Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 862/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Przywrócenie terminu
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 120, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a-c, art. 145 par. 1 pkt 2-3, art. 145 par. 3, art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 78 ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 58 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 15zzzzzn2 ust. 1, ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 2255
law: Ustawa z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem  COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. Sp. k. w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 17 stycznia 2024 r., nr SKO.40.3055.2023.dr w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w związku z obowiązkiem zawiadomienia o nabyciu pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. Sp. z o.o. Sp. k. w O. (dalej również jako "skarżąca" bądź "Spółka"), jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej zwanego również "organem odwoławczym" lub "Kolegium") z dnia 17 stycznia 2024 r., nr SKO.40.3055.2023.dr, utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Opola z dnia 26 czerwca 2023 r., nr SO-IV.5410.4.298.2020, odmawiające przywrócenia terminu do wykonania obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że pismem z dnia 18 kwietnia 2020 r. Prezydent Miasta Opola zawiadomił M. Sp. z o.o. Sp. k. w O. o uchybieniu terminu - wynoszącego 30 dni - właściwego do wykonania obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] (art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 4 i art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm. - zwanej dalej ustawą o COVID-19) w związku z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm. - zwanej dalej u.p.r.d.). W związku z tym wyznaczono stronie termin 30 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wykonania obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu. Zawiadomienie doręczono stronie w dniu 4 maja 2023 r.

Następnie, wnioskiem z dnia 1 czerwca 2023 r., wysłanym za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 2 czerwca 2023 r. (piątek), z zachowaniem ustawowego terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID-19 w związku z art. 57 § 4 i art. 57 § 5 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej jako: "k.p.a."), Spółka wniosła o przywrócenie wyżej wymieniony terminu, wskazując, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Jako przyczynę uchybienia terminu Spółka wskazała sytuację związaną z pandemią. Podała w szczególności, że na skutek lockdownu trwającego przez 3 miesiące doszło do dezorganizacji pracy związanej z możliwymi zakażeniami. Pomimo zakończenia lockdownu stan ten trwał do połowy września 2020 r. Często osoby pracujące, w celu przeciwdziałaniu zakażeniom, zmuszone były do tzw. samoizolacji, co spowodowało dezorganizację pracy w firmie. Bezpieczeństwo i zdrowie traktowano jako priorytet, co mogło mieć wpływ na wykonywanie obowiązków informacyjnych i ich terminowość. Spółka podkreśliła, że chwile dezorientacji trwały już od stycznia 2020 r. a ogromny wysiłek organizacyjny włożono przede wszystkim w uratowanie firmy i utrzymanie miejsc pracy. Dodała, że w marcu 2020 r. uzyskała informację, którą zinterpretowano w ten sposób, iż nowy termin zgłoszenia zbycia/nabycia pojazdu wynosi 30 dni ustawowych plus 180 dni dodatkowych, wynikających z ustawy covidowej. Zgłoszenie zostało zatem dokonane w tak ustalonym terminie. Zaistniała sytuacja miała charakter sytuacji nadzwyczajnej, o znamionach siły wyższej, spowodowanej wyłącznie negatywnymi skutkami panującej pandemii.

