Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 379/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 78 ust. 1 pkt 1, art. 140mb pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 31ia, art. 15zzzzzn2
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant: Referent Agnieszka Gross, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 maja 2024 r., nr SKO Gd/4760/23 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niezawiadomienie organu o nabyciu pojazdu w terminie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Kartuskiego z dnia 15 czerwca 2023 r., nr D.5410.8.1306.2023.AN; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz M. P. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta Kartuski, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; zwanej dalej jako "k.p.a."), w zw. z art. 140mb pkt 2 oraz art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.r.d."), art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., dalej w skrócie jako ustawa "COVID-19"), decyzją z dnia 15 czerwca 2023 r., nr D.5410.8.1306.2023.AN, nałożył na M. P. (zwaną dalej "stroną" lub "skarżącą") karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu marki Peugeot 407, nr VIN: [...] w terminie nieprzekraczającym 60 dni od dnia nabycia pojazdu.

Organ pierwszej instancji ustalił, że strona nie zawiadomiła starostę o nabyciu pojazdu, którego była właścicielem. Z treści aktu własności wynika bowiem, że strona nabyła pojazd w dniu 13 grudnia 2021 r., a zawiadomienie o nabyciu złożyła w dniu 25 lipca 2022 r. Natomiast ostatnim dniem na złożenie wniosku o nabycie pojazdu był dzień 11 lutego 2022 r.

Organ podał, że wziął pod uwagę wyjaśnienia strony dotyczące przyczyn uchybienia terminu i przychylił się do nich, nakładając najniższą możliwą kwotę administracyjnej kary pieniężnej. Nie dostrzega jednak uzasadnionych względów, które przemawiałyby za dopuszczalnością odstąpienia od ukarania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, rozpatrując odwołanie strony, decyzją z dnia 21 maja 2024 r., nr SKO Gd/4760/23, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Kartuskiego.

Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. stanowi, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.

Konsekwencje prawne niewywiązania się z ww. obowiązku przewiduje art. 140mb pkt 2 p.r.d., zgodnie z którym, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Zgodnie z art. 140n ust. 1 p.r.d. kara nakładana jest w formie decyzji administracyjnej.

Jednakże, zgodnie z treścią art. 31ia pkt 1 i 2 ustawy COVID-19, w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: 1. wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym; 2. art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego przedmiotowej sprawy bezspornie wynika, że skarżąca nabyła pojazd dnia 13 grudnia 2021 r. (dowód: akt poświadczenia dziedziczenia Rep. A Nr [...]). Koniec 60-dniowego terminu na poinformowanie o nabyciu pojazdu upłynął skarżącej dnia 11 lutego 2022 r. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, Starosta został skutecznie zawiadomiony o ww. czynności dnia 25 lipca 2022 r., a więc po upływie 163 dni, od wymaganego ustawą terminu na wywiązanie się z ciążącego na stronie obowiązku.

W tym stanie faktycznym i prawnym organ odwoławczy przyjął, że organ pierwszej instancji nie miał innej możliwości jak tylko nałożyć na skarżącą karę, o której mowa w art. 140 mb pkt 2 p.r.d., albowiem decyzja o ukaraniu ma charakter decyzji związanej.

Odnosząc się do zarzutów powołanych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że przywołany przez skarżącą przepis art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, nakładający na organ obowiązek wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, nie ma w sprawie zastosowania, albowiem to art. 31ia tego aktu prawnego jest przepisem szczególnym, tzw. Iex specialis, w stosunku do art. 15zzzzzn², jak i do art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Organ odwoławczy odnotował przy tym, że urząd Starosty Kartuskiego przez cały okres pandemii COVID-19, w tym także w okresie od 13 grudnia 2021 r. do 11 lutego 2022 r. - kiedy to na skarżącej ciążył obowiązek zawiadomienia starosty o czynności nabycia pojazdu - nieprzerwanie realizował sprawy publiczne.

