Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1223/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 240 par. 1 pkt 5, 6
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1223/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 listopada 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Protokolant: Julia Kamieniarz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r., sprawy ze skarg Ł.B., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 9 czerwca 2009 r. Nr [...], [...], w przedmiocie odmowy uchylenia całości lub części ostatecznego postanowienia, I. uchyla zaskarżone postanowienia oraz poprzedzające je postanowienia organu I instancji II. określa, iż zaskarżone postanowienia nie podlegają wykonaniu do czasu prawomocności wyroku III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 714 zł ( słownie: siedemset czternaście złotych ) IV. zarządza zwrot na rzecz skarżącego kwoty 800 zł ( słownie: osiemset złotych) tytułem nadpłaconego wpisu


UZASADNIENIE

Postanowieniami z dnia 30 marca 2009r. Nr: [...], Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 207, art. 219, art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w wyniku wznowienia postępowania, odmówił uchylenia postanowień z dnia 3 października 2008r. Nr [...]i Nr [...]stwierdzających uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 19 marca 2008r. Nr [...]i Nr [...]w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 i 2003r.

W uzasadnieniach wskazano, że Ł. B. podał jako podstawy uzasadniające wznowienie postępowania - niezawiniony brak udziału wnioskodawcy w stadium postępowania przed Dyrektorem Izby Skarbowej, w którym organ ten rozstrzygał o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia odwołania oraz wyjście na jaw okoliczności nieznanych organowi w dniu wydania postanowienia. Wnioskodawca podniósł, że z powodu dolegliwości zdrowotnych nie miał możliwości zachowania należytej dbałości o prowadzenie swoich spraw, gdyż zdiagnozowano u niego ciężki przypadek depresji. Na okoliczność tą dołączył zaświadczenie lekarskie. Wnioskodawca podniósł ponadto, że w dniu 21 października 2008r. - a więc w przepisanym do tego siedmiodniowym terminie od chwili ustania przyczyny uchybienia terminowi (w tym przypadku powzięcia wiadomości o uchybieniu terminowi) złożony został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podatnik argumentował, iż uprawdopodobnił przy tym, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (przyczyną uchybienia terminowi i nieświadomości tego faktu do dnia doręczenia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi była jego choroba), a także dopełnił czynności, dla której był określony termin (wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu przedłożył również złożone już uprzednio odwołanie). Podatnik wskazał przy tym, iż termin dopełnienia czynności nie jest terminem prekluzyjnym dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu - terminem tym jest termin siedmiodniowy od chwili ustania przyczyny uchybienia terminowi. Skarżący argumentował, że stanowisko w myśl którego nieświadome wniesienie odwołania z uchybieniem przepisanemu terminowi, bez złożenia wniosku o przywrócenie terminu, miałoby pozbawić uprawnionego możliwości przywrócenia terminu w przyszłości, jest nieuzasadnione. Zdaniem podatnika zaświadczenie lekarskie stwierdzające ciężki przypadek depresji ocenić należy jako dowód przesądzający o braku jego winy w uchybieniu terminowi.

Uzasadniając odmowę organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie podstawą wznowienia postępowania były wskazane we wniosku przez Ł. B. przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 4 i 5 Ordynacji podatkowej (strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję). W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz przedłożonych dokumentów potwierdza zasadność podjętego rozstrzygnięcia w postanowieniach z dnia 3 października 2008r. W rozpatrywanym stanie faktycznym przedmiotowe postanowienia stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zostały doręczone stronie w dniu 14 października 2008r. W postanowieniach tych stwierdzono, że ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 9 kwietnia 2008 r., a odwołanie wniesiono 10 kwietnia 2008r., czyli po upływie przewidzianego prawem terminu. Składając w dniu 10 kwietnia 2008r. odwołanie skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa do złożenia wniosku o przywrócenie terminu przewidzianego w art. 162 Ordynacji podatkowej. Przedmiotowy wniosek złożony został w dniu 21 października 2008r. (data stempla pocztowego). Analizując art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej organ wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu powinien być wniesiony w terminie złożonego odwołania tj. 10 kwietnia 2008r. Ponowne przedłożenie odwołania z dnia 10 kwietnia 2008r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia nie spełnia przesłanek, do zbadania kryterium braku winy jako przesłanki zasadności złożonego wniosku.

