Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2523/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 215
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Nina Beczek, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi J. K. i J.W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 25 września 2023 r. nr 3933/2023 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 25 września 2023 r. nr 3933/2033 Wojewoda Mazowiecki (Wojewoda/organ) po rozpatrzeniu odwołania J. W. oraz J. K. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy Nr 258/SD/2022 z 5 maja 2023 r. orzekającą o odmowie przyznania J. K. i J. W. odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], rej. hip. [...], która obecnie stanowi część działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...].

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...], rej. hip. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279).

Zgodnie z art. 1 powołanego wyżej dekretu przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa.

Zgodnie z poświadczonym świadectwem Sądu Okręgowego w Warszawie, Wydział Hipoteczny z dnia 3 grudnia 1946 r. nr 13854/46 tytuł własności nieruchomości [...] nr rej. hip. [...] uregulowany był przez zastrzeżenie z wniosku nr 43 na imię I. P. z domu Z. z mocy aktu nabycia z dnia 19 listopada 1941 r. zeznanego za nr Rep. 333 przed L. W. Notariuszem w Warszawie.

Wnioskiem z dnia 8 lutego 1949 r. I. P. wystąpiła do Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], nr hip. [...].

Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy decyzją z dnia 24 lipca 1969 r., znak: GKM- IV/6210/258/69/JB orzekło o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...], rej. hip. [...].

Wnioskiem z dnia 31 lipca 2017 r. B. K. wystąpiła o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...], ozn. hip. [...].

Następstwo prawne po dawnej właścicielce przedmiotowej nieruchomości, zostało ustalone na podstawie:

prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Otwocku, Wydział Cywilny z dnia 5 kwietnia1989 r., sygn. akt I.Ns 158/89, na mocy którego spadek po I. R. I voto P., zmarłej w dniu [...] lutego 1989 r. nabyły dzieci: B. K. i A. P. po 1/2 części każde z nich;

prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Otwocku, Wydział I Cywilny z dnia 8 lipca 1992 r" sygn. akt I Ns 371/92, na mocy którego spadek po A. P., zmarłym w dniu [...] maja 1992 r. w Otwocku, nabyła siostra B. K.;

aktu poświadczenia dziedziczenia Rep. A nr 4514/2018 z dnia 23 października 2018 r. sporządzonego przed J. K. notariuszem w Warszawie, na mocy którego spadek po B. K., zmarłej w dniu [...] sierpnia 2018 r. nabyli synowie: J. K. i J. W. po 1/2 części każde z nich. Akt ten został zarejestrowany w rejestrze aktów poświadczenia dziedziczenia pod nr 895 453;

odpisu zupełnego aktu małżeństwa R. R. i I. P. z Urzędu Stanu Cywilnego Józefów z dnia 19 marca 1953 r., znak: 1417011/00/AM/l 953/200528, z którego wynika że I. przyjęła nazwisko po mężu.

Organ mając na uwadze powyższe wskazał, że stronami w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w zakresie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...], rej. hip. [...] są: J. W. i J. K.

Wojewoda podał, że w toku prowadzonego postępowania Prezydent m.st. Warszawy ustalił na podstawie zleconej opinii geodezyjnej z dnia 14 grudnia 2020 r., sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. W., że powierzchnia dawnej nieruchomości hipotecznej, oznaczonej jako hip. [...], rej. hip. [...] wynosi 1592 m2. Opisana wyżej dawna nieruchomość hipoteczna znajduje się aktualnie w granicach działek ewidencyjnych:

nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 1533 m2, stanowiącej własność m.st Warszawy,

nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 59 m2, stanowiącej własność m.st. Warszawy.

Decyzją Nr 219/SD/2022 z dnia 31 maja 2022 r. Prezydent m. st. Warszawy orzekł o odmowie przyznania J. K. i J. W. odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...], rej. hip. [...], która obecnie stanowi część działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...] uznając, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z treści art. 215 ust. 2 u.g.n., warunkująca pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie, tj. dawna właścicielka utraciła możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r.

Wojewoda Mazowiecki decyzją Nr 2727/2022 z dnia 29 sierpnia 2022 r. uchylił ww. decyzję Prezydenta Nr 219/SD/2022 z dnia 31 maja 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Mazowiecki wskazał, iż organ I instancji, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, powinien przede wszystkim, pozyskać dokumenty, z których będzie wynikało, że rozpoczęcie budowy budynku znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...], ozn. hip. [...], rej. hip. [...] w latach 1951-1958 wykluczało możliwość faktycznego władania całą nieruchomością.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent m.st. Warszawy decyzją Nr 258/SD/2022 z dnia 5 maja 2023 r. orzekł o odmowie przyznania J. K. i J. W. odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...], rej. hip. [...], która obecnie stanowi część działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...].

