Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1262/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Janusz Walawski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości;


UZASADNIENIE

Minister Pracy i Polityk i Społecznej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] o zmianie z urzędu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w ten sposób, że na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Wojewoda [...] uchylił wyżej wymienioną decyzję Prezydenta [...] i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

M. K. zarejestrował się w Miejskim Urzędzie Pracy w [...] w dniu [...] lipca 2010 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Prezydent [...] orzekł o uznaniu ww. za osobę bezrobotną z dniem [...] lipca 2010 r. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Następnie decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Prezydent [...], w związku ze skierowaniem M. K. na szkolenie operatora wózka widłowego, orzekł o przyznaniu ww. prawa do stypendium w wysokości 120% podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie pod warunkiem, że liczba godzin szkolenia wynosi nie mniej niż 150 godzin miesięcznie w okresie odbywania szkolenia od dnia [...] października 2010 r.

Kolejną decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Prezydent [...] orzekł o utracie przez M. K. prawa do stypendium z dniem [...] października 2010 r. w związku z zakończeniem w dniu [...] października 2010 r. odbywania szkolenia.

W dniu [...] maja 2012 r. M. K. dostarczył do MUP w [...] kopię porozumienia o współpracy z dnia [...] lipca 2010 r. zawartego przez niego z C.której przedmiotem była nieodpłatna pomoc w dystrybucji żywności i wykonywanie czynności pomocnika magazyniera w okresie od dnia [...].07.2010 r. do dnia [...].12.2010 r. Jednocześnie M. K. przedłożył kartę wynagrodzeń pracownika za rok 2010 z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z C. Następnie w dniu [...] maja 2012 r. M. K. dostarczył do MUP w [...] zaświadczenie z dnia [...] maja 2012 r., wystawione przez pracownika administracji C. na okoliczność pobierania przez niego wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło w sierpniu, wrześniu, listopadzie i grudniu 2010 r. oraz braku tegoż wynagrodzenia w lipcu oraz październiku 2010 r. z jednoczesną informacją, że wynagrodzenie to miało charakter premii za dodatkową pomoc wykraczającą poza obowiązki wolontariusza.

W dniu [...] maja 2010 r. M. K. dostarczył do MUP w [...] kolejne dokumenty, tj.:

a) umowę o dzieło z dnia [...].09.2010 r. nr [...], zawartą z C. na okres od dnia [...].09.2010 r. do dnia [...].09.2010 r. wraz z rachunkiem rozliczeniowym za ten okres,

b) umowę o dzieło z dnia [...].07.2010 r. nr [...], zawartą z C. na okres od dnia [...].07.2010 r. do dnia [...].07.2010 r. wraz z rachunkiem rozliczeniowym za ten okres,

c) umowę o dzieło z dnia [...].11.2010 r. nr [...], zawartą z C. na okres od dnia [...].11.2010 r. do dnia [...].11.2010 r. wraz z rachunkiem rozliczeniowym za ten okres.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 § 1 K.p.a., Prezydent [...] wznowił z urzędu postępowania w sprawach:

- uznania M. K. za osobę bezrobotną od dnia [...].07.2010 r., zakończone decyzją ostateczną z dnia [...].07.2010 r. nr [...];

- przyznania M. K. prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia od dnia [...].10.2010 r., zakończone decyzją ostateczną z dnia [...].10.2010 r., nr [...];

- utraty przez M. K. prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia z dniem [...].10.2010 r., zakończone decyzją ostateczną z dnia [...].11.2010 r. nr [...].

Następnie, decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 oraz art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Prezydent [...] orzekł o uchyleniu decyzji ostatecznych z dnia [...].07.2010 r. nr [...], z dnia [...].10.2010 r. nr [...] oraz z dnia [...].11.2010 r. nr [...],

oraz orzekł o:

- odmowie uznania M. K. za osobę bezrobotną od dnia [...].07.2010 r.;

- umorzeniu postępowania w sprawie przyznania M. K. prawa do stypendium z tytułu odbywania szkolenia od dnia [...].10.2010 r. oraz utraty przez ww. prawa do stypendium z dniem [...].10.2010 r., gdyż z uwagi na powyższe orzeczenie, postępowania w tych sprawach stały się bezprzedmiotowe.

Od powyższej decyzji M. K. wniósł odwołanie do Wojewody [...], który po jego rozpatrzeniu, decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Decyzja ta stała się prawomocna, gdyż skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Następnie pismem z dnia [...] lutego 2013 r. organ zawiadomił M. K. o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie zwrotu kosztów szkolenia "Operator wózka widłowego", które wyniosły 820 zł oraz zwrotu nienależnie pobranego stypendium z tytułu odbywania wskazanego szkolenia w okresie od [...].10.2010 r. - [...].10.2010 r. w wysokości 397,80 zł.

W dniu [...] kwietnia 2013 r. Prezydent [...] wydał decyzję nr [...], w której orzekł o obowiązku zwrotu przez M. K. nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, tj. kosztów szkolenia jako nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w wysokości 820 zł oraz wypłaconego w okresie [...].10.2010 r. - [...].10.2010 r. stypendium w wysokości 397,80 zł brutto.

M. K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Wskutek rozpatrzenia tego odwołania Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Na ww. decyzję Wojewody [...] M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 763/13, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że organy przy rozstrzyganiu sprawy powołały się na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., którą uchylono decyzję ostateczną Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2010 r. o uznaniu M. K. za osobę bezrobotną z dniem [...].07.2010 r., decyzję ostateczną Prezydenta [...] z dnia [...] października 2010 r. o przyznaniu M. K. prawa do stypendium z dniem [...].10.2010 r. oraz decyzję ostateczną Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2010 r. o utracie przez M. K. prawa do stypendium z dniem [...].10.2010 r. Jednocześnie rozstrzygając w decyzji tej o istocie sprawy orzeczono o odmowie uznania M. K. za osobę bezrobotną od dnia [...].07.2010 r. oraz umorzono postępowanie w sprawie przyznania M. K. prawa do stypendium z tytułu odbywania szkolenia od dnia [...].10.2010 r. oraz o utracie przez niego prawa do stypendium z dniem [...].10.2010 r., gdyż stało się bezprzedmiotowe.

W ocenie Sądu powołana decyzja nie mogła stanowić podstawy do zwrotu świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Sąd wskazał, iż w decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezydent [...] wydał decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy jedynie w odniesieniu do statusu bezrobotnego skarżącego, odmawiając uznania go za osobę bezrobotną od dnia [...] lipca 2010 r. Natomiast nie podjął takiego rozstrzygnięcia w odniesieniu do przyznanego stypendium. Umarzając postępowanie w tym zakresie organ nie rozstrzygnął bowiem o tym czy przedmiotowe prawo do stypendium skarżącemu przysługiwało, czy też nie przysługiwało. Sąd nie zgodził się przy tym ze stanowiskiem organu, że orzeczenie o odmowie uznania za osobę bezrobotną skutkuje bezprzedmiotowością postępowania w zakresie stypendium. Skoro bowiem stypendium to skarżącemu zostało przyznane, a nawet wypłacone, to należało orzec merytorycznie odnośnie przyznania bądź odmowy jego przyznania.

WSA w Olsztynie uznał wobec tego, że decyzja w takim kształcie nie daje podstaw do żądania nienależnie pobranego świadczenia, gdyż organ sprawy nie rozstrzygnął merytorycznie. Umorzenie postępowania nie jest bowiem równoznaczne z odmową przyznania prawa do stypendium. Brak rozstrzygnięcia tej kwestii uniemożliwia także ocenę, czy w związku z tym zasadnie zażądano zwrotu kosztów szkolenia.

Po uprawomocnieniu się powyższego wyroku pismem z dnia [...] marca 2014 r. Wojewoda [...] zawiadomił M. K. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zmiany decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. wydaną po wznowieniu postępowania w sprawie statusu bezrobotnego i prawa do stypendium.

Następnie Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., wydaną na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r., poz. 674 z późn. zm.) oraz art. 154 § 1 i 2 K.p.a. mając na względzie interes społeczny orzekł o zmianie z urzędu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] utrzymującej w mocy, wydaną po wznowieniu postępowania w sprawie statusu bezrobotnego i prawa do stypendium, decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w ten sposób, że na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylił ww. decyzję Prezydenta [...] w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w świetle stanowiska wyrażonego przez WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 26 września 2013 r., przed ponownym orzeczeniem o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, konieczne jest wzruszenie wydanej w trybie odwoławczym decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...], mocą której utrzymano w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], tak by było możliwe zrealizowanie postulatu sądu i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty w pełnym zakresie objętym postępowaniem wznowieniowym przez wydanie merytorycznego orzeczenia o uprawnieniu M. K. do stypendium z tytułu szkolenia.

Mając zatem na względzie przedstawione wyżej zapatrywania WSA w Olsztynie w interesie społecznym leży zmiana w trybie art. 154 K.p.a. ww. decyzji organu odwoławczego, tak by postępowanie i wydane w jego konsekwencji rozstrzygnięcia były kompleksowe i uwzględniały w pełni obowiązujące normy prawne.

