Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 30/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust.1a, ust.1b, ust.5 pkt 2 lit a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 16 listopada 2022 r. nr SKO.41/4496/OS/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 16 listopada 2022 r. nr SKO.41/4496/OS/2022, po rozpatrzeniu odwołania J. J. (dalej także jako "skarżąca" lub "wnioskodawczyni") od decyzji Burmistrza Urzędowa z dnia 29 września 2022 r. nr DŚR.5211.393.000294.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 200 ze zm., dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej jako "u.ś.r."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 1 września 2022 r. J. J. złożyła do Burmistrza Urzędowa wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką H. R. Do wniosku załączyła m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 13 maja 2014 r. nr PZO-8211/O/538/14, zaliczające H. R. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, ze wskazaniem, że jej niepełnosprawność istnieje od 24 lipca 2010 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 12 października 2022 r. (k. 3 akt adm.). Ponadto przedłożyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 8 grudnia 2011 r. nr PZO-8211/O/1894/11, zaliczające W. R. - męża H. R., do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe (k. 4 akt adm.). Do wniosku załączono także dzienny harmonogram czynności realizowanych przez wnioskodawczynię w ramach opieki nad matką.

Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Urzędowa, decyzją z dnia 29 września 2022 r. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji stwierdził, że w świetle przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego brak jest podstaw by zakwestionować to, że H. R. wymaga opieki oraz, że opiekę tą zapewnia jej wnioskodawczyni – jako jej córka. W ocenie organu I instancji, w sprawie nie został jednak spełniony warunek dotyczący momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ponadto zachodzi przesłanka negatywna zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit "a" u.ś.r., bowiem H. R. pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej mąż W. R. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji J. J. podniosła, że podjęte rozstrzygnięcie jest dla niej krzywdzące, albowiem to ona faktycznie sprawuje opiekę nad matką i bez jej pomocy H. R. nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia i powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 16 listopada 2022 r. (zaskarżoną do Sądu), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium zakwestionowało stanowisko organu I instancji w zakresie, w jakim organ ten uznał, że zachodzą podstawy do odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia z powołaniem się na niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis ten był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekł o jego niezgodności z Konstytucją w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Niezależnie od powyższego, Kolegium uznało decyzję odmowną organu I instancji za zasadną. Zgodziło się bowiem ze stanowiskiem, że w niniejszej sprawie nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z powodu wystąpienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. "a" u.ś.r. Organ odwoławczy wskazał, że H. R. pozostaje w związku małżeńskim Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje zaś jednoznacznie, że jej mąż W. R. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zostało wobec niego wydane jedynie orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy zaznaczył, że pomimo, iż W. R. niewątpliwie ma problemy zdrowotne oraz jest w zaawansowanym wieku, organy pomocy społecznej nie są uprawnione do samodzielnego ustalenia, czy występujące u niego problemy zdrowotne uniemożliwiają mu sprawowanie opieki nad żoną. Precyzyjne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.ś.r. wyklucza natomiast możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innej niż współmałżonek osobie zobowiązanej do alimentacji w sytuacji, gdy współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego J. J. nie zgodziła się z zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem. Podniosła, że jej ojciec W. R., w związku z pogorszeniem stanu zdrowia, w dniu 8 grudnia 2022 r. złożył wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Skarżąca podkreśliła, że W. R. nie jest w stanie sprawować opieki nad żoną i to skarżąca opiekę tę faktycznie sprawuje. Do skargi skarżąca załączyła kopię wniosku W. R. z dnia 7 grudnia 2022 r. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, opatrzoną prezentatą Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 8 grudnia 2022 r., a także kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 7 grudnia 2022 r. dotyczącego stanu zdrowia W. R. oraz kopie trzech kart informacyjnych jego leczenia szpitalnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżąca, w terminie 14 dni od daty doręczenia jej zawiadomienia o wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 4292) oraz art. 3 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja odpowiada bowiem prawu.

