Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 132/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 10 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 51 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. D. i S. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej również: Inspektor Powiatowy; organ I instancji) po przeprowadzeniu postępowania naprawczego w sprawie, której przedmiot został finalnie określony jako dotyczący "prawidłowości rozbudowy budynku gospodarczego (użytkowanego częściowo jako budynek produkcji [...] - parter i częściowo jako budynek mieszkalny - piętro), zlokalizowanego w m. [...], ul. [...] (dz. nr [...]) – z wyłączeniem części powyższego obiektu objętej ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2001 r. (znak [...]) [...]", wydał w dniu [...] 2016 r. decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290, ze zm. – dalej: Prawo budowlane).

Decyzją tą zostały na J. i S. D. – jako inwestorów (dalej: inwestorzy, skarżący) – nałożone następujące obowiązki obejmujące:

1) sporządzenie i przedłożenie, w terminie do dnia 31 października 2016 r., projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany z dotychczas wykonanych robót budowlanych związanych z rozbudową budynku gospodarczego zlokalizowanego w [...] przy ul. [...] (dz. nr [...]) – z wyłączeniem części obiektu objętej ostatecznym nakazem rozbiórki, stosownie do decyzji Inspektora Powiatowego z dnia [...] 2001 r.;

2) wykonanie następujących czynności oraz robót budowlanych, w terminie do dnia 31 sierpnia 2016 r., celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem zrealizowanych robót budowlanych związanych z rozbudową przedmiotowego budynku gospodarczego, tj.:

- przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części parterowej budynku gospodarczego (zgodnie z projektowaną funkcją gospodarczą) poprzez usunięcie z tego obiektu maszyn i urządzeń służących do produkcji [...], tj. 4 "wytłaczarek do [...] - [...]" oraz dwóch wentylatorów ściennych (zamontowanych w ścianie budynku, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy z działką nr [...]), a także usunięcie z pomieszczenia magazynu składowanego materiału służącego do produkcji [...] – granulatu [...],

- zamurowanie otworów okiennych, zlokalizowanych w ścianie budynku w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy z działką nr [...], częściowo materiałem przepuszczającym światło, tj. luksferami lub cegłą szklaną lub innym przeszkleniem (o klasie odporności ogniowej wypełnień min. El 30), a częściowo cegłą pełną – tak, aby powierzchnia otworów wypełnionych materiałem przepuszczającym światło nie przekraczała 10% powierzchni ściany, stosownie do § 232 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2015 r., poz. 1422, ze zm.) – dalej: rozporządzenie w sprawie warunków technicznych budynków; warunki techniczne,

- przebudowę schodów wewnętrznych (prowadzących na I piętro budynku – część mieszkalna) tak, aby wysokość stopni nie przekraczała 0,19 m (stosownie do § 68 ust. 1 powołanego rozporządzenia).

W odwołaniu od tej decyzji inwestorzy domagali się jej uchylenia, a przy tym wnieśli o "uznanie przedłożonego projektu zamiennego ze zmianą sposobu użytkowania jako stosownego w tej sprawie zgodnie z materiałem dowodowym na przestrzeni lat 2000-2016".

Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: Inspektor Wojewódzki; organ odwoławczy; organ II instancji) decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2016 r. w części, w jakiej określono termin ("do dnia 31 października 2016 r.") sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz termin wykonania określonych czynności i robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych związanych z rozbudową budynku gospodarczego posadowionego na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w [...] – i w tym zakresie wskazał nowy termin – do dnia 15 maja 2017 r. – sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany z dotychczas wykonanych robót budowlanych związanych z rozbudową przedmiotowego budynku gospodarczego. W pozostałym zakresie Inspektor Wojewódzki utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia wyjaśnił, że rozbudowa budynku gospodarczego była prowadzona na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K. – decyzja [...] 1996 r., lecz ze względu na dokonanie przez inwestorów istotnych odstąpień od projektu budowlanego zatwierdzonego tą decyzją oraz niewykonanie obowiązków nałożonych w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w latach 2000-2001 Inspektor Powiatowy ostateczną decyzją z dnia [...] 2001 r. nakazał J. D. rozbiórkę części tego budynku, który to obowiązek do dnia dzisiejszego nie został wykonany. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2001 r. w pełni uzasadniało wyłączenie przez ten organ z zakresu niniejszego postępowania tej części przedmiotowego budynku gospodarczego, która jest objęta nakazem rozbiórki określonym w rozstrzygnięciu przywołanej decyzji.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że odrębnie od postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie istotnych odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego Inspektor Powiatowy prowadził postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania tego obiektu budowlanego, a w jej ramach decyzją z dnia [...] 2001 r. (znak [...]), wydaną "na podstawie art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego z lat 2000-2001", nakazał przywrócić – w określonym terminie – "pierwotną funkcję budynku gospodarczego (zgodnie z projektowaną) samowolnie wykorzystywanego obecnie jako zakład produkcyjny", jednak po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, dotyczącego wykonania obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania i zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, postępowanie to zostało umorzone postanowieniem Inspektora Powiatowego z dnia [...] 2009 r. znak [...] w związku ze stwierdzeniem wykonania nałożonego obowiązku.

Oprócz tego organ II instancji uznał za niezbędne zaznaczenie, że od daty budowy budynku nie został zatwierdzony żaden projekt budowlany zamienny, w którym zmieniono by funkcję tego budynku gospodarczego, ani też inwestorzy nie dokonali skutecznego zgłoszenia zmiany sposobu jego użytkowania (postępowanie zawisłe w tej sprawie przed Starostą [...] zostało przez ten organ zawieszone postanowieniem z dnia [...] 2015 r. znak [...]).