Ponadto w ocenie organu wbrew twierdzeniom Ł.B. nie został również spełniony warunek, zgodnie z którym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Z załączonego do wniosku zaświadczenia lekarskiego (data wystawienia 11 września 2008r.) wynika, że podatnik pozostawał w leczeniu w okresie od 1 kwietnia 2008r. do czerwca 2008r. Zatem przyczyny uchybienia terminowi, na które powołuje się podatnik upłynęły z dniem 30 czerwca. W tym stanie siedmiodniowy termin do złożenia podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania upływał z dniem 7 lipca 2008r., zatem podanie należało złożyć najpóźniej do 7 lipca 2008r. Wniosek złożono natomiast dopiero w dniu 21 października 2008r.

W zażaleniach na powyższe postanowienia Ł. B. zarzucił:

1. naruszenie art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 i 5 Ordynacji podatkowej -poprzez odstąpienie od oceny lub błędną ocenę wskazanych przez podatnika podstaw wznowienia postępowania określonych w art. 240 § 1 pkt 4 i 5;

2. naruszenie art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 i pkt 5 oraz w zw. z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej - poprzez błędną wykładnię art. 162 § 1 i § 2 prowadzącą do odmowy zastosowania art. 162 § 1, czego konsekwencją było błędne ustalenie - poczynione w myśl art. 245 § 1 pkt 3 lit. a - że w wyniku uchylenia postanowienia mogłoby zostać wydane wyłącznie postanowienie rozstrzygające istotę sprawy tak jak w tymże postanowieniu, a zatem że nawet w razie stwierdzenia uzasadnionych podstaw wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 4 i pkt 5 zasadna i konieczna byłaby odmowa uchylenia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu;

3. naruszenie art. 210 § 1 pkt 6, art. 210 § 4 i art. 124 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej - poprzez zaniechanie odpowiedniego uzasadnienia faktycznego i prawnego, a w szczególności poprzez brak jakiejkolwiek analizy podstaw wznowienia postępowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

W oparciu o powyższe Ł. B. wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji oraz rozpoznanie odwołania.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniami z dnia 9 czerwca 2009r. Nr: [...]i[...], wydanymi na podstawie art. 233 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia z dnia z dnia 30 marca 2009r.

W uzasadnieniach organ odwoławczy podzielił zasadność zaskarżonych rozstrzygnięć, przywołując argumentację przedstawioną przez organ pierwszej instancji.

Skargi na powyższe postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył Ł. B. zarzucając naruszenie następujących przepisów postępowania zawartych w Ordynacji podatkowej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 201 § 1 pkt 2 poprzez wydanie postanowienia pomimo nierozstrzygnięcia kwestii zawieszenia postępowania, w którym wydane zostało zaskarżone postanowienie, zgodnie z wnioskiem skarżącego (który wskazywał, iż rozpatrzenie sprawy i wydanie postanowienia kończącego to postępowanie jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w innym postępowaniu) - przez co zniweczona została możliwość uwzględnienia przy rozstrzyganiu sprawy rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego - co było obligatoryjne,

- art. 201 § 3 w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 poprzez wydanie postanowienia pomimo nierozpoznania zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania;

- art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 i pkt 5 oraz w zw. z art. 220, 221 i 239 - poprzez nieusunięcie wad, jakimi obarczone było uprzednie postanowienie oraz postępowanie, które poprzedzało jego wydanie, a polegających na odstąpieniu od oceny lub błędnej ocenie wskazanych przez skarżącego podstaw wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 4 i pkt 5, co doprowadziło do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia polegającego na odmowie uchylenia postanowienia,

- art. 245 § 1 pkt 3 lit. a) w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 i pkt 5 i w zw. z art. 162 § 1 i § 2 oraz w zw. z art. 220, 221 i 239 - poprzez nieusunięcie wad, jakimi obarczone było uprzednie postanowienie, a polegających na błędnej wykładni art. 162 § 1 i § 2 prowadzącej do odmowy zastosowania art. 162 § 1, czego konsekwencją było utrzymanie w mocy postanowienia zawierającego błędne ustalenie - poczynione w myśl art. 245 § 1 pkt 3 lit. a) - że w wyniku uchylenia postanowienia mogłoby zostać wydane wyłącznie postanowienie rozstrzygające istotę sprawy tak jak w tymże postanowieniu, a zatem, że nawet w razie stwierdzenia uzasadnionych podstaw wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 4 i pkt 5 zasadna i konieczna byłaby odmowa uchylenia postanowienia,

- art. 210 § 1 pkt 6, art. 210 § 4 i art. 124 w związku z art. 121 § 1 i art. 239 - poprzez zaniechanie odpowiedniego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanego w niniejszej sprawie postanowienia.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych postanowień względnie o ich uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przewidzianych.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonych postanowieniach.

