Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 383/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2025-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 i 2 , art. 33 par. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 stycznia 2024 r. nr 480000/71/20623/2024 480000/71/0043852/2024 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 stycznia 2024 r., znak: 480000/71/0043852/2024 sygn. 480000/71/20623/2024 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS"), po rozpatrzeniu wniosku B. B. (dalej: "Zobowiązana", "Skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie z dnia 14 grudnia 2023 r., nr 5529/TW znak: 480000/71/494459/2023 w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy przedstawia się następująco:

2.1. ZUS w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 4 października 2023 r. o nr TW4480023017192 oraz od TW1480023009292 do TW1480023009293 prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Zobowiązanej z uwagi na zaległości obejmujące: składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz za Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 06/2023 do 07/2023. Podstawą do wystawienia tych tytułów wykonawczych była deklaracja rozliczeniowa.

Pismami z 27 października 2023 r. Zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, wskazując na:

- nieistnienie obowiązku w związku z zaprzestaniem prowadzenia przez Zobowiązaną działalności gospodarczej i uzyskiwania z tego tytułu dochodów,

- niedopuszczalność egzekucji,

- przedawnienie zobowiązania,

- niespełnienie wymogów formalnych przy wystawianiu tytułu wykonawczego, tj. zaniechanie wskazania środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

Po przeanalizowaniu powyższych zarzutów ZUS pismem z 10 listopada

2023 r. wezwał Zobowiązaną do uzupełnienia braków formalnych zarzutów poprzez określenie ich istoty oraz dowodów uzupełniających żądanie. W odpowiedzi Zobowiązana wyjaśniła, że dowody znajdują się w aktach sprawy oznaczonej sygnaturą [...], które zostały złożone w piśmie z 17 marca 2023 r. dotyczące zarzutów z 13 lutego 2023 r. Są to:

- pismo z 21 grudnia 2018 r.,

- pismo z 3 stycznia 2019 r.,

- pismo z 7 stycznia 2019 r.,

- protokół z 2 stycznia 2019 r.,

- pismo od komornika sądowego z 28 marca 2019 r.,

- PIT 36L za 2018 r. wskazujący na ostatni rok prowadzenia działalności,

- PIT 36L za 2019 r. zerowy,

- PIT 36L za 2020 r. zerowy,

- PIT 36L za 2021 r. zerowy,

- PIT 36L za 2022 r. zerowy,

- PIT 36L za 2022 r. zerowy w aktach sprawy dot.: [...].

Kolejno, Zobowiązana doprecyzowała istotę zarzutów wskazując na :

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

4) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

5) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b w odniesieniu do należności objętych prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach TW4480023017192, od TW1480023009292 do TW1480023009293. Jako zakres żądania wskazała uchylenie tytułów wykonawczych, umorzenie postępowania egzekucyjnego, zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów.

2.3. ZUS postanowieniem z 14 grudnia 2023 r. uznał powyższe zarzuty za nieuzasadnione.

2.4. Pismem z dnia 5 stycznia 2024 r. Zobowiązana wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, powielając przedstawione wyżej zarzuty.

2.5. ZUS postanowieniem z dnia 25 stycznia 2024 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z 14 grudnia 2023 r. Uzasadniając swoje stanowisko, w odniesieniu do pierwszego zarzutu, wyjaśnił, że 4 października 2023 r. ZUS wystawił tytuły wykonawcze o numerach TW4480023017192, od TW1480023009292 do TW1480023009293, obejmujące składki za okres od 06/2023 do 07/2023. Podstawą do wystawienia tych tytułów wykonawczych była deklaracja rozliczeniowa. Tak więc, istnienie obowiązku opłacenia składek wynikało z tego tytułu. Przedstawiona przez Zobowiązaną dokumentacja nie ma zaś wpływu na stwierdzenie nieistnienia obowiązku w zakresie zapłaty należnych składek. W dalszym ciągu jest ona bowiem czynnym przedsiębiorcą, co znajduje potwierdzenie w zapisach w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Jeżeli faktycznie Zobowiązana nie prowadzi działalności gospodarczej, to powinna wyrejestrować taką działalność poprzez złożenie stosownego dokumentu.

Przechodząc do drugiego z zarzutów ZUS podkreślił, że obowiązującą zasadą jest zgodność tytułu wykonawczego z dokumentem stanowiącym podstawę do jego wystawienia. Jeżeli więc podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest deklaracja rozliczeniowa, to w tytule wykonawczym musi być wskazany podmiot, którego dotyczy ta deklaracja. Nie może być więc różnicy pomiędzy określeniem podmiotu zobowiązanego w deklaracji rozliczeniowej, a nazwaniem zobowiązanego w tytule wykonawczym, ponieważ tytuł ten można wystawić tylko w odniesieniu do osoby wskazanej jako podmiot zobowiązany określony w deklaracji rozliczeniowej. Z akt sprawy wynika, że podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych były deklaracje rozliczeniowe złożone przez Zobowiązaną. Wskazane należności do zapłaty w deklaracji rozliczeniowej odzwierciedlają kwoty wykazane przez wierzyciela w wystawionych tytułach wykonawczych. Tym samym zarówno obowiązek, jak i podmiot zobowiązany został prawidłowo określony przez wierzyciela we wskazanych tytułach wykonawczych.

