Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 486/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1, ust. 8 pkt 1 lit. a, pkt. 2,  art. 6 ust. 2, art. 45 ust. 12, art. 43, art. 54 ust. 1,  art. 70 ust. 1art. 77 ust. 2 pkt 1,
journal: Dz.U. 2022 poz 1079
law: Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi F. E. - K. w I. na informację Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 15 października 2024 r. nr RR-VIII.432.1.54.2024 w przedmiocie nieuwzględnienia protestu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Fundacja E. - K. w I. (dalej: wnioskodawca, skarżąca, fundacja), pismem z 31 lipca 2024 r. nr [...] została poinformowana przez Zarząd Województwa Świętokrzyskiego (Instytucja Zarządzająca, IZ, zarząd), że wniosek o dofinansowanie projektu nr [...] pt. "Pogodna Jesień Życia na P. " złożony w ramach Działania 09.04 Zwiększenie dostępności usług społecznych i zdrowotnych, z programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Ś. 2021 – 2027 na etapie oceny formalnej został oceniony negatywnie. Szczegółowe uzasadnienia oceny formalnej każdego z ekspertów oceniających projekt znalazły się w kartach oceny formalnej, załączonych do tego pisma.

Celem projektu miało być zwiększenie równego i szybkiego dostępu do dobrej jakości, trwałych i przystępnych cenowo usług społecznych na rzecz 60 osób potrzebujących wsparcia opiekuńczego, asystenckiego i zdrowotnego (w tym 39 kobiet i 18 osób niepełnosprawnych) oraz wsparcie 20 opiekunów faktycznych (18 kobiet i 2 osób z niepelnosprawnościami) w społeczności lokalnej miast i gmin: B. – Z., S. , S. – Z., N. K., W. w powiecie buskim, K. W., O. , B. , S., C. w powiecie k. , Z. w powiecie p. .

W projekcie założono 8 zadań merytorycznych: wsparcie merytoryczne pracy opiekunek/asystentów oraz uczestników projektu, usługi zwiększające mobilność, autonomię i bezpieczeństwo osób potrzebujących wsparcia, świadczenie usług opiekuńczych, usług asystenckich, usług zdrowotnych, specjalistycznych usług opiekuńczych wsparcie doradcze dla opiekunów faktycznych, wsparcie szkoleniowe dla osób świadczących usługi zdrowotne lub opiekuńcze i osób objętych wsparciem w projekcie.

Wnioskodawca wskazał zdiagnozowane bariery równościowe:

1/ mężczyźni w mniejszym stopniu angażują się w obowiązki rodzinne, w tym opiekę nad członkami rodziny, przez co kobiety zmuszone są do zawieszenia aktywności zawodowej;

2/ zróżnicowanie poziomu otrzymywanych świadczeń emerytalno – rentowych;

3/ dominacja ilościowa kobiet w najstarszych grupach wiekowych.

Oceniający przyjęli, że wnioskodawca nie dokonał prawidłowej analizy problemu, na który odpowiada projekt pod kątem płci w obszarze tematycznym interwencji. W treści wniosku brak informacji, na jakiej podstawie wnioskodawca obrał przyjęty podział na płeć, tj. 71,25% K i 28,75% M. Zaznaczyli, że w treści wniosku brak jest zapisów potwierdzających, że przed zaplanowaniem wsparcia wnioskodawca przeprowadził indywidualną diagnozę potencjalnych beneficjentów z terenu powiatu buskiego, kazimierskiego oraz pińczowskiego. Wnioskodawca nie dokonał analizy sytuacji kobiet i mężczyzn w kontekście wsparcia planowanego w projekcie na obszarze wsparcia. Z opisu projektu oraz grupy docelowej jednoznacznie wynika, że działania zaplanowano w oparciu o dane pochodzące z różnych opracowań, a nie na podstawie indywidualnej diagnozy osób z terenu trzech powiatów. W projekcie powinny zostać przedstawione informacje, ile osób zostało objętych diagnozą (w podziale na poszczególne gminy i miast), ze wskazaniem ile kobiet i ilu mężczyzn objęto badaniami, odrębnie dla dwóch grup docelowych (osoby potrzebujące wsparcia i opiekunowie faktyczni). Wnioskodawca posłużył się informacjami dotyczącymi wyłącznie osób starszych, pomimo że w projekcie nie zawęża w ten sposób grupy docelowej. Wskazuje, że główną determinantą podziału na płeć wśród osób potrzebujących wsparcia w codziennym funkcjonowaniu jest wiek, jednak w opisie grupy docelowej i rekrutacji nielogicznie nie zakłada żadnych ograniczeń rekrutacji ze względu na wiek i płeć i wskazuje, że "płeć, wiek, status na rynku pracy, czy wykształcenie nie są istotne z punktu kwalifikowalności" uczestnika. Dodatkowo nie przedstawia informacji, skąd wynika obrany podział na płeć w kontekście opiekunów faktycznych. Nie przedstawił oczekiwań, jak również barier, na które napotykają uczestnicy projektu w podziale na płeć na obszarze wsparcia. Zatem wnioskodawca opiera się na ogólnych i ogólnopolskich źródłach danych i przekłada to na grupę docelową z obszaru wsparcia, co jest nieprawidłowe w kontekście oceny standardu minimum. Oceniający wskazali także, że przy diagnozowaniu barier należy wziąć pod uwagę, w jakim położeniu znajdują się kobiety i mężczyźni wchodzący w skład grupy docelowej projektu.

Ponadto planowane we wniosku działania powinny wynikać z wcześniej przedstawionych danych i analiz, identyfikujących bariery wpływające na sytuację każdej z płci. W przedmiotowym wniosku wnioskodawca błędnie przeprowadził diagnozę pod kątem istnienia lub braku barier równościowych zakładanej grupy docelowej w obszarze tematycznym interwencji i nie można określić, czy któraś z płci znajduje się w gorszym położeniu w danym obszarze tematycznym i/lub zasięgu projektu, a tym samym stwierdzić jednoznacznie, że zaplanowane działania niwelują te bariery. Kryteria nr [...] są alternatywne, a wniosek o dofinansowanie ze względu na brak odniesienia się do zidentyfikowania braku barier równościowych nie spełnia tego kryterium.

Definiowanie wskaźników i planowanych do osiągnięcia rezultatów powinno być powiązane z całością założeń projektu: rodzajem grupy docelowej, której zostanie udzielone wsparcie (w tym kobietom i mężczyznom), stwierdzonymi problemami i barierami, z jakimi grupa ta ma do czynienia i rodzajem planowanego wsparcia, a w przedmiotowym projekcie brak jest możliwości stwierdzenia, czy wnioskodawca prawidłowo dokonał podziału na płeć zgodnie z zidentyfikowanymi barierami równościowymi lub ich brakiem. Sam podział wskaźników na płeć, który nie wynika z przeprowadzonej diagnozy pod kątem płci jest czynnością wyłącznie techniczną. Zgodnie z Załącznikiem Nr [...] Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+ całość wniosku powinna zostać skonstruowana w sposób logiczny, w tym również opis grupy docelowej i podział uczestników wsparcia na płeć, który powinien być spójny z wartościami wykazanymi we wskaźnikach. W tym przypadku nie wiadomo, jakie przesłanki zdecydowały o takim, a nie innym podziel grupy docelowej na płeć w kontekście standardu minimum.

