Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1134/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.9 ust. 1
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 71
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.
article: art.398 § 1 art 403
journal: Dz.U. 1933 nr 82 poz 598
law: ROZPORZĄDZENIE PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ z dnia 27 października 1933 r. - Kodeks zobowiązań
article: art.21 ust. 1 art 64 ust 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. F. i M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1579/20 w sprawie ze skarg K. F. i M. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 maja 2020 r. nr GZ.rn.625.254.2019 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skarg K. F. i M. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 27 maja 2020 r., nr GZ.rn.625.254.2019, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, wyrokiem z 27 sierpnia 2021 r. o sygn. akt I SA/Wa 1579/20 oddalił skargi.

K. F. i M. N., reprezentowane przez radcę prawnego, wniosły skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono:

I. rażące naruszenie prawa materialnego:

1. art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 17, poz. 71). poprzez błędną wykładnię skutkującą oparciem decyzji na tym przepisie w sytuacji, gdy przepis ten nie miał zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy,

2. art. 398 § 1 K.z. w zw. z art. 403 K.z. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji ustalenia, iż przed dniem wejścia w życie przepisów Kodeksu cywilnego (tj. przed dniem 1 stycznia 1965 r.) nie obowiązywała zasada jednolitości mienia ogólnonarodowego,

3. art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie za zgodne z prawem przejęcia przez Państwo nieruchomości objętej i użytkowanej przez jednostki państwowe na podstawie ważnej umowy dzierżawy zawartej ze współwłaścicielem nieruchomości w sytuacji, gdy brak było podstaw faktycznych i prawnych do zastosowania art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17 poz. 71).

II. Rażące naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy Sąd rozpoznając sprawę nie jest związany zarzutami skargi oraz podaną przez Skarżącego podstawą prawną,

2. art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w kontekście zarzutów skargi i nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skargi,

3. art. 7 i 12 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia okoliczności sprawy skutkujące nieprawidłowym ustaleniem, iż umowa dzierżawy zawarta przez A. G. została rozwiązana oraz iż kolejni użytkownicy władali nieruchomością niezależnie od swego poprzednika.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] kwietnia 1967 r., nr [...], i utrzymującej ją w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] listopada 1967 r., nr [...], oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

lub

2. zmianę zaskarżonego wyroku i stwierdzenie, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] kwietnia 1967 r., nr [...], i utrzymująca ją w mocy decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] listopada 1967 r., nr [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

ewentualnie o:

3. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu Wydział I w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Ponadto zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

Strona przeciwna nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego została oddalona.

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia lub właściwe zastosowanie.

Ponadto dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny (zob. np. wyrok NSA z 5 listopada 2019 r., II FSK 3864/17).

Należy podkreślić, że trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora naruszył Sąd pierwszej instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18).

Kwalifikowane wymogi formalne skargi kasacyjnej, unormowane w art. 174 - art. 176 p.p.s.a., wiążą się z tym, że ten środek zaskarżenia nie tylko inicjuje postępowanie przed sądem administracyjnym drugiej instancji, ale także wyznacza jego merytoryczny zakres. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.).

Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia.

Zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. (punkt II.1 petitum skargi kasacyjnej), art. 141 § 4 p.p.s.a. (punkt II.2 petitum skargi kasacyjnej) oraz art. 7 i art. 12 § 1 k.p.a. (punkt II.3 petitum skargi kasacyjnej), jak również zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (punkt I.3 petitum skargi kasacyjnej) nie zostały uzasadnione.

Wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy Sąd rozpoznając sprawę nie jest związany zarzutami skargi oraz podaną przez Skarżącego podstawą prawną, dla swojej skuteczności wymaga wykazania, że Sąd I instancji nie dostrzegł okoliczności mieszczących się w granicach sprawy i niepodniesionych w skardze, które pominął i których pominięcie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro takie okoliczności nie zostały wskazane w skardze kasacyjnej, to zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie mógł okazać się skuteczny.

Z kolei zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w kontekście zarzutów skargi i nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skargi nie mógł okazać się skuteczny, ponieważ zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny ustalił lub przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z 28 września 2010 r., I OSK 1605/09; z 13 października 2010 r., II FSK 1479/09). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji wskazał również, jaki i dlaczego stan faktyczny sprawy ustalił i przyjął za podstawę orzekania.

Kasator upatruje naruszenia art. 7 i art. 12 k.p.a. w braku dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia okoliczności sprawy skutkującym nieprawidłowym ustaleniem, iż umowa dzierżawy zawarta przez A. G. została rozwiązana oraz iż kolejni użytkownicy władali nieruchomością niezależnie od swego poprzednika. Należy wskazać, że w art. 7 k.p.a. została zapisana zasada prawdy obiektywnej oraz zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W art. 12 § 1 k.p.a. została zapisana zasada szybkości i prostoty postępowania.

O skuteczności zarzutów, sformułowanych w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde uchybienie proceduralne, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew wymogom zawartym w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., Skarżący nie tylko nie powołał właściwych regulacji z k.p.a., ale też nie wykazał istotnego wpływu zarzucanych naruszeń zasady ogólnej postępowania na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną obowiązany był uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień reguł procesowych były na tyle ważkie, iż miały istotny wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, rozstrzygnięcie sądu administracyjnego mogłoby być inne. Dla wykazania istotnego, a nie jakiegokolwiek, wpływu na wynik sprawy, niewystarczające jest przytoczenie zasad proceduralnych, ale konieczna jest konkretyzacja i wskazanie, który przepis postępowania, będący realizacją zasady procesowej, został naruszony, w jaki sposób oraz wykazanie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu.

