Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 534/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 6, art. 8, art. 9, art. 134
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Asesor WSA Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. O. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 23 czerwca 2023 roku nr SO-II.621.46.2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem nr SO-II.621.46.2023 z 23 czerwca 2023 r. Wojewoda Łódzki na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania L.O. od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 9 marca 2023 r. nr DOM-SOK-VI.5343.3.12.2022 w przedmiocie odmowy uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania z pobytu stałego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

19 sierpnia 2022 r. P.B. właściciel lokalu położonego w Łodzi przy ul. P. 43 m. 14 - dokonał czynności zgłoszenia wymeldowania swojej matki – L.O z pobytu stałego z ww. adresu. Zgłoszenia dokonał za pośrednictwem platformy ePUAP, działając w imieniu swojej matki w ramach udzielonego mu pełnomocnictwa.

Nie zgadzając się z wymeldowaniem z pobytu stałego L.O. 16 listopada 2022 r. wystąpiła do Urzędu Miasta Łodzi z wnioskiem o uchylenie czynności materialno-technicznej wymeldowania jej z pobyt stałego pod ww. adresem.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Prezydent Miasta Łodzi wydał 9 marca 2023 r. decyzję w przedmiocie odmowy uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania skarżącej z pobytu stałego.

Przedmiotową decyzję wysłano na adres L.O. w Łodzi przy ul. P. 43 m. 14. Decyzja została nadana na poczcie w dniu 13 marca br. i była prawidłowo dwukrotnie awizowana (pierwsze awizo w dniu 15 marca 2023 r.), przy czym nie została podjęta z urzędu pocztowego w efekcie czego nastąpił jej zwrot do nadawcy. Zwróconą przesyłkę zawierającą decyzję pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia.

11 kwietnia 2023 r. skarżąca stawiła się w Urzędzie Miasta Łodzi i wydano jej decyzję wraz z kopertą, w której była wysłana, a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru - strona podpisała odbiór decyzji w dniu 11 kwietnia 2023 r.

24 kwietnia 2023 r. skarżąca wniosła odwołanie, w którym zwróciła się o wydanie jej czterech odpisów decyzji meldunkowej Prezydenta Miasta Łodzi. Strona podniosła, że doświadcza przemocy fizycznej i psychicznej i próbuje się ją pozbawić możliwości złożenia odwołania w terminie. Tymczasem najpierw powinna otrzymać dokument, a potem stosowane działanie i ewentualna odmowa uchylenia wymeldowania.

Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda Łódzki stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 134 k.p.a.

Wojewoda stwierdził, że zaskarżona decyzja została wysłana pocztą do skarżącej w dniu 13 marca 2023 r. na wskazany przez nią adres w Łodzi przy ul. P. 43 m. 14. W aktach sprawy nie zachowała się koperta i oryginał decyzji skierowanej do strony, gdyż stawiła się ona w Urzędzie Miasta Łodzi i omyłkowo wydano jej list - zamiast pozostawić go w aktach sprawy, a wydać jedynie kopię lub odpis decyzji. Organ wskazał, że bezspornym jest, że decyzję nadano na poczcie 13 marca br., gdyż wynika to ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji podpisanego przez stronę, kopii pocztowej książki nadawczej załączonej do akt, informacji pobranej z elektronicznego systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej (przesyłka polecona z potwierdzeniem odbioru nr 00359007734277281351) oraz notatki służbowej pracownika samorządowego z 11 kwietnia 2023 r. Potwierdził to również operator pocztowy w piśmie z dnia 19 czerwca 2023 r. nr BWK.RDOK-ŁD.0500.29047.2023.KS, będącym odpowiedzią na złożoną skargę dotyczącą nieprawidłowości w świadczeniu usług pocztowych.

W ocenie Wojewody w ten sam sposób można ustalić, że decyzja została skierowana na prawidłowy adres strony, pod którym wcześniej odbierała korespondencję (adres zameldowania) i była dwukrotnie awizowana przez doręczyciela z możliwością odbioru na poczcie. Skarżąca posiada w placówce Poczty Polskiej wykupiony dostęp do skrytki pocztowej i awiza były umieszczane w skrytce pocztowej strony, przy czym pierwsze awizo - które jest kluczowe dla obliczenia terminu skutecznego doręczenia decyzji - miało miejsce w dniu 15 marca 2023 r.

