Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 251/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3, art. 184, art. 197 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 152, art. 156 par. 1, art. 159 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. G., E. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 489/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. G., E. G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2023 r., nr WOA.7721.99.2023.MO w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 2 stycznia 2024 r. skarżący L. G. i E. G. złożyli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2023 r., nr WOA.7721.99.2023.MO, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia 31 marca 2023 r., nr PINB/WOA/7355/2/100/100/2008, na mocy której odmówiono stwierdzenia wygaśnięcia decyzji własnej z dnia 8 października 2010 r., nakazującej skarżącym wykonanie rozbiórki altany na działce nr [...] w [...] na terenie Polskiego Związku Działkowców Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]". Argumentując powyższy wniosek wskazano, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub nieodwracalnych skutków, bowiem doprowadzi do wyburzenia spornego obiektu.

Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Sąd pierwszej instancji, powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 30 kwietnia 2010 r., wydanym w sprawie o sygn. II OZ 381/10, wskazał, że przedmiotem ochrony tymczasowej nie są objęte wszystkie rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, lecz jedynie te, które nadają się do wykonania, a także że przez wykonanie należy rozumieć dobrowolne lub przymusowe zrealizowanie stanu zawartego w danym akcie.

W odniesieniu do powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek skarżących należy uznać za niezasadny, albowiem skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania decyzji odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Decyzja negatywna, odmawiająca stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z uwagi na specyfikę regulowanego nią przedmiotu nie ma cechy wykonalności w rozumieniu art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.". Podkreślił, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków musi być bezpośrednio związane z wykonywaniem zaskarżonego aktu. Sąd pierwszej instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie związek taki nie występuje. Wskazał, że okoliczności, na które powołują się skarżący są w istocie związane z wykonaniem innej decyzji, która nie jest przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie, ani decyzją podjętą w granicach niniejszej sprawy, a mianowicie z wykonaniem ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia 8 października 2010 r., którą nakazano skarżącym rozbiórkę obiektu budowlanego.

Skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, bądź wstrzymanie jedynie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia 8 października 2010 r., jeżeli taka jest właściwość prawna dla tej sprawy, względnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. Skarżący nie zgodzili się z twierdzeniami wyartykułowanymi przez Sąd pierwszej instancji wskazując, że skarżona decyzja jest bezpośrednio powiązana z decyzją PINB z dnia 8 października 2010 r., która jest decyzją wyjściową, bazową dla całej sprawy. Na niej opiera się całe postępowanie sądowo-administracyjne dotyczące rzeczonego obiektu budowlanego.

W zażaleniu wskazano, że w niniejszej sprawie sporem objęta została decyzja WINB z dnia 19 maja 2023 r., którą utrzymano w mocy decyzję PINB z dnia 8 października 2010 r. nakazującą rozbiórkę altany na działce nr [...] znajdującej się na terenie ROD "[...]" w [...]. Tym samym skarżący uznali, że przedmiotem niniejszej sprawy jest ustalenie czy obowiązek skarżących ustalony w decyzji z 8 października 2010 r., którego przedmiotem jest rozbiórka altany na działce numer [...], winien podlegać wygaszeniu na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 528). Zgodnie z tym przepisem, w przypadku obiektów budowlanych wybudowanych na terenach rodzinnych ogrodów działkowych przed dniem wejścia w życie tej nowelizacji, które spełniają wymagania określone w art. 2 pkt 9a ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 40 w brzmieniu nadanym nowelizacją z dnia 20 marca 2015 r.), nie wszczyna się postępowania związanego z legalizacją lub rozbiórką obiektu, a postępowania wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy umarza się. W przypadku natomiast, gdy ostateczna decyzja o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, o którym mowa w ust. 1, wydana przed dniem wejścia w życie tej ustawy, nie została wykonana, właściwy organ nadzoru budowlanego, który wydał tę decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie.