W dalszych motywach Kolegium podało, że postanowieniem z dnia 26 czerwca 2023 r., organ pierwszej instancji odmówił Spółce przywrócenia terminu. W uzasadnieniu omówił fakt złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jego motywy, regulację i sposób interpretowania art. 58 § 1 k.p.a. Stwierdził, że przedmiotowy obowiązek zgłoszenia nabycia pojazdu powinien być wykonany w okresie od dnia 28 lutego 2020 r. do dnia 30 marca 2020 r., natomiast Spółka, stosowne zawiadomienie złożyła w dniu 10 września 2020 r., a więc uchybiono ustawowemu terminowi. W ocenie organu pierwszej instancji wyjaśnienia i argumentacja wnioskodawcy nie stanowią podstaw do przywrócenia przedmiotowego terminu. Wnioskodawca winien był dokonać wszelkich starań aby móc wypełnić ustawowy obowiązek. Spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy i w żaden sposób nie wykazała, że uczyniła wszystko by skutecznie zrealizować obowiązek w terminie, oraz że w okresie na jego wykonanie powstały okoliczności, których Spółka nie mogłaby usunąć przy zachowaniu najwyższej staranności i dbałości o własny interes. Podkreślono, że zgodnie z określonym w Krajowym Rejestrze Sądowym przedmiotem działalności firmy jest m.in. sprzedaż hurtowa i detaliczna pojazdów. Przedsiębiorcę profesjonalnie zajmującego się danym typem działalności obowiązuje podwyższony miernik staranności, posiadanie niezbędnej wiedzy fachowej, doświadczenia i działania zgodnego z przepisami prawa. Przedmiotowe naruszenie terminu nie miało charakteru jednorazowego. Obowiązek ten funkcjonuje od 1983 r., sankcja za jego naruszenie została wprowadzona od 1 stycznia 2020 r., a informacje o tym były szeroko dostępne. Zgłoszenie nie ma charakteru skomplikowanego, może być dokonane na wiele sposobów (poczta, komunikacja elektroniczna, pełnomocnik, urny). Nadto w przedmiotowym okresie przedstawiciele Spółki wielokrotnie zgłaszali się do Urzędu w celu realizacji innych obowiązków ciążących na właścicielu pojazdu takich jak rejestracja pojazdów, co stoi w sprzeczności z twierdzeniem, że z powodu pandemii zaistniały istotne trudności w organizacji pracy uniemożliwiające dokonanie zgłoszenia nabycia ww. pojazdu w terminie. Organ w okresie pandemii realizował swoje zadania, w tym nadal obsługiwał interesantów. Sposób działania w tym zakresie został szczegółowo omówiony. W kwestii pozyskanej informacji o sposobie interpretacji przepisów o przedłużeniu przedmiotowego terminu organ wskazał, że niewiedza i nieznajomość prawa nie stanowią przesłanki przywrócenia terminu.

W dalszej kolejności organ odwoławczy podał, że Spółka z zachowaniem ustawowego terminu wniosła, za pośrednictwem Poczty Polskiej (data nadania 18 lipca 2023 r.), zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 26 czerwca 2023 r. W ocenie Spółki uprawdopodobniła ona wystąpienie okoliczności, które uzasadniałyby przywrócenie uchybionego terminu na wykonanie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. warunkiem przywrócenia terminu jest jedynie uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie, braku winy w uchybieniu terminowi. Brak winy należy oceniać w kategoriach zachowania reguł starannego działania, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Zatem o braku winy należy mówić w sytuacji stwierdzenia, że dopełnienie takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu wystąpienia okoliczności nagłych, nieprzewidywalnych, których nie można było przewidzieć ani im zapobiec. W stanie sprawy okolicznościami tymi były wystąpienie światowej pandemii, panujące zakażenie i zawiązane z tym: chaos, dezorganizacja pracy i dezinformacja prawna. Pracownicy podejrzewający u siebie zakażenie podlegali izolacji, która dotyczyła też dokumentacji. Zminimalizowanie ryzyka przeniesienia się wirusa wymagały kwarantanny, nowej organizacji pracy i szeregu działań zapobiegawczych, co spowodowało uchybienie przedmiotowemu terminowi. Okoliczności te mają charakter szczególny, wyjątkowy, można je rozpatrywać w kategoriach siły wyższej, na którą nie ma się wpływu i której nie można zapobiec. Okoliczności te pozostają poza zawinieniem strony. W ocenie strony organ pierwszej instancji nie rozważył okoliczności związanych z zagrożeniem epidemicznym i stanem epidemii, które mogły rzutować na działanie firmy.

W toku postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wystąpiło do organu pierwszej instancji o uzupełnienie materiałów sprawy w zakresie objętym wezwaniem z dnia 28 grudnia 2023 r. W odpowiedzi z dnia 2 stycznia 2024 r. Prezydent Opola przedłożył wymagane dokumenty wraz z wyjaśnieniami.

