Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1363/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2024 r. sprawy ze skargi G. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 21 czerwca 2023 r. nr SKO.NP/4115/189/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 21 czerwca 2023 r. nr SKO.NP/4115/189/2023 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej jako: "u.ś.r.") po rozpatrzeniu odwołania skarżącej G. A., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Wojnicza z dnia 4 maja 2023 roku nr GOPS.ŚR.5222.9.2022.288 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem J. S.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 25 sierpnia 2022 r. skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem legitymującym orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej Do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w T. z dnia 13 października 1994r. zgodnie, z którym został na trwale zaliczony do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia.

Kolejno orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w R. z dnia 29 listopada 2022r. nr [...], został uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji ze stwierdzeniem, że niezdolność do samodzielnej egzystencji istniała w dniu 1 marca 2020r.

Burmistrz Wojnicza po rozpoznaniu wniosku, decyzją z 5 października 2022 r. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem, albowiem nie została spełnia przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Po rozpoznaniu odwołania Kolegium, decyzją z 23 listopada 2022 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Burmistrz Wojnicza po ponownym rozpoznaniu wniosku, decyzją z dnia 23 stycznia 2023 r. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem, podtrzymując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia swoje dotychczasowe stanowisko, iż nie został spełniony warunek wynikający z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie organ odniósł się do problemu pobieranego od 2014r. do sierpnia 2022r. przez skarżącą zasiłku dla opiekuna. Organ I instancji wskazał, że pobieranie niniejszego zasiłku wstrzymał od sierpnia 2022r. z uwagi na odmowę przez skarżącą aktualizacji wywiadu środowiskowego. Następnie kierując się dyspozycją art. 28 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych uznał, że po zakończeniu okresu zasiłkowego 2021/2022 tj. od 01.11.2022r. prawo skarżącej do zasiłku dla opiekuna wygasło.

W wyniku odwołania od ww. decyzji Kolegium, decyzją z dnia 15 marca 2023 r., po raz kolejny uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazało, jak uprzednio, że organ I instancji nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2011 r. sygn. akt K 38/13 przez co wydał decyzję błędną. Nadto organ l instancji winien wezwać skarżącą do wykazania historii zatrudnienia, co pozwoli odpowiedzieć na pytanie w jakiej dacie skarżąca zaprzestała aktywności zawodowej. Kolegium nie dopatrzyło się również informacji dotyczącej przebiegu leczenia oraz aktualnego stanu zdrowia niepełnosprawnego brata, zobowiązując w rezultacie organ do wezwania skarżącej celem przedłożenia dokumentów medycznych obrazujących jego stan zdrowia.

Burmistrz Wojnicza, decyzją z dnia 4 maja 2023 r. po raz kolejny odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko zajęte w uprzednio wydanej decyzji stwierdzając, że niepełnosprawność brata nie powstała w okresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie wniosła skarżąca, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania wnioskowanego świadczenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt: K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób. sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Opisaną we wstępie decyzją SKO w Tarnowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Kolegium podkreśliło, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skoro zatem nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu w stosunku, do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego - odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją, to doszło do naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. W obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13.