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowo przepisanym terminie, wnieśli J. W. oraz J. K., zarzucając organowi I instancji naruszenie:

art. 7, 77 §1, 107 §1 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego z całkowitym pominięciem dowodów, które nie korespondowały w treści z sentencją wydanego rozstrzygnięcia, co skutkowało wydaniem decyzji w swej treści sprzecznej z dotychczasowo zebranymi dowodami;

art. 8 § 1 k.p.a., poprzez podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa poprzez błędne dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego;

art. 12 §1 k.p.a., poprzez przewlekłe działanie organu I instancji w przedmiotowej sprawie;

art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny dowodów jedynie tych, które w ocenie organu świadczyły o braku możliwości przyznania odszkodowania stronom postępowania.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o przyznaniu odszkodowania ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu całości akt sprawy Wojewoda wskazał, że prawo do odszkodowania za przejęte przez Skarb Państwa grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wygasło z mocy art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dniem 1 sierpnia 1985 r. tj. z dniem wejścia w życie tej ustawy. Stosownie do art. 241 pkt 1 u.g.n. powyższa ustawa utraciła moc i aktualnie sprawa odszkodowań za nieruchomości warszawskie objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. jest uregulowana przepisem art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda wyjaśnił następnie, że art. 215 ust. 2 u.g.n. stanowi, że przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Wskazał, że Prezydent m. st. Warszawy wydając zaskarżoną decyzję uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy przemawia za tym, że przedmiotowa nieruchomość w dniu wejścia w życie dekretu była niezabudowana. Zdaniem Wojewody powyższe potwierdza materiał pozyskany z Archiwum Państwowego w Warszawie przy piśmie z dnia 18 marca 2020 r. roku, znak: 0-1.6341.1288.2018 zgodnie, z którym nieruchomość położona przy ul. [...] stanowiła pusty plac.

W związku z faktem, że przedmiotowa nieruchomość w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. była niezabudowana organ uznał, że należy zbadać, czy według obowiązującego planu zabudowania przedmiotowa nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz, czy poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przed 05 kwietnia 1958 r. (art. 215 ust. 2 u.g.n.).

W zakresie spełnienia pierwszej z przesłanek wymaganych do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. za nieruchomość niezabudowaną, czyli przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne organ I instancji wskazał, iż zgodnie z planem zabudowania m. st. Warszawy zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., obowiązującego w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w strefie Va, w której obowiązywała zabudowa zwarta do 5 kondygnacji oraz 50% powierzchni zabudowani, co potwierdza opinia geodezyjna sporządzona w dniu 14 grudnia 2020 r. przez geodetę uprawnionego J. W., stanowiąca rozliczenie geodezyjne nieruchomości hip. [...], rej. hip. [...] według stref zabudowy.

Wojewoda podkreślił, że w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie było legalnej definicji domu jednorodzinnego. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że "dom jednorodzinny" należy rozumieć w znaczeniu, jakie mu nadawano przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., czyli był to budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni czy liczby pomieszczeń, które to kryteria wprowadzono w późniejszym okresie. Dodał, że brak wymienienia w ogólnym planie zabudowania m. st. Warszawy z dnia 11 sierpnia 1931 r., budownictwa jednorodzinnego nie wyklucza samo przez się możliwości zabudowy danego obszaru budownictwem jednorodzinnym, a tym samym i przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości pod takie budownictwo.

Wojewoda odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 712/08, który stwierdził, że użyte w art. 215 ust. 2 u.g.n. sformułowanie "mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne" oznacza potencjalną możliwość wzniesienia na przedmiotowej nieruchomości domu, który będzie zaspokajał potrzeby jednej rodziny. Niedopuszczalne jest w tym zakresie stosowanie zawężających formalnych interpretacji pojęcia domu jednorodzinnego zawartych w aktach prawnych okresu PRL, które nie obowiązywały w polskim systemie prawa w dniu wejścia w życie dekretu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 08 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1993/07 stwierdził z kolei, że "należy zgodzić się, że wskazania planu oznaczały wielkości progowe, a zatem bez naruszania planu możliwe było realizowanie budynków o parametrach mniejszych".

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda uznał, że nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...], rej. hip. [...] mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem spełnia pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną.

