Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 134/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne: Bankowe prawo
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 156
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 2 stycznia 2024 r. nr SKO.NA/4130/293/2023 w przedmiocie zmiany decyzji w zakresie terminu zapłaty III raty opłaty rocznej za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż i podawania napojów alkoholowych I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej K. K. 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 stycznia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 30 października 2023 r. orzekającej o zmianie decyzji z dnia 26 stycznia 2023 r. w zakresie terminu zapłaty III raty opłaty rocznej za korzystanie przez K. S. (dalej: "skarżąca") z zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych kat. A, B, C, tj.: o zawartości alkoholu do 4,5% oraz piwa, powyżej 4,5% do 18% oprócz piwa i powyżej 18% w roku 2023 r. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 17 pkt 1 i art. 127 § 1 i 2 raz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a."), art. 18 ust. 12b ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 2151, dalej: "ustawa o wychowaniu w trzeźwości"), art. 61 ust. 1 pkt 4, art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1270, dalej: "ustawa o finansach publicznych").

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postanowieniem z dnia 1 lipca 2019 r. Miejska Komisja do Spraw Rozwiazywania Problemów Alkoholowych w Krakowie pozytywnie zaopiniowała lokalizację placówki gastronomicznej skarżącej do sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5 % oraz piwa, powyżej 4,5% do 18% oprócz piwa i o zawartości alkoholu powyżej 18%.

Decyzją z dnia 2 lipca 2019 r. Prezydent Miasta Krakowa udzielił skarżącej zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych powyżej 18 % alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży (nr zezwolenia [...]), okres ważności zezwolenia 30 sierpnia 2019 r. do 29 sierpnia 2027 r. Decyzją z dnia 2 lipca 2019 r. Prezydent Miasta Krakowa udzielił skarżącej zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5 do 18% alkoholu oprócz piwa przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży (nr zezwolenia [...]), zezwolenia udzielono na okres od 30 sierpnia 2019 r. do 29 sierpnia 2027 r. Decyzją z dnia 2 lipca 2019 r. Prezydent Miasta Krakowa udzielił skarżącej zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży (nr zezwolenia [...]), zezwolenia udzielono na okres od 30 sierpnia 2019 r. do 29 sierpnia 2027 r.

Decyzją z dnia 29 lipca 2019 r. Prezydent Miasta Krakowa ustalił wysokość opłaty za korzystanie z zezwolenia od 30 sierpnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w łącznej kwocie 1516,91 zł. Decyzją z dnia 30 stycznia 2020 r. Prezydent Miasta Krakowa ustalił wysokość opłaty za korzystanie z zezwolenia od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w łącznej kwocie 8309,30 zł. Decyzją z dnia 25 stycznia 2021 r. Prezydent Miasta Krakowa ustalił wysokość opłaty za korzystanie z zezwolenia od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2012 r. w łącznej kwocie 5039,68 zł. Decyzją z dnia 2 czerwca 2021 r. Prezydent Miasta Krakowa uchylił decyzję z dnia 25 stycznia 2021 r. Decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r. ustalono opłatę w kwocie 7854,77 zł za okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r.

Trzecią ratę opłaty ustalonej decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r. zapłaciła Firma [...] L. N. K. w dniu 28 września 2023 r. W tytule przelewu wskazała: "Trzecia rata koncesji, teczka numer [...] ul. M. [...], K., NIP [...]". Organ poinformował skarżącą, że uiszczenie opłaty przez osobę trzecią jest niedopuszczalne w świetle art. 59 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383, dalej: "o.p."). W dniu 11 października 2023 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie wygaśnięcia zezwoleń na sprzedaż alkoholu udzielonych skarżącej. Decyzją z dnia 10 listopada 2023 r. Prezydent Miasta Krakowa umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wygaszenia zezwoleń na sprzedaż alkoholu udzielonych skarżącej.

Decyzją z dnia 30 października 2023 r. Prezydent Miasta Krakowa w związku z niedokonaniem w ustawowym terminie, tj. do dnia 30 września 2023 r. opłaty za zezwolenia na sprzedaż alkoholu, ustalił opłatę dodatkową w wysokości 2356,43 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że brak uiszczenia III raty opłat za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż alkoholu powoduje, że zezwolenie na sprzedaż alkoholu wygasa, chyba że przedsiębiorca w terminie 30 dni od dnia upływu terminu do wykonania czynności wniesienie opłatę powiększoną o 30% tej opłaty.