Wskazano, iż w przepisie tym ustawodawca zastosował mechanizm derogacji pewnych grup decyzji administracyjnych, w tym przypadku decyzji o rozbiórce określonych obiektów budowlanych, które to decyzje zostały wydane przed wejściem w życie tej nowelizacji, ale do tego czasu nie zostały wykonane. Podlegają one usunięciu z systemu prawnego, gdyż stały się bezprzedmiotowe w związku z nowelizacją prawa budowlanego oraz prawa o rodzinnych ogródkach działkowych.

Podkreślono, iż w literaturze wskazuje się, iż decyzja administracyjna stwierdzająca wygaśnięcie innej ostatecznej decyzji dokonuje w istocie jej uchylenia w zakresie skutków materialnoprawnych i procesowych. Uznano, że regulacja zawarta w art. 4 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy prawo budowlane jest analogiczną do zawartej w art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa.

Podkreślono, że art. 162 § 1 K.p.a. statuuje materialno-procesową instytucję, służącą weryfikacji obowiązywania prawidłowych decyzji oraz tryb postępowania nadzwyczajnego, którego przedmiotem jest tak zwana sprawa administracyjna weryfikacyjna.

Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie innej decyzji dokonuje w płaszczyźnie materialnoprawnej retrospektywnego uchylenia skutków materialnych określonej decyzji. W kontekście art. 162 § 1 K.p.a. wskazano, iż zagadnienie bezprzedmiotowości decyzji wiąże się z istnieniem stosunku administracyjnoprawnego, a więc z istnieniem jego przedmiotu, podmiotów oraz obowiązków i uprawnień stron. Bezprzedmiotowość wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materiałnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej z powodu utraty bytu prawnego przez jego podmiot, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonywanie decyzji czy też zmiany w stanie prawnym, o ile powoduje on taki skutek.

W oparciu o powyższe wskazano, że sprawa tocząca się w przedmiocie skarżonej decyzji dotyczy wygaśnięcia obowiązku nałożonego inną decyzją i w istocie sprowadza się do jego prawnego zniweczenia. Tym samym skarżący uznali, iż przedmiotowe decyzje mieszczą się w granicach tego samego stosunku materialnoprawnego. Co za tym idzie, w ich ocenie niezasadne jest stwierdzenie Sądu, iż wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji z 8 października 2010 r. o rozbiórce nie mieści się w granicach niniejszej sprawy.

Abstrahując od powyższego wskazano, że altana, będąca przedmiotem postępowania, została już dostosowana do obowiązujących wymogów prawnych, a prawny przymus jej wyburzenia jest nie tylko niezasadny, ale zupełnie niepotrzebny oraz szkodliwy. Wnioskodawcy już ponieśli ogromne koszty finansowe. Wyburzenie obiektu naraża ich na kolejne. Ponadto wieloletni, chroniczny stres kosztuje ich rozstrój zdrowia. Wnioskodawcy są schorowanymi emerytami, którzy pragną jedynie mieć miejsce do wypoczynku. Podjęli wszelkie możliwe kroki, żeby spełnić wymogi prawne, zatem udzielenie im pozwolenia na zachowanie rzeczonego obiektu budowlanego leży również w granicach zachowania zasad pożycia społecznego.

Wnioskodawcy od początku nie byli świadomi, że podjęte przez nich kroki były niezgodne z obowiązującym stanem prawnym. Budowę altany konsultowali z zarządem ogródków działkowych, na których obiekt ten postawili i niestety nie zostali właściwie pokierowani. Przyczyną obecnej sytuacji jest ich niewiedza, nie zła wola. Nie mniej jednak nie można zaprzeczyć, iż natychmiast podjęli trud by dostosować budynek do wymogów prawnych, więc można przyjąć założenie, że chcą współpracować z organami państwowymi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Wskazany przepis umożliwia sądowi wstrzymanie nie tylko aktu będącego przedmiotem skargi, lecz również innych aktów podjętych w sprawie.

Przed dalszymi rozważaniami konieczne jest doprecyzowanie, że złożony w niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył zaskarżonej decyzji, a zatem decyzji wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym w przedmiocie wygaśnięcia decyzji. Dopiero w zażaleniu skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania także decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, a więc decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia 8 października 2010 r., nakazującej rozbiórkę altany na działce nr [...] znajdującej się na terenie ROD "[...]" w [...].

