Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1388/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant asystent sędziego Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1612/11 w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2011 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2012 r. sygn. akt I SAWa 1612/11 oddalił skargę J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2011 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 20 czerwca 2011 r. nr [..], po rozpatrzeniu odwołania J.S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 22 stycznia 2010 r., nr [..] odmawiającą przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na wstawienie szyb balkonowych i zakup artykułów gospodarstwa domowego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 22 stycznia 2010 r. ponownie odmówił J.S. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na wstawienie szyb balkonowych i zakup artykułów gospodarstwa domowego. Organ I instancji wskazał, że J.S. wnioskiem z dnia 5 maja 2009 r. wystąpił o przyznanie przedmiotowej pomocy. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji ustalono, że wnioskodawca jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zamieszkuje w trzypokojowym mieszkaniu spółdzielczym o powierzchni 50 m2 (w jednym z pokoi od listopada 2009 r. zamieszkuje córka wnioskodawcy). Ponadto J.S. od października 2009 r. dysponuje kluczami do nieruchomości w [..] (wykorzystywanej również do celów mieszkalnych), której stał się właścicielem w wyniku podziału spadku. Okoliczność powyższa powoduje, że ma on możliwość zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Wnioskodawca utrzymuje się z emerytury i zasiłku pielęgnacyjnego - jego dochód po odliczeniu bieżących alimentów wynosi 989,85 zł, a zatem przekracza tzw. ustawowe kryterium dochodowe uzasadniające ubieganie się o przyznanie pomocy finansowej. Przy czym w ocenie organu nie wystąpiły szczególnie uzasadnione okoliczności przemawiające za przyznaniem zasiłku celowego, gdyż wnioskodawca nie wykorzystuje własnych możliwości w celu poprawy swojej sytuacji bytowej. Ponadto brak jest podstaw do przyjęcia, że potrzeba wyposażenia okna balkonowego w drugie szyby jest niezbędna, bowiem w mieszkaniu jest ciepło. Z protokołu oględzin z dnia 12 stycznia 2010 r. wynika, że w pokoju, w którym są pojedyncze szyby, temperatura waha się w granicach 19-20°C, zaś w pozostałych dwóch pokojach wynosi 23-24°C. Odnośnie wniosku o przyznanie zasiłku na zakup artykułów gospodarstwa domowego organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia 18 marca 2009 r. została wnioskodawcy udzielona pomoc w formie zasiłku celowego na zakup artykułów higienicznych i gospodarstwa domowego w wysokości 120 zł. Wnioskodawca jednak nie rozdysponował przyznanych środków zgodnie z przeznaczeniem i nie rozliczył się z zasiłku, mimo że był do tego zobowiązany. Ponadto wnioskodawcy jest przyznawana co miesiąc pomoc w formie talonów do sklepu, która obejmuje nie tylko żywność, ale także zakup artykułów higienicznych, chemii gospodarczej i środków utrzymania czystości. Jednocześnie organ podniósł, że wielu mieszkańców dzielnicy, będących w trudniejszej sytuacji niż J.S., wymaga wsparcia i pomocy, a Ośrodek Pomocy Społecznej zobligowany jest dzielić środki tak, aby mogła skorzystać z nich jak największa liczba osób ubiegających się o wsparcie. W kwietniu 2009 r. Ośrodek przyznał pomoc dla 1457 osób, a średnia kwota świadczenia wynosiła 63,36 zł.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem J.S. złożył odwołanie kwestionując prawidłowość ustalenia dochodu oraz wysokości temperatury w pokojach.

