Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 470/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 122, art. 187, art. 191, art. 210 par. 4, art. 68, art. 70, art. 145 par. 1, art. 178 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Asesor sądowy WSA Michał Ilski Protokolant: specjalista Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2024 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]- zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent M. L. postanowieniem z 14 października 2019 r. wszczął wobec D. P. (dalej jako: "podatniczka", "skarżąca") postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2015 i 2016 za nieruchomość położoną w L. przy u. [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w złożonych informacjach podatkowych nie została wykazana prawidłowa powierzchnia budynku mieszkalnego. Organ zaznaczył, że podatniczka w omawianym okresie była właścicielem niewyodrębnionej części nieruchomości. Udział w przedmiotowej nieruchomości o powierzchni 1242 m˛ wynosił [...], powierzchnia budynku 277,44 m˛ zajęta była na prowadzenie działalności gospodarczej, a powierzchnia 140,28 m˛ jako część mieszkalna. Tego samego dnia organ wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Kolejne postanowienie w tym przedmiocie organ wydał 6 listopada 2019 r.

Decyzją z 3 grudnia 2019 r. Prezydent, powołując m.in. art. 21 § 1 pkt 2, art. 47 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa"), art. 6 i art. 20a ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849 ze zm.; dalej: "u.p.o.l."), ustalił podatek od nieruchomości na 2016 r. w kwocie [...]zł. Z zawartego w decyzji szczegółowego wyliczenia wynika, że na kwotę tę składa się podatek od: gruntów pozostałych o powierzchni 595 m˛; budynków lub ich części - działalność gospodarcza – o powierzchni o wysokości powyżej 2,2 m: 277,44 m˛; budynków mieszkalnych lub ich części – o powierzchni o wysokości powyżej 2,2 m: 140,28 m˛ ; budowli o wartości [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że podatniczka w złożonych informacjach podatkowych nie wykazała prawidłowej powierzchni budynku mieszkalnego położonego w L. przy ul. [...], nie ujawniając tym samym wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Nie zgłosiła również do organu podatkowego w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, zdarzeń mających istotny wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, co oznacza, że spełnione zostały przesłanki zawarte w art. 68 § 2 O.p. Prezydent wyjaśnił, że według danych zawartych w Ewidencji Gruntów i Budynków (stan na 2016 r.) działka, na której posadowiony był budynek miała powierzchnię 1242 m˛, ale w 2018 r. nastąpił jej podział i utworzona w wyniku tego podziału działka nr [...] o powierzchni 54 m˛ stała się własnością M. L., co nastąpiło na podstawie decyzji Wojewody [...] z 8 lutego 2018 r., z której wynika, że działka ta od 31 grudnia 1998 r. znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa i była zajęta na drogę publiczną, a z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością M. L.. Z tego powodu organ przyjął do wyliczenia wysokości podatku od gruntu powierzchnię pomniejszoną o ww. działkę, tj. 1.188 m˛.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła, że decyzja zawiera istotne błędy proceduralne i merytoryczne, dlatego należy uchylić ją w całości. Podkreśliła, że po nabyciu nieruchomości złożyła na obowiązującym formularzu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, w której wykazała podstawę opodatkowania.

Decyzją z 20 marca 2020 r., nr [...] SKO w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Skarżąca wniosła skargę na ww. decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 19 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Po 349/20 uchylił zaskarżoną decyzję.

Od ww. wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną. N. S. A. wyrokiem z 05 października 2023 r., sygn. akt III FSK 3453/21 oddalił skargę kasacyjną.