Pomimo dokonania przez organ I instancji błędnej wykładni wskazanego wyżej przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez skarżącą a koniecznością sprawowania stałej opieki nad bratem. Istotne w sprawie jest również to, że skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, że zakres sprawowanej opieki nad bratem uniemożliwia jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z normy art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że rezygnacja z zatrudnienia musi być celowa, zaprzestanie wykonywania pracy, czy niepodejmowanie zatrudnienia musi być intencjonalne. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są., zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca w piśmie z dnia 11.04.2023r. wyjaśniła, że ostatnie zatrudnienie podejmowała w okresie od 1.08.2013r. do 31.08.2014r. Następnie z opisanej umowy zlecenia zrezygnowała i z uwagi na potrzebę stałej opieki nad bratem nie była aktywna zawodowo. Wreszcie dodała, że omyłkowo w piśmie z dnia 09.01.2023r. wpisała, że swoje zatrudnienie zakończyła w 2022r. Potwierdzeniem powyższej informacji skarżącej jest zaświadczenie z dnia 11.04.2023r. wydane przez Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej "D." w T., w którym potwierdzono, że skarżąca była zatrudniona w Spółdzielni na podstawie umowy zlecenia w okresie od 01.08.2013r. do 31.08.2014r. Niniejsze potwierdza również informacja pozyskana z "Platformy Usług Elektronicznych" ZUS, z której wypisu wynika, że początkiem okresu ubezpieczenia zgodnie ze zgłoszeniem był dzień 01.08.2013r. zaś końcem okresu ubezpieczenia zgodnie ze zgłoszeniem był dzień 01.09.2014r. Zatem, datą zakończenia aktywności zawodowej skarżącej jest dzień 31.08.2014r.

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że u brata skarżącej zdiagnozowano schizofrenię rezydualną, która objawia się napadami agresji, zaburzeniami mowy, stąd brat nie mówi i nie rozumie co się do niego mówi. Dodatkowo zdiagnozowano u niego nadciśnienie i cukrzycę typu II. Pozostaje pod stałą kontrolą psychiatry, endokrynologa oraz lekarza rodzinnego. Z kolei postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w T. Wydział I Cywilny z dnia 11 grudnia 1991r. sygn. akt [...] postanowiono ubezwłasnowolnić całkowicie z powodu choroby psychicznej brata skarżącej, a zaświadczeniem Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich w T. z dnia 2 marca 2011r. sygn. akt [...] potwierdzono fakt ustanowienia skarżącej opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego brata. W ramach protokołu z dnia 11 grudnia 1997r. sygn. [...] załączono opinię biegłego psychiatry, z której wynika, że brat skarżącej ma 32 lata, jest chory na przewlekłą chorobę psychiczną schizofrenię. Kolejno dodał, że pacjent zachorował w pierwszej połowie lat 80 tych. Ustalił, że przebieg choroby jest bardzo niepomyślny z częstymi rzutami psychotycznymi i stale utrzymującymi się przewlekłymi objawami schizofrenicznymi. Rzuty polegały na występowaniu nagłych pobudzeń psychoruchowych, częstym demolowaniu mieszkania. Leczenia w domu nie kontynuował, gdyż po przyjęciu leków czuł się osłabiony. Nadto długotrwały pobyt w szpitalu nie powodował ustąpienia na tyle objawów schizofrenicznych, aby mógł funkcjonować samodzielnie. Podsumowując biegły podkreślił, że brat skarżącej z powodu choroby psychicznej jest całkowicie niezdolny do kierowania swoim postępowaniem.

Organ odwoławczy powołał się również na zaświadczenie psychologiczne wydane w dniu 13 kwietnia 2023r. przez psychologa klinicznego Szpitala Wojewódzkiego [...] SP ZOZ w T., z którego wynika, że brat skarżącej choruje od młodości, być może jest to skutek traumy jakiej doznał w kopalni "W.", w której pracował podczas jej pacyfikacji, gdzie miał zostać pobity. W okresie życia matki bywał agresywny, zaś od czasu przejęcia opieki nad chorym przez siostrę, jest spokojny, podporządkowany siostrze, ale zupełnie bierno-zależny, nie podejmuje żadnej aktywności, jedynie siedzi w swoim pokoju, nie chce opuszczać domu, nie wychodzi nawet na podwórko, po domu przemieszcza się jedynie w celach higienicznych, nawet posiłki spożywa w swoim pokoju. Podczas spotkań nawiązuje powierzchowny kontakt werbalny. Nadto wskazano, że trudno ocenić właściwie orientacje pacjenta wiele wskazuje, że są one zaburzone wskutek przewlekłej psychozy i wynikają z braku zainteresowania zewnętrzną rzeczywistością, w tonie wypowiedzi pacjenta zauważalna jest rezygnacja, zachęcany do większej aktywności często mówi "A po co?" Z powodu silnej męczliwości psychofizycznej, spowolnienia, niechęci do aktywności, trudności utrzymania chociaż chwilowej uwagi na zadaniu, silnej apatii, wycofania i rezygnacji nie było możliwości zbadania pacjenta.

