Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 716/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Alicja Stępień /spr./, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 10 lipca 2024 r., nr 2201-IEE.7192.2.181.2024.JM w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku (będący jednocześnie wierzycielem w sprawie) - prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej M.R. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] z 5 kwietnia 2018 roku, obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za m-ce październik 2017 roku oraz styczeń 2018 roku.

W celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, zawiadomieniami nr [...] i [...] z 5 kwietnia 2018 roku, organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej, prowadzonego przez M. S.A. w W.

Odpisy ww. zawiadomień wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczono stronie 9 kwietnia 2018 roku, w trybie art. 43 K.p.a. (za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi - korespondencję odebrał B.R.).

Kolejnymi zawiadomieniami nr [...] i [...]z 25 kwietnia 2024 roku, organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego skarżącej w Oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. Inspektorat w S. Odpisy ww. zawiadomień doręczono Stronie 26 kwietnia 2024 roku, w trybie art. 43 K.p.a. - korespondencję odebrał dorosły domownik.

Dłużnik zajętej wierzytelności (Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku) uznał zajęcie i pismem z 25 kwietnia 2024 roku poinformował, że skarżącej przysługuje świadczenie w wysokości 1403,06 zł i od dnia 15 maja 2024 roku będzie zajęcie realizował.

Pismem z 29 kwietnia 2024 roku, zatytułowanym "zarzuty do TW", skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie roszczeń, będących podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych. Wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie realizacji zajęcia do czasu rozstrzygnięcia sprawy.

Postanowieniem nr 101100/71/1216/2024-RED-5921819453 z 14 maja 2024 roku organ egzekucyjny orzekł o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Postanowienie doręczono stronie 24 maja 2024 roku w trybie art. 43 K.p.a..

Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem prawnym, pismem z 24 maja 2024 roku (wniesionym z zachowaniem terminu 27 maja 2024 roku), skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego, zaskarżając je w całości. W treści zażalenia strona wskazała na przedawnienie zobowiązań składkowych oraz bezprawne działanie organu egzekucyjnego w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.

Postanowieniem z 10 lipca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że prawidłowe jest stanowisko organu pierwszej instancji, zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Akta sprawy dowodzą, że należności dochodzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z 5 kwietnia 2018 roku, obejmujących nieuiszczone składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za m-ce październik 2017 roku i styczeń 2018 roku - nie uległy przedawnieniu.

Zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie przepisem art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ww. składki przedawniają się z upływem 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W związku z tym dla składek za m-c październik 2017 roku, bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 11 listopada 2017 roku, zaś dla składek za m-c styczeń 2018 roku, bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 13 lutego 2018 roku.

Zgodnie więc z mającym w sprawie zastosowanie 5-letnim terminem przedawnienia, składki te przedawniałyby się odpowiednio:

- składki za m-c październik 2017 roku - 12 listopada 2022 roku,

- składki za m-c styczeń 2018 roku - 14 lutego 2023 roku.

Materiał dowodowy wykazuje jednak, że - jeszcze przed upływem terminu przedawnienia - w sprawie zaistniały zdarzenia modyfikujące bieg terminu przedawnienia powyższych składek, tj. powodujące jego zawieszenie. Oznacza to, że przez pewien okres czasu bieg terminu przedawnienia spoczywa (okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia wydłuża okres przedawnienia należności - dodaje się go do wskazanego okresu "podstawowego", tj. wynikającego z art. 24 ust. 4 u.s.u.s.).

Na mocy bowiem art. 24 ust. 5b u.s.u.s. "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności, zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego".

W związku z tym, na podstawie powołanego wyżej przepisu, w sprawie zaszły okoliczności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia przedmiotowych składek. Z akt sprawy wynika bowiem, że bieg ten został zawieszony od dnia doręczenia odpisów tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...], tj. od 9 kwietnia 2018 roku (dowód doręczenia ww. tytułów wykonawczych znajduje się w aktach sprawy), na podstawie których postępowanie egzekucyjne prowadzone jest do chwili obecnej.

Była to pierwsza czynność, która zmierzała bezpośrednio do wyegzekwowania należności określonych ww. tytułami wykonawczymi. Przy czym, wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono odpis zawiadomienia nr [...] z 5 kwietnia 2018 roku o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w banku M. S.A. w Warszawie.

Doręczenie odpisów tytułów wykonawczych spowodowało, że bieg terminu przedawnienia należności został zawieszony i stan ten będzie trwał do czasu zakończenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia co prawda błędnie wskazał, że pierwszą czynnością, skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, było doręczenie upomnień przedegzekucyjnych, błąd ten jednak nie ma wpływu na wydane rozstrzygnięcie.

Uwzględniając zatem trwający nadal okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych, liczony od dnia doręczenia odpisów ww. tytułów wykonawczych niewątpliwym jest, że nie doszło do przedawnienia należności dochodzonych tymi tytułami. Okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia na tyle go bowiem wydłużył, że termin ten - z uwagi na wciąż toczące się postępowanie egzekucyjne - nie upłynął po dziś dzień.

Organ egzekucyjny zasadnie zatem orzekł, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie obowiązków, określonych ww. tytułami wykonawczymi.

