Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 918/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2a
journal: Dz.U. 2023 poz 810
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi E. Ś. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 września 2023 r., nr 010070/680/2255754/2022 w przedmiocie zmiany wysokości przyznanego świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 sierpnia 2023 r., nr 010070/680/2255754/2022.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 20 lutego 2022 r. E. Ś. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. na dzieci: J. Ś., S. Ś. i T. Ś.

Pismem z 21 marca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS", "Organ") poinformował Stronę o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz córki T. Ś. w wysokości po 500 zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.

W dniu 1 sierpnia 2022 r. do ZUS wpłynął wniosek o świadczenie "Dobry start" na córkę T. Ś. na rok szkolny 2022/2023 złożony przez jej ojca M. Ś., do którego dołączono wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z 1 marca

2021 r. sygn. akt II C 2433/20. w którym orzeczono m.in., że miejscem zamieszkania dziecka T. Ś. będzie naprzemiennie, w okresach tygodniowych miejsce zamieszkania matki i ojca. Taki sam wyrok dołączyła do wniosku z 1 sierpnia 2022 r.

o świadczenie "Dobry start" E. Ś.

W związku z powyższym, decyzjami z 12 października 2022 r. prawo do świadczenia "Dobry start" na córkę T. Ś. przyznano obojgu rodzicom

w wysokości połowy przysługującego świadczenia, tj. po 150 zł.

Decyzją z 25 sierpnia 2023 r. ZUS zmienił wysokość przyznanego Wnioskodawczyni w informacji z 21 marca 2022 r. świadczenia wychowawczego na córkę T. Ś. informując, że w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. świadczenie to przysługuje Stronie w kwocie 250 zł miesięcznie

ZUS wyjaśnił, że na podstawie wyroku z 1 marca 2021 r. sygn. akt II C 2433/20 ustalono, że dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców.

ZUS podał, że zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r., poz. 810 ze zm.) - dalej: "u.p.p.w.d.",

w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości 250 zł, tj. połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

ZUS wskazał, że wypłacone Wnioskodawczyni świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie,

o którym mowa w art. 25 ust. 2u.p.p.w.d., które Strona jest zobowiązana wpłacić na rachunek bankowy ZUS, z którego świadczenie zostało wypłacone.

W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Wnioskodawczynię Prezes ZUS decyzją z 4 września 2023 r. utrzymał ją w mocy.

W uzasadnieniu Organ podał, że w wyniku analizy znajdującej się w jego posiadaniu dokumentacji ustalił, iż 1 sierpnia 2022 r. do wniosku o świadczenie "Dobry start" Wnioskodawczyni dołączyła wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z 1 marca 2021 r.

sygn. akt II C 2433/20, w którym orzeczono m.in., że dziecko T. Ś. ma swoje miejsce zamieszkania u matki i ojca naprzemiennie w okresach tygodniowych.

Prezes ZUS podał, że zgodnie z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną

w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości 250 zł, tj. połowy przysługującego świadczenia za dany miesiąc, bez względu na fakt, czy z wnioskiem o świadczenie wystąpili oboje rodzice, czy tylko jedno z nich. Zgodnie natomiast z art. 13 ww. ustawy to ZUS jest jednostką właściwą do rozpatrywania wniosków o świadczenie wychowawcze, w tym do weryfikacji uprawnień wnioskodawców do świadczenia i ustalania jego wysokości

w oparciu o przepisy tej ustawy. Oznacza to, że porozumienie zawarte między rodzicami co do podziału środków należnych ze świadczenia wychowawczego nie są wiążące dla ZUS przy rozpatrywaniu uprawnień do świadczenia.

