Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 473/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2018 r. sprawy ze skargi K.Sp. z o.o. z siedzibą w U. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. sp. z o.o. w U. (dalej: skarżąca, spółka lub strona) jest rozstrzygnięcie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, Agencja lub organ) zawarte w piśmie z [...] stycznia 2018 r. nr [...] odmawiające przyznania pomocy na operację typu "Rozwój przedsiębiorczości – rozwój usług rolniczych". Rozstrzygnięcie zostało podjęte w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z [...] listopada 2016 r. (data nadania) spółka zwróciła się o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Rozwój przedsiębiorczości – rozwój usług rolniczych" w ramach poddziałania 6.4 "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Pismem z [...] sierpnia 2017r. organ zwrócił się do strony o uzupełnienie wniosku m.in o poprzez dostarczenie: Oświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa, potwierdzające, że prowadzi mikro lub małe przedsiębiorstwo - sporządzone na formularzu opracowanym i udostępnionym przez ARiMR (dalej: oświadczenie o wielkości przedsiębiorstwa). Skarżąca został poinformowana, że należy uwzględnić wszystkie podmioty powiązane z podmiotem ubiegającym sią o przyznanie pomocy. Wyjaśniono, że przedstawione wyliczenia powinny zostać udokumentowane. Poinformowano, co należy rozumieć przez jedno przedsiębiorstwo zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz.Urz. UE L z 24 grudnia 2013 r., nr 352, s. 1, dalej: rozporządzenie 1407/2013). Wyjaśniono również, że analiza powiązań nie ogranicza się tylko do jednego poziomu zależności, lecz bierze pod uwagę także powiązania dalszego stopnia - poprzez kolejne podmioty (powiązania bezpośrednie i pośrednie). Poinformowano również, co należy rozumieć przez przedsiębiorstwa powiązane (patrz pkt 6 i 11.2 wezwania).

W wymaganym terminie wpłynęły do ARiMR część uzupełnień i w wyniku weryfikacji stwierdzono dalsze braki. W związku z tym organ pismem z [...] listopada 2018 r. ponownie wezwał spółkę m.in. do nadesłania prawidłowo wypełnionego oświadczenia o wielkości przedsiębiorstwa. Wyjaśniono, że w oświadczeniu nie wykazano relacji właścicielskich we wszystkich powiązanych spółkach i nie zostały uwzględnione wszystkie powiązane podmioty. Wezwał również do nadesłania dokumentów źródłowych ze wszystkich powiązanych podmiotów stanowiących podstawę przygotowania oświadczenia o wielkości przedsiębiorstwa.

Po dokonaniu weryfikacji dostarczonych Agencja pismem z [...] stycznia 2018 r. odmówiła przyznania wnioskowanej pomocy z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Rozwój przedsiębiorczości – rozwój usług rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U., poz. 1843 ze zm., dalej: rozporządzenie). W uzasadnieniu organ przytoczył treść powyższego przepisu i stwierdził, że z dostarczonego oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa sporządzonego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez ARiMR podpisanego przez Prezesa Zarządu Spółki K. w dniu 12 grudnia 2017 r. wynika, iż zarówno skumulowany roczny obrót jak i skumulowana roczna suma bilansowa wnioskodawcy w latach 2012-2015 przeliczona na euro według średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku obrotowym przekraczała 10 mln EUR. Dane wykazane w ww. dokumencie zgodne są z dostarczonymi sprawozdaniami finansowymi podmiotów wskazanych w ww. oświadczeniu. Na podstawie ww. danych Agencja stwierdziła, że skarżąca nie spełnia definicji mikro- lub małego przedsiębiorstwa w rozumieniu załącznika 1 do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L nr 187 z 26 czerwca 2014, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 651/2014). Zdaniem Agencji strona utraciła status małego przedsiębiorstwa już w roku 2014 i posiada status średniego przedsiębiorstwa nieprzerwanie do dnia dostarczenia uzupełnień co skutkuje niespełnieniem kryteriów dostępu, określonych w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Dodatkowo ARiMR stwierdziła, na podstawie analizy dostarczonej w ramach uzupełnień dokumentacji (deklaracje ZUS DRA za lata 2014-2016) oraz Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, że wielkość zatrudnienia jest wyższa w stosunku do wykazanych skumulowanych danych przedsiębiorstwa zawartych w oświadczenia podmiotu o wielkości przedsiębiorstwa, gdyż wynosi nie mniej niż 50 RJR.

