Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 719/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 719/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (spr.), WSA Piotr Głowacki, Protokolant: Referent Marcin Mastej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2023 r., sprawy ze skargi K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 maja 2023 r., nr SKO.Pod/4140/495/2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2023 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 22 maja 2023 r. nr SKO.Pod/4140/495/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 2 stycznia 2023 r. nr PD-01-3.3120.4.399806.2023.BK, ustalającą K.P. (dalej: Skarżący) wysokość podatku od nieruchomości za 2023 r. na kwotę 38 794 zł.

Z uzasadnienia decyzji Kolegium wynika, że decyzja wydana została w oparciu o stan faktyczny ustalony za poprzednie lata podatkowe, który nie uległ zmianie. W takim przypadku organ podatkowy nie wszczyna postępowania podatkowego, co wynika z art. 165 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm. – dalej: O.p.). Kolegium zwróciło równocześnie uwagę, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby fakt nieistnienia przedmiotowego budynku, który podlegał opodatkowaniu. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, prawidłowo wyliczona została wysokość zobowiązania podatkowego na podstawie posiadanych dokumentów, w szczególności na zapisach ewidencji gruntów i budynków oraz opinii rzeczoznawcy sporządzonej dla Sądu Okręgowego w przedmiocie stanu technicznego budynku i wyceny budynku w dniu 25 maja 2017 r. W aktach znajduje się również protokół z oględzin dokonanych w 2019 r. oraz zdjęcia budynku (kilka lat po pożarze, który miał miejsce w 2009 r.). Kolegium zwróciło także uwagę, że kwestia opodatkowania przedmiotowego budynku była już przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych za poprzednie lata, które w prawomocnych orzeczeniach potwierdziły fakt istnienia tego budynku. Zaznaczono także, że nieruchomość Skarżącego opodatkowana jest jako budynek pozostały i grunt pozostały, a zatem budynek i grunt nie są opodatkowane stawką dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą.

Skarżący w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, zarzucił zaskarżonej decyzji Kolegium naruszenie:

1/ art. 1a pkt 1-4, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 2, 6 i 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 70 ze zm. – dalej: u.p.o.l.) poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego za 2023 r.;

2/ art. 120, art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 123 § 1 i art. 124 w zw. z art. 180 i art. 187 § 1 i art. 191 i art. 193 § 2 i 3 O.p. poprzez naruszenie przepisów i zasad postępowania, błędne i niezgodne z prawdą obiektywną ustalenie stanu faktycznego prowadzące do oparcia rozstrzygnięcia na ocenach zamiast dowodach oraz przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów.

W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Uzasadniając skargę, Skarżący wskazał, że podstawowym zarzutem jest uznanie przedmiotowego obiektu za budynek pomimo wystąpienia zdarzeń z 30 października 2009 r., a więc pożaru, który doprowadził do całkowitej destrukcji jego wnętrza oraz sporej bryły zewnętrznej budynku. Organy podatkowe nie dokonały ustaleń, czy przedmiotowy budynek nadal spełnia definicję budynku, tj. czy obiekt ten nie utracił cech konstytutywnych budynku w rozumieniu u.p.o.l.

Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Skarżący w piśmie z 13 grudnia 2023 r. podtrzymał dotychczasową argumentację. Do pisma tego dołączono dokumentację fotograficzną, która według twierdzeń Skarżącego obrazuje widok budynku z 2009 r. po mającym w tym roku miejsce pożarze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest istnienie budynku, który podlegał opodatkowaniu. W ocenie Kolegium obiekt zlokalizowany na nieruchomości Skarżącego spełnia ustawowe wymogi dla uznania go za budynek i dlatego powinien on podlegać opodatkowaniu. W ocenie zaś Skarżącego obiektu tego nie można określić jako budynku, gdyż utracił swoją funkcję na skutek pożaru, który miał miejsce w 2009 r. W ocenie Sądu rację w tym sporze należy przyznać Kolegium.