Organ wskazał, że w pouczeniu do informacji o przyznaniu świadczenia z 22 marca 2022 r. Wnioskodawczyni została poinformowana, że ZUS może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia, osoba nienależnie pobrała świadczenie lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia. Prezes ZUS podniósł, ze w przypadku Wnioskodawczyni świadczenie wychowawcze na córkę T.Ś. zostało przyznane nienależnie w pełnej wysokości, tj. 500 zł miesięcznie, ponieważ Strona nie dołączyła do wniosku prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego

w Gdańsku z 1 marca 2021 r. sygn. akt II C 2433/20, z którego wynika, że na dzień złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze, tj. na dzień 20 lutego 2022 r., dziecko przebywało pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców.

W skardze na decyzję Prezesa ZUS z 4 września 2023 r. E. Ś. wniosła

o "anulowanie" tej decyzji o nakazie zwrotu "nienależnie" pobranego świadczenia wychowawczego w kwocie 3.000 zł

W uzasadnieniu Skarżąca podała, że od marca 2021 r. jest rozwiedziona z mężem. W ramach umowy rozwodowej została podpisana ugoda, na mocy której ustalono,

że pomimo iż opieka nad córką T. jest sprawowana naprzemiennie, świadczenie wychowawcze w całości będzie pobierać Skarżąca (załącznik ugody z 8 grudnia 2020 r.). Na mocy tej ugody od czasu rozwodu do maja 2023 r. Strona pobierała świadczenie wychowawcze w pełnej kwocie. W ramach następnego okresu świadczenia na lata 2023/2024, w dniu 26 lipca 2023 r. Skarżąca otrzymała decyzję o zmniejszeniu świadczenia na córkę o połowę. Aby wyjaśnić sytuację, w dniu 2 sierpnia 2023 r. złożyła pismo opisujące ugodę z byłym mężem. W odpowiedzi na to pismo ZUS nie tylko nie ustosunkował się do pisma o świadczenie na okres 2023/2024, ale wysłał decyzję nakazującą zwrot "nienależnie" pobranej połowy świadczenia za poprzedni rok.

Skarżąca zwróciła uwagę, że w 2022 r. formularz wniosku o świadczenie wychowawcze na okres 2022/2023, tak jak w poprzednich latach, nie umożliwiał podania typu opieki nad dzieckiem. W związku z tym, tak jak w latach poprzednich, zgodnie

z ugodą zawartą z byłym mężem, wniosek o świadczenie wychowawcze dla córki T. złożyła tylko Skarżąca. Biorąc pod uwagę, że w tym czasie nie doszło do zmiany przepisów w sprawie przyznawania świadczenia wychowawczego Strona zakładała, że jest to wystarczające i w pełni poprawne.

Skarżąca podała następnie, że w 2022 r. w formularzu wniosku o świadczenie "Dobry start" pojawiło się pytanie o typ opieki nad dzieckiem i informacja, że w przypadku opieki naprzemiennej otrzymuje się tylko połowę świadczenia. Formularz ten Strona wypełniła zgodnie z prawdą i w związku z tym faktycznie otrzymała połowę świadczenia "Dobry start". Były mąż wypełnił drugi wniosek i otrzymał drugą połowę świadczenia, którą następnie na mocy ugody przekazał Skarżącej. W tym czasie nadal jednak nikt nie zwrócił uwagi Stronie, że jej wniosek o świadczenie wychowawcze jest niepoprawny. Skarżąca zaznaczyła, że gdyby tak było złożyłaby z byłym mężem dwa osobne wnioski, ale w tej chwili jest już na to za późno i jeśli Strona zwróci połowę pobranego świadczenia, to były mąż nie będzie mógł już złożyć wniosku o przyznanie mu drugiej połowy za okres 2022/2023.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS, wnosząc o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W uzasadnieniu podniesiono, że ZUS jako organ realizujący przepisy u.p.p.w.d., zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji nie miał podstaw prawnych do przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości.