Zażądanie w zażaleniu wstrzymania decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym nie oznacza jednak przekroczenia granic sprawy. To, że Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie oznacza, że rozstrzygnięcie co do wstrzymania wykonania decyzji, czy też aktów wydanych w postępowaniu zwykłym pozostawało poza granicami sprawy. Wynika to z art. 61 § 3 P.p.s.a. zdanie trzecie, zgodnie z którym, dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postepowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Ta dyspozycja art. 61 § 3 P.p.s.a. jest istotna w analizie okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy. Treść uzasadnienia pierwotnie złożonego wniosku wskazuje na to, że skarżący wiązali wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji odmawiającej wygaśnięcia decyzji nakazującej rozbiórkę altany z niewykonywaniem samej decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki. W rezultacie uprawnione jest przyjęcie, że odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, niezależnie od uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia, Sąd pierwszej instancji jednocześnie uznał, że nie ma podstaw do zastosowania instytucji ochrony tymczasowej w odniesieniu do decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym.

Odnosząc się merytorycznie do tak szeroko rozumianego wniosku skarżących należy najpierw rozważyć zagadnienie możliwości wstrzymania wykonania decyzji odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżona decyzja o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w niektórych sytuacjach może być traktowana jako akt podlegający wykonaniu. Jak już wynika z poprzedzających uwag, może wymagać wstrzymania chociażby z uwagi na potrzebę odroczenia wykonalności innych aktów znajdujących się w granicach danej sprawy. O możliwości przyznania ochrony tymczasowej nie decyduje rodzaj aktu będącego przedmiotem skargi, ale to, czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w granicach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania tego aktu, nastąpi ochrona strony, przed skutkami, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może więc polegać na wstrzymaniu skutków prawnych, nawet tych pośrednich, które ta decyzja wywołuje. Wstrzymanie wykonalności takiej decyzji przekładać się bowiem może na powstrzymanie działań w sprawie związanej, mogącej doprowadzić do nieodwracalnych dla strony konsekwencji (por. postanowienia NSA: z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OZ 669/12, z dnia 18 marca 2016 r., sygn. akt II OZ 284/16).

Należy wskazać, że granicę orzekania przez sąd administracyjny stanowi stosunek administracyjnoprawny wyznaczający przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego i ramy tego postępowania, a więc sprawa administracyjna w znaczeniu materialnym (por. Jan Paweł Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis 2011, pkt 4 i 5 do art. 134). Przedmiotem orzekania sądu administracyjnego jest sprawa, której granice wyznacza tożsamość elementów podmiotowych – podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków oraz tożsamość przedmiotowa, a więc tożsamość praw i obowiązków opartych na danej podstawie prawnej i faktycznej (por. uchwała NSA z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt FPS 12/99, ONSA 2001/1/7; Tadeusz Woś, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2016, s. 568). Tak szerokie materialnoprawne rozumienie pojęcia "sprawy" w zakresie wskazanym w art. 61 § 3 P.p.s.a. powoduje, że wstrzymaniu może podlegać nie tylko zaskarżony akt, ale również akty wydane przez organ I instancji oraz akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli (por. postanowienia NSA: z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2793/13, z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2809/13, z dnia 26 lutego 2020, sygn. akt II OZ 164/20). Takie rozumienie sprawy administracyjnej, umożliwia, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym.

W niniejszej sprawie, w odniesieniu do decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, tj. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia 8 października 2010 r., którą nakazano skarżącym wykonanie rozbiórki altany na działce nr [...] w [...] na terenie Polskiego Związku Działkowców Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" oraz zaskarżonej decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2023 r., nr WOA.7721.99.2023.MO, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia 31 marca 2023 r., nr PINB/WOA/7355/2/100/100/2008, na mocy której odmówiono stwierdzenia wygaśnięcia decyzji własnej z dnia 8 października 2010 r., można mówić o tożsamości podstawy prawnej i przedmiotu rozstrzygnięcia, jak również o tożsamości podmiotowej.