SKO w [...] zaskarżoną decyzją z 10 czerwca 2024 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO wskazało, że w związku z prowadzonym postępowaniem w oparciu o ww. wyrok WSA w Poznaniu, pismem z 18 marca 2024 r. wezwało V. Spółka z o.o. Sp. k. do złożenia: oświadczenia, jak i przedłożenia umów lub innych dokumentów, na podstawie których spółka prowadzi działalność w budynku znajdującym się przy ul. [...], od kiedy działalność jest prowadzona w ww. budynku oraz sposobu rozliczania tego w spółce w 2016 r., wyjaśnienia, czy w związku z prowadzoną działalnością nieruchomość została ujęta w ewidencji środków trwałych, jeśli tak, to od kiedy, wyjaśnienia, czy dokonywane są odpisy amortyzacyjne od tej nieruchomości lub zaliczane wydatki związane z korzystaniem z nieruchomości do kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej. Organ wskazał, że ww. spółka nie przedłożyła żądanych dokumentów, oświadczeń i wyjaśnień. SKO wskazało, że pismem z 23 kwietnia 2024 r. wezwało podatniczkę do złożenia oświadczenia, czy i w jakim zakresie powierzchnia nieruchomości położona w L., przy ulicy [...] była w 2016 r. była wykorzystywana do działalności gospodarczej prowadzonej przez spółkę V. z siedzibą w L. bądź przez inne podmioty na podstawie umów najmu lokali użytkowych lub innych dokumentów. Podatniczka nie złożyła żadnych dokumentów, oświadczeń i wyjaśnień. SKO w [...] wezwało podatniczkę na przesłuchanie w charakterze strony na okoliczność faktycznego wykorzystywania nieruchomości na cele prowadzenia działalności gospodarczej w roku 2016. Podatniczka nie stawiła się na rozprawę 21 maja 2024 r.

Organ w uzasadnieniu powołał się na przepisy art. 2, art. 3, art. 4, art. 6 u.p.o.l. Organ, powołując się na wyrok WSA w Poznaniu z 19 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Po [...] wskazał, że w zakresie powierzchni gruntu organy, prawidłowo stosując art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 4 ust. 1 i 2 u.p.o.l, zasadnie przyjęły, że podstawą do wyliczenia udziału w gruncie przysługującego do niewyodrębnionej nieruchomości skarżącej stała się powierzchnia 1188 m2, jako powierzchnia działki numer [...]. Prawidłowo, i z korzyścią dla skarżącej (mimo, że wpisu do Ewidencji Gruntów i Budynków dokonano w tym zakresie dopiero w 2018 r.), do wyliczenia wysokości podatku w tym zakresie organ pominął powierzchnię działki nr [...], tj. 54,00 m2, która z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa stała się własnością M. L. jako droga powiatowa, co wynika ze znajdującej się w aktach decyzji Wojewody [...]. z 8 lutego 2018 r. nr [...] Prawidłowo również do wyliczenia, będącej podstawą opodatkowania, przysługującej skarżącej powierzchni gruntu zgodnie z jej udziałem w tym gruncie w 2015 r., organ przyjął powierzchnię 595m2 W wyliczeniu tej powierzchni, opierając się na danych z Ewidencji Gruntów i Budynków, organ prawidłowo uwzględnił wyodrębnienie i sprzedaż w 2012 r. sześciu lokali mieszkalnych (trzech na piętrze - nr [...] oraz trzech na poddaszu - nr [...] i [...]). Dalej Sąd wskazał, że zgodzić się również należy z organem podatkowym, który do wyliczenia wysokości podatku od budynków mieszalnych prawidłowo przyjął powierzchnię 140,28m2. Z inwentaryzacji pomieszczeń, stanowiących załączniki do zaświadczeń Prezydenta M. L. o samodzielności lokali mieszkalnych znajdujących się w L. przy ul [...], wynika że w budynku tym lokale mieszkalne miały łączną powierzchnię 556,70 m2 (lokale o numerach od [...] do [...] na parterze oraz o numerach od [...] do [...] na poddaszu). W 2012 r. została ustanowiona odrębna własność lokali mieszkalnych nr [...] i [...], a następnie zbyta przez skarżącą na rzecz osób fizycznych. Łączna powierzchnia tych zbytych w 2012 r. lokali mieszkalnych wynosiła 416,42 m2. Ostatnie dwa lokale mieszkalne (nr [...] i nr [...]) o łącznej powierzchni 140,28 m2, zostały sprzedane przez skarżącą dopiero w 2017 r., co potwierdza znajdujący się w aktach wypis z rejestru gruntów. Tym samym w 2016 r. powierzchnia użytkowa budynków mieszkalnych lub ich części stanowiła 140,28m2 i tę powierzchnię do ustalenia wysokości podatku prawidłowo przyjęły organy.

Organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że podatniczka w 2016 r. była właścicielem niewyodrębnionej części nieruchomości - powierzchnia 277,44m2 budynku zajęta była na prowadzenie działalności gospodarczej (4 lokale użytkowe - lokale handlowe).

Kolegium wskazało, że organ I instancji prawidłowo zinterpretował art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. jako podstawę uznania w realiach kontrolowanej sprawy, iż niewyodrębniona część nieruchomości (4 lokale handlowe) należące do skarżącej podlegały opodatkowaniu według stawek przewidzianych dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ wskazał, że 4 lokale handlowe były przeznaczone na prowadzenie działalności gospodarczej, gdyż podatniczka podjęła w tym kierunku konkretne działania uzyskując pozwolenie na realizację inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na budynek mieszkalny wielorodzinny z częścią handlową w parterze (parter 4 lokale handlowe). Organ analizując status podatnika jako przedsiębiorcy, wskazał, że z treści wpisu w CEIDG oraz KRS wynika, że podatniczka prowadziła działalność gospodarczą, polegającą m.in. na usługach w zakresie wynajmu i zarządzaniem nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, kupnem i sprzedażą nieruchomości na własny rachunek czy pośrednictwo w obrocie nieruchomościami. SKO stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo obliczył, iż pod działalność gospodarczą zajęte było 277,44m2. Zdaniem organu II instancji podatek od nieruchomości został prawidłowo ustalony. Kolegium podniosło, że do akt sprawy dołączyło odpis KRS dotyczący spółki V. Sp. z o.o. Sp.k., z którego wynika, iż w ww. Rejestrze adresem spółki jest L., ul. [...]. Kolegium wskazało, że przeprowadziło dodatkowe postępowanie dowodowe. Podatniczka, jak i ww. spółka, nie przedłożyły żadnych dokumentów, oświadczeń i wyjaśnień. Wobec biernej postawy podatniczki oraz V. Sp. z o.o. Sp.k. nie było możliwe ustalenie w jakim zakresie powierzchnia nieruchomości była w 2016 roku wykorzystywana do działalności gospodarczej. Kolegium następnie stwierdziło, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w pełni wyjaśniło, iż posiadane przez podatniczkę 4 lokale użytkowe - handlowe na parterze były wykorzystywane na cele działalności gospodarczej.

Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, pismem z 11 lipca 2024 r. wniosła skargę na omówioną powyżej decyzję. Zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego, t.j.

- błędnej wykładni art. 70 § 1, art. 68 § 1 oraz § 2 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy decyzji, podczas gdy organ powinien uchylić przedmiotową decyzję z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego za rok 2016 wskutek nieefektywnego wygaśnięcia zobowiązania podatkowego,

- błędnej wykładni art. 1a ust. 1 pkt 1 w związku z art. 1a ust. 2a pkt 1 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez zignorowanie orzeczeń T. K. z 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19 oraz zignorowanie wskazań prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z 19 listopada 2020 r., I SA/Po 349/20 co do przeprowadzenia oględzin nieruchomości w celu potwierdzenia, czy spółka prowadzi tam działalność gospodarczą,

II. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.:

- art. 121 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób rażąco sprzeczny z obowiązującymi przepisami i w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych,

- naruszenie art. 123 § 1 w zw. z art. 178 § 3 O.p. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu podatkowym, a także zbagatelizowanie wniosku pełnomocnika strony skarżącej o przesłanie kserokopii akt sprawy; zapoznanie się z aktami sprawy miało na celu przygotowanie skarżącej i pełnomocnika do rozprawy przed SKO w [...] pisma pełnomocnika o kserokopię akt sprawy z 27 marca 2024 i ponownie z 5 czerwca 2024 r. – uchwała 7 sędziów NSA z 8 października 2018 r. I OPS 1/18,

- naruszenie art. 127 O.p. poprzez przeprowadzenie postępowania podatkowego wbrew zasadzie dwuinstancyjności,

- naruszenie art. 180 § 1 w zw. z art. 178 § 3 O.p. poprzez uniemożliwienie pełnomocnikowi złożenia wniosków dowodowych spowodowane faktem uniemożliwienia mu dostępu do całości kserokopii akt sprawy, co uniemożliwiło mu także przygotowanie strony skarżącej do przesłuchania wyznaczonego przez SKO. Pełnomocnik zdecydował, by bez znajomości akt sprawy skarżąca nie była przesłuchiwana w postępowaniu prowadzonym z rażącym naruszeniem prawa,

- naruszenie art. 178 O.p. poprzez uniemożliwienie stronie złożenia wniosków dowodowych spowodowanych brakiem dostępu do całości akt sprawy,

- naruszenie art. 210 § 1 oraz § 4 O.p. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego przedmiotowej decyzji.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę SKO w [...] podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się częściowo zasadna.

Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W ocenie organów podatkowych należące do skarżącej cztery lokale użytkowe należało opodatkować najwyższą stawką podatku od nieruchomości. Skarżąca kwestionuje powyższe zapatrywanie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W konsekwencji ani organ administracji publicznej ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por: wyrok NSA z 20 maja 2020 r., I GSK 1550/19).

Zauważyć w tym miejscu należy, że WSA w Poznaniu w wyroku z 19 listopada 2020 r. o sygn. akt I SA/Po 349/20 wskazał, że w skład niewyodrębnionej części budynku wchodzą 4 lokale użytkowe o łącznej powierzchni 277,44 m˛ i taką powierzchnię przyjęły organy obu instancji. Jednakże znajdująca się w aktach administracyjnych dokumentacja nie pozwoliła Sądowi zweryfikować prawidłowości stanowiska organu, że powyższa powierzchnia lokali użytkowych była zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej. W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie konieczne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność faktycznego wykorzystywania nieruchomości w działalności gospodarczej. Sąd zauważył, że żaden z organów obu instancji nie wykazał, że w niewyodrębnionej części nieruchomości, w której znajdowały się cztery lokale handlowe, działalność gospodarczą prowadzi spółka V. Sp. z o.o. Sp.k. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego również nie wynika, aby spółka ta funkcjonowała nieprzerwanie pod tym adresem w 2016 r.

Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, że do stwierdzenia, czy osoba fizyczna w odniesieniu do posiadanej przez nią nieruchomości występuje jako przedsiębiorca, niezbędne jest ustalenie, jakim celom służy dana nieruchomość, czy realizuje określone zadania gospodarcze prowadzącego przedsiębiorstwo (zob. wyroki NSA z: 4 sierpnia 2020 r., akt II FSK 1571/18 i II FSK 1464/18; 28 kwietnia 2020 r., FSK 3046/19; 4 kwietnia 2019 r., II FSK 1419/17). Kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy dana nieruchomość wchodzi w skład przedsiębiorstwa podatnika lub w jakikolwiek inny sposób pozostaje w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Nieruchomości będące w posiadaniu osoby fizycznej, które wchodzą w skład przedsiębiorstwa albo są przeznaczone do realizacji określonych zadań gospodarczych, powinny być opodatkowane jak nieruchomości związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Konieczne jest jednak ustalenie, czy nieruchomość ta wchodzi w skład przedsiębiorstwa prowadzonego przez tę osobę czy też stanowi jej majątek osobisty, odrębny od majątku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. O tym, że nieruchomość wchodzi w skład przedsiębiorstwa świadczy np. wprowadzenie jej do ewidencji środków trwałych, dokonywanie odpisów amortyzacyjnych i rozpoznawanie wydatków na jej utrzymanie jako kosztów uzyskania przychodów w podatkach dochodowych, treść aktu notarialnego, źródła finansowania zakupu nieruchomości, itp. (zob. K. Radzikowski, Glosa do wyroku NSA z 18 lipca 2012 r. o sygn. akt II FSK 32/11, "Finanse Komunalne" nr 12/2012, s. 69-70, 72; por. też wyrok NSA z 1 lutego 2018 r., II FSK 3355/17). Sąd uznał, że organ podatkowy naruszył przepisy postępowania, a mianowicie art. 122 w zw. z art. 187 w zw. z art. 191 O.p., gdyż nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ nie wyjaśnił w oparciu o jakie dowody doszedł do przekonania, że niewyodrębniona część nieruchomości wykorzystywana jest na cele gospodarcze. W aktach sprawy brak jest wypisów z ewidencji gruntów i budynków dotyczących powierzchni lokali. Organ zaznaczył, że jest to niewyodrębniona część nieruchomości, jednak brak danych z ewidencji tego nie potwierdza. Nie można bowiem wykluczyć, że skarżąca wyodrębniła lokale użytkowe już w 2012 r., skoro w tym roku otrzymała zaświadczenia o samodzielności tych lokali. Powyższe okoliczności uniemożliwiły weryfikację prawidłowości wymierzenia podatku od tej części nieruchomości. Sąd zauważył, że skarżąca wykazywała się bierną postawą, zarówno w zgłaszaniu zdarzeń prowadzących do zmiany podstawy opodatkowania, jak i w prowadzonym odnośnie do 2016 r. postępowaniu podatkowym, ale organ zobowiązany był ją wezwać do złożenia oświadczenia, czy i w jakim zakresie powierzchnia tej nieruchomości była w ww. roku wykorzystywana do działalności gospodarczej prowadzonej przez spółkę V. bądź przez inne podmioty np. na podstawie umów najmu lokali użytkowych. Tym bardziej, że jako adres siedziby tej spółki został podany tylko numer budynku, bez wskazania lokalu. Natomiast powoływanie się jedynie na dostępny w systemie internetowym KRS, przy braku w aktach sprawy jakichkolwiek dokumentów, uzasadniających ustalenia organu w zakresie związania powierzchni lokali handlowych z działalnością gospodarczą, uniemożliwia przyjęcie jego stanowiska. Fakt prowadzenia działalności gospodarczej na parterze budynku musi być w pełni wyjaśniony. Sąd stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie upoważniał organu podatkowego do jednoznacznego stwierdzenia, że w 2016 r. posiadane przez skarżącą lokale użytkowe były wykorzystywane na cele działalności gospodarczej. Zaniechanie czynności dowodowych pozwalających na ustalenie, w jaki sposób sporne lokale były wykorzystywane w roku, którego dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie, stanowi naruszenie przepisów postępowania, obligujących organ podatkowy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz służącego temu celowi wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Brak wyjaśnienia tej kwestii spowodował konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem naruszenie przez organ podatkowy powołanych wyżej przepisów Ordynacji podatkowej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że jest to jedyna okoliczność, która wymaga wyjaśnienia. Sąd wskazał, że organ podatkowy powinien podjąć próbę przesłuchania skarżącej w charakterze strony w celu wyjaśnienia przedstawionych wyżej okoliczności. Ponadto powinien wezwać spółkę V. do złożenia oświadczenia, jak i przedłożenia umów lub innych dokumentów, na podstawie których prowadzi ona działalność w budynku znajdującym się przy ul. [...] i od kiedy działalność tę tam prowadzi, skoro taki adres jej siedziby wpisany jest w KRS od maja 2014 r., jak również do wskazania sposobu rozliczania tego w spółce w 2016 r. i wyjaśnienia, czy w związku z prowadzoną działalnością nieruchomość została ujęta w ewidencji środków trwałych, jeśli tak, to kiedy, czy dokonywane są odpisy amortyzacyjne od tej nieruchomości lub zaliczane wydatki związane z korzystaniem z nieruchomości do kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej. Ewentualnie organ powinien rozważyć przeprowadzenie oględzin nieruchomości w celu potwierdzenia, że spółka nadal prowadzi tam działalność gospodarczą. Sąd wskazał, że w sytuacji, w której ani skarżąca, ani spółka V., nie przedłożą żądanych dokumentów, oświadczeń i wyjaśnień, wówczas organ podatkowy będzie zobowiązany ocenić ponownie, czy wobec milczenia i skarżącej i spółki, można przyjąć, że w 2016 r. na całej powierzchni 277,44 m˛ prowadziła ona działalność gospodarczą.

W ocenie Sądu wydając zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wywiązało się ze wskazań co do dalszego postępowania sformułowanych we wskazanym wyroku. W ocenie Sądu SKO w [...] ponownie naruszyło przepisy postępowania, a mianowicie art. 122 w zw. z art. 187 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej, gdyż nie podjęło niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Tymczasem z uwagi na wytyczne co do dalszego postępowania sformułowane przez WSA w Poznaniu do obowiązków Kolegium należało prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, przy czym ustalenie tego stanu powinno być oparte na przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Przeprowadzenie postępowania dowodowego miało bowiem na celu ustalenie, czy lokale użytkowe były zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej i czy działalność ta była w nich prowadzona w kontrolowanym roku.