Organ wskazał, że art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. odnosi się do sytuacji, gdy dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną

w porównywalnych i powtarzających się okresach. Wskazano, że w dniu ubiegania się

o świadczenie wychowawcze Skarżąca dysponowała prawomocnym wyrokiem, w którym sąd orzekł, że opieka nad córką T. ma być sprawowana przez oboje rodziców naprzemiennie. Natomiast ugoda między rodzicami, którą przedłożyła Skarżąca nie może zostać uwzględniona przy rozpatrywaniu wniosku.

W ocenie Organu w sprawie prawidłowo ustalono wysokość świadczenia wychowawczego w przypadku sprawowania opieki naprzemiennej, gdyż wynika ona wprost z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. i zakłada równy podział tego świadczenia pomiędzy rodziców. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych podniesiono,

że wpływu na wysokość świadczenia nie ma fakt braku wystąpienia przez drugiego

z rodziców o przyznanie tego świadczenia, gdyż żaden z obowiązujących przepisów nie przewiduje możliwości zwiększenia przyznanej kwoty. Ponadto w u.p.p.w.d. nie przewidziano możliwości zwiększenia świadczenia w zależności od sposobu i zakresu faktycznego wykonywania opieki czy niewystąpienia z odrębnym wnioskiem przez drugiego z rodziców, gdyż w przypadku orzeczenia opieki naprzemiennej poszczególni rodzice są uprawnieni do świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty przysługującej za określony miesiąc.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został

w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 4 września 2023 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych z 25 sierpnia 2023 r. zmieniającą wysokość przyznanego E. Ś. świadczenia wychowawczego na rzecz córki T. Ś. na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. do kwoty 250 zł miesięcznie oraz zobowiązującą Skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za ten okres.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r.,

poz. 810 ze zm.), która określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia (art. 1 ust. 1). Celem tego świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka,

w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1), przysługuje ono matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a (art. 4 ust. 2 pkt 1).

W myśl art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących

w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców

w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

W sprawie nie jest sporne, że Skarżąca na mocy wyroku rozwodowego sprawuje opiekę naprzemienną nad córką T. Ś. Nie budzi również wątpliwości fakt,

że opieka nad córką sprawowana jest przez oboje rodziców w porównywalnych

i powtarzających się okresach, jak to przewiduje art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. Ze znajdującego się w aktach sprawy wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 1 marca 2021 r. w sprawie

II C 2433/20, rozwiązującego przez rozwód małżeństwo E. Ś. i M. Ś., wynika, że miejsce pobytu małoletniej córki rozwiedzionych małżonków T. Ś. ustalono u matki i ojca naprzemiennie w okresach tygodniowych rozpoczynających się i kończących w niedzielę o godz. 19.00 (pkt IV wyroku).

Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie było natomiast to, czy w realiach ocenianego przypadku dopuszczalne było uznanie, że Skarżąca nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r., przyznane jej na córkę T. Ś. Jak wynika bowiem z uzasadnień decyzji obu instancji, Organ przyjął, że Skarżąca nie miała prawa do świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości z uwagi na orzeczoną przez sąd rodzinny opiekę naprzemienną.

Zdaniem Sądu stanowisko Organu nie może zyskać akceptacji.

Zgodnie z art. 25 u.p.p.w.d. osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu (ust. 1). Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze: przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie; wypłacone osobie innej niż osoba, której świadczenie zostało przyznane, z przyczyn niezależnych od ZUS; wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (ust. 2 pkt 2, 5 i 6).

Z przytoczonego wyżej art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. wynika podstawowy cel tej ustawy. Celem tym jest zapewnienie przez Państwo pomocy w wychowywaniu dziecka, w postaci faktycznego dostarczenia środków pieniężnych dla częściowego pokrycia wydatków związanych z jego wychowywaniem, w tym z opieką nad dzieckiem i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Dokonując więc wykładni przepisów regulujących kwestię zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego należy mieć na uwadze przedstawioną wyżej aksjologię przepisów omawianej ustawy. W związku z tym podkreślić trzeba, że skoro celem przedmiotowego świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, to przy ocenie tej sprawy brak jest podstaw, aby nie uwzględniać tej istotnej w sprawie okoliczności, jaką jest przeznaczenie (sposób wydatkowania) środków pochodzących z otrzymanego od Państwa świadczenia. Chociaż bowiem świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, czy opiekunowi, to w istocie świadczenie to ma służyć dziecku. W konsekwencji więc okoliczność, na co faktycznie zostało przeznaczone wypłacone świadczenie, ma istotny wpływ na ocenę, czy świadczenie to było nienależne (zob. wyroki: WSA w Krakowie z 17 marca 2022 r.