Zdaniem Kolegium opisane w przywoływanej opinii biegłego psychiatry z 1997r. zdarzenia zapewne wówczas wymagały od opiekuna podejmowania adekwatnych czynności opiekuńczych to jednak odnosząc się do okresu obejmującego przedmiot sprawy sytuacja w tym względzie najwyraźniej uległa zmianie. Przykładem mogą być w tym względzie chociażby przywołane wyżej okoliczności np. napady agresji podopiecznego, zaburzenia mowy, brat nie mówi i nie rozumie co się do niego mówi, które wbrew twierdzeniu skarżącej wynikającemu z oświadczenia z dnia 09.01.2023r. nie znajdują jednak oparcia w opisanym wyżej materiale dowodowym. Potwierdzenie przemiany jaka zaszła u niepełnosprawnego wykazują ponadto zapisy z prowadzonych konsultacji pielęgniarskich w Szpitalu Wojewódzkim [...] SP ZOZ w T. W ich treści odnotowano, że pacjent śpi dobrze, apetyt w normie, w dzień jest bezczynny, siostra mobilizuje go do zwiększenia aktywności fizycznej, chodzenia. Nadto dodano, że jest osobą wycofaną, małomówną, nie chce żadnej ingerencji innych osób. Nie wykazuje agresji. Słucha poleceń siostry odnośnie pielęgnacji, spożywania posiłków, podawanie leków. Dodatkowo z karty informacyjnej z leczenia szpitalnego z dnia 21.08.2017r. wydaną przez Szpital Wojewódzki [...] SP ZOZ w T., gdzie pacjent przebywał w okresie od 19.06.2017r. do 21.08.17r w epikryzie odnotowano, że przyjęty na oddział pacjent był wielokrotnie hospitalizowany, ostatni raz w 2008r. Przed przyjęciem wykazywał przemoc do otoczenia, pacjent demolował mieszkanie, próbował uderzyć siostrę. W następstwie podjętego leczenia pacjent stał się spokojniejszy, deklarował dobre samopoczucie, wycofany, nie nawiązywał kontaktów. Wypisany do domu w stanie ogólnym dobrym, bez myśli samobójczych.

Następnie Kolegium zwróciło uwagę, że zakres opieki skarżącej nad bratem obejmuje codzienną pobudkę, przeprowadzenie do toalety, czynności higieniczne (kąpiel), mierzenie ciśnienia i poziomu cukru, realizację recept, podawanie leków zaleconych przez psychiatrę, przygotowanie ubrania i ubieranie, przygotowywanie i podawanie posiłków, wykonywanie czynności porządkowych, załatwianie spraw urzędowych, czynności ogrodnicze, układanie do snu i czuwanie w nocy. Charakter opieki wobec niepełnosprawnego brata sprowadza się zatem do pomocy przy czynnościach codziennych. Takie czynności jak: robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, regularne podawanie leków, pranie, sprzątanie, pomaganie w codziennej higienie, umawianie wizyt lekarskich, realizowanie recept, regulowanie opłat związanych z utrzymaniem domu, dbanie o właściwą temperaturę w pomieszczeniu oraz załatwianie wszelkich spraw urzędowych - należą do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie muszą być wykonywane w sposób ciągły. Tego typu pomoc zasadniczo sprowadza się zatem do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego i nie ma znamion opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r

Nie kwestionując złego stanu zdrowia brata, Kolegium podkreśliło, że sama konieczność sprawowania opieki czy też wykonywanie czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. System świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskująca musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędna w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy.