Zdaniem organu odwoławczego brak było podstaw do odstąpienia od ukarania skarżącej naruszającej obowiązek z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Organ odwoławczy zwrócił w tym zakresie uwagę, że w rozpatrywanej sprawie - z uwagi na obowiązujący w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym art. 31ia pkt 1 i 2 ustawy COVID-19 - przysługiwał skarżącej termin 60 dni, zamiast 30 dni na złożenie stosownego zawiadomienia właściwemu staroście. Sam fakt nabycia pojazdu rodzi obowiązek skutecznego i terminowego zgłoszenia tego właściwemu staroście i z tego obowiązku nie może zwolnić niewiedza, bądź niepamięć (przeoczenie) w tym zakresie. Organ odwoławczy uznał, że przyczyną naruszenia prawa przez skarżącą, był brak należytej staranności w działaniu strony. Organ odwoławczy nie dostrzegł żadnych uzasadnionych względów (np. znikomej wagi naruszenia prawa), które przemawiałyby za dopuszczalnością odstąpienia od ukarania.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca, domagając się uchylenia decyzji obu instancji oraz zwrotu kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie:

1. art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19, poprzez jego niezastosowanie;

2. art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19, poprzez niepoinformowanie o stwierdzeniu uchybienia przez nią, w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, terminu zgłoszenia nabycia pojazdu i niewyznaczeniu stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu w sytuacji gdy z uchybieniem terminu ustawa wiąże ujemne skutki dla strony;

3. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do nieuwzględnienia słusznego interesu strony, uznania jej zawinienia i w konsekwencji wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, mimo zachodzących w sprawie okoliczności uzasadniających odstąpienie od jej wymierzenia;

4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe i ogólnikowe sformułowanie uzasadnienia zarówno w części faktycznej, jak i prawnej, w tym pominięcie wyczerpującej analizy przesłanek związanych z: - wyjaśnieniem przyczyn niezastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, - odstąpieniem od zawiadomienia strony o uchybieniu terminu na złożenie zawiadomienia, - pozbawieniem strony możliwości przywrócenia terminu na złożenie zawiadomienia, - całkowitym pominięciem faktu złożenia przez stronę zawiadomienia, z własnej inicjatywy, przed wszczęciem postępowania administracyjnego;

5. art. 189f ust. 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej pomimo wystąpienia ustawowych przesłanek, tj. naruszenie prawa było znikome a strona zaprzestała dalszego naruszenia składając zawiadomienie o nabyciu pojazdu z własnej inicjatywy, bez wcześniejszej ingerencji organu;

6. art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 189d k.p.a., polegające na prowadzeniu postępowania z naruszeniem zasady proporcjonalności, zgodnie z którą organ administracji ma obowiązek stosować środki mające wpływ na prawa strony tylko w razie potrzeby i tylko w zakresie niezbędnym do osiągnięcia zamierzonego celu, czego przejawem jest wymierzenie nieadekwatnej kary do wagi naruszenia, co powoduje, że kara nie odpowiada celom, dla których powinna być stosowana.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że w piśmie z dnia 13 maja 2023 r. skierowanym do organu pierwszej instancji, a następnie w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, wyjaśniła przyczyny, z powodu których zawiadomiła organ administracyjny o nabyciu pojazdu z opóźnieniem. Jednoznacznie wskazała na traumatyczne przeżycia związane z nagłą, ciężką i nieuleczalną chorobą mamy, a następnie jej śmiercią, które ją przytłoczyły. Zdaniem skarżącej, mając na uwadze złożone wyjaśnienia, nie sposób się zgodzić z argumentacją organu administracyjnego, który uznaje traumatyczne przeżycia za brak należytej staranności w działaniu strony, czy też niewykazanie przez stronę braku zawinienia. Skarżąca podkreśliła, że wykonanie przeze nią obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu, jakkolwiek z opóźnieniem, nastąpiło z własnej inicjatywy, bez uprzedniego działania organu. Nie można więc przypisać jej działania z zamiarem wykonania z góry powziętego zamiaru niedopełnienia ustawowego obowiązku, czy też braku należytej staranności działania, skoro wpływ na jej zachowanie miały obiektywnie trudne przeżycia, niezależne od niej, których doświadczyła.

Odnosząc się do niezastosowania w sprawie przepisu art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVID-19, skarżąca wskazała, że zaniechanie organu doprowadziło do pozbawienia strony możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem przywrócenie terminu spowodowałoby, że stronie nie można byłoby przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.

