Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 300/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2024 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 grudnia 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3602/2023/24998 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 3 listopada 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 listopada 2023 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. na podstawie art. 1, art. 3, art. 17, art. 20, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390) odmówiono J. L. (Strona, Skarżąca) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką H. L. (osoba wymagająca opieki).

W uzasadnieniu organ przywołał brzmienie art. 17 ust. 1 i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz poczynione w sprawie ustalenia. Sprawa toczy się na skutek złożonego wniosku z dnia 7 września 2023 r. Organ wskazał, iż z przedłożonego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od jej 50 roku życia. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalił natomiast, że Strona zamieszkuje wspólnie z matką i dwójką swoich dzieci. Matka Strony choruje na [...], ma problemy z poruszaniem, choroba prawie całkowicie unieruchomiła jej nogi i osłabiła ręce. Ustalono, że Strona pomaga matce przy codziennych czynnościach: ubieranie, rozbieranie, mycie włosów i ciała itp., przygotowywanie i podawanie posiłków. Ze względu na trudności w poruszaniu się osoba wymagająca opieki nie wychodzi z domu, dlatego też Strona załatwia sprawy związane z zakupami, sprawami urzędowymi, odbiorem i wykupem recept, a także sprząta, gotuje. Matka Strony po mieszkaniu porusza się samodzielnie, jest w stanie sama wezwać pomoc. Strona nie pracuje zawodowo, nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych ani zasiłku stałego, aktualnie rozpoczęła terapię ze względu na problemy z nadużywaniem alkoholu i dwa razy w tygodniu uczęszcza na zajęcia, w tym czasie matka Strony sama przebywa w domu. Zgodnie z oświadczeniem, siostra Strony samotnie wychowuje dziecko i pracuje zawodowo, w związku z tym nie jest w stanie pomóc w opiece nad matką.

Przy tak poczynionych ustaleniach organ uznał, że zakres i rodzaj wykonywanych przez Stronę czynności może być realizowany także w warunkach zatrudnienia, nie wymaga całkowitej rezygnacji z podejmowania pracy zarobkowej, choćby na część etatu. Ponadto nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ niepełnosprawność matki istnieje od jej 50 roku życia. Decyzja została doręczona w dniu 7 listopada 2024 r.

W złożonym w dniu 21 listopada 2023 r. odwołaniu od ww. decyzji Strona, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, podniosła zarzuty: naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, a także naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Skarżącą w celu sprawowania opieki, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w tym przepisie. Wskazała, iż przywołany przepis nie uzależnia otrzymania świadczenia od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę. Podkreśliła też, że sprawuje opiekę nad matką co wiąże się z rezygnacją z zatrudnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając w oparciu o art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), decyzją z dnia 29 grudnia 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3602/2023/24998, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił aktualny stan sprawy, przywołał treść art. 17 i art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a następnie - w kwestii przyczyn odmowy, o które oparto zaskarżoną decyzję, wyjaśnił, iż w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, zatem oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania tego świadczenia należy dokonywać z jego pominięciem.

Zdaniem organu odwoławczego zakres opieki sprawowanej przez Stronę oraz poszczególne czynności wykonywane przez nią, nie są jednak na tyle angażujące, aby nie mogła podjąć zatrudnienia. Z akt sprawy wynika, że czynności Strony związane z opieką nad matką ograniczają się bowiem do asystowania przy kąpieli, podawania posiłków, sprzątania, gotowania. Natomiast z wywiadu środowiskowego wynika, że wszystkie czynności związane z opieką nad matką Strona wykonuje do południa, po południu sprawuje opiekę nad dziećmi, które wracają z przedszkola. Ponadto dwa razy w tygodniu Strona uczęszcza na terapię, w tym czasie osoba wymagająca opieki zostaje sama. Z okoliczności sprawy wynika zatem, że Strona nie musi całodobowo wykonywać względem matki takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jej stałej obecności i nieustannego zaangażowania. W ocenie Kolegium zakres i sposób opieki sprawowanej przez Stronę nad matką nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia, zatem w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez Stronę w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto jak wynika z akt sprawy Strona nie pracuje od 2013 r.

Decyzja została doręczona w dniu 5 stycznia 2024 r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc w dniu 2 lutego 2024 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Względem zaskarżonej decyzji podniosła zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych – jak w treści złożonego odwołania.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, w powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych Skarżąca zwróciła uwagę, że warunek "stałej" opieki nie może być rozumiany jako wykonywania opieki nieustannie, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej niepełnosprawnością. Istotą opieki jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana. W ocenie Skarżącej nie sposób przyjąć, że skoro opieka świadczona przez Stronę nie jest wykonywana przez całą dobę, to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W kontekście wniosku skargi, przypomnieć należy, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryterium legalności, stała się zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.), w szczególności art. 17 tej ustawy. Stosownie do treści ust. 1 wskazanej regulacji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Niewątpliwie konieczny pozostaje zatem bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem. Należy pamiętać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz wyłącznie do tych, którzy sprawując opiekę nad członkiem rodziny czynią to w zakresie uniemożliwiającym im podjęcie innej pracy. Sprawowana opieka w sposób oczywisty winna zatem stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej.

