Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 487/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] Burmistrza M. i Gminy J. P..


UZASADNIENIE

U z a s a d n i e n i e:

Burmistrz Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie decyzją z dnia 2 marca 2023 r., na podstawie art. 17, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615), zwanej dalej: "u.ś.r.", odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Z. P., zwanemu dalej: "skarżącym" lub "stroną".

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia stwierdzono, że żona skarżącego legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o stopni Niepełnosprawności w Brodnicy z dnia 19.01.2023r. nr 33641/2022, z którego wynika, że została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, a w orzeczeniu wskazano od kiedy istnieje niepełnosprawność (tj. 08.12.2022 r.), dlatego też brak jest przesłanek do zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Ponadto wskazano, że na wniosek zainteresowanego od 01.03.2023 r. ZUS wstrzymuje wypłatę świadczeń emerytalno-rentowych, jednakże prawo do renty nadal wnioskodawca posiada. Zatem nie została spełniona przesłanka art. 17 ust. 5 u.ś.r. (świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego).

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący stwierdził, że nie zgadza się z decyzją organu I instancji, ponieważ art. 17 ust. 1 b u.ś.r., został podważony przez Trybunał Konstytucyjny, a ponadto odwołujący wstrzymał pobieranie renty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu decyzją z dnia 22 marca 2023 r., na podstawie art. 17 u.ś.r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 2000), zwanej dalej: "kpa", utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, stwierdzono, że okolicznością bezsporną jest legitymowanie się przez żonę strony orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 19.01.2023r. wydanym do 31.01.2024r., z którego wynika, że niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki powstała - nie da się ustalić, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 08.12.2022r.

Zwrócono uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Dlatego też uznano, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Wskazano, że przepis art. 17 ust. 5 pkt lit. a, u.ś.r. częściowo został uznany za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 (Dz.U.2019.1257) z dniem 9 stycznia 2020 r. Jednakże, zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis traci moc w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie odnosi się natomiast do sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Podniesiono, że w obecnym stanie prawnym organ nie ma podstaw prawnych do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia, ponieważ ma ona ustalone prawo do renty. Tylko odnośnie osób z rentą z tytułu częściowej niezdolności do pracy istnieje możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że skarżącemu uprawnionemu do renty z tytułu niezdolności do pracy, której wypłata została wstrzymana, nie powinno przysługiwać prawo do wnioskowanego świadczenia.

W skardze złożonej do Sądu na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając jej naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, że przepis ten wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w każdym przypadku legitymowania się przez wnioskodawcę ustalonym prawem do renty, przez co świadczenie pielęgnacyjne nie powinno przysługiwać w jakiejkolwiek części, podczas gdy przepis ten winien być interpretowany z zastosowaniem dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej, które to wykładnie prowadzą do takiego rozumienia tego przepisu, że nie wyłącza on prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do renty (w tym zwłaszcza z tytułu częściowej niezdolności do pracy), a w każdym razie, że nie wyłącza on prawa do tego świadczenia w wysokości przewyższającej kwotę otrzymywanego świadczenia rentowego.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że przyjęta w sprawie przez organy administracji publicznej wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., jest wadliwa, skoro pozbawia opiekuna prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu uzyskiwania znacznie niższej niż to świadczenie renty, co narusza fundamenty aksjologiczne wyrażone w zasadach Konstytucji RP. Podkreślono, że istotne z tego punktu widzenia są zarówno zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), jak też obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji).

Wyjaśniono, że skarżący otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości ok. 900 zł., podczas gdy wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosi obecnie ponad 2,4 tys. zł.

Zauważono, że wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, u.ś.r., w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Podniesiono, że skarżący ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co skutkować powinno przysługiwaniem mu świadczenia pielęgnacyjnego, należy uznać, nawet wtedy, gdyby nie zawiesił pobierania przyznanej mi renty.

Wywodzono, że wnioskowane świadczenie winno być przyznane co najmniej w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną przez stronę rentą, a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329); dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi.

Rozpoznając niniejszą sprawę dostrzec najpierw należy, że organy obu instancji przyjęły odmienne stanowiska w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego. Organ I instancji stanął na stanowisku, że występuje negatywna przesłanka do przyznania świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. Organ odwoławczy natomiast uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na moment powstania niepełnosprawności córki skarżącej, który to pogląd Sąd podziela. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, Trybunał za niekonstytucyjne uznał różnicowanie, na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., sytuacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, których niepełnosprawność powstała po okresach wskazanych w ww. przepisie od tych, których niepełnosprawność powstała w okresach późniejszych. Oznacza to, że na wynik spraw z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych przestała mieć wpływ kwestia daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jeżeli niepełnosprawność ta powstała później niż do ukończenia przez nią 18, względnie 25 roku życia (pod warunkiem kontynuowania nauki w szkole średniej lub wyższej, który to warunek w niniejszej sprawie nie został spełniony), w tym bowiem zakresie ww. przepis jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji statuującym zasadę równości wobec prawa.

Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest natomiast legalność odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, kiedy opiekujący się osobą niepełnosprawną ma uprawnienia do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Organ odwoławczy uznał, że brak uprawnienia skarżącego do wnioskowanego świadczenia wynika z faktu, że posiada on prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Organ ten mając na względzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 (Dz.U.2019.1257), stwierdził niemniej, że w przypadku posiadania przez stronę uprawnienia do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego byłoby możliwe.

Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że istotne dla sprawy okoliczności nie zostały przez organy ustalone, a mianowicie jakiego rodzaju rentę posiada skarżący (czy z tytułu całkowitej, czy częściowej niezdolności do pracy) oraz jaka jest treść orzeczenia stwierdzającego jego niezdolność do pracy, które stało się podstawą przyznania ww. renty, a w szczególności, czy orzeczenie to przewiduje możliwość podjęcia przez stronę pracy. W aktach sprawy brak jest dokumentacji w tym zakresie a twierdzenia stron postępowania są ze sobą sprzeczne, albowiem w skardze strona sprzecznie z twierdzeniem organu odwoławczego stwierdziła, że posiada prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Regulacja ww. przepisu była przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, w punkcie I stwierdził, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, u.ś.r., w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zaś w punkcie II stwierdził, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy wyrok opublikowany został dnia 8 lipca 2019 r. w Dzienniku Ustaw pod poz. 1257, w związku z czym od dnia 9 stycznia 2020 r. norma prawna wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, u.ś.r., musi być odczytywana w ten sposób, iż zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zestawienie treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ww. ustawy i sentencji wyroku o sygn. akt SK 2/17 nie pozostawia w tym zakresie żadnych wątpliwości. Oznacza to wyeliminowanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, u.ś.r., w części uniemożliwiającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom częściowo niezdolnym do pracy z obrotu prawnego, albowiem zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a skutkiem prawnym stwierdzenia niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP jest utrata mocy obowiązującej tego aktu. W konsekwencji w sytuacji przysługiwania skarżącemu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, fakt ten nie byłby przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Inna natomiast sytuacja mogłaby występować, kiedy strona legitymowałaby się prawem do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Należy bowiem mieć na względzie, że jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r., konieczną przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną a niepodejmowaniem zatrudnienia przez osobę sprawującą tę opiekę. Dlatego też istotnym w przedmiotowej sprawie było, czy w sytuacji legitymowania się przez skarżącego prawem do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy jest on zdolny do podjęcia zatrudnienia, co organy powinny były ustalić na podstawie orzeczenia lekarskiego, stanowiącego podstawę do przyznania renty. W sytuacji bowiem całkowitej niezdolności do pracy świadczenie pielęgnacyjne nie mogłoby przysługiwać z uwagi na niemożność wykazania ww. związku przyczynowego. Natomiast jeżeli skarżący byłby zdolny do pracy w jakimś zakresie, to obowiązkiem organów byłaby konieczność ustalenia, czy istnieją na rynku pracy takie właśnie możliwości, w tym propozycje takiej pracy rejestrowane przez właściwy urząd pracy. Nie można byłoby bowiem przyjąć, że decydującą okolicznością o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego byłby sam fakt dysponowania przez stronę prawem do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy bez zbadania zdolności strony do podjęcia zatrudnienia.

Trzeba bowiem mieć na względzie stanowisko orzecznictwa, z którym Sąd rozpoznający niniejszą sprawę zgadza się, że w obecnych realiach pozbawienie świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna wskutek faktu otrzymywania świadczenia emerytalno-rentowe w niższej wysokości od świadczenia pielęgnacyjnego, nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości. Ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do rezultatów odmiennych niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania ustawy, kiedy świadczenie pielęgnacyjne wynosić miało 420 zł miesięcznie, a więc znacznie mniej niż najniższa renta. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego wyłączenie z ww. przepisu było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. W obecnych warunkach, wysokość świadczenia pielęgnacyjnego przekracza minimalne wysokości emerytur i rent. Stąd też konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej, celem zweryfikowania wyników wykładni językowej. Zasadnie w sprawie I OSK 254/20 NSA zwrócił w tym zakresie uwagę i odwołał się do podstawowych zasad konstytucyjnych, stwierdzając, że zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa. Skoro celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, to pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających świadczenie emerytalno-rentowe w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury/renty opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (vide: wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. należy zatem interpretować w ten sposób, że wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, ale jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Trafnie też akcentuje się, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące jej przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia.

