Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 71/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 72, art. 73 ust. 1, art. 74 ust. 2f
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1 i 4, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 25 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Anna Dębowska, , po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 7 listopada 2023 roku nr SKO.4121.125.2023 w przedmiocie odmowy zarejestrowania samochodu osobowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 5 października 2023 roku nr DOM-SOK-VIII.5410.534.2023.APe; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącego P. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 7 listopad 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 5 października 2023 r. odmawiającą P B (dalej również: strona, strona skarżąca lub skarżący) zarejestrowania samochodu osobowego marki Mazda 3.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

13 lipca 2020 r. w Wydziale Praw Jazdy i Rejestracji Pojazdów Urzędu Miasta Łodzi na wniosek A Sp. z o.o. został zarejestrowany czasowo z urzędu, za nr rej. [...], samochód osobowy marki Mazda 3 o nr [...]. Rejestracji wskazanego samochodu dokonano na podstawie następujących dokumentów: 1) faktury zakupu powyższego pojazdu z 2 lipca 2020 r., 2) karty pojazdu serii [...], 3) świadectwa zgodności WE z 24 maja 2019 r., 4) oświadczenia z 24 września 2019 r. o danych i informacjach o pojeździe niezbędnych do rejestracji i ewidencji pojazdów. Na potwierdzenie dokonania rejestracji czasowej pojazdu strona otrzymała decyzję Prezydenta Miasta Łodzi o rejestracji czasowej pojazdu, pozwolenie czasowe serii [.] oraz zalegalizowane tablice rejestracyjne [...] wraz z nalepką kontrolną. Równocześnie do Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych S.A. w Warszawie zostało złożone zamówienie na dowód rejestracyjny dla przedmiotowego pojazdu i został on wystawiony – w aktach sprawy znajduje się jego poświadczona za zgodność z oryginałem w dniu 26 października 2023 r. przez organ I instancji kopia. Niemniej jednak spersonalizowany dowód rejestracyjny wskazanego powyżej samochodu nie został odebrany przez stronę. Następnie, 29 czerwca 2023 r. do organu rejestrującego wpłynął wniosek P B - nowego właściciela wskazanego powyżej pojazdu - o jego rejestrację. Do wskazanego wniosku P B załączył między innymi fakturę VAT nr 000285/06/2023/SST/PLN z 6 czerwca 2023 r., potwierdzającą przeniesienie prawa własności powyższego samochodu na jego rzecz oraz pozwolenie czasowe serii [...]. Wobec powyższego Prezydent Miasta Łodzi 10 lipca 2023 r. w drodze decyzji odmówił rejestracji wskazanego samochodu na Spółkę A Sp. z o.o. Następnie, pismem z 2 sierpnia 2023 r. organ rejestrujący wezwał P B do uzupełnienia wniosku o rejestrację o: oryginał lub poświadczoną notarialnie kopię faktury zakupu wskazanego powyżej pojazdu nr 81/001/FV/00150/2020 z 2 lipca 2020 r., na podstawie której A Sp. z o.o. nabyła prawo własności przedmiotowego pojazdu oraz oryginał jednego z dokumentów, wymaganych na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.) – dalej: "p.r.d.", z aktualnym poziomem emisji spalin, wskazując przy tym, iż termin ważności świadectwa homologacji typu WE pojazdu w odniesieniu do obowiązujących norm emisji spalin w przypadku przedmiotowego samochodu upłynął z dniem 31 grudnia 2020 r. Jak wynika z akt sprawy 4 października 2023 r. została przeprowadzona rozmowa telefoniczna z pełnomocnikiem strony, w wyniku której ustalono, że nie jest ona w stanie przedstawić wymaganych przez organ administracji dokumentów (wskazanych w wezwaniu z 2 sierpnia 2023 r.) z uwagi na brak odpowiedzi oraz przekazania stosownych dokumentów od A Sp. z o.o.

Decyzją z 5 października 2023 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił zarejestrowania przedmiotowego samochodu osobowego marki Mazda 3 na nazwisko P B, z uwagi na brak przedłożenia niezbędnych do zarejestrowania pojazdu dokumentów.