Organ odwołał się do treści art. 44 k.p.a. Jeżeli adresat nie odbierze pisma z poczty w tym okresie, przyjmuje się fikcję prawną doręczenia pisma stronie. Otóż doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14 dniowego okresu przechowywania przesyłki w urzędzie pocztowym, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Zdaniem Wojewody bezspornym jest, że decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z 9 marca 2023 r. nie została odebrana z poczty, lecz zwrócona do Urzędu Miasta Łodzi w związku z czym organ stwierdził, że została ona doręczona z dniem 29 marca 2023 r. (wtedy bowiem upływał 14 dniowy termin przechowywania pisma na poczcie). Skutek doręczenia nastąpił z mocy samego prawa i organ odwoławczy nie może go podważyć, przy założeniu że doręczając przesyłkę w trybie zastępczym dochowano wymogów z art. 44 k.p.a. Zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania biegł od 29 marca br.

Organ podniósł, że zwrócone przez pocztę pismo pozostawiono w aktach sprawy i znajdowało się tam do 11 kwietnia 2023 r., kiedy to omyłkowo wydano je w całości skarżącej , co sama zainteresowana poświadczyła na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Należało wydać stronie kopię lub odpis decyzji gdyż art. 44 § 4 k.p.a. jasno stanowi, że: poręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy".

W ocenie Wojewody omyłkowe wydanie decyzji w dniu 11 kwietnia 2023 r. nie wpłynęło jednak na przesunięcie biegu terminu do wniesienia odwołania. Decyzja została skutecznie doręczona w trybie zastępczym z art. 44 k.p.a. w dniu 29 marca 2023 r. i od tego czasu (a nie odbioru decyzji w dniu 11 kwietnia br.) - biegł 14 dniowy termin na wniesienie odwołania.

Pomimo braku koperty i decyzji w aktach sprawy - okoliczności prawidłowej dwukrotnej awizacji pisma oraz zwrotu przesyłki do nadawcy można odtworzyć w oparciu o zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji wypełnione przez doręczającego, informacje z systemu śledzenia przesyłek (e-trackingu) Poczty Polskiej oraz wyjaśnień udzielonych przez operatora pocztowego w dniu 19 czerwca br.

W ocenie organu odwoławczego okoliczność, że pismo zwrócone do urzędu miasta i pozostawione w aktach sprawy, następnie omyłkowo wydano stronie - nie podważa oceny, że do skutecznego doręczenia decyzji doszło już wcześniej, bo 29 marca br. z mocy samego prawa.

Zatem 14 dniowy termin na złożenie odwołania upływał 12 kwietnia 2023 r. Tymczasem Pani L.O. złożyła odwołanie od decyzji dopiero w dniu 24 kwietnia 2023r. (data nadania w urzędzie pocztowym), a zatem z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Tak więc w momencie złożenia przez nią odwołania od decyzji nr DOM-SOK.VI.5343.3.12.2022 - decyzja ta była już ostateczna.

Skoro wcześniejsza próba doręczenia skarżącej decyzji była skuteczna, to doręczenia tej decyzji w późniejszym terminie (11 kwietnia br.), nie należy uznać za wprowadzenie jej do obrotu prawnego. W rezultacie jej odwołanie zostało wniesione po terminie.

Organ zaznaczył, że skarżąca nie wystąpiła do Wojewody Łódzkiego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wprawdzie pracownik gminy nie poinformował jej o takiej możliwości, jednakże w dniu wizyty w urzędzie miasta termin na wniesienie odwołania nie był jeszcze przekroczony.

W ocenie organu skoro odwołanie od decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a. i nie zawierało prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia - konieczne stało się stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania i wykluczona jest możliwość merytorycznego rozpoznania odwołania.

Organ odwoławczy pouczył stronę o możliwości wystąpienia z wnioskiem o wzruszenie decyzji Prezydenta Miasta Łodzi w jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznych. Chodzi tu o instytucje przewidziane w rozdziale 12 i 13 k.p.a.

W skardze L.O. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśniła, że w trakcie wizyty 11 kwietnia 2023 r. omyłkowo wydano jej decyzję w oryginalnej kopercie i nie poinformowano jej o doręczeniu decyzji w trybie art. 44 k.p.a. i biegnącym terminie do wniesienia odwołania. Nie została również poinformowana o możliwości złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podczas wizyty w urzędzie termin do wniesienia odwołania nie upłynął.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewody Łódzkiego z 23 czerwca 2023r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji o odmowie uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania.

Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie natomiast do treści art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 1 i 2 k.p.a.).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, LEX nr 1497908). Treść art. 134 k.p.a., będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 17, C. H. Beck Warszawa 2021 r., s. 830).