Mając powyższe na uwadze oraz fakt, że zaskarżona decyzja dotyczy odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ostatecznej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia 8 października 2010 r., którą nakazano skarżącym wykonanie rozbiórki altany na działce nr [...] w [...] na terenie Polskiego Związku Działkowców Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]", uznać należy, że skutkiem prawnym niewstrzymania zaskarżonej decyzji będzie obowiązywanie decyzji ostatecznej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia 8 października 2010 r.

Pogląd przedstawiony w uzasadnieniu postanowienia Sądu pierwszej instancji nie w pełni odnosi się zatem do sytuacji faktyczno-prawnej niniejszej sprawy.

Nie oznacza to jednak, że spełnione są w niniejszej sprawie przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a.

Najpierw trzeba zgodzić się z poglądem, według którego, rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Nawet zagrożenie, że skutki wykonania będą trudne do odwrócenia, nie oznacza jednak obligatoryjnego wstrzymania wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego. Jak stanowi art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności. Wstrzymanie wykonania ma zatem charakter rozstrzygnięcia uznaniowego. Jest oczywiste, że uznaniowość nie oznacza dowolności.

Ocena, czy w konkretnej sprawie, nawet przy wystąpieniu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, należy wstrzymać wykonanie decyzji, nie może być oderwana od celu instytucji ochrony tymczasowej. Jednym z tych celów jest sytuacja, w której przed jakąkolwiek oceną sądową, dokonywaną w ramach sądowej kontroli administracji publicznej, mogłoby dojść do zbyt pośpiesznego, pochopnego, a jednocześnie nieodwracalnego pozbawienia obywatela istotnych praw. Pamiętać trzeba, że w trakcie egzekucji obowiązków wynikających z ostatecznych decyzji nie można podważać zasadności tytułów wykonawczych.

Kontrola sądowa nie może sprowadzać się do rozstrzygnięcia, które w znacznym stopniu nie będzie już miało dla strony znaczenia. Pewnym zabezpieczeniem przed tego rodzaju skutkami jest instytucja wstrzymania wykonania decyzji, która pozwala, nie kwestionując merytorycznej prawidłowości zaskarżonej decyzji, odroczyć wykonanie decyzji do czasu zakończenia kontroli sądowej.

Z drugiej jednak strony, wstrzymanie wykonania decyzji w trakcie kontroli sądowej nie może być traktowane jako instrument nieuzasadnionego odraczania w czasie wykonania obowiązku, którego nałożenie było już przedmiotem kilkukrotnej weryfikacji nadzwyczajnej oraz kontroli sądowej. Pamiętać także trzeba, że niejednokrotnie, podobnie jak w niniejszej sprawie, wykonanie ostatecznie orzeczonego obowiązku oznacza ochronę praw innych osób (podmiotów) dotkniętych skutkami nielegalnych działań w ramach procesu inwestycyjnego. Nadto, trudno mówić o wykonaniu zbyt pośpiesznym, czy pochopnym, gdy od daty wydania decyzji PINB nakładającej obowiązek rozbiórki upłynęło ponad trzynaście lat.

W tym okresie najpierw Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 29 sierpnia 2011 r., nr WOA.7721.112.2011 PZ, utrzymał w mocy decyzję z dnia 8 października 2010 r., znak PINB/WOA/7355/2/100/100 /2008, PINB-7355/2/100/08, którą Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.) nakazał E. i L. G. rozbiórkę altany na działce nr [...] w [...], położonej na terenie Polskiego Związku Działkowców Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 7 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1020/11, oddalił skargę L. G. i E. G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 sierpnia 2011r. nr WOA.7721.112.2011 PZ, w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Z kolei, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 3018/12, oddalił skargę kasacyjną L. G. i E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1020/11, w sprawie ze skargi L. G. i E. G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 sierpnia 2011 r. nr WOA.7721.112.2011 PZ, w przedmiocie nakazu rozbiórki.

W związku z kwestionowaniem przez skarżących przyjętej przez organy powierzchni zabudowy spornej altany przypomnieć także należy, że prawomocną wypowiedź w tej mierze zawarto także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 499/16, oddalającym skargę L. G. i E. G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 kwietnia 2016 r., nr WOA.7721.271.2015.PJ, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego.

