Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2609/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 78d ust. 1, art. 78e, art. 78 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 3 par. 1, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Małgorzata Rysz ( spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Jużków Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 152/14 w sprawie ze skargi M.K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2013 r. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od M.K. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2013 r., 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 152/14, oddalił skargę M.K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2013 r., z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości, po rozpatrzeniu odwołania M.K., utrzymała w mocy uchwałę nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w Gdańsku z dnia 11 maja 2013 r., ustalającą, że M.K. uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Jak wskazała Komisja II Stopnia, powodem negatywnego wyniku egzaminu było wystawienie oceny niedostatecznej z trzeciej części egzaminu – zadania z prawa cywilnego, które polegało na sporządzeniu apelacji w oparciu o załączone materiały.

Zdająca sporządziła apelację, którą dwaj egzaminatorzy ocenili niedostatecznie.

Komisja uznała, że oceniana praca spełnia większość wymogów formalnych pisma procesowego z art. 126 k.p.c., a także wymogi art. 368 § 1 pkt 1-3 i 5 k.p.c., poprzez formalne zamieszczenie elementów opisanych w w/w normie. Natomiast nie spełnia wymogu prawidłowego wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia z art. 368 § 2 k.p.c. cyt. "w wyniku podania zbyt wysokiej wartości przedmiotu zaskarżenia". Komisja stwierdziła, że nie można nie dostrzec, że opinia biegłego w zakresie wyceny kosztów prac nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Wobec jej bezsporności roszczenie powódki zostało udokumentowane do kwoty 128.300 złotych. Pozostała część roszczenia nie została udokumentowana w żaden sposób. Tym samym wywodzenie apelacji co do negatywnie zweryfikowanej w postępowaniu przed sądem l-szej instancji kwoty 21.700 złotych dotyczy roszczenia, które wobec swej oczywistej bezzasadności, w aspekcie niekwestionowanej opinii biegłego, musi być oddalone także w apelacji. Przyjęcie takiej wartości przedmiotu zaskarżenia skutkuje niemożnością wygrania pełnych kosztów ll-giej instancji i koniecznością zapłaty wyższej opłaty od apelacji.

W apelacji w zasadzie prawidłowo została oznaczona skarżona część wyroku. Zaskarżony powinien zostać wprost wyrok w pkt 2, ale co do kwoty 83.000 złotych. Zwrot w zakresie pkt. 1 ustalającego koszty procesu jest mało staranny redakcyjnie, ale pro forma jest wystarczający w zakresie wskazania granic zaskarżenia.

Oceniając merytorycznie zakres i treść zarzutów zawartych w apelacji, Komisja uznała, że zaskarżenie wyroku apelacją było zasadne, aczkolwiek sam wybór środka odwoławczego, zachowanie wymogów formalnych apelacji określonych w art. 368 § 1 i 2 k.p.c. nie jest wystarczające, aby uzyskać ocenę pozytywną z egzaminu adwokackiego. Apelacja zawiera zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 233 k.p.c. (bez podania paragrafu) Brak wskazania paragrafu przepisu jest elementem niestaranności pracy. Zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. jest trafny, co do zasady, ale odnosi się jedynie do jednego z wielu problemów w sprawie.

Zdaniem Komisji, zarzut postawiony przez zdającą, choć w tej części trafny, nie odnosi się do istoty podstawowego problemu w sprawie, tj. istotnych uchybień procesowych sądu w zakresie przedstawienia i oceny materiału dowodowego, które prowadziły do wadliwości ustaleń wskazanych w opisie istotnych zagadnień do zadania z prawa cywilnego. Także do tego, że sąd w uzasadnieniu przytaczał istotne dla rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego niezgodnie z materiałem dowodowym, podawał fakty nie tylko dowolnie, ale wręcz sprzecznie z materiałem dowodowym zebranym w sprawie.

W aspekcie oceny merytorycznej treści zarzutu Komisja dodatkowo wskazała, że skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nadto, prawidłowe zarzucenie naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wskazania dowodów w sprawie, których zarzut ten dotyczy i podania, w czym skarżący upatruje wadliwą ich ocenę. Zarzut sformułowany przez zdającą, nie spełnia opisanych powyżej wymogów.

Komisja stwierdziła, że zarzut sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego jest trafny, co do zasady, ale został wywiedziony zupełnie niemerytorycznie w pkt b. W pkt a częściowo powtarza się argument z zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c. Sprzeczność ustaleń w postaci dysharmonii pomiędzy ustaleniami sądu a materiałem dowodowym jest bowiem znacznie głębsza i dotyczy tych ustaleń sądu, które prowadziły do przyjęcia, iż zaistniały przesłanki do zwolnienia pozwanego od odpowiedzialności.

