Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 340/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6159 Inne o symbolu podstawowym 615
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 44, art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572)
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2024 r. nr SKO 4114.13.2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że dokonana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu – działając na podstawie art. 58 i 59 k.p.a. – odmówiło D. Sp. z o.o. z siedzibą we W. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że dokonana przez Prezydenta Wrocławia, pismem z dnia 6 grudnia 2021 r. ([...]), aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność Gminy W., położonej we W. przy ul. [...] oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...] i nr [...] AM-[...], obręb S. jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że pismem z dnia 6 grudnia 2021 r. Prezydent Wrocławia wypowiedział wnioskującej Spółce dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości gruntowej. Wnioskiem z dnia 3 czerwca 2022 r. Spółka wystąpiła do SKO o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia wskazanego wniosku. Orzeczeniem z dnia 26 października 2022 r. (SKO 4114/66/22) Kolegium oddaliło wniosek o przywrócenie terminu (pkt I sentencji orzeczenia) oraz wniosek o ustalenie, że dokonana aktualizacja jest nieuzasadniona lub jest uzasadniona w innej wysokości (pkt lI sentencji orzeczenia).

Na skutek skargi wniesionej na powyższe orzeczenie, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 października 2023 r. (sygn. akt II SA/Wr 390/23) uchylił je w całości. Powołując się na stanowisko orzecznictwa sądów administracyjnych Sąd stwierdził, że w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości do postępowania przed samorządowym kolegium odwoławczym stosuje się przepisy k.p.a. dotyczące terminów, w tym wniosku o przywrócenie terminu. Sąd podał, że dopiero po dokonaniu pozytywnej oceny w przedmiocie terminowego złożenia wniosku Kolegium mogło podjąć czynności związane z rozstrzygnięciem sprawy aktualizacji opłaty rocznej. Po wydaniu postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku Kolegium nie rozstrzyga już sprawy aktualizacji opłaty rocznej, a postanowienie to należy uznać za kończące postępowanie w sprawie oceny przez kolegium złożenia wniosku przez użytkownika wieczystego w terminie ustawowym. Postanowienie to, jak wskazał Sąd, podlega zaskarżeniu w drodze skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W konsekwencji tego Sąd uznał, że wydając orzeczenie dotyczące ustalenia, że dokonana aktualizacja jest uzasadniona w innej wysokości, Kolegium dokonało merytorycznego orzeczenia, co pozostawało w sprzeczności z punktem I sentencji orzeczenia traktującym o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu. Sąd zauważył także, że podstawą oddalenia przez Kolegium wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ustalenie było uznanie, że termin ten ma charakter terminu materialnego. W związku z tym Sąd zaznaczył, że w większości orzecznictwa, w tym w najnowszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 23 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1043/20) nie przyjęto aby przedmiotowy termin był terminem prawa materialnego. W świetle dominującej linii orzeczniczej, nie znajduje więc aprobaty stanowisko Kolegium które odmawiając przywrócenia terminu uzasadniało to jego materialnym charakterem.

Wskazując na powyższy prawomocny wyrok oraz na przepis art. 153 p.p.s.a. Kolegium stwierdziło, że ponownego rozpatrzenia wymaga wniosek Spółki o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że dokonana przez Prezydenta Wrocławia aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego opisanej nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości.

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z przepisami art. 77 ust.1, art. 78 ust.1 i ust. 2 i 97 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej jako u.g.n.) użytkownik wieczysty może zakwestionować wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania (doręczenia), poprzez złożenie do samorządowego kolegium odwoławczego wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Do doręczenia wypowiedzenia, jak i postępowania przed samorządowym kolegium odwoławczym stosuje się przepisy k.p.a. w zakresie wskazanym w art. 79 ust. 7 ww. ustawy, w tym przepisy dotyczące terminów (ich obliczania, jak i przywracania).