W zakresie spełnienia drugiej przesłanki wynikającej z art. 215 ust. 2 u.g.n., czyli utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością Wojewoda podał, że organ I instancji ustalił, że na podstawie znajdującego się w aktach sprawy Kwestionariusza Głównego Urzędu Statystycznego o ruchu budowlanym przekazanym przy piśmie Biura Organizacji Urzędu z dnia 4 lipca 2019 r., znak: OU-WA.l 634.705.2019.ZDA, przy ul. [...] rozpoczęto budowę budynku biurowego, o powierzchni 66 m2 w październiku 1950 r., a zakończono we wrześniu 1951 r. Rachunek prac budowlanych przeprowadzono na M.P.R.B. oddz. N. 9 Rej 111., a właścicielem budynku był Zarząd Nieruchomości Miejskich.

Na powyższy stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości wskazują pozyskane z Centralnego Archiwum Wojskowego zdjęcia lotnicze wykonane w 1953 r., 1955 r. i 1960 r., obrazujące przedmiotową nieruchomość, z których wynika że na przestrzeni ww. lat powstawały na niej nowe zabudowania.

Wojewoda wskazał, że w celu potwierdzenia powyższych okoliczności organ I instancji pozyskał do akt sprawy opracowanie fotogrametryczne ww. zdjęć lotniczych obrazujących przedmiotowy teren sporządzonej w dniu 17 listopada 2022 r. W treści ekspertyzy biegły wskazał, że na zdjęciach z lat 1951,1953,1955 widać, iż ww. nieruchomość hipoteczna znajduje się wewnątrz ogrodzonego obszaru. Z czego wydzielono następujące obszary: A (o pow. 1225 m2) - został zidentyfikowany jako ogrodzona posesja z magazynami (4 budynki parterowe, nieprzeznaczone do stałego pobytu ludzi, w południowo zachodnim narożniku prawdopodobnie znajdują się deski, a części wschodniej inne materiały budowlane - opis zdjęcia 1951 r.), oraz B - został zidentyfikowany jako nieużytkowany, na którym znajduje się przypadkowa roślinność i ścieżki. Na ww. zdjęciach zachodnia i południowa granica nieruchomości pokrywa się z ogrodzeniem posesji. Granica północna biegnie wzdłuż drogi gruntowej przecinającej nieużytek, a wschodnia wzdłuż ulicy [...]. Na przedmiotową posesję można dostać się bramami znajdującymi od ul. [...] jak i [...]. Nadto, biegły wskazał, iż na zdjęciu z 1955 r. wzdłuż całego ogrodzonego obszaru A powstały nowe budynki lub wiaty o charakterze magazynowym między którymi znajduje się plac manewrowy dla pojazdów. Natomiast na zdjęciu z 1960 r. wcześniej opisane ogrodzenie pokrywające się z północną granicą nieruchomości, zostało rozebrane i posesja powiększyła się o wcześniej nieużytkowany obszar od północy od niej. Stanowi dużą posesję z magazynami i składowanymi materiałami budowlanymi. Zasięg posesji zmienił się również od wschodu. Ogrodzenie zostało przeniesione o kilka metrów i usunięto bramę od ul. [...].

Zdaniem Wojewody należy przyjąć, że opracowanie z dnia 17 listopada 2022 r. stanowi dowód wiarygodny i przydatny w zakresie ustaleń spełnienia przesłanek zawartych wart. 215 ust. 2 u.g.n., będąc opinią specjalistyczną o charakterze spójnym, nie zawierającą błędów formalnych, opatrzoną stosownymi pieczęciami i sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje w dziedzinie fotogrametrii. Organ wskazał, że opinia została sporządzona zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. W świetle tego przepisu, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Chodzi zatem o przypadki, gdy do rozstrzygnięcia sprawy potrzebna jest szczególna wiedza z jakiejś dziedziny, przedmiotem opinii są okoliczności dotyczące stanu faktycznego sprawy. Przy czym Wojewoda zaznaczył, że biegły nie ustala faktów mających znaczenie dla sprawy, ale udziela organowi informacji specjalnych (opartych o posiadaną specjalistyczną wiedzę) dotyczących tych okoliczności faktycznych, udziela wyjaśnień koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy. Opinia biegłego ułatwia zatem ocenę zebranego materiału dowodowego, gdy są do tego potrzebne wiadomości specjalne.

Organ wskazał przy tym, że opinia jest jednym ze środków dowodowych, a organ dokonując oceny jej przydatności w konkretnej sprawie, czyni to na tle całokształtu okoliczności ujawnionych w toku postępowania. Istota dowodu w postaci opinii biegłego polega na tym, że organ nie posiadając wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie posiłkuje się zawartymi w niej wiadomościami specjalistycznymi. Podał, że w wyroku z dnia 6 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 984 Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał: "Organ wydając decyzję o odmowie ustalenia odszkodowania powinien zebrać materiał dowodowy, z którego wynika, że poprzedni właściciel zostaje definitywnie pozbawiony możliwości jakiegokolwiek korzystania z działki, co następowało zazwyczaj w chwili jej rzeczywistego zajęcia w związku z realizacją inwestycji państwowych Przesłanka wskazana w art. 215 u.g.n. może być ustalona jedynie na podstawie dowodów potwierdzających fakt i datę zajęcia gruntu pod inwestycję"

Mając na uwadze powyższe Wojewoda podzielił stanowisko Prezydenta m. st. Warszawy wyrażone w zaskarżonej decyzji, że poprzedni właściciel utracił faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r.