sygn. akt III SA/Kr 604/21, WSA w Gliwicach z 7 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 47/21, WSA w Łodzi z 24 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 668/20, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z akt sprawy nie wynika, aby Organ kwestionował, że Skarżąca wydatkuje środki pochodzące z otrzymanego świadczenia w sposób niezgodny z celami wskazanymi

w u.p.p.w.d. Organ uznał natomiast, że wyłączną przesłanką uprawniającą do nakazania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest fakt, że Stronie nie należało się świadczenie w pełnej wysokości. Stanowisko to należy ocenić jako nieprawidłowe. Jeżeli Skarżąca wydatkowała środki na potrzeby małoletniej córki, co nie było kwestionowane

w sprawie, to w ocenie Sądu nie może to powodować, że w części środki te były "nienależnie pobranymi świadczeniami".

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skoro racjonalny ustawodawca posłużył się pojęciem "nienależnie pobranego świadczenia", które odnosi się do cechy czynności ("pobrania"), a nie cechy świadczenia ("nienależnego"), to należy rozróżnić pojęcie "nienależnego świadczenia" od "świadczenia nienależnie pobranego". Przyjmuje się więc, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występującym wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przepis art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d. posługuje się właśnie pojęciem "świadczenia nienależnie pobranego". Oznacza to, że obowiązek zwrotu takiego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. O świadczeniu nienależnie pobranym można więc mówić wówczas, gdy nie tylko doszło do jego wypłaty, mimo braku podstaw ustawowych do takiego działania, ale przy zaistnieniu świadomości osoby, która świadczenie pobiera - że świadczenie jej nie przysługuje. Nawet zatem ustalenie przez organ administracji publicznej, że wypłacone świadczenie, w świetle dowodów ujawnionych po jego przyznaniu, okazało się świadczeniem nienależnym, nie przesądza jeszcze o tym, że było ono "świadczeniem nienależnie pobranym" i można orzec obowiązek jego zwrotu wraz z odsetkami na podstawie art. 25 omawianej ustawy (zob. np. wyrok WSA w Olsztynie z 11 stycznia

2022 r. sygn. akt II SA/Ol 826/21).

W rozpoznawanej sprawie pobierane przez Skarżącą świadczenie wychowawcze było przeznaczane w całości na zaspokajanie potrzeb jej małoletniej córki T. (nie zostało to zakwestionowane przez Organ), przy pełnej wiedzy byłego męża (ojca małoletniej), że świadczenie to pobierane jest w pełnej kwocie przez Stronę. Fakt,

że pobierane świadczenie w całości wspierało matkę dziecka w jego wychowaniu, zaspokajaniu jego potrzeb, że matka robiła to ze świadomością, iż taki jest cel świadczenia, że akceptuje to ojciec dziecka, w ocenie Sądu miało kluczowe znaczenie zarówno dla poprawnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i następnie rozstrzygnięcia w przedmiocie tego, czy świadczenie to można oceniać w kategoriach "nienależnie pobranego".

