Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 800/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 144  154, art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 212, art. 228 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 3, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200 i art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o. o. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] kwotę [...],- zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania Zakładu [...] Sp. o.o. z siedzibą w [...] od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013 r., na podstawie art. 220 § 1 i art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. – dalej: "O.p."), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że decyzją z [...] kwietnia 2018 r., doręczoną stronie w dniu [...] maja 2018 r. organ pierwszej instancji określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. Odwołanie z dnia [...] maja 2018 r. organ uznał za spóźnione. Argumentując organ wyjaśnił, że strona w postępowaniu podatkowym za 2013 r. działała przed organem pierwszej instancji samodzielnie i jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji doręczenie nastąpiło w dniu [...] maja 2018 r. W dniu [...] maja 2018 r. wpłynęło odwołanie od w/w decyzji wraz z pełnomocnictwem udzielonym przez Prezesa Zarządu [...] m.in. radcy prawnemu [...]. Odwołanie od decyzji wraz z pełnomocnictwem nadane zostało w dniu [...] maja 2018 r.

Kolegium wskazało, że ostatnim dniem na skuteczne zaskarżenie przedmiotowej decyzji był dzień [...] maja 2018 r., tymczasem odwołanie zostało wysłane na adres siedziby organu podatkowego w dniu [...] maja 2018 r. Łącznie z odwołaniem złożone zostało w tym samym dniu pełnomocnictwo do reprezentowania Spółki. Zatem w dacie, w której zostało ono sporządzone tj. w dniu [...] maja 2018 r. było już spóźnione. Ostatnim dniem na złożenie odwołania liczonym od dnia [...] maja 2018 r. był dzień [...] maja 2018 r. Organ zaznaczył, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji, którą również doręczono na adres Kancelarii Prawnej [...] wynika, że Kancelaria otrzymała ją w dniu [...] maja 2018 r. Jednakże z informacji Burmistrza [...] wynika, że zgłoszenie pełnomocnictwa do działania w sprawie podatkowej za 2013 r., tj. w konkretnym postępowaniu podatkowym nastąpiło dopiero z dniem złożenia odwołania. W ocenie Kolegium zasadnym okazał się wniosek organu podatkowego w przedmiocie wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi na wniesienie odwołania.

W skardze z dnia [...] sierpnia 2018 r. skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 228 § 1 O.p. w związku z art. 145 § 2 O.p. oraz art. 120 O.p., art. 121 § 1 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., podczas gdy ww. termin nie został przekroczony, bowiem powinien być liczony od dnia doręczenia decyzji pełnomocnikowi skarżącej, tj. od dnia [...] maja 2018 r., a nie od dnia [...] maja 2018 r., tj. od dnia, w którym decyzję otrzymała skarżąca, co w konsekwencji zamknęło stronie drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy, a tym samym doprowadziło do naruszenia zasady legalizmu w postępowaniu podatkowym oraz zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie;

2. art. 228 § 1 O.p. w zw. z art. 120 O.p., art. 121 § 1 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., w sytuacji gdy decyzja doręczona została zarówno skarżącej, jak i jej pełnomocnikowi - r. pr. [...], tj. w przypadku, gdy wszystkie wątpliwości pojawiające się w zakresie okoliczności związanych z doręczeniem winny być tłumaczone na korzyść strony, co w konsekwencji zamknęło stronie drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy, doprowadziło do naruszenia zasady legalizmu w postępowaniu podatkowym oraz zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organu;

3. art. 227 § 2 O.p. w zw. z art. 228 § 1 O.p. w zw. z art. 120 O.p., art. 121 § 1 O.p. poprzez wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. w oparciu o ustalenia Burmistrza [...] wskazane w odpowiedzi na odwołanie strony, podczas gdy zgodnie z art. 227 § 2 O.p. organ podatkowy, przekazując sprawę organowi wyżej instancji, uprawniony jest do ustosunkowania się jedynie do zarzutów przedstawionych przez stronę - kompetencję do badania dopuszczalności odwołania, a także zachowania ustawowego terminu do jego wniesienia posiada bowiem jedynie organ II instancji, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady legalizmu w postępowaniu podatkowym oraz zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie z dnia [...] lipca 2018 r. SKO w [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z [...] kwietnia 2018 r., określającej skarżącej Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013 r.

Z akt sprawy bezspornie wynika, że powyższą decyzję w dniu [...] maja 2018 r. otrzymała skarżąca, natomiast w dniu [...] maja 2018 r. ww. decyzja doręczona została jej pełnomocnikowi - r. pr. [...]. Odwołanie od ww. decyzji zostało nadane przez pełnomocnika skarżącej w Urzędzie Pocztowym [...] w dniu [...] maja 2018 r. (dowód: zwrotne potwierdzenia odbioru załączone do decyzji).