Nie uległy przedawnieniu również odsetki za zwłokę w zapłacie ww. należności. Odsetki za zwłokę nie mają bowiem charakteru samoistnego - są ściśle związane z należnością główną, a ich naliczanie trwa aż do upływu terminu przedawnienia należności głównej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów, podkreślono, że nie uzależnił okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia od czasu trwania postępowania egzekucyjnego, jak też od efektywności podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności.

W niniejszej sprawie nie ma zatem znaczenia, z punku widzenia przedawnienia, czy po podjęciu pierwszej czynności, zmierzającej do wyegzekwowania należności składkowych, o której strona została zawiadomiona, zostały podjęte kolejne czynności egzekucyjne i ewentualnie po upływie jakiego okresu czasu doszło do ich podjęcia.

Akta sprawy zdaniem organu dowodzą także, że upomnienia przedegzekucyjne zostały skutecznie doręczone w dniu 7 marca 2018 roku, w trybie art. 43 K.p.a. Oryginał dokumentu - o numerze [...], stanowiący potwierdzenie odbioru przedmiotowej korespondencji znajduje się w aktach sprawy. Korespondencja zawierająca przedmiotowe upomnienia, została skierowana na prawidłowy adres, tj. [...] S., ul. [...], a jej odbiór pokwitował pełnoletni domownik.

Zauważono, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. przesyłki zaznaczono, że doręczenie nastąpiło do rąk pełnoletniego domownika, natomiast w miejscu na podpis odbiorcy widnieje nieczytelny podpis, przy czym można rozpoznać pierwszą i ostatnią literę nazwiska odpowiednio "R" i "i". Zauważyć również należy, że ten sam sposób podpisania odbioru korespondencji (w sposób nieczytelny, gdzie wyraźnie widnieją tylko niektóre litery nazwiska), widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru również innych przesyłek kierowanych do strony przez organ egzekucyjny już po doręczeniu upomnień przedegzekucyjnych, np. przy doręczeniu odpisów ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w M. SA, gdzie doręczenie to nastąpiło w trybie art. 43 K.p.a. do rąk pełnoletniego domownika - męża strony B.R. Wskazać należy, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. przesyłki również widnieje nieczytelny podpis, gdzie wyraźnie widać jedynie pierwszą i ostatnią literę nazwiska "R" i "i".

Powyższe prowadzi do wniosku, że doręczający przesyłkę, zawierającą przedmiotowe upomnienia, błędnie wskazał imię pełnoletniego domownika, któremu doręczono przesyłkę, a którym był B.R.

Odnosząc się do zarzutu z pisma z 17 czerwca 2024 roku, będącego uzupełniniem zażalenia z 24 maja 2024 roku wskazano, że umorzenie - decyzją z 12 czerwca 2018 roku, jako bezprzedmiotowego, postępowania w sprawie określenia na koncie strony wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne dotyczyło okresu za luty i marzec 2018 roku. W niniejszym postępowaniu dochodzone są natomiast składki za m-ce październik 2017 roku i styczeń 2018 roku.

Reasumując, analiza akt sprawy dowodzi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za m-ce październik 2017 roku i styczeń 2018 roku nie uległy przedawnieniu. Bieg terminu przedawnienia przedmiotowych składek został skutecznie zawieszony z dniem doręczenia odpisów tytułów wykonawczych i okres zawieszenia trwa do chwili obecnej, gdyż postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze zakończone. Akta sprawy dowodzą również, że doręczone zostały upomnienia.

Organ egzekucyjny trafnie zatem odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] i nr [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr 2201-IEE.7192.2.181.2024.JM z 10 lipca 2024 roku strona wskazała, że CEiDG nie przekazała zgłoszenia o zakończeniu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, co spowodowało konieczność dokonania korekty składek ZUS. W związku z powyższym ZUS wydał 12 czerwca 2018 roku decyzję, dotyczącą bezprzedmiotowości wszczętej wówczas sprawy. Skarżąca wskazała nadto, że w związku z zakończeniem działalności gospodarczej składki ZUS nie powinny być egzekwowane. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji i wydanie orzeczenia o nieistnieniu spornych tytułów wykonawczych wraz z cofnięciem wszystkich skutków postępowania egzekucyjnego, włącznie z wycofaniem zajęć. Do pisma skarżąca załączyła kserokopię decyzji z 12 czerwca 2018 roku, dotyczącej umorzenia jako bezprzedmiotowego, postępowania w sprawie określenia wysokości składek ZUS za m-ce luty i marzec 2018 roku, informację z CEiDG dotyczącą daty rozpoczęcia i zakończenia działalności gospodarczej oraz informację o stanie konta ubezpieczonego w ZUS.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku odnosząc się do zarzutów skargi podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu z 10 lipca 2024 roku nr 2201-IEE.7192.2.181.2024JM i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym zgodnie z ustawą Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.), ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) oraz ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.). Zawiera również wszystkie niezbędne elementy, wymienione w art. 124 § 1 i § 2 K.p.a., w tym prawidłowo zawarte uzasadnienie faktyczne oraz prawne.