Z powyższych rozważań wynika, że sam fakt pobierania przez skarżącego renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nie oznacza automatycznie braku uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, bo taka konkluzja byłaby możliwa w sytuacji stwierdzenia, że albo nie posiada on żadnych zdolności do pracy lub, że na rynku pracy brak jest ofert takiej pracy, do której strona jest zdolna. Dla ustalenia ww. okoliczności niezbędne są dokumenty, które określono już wyżej, jak i skonfrontowanie ich z wypowiedzią zawartą w wywiadzie z dnia 1.03.2023 r., że strona nie pracuje zawodowo z uwagi na problemy zdrowotne.

W sytuacji stwierdzenia obiektywnych możliwości istnienia ofert pracy i w konsekwencji podjęcia przez stronę ewentualnie deklarowanego zatrudnienia (strona w ww. wywiadzie twierdziła o niemożności podjęcia pracy), rzeczą organów było ustalenie istnienia związku przyczynowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.s.r., pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką nad niepełnosprawną żoną strony. Dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie daje możliwości ustalenia tych okoliczności. Jedyny w tej materii dowód w postaci ww. wywiadu środowiskowego wskazuje w bardzo ogólny sposób na fakt opieki skarżącego nad żoną. W szczególności nie wynika z niego intensywność tej opieki i okoliczności wskazujące na niemożność podjęcia zatrudnienia. Okoliczności sposobu sprawowania pieczy nad osobą niepełnosprawną muszą wskazywać w sposób bardzo szczegółowy jakie czynności przedsiębierze wnioskodawca, w jakich godzinach, w jakich dniach, z jaką częstotliwością oraz czy, kiedy i z jaką częstotliwością wyręcza wnioskodawczynię inna lub inne osoby w czynnościach opiekuńczych. Wskazać też trzeba, że do organów należy ocena wiarygodności twierdzeń zainteresowanych osób o zakresie opieki, co stwarza nieraz konieczność sięgnięcia z urzędu o dodatkowe środki dowodowe, w tym w postaci dowodów zupełnie niezależnych od tych które przedstawia strona zainteresowana świadczeniem lub członkowie jej rodziny. W konsekwencji organ oceni, czy nie będzie celowym przesłuchanie osób niespokrewnionych ze skarżącym celem zweryfikowania jego twierdzeń o zakresie sprawowanej opieki nad żoną.

Postępowanie dowodowe winno więc podlegać ponownemu przeprowadzeniu w zasadniczej części. Ustalenia należy przeprowadzić w kierunku ustalenia rodzaju renty strony i jej zdolności do pracy, faktu realności jej podjęcia i intensywności sprawowanej pieczy nad żoną. Skarżący zawiesił prawo do renty, więc jej pobieranie nie ma miejsca, co stanowi brak przeszkody do ewentualnego przyznania wnioskowanego świadczenia. Trzeba dodać, że analizując problem wskazanego wyżej związku przyczynowego, określonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r., pomocnym byłoby dokonanie ustaleń w zakresie, czy stan żony skarżącego wymaga od niego stałej obecności przy niej, czy przejawia ona stopień samodzielności pozwalający skarżącemu na podjęcie zatrudnienia. Wyjaśnienia wymaga, czy skarżący prowadzi gospodarstwo domowe jedynie z żoną czy też w gospodarstwie tym pozostają inni członkowie rodziny, którzy mogą partycypować w sprawowanej nad nią (z wywiadu nie wynikają powyższe okoliczności). Powyższe łączy się z niewyjaśnioną kwestią, czy skarżący w istocie sprawuje opiekę samodzielnie. Ponadto ustalić należy, do kiedy pracowała strona i co było przyczyną zaniechania pracy oraz czy i gdzie upatruje możliwości podjęcia pracy, której zaniechała.

Szczegółowe postępowanie wyjaśniające winno pozwalać na stwierdzenie ponad wszelką wątpliwość, czy zachodzą po stronie skarżącego przesłanki, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Ustalenia powinny dotyczyć kwestii wskazanych powyższej. Organ winien rozważyć przesłuchanie skarżącego oraz w miarę możliwości jego żony i pozostałych członków rodziny, ewentualnie przesłuchanie świadków spoza rodziny (sąsiadów). Jak już wskazano, ustalanie tych okoliczności będzie celowe jedynie w sytuacji stwierdzenia przez organ, że skarżący ma realne możliwości zatrudnienia.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z niniejszego uzasadnienia.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.