Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 820/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 7 , art 77 , art 80 , art 107 par 3 , art 138 , art 156
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 83f ust 1 pkt 3a , art 88 , art 89
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art 145 par 1 pkt    1 lit c w zw.  zart 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie : Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2018 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r. znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P. C. kwotę [...]zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy K., decyzją z 21 lutego 2018 r. (znak: [...]), wymierzył P. C. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł ([...]) za usunięcie bez zezwolenia 1 szt. drzewa, gatunek jesion wyniosły, rosnącego na działce nr ew. [...] obręb K.; określił sposób i termin uiszczenia kary; pouczył o skutkach nieuiszczenia kary.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 104, art. 105, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2016r., poz. 2134 ze zm.; obecnie Dz.U. z 2018 r., poz. 1614), dalej "u.o.p." w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017 r., poz. 1330), dalej "rozporządzenie".

W tabeli nr 1 organ opisał drzewo, z uwzględnieniem jego gatunku (jesion wyniosły), obwodu pnia, stawki w zł z 1 cm obwodu pnia, oraz wyliczenia kary.

W uzasadnieniu decyzji opisano przebieg postępowania administracyjnego, ustalony stan faktyczny i przedstawiono uzasadnienie prawne rozstrzygnięcia wskazując, że organ stosował się do wskazówek i zaleceń zawartych w wyroku WSA z dnia 20.09.2016 r. (sygn. akt II SA/Kr 697/16).

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie złożył P. C., wskazując na uchybienia proceduralne i materialne związane z zastosowaniem art. 83 f ust. l pkt 3a ustawy o ochronie przyrody podnosząc, że usunięcie przedmiotowego drzewa zostało dokonane przez osobę fizyczną na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Błędne jest stwierdzenie organu, że skarżący prowadził działalność gospodarczą i usunięcie drzewa było związane z tą działalnością.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 8 maja 2018 r. znak: [...], działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 88 ust. 1 pkt 1, art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, a także art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja organu I instancji jest - co do ustaleń faktycznych i prawnych - prawidłowa. Ponadto po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy jest związany oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2016 r. (sygn. akt II SA/Kr 697/16), na podstawie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że organ administracji publicznej orzekając ponownie w tej samej sprawie nie może nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż jest nimi związany. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na sądzie może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, LEX 44392). SKO zaznaczyło, iż z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozważnym przypadku.

