Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1367/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 955/18 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A Sp. z o.o. w B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 955/18, oddalił skargę A Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z [...] października 2018 r. w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do wartości celnej towaru i wymaganej kwoty należności celnych (treść wyroku dostępna jest na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca spółka, wnosząc o jego uchylenie, uchylenie zaskarżonej decyzji, a także uchylenie decyzji organu I instancji, tj. decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...] i umorzenie postępowania w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do wartości celnej towaru i wymaganej kwoty należności celnych, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca wniosła o przedstawienie zagadnienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto, skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 136 ust. 4 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.Urz. UE L nr 343 z 2015 r. z poźn. zm.) dalej: "rwukc" w związku z art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a., poprzez uznanie, że wymienione w tym przepisie przypadki "opłat licencyjnych stanowiących warunek sprzedaży przywożonych towarów" odpowiadają opłatom licencyjnym, jakie na rzecz H uiszcza M Sp. z o.o., podczas gdy prawidłowa wykładnia cytowanego przepisu winna doprowadzić do wniosku, że uiszczana w przedmiotowej sprawie licencja nie spełnia jego przesłanek i nie powinna nakładać na skarżącą obowiązku doliczania wartości licencji do wartości celnej towarów;

2. prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 71 ust. 1 lit. c) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny - dalej "ukc" w związku z art. 136 ust. 4 rwukc w związku z art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a., poprzez uznanie, że wartość opłat licencyjnych, jakie na rzecz H uiszcza M Sp. z o.o. powinna podwyższać wartość celną towarów zgłaszanych do procedury dopuszczenia do obrotu przez Skarżącą, podczas gdy prawidłowa analiza cytowanego przepisu powinna doprowadzić do wniosku przeciwnego, skoro opłata licencyjna nie jest licencją, od uiszczenia której uzależniona jest sprzedaż przez producenta importowanych towarów;

3. prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 127 ust. 1 rwukc w związku z art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a., poprzez uznanie, że przepis ten ma w ogóle w przedmiotowej sprawie zastosowanie, podczas gdy fakt istnienia powiązań pomiędzy licencjobiorcą (M Sp. z o.o.) a skarżącą (importerem towarów) nie ma żadnego znaczenia, ponieważ jedynie ewentualne powiązanie pomiędzy sprzedawcą towarów (od których skarżąca je kupuje celem importu) a uprawnionym do licencjonowanego znaku towarowego mogłoby mieć w przedmiotowej sprawie znaczenie, przy czym takowe powiązanie w ogóle nie zachodzi;

4. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.145 § 1 pkt 1) lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2023 r. poz. 259; dalej jako: p.p.s.a.) w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej i w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawa celnego, polegające pominięciu błędnej oceny przez organ celno-skarbowy dowodów zgromadzonych w sprawie, a w szczególności uznanie na podstawie analizy zapisów umowy z dnia [...] listopada 2014 r., zawartej pomiędzy M Sp. z o.o., a H, że skarżąca jest sublicencjobiorcą znaku towarowego H lub że zapłata licencji jest warunkiem zlecenia produkcji towarów sygnowanych znakiem towarowym H i warunkiem ich zakupu od producenta;

5. art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i wyjście przez Sąd I instancji poza granice sprawy administracyjnej, skutkujące poczynieniem ustaleń w zakresie rzekomo niedozwolonej optymalizacji należności celnych skarżącej, które były następnie podstawą wydania rozstrzygnięcia pomimo, że sprawa administracyjna obejmowała wyłącznie ustalenie wartości celnej sprowadzonych towarów i nie obejmowała postępowania w sprawie obejścia przepisów prawa podatkowego;

6. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1) p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 145 § 3, poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo, że prawidłowa wykładnia przepisów prawa materialnego i właściwa ocena przedstawionych dowodów powinna prowadzić do uchylenia zaskarżonych decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842) oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie zresztą przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1047/12, LEX nr 1487688 oraz wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1560/11, LEX nr 1218337).

Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione, a niektóre z nich za nieskuteczne. Pierwszeństwo w rozpoznaniu mają, co do zasady, zarzuty naruszenia przepisów o postępowaniu.

W orzecznictwie NSA zarysowała się linia orzekania, z której wynika, że w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424 oraz wyrok z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025).

