Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 82/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Odrzucenie zażalenia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odrzucono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 194 par. 1 i par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Teza: 1. Istota wymogu z art. 194 § 3 in fine P.p.s.a. w postaci zwięzłego uzasadnienia zażalenia sprowadza się do nałożenia na wnoszącego zażalenie obowiązku przedstawienia zwięzłego zbioru argumentów, motywów i  ewentualnie dowodów z dokumentów uzasadniających jego działanie wyrażone w zaskarżeniu orzeczenia sądowego oraz własnego stanowiska w zakresie negatywnej oceny takiego orzeczenia. Wskazany zbiór zapatrywań wnoszącego zażalenie musi odnosić się wprost do kwestionowanego orzeczenia sądowego, a nie jedynie wyrażać jego ogólnikowe stwierdzenia mogące przystawać do dowolnej sprawy.

2. Zwrot „zwięzłe uzasadnienie zażalenia”, użyty w art. 194 § 3 in fine P.p.s.a., co do zasady nie może być rozumiany w ten sposób, że sprowadza się do przedstawienia jednozdaniowej informacji o występowaniu w systemie prawnym ustawy zasadniczej, ratyfikowanych konwencji i innych ustaw.

3. Nie każde pismo strony złożone w związku z daną sprawą prowadzoną w wojewódzkim sądzie administracyjnym, nawet jeśli nazwano je mianem zarezerwowanym dla środka zaskarżenia znanego ustawie (np. zażaleniem, o którym mowa w art. 194 § 1 P.p.s.a.) i wniesiono w terminie przewidzianym dla takiego środka, ma rzeczywiście charakter pisma procesowego, które należy rozpoznać w ramach objętej niezawisłością sędziowską czynności orzeczniczej podejmowanej w tej konkretnej sprawie. Takie pismo - zależnie od przypadku, w tym zwłaszcza gdy w swej istocie dotyczy innej sfery niż czynności sądu podlegające zaskarżeniu w toku instancji - winno być rozpatrywane w ramach skarg i wniosków związanych z działalnością sądów administracyjnych w trybie określonym w art. 41a i nast. P.u.s.p. w związku z art. 29 § 1 P.u.s.a., a nie poprzez automatyczne nadawanie mu biegu właściwego dla wspomnianej działalności z zakresu stricte orzeczniczego.

TEZY

1. Istota wymogu z art. 194 § 3 in fine P.p.s.a. w postaci zwięzłego uzasadnienia zażalenia sprowadza się do nałożenia na wnoszącego zażalenie obowiązku przedstawienia zwięzłego zbioru argumentów, motywów i  ewentualnie dowodów z dokumentów uzasadniających jego działanie wyrażone w zaskarżeniu orzeczenia sądowego oraz własnego stanowiska w zakresie negatywnej oceny takiego orzeczenia. Wskazany zbiór zapatrywań wnoszącego zażalenie musi odnosić się wprost do kwestionowanego orzeczenia sądowego, a nie jedynie wyrażać jego ogólnikowe stwierdzenia mogące przystawać do dowolnej sprawy.

2. Zwrot „zwięzłe uzasadnienie zażalenia”, użyty w art. 194 § 3 in fine P.p.s.a., co do zasady nie może być rozumiany w ten sposób, że sprowadza się do przedstawienia jednozdaniowej informacji o występowaniu w systemie prawnym ustawy zasadniczej, ratyfikowanych konwencji i innych ustaw.

