Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1965/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 271 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzs(4) ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 6 czerwca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi J.K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1141/21 w sprawie ze skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 149/18 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 listopada 2017 r. nr 6421/PI w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przydziału osobnej kwatery stałej oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1141/21, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 149/18 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 listopada 2017 r. nr 6421/PI w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przydziału osobnej kwatery stałej, uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę (pkt 1); odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości (pkt 2).

Skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego w/w wyrokiem złożył J.K. Wskazując na art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") zarzucił nieważność przedmiotowego postępowania i wniósł o uchylenie wyroku z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1141/21 w całości i ponowne rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W uzasadnieniu skargi o wznowienie podał, że w niniejszej sprawie bezsprzecznie doszło do naruszenia art. 15zzs4 ust. 1 oraz art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej "ustawa COVID-19") w zw. z art. 181 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 2 w zw. z art. 45 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Naruszenia te były bezpośrednią oraz wyłączną przyczyną pozbawienia skarżącego możności działania z powodu rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Podkreślenia wymaga, że J.K. dwukrotnie oświadczał, iż nie wyraża zgody na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Po raz pierwszy miało to miejsce w odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III z dnia 17 września 2021 r., natomiast po raz drugi nastąpiło w odpowiedzi na telefon z Sądu pismem z dnia 19 stycznia 2022 r. Dwukrotnie stwierdził on zatem, iż nie wyraża zgody na rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym. Dodatkowo wskazał, iż możliwe jest uczestnictwo pełnomocnika w rozprawie przeprowadzonej w trybie zdalnym oraz wskazano adres e-mail, jeśli Sąd zdecydowałby się na powyższe. Ponadto J.K. nie został poinformowany o zamiarze rozpoznania przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym w sposób zgodny z dotychczasowym orzecznictwem. W szczególności, skarżący nie miał możliwości, w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia o zamiarze rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, pisemnego zajęcia stanowiska w sprawie. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z dnia 17 września 2021 r. wskazano, iż w przypadku wyrażenia zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym możliwe jest przedstawienie na piśmie w terminie 7 dni dodatkowych wyjaśnień. W orzecznictwie wyrażony został jednak pogląd, iż chociaż art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 nie nakłada na Sąd obowiązku poinformowania stron o terminie posiedzenia niejawnego, to powinność tę należy wywodzić po przeprowadzeniu systemowej wykładni wszystkich ustępów zawartych w w/w artykule. W tej sprawie standardy ochrony prawa nie zostały zachowane, a tym samym doszło do pozbawienia strony możności działania bez własnej winy. Na dzień 27 kwietnia 2022 r. nie istniały przeszkody techniczne do przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku oraz nie istniały okoliczności, w których przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Nie sposób również uznać, aby przedmiotowa sprawa wymagała natychmiastowego rozstrzygnięcia, skoro nastąpiło ono po ponad trzech latach od wniesienia skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie doszło zatem do nieważności postępowania z uwagi na fakt, iż strona nie tylko nie była poinformowana o zamiarze rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz dwukrotnie wskazywała, iż nie wyraża na niniejsze zgody, ale również z uwagi na niemożność działania strony, gdyż pozbawiono ją możności przedstawienia swoich wniosków i oświadczeń Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nawet w formie pisemnej. Z tych powodów skarga winna zostać uwzględniona, a wyrok z dnia 27 kwietnia 2022 r. w całości uchylony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 270 p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w dziale VII można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Nadzwyczajny charakter instytucji wznowienia postępowania nakazuje interpretować przyczyny wznowienia postępowania w sposób ścisły.

W rozpoznawanej sprawie jako podstawę wznowienia postępowania sądowego skarżący wskazał art. 271 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. W ocenie skarżącego, w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym został on pozbawiony możliwości działania wskutek rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, a nie – zgodnie z jego żądaniem – na rozprawie.