Idąc dalej, Inspektor Wojewódzki podniósł, że zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę przedmiotowy budynek powinien mieć funkcję gospodarczą, lecz – jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dowodów i materiałów – od początku był użytkowany w części parteru jako budynek produkcyjny, a w części piętra jako budynek mieszkalny, jednakże po wydaniu w 2001 r. przez Inspektora Powiatowego nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego obowiązek ten został wykonany (tzn. przywrócono poprzedni – gospodarczy – sposób użytkowania budynku) w roku 2009. Zarazem organ odwoławczy wskazał na to, że obecnie obiekt ten jednak – wbrew treści projektu budowlanego zatwierdzonego w 1996 r. przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K. – jest ponownie użytkowany jako budynek produkcyjny w części parteru, a w części piętra jako budynek mieszkalny. Nadto organ wskazał, że choć roboty budowlane związane z rozbudową przedmiotowego obiektu zostały zakończone wiele lat temu (wedle oświadczenia S. D. zostały one zakończone jeszcze w 2000 r.), to jednak rozbudowa ta do dnia dzisiejszego nie została formalnie zakończona, gdyż inwestorzy ani nie uzyskali pozwolenia na budowę, ani nie dokonali skutecznego zawiadomienia o jej zakończeniu (na przeszkodzie stanęły tu dokonane przez nich odstąpienia od zatwierdzonego projektu oraz kwestia niewykonanego do dnia dzisiejszego nakazu rozbiórki części budynku gospodarczego).

Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na następujące okoliczności stanu faktycznego sprawy, zaznaczając, że dopiero na podstawie wszystkich poczynionych w tym względzie uwag możliwa jest jej pełna ocena:

- podczas kontroli przeprowadzonych w dniach 17 listopada 2015 r. i 22 marca 2016 r. Inspektor Powiatowy stwierdził, że w trakcie budowy (z ustaleń poczynionych na etapie postępowania wyjaśniającego wynika, że po 2000 r. nie były prowadzone żadne roboty budowlane dotyczące tego obiektu budowlanego) inwestorzy zwiększyli wysokość budynku z projektowanej 6,0 m w okapie i 7,25 m w najwyższym punkcie dachu do odpowiednio: 7,95 m i 8,80 (tj. odpowiednio o niemal 2 m i ponad 1,5 m),

- organ stwierdził wówczas: 1) zmianę ukształtowania połaci dachowych nad dwukondygnacyjną częścią obiektu; 2) wykonanie dodatkowego okna na piętrze budynku w ścianie usytuowanej w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy z działką nr [...]; 3) wykonanie okien na parterze i piętrze budynku zamiast otworów wypełnionych luksferami w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego usytuowanej w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy z działką nr [...], a także schodów prowadzących na piętro (24 stopnie w jednym biegu), których każdy stopień ma wysokość 0,2 m.

Organ II instancji uznał, że ustalony fakt zwiększenia wysokości przedmiotowego budynku gospodarczego względem stanu określonego w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją z dnia [...] 1996 r. (znak [...]) o udzieleniu pozwolenia na budowę został stwierdzony w drodze porównania rysunków projektowych z pomiarami wykonanymi przez Inspektora Powiatowego podczas kontroli przeprowadzonych w dniach 17 listopada 2015 r. i 22 marca 2016 r. – i to o niemal 2 m. Dalej wyjaśnił, że działania te doprowadziły do zmiany kubatury, a zmiana kubatury i wysokości stanowi zmianę charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego. Zdaniem organu odwoławczego Inspektor Powiatowy prawidłowo ocenił, że jest to istotne odstąpienie, o jakim jest mowa w art. 36a ust. 5 pkt 2 Prawa budowlanego, które wymagało uprzedniego wydania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, a w tym przypadku inwestorzy (tj. J. i S. D.) decyzji o zmianie pozwolenia na budowę niewątpliwie nie uzyskali.

Inspektor Wojewódzki stwierdził, że w takim stanie sprawy obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było przeprowadzenie stosownego postępowania administracyjnego i wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego – w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 51 ust. 7 tej ustawy. Ponadto zaznaczył, że w tym zakresie mamy do czynienia z kolejnym odstąpieniem określonym przez ustawodawcę w art. 36a ust. 5 pkt 4 Prawa budowlanego, polegającym na zmianie zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, a ponadto nie zachodzą podstawy do przeprowadzenia postępowania w trybie art. 71a Prawa budowlanego, gdyż postępowanie to dotyczy jedynie legalnie użytkowanych obiektów budowlanych.

Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji co do zachodzenia podstaw do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. W tym względzie stwierdził, że prawidłowo Inspektor Powiatowy nakazał inwestorom sporządzenie i przedstawienie, w wyznaczonym terminie, projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany z dotychczas wykonanych robót budowlanych związanych z rozbudową budynku gospodarczego posadowionego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...], z zastrzeżeniem której części obiektu obwiązek ten nie dotyczy. Inspektor Wojewódzki stwierdził również, że organ nadzoru budowlanego trafnie zastosował drugą część powołanego przepisu, gdyż niewątpliwie zaistniała potrzeba wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Idąc dalej, organ II instancji podniósł, że doszło po stronie inwestorów do naruszeń przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków, gdyż wykonanie okien (tak nowego, jak i zastąpienie oknami tych otworów okiennych, które wedle projektu budowlanego miały być wypełnione luksferami) w ścianie budynku usytuowanej w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy z działką nr [...] narusza w sposób oczywisty § 12 ust. 1 tego rozporządzenia. Ponadto zaznaczył, że wysokość stopni schodów prowadzących z parteru budynku na jego piętro, a które zostały wykonane w sposób niezgodny z zatwierdzonym projektem budowlanym, narusza wymogi zawarte w § 68 ust. 1 warunków technicznych.