3. Nie każde pismo strony złożone w związku z daną sprawą prowadzoną w wojewódzkim sądzie administracyjnym, nawet jeśli nazwano je mianem zarezerwowanym dla środka zaskarżenia znanego ustawie (np. zażaleniem, o którym mowa w art. 194 § 1 P.p.s.a.) i wniesiono w terminie przewidzianym dla takiego środka, ma rzeczywiście charakter pisma procesowego, które należy rozpoznać w ramach objętej niezawisłością sędziowską czynności orzeczniczej podejmowanej w tej konkretnej sprawie. Takie pismo - zależnie od przypadku, w tym zwłaszcza gdy w swej istocie dotyczy innej sfery niż czynności sądu podlegające zaskarżeniu w toku instancji - winno być rozpatrywane w ramach skarg i wniosków związanych z działalnością sądów administracyjnych w trybie określonym w art. 41a i nast. P.u.s.p. w związku z art. 29 § 1 P.u.s.a., a nie poprzez automatyczne nadawanie mu biegu właściwego dla wspomnianej działalności z zakresu stricte orzeczniczego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. J. z dnia 19 stycznia 2024 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 781/19 o odrzuceniu dwóch zażaleń J. J. z dnia 15 września 2023 r. na dwa postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 781/19, odpowiednio o odrzuceniu: 1) zażalenia J. J. z dnia 25 listopada 2022 r. na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt I FZ 181/22, oddalające zażalenie J. J. z dnia 29 kwietnia 2022 r. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 kwietnia 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia J. J. z dnia 7 stycznia 2022 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 781/19 oraz 2) zażalenia J. J. z dnia 31 marca 2023 r. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 stycznia 2023 r. o wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 kwietnia 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia J. J. z dnia 7 stycznia 2022 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 781/19 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2019 r. znak: SKO.SW/4101/165/2018 w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego od paliwa rolniczego postanawia: odrzucić zażalenie J. J. z dnia 19 stycznia 2024 r.


UZASADNIENIE

1. Przedmiot zażalenia i podmiot je wnoszący.

1.1. J. J. (dalej: Skarżący) pismem z dnia 19 stycznia 2024 r. zatytułowanym "Zażalenie" zaskarżył w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (dalej: WSA w Krakowie lub Sąd pierwszej instancji) z dnia 11 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 781/19.

1.2. Postanowieniem tym Sąd odrzucił dwa zażalenia Skarżącego z dnia 15 września 2023 r. na dwa postanowienia WSA w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2023 r. odpowiednio o odrzuceniu zażalenia z dnia 25 listopada 2022 r. oraz zażalenia z dnia 31 marca 2023 r., z uwagi na niedopuszczalność każdego z nich. Tymi ostatnio wymienionymi zażaleniami Skarżący podjął bowiem próbę podważenia: 1) postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt I FZ 181/22, którym oddalono zażalenie z dnia 29 kwietnia 2022 r. na zarządzenie z dnia 15 kwietnia 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia z dnia 7 stycznia 2022 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 781/19 oraz 2) zarządzenia z dnia 11 stycznia 2023 r. o wezwaniu do wykonania wspomnianego prawomocnego zarządzenia z dnia 15 kwietnia 2022 r. w przedmiocie wpisu sądowego (od zażalenia z dnia 7 stycznia 2022 r.).

2. Relacja ze stanu sprawy.

2.1. Zaskarżone obecnie postanowienie WSA w Krakowie z dnia 11 grudnia 2023 r. zostało wydane w warunkach uprzednio złożonych przez Skarżącego dwunastu innych pism, które wniósł on jako zażalenia od postanowień i zarządzeń wydanych w postępowaniu sądowym, niezależnie od zaskarżalności tych aktów, czy respektowana wymogów formalnych i fiskalnych właściwych dla zażaleń.

Mianowicie, Skarżący - po złożeniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2019 r. w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego od paliwa rolniczego, która zainicjowała postępowanie sądowoadministracyjne w tej głównej sprawie, a przed wniesieniem pisma z dnia 19 stycznia 2024 r. - wniósł następujące zażalenia:

1) z dnia 22 października 2019 r. na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 27 września 2019 r. odrzucające jego skargę z uwagi na nieusunięcie braku formalnego w zakresie podania wartości przedmiotu zaskarżenia [w odpowiedzi na wezwanie sądowe do usunięcia tego braku formalnego Skarżący podał: "Wartość przedmiotu zaskarżenia jest odpowiednia i dynamiczna bowiem zależy od zaniechań Urzędów w toku ich przestępczej działalności."];

2) z dnia 8 stycznia 2020 r. na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 11 grudnia 2019 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z ppkt 1 z uwagi na nieusunięcie braków formalnych wniesionego środka zaskarżenia;