W rozpatrywanej sprawie wyjaśniając przyczynę odmowy organ pierwszej instancji wskazał na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 1b ustawy) oraz możliwość realizowania czynności opiekuńczych także w warunkach zatrudnienia (art. 17 ust. 1 ustawy).

Rozpoznając sprawę organ odwoławczy zasadnie wyjaśnił, iż przyczyna odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1079/17, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny.

Organ odwoławczy podzielił natomiast drugą ze wskazanych w uzasadnieniu organu pierwszej instancji przyczyn odmowy przyznania prawa do wnioskowanego przez Skarżącą świadczenia. Mianowicie uznał, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez Stronę a sprawowaną opieką. Natomiast zdaniem Skarżącej wykonywane czynności opiekuńcze uniemożliwiają podjęcie zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 omawianej ustawy.

Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, iż postępowanie zostało wszczęte na wniosek Strony złożony w dniu 7 września 2023 r. (karta nr 29 akt administracyjnych), osoba wymagająca opieki (ur. [...] roku) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nr [...] wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] r. (orzeczenie wydano do dnia 31 sierpnia 2025 r., symbol przyczyny niepełnosprawności [...]; choroby neurologiczne, upośledzenie narządu ruchu).

Z przeprowadzonego wywiadu wynika, że osoba wymagająca opieki zamieszkuje wraz z córką – Skarżącą, oraz wnukami (lat 6), pierwsze symptomy pogarszania stanu zdrowia miała w 2008 r., jednak do 2017 r. była w stanie pracować zawodowo, wiosną 2017 r. stan zdrowia znacznie się pogorszył, obecnie porusza się z trudem po mieszkaniu, wymaga wsparcia przy myciu, ubieraniu, samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, potrafi samodzielnie wezwać pomoc. Skarżąca (ur. [...] roku) wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjne tj. gotowanie, sprzątanie, asysta przy kąpieli, podawanie posiłków, zakupy, "czynności powyższe wykonuje codziennie do południa, później sprawuje opiekę nad dziećmi, które wracają z przedszkola", "bez wątpienia sprawuje opiekę nad matką" (wywiad środowiskowy z dnia 28 września 2023 r., karta nr 12 akt administracyjnych).

W toku postępowania Skarżąca oświadczyła, że matka "wymaga całodobowej opieki ze względu na duże trudności w poruszaniu się, wykonywaniu zwykłych codziennych czynności", "mama cierpi na [...], choroba ta prawie całkowicie unieruchomiła jej nogi i osłabiła ręce", "mama może poruszać się po mieszkaniu ale potrzebuje pomocy", "ze względu na ograniczoną sprawność rąk mama nie jest w stanie przygotować sobie posiłków ani nawet zanieść talerza do stołu", w związku z tym Skarżąca "przygotowuje i podaje mamie wszystkie posiłki", "mama wymaga również pomocy w zwykłych codziennych czynnościach takich jak ubieranie się, mycie włosów, pomoc w myciu ciała, obcinanie paznokci, wycieranie się, wejście i wyjście z wanny", mama nie wychodzi z domu, dlatego Skarżąca załatwia wszystkie kwestie związane z zakupami, sprawami urzędowymi, odbiorem i realizacją recept (oświadczenie z dnia 22 września 2023 r., karta nr 14 akt administracyjnych). Skarżąca nie pracuje, jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie pracy, do kwietnia 2018 r. pobierała zasiłek macierzyński (karta nr 13 i 24 akt administracyjnych).

Pismem z dnia 23 października 2023 r. Skarżąca została pouczona o prawie do wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów oraz poinformowana przez organ o przesłankach z art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, które w ocenie organu na dzień wysłania informacji nie zostały spełnione (karta nr 10 akt administracyjnych). W odpowiedzi pismem z dnia 30 października 2023 r. Skarżąca podkreśliła, że matka ma spore trudności w poruszaniu się i wykonywaniu codziennych czynności, zwróciła uwagę na postępujący rozwój choroby matki, a także wymieniła czynności wykonywane w ramach sprawowanej opieki, w tym pomoc "w higienie od spraw toaletowych.." (karta nr 9 akt administracyjnych).

Zauważenia wymaga, iż utrzymanie w mocy decyzji o odmowie przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia, organ odwoławczy oparł o stwierdzenie, iż Strona nie musi całodobowo wykonywać względem matki takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jej stałej obecności i nieustannego zaangażowania.

Materiał dowodowy zgromadzony dotychczas w sprawie nie jest jednak w ocenie Sądu wystarczający do poczynienia takich ustaleń.