Dalej SKO wskazało, że w wyroku WSA z dnia 20 września 2016 r. zostały uchylone decyzje organów obydwu instancji administracyjnych i sprawa została przekazana Burmistrzowi do ponownego rozpoznania. W styczniu 2017 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o ochronie przyrody. Wyrok WSA z dnia 20 września 2016r. i zawarte w nim zalecenia odnosiły się do stanu prawnego sprzed nowelizacji, niemniej należy przytoczyć niektóre z nich, które zachowały swoją aktualność. Zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku Sąd uznał, że istotą sporu w kontrolowanej sprawie była ocena prawidłowości działania organów w zakresie zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego (w tym obejmującego opinię dendrologiczną) co do stanu przedmiotowego drzewa. Sąd wskazał, że ochrona przyrody w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 7, 8 i 9 ustawy o ochronie przyrody polega na zachowaniu, równoważnym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody: krajobrazu, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, a celem ochrony przyrody - stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 5 i 7 - jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień; nadto kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody przez edukację, informowanie i promocję w dziedzinie ochrony przyrody. Ochrona terenów zieleni i zadrzewień, zgodnie z rozdziałem 4 ustawy o ochronie przyrody; obejmującym swoim zakresem art. 83 ust. 1, jest realizowana m.in. przez nałożony na posiadacza danej nieruchomości obowiązek uzyskania zezwolenia, wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości. Z treści przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wynika, że zezwolenie na usuwanie drzew ma charakter dyskrecjonalny. Decyzja w tym przedmiocie zależy od uznania organu, którego obowiązkiem jest dbałość o przyrodę, ochronę składników przyrody, w tym zieleni w miastach i wsiach. W ramach wykonywania tego obowiązku organ ma prawo uznać, że drzewo nie kwalifikuje się do wycięcia, ale takie rozstrzygnięcie musi poprzedzać właściwa ocena zgromadzonego kompletnego materiału dowodowego. Rozstrzygając o zasadności wniosku organ jest zobowiązany kierować się ogólnymi zasadami postępowania, w tym uwzględnić interes publiczny oraz słuszny interes strony (art. 7 K.p.a.). Wydane rozstrzygnięcie musi opierać się na wnikliwej ocenie i wyważeniu obu interesów. Z punktu widzenia interesu strony organ musi uwzględniać prawo do swobodnego korzystania z nieruchomości, bez narażania strony na niebezpieczeństwo uszkodzenia mienia czy narażenia na utratę zdrowia. Z punktu widzenia interesu publicznego organ musi brać pod uwagę ochronę walorów przyrodniczych. Decyzja w sprawie wycinki drzew zależy od uznania organu, którego obowiązkiem jest szeroko rozumiana dbałość o przyrodę, jednakże nie można przyjąć, że jest to uznanie bezgraniczne. W niniejszej sprawie jako przyczynę wniosku o usunięcie drzewa skarżący podali zarówno zły stan drzewa (zagrażający bezpieczeństwu), jak i kolizję drzewa z zamierzeniem budowlanym. Argumentowali, że zły stan drzewa może zostać spotęgowany zamierzoną inwestycją, na którą skarżący mają ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę. Należy podkreślić, że w sytuacji, gdy nieokreślone są w przepisach prawnych szczegółowe przesłanki merytorycznej podstawy decyzji administracyjnej, niezależnie od konieczności powiązania treści tej decyzji z dającymi się normatywnie uzasadnić celami regulacji, właśnie precyzyjne i wszechstronne ustalenie podstaw faktycznych nabiera znaczenia zasadniczego dla prawidłowości podjętej decyzji. W tym kontekście należy zatem upatrywać funkcję rozwiązania wyrażonego wart. 75 § 1 k.p.a. dopuszczającego jako dowód wszystko to co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w szczególności opinie biegłych.

Dalej SKO wskazało, że analizując decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia 21 lutego 2018 r. należy stwierdzić, że organ zastosował się do oceny prawnej WSA i wydał decyzję po otrzymaniu opinii dendrologicznej sporządzonej przez rzeczoznawców mgr inż. W. G. oraz opinii biegłego sądowego mgr inż. T. K.. Obie opinie wykazały dobrą zdrowotność drzewa przed jego usunięciem. Stwierdzono, że wycinka w tym przypadku nie była konieczna, drzewo należało poddać zabiegom pielęgnacyjnym, po których byłoby ono bezpieczne dla osób i mienia znajdującego się w jego otoczeniu.

Do usunięcia drzewa doszło w dniu 25 lutego 2018 r. (dopisek Sądu: data wydaje się być omyłkowa – winno być 25 lutego 2017 r.) w czasie trwania procesu inwestycyjnego, polegającego na budowie budynku usługowego, o czym świadczy wydanie decyzji pozwolenia na budowę i tablica informacyjna znajdująca się na ogrodzeniu nieruchomości. Przywołane w uzasadnieniu odwołania możliwości zmiany sposobu użytkowania budynku usługowego na inny jest możliwością hipotetyczną. Organ I instancji wydał decyzję na stan prawny i faktyczny, obowiązujący w dacie wydania decyzji. Wielokrotnie we wnioskach składanych przez skarżących, jak również w skargach do WSA, przewijało się stwierdzenie, że przedmiotowe drzewo koliduje z działającą na ich zlecenie firmą budowlaną.

W dotychczas prowadzonym postępowaniu administracyjnym, w wydanych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak również w decyzjach Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie było kwestionowane wycięcie drzewa w ramach prowadzenia działalności gospodarczej. W obecnie rozpatrywanym odwołaniu to ustalenie zostało zakwestionowane przez pełnomocnika strony. Należy zatem jeszcze raz odwołać się do materiałów zgromadzonych w aktach sprawy i stwierdzić, że nieruchomość na której rosło przedmiotowe drzewo stanowi własność osoby fizycznej - P. C.. W prowadzonym postępowaniu, jako jedną z przyczyn usunięcia drzewa, wnioskodawca wskazał kolizję drzewa z planowaną budową budynku usługowego. Mając na uwadze trwający na nieruchomości proces inwestycyjny, polegający na budowie budynku usługowego w oparciu o ważne decyzje budowlane SKO stwierdziło, że budowa ta ma na celu uzyskiwanie z niego dochodów, jest to równoznaczne z prowadzeniem działalności gospodarczej i usunięcie drzewa ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej, a zatem na usunięcie w/w drzewa konieczne było uzyskanie zezwolenia, zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody.

