Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1003/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. znak: [...] - Wójt Gminy O., działając na podstawie art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 i art. 17 ust. 5 pkt 1a, art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1466 ze zm.), art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. -Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 682 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), orzekł o odmowie przyznania M. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - ojcem S. U..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ I instancji podniósł, iż na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu [...].03.2023 r. ustalono, że M. K. sprawuje nad ojcem S. stałą i całodobową opiekę. Pan S. posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności od 2021 r. M. K. wcześniej składała wniosek o świadczenie pielęgnacyjne na ojca, jednak została zmuszona przerwać procedurę (decyzja SKO we [...] znak: [...] z dnia [...].02.2022r./s) z uwagi na to, że musiała podjąć pracę zarobkową, ponieważ potrzebowała pieniędzy na wesele syna, które było kosztowne Wówczas opieka nad S. U. sprawowana była zamiennie przez p. M. , jej syna D. oraz córkę M. . W chwili obecnej stan zdrowia osoby wymagającej opieki znacznie się pogorszył i nie pozwala wnioskodawczyni na podjęcie jakiejkolwiek pracy, nawet w częściowym wymiarze czasu pracy. Pracownik socjalny ustalił, że wnioskodawczyni jest osobą zdolną do sprawowania stałej opieki nad ojcem, który potwierdził fakt sprawowania stałej i całodobowej opieki przez córkę M.. Córka wykonuje czynności takie jak: codzienna pomoc w utrzymaniu higieny tj. kąpie ojca, pomaga w myciu zębów, codziennie myje ojcu nogi, gdyż ma problemy z układem krążenia, obcina włosy i paznokcie, w razie potrzeby kilka razy prowadzi do toalety, pomaga w ubieraniu i rozbieraniu, kilka razy w tygodniu wykonuje z ojcem ćwiczenia, codziennie mierzy ciśnienie, przed każdym posiłkiem mierzy poziom cukru, kilka razy dziennie podaje leki, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, piecze, prasuje ubrania, asystuje przy wizytach lekarskich, wykupuje leki, opłaca za ojca rachunki, realizuje recepty, załatwia różne sprawy urzędowe. W razie potrzeby wychodzi z ojcem na spacery, przynosi opał, pali w piecu. W miarę potrzeb czyta ojcu pisma urzędowe, sporadycznie książki, gazety. Codziennie oklepuje ojca i masuje, układa go do snu i czuwa podczas snu. Opieka jaką sprawuje nad ojcem jest stała i całodobowa przez 7 dni w tygodniu. Pan S. choruje na przewlekłą chorobę nerek, stan po implantacji kardiostymulatora, choroba niedokrwienna serca, stan po NSTEMI i CABG MR III st. TR-III st, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, zespół miełodysplastyczny, niedokrwistość wtórna, stan po leczeniu raka pęcherza moczowego, przebyte zakażenie COVID-19, cukrzyca, piodermia podudzi.

Wnioskodawczyni nie może podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ sprawuje stałą i całodobową opiekę nad ojcem i nie jest też w stanie pracować w gospodarstwie rolnym. Gospodarstwo rolne jest w dzierżawie od [...].10.2018 r. i fakt ten został zgłoszony w KRUS w R. w związku z czym nie prowadzi gospodarstwa rolnego, a od 2018 r. przebywa na rencie chorobowej, ponieważ posiada całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Jednakże jest osobą zdolną do sprawowania i zapewniania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Rodzice S. U. nie żyją, rodzeństwo również nie żyje. Córka Anna nie może sprawować opieki, ponieważ mieszka oddzielnie i pracuje zawodowo. Nie jest w stanie finansowo zapewnić ojcu opieki osoby trzeciej, ponieważ ma na utrzymaniu własną rodzinę. Opiekę tę sprawuje córka M. (wnioskodawczyni), bez niej ojciec nie byłby w stanie sam funkcjonować.

Materiał dowodowy sprawy wskazuje, że M. K. ma ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w wysokości [...] zł miesięcznie (dołączona do akt: decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego znak: [...] z dnia [...].01.2022 r. o przyznaniu renty rolniczej z tytułu niezdolności do dnia [...].12.2023 r.), co stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia - art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ponadto organ I instancji wskazał, że S. U. tj. osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dn. [...].08.2021 r., nr [...], orzeczenie to wydane zostało do [...].08.2024 r.

