Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1395/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 37
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 7 i art. 77 04.02.2025 - 1)   oddalono skargę kasacyjną; 2)  zasądzono od Artura Meredyka na rzecz Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.P.i P.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 51/23 w sprawie ze skargi A.P. i P.P. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 4 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazania podjęcia niezbędnych działań naprawczych dla inwestycji 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 4 listopada 2020 r. nr [...] 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz A.P. i P.P. solidarnie kwotę 1137 (jeden tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.P. i P.P. (dalej: skarżący) na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 4 listopada 2022 r. w przedmiocie nakazania podjęcia niezbędnych działań naprawczych dla inwestycji.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 9 czerwca 2014 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie o ustalenie, czy realizacja inwestycji, polegającej na budowie budynku gospodarczego na działce o nr ew. [...]/2, położonej w miejscowości [...], gm. [...], nie stoi w sprzeczności z art. 33 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r., o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r. poz. 1098, dalej: u.o.p.) oraz o rozważenie, czy nie zachodzi konieczność wszczęcia postępowania w trybie art. 37 u.o.p. Po otrzymaniu informacji od Starosty Leskiego, który przedłożył kopię zgłoszenia budowy oraz kopię opisu technicznego do projektu architektoniczno-budowlanego przedmiotowego budynku gospodarczego, a także informacji od skarżących, a także po zweryfikowaniu zagospodarowania działki w terenie, organ I instancji pismem z 2 czerwca 2015 r. zawiadomił skarżących o wszczęciu postępowania w trybie art. 37 u.o.p.

Decyzją z 9 października 2015 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Rzeszowie nakazał podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych dla inwestycji. Decyzją z 27 stycznia 2016 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z 29 lipca 2016 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Rzeszowie nakazał podjęcie niezbędnych działań naprawczych dla przedmiotowej inwestycji wskazując w punktach, na czym te działania mają polegać. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z 4 listopada 2016 r. uchylił decyzję z 29 lipca 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżący wnieśli skargę na decyzję z 4 listopada 2016 r. Wyrokiem z 19 maja 2017 r., IV SA/Wa 405/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 4 listopada 2016 r.

Następnie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska pismem z 18 grudnia 2017 r. zwrócił się do organu I instancji o uzupełnienie akt o wyniki inwentaryzacji przyrodniczej spornego terenu i terenów sąsiadujących, przeprowadzonej w 2015 r. w ramach prac nad projektem planu zadań ochronnych oraz informacji odnośnie do etapu postępowań w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, dotyczących inwestycji planowanych na działkach o nr ew. [...], [...]/15 i [...]/1 obręb [...], gmina [...]. Dodatkowo organ odwoławczy pismem z 18 grudnia 2017 r. zawrócił się do Starosty Leskiego o przesłanie dokumentacji dotyczącej zgłoszenia z 10 lutego 2016 r. w sprawie zmiany sposobu użytkowania spornego obiektu (z gospodarczego na budynek rekreacji indywidulanej) oraz zgłoszenia w sprawie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce o nr ew. 121/2.

Decyzją z 31 stycznia 2018 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił decyzję organu I instancji z 29 lipca 2016 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący wnieśli skargę na decyzję z 31 stycznia 2018 r. Wyrokiem z 15 maja 2018 r. IV SA/WA 1113/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Wyrokiem z 8 listopada 2018 r. II OSK 2756/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu I instancji z 15 maja 2018 r. IV SA/WA 1113/18 oraz decyzję organu odwoławczego z 31 stycznia 2018 r.

Pismem z 7 maja 2019 r. organ odwoławczy zlecił organowi I instancji uzupełnienie dowodów i materiałów w sprawie. Organ I instancji przesłał dokument pn. "Ekspertyza przyrodnicza określająca rodzaj, zakres i istotność możliwych, negatywnych oddziaływań na cele ochrony obszaru Natura 2000 Bieszczady PLC180001 inwestycji zrealizowanej na działce nr ew. [...]/2 w miejscowości [...], gmina [...]" (dalej: ekspertyza przyrodnicza).

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z 4 listopada 2020 r uchylił decyzję organu I instancji z 29 lipca 2016 r. w części dotyczącej pkt 2, tj. daty zakończenia wykonania działań naprawczych i w tym zakresie orzekł, że działania te należy wykonać do 1 września 2024 r., w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Skarżący wnieśli skargę na decyzję z 4 listopada 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Oddalając skargę Sąd I instancji wyjaśnił, że kluczowe jest rozstrzygnięcie, czy nie zachodzą kumulatywnie dwie przesłanki z art. 37 u.o.p., tak jak to przyjął organ. Natomiast w ocenie skarżących, inwestycja nie wpływa znacząco negatywnie na cele ochrony obszaru Natura 2000, co potwierdzają dowody z dokumentów, zwłaszcza ekspertyza niezależnych ekspertów, a ponadto nie została podjęta bez uzyskania zezwolenia, o którym stanowi art. 34 ustawy o ochronie przyrody. Zdaniem skarżących, nie jest to inwestycja mogącą potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a posadowienie ogrodzenia nie wymagało zezwolenia ani zgłoszenia. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu.

W ocenie Sądu I instancji, organ odwoławczy wykonał zalecenia wynikające z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2018 r. II OSK 2756/18. Zlecił bowiem organowi I instancji uzupełnienie dowodów, który w odpowiedzi przesłał ekspertyzę przyrodniczą. Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że przedmiotowa zabudowa wykorzystywana jest w sposób inny niż deklarowany w zgłoszeniu budowlanym. Skarżący złożyli, a następnie wycofali zgłoszenie z 10 lutego 2016 r. dotyczące zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek rekreacji indywidualnej. Wobec tego zgłoszenia Starosta Leski wniósł sprzeciw. Ponadto skarżący złożyli zgłoszenie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na przedmiotowej działce. Ze zgłoszenia wynika, że będzie to budynek bez instalacji wodociągowej, kanalizacji sanitarnej oraz ogrzewania kominkiem. Natomiast z protokołu oględzin działki z 23 lipca 2015 r. wykonanych przez pracowników organu I instancji wynika, że na działce widoczny jest przekop pomiędzy skrzynką prądową, a budynkiem. Z kolei z ekspertyzy przyrodniczej oraz zdjęć satelitarnych wynika, że na działce znajdują się obecnie dwa budynki drewniane (a nie jeden) o powierzchni do 35 m² wykonane w konstrukcji drewnianej. Ponadto widoczny jest dodatkowy obiekt budowlany (najprawdopodobniej altana).

Zdaniem Sądu I instancji, organ prawidłowo zwrócił się do Starosty Leskiego o wskazanie, czy budynek powstał legalnie i uzyskał odpowiedź negatywną. Odnosząc się do drugiego obiektu budowlanego posadowionego na przedmiotowej działce, organ wyjaśnił, że według informacji uzyskanych od Starosty Leskiego stanowi on nielegalną zabudowę. Nie są zatem zasadne przedstawione w skardze twierdzenia, że organ rozpatrujący sprawę samodzielnie, wykraczając poza swoją właściwość rzeczową, dokonał błędnej kwalifikacji przesłanki działania bez uprzedniego uzyskania zezwolenia lub zgłoszenia (art. 34 u.o.p.) lub decyzji (art. 35a u.o.p.).

Sąd I instancji wyjaśnił, że przepisy regulujące funkcjonowanie obszarów Natura 2000 zaczęły obowiązywać wraz z wejściem w życie ustawy o ochronie przyrody. Oznacza to, że mają zastosowanie do działań i przedsięwzięć podejmowanych po 1 maja 2004 r. Z ekspertyzy przyrodniczej wynika, że wykonano analizę zmian na działce [...]/2 i w bezpośrednim jej otoczeniu w okresie od 2004 - 2020 na podstawie dostępnych ortofotomap. Do analizy wykorzystano ortofotomapę z 2004, 2012, 2015, 2017 oraz 2019 r. o różnej jakości zdjęć. "Najsłabszy materiał" pochodzi z 2004 r., który pozwala jednak stwierdzić, że na działce dominowała roślinność łąkowa. Brak było jakichkolwiek oznak obecnego zagospodarowania. Przedmiot postępowania powstał zatem po wejściu w życie przepisów ustawy o ochronie przyrody. Sporny budynek gospodarczy jest użytkowany inaczej niż przewiduje to zgłoszenie, stąd uprawniony jest nakaz, żeby przywrócić jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem funkcjonalnym, określonym w opisie technicznym do projektu architektoniczno-budowlanego budynku gospodarczego przedstawionego w złożonym zgłoszeniu budowy do Starosty Leskiego 29 października 2013 r. (co również świadczy o tym, że powstał po wejściu w życie ustawy o ochronie przyrody).

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżących, że skoro istnieje ogrodzenie to budynki nie oddziałują na środowisko. Jest to zbyt wąskie ujęcie, niepoparte ekspertyzą lub podobnym opracowaniem. W ocenie Sądu I instancji, organ uznał sporną zabudowę za znacząco negatywnie oddziałującą na przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 Bieszczady, tj. wilka, niedźwiedzia i rysia, akceptując w tym zakresie ustalenia ekspertyzy przyrodniczej. Ponadto Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli skarżący.

Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania.

Po pierwsze, art. 151 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 37 u.o.p., polegające na oddaleniu skargi, pomimo że decyzja została wydana przedwcześnie, bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało niewskazaniem w uzasadnieniu decyzji, na jakich dowodach oparł organ ustalenia faktyczne sprawy, dotyczące legalności obiektów budowlanych na spornej nieruchomości i faktycznego wykorzystywania budynku na działce nr 121/2.

Po drugie, art. 151 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 10 § 1 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi, pomimo że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Nie zawiadomiono bowiem stron o zakończeniu postępowania i nie umożliwiono stronom przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranego materiału, zwłaszcza w zakresie ekspertyzy przyrodniczej, dokonanej w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, a która była dowodem istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy.

Po trzecie, art. 151 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 37, art. 37a i art. art. 162 u.o.p. przez niewłaściwe zastosowanie przepisów tej ustawy do zdarzeń dokonanych kilka lat wcześniej przed jej wejściem w życie w związku z art. 42 ust. 1 Konstytucji RP. Polegało to na ustaleniu, że ogrodzenie działki jest nielegalne i negatywnie oddziałuje na obszar Natura 2000, podczas gdy ogrodzenie działki powstało w latach 90-ych.

Skarżący wnieśli o dopuszczenie dowodu z dokumentu urzędowego na okoliczność przedwczesnego wydania decyzji administracyjnej tj. zawiadomienie o kontroli z 14 marca 2023 r.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji z 4 listopada 2022 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto skarżący wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych za postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Skarżący oświadczyli, że zrzekają się rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, chociaż część podniesionych w niej zarzutów została sformułowana nieprawidłowo.

Po pierwsze, nieprawidłowo zostały sformułowane zarzuty podnoszące naruszenie art. 151 § 1 p.p.s.a., ponieważ przepis art. 151 p.p.s.a. nie dzieli się na jednostki redakcyjne. Ponadto normy z art. 37, art. 37a u.o.p. są normami o charakterze materialnym, a nie procesowym. Samo powiązanie normy materialnej z zarzutem naruszenia normy o charakterze procesowej o charakterze wynikowym, a więc określającej sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny (np. art. 151 lub art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) nie oznacza, że zarzut staje się zarzutem procesowym. Z tego punktu widzenia każdy zarzut kasacyjny powołany w związku z zarzutem naruszenia normy o charakterze wynikowym byłby zarzutem procesowym, co nie jest oczywiście prawidłowe.

Po drugie, niezależnie od powyższych uchybień formalnych, zarzuty skargi kasacyjnej zasługiwały na uwzględnienie. Dotyczy to zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., ponieważ organ odwoławczy przed wydaniem decyzji nie umożliwił skarżącym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W tej konkretnej sprawie ma to istotne znaczenie i nie wymagało nawet szczegółowego wykazywania przez skarżących, że uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Wynika to z przeprowadzenia przez organ uzupełniającego postępowania dowodowego, w wyniku którego sporządzona została ekspertyza przyrodnicza stanowiąca kluczowy dowód w tej sprawie. Jeżeli dowód ten miał tak istotne znaczenie, jak to wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, to skarżący powinni mieć możliwość zapoznania się z jego treścią i ewentualnie ustosunkowania się do treści ekspertyzy. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślono, że skarżący nie przedłożyli dokumentu o podobnej mocy dowodowej, co było oczywiście co najmniej utrudnione zważywszy na wskazane naruszenie przez organ art. 10 § 1 k.p.a. Ponadto należy także podzielić zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ brak jest podstaw do uznania, że materiał dowodowy sprawy został zebrany i oceniony prawidłowo. Legalność wykonania spornych obiektów budowlanych oraz ogrodzenia została oceniona na podstawie pisma Starosty Leskiego, który nie jest jednak organem właściwym do kontroli legalności realizacji inwestycji budowlanych. Sąd I instancji z jednej strony podkreśla, że "organ środowiskowy" nie był uprawniony do oceny legalności realizacji inwestycji, a z drugiej akceptuje, że dokonał takiej kontroli na podstawie przesłanego przez Starostę Leskiego zgłoszenia. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zwrócił się do organu nadzoru budowlanego, a więc organu właściwego w sprawie kontroli legalności inwestycji budowlanej, ale wydał zaskarżoną decyzję przed podjęciem jakichkolwiek czynności przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lesku. Pismo stanowiące odpowiedź tego organu z 19 maja 2023 r. zostało złożone do akt sprawy i zostało dopuszczone jako dowód w sprawie. Z pisma tego wynika między innymi, że na spornej nieruchomości znajduje się jeden budynek gospodarczy, altana oraz przyczepa niebędąca obiektem budowlanym. Jest to zatem ustalenie odmienne od zaakceptowanego przez Sąd I instancji stwierdzenia, że na terenie działki znajdują się trzy budynki. Co więcej , Sąd I instancji w istocie nieprawidłowo dokonał samodzielnej oceny legalności posadowienia na działce przedmiotowej przyczepy, przyjmując na podstawie ogólnych rozważań w tym zakresie, że stanowi ona obiekt budowlany. Ponadto, legalność budowy budynku gospodarczego oraz altany będzie dopiero przedmiotem oceny Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lesku. W kontekście podniesionych zarzutów wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego budzi również powołanie się przez Sąd I instancji w ślad za organem, na ustalenia ekspertyzy przyrodniczej. Wynika to z tego, że Sąd I instancji, podobnie jak organ, cytuje obszerne fragmenty tej ekspertyzy, ale to przecież nie ekspertyza stanowi rozstrzygnięcie sprawy, ale zaskarżona decyzja. Ekspertyza przyrodnicza stanowi jedynie dowód w sprawie i powinna zostać prawidłowo oceniona przez organy w toku postępowania, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, że organ dokonał tego rodzaju oceny. Ponadto z punktu widzenia oceny materiału dowodowego, niektóre stwierdzenia ekspertyzy budzą wątpliwości. Wynika z nich przykładowo, że na przedmiotowej działce nie stwierdzono gatunków chronionych ani siedlisk przyrodniczych. Występowanie na tym terenie siedliska przyrodniczego oparte jest wyłącznie na przypuszczeniach ("prawdopodobnie występowało i zostało zniszczone"), a co więcej bez jakiegokolwiek wskazania, w jakiej dacie mogło dojść do jego zniszczenia. Okoliczność, że na podstawie słabej jakości ortofotomapy z 2004 r. można stwierdzić, że działka nie była wówczas zagospodarowana, nie oznacza, że istniało tam wówczas chronione siedlisko przyrodnicze. Nie jest zresztą kwestionowane, że budynek gospodarczy i altana powstały w okresie późniejszym. Natomiast sprzeczne z ustaleniami ekspertyzy jest stanowisko Sądu I instancji, że kwestia posadowienia ogrodzenia nie miała istotnego znaczenia w tej sprawie, ponieważ jak wynika z innych rozważań Sądu I instancji, odnoszących się do ekspertyzy przyrodniczej, to właśnie ogrodzenie ma uniemożliwiać migrację zwierząt, co ma istotne znaczenie w kontekście oddziaływania inwestycji na obszar Natura 2000. Ponadto Sąd I instancji powołał się również na stwierdzenie organu, że "z akt sprawy nie wynika, aby ogrodzenie wykonane zostało w sposób legalny. Bez znaczenia pozostaje fakt, iż wykonano je w odległej przeszłości oraz, iż dokonał tego poprzedni właściciel, bowiem za aktualny stan gruntu odpowiadają obecni właściciele". Sąd I instancji w istocie nie odniósł się szerzej do tego stwierdzenia, pomimo, że po pierwsze, z akt sprawy nie wynika również, żeby ogrodzenie zostało wykonane w sposób nielegalny, a po drugie, wbrew twierdzeniom organu, okoliczność, że ogrodzenie zostało wykonane przed wejściem w życie ustawy o ochronie przyrody ma znaczenie w tej sprawie, na co zwracali uwagę skarżący. Sąd I instancji podkreślał bowiem, że obowiązki wynikające z utworzenia obszarów Natura 2000 oraz wejścia w życie ustawy o ochronie przyrody, mają zastosowanie wyłącznie do działań po wejściu w życie tej ustawy. Natomiast z akt sprawy i stanowiska Sądu I instancji wynika, że ogrodzenie zostało uwzględnione jako istotny element znaczącego oddziaływania inwestycji na obszar Natura 2000.