W odwołaniu od powyższej decyzji P B, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił organowi naruszenie szeregu przepisów obowiązującego prawa, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.; art. 8 k.p.a.; art. 220 § 1 k.p.a.; art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d. oraz art. 73 ust. 1e pkt 1 p.r.d. – wnosząc równocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez dokonanie rejestracji pojazdu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Przywołaną na wstępie decyzją z 7 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 5 października 2023 r., którą odmówiono stronie skarżącej zarejestrowania przedmiotowego pojazdu. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, przytaczając treść art. 73 ust. 1 i art. 72 ust. 1 p.r.d., podniósł, iż rejestracji pojazdu dokonuje właściwy organ administracji publicznej na wniosek właściciela. Zadaniem organu rejestrującego jest zaś ustalenie, czy załączone do wniosku o rejestrację dokumenty są autentyczne oraz, czy spełniają wymogi określone prawem. Przy wniosku o zarejestrowanie pojazdu właściciel obowiązany jest przedstawić oryginały zarówno dowodu (dowodów) własności, jak również ostatni dowód rejestracyjny - oba rodzaje dokumentów muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu lecz także zgodne ze stanem faktycznym. W przypadku niedopełnienia powyższych wymogów pojazd nie może być zarejestrowany. Organ odwoławczy wskazał także, iż z przepisu art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d. wynika, że rejestracji pojazdu dokonuje się między innymi na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5. Zatem, jak dalej wywiódł organ odwoławczy dowód ten jest niezbędny do zarejestrowania samochodu i powinien być dołączony do wniosku o rejestrację. Jego brak stanowi przeszkodę do rejestracji pojazdu. W związku z powyższym organ rejestrujący zasadnie – zdaniem kolegium - wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o rejestrację o: oryginał faktury zakupu wskazanego pojazdu z 2 lipca 2020 r., na podstawie której A Sp. z o.o. nabyła prawo własności przedmiotowego pojazdu oraz oryginał jednego z dokumentów, wymaganych na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d., gdyż termin ważności świadectwa homologacji typu WE pojazdu w odniesieniu do obowiązujących norm emisji spalin w przypadku przedmiotowego samochodu upłynął z dniem 31 grudnia 2020 r. Niemniej jednak, jak dalej wskazał organ odwoławczy, do dnia orzekania w niniejszej sprawie, żaden z powyższych dokumentów nie został przedłożony. Następnie, przytaczając treść § 2 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów organ odwoławczy wskazał, iż nie jest spornym, że do wniosku o rejestrację przedmiotowego pojazdu w zakresie dowodu własności nie przedłożono wymaganych dokumentów, co w świetle powołanych przepisów stanowi przeszkodę do jego zarejestrowania. Kolegium przywołało też stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 25 stycznia 2000 r. (sygn. akt II SA 2506/99, LEX nr 55319), zgodnie z którym, przy wniosku o zarejestrowanie pojazdu właściciel obowiązany jest przedstawić oryginał dowodu własności pojazdu, a jeżeli pojazd był zarejestrowany także ostatni dowód rejestracyjny. Oba rodzaje dokumentów powinny być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. Dokumentem własności musi więc być dokument przenoszący w konkretnej sytuacji prawo własności, zaś dowodem rejestracyjnym - dokument sporządzony przez właściwy organ na podstawie dowodu własności w powyższym znaczeniu. Osoba nie będąca właścicielem pojazdu nie może przenieść jego własności na inną osobę. Ostatni dowód rejestracyjny musi ponadto zawierać zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy numery identyfikacyjne pojazdu, a mianowicie numer silnika i nadwozia. W przypadku niedopełnienia powyższych wymogów żaden pojazd nie mógł i nadal nie może być zarejestrowany. Organ odwoławczy dodał także, iż dowód własności powinien być przedstawiony przez wnioskodawcę w formie oryginału. A nadto wskazał, iż pojazd który nie jest zarejestrowany na terytorium kraju jest traktowany jako pojazd nowy, dlatego też w przypadku pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nowego pojazdu organ rejestrujący przyjmuje do jego rejestracji między innymi dokument, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. Reasumując organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż brak we wniosku pośredniego dowodu własności pojazdu oraz świadectwa zgodności WE lub innego wymaganego powyższymi przepisami dokumentu posiadającego ważność, w odniesieniu do obowiązujących norm emisji spalin, stanowi przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie rejestracji pojazdu.

