Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2565/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188 art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 17 września 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak Protokolant: starszy asystent sędziego J. Ż. po rozpoznaniu w dniu 17 września 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych A. M. i A. M. oraz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1504/16 w sprawie ze skargi M. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od M. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. zasądza od M. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz A. M. i A. M. solidarnie kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 maja 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1504/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 kwietnia 2016 r. znak ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził na rzecz strony zwrot kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, kontrolując zaskarżoną decyzję wskazał, że decyzją z dnia 29 kwietnia 2016 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania A. i A. M., od decyzji Wojewody M. z dnia 29 października 2015 r. umarzającej wszczęte na wniosek A. M., A. M., M. K. i K. K. postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m. W. z dnia 28 sierpnia 2014 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. P. Sp. z o.o. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i zjazdem z ul. K. na terenie działek nr ewid. ..., ..., ..., ..., ..., obręb ..., przy ul. K. ... w W. (sprostowanej postanowieniem Wojewody M. z dnia 6 listopada 2015 r.) – uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz postanowienie Wojewody M. z dnia 29 października 2015 r. odmawiające wstrzymania wykonania ww. decyzji Prezydenta m. W. z dnia 28 sierpnia 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Sąd wywiódł, że istotą sprawy była kontrola prawidłowości ustalenia przez organ drugiej instancji, że A. i A. M. powinni być uznani za stronę postępowania przed organem pierwszej instancji, a w konsekwencji kontrola prawidłowości zastosowania przez GINB dyspozycji art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, GINB nie dokonał takich ustaleń faktycznych, odmiennych od ustaleń organu pierwszej instancji, które pozwoliłyby mu na stanowczą ocenę, że A. i A. M. przysługuje przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m. W. z dnia 28 sierpnia 2014 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. P. Sp. z o.o. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i zjazdem. W zasadzie, ustalenia organu drugiej instancji – na co wskazuje skarżąca – opierają się na hipotezie, iż pp. M. "chcąc zrealizować na niej budynek z otworami okiennymi, skierowanymi w stronę spornego przedsięwzięcia, w taki sposób, aby mieć zapewnione naturalne oświetlenie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, musieliby odsunąć projektowany obiekt od granicy działki na odległość większą niż odległość od granicy działki dopuszczalna przez przepisy prawa. Tym samym A. M. i A. M. są stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m. W. z dnia 28 sierpnia 2014 r."

Taki wniosek wysnuwa GINB z analizy § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Z tych przyczyn GINB – uznając, że odległość między granicą działki nr ewid. ... a projektowanym budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym jest mniejsza niż wysokość spornego budynku – stwierdza, że działka nr ewid. ... (należąca do pp. M.) znajduje się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji, wyznaczonym w oparciu o przepis § 13 ww. rozporządzenia, a realizacja przedmiotowej inwestycji niewątpliwie może ograniczać możliwość zagospodarowania działki o numerze ewid. ... Rację natomiast ma skarżąca, która podnosi, że ww. odległości muszą być zachowane, ale w wypadku obiektów już istniejących, organ zaś nie uwzględnił faktu, że na ww. działce ... stoi budynek mieszkalny pp. M. Jak wynika z akt sprawy, odległość istniejącego budynku na działce ... od budynku skarżącej wynosi zaś 20 m.

Nadto Sąd argumentował, że GINB w sposób nieuzasadniony treścią podnoszonych w uzasadnieniu swej decyzji argumentów, odmawia waloru ocennego istniejącej analizie nasłonecznienia i przesłaniania, znajdującej się w aktach sprawy. Nie uprawdopodabniając tezy o ewentualnej możliwości budowy przez pp. M. jakiegokolwiek kolejnego budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi na działce nr ... (brak jest bowiem jakiejkolwiek analizy, pozwalającej na ustalenie, czy taka budowa byłaby w ogóle możliwa), GINB w rzeczywistości uniemożliwia sądową kontrolę zasadności swego stwierdzenia. W ocenie Sądu, takie zaniechanie ze strony organu drugiej instancji stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) przez brak podjęcia z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Należy również wskazać, że oceniając słuszny interes obywateli nie można tej oceny ograniczyć tylko do niektórych stron postępowania.

Zdaniem Sądu, GINB nie dokonał należytego rozpatrzenia dowodów zebranych przez organ pierwszej instancji, poprzestając na lakonicznym i nie zawierającym prawidłowego uzasadnienia odmówieniu waloru dowodowego istniejącej w aktach analizie nasłonecznienia i przesłaniania. To zaś stanowi o naruszeniu art. 77 § 1 k.p.a. Skoro organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), to ten materiał musi być w sposób wystarczający zebrany i przeanalizowany. Wykazanie przymiotu strony powinno być niewątpliwe, bo wymaga tego nadzwyczajny charakter postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a więc postępowania, stanowiącego wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 k.p.a.).

Analizując akta sprawy Sąd doszedł do wniosku, że GINB w żaden sposób nie przeanalizował sposobu i treści wykazywania przymiotu strony, wynikającego z wniosku pp. M. o wszczęcie postępowania z dnia 16 stycznia 2016 r. Z tego pisma wynika, że jako interes uzasadniający ich udział w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, wskazywali oni utrudnienia związane z budową, lokalizację wysokiego dźwigu na placu budowy. Z kolei z pisma ich pełnomocnika z 19 maja 2015 r. wynika, że interes pp. M. związany był z faktem budowy przez skarżącą przyłączy, wodociągów i kanalizacji oraz organizacji ruchu nieujętych w pozwoleniu na budowę i tego, że w projekcie budowlanym ujęte są ww. przyłącza, wodociąg i kanalizacja, a brak tego w decyzji o pozwoleniu na budowę. Z pisma pełnomocnika pp. M. z dnia 2 czerwca 2015 r. wynika natomiast, że uzasadnieniem ich udziału w sprawie ma być to, że są właścicielami działki nr ..., a analiza nasłonecznienia i przesłaniania dokonana została bez ich udziału. Dodatkowo, profesjonalny pełnomocnik wskazał w tym piśmie, że interes prawny pp. M. wynika wprost z art. 28 ust. 2 Pr. bud., choć zamiast uzasadnienia na czym ten interes ma polegać, ograniczył się on do zacytowania szeregu orzeczeń sądów administracyjnych.

Sąd pierwszej instancji uznał, że pomimo iż obowiązkiem podmiotu inicjującego postępowanie w sprawie administracyjnej – a nie organu – jest wykazanie własnego interesu prawnego, GINB w żaden sposób nie ocenił ww. okoliczności, mających w przekonaniu pp. M., a następnie ich profesjonalnego pełnomocnika, świadczyć o przymiocie strony w postępowaniu nieważnościowym i określać ich interes prawny. Ocena organu powinna natomiast uwzględniać fakt, że osoba, która domaga się określonego działania powinna wykazać istnienie przesłanki podmiotowej wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, należało więc odnieść się do poczynionego przez pp. M. i ich pełnomocnika w ww. pismach, wykazania przymiotu strony i interesu prawnego. Nie przesądzając o wyniku oceny, należy wskazać, że organ I instancji odniósł się do tej kwestii w sposób nieporównywalnie pełniejszy od GINB. Tym samym GINB nie wykonał w sposób należyty dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie jego decyzji zawiera wysoce ograniczone (w kontekście ww. stanowiska samych pp. M. i ich pełnomocnika) wskazanie faktów, które organ uznał za podstawę do przyznania pp. M. przymiotu strony, a także dowodów, na których się oparł i nie zawiera żadnego wyjaśnienia, czemu organ nie wziął pod uwagę i nie ocenił interesu prawnego w takiej postaci, w jakiej wykazywali go uczestnicy M. i ich pełnomocnik.

W żaden sposób, ustalając hipotetyczne możliwości inwestycji na nieruchomości pp. M. – co, w ocenie GINB przesądzało o ich interesie prawnym w postępowaniu nieważnościowym – GINB nie dokonał analizy prawa w postaci art. 43 ustawy z dnia 15 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1440), zgodnie z którym obiekty budowlane przy drogach powinny być w terenie zabudowanym usytuowane w odległości co najmniej 6 metrów od zewnętrznej krawędzi jezdni – drogi gminnej, a w wypadku gdy droga ma charakter powiatowej lub wojewódzkiej – 8 m. Zdaniem Sądu, słusznie zwracała na ten fakt uwagę skarżąca, gdyż obowiązkiem organu administracji publicznej jest działanie na podstawie przepisów prawa, co oznacza, że przy dokonywaniu oceny stanu faktycznego i wysnuwaniu istotnych dla sprawy wniosków organ ma obowiązek uwzględniać prawo powszechnie obowiązujące.