Ponadto dla "pełnej jasności" dodał, że w obydwu tych przypadkach nastąpiło naruszenie przepisów rozporządzenia, przez co zaistniały podstawy do nakazania wykonania określonych robót budowlanych, to jednak odstąpienia te nie są odstępstwami istotnymi w rozumieniu art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego.

Organ II instancji za zasadny uznał również nałożony na inwestorów obowiązek wykonania czynności polegających na przywróceniu poprzedniego sposobu użytkowania części parterowej budynku gospodarczego celem doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem. W tym względzie wyjaśnił, że przedmiotowy budynek gospodarczy znajduje się na działce objętej postanowieniami uchwały nr [...]/[...] Rady Gminy [...] z dnia [...] 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla [...] (Dz.Urz. Woj. Wlkp. z 2007 r. nr [...], poz. [...]) – dalej: plan miejscowy, zgodnie z którym obszar oznaczony symbolem MN/U jest przeznaczony pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczeniem funkcji usługowej (§ 3 ust. 1 pkt 1 planu miejscowego) oraz objęty zakazem lokalizowania na całym tym obszarze obiektów i urządzeń oraz prowadzenia działalności gospodarczej mogącej powodować przekroczenia norm dopuszczalnych stężeń dla emitowanych zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego poza granice działek budowlanych w rozumieniu aktualnie obowiązujących przepisów (§ 4 pkt 1 planu). Odwołując się do stanowiska [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r., który zwrócił uwagę m.in. na produkcyjny charakter prowadzonej działalności w przedmiotowym budynku gospodarczym oraz przekroczenie poziomu dopuszczalnego hałasu (emisji do środowiska), organ II instancji stwierdził, że zaszła potrzeba nałożenia w tej sprawie obowiązku wykonania określonych czynności (przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania parteru budynku gospodarczego). Kompetencję do podjęcia działań w tej kwestii organ wywodził zaś z tego, że do podstawowych obowiązków organów nadzoru budowlanego należy "nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności [...] zgodności zagospodarowania terenu z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego oraz wymaganiami ochrony środowiska" (art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego).

Motywując z kolei wybór rozstrzygnięcia kasacyjno-reformacyjnego, Inspektor Wojewódzki podniósł, że organ I instancji w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji z dnia [...] 2016 r. określił także, wbrew treści art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, termin wykonania określonych czynności i robót budowlanych. W tym zakresie organ II instancji uznał, że przepis ten nie daje podstawy do określenia odrębnego terminu do wykonania robót budowlanych i czynności niezbędnych do doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej w tym zakresie, a zarazem zmiana terminu do sporządzenia i przedstawienia zamiennego projektu budowlanego w związku z treścią art. 130 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.).

Końcowo Inspektor Wojewódzki zaznaczył, że wyłącznie z tych powodów zobowiązany był do korekty zaskarżonej decyzji Inspektora Powiatowego z dnia [...] 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W skardze na powyższą decyzję organu II instancji z dnia [...] lutego 2017 r. J. i S. D. domagali się jej uchylenia – wskazując na część dotyczącą "sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego (z wyłączeniem części w/w obiektu objętej ostatecznym nakazem rozbiórki - stosownie do decyzji PINB w K. z dnia 14-03-2001 r." oraz część "w pozostałym zakresie utrzymującą zaskarżoną decyzję w mocy" – jako niezgodnej z prawem materialnym i procesowym, oraz uznania za zasadne "sporządzenia projektu budowlanego zamiennego w stosunku do całego obiektu budowlanego".

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu skarżący podtrzymali wnioski i argumentację skargi, podnosząc, że nie ma możliwości usunięcia maszyn.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, prawomocnym wyrokiem z dnia 20 września 2017 r. sygn. akt II SA/Po 272/17, od którego nie została wywiedziona skarga kasacyjna przez żadną ze stron postępowania, uchylił zaskarżoną decyzję Inspektora Wojewódzkiego z dnia 2 lutego 2017 r. Motywując swoje rozstrzygnięcie, Sąd zwrócił uwagę na to, że zaskarżona decyzja Inspektora Wojewódzkiego podlegała uchyleniu, jednak z innych powodów niż podniesiono w skardze wniesionej przez inwestorów. Sąd uznał, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, które miało wpływ na wynik sprawy, w konsekwencji czego zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej: p.p.s.a.

Tutejszy Sąd wyjściowo zastrzegł, że organy nadzoru budowlanego obydwu instancji "prawidłowo ustaliły stan faktyczny tej skomplikowanej sprawy, który Sąd przyjął za własny, czyniąc podstawą do rozpoznania i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy". Zastrzeżenia Sądu budziło zaś jedynie utrzymanie przez Inspektora Wojewódzkiego w mocy decyzji I instancji z dnia [...] 2016 r. w części dotyczącej nałożenia na inwestorów obowiązków wykonania czynności oraz robót budowlanych celem doprowadzenia zrealizowanych robót budowlanych związanych z rozbudową budynku gospodarczego do stanu zgodnego z prawem, a polegającego na przywróceniu poprzedniego sposobu użytkowania części parterowej budynku gospodarczego (zgodnie z projektowaną funkcją gospodarczą) poprzez usunięcie z tego obiektu maszyn i urządzeń służących do produkcji [...], tj. "4 wytłaczarek do [...] – [...] oraz usunięcie z pomieszczenia magazynu składowanego materiału, służącego do produkcji [...] – granulatu polietylenu". Sąd w tym kontekście jednoznacznie stwierdził, że "w pozostałym zakresie zaskarżona decyzja odpowiada prawu".