W pierwszym z zarzutów procesowych skarżąca kasacyjnie spółka wskazała na naruszenie art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne, polegające na pominięciu błędnej oceny przez organ celno-skarbowy dowodów zgromadzonych w sprawie, a w szczególności uznanie na podstawie analizy umowy z dnia [...] listopada 2014 r. zawartej pomiędzy M a H, że skarżąca jest sublicencjobiorcą znaku towarowego H lub, że zapłata licencji jest warunkiem zlecenia produkcji towarów sygnowanych znakiem towarowym H i warunkiem ich zakupu od producenta.

Podnieść w zakresie tego zarzutu w pierwszej kolejności należy, że w sytuacji, gdy podmiot skarżący kasacyjnie wskazuje na dokonanie błędnej oceny dowodów powinien powołać jako naruszony art. 191 o.p., który to przepis odnosi się do dokonywania przez organy oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zgodnie bowiem z jego treścią organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Mimo jednak tego uchybienia NSA postanowił w okolicznościach faktycznych tej sprawy odnieść się merytorycznie do postawionego zarzutu.

Z zarzutem tym zgodzić się nie można, przede wszystkim wskazać w tym zakresie należy, że aneksem z dnia [...] grudnia 2016 r. do umowy dystrybucyjnej wprowadzony został m.in. nowy ustęp 18.3. Zgodnie z jego treścią licencjobiorca (M Sp. z o.o.) może przyznać skarżącej (sublicencjobiorca) sublicencję na stosowanie znaków towarowych H na upoważnionych towarach bądź w związku z nimi, wytworzonymi w celu ich sprzedaży przez licencjobiorcę lub sublicencjobiorcę albo w ich imieniu, pod warunkiem, że licencjobiorca ponosi wyłączną odpowiedzialność: za warunki, na których sublicencjobiorca został wyznaczony przez licencjobiorcę, za wykonanie przez sublicencjobiorcę warunków umowy, za wszelkie koszty płatne przez sublicencjobiorcę lub na rzecz niego.

W aktach sprawy znajduje się także "upoważnienie" z dnia [...] grudnia 2016 r., w którym M Sp. z o.o., upoważnia skarżącą do wyprodukowania, zlecenia produkcji, zakupu, importu i/lub wprowadzenia na obszar celny Unii Europejskiej towarów oznaczonych znakami towarowymi: H oraz M, do których wyłączne prawa przysługują H. z siedzibą w A. Co ważne, spółka M upoważniając skarżącą do tych działań powołała się na ustęp 18.3 umowy dystrybucyjnej, wprowadzony jak wyżej wskazano [...] grudnia 2016 r., stanowiący o udzieleniu spółce sublicencji na stosowanie znaków towarowych H. Jakkolwiek to porozumienie zostało nazwane "upoważnieniem", to uprawnione jest stanowisko, że spółka M udzieliła skarżącej sublicencji.

Powyższe w sposób jednoznaczny, w ocenie NSA, świadczy o udzieleniu przez spółkę M spółce skarżącej kasacyjnie sublicencji na stosowanie znaku towarowego H. Niewątpliwie zatem skarżąca kasacyjnie posiada status sublicencjobiorcy odnośnie znaku H.

W zakresie drugiej części tego zarzutu dotyczącej warunku zapłaty za licencję, iż jest to warunek zlecenia produkcji towarów sygnowanych znakiem H i ich zakupu od producenta, stwierdzić należy, że w ramach wynagrodzenia za prawa przyznane przez H z siedzibą w A. licencjobiorca został obowiązany do zapłaty na rzecz H opłaty licencyjnej (pkt 8.), jak również do dostarczenia H kwartalnego kompletnego pisemnego rozliczenia, przedstawiającego: kwotę, na którą producenci będący osobami trzecimi wystawili faktury licencjobiorcy za upoważnione towary (nie licząc kosztów ich ubezpieczenia lub przewozu poniesionych przez licencjobiorcę), kwotę opłaty licencyjnej i kopie zamówień, faktur i potwierdzeń otrzymania towarów od osób trzecich za upoważnione towary (pkt 9 ust. 9.1.). Licencjobiorca został także zobowiązany do umożliwienia przedstawicielom licencjodawcy dokonywania kontroli ksiąg i dokumentacji licencjobiorcy, w dowolnym momencie, w celu stwierdzenia poprawności rozliczeń i kwot płatnych lub zapłaconych licencjodawcy (pkt 9 ust. 9.3.).