Na powyższą informację fundacja złożyła do Instytucji Zarządzającej protest, w którym zarzuciła, że Instrukcja do standardu minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w programach współfinansowanych z EFS+ zawarta w Załączniku nr [...] Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+ określa sposób pozyskania danych.

Ponadto wskazała, że przedmiotem oceny jest jakość informacji, potwierdzających istnienie (lub ich brak) barier równościowych płci. Stwierdziła, że wskazała w projekcie trzy bariery w punkcie zdiagnozowane bariery równościowe. Ww. Instrukcja wymaga wskazania, jakiego rodzaju działania zostaną zrealizowane w projekcie na rzecz osłabiania lub niwelowania zdiagnozowanych barier równościowych. Zaplanowane działania powinny bezpośrednio odpowiadać na te bariery. Nie można odnosić się do danych i analiz, identyfikujących bariery wpływające na sytuację każdej z płci, a jedynie do zidentyfikowanych barier równościowych. Na poparcie swojego stanowiska przytoczyła także fragment uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z 21 maja 2024 r. w sprawie III SA/Po 102/24. Wyjaśniła, że nie zakłada żadnych barier równościowych w zakresie rekrutacji do projektu i całkiem logicznie nie zakłada żadnych ograniczeń rekrutacji ze względu na wiek i płeć.

Zarzuciła także, że obaj oceniający nie dostrzegli i nie odnieśli się do zidentyfikowanych przez nią barier równościowych wykazanych w projekcie. Wnioskodawca wyjaśnił, że wykazał podjęte działania niwelujące lub eliminujące bariery równościowe. Powyższe narusza ocenę w zakresie kryterium nr [...] Wniosła o przywrócenie 2 punktów w ocenie kryterium nr [...] standardu minimum. Zwróciła uwagę, że 1 punkt powinna otrzymać nawet wtedy, gdy kwestie związane z zakresem danego kryterium w standardzie minimum zostały uwzględnione przynajmniej częściowo lub nie są w pełni trafnie dobrane. Wskazane informacje o zgodności podejmowanych działań z zidentyfikowanymi barierami, a także nieprawidłowa ocena 1 kryterium dotyczącego prawidłowości informacji o barierach równościowych, nie pozwalają na uznanie, że nie wskazano żadnych informacji, co uzasadniałoby przyznanie 0 pkt.

Zdaniem wnioskodawcy ocena w kryterium nr [...] jest również możliwa, w sytuacji gdy we wniosku o dofinansowanie projektu nie zdiagnozowano żadnych barier równościowych. Wskazała, że w zakresie kryterium nr [...] wymagane jest tu jedynie, aby wartości docelowe wskaźników odnoszących się do liczby osób zostały podane w podziale na płeć. I jest to jedyny warunek (wskaźniki odnoszące się do liczby osób zostały podane w podziale na płeć), aby przywrócić w ocenie 1 punkt.

Fundacja nie wniosła zastrzeżeń do oceny kryterium nr [...].

Końcowo wskazała, że problematyka równości płci w przedmiotowym typie projektów nie jest dominująca i nie powinna decydować o odrzuceniu projektu. Wskazana i rekomendowana jest ścieżka negocjacyjna doprecyzowania wymagań równościowych w toku negocjacji i wnioskowała o skorzystanie z niej.

Instytucja Zarządzająca w piśmie z 15 października 2024 r. nr [...] nie uwzględniła protestu.

W zakresie oceny kryterium nr [...] podniosła, że w przedmiotowym wniosku nie przedstawiono wiarygodnych informacji, które stanowiłyby podstawę określenia występowania barier równościowych lub ich braku. Zdaniem IZ zawarte we wniosku i w proteście informacje Projektodawcy, które stanowiły podstawę doboru ilościowego kobiet i mężczyzn, jako potencjalnych uczestników projektu, nie dowodzą, iż przyjęte założenia uwzględniały ewentualne występowanie barier równościowych (lub ich brak) w obszarze tematycznym interwencji. Zgodnie z Instrukcją do standardu minimum "do przedstawienia informacji, wskazujących na istnienie barier równościowych lub ich braku należy użyć danych jakościowych i/lub ilościowych w podziale na płeć w obszarze tematycznym interwencji i/lub zasięgu oddziaływania projektu". Zdaniem IZ Projektodawca tego wymogu nie wypełnił. Przedstawiona we wniosku informacja o przewadze ilościowej kobiet, wcale nie dowodzi, iż to kobiety są w gorszym położeniu ("4661 kobiet w wieku 75+, co stanowiło 65% tej grupy wiekowej").

W odniesieniu do argumentu dotyczącego zróżnicowania świadczeń emerytalnych/rentowych, IZ zauważyła, że nie może on być uznany za miarodajny w kontekście występowania barier równościowych wśród osób 75+ z terenu planowanego wsparcia. O ile można uznać, iż to mężczyźni otrzymują wyższe emerytury od kobiet, o tyle nie ma to bezpośredniego związku z ograniczeniem do usług opiekuńczych, asystenckich i zdrowotnych. Wnioskodawca przyjął jedynie hipotezę, nie potwierdzoną żadnymi badaniami, że barierą w uzyskiwaniu wsparcia opiekuńczego jest brak funduszy. IZ zauważyła, że wnioskodawca chętnie korzysta z danych demograficznych obrazujących znaczną przewagę kobiet w wieku 75+, zupełnie pomijając kwestię powodów wystąpienia tych dysproporcji. W ocenie IZ coraz większy ubytek płci męskiej wraz z wiekiem świadczy o tym, że to mężczyźni są bardziej narażeni na utratę zdrowia i życia, więc logicznym i zasadnym jest przyjęcie tezy, że to ta grupa bardziej potrzebuje wsparcia.

Z kolei w odniesieniu do kwestii opiekunów faktycznych wnioskodawca swoje uzasadnienie dobru grupy, w kontekście K/M, opiera na bardzo ogólnych informacjach, w zasadzie bez danych ilościowych, a w dodatku powołuje się na nieaktualne źródło. Zdaniem IZ, informacja, że tylko ok. 3 % gospodarstw domowych charakteryzuje się tym, że to na mężczyźnie spoczywa opieka nad dziećmi, odrabianie lekcji, czy opieka nad osobami z niepełnosprawnościami, jest w gruncie rzeczy nieprzydatna z punktu widzenia rozpatrywanego kryterium. Nie wiadomo jak przedstawiają się dane dotyczące pozostałej części gospodarstw, gdyż obowiązki są wykonywane również wspólnie przez kobietę i mężczyznę, tworzących wraz z pozostałymi członkami rodziny gospodarstwo domowe. Dodatkowo opieka nad dziećmi, czy pomoc w odrabianiu lekcji nie wpisuje się w charakter diagnozowanego problemu, dlatego należy uznać te kwestie za zupełnie zbędne.