Motywując swoje rozstrzygnięcie w tak przedstawionym zakresie, Sąd podkreślił, że niniejsza sprawa prowadzona była w przedmiocie prawidłowości rozbudowy spornego budynku gospodarczego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, a nie przywrócenia sposobu użytkowania uregulowanego w przepisach art. 71 i art. 71a tej ustawy. Sąd podkreślił, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, że zmiany wprowadzone przez inwestorów w spornym budynku gospodarczym, na skutek jego rozbudowy, miały charakter istotnych, słusznie zatem zastosowano przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego wraz ze wszystkimi jego konsekwencjami, w celu doprowadzenia zrealizowanych robót dotyczących rozbudowy budynku do stanu zgodnego z prawem. W szczególności Sąd podniósł, że zasadnie nałożony został na skarżących obowiązek wykonania czynności i robót budowlanych poprzez usunięcie wentylatorów, zamurowanie otworów okiennych, przebudowę schodów, jednak organy nadzoru budowanego przekroczyły zakres dyspozycji przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nie mając kompetencji do orzekania w tym trybie o obowiązku usunięcia maszyn i urządzeń służących do produkcji czy usunięcia składowanego materiału. W tym względzie Sąd wyjaśnił, że "określone czynności", których wykonanie może być przedmiotem obowiązku nakładanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowanego, dotyczyć muszą innych prac związanych z budową obiektu budowlanego, które nie mieszczą się w pojęciu robót budowlanych zdefiniowanych w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego; chodzi o prace związane z procesem budowy czy rozbudowy obiektu, a nie o jakiekolwiek inne czynności, polegające chociażby na usunięciu maszyn czy urządzeń. Sąd zarazem zaznaczył, że kontrolowane postępowanie nadzorcze dotyczy prawidłowości rozbudowy przedmiotowego budynku gospodarczego, w którym mogą być stosowane jedynie takie instrumenty, które przewiduje prawo budowlane w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę.

W takich okolicznościach Sąd uznał, że organ odwoławczy, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy w tej części, w jakiej doszło do nieprawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego, naruszył prawo.

Formułując wytyczne co do dalszego postępowania, tutejszy Sąd stwierdził, że organ odwoławczy dokona ponownej prawidłowej interpretacji przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego i oceni prawidłowość nałożenia obowiązków na inwestorów pod kątem ich związku z pracami budowlanymi, celem doprowadzenia prawidłowości rozbudowy spornego budynku gospodarczego do stanu zgodnego z prawem ("z wyłączeniem, jak w decyzjach dotyczących części tego budynku objętej nakazem rozbiórki"). Zarazem Sąd – mając na względzie uciążliwość wynikającą z prowadzonej niezgodnie z prawem produkcji [...] w spornym budynku gospodarczym na terenie zabudowy mieszkaniowej – wskazał na potrzebę rozważenia wszczęcia odrębnego postępowania we właściwym trybie, służącego usunięciu maszyn i urządzeń wykorzystywanych do prowadzonej produkcji [...] w spornym budynku gospodarczym.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania odwoławczego, Inspektor Wojewódzki decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2016 r. w całości i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1332, ze zm.) nakazał inwestorom w terminie do dnia 30 marca 2018 r.:

1. sporządzenie i przedstawienie Inspektorowi Powiatowemu projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych związanych z rozbudową budynku gospodarczego posadowionego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...], z wyłączeniem części tego obiektu objętej nakazem rozbiórki wynikającym z ostatecznej decyzji Inspektora Powiatowego z dnia [...] 2001 r. (znak [...]);

2. wykonanie, w celu doprowadzenia robót budowlanych związanych z rozbudową przedmiotowego budynku gospodarczego do stanu zgodnego z prawem, następujących czynności i robót budowlanych:

a) zdemontowanie dwóch wentylatorów ściennych w ścianie budynku usytuowanej od strony granicy z działką nr [...] (w odległości 1,5 m od tej granicy),

b) zamurowanie otworów okiennych znajdujących się w ścianie budynku usytuowanej od strony granicy z działką nr [...] (w odległości 1,5 m od tej granicy), przy czym dopuszczalne jest ich wypełnienie materiałem przepuszczającym światło (o klasie odporności ogniowej nie niższej niż El 30), takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, lecz tylko w takim zakresie, by – zgodnie z § 232 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków – powierzchnia wypełnionych otworów nie przekraczała 10% powierzchni ściany,

c) przebudowanie schodów wewnętrznych (tj. prowadzących do części mieszkalnej budynku znajdującej się na pierwszym piętrze) w ten sposób, by wysokość stopni była zgodna z § 68 ust. 1 warunków technicznych.

W uzasadnieniu organ II instancji przybliżył przebieg dotychczasowego postępowania i stan faktyczny tożsamy z wcześniej wskazanym w uzasadnieniu decyzji z dnia 2 lutego 2017 r. Wyjaśniając zaś motywy podjętego rozstrzygnięcia, Inspektor Wojewódzki wskazał na zasadnicze znaczenie związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego toku postępowania administracyjnego, jakie zostały wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 20 września 2017 r. sygn. akt II SA/Po 272/17 (art. 153 p.p.s.a.).