Postanowieniem z dnia 26 listopada 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy, wynikające z w/w zaskarżonych postanowień, o sygn. akt I SA/Kr 1223/09 oraz I SA/Kr 1224/09 w celu prowadzenia ich pod wspólną sygn. I SA/Kr 1223/09.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W szczególności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a. sąd uchyla akt administracyjny w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu organy podatkowe dopuściły się w kontrolowanej sprawie naruszenia przepisów postępowania o takim właśnie charakterze, co miało wpływ na wynik sprawy i skutkuje uchyleniem zaskarżonych postanowień, jak również poprzedzających je postanowień organu I instancji. Przede wszystkim organy naruszyły w sposób istotny treść art. 210 § 1 pkt 6 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niedokonanie analizy podstaw wznowienia postępowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy oraz zaniechanie w tym zakresie odpowiedniego uzasadnienia faktycznego i prawnego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem kontrolowanego postępowania była odmowa uchylenia ostatecznych postanowień stwierdzających uchybienie terminu do wniesienia odwołania po wznowieniu postępowania. Przyczyną wznowienia, jak organy wskazały były przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 i pkt 6 Ordynacji podatkowej, wskazywane we wniosku skarżącego o wznowienie postępowania. Z treści uzasadnień przedmiotowych postanowień odmownych wynika, iż organy nie uczyniły zadość wymogowi dokonania analizy tychże przesłanek w kontekście art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Organy jedynie przytoczyły stosowne przepisy, stwierdzając, że przesłanki te nie wystąpiły. Brak jest w uzasadnieniach organu wskazania i uzasadnienia konkretnych okoliczności, które jego zdaniem przemawiają za odmową uchylenia postanowień stwierdzających uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Sąd, który bada legalność takich postanowień musi mieć bowiem możliwość oceny przesłanek, którymi ten organ się kierował, w kontekście sprawdzenia czy organy prawidłowo interpretują zastosowane przepisy prawa. W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organy skupiają się i ograniczają w istocie do problematyki - nie związanej z przedmiotem rozstrzygnięcia - , a to analizą terminowości złożenia w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kwestia przywrócenia terminu do wniesienia rzeczonego odwołania, w tym zawinienia w uchybieniu terminu, nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania, lecz odrębnego postępowania w przedmiocie złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z powyższych względów postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej wymykają się spod kontroli Sądu, ponieważ ten nie jest w stanie zweryfikować ich poprawności. Jednocześnie Sąd nie przesądza, czy przesłanki odmowy uchylenia przedmiotowych postanowień w sprawie faktycznie zachodzą.

Zatem w związku z tym, że zaskarżone postanowienia nie spełniają standardów wynikających z przytoczonych art. 210 § 1 pkt 6 oraz 210 § 4, co narusza również art. 124 w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, - które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - należało postanowienia te uchylić.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonych postanowień należy wskazać, że mogłoby to nastąpić jedynie w sytuacji "rażącego" naruszenie prawa. W ocenie Sądu ma to miejsce wtedy, gdy czynności postępowania organu podatkowego lub istota załatwienia sprawy są w swej treści zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej albo, gdy działanie organu w toku postępowania lub rozstrzygnięcie sprawy w ogóle nie odpowiada nakazom wynikającym z prawa obowiązującego lub też łamie zakazy w nim ustanowione (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2005r., sygn. akt FSK 1371/04, wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2005r.). W rozpoznawanych sprawach Sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, które czyniłoby koniecznym stwierdzenie nieważności zaskarżonych postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Natomiast w efekcie przeprowadzonej kontroli Sąd stwierdził, że wydając zaskarżone postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ, rozpatrując ponownie sprawę, powinien rozważyć istnienie lub brak przesłanek wskazanych w art. 240 § 1 pkt 5 i pkt 6, w kontekście art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 152 p.p.s.a.

O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm).