Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 268/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Służba zdrowia
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 ze znaczkiem 1, art. 237 § 1 pkt 3-6 i §  1 ze znaczkiem 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1465
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)
article: § 8
journal: Dz.U. 2022 poz 1836
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
article: art. 7, art. 77 §  1art. 107 §  3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Beata Machcińska, Protokolant Specjalista Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi Szpitala Miejskiego w Z. Sp. z o.o. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 6 lutego 2024 r. nr NS-HP.2332.2.3.2024 w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: organ odwoławczy, organ, ŚPWIS) zaskarżoną decyzją z 6 lutego 2024 r., nr NS-HP.2332.2.3.2024, po rozpatrzeniu odwołania Szpitala Miejskiego w Z. sp. z o. (dalej także jako: strona, skarżąca, Spółka) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. (dalej: organ I instancji, PPIS) z 14 grudnia 2023 r., nr [...], o stwierdzeniu u A.H. (dalej: pracownica, uczestniczka) choroby zawodowej – choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1465, dalej: k.p.).

W podstawie prawnej decyzji organ przywołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 235¹ k.p. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1836, dalej: rozporządzenie RM).

W uzasadnieniu decyzji przedstawił stan faktyczny i argumentację prawną. Wskazał, że decyzją z 14 grudnia 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. stwierdził u pracownika Spółki chorobę zawodową. Podstawą do wydania decyzji było orzeczenie lekarskie z 13 listopada 2023 r., nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawione przez Instytut Medycyny Pracy w L..

W odwołaniu od decyzji PPIS w G. Spółka zarzuciła, że rozstrzygniecie zawarte w tej decyzji stoi w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

W uzasadnieniu odwołania podniosła, iż zgodnie z kodeksem pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, co w przypadku sprawy A.H. nie zostało udowodnione. Szpital Miejski w Z. wskazał, że w postępowaniu jednostka diagnostyczno - orzecznicza I stopnia - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. (dałej: WOMP PChZ w S.) nie uznała choroby Covid-19 pracownicy jako zawodowej, natomiast orzeczenie, w którym IMP w L. rozpoznał chorobę zawodową jest chybione. Argumentując takie stanowisko Spółka podniosła, że orzecznicy IMP w L. przy rozpoznaniu zawodowej etiologii schorzenia, powołali się na definicję choroby zawodowej podaną przez Światową Organizację Zdrowia (dalej: WHO), pomijając przy tym definicję wynikającą z art. 2351 k.p., która to jest wiążąca w postępowaniach dotyczących chorób zawodowych. Ponadto jednostka orzecznicza II stopnia zbagatelizowała dowody świadczące o pozazawodowej przyczynie zachorowania pracownicy tj. wcześniejszego wystąpienia Covid-19 u jej współmieszkańców i możliwego zakażenia w domu. Odwołująca dodatkowo wskazała, że zgromadzony materiał dowodowy świadczy o braku możliwości zakażenia uczestniczki w środowisku pracy. W okresie, w którym pełniła dyżur w dniach [...] lutego 2021 r. nie miała kontaktu z pacjentami zakażonymi łub podejrzanymi o zakażenie, gdyż nie wykonywała wówczas zleceń przy pacjentach izolowanych i zakażonych wirusem SARS-CoV-2, a także nie wykonywała testów u pacjentów ambulatoryjnych. Natomiast jedyny kontakt zawodowy A.H. z personelem, u którego podejrzewa się lub stwierdzono Covid-19, wydarzył się 5 lutego 2021 r., kiedy to w/w miała incydentalny kontakt z ratownikiem medycznym podczas zmiany dyżuru. Zdaniem Spółki jednak przy tak krótkim kontakcie, a także przy zachowaniu odpowiedniego dystansu i będąc wyposażonym w środki ochrony tj. maseczki chirurgiczne do zakażenia wówczas dojść nie mogło. W związku z powyższym Szpital wniósł o uchylenie decyzji PPIS w G. w całości i wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u pracownicy ŚPWIS przyjął warunki, jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 k.p., która stanowi, iż za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych " narażeniem zawodowym".