W tym miejscu SKO jeszcze raz zwróciło uwagę na fakt, że po nowelizacji ustawy o ochronie przyrody nastąpiła istotna zmiana brzmienia powyższego artykułu. W praktyce powszechnie stosowanym wyłączeniem, które modyfikuje zasadę z art. 83 ust. 1 ustawy pozostanie wprowadzona regulacja pozwalająca na usuwanie bez zezwolenia drzew i krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 83 f ust. 1 pkt 3a ustawy).

Poza spełnieniem kryterium "własnościowego" ustawodawca przewidział równocześnie, iż istotny jest cel, na jaki usuwane są drzewa i krzewy. Cel ten nie został wprawdzie określony, a zatem możliwy katalog przyczyn usunięcia drzew i krzewów jest katalogiem szerokim i otwartym, jednakże z jednym wyjątkiem, odnoszącym się do celu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. Na zasadzie negatywnej wskazano bowiem, że powód usunięcia drzew i krzewów nie może łączyć się z prowadzeniem działalności gospodarczej. Posłużono się przy tym sformułowaniem wskazującym, że cel usunięcia nie może być "związany", a więc znajdujący swoje uwarunkowanie w prowadzeniu działalności gospodarczej. Zatem eliminacja drzew w celu poszerzenia przestrzeni na prowadzenie działalności gospodarczej lub bezpośrednie wykorzystanie drewna pozyskanego po usunięciu drzewa w ramach prowadzonej działalności gospodarczej niewątpliwie może być zakwalifikowane jako usunięcie drzew na cel związany z działalnością gospodarczą, a tym samym niewyłączony spod obowiązku uzyskania zezwolenia. Istotna z punktu widzenia tej przesłanki jest również odpowiedź na pytanie, jakiego typu działalność należy zakwalifikować jako działalność gospodarczą. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Jak przy tym słusznie zauważono w doktrynie definicja działalności gospodarczej jest zawarta w wielu aktach prawnych, jednak z uwagi na charakter aktu należy uznać, że ta zawarta w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej ma niejako kluczowe znaczenie.

W kontekście natomiast omawianej przesłanki z art. 83 f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody istotnym jest czy cel realizacji, któremu służy usunięcie drzew, jest z powyższymi typami działalności związany, nie jest natomiast istotne samo w sobie, czy właściciel nieruchomości, na której rosną drzewa, prowadzi działalność gospodarczą w znaczeniu wyżej wskazanej definicji czy też nie.

SKO wskazało, że jak starano się wyżej wykazać w omawianej sprawie nastąpiło usunięcie drzewa z nieruchomości prywatnej przez osobę fizyczną w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Brak uzyskania wymaganego w danym przypadku zezwolenia na usunięcie przedmiotowego drzewa uruchamia zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 1 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Mając powyższe na uwadze Kolegium Odwoławcze orzekło jak na wstępie.

P. C. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając wydanie decyzji z naruszeniem przepisów:

1. postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

1)art. 153 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż organy I i II instancji są związane wytycznymi zawartymi w wyroku wydanym w sprawie II SA/Kr 697/16,

2)art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a to w szczególności poprzez:

błędne ustalenie, że usunięcie drzewa nastąpiło na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej,

nieustalenie, czy drzewo zagrażało bezpieczeństwu w zakresie przesłanki zawartej w art. 89 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, jak na tą okoliczność rzutował stan fitosanitarny drzewa, które według opinii biegłych odznaczało się dobrą zdrowotnością oraz osłabioną witalnością i żywotnością oraz pominięcie faktu usunięcia podobnych drzew w rejonie rynku przez samą Gminę K.;

3)art. 8 K.p.a. w związku z art. 83 ust. 1 o ochronie przyrody poprzez nierówne

traktowanie skarżącego w stosunku do działań podejmowanych przez Gminę K. w zakresie usuwania drzew na rynku w K. i brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez zaniechanie załatwienia sprawy przez okres ok. 3 miesięcy, nieudzielania odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 4 stycznia 2017 r. przez ponad miesiąc i jednocześnie wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w terminie 2 dni od usunięcia drzewa.