Na ostateczną decyzję skargę do sądu administracyjnego złożył P B, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewywiązanie się przez organ II instancji z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności poprzez niezebranie i nierozpoznanie całego materiału dowodowego w sprawie i niedokonanie jego wszechstronnej, całościowej oceny, w tym niewyjaśnienie dlaczego organ II instancji nie uwzględnił faktów znanych z urzędu w postaci złożonych do organu I instancji dokumentów przez pierwszego właściciela samochodu - A Sp. z o.o. oraz wydania przez organ I instancji dowodu rejestracyjnego na rzecz pierwszego właściciela;

b) art. 7, art. 77 § 1 i § 4 w zw. z art. 220 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie przez organ II instancji całości materiału dowodowego i nieustalenie, że dowód własności pierwotnego właściciela pojazdu został złożony do organu I instancji, a w konsekwencji nieustalenie, że skarżący jest drugim właścicielem pojazdu, podczas gdy potwierdzenie faktów i stanu prawnego, tj. wcześniejszej rejestracji pojazdu było możliwe na podstawie posiadanych przez organ I instancji ewidencji oraz dokumentu w postaci nieodebranego dowodu rejestracyjnego wydanego na rzecz pierwszego właściciela samochodu, ale przez niego nieodebranego, a zatem będącego w posiadaniu organu I instancji;

c) art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania uczestników do organów władzy publicznej, a to poprzez interpretację przepisów w sposób zawężający, a jednocześnie sprzeczny z interesem skarżącego i rozstrzyganie wszelkich wątpliwości na niekorzyść strony;

d) art. 136 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie dokonania uprzedniej rejestracji pojazdu, w tym wydania przez organ I instancji dowodu rejestracyjnego na rzecz pierwszego właściciela pojazdu, tj. spółki A Sp. z o.o., a w szczególności w zakresie przedłożenia przez pierwszego właściciela wszystkich niezbędnych do zarejestrowania pojazdu dokumentów i w konsekwencji posiadania przez organ I instancji wszystkich dokumentów, których organ żądał od skarżącego, a których skarżący z przyczyn od niego niezależnych nie mógł przedłożyć;

e) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy organ II instancji na podstawie prawidłowo zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego powinien dojść do wniosku, iż skarżący jest drugim właścicielem samochodu, a zatem na podstawie złożonych przez niego dokumentów powinien dokonać rejestracji pojazdu, ewentualnie uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać ją organowi I instancji do ponownego rozpoznania;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 2 pkt 62 p.r.d. poprzez błędną wykładnię pojęcia "pojazd nowy", a w szczególności pominięcie, że definicja pojazdu nowego obejmuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, a tym samym nie może być uznany za pojazd nowy taki pojazd, który był już wcześniej zarejestrowany, nawet jeżeli dowód rejestracyjny nie został odebrany przez pierwszego właściciela, a w konsekwencji żądanie przedłożenia świadectwa zgodności z aktualnym poziomem emisji spalin, w sytuacji gdy świadectwo takie nie jest wymagane w stosunku do pojazdu używanego, zaś na datę rejestracji świadectwo takie pozostawało aktualne, stąd uprzednio organ dokonał skutecznej rejestracji przedmiotowego pojazdu;

b) art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. poprzez wymaganie do rejestracji pojazdu używanego dokumentów, które przedkłada się do rejestracji pojazdu nowego, a także art. 2 pkt 62 w zw. z art. 74 p.r.d. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że pojazd, dla którego był już uprzednio wydany dowód rejestracyjny jest pojazdem nowym, w sytuacji gdy fakt nieodebrania dowodu rejestracyjnego przez pierwotnego właściciela nie powoduje, iż pojazd ponownie zyskuje status nowego;

c) 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d. poprzez błędną wykładnię:

i. uznanie przez organ I i II instancji, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, iż jest właścicielem pojazdu, podczas gdy skarżący przedłożył dowód własności pojazdu;

ii. uznanie przez organ I i II instancji, że skarżący obowiązany był do złożenia dowodu nabycia pojazdu przez jego pierwszego właściciela, podczas gdy z treści ww. przepisu taki obowiązek nie wynika, a w konsekwencji naruszenie art 73 ust. 1e pkt 1 p.r.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez organ II instancji, że spełnione zostały przesłanki do odmowy zarejestrowania pojazdu należącego do skarżącego, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do zarejestrowania pojazdu;

d) art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie pojazd nie był uprzednio zarejestrowany na terytorium kraju i błędne uznanie, że skarżący nie przedstawił dokumentów, do których przedstawienia był zobowiązany, podczas gdy skarżący jest drugim właścicielem samochodu i przedstawił wszystkie wymagane przepisami prawa dokumenty.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji w całości jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został w niniejszej sprawie złożony przez organ, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Dalej wskazać trzeba, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także gdy daje podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z at. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną w tej sprawie decyzję – sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, organy dopuściły się bowiem istotnego naruszenia prawa procesowego, uzasadniającego usunięcie z obrotu prawnego decyzje obu instancji.