Organ II instancji zaznaczył, że uchylona przez Sąd wcześniejsza decyzja z dnia [...] lutego 2017 r. odpowiadała prawu za wyjątkiem tej jej części, w której utrzymana została w mocy przez organ odwoławczy "część obowiązków nałożonych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanej rozbudowy przedmiotowego budynku gospodarczego" [...], oznaczonego nr 1 w załączniku do protokołu kontroli" przeprowadzonej przez Inspektora Powiatowego w dniu [...] 2015 r. Podkreślił, że "wszystkie te wymienione nakazy" zostały ocenione przez Sąd jako wyraz prawidłowego zastosowania w tej sprawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego "wraz ze wszystkimi jego konsekwencjami". Idąc dalej, organ odwoławczy zaznaczył, że Sąd zakwestionował dopuszczalność nałożenia na podstawie przywołanego przepisu pozostałych obowiązków określonych w decyzji Inspektora Powiatowego z dnia [...] 2016 r. w celu doprowadzenia wykonanej rozbudowy do stanu zgodnego z prawem, wobec czego niedopuszczalne było nałożenie części spośród obowiązków określonych w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji administracyjnej robót budowlanych i czynności mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem wykonanej rozbudowy budynku gospodarczego posadowionego na działce nr [...] w [...]. Dodatkowo organ II instancji wyjaśnił, że zmiany wymagało także określenie terminu wykonania przez inwestorów obowiązku sporządzenia i przedstawienia zamiennego projektu budowlanego uwzględniającego zmiany z dotychczas wykonanych robót budowlanych związanych z tą rozbudową, gdyż termin wcześniej określony w zaskarżonej decyzji Inspektora Powiatowego już upłynął. Nadto, stwierdzając brak podstaw do określenia w zaskarżonej decyzji organu I instancji odrębnego terminu do wykonania robót budowlanych i czynności niezbędnych do doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, organ odwoławczy uznał, że z jednej strony w pełni uzasadnione jest uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a z drugiej – wobec braku podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. – konieczne jest zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzeczenie co do istoty sprawy, co też nastąpiło poprzez nałożenie na inwestorów obowiązków w sposób zgodny z oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 20 września 2017 r.

W skardze na decyzję Inspektora Wojewódzkiego J. i S. D. domagali się jej uchylenia w części dotyczącej "przedstawienia PINB w K. projektu budowlanego zamiennego – projekt budowlany został dostarczony 31-10-2016r., co potwierdzają wyroki Sądów[,] między innymi o sygn. akt II SA/Po 778/17" oraz "wykonania w terminie do 30 marca 2018 r. określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; zdemontowania dwóch wentylatorów ściennych, zamurowanie otworów okiennych, przebudowy schodów wewnętrznych" – "jako niezgodnych ze stanem faktycznym na dzień wydania decyzji co miały istotny wpływ na wynik decyzji". Ponadto inwestorzy wnieśli o "uchylenie decyzji w części wyłączenia obiektu gospodarczego objętej nakazem rozbiórki wynikającym z ostatecznej decyzji PINB w K. z dnia [...]2001r.(sygn. akt [...])" – "jako niezgodnej z prawem materialnym i procesowym oraz niezgodnej ze stanem faktycznym na dzień wydania decyzji[,] co miało istotny wpływ na wynik sprawy".

Na uzasadnienie swoich żądań skarżący podnieśli, że Inspektor Wojewódzki miał obowiązek wydać decyzję zgodną z orzeczeniem sądu, ale też zgodną ze stanem faktycznym w dniu wydania decyzji, gdyż żaden przepis prawa nie zwalnia organu od zbadania stanu faktycznego, skoro uchylił decyzję pierwszej instancji. Argumentowali również, że fakt, iż Sąd uznał stan faktyczny za zgodny z prawem nie oznacza, że ten sam stan faktyczny istnieje w dniu wydania decyzji przez organ. W ocenie skarżących organ odwoławczy ominął procedury administracyjne i nie powiadomił, że toczy się postępowanie administracyjne, jak i nie poinformował o możliwości wypowiedzenia co do zgromadzonego materiału dowodowego.

Zarazem skarżący oświadczyli, że "zamurowano okna luksferami jeszcze w 2017 r., w związku z powyższym brak jest podstaw prawnych do "wydania nakazu" w tym zakresie. Ponadto podnieśli, że "trudno zgodzić się z pominięciem stanu faktycznego z 2000 roku[,] tzn. [...] [inwentaryzacji] tegoż samego obiektu gospodarczego i zatwierdzonego projektu budowlanego z 1996 r.", który to projekt "zawiera wypełnienie otworów okiennych luksferami i nie było obowiązku szczególnego zastosowania wypełnienia szklanego o klasie odporności EI30", przy czym "projekt z 2000 roku[,] jak [i] z 1996 roku zostały zatwierdzone przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Inwestorzy, odwołując się do treści § 232 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków, kwestionowali prawidłowość nałożenia na nich obowiązku wypełnienia otworów w ścianie zewnętrznej budynku (od strony granicy z działką nr [...]) materiałami o klasie odporności ogniowej nie niższej niż EI30, podnosząc, że w tym zakresie ma zastosowanie przepis o klasie odporności ogniowej wypełnienia "E30", gdyż "wypełnienie to nie stanowi drogi ewakuacyjnej". Zarazem zarzucili organowi odwoławczemu pominięcie ust. 2 § 232 warunków technicznych, który przewiduje, że w ścianie oddzielania przeciwpożarowego łączna powierzchnia otworów nie powinna przekroczyć 15% powierzchni ściany.

Ponadto skarżący zakwestionowali dopuszczalność nałożenia obowiązku usunięcia wentylatorów, argumentując, że niezasadna jest ich "likwidacja na podstawie stanu faktycznego z 2015 r.", jak również że "żadna kontrola PINB[,] jak i WIOS w sposób jednoznaczny nie stwierdził[a], że to wentylatory powodują hałas, [a] sam fakt umiejscowienia wentylatorów w budynku nie daje podstawy prawnej do [...] [ich] usunięcia".

Co do obowiązku przebudowy schodów podnieśli, że ich wykonanie nie stanowi istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego i "nakaz ten narusza [ich] dobro materialne (prawo cywilne)", prowadząc do strat finansowych inwestorów, zaś Inspektor Wojewódzki pominął możliwość "rozważenia sprawy schodów na gruncie prawa cywilnego", skoro "schody dotyczą obiektu mieszkalnego, a nie obiektu pod działalność gospodarczą".

Końcowo skarżący zarzucili również organowi odwoławczemu brak zbadania zasadności wyłączenia części obiektu gospodarczego objętej nakazem rozbiórki wynikającym z ostatecznej decyzji Inspektora Powiatowego z dnia [...] 2001 r. znak [...], "zgodnie ze stanem faktycznym na dzień wydania decyzji", co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podnieśli, że "nie przeprowadzono żadnej kontroli przed wydaniem decyzji w tym zakresie, istotą sprawy jest projekt zamienny na skutek istotnych odstępstw od projektu budowlanego [...], odstąpienie [...] jest zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego dla działki nr [...]".

Na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 r. J. D. podtrzymała wnioski i argumentację skargi, a także wniosła o uwzględnienie przy wyrokowaniu treści wyroku WSA w Poznaniu wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Po 777/17.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Przedstawiając motywy wyroku, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. (aktualnie: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.) organ odwoławczy, jak również Sąd w składzie tu orzekającym byli związani wydanym w przedmiotowej sprawie prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 20 września 2017 r. sygn. akt II SA/Po 272/17 – tak względem oceny prawnej, jak i wskazań co do dalszego postępowania. Wynikające z art. 153 i art. 170 p.p.s.a. związanie oceną prawną, jak i samym orzeczeniem oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. W konsekwencji również żadna inna strona nie może skutecznie zgłaszać zarzutów stojących w sprzeczności z taką oceną prawną. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa lub zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1328/10, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego trzeba zatem podkreślić, że wiążąco zostało już przez tutejszy Sąd stwierdzone, że "stan faktyczny tej skomplikowanej sprawy" został ustalony prawidłowo (Sąd przyjął za podstawę orzekania stan sprawy wynikający z ustaleń poczynionych przez organy nadzoru budowlanego), a ponadto, że zasadne było w tej sprawie zastosowanie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego i nałożenie obowiązków, jednakże za wyjątkiem tych, które dotyczyły wykonania czynności oraz robót budowlanych w celu przywrócenia "poprzedniego sposobu użytkowania części parterowej budynku gospodarczego (zgodnie z projektowaną funkcją gospodarczą) poprzez usunięcie z tego obiektu maszyn i urządzeń służących do produkcji [...]". Sąd jednoznacznie stwierdził, że "w pozostałym zakresie zaskarżona decyzja odpowiada prawu".

Kontrolując decyzję Inspektora Wojewódzkiego z dnia 27 grudnia 2017 r., podkreślić należy, że uwzględnia ona w pełni powyżej przywołaną ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania, które były dla organu odwoławczego wiążące, gdyż nie zachodziły podstawy do odstąpienia od tych wytycznych.

W wyniku zasadnego zastosowania rozstrzygnięcia kasacyjno-reformacyjnego (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i ponownie ustalił na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego odpowiednie obowiązki w sposób stanowiący niezbędną korektę obowiązków w stosunku do tych, które zostały określone wcześniej w decyzji organu I instancji. Zmiany te dotyczyły ujęcia redakcyjnego oraz wskazania nowego (realnego) terminu ich wykonania (do 30 marca 2018 r.), a w części dotyczącej "poprzedniego sposobu użytkowania części parterowej budynku gospodarczego" uwzględniały wytyczne tutejszego Sądu. Inspektor Wojewódzki dał temu odpowiedni wyraz w poszczególnych punktach osnowy zaskarżonej decyzji, jak również w przedstawionych motywach rozstrzygnięcia.

W tych warunkach nie można było uwzględnić żadnego z zarzutów skargi, jak również Sąd nie doszukał się z urzędu takich okoliczności, które uzasadniałyby ponowne wyeliminowanie decyzji odwoławczej z obrotu prawnego. W szczególności nieskuteczne były wszelkie zarzuty skargi kwestionujące zasadność nałożenia na inwestorów poszczególnych obowiązków powiązane z podjęciem próby podważenia prawidłowości ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie.

W tym miejscu należy stanowczo podkreślić, że stan faktyczny sprawy został przyjęty za podstawę orzekania przez tutejszy Sąd już w wyroku z dnia 20 września 2017 r. sygn. akt II SA/Po 272/17. Powołanie się na ustalenia poczynione w innych sprawach rozpatrywanych w tutejszym Sądzie, tj. w sprawie o sygn. akt II SA/Po 778/17 czy II SA/Po 777/17, nie mogło mieć doniosłości prawnej w niniejszej sprawie. Z uwagi na brzmienie art. 153 p.p.s.a. Sąd ocenił argumentację skarżących pod kątem prawidłowości ustalonego stanu faktycznego sprawy, bacząc na to, czy w sprawie doszło do zmiany stanu faktycznego, jednakże wyłącznie w takim zakresie, który wskazywałby na zmianę istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych już po wydaniu wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Po 272/17.

W tym względzie Sąd zauważa, że okoliczność przedłożenia Inspektorowi Powiatowemu projektu budowlanego zamiennego dla "Zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek usługowo-handlowy" – co miało nastąpić w dniu 31 października 2016 r. – została podniesiona wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] 2016 r. i w skardze od decyzji organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r., a zatem była znana tutejszemu Sądowi przy wyrokowaniu w dniu 20 września 2017 r. Sąd nie uznał tej kwestii za wpływającą na ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy, podzielając tym samym stanowisko organów co do zachodzenia podstaw do nałożenia na inwestorów obowiązku w zakresie przedłożenia odpowiedniego projektu zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych związanych z rozbudową budynku gospodarczego posadowionego na działce nr [...], z wyłączeniem części tego obiektu objętej nakazem rozbiórki wynikającym z ostatecznej decyzji Inspektora Powiatowego z dnia [...] 2001 r. znak [...]