Podał, że zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości co najmniej w roku 1951 poprzez ogrodzenie terenu i wybudowanie budynku wyklucza tę możliwość. Dodatkowo zgodnie z Kwestionariuszem Głównego Urzędu Statystycznego o ruchu budowlanym przekazanym przy piśmie Biura Organizacji Urzędu z dnia 4 lipca 2019 r., znak: OU- WA.l 634.705.2019.ZDA, właścicielem budynku posadowionego na przedmiotowym, ogrodzonym gruncie był Zarząd Nieruchomości Miejskich. Natomiast przez część nieogrodzonego terenu przedmiotowej nieruchomości przechodzi wyjazd z ogrodzonego obszaru na ul. [...]. Na poparcie swojego stanowiska Wojewoda przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1586/07 w którym stwierdzono: "Jak jednolicie podkreśla się to w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, uregulowanie zawarte w art. 215 ust. 2 u.g.n. odnosi się do faktycznej utraty możliwości władania działką np., poprzez zajęcie terenu przez konkretne prace budowlane, ogrodzenie terenu, zajęcie gruntu przez materiały budowlane itp. przypadki stanowiące o faktycznej, rzeczywistej niemożności władania daną działką. Objęcie jej natomiast protokolarne w posiadanie przez inny podmiot niż były właściciel nie decyduje jeszcze samo przez się o pozbawieniu możliwości władania działką przez dotychczasowego właściciela. Z tego powodu formalne przekazanie terenu inwestorowi bez dodatkowych faktycznych działań na gruncie, nie spełnia jeszcze przesłanki zawartej w w/wym. przepisie." Podkreślił następnie, że negatywna przesłanka w postaci pozbawienia faktycznej możliwości władania działką przed dniem 5 kwietnia 1958 r. może być dostatecznie zobiektywizowana w zasadzie wyłącznie poprzez ustalenie o objęciu faktycznego, rzeczywistego władztwa przez państwo (wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 614/97). Chodzi tu o faktyczne przejęcie władztwa, a nie o objęcie w posiadanie w rozumieniu dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

W założeniu ustawodawcy art. 215 ust. 2 u.g.n. w zakresie, w którym dotyczy pozbawienia możliwości faktycznego władania, odnosi się do działania podmiotu władzy publicznej.

Wojewoda wskazał, że zdjęcia lotnicze w korelacji ze Kwestionariuszem Głównego Urzędu Statystycznego o ruchu budowlanym przekazanym przy piśmie Biura Organizacji Urzędu z dnia 04 lipca 2019 r. oraz opracowaniem fotogrametrycznym z dnia 17 listopada 2022 r. znajdujące się w aktach sprawy wskazują, iż na przedmiotowej nieruchomości przed 05 kwietnia 1958 r. zostały podjęte konkretne działania faktyczne uniemożliwiające choćby potencjalną możliwość faktycznego władania przez dawnych właścicieli przedmiotową nieruchomością. Skarżący z kolei, poza wyrażanymi wątpliwościami związanymi z błędną oceną zebranego materiału dowodowego, nie przedstawili żadnego dowodu podważającego wiarygodność ww. opracowań. Zatem z punktu widzenia art. 75 i nast. k.p.a., opinie fotogrametryczne, zdaniem Wojewody, można uznać za wiarygodny dowód. Przeciwne twierdzenie, w tym sama okoliczność władania przedmiotową nieruchomością choćby w części przed datą określoną w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, powinna podlegać inicjatywnie dowodowej strony skarżącej na podstawie art. 7 k.p.a., co nie miało miejsca w tej sprawie.

Wojewoda wskazał także, że dla rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie odszkodowania wystarczające jest stwierdzenie, czy utrata ta nastąpiła przed czy po 5 kwietnia 1958 r. Niewątpliwie pozyskany w toku postępowania pierwszoinstacyjnego materiał dowodowy wskazuje, że faktyczna możliwość władania nieruchomością przez dotychczasowego właściciela została utracona najpóźniej w roku 1951 albowiem na wykonanych fotografiach lotniczych widoczna jest budowa budynku stanowiącego własność instytucji państwowej.

