Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 367/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2024 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 05 kwietnia 2023 r. nr SKO.ŚR/41/135/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Kowar z dnia 28 marca 2023 r. nr DŚR.8252.1365.12.2022.2023.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. M. (dalej: skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia 5 kwietnia 2023 r. nr SKO/RŚ/41/153/23 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Kowar z dnia 20 marca 2023 r. nr DŚR.8252.1365.12.2022.2023 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca w dniu 21 lutego 2023 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem– T. M. (ur. [...] r.). Do wniosku dołączyła m.in. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności męża z dnia 17 października 2022 r. ważnym do 31 października 2024 r., w którym wskazano przyczynę niepełnosprawności o symbolu 03-L.

W dniu 6 marca 2023 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy.

Pismem z 6 marca 2023 r. organ wezwał skarżącą do oświadczenia o rzeczywistym rozmiarze opieki, a także o opisanie, jakie są potrzeby osoby niepełnosprawnej wynikające z posiadanych przez nią schorzeń, o udokumentowanie zaistnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmowaniem pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Wezwanie to skarżąca wykonała w dniu 17 marca 2023 r.

Decyzją z dnia 28 marca 2023 r. wydaną na podstawie m.in. art. 17ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 3, ust. 4 oraz ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 20, art. 24 ust. 4 i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023, poz. 390; dalej: u.ś.r.) Burmistrz odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. z tytułu opieki nad mężem skarżącej. Ustalił, że nie zachodzi sytuacja, w której osoba sprawująca opiekę zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki, ponieważ skarżąca nie przejawiała dotychczas żadnej aktywności zawodowej. Ustalił, że od 20 października 2010 r. skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. W wyniku oceny materiału dowodowego stwierdził, że obecnie nie ma podstaw do uznania, ze skarżąca chciałaby podjąć zatrudnienie, a jedyną przeszkodą jest konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem W konsekwencji Burmistrz stwierdził, ze trwały i wieloletni brak zatrudnienia, brak jakiejkolwiek aktywności skarżącej od co najmniej 10 lat przesądza o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia czy jego niepodejmowaniem a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wyjaśniła, że ze względu na fizyczny i psychiczny stan męża nie jest w stanie podjąć pracy, opieka nad nim pochłania cały dzień, a ponadto w nocy często wstaje, aby umożliwić mężowi oddychanie. Mąż potrzebuje całodobowej opieki i nadzoru w przyjmowaniu leków, czyszczenia rurki tracheostomijnej, protezy głosowej, przygotowania posiłków, napoi, higieny osobistej, dowożenie do lekarzy i na badania itp.

Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. Ustaliło, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która istnieje od 28 lipca 2022 r., jej stopień datuje się do 30 września 2022 r., ponadto orzeczenie to zostało wydane na czas określony, tj. do 31 października 2023 r. Ustaliło też, że skarżąca nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna od 20 października 2010 r. i w tym okresie nie przejawiała gotowości podjęcia zatrudnienia, 3-4 lata temu pracowała na umowę zlecenie i do tego czasu nie podejmowała żadnej pracy. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 17 ust. ust. 1b u.ś.r. z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Następnie wyjaśnił, powołując się na treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., że ustalenia w sprawie nie pozwalają na przyjęcie, ze wykazana została rezygnacja skarżącej z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Ostatnią pracę zarobkową skarżąca podjęła 3-4 lata temu. Z akt sprawy wynika, że na długo przed powstaniem niepełnosprawności męża nie podejmowała zatrudnienia, stąd niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą nie ma bezpośredniego i ścisłego związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem Rozmiar i zakres sprawowanej opieki nie wymusza niepodejmowania zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej,. SKO stwierdziło, że właściwa organizacja wykonywania czynności gospodarstwa domowego pozwala na podjęcie zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy zwłaszcza, że pewnych czynności skarżąca nie wykonuje codziennie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji SKO i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym oraz ubezpieczeniem społecznym. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego błędną interpretację polegającą na zastosowaniu tego przepisu pomimo że trybunał Konstytucyjny uznał wskazany przepis za niezgodny z Konstytucja RP. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że nieprawdą jest, że przejawiała gotowości do pracy. W okresie od zarejestrowania jako osoba bezrobotna urodziła córkę ([...] r.) i nie mogła podjąć pracy, a w roku 2012 r. urodziła syna ([...] r.) i je wychowywała w związku konkubenckim. W okresie od 10 października 2010 r. podejmowała prace zarobkowe, staże zawodowe. \kolejny raz była zarejestrowana jako bezrobotna z końcem 2015 r. po zakończeniu umowy. W 2016 r. zaszła w ciąże, ale nie udało się tej ciąży donosić, bo dziecko było chore i zmarło w 6.miesiącu ciąży. W tym trudnym czasie została porzucona przez ojca dzieci. Podejmowała prace społeczno-użyteczne na rzecz miasta Kowary przez 3 lat i wobec tego nie wie, dlaczego zarzuca się jej, ze nie była aktywna zawodowo. W tym czasie jeszcze nie była w związku z niepełnosprawnym mężem (małżeństwo zawarła 17.12.2022 r., w związku jest od listopada 2021 r.). Skarżąca nie rozumie, jakie znaczenie ma to, co robiła 11 lat wcześniej, gdy w tym czasie byli z mężem tylko znajomymi. Od zdiagnozowania choroby męża cały czas się nim opiekuje nie jest w stanie podjąć żadnej pracy. Do skargi załączyła dokumenty: 1) umowy zlecenia zawarte 1 listopada 2014 r., 15 października 2014 r., 20 sierpnia 2015 r., 1 października 2015 r., 30 grudnia 2015 r., 2) zaświadczenie z 11 maja 2023 r. wystawione przez MOPS w Kowarach o wykonywaniu prac przez skarżącą jako osobę bezrobotną; 3) zaświadczenie z 21 grudnia 2015 r. o odbyciu stażu w ramach projektu ‘Równi na rynku pracy – YEI" wystawione przez Ochotnicze Hufce Pracy; 4) informację o stażu w hotelu w okresie 2014 r.; 5) umowę trójstronną o staż zawodowy zawartą w dniu 28 maja 2015 r., 6) kartę leczenia szpitalnego w okresie od 30 kwietnia 2023 r. do 8 maja 2023 r. dot. męża skarżącej z rozpoznaniem rak krtani, 7) orzeczenie o niepełnosprawności męża z dnia 17 października 2022 r., 8) kartę leczenia szpitalnego w dniu 8 maja 2023 r. dot. męża skarżącej z diagnozą ropniak opłucnej bez przetoki, rak krtani; 9) kartę badania TK z kontrastem dot. męża skarżącej z 15 maja 2023 r.; 10) kartę informacyjną szpitalnego oddziału ratunkowego z 30 kwietnia 2023 r. dot. męża skarżącej.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W piśmie procesowym z 14 lipca 2023 r. skarżąca wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Dodatkowo wskazał, ze nadal nie jest w stanie podjąć pracy, mąż niedawno opuścił szpital, miał zapalenie opłucnej, musi co tydzień stawiać się z mężem w szpitalu w Jeleniej Górze, mąż nadal otrzymuje posiłki przez rurkę prosto do żołądka (PEG), a dokumentację medyczną męża dołączyła do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Kontrola legalności dotyczyła decyzji w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem skarżącej.

Istotą sporu w sprawie jest spełnienie przez skarżącą przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, dotyczącej rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia wobec konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ odwoławczy że w stanie faktycznym sprawy, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem), a koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych, których zakres również został zakwestionowany przez organy. Powyższe okoliczności stały się podstawą odmowy ustalenia przez organy prawa do wnioskowanego świadczenia.

W sprawie nie jest sporne, że na skarżącej ciążył obowiązek alimentacyjny wobec męża, oraz że osoba podlegająca opiece legitymowała się stosownym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie art. 17 ust. 1 uśr, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w pkt 1-4, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, albo orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Norma ta wskazuje na warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej, który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. Osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne musi więc sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, w związku z którym jest obiektywnie zmuszona do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotna jest tu również ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Zauważenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia.

Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 16 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 282/23, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA), że bez znaczenia pozostaje przy tym, czy wnioskodawca - w tym przypadku – skarżąca - zrezygnowała z zatrudnienia wcześniej (z innych przyczyn), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia.

Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za pozostawanie w gotowości do świadczenia czynności opiekuńczych. Jak przyjęto w orzecznictwie, powinno ono stanowić ekwiwalent za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania takiej opieki, bądź za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Normę art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Sąd nie neguje również stanowiska, że prawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z niego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Spełnienie przesłanek określonych w ww. normie oznacza, że opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Oceny takiej powinien dokonać organ administracji, biorąc pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy i ustalając, czy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować. Kluczowym jest, że w przywołanej normie brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która opieki wymaga. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, pomoc tego typu powinna być stała, długotrwała w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalna, a jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniającej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej opieki, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych itp.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, to SKO w zaskarżonej decyzji okoliczności tych w ogóle nie uwzględniło , a ponadto zaniechało wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie mających znaczenie dla wyniku sprawy. Po pierwsze, o ile ustaliło, że skarżąca jest osobą bezrobotną, to nie dążyło do wyjaśnienia w jakim okresie, nie wezwało skarżącej do uzupełnienia dowodów w zakresie podejmowania pracy (a o niektórych pracach skarżącej organ pierwszej instancji miał wiedzę z urzędu). Trzeba też podkreślić, że status osoby bezrobotnej z założenia, z definicji oznacza gotowość do pracy w pełnym wymiarze czasu pracy (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), ponieważ w przeciwnym razie osoba, która takiej przesłanki nie spełnia nie może zostać zarejestrowana jako bezrobotna. Organ odwoławczy fakt ten zignorował i w zasadzie nie badał. Zaskarżona decyzja ani decyzja ją poprzedzająca nie wskazują, czy taki status skarżąca nadal posiada. Ze względu na przedstawioną wyżej wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 ) u.ś.r., zgodnie z którą okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia, sposób badania tej przesłanki i argumentacja organu odwoławczego nawiązującego do gotowości zatrudnienia skarżącej przestaje mieć znaczenie dla oceny, czy w tym zakresie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie mniej Sąd nie może dostrzec błędu organu odwoławczego wynikającego z wnioskowania o statusie osoby bezrobotnej w kontekście gotowości do zatrudnienia.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że maż skarżącej leczył się z powodu zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu (symbol: 03 – L). Z wywiadu środowiskowego wynika, ze stan psychiczny męża skarżącej jest poważny (próba samobójcza) i oboje ze skarżącą uczęszczają na terapię. Z żadnego z dokumentów w sprawie, które zgromadziły organy – w tym z wywiadu środowiskowego – nie wynika podany w skardze powód choroby męża skarżącej, tj. rak krtani, stan po laryngektomii całkowitej z założeniem protezy głosowej przełykowo-tchawiczej (28 lipca 2022 r.) oraz po radioterapii. Mimo szczątkowych informacji – wynikających z wywiadu środowiskowego – organy okoliczności tych nie oceniły w kontekście zakresu czynności opiekuńczych skarżącej w stosunku do męża i nie dążyły do pełnego wyjaśnienia ich zakresu w kontekście stanu zdrowotnego męża. Nie mniej zarówno orzeczenie o niepełnosprawności męża skarżącej, jego stan opisany w wywiadzie oraz zakres czynności opiekuńczych podany w wywiadzie środowiskowym oraz oświadczeniu z 17 marca 2023 r. musiały prowadzić do wniosku, że osoba taka powinna zostać otoczona stałą, długotrwałą opieką, wymagającą pełnego zaangażowania czasu opiekuna, bez którego wsparcia nie byłaby w stanie samodzielnie funkcjonować.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym, stanowisko organów obu instancjoi zostało oparte na niepełnym materiale dowodowym. Nie jest możliwe, by skarżąca nie dysponowała dokumentacja medyczną leczenia męża z okresu poprzedzającego wywiad środowiskowy i po tym czasie. Sytuacji życiowa skarżącej uzasadnia jej nieporadność procesową w postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, co organy obu instancji winny uwzględnić kierując się zasadą wyrażoną w art. 8 i art. 9 k.p.a., lecz przede wszystkim obowiązkiem wskazanym w art. 79a k.p.a. Akta sprawy administracyjnej dowodzą nieuzasadnionego niczym niedochowania tych zasad procesowych, co samo w sobie stanowi naruszenie prawa w sposób uzasadniający uchylenie decyzji.

Przedstawione na etapie skargi dowody – dokumentacja medyczna męża skarżącej – są późniejsze niż zaskarżona decyzja i co do zasady nie mogą wpływać na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Z ich treści wynikają jednak okoliczności, i fakty, które wystąpiły w czasie prowadzonego postępowania ws., przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i z okresów wcześniejszych, a mogą one mieć znaczenie dla kierunku podjętego rozstrzygnięcia przez organy obu instancji. Zaniedbania w zakresie prawidłowego przeprowadzenia postepowania dowodowego sprawiły, że okoliczności tych i faktów skarżąca nie miała możliwości przedstawić w toku postępowania.

Tymczasem trudno przyjąć, że osoba chorująca na nowotwór, po radioterapii, której negatywne skutki mogły zaistnieć w sprawie (i zaistniały, czego dowodzi wywiad środowiskowy oraz oświadczenie skarżącej z 17 marca 2023 r. oraz odwołanie) zostały nie implikowały w tym zakresie żadnych skutków. Z powyższego wynika, że w sytuacji powzięcia przez wątpliwości, co do wynikającej z treści dowodów w sprawie i odwołania konieczności zwiększonego zakresu opieki, można było łatwo to sprawdzić, czego w sprawie niewątpliwie zabrakło.

Sąd nie ma przy tym jednak wątpliwości, nawet w kontekście skromnych wyników postępowania dowodowego w sprawie, że sytuacja skarżącej była bezpośrednio związana ze stanem zdrowia i sprawnością jej męża, a więc również zakres faktycznej opieki zależał bezpośrednio od kondycji podopiecznego.

Nieuprawnione było stanowisko SKO, że zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą miał charakter czynności dnia codziennego i nie kolidował z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Opisane w wywiadzie środowiskowym, w oświadczeniu skarżącej z 17 marca 2023 r. oraz w odwołaniu precyzyjnie zostały opisane czynności, których nie można zakwalifikować do czynności dnia codziennego. Czyszczenie rurki tracheostomijnej, protezy głosowej i otworu pooperacyjnego (po usunięciu krtani) i ich częstotliwość niewątpliwie nie są czynnościami dnia codziennego Z kolei stan psychiczny skarżącego (próba samobójcza) z pewnością wymagał kontroli czuwania skarżącej oraz zwiększonej opieki. Ponadto niepełnosprawność męża skarżącej powstała kilka miesięcy wcześniej, zatem w oparciu o doświadczenia zawodowe pracowników socjalnych (MOPS) oraz doświadczenie życiowe można wnioskować o skutkach ubocznych leczenia męża skarżącej, co organy pominęły. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jednoznacznie wynika (pkt 6), że mąż skarżącej wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. W konsekwencji, organy obu instancji w swoich rozważaniach dotyczących zakresu świadczonej przez skarżącą opieki skupiły się na tzw. czynnościach dnia codziennego, pomijając kwestie związane ze specyfiką jego choroby i wynikającymi z niej czasowymi ograniczeniami w funkcjonowaniu (co wynika z wywiadu środowiskowego).

Skarżąca niewątpliwie pozostawała do dyspozycji męża przez cały dzień – a także i w nocy - dbając o jego dobrostan, kontrolując nawet czynności życiowe (oddychanie) czy dbając o stan psychiczny oraz wykonując czynności związane z prowadzeniem domu, opiekując się nim i zapewniając mu tym samym wsparcie i poczucie bezpieczeństwa w chorobie, a więc w sytuacji gdy nie był on w stanie samodzielnie funkcjonować. Ocena całokształtu sprawy w odniesieniu do charakteru wykonywanych przez skarżącą czynności wskazuje zaś, że wyczerpują one znaczenie pojęcia opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nawet te dokonane ustalenia w sprawie wskazują, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym mężem, w świetle zasad doświadczenia życiowego, nie były do pogodzenia z równoczesną pracą zarobkową, choćby w systemie chałupniczym, wykonywaną w domu, w nieregulowanych godzinach pracy, w niepełnym wymiarze czasowym. Mąż skarżącej potrzebował stałej opieki i uczestniczenia osoby trzeciej w codziennym funkcjonowaniu.

Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej organy uwzględnią wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r. przedstawioną w uzasadnieniu wyroku oraz ocenę okoliczności niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a także charakteru opieki i pomocy udzielanej przez nią niepełnosprawnemu mężowi.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Kowar.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.