Z treści ww. orzeczenia wynika, iż "nie da się ustalić" daty powstania niepełnosprawności. Jedynie stopień znaczny niepełnosprawności ustalono od dnia [...].08.2021 r. Zatem zapis ten w ww. orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności nie określa, że niepełnosprawność u S. U. powstała przed 18-tym rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Zdaniem organu I instancji w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. momentu powstania niepełnosprawności S. U., u którego "nie da się ustalić" daty powstania niepełnosprawności, a także wystąpienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. fakt posiadania przez wnioskodawczynię prawa do renty.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i o orzeczenie co do istoty sprawy, a więc przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października

2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Ponadto wskazała na naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji tj. art. 17 ust. 5 lit. a ustawy, poprzez uznanie, że fakt nabycia przez Skarżącą prawa do renty rolniczej jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia oraz, że żaden przepis prawa nie uprawnia organu do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy organ posiada takie uprawnienie dokonując wykładni prokonstytucyjnej ww. przepisu.

W obszernym uzasadnieniu odwołania przedstawiony został stan faktyczny i prawny sprawy z powołaniem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K38/13 oraz wyroków sądów administracyjnych. Oceniono, iż spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki pozytywne w sposób łączny do przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym braku jakiejkolwiek przesłanki negatywnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Kolegium, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) należy badać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem [...] października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 134/18). Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie ze stanowiskiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną - zob. m.in. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2020 r. sygn. II SA/Bd 364/20).

W przedmiotowej sprawie świadczenie pielęgnacyjne w ocenie Kolegium nie może być przyznane z innej przyczyny. Kolegium nie może wydać reformatoryjnego rozstrzygnięcia z uwagi z treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji uprawnienia Wnioskodawczyni do renty rolniczej przyznanej aktualnie z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] października 2021 r. do [...] grudnia 2023 r. (decyzja z dnia [...] stycznia 2022 r. znak: [...]).

Wskazano, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Stąd też ustawodawca przyjął założenie, że osoba posiadająca już zabezpieczenie materialne w postaci dochodu z tytułu emerytury, czy też renty powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest możliwy zatem zbieg obu tych świadczeń ani ich wzajemna kompensata tak m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 maja 2019 r. sygn. IV SA/Wr 105/19. Stanowisko to potwierdza także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach: wyrok z dnia 10 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 134/18, wyrok z dnia 19 stycznia 2017 r. o sygnaturze I OSK 1831/15.

Kolegium nie podzieliło też poglądu pojawiającego się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, co do możliwości zawieszenia prawa do renty i możliwości w takiej sytuacji nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ ustawodawca w powołanym przepisie (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) wprost określił, iż w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę, ma ustalone prawo do renty, to świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

Ponadto Kolegium podziela pogląd, iż wstrzymanie wypłaty świadczenia emerytalnego, czy też rentowego na wniosek osoby uprawnionej nie niweluje faktu, iż osoba ta nabyła (posiada) prawo do tych świadczeń, tak więc decyzja o wstrzymaniu wypłaty świadczeń, ich zawieszeniu, nie niweluje faktu, że osoba ta nabyła (posiada) prawo do ich wypłaty (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy sygn. akt II SA/Bd 547/17 system Lex).

W sprawie tej w ocenie Kolegium na uwagę zasługuje także fakt, że ten przepis był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia

26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK/2/17 orzekł, że art. 17. ust. 5. pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wymieniony przepis (art. 17 ust. 5. pkt 1 lit. a) we wskazanym zakresie, stracił moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Ogłoszenie nastąpiło zaś w Dz. U. z 2019 r. poz. 1257 z dnia 8 lipca 2019 r.

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż za niekonstytucyjny przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, Trybunał Konstytucyjny uznał tylko w części dotyczącej, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przy czym w pozostałym zakresie przepis ten nadal obowiązuje. Z informacji znajdujących się w aktach sprawy wynika, że wnioskodawczyni przyznano prawo do renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od – nadal,

do grudnia 2023 r.

W przedmiotowej sprawie, zdaniem Kolegium, nie ma więc mowy o rezygnacji z pracy w celu sprawowania opieki, bowiem powodem zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym była całkowita niezdolność do pracy w tym gospodarstwie.

W skardze do Sądu M. K. wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postepowania sądowego, zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że pobieranie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym powinno być traktowane jako całkowita niezdolność do jakiejkolwiek pracy w trybie powszechnego ubezpieczenia społecznego, podczas gdy pobieranie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym dotyczy wyłącznie konkretnego gospodarstwa rolnego skarżącej, co nie umożliwia jej podjęcia zatrudnienia w innym miejscu.

W uzasadnieniu podniesionego zarzutu skarżąca wskazała na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Jej zdaniem kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy ma twierdzenie, że oceny niezdolności do pracy rolnika należy dokonywać mając na uwadze jego konkretne gospodarstwo rolne (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2009 r., III UK 71/08 i z dnia 20 maja 1997 r., II UKN 121/97, OSNP 1998 r. Nr 6, poz. 188). Całkowita niezdolność do pracy w danym gospodarstwie rolnym nie może być traktowana, jako całkowita niezdolność do jakiejkolwiek pracy orzekana w trybie powszechnego ubezpieczenia społecznego (wyrok SA w Szczecinie z dnia 21 stycznia 2020 r. o sygn. akt III AUa 299/19).

W ocenie skarżącej oznacza to więc, że skoro skarżąca pobiera rentę rolniczą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, nie oznacza to samo w sobie, że skarżąca nie może wykonywać innej pracy - poza rolnictwem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej jako "p.p.s.a."), wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Na wstępie wskazać należy, że skarga w przedmiotowej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Na gruncie kontrolowanej sprawy wniosek w powyżej opisanym zakresie złożyły obie strony postępowania.

Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem legitymującym się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Kolegium prawidłowo skorygowało błąd organu I instancji co do jednej z podstaw odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Argumentacja organu I instancji, który oparł decyzję odmowną m.in. na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wypada przypomnieć, że wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16, CBOSA). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad małżonkiem, dzieckiem, czy rodzicem (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. wyroki WSA w Lublinie z 7 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 55/19; wyrok z 28 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 87/19; wyrok z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 174/22; wyrok z dnia 1 lutego 2022 r., II SA/Lu 20/22; wyrok z dnia 10 maja 2022 r., II SA/Lu 185/22; wyrok z 18 maja 2023 r., II SA/Lu 212/23; wyrok z 18 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 197/23, CBOSA).

Sąd podziela zatem trafność oceny organu odwoławczego w odniesieniu do wyeliminowania powyższej negatywnej przesłanki odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Pomimo jednak powyższych wywodów, odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest zasadna.

Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) dalej zwanej: "u.ś.r.", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1. matce albo ojcu,

2. opiekunowi faktycznemu dziecka,

3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty.

Z powołanych przepisów wynika, że aby ustalić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno osoba wymagająca opieki, jak i osoba sprawująca tę opiekę muszą spełnić określone ustawą przesłanki.

Jeśli chodzi o osobę wymagającą opieki, to ustawodawca wymaga, aby osoba ta posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Bezspornym jest, że ojciec skarżącej spełnia powyższy warunek. Jednak poza osobą wymagającą opieki, także osoba ją sprawująca - w niniejszej sprawie skarżąca - musi spełnić ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest w szczególności "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Ponadto w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca pobiera rentę rolniczą), to ustawa o świadczeniach rodzinnych wprost przewiduje, że osobie tej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.). Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, które Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela (zob. wyroki NSA: z 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19, z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20 i z 24 sierpnia 2020 r., I OSK 650/20) osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalne lub rentowe, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty, na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Renta jest wprawdzie prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przeszkodę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

W niniejszej sprawie skarżąca została pouczona o wymienionej przeszkodzie. Organ I instancji przed wydaniem decyzji wskazał, że przeszkodą do przyznania świadczenia jest ustalone prawo do renty rolniczej (zawiadomienie z [...] marca 2023 r.). Niezależnie od tego strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, ustanowionego od momentu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia, który sam w składanych pismach wskazuje na ocenę negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegającą na posiadaniu prawa do renty rolniczej i ewentualnych możliwościach usunięcia przeszkody do uzyskania świadczenia.

Pomimo wiedzy o konieczności usunięcia przeszkody w postaci ewentualnego zawieszenia pobierania świadczenia rentowego w przypadku ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skarżąca tego nie uczyniła a nawet nie zadeklarowała takiej ewentualności. Trafnie więc organ odwoławczy uznał, że istnieje negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na dyspozycję art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Należy jeszcze raz podkreślić, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wyłącza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie i wprowadza zasadę wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną, w sytuacji zbiegu uprawnień do różnych świadczeń. Dlatego, jeżeli skarżąca nie zawiesi wypłaty renty rolniczej, to prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie uzyska.

Odnosząc się do treści skargi należy podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, a także w skardze, że co do zasady pobieranie renty rolniczej nie uniemożliwia ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Samo bowiem uzyskiwania renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie oznacza utraty zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy, jako że podstawą przyznania renty rolniczej jest utrata zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, a to nie jest tożsame z brakiem zdolności do podjęcia pracy innej niż wykonywana w gospodarstwie rolnym (por. wyrok NSA z 25 listopada

2022 r., I OSK 188/22). Uzyskanie renty rolniczej nie oznacza więc niemożliwości spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności. Powodem jednak, dla którego skarżąca nie może uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest to, że nie zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym, ale to, że nie zawiesiła wypłaty przysługującej jej renty rolniczej.

W tych okolicznościach skargę należało oddalić, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.).