Pismem z 20 lutego 2018 r. spółka złożyła skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu i zasądzenie kosztów postępowania. Wniosła także o dopuszczenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

1. art. 27 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 349, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju) poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zgromadzonego materiału dowodowego i poczynienie błędnych ustaleń w następującym zakresie:

a) błędne ustalenie, że wnioskodawca jest przedsiębiorstwem średnim z uwagi na wysokość rocznego obrotu i sumy bilansowej, podczas gdy prawidłowo obliczona wysokość rocznego obrotu prowadzi do wniosku, że jest to przedsiębiorstwo małe,

b) błędne ustalenie wielkości zatrudnienia w przedsiębiorstwie skarżącym oraz przedsiębiorstwach powiązanych;

2. art. 5 i art. 6 ust. 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia 651/2014 poprzez przyjęcie, że liczbę personelu ustala się na podstawie danych ujawnionych w KRS przy czym każdą z osób tam ujawnionych należy traktować jako zatrudnioną w danym podmiocie w pełnym wymiarze czasu pracy, podczas gdy zgodnie z powołanymi przepisami dane te powinny być ustalane na podstawie ksiąg rachunkowych i innych danych przedsiębiorstwa, a praca osób pracujących w niepełnym wymiarze zatrudnienia, jest obliczana jako część ułamkowa RJP;

3. art. 6 ust. 1 i 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia 651/2014 poprzez przyjęcie,

że w przypadku przedsiębiorstwa, które jest jednym z przedsiębiorstw powiązanych, dane dotyczące wysokości przychodu należy ustalać wyłącznie na podstawie sprawozdań finansowych, podczas gdy taki sposób ustalenia przychodu prowadzi do tego, że dwukrotnie uwzględniane jest to samo źródło przychodu — sprzedaż pomiędzy podmiotami powiązanymi, jest następnie ujmowana ponownie w chwili, gdy towar sprzedawany jest podmiotom zewnętrznym.

W odpowiedzi na skargę Agencja wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Rozważając w tym kontekście argumenty przedstawione w skardze, stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Należy podnieść, że ogólne zasady dotycząc przyznawania pomocy w zakresie działania zostały uregulowane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm., dalej: rozporządzeniem 1305/2013) oraz rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 808/2014 ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. UE L z 2014r., nr 227, s. 18, ze zm.).

Warunki oraz tryb przyznania pomocy finansowej w sprawie reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Rozwój przedsiębiorczości – rozwój usług rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020, wydane w oparciu o delegację ustawową, a mianowicie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 349, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju).

W myśl art. 14 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju, pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1.

W myśl art. 22, art. 23 ust. 1 i art. 42 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju pomoc jest przyznawana na wniosek, który składa się w terminach wskazanych w ogłoszeniu o naborze wniosków o przyznanie pomocy. Wniosek o przyznanie pomocy składa się na formularzu opracowanym i udostępnionym przez agencję płatniczą. Wraz z formularzem została opracowana instrukcja wypełniania wniosku.

Zakres informacji koniecznych do umieszczenia w treści wniosku został określony przepisem § 12 ust. 1 rozporządzenia. Natomiast zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 9 i 20) rozporządzenia do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się: 9) oświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy potwierdzające, że prowadzi przedsiębiorstwo w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji, sporządzone na formularzu udostępnionym przez Agencję; 20) inne dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do przyznania pomocy.

Postępowanie do przyznania pomocy finansowej w przypadku tego działania prowadzone jest z wyłączeniem stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, z pewnymi wyjątkami (art. 34 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju). Zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14, prowadzonych przez agencję płatniczą i podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 27 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.