Istotą rozpatrywanego kryterium jest odpowiedź na pytanie: czy któraś z grup, mężczyźni czy kobiety znajdują się w gorszym położeniu? Zdaniem IZ we wniosku nie przedstawiono rzetelnych zapisów, które stanowiłyby odpowiedź na powyższe pytanie.

Ponadto przedstawione we wniosku informacje, opierające się przede wszystkim na danych ogólnopolskich, nie mogą stanowić podstawy do pozytywnej oceny standardu minimum z uwagi na brak zobrazowania sytuacji kobiet i mężczyzn w obszarze tematycznym interwencji na terenie zaplanowanego wsparcia, tj. wybranych gmin powiatu buskiego, kazimierskiego oraz pińczowskiego. Wskazane dane są zbyt ogólne, a dodatkowo nie odnoszą się do kwestii występowania barier równościowych, wobec tego brak jest możliwości zweryfikowania poprawności przyjętych we wniosku wartości procentowych udziału kobiet i mężczyzn. Wnioskodawca nie udowodnił, że to kobiety znajdują się w gorszym położeniu i to ta grupa powinna dominować ilościowo w gronie uczestników projektu. Zdaniem IZ, członkowie KOP słusznie argumentowali, iż wobec faktycznego braku informacji nt. przyjętego podziału płci (ok. 71% K do 29% M), zasadne byłoby przeprowadzenie indywidualnej diagnozy, która dotyczyłaby kwestii nie tylko planowanego wsparcia, lecz również ewentualnego występowania barier równościowych.

Wnioskodawca w proteście pomija istotny zapis w Instrukcji i wskazuje wyrwany z kontekstu fragment, marginalizując znaczenie całego, szerokiego aspektu poruszanego tematu. IZ wyjaśniła, że w przypadku, gdyby posłużono się badaniami ogólnopolskimi, które jednoznacznie dotyczyłyby kwestii wynikających z wymogów niniejszego kryterium, nie byłoby konieczności przedstawiania wyników z własnych badań. Z całą pewnością przestawione we wniosku zapisy nie zawierają informacji, potwierdzających istnienie (albo brak istnienia) barier równościowych w obszarze tematycznym interwencji i/lub zasięgu ich oddziaływania projektu. Faktem jest, iż zawarte we wniosku informacje nie mogą stanowić podstawy do określenia kwestii występowania barier równościowych, z uwagi na ich ogólnopolski, a przez to niemiarodajny charakter. Dodatkowo powoływanie się na opracowanie POLSENIOR 2 jest, zdaniem IZ nieskuteczne, gdyż ze wskazanego zapisu we wniosku w ogóle nie wynika, że omawiane kwestie dotyczą barier równościowych, gdyż brak jest przede wszystkim jakiegokolwiek podziału prezentowanych danych na K/M, a należy nadmienić iż dane ilościowe w podziale na płeć stanowią istotę rozpatrywanego kryterium. Dodatkowo argument o uznaniu danych z publikacji POLSENIOR 2, jako reprezentatywnych dla osób w wieku 60+ w [...], zdaniem IZ, nie może być brany pod uwagę, gdyż został przedstawiony dopiero w proteście i nie był znany członkom zespołu oceniającego. Ponadto, jedynie ogólna konkluzja autorów tego naukowego opracowania, nie dowodzi w żaden sposób, że wnioskodawca spełnił wymogi kryterium. Wnioskodawca posłużył się fragmentarycznymi danymi z ww. opracowania, a dodatkowo niewpisującymi się w kwestie dotyczące barier równościowych. IZ ponadto zauważyła, że opracowanie nie dotyczy tylko i wyłącznie tematu usług opiekuńczych, a te przecież różnie kształtują się w poszczególnych częściach kraju. Inny dostęp do tego typu usług jest w miastach wojewódzkich, a inny w miejscowościach oddalonych od ośrodków miejskich. Dlatego, zdaniem IZ, po raz kolejny należy podkreślić wagę i znaczenie badań własnych na terenie planowanego wsparcia. Trudno sobie wyobrazić sytuację, w której działania projektowe mogłyby być realizowane, de facto z pominięciem diagnozy, skoro wcześniej wykazano brak rzetelności w jej sporządzeniu. Stąd, zdaniem IZ, oceniający słusznie uznali, iż z uwagi na brak możliwości określenia istnienia braku barier równościowych, na podstawie danych ogólnopolskich (w dużej mierze pozbawionych szczegółów w postaci podziału na K/M) właściwe i zasadne byłoby oparcie się na badaniach własnych. Liczba mieszkańców (ok. 90 tys. osób) wcale nie jest przeszkodą w przeprowadzeniu badań z uwagi na skalę. Skoro przeprowadzane były badania, odnoszące się do całej populacji seniorów zamieszkujących obszar [...], to tym bardziej możliwe było przeprowadzenie badań na terenie wielokrotnie mniejszym, tj. w 3 powiatach. IZ wskazała dodatkowo, iż inni wnioskodawcy, realizujący różne rodzaje wsparcia, dokonywali badań własnych, nie tylko na obszarze danego powiatu, czy kilku powiatów, lecz również na obszarze całego województwa świętokrzyskiego, w zależności od tego czy zasięg projektu obejmował jeden powiat, czy też większy obszar (np. kilka powiatów lub całe województwo).

Ponadto IZ zwróciła uwagę na kwestię dotyczącą opisu grupy docelowej. Zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku: "Wnioskodawca powinien opisać grupę docelową w sposób pozwalający osobie oceniającej wniosek jednoznacznie stwierdzić, czy projekt jest skierowany do grupy kwalifikującej się do otrzymania wsparcia, zgodnie z zapisami zawartymi w SZOP oraz przyjętymi kryteriami wyboru projektów. Opisując sytuację i potrzeby grupy docelowej należy odnieść się do aktualnych, wiarygodnych, weryfikowalnych źródeł danych (w tym przede wszystkim badań własnych przeprowadzonych z zachowaniem poprawności metodologicznej, a także danych urzędowych, raportów, udokumentowanych ankiet itd.). Badanie własne (diagnoza) jest podstawowym narzędziem opisującym potencjalną grupę docelową. Za aktualne źródła danych uznaje się dane, które dotyczą okresu nie dłuższego niż 12 miesięcy od daty złożenia wniosku o dofinansowanie."