Powyższe oznacza, że zarzuty naruszenia prawa procesowego zasługiwały na uwzględnienie. Zarzuty naruszenia prawa materialnego (błędnie określone jako zarzuty procesowe) tj. art. 37 i art. 37a u.o.p. nie miały na obecnym etapie istotnego znaczenia w sprawie, ponieważ ich ewentualne naruszenie polegało wyłącznie na ich przedwczesnym zastosowaniu, wobec braku prawidłowej i pełnej oceny materiału dowodowego w sprawie oraz braku zakończenia postępowania toczącego się przed organem nadzoru budowlanego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 4 listopada 2022 r. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku tj. przede wszystkim poczyni prawidłowe ustalenia w zakresie legalności realizacji budynku gospodarczego oraz altany, na podstawie informacji uzyskanych od właściwego organu w tym zakresie. Ponadto dokona ustaleń w zakresie spornego ogrodzenia oraz uwzględni je dokonując prawidłowej i samodzielnej oceny ekspertyzy przyrodniczej oraz zapewniając skarżącym udział w każdym stadium postępowania. W przypadku braku możliwości usunięcia wątpliwości wynikających z ekspertyzy przyrodniczej organ może rozważyć powołanie biegłego, ewentualnie zastosowanie art. 81a § 1 k.p.a.

Jak już wyżej wskazano, Sąd dopuścił dowód z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lesku z 19 maja 2023 r., natomiast nie dopuścił dowodu z załączonego do skargi kasacyjnej zawiadomienia o kontroli, ponieważ pismo to nie miało istotnego znaczenia w sprawie.

Z tych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.