Komisja uznała, że zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. "art. 656 w zw. z art. 638 i art. 566 k.c." są postawione wadliwie merytorycznie. Nie odnoszą się do istoty sprawy, bowiem apelująca stawia je w kierunku odpowiedzialności z rękojmi za wady fizyczne, podczas gdy podstawą roszczenia było nienależyte wykonanie zobowiązania, tj. art. 471 k.c. Wskazała na brak w apelacji zarzutów naruszenia art. 656 § 1 k.c. w związku z art. 634 k.c. oraz brak zarzutu naruszenia normy art. 651 k.c. w aspekcie faktu, że obowiązkiem wykonawcy jest zawiadomienie inwestora o znanej wykonawcy wadliwości i niezgodności z projektem materiałów na budowę konstrukcji dachu i powstrzymanie się z pracami do momentu otrzymania decyzji inwestora, a także naruszenie art. 647 k.c. polegające na tym, że pozwany samowolnie i świadomie wykonał prace w sposób niezgodny z projektem, wprowadził do niego zmiany, a także prowadził prace, ze świadomością, że użyte do ich wykonania materiały nie odpowiadają projektowi oraz wykonał prace w sposób sprzeczny z wiedzą techniczną. Organ wyjaśnił, że wadliwość materialnoprawna wyroku polegała w przedmiotowej sprawie na tym, że sąd nie odniósł się do istoty problemu, bowiem pominął podstawowe obowiązki wykonawcy statuujące zasadę jego odpowiedzialności, wynikające z art. 634 k.c. w związku z art. 656 k.c. oraz art. 651 k.c. - nakazujące bezzwłoczne zawiadomienie zamawiającego i powstrzymanie się od używania do wykonania dachu nieprzydatnych materiałów i art. 647 k.c. stanowiącego o obowiązku wykonawcy oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej. Dopiero tak wywiedzione zarzuty dotyczące stanu faktycznego i prawa materialnego prowadziły do postawienia skutecznie zarzutu naruszenia art. 471 k.c.

Zarzut naruszenia art. 481 § 1 k.c. jest trafny, ale winien zostać powiązany z zarzutem naruszenia art. 455 k.c. i dopiero taka analiza materialno-prawna prowadziła do prawidłowego określenia początkowej daty biegu odsetek.

Wniosek apelacji o zmianę wyroku jest zbyt daleko idący i wywiedziony mało precyzyjnie. Ze szkodą dla powódki, nie wniesiono o podwójne koszty zastępstwa, procesowego za l-szą instancję, czego się domagała. Nie jest wskazana data początkowa biegu odsetek, tym niemniej analiza zarzutu naruszenia art. 481 § 1 k.c. wskazuje, iż datę tę skarżąca określa nieprawidłowo. Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. w związku z art. 455 k.c. winna ona być oznaczona na dzień 18 stycznia 2011 roku. Mimo opisanych powyżej wad zapis wniosku jest wystarczający pro forma w aspekcie granic apelacji.

Wniosek o koszty procesu winien zawierać co najmniej zapis "za obie instancje". Wniosek o uchylenie wyroku w zaskarżonej części, choć jedynie alternatywny, jest niepoprawny prawnie. Uzasadnienie ocenianej apelacji jest bardzo lakoniczne. Zarzut z art. 233 § 1 k.c. przepisany. Zupełny brak rozwinięcia. To samo dotyczy zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu naruszenia art. 481 § 1 k.c. pojawia się art. 455 k.c. ale przedstawienie problemu dowodzi, że zdająca zupełnie wadliwie rozumie ten przepis.

Zarzuty naruszenia prawa materialnego także nie zostały w uzasadnieniu apelacji rozwinięte, a sposób ich przedstawienia jest wadliwy prawnie. Pojawia się przepis art. 647 k.c., ale wyłącznie w aspekcie charakteru łączącej strony umowy, po czym brak jest jakiegokolwiek wywodu, co do tej normy.

Komisja zauważyła również, że praca jest niestaranna, zawiera liczne błędy pisarskie. Język w którym apelacja została sporządzona nie może być oceniony jako prawniczy, czy też w aspekcie prawidłowej redakcji zarzutów z użyciem języka prawnego. Poprawność formalna uzasadnienia, z uwagi na fakt braku rozwinięcia zarzutów jest poniżej wymaganego poziomu. Treść uzasadnienia dowodzi, że uszło uwagi egzaminowanej, iż w przedmiotowej sprawie miała za zadanie posłużyć się przepisami szczególnymi regulującymi wprost umowę o roboty budowlane i nakładające na wykonawcę zarówno obowiązki jaki i rozstrzygające o przesłankach zwolnienia od odpowiedzialności odszkodowawczej.

Wobec powyższego, Komisja II Stopnia nie znalazła podstaw do podwyższenia oceny z części trzeciej egzaminu adwokackiego do oceny dostatecznej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., M.K., wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości, stwierdzenie, że nie podlega ona wykonaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Nadto skarżąca, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosła o dopuszczenie dowodu uzupełniającego w postaci załączonej kopii uchwały z dnia 5 listopada 2013r. Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2013 r., w której zapadła decyzja uwzględniająca odwołanie innego odwołującego się.