Oceniający słusznie, w ocenie IZ, zakwestionowali np. dane ze źródeł pochodzących z 2018 r., jak również to, że wnioskodawca nie posłużył się badaniami własnymi (nie przeprowadził ich), szczególnie gdy dane ogólnopolskie w zdecydowanej mierze nie mają zastosowania przy diagnozowaniu problemów społeczności lokalnej wymienionych powiatów. IZ częściowo uznało zarzut Projektodawcy albowiem oceniający zbędnie poruszył kwestię wieku grupy docelowej, gdyż zagadnienia te należy rozpatrywać na dalszym etapie, tj. podczas oceny merytorycznej. [...] jednak, powyższe uchybienie nie stanowi podstawy negatywnej oceny kryterium, gdyż jak już wcześniej wskazano, wnioskodawca nie wykazał, czy we wniosku istnieją bariery równościowe płci (lub jest ich brak). Nadpisanie przez członka KOP w uzasadnieniu tejże informacji, która nie stanowiła głównego i jedynego zarzutu, nie wpływa w żaden sposób na całokształt oceny kryterium, które w opinii IZ zostało przedstawione przez oceniającego prawidłowo.

W zakresie oceny kryterium nr [...] IZ wskazała, że KOP słusznie uznała, iż "Wnioskodawca w przedmiotowym wniosku błędnie przeprowadził diagnozę pod kątem istnienia lub braku barier równościowych zakładanej grupy docelowej w obszarze tematycznym interwencji i nie można określić, czy któraś z płci znajduje się w gorszym położeniu w danym obszarze tematycznym i/lub zasięgu projektu, a tym samym stwierdzić jednoznacznie, że zaplanowane działania niwelują te bariery". Treść uzasadnienia stanowiska KOP dotycząca oceny standardu minimum opiera się na wymogach określonych w dokumentacji projektowej wskazanej przez ION, a jednym z nich jest obowiązek ustalenia czy we wniosku istnieją informacje wskazujące na istnienie (lub brak) barier równościowych, czyli czynników powodujących dyskryminację jednej z płci.

W zakresie oceny kryterium nr [...] Instytucja Zarządzająca wyjaśniła brak jest możliwości uznania za spełnione niniejsze kryterium w sytuacji, gdy Wnioskodawca twierdzi, że wniosek zawiera zdiagnozowane bariery równościowe. Pozytywne rozpatrzenie niniejszego kryterium możliwe jest wówczas, gdy we wniosku, na podstawie poprawnie przeprowadzonej diagnozy, wnioskodawca wykaże, że bariery równościowe nie występują, zaś wniosek zawiera działania zapewniające przestrzeganie zasady równości kobiet i mężczyzn, tak aby na żadnym etapie realizacji projektu nie wystąpiły te bariery.

W zakresie oceny kryterium nr [...] IZ argumentowała, iż wskazanie wartości docelowych wskaźników w podziale na płeć, musi wynikać bezpośrednio z rzetelnie przyjętych założeń w zakresie doboru grupy docelowej. Logicznym jest, iż wartości te nie mogą być ustalone przypadkowo, na podstawie dowolnie przyjętych lub błędnych założeń. Oceniający wykazali, iż diagnoza została przeprowadzona nieprawidłowo, stąd nie można potwierdzić, czy ustalone proporcje dotyczące ilości kobiet i mężczyzn, jako potencjalnych uczestników projektu, odpowiadają wymogom standardu minimum. Rzetelne ustalenie występowania barier równościowych (lub ich braku) stanowi podstawę kolejnych założeń, również dotyczących podziału wskaźników na K/M. Trudno uznać za właściwe, postępowanie polegające na uznaniu za spełnione kryterium nr [...], w sytuacji, gdy dane stanowiące podstawę ustalenia podziału na płeć nie zostały prawidłowo przedstawione, a zdaniem IZ, ma to miejsce w niniejszym przypadku. Wykładnia kryterium, zastosowana przez Projektodawcę oznaczałaby, że jakikolwiek podział na K/M wartości docelowych wskaźników (czyli nie pokrywający się z danymi z wniosku w części opisowej) stanowiłby podstawę pozytywnej oceny kryterium.

Na powyższe rozstrzygnięcie zarządu fundacja złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Zarzuciła naruszenie art. 43 w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1079; z późn. zm.) poprzez niewybranie do dofinansowania projektu skarżącej jako ocenionego negatywnie (nieuzyskania minimum punktów w ocenie kryterium horyzontalnego nr [...] Standard minimum Czy projekt jest zgodny z zasadą równości kobiet i mężczyzn?), co wynikało z dokonania oceny projektu w sposób wadliwy, nieprzejrzysty i nierzetelny, wyrażający się m. in. w niedostatecznie uzasadnionym tudzież nieuprawnionym, bezpodstawnym oraz sprzecznym z postanowieniami Regulaminu konkursu i innymi odnośnymi przepisami prawa stanowiskami organów dokonujących oceny projektu, nieodnoszącymi się do istoty sprawy.

Fundacja wniosła o stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Instytucję Zarządzającą.

W uzasadnieniu skarżąca szczegółowo przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania. Podtrzymała swoje stanowisko o aktualności i zasadności przytoczonych opracowań i danych ogólnopolskich dla oceny sytuacji kobiet i mężczyzn na obszarze projektu. Podkreśliła, że racjonalność oparcia diagnozy równości płci na podstawie tych badań, a także wskazana w Instrukcji możliwość skorzystania z informacji, które są jak najbardziej zbliżone do obszaru tematyki interwencji i zasięgu oddziaływania projektu, uzasadniają odstąpienie od badań na obszarze projektu. Oceniający, żądając przeprowadzenia indywidualnej diagnozy potencjalnych beneficjentów z terenu powiatu buskiego, kazimierskiego oraz pińczowskiego, nie wzięli pod uwagę nieokreślonej i bardzo szerokiej grupy mieszkańców ww. powiatów, których musielibyśmy objąć takim badaniem. Potencjalnymi uczestnikami projektu są praktycznie wszyscy mieszkańcy tego obszaru (blisko 90 tys. osób), kiedy tylko same osoby w wieku 75+, to blisko 9 tys. osób. Argumentowała, że powyższe zagadnienie było przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w wyroku z 5 czerwca 2024 r w sprawie III SA/Po 102/24.

Wyjaśniła, że wykazała liczebność w podziale na płeć oraz przesłanki przyjętej struktury płci każdej z tych odrębnych grup: osób potrzebujących opieki i osób sprawujących taką opiekę. Podane informacje, w szczególności o strukturze wiekowej osób w najstarszych grupach wiekowych precyzyjnie ustalonej dla obszaru projektu na podstawie aktualnych danych statystycznych "Na obszarze projektu mieszkało w 2022 r. 4661 kobiet w wieku 75+, co stanowiło 65 % tej grupy wiekowej. W projekcie uwzględniono ww. strukturę płci, przyjmując analogicznie, 39 kobiet i 21 mężczyzn, jako osoby objęte wsparciem opiekuńczym/asystenckim/ zdrowotnym", stanowi najlepszy dowód iż został tu uwzględniony wymóg ustalenia, która grupa wymaga większego wsparcia. Nie musi to być uzasadnione "gorszym położeniem danej płci" dla spełnienia standardu minimum równości płci, wystarczy tu zachowanie racjonalnej (proporcjonalnej) rekrutacji do projektu.