SKO w zaskarżonej decyzji podniosło, że wezwało spółkę V. Sp. z o.o. Sp. k. w L. pismem z 18 marca 2024 r. do złożenia oświadczeń, jak i przedłożenia dokumentów dotyczących prowadzenia przez nią działalności w budynku znajdującym się przy ul. [...] Z akt sprawy wynika, że pismo doręczono spółce, przy czym spółka na to wezwanie nie odpowiedziała. Z akt sprawy wynika, że spółka posiada siedzibę pod ww. adresem, siedzibę pod tym adresem posiadała również w 2016 r. Z zebranego przez organ materiału dowodowego dalej nie wynika jednakże czy w ww. budynku spółka działalność gospodarczą prowadziła, jeżeli tak to jaką powierzchnię zajęła na prowadzenie działalności gospodarczej. SKO nie podjęło próby ponownego wezwania spółki do złożenia stosownych oświadczeń w tym zakresie. Ponadto SKO pismem z 23 kwietnia 2024 r. wezwało skarżącą do złożenia oświadczenia, czy i w jakim zakresie powierzchnia nieruchomości położona w L. przy ul. [...] była w 2016 r. wykorzystywana do działalności gospodarczej prowadzonej przez spółkę V. z siedzibą w L. bądź inne podmioty na podstawie umów najmu lokali użytkowych lub innych dokumentów. Jak wynika z akt sprawy pismo to doręczono skarżącej w dniu 06 maja 2024 r. Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na ww. wezwanie. Zauważyć w tym miejscu należy, że skarżąca była w prowadzonym postępowaniu reprezentowana przez dwóch pełnomocników, t.j. J. J. oraz R. S.. Tymczasem SKO wezwanie z dnia 23 kwietnia 2024 r. przesłało bezpośrednio do skarżącej, a nie do żadnego z jej pełnomocników. W ocenie Sądu skoro skarżąca udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowana jej przez organem podatkowym to zasadnym było doręczenie wezwania do udzielenia ww. oświadczeń jej pełnomocnikowi. Podkreślić również należy, że działanie strony za pośrednictwem pełnomocnika należy do jej praw i może zostać wyłączone jedynie, gdy czynność musi być dokonana wyłącznie przez stronę. Ustanowienie pełnomocnika oznacza zatem, że żadna czynność nie może odbyć się bez jego wiedzy. Podkreślić należy, że strona po to ustanawia pełnomocnika, aby ten prowadził jej sprawę. Jest to wyraz staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. To pełnomocnik ma w sposób profesjonalny pilnować w toku postępowania interesów swojego mocodawcy. Biorąc pod uwagę, że w kontrolowanym postępowaniu skarżąca skutecznie ustanowiła dwóch pełnomocników, to wezwanie z 23 kwietnia 2024 r. powinno być doręczone pełnomocnikowi (art. 145 § 2 O.p.), a nie jedynie skarżącej.

Ponadto wskazać należy, że pełnomocnik skarżącej R. S. wystąpił do SKO w [...] z wnioskiem o wydanie kopii akt sprawy. Organ nie sporządził kopii akt sprawy, gdyż jak stwierdził, taki obowiązek na Kolegium nie ciąży. Dalej SKO w zaskarżonej decyzji wskazało, że stanowisko to nie odnosi się do samej czynności sporządzenia kopii, lecz do obowiązku ich wysłania pocztą na adres pełnomocnika. Zauważyć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 178 § 3 O.p. strona może żądać wydania jej kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy. Oznacza to, że pełnomocnik skarżącej miał prawo do wystąpienia z takim wnioskiem do organu podatkowego. Wynika to bowiem bezpośrednio z przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Zauważyć w tym miejscu należy, że regulacja zawarta w art. 178 § 3 O.p. jest bezpośrednio związana z dwiema zasadami postępowania podatkowego: zasadą względnej jawności postępowania (art. 129 O.p.) oraz z zasadą czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 123 O.p.). Zasady te stanowią gwarancję nieskrępowanego udziału strony w każdym stadium postępowania podatkowego przez udostępnianie jej akt postępowania. Takie uprawnienie sprzyja stronie postępowania w należytym ustosunkowaniu się do niekiedy bardzo obszernego materiału dowodowego. Omawiana regulacja wzmacnia zatem pozycję strony w postępowaniu. Przypomnieć również należy, że organ podatkowy, poza sytuacjami określonymi w art. 179 § 1 O.p., nie ma podstaw do odmowy spełnienia żądania strony dokonywania czynności wymienionych w art. 178 § 3 O.p. Nie może on zatem odmówić wydania stronie kopii akt sprawy. Godne uwagi jest podkreślenie, że treść art. 178 § 3 O.p. nie przewiduje jakichkolwiek warunków, których spełnienie umożliwia realizację prawa żądania wydania kopii akt sprawy. Złożenie przez stronę stosownego żądania powoduje zatem, że organ podatkowy nie może odmówić dokonania wskazanej czynności. Zgodnie z postanowieniami art. 267 § 1 pkt 3 O.p. stronę obciążają koszty sporządzania odpisów lub kopii, o których mowa w art. 178 O.p. Niezrozumiałe jest zatem uzasadnienie organu, że nie ciąży na nim obowiązek kserowania akt sprawy i przesłania na adres Kancelarii. Jak już wyżej wskazano, strona może żądać wydania jej kopii akt sprawy. Oznacza to, że po stronie skarżącej przysługiwało uprawnienie do wystąpienia z takim żądaniem, natomiast po stronie organu obowiązek wydania jej kopii akt sprawy.