W skardze M.K. podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 77, 107 § 3 oraz 80 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego tj. § 5 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r., do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz.U. Nr 164, poz. 1315 ze zm.), art. 78d ust. 1 i 10 oraz art. 78e ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.- Prawo o adwokaturze ( Dz. U. z 2009 r., nr 146, poz. 1188 ze zm.), art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu stwierdziła, że sporządzona przez nią apelacja i wysunięte w niej zarzuty bezsprzecznie zmierzały do uwzględnienia powództwa zgodnie z interesem powódki. Komisja II Stopnia nie zakwestionowała także formalnej poprawności pracy skarżącej. Mimo tych okoliczności Komisja II Stopnia w zaskarżonej uchwale nie wykazała, dlaczego ocena pracy skarżącej nie zasługuje na podwyższenie np. na ocenę dostateczną. Nie wykazała również wpływu ewentualnego niedostrzeżenia wszystkich problemów na ostateczną ocenę, mimo, że skarżąca poprawnie rozwiązała zadanie polegające na sporządzeniu apelacji zawierającej zarzuty procesowe, spełniającej wszelkie formalne przesłanki wynikające z przepisów k.p.c. i skutecznie zmierzającej do usunięcia z obrotu prawnego wyroku niekorzystnego dla reprezentowanej strony.

Oddalając skargę WSA w W. na wstępie podkreślił, że sąd administracyjny nie jest trzecią komisją egzaminacyjną ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym, uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.

Sąd pierwszej instancji szeroko omawiając zasady przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2013 r. wskazał, że egzaminatorzy oceniający pracę z prawa cywilnego wydali oceny cząstkowe niedostateczną i dostateczną, jednakże skutkowało to tym, że średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych wyniosła 2,5 a więc była oceną negatywną. W tej sytuacji nieprawidłowe stwierdzenie Komisji II Stopnia, że obie oceny były ocenami niedostatecznymi pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Wbrew przekonaniu skarżącej sporządzona przez nią w części trzeciej egzaminu adwokackiego apelacja zawiera wady na tyle istotne, iż dyskwalifikują one tę pracę. Sąd uznał stanowisko Komisji II Stopnia za trafne. Wnioski Komisji (w zasadniczej części pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z części trzeciej egzaminu adwokackiego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji.

Komisja wywiodła, iż sporządzona przez skarżącą apelacja zawiera mankamenty, których ilość i waga stanowi o nieprawidłowym rozwiązaniu tego zadania i świadczy o niewystarczającym przygotowaniu egzaminowanej do wykonywania zawodu adwokata, co w szczególności wyraża się w nieodpowiednim opanowaniu materiału prawniczego i braku wystarczającej umiejętności stosowania prawa w praktyce.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, sposób sprawdzenia wiedzy skarżącej został dokonany zgodnie z art. 78e ust. 2 p.o.a. poprzez ocenę rozwiązania każdego z zadań przez dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, których dotyczyła praca pisemna i niezależnie od siebie. Egzaminatorzy w swoich ocenach, a w ślad za tym wydane na ich podstawie uchwały komisji egzaminacyjnej uwzględniły w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji.

W niniejszej sprawie organ administracji ustalił wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia w uzasadnieniu wydanej przez siebie uchwały przeanalizowała treść sporządzonej przez skarżącą pracy egzaminacyjnej, zapoznała się z uwagami egzaminatorów i dokonała oceny zarzutów skarżącej, których zasadności w ostatecznym wyniku nie podzieliła. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych. Organ dokonał szczegółowej analizy wszystkich błędów pracy skarżącej i uczynił to mając na uwadze ustawowe kryteria oceny. Uzasadnienie uchwały wyczerpująco wyjaśnia powody jej podjęcia. Przywołane są stosowne przepisy prawa, obszernie zostały wyjaśnione motywy rozstrzygnięcia oraz wskazano na stosowne orzecznictwo. Komisja II Stopnia odnosząc się do podnoszonych przez skarżącą argumentów dokładnie uzasadniła wadliwości sporządzonej przez nią apelacji. Uzasadnienie uchwały zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że bezzasadny był wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z innej pracy egzaminacyjnej, albowiem badanie prac, jak również uzasadnień ocen innych zdających, stanowiłoby wyjście poza granice sprawy. Podkreślił, że każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a.

Sąd podkreślił, że dla sprawy decydujące znaczenie miała prawidłowość oceny pracy skarżącej z części trzeciej egzaminu adwokackiego, polegającej na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego. Sama poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia jest tylko jednym z kryteriów oceny zadania przez komisję egzaminacyjną, nie jest to przy tym kryterium jedyne ani też decydujące o pozytywnej ocenie danego zadania. Stąd też nawet gdyby się okazało, iż inne komisje egzaminacyjne tylko na podstawie tego ostatniego kryterium wystawiały pozytywną ocenę zdającym i tak ta okoliczność nie miałaby wpływu na ocenę zadania opracowanego przez skarżącą.