Stosownie do treści art. 280 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie postępowania jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Jest to pierwszy etap postępowania wznowieniowego, który nie sprowadza się do badania, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę, jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępuje do drugiego etapu i wyznacza rozprawę. Ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania w terminie, została ona sporządzona przez adwokata, jak również podano w niej i uzasadniono podstawę prawną wznowienia, sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie (karta nr 26 akt sądowych III OSK 1965/22).

Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r. została oparta na ustawowej podstawie wznowienia postępowania z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Wskazana w tym przepisie niemożność działania, czyli niemożność obrony swoich praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w postępowaniu sądowym czynności procesowych. Przy czym pozbawienie strony możliwości działania musi być skutkiem naruszenia przepisów prawa przez sąd w postępowaniu zakończonym orzeczeniem, którego dotyczy skarga o wznowienie. Z treści w/w przepisu wynika, iż koniecznym jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania strony. O pozbawieniu możności działania można zatem mówić jedynie wówczas, gdy z przyczyny leżącej poza stroną zainteresowaną nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień.

Rozważania w przedmiocie zasadności skargi o wznowienie postępowania sądowego należy rozpocząć od analizy czynności poprzedzających wydanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r.

Po wniesieniu skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 149/18, Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego wydała w dniu 16 września 2021 r. zarządzenie, w którym nakazała zawiadomić strony postępowania, iż w związku ze zmianą art. 15zzs4 ustawy o COVID-19, wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach, w których strony nie zrzekły się przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. We wskazanym wyżej okresie nie przeprowadza się rozpraw w siedzibie Sądu z udziałem stron. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej bądź wyrazi zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Jeżeli wszystkie strony oświadczą zgodnie, iż wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. W związku z powyższym Przewodnicząca nakazała zwrócić się do stron postępowania o udzielenie informacji, w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, czy wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, co zdecydowanie może przyśpieszyć rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej. W razie wyrażenia zgody, należy poinformować strony o możliwości przedstawienia, w terminie 7 dni, dodatkowych wyjaśnień na piśmie. W przypadku, gdy strony nie wyrażają zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, należy udzielić informacji, czy posiadają one możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji. Szczegółowe informacje umożliwiające dostęp do rozprawy zdalnej za pośrednictwem aplikacji zawiera instrukcja obsługi systemu umożliwiającego przeprowadzenie rozprawy na odległość zamieszczona na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego – www.nsa.gov.pl. Ponadto w w/w zarządzeniu podano, że upływ terminu, w którym strona powinna oświadczyć się co do oczekiwanego trybu rozpoznania sprawy (rozprawa zdalna, posiedzenie niejawne), skutkować będzie skierowaniem sprawy na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Jednocześnie zaznaczono, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy Przewodnicząca może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a rozprawy nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu, pełnomocnik J.K. w piśmie z dnia 18 października 2021 r. oświadczył, że nie wyraża zgody na rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie wskazał na możliwość uczestnictwa w rozprawie w trybie zdalnym. W piśmie z dnia 19 stycznia 2022 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał w/w stanowisko.

W dniu 14 lutego 2022 r. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego wydała zarządzenie o skierowaniu sprawy, na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy o COVID-19, na posiedzenie niejawne w dniu 27 kwietnia 2022 r., wskazując, że przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku nie jest możliwe z uwagi na brak zgody wszystkich stron postępowania na przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym.

O powyższym fakcie pełnomocnik J.K. został zawiadomiony pismem z dnia 17 lutego 2022 r. (karta nr 180 akt sądowych III OSK 1141/21), które zostało mu doręczone w dniu 21 lutego 2022 r. (duplikat zwrotnego odbioru – karta nr 202 akt sądowych III OSK 1141/21).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec przedstawionych okoliczności, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia wymienionych w skardze o wznowienie przepisów.

