Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1931/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188 i art. 145 § 1 pkt a i c w zw. z art. 193 i art. 135, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 10 listopada 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1722/21 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta P. z [...]kwietnia 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz A. B. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 9 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. B. (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (Kolegium) z [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy :

Prezydent Miasta P. (Prezydent) decyzją z [...] kwietnia 2021 r., odmówił przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem J.P.

Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organu było ustalenie, że niepełnosprawności osoby wymagającej opieki istnieje od 12 stycznia 2021r. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2020 r. poz. 111 ze zm.) – zwana dalej u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Organ pierwszej instancji zwrócił również uwagę, że Skarżąca ma ustalone prawo do zasiłku dla bezrobotnych od sierpnia 2020 r. do września 2021 r.

Kolegium decyzją z [...] czerwca 2021 r. po rozpoznaniu odwołania Skarżącej utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy uznał, że data powstania niepełnosprawności w niniejszej sprawie nie stanowi przesłanki uzasadniającej odmowę przyznania świadczenia. Wyjaśnił, że z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 wynika, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Zatem w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne wydanie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r.

Kolegium zgodziło się natomiast, z twierdzeniem organu pierwszej instancji, że przeszkodę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stanowi okoliczność pobierania przez Skarżącą zasiłku dla bezrobotnych.

Z akt sprawy wynika bowiem, że Skarżąca jest zarejestrowana w Miejskim Urzędzie Pracy w P. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od [...] września 2020 r. do [...] września 2021 r. (raport aktualnie przyznanych świadczeń z MUP). Z powyższego wynika, że Skarżąca posiada obecnie zarówno status osoby bezrobotnej, jak również ma ustalone prawo do zasiłku dla bezrobotnych. O ile przepis art. 17 ust. 6 u.ś.r. stanowi, iż zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, to jednak fakt pobierania z tego tytułu zasiłku dla bezrobotnych wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Uzyskiwany przez Skarżącą zasiłek dla bezrobotnych stanowi jej dochód, a świadczenie przysługuje tylko w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź w przypadku jego niepodejmowania. Dlatego nie powinny z niego korzystać osoby, które wprawdzie nie wykonują pracy, lecz mimo to osiągają dochody z innych źródeł.

Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie :

1. e art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a oraz ust 6 u.ś.r. poprzez uznanie, że pobieranie przez nią zasiłku dla bezrobotnych wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

2. art. 7a Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa) poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na jej niekorzyść.

3. naruszenie art. 7, 8, 9 i 11 w zw. z art. 107 § Kpa poprzez zaniechania podania podstawy prawnej i jej wyjaśnienia w zakresie dotyczącym uznania, iż pobieranie zasiłku dla bezrobotnych wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tym samym naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego mających na celu urzeczywistnienie poszanowania praworządności przez organy administracji publicznym w demokratycznym państwie.

Uzasadniając swoje stanowisko Skarżąca nie zgodziła się z Kolegium, że dochód w postaci zasiłku dla bezrobotnych, wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołał brzmienie ar. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Wskazał, że z cytowanego przepisu wynika, że do przyznania osobom wymienionym we wskazanych przepisach świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek. Pierwsza z nich dotyczy sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Druga z kolei dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania takiej opieki.

Sąd wskazał, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy i co stanowi okoliczność niesporną, Skarżąca jest córką osoby wymagającej opieki, czyli jest osobą spokrewnioną z tą osobą w pierwszym stopniu. W tej sytuacji niewątpliwie należy ona do kręgu osób określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Ojciec Skarżącej orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z [...] lutego 2021 r., zaliczony został na stałe do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym od [...] stycznia 2021 r. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera przy tym wskazanie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Sąd wskazał, że o ile pierwsza przesłanka został spełniona, to druga dotycząca niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki - już nie.

W ocenie Sądu organy obu instancji słusznie uznały, że przeszkodą do uzyskania przez Skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest okoliczność pobierania przez nią zasiłku dla bezrobotnych. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca jest zarejestrowana w Miejskim Urzędzie Pracy w P. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od [...] września 2020 r. do [...] września 2021 r. (raport aktualnie przyznanych świadczeń z MUP). Skarżąca posiada obecnie zarówno status osoby bezrobotnej, jak również ma ustalone prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Tymczasem, stosownie do treści art. 17 ust. 6 u.ś.r. zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, czy z poszukiwania pracy a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym od 2021 r., (w stopniu znacznym) ojcem.