Sąd podkreślił również, że zarzut naruszenia art. 32 oraz art. 7 w związku z art. 2 i 45 Konstytucji RP jest niezasadny gdyż ewentualne niezgodne z prawem działanie jednej komisji egzaminacyjnej nie uprawnia do takiego samego działania komisji egzaminacyjnej oceniającej zadania opracowane przez skarżącą.

M.K. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., nadto o zasądzenie od Komisji będącej organem w niniejszej sprawie, na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.

art. 78d ust. 1 i 10 oraz art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze przez jego błędną wykładnię, dotyczącą zawartych w ww. normach kryteriów i skali ocen zadań opracowywanych przez kandydatów na adwokatów, koniecznych przy sprawdzeniu przygotowania prawniczego podczas egzaminu adwokackiego, czego skutkiem stało się błędne zastosowanie ww. norm, albowiem skoro praca skarżącej spełniała wszelkie wymogi formalne wynikające z przepisów k.p.c. oraz zawierała zarzuty, zmierzające do uwzględnienia powództwa zgodnie z interesem powódki, to utrzymanie w mocy w toku kontroli sądowoadministracyjnej uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego, naruszyło wskazane przepisy prawa materialnego,

art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez błędną jego wykładnię,

polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że konstytucyjna zasada równości wobec prawa znajduje zastosowanie wyłącznie w takim samym stanie faktycznym, który to stan w przypadku egzaminu adwokackiego Sąd I instancji wyklucza, podczas gdy owa konstytucyjnie gwarantowana zasada równości wobec prawa znajduje odzwierciedlenie na gruncie niniejszej sprawy w konieczności stosowania jednolitych kryteriów w ocenianiu odwołań z zakresu prawa cywilnego, tak by skutkiem działania organu było podjęcie, wobec osób znajdujących się w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej, rozstrzygnięć opartych na tych samych założeniach,

- art. 78 ustawy Prawo o adwokaturze w zakresie obejmującym wszystkie powołane w zaskarżonym wyroku punkty i litery tego artykułu przez jego niewłaściwe zastosowanie wobec przyjęcia, że zaprezentowana przez skarżącą praca egzaminacyjna dyskwalifikuje ją w zakresie przygotowania do zawodu, chociaż w rzeczywistości jest wprost przeciwnie w sytuacji, kiedy skarżąca jako autorka apelacji ujawniła zasadniczą wadę postępowania, w którym zapadł zaskarżony wyrok, a mianowicie wskazała na brak narady implikujący niespisanie sentencji tego wyroku w trybie art. 324 § 1 k.p.c, co może skutkować uznanie go za nieistniejący,

kiedy skarżąca nie naraziła na szkodę klientki w zakresie kosztów, skoro koszty te stanowiły niewielki ułamek kwoty, która była do wygrania w sprawie i rozliczenie kosztów w świetle przepisów k.p.c. przy zachowaniu proporcji roszczenia wygranego z kosztami stanowiło ok. 1/5 (około 1500 zł) kwoty, która była potencjalnie do wygrania, kiedy skarżąca powołała się na art. 471 k.p.c, skoro implicite był on zawarty w powołanym przez nią przepisie art. 566 k.c. o rękojmi

- art. 8 ust. 2 w zw. z art. 175 i 32 ust. 1 Konstytucji wobec niewłaściwej wykładni zadania sądu administracyjnego ujawnionego w zaskarżonym wyroku w stwierdzeniu, że nie jest on jakimś superarbitrem, co uzasadnia wniosek, że Sąd I instancji w niewłaściwy sposób traktuje rolę sądu administracyjnego, który ma sprawować wymiar sprawiedliwości obok innych sądów, który to wymiar sprawiedliwości ma głęboką treść i funkcję społeczną, nie mając oczywiście nic wspólnego ze świętej pamięci komisjami arbitrażowymi oraz wobec dyskryminacji w życiu społecznym skarżącej, skoro odrzucono na niekorzyść skarżącej precedensowe rozstrzygnięcie Komisji II Stopnia, które to rozstrzygnięcie nie widziało przeszkód w uznaniu kwalifikacji do wykonywania zawodu osoby zdającej egzamin, a zarazem autora apelacji, której wywody w zakresie określenia przedmiotu zaskarżenia i wysokości żądania również mogły zostać ocenione jako działania na niekorzyść klienta poprzez narażanie go na koszty,