W ocenie Sądu organ ponownie rozpoznając sprawę nie wykazał, że lokale użytkowe były zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Fakt prowadzenia działalności gospodarczej na parterze budynku nie został zatem, mimo takiego wskazania w wyroku WSA z 19 listopada 2020 r., w pełni wyjaśniony. Organ nie wyjaśnił czy i w jakim okresie powierzchnia tej nieruchomości była w 2016 r. wykorzystywana do działalności gospodarczej. Ponadto wskazać należy, że nie przeprowadzono również żadnych oględzin nieruchomości w celu potwierdzenia, czy prowadzona jest działalność gospodarcza i czy działalność prowadzi tam V. sp. z o.o. sp. k.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem SKO w [...] będzie w pierwszej kolejności pełne wywiązanie się ze wskazań, co do dalszego postępowania sformułowanych w wyroku WSA w Poznaniu z 19 listopada 2020 r., I SA/Po 349/20 oraz zniwelowanie dodatkowych mankamentów stwierdzonych w niniejszym wyroku. Zaakcentować przy tym należy, że poddana obecnie kontroli Sądu decyzja Kolegium jest jego drugą decyzją w niniejszej sprawie, w tym pierwszą, w której nie zastosowano się do wskazań Sądu. Stan sprawy wymaga, aby Kolegium w pełni zastosowało się do wskazań poczynionych w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu. Na Kolegium spoczywać będzie w szczególności ciężar sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom art. 210 § 4 O.p. Obowiązkiem Kolegium będzie dokonanie oceny zgromadzonych w sprawie dowodów oraz przedstawienie przekonywującego uzasadnienia tej oceny. Organ podatkowy obowiązany będzie do podania przepisów prawa materialnego obowiązujących w 2016 r. Ponadto organ odniesie się do powołanego przez skarżącą w skardze przepisu art. 1a ust. 2a pkt 1 u.p.o.l., który zaczął obowiązywać od dnia 1 stycznia 2016 r.

Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Wydając ją nie wywiązano się z wytycznych co do dalszego postępowania sformułowanych w wyroku tutejszego Sądu z 19 listopada 2020 r. I SA/Po 349/20.