Decyzją z dnia 30 października 2023 r. Prezydent Miasta Krakowa zmienił decyzję z dnia 26 stycznia 2023 r. ustalającą wartość opłaty dla skarżącej w ten sposób, że określił termin dokonania opłaty III raty za korzystanie z zezwoleń na dzień 30 października 2023 r., zamiast widniejącego w decyzji 30 września 2023 r. W uzasadnieniu Prezydent Miasta wskazał, że podstawę prawną decyzji stanowi art. 154 k.p.a. w zw. z art. 111 w zw. z art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. b i ust. 12 b ustawy o wychowaniu w trzeźwości w zw. z art. 60 pkt 7, art. 61 i art. 67 ustawy o finansach publicznych. Organ wskazał, że skoro skarżąca ma możliwość w terminie do 30 października 2023 r. uiszczenia opłaty dodatkowej, zachodzi konieczność zmiany terminu uiszczenia opłaty III raty, ustawodawca wyznaczył bowiem dodatkowy termin pod warunkiem, że przedsiębiorca uiści opłatę dodatkową.

W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła:

- naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stojący w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w przepisach k.p.a., brak uzasadnienia stanowiska organu, na jakiej podstawie ustalił, że przedsiębiorca nie wywiązał się z obowiązku uiszczenia opłaty, skoro opłata została uiszczona;

- art. 60 § 1 pkt 2 o.p. poprzez wadliwe uznanie, że przepis ten może mieć zastosowanie do opłat wynikających z ustawy o wychowaniu w trzeźwości,

- art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść przedsiębiorcy wątpliwości co do treści normy prawnej;

- naruszenie art. 10, art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców;

- art. 18 ust. 12b ustawy o wychowaniu w trzeźwości poprzez zastosowanie przepisu pomimo, że opłata III raty za korzystanie z zezwoleń w roku 2023 r. została skutecznie wniesiona przez osobę trzecią w imieniu skarżącej.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia 2 stycznia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta Krakowa. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie zagadnieniem spornym jest, czy doszło do skutecznego uiszczenia przez skarżącą opłaty, która miała być uiszczona do 30 września 2023 r., w sytuacji gdy przelew został dokonany w terminie, ale przez osobę trzecią. Organ podniósł, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości publicznoprawny charakter opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż alkoholu, a do opłaty poprzez art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, należy stosować przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Zgodnie natomiast z art. 60 § 1 pkt 2 o.p. za termin zapłaty zobowiązania uważa się w obrocie bezgotówkowym – dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika. Uiszczenie opłaty przez inny podmiot w imieniu podatnika nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 62b o.p. zobowiązanie może zostać zapłacone przez podmioty w nim wymienione, w tym w szczególności przez "inny podmiot", jeżeli kwota podatku nie przekracza 1000 zł. Tymczasem, opłata została uiszczona przez osobę, która nie należy do katalogu osób wymienionych w przepisie art. 62b o.p., a nadto przekraczała 1000 zł. W ocenie Kolegium ziściły się przesłanki określone w art. 18 ust. 12 b ustawy o wychowaniu w trzeźwości, a zatem organ mógł wyznaczyć nowy termin zapłaty za korzystanie z zezwoleń. Kolegium wskazało, że wbrew zarzutom skarżącej, brak jest podstaw do zastosowania art. 7a k.p.a., ponieważ w sprawie nie zachodzą niedające się usunąć wątpliwości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców oraz art. 7a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść skarżącej wątpliwości co do treści normy prawnej;

- naruszenie art. 10, art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców oraz art. 8 k.p.a. poprzez niekierowanie się przez organy zasadą zaufania, nierozstrzyganie wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy oraz nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, z pominięciem zasady proporcjonalności.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie polemizuje z publicznoprawnym charakterem opłaty za korzystanie z koncesji, polemizuje jednak z przyjętym w zaskarżonej decyzji stanowiskiem, że brak jest możliwości rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść skarżącej. W ocenie skarżącej, kilka wyników wykładni art. 111 ustawy o wychowaniu w trzeźwości jest możliwych i równoprawnych, a zatem zachodziły podstawy do rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść skarżącej. Skarżąca podniosła, że treść przepisów nie jest dla niej oczywista i budziła uzasadnione wątpliwości, a w imieniu skarżącej opłatę wniosła córka męża skarżącej N. K. Skarżąca podniosła również zarzut braku proporcjonalności w wymierzeniu opłaty dodatkowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W czasie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie pełnomocnik wskazał, że skarżąca zmieniła nazwisko i obecnie nazywa się K. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że w ustawie o wychowaniu w trzeźwości są trzy odesłania do ordynacji podatkowej i nie ma wśród nich kwestii zapłaty. W rezultacie, racjonalna wykładnia powinna prowadzić do wniosku, że w pozostałych wypadkach przepisy ordynacji podatkowej nie powinny mieć zastosowania. Podkreślono również nieproporcjonalność sankcji za opóźnienie w uiszczeniu opłaty za korzystanie z zezwoleń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Określone przez ustawodawcę kompetencje Sądu w fazie orzekania w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne lub postanowienia zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wskazują na kolejność kontroli dokonywanej przez sąd z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego, przy czym w pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, przy czym stwierdzenie istnienia wad istotniejszych, w myśl wyżej przyjętej hierarchii, eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad. Podkreślić też należy, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak np. NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Dokonując kontroli, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga jest zasadna, chociaż z innych względów niż w nich podniesione. Sąd stwierdził bowiem wydanie decyzji bez podstawy prawnej, które skutkować musiało stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zawierają wadę powodującą konieczność stwierdzenia ich nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 30 października 2023 r. zmienił decyzję z dnia 26 stycznia 2023 r. ustającą wysokość opłaty za korzystanie przez skarżącą z zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych kategorii ABC w zakresie terminu płatności III raty i ustalił nowy termin płatności III raty na 30 października 2023 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie.