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy organ stwierdził, że wypowiedzenie - pismo Prezydenta Wrocławia z dnia 6 grudnia 2021 r. zostało doręczone Spółce w dniu 29 grudnia 2021 r. w sposób określony w art. 44 k.p.a, tj. nastąpiła w tym przypadku fikcja doręczenia, o której mowa w art. 44 § 4 k.p.a. (przesyłkę dwukrotnie awizowano w dniu 14 grudnia i 22 grudnia 2021 r. i, jako niepodjętą, zwrócono nadawcy oraz złożono do akt sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 29 grudnia 2021 r.). Mając powyższe na uwadze oraz uwzględniając brzmienie art. 45, 44 i 57 § 1 k.p.a. Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie niniejszym przypadku termin skutecznego wystąpienia z wnioskiem do Kolegium upłynął w dniu 28 stycznia 2022 r. Tymczasem, wniosek Spółki kwestionujący wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej został złożony w siedzibie organu - Prezydenta Wrocławia, dopiero w dniu 3 czerwca 2022 r. Niewątpliwie doszło zatem do naruszenia ustawowego (30 - dniowego) terminu do jego wniesienia. Wraz z wnioskiem o ustalenie, że dokonana przez Prezydenta Wrocławia aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości Spółka złożyła jednak wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ustalenie. Wskazując na związanie wyrokiem WSA, Kolegium stwierdziło, że zobligowane jest do rozpatrzenia tego wniosku, wedle przepisów art. 58 i art. 59 k.p.a.

Dalej organ wskazał, że w świetle ww. regulacji aby doszło do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (tutaj: wniosku o ustalenie), zainteresowany musi, po pierwsze - złożyć wniosek (prośbę) o jego przywrócenie, z zachowaniem siedmiodniowego terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, po drugie - wskazać we wniosku przyczyny uchybienia terminu, po trzecie - uprawdopodobnić brak winy w przekroczeniu terminu i po czwarte - złożyć jednocześnie odwołanie (tutaj: wniosek o ustalenie). Przesłanki te musza zaistnieć łącznie. Kolegium uznało, że w rozpatrywanym przypadku nie została spełniona co najmniej jedna z tych przesłanek.

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku wraz z wnioskiem o ustalenie (stanowiącymi jedno pismo-podanie) Spółka, reprezentowana przez Prezesa Zarządu - M. B., złożyła w dniu 3 czerwca 2022 r. W treści wniosku podano, że Spółka w dniu 27 maja 2022 r. uzyskała wiadomość, że wypowiedzenie będące przedmiotem wniosku nie zostało jej doręczone lecz zastosowano fikcję doręczenia. We wniosku tym Spółka podała, że w wyniku reklamacji złożonej przez Spółkę, P. S.A. odpowiedziała w piśmie z dnia 1 lutego 2022 r. (znak [...]), że rzekomo doręczyciel próbował ustalić lokalizację strony. Spółka, podała, że nie jest to prawdą albowiem pod adresem: ul. [...] funkcjonuje przedsiębiorstwo: H., do którego korespondencja dociera systematycznie (uwaga Kolegium: M. B. - Prezes Zarządu Spółki). Doręczyciel, jak podała Spółka, wie, że w tym samym biurze funkcjonują obydwa podmioty. Na tę okoliczność Spółka wniosła o dopuszczenie dowodu z przesłuchania M. B. i świadka – J. N. Spółka podała, że P. w swoim piśmie deklaruje, że "w wyniku wpłynięcia przedmiotowej skargi nieprawidłowość zostanie skorygowana i przesyłki będą doręczane", co, wedle Spółki ma świadczyć o tym, że P. przyznała, że na skutek nieprawidłowości przesyłki nie były doręczane. Spółka zwróciła uwagę, że brak doręczenia wypowiedzenia spowodował naruszenie prawa Spółki do obrony, co w pełni uzasadnia przywrócenie terminu.