Podsumowując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że okoliczność, na co zostało przeznaczone wypłacone świadczenie wychowawcze, ma istotny wpływ na ocenę, czy świadczenie to mogło być nienależnie pobrane. W kontrolowanej sprawie orzekające organy nie badały, czy pobrane przez Skarżącą środki zostały spożytkowane stosownie do celu wskazanego w art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., gdyż swoje rozstrzygnięcia oparły na wadliwej wykładni art. 5 ust. 2a tej ustawy. Jeżeli bowiem wypłacone Skarżącej świadczenia wychowawcze zostały spożytkowane na pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb małoletniej córki Strony, to oznaczałoby to, że powyższe świadczenie nie zostało nienależnie pobrane. Ustalenie, że środki uzyskane z tytułu świadczenia wychowawczego nie zostały przeznaczone na pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka mogłoby powodować uznanie ich za świadczenia nienależenie pobrane.

W ocenie Sądu rozważenia wymagała również inna kwestia mająca zasadnicze znaczenie dla sprawy, a sprowadzająca się do pytania, czy fakt wydania przez sąd rodzinny orzeczenia o opiece naprzemiennej rodziców uniemożliwia jednemu z rodziców pobieranie takiego świadczenia w pełnej wysokości i czy konieczne jest zawarcie przez nich specjalnego porozumienia dotyczącego tej kwestii.

W wyroku z 17 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 659/20 WSA w Gliwicach wskazał m.in., że jeżeli rodzice zawarli porozumienie co do sposobu sprawowania władzy rodzicielskiej i pieczy nad dzieckiem, które stało się integralną częścią wyroku sądu powszechnego, organy administracji publicznej nie są uprawnione do negowania ustaleń

w tym zakresie. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela co do zasady pogląd wyrażony w tym wyroku, pomimo że zapadł on na tle innego stanu faktycznego.

Zdaniem Sądu art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. jest przepisem prawa materialnego, który daje tylko możliwość ustalenia przez organ rodzicom sprawującym opieką naprzemienną prawa do świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty dla każdego z nich przysługującej za dany miesiąc, pod warunkiem, że oboje wystąpią o przyznanie takiego świadczenia. Jeżeli jednak rodzice uzgodnią w jakiejkolwiek formie, że tylko jedno z nich będzie otrzymywać pełne świadczenie, a drugie nie wystąpi o przyznanie świadczenia, to taki stan nie narusza powołanej wyżej regulacji. Celem świadczenia wychowawczego określonym w art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., co Sąd akcentował już wyżej, jest przecież dobro dziecka i wsparcie finansowe Państwa w jego wychowywaniu i zaspokajaniu jego potrzeb życiowych. Kwota pomocy finansowej powinna być w całości przekazywana przez rodziców lub rodzica na zaspokajanie potrzeb dziecka.

Stanowisko, że w sytuacji braku wniosku jednego z rodziców o przyznanie świadczenia wychowawczego (co w rozpatrywanej sprawie miało miejsce) świadczenie na dziecko powinno być przyznane rodzicowi tylko w połowie wysokości, kłóci się z celem powołanej wyżej regulacji. W badanej sprawie, zgodnie z oświadczeniem ojca dziecka, opieka wykonywana jest naprzemiennie przez oboje rodziców. Ojciec dziecka świadomie jednak zrezygnował z otrzymywania tego świadczenia i zadeklarował, że nie wystąpi o nie. Należy również zwrócić uwagę, że ponieważ ojciec T. Ś. nie złożył dotychczas wniosku o świadczenie wychowawcze za sporny okres, obecnie uczynić już tego nie może, bowiem termin składania wniosków na okres 2022/2023 już upłynął.

Podsumowując należy wskazać, że pobieranie przez Skarżącą świadczenia wychowawczego na córkę T. Ś. w pełnej wysokości w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r., przy pełnej akceptacji ojca małoletniej córki, realizowało cel u.p.p.w.d., zabezpieczało potrzeby dziecka i nie było świadczeniem nienależnie pobranym. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że orzekające w kontrolowanej sprawie organy naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2a i art. 25 ust. 2 u.p.p.w.d. w sposób, który miał wpływ na wynik tej sprawy.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję ZUS z 25 sierpnia 2023 r.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożył organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę (k. 17 akt sądowych), a Skarżąca

w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.[pic]