W szczególności konieczne jest uchylenie w całości pierwotnie zaskarżonej decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, stosownie do dyspozycji art. 138 § 2 K.p.a. Skoro bowiem, wedle toku rozumowania Sądu, powyższą decyzją nie rozstrzygnięto w pełni o istocie sprawy, to organ odwoławczy również nie może w tej materii wydać orzeczenia co do meritum. Zgodnie bowiem z jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 K.p.a., postępowanie to jest dwuinstancyjne. Zatem w pierwszej kolejności o istocie sprawy w pełni powinien się wypowiedzieć organ I instancji, który dotychczas tego nie uczynił, co przeoczył organ odwoławczy rozpatrując uprzednio odwołanie w tym przedmiocie.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. zarzucił, że art. 138 § 2 K.p.a. nie może mieć zastosowania w tym przypadku i nie może być podstawą do wszczęcia ponownego postępowania w sprawie. Zaznaczył, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r., została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami, a każdy istotny aspekt sprawy został w niej rozstrzygnięty. W innym przypadku świadczyłoby to o bezprawnym podjęciu decyzji przez Wojewodę. Zarzucił ponadto, że organ w zaskarżonej decyzji nie wskazał zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W jego ocenie art. 154 § 1 K.p.a. nie ma w tym przypadku zastosowania, gdyż ukaranie go jako bezrobotnego wolontariusza nie leży w interesie społecznym, nie jest też zgodne z zadaniami Urzędy Pracy. Za bezzasadnością zastosowania art. 154 § 1 K.p.a. przemawia także fakt, że zarówno Prezydent [...], jak i Wojewoda [...] mieli możliwość wypowiedzenia się w tej sprawie kilkakrotnie. Wojewoda [...] mógł uchylić decyzję Prezydenta [...] w postępowaniu przedsądowym. Brak takiej decyzji spowodował natomiast, że decyzja Prezydenta [...] stała się prawomocna. W decyzji tej Prezydent [...] uznał zaś, że zwrot kosztów szkolenia i stypendium stał się "bezprzedmiotowy". Wskazuje to na brak podstaw do ubiegania się obecnie przez Miejski Urząd Pracy o zwrot tych należności.

Minister Pracy i Polityk Społecznej, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] o zmianie z urzędu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że jednym z trybów weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej jest uchylenie decyzji na podstawie art. 154 K.p.a. Tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej określony w art. 154 K.p.a. służy zaś do wzruszenia zarówno decyzji administracyjnych prawidłowych, to znaczy wolnych od wad materialnoprawnych i procesowych, jak też w odniesieniu do takich wadliwych decyzji ostatecznych, które są jednak dotknięte wadami innymi niż wady kwalifikowane.

Organ zaznaczył jednocześnie, że wydanie decyzji w trybie wynikającym z art. 154 K.p.a. nie może prowadzić do stanu sprzecznego z prawem. W postępowaniu tym weryfikacja ostatecznej decyzji następuje tylko z jednego punktu widzenia, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Przesłanka interesu społecznego lub słusznego interesu strony powinna przy tym podlegać ocenie według wynikającej z art. 7 K.p.a. zasady uwzględnienia z urzędu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony. O uwzględnieniu obu tych interesów można mówić tylko w takich przypadkach, jeżeli ich uwzględnienie nie narusza prawa tzn. nie sankcjonuje stanu niezgodnego z prawem. Interes społeczny lub słuszny interes strony, o których mowa w art. 154 § 1 K.p.a. mogą przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a brak jest podstaw do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Organ wskazał, iż wadliwość decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta [...] stwierdzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 763/13, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] oraz Wojewody [...]. Decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] wydana została bowiem m.in. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Natomiast w doktrynie oraz orzecznictwie zgodnie się podnosi, że przepis art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. stanowiący o obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy nie odnosi się wyłącznie do rozstrzygnięcia merytorycznego, bowiem ma on zastosowanie także do umorzenie postępowania.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący powtórzył argumenty przedstawione wcześniej w odwołaniu, że art. 138 § 2 K.p.a. nie może mieć zastosowania w tym przypadku i nie może być podstawą do wszczęcia ponownego postępowania w sprawie. Zarzucił też, że organ w zaskarżonej decyzji nie wskazał zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Powtórzył też zarzut, że art. 154 § 1 K.p.a. nie ma w tym przypadku zastosowania, gdyż ukaranie go jako bezrobotnego wolontariusza nie leży w interesie społecznym. Interes Wojewody [...] nie jest natomiast równoznaczny z interesem społecznym, a sam interes społeczny, na który się powołuje organ nie został sprecyzowany.