Tak znacząca dominacja kobiet, stanowi, niezależnie od jej przyczyn i skutków (co próbuje udowodnić IZ) obiektywną przesłankę przyjętej struktury płci osób objętych wsparciem. Potrzeby opiekuńcze są w zasadzie takie same dla kobiet i mężczyzn i doszukiwanie się ich zróżnicowania w toku indywidualnych analiz, jest nieistotne.

Zarzuciła, że IZ przytacza zapisy z Instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie, ale dotyczą one opisu sytuacji i potrzeb grupy docelowej, a nie ściśle informacji dla spełnienia standardu minimum. Tu właściwym jest Załącznik nr [...] Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+ wraz z Instrukcją do tego standardu. Skarżąca uważa, że w przedmiotowym zakresie pierwszeństwo ma Załącznik nr [...] Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn, przed uregulowaniami Załącznika Nr V Instrukcja wypełniania wniosku o dofinansowanie, odnoszącymi się do grupy docelowej.

Ponadto odrzucenie przez IZ zarzutu skarżącej, iż oceniający nie odnieśli się do zidentyfikowanych, jego zdaniem 3 barier równościowych, jest nieuprawnione na podstawie rzekomego nieprzedstawienia wniosków z diagnozy wskazujących na istnienie barier. IZ pomija oczywisty fakt wskazania we wniosku 3 barier równościowych, co sama IZ potwierdza, przytaczając je. Zarówno oceniający, jak i IZ nie udowodniły, że projekt będzie prowadzić do dyskryminacji ze względu na płeć, co mogłoby być podstawą do potrącenia punktów za to kryterium.

Wskazała, że nieuprawnione jest stanowisko IZ, że pozytywne rozpatrzenie niniejszego kryterium możliwe jest tylko wówczas, gdy we wniosku na podstawie poprawnie przeprowadzonej diagnozy, wnioskodawca wykaże, iż bariery równościowe nie występują. Wymóg alternatywności kryterium 2 i 3 oznacza tylko, że nie można otrzymać więcej niż 0 punktów w obu kryteriach.

Skarżąca zgadza się z IZ, że wskazanie wartości docelowych wskaźników w podziale na płeć musi wynikać bezpośrednio z rzetelnie przyjętych założeń w zakresie doboru grupy docelowej. I takie rzetelnie udokumentowane założenia w zakresie doboru i struktury płci grupy docelowej przedstawiono we wniosku. [...] uważa, że w przedmiotowym zakresie ocena może być dokonana jedynie w zakresie określonym w Załączniku nr [...] Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn. Dla spełnienia 4 obszaru Standardu minimum niezbędne jest natomiast jedynie spełnienie wymogu określonego w ww. Instrukcji do standardu, tj. aby wartości docelowe wskaźników odnoszących się do liczby osób zostały podane w podziale na płeć. Końcowo zażądała skierowania wniosku do ponownej oceny, w tym w razie gdy projekt nie uzyska 3 punktów, o skierowanie go do negocjacji.

W odpowiedzi na skargę zarząd podtrzymał stanowisko zawarte

w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Taką ustawą szczególną jest ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 – 2027 (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1079, z późn. zm.; dalej: "ustawa wdrożeniowa"). Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 ust. 3, art. 70 ust. 1 lub art. 77 ust. 2 pkt 1 wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a.

Z kolei przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Do kryterium legalności nawiązał także ustawodawca w art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej, przewidując uwzględnienie skargi w przypadku stwierdzenia, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji.

Dokonując kontroli sądowej zaskarżonego rozstrzygnięcia w tak zakreślonych granicach, sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, podstawę systemu realizacji programu mogą stanowić w szczególności przepisy prawa, wytyczne, szczegółowy opis priorytetów programu, opis systemu zarządzania i kontroli oraz instrukcje wykonawcze zawierające procedury działania właściwych instytucji. Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w oparciu m.in. o przepisy powołanej ustawy oraz akty składające się na system realizacji programu operacyjnego, w tym Regulamin Wyboru Projektów nr naboru [...]

Z art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wynika, że właściwa instytucja przeprowadza postępowanie w zakresie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny. Właściwa instytucja zapewnia równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz równe traktowanie wnioskodawców – art. 45 ust. 2. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów, pozostając w ścisłej korelacji z zasadą rzetelności, która związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru, co odnosi się również do należytego umotywowania dokonanej oceny projektu, przyznanej mu liczby punktów. Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów. Równy dostęp do informacji, będący emanacją traktatowej zasady równości w dostępie do pomocy, nakłada na właściwą instytucję obowiązek publikowania informacji niezbędnych do realizacji równego dostępu do pomocy w zakresie ubiegania się o dofinansowanie projektów. Reguły i kryteria wyboru projektów powinny być jasne, jednoznaczne, określając w sposób przejrzysty i precyzyjny konsekwencje prawne określonego działania lub zaniechania uczestników konkursu.

Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się w tym przypadku do zbadania, czy dokonana ocena projektu nie narusza powyższych reguł. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej wniosku (projektu). Kontrola powinna zmierzać w szczególności do oceny, czy argumentacja oceniającego oraz zarządu w zaskarżonym rozstrzygnięciu protestu nie jest dowolna, to znaczy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca (kompletna), odpowiada generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, nie budzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru - dokonanej oceny, przyznanej punktacji.

Nadto sąd administracyjny rozpoznając skargę na wydane rozstrzygnięcie, posiada jedynie kompetencję do badania, pod kątem legalności, tylko tego rozstrzygnięcia. Nie może odnosić się do generalnych założeń całego postępowania konkursowego, zasad jego przeprowadzania, a także sposobu sformułowania kryteriów oceny przedłożonych przez strony projektów. Ponadto sąd administracyjny nie ma kompetencji, aby ocenić i podważyć wiedzę eksperta dokonującego oceny w sprawie. Tylko naruszenie prawa procesowego lub materialnego, które mogły mieć wpływ na wynik oceny, może skutkować uchyleniem określonego aktu.

