Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 865/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par 4
journal: Dz.U. 1998 nr 23 poz 120
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych  nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: Asesor WSA Anna Kopeć (spr.) Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2024 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2024 r., znak SKO.GN/4160/92/2023 w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 16 marca 2023 r. nr GS-03.6841.1.2022.DW3 orzekł o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie (powstałą w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "Polskie Koleje Państwowe" w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego z dnia 1 grudnia 2000 r. Repertorium: "A" Nr [...], wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. W. XII Wydział Gospodarczy pod numerem [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miejskiej K., położonej w K., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0074 ha, obr. [...] jedn. ewid. K. - P. , objętej księgę wieczystą Nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla K. - P. w K. IV Wydział Ksiąg Wieczystych - na cele infrastruktury kolejowej wraz z prawem własności obiektów trwale z gruntem związanych wymienionych w wykazie środków trwałych według stanu na dzień 5 grudnia 1990 roku.

Po rozpoznaniu odwołania Spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie wniesionego od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 22 maja 2023 r., znak SKO.GN/4160/26/2023 - działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U z 2023 r., poz. 344) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 20 września 2023 r., sygn. II SA/Kr 905/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżona decyzję stwierdzając, że z akt administracyjnych wynika, że rozpoznany zaskarżoną obecnie decyzją wniosek nie był pierwszym w tej samej sprawie administracyjnej. Ponownie rozpoznając sprawie SKO powinno ustalić, czy zawieszone z urzędu postanowieniem z 28 maja 2010 r. (znak: SN.VII.PF.7720-1-487-07) postępowanie prowadzone w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zostało podjęte i zakończone. Dopiero po ustaleniu tej okoliczności możliwe będzie prawidłowe odniesienie się do wniosku PKP S.A. z 28 września 2022 r.

Ponownie rozpoznając odwołanie po wyroku WSA Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 12 kwietnia 2024 r. znak SKO.GN/4160/92/2023 utrzymało w mocy zaskarżona decyzję, jako podstawę prawną wskazując art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21.08.1997 r o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm., dalej jako "u.g.n"), § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. nr 23 poz. 120, dalej także jako "rozporządzenie") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej także jako "k.p.a.").

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, że zgodnie ze wskazaniami WSA w Krakowie ustaliło, że prowadzone w trybie art. 200 u.g.n. przez Wojewodę Małopolskiego postępowanie uwłaszczeniowe dotyczące m.in. działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K. - P., zawieszone postanowieniem z dnia 28.05.2010 r., znak: SN.VII.PF.7720-1-487-07 do czasu zakończenia postępowania komunalizacyjnego - zostało podjęte i zakończone ostateczną decyzją z dnia 19.04.2018 r., znak: WS-V.752.1.301.2013.OR o umorzeniu postępowania administracyjnego. Wobec ustalenia w postępowaniu komunalizacyjnym, że m.in. dz. nr [...] stała się własnością Gminy K. - Wojewoda Małopolski stwierdził, że nie jest organem właściwym do prowadzenia i wydania decyzji w stosunku do przedmiotowego gruntu w trybie art. 200 u.g.n. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o istocie sprawy, a zatem umorzenie wyżej wskazanego postępowania uwłaszczeniowego przez Wojewodę Małopolskiego z powodu braku jego właściwości do rozpoznania sprawy nie stoi na przeszkodzie wszczęciu nowej sprawy w tym samym przedmiocie.

W dalszej części uzasadnienia wyjaśniono, że zgodnie z przepisem art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w sprawach stwierdzenia nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy.

Na podstawie upoważnienia z art. 206 u.g.n. wydano rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.). Rozporządzenie to w rozdziale drugim, zawiera przepisy dotyczące stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie i inne osoby prawne oraz rodzaje dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach.

W niniejszej sprawie kwestią sporną pomiędzy organem I instancji a PKP S.A. z siedzibą w Warszawie jest ocena, czy dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, a to:

< decyzja Urzędu Dzielnicowego K. - P. z dnia 9 czerwca 1989 r., znak: G.8224/VI/97-4/OPŁ/89 o ustaleniu z dniem 1 stycznia 1987 r. dla Południowej Dyrekcji Okręgowych Kolei Państwowych w K. opłaty rocznej za zarząd gruntu państwowego położonego w K. w b. gm. kat.. , J., W. D., Ł., O., stanowiącego m.in. działkę nr [...], obr. [...] (k. nr 7-10 i 58-61 akt) oraz

< oświadczenie złożone przez dyrektorów PKP S.A. z siedzibą w Warszawie z dnia 28.09.2022 r. i 08.11.2022 r. zgodnie z art. 75 k.p.a. (k.8 i 76 akt)

spełniają wymogi określone przepisem § 4 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia i w związku z tym pozwalają na stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego spornych nieruchomości przez PKP S.A. w Warszawie.

Zdaniem Kolegium decyzja o naliczeniu opłaty nie może stanowić wystarczającej podstawy do stwierdzenia istnienia prawa zarządu - decyzja ta nie nawiązuje do jakiejkolwiek decyzji o ustanowieniu prawa zarządu. W konsekwencji. Brak jest więc dowodu, że PKP S.A. z siedzibą w Warszawie legitymowało się prawnie usankcjonowanym zarządem spornej nieruchomości, a decyzja w tej sprawie została jedynie zagubiona.