Kontynuując Kolegium zauważyło, że zgodnie z art. 78 ust. 2 u.p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. W przedmiotowej sprawie Spółka zbyła pojazd 28 lutego 2020 r., natomiast wymagane zgłoszenie zbycia pojazdu złożyła w dniu 10 września 2020 r. Zatem uchybiła terminowi z art. 78 ust. 2 u.p.r.d. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. Spółka podniosła, że uchybienie terminu było związane z pandemiąCOVID-19, a do trwającego przez okres trzech miesięcy lockdownu, co spowodowało dezorganizację pracy. Stan ten trwał do połowy września 2020 r. i był związany z priorytetami dotyczącymi bezpieczeństwa i zdrowia, potrzebą samoizolacji pracowników, absencją pracowników (zamknięcie szkół, przedszkoli, żłobków), awaryjną organizacją pracy zdalnej, szeregiem trudności zw. z prowadzoną działalnością - brak kontaktu z kontrahentami zagranicznymi, ryzyko zamknięcia granic, masowe zrywanie kontraktów, zamrożony stan magazynowy. W ocenie strony przedstawiona sytuacja miała charakter nadzwyczajny, o znamionach siły wyższej. Strona podniosła również, że osoby odpowiedzialne za wysyłkę nie były w stanie tego zrobić, były nieobecne lub miały objawy covidopodobne. W zażaleniu dodatkowo podniesiono okoliczności związane z trwającą we wskazanym okresie dezinformacją prawną, a także czynnikami psychologicznymi zw. ze strachem i obawami, co przekłada się na realizację obowiązków. Dokonując oceny podnoszonych okoliczności Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, iż spółka nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu przedmiotowego pojazdu, co wynika z przyjętego - w ślad za orzecznictwem sądów administracyjnych - stanowiska, iż wspomniany brak winy strony zachodzi wtedy, gdy strona obiektywnie, nie mogła niezależnej od siebie przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, staranności i dbałości o własne interesy. Kolegium zauważyło, że Spółka prowadzi działalność m.in. w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów osobowych, furgonetek i pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli. Jako przedsiębiorca powinna zatem wiedzieć, jakie z tą działalnością wiążą się obowiązki wynikające z przepisów prawa, a także znać konsekwencje prawne związane z ich nieprzestrzeganiem. Prowadzenie takiej działalności gospodarczej wpisane jest bowiem wymaganie posiadania niezbędnej wiedzy fachowej, obejmującej nie tylko czysto formalne kwalifikacje, ale także doświadczenie wynikające z praktyki zawodowej oraz ustalone zwyczajowo standardy wymagań. Od profesjonalisty wymaga się zwiększonego zaangażowania, zapobiegliwości, rzetelności i dokładności w zakresie prowadzonej działalności. Spółka, jak wynika z wyjaśnień składanych w toku postępowania (por. oświadczenie z dnia 1 czerwca 2023 r.), realizuje swoją działalność z udziałem pracowników i osób współpracujących. Przedmiotowy obowiązek zgłoszenia organowi administracji faktu zbycia lub nabycia pojazdu, określony art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. obowiązuje co najmniej od momentu wejścia w życie tej ustawy, tj. od dnia 1 stycznia 1998 r. (por art. 152 u.p.r.d.), a zatem nie ma charakteru nowowprowadzonego obowiązku. Zgłoszenie nabycia/zbycia pojazdu na charakter czynności stosunkowo prostej, niewymagającej szczególnego przygotowania, obejmującej zgłoszenie tego rodzaju faktu do właściwego starosty z podaniem informacji konkretyzujących przedmiot nabycia/zbycia, czy strony transakcji, co potwierdza choćby przedmiotowe zgłoszenie, objęte pismem strony z dnia 7 września 2020 r. Także przewidziane przepisami k.p.a. formy złożenia podania/zawiadomienia (osobiście, za pośrednictwem operatora pocztowego, za pośrednictwem platformy e-Puap), wobec ich zróżnicowania, stwarzały możliwość dokonania zawiadomienia także w trakcie stanu zagrożenia epidemicznego (por. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. - Dz. U. poz. 433), a następnie stanu epidemii (por. ww. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. - Dz.U. poz. 491), niezależnie od ograniczeń wprowadzanych w tym okresie. Organ pierwszej instancji wyjaśnił w uzasadnieniu analizowanego rozstrzygnięcia, że w przedmiotowym czasie Urząd Miasta nadal obsługiwał interesantów. Jakkolwiek wprowadzone zostały ograniczenia w przemieszczaniu się po budynku, to interesanci mogli wejść na tzw. "przepustkę" każdego dnia oraz załatwić tzw. "krótkie sprawy", obejmujące zawiadomienie o zbyciu/nabyciu pojazdu. Istotne dla oceny stanu sprawy pozostają ustalenia organu pierwszej instancji, potwierdzone w postępowaniu zażaleniowym, iż w okresie przewidzianym na dokonanie analizowanego zgłoszenia ww. pojazdu Spółka prowadziła korespondencję z organem, a jej przedstawiciele zgłaszali się do Urzędu w celu realizacji różnych czynności. Taki stan rzeczy zaprzecza argumentacji, że nie było możliwe dokonanie przedmiotowego zgłoszenia z uwagi na liczne utrudnienia organizacyjne związane ze stanem pandemii. Kolegium