3) z dnia 6 sierpnia 2020 r. na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 19 marca 2020 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z ppkt 2 z uwagi na nieusunięcie braków formalnych wniesionego środka zaskarżenia;

4) z dnia 16 grudnia 2020 r. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 listopada 2020 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z ppkt 3 [postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FZ 161/21, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na wymienione zarządzenie];

5) z dnia 10 listopada 2021 r. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 października 2021 r. wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia z ppkt 4 w przedmiocie wpisu sądowego;

6) z dnia 7 stycznia 2022 r. na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 8 grudnia 2021 r. o odrzuceniu zażalenia na zarządzenie z ppkt 5 z uwagi na jego niedopuszczalność;

7) z dnia 29 kwietnia 2022 r. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 kwietnia 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z ppkt 6;

8) z dnia 25 listopada 2022 r. na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt I FZ 181/22, o oddaleniu zażalenia na zarządzenie z ppkt 7;

9) z dnia 31 marca 2023 r. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 stycznia 2023 r. wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia z ppkt 7 w przedmiocie wpisu sądowego;

10) z dnia 18 sierpnia 2023 r. na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2023 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z ppkt 6 z uwagi na nieusunięcie braku fiskalnego wniesionego środka zaskarżenia [postanowieniem z dnia 17 października 2024 r., sygn. akt I FZ 81/24, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na wymienione postanowienie];

11) z dnia 15 września 2023 r. na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu jako niedopuszczalnego zażalenia na postanowienie NSA z ppkt 8;

12) z dnia 15 września 2023 r. na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu jako niedopuszczalnego zażalenia na zarządzenie z ppkt 9.

2.2. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 11 grudnia 2023 r. WSA w Krakowie w związku z tym, że Skarżący mimo wezwania nie usunął braków formalnych obu zażaleń z dnia 15 września 2023 r. na postanowienia przywołane w pkt 2.1 ppkt 11 i ppkt 12, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: P.p.s.a.) odrzucił te zażalenia.

2.3. Nie zgadzając z tym rozstrzygnięciem Skarżący złożył pismo z dnia 19 stycznia 2024 r. zatytułowane "Zażalenie", w którym wniósł między innymi o "natychmiastowe wydanie zakazu rabowania mienia prywatnego" przez wojewodę m., starostę o., prezydenta O., Radę Miasta O.

Uzasadniając wystąpienie Skarżący podał: "Ustawa zasadnicza, ratyfikowane konwencje, inne Ustawy.".

2.4. Pismem sądowym z dnia 2 lutego 2024 r. - w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 30 stycznia 2024 r. - Skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych zażalenia z dnia 19 stycznia 2024 r. przez złożenie jego odpisu oraz zwięzłe uzasadnienie odnoszące się do istoty zaskarżonego postanowienia, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia.

Powyższe pismo zostało doręczone na wskazany przez Skarżącego adres w dniu 10 lutego 2024 r.

2.5. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący przy piśmie z dnia 16 lutego 2024 r. nadesłał odpis zażalenia. W treści zaś wskazanego pisma, jako wykonanie pozostałej części wezwania, Skarżący podał: "Ustawa zasadnicza, ratyfikowane konwencje, inne Ustawy.".

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

3.1. Zażalenie ujęte w piśmie z dnia 19 stycznia 2024 r. należało odrzucić z uwagi na nieusunięcie braku formalnego w postaci jego zwięzłego uzasadnienia.

O ile bowiem należało przyjąć, że Skarżący z dochowaniem terminu ustawowego odpowiedział na wezwanie sądowe z dnia 2 lutego 2024 r., to jednak braku formalnego zażalenia w postaci wyżej wskazanej nie usunął.

3.2. Formułując powyższą ocenę wyjaśnienia wymagało, że zgodnie z art. 194 § 3 P.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Wynika z tego, że zwięzłe uzasadnienie zażalenia stanowi jeden z jego wymogów ustawowych.