W ocenie Kolegium, zebrany materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad bratem a rezygnacją i niepodejmowaniem zatrudnienia nie istnieje taki związek. Pomimo tego, że ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że brat posiada znaczny stopień niepełnosprawności nie sposób jednak przyjąć, aby skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się bratem, rzeczywiście nie może podjąć żadnej pracy.

Na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła powyższy zarzut i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 21 czerwca 2023 r., a także poprzedzającej ją decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Wojnicza z dnia 4 maja 2023 roku w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad bratem J. S., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r.

Świadczenie pielęgnacyjne zostało zaliczone do świadczeń rodzinnych. Jego celem jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie osób niepełnosprawnych, gdyż służy pokryciu kosztów opieki zorganizowanej "we własnym zakresie", w tym opieki osób bliskich. Świadczenie to zapewnia środki sprawowanie nad nimi opieki (zob. R. Babińska-Górecka, K. Stopka, Polskie świadczenia rodzinne z punktu widzenia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, PiZS 2012, nr 4, s. 28-34.). Jego celem jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2020.111 ze zm., dalej będzie stosowany skrót u.ś.r.). Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi innym osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zatem podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2020 r., I OSK 1148/20). Trafnie również wskazuje się, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają z sobą w związku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., I OSK 691/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19).

Na podstawie ust. 1b art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Przepis ten został jednak wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U.2014.1443) uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Okoliczność ta trafnie została podkreślona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, który stwierdził, że w tym zakresie organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na niekonstytucyjnej normie prawnej.

Podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może stanowić art. 17 ust. 1b ustawy. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy rozpatrywać bez tej przesłanki negatywnej. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wskazać należy, że pogląd ten jest prawidłowy. Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2 sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W kwestii skutków cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego istnieje ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzega jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i wyraża stanowisko o konieczności uchylania decyzji bazujących na tej przesłance (por.m.in. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn. I OSK 8/19, wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16 oraz wyrok z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16).

Sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko dotyczące możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez względu na czas powstania niepełnosprawności u osoby niepełnosprawnej, i uznaje tym samym za błędny pogląd organu pierwszej instancji w tym zakresie w niniejszej sprawie.

Przyczyną ostatecznej odmowy przyznania świadczenia przez organ II instancji – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie – było nie spełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r., to jest brak związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowaniem, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem.

W niniejszej sprawie skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem legitymującym się orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej Do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w T. z dnia 13 października 1994r. zgodnie, z którym został na trwale zaliczony do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Na podstawie orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS został on uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji ze stwierdzeniem, że niezdolność do samodzielnej egzystencji istniała w dniu 1 marca 2020r.

Z przedłożonych dokumentów o stanie zdrowia wynika, że u brata skarżącej zdiagnozowano schizofrenię rezydualną, która objawiała się napadami agresji, zaburzeniami mowy, stąd brat skarżącej nie mówi i nie rozumie co się do niego mówi. Dodatkowo zdiagnozowano u niego nadciśnienie i cukrzycę typu II. Pozostaje pod stałą kontrolą psychiatry, endokrynologa oraz lekarza rodzinnego. Z opinii biegłego psychiatry sporządzonej na potrzeby sprawy o ubezwłasnowolnienie (sygn. [...]) wynika, że brat skarżącej jest chory na przewlekłą chorobę psychiczną schizofrenię. Pacjent zachorował w pierwszej połowie lat 80 tych. Ustalił, że przebieg choroby jest bardzo niepomyślny z częstymi rzutami psychotycznymi i stale utrzymującymi się przewlekłymi objawami schizofrenicznymi. Rzuty polegały na występowaniu nagłych pobudzeń psychoruchowych, częstym demolowaniu mieszkania. Z kolei z zaświadczenia psychologicznego z 2023r. wynika, że w okresie życia matki bywał agresywny, zaś od czasu przejęcia opieki nad chorym przez siostrę, jest spokojny, podporządkowany siostrze, ale zupełnie bierno-zależny, nie podejmuje żadnej aktywności, jedynie siedzi w swoim pokoju, nie chce opuszczać domu, nie wychodzi nawet na podwórko, po domu przemieszcza się jedynie w celach higienicznych, nawet posiłki spożywa w swoim pokoju. Z ostatniego zaświadczenia lekarza psychiatrii z 2023r. także wynika, że brat skarżącej nie ma objawów psychotycznych, autoagresywnych, czy agresywnych. W kontakcie jest raczej autystyczny. Z dokumentacji medycznej wynika, że pacjent jest konsultowany przez lekarza psychiatrę, psychologa (ok. 1 wizyta na miesiąc) oraz podlega konsultacji pielęgniarskiej (z załączonej karty wynika, że od kończ listopada 2022r. do marca 2023r. podlegał tylko konsultacji pielęgniarskiej).