2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

art. 83 f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 7a § 1 K.p.a. w zw. z art. 153 in fine P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, tłumaczenie przesłanek na niekorzyść skarżącego mimo, iż usunięcie przedmiotowego drzewa zostało dokonane przez osobę fizyczną (skarżącego) na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przy jednoczesnym nałożeniu na skarżącego kary na podstawie art. 88 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów, mimo braku zaistnienia ustawowych przesłanek do ich zastosowania, czego konsekwencją było niezastosowanie przez organ II instancji art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez uchylenie w całości decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 145 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie,; o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odrzucenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Kolegium argumentuje natomiast za prawidłowością zaskarżonej decyzji, co mogłoby być podstawą wniosku o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

Regułą jest, że w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 P.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z istoty kontroli wynika, że legalność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia, z uwzględnieniem jednak przepisów międzyczasowych wprowadzanych przez ustawy nowelizujące.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że skarga była zasadna, choć nie wszystkie podniesione w nich zarzuty zasługiwały na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co - w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - skutkuje jej uchyleniem.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. z 21 lutego 2018 r. wymierzającą skarżącemu P. C. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia 1 szt. drzewa, gatunek jesion wyniosły, rosnącego na działce nr ew. [...] obręb K..

W sprawie bezsporne jest, że przedmiotowa działka była własnością P. C..

Niesporne również pozostaje, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu dnia 27 lutego 2017 r. przez Burmistrza Gminy K., a w jego ramach ustalono, że niewątpliwie przedmiotowe drzewo jesion wyniosły zostało wycięte przez P. C. w dniu 25 lutego 2017 r. (dwa dni przed wszczęciem postępowania administracyjnego).

Zasadniczą sporną kwestią był cel dokonanej wycinki, a to czy usunięcie drzewa nastąpiło na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Zgodnie z brzmieniem art. 83 i art. 83a ustawy o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2018 poz.1614), dalej u.o.p., usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia.

Ustawodawca w art. 83f u.o.p. wymienił wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew.

Zgodnie z art. 83 f ust. 1 pkt 3a u.o.p. przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Wobec obowiązującej od stycznia 2017 r. nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, skarżący zwrócił się do Gminy K. pismem z dnia 4 stycznia 2017r., w którym wskazał, iż z uwagi na zmianę przepisów zamierza dokonać wycinki przedmiotowego drzewa. W piśmie wskazał również, iż w jego ocenie zachodzą przesłanki do dokonania wycięcia drzewa bez konieczności uzyskania w tym zakresie zgody organu.

Po upływie ponad miesiąca od daty złożenia ww. pisma, które nie spotkało się z żadną reakcją organu, a przynajmniej nie wynika to z akt administracyjnych, skarżący w dniu 25 lutego 2017 r. dokonał wycinki drzewa.

Należy tu wskazać, że Sąd nie podziela stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji, jakoby we wszczętym z urzędu dnia 27 lutego 2017 r. przez Burmistrza Gminy K. postępowaniu administracyjnym w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie były związane oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 697/16. Należy bowiem mieć na uwadze, iż kontrolowane postępowanie (w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia) jedynie pośrednio jest związana z pierwotnym postępowaniem w sprawie o wyrażenie zgody na wycinkę drzewa.

Niniejsza sprawa nie jest tą samą sprawą, której dotyczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 697/16, wydany w sprawie dotyczącej decyzji w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na wycięcie drzewa.

Wszczęte z urzędu przez Burmistrza Gminy K. dnia 27 lutego 2017r. postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia jest nowym postępowaniem, w którym sąd administracyjny dotąd nie orzekał. Odwołanie i rozpoznawana skarga dotyczą właśnie tego postępowania, ponieważ postępowanie o wyrażenie zgody na wycinkę drzewa zostało umorzone. Zatem zalecenia Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 697/16 nie są w niniejszej sprawie wiążące.