Przedmiot kontroli w rozpoznawanej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 7 listopada 2023 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 5 października 2023 r. o odmowie zarejestrowania pojazdu.

Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, które określają m.in. dokumenty stanowiące podstawę rejestracji pojazdu. Przepis art. 72 p.r.d. wśród tych dokumentów w pierwszej kolejności wskazuje na konieczność przedłożenia dowodu własności pojazdu. Przepis ten stanowi bowiem, iż rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d.). Oprócz przedłożenia dowodu własności pojazdu, ustawodawca określa również inne niezbędne dokumenty, stanowiące podstawę rejestracji pojazdu oraz wyłączenia i szczegółowe uregulowania dotyczące podstaw rejestracji. W literaturze wskazuje się, iż dokumenty wymienione w art. 72 ust. 1 p.r.d. muszą być przedstawione kumulatywnie, a nie alternatywnie (M. Burtowy, Komentarz do art. 72 [w:] Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Warszawa 2021 r., Lex/el). Co więcej zarówno w literaturze, jak i w orzecznictwie podkreśla się konieczność bezspornego ustalenia stanu własności pojazdu wskazując, iż dowód własności wymagany jest do rejestracji, gdyż organ nie może opierać się na oświadczeniach czy domniemaniach faktycznych oraz prawnych. A co za tym idzie organy administracji dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych (por. M. Burtowy, Komentarz do art. 72 [w:] Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Warszawa 2021 r., Lex/el, a także chociażby przywołane tam wyroki WSA w Gdańsku: z 28 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 1084/16, Lex/el nr 2255160 oraz z 14 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 960/18, Lex/el nr 2639807). Odnotować przy tym należy, że przykładowy katalog dowodów mogących stanowić potwierdzenie własności pojazdu wymienia § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów wskazując, iż dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: 1) umowa sprzedaży; 2) umowa zamiany; 3) umowa darowizny; 4) umowa o dział spadku; 5) umowa o zniesienie współwłasności; 6) faktura potwierdzająca nabycie pojazdu; 7) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności; 8) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. W świetle powyższego nie może być wątpliwości co do tego, że intencją ustawodawcy było to, aby organ administracji mógł dokonać rejestracji pojazdu w oparciu o ustalony, niesporny stan własnościowy. Przy czym, jak wynika z powyższego, ustalenie stanu własnościowego może być dokonane z wykorzystaniem różnych środków dowodowych - ważnym jest jednak to, aby efekt tych ustaleń był bezsporny (por. np. wyrok WSA w Lublinie z 15 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 799/16, Lex/el nr 2305708). W świetle powyższego stwierdzić również należy, iż to na wnioskodawcy - osobie pragnącej zarejestrować pojazd - spoczywa obowiązek dostarczenia dowodu własności, to on bowiem powinien się wykazać tytułem do pojazdu. Nie oznacza to jednak, że organ administracji jest całkowicie zwolniony z jakiejkolwiek inicjatywy w tym zakresie. Zgodnie bowiem z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Równocześnie, zgodnie z zasadą ogólną pogłębiania zaufania, organy administracji mają obowiązek prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.).