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec braku ustosunkowania się do zarzutów skargi, które pozwoliłoby dokonać oceny zasadności zapadłego wyroku w zakresie powołanych podstaw zaskarżenia, skutkiem czego kontrola działalności administracji okazała się być w tym zakresie niepełna, gdyż nie wykazano, dlaczego zarzuty skarżącej okazały się bezzasadne, w konsekwencji zaś tego typu naruszenie przepisów postępowania ogranicza również kontrolę instancyjną Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie dając poznać przesłanek, jakimi kierował się Sąd I instancji przy uznaniu niezasadności zarzutów skargi,

- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wobec niezastosowania środka określonego w ustawie w stosunku do naruszenia przez zaskarżony organ art. 7, 77,107 § 3 oraz 80 k.p.a. poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego, sprawy z przekroczeniem swobodnej oceny dowodów - polegające na uznaniu przez Sąd I instancji, że nieprawidłowe stwierdzenie Komisji II Stopnia, że obie oceny były ocenami niedostatecznymi pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, podczas gdy pominięta zostaje w ten sposób całkowicie wartość merytoryczna tych ocen pisemnych (mających ten nie inny kształt - zgodnie z wolą ustawodawcy),

- art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez niedopuszczenie wnioskowanego przez skarżącą

dowodu uzupełniającego w postaci załączonej kopii uchwały z dnia 5 listopada 2013 r.

Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2013 r., znak sprawy:[...], w której zapadła decyzja uwzględniająca odwołanie wobec innego odwołującego się (K.W.), podczas gdy dowód ten jawił się jako konieczny z punktu widzenia rozstrzygnięcia rodzących się na kanwie niniejszej sprawy kwestii spornych i wątpliwości dotyczących rozwiązania zadania egzaminacyjnego, tj. podstaw apelacyjnych, a zwłaszcza wartości przedmiotu zaskarżenia,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 107 § 3 oraz 80 k.p.a. przez uznanie, że przy wydaniu decyzji nie doszło do naruszania przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów, mimo ewidentnej wadliwości istotnych ustaleń faktycznych, dotyczących pracy skarżącej, pomijających jej atuty, a poczynionych przez organ.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2013 r. z dnia 6 listopada 2013 r. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 art. 183 p.p.s.a. Stwierdzić należy, ze żadna z tych przesłanek w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi i dlatego kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku dokonana zostanie w granicach wyznaczonych przez podstawy kasacyjne.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., jednak wiodący charakter miały zarzuty naruszenia prawa materialnego i te zostaną rozpatrzone w pierwszej kolejności.

Na wstępie zauważenia wymaga, że adwokatura jest powołana do udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz w kształtowaniu i stosowaniu prawa, a zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. (art. 1ust. 1 i 4 ust. 1 p.o.a.).

Ustaleniu odpowiedniego przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata służy egzamin adwokacki .

W myśl art. 78d ust. 1 egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, zwanej dalej "zdającym", do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.

Zgodnie z ustępem 2 egzamin adwokacki składa się z pięciu części pisemnych. Natomiast w myśl ustępu 10 - egzaminatorzy dokonują oceny za część drugą do piątej egzaminu adwokackiego przy zastosowaniu następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6),

b) bardzo dobra (5),

c) dobra (4),

d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

Podstawowe znaczenie w procedurze ustalania wyników z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego ma przepis art. 78e ust. 2 p.o.a, zgodnie z którym oceny rozwiązania każdego z tych zadań dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc w szczególności pod uwagę zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Nie ma więc wątpliwości, że to kryteria wskazane w art. 78e ust. 2 p.o.a. stanowią wzorzec kontroli pracy pisemnej zdającego.

Wskazane kryteria oceny, co podkreśla się w orzecznictwie muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata ( por. wyroki NSA : z 8 sierpnia 2012r., sygn. akt II GSK 1037/12, z 14.12.2011r., sygn. akt II GSK 695/11, z 19.03.2013r., sygn. akt II GSK 2333/11). Poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym i materialnoprawnym, które jednak nie uwzględnia interesu strony, nie może świadczyć o należytym przygotowaniu do wykonywania zawodu adwokata. Tak sama sytuacja zachodzi wówczas, gdy zaproponowane rozwiązanie nie spełnia kryterium poprawności materialnoprawnej, czy formalnoprawnej (z wyjątkiem może drobnych uchybień formalnych, niemających wpływu na istotę i byt przygotowywanego środka zaskarżenia). Taka surowa regulacja ma na celu ochronę interesu społecznego i ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu adwokata osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie będzie budzić wątpliwości.