Art. 153 P.p.s.a. stanowi bowiem, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu (lub podmiotów) oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego (vide T. Kiełkowski, Sprawa..., s. 32 i nast. oraz wyrok NSA z dnia 18 lutego 1999 r., II SA 1926/98, LEX nr 46258; wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2006 r., III SA/Wa 3522/05, LEX nr 204453, wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2008 r., II OSK 1633/07, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 48).

W konsekwencji w niniejszej sprawie, z uwagi na zmianę przepisów ustawy o ochronie przyrody, które zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2017r., organy powinny w pierwszej kolejności ustalić stan faktyczny i prawny w sprawie, w tym dotyczący nieruchomości nr ew. [...] obręb K. oraz okoliczności wycięcia drzewa. Niniejsze postępowanie jest przedmiotowo odrębne od pierwotnego postępowania w przedmiocie zgody na wycięcie drzewa, a w konsekwencji, wobec braku związania wytycznymi zawartymi w powołanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, organ powinien dokonać samodzielnych ustaleń stanu faktycznego w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody.

W ustawie o ochronie przyrody przyjęto zasadę, że decyzje w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia – w sytuacji, gdy takie zezwolenie było wymagane - mają charakter decyzji związanych, tzn. uznanie organu ogranicza się jedynie do etapu wyprowadzania wniosków z określonego stanu faktycznego sprawy. W przypadku wystąpienia przesłanek do wymierzenia kary, wydanie przez organ decyzji staje się obligatoryjne.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy co najmniej pochopnie przyjęły - co nie wynika w sposób niewątpliwy z materiału dowodowego, że nastąpiło usunięcie drzewa z nieruchomości prywatnej przez osobę fizyczną w celu prowadzenia działalności gospodarczej, a co za tym idzie, że było wymagane zezwolenie na jego usunięcie.

Należy przy tym podkreślić, że kwestia czy usunięcie drzewa nastąpiło w ceku prowadzenia działalności gospodarczej jest w niniejszej sprawie kluczowa, bowiem usunięcie drzewa z nieruchomości prywatnej przez osobę fizyczną w celu prowadzenia działalności gospodarczej może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia.

Organ odwoławczy w końcowej części uzasadnienia decyzji wskazał, cyt.: "Jak starano się wyżej wykazać (podkreślenie Sądu) w omawianej sprawie nastąpiło usunięcie drzewa z nieruchomości prywatnej przez osobę fizyczną w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Brak uzyskania wymaganego w danym przypadku zezwolenia na usuniecie przedmiotowego drzewa uruchamia zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 1 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody."

Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego przywołuje obszernie, niewiążące w niniejszej sprawie rozważania Sądu zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 697/16. Organ odwoławczy, analizując decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia 21 lutego 2018 r., stwierdził, że organ zastosował się do oceny prawnej Sądu Wojewódzkiego i wydał decyzję po otrzymaniu opinii dendrologicznej rzeczoznawców, z których wynika dobra zdrowotność drzewa przed jego usunięciem, nie bacząc zupełnie na fakt, że orzeka w innej sprawie.

W zasadniczej kwestii organ odwoławczy wskazując, że cyt.: "W dotychczas prowadzonym postępowaniu administracyjnym, w wydanych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak również w decyzjach Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie było kwestionowane wycięcie drzewa w ramach prowadzenia działalności gospodarczej.", odwołuje się "do materiałów zgromadzonych w aktach sprawy" i stwierdza, że "nieruchomość, na której rosło przedmiotowe drzewo stanowi własność osoby fizycznej P. C.. W prowadzonym postępowaniu, jako jedną z przyczyn usunięcia drzewa wnioskodawca wskazał kolizję drzewa z planowaną budową budynku usługowego. Mając na uwadze trwający na nieruchomości proces inwestycyjny polegający na budowie budynku usługowego w oparciu o ważne decyzje budowlane należy stwierdzić, że budowa ta ma na celu uzyskiwanie z niego dochodów, jest to równoznaczne z prowadzeniem działalności gospodarczej i usunięcie drzewa ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej, a zatem na usunięcie w/w drzewa konieczne było uzyskanie zezwolenia zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody."