W myśl art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju stanowi, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast ust. 2 tego przepisu stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Ustawodawca w przepisach wykonawczych – w § 13 i § 14 rozporządzenia przewidział działania organu z urzędu. Polegają one na sprawdzeniu czy wniosek został wypełniony we wszystkich wymaganych pozycjach oraz czy dołączono do nich wszystkie wymagane dokumenty. W przypadku stwierdzenia określonych braków organ wzywa stronę do ich uzupełnienia bądź złożenia wyjaśnień w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie może być ponowione.

Powyższe przepisy były podstawą działania organu. Działania te były w części nieprawidłowe, co jednakże nie miało wpływu na wynik sprawy.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie pomocy nie był kompletny w dacie złożenia. Dlatego też skarżąca została wezwana pismem z [...] sierpnia 2017r. do poprawy wniosku oraz nadesłania określonych wyjaśnień i złożenia dodatkowych dokumentów, w tym w szczególności wezwano do nadesłania prawidłowo wypełnionego oświadczenia o wielkości przedsiębiorstwa.

Trzeba również zauważyć, że mimo złożonych uzupełnień wniosek nadal był niekompletny. W związku z tym zasadnie ponownie strona została wezwana pismem z [...] listopada 2017r. do nadesłania określonych dokumentów, w tym oświadczenia o wielkości przedsiębiorstwa oraz sprawozdań finansowych lub innych dokumentów potwierdzających obroty i stan zatrudnienia dotyczący okresu referencyjnego we wszystkich powiązanych podmiotach, na podstawie którego ustalano wielkość podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy.

Powyższe uzupełninie były wymagane § 12 ust. 2 pkt 9 i 20 rozporządzenia oraz pkt 8 i 18 części VII "Informacja o załącznikach" wniosku o przyznanie pomocy. Pkt 8 części VII Wniosku stanowi, że strona winna złożyć oświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa, potwierdzające, że prowadzi mikro lub małe przedsiębiorstwo – sporządzone na formularzu opracowanymi i udostępnionym przez ARiMR – oryginał. Natomiast pkt 18 wskazuje na konieczność załączenia innych dokumentów potwierdzających spełnienie warunków do przyznania pomocy.

Organ po dokonaniu czynności dwukrotnego wezwania stwierdził, że skarżąca nie spełniła warunku określonego w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia i dlatego też odmówił przyznania pomocy.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia pomoc przyznaje się podmiotowi, który jest osobą fizyczną, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która jako mikro- lub małe przedsiębiorstwo, w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1), zwanego dalej "załącznikiem I do rozporządzenia Komisji", wykonuje działalność gospodarczą obejmującą świadczenie usług dla gospodarstw rolnych wymienionych w wykazie określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

Stosownie do art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy.

W sprawie, Agencja stwierdziła, że oświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa potwierdzające, że strona prowadzi mikro lub małe przedsiębiorstwo wskazuje, że wnioskodawca jest przedsiębiorstwem średnim, gdyż zarówno skumulowany roczny obrót i skumulowana roczna suma bilansowa przekraczała 10 mln EURO. Dane z oświadczenia są zbieżne z dostarczonymi dokumentami finansowymi.

Natomiast organ zakwestionował dane wskazane w oświadczeniu o wielkości przedsiębiorstwa dotyczące wielkości zatrudnienia w przedsiębiorstwie skarżącej oraz w przedsiębiorstwach powiązanych i stwierdził, że wielkość zatrudnienia nie jest mniejsza niż 50 RJR (roczna jednostka robocza).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 załącznika I do rozporządzenia 651/2014 do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw ("MŚP") należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR, lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 milionów EUR. W kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 10 milionów EUR.

Definicja MŚP ma charakter negatywny, co powoduje, że przekroczenie kryterium pracowników lub kryterium finansowego powoduje utratę statusu przedsiębiorstwa. Innymi słowy z powyższej definicji jednoznacznie wynika, że za przedsiębiorstwo małe uznaje się tylko takie które posiada zatrudnienie poniżej 50 RJR oraz takie którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa wynosi poniżej 10 milionów EUR. Zwrócić trzeba uwagę, że powyższej wskazane limity są limitami maksymalnymi.