Przeprowadzone przez PPIS w G. postępowanie wyjaśniające wykazało, że pracownica od [...] r. do [...] r. była zatrudniona w Szpitalu Miejskim w Z. Sp. z o.o. na stanowiskach pielęgniarki i starszej pielęgniarki. W czasie pandemii COVID-19 tj. od marca 2020 r. do końca zatrudnienia w/w wykonywała obowiązki służbowe w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym, gdzie zajmowała się m.in. zakładaniem wenflonu, pobieraniem materiału do badań (krew, mocz), podawaniem leków dożylnych, podłączaniem kroplówek, asystowaniem przy reanimacjach itd. Organ I instancji, w oparciu o ocenę narażenia zawodowego uznał, iż uczestniczka postępowania podczas zatrudnienia w Szpitalu Miejskim w Z. w okresie pandemii wirusa SARS-CoV-2 była narażona na zachorowanie na Covid-19. W/w była badana w WOMP PChZ w S., gdzie wydane zostało orzeczenie lekarskie nr [...] z 7 listopada 2022 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W wywiadzie chorobowym przeprowadzonym w Poradni pracownica podała, że od 14 lutego 2021 r. skarżyła się na kaszel, osłabienie, złe samopoczucie, bez gorączki. 15 lutego 2021 r. uzyskała dodatni wynik szybkiego testu antygenowego w kierunku SARS-CoV-2 (testu PCR nie wykonano). Od 15 lutego 2021 r. do 31 maja 2021 r. przebywała na świadczeniach chorobowych i była leczona ambulatoryjnie. 27 lutego 2021 r. zgłosiła się do szpitalnego oddziału ratunkowego. W wykonanym TK HRCT klatki piersiowej stwierdzono w miąższu obu płuc dość liczne drobne rozsiane obszary zagęszczeń śródmiąższowych typu mlecznej szyby z cechami konsolidacji i zwłóknieniami, z małymi pęcherzami rozedmowymi podopłucnowymi w segmentach tylnych; "obraz może odpowiadać zmianom pocovidowym, ze zmienionym miąższem płucnym w ok. 20%". Podczas pobytu w Poradni pracownica skarżyła się na osłabienie, złą tolerancję wysiłku, tachykardię oraz zaburzenia pamięci.

Lekarze orzecznicy WOMP PChZ w S. na podstawie analizy dostarczonej dokumentacji u pracownicy rozpoznali stan po przebyciu zakażenia Covid-19. Jednakże biorąc pod uwagę brak potwierdzenia wykonywania pracy w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej w okresie do 2 tygodni poprzedzających uzyskanie pozytywnego wyniku testu antygenowego w kierunku SARS-CoV-2 (tj. brak potwierdzonego kontaktu zawodowego z pacjentami, u których stwierdzono dodatni wynik testu w kierunku zakażenia koronawirusem SARS-CoV- 2 wg informacji zawartych w karcie oceny narażenia zawodowego przekazanej przez PPIS w G.) nie znaleźli podstaw do rozpoznania, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, choroby zawodowej - choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstw: Covid-19.

Następnie pracownica była badana w IMP w L., gdzie wydane zostało orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej (orzeczenie lekarskie [...] z 13 listopada 2023 r.).

Na podstawie karty oceny narażenia zawodowego oraz wywiadu chorobowego przeprowadzonego w Instytucie lekarze orzecznicy ustalili, iż 15 lutego 2021 r. w/w z objawami zakażenia zgłosiła się do Zespołu Kontroli Zakażeń Szpitalnych z prośbą o wykonanie badania w kierunku zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Zlecony jej test antygenowy okazał się pozytywny. Wcześniej, w dniach 2-9 lutego 2021 r., zarejestrowano ognisko zakażeń SARS-CoV-2 wśród pacjentów Oddziału Chirurgii Urazowo -Ortopedycznej, pacjenci byli przyjęci do Oddziału w dniach 22 - 29 stycznia 2021 r., ostatni pacjent 17 dni przed zakażeniem zdiagnozowanym u uczestniczki. W okresie 1-15 lutego 2021 r. pełniła ona cztery dyżury ([...] lutego 2021 r., [...] lutego 2021 r., [...] lutego 2021 r., [...] lutego 2021 r.). W ankiecie epidemiologicznej oświadczyła, że nie występują u niej objawy takie jak gorączka powyżej 37,5°C, kaszel, uczucie duszności, tym samym potwierdziła gotowość do pracy. W czterech dniach jej dyżurów ze świadczeń medycznych korzystało sześciu pacjentów z potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2. Według PPIS w G. pracownica nie wykonywała przy nich zleceń ani nie wykonywała testów u pacjentów ambulatoryjnych. W dniu 5 lutego 2021 r. natomiast miała kontakt z pracownikiem, który w dniach 11-14 lutego 2021 r. był izolowany z powodu zakażenia, był to kontakt incydentalny, podczas zmiany dyżuru. Ponadto z dochodzenia epidemiologicznego wynika, że dodatnie wyniki testów w kierunku Covid-19 (z 18 lutego 2021 r.) uzyskano u dwóch domowników pracownicy, u których pierwsze objawy choroby wystąpiły 11 oraz 12 lutego 2021 r.

Po wykryciu zakażenia od [...] do [...] lutego 2021 r. pracownica przebywała w izolacji domowej, natomiast od 25 lutego 2021 r. do 31 maja 2021 r. na zwolnieniu lekarskim. 27 lutego 2021 r. zgłosiła się do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego Szpitala Miejskiego w Z.; w wykonanym TK HTCT klatki piersiowej stwierdzono dość liczne, drobne rozsiane obszary zagęszczeń śródmiąższowych typu mlecznej szyby z cechami konsolidacji i zwłóknieniami, z małymi pęcherzykami rozedmowymi podopłucnowymi w segmentach tylnych. W wyniku badania TK klatki piersiowej z 30 kwietnia 2021 r. stwierdzono w partiach obwodowych płuc widoczne zagęszczenia o charakterze zmian włóknistych oraz pojedyncze pasma podopłucnowe, większe nasilenie zmian w płucu prawym; podopłucnowo widoczne pojedyncze przestrzenie powietrzne mogące odpowiadać pęcherzom rozedmowym; największa zmiana zlokalizowana w segmencie 10 PP, poza tym widoczne pojedyncze zmiany drobnoguzkowe w partiach obwodowych płuc, zwapniony drobny guzek na pograniczu segmentu 8 i 9 PP. W wyniku badania RTG klatki piersiowej z 11 stycznia 2022 r. stwierdzono płuca z cechami nieco wzmożonego rysunku podścieliska, bez zagęszczeń ogniskowych, wysokie, wydechowe ustawienie przepony. W wyniku badania TK HRCT z 27 lutego 2022 r. stwierdzono, że obraz przemawia za zagęszczeniami o obszarze włóknistym, nieregularne zmiany o charakterze pozapalnym w płucach.

Specjaliści IMP w L. podali, że przy przyjęciu do Oddziału Chorób Zawodowych Instytutu pacjentka zgłaszała pogorszenie tolerancji wysiłku fizycznego, duszność wysiłkową, pogorszenie pamięci. W badaniu przedmiotowym stwierdzono nad polami płucnymi odgłos opukowy jawny, szmer pęcherzykowy prawidłowy. W wykonanym badaniu spirometrycznym podejrzewano wystąpienie zmian restrykcyjnych, w badaniu zdolności dyfuzyjnej dla tlenku węgla (DLCO) nie stwierdzono zaburzeń. W wyniku badania RTG klatki piersiowej z 3 lipca 2023 r. radiologicznie opisano płuca o wzmożonym rysunku zrębowym, z cechami przewlekłego zapalenia oskrzeli, bez czynnych zmian ogniskowych.

Orzecznicy przypomnieli, że zgodnie z art. 2351 k.p. "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Wyjaśnili, iż zgodnie ze stanowiskiem World Health Organization, Genewa 2020 (cytowany 1 maja 2020), Loboratory testing for coronavirus disease (COVID-19) in suspected human cases: interim guidance, inkubacja koronawirusa trwa zazwyczaj 5-14 dni, chociaż opisywano przypadki wystąpienia objawów po czasie zarówno krótszym (2-4 dni), jak i dłuższym (do 21 dni) od zakażenia. Szczególne zagrożenie epidemiczne wiąże się z tym, że okres zakaźności we wczesnej fazie infekcji poprzedza wystąpienie objawów klinicznych średnio o ok. 3 dni. Eksperci Polskiego Towarzystwa Medycyny Pracy (PTMP) oraz eksperci z IMP w Łodzi biorąc pod uwagę stanowisko Sekcji Medycyny Pracy Europejskiego Związku Specjalistów w Dziedzinie Medycyny Pracy (The European Union of Medical Specialists - Section of Occupational Medicine) oraz definicję choroby wywołanej zakażeniem wirusem SARS-CoV-2, podawaną przez Światową Organizację Zdrowia WHO w marcu 2021 r., zarekomendowali rozpoznanie Covid-19 jako choroby zawodowej:

-u personelu medycznego i innych osób pracujących w sektorze ochrony zdrowia, po wykazaniu stałej pracy w bezpośrednim kontakcie z pacjentami (i to nie tylko tymi, u których zdiagnozowano zakażenie wirusem SARS-CoV-2), przy braku dowodów na pozazawodowe źródło zakażenia,

-w przypadku innych grup zawodowych w toku indywidulanego postępowania, m.in. po potwierdzeniu istotnego ryzyka zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w miejscu pracy (np. po udowodnieniu odpowiednio długiego i bliskiego kontaktu z osobami, u których rozpoznano Covid-19) i przy braku dowodów na pozazawodowe źródło zakażenia.

Lekarze specjaliści IMP w L., wobec potwierdzonego narażenia zawodowego występującego na zajmowanym przez uczestniczkę postępowania stanowisku pracy w sektorze ochrony zdrowia, potwierdzenia zakażenia SARS-CoV-2 testem antygenowym z 15 lutego 2021 r., stwierdzili, że istnieją podstawy do uznania etiologii zawodowej choroby zakaźnej pod postacią COVID-19 wywołanej zakażeniem koronawirusem SARS-CoV-2. Zaznaczyli również, że pracownica była zatrudniona w warunkach wysokiego ryzyka transmisji wirusa, zatem fakt jednoczasowego wystąpienia choroby u współdomowników może wynikać z zakażenia przeniesionego przez badaną.

Reasumując, w oparciu o analizę całości zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz dotyczącej narażenia zawodowego, lekarze IMP w L. rozpoznali u pracownicy chorobę zawodową - Covid-19, wywołaną przez zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2.