W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia, że dawni właściciele utracili możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Organ I instancji podjął wyczerpującą ilość czynności procesowych oraz wyjaśnił dostatecznie okoliczności związane z utratą faktycznego władania przez dawnego właściciela nieruchomością położoną przy ul. [...], ozn. hip. [...], rej. hip. [...].

Organ podniósł, że w toku prowadzonego postępowania nie uzyskano co prawda takiego dokumentu jak protokół przejęcia nieruchomości, ustalono jednak że zgodnie z opracowaniem fotogrametrycznym teren przedmiotowej nieruchomości wykorzystywany do budowy budynku i jako dojazd do ulicy, co uniemożliwiało korzystanie z tego terenu przez dawnego właściciela. W opinii organu odwoławczego wskazane dokumenty stanowią wystarczające dowody na poparcie tezy o utracie faktycznego władania nieruchomością przez poprzednich właścicieli przed 5 kwietnia 1958 r. Dodał, że ocena materiału dowodowego została zastrzeżona organom publicznym w ramach swobodnej oceny dowodów, uwzględniającej ocenę faktów mających znaczenie prawne, zasady logiki, doświadczenia życiowego, reguł logicznego wnioskowania. Zdaniem organu pomimo niepozyskania przez organ I instancji obszernej dokumentacji dotyczącej wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości w latach pięćdziesiątych pod gruzowisko, to ocena dowodów, które się organowi udało pozyskać, została dokonana w sposób obiektywny i zgodny z zasadami ogólnymi postępowania.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że słusznie organ I instancji wskazał, w uzasadnieniu decyzji z 5 maja 2023 r., iż jedna z przesłanek wynikających żart. 215 u.g.n. nie została spełniona, w związku z utratą przez dawnego właściciela faktycznego władania przedmiotową nieruchomością, przed 05 kwietnia 1958 r.

Podsumowując, w świetle przedstawionych argumentów, za pozbawione usprawiedliwionych podstaw Wojewoda uznał zarzuty wskazane w odwołaniu, albowiem w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 7, 8 § 1, 12 § 1, 77 § 1, 107 § 1, 80 k.p.a.), w sposób, w jaki przedstawiają to strony skarżące i który mógłby mieć jakikolwiek wpływ na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Wojewody organ I instancji merytorycznie i prawidłowo ocenił przesłanki wynikające z art. 215 ust. 2 u.g.n. dla działki w zakresie badania utraty faktycznej możliwości władania gruntem przez dawnego właściciela po 5 kwietnia 1958 r. z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.

Z kolei stwierdzenie braku spełnienia jednej z przesłanek uniemożliwia ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że z punktu widzenia przepisu art. 215 u.g.n. nie jest możliwe ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Gramatyczna wykładania art. 215 u.g.n. prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Stwierdzenie braku jednej z tych przesłanek uniemożliwia przyznanie odszkodowania. Ponieważ w niniejszej sprawie, jedna z przesłanek warunkujących, zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 u.g.n., pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie ponad wszelką wątpliwość nie została w badanym przypadku spełniona, tj. dawny właściciel został pozbawiony możliwości władania przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r., i stwierdził, iż słusznie organ I instancji orzekł o odmowie przyznania odszkodowania

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J. K. i J. W. (skarżący), zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022, poz, 2000 dalej także KPA) w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 344 z późn. zm. dalej UGN) poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego poprzez brak oceny, czy rzekoma utrata władania nieruchomością przez byłą właścicielkę nastąpiła przed dniem 5 kwietnia 1958 r. i czy nastąpiła w stosunku do całej nieruchomości, czy tylko części, pomimo dokonanego przez biegłego w opinii z dnia 17 listopada 2022 r. wyraźnego podziału nieruchomości na dwa obszary (A i B).

2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie przejawiającej się sprzecznymi wnioskami wywiedzionymi z analizy zgromadzonego materiału dowodowego a zarazem błędne uznanie, że Prezydent m. st. Warszawy w sposób nie budzący wątpliwości dokonał prawidłowego ustalenia, że utrata władania nieruchomością przez byłą właścicielkę nastąpiła przed dniem 5 kwietnia 1958 r.

3. art. 7, art. 80 i art. 81a KPA, poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i rozstrzygnięcie na niekorzyść strony wątpliwości co do daty utraty faktycznego władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. i braku uzasadnienia w jaki sposób budowa budynku o pow. 66 m2 na przełomie 1950 r. oraz 1951 r., która nie stanowiła nawet 5% powierzchni działki wykluczyła możliwość faktycznego władania gruntem przez właścicieli;

4. art. 8 § 1 KPA w zw. z art. 138 § 2KPA, poprzez odmienną ocenę dowodów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu pomimo wcześniejszych wytycznych wskazanych w decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 29 sierpnia 2022 r., nr 2727/2022 tj. Kwestionariusza Urzędu Statystycznego o ruchu budowlanym z 1951 r., czym naruszono zasadę zaufania do władzy publicznej.

5. art. 80 § 1 KPA poprzez wydanie decyzji administracyjnej pomimo braku oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy

Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów I i II instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania wg. norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Według tej zasady organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 45).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, a jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację przytoczoną przez organ oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się szczegółowo do zarzutów skargi należy na wstępie wskazać, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm.), zwanej dalej u.g.n. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Przepis ten przewiduje zatem dwa kryteria, od których uzależnione jest uzyskanie odszkodowania: po pierwsze - działka (zabudowana lub niezabudowana), przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, po drugie - poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak spełnienia jednej z przesłanek z art. 215 ust. 2 powołanej ustawy uniemożliwia ustalenie i przyznanie odszkodowania za przejętą nieruchomość. Należało zatem zbadać, czy na bazie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy prawidłowo uznały, że byli właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni zostali pozbawieni możliwości faktycznego władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy administracji dokonały prawidłowego rozstrzygnięcia i zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione łącznie obie przesłanki wymienione w treści art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami warunkujące przyznanie odszkodowania, a co za tym idzie brak było możliwości uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Zgodnie z art. 1 dekretu warszawskiego z dniem jego wejścia w życie, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. na własność ówczesnej gminy m.st. Warszawy przechodziły jedynie grunty nieruchomości warszawskich. Natomiast na podstawie art. 5 dekretu warszawskiego budynki i inne przedmioty znajdujące się na przejętych gruntach pozostały własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowiły inaczej. W konsekwencji nieruchomości budynkowe stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności należący do dotychczasowych właścicieli. Zgodnie z art. 6 ust. 1 dekretu warszawskiego gmina m. st. Warszawy mogła wyznaczyć właścicielowi przedmiotów, znajdujących się na gruncie, który przeszedł na własność gminy i został przez nią objęty w posiadanie, stosowny termin dla zabrania tych przedmiotów. W razie bezskutecznego upływu terminu własność tych przedmiotów przechodziła na gminę m. st. Warszawy. Zgodnie natomiast z ust. 2 powołanego przepisu ust. 1 nie stosuje się do budynków, z wyjątkiem budynków zniszczonych, które według orzeczenia władzy budowlanej ze względu na stan zniszczenia nie nadają się do naprawy i powinny ulec rozbiórce. Art. 8 dekretu warszawskiego stanowi z kolei, że budynki przechodziły na własność gminy, jeśli dotychczasowym właścicielom odmówiono przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do przejętego gruntu. W niniejszej sprawie nie jest sporne, w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...] hip. [...], rej. hip. [...] była niezabudowana. Organ zatem prawidłowo ustalał czy według obowiązującego planu zabudowania przedmiotowa nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz, czy poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przed 05 kwietnia 1958 r. (art. 215 ust. 2 u.g.n.). Zgodnie z planem zabudowania m. st. Warszawy zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., obowiązującego w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w strefie Va, w której obowiązywała zabudowa zwarta do 5 kondygnacji oraz 50% powierzchni zabudowania, co potwierdza opinia geodezyjna sporządzona w dniu 14 grudnia 2020 r. przez geodetę uprawnionego J. W., stanowiąca rozliczenie geodezyjne omawianej nieruchomości. Sąd podziela stanowisko Wojewody, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych za "dom jednorodzinny" należy uznać budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni czy liczby pomieszczeń, które to kryteria wprowadzono w późniejszym okresie. Brak wymienienia w ogólnym planie zabudowania m. st. Warszawy z dnia 11 sierpnia 1931 r., budownictwa jednorodzinnego nie wyklucza samo przez się możliwości zabudowy danego obszaru budownictwem jednorodzinnym, a tym samym i przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości pod takie budownictwo. Sąd podziela także stanowisko wyrażone w powołanym przez Wojewody wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 712/08, zgodnie z którym użyte w art. 215 ust. 2 u.g.n. sformułowanie "mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne" oznacza potencjalną możliwość wzniesienia na przedmiotowej nieruchomości domu, który będzie zaspokajał potrzeby jednej rodziny. Niedopuszczalne jest w tym zakresie stosowanie zawężających formalnych interpretacji pojęcia domu jednorodzinnego zawartych w aktach prawnych okresu PRL, które nie obowiązywały w polskim systemie prawa w dniu wejścia w życie dekretu.