W okolicznościach stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz w świetle wskazanych wyżej unormowań prawnych, ustawy i rozporządzenia, nie jest uprawnione - zdaniem sądu - stanowisko organów, że przedstawiony przez skarżącego dokument w sposób niewystarczający potwierdza fakt przeniesienia na niego własności spornego pojazdu. Skarżący załączył bowiem do wniosku dowód własności w postaci faktury zakupu przedmiotowego pojazdu z 6 czerwca 2023 r., na podstawie której A Leasing Sp. z o.o. zbyła tenże pojazd na jego rzecz. Przedłożona przez skarżącego faktura VAT, w ocenie sądu, jednoznacznie wskazuje na strony transakcji, w tym na osobę skarżącego, jak również precyzyjne określa jej przedmiot oraz wskazuje kwotę objętej fakturą transakcji. Niemniej jednak organy odmówiły rejestracji pojazdu wskazując, iż wymogiem pozytywnego rozpoznania żądania jest złożenie przez wnioskodawcę oryginału faktury nr 81/001/FV/00150/2020 z 2 lipca 2020 r. dokumentującej zakup wskazanego pojazdu przez firmę A Sp. z o.o. Zauważyć przy tym należy, iż organ zażądał od strony skarżącej oryginału faktury zakupu pojazdu z 2 lipca 2020 r., która dokumentowała transakcję sprzedaży, której skarżący nie był stroną. Sądowi nieznane są natomiast powody, dla których, w mniemaniu organów, należało zakwestionować posiadanie przez skarżącego statusu właściciela przedmiotowego pojazdu i wystąpić z żądaniem uzupełnienia wniosku o rejestrację o wskazany powyżej oryginał faktury. Organy w żaden sposób nie uzasadniły bowiem swojego stanowisko i nie wyartykułowały w sposób wyraźny podstawy swoich wątpliwości w tym zakresie. Odnotować przy tym należy, że organ odwoławczy nie odniósł się wcale do istotnych, w opinii sądu, twierdzeń strony zawartych w odwołaniu, że w posiadaniu organu były dokumenty załączone do wniosku o czasową rejestrację przedmiotowego pojazdu przez jego pierwszego właściciela – tj. A Sp. z o. o. A wśród nich bezspornie - co wynika z akt sprawy -znajdowała się faktura zakupu tegoż pojazdu z 2 lipca 2020 r., której organ zażądał od strony skarżącej. Tymczasem należy mieć na uwadze, że w wyroku z 11 maja 1993 r., sygn. akt V SA 2360-2364/92 (ONSA 1994, Nr 2, poz. 82) NSA podkreślił, iż: "dopuszczalne jest uznanie faktów wynikających z dokumentacji organu za znane temu organowi z urzędu (art. 77 § 4 k.p.a.)." Mając zatem powyższe na uwadze uznać należy, iż nie może być wątpliwości co do tego, że zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy rozpatrując niniejszą sprawę, nie uwzględniły faktów znanych im z urzędu, naruszając tym art. 77 § 4 k.p.a.

W ocenie sądu błędne jest także twierdzenie organu I instancji, zaakceptowane później przez organ odwoławczy, że skarżący zobowiązany był do przedstawienia oryginału świadectwa zgodności WE przedmiotowego samochodu albo świadectwa zgodności z aktualnym poziomem emisji spalin wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu lub dopuszczenia jednostkowego pojazdu lub decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu lub świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d.). Zaakcentować trzeba bowiem, że wymaganie to nie dotyczy pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – w zakresie ust. 1 pkt 3 (art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d.). Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca wielokrotnie akcentowała, iż w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z pojazdem fabrycznie nowym lecz pojazdem, który był już uprzednio zarejestrowany w Polsce. Jednakże organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania w tej kwestii, zatem sąd nie wie na jakiej podstawie zastosował wobec skarżącego powyższe regulacje prawne. Sąd zauważa, że rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy zez względu na miejsce stałego zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, wydając decyzję o rejestracji pojazdu, dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne (art. 73 ust. 1 p.r.d.). Na tle tego przepisu utrwalił się w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, który orzekający w niniejszej sprawie sąd w pełni podziela, że rejestracja pojazdu następuje w drodze rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, od których ustawa i przepisy wykonawcze uzależniają dokonanie rejestracji, natomiast wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic jest jedynie czynnością materialno-techniczną o charakterze następczym w stosunku do rejestracji (vide: uchwała składu 7 sędziów NSA z 24 września 2001 r., OPS 6/01, Jur. 2001, nr 12, s. 34; uchwała składu 5 sędziów NSA z 15 listopada 1999 r., OPK 25/99, ONSA 2000, nr 2, poz. 55). Przywołany przepis art. 73 ust. 1 p.r.d. stanowi bowiem o dwóch czynnościach organu rejestracyjnego, tj. o dokonaniu rejestracji oraz o wydaniu dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych. Jak wielokrotnie podkreślano w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanie dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu, tablic rejestracyjnych, znaku legalizacyjnego, nalepki kontrolnej jest tylko czynnością materialno-techniczną. Sama ta czynność bowiem nie wyznacza sytuacji prawnej jednostki, gdyż zawsze musi być ona poprzedzona rozstrzygnięciem przez dany organ, czy w konkretnej sytuacji osoba ubiegająca się o rejestrację danego pojazdu spełnia wszystkie określone wymagania ustawowe. Takie działania organu autorytatywnie konkretyzują sytuację prawną podmiotu i noszą wszelkie znamiona procesu wydawania decyzji. Wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic może nastąpić tylko w razie pozytywnego załatwienia wniosku strony o zarejestrowanie pojazdu, co następuje na tyle jednocześnie, aby decyzja o zarejestrowaniu poprzedziła materialno-techniczną czynność wydania dowodu rejestracyjnego i tablic. Pogląd taki znajduje także potwierdzenie w przepisach art. 71 ust. 1 i 2 p.r.d. Z przepisów tych bowiem wynika, że co do zasady tylko pojazdy zarejestrowane są dopuszczane do ruchu, a dokumentem to stwierdzającym jest właśnie dowód rejestracyjny. Dowód rejestracyjny jest zatem zewnętrznym przejawem oświadczenia woli organu administracyjnego, rozstrzygającego sprawę rejestracji pojazdu, potwierdzającym wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, a jednocześnie jest dokumentem potwierdzającym dopuszczenie zarejestrowanego pojazdu do ruchu. Nie jest on jednak decyzją administracyjną (vide: uchwała składu 7 sędziów NSA z 24 września 2001 r., OPS 6/01, Jur. 2001, nr 12, s. 34).