Brat skarżącej jest całkowicie ubezwłasnowolniony, a skarżąca jest jego opiekunem prawnym

Opieka nad niepełnosprawnym bratem obejmuje codzienną pobudkę, przeprowadzenie do toalety, czynności higieniczne (kąpiel), mierzenie ciśnienia i poziomu cukru, realizację recept, podawanie leków zaleconych przez psychiatrę, przygotowanie ubrania i ubieranie, przygotowywanie i podawanie posiłków, wykonywanie czynności porządkowych, załatwianie spraw urzędowych, czynności ogrodnicze, układanie do snu i czuwanie w nocy.

Z oświadczenia skarżącej (k. 21 akt administracyjnych) wynika również, że istnieje jeszcze trójka rodzeństwa, która z różnych przyczyn nie może opiekować się swoim bratem. Są to: miejsce zamieszkania w innej miejscowości, praca, zajmowanie się własną rodziną, umiarkowana niepełnosprawność. Natomiast jeden z braci P. S. mieszka w tym samym domu co skarżąca oraz jej niepełnosprawny podopieczny, a z powodu prowadzenia gospodarstwa rolnego nie może pomagać w opiece nad bratem, a jedynie okazjonalnie zawozi ich do lekarza, czy na większe zakupy.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w sytuacji jeżeli ściśle określona osoba uprawniona, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. Trafnie podkreśla się w orzecznictwie, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (Wyrok NSA z 19.05.2021 r., I OSK 226/21, LEX nr 3177435.). Co więcej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na to, że ustawa z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy wyinterpretować, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (Wyrok NSA z 23.10.2020 r., I OSK 1148/20, LEX nr 3088207.).

W przedmiotowej sprawie skarżąca nie spełniła tej przesłanki, gdyż zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym bratem nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia, a samo świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale z tytułu niemożności podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Należy podkreślić w niniejszej sprawie, że brat skarżącej wymaga opieki, która nie uniemożliwiała podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu, gdyż jest osobą samodzielną. Z zaświadczenia psychologicznego, jak również z wypisów z dokumentacji medycznej wynika, że brat skarżącej jest obecnie bierny w swoim zachowaniu, wycofany, nie podejmuje żadnej aktywności, jedynie siedzi w swoim pokoju, w nocy śpi dobrze, nie jest agresywny. Nie ma więc potrzeby ciągłego czuwania nad nim, a skarżąca ma możliwość podjęcia zatrudnienia. Wszystkie wymienione przez skarżącą czynności można natomiast świadczyć albo przed pójściem do pracy, albo po powrocie do domu. Są to bowiem wprawdzie czynności codzienne, ale jednak takie, które nie pochłaniają całego dnia i nie skutkują obowiązkiem notorycznego czuwania nad podopieczną. Należy w tym miejscu podkreślić, że brat skarżącej porusza się w obrębie mieszkania, korzysta z toalety, spożywa posiłki. Skarżąca jedynie udziela mu pomocy i go wspiera. Wizyty lekarskie z kolei mogą odbywać się w czasie, kiedy skarżąca nie pracuje – wskazać bowiem należy, że nie są one zbyt częste. Należy przy tym wskazać, że nie bez znaczenia jest również obecność w tym samym domu innego brata skarżącej, który prowadzi gospodarstwo rolne, a więc również ma możliwość udzielenia stosownej pomocy. Praca bowiem w gospodarstwie rolnym może być stosownie rozłożona w czasie a sama pomoc jest możliwa z uwagi na niewielki zakres opieki. Świadczenie pielęgnacyjne samo w sobie nie ma natomiast zastępować wynagrodzenia za pracę w sytuacji, gdy opiekun ma możliwość podjęcia zatrudnienia, a sama sprawowana opieka nie wymaga od niego ciągłego i stałego zaangażowania. Istotne jest również, że skarżąca został poinformowania o możliwości skorzystania z usług opiekuńczych.