Sąd zwrócił uwagę, że opieka świadczona osobie o znacznym stopniu niepełnosprawności, niezdolnej do samodzielnej egzystencji oznacza całkowitą zależność tej osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem, jak również konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza współdziałanie w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

W ocenie Sądu Kolegium słusznie wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane jedynie osobom, które z uwagi na konieczność sprawowania opieki nie mogą wykonywać pracy i muszą zrezygnować z zatrudnienia. Osoby te będą mogły otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, które choć częściowo zrekompensuje im straty finansowe, jakie ponoszą w związku z rezygnacją z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania stałej opieki. Cechą wspólną osób, które na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują one żadnych dochodów decydując się na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną.

Z akt sprawy nie wynika, że niepodejmowanie zatrudnienia przez Skarżącą jest spowodowane właśnie koniecznością objęcia niepełnosprawnego członka rodziny wymaganą opieką. W ocenie Sądu Skarżąca nie udokumentowała, że zrezygnowała z pracy zarobkowej, nie podejmowała zatrudnienia, z uwagi na konieczność spowodowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności, w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Pobierany przez Skarżącą zasiłek dla bezrobotnych jest uzyskiwanym przez nią dochodem, a świadczenie przysługuje tylko w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź w przypadku jego niepodejmowania. Konieczność sprawowania opieki musi zatem wiązać się z utratą uzyskiwanych przez Skarżącą dochodów, a to w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości zarzucając mu :

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111, dalej "u.ś.r.") w zw. z art. 17 ust. 6 u.ś.r. poprzez ich wadliwą wykładnię, a to rozumienie rzeczonych przepisów w sposób nieprawidłowy w odniesieniu do przyjętych reguł oraz pozostający w sprzeczności z zasadą równości wobec prawa, wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.), polegające na uznaniu, iż posiadanie przez osobę zobowiązaną do alimentacji w pierwszym stopniu statusu bezrobotnego z prawem do zasiłku stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy posiadanie statusu bezrobotnego z prawem do zasiłku nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie rzeczonych przepisów, co skutkowało wadliwym oddaleniem skargi i nie dostrzeżeniem przez sąd a quo zasadności uchylenia decyzji organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.,

b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art, 17 ust 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a to bezpodstawne oddalenie skargi, podczas gdy Skarżąca spełniła wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem opieki nad jej ojcem, ale również następnie nie podjęła pracy, aby się nim opiekować, co skutkowało wadliwym pozbawieniem Skarżącej prawa do przedmiotowego świadczenia i nie dostrzeżeniem przez sąd a quo zasadności uchylenia decyzji organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.,

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art 151 p.p.s.a. w zw. z art 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) , oraz art. 80 k.p.a.- polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie dostrzegł, że zasadne było uchylenie decyzji organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., gdyż organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i nie rozpatrzyły we właściwy sposób materiału dowodowego, w tym organy:

- w sposób nienależyty zweryfikowały, czy Skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podjęła zatrudnienia celem sprawowania opieki nad Ojcem i niewłaściwie wyjaśniły one stan faktyczny,

- wadliwie uznały, że Skarżąca nie udowodniła, że zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad Ojcem, gdyż pobierany przez Skarżącą zasiłek dla bezrobotnych jest uzyskiwanym przez skarżącą dochodem,

podczas gdy Skarżąca wykazała (w tym poprzez przedłożenie jej oświadczenia z dnia [...] marca 2021 r., orzeczenia w przedmiocie stopnia niepełnosprawności J. P.), że zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad Ojcem, a również następnie nie podjęła pracy, aby się nim opiekować, a zakres czynności opiekuńczych, jakich wymaga Ojciec Skarżącej oraz wymiar sprawowanej opieki nad jej Ojcem uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, co miało istotny wpływ na wydanie i treść decyzji organów obu instancji, gdyż doprowadziło do bezpodstawnego nie ustalenia, iż została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku - Sąd a quo zaaprobował rzeczone uchybienia i wadliwie zastosował art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i oddalił skargę,

b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a, poprzez niedopełnienie przez Sąd pierwszej instancji wymogów w zakresie wskazania w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, na podstawie której stwierdził, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w niniejszej sprawie, gdyż Skarżącą pobierała zasiłek dla bezrobotnych, a konieczność sprawowania opieki musi wiązać się z utratą uzyskiwanych przez skarżącą (jak się wydaje jakichkolwiek) dochodów, co uniemożliwiło Skarżącej skuteczne wdanie się w spór i dokonanie kontroli przez sąd kasacyjny.

Na podstawie art. 185 § 1 i art. 188 oraz 203 pkt 1 p.p.s.a, Skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji;

2) zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na zasadzie art 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. Skarżąca wniosła o o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, a to opinii sądowej psychiatryczne - psychologicznej z dnia [...] maja 2022 r., na okoliczność jej treści.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i zarzuty naruszenia prawa materialnego. Z uwagi jednak na fakt, że istota sporu dotyczy wykładni przepisów prawa materialnego, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu objętego punktem 1 lit. a petitum skargi kasacyjnej.

Stawiając powyższy zarzut Skarżąca kwestionuje stanowisko organów obu instancji podzielone przez Sąd Wojewódzki, zgodnie z którym fakt pobierania przez nią zasiłku dla bezrobotnych wykluczał możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Ustosunkowując się do podniesionych przez Skarżącą zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że przepisy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a i b u.ś.r. zawierają wykaz świadczeń, których pobieranie przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyklucza jego przyznanie. Wśród tych świadczeń nie znalazł się zasiłek dla bezrobotnych, w związku z czym należy stwierdzić, że pobieranie tego zasiłku nie powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 6 u.ś.r. (przepis ten został dodany przez art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 sierpnia 2017 r. ( Dz. U. z 2017 r. poz. 1428) - zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.

Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji opublikowanym w Dz. U. z 2020 r. poz. 1409 z późn. zm., dalej "ustawa o promocji zatrudnienia") bezrobotnym jest osoba (...), która nie pobiera, na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania.

Z przepisów tych wywieść zatem należy, że status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych – czy też bez – nie ma wpływu na możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma wpływ na status danej osoby jako osoby bezrobotnej. Stosownie zaś do art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, a więc m.in. pobiera świadczenie pielęgnacyjne. Oznacza to, że uzyskanie przez Skarżącą będącą osobą bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, świadczenia pielęgnacyjnego, spowoduje utratę statusu osoby bezrobotnej na skutek niespełnienia przesłanek zawartych w definicji osoby bezrobotnej, a zatem także utratę prawa do zasiłku dla bezrobotnych. (por. stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 9 marca 2022 r. I OSK 1468/22).

Organy obu instancji oraz Sąd Wojewódzki stanęły na stanowisku, że fakt uzyskiwania przez Skarżącą przychodu w postaci zasiłku dla bezrobotnych stanowi okoliczność wyłączającą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wykładnia ta prowadzi do wniosku, iż wyłącznie osoba zarejestrowana jako bezrobotny bez prawa do zasiłku może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Stanowisko to jest nieprawidłowe albowiem już wyżej wskazano, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powoduje utratę statusu bezrobotnego a co za tym idzie również utratę uprawnienia do pobierania zasiłku.

Sąd pierwszej instancji uzasadniając swoje stanowisko zwrócił uwagę, że cechą wspólną osób, które na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują żadnych dochodów decydując się na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną.

Rację ma sąd pierwszej instancji, iż co do zasady świadczenie przyznawane jest osobom, które rezygnują lub nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem zrekompensować osobie podejmującej się opieki nad niepełnosprawnym, najbliższym członkiem rodziny związaną z tym utratę dochodów. Owa utrata dochodów jest najczęściej wynikiem zaprzestania zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej, co oznacza, że w momencie występowania z wnioskiem o przyznanie świadczenia wnioskodawca rzeczywiście nie uzyskuje dochodów. Owo zaprzestanie uzyskiwania dochodów jest powiązane z przyznaniem, zgodnie z art. 24 ust. 2 i ust. 4 u.ś.r., świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku. Uregulowania wprowadzone przez ustawodawcę mają zatem za zadanie zapewnienie by osoba, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie pozostawała bez dochodu. W przypadku osób takich jak Skarżąca, a więc bezrobotnych, którym przysługuje prawo do zasiłku mechanizm zapewniający posiadanie środków niezbędnych do utrzymania wiąże się właśnie z cofnięciem statusu osoby bezrobotnej z chwilą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W konsekwencji zarzut objęty punktem 1.a petitum skargi kasacyjnej uznać należało za zasadny.

W zarzucie objętym punktem 2.a. petitum skargi kasacyjnej Skarżąca dąży do wykazania, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, iż organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności istotnych dla wyjaśnienia sprawy, w tym nienależycie zweryfikowały, czy Skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem opieki nad ojcem.

Sąd kasacyjny wyjaśnia na wstępie, że w przypadku osoby bezrobotnej, sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie można przyjąć automatycznie spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Innymi słowy, art. 17 ust. 6 u.ś.r. nie wyłącza konieczności prowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia, czy niepodejmowanie pracy przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającą jednocześnie status bezrobotnego ma związek ze sprawowaniem opieki (por. stanowisko wyrażone w cytowanym wyroku NSA z 9 marca 2022 r. I OSK 1468/22 jak również w przywołanym w skardze kasacyjnej wyroku NSA z 23 lutego 2022 r. I OSK 1141/21).

W niniejszej sprawie organy obu instancji odmówiły Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie przez nią zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniach decyzji organów obu instancji brak jest jakichkolwiek ustaleń dotyczących tego, czy możliwe jest przyjęcie, że Skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem.

Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku podzielił stanowisko organów, zgodnie z którym pobieranie zasiłku dla bezrobotnych wyłącza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał jednak również, że Skarżąca nie udokumentowała, że zrezygnowała z pracy zarobkowej, nie podejmowała zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Skoro w organy obu instancji nie czyniły żadnych ustaleń co do tego, czy Skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad ojcem, stwierdzenie Sądu, że nie wykazała ona tej okoliczności, uznać należy za przedwczesne. W tym zakresie zarzut naruszenia przez Sąd art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. uznać należy za zasadny.

Z zarzutem naruszenia przepisów postępowania objętym punktem 2.a. petitum skargi kasacyjnej powiązany był zarzut naruszenia prawa materialnego to jest art. 17 ust 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (punkt 1.b. petitum skargi kasacyjnej). Sąd kasacyjny wyjaśnia, że zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego może być postawiony w odniesieniu do niekwestionowanego stanu faktycznego. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały poczynione żadne ustalenia faktyczne co do tego, czy Skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem (z uwagi na przyjęcie przez organy nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a i b w związku z art. 17 ust. 6 u.ś.r.) nie jest możliwe odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie

Zarzut objęty punktem 2.b petitum skargi kasacyjnej to jest zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a uznać należy za niezasadny. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił z jakich przyczyn uznaje, że uzyskiwanie przez Skarżącą zasiłku dla bezrobotnych wyłącza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że cechą wspólną osób, które na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują one żadnych dochodów decydując się na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Uznanie tego stanowiska za nieprawidłowe w wyniku kontroli instancyjnej nie oznacza jednak, że Sąd naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.

Podsumowując uznać należy, że na skutek błędnej wykładni art. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a i b w zw. z art. 17 ust. 6 u.ś.r. organy zaniechały ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy to jest zaniechały ustalenia, czy Skarżąca spełnia przesłankę, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. to jest czy zaprzestała lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Okoliczność ta winna zostać przez organy ustalona w ponownie prowadzonym postępowaniu.

Sąd kasacyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że jak wynika z akt sprawy, ojciec Skarżącej pozostawał w związku małżeńskim. Z odwołania wniesionego przez Skarżącą wynika, że jej matka legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Okoliczność ta również nie była weryfikowana przez organy w toku postępowania, a ma istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy w związku ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 14 listopada 2022 r. I OPS 2/22, zgodnie z którym warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Sąd kasacyjny dostrzega, że jak wynika z opinii dołączonej przez Skarżącą do skargi kasacyjnej jej ojciec jest wdowcem, jednak w razie ustalenia przez organy że spełniona została przesłanka zaprzestania lub rezygnacji przez Skarżącą z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem, kwestia czy jej matka legitymowała się również orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ma znaczenie dla ustalenia daty początkowej przyznania świadczenia.

W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt a) i c) w zw. z art. 193 i art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącej– na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.