W rozpoznawanej sprawie decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z 9 marca 2023 r. nie została odebrana przez skarżącą ze skrytki pocztowej w Urzędzie Pocztowym nr 1 w Łodzi. Zasadą jest, że doręczenie pisma następuje do rąk adresata, o czym stanowi art. 42 k.p.a. W przypadku nieobecności adresata, pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 § 1 zd. 1 k.p.a.), tzw. doręczenie zastępcze. Zauważenia wymaga, że uznanie przesyłki za doręczoną w trybie art. 44 K.p.a. jest uwarunkowane łącznym spełnieniem przesłanek określonych w tym przepisie. Po pierwsze, niemożnością doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Po drugie, pozostawieniem przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym i dwukrotnym umieszczeniem zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 K.p.a. Po trzecie, upływem czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej oraz udokumentowaniem powyższego w materiale dowodowym sprawy, zwłaszcza zaś w tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r., II OSK 2171/19, LEX nr 3047123). 11 kwietnia 2023 r. skarżącej w siedzibie organu I instancji wydano zwróconą przesyłkę zawierającą decyzję z 9 marca 2023 r. Stronie wydano egzemplarz decyzji, który do niej wysłano wraz z kopertą. Odbiór decyzji strona poświadczyła na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W ocenie organu termin na wniesienie odwołania rozpoczął swój bieg 29 marca 2023 r., bowiem z tym dniem nastąpił skutek doręczenia, a wydanie decyzji z kopertą 11 kwietnia 2023 r. nie wpłynęło na przesunięcie biegu terminu. Organ uznając, że decyzja została prawidłowo doręczona w trybie "awizo" oparł się o treść pisma Poczty Polskiej z 16 czerwca 2023 r. (k. 81 akt admin.), w którym wskazano, że przesyłka skierowana do skarżącej była awizowana dwukrotnie, t.j. 15 marca 2023 r. i 23 marca 2023 r. oraz informację ze strony śledzenia przesyłek Poczty Polskiej. Z pisma wynika także, że przesyłka 23 marca 2023 r. została zwrócona do nadawcy.

Zdaniem Sądu organy prowadząc przedmiotowe postępowanie dopuściły się naruszenia naczelnych zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd zaznacza, że obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ciążący na organie administracyjnym obejmuje również ustalenie przez ten organ treści rzeczywistego żądania strony, w szczególności, gdy pojawią się wątpliwości co do rzeczywistych żądań strony pod adresem organu. W przypadku wniesienia odwołania po terminie organ rozważyć winien, czy w jego treści strona zawarła ewentualny wniosek o przywrócenie terminu i czy był on uzasadniony. Obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa, wymaga wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wnoszonego przez stronę budzi wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 1999 r., I SA/Łd 1592/97, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zatem niejednoznacznego i ograniczonego treściowo żądania zawartego w piśmie strony obowiązkiem organu administracyjnego jest dokonanie oceny charakteru podania i zakresu żądania z uwzględnieniem zasady, że to treść pisma ma znaczenie decydujące, a nie jego tytuł. Z żadnych przepisów k.p.a. nie wynika przy tym zakaz złożenia wniosku o przywrócenie terminu bezpośrednio w treści odwołania (w jednym piśmie) (wyrok WSA w Warszawie z 13 czerwca 2007 r., VI SA/Wa 470/07, publ. jak wyżej). Podkreślić należy również, że każde pismo w postępowaniu, niezależnie od tego, jaką nazwę nada mu strona, winno być rozpoznane w takim trybie, który w najpełniejszym stopniu umożliwia uczynienie zadość wnioskowi strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie) działa w postępowaniu samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika i w sposób wskazujący na jej niezaradność).

Zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Ponadto organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). W wyroku z 2 października 2015 r., II OSK 286/14, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek organów administracji czuwania nad słusznym interesem strony przejawia się także w tym, że nawet w sytuacji, gdy sformułowane przez stronę żądanie podjęcia przez organ określonego działania wyrażone zostało w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości co do jej intencji, organ powinien dostosować podejmowane przez siebie czynności do etapu toczącego się postępowania administracyjnego i dopuszczalnych w danym momencie środków prawnych, nawet jeżeli miałoby to prowadzić do odmiennej kwalifikacji prawnej pisma wniesionego przez stronę. Konsekwencją obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozytywności stron, zgodnie z którą to one decydują o tym, jaki rodzaj pisma wnoszą do organu administracji publicznej, nie może być ponoszenie przez strony ujemnych skutków prawnych związanych z błędnie zakwalifikowanymi środkami zaskarżenia, niedopuszczalnymi w określonym stadium postępowania".