Przywołane powyżej postanowienia umowy i upoważnienia przekonują, w ocenie NSA, że zarówno licencjobiorca, jak i sublicencjobiorca, nie mogli zlecić produkcji, a następnie dokonać zakupu towarów sygnowanych znakiem H bez uiszczenia opłaty licencyjnej za korzystanie z tych znaków towarowych. Warunek ten wynika z nałożonych na licencjobiorcę obowiązków: dokonywania kwartalnych zestawień kwot, na jakie producenci (będący osobami trzecimi) wystawili faktury sprzedaży towarów znakiem H wraz z opłatami licencyjnymi, umożliwienia przedstawicielom licencjodawcy kontrolowania ksiąg i dokumentacji licencjobiorcy dla potwierdzenia poprawności rozliczeń z licencjodawcą, zapewnienia aby produkty spełniały ustalone przez H normy jakości, zapewnienia by wszelkie normy, w tym etyczne określone przez H. w związku wytwarzaniem i dystrybucją upoważnionych produktów były spełnione przez licencjobiorcę i jego producentów, umożliwienia H lub jego przedstawicielowi przeprowadzenia kontroli działalności zarówno licencjobiorcy, jak i jego producentów, udostępnienia na żądanie H projektów upoważnionych towarów i materiałów drukowanych przed ich zastosowaniem do zatwierdzenia, a także korzystania przez licencjobiorcę ze znaków towarowych wyłącznie na lub w związku z projektami i drukowanymi materiałami zatwierdzonymi przez H.

Niewątpliwie, w ocenie NSA, treść wskazanych kontraktów, w szczególności nałożone obowiązki, a mianowicie: kwartalne zestawienia kwot, na które producenci towarów ze znakiem wystawili faktury, kwot opłat licencyjnych, możliwości przeprowadzenia przez Spółkę H kontroli ksiąg i dokumentacji umożliwiającej sprawdzenie prawidłowości rozliczeń opłat licencyjnych, przekonują, że zlecenie produkcji, jak i import wyprodukowanych towarów ze znakiem H, były powiązane i uzależnione od dokonywania opłat licencyjnych za stosowanie znaku towarowego H.

Tym samym zarzut ten zarówno w zakresie odnoszącym się do statusu skarżącej kasacyjnie jako licencjobiorcy, jak i uznania, że zapłata licencji była warunkiem zlecenia produkcji towarów sygnowanych znakiem towarowym H i warunkiem ich zakupu od producenta, należało uznać za nieusprawiedliwiony.

W drugim zarzucie procesowym dotyczącym naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie spółka wskazała na jego niewłaściwe zastosowanie poprzez wyjście poza granice sprawy, skutkujące poczynieniem ustalań w zakresie rzekomo niedozwolonej optymalizacji należności celnych. Spółka wskazuje, że sprawa dotyczyła ustalenia wartości celnej sprowadzonych towarów i nie obejmowała obejścia przepisów prawa podatkowego.

Z zarzutem tym zgodzić się nie można, przede wszystkim stwierdzić należy, że nie jest usprawiedliwione twierdzenie dotyczące obejścia przepisów prawa podatkowego. Sprawa dotyczy ustalenia wartości celnej, należności celnych i odsetek od tych należności. Zatem ewentualne wskazanie w zarzucie dotyczące obejścia przepisów prawa powinno odnosić się do przepisów prawa celnego.

Przedstawienie przez Sąd I instancji argumentacji nawiązującej do obejścia przepisów regulujących wartość celną towarów nie jest wyjściem poza granice sprawy. To dalej jest ta sama sprawa dotycząca wartości celnej, należności celnych i odsetek naliczonych od tych należności. WSA prezentując motywację zajętego stanowiska, wspartą twierdzeniami o działaniach mających na celu obejście przepisów regulujących wartość celną towarów, poszerzył jedynie zajęte przez organy stanowisko. Nie wyszedł poza granice sprawy. To jest ta sama sprawa, która była przedmiotem rozstrzygania przez organy celno-skarbowe. Dotyczy tej samej strony, tego samego przedmiotu, podstawy prawnej i faktycznej.