W ocenie Kolegium, spółka D. Sp. z o.o. z siedzibą we W. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w ustawowo określonym czasie (w dniu 3 czerwca 2022 r., tj siedem dni od podanej daty pozyskania wiedzy o wypowiedzeniu – 27 maja 2022 r.). Jednocześnie, Spółka dopełniła czynności wnioskiem tj. złożyła wniosek dla której przewidziany był termin objęty o ustalenie, że dokonana przez Prezydenta Wrocławia aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Kolegium uznało jednak, że Spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o ustalenie nastąpiło bez jej winy. Powołując się na orzecznictwo sądowe Kolegium podkreśliło, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W związku z tym zauważyło, że we wniesionym wniosku o przywrócenie terminu, uzasadniając brak winy w jego uchybieniu Spółka powołała się (jak należy wnioskować) na okoliczność wadliwego doręczenia jej wypowiedzenia - pisma Prezydenta Wrocławia z dnia 6 grudnia 2021 r. ([...]). Według art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z informacją z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (nr KRS Spółki: [...]) Spółka ma siedzibę pod adresem: ul. [...], [...] W. Jak wynika ze akt sprawy, na ten adres siedziby Spółki skierowano podane wypowiedzenie Prezydenta Wrocławia. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu Spółka wskazała na swoją interwencję u operatora pocztowego - P. S.A – dołączając do wniosku kserokopię pisma tego operatora z dnia 1 lutego 2022 r, ([...]) dotyczącego zgłoszenia nr [...] z dnia 4 stycznia 2022 r w przedmiocie wyjaśnienia braku doręczania przesyłek i ich zwracania do nadawcy. W piśmie tym wskazano, że zgłaszająca Spółka (jej pracownik) w swojej interwencji nie podała numeru przesyłek w stosunku do których kwestionuje się sposób doręczenia, dlatego nie ma możliwości zbadania zgłoszonego problemu szczegółowo. Wyjaśniono m. in., że kierownictwo UP W. twierdzi, że kierowca doręczający przesyłki pod adresem ul, [...] wielokrotnie próbował ustalić lokalizację wskazanej firmy ale ani zarządca terenu, jak i pracownicy innych firm nie umieli wskazać jej siedziby. Z powodu braku jakiegokolwiek oznaczenia oraz szyldu firmy pod tym adresem, pracownik doręczający dokonywał zwrotu tych przesyłek do nadawcy. Kolegium zauważyło jednak, że ww. interwencja nie została zindywidualizowana (skonkretyzowana) i nie wiadomo jakiej konkretnie przesyłki dotyczy, w tym, czy obejmuje sytuację doręczenia przesyłki zawierającej wypowiedzenie Prezydenta Wrocławia z dnia 6 grudnia 2021 r. Podkreśliło także, że w przedstawionym piśmie P. S.A. zwrócono uwagę na trudności jakie napotykała osoba doręczająca w związku z jakimkolwiek brakiem oznaczenia siedziby Spółki.

W kwestii braku dostatecznych organizacyjnych możliwości odbioru korespondencji kierowanej do Spółki na adres jej siedziby Kolegium uznało, że negatywne konsekwencje z tego wynikające obciążają Spółkę. Wskazało, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjęty jest pogląd, że obowiązkiem jednostki organizacyjnej jest takie zorganizowanie odbioru pism, aby czynności tej dokonywała osoba upoważniona i to właśnie ta jednostka ponosi odpowiedzialność za właściwe zorganizowanie przyjmowania pism i obiegu korespondencji. Skoro Spółka samodzielnie i z pełną odpowiedzialnością podała w rejestrze przedsiębiorców adres: ul. [...], [...] W. jako adres swojej siedziby to, mając świadomość treści obowiązujących powszechnie przepisów prawa (w tym art. 45 k.p.a) i związanych z tym obowiązków, powinna dochować wszelkich starań organizacyjno-technicznych, aby umożliwić skuteczne doręczanie przesyłek, w tym pism od organów administracji publicznej. W ocenie Kolegium skuteczność doręczenia pism, niosąca w sobie określone konsekwencje prawne, nie może być uzależniona od przypadku, a zaniedbania jednostek organizacyjnych w zakresie właściwej organizacji przyjmowania i odbioru przesyłek (pism), nie mogą dawać podstaw do wybiórczego i dowolnego traktowania danych przesyłek za doręczone. Organ podkreślił, że Spółka jest przedsiębiorcą - spółką prawa handlowego. Profesjonalny charakter prowadzonej przez nią działalności i jej bieżący (ciągły) udział w obrocie gospodarczym pozwala na przyjęcie wobec niej wymogu większej staranności w prowadzeniu spraw i świadomości prawnej niż powszechnie istniejące.