Istota wymogu z art. 194 § 3 in fine P.p.s.a. w postaci zwięzłego uzasadnienia zażalenia sprowadza się do nałożenia na wnoszącego zażalenie obowiązku przedstawienia zwięzłego zbioru argumentów, motywów i ewentualnie dowodów z dokumentów uzasadniających jego działanie wyrażone w zaskarżeniu orzeczenia sądowego oraz własnego stanowiska w zakresie negatywnej oceny takiego orzeczenia. Wskazany zbiór zapatrywań wnoszącego zażalenie musi odnosić się wprost do kwestionowanego orzeczenia sądowego, a nie jedynie wyrażać ogólnikowe stwierdzenia mogące przystawać do dowolnej sprawy.

Zwrot "zwięzłe uzasadnienie zażalenia", użyty w art. 194 § 3 in fine P.p.s.a., co do zasady nie może być rozumiany w ten sposób, że sprowadza się do przedstawienia jednozdaniowej informacji o występowaniu w systemie prawnym ustawy zasadniczej, ratyfikowanych konwencji i innych ustaw.

W takiej zaś postaci Skarżący podjął próbę uzasadnienia wniesionego zażalenia. Próba ta z powodów wcześniej podanych nie mogła okazać się skuteczna. To zaś implikowało ocenę o nieusunięciu braku formalnego zażalenia z dnia 19 stycznia 2024 r., a co za tym idzie oznaczało ziszczenie się przesłanki do jego odrzucenia.

3.3. Na powyższe stanowisko prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wpływała okoliczność braku realizacji przez WSA w Krakowie obowiązku odrzucenia tego zażalenia na podstawie art. 178 P.p.s.a., stosowanego odpowiednio w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia z uwagi na art. 197 § 2 P.p.s.a.

Z odpowiednio stosowanego art. 178 in fine P.p.s.a. (w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.) wynika, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

Jednocześnie ustawodawca w art. 180 ab initio P.p.s.a. przyjął, że Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny. Przepis ten na mocy odesłania z przywołanego już art. 197 § 2 P.p.s.a. znajduje odpowiednie zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia.

3.4. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny miał obowiązek odrzucić wniesione zażalenie i dał temu wyraz w sentencji niniejszego postanowienia.

3.5. Jednocześnie zważywszy na okoliczności przedstawione w ramach relacji z całego stanu sprawy (zob. pkt 2), Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne wskazanie również i tego, że WSA w Krakowie bez głębszego namysłu i zbyt szablonowo identyfikował część pism Skarżącego, kierując się zasadniczo jedynie określeniem ich przez niego samego mianem "zażaleń". Skutkowało to wydawaniem kolejnych, formalnych rozstrzygnięć procesowych właściwych jak dla środka zaskarżenia będącego zażaleniem (mimo, że nie wszystkie pisma takowymi były), które w miarę wydawania dalszych aktów coraz bardziej stawały się oderwanymi od sedna tych orzeczeń sądowych, które zapadły bezpośrednio w przedmiocie "losów" skargi. Ta zaś dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2019 r. w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od paliwa rolniczego i została przez WSA w Krakowie odrzucona z uwagi na brak podania w niej przez Skarżącego - mimo wezwania sądowego - wartości przedmiotu zaskarżenia. Z kolei wprost z postanowieniem o odrzuceniu skargi wiązało się rozstrzygnięcie zapadłe w zakresie odrzucenia zażalenia złożonego od tego postanowienia i zasadniczo te dwa początkowe orzeczenia finalnie ukształtowały sytuację Skarżącego w jego sprawie sądowoadministracyjnej.

3.6. W kontekście powyższego zauważenia wymagało, że Skarżący uważając swoje stanowisko (postawę procesową) za jedynie właściwe w gruncie rzeczy nie dążył do skutecznego wywołania kontroli instancyjnej orzeczeń - negatywnie ocenianych przez niego a zapadających w WSA w Krakowie - w trybie i na zasadach przewidzianych w obowiązujących przepisach prawa, co do których to wymogów był każdorazowo pouczany, ale do których nie stosował się należycie.