Wskazać przy tym trzeba, że - wbrew stanowisku organu - w niniejszym postępowaniu (vide odwołanie skarżącego z dnia 12 marca 2018 r.; k. 275 i poprz. akt administracyjnych, a następnie uzasadnienie skargi) skarżący kategorycznie zaprzecza takiemu stanowisku, co popiera argumentacją idącą w przeciwnym kierunku. Organ odwoławczy do tej argumentacji w ogóle się nie odniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyprowadzając wnioski niepoparte materiałem dowodowym.

Rację ma skarżący zarzucając w kontekście wywodu uzasadnienia organu II instancji w tym zakresie przyjęcie przez organy hipotetyczne, nieudowodnione okoliczności (wpływające niekorzystnie na sytuację skarżącego, a dotyczące celu usunięcia drzewa), skutkujące utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. Należy przy tym podkreślić, że ze względu na penalizujący charakter przepisów art. 88 i art. 89 u.o.p., nie ma podstaw do stosowania ich w sposób rozszerzający i to na niekorzyść skarżącego.

Mając na uwadze powyżej przytoczone przepisy i argumenty, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym przyjętym przez organy dla potrzeb wydania kontrolowanej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że kontrolowane postępowanie administracyjne nie spełnia standardów, o jakich jest mowa w art. 7 w zw. z art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a., ponieważ przepisy te naruszono w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób niebudzący wątpliwości. Organ II instancji zaś błędnie zaaprobował powyższe uchybienia. Nie odpowiedział i nie ustosunkował się również w pełni do zarzutów zawartych w odwołaniu, co z uwagi na charakter i rozmiar orzeczonej kary administracyjnej i konieczność zachowania wymogów wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zasadniczą kwestią, wymagającą stanowczego wyjaśnienia i ustalenia, jest w rozpatrywanej sprawie cel dokonanej przez skarżącego w dniu 25 lutego 2017 r. wycinki drzewa.

Odnosząc powyższe do zarzutów naruszenia przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 w zw. z art. 80 K.p.a.) powtórzyć należy, że przepisy u.o.p. dotyczące wysokości i zasad wymierzania kar pieniężnych za usunięcie drzew bez zezwolenia mają niezwykle restrykcyjny charakter. Zatem aby wymierzyć taką karę z tytułu dokonania nielegalnej wycinki drzew, a zatem deliktu administracyjnego, organ jest zobligowany do ustalenia - w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości - przesłanek zaistnienia odpowiedzialności, w tym, że na usunięcie drzewa konieczne było uzyskanie zezwolenia, datę ścięcia drzewa. Konieczne jest również niewątpliwe ustalenie, że nie zachodzą wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, a także wyłączenie naliczania opłat za usunięcie drzew (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 28 sierpnia 2014 r., sygn. II SA/Bk 659/14, wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. II SA/Wr 539/14 – powołane orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudności z ustaleniem tych okoliczności nie zwalniają organu z obowiązku dokonania takich ustaleń i nie dają podstaw do orzekania na podstawie przypuszczeń i domniemań. Podzielając co do zasady, wyartykułowaną przez organy, troskę o ochronę przyrody, Sąd nie może zaakceptować wskazanych wyżej uchybień w postępowaniu organów.

Prowadząc ponownie postępowanie organy uwzględnią wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu w kwestii ustalenia przez organy celu wycięcia drzewa.

Mając na uwadze powyżej wskazane uchybienia, zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji jako wadliwe musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Zgodnie z regulacją z art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie organ II instancji bez dostatecznej podstawy faktycznej i prawnej, naruszając art. 138 K.p.a. uznał, że wydana przez organ I instancji decyzja jest prawidłowa, czym naruszył też art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. Organ odwoławczy nie odniósł się również w należyty sposób do zarzutów podnoszonych przez skarżącego już w odwołaniu z 12 marca 2018 r., czym naruszyły art. 107 § 3 K.p.a.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję I instancji.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji wyroku, zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. (uiszczony wpis od skargi [...] zł, koszt zastępstwa procesowego - wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego – [...] zł określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r., poz. 265) oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.