W tym miejscu raz jeszcze trzeba podkreślić, że wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic może nastąpić tylko w razie pozytywnego załatwienia wniosku strony o zarejestrowanie pojazd. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że pojazdu marki Mazda 3 o nr VIN-[...] został najpierw czasowo zarejestrowany - na wniosek A Sp. z o. o. (decyzja Prezydenta Miasta Łodzi o rejestracji czasowej pojazdu), wydano pozwolenie czasowe serii [...] oraz zalegalizowane tablice rejestracyjne [...] wraz z nalepką kontrolną. Następnie wydany został spersonalizowany dowód rejestracyjny przedmiotowego samochodu (w aktach sprawy znajduje się bowiem jego kopia, potwierdzona przez organ administracji za zgodność z oryginałem w dniu 26 października 2023 r.). Jednakże pierwotny właściciel pojazdu, wbrew brzmieniu zapisu art. 74 ust. 2f p.r.d., nie odebrał decyzji o rejestracji pojazdu (tejże zresztą w aktach sprawy brak) i dowodu rejestracyjnego. W aktach sprawy znajduje się natomiast decyzja Prezydent Miasta Łodzi z 10 lipca 2023 r., którą organ ten odmówił rejestracji wskazanego pojazdu na wniosek A Sp. z o.o. Zauważyć przy tym należy, iż w uzasadnieniu tej decyzji organ wyraźnie wskazuje na dokumenty, które stanowiły podstawę czasowej rejestracji tegoż pojazdu, wymieniając wśród nich m.in. fakturę jego zakupu z dnia 2 lipca 2020 r. oraz świadectwo zgodności WE z 24 maja 2019 r. Podkreślić równocześnie należy, że kwestia skutków procesowych dla niniejszej sprawy, jakie wywarła pierwotna decyzja o zarejestrowaniu pojazdu, w aspekcie legalności wydanego wówczas dowodu rejestracyjnego, nie była przedmiotem oceny ani samorządowego kolegium odwoławczego, ani organu I instancji. Mając na uwadze szczególne okoliczności badanej sprawy, w konsekwencji stwierdzić trzeba, że w sposób niedostateczny wyjaśniono kwestię pierwszej rejestracji przedmiotowego pojazdu.

W rezultacie powyższego, zdaniem sądu, organy nie dokonały ustaleń niezbędnych do prawidłowego wyjaśnienia zakresu sprawy, co uniemożliwia jednoznaczne i kategoryczne wypowiedzieć się, czy skarżącemu słusznie odmówiono rejestracji przedmiotowego pojazdu.

Powyższe uchybienia procesowe są tego rodzaju, iż należy je kwalifikować jako istotnie naruszające art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie, w jakim obligują one organy administracji do podejmowania wszelkich niezbędnych czynności w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Ocena stanu faktycznego sprawy wyprowadzona na podstawie nie w pełni wyjaśnionych okoliczności nie może być zatem kwalifikowana jako swobodna (art. 80 k.p.a.), lecz dowolna, co w konsekwencji prowadzić musi do uznania, że także sformułowane uzasadnienie obydwu wydanych w niniejszej sprawie decyzji nie odpowiada standardom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe uchybienia procesowe mogły mieć przy tym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego zapadłych w sprawie decyzji organów obu instancji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935). Na koszty te składają się wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 480 zł oraz opłata skarbowa 17 zł.

Nie przesądzając kierunku dalszego rozstrzygnięcia, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji powinien dokonać oceny przedmiotowego wniosku o rejestrację złożonego przez stronę skarżącą mając na uwadze ocenę prawną i faktyczną wynikającą z rozważań sądu.

a. kr