Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 151/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1, art. 149 § 2, art. 149 § 1a, art. 154 § 6
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi V. L. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego V. L. w terminie 30 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz skarżącego V. L. sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego V. L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 20 października 2021 r. V. L. (zwany dalej także "skarżącym") - jako małoletni, reprezentowany przez pełnomocnika ustawowego - matkę I. L. - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej jako: "k.p.a."), wnosząc o:

1/ stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

2/ przyznanie od Wojewody [...] na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej jako: "p.p.s.a."), kwoty 15.000 zł;

3/ zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 10 lipca 2019 r. został złożony wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy skarżącego. Zgodnie z przepisami sprawa ta powinna zostać załatwiona niezwłocznie, ale nie później niż w ciągu miesiąca, tj. do 29 sierpnia 2020 r., ponieważ sprawa nie jest szczególnie skomplikowana. Można przy tym zrozumieć, że do okresu tego można doliczyć miesiąc oczekiwania na informację ze Straży Granicznej (jednakże nic nie stało na przeszkodzie, by organ wystąpił o tę informację równolegle z prowadzeniem innych działań), co skutkowałoby, że ostateczny termin załatwienia sprawy mógłby być w skrajnym wypadku ustalony na koniec września 2020 r. Do dzisiaj sprawa nie została załatwiona, nie został też wyznaczony termin jej załatwienia, pomimo upływu ponad 2 lat od złożenia wniosku.

Zatem nie budzi wątpliwości, że sprawa prowadzona jest w sposób przewlekły. Skarżący – reprezentowany przez matkę - podkreślił przy tym, że brak decyzji o pobycie czasowym w sposób istotny narusza prawa strony, pogarszając jego sytuację na rynku pracy, utrudniając opuszczanie miejsca zamieszkania (tak jeśli chodzi o opuszczenie granicy RP, jak i nawet na urlop - w związku z możliwością otrzymania zobowiązania do uzupełnienia wniosku lub otrzymania decyzji odmownej, przy czym podkreślić należy, iż stan ten trwa ponad 2 lata). Z tego powodu, wobec długości okresu zwłoki, zasadne jest uznanie, że doszło do rażącego naruszenia prawa, co powinno skutkować zasądzeniem wskazanej w petitum skargi kwoty.

Do skargi załączone zostało pismo, w którym pełnomocnik ustawowy - matka skarżącego opisała historię swojego życia oraz pismo firmy, od której wynajmuje mieszkanie, i która w planach ma zostać jej przyszłym kontrahentem.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w dniu 10 lipca 2019 r. obywatelka Ukrainy – I. L., wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy dla syna V. L. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w trybie art. 187 pkt 8 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm. – dalej zwanej "ustawa o cudzoziemcach"). Następnie w dniu 20 lipca 2020 r. Wojewoda [...] wezwał I. L. do przedłożenia ukraińskiego aktu urodzenia małoletniego, dokumentów potwierdzających posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania oraz dokumentów potwierdzających posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego. W dniu 8 kwietnia 2021 r. strona uzupełniła materiał dowodowy o wymagane dokumenty. W dniu 21 października 2021 r. strona wniosła ponaglenie, które zostało przekazane wraz z kserokopią akt do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców. W dniu 27 października 2021 r. termin do wydania rozstrzygnięcia został przesunięty do dnia 26 stycznia 2022 r.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze organ wskazał, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy dla małoletniego V. L. został złożony ze względu na inne okoliczności (pobyt z matką), zaznaczając, że decyzja o udzieleniu zezwolenia małoletniemu jest zależna od wcześniejszego rozstrzygnięcia wniosku przedstawiciela ustawowego, którego z powodów proceduralnych Wojewoda [...] dotychczas nie wydał.

W dniu 17 lutego 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął skan postanowienia Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z dnia 17 grudnia 2021 r. (nr [...]), którym uznano ponaglenie przedstawiciela ustawowego skarżącego za zasadne i którym wyznaczono termin rozpatrzenia wniosku do dnia 15 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że ponaglenie jest zasadne, bowiem organ dopuścił się bezczynności, którą należy utożsamiać z niezałatwieniem sprawy w terminie, o którym mowa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Jednocześnie podkreślono, że zaistniałe w sprawie naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Stosownie do przepisu art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W niniejszej sprawie małoletni skarżący V. L. (ur. [...] 2006 r.), reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego I. L. (matkę) zarzucił Wojewodzie [...] przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Poza sporem było, że skarżąca spełniła formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedziła ją wniesieniem ponaglenia do właściwego organu. Tym samym przesłanka do wniesienia skargi w niniejszej sprawie została spełniona.