Przypomnienia wymaga, że w niniejszej sprawie skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną z trzeciej części egzaminu, która polegała na przygotowaniu apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do jej wniesienia, sporządzenia opinii o braku podstaw do wywiedzenia apelacji (z uwzględnieniem interesu reprezentowanej przez siebie strony), w odniesieniu do wyroku sądu okręgowego w sprawie o zapłatę, z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania – umowy o roboty budowlane. Projektowi apelacji sporządzonej przez skarżącą zarzucono szereg nieprawidłowości w zakresie zastosowania przepisów prawa procesowego i materialnego ( przede wszystkim w apelacji nie wskazano wszystkich zarzutów, które powinny być postawione, a ich treść nie odnosiła się do istoty problemu w sprawie, ponadto ich redakcja nie była prawidłowa) jak również zarzucono naruszenie interesu powódki poprzez wskazanie, niemającego oparcia w stanie faktycznym sprawy, zbyt szerokiego zakresu zaskarżenia i tym samym narażenie powódki na poniesienie nieuzasadnionych kosztów z tytułu wyższej opłaty od apelacji oraz brakiem możliwości zwrotu pełnych kosztów za II – gą instancję, jak również narażenie tego interesu poprzez niewniesienie o podwójne koszty zastępstwa procesowego za I – szą instancję, czego pierwotnie się domagała. Pracy skarżącej zarzucono również, co może mniej istotne, ale oddające także charakter tej pracy, niestaranność, błędy pisarskie, lakoniczność uzasadnienia rzutującą na jego poprawność formalną.

Przenosząc wcześniej przytoczone rozważania teoretyczne na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego nie mają usprawiedliwionych podstaw.

Nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 78d ust. 1 i 10 oraz 78 ust. 2 p.o.a. poprzez jego błędną wykładnię, z przyczyn wyżej wspomnianych. Zarzut ten jest oparty na poglądzie, że skoro praca skarżącej spełniała wymogi formalne wynikające z przepisów k.p.c. oraz zawierała zarzuty zmierzające do uwzględnienia powództwa, to utrzymanie negatywnego wyniku z egzaminu adwokackiego narusza wskazane przepisy. Wbrew temu twierdzeniu, jak wcześniej przedstawiono, kryteria oceny rozwiązania zadania określone przez przepis art. 78e ust. 2 p.o.a, muszą być spełnione łącznie i nie tylko możliwe, ale i konieczne jest ich łączne stosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje w rezultacie za trafne stwierdzenie przez Sąd I instancji, iż tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do "przejścia" do skali ocen pozytywnych.

W niniejszej sprawie, co wymaga szczególnego podkreślenia gdyż skarżąca zwraca w skardze kasacyjnej na tę okoliczność szczególną uwagę, dwaj egzaminatorzy oceniający jej pracę z części trzeciej egzaminu (prawo cywilne) wydali oceny cząstkowe: niedostateczną i dostateczną. Skutkowało to tym, że średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych wynosi 2.5, a zatem, zgodnie z art. 78e ust. 4 p.o.a. jest oceną negatywną. Ta ocena nie została zmieniona w toku postępowania odwoławczego, zatem nie można było uznać, że naruszono któryś z przepisów powołanych w zarzucie pierwszym dotyczącym prawa materialnego.

Nie jest również zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 78 p.o.a. "obejmujący wszystkie powołane w zaskarżonym wyroku punkty i litery tego artykułu , poprzez jego niewłaściwe zastosowanie."

Wskazać bowiem należy, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. To zatem autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani przede wszystkim uprawnień do badania, czy w sprawie wystąpiły inne jeszcze naruszenia prawa. Z tego względu przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej, jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36) . Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy też uzupełniać podstawy kasacyjnej. Prawidłowo skonstruowany zarzut skargi kasacyjnej powinien zatem dokładnie określać naruszony przepis prawa oraz wskazywać na czym konkretnie polegało podnoszone naruszenie, a w przypadku naruszenia przepisów prawa procesowego powinien wskazywać ponadto jaki istotny wpływ na wynik sprawy miało popełnione uchybienie. Z kolei koniecznym elementem uzasadnienia podstawy skargi kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jest poza przytoczeniem naruszonego przepisu (przepisów) prawa - wskazanie sposobu jego naruszenia i wyjaśnienie, na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu prawa i jak, zdaniem strony skarżącej, powinien on być rozumiany i stosowany.

Zarzut postawiony w pkt 1 tiret 3 petitum skargi kasacyjnej nie spełnia tych warunków. W istocie nie wskazuje bowiem jaką normę naruszono. Artykuł 78 składa się z piętnastu ustępów, ustęp 1 p.o.a zaś stanowi, że egzamin adwokacki jest przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich. Pozostałe jednostki redakcyjne tego artykułu są natomiast poświęcone składowi komisji egzaminacyjnych, sposobowi wyłaniania ich członków i ewentualnego wyłączania z prac komisji, roli przewodniczącego komisji, regulują też wynagrodzenie i zwrot kosztów podróży ich członków oraz niektóre kwestie (m.in. zarządzanie przeprowadzenia oraz termin) związane z samym egzaminem, a także w ust. 15 zawiera podstawę ustawową do wydania przez Ministra Sprawiedliwości po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej, rozporządzenia, które ureguluje wymienione w nim sprawy. Z petitum rozważanego zarzutu nie wynika z którą z jednostek redakcyjnych artykułu 78 p.o.a. skarżący łączy opisane naruszenia, również uważna lektura uzasadnienie skargi kasacyjnej, w którym w ogóle nie wymienia się tego przepisu nie udziela odpowiedzi na to pytanie. Na marginesie jeszcze można dodać, że Sąd I instancji w uzasadnieniu swojego wyroku przepis ten wymienił raz (ust. 1 i 3) – w kontekście ustawowego składu liczbowego komisji egzaminacyjnych. Dlatego też zarzut dotyczący naruszenia art. 78, jako nie dający się zidentyfikować wobec sposobu jego sformułowania, nie mógł zostać uznany z skuteczny.