Strony zostały poinformowane pismami z 18 stycznia 2024 r. w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji. Do 6 lutego 2024 r. nie wniesiono uwag.

Dokonana natomiast przez ŚPWIS jako organ II instancji na etapie postępowania odwoławczego analiza akt sprawy wykazała, iż z zarzutami strony skarżącej nie sposób się zgodzić.

W ocenie ŚPWIS bezspornym było, iż u A.H. w orzeczeniu lekarskim nr [...]z 13 listopada 2023 r. kompetentnej placówki diagnostyczno-orzeczniczej IMP w L. została rozpoznana choroba wymieniona w poz. 26 wykazu chorób zawodowych (dodatni wynik testu antygenowego z 15 lutego 2021 r). Ponadto ocena narażenia zawodowego z 28 czerwca 2022 r. wykazała, że w/w pełniąc dyżury na SOR była narażona zawodowo na zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Zdaniem organu wskazana przez odwołującą Spółkę okoliczność wcześniejszego wystąpienia Covid-19 u współmieszkańców pracownicy i możliwego zakażenia w domu nie obala domniemania związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy wystąpieniem choroby zawodowej, a narażeniem zawodowym. Wyjaśnił przy tym, że domniemanie nosi charakter wzruszalny, co oznacza, że w sytuacji, gdy u strony zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia zdiagnozowana zostaje jedna z chorób wymienionych w rozporządzeniu, schorzenia tego można nie uznać za chorobę zawodową wyłącznie w przypadku, gdy zostanie wykazane w sposób bezsporny, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy.

W analizowanym domniemaniu w podstawie wskazuje się fakt istnienia choroby odpowiadającej chorobie wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz fakt pracy w narażeniu zawodowym, mogącym spowodować powstanie danej choroby. Te dwie okoliczności muszą zostać udowodnione. Jeżeli zostaną wykazane, to ustawodawca nakazuje organom przyjąć - już bez prowadzenia postępowania dowodowego na tę okoliczność - istnienie choroby zawodowej.

Podsumowując, specjaliści IMP w L. po rozpoznaniu u pracownicy Covid-19 (dodatni wynik testu antygenowego z 15 lutego 2021 r.), a także przy potwierdzonej pracy w warunkach wysokiego ryzyka transmisji wirusa, wydali orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u w/w choroby zawodowej. Zdaniem ŚPWIS w niniejszej sprawie nie można bezspornie przyjąć, że do zakażenia w/w doszło w domu, pomijając w ten sposób warunki pracy na SOR w Szpitalu Miejskim w Z. w okresie pandemii wirusa SARS-CoV-2. Organ odwoławczy podkreślił, że 5 lutego 2021 r. A.H. miała kontakt z pracownikiem, który w dniach 11-14 lutego 2021 r. był izolowany z powodu zakażenia. Choć Spółka wskazuje, iż był to kontakt incydentalny, podczas zmiany dyżuru i przy zachowaniu środków bezpieczeństwa w postaci maseczki, to w opinii ŚPWIS nie można ze stuprocentową pewnością wykluczyć możliwego wówczas zakażenia. Stosowanie środków ochronnych może, co najwyżej, obniżyć poziom występującego zagrożenia, lecz go nie eliminuje w 100%. Fakt stosowania indywidualnych środków ochrony nie oznacza, że osoba je stosująca nie pracuje w warunkach narażenia na czynnik powodujący chorobę zawodową.

Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutu Spółki o pominięciu przez jednostkę diagnostyczno-orzeczniczą II stopnia wykładni przepisu art. 2351 k.p. W ocenie organu zarzut ten nie znajdował uzasadnienia. Lekarze specjaliści IMP w L. przytoczyli w orzeczeniu lekarskim ustawową definicję choroby zawodowej, a także wobec stanowiska Sekcji Medycyny Pracy Europejskiego Związku Specjalistów w Dziedzinie Medycyny Pracy oraz definicji choroby zawodowej wywołanej koronawirusem SARS-CoV-2 podanej przez WHO, podali kryteria rozpoznania Covid-19 jako choroby zawodowej. W podsumowaniu orzeczenia stwierdzili, iż wobec potwierdzonego narażenia zawodowego występującego na zajmowanym przez pracownicę stanowisku pracy w sektorze ochrony zdrowia, potwierdzenia zakażenia SARS-CoV-2 testem antygenowym z 15 lutego 2021 r., istnieją podstawy do uznania etiologii zawodowej choroby zakaźnej pod postacią Covid-19 wywołanej zakażeniem koronawirusem SARS-CoV-2. Dodatkowo fakt jednoczasowego wystąpienia choroby u współdomowników może wynikać z zakażenia przeniesionego przez pracownicę.

Odnosząc się zatem do podanych przez lekarzy orzeczników przesłanek do rozpoznania choroby zawodowej ŚPWIS podkreślił, że w postępowaniu zastosowana została zasada domniemania związku przyczynowego pomiędzy powstałą chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie. Co więcej - zdaniem ŚPWIS - zarekomendowane przez IMP w L. kryteria rozpoznania Covid-19 u personelu medycznego pokrywają się z kodeksową definicją choroby zawodowej.

