Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1383/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zq ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1a,c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.) Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Stanisław Grzeszek Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od lipca 2020 r. do września 2020 r. - uchyla zaskarżona decyzję-


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do WSA w Krakowie decyzją z 30 grudnia 2020r., nr: [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z 28 października 2020r., nr:[...], o odmowie M. P. (skarżąca) zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2020 do września 2020r.

W uzasadnieniu decyzji ZUS podał, że skarżąca we wniosku o zwolnienie z 27 października 2020r. oświadczyła, ze prowadzi przeważająca działalność gospodarcza oznaczona kodem PKD 79.90.A. Natomiast jak wynika z danych zawartych w rejestrze REGON oraz zgodnie ze zgłoszeniem do CEIDG rodzaj przeważającej działalności skarżącej oznaczony został numerem PKD 74.30.Z. Ten rodzaj działalności nie jest natomiast objęty zakresem przepisu art. 31zo ust. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Wobec powyższego skarżąca nie ma prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID-19, poprzez wadliwe uznanie, że nie prowadzi działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, jednym z kodów tam wymienionych; art. 10 i 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku prawo przedsiębiorców poprzez ich niezastosowanie; art. 5 ustawy z 6 marca 2018 roku o centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej i punkcie informacji dla przedsiębiorcy, poprzez jego niezastosowanie lub wadliwą wykładnię. Nadto zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj.: art. 7 i 7 a ustawy z 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego, poprzez jego niezastosowanie oraz art. 75 k.p.a. poprzez pominięcie przedłożonych przez skarżącą dokumentów jako dowodów w sprawie.

W związku z naruszeniem ww. przepisów, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS odmawiająca Skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia za okres od lipca do września 2020r.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID, na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 49.39.Z, 55.10.Z, 77.39.Z, 79.ll.A, 79.90.A, 82.30.Z, 90.01.Z, 90.02.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w pierwszym miesiącu kalendarzowym, za który składany jest wniosek o zwolnienie z opłacania tych składek, był niższy co najmniej o 75% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r.

W rozpoznanej sprawie ZUS stanął na stanowisku, że podany we wniosku przez Skarżącą kod PKD 79.90.A. przeważającej działalności, nie jest zgodny z rejestrem REGON, w którym przeważająca działalność gospodarcza skarżącego określona jest kodem PKD 74.30.Z, który to nie uprawnia do uzyskania zwolnienia. Skarżąca natomiast w toku postępowania wskazywała i wykazywała złożonymi przy wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dokumentami, że jej przeważającym rodzajem prowadzonej działalności jest działalność przewodnika wycieczek i oprowadzania turystów, której z uwagi na obostrzenia związane z pandemią nie mogła wykonywać oraz argumentowała, że dla przyznania zwolnienia istotne jest jaka faktycznie działalność jest prowadzona.

W rozpoznanej sprawie kluczowe jest więc wyjaśnienie pojęcia "przeważającej działalności" na gruncie przywołanego art. 31 zo ust. 8 ustawy o COVID-19.

Sąd zauważa, że podobnym problemem zajmował się wielokrotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, przykładowo w sprawach: I SA/Kr 661/21; I SA/Kr 753/21; I SA/Kr 820/21; I SA/Kr 1038/21. Przedstawioną w uzasadnieniach wyroków wydanych w tych sprawach argumentację Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i dlatego posłuży się nią w dalszej części uzasadnienia. Należy w związku z tym zaznaczyć, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r. poz. 443). Wobec powyższego, podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej.

Wskazać należy, że wyrażenie "przeważająca działalność gospodarcza" wyjaśnione zostało w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U. z 2015 poz. 2009). W § 9 tego rozporządzenia nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej – do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu.

W zakresie charakteru prawnego wniosku przedsiębiorcy o wpisanie, czy aktualizację danych do rejestru REGON, przywołać należy orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II UK 142/12 oraz w wyroku z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15 Sąd Najwyższy stwierdził, że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. (...) Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa, jest zatem kwestią dowodową.

Stąd, dokonując wykładni przepisów dotyczących zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność/prawidłowość wpisu w rejestrze podmiotów REGON.

Nadto na uwadze należy mieć cel wprowadzenia przepisów ustawy o COVID, tj. m.in. łagodzenie stosunków społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Formalne ograniczenie, wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON, nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON, mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.

W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w powyższym zakresie jest nieprawidłowa, bowiem przedwcześnie przyjęto, że strona podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów, mogących ubiegać się o przedmiotową ulgę. Takie rozumienie analizowanej regulacji jest wadliwe, niezasadnie pomija kwestię faktycznej przeważającej działalności danego podmiotu, a przez to nie realizuje ratio legis ustawy o COVID.

Analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, że nie zawiera ona niezbędnych elementów wymaganych przepisami art. 107 § 3 k.p.a. Organ poprzestał bowiem na powołaniu przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, skrótowym przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania i stwierdzeniu, że podany przez Skarżącego kod PKD nie jest zgodny z rejestrem REGON. Organ w żaden jednak sposób nie odniósł się do argumentów Skarżącej podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz złożonych licznie dokumentów, potwierdzających zasadność argumentacji.

Brak rozważań organu co do tego, czy o zwolnieniu z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne decyduje kod PKD przeważającej działalności prowadzonej przez płatnika, ujawniony w określonej dacie w rejestrze REGON, czy też nadrzędne znaczenie w tym zakresie ma kod PKD określający działalność, jaką w rzeczywistości wykonywał wówczas ten podmiot stanowi w ocenie Sądu o istotnym naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co w konsekwencji uzasadnia przyjęcie, że ZUS co najmniej przedwcześnie orzekł o odmowie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. W przypadku bowiem gdy, tak jak w zaistniałym stanie faktycznym, występuje sprzeczność kodu PKD podanego przez Skarżącą w złożonym wniosku, a kodem PKD widniejącym w bazie REGON, ZUS winien przed wydaniem decyzji, zbadać okoliczności podnoszone przez Skarżącą i ustalić kod prowadzonej działalności na podstawie rzeczywistego stanu faktycznego.

Organ wydając decyzję w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy powinien mieć na względzie treść art. 140 k.p.a., który stanowi, że w sprawach nieuregulowanych przepisami art. 136-139 k.p.a., zawierającymi normy postępowania odwoławczego, odpowiednie zastosowanie do tego postępowania mają przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. W konsekwencji uznać należało, że rozpoznając sprawę w drugiej instancji w trybie ponownego jej rozpatrzenia ZUS miał obowiązek rozpoznać ją na nowo co do istoty.

Należy też zauważyć, że prawidłowo skonstruowane uzasadnienie wydanej decyzji powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia, co ma istotne znaczenie zwłaszcza przy ocenie prawidłowości decyzji o charakterze uznaniowym. Decyzja w tym przedmiocie winna być więc poprzedzona wszechstronnym rozważeniem indywidualnych okoliczności sprawy istotnych z punktu widzenia przesłanek zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

Rozpatrując ponownie sprawę, ZUS zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu. W ponownym postępowaniu obowiązkiem ZUS będzie dokonanie oceny spełnienia przez Skarżącą przesłanek zwolnienia. Dopiero przeprowadzona ocena rzeczywiście prowadzonej przez nią działalności pozwoli na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy i stworzy podstawy do wydania słusznej decyzji merytorycznej. Nadto organ uzasadni decyzję zgodnie z wymogami art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ponieważ skarżąca nie była reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, a z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit.e p.p.s.a. nie miał obowiązku uiszczania kosztów sądowych