Nie są również zasadne zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji RP.

Skarżący kasacyjnie upatruje naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji (w zw. z art. 8 k.p.a.) w przyjęciu przez Sąd I instancji, że Konstytucyjna zasada równości wobec prawa znajduje zastosowanie wyłącznie w takim samym stanie faktycznym. Komplementarny do tego zarzutu jest zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez niedopuszczenie wnioskowanego przez skarżącą dowodu uzupełniającego w postaci kopii uchwały z dnia 5 listopada 2013r. tej samej Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości dotyczącej odwołania innego odwołującego się od wyniku egzaminu. Dlatego też oba zarzuty wymagają łącznego rozpoznania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne w tym zakresie i nienaruszające art. 32 ust 1 Konstytucji, ani wymienionych przepisów procesowych, jest stanowisko Sądu I instancji, który wskazał, że każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a., co oznacza, że sprawa taka nigdy nie jest rozpatrywana porównawczo , ponieważ uchwała komisji egzaminacyjnej konkretyzuje normy prawa materialnego wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i w jego wyłącznie sprawie.

Nie można nie zauważyć, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną, ale jest związany granicami danej sprawy. Kontrola działalności publicznej może zatem być sprawowana jedynie w granicach danej sprawy, ze skargi na konkretny, indywidualny akt administracyjny. Jednocześnie sąd administracyjny kontrolę legalności opiera co do zasady na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organami administracji wydającymi zaskarżoną decyzję (art. 133 1 p.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek przewidziany w art. 106 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentu, o którym mowa w tym przepisie, jest jednak dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem orzekania Sądu I instancji, w przywołanym wyżej rozumieniu tego pojęcia, była ocena zgodności z prawem uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości podjęta w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego M.K. i to ta uchwała wyznaczała granice rozpoznawanej sprawy. Dopuszczenie przez Sąd I instancji dowodu z uchwały poświęconej wynikowi egzaminu adwokackiego innej osoby, nie znajdowałoby oparcia w art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż nie dotyczy rozstrzyganej sprawy, tylko innej, która nie jest przedmiotem sądowej kontroli i wobec tego dopuszczony dowód nie miałby waloru dowodu uzupełniającego w rozpoznawanej sprawie. Okoliczności, które zdecydowały o przyznaniu ocen pozytywnych w innych postępowaniach dotyczących wyników z egzaminu adwokackiego innym osobom uchylają się spod kontroli sadowej w rozpoznawanej sprawie (tak też NSA w wyroku z dnia 10 lipca 2012r. w sprawie sygn. akt II GSK 1807/11 opubl. Lex 1219231).

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia pozostałych przepisów Konstytucji wymienionych pkt 1, tiret czwarte. Zarzut ten nie zawiera uzasadnienia. Kasator nie wyjaśnił jaki związek ma powołany artykuł 8 ust.2 Konstytucji, który stanowi, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba, że Konstytucja stanowi inaczej z art. 175, posiadającym dwie jednostki redakcyjne, a zgodnie z którym sprawowanie wymiaru sprawiedliwości Konstytucja powierza różnym sądom oraz wcześniej już omawianym art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej. Należy jednak przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej. W związku z tym w uzasadnieniu należy odnieść się nie tylko do poglądu przyjętego przez sąd, ale również sprecyzować własne stanowisko wobec zaskarżonego wyroku, czyli wskazać właściwe znaczenie interpretowanego przepisu i właściwą jego subsumcje (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, Nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04 Lex nr 186863; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04 Lex nr 238593; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05 Lex nr 173263; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06 Lex nr 236385; 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06 Lex nr 281385).

Aby uniknąć wszelkich wątpliwości, co do treści poszczególnych zarzutów uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być na tyle precyzyjne, aby pozwalało na sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem. Omawiany zarzut nie spełnia tych kryteriów, dlatego też nie mógł stanowić skutecznej podstawy kasacyjnej.

Przechodząc do oceny zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego należy stwierdzić, że i one nie są zasadne.