Skarżąca stoi na stanowisku, że kierując się wykładnią celowościową i funkcjonalną, przyjąć należy, że przepis art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem także do przepisów ustawy p.r.d. Intencją ustawodawcy było bowiem objęcie zakresem art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie, nie przewidziano żadnych wyjątków.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; ma obowiązek dokonać oceny legalności działania organów administracji również z urzędu.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 maja 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Kartuskiego z dnia 15 czerwca 2023 r. o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej za niewywiązanie się w terminie z obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach wyżej opisanych, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, co do zasady, z przyczyn w niej podniesionych.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu był art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie dokonanego naruszenia, jak i podjęcia decyzji organu pierwszej instancji stanowiący, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 p.r.d. stanowił, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.

Cytowane przepisy w ich aktualnym brzmieniu nie miały zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem nadająca tym przepisom nowe brzmienie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1394) w art. 14 przewiduje, że w przypadku gdy pojazd został: 1) sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej, 2) sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, 3) nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z rejestracją oraz zawiadamianiem o zbyciu albo nabyciu pojazdu stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym. Z kolei ww. ustawa zmieniająca w art. 16 przewiduje, że do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb ustawy zmienianej w art. 2, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym.

W okolicznościach niniejszej zwrócić uwagę należy również na to, że termin o jakim mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. z dniem 31 marca 2020 r. został czasowo zmieniony na podstawie art. 31i ustawy COVID-19 (dodanym przez art. 1 pkt 17 ustawy zmieniającej z dnia 31 marca 2020 r., Dz. U. z 2020 r. poz. 568), zgodnie z brzmieniem art. 31i ust. 1, w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.

Na mocy kolejnej ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. zmieniającej ustawę COVID-19 dodany został do niej art. 31ia (dodany przez art. 1 pkt 29 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r.; Dz. U. z 2021 r. poz.1192), zgodnie z którym, w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: 1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Ogłoszenie ustawy zmieniającej nastąpiło 1 lipca 2021 r.

Do sytuacji skarżącej, z uwagi na datę nabycia pojazdu (13 grudnia 2021 r.), zastosowanie miała druga z opisanych wyżej regulacji wydłużających termin do złożenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., do 60 dni. Terminowi temu skarżąca niewątpliwie uchybiła, składając zawiadomienie dopiero 25 lipca 2022 r., podczas gdy powinna to uczynić do 11 lutego 2022 r.

Zasadnicze znaczenie, w odniesieniu do opisanego wyżej terminu na zawiadomienie starosty o nabyciu pojazdu, ma w przypadku skarżącej regulacja art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, dodana przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia

2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255), zmieniającej ustawę COVID-19 z dniem 16 grudnia 2020 r.

Zgodnie z art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn² ust. 2). Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Przytoczony przepis art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 znajduje zastosowanie w stanach faktycznych zaistniałych w okresie obowiązywania epidemii COVID-19 (stan epidemii został ogłoszony 20 marca 2020 r. i został odwołany z dniem 16 maja 2022 r.). Przepis ten znajduje zastosowanie niezależnie od tego czy zawiadomienie o nabyciu pojazdu zostało dokonane po odwołaniu stanu epidemii, w sytuacji, gdy jego uchybienie miało miejsce w czasie jego obowiązywania.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, m. in. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2023 r., sygn. II GSK 821/22, że wyjątkowość wskazanych regulacji wynikała ze szczególnej sytuacji faktycznej. Celem jej było zagwarantowanie stronie prawa do bezpiecznego pod kątem zdrowia udziału w postępowaniu administracyjnym oraz zapewnienie skutecznej ochrony obywateli przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii koronawirusa. Zamiarem ustawodawcy było stworzenie w okresie trwania stanu epidemii dodatkowej, szerokiej ochrony prawnej w postępowaniu administracyjnym dla stron, które nie dochowały terminom przewidzianym prawem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny kierując się wykładnią celowościową i funkcjonalną przyjął, że przepis art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, powinien mieć zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem także do przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Podkreślił, że intencją ustawodawcy było objęcie zakresem art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Analiza treści tego przepisu wskazuje, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że z woli ustawodawcy w okresie stanu epidemii dopuszczalne stało się przywrócenie terminów materialnych, które zgodnie z obowiązującym systemem prawa nie można przywrócić i których upływ oznacza utratę roszczenia, czy ochrony prawnej. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których uzależniona jest m.in. ochrona prawna przed organem administracji publicznej, organ taki w okresie epidemii powinien zastosować się do treści art. 15 zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID-19 i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Nie oznacza to jednak, że już sam stan epidemii zobowiązywał organ do przywrócenia terminu, w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia. Omawiany przepis nie wskazuje też, aby intencją ustawodawcy było automatyczne przeniesienie na organ ciężaru inicjatywy dowodowej związanej z przywróceniem uchybionego terminu. Chociaż ustawodawca wprost nie wskazał w ww. przepisie, to przyjąć trzeba, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15 zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15 zzzzzn² ustawy COVID-19, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu. Organ stwierdzając uchybienie przez stronę skarżącą terminu na zgłoszenie faktu nabycia pojazdu, był zobowiązany przepisami ustawy o COVID-19 w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (por. wyroki NSA z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt II GSK 1507/23 oraz z dnia 20 stycznia 2023 r. sygn. akt II GSK 907/22).