Tym samym ustalenia, do której kategorii przedsiębiorstwo należy dokonuje się według następujących trzech kryteriów:

• liczba osób zatrudnionych

• roczny obrót

• całkowity bilans roczny.

Porównanie danych przedsiębiorstwa z progami i pułapami dla tych trzech kryteriów umożliwi ustalenie jego wielkości.

Powyższe jednoznacznie potwierdza pkt 4 preambuły zaleceń Komisji z dnia 6 maja 2003 r. dotyczących definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (notyfikowane jako dokument nr C(2003) 1422) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2003/361/WE), który stanowi, że kryterium liczby pracowników ("liczby osób zatrudnionych") jest niewątpliwie jednym z najważniejszych i musi być przestrzegane jako kryterium główne; niemniej wprowadzenie kryterium finansowego stanowi niezbędne uzupełnienie, gdyż jego celem jest określenie rzeczywistej skali i wyników działania przedsiębiorstwa oraz jego pozycji w porównaniu z konkurencją. Jednakże nie powinno się stosować obrotu jako wyłącznego kryterium finansowego, przede wszystkim dlatego, że przedsiębiorstwa działające w sektorach handlu i dystrybucji mają z natury wyższe wskaźniki obrotu niż przedsiębiorstwa produkcyjne. A zatem kryterium obrotu należy powiązać z kryterium całkowitego rocznego bilansu, który odzwierciedla ogólną sytuację materialną przedsiębiorstwa, z możliwością przekroczenia któregokolwiek z tych dwóch kryteriów.

Powyższe także jednoznacznie potwierdza Poradnik Nowa definicja MŚP w języku polskim https://www.parp.gov.pl/files/74/87/1155.pdf do którego odwołują się Zasady wypełniania Oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa stanowiące załącznik 1 do Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy dla poddziałania 6.4. (dalej: Zasady wypełniania oświadczenia).

W poradniku na str. 13 wskazano, że o ile zachowanie progu zatrudnienia jest obowiązkowe, o tyle w przypadku pułapu dotyczącego rocznego obrotu lub całkowitego bilansu rocznego MŚP może wybrać jeden z nich. Przedsiębiorstwo nie musi więc spełniać obydwu warunków finansowych i może przekroczyć jeden z pułapów, nie tracąc swojego statusu. Nowa definicja daje ten wybór, gdyż z natury przedsiębiorstwa działające w sektorach handlu i dystrybucji mają wyższe wskaźniki obrotu niż przedsiębiorstwa produkcyjne. Dając możliwość wyboru pomiędzy kryterium obrotu a kryterium całkowitego bilansu rocznego, który odzwierciedla ogólną sytuację materialną przedsiębiorstwa, definicja zapewnia sprawiedliwe traktowanie MŚP prowadzących różne rodzaje działalności gospodarczej. Podobnie tę kwestię wyjaśniono w Zasadach wypełniania oświadczenia (str. 10), w których stwierdzono, że w przypadku pułapu dotyczącego rocznego obrotu lub rocznej sumy bilansowej przedsiębiorstwa, podmiot może wybrać jeden z nich. Przedsiębiorstwo nie musi więc spełniać obydwu warunków finansowych i może przekroczyć jeden z pułapów finansowych, nie tracąc swojego statusu. Utrata statusu następuje z chwilą przekroczenia przez przedsiębiorstwo obu limitów przesłanek finansowych tj. roczny obrót wynosi powyżej 50 mln EUR i roczna suma bilansowa wynosi powyżej 43 mln EUR. Podobnie dla stwierdzenia, że przedsiębiorstwo kwalifikuje się do wyższej spośród trzech kategorii sektora MŚP koniecznym jest stwierdzenie, że oba przewidziane dla danej kategorii progi finansowe zostały przekroczone.