Zdaniem skarżącej Sąd I instancji nie dokonał należytej kontroli działalności administracji publicznej, i tym samym naruszył art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec braku ustosunkowania się do podniesionych przez skarżącą zarzutów stanowiących m.in. o naruszeniu przepisów postępowania (art. 7, 77, 107 § 3 i 80 k.p.a.) poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego sprawy z przekroczeniem swobodnej oceny dowodów, oraz naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 78d ust. 1 i 10 oraz art. 78e ust. 2 p.o.a.

W tym miejscu przypomnienia wymaga, że w myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie te ustawowo wymienione elementy.

Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygniecie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Żadna z opisanych sytuacji nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że stanowisko Komisji II Stopnia uznał za trafne i podzielił jej argumentację co do istotnych jej stwierdzeń, uznając za zbędne ponowne przytaczanie argumentów dotyczących niedostatków pracy skarżącej (ich szczegółowe zrelacjonowanie nastąpiło w tzw. części historycznej wyroku). Wskazując, że Komisja wywiodła, iż sporządzona przez skarżącą apelacja zawiera mankamenty, których ilość i waga stanowi o nieprawidłowym rozwiązaniu tego zadania i o niewystarczającym przygotowaniu egzaminowanej do wykonywania zwodu adwokata, co wyraża się w nieodpowiednim opanowaniu materiału, jak i braku wystarczającej umiejętności stosowania prawa w praktyce, stwierdził również jednoznacznie, że trafne są wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale. Taki zabieg należy uznać za dopuszczalny i umożliwiający na poznanie motywów, jakimi kierował się Sąd I instancji, zwłaszcza, że zarzuty skargi były w znacznej części powtórzeniem stanowiska wyrażonego w odwołaniu, do którego organ odniósł się szczegółowo w decyzji. Sąd dokonał ponadto oceny zaskarżonej uchwały pod kątem spełnienia w postępowaniu przesłanek z art. 7, 77 i 80 k.p.a., wskazując, że organ administracji ustalił wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, dokonał też szczegółowej analizy wszystkich błędów pracy skarżącej i uczynił to mając na uwadze ustawowe kryteria oceny. W uzasadnieniu organ podał przesłanki rozstrzygnięcia, a przytoczona argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych, uzasadnienie uchwały zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji odniósł się również do mających zastosowanie w sprawie art. 78d ust. 1 i 10 oraz 78e ust. 2 p.o.a., podkreślając, że skoro zdanie egzaminu adwokackiego ma uprawniać do wykonywania zawodu adwokata, to sporządzony na tym egzaminie projekt apelacji powinien odpowiadać wymogom prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako środek skuteczny. W konsekwencji sposób sprawdzenia wiedzy skarżącej został dokonany zgodnie z art. 78e ust. 2 p.o.a. poprzez ocenę rozwiązania każdego z zadań przez dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, których dotyczyła praca pisemna i niezależnie od siebie.

Dodatkowo należy stwierdzić, że podnoszona przez skarżącego okoliczność, że Sąd pierwszej instancji nie analizował merytorycznie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze mogłaby stanowić naruszenie omawianego przepisu tylko w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. W tym przypadku z taką sytuacją nie mamy do czynienia. Kasator, poza przytoczeniem przesłanki ustawowej zarzutów opartych na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie pokusił się o uzasadnienie, jakie potencjalne uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Nie można również zgodzić się z zarzutem opisanym w pkt 2, tiret drugie, w ramach którego autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie art. 7,77 i 107 § 3 k.p.a. – w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit c i 3 § 1 p.p.s.a. Należy podzielić w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji, że nie ma jakiegokolwiek znaczenia, ani tym bardziej wpływu na treść rozstrzygnięcia omyłkowe stwierdzenie w zaskarżonej uchwale, że obaj egzaminatorzy sprawdzający pracę skarżącej z zakresu prawa cywilnego wystawili jej oceny niedostateczne. Stosownie bowiem do treści art. 78e ust.4 pkt 2 ostateczną ocenę z pracy pisemnej z danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym ocena jest negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3.00. Zauważenia wymaga także i to, że uchwała Komisji II Stopnia szczegółowo opisuje stanowisko egzaminatorów komisji I stopnia, w tym również tego, który wystawił ocenę dostateczną. Stwierdzenie o dwóch ocenach negatywnych należy zatem uznać za oczywistą omyłkę bez wpływu na treść uchwały.

O bezzasadności ostatniego zarzutu skargi kasacyjnej przesądza brak jakiegokolwiek uzasadnienia, do której to wady w redagowaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny ustosunkował się już wyżej, Na marginesie tylko można zauważyć, że wbrew tezie skargi kasacyjnej organ zwracał uwagę również na pozytywne elementy pracy skarżącej, które jednak nie były wystarczające dla osiągnięcia ogólnej oceny pozytywnej, co zostało szczegółowo wyjaśnione i omówione w toku postępowania.

Z przedstawionych względów, uznając skargę kasacyjną M.K. za bezzasadną, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.