W pierwszej kolejności podnieść trzeba, że organ odwoławczy zasadnie zakwestionował przyjęcie przez organ pierwszej instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako jednej z podstaw odmowy przyznania skarżącej żądanego świadczenia. Przypomnieć należy, że z treści tego przepisu wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przytoczony przepis – jak słusznie zauważono w zaskarżonej decyzji – był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznał go za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Mimo, że wyrok ten nie doprowadził do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, to jego treść – zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP – jest wiążąca i jako taka stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną, zwłaszcza wobec obowiązku wykładania przepisów ustaw zwykłych w duchu wartości konstytucyjnych. Skoro zaś Trybunał Konstytucyjny kategorycznie przyjął, że art. 17 ust. 1b u.ś.r narusza prawa opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała odpowiednio po ukończeniu 18. oraz 25. roku życia, to skutkiem tego orzeczenia winno być pomijanie przez organy administracji przy rozpoznawaniu wniosków o świadczenie pielęgnacyjne tej części omawianego przepisu, którą Trybunał uznał za niezgodną z Konstytucją. Podkreślić należy, że przedstawiona wyżej interpretacja skutków wejścia w życia powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jest ugruntowana w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1668/14; z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 223/16; z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16; z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 755/16 i I OSK 1208/16, a także wyroki WSA w Lublinie: z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 910/16; z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 1090/16; opubl. w CBOSA).

W związku z powyższym należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został przez organ pierwszej instancji wadliwie zastosowany jako jedna z podstaw odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Kolegium słusznie jednak również uznało, że powyższa wada nie miała wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, albowiem odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki na matką H. R. jest zasadna z innego powodu.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Skarżąca, jak córka niepełnosprawnej H. R., bez wątpienia należy wskazanego w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną nad H. R. opieką. W sprawie nie jest przy tym kwestionowany przez organy fakt realnego sprawowania przez skarżąca opieki nad matką i niepodejmowania przez nią z tego powodu zatrudnienia. Ustalenie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego uwarunkowane jednak było spełnieniem również innych przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r. W niniejszej sprawie, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, kluczowe znaczenie ma regulacja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższy przepis wprowadza przesłankę negatywną po stronie osoby wymagającej opieki, której zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z jego literalnego brzmienia wynika, że w każdym przypadku, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, H. R. pozostaje w związku małżeńskim z W. R. (ojcem skarżącej), który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a jedynie orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Ustalenie to niewątpliwie było aktualne w czasie orzekania przez organy obu instancji, a nadto pozostawało aktualne również w dacie złożenia skargi. Jak bowiem wynika z dokumentów załączonych przez skarżącą do wniosku, W. R. dopiero w dniu 8 grudnia 2022 r., z wiec już po wydaniu zaskarżonej decyzji, zwrócił się do Powiatowego Zespołu do Sprawo Orzekania i Niepełnosprawności z wnioskiem o wydanie wobec niego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie budzi więc wątpliwości, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji W. R. nie legitymował się takim orzeczeniem.

Podkreślić w tym miejscu należy, że organy administracji orzekają w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji. Z kolei sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji organów według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie ich wydania.

Zasadnie zatem organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że w przypadku skarżącej zaistniała wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.ś.r. przesłanka odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Na ocenę tę nie mogły mieć natomiast wpływu przywołane przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego okoliczności dotyczące złego stanu zdrowia W. R., które według skarżącej świadczą o braku możliwości sprawowania przez niego opieki nad żoną.

Wprawdzie przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.ś.r. był niegdyś różnie interpretowany w orzecznictwie. Część sądów przyjmowało jego wykładnię rozszerzającą w odniesieniu do przyczyn, które uzasadniają sprawowanie opieki przez innych krewnych osoby niepełnosprawnej pozostającej w związku małżeńskim, gdy jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ramach tej wykładni sądy dopuszczały możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji wobec niepełnosprawnego członka rodziny w związku ze sprawowaniem nad nim opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli, np. z uwagi na wiek lub stan zdrowia (tak np. wyroki NSA: z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1899/12; z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1230/14; z dnia 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2103/20; z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 394/21; dostępne w CBOSA).