Innymi słowy w wypadku stwierdzenia, że przedsiębiorstwo posiada co najmniej 50 RJR (przy dodatkowym wypełnieniu przesłanki wynikającej z art. 4 ust. 2 załącznika I do rozporządzenia 651/2014), to automatycznie traci status małego przedsiębiorstwa, stając się przedsiębiorstwem średnim i nie ma potrzeby badania osiąganych przez nie wyników finansowych. Podobnie tę kwestię wyjaśniono na stronie 10 Zasad wypełniania oświadczenia, w którym także podano przykład (str. 10), cyt. "Jeżeli dany podmiot zatrudnia 12 pracowników, to nie może być mikroprzedsiębiorstwem, ponieważ zatrudnienie przekracza 10 etatów (niezależnie od obrotów i sumy bilansowej). Kwalifikuje się wtedy potencjalnie do kategorii małego przedsiębiorstwa, o ile spełni co najmniej jedną z przesłanek finansowych właściwych dla tej kategorii (roczna suma bilansowa lub roczny obrót będzie nie wyższy niż 10 mln EUR). Jeżeli suma bilansowa wynosi 9 mln EUR a obrót 14 mln EUR, to wówczas przedsiębiorstwo jest małe (w danym roku), gdyż jedno ze wskazanych kryteriów finansowych jest spełnione (suma bilansowa powyżej 10 mln EUR). Natomiast, jeżeli suma bilansowa w omawianym przykładzie wynosiłaby 16 mln EUR (czyli powyżej progu finansowego 10 mln EUR charakteryzującego małego przedsiębiorcę), podmiot jest średnim przedsiębiorstwem, ponieważ obrót również przekracza 10 mln EUR".

Jednorazowe przekroczenie powyższych limitów automatycznie nie powoduje utraty statusu dla danego przedsiębiorcy. Zgodnie bowiem z treścią art. 4 ust. 2 załącznika nr I do rozporządzenia 651/2014 jeżeli w dniu zamknięcia ksiąg rachunkowych dane przedsiębiorstwo stwierdza, że w skali rocznej przekroczyło pułapy zatrudnienia lub pułapy finansowe określone w art. 2, lub spadło poniżej tych pułapów, uzyskanie lub utrata statusu średniego, małego lub mikroprzedsiębiorstwa następuje tylko wówczas, gdy zjawisko to powtórzy się w ciągu dwóch kolejnych okresów obrachunkowych. A więc do utraty statusu potrzeba dwóch kolejnych okresów obrachunkowych.

Przechodząc do konkretnej analizy sprawy należy jednoznacznie wskazać, że to skarżąca sama w oświadczeniu o wielkości przedsiębiorstwa podała dane finansowe, które jednoznacznie wskazują, że w latach 2012-2015 zarówno jej obrót, jak i roczna suma bilansowa przekroczyła 10 mln euro. Tym samym zasadnie ARiMR wskazała, że status średniego przedsiębiorstwa strona uzyskała w 2014 r., tracąc status małego przedsiębiorstwa. Zmniejszenie obrotu w 2016 r. do wartości poniżej 10 mln. euro nie spowodowało utraty statusu średniego przedsiębiorstwa, gdyż do utraty niezbędne jest obniżenie tego obrotu do wartości poniżej 10 mln euro przez dwa kolejne okresy obrachunkowe.

W tym zakresie zupełnie bezzasadne są zarzuty skargi, gdyż po pierwsze to sama skarżąca przedstawiła te dane wraz z dokumentami je potwierdzającymi. Po drugie nie jest sporne, że skarżąca jest powiązana z innymi przedsiębiorstwami, co do których m.in. złożyła załącznik C do oświadczenia o wielkości przedsiębiorstwa.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia 651/2014 przedsiębiorstwa powiązane oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;

b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;

c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki;

d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.

Zakłada się, że wpływ dominujący nie istnieje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców/ akcjonariuszy. Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym za pośrednictwem co najmniej jednego przedsiębiorstwa, lub jednego z inwestorów, o których mowa w ust. 2, również uznaje się za powiązane. Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków za pośrednictwem osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych. Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do rynku właściwego.