Organ odniósł się również do faktu, iż po badaniu strony w WOMP PChZ w S. wydane zostało całkowicie odmienne, mianowicie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, orzeczenie lekarskie. Odmienna ocena lekarzy orzeczników została uzasadniona brakiem potwierdzenia wykonywania pracy przez A.H. w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej w okresie do 2 tygodni poprzedzających uzyskanie pozytywnego wyniku testu antygenowego w kierunku SARS -CoV-2 (tj. brak potwierdzonego kontaktu zawodowego z pacjentami, u których stwierdzono dodatni wynik testu w kierunku zakażenia koronawirusem SARS-CoV- 2). Jednakże jednostka orzecznicza II stopnia ma prawo weryfikować i zmieniać orzeczenie jednostki I stopnia, nie może opierać się tylko na wynikach badań i konsultacji wykonanych na wcześniejszym etapie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego. W postępowaniu zaś potwierdzono, iż 5 lutego 2021 r. pracownica miała kontakt z ratownikiem medycznym, który w dniach 11-14 lutego 2021 r. był izolowany z powodu zakażenia. Okoliczność ta przez lekarzy orzeczników WOMP PChZ w K. nie została ujęta w orzeczeniu lekarskim z 7 listopada 2022 r. Z kolei orzecznicy IMP L. prawidłowo zastosowali przepisy art. 2351 k.p., tj. zaistnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy wystąpieniem choroby zawodowej, a narażeniem zawodowym. Zdaniem ŚPWIS orzeczenie lekarskie IMP w L. było uzasadnione w sposób wyczerpujący, zrozumiały oraz pozwalającym na jego przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia.

Organ II instancji podkreślił, iż zgodnie z ustaleniami upowszechnionego orzecznictwa sądów administracyjnych wydane w sprawie orzeczenia lekarskie jednostek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

Zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - zdaniem ŚPWIS w rozpoznawanej sprawie choroby zawodowej A.H. - został zachowany.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Spółka podtrzymała zarzuty odwołania i zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miały wpływ na jego wynik, a w szczególności:

- art. 5 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 338 ze zm.) w związku z art. 2351 k. p. w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2189 ze zm.), które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w okolicznościach sprawy występuje choroba zawodowa albowiem nie zostało obalone domniemanie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy wystąpieniem choroby zawodowej, a narażeniem zawodowym, gdyż A.H. w okresie zakażenia wykonywała pracę pielęgniarki w szpitalnym oddziale ratunkowym i miała kontakt z osobą zakażoną, podczas gdy z materiału dowodowego wynika brak możliwości zakażenia w pracy (krótkotrwały kontakt incydentalny przy zachowaniu środków ostrożności) przy jednoczesnym ujawnieniu innego źródła zakażenia (uprzednie wystąpienie zakażenia u domowników), co powinno doprowadzić do wniosku, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające stwierdzenie choroby zawodowej. Powyższe skutkowało stwierdzeniem choroby zawodowej u pracownicy;

- art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik postępowania poprzez sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania oraz zasadami doświadczenia życiowego dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że do zakażenia wirusem doszło w pracy (Oddział SOR w szpitalu), podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy pokazuje, że do zakażenia doszło poza miejscem pracy, albowiem objawy zakażenia uprzednio odnotowano u domowników pracownicy i jednocześnie zgromadzony materiał dowodowy pokazuje, że do zakażenia nie mogło dojść w miejscu pracy (brak kontaktu umożliwiającego zakażenie z osobami zakażonymi);

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2351 k.p. mające istotny wpływ na wynik postępowania poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i bezkrytycznego przyjęcia tez orzeczenia IMP w L., pomimo że pozostają one w sprzeczności z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym oraz z art. 2351 k.p;

- art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, pomimo istnienia przesłanek do wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Spółka podkreśliła, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem, albowiem okoliczności niniejszej sprawy oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pokazują jednoznacznie, że zarówno decyzja organu I instancji, jak i decyzja organu II instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyżej wymienione zarzuty Spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Powołał orzecznictwo sądowoadministracyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję w zakreślonych powyżej ramach wskazać trzeba, że jest ona zgodna z prawem.

Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organ prawidłowo stwierdził chorobę zawodową u pracownicy Spółki w postaci choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstwa wymienionej w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 § 11 k.p.

Definicję legalną pojęcia "choroby zakaźnej" zawiera ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1657). Przez "chorobę zakaźną" uznaje się chorobę wywołaną przez biologiczny czynnik chorobotwórczy. Za biologiczny czynnik chorobotwórczy uznaje się natomiast "posiadające zdolność wywoływania objawów chorobowych drobnoustroje komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty, zewnętrzne i wewnętrzne pasożyty człowieka lub wytwarzane przez nie produkty, cząstki bezkomórkowe zdolne do replikacji lub przenoszenia materiału genetycznego, w tym zmodyfikowane genetycznie hodowle komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty". W literaturze dotyczącej przedmiotowej choroby stwierdza się, że ustawodawca specjalnie nie wprowadził zamkniętego katalogu chorób zawodowych zakaźnych po to, aby w zależności od sytuacji i rozwoju wiedzy medycznej nie trzeba było zmieniać przepisów, tylko elastycznie wykorzystywać odpowiednie normy prawne.

Choroba COVID-19 wywoływana wirusem SARS-CoV-2 jest określana w literaturze naukowej jako choroba zakaźna. Niemniej jednak nie jest ona wprost ujęta w załączniku do wskazanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W wykazie chorób zawodowych została wskazana ogólna kategoria chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstwa (wspomniana powyżej pozycja 26). Zgodnie z rozporządzeniem okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym w przypadku chorób zakaźnych, nie jest możliwy do określenia (por. Jarosław Piotr Chmielewski, Melanie Raczek, Marta Puścion, Bartłomiej Chmielowiec, Natalia Pawlas, Jarogniew Jacek Luszczki, COVID-19, wywołany przez wirus SARS-CoV-2, jako choroba zawodowa osób wykonujących zawody medyczne. Med. Og. Nauk Zdr. 2021).

Materialnoprawne przesłanki zaś stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ k.p., zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Z powyższego wynika, że dla stwierdzenia choroby zawodowej muszą zostać spełnione dwie przesłanki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych, którego to rozpoznania dokonuje lekarz orzecznik właściwej medycznej jednostki orzeczniczej oraz ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości, że na gruncie art. 2351 k.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. np. wyroki NSA z: 5 lutego 2020 r., II OSK 1111/19; 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 1408/18; 22 lutego 2022 r. II OSK 567/19). Zatem wbrew stanowisku skarżącej Spółki nie ma konieczności w sprawach chorób zawodowych udowadniać, iż w danym przypadku to warunki pracy spowodowały taką chorobę. Ponadto wyjaśnić należy również, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy spowodowały wystąpienie u pracownika choroby zawodowej, gdyż nie taka jest jej rola. Organy inspekcji sanitarnej nie są zobowiązane do udowodnienia, że praca u konkretnego pracodawcy chorobę tę spowodowała (§ 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia RM). Chodzi o zatrudnienie w warunkach, które mogły spowodować określone skutki zdrowotne, a nie o zatrudnienie w warunkach, które te skutki spowodowały. Ewentualna odpowiedzialność pracodawcy będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u jego pracownika, który wykonuje pracę w warunkach narażenia zawodowego, stanowi odrębną kwestię, zaś spory na jej tle należą do właściwości sądu cywilnego.

Nie można ŚPWIS zatem skutecznie zarzucić dokonania błędnej wykładni art. 235¹ k.p.

Dalej Sąd zauważa, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 2352 k.p. Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Zgodnie z § 8 ust. 1 powyższego rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Z powyższej regulacji wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią opisanego wyżej orzeczenia w zakresie poczynionych w nim ustaleń dotyczących stwierdzonego u strony schorzenia i jego przyczyn. Organ nie ma zatem prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, która prowadziłaby do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Jest bowiem niesporne, że orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku podstaw do tego rozpoznania są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. np. wyroki NSA z: 3 marca 2015 r., II OSK 1872/13; 28 stycznia 2015 r., II OSK 1567/13).

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia RM, rolą orzeczenia lekarskiego jest rozpoznanie choroby zawodowej, jego podstawą są wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacja medyczna pracownika lub byłego pracownika, dokumentacja przebiegu zatrudnienia oraz ocena narażenia zawodowego (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r. II OSK 3615/19). Zatem organ inspekcji sanitarnej, co do zasady, nie powinien wypowiadać się na temat diagnozy, wynikającej z orzeczenia lekarskiego, weryfikować zawartych tam konkluzji, np. poprzez własną interpretację wyników badań czy zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej. Wkraczałby przez to w dziedzinę wiedzy specjalistycznej i w istocie podważał fachowość lekarza, którego rola procesowa polega właśnie na pomocy w dokonaniu ustaleń faktycznych, jakie tej wiedzy wymagają. Jednak związanie organu orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono ocenie, jak każdy dowód w postępowaniu. Jeżeli zatem taki dowód w postaci opinii właściwej jednostki orzeczniczej (uznawany za opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.) nie został należycie uzasadniony i zawiera sprzeczne ze sobą informacje, bądź gdy organ dostrzeże, że opinia ta została wydana w stanie faktycznym, który nie został należycie wyjaśniony, to wówczas powinien zwrócić się do tej jednostki (w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia) o uzupełnienie wydanej opinii, wskazując, jakie jej elementy budzą wątpliwości, bądź jakie jeszcze elementy stanu faktycznego powinny zostać przez tę jednostkę uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie uprawnieni lekarze orzecznicy Instytutu Medycyny Pracy w L. orzeczeniem z 13 listopada 2023 r. nr [...] rozpoznali u pracownicy ochrony zdrowia chorobę zawodową – chorobę zakaźną lub pasożytniczą, albo ich następstwa. Nie budzi wątpliwości i nie jest sporne, że w wykazie chorób zawodowych zawartym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych pod pozycją 26 znajdują się "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa". Natomiast, co decydujące dla rozstrzyganej kwestii, w wykazie szkodliwych czynników biologicznych rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. Nr 81, poz. 716) znajduje się wirus SARS-CoV-2 zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia, który bez wątpienia w świetle definicji legalnej, zawartej w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wywołuje chorobę zakaźną, jaką jest COVID-19. W załączniku nr 2 lp.4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych wymieniono prace w jednostkach ochrony zdrowia. Biorąc zaś pod uwagę wyniki wykonanych badań, w tym dodatni wynik testu na COVID-19 u pracownicy i narażenie zawodowe w miejscu wykonywania pracy, czyli w Szpitalu Miejskim, w ocenie tut. Sądu, zaistniały wszelkie podstawy do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej.

W ocenie Sądu i wbrew zarzutom skargi, orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej szczegółowo odnosi się do miejsca zatrudnienia i rodzaju pracy wykonywanej przez pracownicę, karty oceny narażenia zawodowego i danych z wywiadu.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia, prawem pracownika lub byłego pracownika jest w razie nie zgadzania się z treścią orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I stopnia wystąpienie o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Uprawnienie to nie przysługuje pracodawcy.

Podkreślić należy, że obowiązujące przepisy w zakresie orzecznictwa chorób zawodowych nie nakładają również na jednostkę orzeczniczą obowiązku wskazywania czynników pozazawodowych, a jedynie wykazanie bezspornego lub wysoce prawdopodobnego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpatrywanym schorzeniem, a narażeniem zawodowym. w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Bowiem ustawodawca, chcąc zapobiec konieczności precyzyjnego udowadniania (co zwykle nie jest możliwe), że zarażenie chorobą zakaźną nastąpiło w miejscu pracy, wymaga jedynie wystąpienia wysokiego prawdopodobieństwa, że dana choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Niewątpliwie zaś w Szpitalu takie szkodliwe dla zdrowia czynniki występowały, którym nie dało się zapobiec nawet stosując wszystkie wymagane zabezpieczenia.

W sprawie bezspornym jest, że we wspomnianym powyżej orzeczeniu lekarskim kompetentnej placówki diagnostyczno-orzeczniczej IMP w L. została rozpoznana choroba wymieniona w poz. 26 wykazu chorób zawodowych (dodatni wynik testu antygenowego z 15 lutego 2021 r.). Ponadto ocena narażenia zawodowego z 28 czerwca 2022 r. wykazała, że w/w pełniąc dyżury na SOR była narażona zawodowo na zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Rację ma organ odwoławczy twierdząc, że wskazana przez Spółkę okoliczność wcześniejszego wystąpienia Covid-19 u współmieszkańców pracownicy i możliwego zakażenia w domu nie obaliła domniemania związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy wystąpieniem choroby zawodowej, a narażeniem zawodowym. Wyjaśnić bowiem należy, że domniemanie ma charakter wzruszalny, co oznacza, że w sytuacji, gdy u strony zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia zdiagnozowana zostaje jedna z chorób wymienionych w rozporządzeniu, schorzenia tego można nie uznać za chorobę zawodową wyłącznie w przypadku, gdy zostanie wykazane w sposób bezsporny, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy. Nie wystarcza tu jedynie wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych. Organy sanitarne zobligowane są do jednoznacznego i przekonującego ustalenia, że właśnie takie czynniki - a nie sposób wykonywania pracy - wywołały dolegliwość (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 699/12). Zdaniem ŚPWIS, które Sąd w składzie orzekającym podziela, w niniejszej sprawie nie można bezspornie przyjąć, że do zakażenia pracownicy doszło w domu, pomijając w ten sposób warunki pracy na SOR w Szpitalu Miejskim w Z. w okresie pandemii wirusa SARS-CoV-2. Podkreślenia wymaga, iż 5 lutego 2021 r. uczestniczka miała kontakt z pracownikiem, który w dniach 11-14 lutego 2021 r. był izolowany z powodu zakażenia. Choć skarżąca Spółka wskazała na charakter kontaktu jako incydentalny, podczas zmiany dyżuru i przy zachowaniu środków bezpieczeństwa w postaci maseczki, to nie można ze stuprocentową pewnością wykluczyć możliwego wówczas zakażenia. Stosowanie środków ochronnych może obniżyć poziom występującego zagrożenia, lecz nie całkowicie wyeliminować. Fakt stosowania indywidualnych środków ochrony nie oznacza, że osoba je stosująca nie pracuje w warunkach narażenia na czynnik powodujący chorobę zawodową.

Należy podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych wydane w sprawie orzeczenia lekarskie jednostek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Zatem Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki organizacyjne uprawnione do rozpoznania chorób zawodowych, ani też dokonania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. wyroki NSA z dni: 12 maja 2010 r., sygn. II OSK 335/10; 18 listopada 2020 r., sygn. II OSK 2269/18; 28 września 2021 r., sygn. II GSK 451/21; 6 lutego 2024 r., sygn. II GSK 2172/23). Orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

W kontrolowanej sprawie, zdaniem Sądu, wydane w sprawie orzeczenie lekarskie zostało poddane prawidłowej ocenie organów, które nie dopuściły się naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Decyzje organów uwzględniały pełny materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym. Organy słusznie uznały, że pracownica była zatrudniona w warunkach narażenia zawodowego na chorobę zawodową. Poza sporem jest, że w czasie zatrudnienia w Spółce pracownica była pielęgniarką; wykonywała czynności, przy których pełniąc dyżury na SOR była narażona zawodowo na zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Tym samym przesłanka niezbędna dla stwierdzenia choroby zawodowej tj. sposób wykonywania pracy, który z wysokim prawdopodobieństwem spowodował chorobę zawodową, została spełniona.

Zdaniem Sądu orzekającego nie można w sposób niewątpliwy stwierdzić, kiedy dokładnie nastąpiło zarażenie uczestniczki wirusem SARS-CoV-2 i w jakim konkretnie miejscu, a więc czy w miejscu pracy, czy też w innym. Wskazać należy, że uczestniczka potencjalnie mogła zarazić się wirusem SARS-CoV-2 poza miejscem pracy, z uwagi na bezsporny fakt epidemii panującej wówczas w Polsce. Niemniej jednak nie obala to domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami (por. np. wyroki NSA z dni: 13 marca 2019 r., sygn. II OSK 993/17; 6 lutego 2024, sygn. II GSK 2132/23). Dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej występuje nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem. Przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby. Stąd istotne dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej jest ustalenie, czy na stanowisku pracy pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, czy podczas wykonywania pracy był on narażony na powstanie tej choroby. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej (zob. np. wyrok NSA z 21 października 2020 r., sygn. II OSK 2217/18).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. Sąd w składzie orzekającym skonstatował, iż materiał dowodowy został zebrany w zakresie wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy, a organy dokonały pełnej i wnikliwej analizy zebranych dowodów. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera konieczne elementy przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności wyjaśnia podstawę prawną i zawiera wystarczające uzasadnienie faktyczne. Dokonana zaś przez ograny inspekcji sanitarnej ocena zgromadzonych środków dowodowych nie przekroczyła granic swobodnej oceny dowodów.

Wbrew postawionym przez skarżącą Spółkę zarzutom, domniemanie związku przyczynowego pomiędzy narażeniem zawodowym a wystąpieniem choroby zawodowej nie zostało skutecznie podważone, orzeczenie lekarskie odnosi się do aktualnych badań. Okres zatrudnienia pracownicy (pielęgniarki) w Szpitalu Miejskim w Z. od [...] r. do [...] r. były tymi czynnikami w środowisku pracy, które spowodowały wystąpienie u pracownicy choroby zawodowej. Zdaniem Sądu zarzut skarżącego Szpitala, iż uczestniczka mogła zarazić się wirusem SARS-CoV-2 wszędzie – również poza miejscem pracy, nie jest uzasadniony. Istotne jest bowiem wysokie prawdopodobieństwo, że określone warunki występujące w środowisku pracy doprowadziły do powstania u pracownicy choroby zawodowej – choroby zakaźnej spowodowanej wirusem SARS-CoV-2. Fakt, że mogła się ona zarazić tymże wirusem poza miejscem pracy, nie obala domniemania, że do powstania choroby zakaźnej doszło właśnie na skutek przebywania w środowisku pracy, gdzie tenże wirus występował. Zdaniem Sądu czynnik szkodliwy dla zdrowia (wirus SARS-CoV-2) występował czynnie w środowisku pracy pielęgniarki – niewątpliwie bowiem uczestniczka postepowania pracowała w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej – choroby zakaźnej, która została wywołana przez wirus SARS-CoV-2.

Wątpliwości natomiast zgłaszane przez skarżącą Spółkę wobec orzeczenia z 13 listopada 2023 r. należy w okolicznościach tej sprawy uznać wyłącznie za polemikę z nim. W ocenie Sądu brak jest podstaw, by poddawać w wątpliwość konstatację przedmiotowego orzeczenia lekarskiego, odwołującego się ogólnie do wiedzy medycznej, skoro posiadanie wiadomości specjalnych zaliczających się do tej dziedziny jest oczywistą i konstytutywną cechą lekarza właściwego do orzekania w zakresie chorób zawodowych, który zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia musi spełniać specjalistyczne wymagania kwalifikacyjne.

Podsumowując, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia zasad postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy jak również przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę jako niezasadną.

-----------------------

19