środowiska, czy też nie, jak tego oczekują skarżący, bowiem takie kompetencje nie wynikają z przepisów prawa. Rolą organu jest sprawdzenie realizacji zlecenia, zgodnie z jego treścią, wynikającą z decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzewa. Zgodnie bowiem z art. 84 ust. 7 ustawy w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem. Przepis powyższy wyraźnie odnosi więc wykonane nasadzenia do treści decyzji, nie pozostawiając jej adresatom pola do interpretacji sposobu ich wykonania. Przeliczenia dokonuje się zaś proporcjonalnie do liczby drzew, wykonanych zgodnie ze zleceniem. Skoro, jak wskazano powyżej, żadne z nasadzonych przez skarżących drzew nie odpowiada warunkom, określonym w zleceniu, tj. w pkt 6 decyzji z 2014 r. co do obwodu, i znajduje to potwierdzenie w protokole oględzin, to uznać należy, że nie zostało ono właściwie wykonane. Uniemożliwia to z kolei skorzystanie z dobrodziejstwa umorzenia opłaty, powiązanego z prawidłowym wykonaniem zlecenia. Zarazem podkreślić należy, że to organ ochrony przyrody jest kompetentny do wiążących ustaleń w kwestii właściwej rekompensaty zmian w środowisku w zamian za usunięcie drzewa, których dokonuje w treści decyzji zezwalającej, określając warunki zlecenia. Ustalenia te strona mogłaby kwestionować, wnosząc np. odwołanie, co nie nastąpiło w okolicznościach niniejszej sprawy. W konsekwencji, na etapie kontroli realizacji zlecenia adresat decyzji nie jest upoważniony do kontestowania prawidłowości ustalenia warunków zlecenia z perspektywy problematyki rekompensaty strat w środowisku. Przeciwna interpretacja powołanych przepisów w istocie prowadziłaby do wniosku, że ostatecznie to adresaci decyzji dokonują oceny w zakresie sposobu zrekompensowania strat przyrodniczych, co nie znajduje odzwierciedlenia w powołanych przepisach ustawy o ochronie przyrody, a także w przepisach prawa procesowego.

Natomiast, kwestia zgłoszonego wniosku o zmianę decyzji z 4 kwietnia 2014 r. w trybie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej jako k.p.a., pozostaje poza ramami kontroli w niniejszym postępowaniu, bowiem wniosek ten podlega rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym. Bez wątpienia, w dacie orzekania przez sąd nie została wydana decyzja, która w jakikolwiek sposób modyfikowałaby treść ostatecznej decyzji z 4 kwietnia 2014 r. Zgłoszenie takiego wniosku nie stanowi zarazem okoliczności, która obligowałaby do zawieszenia postępowania. W takiej sytuacji, wniosek o zmianę decyzji pozostaje bez wpływu na treść decyzji, będącej przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu. Jedynie na marginesie zauważyć należy, że wniosek ten spowodował wszczęcie sprawy administracyjnej, która – jak wynika z akt administracyjnych - nie została zakończona wydaniem decyzji merytorycznej przez właściwy organ. W konsekwencji, wyrażona w uzasadnieniu skarżonej decyzji ocena merytoryczna w kwestii tego wniosku pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.

Niezależnie od tego, zwrócić należy uwagę, na wadliwe sformułowanie sentencji decyzji organu I instancji. Decyzja tego organu, wbrew treści powołanej podstawy prawnej procesowej (art. 104 § 1 k.p.a.) orzeka "o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia II raty opłaty". Podstawą procesową umorzenia postępowania administracyjnego powinien być art. 105 k.p.a. Biorąc pod uwagę zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego i procesowego, organ powinien "odmówić umorzenia II raty opłaty", a więc orzec merytorycznie o braku uprawnienia stron. Umorzenie postępowania tymczasem oznacza jego bezprzedmiotowość, z którą nie mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy, gdzie skarżący nie spełnili wymogu ustawowego, uprawniającego do określonego uprzywilejowania, więc w konsekwencji należało odmówić umorzenia należności z tytułu usunięcia drzewa, a nie umorzyć postępowanie w tej kwestii. Uchybienie powyższe jednak, zdaniem sądu, w świetle powołania prawidłowej podstawy prawnej i ostatecznie – prawidłowych ustaleń oraz oceny materiału dowodowego, uznać należy za niemające wpływu na wynik sprawy.

Sąd nie podziela zarzutów naruszenia prawa procesowego – art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak umożliwienia weryfikacji przez strony obmiarów dokonanych przez przedstawicieli organu. Jak wskazały organy, przy czynności obmiaru był obecny pełnomocnik skarżących, nie kwestionował obmiarów, wręcz przeciwnie – jak wynika z treści protokołu z 1 marca 2016 r. - wskazywał, że poprzez zasadzenie 3 sztuk drzew nastąpiła "wystarczająca" rekompensata strat w środowisku. Powyższe w istocie potwierdza prawidłowość ustaleń organów w odniesieniu do obwodów nasadzonych przez skarżących drzew, a wskazuje zarazem na konsekwentne ich stanowisko, że dokonanie nasadzeń w większej ilości, choć o gorszych parametrach jakościowych (co do obwodu) jest równoważne w skutkach przyrodniczych z tym, które zakłada treść zlecenia, zawartego w decyzji z 4 kwietnia 2014 r.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oddalił skargę.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w związku z intensyfikacją rozwoju epidemii i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem miasta G. obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1758 ze zm.), a także na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) i § 1 pkt 1 i 2 zarządzenia nr 49/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2, uznając że w takich okolicznościach rozpoznanie sprawy na rozprawie wiązałoby się z istotnym zagrożeniem zdrowia przedstawicieli organu i skarżących oraz ich pełnomocnika, a zarazem sprawa – ze względu na zebrany materiał dowodowy i ustalony na jego podstawie stan faktyczny – może zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym bez uszczuplenia praw procesowych ww. podmiotów, zgodnie z zasadą szybkości postępowania. Jednocześnie, brak jest możliwości przeprowadzenia rozprawy z równoczesnym przekazem obrazu i dźwięku na odległość. Dopuszczalność orzekania na posiedzeniu niejawnym ze względu na okoliczności związane z zarządzeniem stanu pandemii COVID-19 potwierdza uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. II OSP 6/19 (www.nsa.gov.pl).