Wskazać także należy, że przy dokonywaniu kontroli działania organu dokonującego oceny projektu sąd nie dokonuje ponownej oceny projektu, np. poprzez odmienną ocenę założeń tego projektu i przyznanie określonej liczby punktów ocenianemu projektowi, lecz uprawniony jest do kontroli dokonanej i sporządzonej oceny w kontekście przestrzegania kryteriów tej oceny. Sąd, jak wyżej wskazano, jedynie kontroluje ocenę dokonywaną przez organ w kontekście przestrzegania reguł równości, przejrzystości, bezstronności czy rzetelności w ramach postępowania konkursowego. W szczególności kontroli sądu podlega uzasadnienie rozstrzygnięcia protestu, które winno wskazywać na przyczyny nieuwzględnienia stanowiska strony. Dlatego też w orzecznictwie akcentowany jest pogląd zgodnie z którym zarzut naruszenia art. 45 ustawy wdrożeniowej uznać należy za uzasadniony w przypadku nieprecyzyjnego i niejednoznacznego ustalenia kryteriów wyboru, dowolności przy dokonywaniu oceny, tak w kontekście ustalonych kryteriów wyboru, jak i okoliczności przedstawionych przez wnioskodawcę oraz braku dokonania wyczerpującej oceny i przedstawienia jej uzasadnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z 14 lutego 2018 r., III SA/ Łd 1072/17; dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Mając powyższe uwagi na względzie oraz dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia zarządu o nieuwzględnieniu protestu skarżącej, sąd uznał, że ocena projektu w zakresie spornego formalnego kryterium horyzontalnego projektu – Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+ dokonana w zakresie zakwestionowanych w proteście kryteriów 1-4, została przeprowadzona w sposób zgodny z prawem, z uwzględnieniem reguł, o których mowa w art. 45 ustawy wdrożeniowej, tj. w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewniający równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz równe traktowanie wnioskodawców.

Zgodnie z dokumentem Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+ stanowiącym Załącznik nr [...] do dokumentu Instrukcja wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Ś. 2021 – [...] Europejski Fundusz Społeczny Plus (stanowiącym Załącznik nr V) do ww. Regulaminu Wyboru Projektów w poszczególnych częściach wniosku o dofinansowanie istnieje obowiązek wskazania informacji niezbędnych do oceny, czy spełniony został standard minimum zasady równości kobiet i mężczyzn. Standard składa się z 5 podstawowych kryteriów oceny, dotyczących charakterystyki projektu.

W dokumentacji konkursowej przyjęto, że standard minimum jest spełniony w przypadku uzyskania co najmniej 3 punktów za następujące kryteria oceny: 1/ We wniosku o dofinansowanie projektu zawarte zostały informacje, które potwierdzają istnienie (albo brak istniejących) barier równościowych w obszarze tematycznym interwencji i/lub zasięgu oddziaływania projektu; 2/ Wniosek o dofinansowanie projektu zawiera działania odpowiadające na zidentyfikowane bariery równościowe w obszarze tematycznym interwencji i/lub zasięgu oddziaływania projektu; 3/ W przypadku stwierdzenia braku barier równościowych, wniosek o dofinansowanie projektu zawiera działania zapewniające przestrzeganie zasady równości kobiet i mężczyzn tak, aby na żadnym etapie realizacji projektu nie wystąpiły bariery równościowe; 4/ Wskaźniki realizacji projektu zostały podane w podziale na płeć; 5/ We wniosku o dofinansowanie projektu wskazano, jakie działania zostaną podjęte w celu zapewnienia równościowego zarządzania projektem. Oceniający przyznali 1 pkt za spełnienie 5 kryterium oceny standardu.

Każde kryterium oceny w standardzie minimum jest oceniane niezależnie od innych kryteriów oceny. Nie zwalnia to jednak od wymogu zachowania logiki konstruowania wniosku o dofinansowanie projektu. Brak zachowania tej logiki pomiędzy poszczególnymi elementami wniosku może skutkować w przypadku projektów konkurencyjnych skierowaniem do negocjacji lub obniżeniem punktacji.

Maksymalna liczba punktów do uzyskania wynosi 5, ponieważ kryterium nr [...] są alternatywne. Przy czym z zgodnie z dokumentem Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+ alternatywność tę należy rozumieć w sposób następujący: w przypadku stwierdzenia występowania barier równościowych oceniający bierze pod uwagę kryterium nr [...] w dalszej ocenie wniosku o dofinansowanie projektu (wybierając jednocześnie w kryterium nr [...] wartość "0", zaś w przypadku braku występowania ww. barier – bierze pod uwagę kryterium nr [...] (analogicznie wybierając jednocześnie w kryterium nr [...] wartość "0").

Z powyższego dokumentu wynika także, że zasada równości szans kobiet i mężczyzn nie polega na automatycznym objęciu wsparciem 50% kobiet i 50% mężczyzn w projekcie, ale na odwzorowaniu istniejących proporcji płci w danym obszarze lub zwiększaniu we wsparciu udziału grupy niedoreprezentowanej. Ocena prowadzona jest na podstawie zapisów wniosku o dofinansowanie projektu oraz wiedzy i doświadczenia osoby oceniającej. Sposób oceny – "0" punktów przewidziany jest dla sytuacji, gdy we wniosku o dofinansowanie projektu nie ma wskazanych żadnych informacji pozwalających na przyznanie 1 lub więcej punktów w danym kryterium oceny lub informacje wskazują, że projekt będzie prowadzić do dyskryminacji ze względu na płeć. W przypadku negatywnej oceny projektu konkurencyjnego wynikającej z niespełnienia kryteriów horyzontalnych (w tym zgodności z zasadą równości kobiet i mężczyzn) oceniający jest zobowiązany do wskazania uzasadnienia dla tej oceny w ramach karty oceny wniosku o dofinansowanie projektu.

W dalszej części tego dokumentu, w zakresie kryterium nr [...], wskazano, że do przedstawienia informacji wskazujących na istnienie barier równościowych lub ich brak należy użyć danych jakościowych i/lub jakościowych w podziale na płeć w obszarze tematycznym interwencji i/lub zasięgu oddziaływania projektu. Poprzez obszar tematyczny interwencji należy rozumieć obszary objęte wsparciem w ramach programu np. zatrudnienie, integrację społeczną, edukację, adaptacyjność, natomiast zasięg oddziaływania projektu odnosi się do przestrzeni, której on dotyczy np. regionu, powiatu, kraju, instytucji, przedsiębiorstwa, konkretnego działu w danej instytucji.

Ponadto przy diagnozowaniu barier równościowych należy wziąć pod uwagę, w jakim położeniu znajdują się kobiety i mężczyźni wchodzący w skład grupy docelowej projektu. Dlatego, zgodnie z tym dokumentem, istotne jest podanie nie tylko liczby kobiet i mężczyzn, ale także danych np. dotyczących sytuacji społecznej, zawodowej itd. (w zależności od tematyki projektu) oraz odpowiedzi m.in. na pytania: Czy któraś z tych grup znajduje się w gorszym położeniu ? Jakie są tego przyczyny ? Czy któraś z tych grup ma trudniejszy dostęp do edukacji, zatrudnienia, szkoleń itp. ?