W związku z powyższym Kolegium ponownie zauważyło, że przedstawione wypowiedzenie Prezydenta Wrocławia z dnia 6 grudnia 2021 r. zostało prawidłowo skierowane na podany adres siedziby Spółki. Przesyłka, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tego wypowiedzenia, została dwukrotnie awizowana (w dniu 14 i 22 grudnia 2021 r.), a na przesyłce tej doręczający zawarł stosowne adnotacje (art. 44 § 2 i § 3 k.p.a.). Wobec braku podjęcia przez adresata przesyłka została zwrócona nadawcy, co również odnotowano na przesyłce. Doręczenie wypowiedzenia nastąpiło w trybie tzw. fikcji doręczenia z dniem 29 grudnia 2021 r. (art. 44 § 4 k.p.a. ). Organ zaznaczył także, że zwrotne potwierdzenie odbioru ma status dokumentu urzędowego i korzysta z domniemania prawdziwości - zgodności ze stanem rzeczywistym. W związku z tym brak stosownych podstaw do kwestionowania rzetelności adnotacji dokonanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. przesyłki a w konsekwencji do stwierdzenia naruszenia przepisów art. 45 i art. 44 k.p.a. i uznania doręczenia wypowiedzenia wysokości Opłaty rocznej za nieprawidłowe i nieskuteczne.

Kolegium, uznając, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jest wystarczający dla oceny prawidłowości doręczenia Spółce wypowiedzenia Prezydenta Wrocławia, uznało także, że jej wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wyjaśnień strony/zeznań świadków nie zasługuje na uwzględnienie. Powyższe, w przekonaniu Kolegium, nie uprawdopodobnia braku winy Spółki w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że dokonana przez Prezydenta Wrocławia pismem 6 grudnia 2021 r. aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. W konsekwencji, w oparciu o art. 58 i art. 59 § 2 Kpa w związku z art. 79 ust. 7 u.g.n. Kolegium orzekło o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia tego wniosku.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Spółka zarzuciła:

1) rażące naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. przez niewyjaśnienie, czy oświadczenie doręczyciela pocztowego, jakoby nie znalazł adresata, polega na prawdzie,

2) rażące naruszenie art. 58 §1 k.p.a. przez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, że skarżący miał obowiązek udowodnić (a nie uprawdopodobnić), że P. przyznała, że ta konkretna przesyłka nie została doręczona mimo, że doręczyciel mógł i powinien ją doręczyć.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podkreślono, że pomimo, że istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy doręczyciel zaniedbał swoich obowiązków i nie dostarczył Spółce pisma Prezydenta Wrocławia z dnia 6 grudnia 2021r. mimo, że dostarczał inne przesyłki do jej biura, które jest czynne, Kolegium zaniechało przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów na tę okoliczność. Tym samym, organ rażąco uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Co do zarzutu, że Spółka nie zindywidualizowała reklamacji do P. i nie wiadomo, jakiej przesyłki ona dotyczy, skarżąca podniosła, że do zastosowania art. 58 § 1 k.p.a. wystarczy uprawdopodobnienie, że wnioskodawca naruszył termin bez swojej winy. Skarżąca wykazała tymczasem, że P. przyznała, że nie doręczała jej niektórych przesyłek z przyczyn tkwiących po stronie poczty, a więc bez winy skarżącej. Tym samym uprawdopodobniła, że być może także przesyłka będąca przedmiotem sprawy nie została prawidłowo doręczona, z winy doręczyciela, a więc bez winy skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia Kolegium stanowił przepis art. 58 § 1 k.p.a. zgodnie z którym, w razie uchybienia terminu należy przywrócić ten termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.).

W świetle przywołanych przepisów sprawy kluczowe znaczenie powinno mieć zbadanie, czy uchybienie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona lub uzasadniona jest w innej wysokości nastąpiło bez winy skarżącej Spółki. Zauważyć przy tym należy, że brak winy w uchybieniu terminowi, jak się jednolicie przyjmuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.

W realiach przedmiotowej sprawy skarżąca Spółka wywodzi jednak, że brak jej winy w uchybieniu terminowi wynikał z wadliwości doręczenia jej wypowiedzenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. W tym względzie powołuje się na fakt interwencji u operatora pocztowego – P. S.A. polegający na złożeniu reklamacji w przedmiocie wyjaśnienia braku doręczenia jej przesyłek i zwracania ich do nadawcy. Spółka przedstawiła pismo P. z dnia 1 lutego 2022 r. dotyczące zgłoszenia nr [...] z dnia 4 stycznia 2022 r., zawierające informację z której wynika, że ze względu na brak numerów przesyłek w stosunku do których kwestionuje ona sposób doręczenia, nie ma możliwości szczegółowego zbadania problemu. Operator wyjaśnił nadto, że doręczający przesyłki pod adresem ul. [...] wielokrotnie próbował ustalić lokalizację Spółki ale ani zarządca terenu, jak też pracownicy innych firm nie byli w stanie jej wskazać ( brak szyldu firmy). Doręczający dokonywał więc zwrotu przesyłek do nadawcy. Według skarżącej nie jest to jednak prawdą, gdyż pod wskazanym adresem funkcjonuje przedsiębiorstwo H. do którego korespondencja dociera systematycznie. Jak podała Spółka – doręczyciel wie, że w tym samym biurze funkcjonują obydwa podmioty - na tę okoliczność wniosła o przesłuchanie świadków. Spółka zwróciła uwagę, że P. w odpowiedzi na reklamację stwierdziła, że "w wyniku wpłynięcia przedmiotowej skargi nieprawidłowości zostaną skorygowane i przesyłki będą doręczane", co – w jej ocenie - świadczy o tym, że P. przyznała, że na skutek nieprawidłowości, przesyłki nie były doręczane.

W tych okolicznościach przed oceną przesłanek warunkujących pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub uzasadniona jest w innej wysokości, konieczne jest przeprowadzenie oceny prawidłowości doręczenia wypowiedzenia z dnia 6 grudnia 2021 r. dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Brak skutecznego doręczenia powoduje bowiem, że nie rozpoczyna się bieg określonego w u.g.n. terminu dla dokonania czynności złożenia wniosku.

W sprawie nie jest kwestionowane, że ww. wypowiedzenie skierowane zostało na widniejący w Krajowym Rejestrze Sądowym adres siedziby Spółki znajdujący się we W. przy ul. [...]. Pozostaje to w zgodzie z art. 45 k.p.a. który stanowi, że jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pisma. Jednocześnie – co ma znaczenie w niniejszej sprawie – przepis art. 44 k.p.a stosuje się odpowiednio.

Opisana wyżej przesyłka, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru nie została odebrana przez osobę znajdującą się w lokalu siedziby Spółki uprawnioną do odbioru pisma. Po nieudanych próbach doręczenia i dwukrotnym awizowaniu - w dniach 14 grudnia 2021 r. i 22 grudnia 2021 r. - wobec niepodjęcia przesyłki, została ona zwrócona do nadawcy. W tych okolicznościach Kolegium uznało, że doręczenie wypowiedzenia nastąpiło w trybie tzw. fikcji doręczenia na zasadzie art. 44 § 4 k.p.a. w dniu 29 grudnia 2021 r.

W związku z powyższym wskazać należy, że stosownie do treści art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. (odpowiednio art. 45 k.p.a.) operator przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. W myśl art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Art. 44 § 3 k.p.a. stanowi, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie siedmiu dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Realizacja powyższego trybu powoduje, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14 dniowego okresu określonego art. 44 § 1 k.p.a., a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Omawiane uregulowanie pozwala zatem na przyjęcie fikcji prawnej doręczenia pisma stronie, mimo, że faktycznie pismo do adresata nie dotarło. Skuteczność wskazanego w nim sposobu doręczania pism, uzależniona jednak została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie. Wobec powyższego, zasady i procedury odnoszące się do stosowania uregulowanej w nim instytucji powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia.

Skuteczność doręczenia dokonanego w omawianym trybie zależy, między innymi, od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma które może być odebrane. Osoba doręczająca powinna w treści takiego zawiadomienia poinformować o pozostawieniu pisma procesowego do odbioru, precyzyjnie wskazać miejsce (określić nazwę instytucji i jej adres), w którym pismo może być odebrane, wskazać, że pismo może zostać odebrane w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 k.p.a. W przypadku braku takiej informacji doręczenie zastępcze jest bezskuteczne.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że znajdujące się w aktach sprawy dowody nie pozwalają – jak to przyjęło to Kolegium – na postawienie tezy o skuteczności doręczenia na zasadzie art. 44 k.p.a.

Z adnotacji doręczyciela poczynionych na kopercie w której przesłano wypowiedzenie wynika, że w dniu 14 grudnia 2021 r. dokonano próby pierwszego doręczenia i pozostawiono awizo. Druga próba doręczenia i ponowne awizo miały miejsce w dniu 22 grudnia 2021r. Także z załączonego do koperty zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że z powodu niemożności doręczenia w sposób wskazany w pkt 1, przesyłkę pozostawiono do dyspozycji adresata na okres 14 dni w placówce pocztowej W. Na dokumencie tym brak jednak stosownej informacji doręczyciela, gdzie konkretnie (w którym ze wskazanych na druku z.p.o miejsc -oddawcza skrzynka adresata, drzwi lokalu adresata, widoczne miejsce przy wejściu na posesję adresata) umieszczone zostało zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki.

W tym miejscu zauważyć należy, że ponieważ ustawodawca łączy z instytucją doręczenia zastępczego daleko idące skutki dla adresata przesyłki a instytucja ta oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej polegającej na uznaniu, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie musiało mieć miejsca, w orzecznictwie wskazuje się, że warunkiem przyjęcia przez organ owej fikcji prawnej jest dysponowanie niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że wszystkie przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Ze względu na sygnalizowane skutki prawne ustawodawca przewidział więc w art. 44 k.p.a. sekwencję czynności, których dokonanie przez operatora pocztowego pozwala na przyjęcie, że przy podjęciu próby doręczenia przesyłki dochowano należytej staranności w zakresie poinformowania adresata o przesyłce, miejscu jej przechowywania i terminie odbioru. Oznacza to, że dla przyjęcia, że nastąpiło doręczenie zastępcze niezbędne jest wykonanie przez operatora wszystkich przewidzianych w art. 44 k.p.a. czynności. Szczególnie istotnym jest wskazanie, gdzie zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 (tzw. awizo) zostało umieszczone. Skoro ustawodawca w § 2 art. 44 k.p.a. wyszczególnił miejsca w których można umieścić zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki, to informacja w tym zakresie powinna w sposób czytelny znaleźć odzwierciedlenie w zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru.

W związku z tym, w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że sama wzmianka o awizowaniu, nawet dwukrotnym, przesyłki nie jest wystarczająca, aby uznać, że doręczenie było zgodne z prawem (por. m. in. postanowienia NSA z dnia 14 czerwca 2011r., sygn. akt I OSK 935/11 i I OSK 937/11, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1158/14, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1174/21). Jak już sygnalizowano, dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym artykule czynności doręczyciela, w tym czytelne i jasne wskazanie, gdzie umieszczono zawiadomienie o jej pozostawieniu - w tym wypadku w urzędzie pocztowym (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 13/24). Można także odnaleźć pogląd bardziej liberalny uznający, że nie zawsze brak informacji o miejscu pozostawienia awiza będzie skutkować bezskutecznością doręczenia. Zauważa się bowiem, że operator pocztowy, stwierdzając awizowanie przesyłki na odwrocie koperty, zaświadcza w ten sposób o zrealizowaniu zawiadomienia zgodnie z art. 44 k.p.a. Adresat może takie domniemanie obalić przeciwdowodem.

Jednak w sytuacji, gdy strona kwestionuje doręczenie dokonane w trybie art. 44 k.p.a przyjęcie przez organ fikcji prawnej tego doręczenia wymaga dysponowaniem, niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Takim dowodem niewątpliwie jest zwrotne potwierdzenie odbioru, które musi zawierać pełną informację, że adresat został zawiadomiony - także powtórnie - zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu jego pozostawienia oraz o terminie, w jakim przesyłka może być odebrana, z datą i podpisem doręczyciela (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 820/21). Aby bowiem zwrotne poświadczenie odbioru stanowiło miarodajny dowód, musi odpowiadać rygorom art. 44 § 2 k.p.a. w szczególności zaś zawierać wymagane w tym przepisie adnotacje - w tym potwierdzenie, że zawiadomienie zostało umieszczone w odpowiednim miejscu: w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Jak wyjaśnił NSA: "Dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a., opartego na domniemaniu, konieczne jest, w sytuacji, gdy strony takiemu domniemaniu przeczą, udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym artykule czynności doręczyciela. O ile z przepisu tego nie wynika obowiązek umieszczania na kopercie przesyłki pocztowej miejsca pozostawienia "awizo", o tyle skonkretyzowanie przez ustawodawcę miejsc i kolejności ich zastosowania dla pozostawienia "awizo" wymaga uzyskania przez nadawcę przesyłki dowodu poprawności zastosowania art. 44 § 2 k.p.a." (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 886/18, z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. II GSK 226/21 dostępny w CBOSA). Poprawnie wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dowodem niezbędnym do ustalenia czy spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego. Potwierdza on zatem skuteczność doręczenia zastępczego (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt I FSK 1101/18, CBOSA).

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie, zalegające w aktach administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru nie potwierdza, że spełnione zostały wymagania wynikające z art. 44 § 2 k.p.a. Jak już zauważono, na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru jak też na kopercie, brak jest informacji doręczyciela o sposobie (miejscu) pozostawienia awiza.

W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym raz jeszcze powtórzyć należy, że aby uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona w trybie doręczenia zastępczego należy dysponować dowodem doręczenia, tj. zwrotnym poświadczeniem odbioru na której będą pieczęcie i podpisy pracownika poczty przy pierwszym i drugim awizowaniu oraz data zwrotu pisma - podobnie - z podpisem pracownika podejmującego próbę doręczenia przesyłki i datą zwrotu. Dodatkowo musi znajdować się adnotacja pracownika poczty ze wskazaniem gdzie zostało umieszczone awizo i gdzie złożona została przesyłka." (tak NSA w wyroku z dnia 17 listopada 2020 r., I OSK 780/19, LEX nr 3280390, z dnia 16 października 2012r., II GSK 1758/11, ONSAiWSA 2014, nr 1, poz. 7).

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wadliwie opisany dokument potwierdzenia doręczenia, nie był wystarczający do uznania, że wypowiedzenie z dnia 6 grudnia 2021 r. zostało stronie skutecznie doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Zastrzeżenia co do skuteczności doręczenia w tym trybie potwierdza odpowiedź P. na reklamację Spółki, z której wynika, że doręczyciel miał problemy z ustaleniem lokalizacji Spółki dlatego przesyłki do niej kierowanej były zwracane. W takiej sytuacji, tym bardziej istotny jest sposób pozostawienia awiza. Skoro doręczyciel miał problem z ustaleniem lokalizacji Spółki, to wątpliwości budzi, czy informacja o możliwości odebrania przesyłki w urzędzie pocztowym faktycznie pozostawiona została w jednym miejsc wskazanych w przepisie.

Wobec powyższych watpliwości, przy braku prawidłowo wypełnionego zwrotnego potwierdzenia odbioru nie można przyjąć, że organ dysponował miarodajnym dowodem potwierdzającym spełnienie wszystkich wymagań wynikających z art. 44 k.p.a. Okoliczności dotyczące sposobu w jaki adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i w jakim terminie może ją odebrać, nie mogą bowiem nasuwać wątpliwości i muszą wynikać z materiału dowodowego sprawy.

Analizując niniejszą sprawę trzeba także mieć w polu widzenia daleko idące skutki przyjęcia fikcji doręczenia. Nie można pomijać, że sytuacja w której brak jest dostatecznych dowodów, że wypowiedzenie Prezydenta zostało prawidłowo doręczone w trybie tzw. fikcji prawnej, rodzi ten skutek, że strona pozbawiana jest możliwości oceny jej sprawy w trybie instancyjnym i sądowym. Tymczasem prawo do sądu nie może zostać ograniczone przez fikcję prawną wywiedzioną na podstawie wzbudzających uzasadnione wątpliwości okoliczności.

Dochowanie wszelkich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych, które chronią interes strony jest niewątpliwie obowiązkiem organu administracji prowadzącego postępowanie, bowiem strona nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji wynikających z zaniedbań organu administracji (por. wyroki NSA: z dnia 27 czerwca 1989 r., sygn. akt IV SA 455/89 oraz z dnia 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 920/19).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, w świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego brak dostatecznych podstaw dla przyjęcia, że w odniesieniu do wypowiedzenia z dnia 6 grudnia 2021 r. nastąpił skutek doręczenia o którym mowa w art. 44 k.p.a. W konsekwencji Sąd uznał, że Kolegium dokonało wadliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przyjmując, że brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia naruszenia w niniejszej sprawie przepisów art. 44 k.p.a. Mając na względzie, że powyższa wadliwa ocena legła u podstaw rozstrzygnięcia przez Kolegium wniosku skarżącej Spółki o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, konieczne było wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, celem dokonania przez organ ponownej oceny materiału dowodowego i odniesienia się do wniosku.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach wydane zostało na podstawie art. 200 ww. ustawy.