Jednocześnie w orzecznictwie funkcjonowało stanowisko odmienne, w ramach którego uznawano, że skoro decyzja w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego jest decyzją związaną, to przy jednoznacznym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.ś.r. jedynym warunkiem umożliwiającym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą, która pozostaje w związku małżeńskim, jest posiadanie przez małżonka tej osoby, orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (tak np. wyroki NSA: z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2462/19; z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2422/20; z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1232/21; z dnia 28 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1244/21; dostępne w CBOSA).

Rozbieżności w interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit "a" u.ś.r. ostatecznie zostały rozstrzygnięte uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022r., sygn. akt I OPS 2/22, w której przyjęto, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że art. 17 ust. 1a u.ś.r. w pierwotnym brzmieniu (od 1 stycznia 2010 r.) zawierał jednie przesłankę odnoszącą się do braku faktycznej możliwości sprawowania opieki przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu z osobą tej opieki wymagającą. Dopiero z dniem 1 stycznia 2013 r. ustawodawca dokonał w tym zakresie zmiany i do przepisu art. 17 ust. 1a u.ś.r. wprost wprowadził przesłankę legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności. Ustawodawca zastąpił więc przesłankę braku faktycznej możliwości sprawowania opieki przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, na przesłankę legitymowania się przez tę osobę orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem NSA, pojęcie "orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności", jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a oraz w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.ś.r., nie jest wyrażeniem nieostrym, czy wieloznacznym, wymagającym odwołania się do zasad języka "powszechnego". Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki) rozróżnione zostały w art. 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573 ze zm.). Orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności wydawane są przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoływane zgodnie z przepisami wymienionej wyżej ustawy. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza więc legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym. NSA zaznaczył, że być może, w przypadku analizowanych regulacji dotyczących przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych, przyjęte aktualnie rozwiązanie regulujące kolejność dostępu poszczególnych osób do świadczenia, nie jest optymalne z punktu widzenia interesów świadczeniobiorców, jednak podkreślił, że rozwiązanie to, ustalone w oparciu o brzmienie nadane w ustawie przez prawodawcę nie narusza standardów konstytucyjnych. Podkreślił, że rozbieżność w orzecznictwie i wątpliwości interpretacyjne nie dotyczyły rozumienia tekstu prawnego, spowodowanego jego niejednoznacznością, ale wynikały z odstąpienia od jednoznacznego brzmienia przepisów i stosowania ich z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych. W ocenie NSA, wprowadzenie przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny do ubiegania się przez nich o przyznanie świadczenia socjalnego nie oznacza, że państwo nie wywiązuje się z konstytucyjnego obowiązku ochrony rodziny, o czym świadczy katalog pozostałych świadczeń opiekuńczych, w tym m.in. specjalny zasiłek opiekuńczy adresowany do opiekunów, którzy nie podejmują pracy zarobkowej lub rezygnują z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Taka regulacja, jak uznał NSA, nie jest też sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa, jak też z wyrażoną w art. 2 zasadą sprawiedliwości społecznej.

Podkreślić trzeba, że Sąd, rozpatrując niniejszą sprawę, jest związany stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w powyższej uchwale. Ogólna moc wiążąca uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza, że stanowisko zajęte w uchwale NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować.

Reasumując stwierdzić należy, że niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.ś.r. Jeżeli osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego może zostać przesunięte na inne podmioty wyłącznie wtedy, gdy współmałżonek tej osoby legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Irrelewantne dla dokonania tej oceny są natomiast takie okoliczności jak np. faktyczna zdolność do sprawowania opieki przez współmałżonka.

Z powyższych względów zaskarżonej decyzji nie sposób zarzucić wadliwości. Decyzja ta jest prawidłowa wobec faktu, że na dzień jej wydania W. R. nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a nawet nie toczyło się wówczas z jego wniosku postępowanie o wydanie takiego orzeczenia. Podkreślić jednak w tym miejscu należy, że orzeczona odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego nie pozbawia jej możliwości uzyskania takiego świadczenia w przyszłości, jeżeli dojdzie do wyeliminowania negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.ś.r. wskutek uzyskania przez W. R. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku uzyskania przez W. R. takiego orzeczenia, skarżąca winna jednak złożyć kolejny wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.