We wniosku o dofinansowanie projektu powinno się wskazać na nierówności (lub ich brak) na podstawie danych możliwych do oceny dla osób oceniających projekt. Jeżeli nie istnieją dokładne dane (jakościowe lub ilościowe), które można wykorzystać, należy skorzystać z informacji, które są jak najbardziej zbliżone do obszaru tematyki interwencji i zasięgu oddziaływania projektu. Dopuszczalne jest także wykorzystanie danych pochodzących z badań własnych. Wymagane jest jednak wskazanie w miarę dokładnych informacji na temat tego badania (np. daty jego realizacji, wielkości próby, metodologii pozyskiwania danych itd.). W ramach kryterium nr [...] zaplanowane działania powinny odpowiadać na zdiagnozowane bariery równościowe. Kryterium nr [...] dotyczy przypadku, kiedy we wniosku o dofinansowanie projektu nie zdiagnozowano żadnych barier równościowych. Z kolei w ramach kryterium nr [...] wnioskodawca zobowiązany był do podania liczby osób w podziale na płeć.

W świetle dokumentu - Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+, dokonując oceny w zakresie kryterium nr [...], Instytucja Zarządzająca, trafnie zdaniem sądu, wskazała, że ustalenie, która grupa wymaga większego wsparcia powinno wynikać z diagnozy grupy docelowej, która z kolei powinna być przeprowadzona zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Ś. 2021 – [...] Europejski Fundusz Społeczny Plus stanowiącą Załącznik nr V do ww. Regulaminu Wyboru Projektów. Z tego zaś dokumentu wynika, że opisując sytuację i potrzeby grupy docelowej należy odnieść się do aktualnych, wiarygodnych, weryfikowalnych źródeł danych (w tym przede wszystkim badań własnych przeprowadzonych z zachowaniem poprawności metodologicznej, a także danych urzędowych, raportów, udokumentowanych ankiet itd.). Badanie własne (diagnoza) jest podstawowym narzędziem opisującym potencjalną grupę docelową. Natomiast za aktualne źródła danych uznaje się dane, które dotyczą okresu nie dłuższego niż 12 miesięcy od daty złożenia wniosku o dofinansowanie. W polu grupy docelowe należy wpisać jakie są potrzeby, oczekiwania i bariery uczestników w kontekście wsparcia, które ma być udzielane w ramach projektu, uwzględniając dane w podziale na płeć. I co ważne – potrzeby, oczekiwania i bariery powinny bezpośrednio dotyczyć potencjalnej grupy docelowej, dlatego wskazane jest, aby wynikały z rozmów lub ankiet przeprowadzonych z jej przedstawicielami lub ich opiekunami (w przypadku osób zależnych).

Prawidłowo zatem IZ uzależniła poprawność założeń projektowych w zakresie realizacji zasady równości płci od prawidłowej diagnozy grupy docelowej związanej z obszarem, na którym zostaje udzielone wsparcie. Właściwie przyjęła, że skorzystanie z publikacji ogólnopolskich, odległych czasowo nie jest w tym zakresie wystarczające.

Zasadnie Instytucja Zarządzająca wyjaśniła, że grupą docelową są osoby potrzebujące wsparcia w codziennym funkcjonowaniu i ich opiekunowie faktyczni zamieszkujący wskazane we wniosku o dofinansowanie gminy z powiatu buskiego, kazimierskiego i pińczowskiego. Należy podkreślić, że skarżąca wskazała na strukturę płci 39 K i 21 M jako objętych wsparciem opiekuńczym, asystenckim, zdrowotnym na podstawie tego, że na obszarze projektu w 2022 r. mieszkało 4661 kobiet w wieku 75+ stanowiących 65% tej grupy wiekowej. W ocenie sądu wskazanie liczby osób starszych w wieku 75+ oraz wskazane zapotrzebowanie na usługi odnośnie tej kategorii osób nie daje pełnego obrazu grupy docelowej, którą stanowią osoby potrzebujące wsparcia bez względu na wiek. Z założeń projektowych skarżącej wynika przecież, że potencjalnymi uczestnikami projektu są praktycznie wszyscy mieszkańcy ww. powiatów. Trafnie przyjęła IZ, że dane demograficzne dotyczące ilości kobiet i mężczyzn w poszczególnych grupach wiekowych, nie odnoszą się do występowania barier równościowych. Ponadto rację ma zarząd twierdząc, że przedstawiona informacja o przewadze ilościowej kobiet w ww. grupie wiekowej sama w sobie nie dowodzi, że to kobiety są w gorszym położeniu. Zasadne w tym zakresie jest stanowisko IZ, że skoro ubytek płci męskiej jest coraz większy wraz z wiekiem, to świadczy to o tym, że to ta grupa potrzebuje większego wsparcia. Nie może ujść uwadze, że skarżąca we wniosku o dofinansowanie (s. 4) wskazała także, że płeć, wiek, status na rynku pracy, czy wykształcenie nie są istotne z punktu widzenia kwalifikowalności. Tym samym uprawnione była argumentacja Instytucji Zarządzającej, że fundacja korzystając z danych demograficznych obrazujących znaczną przewagę kobiet w wieku 75+, pominęła powody wystąpienia tych dysproporcji. Właściwa była również ocena IZ, że wnioskodawca w sposób dowolny (niepotwierdzony żadnymi badaniami) przyjął, że barierą w uzyskaniu wsparcia opiekuńczego jest brak funduszy.

Prawidłowa była również, zdaniem sądu, ocena Instytucji Zarządzającej w odniesieniu do opiekunów faktycznych, że informacja o tym, że tylko w 3% gospodarstw domowych mężczyzna opiekuje się dziećmi, odrabia lekcje, czy opiekuje się osobami niepełnosprawnymi, jest nieprzydatna z punktu widzenia rozpatrywanego kryterium.

W konsekwencji trafnie przyjął zarząd, że we wniosku o dofinansowanie nie przedstawiono rzetelnych zapisów stanowiących odpowiedź na pytanie, czy mężczyźni, czy kobiety znajdują się w gorszym położeniu. W świetle okoliczności niniejszej sprawy, również zdaniem sądu, uchybienie polegające na zbędnym poruszeniu kwestii wieku grupy docelowej przez oceniającego, nie miało wpływu na prawidłowość oceny w zakresie kryterium nr [...].

W kontekście zarzutu skargi należy podkreślić, że jakkolwiek kryteria 1-4 są oceniane niezależnie, wszystkie powinny odnosić się do prawidłowo zdiagnozowanej grupy docelowej. To ona, prawidłowo określona, jest podstawą, punktem odniesienia do oceny wszystkich kryteriów w ramach zasady równości płci. Skoro zatem przedstawione przez wnioskodawcę informacje nie pozwalały na przyznanie 1 lub więcej punktów w ramach kryteriów 1-4, prawidłowa była ich ocena jako "0" punktów.