Po jego rozpatrzeniu organ odwoławczy stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ II instancji wyjaśnił, że podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia wniosku skarżącego stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728, ze zm.). Zgodnie z art. 8 ust. 1 wskazanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego, ustalonego na 477 zł. Uzyskiwany przez wnioskodawcę dochód przekracza wskazaną kwotę, bowiem stosownie do orzecznictwa sądów administracyjnych od dochodu mogą być odliczone tylko bieżące alimenty, a nie kwoty alimentów zaległych. Wysokość emerytury J.S. wynosi 989,85 zł, a bieżące alimenty od września 2009 r. wynoszą 160 zł (plus opłata 30,59 zł), tak więc dochód wnioskodawcy przekracza kwotę kryterium dochodowego w wysokości 477 zł. Jednocześnie Kolegium zauważyło, że nawet w przypadku spełnienia kryterium dochodowego przyznanie zasiłku celowego pozostaje w sferze swobodnego uznania organu administracji publicznej. Zatem organ może, a nie musi przyznać zasiłek celowy. Jednocześnie organ odwoławczy podzielił w pełni argumenty podniesione przez organ I instancji, wskazując na konieczność zaspokajania potrzeb osób spełniających kryterium do otrzymania przedmiotowego świadczenia, bowiem przyznanie wnioskowanego świadczenia nie tylko byłoby sprzeczne z powołanymi przepisami ale w sytuacji ograniczonych środków musiałoby odbyć się kosztem osób potrzebujących i uprawnionych do otrzymania takiej pomocy. W przypadku przekroczenia wskazanego powyższej kryterium dochodowego w szczególnie uzasadnionych przypadkach ustawodawca upoważnia do przyznania specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Przy czym przyznanie takiego zasiłku odbywa się również w sferze swobodnego uznania. Zatem nawet ewentualne spełnienie kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać takie świadczenie. Pomoc społeczna ma za zadanie wspomaganie osób i rodzin w pokonywaniu trudności materialnych i życiowych, a nie obowiązek zaspokajania wszystkich ich potrzeb. Tak więc pomoc społeczna nie może być traktowana jako dodatkowe źródło utrzymywania, nawet w celu zaspokojenia najpilniejszych potrzeb wnioskodawcy. Wskazując na powyższe Kolegium podniosło, że nie znalazło podstaw aby uznać, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający udzielenie wnioskowanej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, który stanowi wyjątek od zasad ogólnych przyznawania prawa pomocy społecznej tylko w oparciu o kryterium dochodowe i może być przyznany tylko w sytuacji wyjątkowej (nadzwyczajnej), która jednakże w przedmiotowej sprawie nie występuje. W ocenie organu odwoławczego stan faktyczny w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości i znajduje oparcie w zebranym materialne dowodowym. Poza tym nie ulega wątpliwości, że skarżący uzyskuje dochód w wysokości przekraczającej tzw. kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 ustawy. Powyższa okoliczność stanowi w zasadzie wystarczającą przesłankę uzasadniającą negatywne rozpatrzenie wniosku skarżącego o przyznanie pomocy finansowej, bowiem w ocenie organu w niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek przemawiający za przyznaniem tzw. specjalnego zasiłku celowego w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J.S.. W uzasadnieniu skargi Skarżący zakwestionował prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia, zarzucając organowi błąd co do ustaleń wysokości temperatury w mieszkaniu oraz wysokości dochodu skarżącego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku podał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego specjalnego. Niewątpliwie uzyskiwany przez skarżącego dochód przekracza określone ustawowo kryterium dochodowe, które wynosi 477 zł. W tej sytuacji wniosek skarżącego o przyznanie pomocy ze środków finansowych Państwa mógł być rozpatrzony jedynie na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej stanowi natomiast, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany m.in. specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Specjalny zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte w przywołanym przepisie słowo "może". Powoduje to, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Fakt przyznania i wysokość przyznanego świadczenia zależą zatem od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Prawidłowo wyliczyły również dochody skarżącego. Przy czym podnoszona przez skarżącego kwestia alimentów nie mogła mieć wpływu na wynik przedmiotowej sprawy, skoro skarżący, w okresie poprzedzającym złożenie wniosku, nie uiścił jakichkolwiek alimentów.

W rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej we właściwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Prawidłowo także zastosowały odpowiednie przepisy prawa materialnego. Ponadto organy dokonały oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie przekroczyły przy tym granic uznania administracyjnego. Organy zasadnie dokonały oceny hierarchii potrzeb skarżącego odmawiając przyznania zasiłku na zgłoszone potrzeby. Osoby, które starają się o przyznanie zasiłku celowego specjalnego, a więc osoby, którym pomoc społeczna jest przyznawana w drodze wyjątku, winny zdawać sobie sprawę, że w stosunku do nich "uznanie administracyjne" oceniane przez sąd administracyjny poddane jest innym rygorom niż wobec osób, które spełniają kryteria przyznawania zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Nie może bowiem w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które spełniają kryterium z ustawy o pomocy społecznej spotkają się z odmową przyznania świadczenia z uwagi na rozdysponowanie środków finansowych na rzecz osób, które przekraczają kryterium dochodowe, bowiem istotą specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, jest jego wyjątkowość, o czym świadczy brzmienie tego przepisu, który pozwala na przyznanie tego świadczenia jedynie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach". Taka zaś sytuacja nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Szczególnie uzasadniony przypadek jest to bowiem taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych pozwala stwierdzić, że są to zdarzenia drastyczne w skutkach i daleko ingerujące w plany życiowe. Są to te zdarzenia, które występują całkowicie wyjątkowo, incydentalnie, są zbiegiem wielu niefortunnych zdarzeń, niemożliwych do przewidzenia i przeciwdziałania.

Za słuszne uznał stanowisko organu, że Ośrodek Pomocy Społecznej zobowiązany jest uwzględnić potrzeby wszystkich mieszkańców dzielnicy znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i tak dzielić posiadane przez siebie środki, aby z niezbędnej pomocy mogła skorzystać jak największa liczba osób potrzebujących wsparcia. Celem pomocy społecznej nie jest zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania, na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej oraz zwrot wszelkich poniesionych wydatków, w szczególności wówczas, gdy osoba ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy. Wobec tego nie wszystkie potrzeby i nie w każdym zakresie mogą być zrealizowane. Z kolei wzrastająca liczba osób oczekujących wsparcia finansowego powoduje konieczność bardzo racjonalnego gospodarowania przyznanymi na ten cel środkami przez organy pomocy społecznej w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna. Jednocześnie odnosząc się do wskazanego w skardze stanu zdrowia skarżącego oraz orzeczenia o stopniu niepełnosprawności stwierdzić należy, że nie stanowi to samoistnego zdarzenia mającego wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie skarżącemu pomocy organy nie mogą pomijać okoliczności, że skarżący (niezależnie od tego, czy z faktem tym skarżący się zgadza, czy też nie) na mocy orzeczenia Sądu Rejonowego w [..] z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt I Ns 127/07 o dziale spadku po matce M.S. stał się właścicielem majątku o znacznej wartości, tj. nieruchomości (działki nr [..] oraz [..] o łącznej wartości 141.518.00 zł.) położonej w [..]. Przyznana zaś skarżącemu nieruchomość może w znaczny sposób poprawić jego sytuację materialną i życiową. Jak wynika z treści złożonej skargi, złożona przez skarżącego skarga kasacyjna w tej sprawie okazała się nieskuteczna. Oznacza to, że kwestionowane orzeczenie o dziale spadku jest obecnie ostateczne i prawomocne. Nie zmienia tego fakt, znany Sądowi z urzędu (sygn. akt I SA/Wa 1611/11), zapowiedzianej przez skarżącego skargi w przedmiotowej sprawie o dział spadku do Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie Sądu jak najszybsze zakończenie istniejącego sporu między skarżącym a jego siostrą leży w interesie skarżącego, ponieważ umożliwiłoby mu nieskrępowane korzystanie z odziedziczonego po matce majątku, co niewątpliwie wpłynęłoby na znaczną poprawę sytuacji finansowej skarżącego, bez konieczności korzystania z pomocy Państwa, czego skarżący zdaje się nie dostrzegać lub całkowicie ignorować.

Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu dotyczącego niewłaściwego określenia temperatury w mieszkaniu skarżącego podnieść należy, że ze znajdującego się w aktach sprawy "Protokołu z oględzin szyb balkonowych w mieszkaniu pana J.S. przy ulicy [..]", sporządzonego w dniu 13 stycznia 2010 r. (a zatem w okresie zimy) wynika, że w przedmiotowej sprawie przeprowadzona została wizja lokalna w lokalu mieszkalnym skarżącego. Wizja ta przeprowadzona była z udziałem skarżącego oraz konserwatora Ośrodka Pomocy Społecznej i pracownika socjalnego tego Ośrodka. Z treści sporządzonego dokumentu jednoznacznie wynika, że stan techniczny okien balkonowych nie jest zły, wszystkie skrzydła okienne są szczelne, otwierają się i zamykają bez przeszkód, nie zostały przez skarżącego ocieplone. Podczas wizyty w pokoju z pojedynczymi szybami było ciepło. Zgodnie z informacjami podanym przez skarżącego w pokoju, w którym w oknach brakuje podwójnych szyb temperatura waha się w granicach 19-20°C, natomiast w pozostałych pokojach wynosi 23-23°C. Z dopisku skarżącego na tym dokumencie wynika, że w jego ocenie w czasie mrozów i wiatrów temperatura w pokoju jest niższa od 10-15°C. Oświadczenie to pozostaje jednak w sprzeczności z wcześniej złożonymi wyjaśnieniami oraz faktem, że skarżący w żaden sposób nie zabezpieczył okien na zimę przez ucieczką ciepła z mieszkania ani ich nie ocieplił we własnym zakresie. Twierdzenia skarżącego nie zostały poparte żadnymi dowodami. Uznać zatem należy, że stanowią one jedynie polemikę z ustaleniami zawartymi w przywołanym protokole, które mają na celu doprowadzenie do zamontowania wybitych szyb na koszt Ośrodka Pomocy Społecznej.

Mając zatem na uwadze treść art. 41 ustawy o pomocy społecznej Sąd orzekający stanął na stanowisku, że żaden z postawionych w złożonej skardze zarzutów nie był w rozpatrywanej sprawie zasadny. Kwestionowane decyzje wydane zostały w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i prawnym oraz w granicach uznania administracyjnego, jakie powołana wyżej ustawa pozostawia organom orzekającym w sprawach dotyczących przyznania pomocy finansowej ze środków Skarbu Państwa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej: P.p.s.a.), orzekł, jak wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sąd Administracyjnego J.S. reprezentowany przez adwokata i zaskarżając go

w całości, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 41 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2004 r. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w ustalonym stanie faktycznym nie było podstaw do oceny, że zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, warunkujący możliwość i zasadność przyznani skarżącemu zasiłku celowego specjalnego na poczet wstawienia szyb balkonowych oraz zakupu artykułów gospodarstwa domowego.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 41 ust. 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej polegające na niewłaściwym jego zastosowaniu poprzez błędne przyjęcie, że w ustalonym stanie faktycznym nie było podstaw do oceny, że zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, warunkujący możliwość i zasadność przyznania skarżącemu zasiłku celowego specjalnego na poczet opłaty czynszu za miesiące grudzień 2009 r. i styczeń 2010 r. w wysokości 1482,68 zł, opłaty rachunku za gaz w wysokości 37,83 zł oraz opłaty zakupu obuwia

i artykułów spożywczych. Sąd I instancji błędnie więc uznał, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie odpowiada stanowi hipotetycznemu przewidzianemu we wskazanym przepisie. Zgodnie bowiem z treścią przywołanego art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej "w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie

o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi". Istotnie, zgodnie z powyższym kwestia przyznania zasiłku przewidzianego tym przepisem należy do tzw. uznania organu administracji państwowej, a także zasiłek ten może być przyznany tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Nie ulega także wątpliwości, że o możliwości przyznania tego zasiłku nie decyduje dochód strony,

a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Należy mieć na uwadze, że zgodnie

z ustaleniami dokonanymi w trakcie niniejszego postępowania dochód J.S. po odliczeniu bieżącym alimentów wynosi 989,85 zł, co stanowi kwotę bardzo niską przy uwzględnieniu niezbędnych kosztów utrzymania osoby samotnie gospodarującej w obecnych realiach. Ponadto z materiału dowodowego ujawnionego

w trakcie postępowania wynika, że skarżący posiada także zaległości w spłacie alimentów. Nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, że podnoszona przez Skarżącego kwestia alimentów nie mogła mieć wpływu na wynik przedmiotowej sprawy, skoro Skarżący, w okresie poprzedzającym złożenie wniosku, nie uiścił jakichkolwiek alimentów. Podkreślenia wymaga fakt, że wobec niewywiązywania się przez skarżącego z obowiązku alimentacyjnego, prowadzona przeciw niemu egzekucja komornicza jest bezskuteczna. Okoliczność ta świadczy niewątpliwie o bardzo niskim stanie majątkowym skarżącego. Ponadto jest on osoba niepełnosprawną w stopniu znacznym. Nie ma więc realnej możliwości poprawy swojej sytuacji bytowej, poprzez prowadzenie działalności zarobkowej. W dalszej kolejności należy wskazać, że Skarżący jest obecnie w sporze ze swoją siostrą. Uniemożliwia mu to korzystanie

z nieruchomości położonej w [..], odziedziczonej po matce.