Wskazać w tym miejscu należy, że organ odwoławczy w treści uzasadnienia swojej decyzji wprost stwierdził, że przed zawarciem porozumienia w sprawie przejęcia produkcji w toku, towary sygnowane znakiem H zakupione od tych samych producentów, importowane były przez M Spółkę z o.o. wraz z deklarowanymi w zgłoszeniach celnych kosztami opłat licencyjnych ponoszonych na podstawie tej samej umowy dystrybucyjnej z dnia [...] listopada 2014 r. zawartej pomiędzy H a M Spółka z o.o. Dalej zauważyć trzeba stwierdzenie organu odwoławczego ujęte w zaskarżonej decyzji, iż można tylko zgodzić się z organem I instancji, że zawarcie umowy o przejęciu produkcji w toku (przejęcie od M Sport przez skarżącą) mogło mieć na celu zaniżenie wartości celnej importowanych towarów poprzez niedoliczenie do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej wartości opłat licencyjnych ponoszonych przez grupę Kapitałową M Sport Spółka z o.o., w skład której wchodziła skarżąca kasacyjnie spółka. WSA mając na względzie stanowisko organów skonstatował, że takie celowe działanie zmierzające do zaniżenia wartości celnej towarów poprzez nieujęcie w niej zapłaconych lub należnych opłat licencyjnych stanowi o obejściu przepisów prawa celnego.

NSA, w okolicznościach faktycznych sprawy, podziela zapatrywania WSA, iż doszło w jej zakresie do obejścia przepisów prawa regulujących należności celne. Spółki powiązane kapitałowo (właścicielem 100% udziałów skarżącej kasacyjnie spółki jest spółka M sport Spółka z o.o.), należące do jednej grupy kapitałowej, podjęły celowe działania zmierzające o obejścia przepisów prawa celnego. Przekonuje do takiego stwierdzenia właśnie to wyżej wskazane działanie polegające na przelaniu wszystkich uprawnień i obowiązków posiadanych przez spółkę M w stosunku do znaku towarowego spółki H na spółkę skarżącą kasacyjnie, poza obowiązkiem uiszczania opłat licencyjnych z tytułu korzystania ze znaku towarowego H. Podkreślić należy, że spółka skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła żadnego racjonalnego usprawiedliwienia dla tak ukształtowanych stosunków prawnych. W postępowaniu nie wykazano, aby pozostawienie obowiązku uiszczania opłat licencyjnych przez M spółkę z o.o. miało jakiekolwiek racjonalne uzasadnianie gospodarcze, poza korzyścią w postaci zaniżenia wartości celnej towarów i uiszczania niższych z tego tytułu należności publicznoprawnych. Słusznie zatem organy celno-skarbowe uznały, że zawarcie ww. umowy o przejęciu produkcji w toku z dnia [...] grudnia 2016 r. miało na celu zaniżanie wartości celnej importowanych towarów poprzez niedoliczanie do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej wartości opłat licencyjnych ponoszonych przez grupę Kapitałową M sp. z o.o.

Zasadnie też organ w jednej z odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE, prawo Unii Europejskiej dotyczące obliczania wartości celnej ma na celu ustanowienie sprawiedliwego, jednolitego i bezstronnego systemu, wykluczającego stosowanie arbitralnych lub fikcyjnych wartości celnych. Wartość celna musi zatem odzwierciedlać faktyczną wartość ekonomiczną przywożonego towaru i uwzględniać wszystkie elementy tego towaru, które przedstawiają wartość ekonomiczną (por. wyroki: z dnia 16 listopada 2006, Compaq Computer International Corporation, C- 306/04, EU:C:2006:716, pkt 30, a także z dnia 16 czerwca 2016 r. EURO 2004, Hungary, C-291/15, EU:C:2016:45, pkt 23, 26). NSA zauważa, że stanowisko to TSUE konsekwentnie prezentuje także w późniejszych swych orzeczeniach, a mianowicie: w wyroku z dnia 9 marca 2017 r., C-173/15, w wyroku z dnia 9 lipca 2020 r., C- 76/19, a także w wyroku z dnia 19 listopada 2020 r., C- 775/19.

W świetle powyższego stwierdzić w sposób jednoznaczny należy, że Trybunał wyklucza możliwość stosowania fikcyjnych wartości celnych. Wartość celna musi odzwierciedlać rzeczywiste wartości importowanych towarów. Wszystkie elementy składające się na rzeczywistą wartość towaru muszą być ujęte w wartości celnej takiego towaru, dopiero bowiem wtedy wyliczone należności celne będą zgodne z regułami Unijnego Kodeksu Celnego.