Również zdaniem sądu oba dokumenty - Instrukcja wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Ś. 2021 – [...] Europejski Fundusz Społeczny Plus stanowiąca Załącznik nr V do ww. Regulaminu Wyboru Projektów oraz stanowiący do tej Instrukcji załącznik - Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+ są dokumentami równolegle obowiązującymi, spójnymi, wzajemnie się uzupełniającymi. Przemawia za tym w szczególności fakt, że w Standardzie minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+ zawarte są odwołania do potencjalnej grupy docelowej, która winna być zdiagnozowana na podstawie Instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Ś. 2021 – [...] Europejski Fundusz Społeczny Plus.

Odnosząc się do argumentów skarżącej wynikających z treści uzasadnienia wyroku z 21 maja 2024 r. WSA w Poznaniu (III SA/Po 102/24), przede wszystkim zaznaczyć należy, że wyrok wydany w tamtej sprawie nie był w żaden sposób wiążący ani dla Instytucji Zarządzającej, ani sądu orzekającego w niniejszej sprawie. Nadto z uzasadnienia tego wyroku wynika, że: "strona skarżąca zasadnie wskazała, że organ nie zakwestionował podanych przez nią danych, a jedynie poddał w wątpliwość ich pochodzenie z lat 2011, 2012 i 2014. Ponadto, organ nie odniósł się szczegółowo do zawartych w proteście konkretnych zarzutów skarżącej dotyczących definicji "danych", argumentów o przeprowadzaniu Narodowych Spisów Powszechnych co 10 lat, aktualizacji wyników badań "Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludzi w [...]" [...] 2012, potwierdzonych badaniem [...] 2 – G. 2021 oraz odpowiedzialności badań ogólnopolskich w stosunku do terenu gmin, na których ma być realizowany projekt. Nie podano również podstawy do obowiązku przeprowadzenia przez wnioskodawcę własnych badań w przedmiocie relewantnym dla przedmiotu naboru" (s. 17 uzasadnienia wyroku). Przytoczony fragment uzasadnienia przemawia za przyjęciem odmienności stanów faktycznych w obu sprawach (rozstrzygniętej przez WSA w Poznaniu i tej rozstrzygniętej przez WSA w Kielcach). Ubocznie należy zauważyć, że wyrokiem z 8 maja 2024 r. WSA w Poznaniu w sprawie III SA/Po 105/24 oddalił skargę fundacji. Z kolei z uzasadnienia tego wyroku wynika, że: "fakt, że opracowanie, jak twierdzi skarżący miało ogólnopolski i naukowy charakter nie wyłącza zarzutu organu, że było to opracowanie niewyczerpujące, bo odnoszące się jedynie do liczebności ludzi starszych wiekiem, pomijając inne osoby potrzebujące wsparcia w innych grupach społecznych, do czego nawiązuje przecież wprost opis przedmiotu projektu".

Na gruncie rozpoznawanej sprawy zgodzić się należy z WSA w Poznaniu, że eksperci nie mogą bezkrytycznie przyjmować wszystkich załączonych do wniosku danych źródłowych, ale zobowiązani są je oceniać i konfrontować z pozostałymi danymi. Powinni więc dysponować takim materiałem, który im to umożliwi, bo to oni mają niezbędną wiedzę do zbadania wniosku pod kątem obowiązujących kryteriów i celów projektu.

Ponadto, sąd zauważa, że skierowanie projektu do negocjacji było w niniejszej sprawie jedynie możliwością, a nie obowiązkiem osoby oceniającej.

Prawidłowa była także, zdaniem sądu, ocena spełnienia kryterium nr [...] wskazująca, że skoro diagnoza grupy docelowej została przeprowadzona nierzetelnie, to i bariery równościowe zostały do niej ustalone w sposób niemiarodajny. Słusznie też zauważyła Instytucja Zarządzająca, że wnioskodawca wskazał rzekome bariery równościowe, wyjaśniając jednocześnie, że podstawą wyznaczenia ilości kobiet i mężczyzn w grupie docelowej stanowiły dane demograficzne, które nie potwierdzały występowania barier. Brak było danych liczbowych istotnych dla oceny tego kryterium. Ponadto wskazane przez wnioskodawcę bariery nie były podane wraz z podziałem na płeć.

Z kolei wobec alternatywności kryterium nr [...], wskazanie barier równościowych, uniemożliwiało ocenę kryterium nr [...].

Natomiast stwierdzenia, że: "wskazanie wartości docelowych wskaźników w podziale na płeć, musi wynikać bezpośrednio z rzetelnie przyjętych założeń w zakresie doboru grupy docelowej", "Wykładnia kryterium, zastosowana przez Projektodawcę oznaczałaby, że jakikolwiek podział na K/M wartości docelowych wskaźników (czyli niepokrywający się z danymi z wniosku w części opisowej) stanowiłby podstawę pozytywnej oceny kryterium" oraz "IZ traktuje wykazanie wskaźników w podziale na płeć jako czynność czysto techniczną, nie opartą na rzetelnie przedstawionej diagnozie" stanowią prawidłową, zdaniem sądu, ocenę kryterium nr [...]. Instrukcja wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Ś. 2021 – [...] Europejski Fundusz Społeczny Plus wskazuje bowiem, że podanie przez wnioskodawcę liczby osób w podziale na płeć, stanowi tylko część analizy sytuacji kobiet i mężczyzn i nie jest wystarczające dla uzyskania pozytywnych odpowiedzi w Standardzie minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+.

Podsumowując należy stwierdzić, że ocena przedmiotowego wniosku dokonana przez organ była czytelna, jasna i konkretna, oparta na dokumentach konkursowych. Uzasadnienie oceny projektu w zakresie kwestionowanego kryterium formalnego poddawało się weryfikacji sądowej. Uzasadnienie informacji zawierało taką treść, która pozwoliła jej spełnić ustawową rolę, tzn. umożliwić wnioskodawcy wniesienie w skardze do sądu umotywowanych zarzutów do oceny, która go nie satysfakcjonuje. Z informacji o nieuwzględnieniu protestu wynika, że organ odniósł się do zarzutów protestu i wskazał na okoliczności niespełnienia kryterium w zakresie Standardu minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+.

Mając na uwadze wszystkie okoliczności w sprawie, sąd uznał stanowisko przedstawione w zaskarżonej informacji za prawidłowe. Instytucja Zarządzająca dokonała oceny z poszanowaniem reguł wynikających z art. 45 ustawy wdrożeniowej, tj. przejrzystości, rzetelności i bezstronności. Rozstrzygnięcie oparła w tym zakresie na prawidłowo zinterpretowanych i zastosowanych postanowieniach dokumentacji konkursowej.

W konsekwencji nie naruszyła także art. 43 ustawy wdrożeniowej, zgodnie z którym wybrany do dofinansowania może zostać wyłącznie projekt spełniający kryteria wyboru projektów. Co do zasady nie mogła naruszyć przepisu art. 54 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, który jest adresowany do komisji oceny projektów i który stanowi, że komisja oceny projektów ocenia projekty w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, oddalił skargę.