Wskazał, że wcześniej już niejednokrotnie były udzielane mu zasiłki przewidziane w art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, co tylko potwierdza argumenty dotyczące celowość udzielania mu takiej pomocy ze względu na szczególnie ciężką sytuację majątkową. Zgodnie z materiałem dowodowym ujawnionym w toku postępowania decyzją z dnia 28 marca 2011 r., nr [..], skarżącemu został przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości 150 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu szczepionki i leków, decyzją z dnia 25 listopada 2010 r., nr [..]w wysokości 140 zł z przeznaczeniem na zakup leków, decyzją z dnia 20 grudnia 2010 r., nr [..], w wysokości 120 zł z przeznaczeniem na opłatę usługi fryzjerskiej i zakup obuwia zimowego, decyzją z dnia 1 grudnia 2010 r., nr [..], w wysokości 250 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu okularów i zakup szczepionki przeciwko żółtaczce. Uznał, że w sprawie tej zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego określonego

w art. 41 ust. 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej, zarówno biorąc pod uwagę zaistnienie szczególnie uzasadnionego przypadku określonego w tym przepisie, jak i celowość złożonego wniosku o udzielenie pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

We wniesionej w niniejszej sprawie skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art. 41 ustawy o pomocy społecznej", jednakże nie podano jaką konkretną formę przybrać miało naruszenie wskazanego przepisu, tj. czy chodziło o błędną wykładnię przepisów czy też o niewłaściwe ich zastosowanie w stanie faktycznym sprawy. Mając jednak na względzie uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09 (opubl. w ONSA i WSA z 2010 r., nr 1, poz. 1), wskazującą na obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną także w tym zakresie.

Art. 41 ustawy o pomocy społecznej przewiduje m.in. przyznanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe specjalnego zasiłku celowego, który nie podlega zwrotowi. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie nie uchybił temu przepisowi ani w zakresie jego wykładni, ani w zakresie zastosowania. Wskazane świadczenie przyznawane jest w ramach uznania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że ocena przesłanek do przyznania powyższego zasiłku musi być dokonywana przy uwzględnieniu szczególnego charakteru tego świadczenia, które może być przyznane

w sytuacjach zupełnie wyjątkowych i powinno być przeznaczone na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych osoby korzystającej z tej formy pomocy społecznej.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe, co stanowiło przeszkodę faktyczną i prawną do przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Odmowa zaś przyznania świadczenia specjalnego wskazanego w art. 41 ustawy

o pomocy społecznej w świetle dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych uznana być musiała za uzasadnioną i należało w tym względzie podzielić stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku.

Okoliczność, iż wobec niewywiązywania się przez skarżącego z obowiązku alimentacyjnego była prowadzona przeciw niemu bezskuteczna egzekucja komornicza, co świadczy jest o jego bardzo niskim stanie majątkowym, była znana organom prowadzącym postępowanie w niniejszej sprawie, a także rozważana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w trakcie badania legalności zaskarżonej decyzji.

Poza tym, w sytuacji, gdy skarżący na skutek przyczyn natury osobistej nie może korzystać z stanowiącej jego współwłasności nieruchomości w [..] w żaden sposób nie mogły podważyć ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie, do czego jak się wydaje zmierzały wywody zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a przede wszystkim nie mogło to mieć wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji.

Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy

o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom,

o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna nie ma służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych, ale rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

W tym względzie należy w pełni podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organy administracji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, prawidłowo dokonały oceny hierarchii potrzeb skarżącego, przyznając mu zasiłek celowy specjalny na niezbędne potrzeby do egzystencji, a odmawiając przyznania zasiłku na dalej zgłoszone potrzeby.

W tym stanie rzeczy, skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Wobec powyższego za nieusprawiedliwione należało uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty i w konsekwencji na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i 210 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ustawy), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 wskazanej ustawy.