Zgodnie z art. 311 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który odnosi się do systemu zasobów własnych, Unia pozyskuje środki niezbędne do osiągnięcia swoich celów i należytego prowadzenia swoich polityk (akapit 1). Bez uszczerbku dla innych dochodów, budżet jest finansowany całkowicie z zasobów własnych (akapit 2). Rada, stanowiąc zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą, jednomyślnie i po konsultacji z Parlamentem Europejskim, przyjmuje decyzję określającą przepisy mające zastosowanie do systemu zasobów własnych Unii. W tym kontekście można ustanawiać nowe lub uchylać istniejące kategorie zasobów własnych. Decyzja ta wchodzi w życie dopiero po jej zatwierdzeniu przez Państwa Członkowskie, zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi (akapit 3). W myśl art. 2 ust. 1 decyzji Rady (UE, Euratom) 2020/2053 z dnia 14 grudnia 2020 r. w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej oraz uchylająca decyzję 2014/335/UE, Euratom, który odnosi się do kategorii zasobów własnych i specjalnych metod ich obliczania, na zasoby własne zapisane w budżecie Unii składają się dochody pochodzące z następujących źródeł: tradycyjne zasoby własne składające się z opłat, składek, kwot dodatkowych lub wyrównawczych, kwot lub czynników dodatkowych, ceł pobieranych na podstawie wspólnej taryfy celnej i innych ceł, które zostały lub zostaną ustanowione przez instytucje Unii w odniesieniu do handlu z państwami trzecimi, ceł na produkty objęte nieobowiązującym już Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, a także wkładów i innych opłat przewidzianych w ramach wspólnej organizacji rynków cukru (lit. a).

W myśl motywu 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny, zgodnie z komunikatem Komisji z dnia 9 sierpnia 2004 r. zatytułowanym "Ochrona interesów finansowych Wspólnot - Zwalczanie nadużyć finansowych - Planu działania na lata 2004-2005" właściwe jest ustanowienie odpowiednich ram prawnych w celu zapewnienia ochrony interesów finansowych Unii. W rozporządzeniu Rady (Euroatom, WE) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami, w jego motywie 3 Rada Unii stwierdziła, że rozporządzenie Rady (WE, Euratom) 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich ustanowiło wspólne ramy prawne dla wszystkich dziedzin działalności Wspólnot.

Prawodawca unijny w tym ostatnim rozporządzeniu (2988/95) w preambule do tego aktu wskazał, że skuteczność zwalczania oszustw wymierzonych w interesy finansowe Wspólnot wymaga ustalenia wspólnych zasad prawnych we wszystkich obszarach polityki Wspólnot. W myśl art. 1 tego aktu w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego (ust. 1). Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 tiret pierwszy rozporządzenia każda nieprawidłowość będzie pociągała za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie uzyskanej korzyści - poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych należnych lub bezprawnie uzyskanych. W myśl art. 4 ust. 3 tego aktu działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

To obszerne przywołanie wskazanych regulacji dotyczących budżetu unijnego, jego zasobów i ich ochrony ma na celu wykazanie, że wszelkiego rodzaju działania podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym, zmierzające do nadużyć finansowych realizowanych w drodze czynności cywilnoprawnych uszczuplających budżet Unii, nie mogą być akceptowane.

Należności celne wchodzą w skład zasobów własnych budżetu Unii, o których mowa w art. 311 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i podlegają ochronie na podstawie przepisów unijnych, w szczególności ze względu na nadużycia finansowe. W preambule do rozporządzenia Rady (WE, Euratom) 2988/95 ujęto postanowienie, iż skuteczność zwalczania oszustw wymierzonych w interesy finansowe Wspólnot wymaga ustalenia wspólnych zasad prawnych we wszystkich obszarach polityki Wspólnot. Działania wymierzone w interesy finansowe Unii Europejskiej polegające na tworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści muszą być przez organy Państw Członkowskich kwestionowane poprzez nieprzyznawanie lub wycofywanie korzyści. Takim wycofaniem nieuprawnionych korzyści finansowych jest ich odzyskiwanie w drodze decyzji administracyjnych określających ich wyższy wymiar, np. poprzez wydanie decyzji podwyższającej wartość celną towaru (art. 71 ust. 1 lit. c UKC) i określającą wyższą kwotę należności celnych.