W związku z powyższym organy zasadnie uznały, że w dniu wejścia w życie dekretu warszawskiego, tj. w dniu 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość nie była zabudowana budynkiem w rozumieniu art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Ustalenia w tym zakresie nie były kwestionowane w skardze i Sąd je podziela. Nieruchomość ta mogła być jednak przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem spełnia pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną,, o której mowa w art. 215 ust 2 ugn.

Odnosząc się do drugiej z przesłanek art. 215 ugn, a mianowicie utraty faktycznego władztwa przed 5 kwietnia 1958 r. należy wskazać, że z materiału dowodowego wynika, że na podstawie Kwestionariusza Głównego Urzędu Statystycznego o ruchu budowlanym przekazanym przy piśmie Biura Organizacji Urzędu z dnia 4 lipca 2019 r., znak: OU-WA.l 634.705.2019.ZDA, przy ul. [...] rozpoczęto budowę budynku biurowego, o powierzchni 66 m2 w październiku 1950 r., a zakończono we wrześniu 1951 r. Rachunek prac budowlanych przeprowadzono na M.P.R.B. oddz. N. 9 Rej 111., a właścicielem budynku był Zarząd Nieruchomości Miejskich. Taki stan zagospodarowania tej nieruchomości wynika również z pozyskanych z Centralnego Archiwum Wojskowego zdjęć lotniczych wykonanych w 1953 r. [...], 1955 r. [...] i 1960 r. [...], które obrazują przedmiotową nieruchomość i z których wynika że na przestrzeni ww. lat powstawały na niej nowe zabudowania. Powyższe potwierdza opracowanie fotogrametryczne zdjęć lotniczych sporządzone przez biegłego 17 listopada 2022 r. W opracowaniu tym biegły wyjaśnił, że na zdjęciach z lat 1951,1953,1955 widać, iż ww. nieruchomość hipoteczna znajduje się wewnątrz ogrodzonego obszaru z czego wydzielono obszary: A (o pow. 1225 m2), który został zidentyfikowany jako ogrodzona posesja z magazynami (4 budynki parterowe, nieprzeznaczone do stałego pobytu ludzi, w południowo zachodnim narożniku prawdopodobnie znajdują się deski, a części wschodniej inne materiały budowlane - opis zdjęcia 1951 r.), oraz B, który został zidentyfikowany jako nieużytkowany, na którym znajduje się przypadkowa roślinność i ścieżki. Na ww. zdjęciach zachodnia i południowa granica nieruchomości pokrywa się z ogrodzeniem posesji. Granica północna biegnie wzdłuż drogi gruntowej przecinającej nieużytek, a wschodnia wzdłuż ulicy [...]. Z analizy wynika, że na teren przedmiotowej posesji można dostać się bramami znajdującymi od ul. [...] jak i [...]. Nadto, biegły wskazał, iż na zdjęciu z 1955 r. wzdłuż całego ogrodzonego obszaru A powstały nowe budynki lub wiaty o charakterze magazynowym między którymi znajduje się plac manewrowy dla pojazdów. Natomiast na zdjęciu z 1960 r. wcześniej opisane ogrodzenie pokrywające się z północną granicą nieruchomości, zostało rozebrane i posesja powiększyła się o wcześniej nieużytkowany obszar od północy od niej. Jest to jedna duża posesjs z magazynami i składowanymi na powietrzu materiałami budowlanymi. Zasięg posesji zmienił się również od wschodu. Ogrodzenie zostało przeniesione o kilka metrów i usunięto bramę od ul. [...].

Sąd podziela ocenę Wojewody, że opracowanie z dnia 17 listopada 2022 r. stanowi dowód wiarygodny i przydatny w zakresie ustaleń spełnienia przesłanek zawartych wart. 215 ust. 2 u.g.n. Opinia jest spójna, biegły w sposób precyzyjny i rzeczowy opisuje wyżej wymienione zdjęcia lotnicze, zgodnie z regułami z art. 84 § 1 k.p.a.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Sądu, że poprzedni właściciel utracił faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Jak wynika z opisu powołanych zdjęć oraz pozostałej dokumentacji zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości dokonano w sposób wykluczającej władanie nieruchomością przez dotychczasowego właściciela od co najmniej 1951 m.in. poprzez ogrodzenie terenu i wybudowanie budynku biurowego a także wykorzystywanie w celu prowadzenia działalności związanej ze składowaniem materiałów budowlanych. Zgodnie z Kwestionariuszem Głównego Urzędu Statystycznego o ruchu budowlanym przekazanym przy piśmie Biura Organizacji Urzędu z dnia 4 lipca 2019 r., znak: OU- WA.l 634.705.2019.ZDA, właścicielem budynku posadowionego na przedmiotowym, ogrodzonym gruncie był Zarząd Nieruchomości Miejskich.