Natomiast jako bezzasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 68 i art. 70 O.p. W wyroku z 19 listopada 2020 r. wyjaśniono bowiem, że zobowiązanie osoby fizycznej w podatku od nieruchomości należy do regulacji zawartej w art. 21 § 1 pkt 2 O.p., a więc powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającego wysokość tego zobowiązania. Zgodnie z art. 68 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W myśl zaś art. 68 § 2 pkt 1 i 2 O.p., jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, bądź w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje pod warunkiem, że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W wyroku tym wskazano, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ogólny, 3-letni termin na wydanie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, przewidziany w art. 68 § 1 O.p. dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy pomiędzy podatnikiem i organem podatkowym nie ma sporu między innymi, co do okoliczności objętych informacją o nieruchomościach i obiektach budowlanych. Informacja ta powinna zawierać wszystkie te dane co do budynków, gruntów i statusu podatnika, które w całości, bez potrzeby dodatkowych ustaleń i wyjaśnień mogą stanowić podstawę wydania decyzji z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. Konieczność weryfikacji błędnie wypełnionych deklaracji stanowi argument za przedłużeniem terminu przedawnienia do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe na podstawie art. 68 § 2 pkt 2 O.p. Sąd zauważył, że skarżąca nie złożyła tzw. podstawowej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, dotyczącej nieruchomości położonej w L. przy u. [...]. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych, dopiero w dniu 5 marca 2012 r. złożyła cztery korekty informacji, które zasadnie SKO potraktowało, jako deklarację pierwotną i jej korekty. Ostania korekta została złożona w dniu 17 kwietnia 2012 r. w związku z ustanowieniem odrębnej własności lokalu mieszkalnego nr [...] i jego sprzedaży S. P.. Skarżąca zadeklarowała w niej grunty pozostałe o powierzchni 936 m˛, budynki mieszkalne o powierzchni 66,68 m˛, budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej 208.08 m˛, budynki pozostałe o powierzchni 62,98 m˛ oraz budowle o wartości [...] zł. Jednakże organ podatkowy przyjął za podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości w 2016 r. inne wielkości niż zadeklarowane przez skarżącą w ostatniej złożonej korekcie informacji. Sąd podkreślił, że mimo ciążącego na niej obowiązku (art. 6 ust. 3 i 6 u.p.o.l.), skarżąca nie zgłosiła do organu podatkowego zdarzeń mających istotny wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] Sąd zauważył, że w składanych organowi podatkowemu informacjach o nieruchomościach i obiektach budowlanych podatnik ma obowiązek prawidłowo ujawnić, zarówno powierzchnię gruntów i budynków, bądź ich części oraz wartość budowli, które są istotne dla określenia podstawy opodatkowania, jak i wszystkie dane niezbędne dla zastosowania prawidłowej stawki podatkowej w odniesieniu do wszystkich przedmiotów opodatkowania. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, za całkowicie chybione należy uznać zarzuty skargi i pisma ją uzupełniającego, dotyczące wydania zaskarżonej decyzji po upływie terminu przedawnienia. Informacja, o której mowa w art. 6 ust. 6 u.p.o.l. jest deklaracją w rozumieniu art. 68 § 2 O.p.. Brak złożenia korekty ostatniej informacji skarżącej z 17 kwietnia 2012 r., mimo wystąpienia wielu opisanych w wyroku z 19 listopada 2020 r. zdarzeń, mających wpływ na wysokość opodatkowania nieruchomości również w 2016 r., należy uznać za ziszczenie się warunku wskazanego w art. 68 § 2 O.p., pozwalającego organowi podatkowemu na wydanie i doręczenie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w terminie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za 2016 r. powstał w tymże 2016 r., zatem decyzja ustalająca ww. zobowiązanie podatkowe mogła zostać wydana i doręczona w pięcioletnim terminie, tj. do końca 2021 r. Prezydent wydał ją 3 grudnia 2019 r. (podobnie jak decyzje dotyczące roku 2014 i roku 2015), mieszcząc się nie tylko w pięcioletnim, ale także trzyletnim terminie. Takie stanowisko zostało zajęte zarówno przez WSA w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 19 listopada 2020 r., I SA/Po 349/20 i za takim stanowiskiem opowiedział się N. S. A. w wyroku z dnia 05 maja 2023 r. o sygn.. akt III FSK 3453/21, którym oddalił skargę kasacyjną skarżącej na ww. wyrok. W tym miejscu wskazać należy, że instytucja przedawnienia zobowiązań podatkowych dotyczy wszystkich zobowiązań, bez względu na sposób ich powstania. Przedawnieniu podlegają na takich samych zasadach zarówno zobowiązania powstałe po doręczeniu decyzji ustalającej, jak i zobowiązania powstające z mocy prawa. W przypadku podatków, w których zobowiązanie powstaje przez doręczenie decyzji (np. w podatku od nieruchomości, gdy podatnikami są osoby fizyczne), organ podatkowy jest uprawniony do ich wymiaru przez okres 3 lub 5 lat (art. 68 O.p.), a następnie ma 5 lat na pobór podatku (art. 70 O.p.). Ponadto na uwadze należy mieć dalsze przepisy art. 70 O.p., t.j. np. art. 70 § 4, czy art. 70 § 6 pkt 2) O.p.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I. sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1) lit. a) w zw. z § 2 pkt 4) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935), na które składa się wpis od skargi w kwocie [...]- zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie [...]- zł oraz opłata od pełnomocnictwa w kwocie [...]- zł (por. pkt II. sentencji).