W świetle powyższego postawiony zarzut należało uznać za nieusprawiedliwiony.

Trzeci z zarzutów procesowych dotyczy naruszenia przepisów ustrojowych art.

3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. i wynikowych art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. bez ich powiązania z innymi przepisami procesowymi lub przepisami prawa materialnego, które zostały naruszone zarzut taki jest bezskuteczny.

Odnosząc się pierwszej kolejności do naruszenia przepisów stanowiących o rozstrzygnięciu, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. stwierdzić należy, że są to przepisy o charakterze wynikowym i ich naruszenie wiąże się z naruszeniem innych przepisów procesowych lub przepisów prawa materialnego. Wskazując zatem na ich naruszenie należy powołać je łącznie z innymi przepisami, które zostały przez organy lub sąd I instancji naruszone, a w wyniku uchybienia tym przepisom doszło do naruszenia omawianych przepisów wynikowych (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 145 § 3 p.p.s.a.). Przepisy te nie mogą zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.

W orzecznictwie NSA prezentowany jest jednolity pogląd, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a. są tzw. przepisami wynikowymi, regulują sposób rozstrzygnięcia i bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, zarzuty nie są trafne (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2383/14, LEX nr 1666121, wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 78/14, LEX nr 1677528, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1442/13, LEX nr 1783566, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1443/13, LEX nr 1774171).

Odnosząc się do naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. przede wszystkim należy przywołać ich treść. Z pierwszego z nich wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Drugi zaś przewiduje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zauważyć zatem wypada, że wskazane przepisy mają charakter ustrojowy, w sposób najbardziej ogólny i generalny określają zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Zawarte w nim unormowania nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, albowiem sądy administracyjne realizują swoje ustawowe kompetencje w ramach wykonywania kontroli legalności administracji publicznej na podstawie i w trybie szeregu konkretnych, określonych przepisów prawa, które w przypadku zarzutu ich naruszenia, winny być wskazane w skardze kasacyjnej z towarzyszącym temu sprecyzowaniem i umotywowaniem, do jakiego przekroczenia bądź niedopełnienia prawa doszło i na czym ono polegało. W przypadku zatem, gdy strona chce zarzucić niewłaściwą kontrolę skargi, przepis ten musi zostać powołany w połączeniu z przepisami, które Sąd mógł naruszyć w toku sprawowania tej kontroli (por. wyroki NSA z dnia 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1598/17, LEX nr 2865751). Zarzut niedostatecznego rozważenia zarzutów skargi nie może być podnoszony poprzez powołanie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2541/17, LEX nr 2724722). Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem strony skarżącej nie może być utożsamiane z uchybieniem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3649/18, LEX nr 2656502).

Tym samym postawiony zarzut kasacyjny należało uznać za nieskuteczny.

W zakresie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego skarżąca kasacyjnie Spółka w pierwszym z zarzutów wskazała na naruszenie art. 136 ust. 4 RW w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez uznanie, że wymienione w tym przepisie opłaty licencyjne odpowiadają opłatom licencyjnym uiszczanym przez M Spółka z o,o. na rzecz Spółki H w A. W trzecim z zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego skarżąca kasacyjnie Spółka powołała się na naruszenie art. 127 ust. 1 RW w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez uznanie, że przepis ten ma w sprawie zastosowanie, podczas gdy fakt istnienia powiązań pomiędzy skarżącą kasacyjnie a M nie ma żadnego znaczenia, ponieważ jedynie ewentualne powiązanie pomiędzy sprzedawcą towarów, od których skarżąca kasacyjnie je kupuje w celu importu tych towarów a uprawnionym do licencjonowanego znaku mogło by mieć w przedmiotowej sprawie znaczenie, przy czym takowe powiązanie w ogóle nie zachodzi.