Wyjaśnić należy, że w/w zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2021 r. oraz z dnia 14 lutego 2022 r. zostały wydane na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy o COVID-19 ze względu na sytuację epidemiologiczną w Polsce. Skarżący nie wyraził wprawdzie zgody na skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne, jednakże Sąd nie był tym oświadczeniem w ówczesnym stanie prawnym związany. Ponadto w pierwszym z w/w zarządzeń wskazano, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 Przewodnicząca może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a rozprawy nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W wykonaniu drugiego z w/w zarządzeń, skarżący został poinformowany, że sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w dniu 27 kwietnia 2022 r., gdyż przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku nie jest możliwe z uwagi na brak zgody wszystkich stron postępowania na przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym. Wbrew zatem twierdzeniom zawartym w skardze o wznowienie – J.K. o fakcie rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz o terminie tego posiedzenia (27 kwietnia 2022 r.) dowiedział się już w dniu 21 lutego 2022 r., a więc z dostatecznym wyprzedzeniem, co dawało pełnomocnikowi skarżącego wystarczająco dużo czasu na przygotowanie pisemnego stanowiska w sprawie i jego przesłanie Sądowi. W tej sytuacji nie można przyjąć, aby J.K. został pozbawiony możności działania w postępowaniu w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a.

W sprawie nie zostały również naruszone powołane przepisy Konstytucji RP. W art. 45 ust. 2 Konstytucji RP określono sytuacje, kiedy jawność rozprawy może być wyłączona. Zgodnie z tym przepisem, wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Skoro jednym z elementów składowych konstrukcji prawa do sądu jest prawo do jawnego postępowania sądowego to należy uznać, że prawo to może być ograniczane na ogólnych warunkach z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, z zastosowaniem tzw. testu proporcjonalności ograniczeń. Przepis ten stanowi, że konstytucyjnymi przesłankami ograniczenia praw jednostki mogą być m.in. bezpieczeństwo lub porządek publiczny, zdrowie, wolności i prawa innych osób. Z w/w unormowań wynika zatem, że prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy nie powinno być absolutyzowane, bowiem w szczególnych sytuacjach prawodawca zwykły na poziomie stanowionych ustaw został przez ustrojodawcę uprawniony – i zobowiązany jednocześnie – do stanowienia przepisów oraz podejmowania inicjatyw, które mają na celu ochronę wartości nadrzędnych z punktu widzenia całego społeczeństwa, do których zaliczyć należy zdrowie i życie obywateli, a które ze swej istoty mogą wchodzić w potencjalny konflikt z niektórymi wartościami ze sfery interesu indywidualnego. W warunkach stanów zagrożeń o skali masowej, Konstytucja RP dopuszcza, aby działania prawodawcy ukierunkowane zostały na ochronę dóbr publicznych, do których zalicza się zdrowie publiczne. Prawodawca, a następnie organy stosujące prawo, zobowiązane są w tego typu warunkach nadzwyczajnych dokonać procesu ważenia wartości konstytucyjnych, skorelowanego z zasadą proporcjonalności, i rozstrzygnąć możliwe konflikty interesów prywatnych i publicznych na rzecz wartości uznanych za nadrzędne w danych okolicznościach faktycznych i w określonym układzie stosunków. Dokonując ograniczenia konkretnego prawa bądź wolności w imię ochrony porządku publicznego, ustawodawca, jak i organy stosujące prawo, kierują się przy tym troską o należyte współżycie członków społeczeństwa, która obejmuje zarówno ochronę interesów poszczególnych osób, jak i określonych dóbr społecznych.

Dodatkowo zauważyć należy, że nakazu publicznego ogłaszania wyroku, jaki wypływa z art. 45 ust. 2 zd. 2 Konstytucji RP nie należy rozumieć w każdej sytuacji literalnie, gdyż za dopuszczalną formę upublicznienia orzeczeń uznaje się, poza ich ustnym odczytaniem, także złożenie w sekretariacie sądu i umożliwienie zainteresowanym zapoznanie się z nim (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2021 r., sygn. akt II FSK 136/21). Wydany na posiedzeniu niejawnym wyrok wraz z pisemnym uzasadnieniem jest przesyłany do stron z urzędu na podstawie art. 139 § 4 i art. 142 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Ponadto jest on niezwłocznie publikowany w ogólnodostępnej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej (pod adresem https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższego wynika, że odbycie w sprawie posiedzenia niejawnego uznaje się za dopuszczalne, niemniej jednak powinno następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego – powinno być wyjątkiem i znajdować wyraźną podstawę ustawową. Szczególną podstawę ustawową do rozpoznawania spraw na posiedzeniu niejawnym ustanawiają przepisy ustawy o COVID-19. Należy zgodzić się ze skarżącym, że rozwiązania przewidziane w art. 15zzs4 ustawy o COVID-19, umożliwiające rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, są ograniczeniem prawa do jawnego rozpatrzenia sprawy sądowej i wyjątkiem od zasady prymatu rozprawy jako formy rozpoznania tejże sprawy. Istotne jest jednak to, że odnoszą się one do sytuacji wyjątkowej – stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Służą tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Ograniczenia te znajdują zatem uzasadnienie w wartościach konstytucyjnie chronionych i przyznanie im stopnia ochrony wynika z potrzeby równoważenia wartości indywidualnych i publicznych w stanach wyjątkowych. W uchwale z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. akt II OPS 6/19 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przepis art. 15zzs4 ustawy o COVID-19 powinien być traktowany jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a.

Ponadto należy oddzielić sytuację ograniczenia jawności postępowania od sytuacji pozbawienia możności działania. Wbrew twierdzeniom skarżącego, ta druga nie jest – niejako z założenia – oczywistą konsekwencją tej pierwszej. Choć posiedzenie niejawne stanowi niewątpliwie formę ograniczenia zasady jawności rozpatrzenia sprawy, to nie pozbawia ono strony możności obrony swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dla zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najważniejsze jest zabezpieczenie uprawnienia strony do przedstawienia swojego stanowiska w sprawie. Dlatego podczas stanu epidemii prawo to może być realizowane przez powiadomienie stron o posiedzeniu niejawnym i umożliwienie im zajęcia stanowiska w formie pisemnej, zwłaszcza uwzględniając ograniczoną dopuszczalność prowadzenia postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym i jego specyfikę. Jak już wskazano, w przedstawionych okolicznościach prawo to zostało zrealizowane poprzez zawiadomienie J.K. z dniem 21 lutego 2022 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym na dzień 27 kwietnia 2022 r., co bezsprzecznie umożliwiało mu zajęcie pisemnego stanowiska w spawie. Skoro syntezą prawa do sądu jest dostęp jednostki do sądu w celu obrony jej praw, a prawo do obrony swoich praw jednostka może realizować także w przypadku skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, rozpatrzenie sprawy poza rozprawą, o ile odbywa się ono na podstawie obowiązujących przepisów prawa i przy zagwarantowaniu stronie możliwości przedstawienia swojego stanowiska – a tak było w tej sprawie – nie należy kwalifikować jako naruszenia prawa jednostki do sądu.

Dodatkowo zauważyć należy, że w skardze o wznowienie postępowania J.K. nie wskazał żadnych okoliczności, ani żadnych dowodów, które mógłby przedstawić, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny skierował sprawę do rozstrzygnięcia na rozprawie, a z których skorzystać nie mógł, ponieważ Sąd ten rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Strona kwestionuje wprawdzie formę procedowania przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, ale nie wykazała, jaki negatywny wpływ na wynik sprawy miało to procedowanie, tj. jakich konkretnych czynności procesowych nie mogła podjąć i możliwości jakiego działania została pozbawiona. Zarzut pozbawienia strony możności działania w tej sprawie jawi się zatem jako hipotetyczna możliwość podjęcia czynności, które stwarza wprawdzie jawna rozprawa, niemniej jednak nieskonkretyzowanych w odniesieniu do warunków faktycznych tej sprawy i abstrahujących od stanu tej sprawy.

W konsekwencji nie można przyjąć, aby skarżący wskutek naruszenia przepisów prawa został pozbawiony możności działania, co oznacza, że w sprawie nie ziściła się przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.