Legalna definicja budynku zawarta została w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., w którym wskazano, że za budynek uważać należy obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Szeroka analiza cech budynku zaprezentowana została w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2021 r., sygn. akt III FPS 1/21 (powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano w uzasadnieniu tej uchwały, pojęcie trwałego związania gruntu wiązać należy z drugą jego cechą, jaką jest fundament, który należy traktować jako część składową budynku w rozumieniu cywilistycznym. Pojęcie "trwałego związania z gruntem" oznacza zarówno posiadanie przez budynek fundamentów, które są usytuowane poniżej poziomu terenu (wkopane w grunt), jak i trwałego (sztywnego, stabilnego ciągłego, niezmiennego) powiązania obiektu z tymi fundamentami. Odnosząc się do przesłanki "wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych" wskazano w omawianej uchwale, że zawiera ona dwie cechy: wydzielenie z przestrzeni i przegrodę budowlaną. Funkcją przegrody budowlanej obiektu budowlanego ma być wyodrębnienie tego obiektu z przestrzeni zewnętrznej w taki sposób, że co do zasady możliwe byłoby opisanie, która część przestrzeni ogólnej należy do przestrzeni obiektu, a która jest przestrzenią zewnętrzną w stosunku do obiektu. Przegroda budowlana nie musi być przy tym ścianą, choć ściana (jako element budowlany) jest przegrodą budowlaną. Element wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych należy ujmować funkcjonalnie, przy czym należy także uwzględniać skutki tego funkcjonalnego ujęcia, biorąc pod uwagę społeczno-gospodarcze rozumienie przepisów. Odnosząc się do pojęcia dachu, posługując się definicją słownikową wskazano w uzasadnieniu uchwały, że jest to konstrukcja osłaniająca z góry budowlę lub teren przed opadami atmosferycznymi, górna część jakiegoś pojazdu, wierzchnia część osłoniętego wnętrza. Szersza definicja "dachu" zaprezentowana została w wyroku NSA z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt III FSK 957/21, w którym wskazano, że "dach" winien stanowić integralną i trwałą część konstrukcji budynku, całkowicie pokrywającą powierzchnię wewnętrzną takiego obiektu budowlanego, zaliczaną do powierzchni użytkowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., a jednocześnie zabezpieczającą całość przed negatywnym oddziaływaniem czynników atmosferycznych. Bez wpływu na taką ocenę pozostaje kształt dachu, jego niewielkie, nadające się do usunięcia uszkodzenia, a także okoliczność, że fragment tej konstrukcji może stanowić również zadaszenie powierzchni (np. tarasu), która nie jest wyposażona w przegrody budowlane w znaczeniu wynikającym z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. i w związku z tym nie jest zaliczona do powierzchni użytkowej budynku.

Skarżący na żadnym etapie postępowania, czy to przed organami podatkowymi, czy też na etapie rozpatrywania skargi przez Sąd, nie wskazał, aby przedmiotowy budynek nie spełniał którejkolwiek z powyżej przedstawionych cech. Jedynie ogólnikowo twierdził, że nie posiada on cech budynku i wiązał swoje stwierdzenie z pożarem, który miał miejsce w 2009 r. Nie sposób zatem podjąć jakiejkolwiek polemiki ze stanowiskiem Skarżącego i wskazywać na ewentualny błąd w jego rozumowaniu, gdyż nie została przedstawiona jakakolwiek argumentacja uzasadniająca jego stanowisko.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika natomiast, że obiekt zlokalizowany na nieruchomości Skarżącego spełnia cechy pozwalające uznać go za budynek.

Świadczą o tym przeprowadzone 4 stycznia 2019 r. oględziny przedmiotowego budynku. Jak wynika z protokołu tej czynności (k: 21 akt podatkowych), stwierdzono podczas niej, że obiekt jest budynkiem murowanym o 5 kondygnacjach naziemnych w stanie zewnętrznym dobrym. Na budynku znajduje się nowa elewacja. Budynek posiada wszystkie okna. Niektóre okna są uchylone. Nad wejściem do budynku zawieszono baner z ofertą do wynajęcia lub sprzedaży. Obiekt nie nosi śladów pożaru oraz posiada wszystkie przegrody budowlane, dach, fundamenty. Budynek przylega do budynku sąsiedniego z logiem P. jedną ścianą. Budynek nieużytkowany. Budynek w trakcie remontu.