Poddając zaś ocenie oświadczenie, złożone przez dyrektorów PKP S.A. na podstawie art. 75 § 2 K.p.a. (k.8 i 76 akt) tut. Kolegium przyjęło, że w trybie § 4 ust. 3 rozporządzenia można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy przesądzone zostanie uprzednio, że prawo to było ustanowione, lecz jedynie nie zachowały się dokumenty (wskazane w § 4 ust. 1 pkt 1-10 rozporządzenia) stwierdzające powyższą okoliczność. Zauważyć przy tym trzeba, iż powołane wyżej oświadczenie PKP S.A. złożone przez osoby działające w strukturach odwołującej - także nie wskazuje na istnienie prawa zarządu przedmiotową nieruchomości czy też konkretnie zindywidualizowany dokument, który ustanawiałby na rzecz PKP S.A. (lub jej poprzednika prawnego) prawo zarządu przedmiotowymi działkami. W oświadczeniu tym składające je osoby potwierdziły jedynie, że poprzednik prawny PKP S.A. ponosił opłaty z tytułu zarządu zadz. Nr [...] obr. [...] K. - P. zgodnie z decyzją Urzędu Dzielnicowego K. - P. z dnia 9 czerwca 1989 roku znak G.8224/VI/97-4/OPŁ/89.

Nadto, o bycie tego prawa nie może świadczyć ani przeznaczenie gruntu ani też wykorzystywanie nieruchomości pod infrastrukturę kolejową, ani też samo faktyczne władanie przez PKP takim gruntem. Dla ustanowienia zarządu na nieruchomościach państwowych ustawodawca wymagał decyzji administracyjnej wydawanej przez organ. W przypadku braku takiej decyzji odnoszącej się do konkretnej nieruchomości, bezwzględnie należy przyjąć, iż nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych.

W toku postępowania I instancji organ przeprowadził wyczerpujące postępowanie wyjaśniające mające ma celu ustalenie istnienia dokumentacji świadczącej o prawie zarządu PKP S.A. (i jego poprzednika prawnego) w stosunku do nieruchomości obejmującej działkę nr [...] (powstałej w wyniku podziału działki ewidencyjnej nr [...]). W tym celu przeprowadzono kwerendę akt archiwalnych w Archiwum Zakładowego Starostwa Powiatowego, Archiwum Narodowego w K. oraz Archiwum Zakładowego Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w K., Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego oraz Archiwum Akt Nowych w W., czego dowody znajdują się w aktach sprawy. Niestety nie odszukano dokumentów potwierdzających prawo zarządu poprzednika prawnego odwołującej.

Nadto organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną w dniu 02.12.2022 r. i 23.01.2023 r., połączoną z oględzinami nieruchomości z udziałem przedstawicieli Odwołującej.

Tak zgromadzony materiał dowodowy należy uznać za kompletny, zaś możliwości dowodowe organów administracyjnych wyczerpane, zwłaszcza wobec szerszego określenia zakresu poszukiwań w stosownych archiwach. Chybione są więc zarzuty odwołania dotyczące naruszenie przez organ I instancji przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Tym samym zasadne jest stanowisko organu I instancji, iż prawo zarządu względem spornej działki nie zostało ustanowione.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

1. błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie przepisu art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na błędnym przyjęciu, że nie doszło do nabycia przez Skarżącą z mocy prawa użytkowania wieczystego działki położonej w K., oznaczonej nr [...] obr. [...] K. - P.;

2. naruszenie § 4 ust. 1 pkt. 6 oraz ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez stwierdzenie, iż przedłożone przez skarżąca dowody nie spełniają wymogów zawartych w powołanym przepisie rozporządzenia.

W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza również przepisów postępowania, a to art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Powyższe naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji przez z poprzedzającą ją decyzja organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi powielono dotychczasową argumentację, iż decyzja z 9 czerwca 1989 r. oraz oświadczenie przedstawicieli spółki o istnieniu prawa zarządu stanowią wystarczające dowody do stwierdzenia, że w dniu 5 grudnia 1990 r. istniało prawo zarządu przedmiotowej nieruchomości, a co za tym idzie spółka nabyła prawo użytkowania wieczystego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Dokonana według tak określonych kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że jest ona prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.

Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca stwierdzenia nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. przez PKP S.A. w Warszawie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] obr. [...] jedn. ewid. P.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, ze SKO prawidłowo wykonało wskazania wynikające z prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z dnia 20 września 2023 r., sygn. II SA/Kr 905/23. Na mocy art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Powodem uchylenia poprzednio wydanej przez SKO decyzji w tej sprawie była konieczność sprawdzenia w jaki sposób zakończyło się prowadzone wcześniej przed Wojewodą Małopolskim postępowanie w tym samym przedmiocie. Istniało bowiem niebezpieczeństwo, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty.