Kwestie opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż alkoholu reguluje art. 111 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Zgodnie z art. 111 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, w celu pozyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 41 ust. 1 gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18. Opłatę, o której mowa w ust. 1, wnosi się na rachunek gminy, przed wydaniem zezwolenia, w wysokości: 1) 525 zł na sprzedaż napojów zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa; 2) 525 zł na sprzedaż napojów zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa); 3) 2100 zł na sprzedaż napojów zawierających powyżej 18% alkoholu (ust. 2). Opłata, o której mowa w ust. 2, dotyczy przedsiębiorców rozpoczynających działalność gospodarczą w tym zakresie (ust. 3). Przedsiębiorcy, prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, są obowiązani do złożenia, do dnia 31 stycznia, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim (ust. 4). Opłatę, o której mowa w ust. 1, przedsiębiorca prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży, w którym roczna wartość sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim przekroczyła: 1) 37 500 zł dla napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa - wnosi w wysokości 1,4% ogólnej wartości sprzedaży tych napojów w roku poprzednim; 2) 37 500 zł dla napojów alkoholowych o zawartości od 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) - wnosi w wysokości 1,4% ogólnej wartości sprzedaży tych napojów w roku poprzednim; 3) 77 000 zł dla napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% alkoholu - wnosi w wysokości 2,7% ogólnej wartości sprzedaży tych napojów w roku poprzednim (ust. 5). Przedsiębiorcy, których roczna wartość sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych nie przekroczyła wartości, o których mowa w ust. 5, wnoszą opłatę w wysokości określonej w ust. 2 (ust. 6). Opłata, o której mowa w ust. 1, wnoszona jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego lub jednorazowo w terminie do 31 stycznia danego roku kalendarzowego (ust. 7).

Zgodnie z art. 18 ust. 12 ustawy o wychowaniu w trzeźwości zezwolenie na sprzedaż alkoholu wygasa w przypadku: 1) likwidacji punktu sprzedaży; 2) upływu terminu ważności zezwolenia; 3) zmiany rodzaju działalności punktu sprzedaży; 4) zmiany składu osobowego wspólników spółki cywilnej; 5) niedopełnienia w terminach obowiązku: a) złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 111 ust. 4, lub b) dokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5. Jak stanowi art. 18 ust. 12 b ustawy o wychowaniu w trzeźwości powołany przez organ I i II instancji, jako podstawa do zmiany terminu płatności rat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż alkoholu, w przypadku, o którym mowa w ust. 12 pkt 5 lit. b, zezwolenie wygasa z upływem 30 dni od dnia upływu terminu dopełnienia obowiązku dokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5, jeżeli przedsiębiorca w terminie 30 dni od dnia upływu terminu do dokonania czynności określonej w ust. 12 pkt 5 lit. b nie wniesie raty opłaty określonej w art. 111 ust. 2 albo 5, powiększonej o 30% tej opłaty.

Podnieść należy, że ustawa w sposób jednoznaczny określa terminy płatności rat za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż alkoholu, zgodnie z art. 11 1 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, opłata wnoszona jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego lub jednorazowo w terminie do 31 stycznia danego roku kalendarzowego. Nie może zatem budzić wątpliwości, że terminy płatności poszczególnych rat za zezwolenia na sprzedaż alkoholu zostały określone w ustawie o wychowaniu w trzeźwości, a przepis art. 11 1 ust. 7 ustawy nie daje organom kompetencji do modyfikacji wskazanych w ustawie terminów.