Ów stan rzeczy można zatem było rozpatrywać w kategoriach nadużycia uprawnień procesowych. Kolejne bowiem "środki zaskarżenia" od postanowień WSA w Krakowie, czy zarządzeń były składane i motywowane co do zasady w analogiczny sposób, w celu - jak należy przyjąć - innym (wiadomym jedynie samemu Skarżącemu) niż dążenie do skutecznego poddania weryfikacji instancyjnej zgodności z prawem ocen prawnych przedstawionych w tych orzeczeniach.

Co więcej Skarżący nie wykazywał potrzeby respektowania także orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, od których zwykłe środki zaskarżenia nie przysługują. Przyjął, że zawsze i wielokrotnie może domagać się kontroli każdego aktu i czynności, które mają miejsce w ramach jego sprawy.

Tymczasem tak nie jest i dlatego niektóre pisma Skarżącego należało plasować jako możliwe do załatwienia pozaprocesowego w ramach przepisów art. 41a i nast. ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334; dalej: P.u.s.p.) w związku z art. 29 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267; dalej: P.u.s.a.), z czego WSA w Krakowie i administracja sądowa powinny były sobie zdawać sprawę.

Bezspornie Skarżący może wyrażać subiektywne przekonania o wadliwości zaskarżalnych orzeczeń sądowych i zarządzeń w różny sposób. Niemniej jednak, aby skonfrontować własne wyobrażenia prawne odnośnie do obowiązujących przepisów i praktyki ich stosowania z ocenami sądowymi, racjonalnie działający podmiot powinien podejmować działania ukierunkowane na skuteczne uruchomienie kontroli instancyjnej, a nie wyłącznie pozostawać w przekonaniu o swoich racjach i uniemożliwiać wdrożenie owej kontroli co do istoty (np. składając pisma obarczone takimi samymi lub zbliżonymi/podobnymi brakami formalnymi lub fiskalnymi).

W przypadku zaś orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący powinien przyjąć do wiadomości, że prawodawca nie przewidział możliwości zwykłego ich zaskarżania, nawet jeśli nie spełniają one jego oczekiwań. Naczelny Sąd Administracyjnym w strukturze dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego z woli prawodawcy jest bowiem instancją najwyższą (art. 3 P.u.s.a.), co oznacza, że w sprawach załatwianych przez sądy administracyjne jest "sądem ostatniego słowa".

Skarżący musi również uwzględniać w swoich działaniach i to, że także niektóre czynności podejmowane w związku z prowadzeniem sprawy w wojewódzkim sądzie administracyjnym z woli prawodawcy pozostają procesowo niezaskarżalne.

3.7. Ponownego podkreślenia wymagało więc (o czym już wzmiankowano), że nie każde pismo strony złożone w związku z daną sprawą prowadzoną w wojewódzkim sądzie administracyjnym, nawet jeśli nazwano je mianem zarezerwowanym dla środka zaskarżenia znanego ustawie (np. zażaleniem, o którym mowa w art. 194 § 1 P.p.s.a.) i wniesiono w terminie przewidzianym dla takiego środka, ma rzeczywiście charakter pisma procesowego, które należy rozpoznać w ramach objętej niezawisłością sędziowską czynności orzeczniczej podejmowanej w tej konkretnej sprawie. Takie pismo - zależnie od przypadku, w tym zwłaszcza gdy w swej istocie dotyczy innej sfery niż czynności sądu podlegające zaskarżeniu w toku instancji - winno być rozpatrywane w ramach skarg i wniosków związanych z działalnością sądów administracyjnych w trybie określonym w art. 41a i nast. P.u.s.p. w związku z art. 29 § 1 P.u.s.a., a nie poprzez automatyczne nadawanie mu biegu właściwego dla wspomnianej działalności z zakresu stricte orzeczniczego.

W szczególności do pism tego rodzaju można również zaliczyć wystąpienia stron, które z uwagi na ich treść (np. powtarzalność wywodów) oraz okoliczności towarzyszące ich złożeniu, mogą być uznane za przejaw instrumentalnego wykorzystania istniejących instytucji prawnych w innym celu niż dla nich przewidziany przez ustawodawcę.

3.8. Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy Skarżącego przykładowo wskazać należało, że jego pismo z dnia 10 listopada 2021 r. zatytułowane "Zażalenie" i wniesione w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 21 października 2021 r. (a w istocie - w odpowiedzi na pismo sądowe z dnia 28 października 2021 r. będące wyrazem realizacji tego zarządzenia) wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 26 listopada 2020 r. w przedmiocie uiszczenia wpisu sądowego, z uwagi na treść pisma Skarżącego i oczywisty brak podstaw prawnych przewidujących prawo zaskarżenia tego rodzaju następczego zarządzenia wykonawczego, nie wymagało wypowiedzi procesowej w postaci postanowienia Sądu z dnia 8 grudnia 2021 r. o odrzuceniu "zażalenia" (zob. pkt 2.1 ppkt 6 w związku z ppkt 5 i ppkt 4). Złożone pismo z dnia 10 listopada 2021 r. należało bowiem potraktować nie jako zażalenie, lecz jego pozór. Podobnie rzecz się miała z "zażaleniem" z dnia 31 marca 2023 r. na wykonawcze zarządzenie z dnia 11 stycznia 2023 r. (zob. pkt 2.1 ppkt 12 w związku z ppkt 9 i ppkt 7).

W tych przypadkach, w nakreślonych uprzednio okolicznościach sprawy, wystarczające byłoby jedynie wyjaśnienie i pisemne poinformowanie Skarżącego, że jego wystąpieniu nie może i nie będzie nadany bieg procesowy, bo w odniesieniu do czynności będącej wyrazem realizacji zarządzenia wzywającego do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie uiszczenia wpisu sądowego ustawodawca nie przewidział żadnego środka zaskarżenia. Środek taki służył tylko wobec zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu i Skarżący z możliwości jego wniesienia skorzystał, a zrządzenie w tym przedmiocie zostało skontrolowane instancyjnie przez Naczelny Sąd Administracyjny (zob. pkt 2.1 ppkt 4 oraz ppkt 8 w związku z ppkt 7).

Procesowa wypowiedź Sądu pierwszej instancji w postaci postanowień z dnia 8 grudnia 2021 r. i z dnia 11 sierpnia 2023 r., w których odpowiednio pisma Skarżącego z dnia 10 listopada 2021 r. i z dnia 31 marca 2023 r. zostały poddane ocenie właściwej dla zażalenia (mimo, że w istocie nie mogły stanowić tego rodzaju środka zaskarżenia, a jedynie jego pozór), stała się formalną podstawą do dalszej reakcji Skarżącego. Wyrażała się ona kierowaniem kolejnych wystąpień, które w konsekwencji prowadziły do podejmowania w postępowaniu sądowym czynności procesowych i orzeczniczych coraz bardziej oddalających się od zawisłej sprawy sądowoadministracyjnej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślenia zatem wymagało, że wobec prezentowanej przez Skarżącego postawy procesowej przyjęcie innego podejścia niż to zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji zapobiegłoby konieczności wydawania postanowień o odrzuceniu "zażalenia", które pozostawały bez wyraźnego już związku ze sprawą główną wywołaną skargą na decyzję organu administracji publicznej, a co za tym idzie bez związku z realizacją prawa do sądu.

Powyższe wskazania nie mogłyby zostać ocenione jako naruszające takie prawo. Prawo do sądu nie jest bowiem prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku, niezależnie od uwarunkowań faktycznych i prawnych, bezwzględnie zrealizowane. Podlega ono ustawowym ograniczeniom: podmiotowym (w zakresie legitymacji procesowej określonych podmiotów), przedmiotowym (określone kategorie spraw), formalnym (np. przymus radcowsko-adwokacki, wymogi pism procesowych, terminowość podejmowanych czynności), czy fiskalnym (opłaty sądowe). Zapewnienie prawa do sądu nie może być również postrzegane jako wymagające wydawania przez Sąd szeregu tożsamo motywowanych orzeczeń sądowych, skoro w odniesieniu do objętych nimi zagadnień spornych strona uzyskała już stanowisko właściwego sądu w ramach uprzednio wydanych orzeczeń.

3.9. W podanych uwarunkowaniach faktycznych i prawnych Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 180 w związku z art. 178 i art. 194 § 3 P.p.s.a. oraz w związku z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.