Należy zauważyć, że skarżąca będąc w siedzibie organu 11 kwietnia 2023 r. i odbierając decyzję z 9 marca 2023 r. nie została pouczona przez pracownika organu, że termin do wniesienia odwołania jest w toku. Ponadto 5 kwietnia 2023 r. skarżąca złożyła do akt sprawy reklamację skierowaną do Poczty Polskiej w związku z brakiem doręczenia jej przesyłki zawierającej decyzję z 9 marca 2023 r. w skrytce pocztowej. Organ tymczasem na podstawie strony śledzenia przesyłki Poczty Polskiej i pisma z Poczty Polskiej z 16 czerwca 2023 r. uznał, że termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg 29 marca 2023 r. i bezskutecznie upłynął 12 kwietnia 2023 r. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji z 9 marca 2023 r. w dniu 24 kwietnia 2023 r,. (data stempla pocztowego na kopercie) .W ocenie Sądu organ powinien wziąć pod uwagę treść art. 8 i art. 9 k.p.a. Istotne znaczenie ma również okoliczność, że skarżącej wydano decyzję w kopercie, która została do niej wysłana. Nie ma zatem możliwości skutecznego potwierdzenia dat awizacji przesyłki oraz podpisów doręczającego. Natomiast pismo Poczty Polskiej z 16 czerwca 2023 r. nie jest w tym zakresie miarodajne, ponieważ wskazuje jedynie daty awizacji przesyłki listowej zawierającej decyzję z 9 marca 2023 r. Takie same informacje zawarte są również na stronie śledzenia przesyłki o nr 00359007734277281351, co prowadzi do wniosku, że Poczta Polska sporządzając pismo z 16 czerwca 2023 r. oparła się jedynie na tym źródle. W ocenie Sądu nie można zatem przyjąć, że spełnione zostały warunki wynikające z treści art. 44 § 4 k.p.a. Sąd zauważa, że ponadto pismo z 16 czerwca 2023 r. zawiera błąd, bowiem wskazano w nim, że przesyłkę skierowaną do skarżącej awizowano 15 i 23 marca 2023 r., jak również zwrócono ją do organu 23 marca 2023 r., czyli pokrywają się daty II awizacji i zwrotu przesyłki do organu. Wobec powyższego Sąd uznał, że nie można uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona skarżącej z dniem 29 marca 2023 r. w trybie "awizo", a skoro tak, to zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania narusza treść art. 134 k.p.a. Sąd podziela podgląd, że właściwym sposobem podważenia skuteczności doręczenia (czy też wyjaśnienia jego okoliczności) powinno być postępowanie reklamacyjne przeprowadzone w urzędzie pocztowym (por. postanowienie NSA z 4 grudnia 2024 r. sygn. I OSK 3019/14), co też skarżąca uczyniła.

Z art. 9 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W ocenie Sądu, wymogom z art. 9 k.p.a. organy zarówno I i II instancji nie sprostały. Organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był, mając informację od strony oraz reklamację, którą złożyła w placówce pocztowej - udzielić skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia, m.in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, a więc konkretnie wskazać, że termin na wniesienie odwołania rozpoczął swój bieg 30 marca 2023 r., tym bardziej, że strona była w siedzibie organu.

W tych okolicznościach wydanie zaskarżonego postanowienia należy ocenić za wadliwe i dokonane z naruszeniem przywołanych zasad postępowania administracyjnego (art. 6, art. 8 i art. 9 k.p.a). Przede wszystkim organ powinien wziąć pod uwagę, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy nie zastąpiło domniemania wynikającego z art. 44 § 4 k.p.a. Zachowanie organów w sprawie doprowadziło więc do naruszenia art. 134 k.p.a., ale również do naruszenia zasad zaufania strony postępowania do władzy publicznej, wynikającej z art. 8 k.p.a. oraz zasady informowania stron i innych uczestników postępowania, zawartej w art. 9 k.p.a., Doszło tym samym do naruszenia, wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej: "Konstytucja RP"), zasady zaufania obywatela do państwa i prawa, a równocześnie do pozbawienia skarżącego zagwarantowanego art. 78 Konstytucji RP prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Jak bowiem wskazuje się w piśmiennictwie prawniczym: "Zasada zaufania obywateli do państwa i prawa pełni funkcję ochronną wobec naruszeń obowiązków informowania przez organy administracji w postaci nieudzielenia informacji wbrew prawnemu obowiązkowi, udzielenia informacji fałszywej lub w niepełnym zakresie." (W. Taras, Skutki naruszenia obowiązku informowania strony postępowania administracyjnego przez organ prowadzący postępowanie. Glosa do wyroku SN z dnia 23 lipca 1992 r., sygn. akt III ARN 40/92, "Państwo i Prawo" 1993, nr 3, s. 111) – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2022 r., II OSK 3157/19.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wziąć pod uwagę oceną prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu, jak również to, że strona w skardze złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

d.cz.