Zgodnie z art. 6 ust 2 załącznika nr I do rozporządzenia 651/2014 w przypadku przedsiębiorstwa mającego przedsiębiorstwo partnerskie lub przedsiębiorstwa powiązane dane, w tym dane dotyczące liczby personelu, określa się na podstawie ksiąg rachunkowych i innych danych przedsiębiorstwa lub, jeżeli istnieją, skonsolidowanego sprawozdania finansowego danego przedsiębiorstwa lub skonsolidowanego sprawozdania finansowego innego przedsiębiorstwa, w którym ujęte jest dane przedsiębiorstwo. Dane, o których mowa w pierwszym akapicie, uzupełnia się danymi dotyczącymi każdego przedsiębiorstwa partnerskiego będącego bezpośrednio przedsiębiorstwem wyższego lub niższego szczebla w stosunku do danego przedsiębiorstwa. Uzupełnienie danych jest proporcjonalne do procentowego udziału w kapitale lub prawach głosu (zależnie od tego, która z tych wartości jest większa). W przypadku holdingów typu cross-holding stosuje się większy udział procentowy. Dane, o których mowa w pierwszym i drugim akapicie, uzupełnia się pełnymi danymi każdego przedsiębiorstwa, które jest bezpośrednio lub pośrednio powiązane z danym przedsiębiorstwem, jeśli dane te nie zostały podane wcześniej ramach skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

W myśl art. 6 ust 3 załącznika nr I do rozporządzenia 651/2014 do celów stosowania ust. 2 dane przedsiębiorstw partnerskich danego przedsiębiorstwa pochodzą z ich ksiąg rachunkowych i innych danych, w tym skonsolidowanego sprawozdania finansowego, o ile istnieje. Dane te uzupełnia się pełnymi danymi przedsiębiorstw, które są powiązane z tymi przedsiębiorstwami partnerskimi, jeśli dane te nie zostały podane wcześniej w ramach skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Do celów stosowania tego samego ust. 2 dane przedsiębiorstw, które są powiązane z danym przedsiębiorstwem, pochodzą z ich ksiąg rachunkowych i innych danych, w tym skonsolidowanego sprawozdania finansowego, o ile istnieje. Dane te uzupełnia się proporcjonalnie danymi każdego ewentualnego przedsiębiorstwa partnerskiego takiego przedsiębiorstwa powiązanego, będącego bezpośrednio przedsiębiorstwem wyższego lub niższego szczebla w stosunku do takiego przedsiębiorstwa, chyba że zostały one już ujęte w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym w stosunku co najmniej proporcjonalnym do udziału określonego w ust. 2 akapit drugi.

Skarżąca zatem miała obowiązek przedstawić dokumenty finansowe potwierdzające roczny obrót lub roczną sumę bilansową. W ocenie sądu, jeżeli tak jak w sprawie nie sporządzono skonsolidowanego sprawozdania finansowego, to należało uwzględnić dane finansowe w sposób taki jak uczyniła to skarżąca, a więc dane każdego z przedsiębiorstw oddzielnie, które to dane uwzględniają również dane dotyczące obrotów między podmiotami powiązanymi. Powyższe potwierdza w całości treść cyt. Art. 6 ust. 2 załącznika I do rozporządzenia 651/2014, który nakazuje uwzględniać dane skonsolidowane, tylko wtedy gdy takie sprawozdanie skonsolidowane istnieje. Co więcej akapit trzeci art. 6 ust. 2 załącznika I do rozporządzenia 651/2014 wprost wskazuje, że dane te należy uzupełnić pełnymi danymi każdego powiązanego przedsiębiorstwa z przedsiębiorstwem strony. Powołany przepis w żaden sposób nie zezwala na nieujmowanie obrotów pomiędzy podmiotami powiązanymi. Skoro takie obroty wynikają z ksiąg rachunkowych i sprawozdań to należało je uwzględnić przy obliczaniu wielkości rocznego obrotu. Tym samym w wypadku braku sprawozdania skonsolidowanego strona winna zastosować się do zasad wypełniania oświadczenia (strona 7), w którym wskazano, że w sytuacji, gdy Wnioskodawca posiada przedsiębiorstwa powiązane, do danych przedsiębiorstwa Wnioskodawcy dotyczących zatrudnienia w tych przedsiębiorstwach oraz danych dotyczących wielkości obrotów i sumy bilansowej, dodaje się w 100% dane każdego przedsiębiorstwa powiązanego.