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Użycie przez ustawodawcę wyrażenia "stwierdza" oznacza, że w każdym przypadku wniesienia odwołania po ustawowym terminie organ odwoławczy obowiązany jest wydać postanowienie o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Wykładnia językowa powołanego przepisu wskazuje także na to, że na etapie wstępnego badania odwołania organ obowiązany jest jedynie ustalić datę doręczenia decyzji, przy czym badaniu podlega również prawidłowość jej doręczenia oraz datę wniesienia odwołania. Jeżeli porównanie tych dwóch dat wskazuje na to, że odwołanie zostało wniesione później niż w czternastym dniu od dnia doręczenia decyzji (w sposób zgodny z prawem), stanowi to samoistną podstawę do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zasady i sposób doręczania pism w postępowaniu podatkowym uregulowane zostały w art. 144 - 154 O.p. i tylko w przypadku ich zachowania doręczenie jest skuteczne. Stosownie do art. 145 § 2 O.p. jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Z uwagi na to, że prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony, a same przepisy mają charakter gwarancyjny, przyjąć należy, że ustanowienie przez stronę pełnomocnika skutkuje wyłączeniem zasady doręczania pism bezpośrednio stronie, która w tym zakresie zastępowana jest przez pełnomocnika. Strona postępowania podatkowego, ustanawiając pełnomocnika, chroni się bowiem przed skutkami nieznajomości prawa. Jeżeli zatem Burmistrz [...] decyzję z [...] kwietnia 2018 r. doręczył zarówno stronie jak i jej pełnomocnikowi przyjąć należy, że w takiej sytuacji doręczenie ww. decyzji stronie nie wywołuje żadnego skutku procesowego - stanowi jedynie informację o treści pisma, które zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem, doręczone zostało pełnomocnikowi. Momentem wejścia decyzji podatkowej do obrotu prawnego zgodnie z art. 212 O.p. jest bowiem chwila doręczenia tej decyzji stronie postępowania, czyli - w przypadku gdy ustanowiono pełnomocnika - temu pełnomocnikowi. Dopiero od tego momentu decyzja wiąże organ podatkowy, który ją wydał oraz stwarza określone w niej uprawnienia i obowiązki o charakterze procesowym i materialnym. Nie można zatem twierdzić, że doręczenie decyzji innej osobie (nawet stronie), niż ta która została wskazana w art. 145 § 2 O.p. wywołuje jakikolwiek skutek prawny, w sytuacji gdy doręczenie takie narusza ww. normę i nie ma wiążącego charakteru dla organu (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak. J. Borkowski. Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. wyd. 6. Warszawa 2008. str. 305).

W kontekście powyższego nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem SKO w [...], iż termin na wniesienie odwołania od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. został przekroczony, bowiem powinien on być liczony od dnia doręczenia ww. decyzji pełnomocnikowi skarżącej, tj. od [...] maja 2018 r., a nie od [...] maja 2018 r., tj. od dnia, w którym ww. decyzję otrzymała skarżąca. "W przypadku gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Każde inne doręczenie, o ile powoduje dla strony ujemne skutki procesowe, jest niewłaściwe i nie może być uznane za skuteczne" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I FSK 965/07 – powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż "W przypadku, gdy nie da się wyjaśnić okoliczności związanych z doręczeniem w sposób niebudzący wątpliwości, które to wyjaśnienia zasadniczo wymagają respektowania wymogów formalnych związanych z tą czynnością procesową, bądź też wspomnianych wymogów nie dopełniono wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być tłumaczone na korzyść strony" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I FSK 965/07).

Wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. w sytuacji, gdy ww. decyzja doręczona została zarówno skarżącej jak i jej pełnomocnikowi r. pr. [...], tj. w przypadku gdy okoliczności sprawy nie pozwalają obiektywnie (jednoznacznie) stwierdzić, iż termin do wniesienia odwołania został przekroczony - nastąpiło zatem wbrew przytoczonej powyżej zasadzie. Wszystkie wątpliwości pojawiające się w zakresie okoliczności związanych z doręczeniem winny być tłumaczone na korzyść strony. W niniejszej sprawie nie zostało natomiast wyjaśnione dlaczego organ Burmistrz [...] nie kwestionował skuteczności ustanowienia przez stronę pełnomocnika w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, wyrazem czego było doręczenie w dniu [...] maja 2018 r. przedmiotowej decyzji pełnomocnikowi - r. pr. [...]. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 171/09 "Postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które jest rozstrzygnięciem zamykającym drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji może być wydane w sprawach, w których nie ma wątpliwości, że strona odwołanie wniosła po terminie, a więc jedynie wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po wyjaśnieniu ewentualnych wątpliwości, które mogą powstać po zgromadzeniu i analizie pełnego materiału dowodowego".

W świetle powyższego Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, tj. zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.) i służącego jej realizacji art. 187 § 1 O.p., nakładającego na organy podatkowe obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 O.p.).

Ponownie prowadząc postępowanie organ winien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną oraz zbadać materiał dowodowy w zakresie doręczenia przedmiotowej decyzji ustanowionemu pełnomocnikowi.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 119 pkt 3 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018 r., poz. 1308 ze zm.), orzekł jak w p. I sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., jak w p. II sentencji, zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł, obejmującą uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie [...]zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.