W ocenie Sądu zdjęcia lotnicze w korelacji ze Kwestionariuszem Głównego Urzędu Statystycznego o ruchu budowlanym przekazanym przy piśmie Biura Organizacji Urzędu z dnia 04 lipca 2019 r. oraz opracowaniem fotogrametrycznym z dnia 17 listopada 2022 r. znajdujące się w aktach sprawy wskazują, iż na przedmiotowej nieruchomości przed 5 kwietnia 1958 r. zostały podjęte konkretne działania faktyczne uniemożliwiające choćby potencjalną możliwość faktycznego władania przez dawnych właścicieli przedmiotową nieruchomością. Skarżący z kolei, poza wyrażanymi wątpliwościami związanymi z błędną oceną zebranego materiału dowodowego, nie przedstawili żadnego dowodu podważającego wiarygodność ww. opracowań. Zatem z punktu widzenia art. 75 i nast. k.p.a., opinie fotogrametryczne, można uznać za wiarygodny dowód. Przeciwne twierdzenie, w tym sama okoliczność władania przedmiotową nieruchomością choćby w części przed datą określoną w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie została nawet uprawdopodobniona.

Sąd zwraca uwagę, że dla rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie odszkodowania wystarczające jest stwierdzenie, czy utrata ta nastąpiła przed czy po 5 kwietnia 1958 r. Niewątpliwie pozyskany w toku postępowania przed organami materiał dowodowy wskazuje, że faktyczna możliwość władania nieruchomością przez dotychczasowego właściciela została utracona przed 5 kwietnia 1958 co najmniej w roku 1951. W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia, że dawny właściciel utracił możliwość faktycznego władania przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r., co potwierdza także opisana opinia fotogrametry zawierająca interpretację zdjęć lotniczych obrazujących ten teren.

W świetle powyższego organy zasadnie uznały, że nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 215 u.g.n. w związku z utratą przez dawnego właściciela faktycznego władania przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Widoczne na zdjęciach lotniczych ogrodzony teren, budynki biurowe, plac manewrowy pozwala na stwierdzenie, że nieruchomość nie mogła być użytkowana przez dawnego właściciela po dniu 5 kwietnia 1958 r. Faktyczna możliwość władania, o której mowa w powołanym przepisie odnosi się bowiem do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Możliwość władania nieruchomością to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. I SA/Wa 2138/05 LEX nr 219405, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1998 r. sygn. IV SA 311/96 LEX nr 45948). W świetle powołanych wyżej dokumentów organy prawidłowo ustaliły, że byli właściciele utracili możliwość faktycznego władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. i z tym stanowiskiem Sąd orzekający się zgadza.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że z punktu widzenia przepisu art. 215 u.g.n. nie jest możliwe ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Gramatyczna wykładania art. 215 u.g.n. prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Stwierdzenie braku jednej z tych przesłanek uniemożliwia przyznanie odszkodowania. W niniejszej sprawie, jedna z przesłanek warunkujących, zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 u.g.n., pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie ponad wszelką wątpliwość nie została w badanym przypadku spełniona, tj. dawny właściciel został pozbawiony możliwości władania przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r., to słusznie organy orzekły o odmowie przyznania odszkodowania.

Zważywszy na powyższe Sąd uznał, że organy dokonały całościowej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a dokonana ocena nie nosi cech dowolności. Sąd zwraca uwagę, że określona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zezwala organom na dokonanie własnej oceny wyników postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie ocena ta oparta została na prawidłowej analizie materiału dowodowego zmierzającej do ustalenia stanu faktycznego pod kątem subsumcji tego stanu faktycznego pod odpowiedni przepis prawa materialnego i jest zgodna z zasadami logiki. W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo uznały, że wobec nie spełnienia jednej z przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n. skarżącym nie przysługuje odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Sąd w pełni podziela ustalenia organów w tym zakresie gdyż potwierdzają je opisane w decyzji, a zgromadzone w aktach dokumenty.

Reasumując, w niniejszej sprawie Sąd uznał, że organy orzekające w rozpatrywanej sprawie w sposób dostateczny wyjaśniły powody, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Nie uchybiły również zasadom postępowania administracyjnego, w tym również przepisom powołanym w złożonej skardze. W sposób wyczerpujący przedstawiły w uzasadnieniu wydanych decyzji motywy podjętego rozstrzygnięcia. W postępowaniu o ustalenie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. organ dokonuje bowiem oceny występowania przesłanek w nim wskazanych i w przypadku nie wystąpienia którejkolwiek z nich, zobligowany jest do wydania decyzji odmownej, która nie jest decyzją uznaniową, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.