Podstawy takiej nie może stanowić również powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji – art. 18 ust. 12 b ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Norma zawarta w tym przepisie reguluje bowiem jedynie możliwość uniknięcia przez przedsiębiorcę, który nie dokonał w terminie zapłaty raty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż alkoholu, sankcji w postaci wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu, w sytuacji gdy w terminie 30 dni od daty jego upływu wniesie opłatę dodatkową. Ustawa w żadnym miejscu nie upoważnia organu do zmiany ustawowych terminów zapłaty rat za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż alkoholu.

Podnieść należy, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości charakter terminu, o którym mowa w art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, graniczne terminy płatności każdej raty określone są w art. 111 ust. 7 ustawy z 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przez konkretny dzień kalendarzowy, co oznacza, że mamy w takim przypadku do czynienia z terminem prawa materialnego, przez który należy rozumieć ustanowiony przepisem prawa materialnego termin do dokonania określonej czynności niezwiązanej z toczącym się postępowaniem administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2014 r., II GSK560/13). Bezspornie charakter terminu potwierdza sankcja za jego naruszenie określona w art. 18 ust. 12 ustawy o wychowaniu w trzeźwości w postaci wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu w sytuacji niedochowania terminu.

W decyzji Prezydenta Miasta Krakowa jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 154 k.p.a. Podnieść należy, że zastosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniach administracyjnych prowadzonych na podstawie ustawy o wychowaniu w trzeźwości, mimo braku wyraźnego odesłania nie budzi wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2024 r., II GSK 1829/23). Równocześnie, dla oceny wydania decyzji bez podstawy prawnej nie ma znaczenia okoliczność, czy podstawa ta została wskazana w decyzji, ale czy rzeczywiście w dacie wydania decyzji istniała norma prawna upoważniająca organ do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. J. Borkowski, Nieważność decyzji administracyjnej, Łódź-Zielona Góra 1997, s. 93).

Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zgodnie natomiast z art. 155 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony zmieniona lub uchylona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wskazać należy, że nie budzi wątpliwości Sądu, że decyzja z dnia 26 stycznia 2023 r. jest decyzją, na mocy której skarżąca nabyła prawo, a zatem ewentualną podstawę prawną do dokonania jej zmiany mógłby stanowić art. 155 k.p.a. (por. A. Wróbel, [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX el./2023). Nie budzi jednak wątpliwości, że decyzją wydawaną na podstawie art. 155 k.p.a. organ nie może zmieniać przepisów ustawowych, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W niniejszej sprawie Prezydent Miasta Krakowa w drodze aktu administracyjnego dokonał zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia 26 stycznia 2023 r., w taki sposób, że określił termin płatności trzeciej raty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż alkoholu w sposób jednoznacznie sprzeczny z ustawą. Ustawa bowiem stanowi, że trzecia rata jest płatna do 30 września, a w decyzji wskazano, że trzecia rata płatna jest do 30 października. Niewątpliwie nie istnieje norma prawna, która dawałaby organowi kompetencję do modyfikacji przepisów ustawowych, w tym także określonych ustawą o wychowaniu w trzeźwości terminów płatności, a zatem można zasadnie twierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Co więcej, powołanie przez organ podstawy prawnej określonej w art. 154, czy art. 155 k.p.a., czy też art. 18 ust. 12b ustawy o wychowaniu w trzeźwości, nie ma wpływu na ocenę zaistnienia podstawy prawnej do wydania decyzji, ponieważ z punktu widzenia sankcji nieważności istotne jest, czy podstawa prawna rzeczywiście istniała w dacie wydawania decyzji, a nie czy została podana przez organ w zaskarżonym akcie. Podkreślić należy, że na podstawie art. 155 k.p.a. organ nie uzyskuje nowych, nieprzewidzianych ustawą kompetencji do modyfikowania przepisów ustawy.

W doktrynie i orzecznictwie zwraca się uwagę, że z wadą w postaci braku podstawy prawnej decyzji mamy do czynienia w szczególności w sytuacji, gdy brak było przepisu upoważniającego do wydania decyzji danej treści (por. J. Borkowski, jw., s.98 i cyt. tam orzecznictwo). O braku podstawy prawnej można mówić bowiem w sytuacji, gdy brak jest przepisu prawa materialnego, który uzasadniałby wydanie decyzji, w tym wydanie decyzji w wypadku, gdy określone skutki wynikają wprost z ustawy, a dana kwestia nie może w ogóle być przedmiotem decyzji administracyjnej (por. A. Zieliński, "O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 k.p.a.", PiP 1986, nr 2).

W rezultacie, Sąd przyjął, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane bez podstawy prawnej.

Ze względu na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Sąd nie badał zarzutów i wniosków zawartych w skardze, które nie miały znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak np. NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).