Należy przy tym wskazać, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru automatycznego w związku z uzyskaniem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotne jest bowiem, aby zakres opieki sprawowanej przez skarżącą w związku z orzeczoną niepełnosprawnością wykluczał możliwość podjęcia zatrudnienia, a więc innymi słowy, udowodnienie, że osoba podopieczna nie może pozostać sama w domu z uwagi na jej stan zdrowia. Orzeczenie o niepełnosprawności jest natomiast jedynie jedną z licznych przesłanek mających znaczenie dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z 27.10.2023 r., I OSK 1957/21, LEX nr 3636233) wskazuje się, że nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca nie zawęził jednak charakteru sprawowanej opieki, w szczególności nie wskazał aby opieka ta musiała być opieką stałą, wykonywaną bez przerwy, przez 24 godziny na dobę. Nie wskazał nawet na obowiązek zamieszkiwania opiekuna ze swoim podopiecznym. Przyjmuje się zatem, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazują na konieczność sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną. Powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy (vide: P.Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17 oraz przywołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Sprawowana opieka powinna zaś być odpowiednia do charakteru istniejącej niepełnosprawności, potwierdzonej w orzeczeniu o niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika bowiem charakter i zakres stwierdzonej niepełnosprawności i orzeczeniem tym pozostają związane organy orzekające o świadczeniu pielęgnacyjnym. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki), rozróżnione i zdefiniowane zostały w art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2021.573 z późn. zm.)., dalej jako "u.r.z.s.". Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym, a o tym jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności rozstrzyga brzmienie przepisów ww. ustawy (vide: uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.r.z.s. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Skutki naruszenia sprawności organizmu osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności oznaczają całkowitą zależność osoby od otoczenia. Zakres sprawowanej opieki nad taką osobą oznacza pielęgnację dotyczącą higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2021.857).

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, pomimo że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest faktem instytucjonalnym, to jednak nadal nie mamy w tym przypadku do czynienia z automatycznym skutkiem w postaci konieczności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ciągle ustalenie wymiaru opieki, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna, w celu zaspokojenia jej potrzeb w aspekcie braku możliwości podjęcia aktywności zawodowej przez jej opiekuna, wynikającej z konieczności sprawowania tej opieki (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1655/22, czy z 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1205/22). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (Wyrok NSA z 7.12.2023 r., I OSK 2035/22, LEX nr 3645555) opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego, jest takim rodzajem opieki, którego skutkiem jest brak możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia czynności zarobkowych. Innymi słowy, to konieczność sprawowania określonej formy opieki stanowi przyczynę rezygnacji z zatrudnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1096/22). Do cech takiej opieki należy zaliczyć długoterminowość jej sprawowania lub trwały charakter. Opieka ta nie może zatem być świadczona niecodziennie, a jeżeli nawet codziennie, to wyłącznie przez część doby (zob.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 20223 r., sygn. akt I OSK 1661/22, czy z 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1205/22). W niemniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że zakres sprawowanej opieki nad bratem wyklucza możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu. Trafnie bowiem zauważono, że brat skarżącej jest samodzielny i obecnie nie wymaga ciągłego pilnowania.