Przechodząc natomiast do oceny zasadności zarzutu skargi wskazać należy, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż jest ona zjawiskiem niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (pozorowania prowadzenia efektywnego postępowania w sprawie). Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad czas konieczny dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia sprawy.

Ocena, czy postępowanie jest prowadzone dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy (zob. art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.), dokonywana być musi na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W judykaturze wskazuje się, że – oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej – nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie, w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne - co nie oznacza, że zawsze szybkie - prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2013 r. (sygn. akt II OSK 34/13), stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. Nie można bowiem zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z powołanym przepisem, niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Co istotne, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Zatem sąd kontrolujący legalność działań administracji zobowiązany jest, przy ocenie zarzutu przewlekłości postępowania, rozważyć czy możliwe było szybsze i efektywniejsze prowadzenie postępowania w danej sprawie.

Jak wynika z akt sprawy po otrzymaniu wniosku, co miało miejsce 10 lipca 2019 r., organ w dniu 28 listopada 2019 r. wezwał skarżącego, za pośrednictwem swojego ustawowego przedstawiciela, do dopełnienia obowiązku jego osobistego złożenia (art. 105 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm.) oraz złożenia odcisków linii papilarnych. W dniu 31 grudnia 2019 r. skarżący stawił się osobiście w [...] Urzędzie Wojewódzkim, podczas tej wizyty pobrano od niego odciski. Następnie organ w dniu 22 stycznia 2020 r. wystąpił w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, Naczelnika Wydziału Postepowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji oraz do Naczelnika Wydziału [...] Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o przekazanie informacji, czy wyjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium RP stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Tego samego dnia wystosowano do przedstawiciela ustawowego skarżącego zawiadomienie w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o przedłużeniu terminu rozpatrzenia wniosku do dnia 15 maja 2020 r. W piśmie z dnia 3 marca 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji poinformował, że z uwagi na brak odpowiedzi na "zapytanie o udzielenie informacji o osobie" z Krajowego Rejestru Karnego - Punkt Informacyjny, w chwili obecnej nie jest możliwe udzielenie stosownych informacji. Zaznaczył przy tym, powołując się na art. 109 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach, że po upływie okresu 60 dni odstąpi od udzielenia pisemnych informacji. Mając na uwadze, że we wniosku zaznaczono, iż celem pobytu jest "pobyt z mamą", organ pismem z dnia 20 lipca 2020 r., działając na podstawie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, wezwał przedstawiciela ustawowego skarżącego do przedłożenia następujących dokumentów: ukraińskiego aktu urodzenia, dokumentu potwierdzającego posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania, dokumentów potwierdzających posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego. Organ poinformował przy tym przedstawiciela ustawowego skarżącego o przedłużeniu terminu rozpoznania wniosku do dnia 19 listopada 2020 r. Pismem z dnia 26 marca 2021 r. organ zawiadomił przedstawiciela ustawowego skarżącego o kolejnym wydłużeniu terminu rozpatrzenia wniosku, tym razem do dnia 25 czerwca 2021 r. Oddzielnym pismem, również datowanym na dzień 26 marca 2021 r., organ poinformował przedstawiciela ustawowego skarżącego, że zakończył gromadzenie materiału dowodowego. Poinformował przy tym o treści art. 10 k.p.a. oraz o fakcie brakujących dokumentów. W dniu 8 kwietnia 2021 r. dokumenty, które zostały wymienione w wezwaniu z dnia 20 lipca 2020 r. wpłynęły do organu. Następnie w dniu 21 października 2021 r. do organu wpłynęło ponaglenie przedstawiciela ustawowego skarżącego adresowane do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców. Organ pismem z dnia 27 października 2021 r. zawiadomił przedstawiciela ustawowego skarżącego o przesunięciu terminu rozpatrzenia sprawy – do 26 stycznia 2022 r.

Przedstawiona powyżej chronologia zdarzeń pozwala, w ocenie Sądu, na postawienie Wojewodzie [...] zasadnego zarzutu przewlekłości, bowiem czynności w sprawie zostały podjęte w dużym i nieuzasadnionym odstępie czasowym, zaś zwłoka w terminowym ich dokonywaniu nie znajdowała uzasadnienia ani w charakterze, ani w stanie faktycznym sprawy.