Okoliczność ta została przez Kolegium zweryfikowana negatywnie. Ustalono bowiem, że poprzednio prowadzone postępowanie zostało umorzone. Dlatego Kolegium prawidłowo przyjęło, że nie ma przeszkód do merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W pierwszej kolejności za bezzasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące niepełnego i niewystarczającego postępowania dowodowego. Rację ma Kolegium, że Organ I instancji podjął wszelkie niezbędne działania celem wyjaśnienia sprawy. W szczególności przeprowadzono rozprawę administracyjną, a także zwrócono się do licznych urzędów i instytucji w celu poszukiwania jakichkolwiek dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu przedmiotowej nieruchomości (archiwum narodowe, archiwum zakładowe urzędu wojewódzkiego, urzędu marszałkowskiego i starostwa powiatowego w K. ). Żadna dokumentacja nie została jednak odnaleziona. Nie ma racji strona skarżąca twierdząc, że "organ przyjął brak istnienia decyzji bez przeprowadzenia postępowania w tym przedmiocie. Organ nie wykazał, iż podjęte zostały skuteczne próby zbadania w zasobach archiwalnych istnienia decyzji o ustanowienia prawa zarządu na rzecz PKP, a mimo to bezpodstawnie, zdaniem skarżącej doszedł do przekonania, iż decyzja o ustanowieniu zarządu nigdy nie istniała, nie badając nawet czy nie doszło do jej zaginięcia łub zniszczenia". Zarzucając organom niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, strona skarżąca nie wskazuje, jakich konkretnie dodatkowych czynności zaniechano.

Przechodząc do merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji trzeba wskazać, że w istocie skarga stanowi polemikę z prawidłowymi ustaleniami organów obu instancji dokonanymi w postępowaniu administracyjnym.

Organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że nie znajduje potwierdzenia fakt pozostawania w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowej nieruchomości w zarządzie poprzednika prawnego PKP S.A.

Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.) stwierdzanie dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości odbywa się na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

2. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie.

3. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.

4. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2.

Na tle przytoczonego wyżej § 4 ust. 3 rozporządzenia w orzecznictwie utrwaliło się stanowisko, że chodzi o konkretne dokumenty, które ponad wszelką wątpliwość w przeszłości istniały, jednak nie zachowały się do dnia dzisiejszego. Naczelny Sąd Adminsitraccyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 2022 r., sygn. I OSK 401/19 (LEX nr 3308108) wskazał: "Jeżeli chodzi o kwestię dokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych (oświadczenia strony lub zeznań świadków) to dowody te mogą potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120). Wobec tego, wnioskodawca uwłaszczenia winien wskazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd użytkowanie), które później zaginęły, czy uległy zniszczeniu." Podobnie NSA orzekł w wyroku z 18 lutego 2015 r., sygn. I OSK 1406/13 (LEX nr 1658549): "W przypadku wywodzenia prawa zarządu z postanowień decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania czy zarządu nieruchomości, należy ustalić, czy decyzje te wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania".

Sytuacja opisana w ostatnim z powołanych wyroków w niniejszej sprawie nie zachodzi. Strona przedłożyła decyzję dotyczącą wnoszenia opłat za nieruchomości pozostające w zarządzie poprzednika prawnego wnioskodawcy, niemniej jednak w jej treści brak jest wzmianki o decyzji ustanawiającej prawo zarządu tj. jakiejkolwiek identyfikacji takiej decyzji (data, znak, organ wydający). Zatem nie jest możliwe zastosowanie p 4 ust. 3 rozporządzenia. Rację ma też SKO, że istnienia prawa zarządu nie można domniemywać.

Co istotne, do takich samych wniosków doszły w 2014 roku organy prowadzące postępowanie komunalizacyjne w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, a także sądy administracyjne obu instancji kontrolujące to postępowanie. Jedną z badanych wówczas kwestii były ewentualne uprawnienia poprzednika prawnego PKP S.A. w odniesieniu do nieruchomości. W wyroku NSA z dnia 9 maja 2017 r., sygn. I OSK 946/15 oddalającym skargę kasacyjną PKP S.A. w sprawie decyzji komunalizacyjnej wskazano: "W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Polskie Koleje Państwowe nie przedstawiły ani decyzji, ani umowy, która potwierdzałaby, że nieruchomość, której dotyczyła zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, znajdowała się w jej zarządzie czy użytkowaniu. Ma to w niniejszej sprawie decydujące znaczenie, gdyż o zarządzie lub użytkowaniu świadczy nie samo przeznaczenie gruntu lub wykorzystywanie gruntu pod infrastrukturę kolejową. O istnieniu zarządu lub użytkowania można mówić jedynie wówczas, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje indywidualny akt administracyjny jednoznacznie potwierdzający fakt ustanowienia tych instytucji (art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). (...) Wobec tego w niniejszej sprawie brak tytułu prawnego do przedmiotowych działek, uzasadniał komunalizację ex lege, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy".

Zatem ani w trakcie postępowania komunalizacyjnego, ani dziesięć lat później nie odnaleziono dowodów potwierdzających, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości wydano decyzję ustanawiającą prawo zarządu.

Zarzuty skargi nie znalazły potwierdzenia w aktach sprawy, a zatem należało dojść do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są prawidłowe i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.