Należy ponadto zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie skarżący ma jeszcze rodzeństwo, w tym brata, który mieszka w tym samym domu co skarżąca i jej niepełnosprawny podopieczny i nie może się podjąć opieki tylko z powodu prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W ostatnich wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (Wyrok NSA z 30 stycznia 2024r., I OSK 781/22, wyrok NSA z 28 grudnia 2023r., I OSK 2083/22) wyraźnie wypowiedziano się w kwestii możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji istnienia kilku osób równolegle obciążonych częściowym obowiązkiem alimentacyjnym. Podkreślono, że zarówno osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne, jak i jej rodzeństwo należą do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie, a jednocześnie uprawnionych do złożenia takiego wniosku. Z kolei art. 17 ust. 1 u.ś.r nie zawiera wskazania, która z takich osób powinna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ani też jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. Powyższe wskazuje, że brak jest podstaw uzasadniania odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego normami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, określającymi obowiązek alimentacyjny, obciążający krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo osoby podlegającej opiece. Decyzję która z nich złoży wniosek o przyznanie świadczenia, pozostawić trzeba tym właśnie osobom. Zatem w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy lub nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa jedynie z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, a nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Tym niemniej nie jest obojętny dla sprawy fakt, że brat skarżącej i jej niepełnosprawnego podopiecznego mieszka w tym samym domu i jedynie prowadzi gospodarstwo rolne, praca w którym może być tak rozłożona w czasie, aby umożliwiła niezbędną pomoc w opiece, która jak wynika ze stanu faktycznego, nie jest zbyt czasochłonna

Z kolei kwestia niepodejmowania wcześniej przez skarżącą zatrudnienia bezpośrednio przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a więc brak aktywności zawodowej, nie może być uznane za rozstrzygający o braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką, a niemożnością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ocena bowiem niepodejmowania zatrudnienia powinna być dokonywana w czasie występowania z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wprowadza żadnych ram czasowych, co do wykazania niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi on o to świadczenie. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 190/21). Brak aktywności zawodowej sam w sobie nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 maja 2021 r. III SA/Gd 145/21). Skarżąca wskazała, że nie podejmuje zatrudnienia ze względu na opiekę nad matką. Skarżąca natomiast może obiektywnie zatrudnienie podjąć w każdym momencie. Sprawowanie opieki stanowi więc dla niej przeszkodę w podejmowaniu zatrudnienia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 maja 2021 r., III SA/Kr 802/20).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela przy tym poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z 18 maja 2021 r. (I OSK 275/21, LEX nr 3279929), iż prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. Gdyby bowiem zaakceptować powyższy pogląd przesłanka nie podejmowania zatrudniania wyrażona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. byłaby pozbawiona desygnatów. Z kolei proces interpretacji nie można doprowadzić do tego, że część normy nie będzie miała żadnego znaczenia prawnego i będzie miała charakter pusty. Co więcej, wymaganie od osoby występującej z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wcześniejszego zatrudnienia i rezygnacji z niego właśnie celem sprawowania opieki, doprowadziłoby do sytuacji, że takie osoby podejmowałyby miesięczne zatrudnienie, tylko po to, aby zaraz wypowiedzieć umowę o pracę z uwagi na niemożność pogodzenia zatrudnienia z koniecznością sprawowania opieki. Stąd w licznych orzeczeniach podkreśla się, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wymaga, by skarżąca zrezygnowała z pracy zarobkowej, lecz wystarczy, by jej nie podjęła z uwagi na opiekę nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z 12 października 2021 r., I OSK 493/21, LEX nr 3336366). Także Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się, iż również status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, czy też bez, nie ma jakiegokolwiek wpływu na możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma wpływ na status danej osoby jako osoby bezrobotnej (Wyrok NSA z 23 lutego 2022 r., I OSK 1144/21, LEX nr 3333856).

Tym niemniej z uwagi na zakres czynności opiekuńczych oraz samodzielność podopiecznego, który nie wymaga ciągłego pilnowania Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.