Sąd jest zdania, że wpływu na taką ocenę zachowania się organu nie może mieć fakt, że decyzja o udzieleniu zezwolenia małoletniemu jest zależna od wcześniejszego rozstrzygnięcia wniosku przedstawiciela ustawowego. Sąd nie neguje, iż sytuację małoletniego cudzoziemca należy rozważać w łączności z sytuacją członków jego rodziny (tutaj: przedstawiciela ustawowego). Wskazać jednak należy, że wniosek przedstawiciela ustawowego małoletniego nie został rozpoznany w ustawowym terminie nie ze względów proceduralnych, jak zaznaczył to Wojewoda w odpowiedzi na skargę, ale ze względu na opieszałość organu w tym zakresie. Jak podkreślił Sąd, podczas rozpatrywania skargi I. L. na przewlekłość postępowania w sprawie rozpatrzenia jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Gd 152/21), że nawet gdyby przyjąć, iż na początkowym etapie postępowania istniały podstawy do tego, by wyznaczyć nowy termin rozpatrzenia sprawy, wniosek skarżącej wymagał bowiem uzupełnienia, jak również organ zobligowany był uzyskać informacje, o których mowa w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, to jednak należy zauważyć, że po pierwszych czynnościach, które de facto zostały podjęte po ponad dwóch miesiącach od wpływu wniosku (wezwanie o dopełnienia obowiązku złożenia osobiście wniosku oraz złożenia odcisków linii papilarnych, a następnie – po złożeniu odcisków linii papilarnych, wystąpienie do odpowiednich organów z wnioskiem o przekazanie informacji, o których mowa w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oraz wystąpienie z wnioskiem o informację graniczną), organ zachowywał się biernie. Dopiero po ośmiu miesiącach zreflektował się, że należy wezwać I. L. o uzupełnienie braków wniosku, bowiem złożyła ona wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na prowadzenie działalności gospodarczej. Następnie przez kolejne siedem miesięcy nie podejmował żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Nie zareagował również w żaden sposób na prośbę skarżącej o udzielenie informacji, na jakim etapie jest jej sprawa. Dopiero po wniesieniu przez skarżącą ponaglenia wystosował do niej zawiadomienie z informacją, że zakończył gromadzenie materiału dowodowego, informując ją przy tym o treści art. 10 k.p.a. Powyższe wskazuje, że w prowadzonym w sprawie postępowaniu zaistniała oczywista przewlekłość, stanowiąca naruszenie zasad i terminów określonych w art. 35, art. 36 oraz w art. 6, art. 8, art. 9 i art. 12 k.p.a. Jednocześnie Sąd podkreślił, że stwierdzona przewlekłość wynikała wyłącznie z postawy (zaniechań) organu oraz, że do zaistniałej sytuacji (tj. niepodejmowania przez organ wymaganej dla etapu i stanu sprawy czynności procesowej), wbrew twierdzeniom organu, nie przyczyniła się strona skarżąca.

Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na stanie faktycznym, wynikającym z akt sprawy przedstawionych przez organ. Stosownie do treści przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy, jak i z odpowiedzi na skargę wynika, że mimo wpływu wniosku skarżącego do organu 10 lipca 2019 r. nie doszło do jego rozpoznania. Także w momencie wyrokowania przez Sąd sprawa nie była rozstrzygnięta. Wojewoda [...] do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie (24 lutego 2022 r.) nie poinformował Sądu o załatwieniu sprawy.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uznając że organ dopuścił się zarzucanej mu przewlekłości, postanowił zobowiązać Wojewodę [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 30 dni od dnia doręczenia mu odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi (punkt 1. sentencji wyroku). Wyznaczając przedmiotowy termin Sąd wziął pod uwagę stan sprawy, z którą niniejsza sprawa jest powiązana, tj. stan sprawy zainicjonowanej wnioskiem matki skarżącego - I. L. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Orzekając w zakresie uregulowanym w art. 149 § 1a p.p.s.a. (punkt 2. sentencji wyroku) Sąd miał na uwadze, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, zaś dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości pozostawił uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Stan przewlekłego prowadzenia postępowania wyczerpują znamiona rażącego naruszenia prawa tylko wtedy, gdy posiadają pewne dodatkowe (szczególne) cechy względem stanu określanego jako typowe naruszenie prawa. Nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie (nawet jeśli jest to przekroczenie dość znaczne, np. kilkumiesięczne) przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Gd 45/17). W ocenie Sądu taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, zważywszy, że działania kontrolne czy informacyjne organu były wykonywane w długich odstępach czasu, z naruszeniem terminów ustawowych. Pomijając fakt, że sprawa powiązana jest z wnioskiem przedstawiciela ustawowego skarżącego (I. L.) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, Sąd zauważa, analizując chronologię czynności podejmowanych przez organ, że od momentu wpływu wniosku, nie podejmował on wymaganych dla etapu i stanu sprawy działań. Organ dopiero, po ponad czterech miesiącach, wezwał skarżącego, za pośrednictwem przedstawiciela ustawowego, do dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku, a także złożenia odcisku linii papilarnych. Następnie, po złożeniu odcisków linii papilarnych przez skarżącego i wystąpienia do odpowiednich organów z wnioskiem o przekazanie informacji, o których mowa w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, organ przez prawie siedem miesięcy nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Dopiero w lipcu 2020 r. (wniosek wpłynął 10 lipca 2019 r.) zauważył, że wniosek zawiera braki, które należałoby uzupełnić. W tym miejscu odnotować należy, a co wynika z akt przekazanych przez organ do sprawy o sygn. akt III SAB/Gd 152/21, że braki zostały uzupełnione przez przedstawiciela ustawowego już w dniu 5 sierpnia 2020 r., a nie jak wynika to z akt dołączonych do niniejszego postępowania, w dniu 8 kwietnia 2021 r. Dokumenty te zostały dołączone, nie wiadomo z jakich przyczyn, do wniosku przedstawiciela ustawowego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że pomimo wysyłania do przedstawiciela ustawowego pism informacyjnych o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy, organ nie dochował wymogów określonych w art. 36 k.p.a. Pisma te wysyłane były bowiem z naruszeniem terminów (w pierwszym zawiadomieniu – z naruszeniem terminu ustawowego, w pozostałych – z naruszeniem terminów wyznaczonych przez sam organ), ponadto nie podawano w nich przyczyn zwłoki (ograniczono się do lakonicznej formułki "z przyczyn niezależnych od organu, w związku z koniecznością zgromadzenia pełnego materiału dowodowego"). Powyższe wskazuje, że organ prowadził postępowanie przewlekle z jednoznacznym naruszeniem zasad i terminów określonych w art. 35, art. 36 oraz w art. 6, art. 8, art. 9 i art. 12 k.p.a. Podkreślenie wymaga, że sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.

Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na przewlekłość, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Zauważyć należy, na tle redakcji art. 149 § 2 p.p.s.a., że fakt przewlekłości, nawet w stopniu rażącym, sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącej. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej kwestii fakultatywne jedynie działanie sądu - bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie - oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka należy całkowicie do oceny sądu, a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Bez wątpienia przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej winno być zatem zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II SAB/Wr 40/17).

W orzecznictwie sformułowano pogląd, że przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyroki WSA w Warszawie z 19 maja 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 294/16 oraz wyrok WSA w Gliwicach z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SAB/Gl 72/19).

Sąd, mając na uwadze powyższe rozważania, a także mając na uwadze postawę organu, który przez ponad dwa lata działał opieszale, aby rozpoznać sprawę, uchybiając przy tym wszelkim obowiązkom nałożonym na niego przez przepisy prawa, kierując się zapisami art. 149 § 2 p.p.s.a., postanowił przyznać na rzecz skarżącego od organu sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł (punkt 3. sentencji wyroku). Sąd uznał, że w opisanych okolicznościach sprawy przyznana skarżącemu suma pieniężna, z jednej strony zrekompensuje znaczny czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy i związane z tym niedogodności i utrudnienia życiowe (np. niemożność wyjechania poza granice RP na wakacje z klasą czy udział w zawodach za granicą), a także podejmowane zabiegi związane z doprowadzeniem do rozpoznania sprawy przez organ (sporządzane monity i złożenie ponaglenia), zaś z drugiej strony przyznana kwota jest potrzebna dla osiągnięcia celu, jakim jest zdyscyplinowanie organu na przyszłość. Jest to bowiem swoista sankcja dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania.

W konsekwencji nałożenie na organ sankcji w postaci przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej, aczkolwiek w znacznie niższej od oczekiwanej wysokości, było w ocenie Sądu, uzasadnione. Przyznana kwota, w ocenie Sądu, będzie w wystarczający sposób spełniała zarówno swą rolę prewencyjną, jak i kompensacyjną, a jej wysokość spełnia kryterium przewidziane w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Natomiast Sąd odstąpił od wymierzenia grzywny organowi, którą przewiduje również art. 149 § 2 p.p.s.a., z uwagi na negatywne skutki finansowe dla organu administracji publicznej wywołane przyznaniem sumy pieniężnej na rzecz strony skarżącej. Zdaniem Sądu oczekiwaną funkcję prewencyjną spełnia wystarczająco instytucja zasądzenia wspomnianej sumy pieniężnej.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie czwartym sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie stanowił wpis sądowy od skargi.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).