Nie sposób również stwierdzić, aby zasadny był zarzut braku wcześniejszego doręczenia Zobowiązanej upomnienia, gdyż w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia egzekucyjnego, które zostało doręczone w dniu 21 września 2023 r.

Odpowiadając na kolejny zarzut ZUS uznał, że w analizowanym przypadku nie doszło ani do wygaśnięcia obowiązku w całości ani w części. Nie odnotowano bowiem żadnych wpłat na poczet wymienionych tytułów wykonawczych, które mogły spowodować wygaśnięcie obowiązku. Nie doszło również do umorzenia należności objętych tymi tytułami wykonawczymi. Ponadto zgodnie z art. 24 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. 2023 r., poz. 1230), dalej: "u.s.u.s.", należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Tytuły wykonawcze o numerach TW4480023017192, od TW1480023009292 do TW1480023009293 obejmują składki za okres od 06/2023 do 07/2023. Bez względu zatem na okoliczności mogące mieć wpływ na zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia, należności wykazane w tytułach wykonawczych nie uległy przedawnieniu.

Ostatnim zarzutem jest brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest zgodny pogląd, że chodzi tu o zdarzenia tego rodzaju jak odroczenie terminu bądź rozłożenie na raty i należeć będą do tych okoliczności takie zdarzenia, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Dokonując analizy sprawy ZUS nie dopatrzył się innych przyczyn wpływających na brak wymagalności obowiązku. Nie wystąpiły bowiem żadne przeszkody formalno-podmiotowe lub przedmiotowe.

2.6. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, domagając się uchylenia przedmiotowego postanowienia i umorzenia postępowania, bądź przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie sformułowała wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz ustanowienia pełnomocnika.

2.7. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

3. Przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestia sporna sprowadza się do kwestii zasadności stanowiska organu co do oceny legalności rozstrzygnięć oddalających zarzuty zgłoszone w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

4. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że podstawą do wniesienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym jest art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505), dalej: "u.p.e.a.". W myśl § 1 tego przepisu zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, obowiązany jest wskazać na uchybienia enumeratywnie wymienione w § 2 omawianego przepisu. Tak więc zgodnie z treścią art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

W myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

W analizowanej sprawie Skarżąca sformułowała zarzuty: nieistnienia obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4; dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1; przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu, braku uprzedniego doręczenia upomnienia, wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części, braku wymagalności obowiązku w przypadku: odroczenia terminu wykonania obowiązku; rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej; wystąpienia innej przyczyny niż określone powyżej.

5. Odnosząc się do pierwszego z zarzutów Skarżącej należy zauważyć, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych. Przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1222/22, LEX nr 3446992).

Sąd zauważył, iż w analizowanym przypadku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., działając jako wierzyciel, wystawił tytuły wykonawcze obejmujące składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz za Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 06/2023 do 07/2023. Podstawą do wystawienia tych tytułów wykonawczych były deklaracje rozliczeniowe złożone przez samą Skarżącą. Co więcej, wbrew twierdzeniom Skarżącej, nadal pozostaje ona czynnym przedsiębiorcą, co znajduje potwierdzenie w zapisach w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Nie odnotowano bowiem wyrejestrowania tej działalności. Nie sposób zatem uznać, aby obowiązek uiszczenia składek nie istniał.

6. Kolejno, w ocenie Sądu nie doszło również do wygaśnięcia obowiązku w całości bądź w części. ZUS nie odnotował bowiem żadnych wpłat na poczet omawianych tytułów wykonawczych, które mogłyby spowodować wygaśnięcie obowiązku, nawet częściowe. Nie doszło również do umorzenia należności objętych tymi tytułami wykonawczymi. Należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne za okres od czerwca do lipca 2023 r., nie uległy również przedawnieniu, gdyż zgodnie z treścią art. 24 pkt 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zarzut ten oceniony został zatem jako bezzasadny.

7. W odniesieniu do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. należy wyjaśnić, że w aktach egzekucyjnych sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru upomnień egzekucyjnych z dnia 6 września 2023 r. Wynika z niego, że Skarżące odebrała upomnienia osobiście z placówki pocztowej w dniu 21 września 2023 r. Stąd też przedmiotowy zarzut jawi się jako niezasadny.

8. Przechodząc do ostatniego z zarzutów Zobowiązanej Sąd stwierdził, że przez wymagalność obowiązku należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Brak wymagalności obowiązku występuje wówczas, gdy obowiązek istnieje, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie z uwagi na odroczenie terminu jego wykonania, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej bądź z innych przyczyn. W odniesieniu wystąpienia innej przyczyny niż określona w art. 33 § pkt 6 lit. a) i b) u.p.e.a. podstawą tego zarzutu mogą być zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane, jak na przykład wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienia).

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie wyjaśniła z jakiego powodu należy stwierdzić, iż jej obowiązki w zakresie egzekwowanych składek miałyby nie być wymagalne. Sąd nie dostrzegł również takich okoliczności z urzędu. Z powyższego względu zarzut braku wymagalności obowiązku nie mógł zostać uwzględniony.

9. Mając powyższe na względzie, Sąd nie dostrzegając naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.