Zarzuty te ze względu na ich wspólną wadę konstrukcyjną zostaną rozpoznane łącznie. W przepisach tych zabrakło precyzji co wskazania naruszonych przepisów prawa materialnego. Zarzut kasacyjny powinien bowiem przede wszystkim powoływać konkretny przepis, który zdaniem autora skargi kasacyjnej został naruszony. W omawianych zarzutach spółka nie wskazała jednak konkretnych przepisów prawa materialnego, którym uchybiono podczas prowadzonego w sprawie postępowania. Powiązanie takiego nieskonkretyzowanego przepisu z przepisami o charakterze wynikowym nie mogło odnieść oczekiwanego przez skarżącą kasacyjnie spółkę skutku.

Odnosząc się do konstrukcji pierwszego z omawianych zarzutów stwierdzić należy, że art. 136 ust. 4 RW posiada jeszcze dalsze jednostki redakcyjne pomieszczone pod lit. a, lit. b i lit. c. Natomiast w trzecim z omawianych zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego powołano jako naruszony art. 127 ust. 1 RW. Zauważyć trzeba, że przepis ten zawiera siedem dalszych jednostek redakcyjnych wskazujących konkretne powiązania pomiędzy podmiotami. Rzeczony przepis zawiera litery: od litery a do litery g, w ich ramach wskazano warunki, których spełnienie skutkuje zaistnieniem powiązania w rozumieniu powołanego przepisu.

Wypada zatem w tym miejscu w sposób jednoznaczny stwierdzić, że konstrukcja skargi kasacyjnej dla swej skuteczności wymaga powołania konkretnych przepisów prawa poprzez podanie oznaczonych numerem artykułu, paragrafu, ustępu, punktu a także miejsca publikacji wymienianych w podstawach skargi przepisów. W orzecznictwie NSA zarysowała się w tym zakresie jednoznaczna teza, że skarga kasacyjna powinna zawierać nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa (oznaczonych numerem artykułu, paragrafu, ustępu, a także miejsca publikacji wymienianych w podstawach skargi przepisów), którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 140/10, LEX nr 990041, wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 217/11, LEX nr 1081761, wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 349/10, LEX nr 1080116; także nowsze wyroki NSA: z dnia 24 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 2521/18, LEX nr 3360144, z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 1743/18, LEX nr 3192559, z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 556/18, LEX nr 3367893).

Zauważyć w kontekście powyższego jeszcze należy, że skarga kasacyjna winna być tak zredagowana, żeby nie stwarzała żadnych wątpliwości, a intencje strony winny być wyartykułowane w sposób jednoznaczny (por. postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1491/11, LEX nr 1069025). Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt II OSK 151/12, LEX nr 1219250).

Także nauka prezentuje tożsamy pogląd na temat obowiązku wskazania konkretnych przepisów w podstawach kasacyjnych skargi kasacyjnej. H. Knysiak-Sudyka zauważa, że Naczelny Sąd Administracyjny jest co do zasady związany granicami skargi kasacyjnej, niezbędne jest zatem wskazanie w niej konkretnych przepisów, które zdaniem skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji. Powyższe wskazanie powinno obejmować numer artykułu, paragrafu, ustępu, punktu i innych jednostek redakcyjnych ustawy. Powołanie się na całość przepisu, który został podzielony na mniejsze jednostki redakcyjne, nie pozwala bowiem na prawidłowe ustalenie granic zaskarżenia, gdyż nie wyznacza kierunku, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny powinien dokonać kontroli zaskarżonego orzeczenia. Taka sama sytuacja ma miejsce, gdy skarżący wskazuje jako podstawę skargi kasacyjnej cały akt prawny lub tylko jego tytuł (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu..., s. 472) (zob. H. Knysiak-Sudyka, Komentarz do art. 176 p.p.s.a., stan prawny 1 września 2021 r., LEX). B. Dauter stwierdza zaś, że przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu (ewentualnie innych jednostek redakcyjnych), oraz tego, na czym to naruszenie polegało. Dopełnienie tych wymogów jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi związany jest Naczelny Sąd Administracyjny - art. 183 § 1 p.p.s.a. (por. B. Dauter, Komentarz do art. 176 p.p.s.a., stan prawny 1 sierpnia 2021 r., LEX).

W świetle powyższego postawione zarzuty należało uznać za nieskuteczne.

Tym samym nie podważono dokonanej przez organy i zaakceptowanej przez Sąd I instancji wykładni przepisu art. 136 ust. 4 lit. c rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 przepisu odnoszącego się do warunku sprzedaży przywożonych towarów. Podkreślić należy, że przepis ten stanowił podstawę dla rozstrzygnięcia istoty niniejszej sprawy.