Zarzucił też, że Wojewoda swoją postawą wskazuje na brak poszanowania obowiązującego prawa, a swoimi decyzjami naraża budżet państwa na dodatkowe koszty związane z postępowaniami sądowymi.

Minister Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga M. K. zasługuje na uwzględnienie lecz z innych powodów niż podniesione w skardze.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], które wydane zostały w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 154 K.p.a.

W trybie tym poddana została kontroli organów decyzja ostateczna Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], które wydane zostały z kolei w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji gdy postępowanie administracyjne prowadzące do wydania tej decyzji było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną.

Konstrukcja prawna nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania oparta jest na dwóch przesłankach: po pierwsze – sprawa indywidualna, w której wznawia się postępowanie, zakończona została ostatecznym orzeczeniem organu administracji publicznej, a po drugie – zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 K.p.a. okoliczność, którą określa się mianem podstaw wznowienia postępowania.

Postępowanie administracyjne prowadzone w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 154 K.p.a. ma natomiast na celu weryfikację ostatecznych decyzji administracyjnych niewadliwych oraz dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, tzn. takimi, które nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji.

Przepis art. 154 § 1 K.p.a. stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zgodnie natomiast z przepisem art. 154 § 2 K.p.a. w przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji.

Postępowanie prowadzone w tym trybie jest więc postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest przeprowadzenie weryfikacji wydanej już w sprawie decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Dla wzruszenia decyzji w trybie art. 154 K.p.a. wymagane jest spełnienie łącznie trzech przesłanek: musi być to decyzja ostateczna, decyzja ta nie może tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania oraz za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się natomiast, że nie mieści się w pojęciu interesu społecznego lub słusznego interesu strony orzekanie w sposób sprzeczny z przepisami prawa. Organ administracji załatwiający sprawy indywidualne jest bowiem zobowiązany stosować się do zasady praworządności, wymienionej w art. 6 i art. 7 K.p.a. i działać na podstawie przepisów prawa (vide: wyrok NSA z dnia 9 maja 2005 r. OSK 1746/04, LEX nr 172172).

W sprawie niniejszej, organ w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 154 K.p.a. zobowiązany były więc ocenić, czy zmiana z urzędu decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2012 r., utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w ten sposób, że na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Wojewoda [...] uchylił wyżej wymienioną decyzję Prezydenta [...] i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, nie stoi w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym oraz, czy za zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że ww. decyzją ostateczną Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], wydaną w ramach wznowionego postępowania, wyeliminowane zostały z obrotu prawnego decyzje ostateczne tego organu dotknięte kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. decyzja z dnia [...].07.2010 r. nr [...] o uznania M. K. za osobę bezrobotną, decyzja z dnia [...].10.2010 r. nr [...] o przyznaniu M. K. prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia od dnia [...].10.2010 r. oraz decyzja z dnia [...].11.2010 r. nr [...] o utracie przez M. K. prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia z dniem [...].10.2010 r.

W ocenie Sądu w zaistniałym stanie faktycznym Wojewoda [...] nie mógł orzec w trybie art. 154 K.p.a. o uchyleniu lub zmianie takiej decyzji, która wydana została w ramach wznowionego postępowania i miała na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętych kwalifikowanymi wadami prawnymi.

Instytucja wznowienia postępowania, jak to zostało już wskazane wyżej, ma bowiem na celu ochronę porządku prawnego. Jednym z niezbędnych warunków wydania decyzji w trybie art. 154 K.p.a. jest natomiast ustalenie, że za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Interes społeczny, o jakim mowa w art. 154 § 1 K.p.a., nie może natomiast przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej wydanej w ramach wznowionego postępowania, która uchyla decyzje dotknięte kwalifikowanymi wadami prawnymi określonymi w art. 145 § 1 K.p.a., gdyż decyzja taka została wydana dla ochrony porządku prawnego, a więc w interesie społecznym.

W sytuacji zatem, gdy decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2012 r. utrzymywała w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] eliminującą z obrotu prawnego decyzje ostateczne tego organu dotknięte kwalifikowanymi wadami prawnymi postępowania nie można uznać, że za uchyleniem ww. decyzji Wojewody [...] przemawia interes społeczny, oraz że rozstrzygnięcie to nie stoi w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym.

Tym samym zaskarżona decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2014 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. wydane zostały z naruszeniem art. 154 K.p.a.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.