Mając powyższe na względzie sąd w całości podziela stanowisko organu wskazujące, że strona jest średnim przedsiębiorstwem, a więc takim, który nie wypełnia kryterium dostępu. Dlatego też prawidłowa jest odmowa przyznania pomocy.

W odniesieniu do drugiej kwestii, a mianowicie wielkości zatrudnienia, to sąd stwierdza, że rozstrzygnięcie w tym zakresie wymyka się z pod kontroli, gdyż organ w żaden sposób nie uzasadnił, iż wielkość zatrudnienia wynosi co najmniej 50 RJR. Zauważenia wymaga, że organ powyższego stanowiska nie poparł żadnymi wyliczeniami. Próba przedstawienia dodatkowej argumentacji w odpowiedzi na skargę wywołanym na skutek wniesienia skargi jest zupełnie niewystarczająca, gdyż taka argumentacja powinna znaleźć się w rozstrzygnięciu, od którego stronie będzie przysługiwał środek zaskarżenia. Pismo procesowe nie zastępuje rozstrzygnięcia. Co więcej także w odpowiedzi na skargę oprócz podania konkretnych liczb (liczby zatrudnionych) organ nie wskazał dlaczego przyjął te dane, a nie dane przedstawione przez stronę.

Sąd - ze względu na potwierdzenie przez organ w odpowiedzi na skargę, że w danych dotyczących wielkości zatrudnienia ujął także kierowników/właścicieli, czego prawidłowość zakwestionowała skarżąca – odniesie się do zasad ustalania wielkości zatrudnienia. W tym miejscu należy wskazać, że nie ma racji skarżąca wskazując, że do wielkości zatrudnienia winno wliczać się kierowników/właścicieli ale tylko z uwzględnieniem czas ich pracy. Skarżąca wyjaśniła, że H. H., ani E. H. nie mogą być traktowani jako pracownicy (czy też właściciele — kierownicy) zatrudnieni w pełnym wymiarze czasu pracy. Pełny wymiar czasu pracy oznacza normę 8 godzin w ciągu dnia i 40 godzin w ciągu tygodnia. Nawet gdyby przyjąć, że H. H. i E. H. pracują bez przerwy, również w nocy, oznaczałoby to, że w pełnym wymiarze czasu pracy mogą być zatrudnieni maksymalnie w trzech podmiotach, a w dwóch, jeżeli uwzględnić konieczność nocnego wypoczynku. Oczywistym jest przy tym, że nawet praca 16 godzin na dobę nie jest możliwa i przyjąć trzeba, że jedna osoba pracuje nie więcej niż 12 godzin dziennie.

Odnosząc się do powyższego należy jednoznacznie stwierdzić, że stanowisko to jest błędne i wynika z nieprawidłowej interpretacji art. 5 załącznika I do rozporządzenia 651/2014. Zgodnie z tym przepisem liczba personelu odpowiada liczbie rocznych jednostek pracy (RJP), to jest liczbie pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy w obrębie danego przedsiębiorstwa lub w jego imieniu w ciągu całego uwzględnianego roku referencyjnego. Praca osób, które nie przepracowały pełnego roku, osób, które pracowały w niepełnym wymiarze godzin, bez względu na długość okresu zatrudnienia, lub pracowników sezonowych jest obliczana jako część ułamkowa RJP. W skład personelu wchodzą: a) pracownicy; b) osoby pracujące dla przedsiębiorstwa, podlegające mu i uważane za pracowników na mocy prawa krajowego, c) właściciele-kierownicy; d) partnerzy prowadzący regularną działalność w przedsiębiorstwie i czerpiący z niego korzyści finansowe.