W postanowieniu tym organ odniósł się do stanu prawnego, obowiązującego w rozpatrywanej sprawie wskazując, że w dniu 25 marca 2024 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która nadała nowe brzmienie m.in. artykułowi 59 ww. ustawy.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2023 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 roku, poz. 556), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie natomiast z art. 11 ust. 6 ww. ustawy, do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz skutków związanych z zastosowaniem środka egzekucyjnego w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed wejściem w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

W niniejszej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu nadanym ustawą zmienianą, tj. w brzmieniu obowiązującym od 25 marca 2024 roku.

Zgodnie z przepisem art. 59 § 1 ww. ustawy (w brzmieniu nadanym nową ustawą), postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:

a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,

b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Organ egzekucyjny w wydanym postanowieniu co prawda błędnie wskazał, że w sprawie zastosowanie ma art. 59 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 roku, należy jednak podzielić ocenę, że wada ta jednak, nie wpłynęła na wynik końcowy rozstrzygnięcia w stopniu powodującym wyeliminowanie skarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Nie rodzi to też skutków o jakich mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a..

W niniejszej sprawie podniesione okoliczności podlegały ocenie w ramach przesłanki określonej w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (tj. niedopuszczalności egzekucji). W tym zakresie Sąd stwierdza, że akta sprawy dowodzą, że należności dochodzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z 5 kwietnia 2018 roku, obejmujących nieuiszczone składki na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za m-ce październik 2017 roku i styczeń 2018 roku - nie uległy przedawnieniu.

Zgodnie bowiem - z mającym zastosowanie w sprawie przepisem art. 24 ust. 4 u.s.u.s. - ww. składki przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Zatem dla składek za m-c X 2017 roku bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 11 listopada 2017 roku, zaś dla składek za m-c styczeń 2018 roku bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 13 lutego 2018 roku.

Zgodnie więc - z mającym w sprawie zastosowanie (na zasadzie przywołanych wyżej przepisów) - 5-letnim terminem przedawnienia, składki te przedawniłyby się odpowiednio:

- składki za m-c październik 2017 roku - 12 listopada 2022 roku,

- składki za m-c styczeń 2018 roku - 14 lutego 2023 roku.

Materiał dowodowy wykazuje natomiast, że - jeszcze przed upływem terminu przedawnienia - w sprawie zaistniały zdarzenia modyfikujące bieg terminu przedawnienia powyższych składek, tj. powodujące jego zawieszenie.

Na mocy bowiem art. 24 ust. 5b u.s.u.s. - bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności, zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W związku z tym, na podstawie powołanego wyżej przepisu, w sprawie zaszły okoliczności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia przedmiotowych składek.

Z akt sprawy wynika bowiem, że bieg ten został zawieszony od dnia 9 kwietnia 2018 roku, tj. od dnia doręczenia skarżącej odpisów tytułów wykonawczych nr [...] i [...], na podstawie których postępowanie egzekucyjne prowadzone jest do chwili obecnej.

Tym samym uznać należy zdaniem Sądu, że organ egzekucyjny zasadnie orzekł, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie obowiązków, objętych ww. tytułami wykonawczymi. Nie uległy przedawnieniu również odsetki za zwłokę w zapłacie ww. należności. Odsetki za zwłokę nie mają bowiem charakteru samoistnego - są ściśle związane z należnością główną, a ich naliczanie trwa aż do upływu terminu przedawnienia należności głównej.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów skarżącej w ocenie Sądu organ trafnie podkreślił, że ustawodawca nie uzależnił okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia ani od czasu trwania postępowania egzekucyjnego, ani też od efektywności podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności.

Jak wynika z akt sprawy, organ odniósł się również do zarzutu skarżącej i wskazał, że umorzenie - jako bezprzedmiotowe - postępowania w sprawie określenia skarżącej wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne dotyczyło okresu za miesiące luty i marzec 2018 roku (decyzją z 12 czerwca 2018 roku). W niniejszym postępowaniu dochodzone są natomiast składki za m-ce październik 2017 roku i styczeń 2018 roku.

Odnosząc się zatem do argumentu skarżącej podniesionego w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczącego zakończenia przez stronę działalności gospodarczej, należy wskazać, że zakończenie działalności miało miejsce z dniem 31 stycznia 2018 roku, zatem konieczność zapłaty składek ZUS do stycznia 2018 roku włącznie istniała.

Sąd wskazuje także, że zarzuty dotyczące naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego nie znalazły uzasadnienia w realiach niniejszej sprawy. W ocenie Sądu organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy.

Reasumując - Sąd stwierdza, że organ prawidłowo uznał, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za m-ce październik 2017 roku i styczeń 2018 roku nie uległy przedawnieniu. Bieg terminu przedawnienia przedmiotowych składek został skutecznie zawieszony z dniem doręczenia stronie odpisów tytułów wykonawczych i okres zawieszenia trwa do chwili obecnej, gdyż postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze zakończone. Akta sprawy dowodzą również, że doręczone zostały stronie upomnienia przedegzekucyjne.

Należy więc stwierdzić, że organ egzekucyjny trafnie odmówił umorzenia egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] i [...].

W tej sytuacji Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie są zasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.