Wyrokiem z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1733/19, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną L. G. i E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 499/16, w sprawie ze skargi L. G. i E. G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 kwietnia 2016 r., nr WOA.7721.271.2015.PJ, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego.

Konieczne jest spostrzeżenie, że w trakcie postępowania kasacyjnego w sprawie II OSK 1733/19 Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1733/19, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia 8 października 2010 r. PINB/WOA/7355/2/100/100/2008.

Wyrokiem z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Po 921/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę L. G. i E. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 lipca 2017 roku Nr WOA.7722.100.2017.PJ w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 3059/18, oddalił skargę kasacyjną L. G. i E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Po 921/17, w sprawie ze skargi L. G. i E. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 10 lipca 2017 r., nr WOA.7722.100.2017.PJ w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Odnotować także należy, że wyrokiem z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Po 955/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę L. G. i E. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 sierpnia 2017 r. nr WOA.7722.132.2017.PJ, w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Wyrokiem z dnia 18 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3419/18, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną L. G. i E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Po 955/17, w sprawie ze skargi L. G. i E. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 10 sierpnia 2017 r., nr WOA.7722.132.2017.PJ, w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.

Ponadto, wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 579/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę L. G. i E. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2023 r., nr WOA.7722.117.2023.MO utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego, z dnia 27 czerwca 2023 r., nr PINB/WOA/7355/2/100/100/2008, odmawiające wydania zaświadczenia potwierdzającego zgodność altany działkowej wybudowanej na działce nr ewidencyjny [...] zlokalizowanej w [...] na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" z wymaganiami określonymi w art. 2 pkt 9a ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073).

W trakcie tego postępowania, postanowieniem z dnia 13 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2023 r. utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 czerwca 2023 r. o odmowie wydania zaświadczenia o zgodności altany działkowej z wymaganiami określonymi w art. 2 pkt 9a ustawy z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt II OZ 80/24, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie L. G. i E. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 października 2023 r., sygn. akt II SA/Po 579/23.

W przeciwieństwie do sytuacji sprzed kilku lat, gdy skarżący uzyskali ochronę tymczasową w postępowaniu sądowym kontrolującym postępowanie nadzwyczajne, w chwili obecnej, w kolejnym już postępowaniu sądowym związanym z nakazem rozbiórki altany, nie ma podstaw do kontynuowania procedury ochronnej, której trwanie z natury ograniczone jest do chwili zakończenia kontroli sądowej.

Nawiązując do przedstawionego powyżej stanowiska w zakresie dopuszczalności wstrzymania wykonania decyzji wydanej w granicach sprawy, należy jednak podkreślić, że rozważając zastosowanie art. 61 § 3 P.p.s.a. w tego rodzaju sytuacjach, nie można także abstrahować od stanowiska ustawodawcy wyrażonego na tle art. 152 K.p.a. oraz art. 159 § 1 K.p.a. Co prawda są to przepisy odnoszące się do postępowania administracyjnego, ale w ramach wykładni systemowej należy je uwzględniać w ramach oceny uznania przewidzianego w art. 61 § 3 P.p.s.a.

W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego (art. 152 § 1 K.p.a. właściwy organ wstrzyma wykonanie decyzji, gdy zachodzi prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania (art. 152 § 1 K.p.a.). W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 159 § 1 K.p.a.), właściwy organ wstrzyma wykonanie decyzji, gdy zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.

Przepisy art. 152 i art. 159 K.p.a. nie odnoszą się do trybu stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Potwierdzają jednak, że w sprawach w których przedmiotem kontroli jest decyzja wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, wstrzymanie wykonania decyzji będącej przedmiotem weryfikacji nadzwyczajnej, może być zastosowane tylko w szczególnych okolicznościach.

Przywołane powyżej okoliczności materialne i procesowe na takie szczególne uwarunkowania nie wskazują. Wręcz przeciwnie, zastosowanie ochrony tymczasowej w okolicznościach niniejszej sprawy stanowiłoby wypaczenie sensu i celu tej instytucji prawnej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.