Z kolei ewentualne oceny dotyczące przedmiotu omawianego projektu budowlanego zamiennego, jakie zostały zawarte w uzasadnieniu nieprawomocnego wyroku z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Po 778/17, nie mogły stanowić żadnej podstawy do uznania braku związania organu odwoławczego wytycznymi zawartymi w prawomocnym wyroku z dnia 20 września 2017 r. sygn. akt 272/17. Sprawa o sygn. akt II SA/Po 778/17 dotyczyła innego przedmiotu, tj. samowolnej zmiany sposobu użytkowania innego budynku gospodarczego wykorzystywanego jako budynek produkcji [...] i opakowań [...], w którym zlokalizowane było urządzenie opisane jako "wytłaczarka do [...]".

W konsekwencji ocena projektu zamiennego, który został "przedłożony w dniu 31 października 2016 r.", odnosiła się do tego, czy projekt ten może być uznany za spełniający wymogi, jakie określono w postanowieniu z dnia [...] lipca 2016 r. skierowanym do inwestorów w sprawie znak [...], w której zastosowanie znalazły przepisy art. 71 i art. 71a Prawa budowlanego. Stąd też stwierdzenie w wyroku z dnia 29 listopada 2017 r., że przedmiotowy projekt zamienny "dotyczy [...] nakazu wydanego w odrębnym postępowaniu (sprawa o nr [...]) i obejmuje także pozostałe budynki gospodarcze znajdujące się na działce nr [...]", nie mogło mieć rozstrzygającego znaczenia w niniejszej sprawie.

Co się zaś tyczy statusu sąsiedniej działki nr [...], w stosunku do granicy której zostały sformułowane obowiązki związane z lokalizowaniem otworów okiennych, tj. spełniania przez ten grunt wymogów działki budowlanej w rozumieniu przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków, również należy przyjąć, że kwestia ta, jako element stanu faktycznego poddanego następnie ocenie prawnej, została już przesądzona przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 20 września 2017 r.

Skoro Sąd nie zakwestionował żadnego z elementów stanu faktycznego, a zarazem uznał zgodność z prawem nałożenia na skarżących obowiązków dotyczących wykonania okien w ścianie budynku usytuowanej w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy z działką nr [...], to stanowisko w tej sprawie było wiążące tak dla organu odwoławczego, jak i Sądu aktualnie rozpatrującego skargę.

Inspektor Wojewódzki stwierdził, że sposób wykonania tych elementów ściany narusza § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji). Przepis ten ówcześnie dotyczył usytuowania budynku na działce budowlanej w stosunku do granic sąsiedniej działki budowlanej, przewidując, że jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż: 1) 4 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy; 2) 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy.

Sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszczalne było w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość (ust. 2). Dalsze wyjątki od powyższej reguły przewidywał m.in. ust. 4 dotyczący zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej.

Należy w tym miejscu jeszcze raz podkreślić, że Sąd we wcześniejszym wyroku wydanym w tej sprawie nie zakwestionował prawidłowości zastosowania przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków. Tym samym uznał również, że przystają one do ustalonego stanu faktycznego. W takiej sytuacji to, czy działka nr [...] jest działką budowlaną nie mogło podlegać ponownemu badaniu w niniejszym postępowaniu.

Idąc dalej, konsekwentnie też należało uznać prawidłowość zastosowania przez organ II instancji przepisu § 232 ust. 6 warunków technicznych (wymogów bezpieczeństwa przeciwpożarowego) co do wskazania klasy odporności ogniowej materiału, którym należy wypełnić otwory okienne w ścianie od strony działki nr [...], jak i nieskuteczność zarzucenia organowi nieuwzględnienia treści § 232 ust. 2 tego rozporządzenia. Poza tym nie ma sprzeczności pomiędzy nałożonym na inwestorów obowiązkiem a powołanymi przepisami, gdyż wskazane przez organ 10% powierzchni dotyczy wypełnienia materiałem przepuszczającym światło, zaś przedmiotowy obowiązek obejmuje szerzej usunięcie wszelkich otworów okiennych w ścianie budynku usytuowanej od strony granicy działki nr [...].

Stanowisko WSA w Poznaniu wyrażone w kolejnym nieprawomocnym wyroku z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Po 777/17 co do tego, że działka nr [...] nie jest działką budowlaną w rozumieniu przepisów prawa budowlanego (gdyż ma charakter działki drogowej) zostało, po pierwsze, wyrażone w sprawie związanej z rozbiórką innego obiektu budowlanego znajdującego się na działce nr [...], tj. magazynu oleju opałowego, i nie może być uznane za wiążące w niniejszej sprawie, czy też modyfikujące wytyczne zawarte w wyroku z dnia 20 września 2017 r. Po drugie, Sąd w sprawie o sygn. II SA/Po 777/17 zastosował przepis § 3 pkt 1a rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, który został wprowadzony do rozporządzenia dopiero z dniem 1 stycznia 2018 r. Nie mógł zatem stanowić punktu odniesienia do oceny stanu faktycznego na dzień orzekania przez Inspektora Wojewódzkiego w niniejszej sprawie, tj. 27 grudnia 2017 r. – tym bardziej w warunkach związania ustaleniami i wytycznymi wcześniej wydanego wyroku z dnia 20 września 2017 r. Dla rzetelności sprawozdawczej wspomnieć jedynie należy, że ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r., poz. 1945), obowiązująca w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w art. 2 pkt 12 zawiera zbliżoną redakcyjnie definicję do aktualnie zawartej w przywołanym rozporządzeniu. Kwestie te zostały jednakże w sposób dorozumiany objęte mocą wiążącą wyroku tutejszego Sądu z dnia 20 września 2017 r. i w tym zakresie nie ma podstaw powtórnego badania zastosowanego prawa materialnego.