Przede wszystkim nie dokonano wyczerpujących ustaleń w zakresie oddziaływania schorzeń osoby niepełnosprawnej na jej codzienne funkcjonowanie oraz potrzebę wsparcia opiekuna w wykonywanych czynnościach. Konieczne pozostawało ustalenie jakie czynności osoba wymagająca opieki jest w stanie wykonywać samodzielnie, w tym także w kontekście wskazywanej "pomocy w higienie ("od spraw toaletowych"), oraz samodzielnego poruszania się m.in. do toalety, czy też jak wskazuje Strona - poruszania się jedynie z pomocą osoby trzeciej ("mama może poruszać się po mieszkaniu, ale potrzebuje pomocy" - oświadczenie z dnia 22 września 2023 r.), ewentualnie możliwości samodzielnego spożywania przygotowanych wcześniej posiłków (względnie bez konieczności ich przenoszenia "mama nie jest w stanie przygotować sobie posiłków ani nawet zanieść talerza do stołu" - oświadczenie z dnia 22 września 2023 r., wywiad środowiskowy z dnia 28 września 2023 r.).

Nie zostało również wyjaśnione jakie czynności opiekuńcze Strona wykonuje w godzinach popołudniowych, wieczornych, czy też w nocy. Wskazane bowiem czynności, w tym m.in. "pomoc w higienie", "pomoc w poruszaniu się", przy ustalonym stanie zdrowia osoby wymagającej opieki, prowadzą do uzasadnionych wątpliwości, czy prawidłowo ustalono czynności wykonywane przez Stronę w ramach sprawowanej opieki w pozostałych porach dnia, poza godzinami dopołudniowymi, czy też zostały pominięte. Ponadto jak wynika z wywiadu znaczne pogorszenie się stanu zdrowia matki Skarżącej, które miało miejsce w 2017 r. wiązało się z utratą przytomności i skutkowało koniecznością zaprzestania pracy zarobkowej. Wobec tych ustaleń brak uzasadnienia dla pominięcia tej okoliczności w aktualnych czynnościach opiekuńczych. Należy zatem niewątpliwie wyjaśnić, czy takie sytuacje mają miejsce obecnie. Akta sprawy nie pozwalają również na ustalenie kto sprawuje opiekę nad dziećmi, podczas nieobecności Skarżącej w domu.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie wynika zatem czy sprawowana przez Stronę opieka jest tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla osoby wymagającej tej opieki.

Dokonane w sprawie ustalenia powinny umożliwić ocenę, czy w przypadku Skarżącej sprawowanie opieki nad matką jest jedyną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia, czego jednak w niniejszej sprawie zabrakło.

Należy również mieć na uwadze ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż sprawowanie opieki nie oznacza, aby była ona sprawowana przez siedem dni w tygodniu i przez 24 godziny na dobę, co zasadnie zaakcentowano w skardze (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 482/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 840/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 989/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 951/21). Konieczne jest w tym zakresie uwzględnienie chociażby odpoczynku dobowego.

Jednocześnie zgodzić należy się, że niektóre z wymienionych w wynikach wywiadu, a także wskazanych przez Skarżącą czynności wykonywanych w ramach opieki, takich jak przykładowo wykonywanie zakupów i realizacja recept, porządki domowe, załatwianie spraw urzędowych, zasadniczo nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Odmiennie mogą jednak zostać ocenione, jeśli pozostają w kumulacji z innymi czynnościami wykonywanymi w ramach sprawowanej opieki. Czynności pielęgnacyjne, tj. pomoc w codziennej higienie osobistej, toalecie, pomoc w poruszaniu się, podawaniu posiłków oraz inne wykonywane w ramach sprawowanej opieki, mogłyby skutkować koniecznością rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem jej sprawowania, co wymaga jednak pogłębionych ustaleń.

W związku z tym koniecznie pozostaje ustalenie wskazanych wyżej okoliczności faktycznych oraz dokonanie oceny, czy w wyniku tych ustaleń uprawnione będą nadal twierdzenia o możliwości podjęcia przez Skarżącą pracy zarobkowej nawet w niepełnym zakresie. Sformułowana przez organy orzekające w sprawie przyczyna odmowy oparta o brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy przez Skarżąca a sprawowaną opieką wymagała bowiem przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego.

W ocenie Sądu organy naruszyły obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, w aspekcie podstawy materialnoprawnej określonej w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd zwraca uwagę, że prawidłowe zastosowanie art. 17 ust. 1 omawianej ustawy wymaga uprzedniego prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego celem ustalenia wystąpienia bądź braku wystąpienia w sprawie przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia. Stąd też na tym etapie postępowania Sąd nie dokonywał oceny zasadności podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zauważenia jedynie pobocznie wymaga, w kwestii siostry Skarżącej, iż przepis art. 17 ust. 1 ustawy nie określa kto, spośród osób będących w tym samym stopniu pokrewieństwa względem osoby niepełnosprawnej, winien sprawować opiekę i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę obowiązany jest uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie wyżej wskazanym, a następnie po rozważeniu wszelkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia, podjąć rozstrzygnięcie, uzasadniając swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. Organ winien przy tym uwzględnić dokonaną przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1b omawianej ustawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 480,00 zł (pkt 2 sentencji wyroku), tj. wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 480,00 zł - ustalone na podstawie § 14 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.).

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści skargi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.