Praktykanci lub studenci odbywający szkolenie zawodowe na podstawie umowy o praktyce lub szkoleniu zawodowym nie wchodzą w skład personelu. Nie wlicza się okresu trwania urlopu macierzyńskiego ani wychowawczego.

Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że pełny (niepełny) wymiar czasu czas pracy dotyczy wyłącznie pracowników, a nie całego personelu. Pracownicy natomiast są tylko jedną ze składowych personelu. Inną składową są kierownicy/właściciele. Przez właścicieli - kierowników należy rozumieć osoby prowadzące sprawy przedsiębiorstwa (zarządzające, kierujące), a zatem podejmujące decyzje gospodarcze, kadrowe i inne czynności faktyczne w sposób zgodny z przedmiotem działalności danego podmiotu i umożliwiający realizację celu jego funkcjonowania. Osoby te są, wliczane są w skład personelu przedsiębiorstwa. Kwalifikuje się je do personelu, ze względu na charakter i zakres czynności wykonywanych przez te osoby w ramach działalności prowadzonej przez daną jednostkę gospodarczą, a także ci którzy nie pobierają wynagrodzenia za pracę.

Tym samym Agencja zasadne uznała (jednakże nie przedstawiła w tym zakresie żadnych wyliczeń), że każdy z właścicieli-kierowników, który podlega uwzględnieniu przy obliczaniu poziomu zatrudnienia powinien być traktowany jako pełna roczna jednostka robocza (RJR), na potrzeby ustalenia statusu przedsiębiorstwa. Podczas weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy, nie przedstawiono dokumentów, z których wynikałoby, że osoby te są zatrudnione w spółkach np. w określonym wymiarze czasu. W wypadku przedstawienia takich dokumentów osoby takie winny zostać ujęte we wcześniejszych polach oświadczenia. W tym zakresie należy ponownie przytoczyć zasady wypełniania oświadczenia, z których jednoznacznie wynika, że w polu 5d) relacji właścicielskich (właściciel/wspólnik) oświadczenia o wielkości przedsiębiorstwa, że w tym polu, cyt. "należy podać liczbę właścicieli wspólników (w przeliczeniu na RJR), o ile mają faktycznie możliwy wpływ na zarządzanie podmiotem (z wyjątkiem komandytariusza i akcjonariuszy) oraz członków zarządu w spółkach kapitałowych, niezależnie do tego, czy swoją funkcję wypełniają odpłatnie, czy też nie (o ile nie zostali już wykazani w polach wcześniejszych)". Tym samym uwzględnienie przy obliczaniu poziomu zatrudnienia osób wskazanych w KRS w każdym z badanych przedsiębiorstw było prawidłowe. W każdym z badanych przedsiębiorstw osoby te należało zakwalifikować do kategorii personelu, o którym mowa w art. 5 załącznika I do rozporządzenia 651/2014.

Mając powyższe na względzie w ocenie sądu zupełnie bezzasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów materialnych, tj. art. 5 i 6 ust. 1 i 2 załącznika I do rozporządzenia 651/2014.

Sąd również nie dopatrzył się naruszenia art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju, gdyż w sprawie organ w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jedyna wada dotyczy części uzasadnienia odnoszącej się do braku wskazania sposobu wyliczenia wielkości zatrudnienia. Jednakże powyższe nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż strona na podstawie złożonego przez siebie oświadczenia o wielkości przedsiębiorstwa zasadnie została uznana za średnie przedsiębiorstwo ze względu na wynik finansowy.

Sąd dodatkowo wyjaśnia, że odmówił przeprowadzenia dowodów wskazanych w skardze. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd wyjaśnia, że ocenia stan sprawy na podstawie dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, a więc tych które skarżąca złożyła sama przy wniosku o przyznanie pomocy lub na wezwanie organu. Sąd natomiast nie dokonuje oceny sprawy na podstawie nowych dowodów, nieznanych organowi podczas orzekania. Dlatego też sąd odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.

Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.