Analogicznie Sąd odnosi się do obowiązku dotyczącego dostosowania wysokości stopni schodów wewnętrznych prowadzących na piętro budynku do wymogów zawartych w § 68 ust. 1 warunków technicznych. W tych warunkach argumenty polemiczne skargi, dotyczące możliwości "rozważenia sprawy schodów na gruncie prawa cywilnego", nie mogły znaleźć jakiegokolwiek uznania.

Podobnie ocenić należało zarzuty dotyczące obowiązku demontażu wentylatorów w ścianie budynku usytuowanej od strony działki nr [...]. Tożsama argumentacja do przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji została już wcześniej wyrażona przez Inspektora Wojewódzkiego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. Organ II instancji omówił znaczenie wykonania tych prac dla zapewnienia doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, odwołując się do przepisów obowiązującego planu miejscowego oraz stanowiska [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2015 r. Również to stanowisko Inspektora Wojewódzkiego nie zostało wcześniej podważone w wyroku tutejszego Sądu z dnia 20 września 2017 r. i w konsekwencji nie mogło być skutecznie zakwestionowane w skardze.

W odniesieniu do zarzutu niezapewnienia skarżącym udziału w postępowaniu odwoławczym, Sąd wyjaśnia, że art. 10 § 1 k.p.a. wskazuje na obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W niniejszej sprawie organ II instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie wystosował do inwestorów zawiadomienia w trybie art. 10 § 1 k.p.a. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że tego rodzaju uchybienie może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (por. np. wyrok NSA z dnia 12 października 2018 r. sygn. akt I OSK 779/18, dostępny jw.). Stąd też zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) oceniać należy z perspektywy uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2124/16, dostępny jw.). Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego mają bowiem chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 2178/16, dostępny jw.). Wobec tego, w sytuacji postawienia organom administracji publicznej takiego zarzutu konieczne jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero taki stan sprawy daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia wskazanej wyżej normy prawa (por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2018 r. sygn. akt II OSK 1389/18, dostępny jw.).

W niniejszej sprawie inwestorzy podnieśli w skardze, że Inspektor Wojewódzki miał obowiązek wydać decyzję zgodną z orzeczeniem sądu, ale też zbadać stan faktyczny istniejący w dniu wydania decyzji przez organ. Z jednej strony zwrócili uwagę na uchybienie dotyczące zapewnienia udziału w ponownie prowadzonym postępowaniu i wypowiedzenia co do materiału dowodowego, a z drugiej stwierdzili, że "zamurowano okna luksferami jeszcze w 2017 r., w związku z powyższym brak jest podstaw prawnych do wydania obowiązku nakazu w tym zakresie". Poza takim lakonicznym sformułowaniem skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnili konkretnej daty podjęcia takich czynności. W szczególności zaś zaniechali wskazania, w którym momencie – w stosunku do wyrokowania przez tutejszy Sąd w dniu 20 września 2017 r., jak i wydania przez Inspektora Wojewódzkiego decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. i [...] grudnia 2017 r. – miało dojść do domniemanego zamurowania przedmiotowej ściany luksferami. Ponadto, skoro inwestorzy zakwestionowali również obowiązek w zakresie określonej klasy odporności ogniowej materiału, wskazanej w osnowie zaskarżonej decyzji, odwołując się do projektu budowlanego z 1996 r. i projektu (inwentaryzacji) z 2000 r., to w istocie – przy braku wskazania w skardze jakichkolwiek konkretnych informacji co do daty i aspektów technicznych wykonanego zamurowania otworów okiennych – Sąd uznał, że nie wykazali, że pomiędzy wydaniem wyroku z dnia 20 września 2017 r. a ponownym rozstrzygnięciem sprawy przez organ odwoławczy w dniu [...] grudnia 2017 r. doszło do zmiany istotnych okoliczności faktycznych.

Jeszcze raz warto podkreślić, że Sąd w wyroku z dnia 20 września 2017 r. nie podważył żadnego z elementów stanu faktycznego, przyjętego za podstawę orzekania w tej sprawie ani nie zakwestionował zasadności (w korelacji z przyjętym stanem faktycznym) czy zgodności z przepisami obowiązków nałożonych na inwestorów, z wyjątkiem tych, które dotyczyły przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania części parterowej budynku gospodarczego (zgodnie z projektowaną funkcją gospodarczą) poprzez usunięcie z tego obiektu maszyn i urządzeń służących do produkcji [...]. W tym zakresie tutejszy Sąd stwierdził jedynie naruszenie prawa materialnego – art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, czemu też dał wyraz poprzez oparcie swojego rozstrzygnięcia na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Jeżeli inwestorzy nie zgadzali się z rozstrzygnięciem tutejszego Sądu co do istotnych okoliczności sprawy, jak i co do zasadności nałożenia na nich określonych obowiązków w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, powinni byli wywieść [...] skargę kasacyjną od wyroku z dnia 20 września 2017 r. sygn. akt II SA/Po 272/17, czego nie uczynili. Aktualnie zatem w istocie pozbawili się możności wpływu na to, w jakich granicach związania będzie następnie orzekał Inspektor Wojewódzki, ponownie rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym.

W tych warunkach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Inspektora Wojewódzkiego odpowiada prawu, zarówno w zakresie norm materialnoprawnych, jak i procedury administracyjnej i nie znalazł podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

W konsekwencji Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 153 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.