Zauważyć należy, że oględziny zostały przeprowadzone 10 lat po pożarze i odzwierciedlały faktyczny stan tego budynku, co potwierdzone zostało przez Skarżącego podpisem, który brał udział w oględzinach i nie wniósł żadnych uwag do protokołu. Już z powyższego dowodu wynika, że nieaktualne jest powoływanie się przez Skarżącego na pożar tego budynku.

W aktach sprawy znajduje się również wydruk ze strony internetowej na którym widoczne jest zdjęcie budynku, wykonane w maju 2013 r. Widoczny na nim budynek nie nosi jakichkolwiek śladów pożaru (k: 11 akt podatkowych).

Organy podatkowe oparły się również na opinii biegłego sporządzonej na potrzeby postępowania cywilnego z 2017 r. (k: 32-24 akt podatkowych). Również lektura tego dokumentu jednoznacznie wskazuje, że obiekt zlokalizowany na nieruchomości Skarżącego spełnia kryteria pozwalające uznać go za budynek w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.

Wykorzystanie tych dowodów, bez przeprowadzenia bezpośrednio dowodów w prowadzonym postępowaniu podatkowym, wynika z jego specyfiki. Nie można bowiem zapominać, jak słusznie wskazało Kolegium, że decyzja ustalająca kreująca powstanie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, wydawana jest w każdym roku podatkowym. Dla takiej sytuacji przewidziano pewne wyjątki w porównaniu z "typowym" postępowaniem podatkowym. Nie wydaje się w takim przypadku postanowienia o wszczęciu postępowania, co wynika z art. 165 § 5 pkt 1 O.p. Przepis ten ma zastosowanie w przypadku ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres nie uległ zmianie. Skarżący w żaden sposób nie wskazał, aby od 2019 r. (data przeprowadzenia oględzin) doszło do jakiejkolwiek zmiany w stanie faktycznym. Przez cały czas powoływał się na zdarzenie mające miejsce w 2009 r. Wobec powyższego organ podatkowy nie miał jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, aby stan faktyczny stanowiący podstawę do ustalenia zobowiązania podatkowego za poprzednie lata uległ zmianie.

Podkreślenia przy tym wymaga, że kwestia istnienia na nieruchomości Skarżącego budynku, przesądzona została prawomocnie przez sądy administracyjne. W zakresie opodatkowania przedmiotowego budynku za lata 2014 – 2017 wypowiedział się WSA w Krakowie w wyroku z 30 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1195/19, przesądzając istnienie tego przedmiotu opodatkowania. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem NSA z 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 2910/21. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku NSA, "(...) zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że sporny budynek spełnia wymogi definicji budynku zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Należy tu wymienić wypis z ewidencji gruntów i budynków, opinię z dnia 29 czerwca 2014 r., opinię biegłego sądowego z dnia 25 maja 2017 r., protokół oględzin z dnia 4 stycznia 2019 r., czy akt notarialny umowy sprzedaży z dnia 11 marca 2010 r. Ten stan rzeczy potwierdza również dokumentacja fotograficzna (w tym przedłożona przez Skarżącą). Ze wszystkich tych dokumentów w sposób jednoznaczny wynika, że analizowany obiekt jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Natomiast zły stan techniczny budynku związany z pożarem nie spowodował, że obiekt utracił cechy budynku". Wyrok ten wydany był wprawdzie w stosunku do poprzedniego właściciela, niemniej jednak dokonana ocena prawna odnosiła się bezpośrednio do przedmiotu opodatkowania występującego w niniejszej sprawie.

Kolejnym wyrokiem, wydanym już w stosunku do Skarżącego, którym prawomocnie potwierdzono, że przedmiotowy obiekt stanowi budynek, był wyrok WSA w Krakowie z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 1356/19. W jego uzasadnieniu również wyraźnie wskazano, że "(...) zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że sporny budynek należy zakwalifikować jako budynek w rozumieniu 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.". Sprawa zakończona powyższym wyrokiem dotyczyła podatku od nieruchomości za 2018 r.

Zastosowanie w realiach rozpatrywanej sprawy znajduje wobec powyższego art. 170 oraz art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy podjętego rozstrzygnięcia. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (por. wyrok NSA z 28 października 2022 r., sygn. akt III FSK 951/22).

Prawomocne przesądzenie w powołanych wyrokach, że obiekt zlokalizowany na nieruchomości Skarżącego stanowi budynek, zaliczyć należy do kwestii prawnych. Oczywiście na końcowe ustalenia złożyły się określone ustalenia faktyczne, niemniej jednak na ich podstawie dokonano ustalenia kwestii prawnej, jaką jest istnienie przedmiotu opodatkowania w postaci budynku. Skarżący nie powołał jakiejkolwiek argumentacji, która wskazywałaby na zmiany w stanie faktycznym do których miałoby dojść w następnych po 2018 r. latach podatkowych. Wręcz przeciwnie, powoływał się na zdarzenie do którego doszło w 2009 r. Związania prawomocnymi wyrokami nie zmienia również i to, że pierwsza sprawa dotyczyła poprzednika prawnego Skarżącego. Jak wynika z akt sprawy do przeniesienia własności doszło na skutek zawarcia umowy cywilnoprawnej przenoszącej własność, czyli mamy do czynienia z pochodnym nabyciem prawa własności. Charakteryzuje się ona tym, że na nabywcę przechodzą prawa i obowiązki poprzedniego właściciela. Odnieść to również należy do takich, które wynikają z wydanych w stosunku do poprzednika orzeczeń sądowych.

Sąd nie może odnieść się do zarzutów naruszenia powołanych w skardze przepisów, gdyż w żaden sposób nie wykazano na czym ich naruszenie miałoby polegać. Zauważyć ponadto należy, że powołano "zlepek" kilku przepisów zawierających różną treść normatywną bez jakiegokolwiek związku. Nie sposób zatem poznać zamierzenia Skarżącego, który w ten sposób sformułował zarzuty. Nadmienić również należy, że w zdecydowanej większości powołane przepisy zawierają dalsze jednostki redakcyjne normujące odmienne zdarzenia prawne, które nie zostały już powołane.

Za zupełnie zaś bezzasadną argumentację uznać należy tę, która powołuje się na regulacje dotyczące podatków dochodowych związanych z likwidacją środków trwałych. Nie ma ona jakiegokolwiek związku z przedmiotem niniejszego postępowania. Przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości jest budynek, nie zaś środek trwały. Istotne jest zatem fizyczne istnienie takiego budynku, nie zaś ujęcie go w odpowiedniej ewidencji środków trwałych.

Sąd nie przeprowadził dowodu z załączonych do pisma z 13 grudnia 2023 r. zdjęć przedmiotowego budynku. Wprawdzie nie znajduje się na nich jakakolwiek data wykonania, lecz z wyjaśnień Skarżącego wynika, że obrazują one stan budynku w 2009 r. po pożarze. Nie odnoszą się one zatem do roku podatkowego będącego przedmiotem postępowania. Z tych względów brak jest podstaw do zastosowania art. 106 § 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie sposób jednak przyjąć, aby zdjęcia z 2009 r. mogły obrazować stan budynku istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, czyli roku 2023.

Jednocześnie Sąd, nie będąc z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami skargi, czyli zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, dokonał szczegółowego zbadania zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie. W wyniku tego nie stwierdził jakichkolwiek wad pozwalających na wyeliminowanie jej z porządku prawnego.

Z tych wszystkich powodów skarga podlegała oddaleniu, zaś podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 151 p.p.s.a.