Wyżej wymienione uchybienia nie pozwalały – w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – organowi drugiej instancji na podjęcie zaskarżonej decyzji kasatoryjnej. Nie pozwalał na to ani nieustalony przez ten organ stan faktyczny istotny dla oceny legitymacji i interesu prawnego pp. M., ani pominięty przez GINB ww. stan prawny. Organ nie mógł powołać się – czego zresztą nie uczynił, choć powinien – na wykazany przez A. i A. M. (lub ich profesjonalnego pełnomocnika) interes prawny, uzasadniający ich udział w postępowaniu nieważnościowym, gdyż sam za stronę – i wbrew treści ww. pism uczestników – dokonał wykazania tego interesu prawnego.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ze wskazanych powyżej względów zasadny był zarzut skargi w zakresie naruszenia przez GINB art. 138 § 2 k.p.a.

W związku z faktem, że sentencja decyzji Wojewody M. z dnia 29 października 2015 r. umarzała w całości postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m. W. z dnia 28 sierpnia 2014 r. nr ..., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. P. Sp. z o.o. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i zjazdem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że błędne jest stanowisko skarżącej, że GINB powinien był utrzymać ww. decyzję w mocy w części umarzającej postępowanie z wniosku pp. K. Takie rozstrzygnięcie nie było możliwe, a to z uwagi na fakt, że postępowanie prowadzone było wprawdzie na wniosek tak pp. K., jak i pp. M., ale było to jedno postępowanie administracyjne, a nie dwa oddzielne. Zasadnie natomiast organ drugiej instancji uznał w uzasadnieniu swej decyzji (podobnie, jak Wojewoda M.), że K. i M. K. nie przysługuje przymiot strony w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m. W. z dnia 28 sierpnia 2014 r., gdyż nie wykazali oni swego interesu prawnego. W tym aspekcie GINB nie dokonał już samodzielnego ustalenia interesu prawnego, jak miało to miejsce w wypadku uczestników M.

Z wyżej wymienionych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.

W skardze kasacyjnej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane oraz w zw. z § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, status strony uzyskują właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości już istniejących znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego, jeśli przepisy odrębne wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu terenu wyznaczonego w jego otoczeniu, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazach powyżej przepisów prawa powinna prowadzić do stwierdzenia, że sama potencjalna możliwość oddziaływania oraz ograniczenia w możliwości przyszłego zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, jest wystarczającą przesłanką do uzyskania przymiotu strony przez właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego w postępowaniu związanym z tą inwestycją.

2. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z 138 § 2 k.p.a. oraz z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że naruszenia przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ww. przepisów postępowania administracyjnego nie pozwalały mu na podjęcie zaskarżonej decyzji kasatoryjnej, czego konsekwencją było naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i uchylenie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, podczas gdy organ podjął czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia.

W skardze kasacyjnej A. i A. M. zaskarżyli powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucono:

1. Naruszeniem przepisu prawa materialnego art. 28 ust. 2, art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.) przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przymiot strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowlę, w tym w sprawcach w sprawne stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nie przysługuje właścicielom działek sąsiednich w przypadku, gdy oddziaływanie obiektu budowlanego na działki sąsiednie nie będzie oddziaływać w sposób sprzeczny z prawem, a w konsekwencji nieuprawnione przyjęcie, że dla ustalenia interesu prawnego konieczne jest aby oddziaływanie planowanego obiektu było sprzeczne z prawem, w sytuacji, gdy zgodnie z przepisami ustawy prawo budowlane interes prawny wynika z samego faktu oddziaływania obiektu na nieruchomość sąsiednią.

2. Naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 i 145 § 1 pkt 1 lit. c) zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. polegającym na uchyleniu zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy obowiązkiem Sądu dokonującym kontroli legalności działania organu administracji publicznej było oddalenie skargi, gdyż rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego było prawidłowe, a jednym możliwym rozstrzygnięciem w sprawie administracyjnej było zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Naruszenie, którego dopuścił się Sąd pierwszej instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dokonując prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji powinien był oddalić skargę.

3. Naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 i 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegającym na uchyleniu zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy obowiązkiem Sądu dokonującym kontroli legalności działania organu administracji publicznej było oddalenie skargi, gdyż rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego było prawidłowe, uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawierało wszystkie wymagane elementy, a organ wszechstronnie zbadał zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Naruszenie, którego dopuścił się Sąd pierwszej instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dokonując prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji powinien był oddalić skargę.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organu M. P. Sp. z o.o. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej organu oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania kasacyjnego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargi kasacyjne zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. Zasadne są zarzuty w skargach kasacyjnych naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane. Według art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są, oprócz inwestora, właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Tak wyznaczony zakres podmiotowy postępowania w sprawie pozwolenia na budowę został unormowany dla postępowania zwykłego. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że do wyznaczenia zakresu podmiotowego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę zastosowanie ma również art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Artykuł 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane ustanawia dwa warunki przyznania jednostce statusu strony w postępowaniu: – po pierwsze, warunek tytułu prawnego do nieruchomości; – po drugie, położenie nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu. W sprawie poza sporem jest przysługujący tytuł prawny do nieruchomości wnoszącym o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na wykonywanie robót budowlanych. Spełnienie drugiego warunku to ustalenie położenia nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu. Według art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy terenu. Regulując obszar oddziaływania obiektu budowlanego art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane odsyła do przepisów odrębnych. Na system przepisów odrębnych składają się nie tylko przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ale też przepisy ustawy Prawo wodne, przepisy regulujące ochronę prawa własności zawarte w kodeksie cywilnym. Wymaga też uwzględnienia art. 5 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, który wprost pozostaje w związku z art. 3 pkt 20 tej ustawy, stanowiącym o obowiązku zapewnienia poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Przy ustaleniu obszaru oddziaływania obiektu budowlanego wymagane jest rozpoznanie, czy zostały uwzględnione interesy osób trzecich w aspekcie wykluczenia negatywnego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie. Podmiot powołujący się na negatywne oddziaływanie obiektu budowlanego, na którego budowę inwestor uzyskał pozwolenie na budowę, na nieruchomość, do której przysługuje mu prawo własności ma interes prawny do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Nie można zatem podzielić stanowiska Sądu o braku interesu prawnego wnoszących o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zasadnie organ odwoławczy przyjął, że wnoszącym o stwierdzenie nieważności decyzji przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m. W. z uwagi na fakt, że ich nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji. Ustalenia interesu prawnego nie można ograniczyć wyłącznie do analizy nasłonecznienia i przesłaniania. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że podstawą do wyprowadzenia interesu prawnego żądających stwierdzenia nieważności decyzji jest okoliczność parametrów spornej inwestycji oraz usytuowanie działki nr ewid. ..., co ma wpływ na ograniczenie w zagospodarowaniu nieruchomości stanowiącej ich własność. Organ właściwy do przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji obowiązany jest z urzędu ustalić, czy wnoszącym żądanie wszczęcia postępowania przysługuje interes prawny. Nie może zatem organ zwolnić się z tego obowiązku przez przerzucenie wykazania interesu prawnego na wnoszących żądanie.

Zasadnie w skargach kasacyjnych zarzucono naruszenie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przy wadliwym ustaleniu interesu prawnego wnoszących żądanie wypełnia przesłankę do wydania decyzji kasacyjnej z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia. Brak prawidłowego, zgodnego z przepisami prawa materialnego ustalenia interesu prawnego powoduje, że jest to brak na tyle podstawowy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Istotny, bowiem zamknął rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, czy decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana z ciężkim, kwalifikowanym naruszeniem przepisów prawa materialnego, wyliczonym enumeratywnie w art. 156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.

Zasadnie w skargach kasacyjnych zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wydane przez organ odwoławczy decyzja na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Nie było zatem podstaw do jej uchylenia.

W tym stanie rzeczy, skoro skargi kasacyjne zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach a sprawa została dostatecznie wyjaśniona, na mocy art. 188 i art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.