Odnosząc się do ostatniego z zarzutów kasacyjnych zarzutu drugiego z zakresu naruszenia przepisów prawa materialnego, wskazać należy, że skarżąca kasacyjnie spółka wskazała w nim na naruszenie, poprzez błędną wykładnię art. 71 ust. 1 lit. c rozporządzenia ustanawiającego Unijny Kodeks Celny w zw. z art. 136 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez uznanie, że wartość opłat licencyjnych uiszczanych przez M powinna podwyższać wartość celną towarów zgłoszonych do procedury dopuszczenia do obrotu, podczas gdy prawidłowa analiza powołanego przepisu powinna doprowadzić do wniosku przeciwnego, skoro ww. opłata nie jest licencją, od uiszczenia której uzależniona jest sprzedaż przez producenta importowanych towarów.

Przepis art. 71 ust. 1 lit. c Unijnego Kodeksu Celnego stanowi, że przy ustalaniu wartości celnej zgodnie z art. 70 UKC do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za przywożone towary dodaje się dotyczące wycenianych towarów honoraria, tantiemy autorskie i opłaty licencyjne, które kupujący musi opłacić bezpośrednio lub pośrednio, jako warunek sprzedaży wycenianych towarów, w zakresie w jakim takie honoraria, tantiemy autorskie i opłaty licencyjne nie są wliczone w cenę faktycznie zapłaconą lub należną.

Uwzględniając okoliczności faktyczne tej sprawy, istotne jest, że w omawianym przepisie prawodawca unijny, poza wskazaniem sytuacji bezpośredniego ponoszenia opłat licencyjnych przez importera, wskazał również na równorzędny pod względem skutków prawnych dla ustalania wartości celnej towaru wariant pośredniego ponoszenia tych opłat przez importera. Zasadnie, w ocenie NSA organy a w ślad za nimi Sąd I instancji uznały, że ustalony przez organy celne stan faktyczny daje podstawę do przyjęcia, że taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Z niepodważonych bowiem ustaleń faktycznych wynika, że zapłata opłaty licencyjnej była warunkiem sprzedaży importowanych towarów. Przekonuje do tego, jak wcześniej to już zauważono, treść pozawieranych przez skarżącą kasacyjnie umów (porozumień), w szczególności nałożone obowiązki, a mianowicie: kwartalne zestawienia kwot, na które producenci towarów ze znakiem wystawili faktury, uiszczone kwoty opłat licencyjnych, możliwości przeprowadzenia przez Spółkę H kontroli ksiąg i dokumentacji umożliwiającej sprawdzenie prawidłowości rozliczeń opłat licencyjnych.

Słusznie Sąd I instancji uznał, podsumowując swoje rozważania, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy mieści się w pojęciu pośredniego opłacania opłat licencyjnych, o których mowa w art. 71 ust. 1 lit. c UKC, które traktowane są na równi z opłatami dokonywanymi bezpośrednio przez importera. Istniejące pomiędzy spółką skarżącą kasacyjnie i M powiązania nie mogą być zatem traktowane - jak domaga się tego skarżąca kasacyjnie spółka - jako nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Uprawnione jest twierdzenie, że skarżącą kasacyjnie spółkę jako podmiot zależny od spółki M, łączyły stosunki gospodarcze ze spółką H. Prezentowana przez spółkę skarżącą kasacyjnie odmienna interpretacja art. 71 ust. 1 lit. c UKC jest sprzeczna zarówno z jego literalnym brzmieniem jak i celem. Gdyby prawodawca wspólnotowy chciał, aby do wartości celnej towaru były wliczane wyłącznie te opłaty, które zostały bezpośrednio opłacone przez importera, wyraźnie by to zaznaczył. W analizowanym przepisie wskazano natomiast również na możliwość pośredniego regulowania tych opłat, co w oczywisty sposób wyklucza możliwość nadużyć i sztucznego tworzenia nowych i całkowicie zależnych od licencjobiorcy podmiotów handlowych wyłącznie w celu obejścia przepisów dotyczących wartości celnej towarów pochodzących z importu.

Tym samym omówiony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego w zaistniałych okolicznościach faktycznych również należało uznać za nieusprawiedliwiony.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 1800 zł, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).