Reasumując autor skargi kasacyjnej nie wywiązał się z obowiązku powołania adekwatnych do przedmiotu sporu regulacji prawnych oraz nie przedstawił stosownej argumentacji, aby dowieść, że podniesione uchybienia były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia.

W skardze kasacyjnej nie wskazano, w jaki sposób Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Kasator wskazał jedynie, że zarzut ten jest konsekwencją naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17 poz. 71). Nie wiadomo jednak, z jakich powodów naruszenie art. 9 ust. 1 ww. ustawy miałoby pociągać za sobą naruszenie ww. przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie mógł zatem zostać uwzględniony.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, w czym kasator upatruje naruszenia przez Sąd I instancji art. 393 Kodeksu zobowiązań w związku z art. 403 Kodeksu zobowiązań. Sąd I instancji wskazał bowiem, że najpóźniej do początku października 1950 r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w dzierżawie Głównego Zarządu Informacji Wojska Polskiego. Wniosek ten został uznany przez kasatora za prawidłowy. Kasator nie odniósł się natomiast i nie zakwestionował stwierdzenia Sądu I instancji, że brak jest jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej przeniesienie praw i obowiązków z umowy dzierżawy na PGR w formie właściwej dla umów cywilnoprawnych, w związku z czym Sąd I instancji uznał, że w 1950 r. doszło do wygaśnięcia umowy dzierżawy z 5 stycznia 1947 r., ponieważ brak było jej kontynuacji przez dotychczasowego dzierżawcę (Główny Zarząd Informacji Wojska Polskiego). W konsekwencji, w ocenie Sądu I instancji, Państwowe Gospodarstwo Rolne, w którego faktycznym i nieprzerwanym posiadaniu od października 1950 r. teren ten się znajdował, na dzień 5 kwietnia 1958 r. władał nim bez jakiegokolwiek tytułu prawnego (bezumownie).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji, gdy Kierownictwo Zaopatrzenia Ministerstwa Obrony Narodowej protokołem z 2-4 października 1950 r. przekazało Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu - Zespół [...] przedmiotowe grunty wraz z całym kompleksem gruntów majątku [...], to istnieją podstawy do przyjęcia, że Państwowe Gospodarstwo Rolne - Zespół [...] władało przedmiotową nieruchomością bez tytułu prawnego (w rozumieniu prawa cywilnego).

Stanowisko kasatora co do naruszenia art. 393 Kodeksu zobowiązań w związku z art. 403 Kodeksu zobowiązań, oparte na tezie o kontynuacji umowy dzierżawy przez wszystkie podmioty władające przedmiotową nieruchomością od 1950 r., w sytuacji niepodważenia stanowiska Sądu I instancji co do przerwania umowy dzierżawy w 1950 r., nie mogło zostać uznane za prawidłowe.

W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 393 Kodeksu zobowiązań w związku z art. 403 Kodeksu zobowiązań nie mógł zostać uznany za zasadny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 17, poz. 71) należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne.

Zwrócić należy uwagę, że art. 9 ust. 1 ww. ustawy nie dzielił nieruchomości znajdujących się we władaniu Państwa na nieruchomości, które w takim władaniu znalazły się legalnie czy nielegalnie. Organy orzekające w tym trybie nie były również uprawnione do badania sposobu nabycia nieruchomości, ponieważ gdyby władanie nieruchomością miało podstawę w jakimkolwiek tytule prawnym, przedmiotowa ustawa nie miałaby w ogóle zastosowania. Nie było zatem konieczne ustalenie ani w jakim trybie, ani za pomocą jakich czynności prawnych czy też faktycznych doszło do objęcia we władanie ruchomości przez Państwo. O charakterze art. 9 ust. 1 ustawy 1958 r. świadczy cel wynikający z określenia przedmiotu omawianej ustawy "uporządkowania niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego". Potrzeba uregulowania deklarowanego wyżej celu zachodziła natomiast wówczas, gdy władanie przez Państwo nieruchomością nie było oparte na tytule prawnym. Oznacza to, że działania organów sprowadzały się jedynie do ustalenia, czy ziściły się przesłanki powołane w art. 9 ust. 1, tj. objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958 r. oraz pozostawienie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użytkowanie innych osobom fizycznych lub prawnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 7 grudnia 2004 r. sygn. akt OSK 914/04, 25 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 221/06, 17 września 2014 r. sygn. akt I OSK 187/13, 24 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 1610/13 oraz Sądu Najwyższego z 9 września 1986 r. sygn. akt III ARN 18/86 i 10 kwietnia 1986 r. sygn. akt III ARN 3/86). Skoro zaistnienie powyższych przesłanek zostało w okolicznościach niniejszej sprawy przesądzone, to nie można było skutecznie zarzucić decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] kwietnia 1967 r., nr [...], i utrzymującej ją w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...]listopada 1967 r., nr [...], wydania z rażącym naruszeniem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Sąd I instancji prawidłowo zatem zaakceptował stanowisko organów o braku podstaw do stwierdzenia nieważności powyższych decyzji.

Należy również zauważyć, że stanowisko kasatora co do naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. oparte na tezie o kontynuacji umowy dzierżawy przez wszystkie podmioty władające przedmiotową nieruchomością od 1950 r., a w konsekwencji o posiadaniu tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości przez Państwowe Gospodarstwo Rolne - Zespół [...] - w sytuacji niepodważenia stanowiska Sądu I instancji co do przerwania umowy dzierżawy w 1950 r. nie mogło zostać uznane za prawidłowe.

Zarzut naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 17, poz. 71) jest zatem niezasadny.

Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).