Czynności umożliwiające przywrócenie terminu powiadomienia właściwego starosty o dokonaniu nabycia pojazdu nie zostały jednak podjęte, co spowodowało istotne naruszenie art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 oraz art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ewentualne przywrócenie terminu spowodowałoby bowiem, że stronie nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i w konsekwencji zastosować sankcji administracyjnej z art. 140mb p.r.d.

Zdaniem Sądu, błędne jest stanowisko organu odwoławczego, który przyjął, że pomiędzy przepisami art. 31ia pkt 1 i 2 a art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 zachodzi relacja przepisu szczególnego do przepisu ogólnego. Wniosek taki nie wynika bowiem z brzmienia tych przepisów. Przepisy art. 31ia ustawy COVID-19, wydłużający termin prawa materialnego ma charakter przepisu materialnego, zaś przepis art. 15zzzzzn² tej ustawy wprowadza procesowy tryb postępowania w przypadku uchybienia przez stronę terminów opisanych w tym przepisie. Przepis art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 ma zatem, w ocenie Sądu, zastosowanie zarówno do tych terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, które zostały przedłużone mocą przepisów tej ustawy, jak i tych które przedłużone w ten sposób nie zostały. Oznacza to, że zarówno przepis przedłużający bieg terminu określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. (art. 31ia ustawy COVID-19) jak i przepis art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, nie pozostają ze sobą w relacji lex specialis derogat lex generali, lecz powinny być stosowane jednocześnie.

W tych okolicznościach Sąd za przedwczesne uznał odnoszenie do pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze, a zmierzających w istocie do wykazania potrzeby odstąpienia od wymierzenia sankcji. We wskazanych wyżej okolicznościach sprawy konieczne jest najpierw, w trybie art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVID-19, zawiadomienie przez organ skarżącą o uchybieniu terminu i wyznaczenie jej terminu 30 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Pierwszeństwo winno mieć zatem otwarcie skarżącej terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Od złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpoznania zależy tok dalszego procedowania. Dopiero po przyjęciu, że skarżąca naruszyła termin do zgłoszenia staroście zawiadomienia o nabyciu pojazdu, a więc po przyjęciu, że skarżąca w ogóle powinna ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d., organ zobowiązany będzie do rozważenia zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. Innymi słowy, zastosowanie tego przepisu organ rozważy dopiero po stwierdzeniu przesłanek do nałożenia kary administracyjnej wynikającej z art. 140mb pkt 2 p.r.d.

Z tych względów brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego, które wobec poczynionych uwag nie stało się bezprzedmiotowe.

Mając powyższe na uwadze koniecznym stało się uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, ale także decyzji organu pierwszej instancji w celu umożliwienia realizacji ustawowych gwarancji przywrócenia uchybionego terminu w czasie pandemii COVID-19.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględnią wyrażoną przez Sąd ocenę prawną oraz wytyczne co do dalszego postępowania.

Z tej przyczyny Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzję obu instancji.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: "orzeczenia.nsa.gov.pl".