zgodziło się ze skarżącą, że wprowadzenie na terenie kraju najpierw stanu zagrożenia epidemicznego, a następnie stanu epidemii było sytuacją nadzwyczajną, związaną z zaistnieniem licznych ograniczeń, w tym w zakresie bezpośredniego komunikowania, których skutkiem mogła być zarówno absencja pracowników, jak i potrzeba tworzenia innych niż dotychczasowe sposobów pracy (np. zdalnej). Jednakże sytuacja ta nie miała charakteru nagłego na tyle, że uniemożliwiała podjęcie jakiegokolwiek działania co do przedmiotowego zgłoszenia. Przedmiotowe ograniczenia były wprowadzane od dnia 13 marca 2020 r, (ogłoszenie stanu zagrożenia epidemicznego), natomiast termin przypadał dnia 30 marca 2020 r., co wskazuje, że obiektywnie istniała możliwość podjęcia przez firmę działania związanego ze zgłoszeniem nabycia pojazdu. Kolegium akcentowało, że Spółka w omawianym okresie nie zaprzestała działalności, co powoduje, że kwestia zgłoszenia nabycia/zbycia pojazdu organowi administracji stanowić powinna standardowe działanie z nią związane. Niezależnie od okoliczności wynikających ze stanu zagrożenia epidemicznego, czy stanu pandemii, organizacja pracy zakładu pracy, to wewnętrzna sprawa Spółki i zadanie kadry kierowniczej jednostki. Strona nie przytoczyła konkretnej argumentacji, która świadczyłaby o zaistnieniu okoliczności, które całkowicie uniemożliwiałyby złożenie przedmiotowego zawiadomienia w terminie. Ogólne wskazanie, iż pracownik odpowiedzialny za czynności zgłoszeń zbyć i nabyć pojazdów nie był w stanie tego zrobić, gdyż był nieobecny przez blisko cztery miesiące, a zarząd i przełożeni nie mieli bezpośredniej i bieżącej wiedzy odnośnie sytuacji w tym trudnym (najcięższym w historii firmy) okresie (por. oświadczenie z dnia 1 czerwca 2023 r.), nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu. Działania (zaniechania) pracownika obciążają spółkę. Sytuacja braku wiedzy osób zarządzających o oczekujących na realizację zadaniach (złożeniu zawiadomienia) związanych z działaniami Spółki podjętymi jeszcze w okresie poprzedzającym stan epidemii (nabycie/zbycie pojazdu w lutym 2020 r.), szczególnie w sytuacji nieobecności pracownika, wskazują na brak należytej staranności w prowadzeniu spraw spółki. Przywołana okoliczność nie wyklucza, nawet przy ograniczonych zasobach kadrowych w analizowanym okresie, podjęcia stosownych działań organizacyjnych w celu zrealizowania omawianej czynności, tj. złożenia zawiadomienia zawierającego proste dane, przez inną osobę. Reasumując Kolegium stwierdziło, że Spółka nie wskazała żadnych okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu w związku z obowiązkiem zawiadomienia o nabyciu pojazdu w ciągu 30 dni. Skoro do uwzględnienia prośby o przywrócenie terminu dla dokonania danej czynności procesowej muszą być spełnione kumulatywnie wszystkie przesłanki z art. 58 k.p.a., to wobec braku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, należało odmówić przywrócenia terminu, stąd zasadne jest utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem M. Sp. z o.o. Sp. k. w O., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata P. P., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19 w związku z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnie sprowadzającą się do uznania, iż dla przywrócenia terminu kluczowe znaczenie ma ocena stopnia skomplikowania uchybionej czynności, i związany z nią nakład pracy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych wniosków o zawinieniu skarżącej Spółki w sytuacji, gdy skarżąca uprawdopodobniła wystąpienie okoliczności, które uzasadniały przywrócenie uchybionego terminu na wykonanie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Mając na względzie wskazane zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniosła, że wbrew przekonaniom organu do okoliczności wymienionych w art. 58 § 1 k.p.a. nie należą "zakres" uchybionej czynności, dowolnie oceniony nakład pracy związany z jej realizacją, czy też poziom skomplikowania. Zarówno uchybienie, jak i kolejno przywrócenie terminu może dotyczyć każdej czynności, niezależnie od stopnia jej skomplikowania. Natomiast kwestią istotną pozostaje wyłącznie ocena czy do uchybienia doszło bez winy strony, a nie jak czyni to organ, uzależniając przywrócenie terminu od stopnia skomplikowania uchybionej czynności. Warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Uprawdopodobnienie jest zaś środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Zatem strona zobligowana jest do uprawdopodobnienia zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienia niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach. Dokonując oceny zawinienia strony w uchybieniu terminowi, organ winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu należy oceniać w kategoriach zachowania reguł starannego działania, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Tym samym o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w sytuacji stwierdzenia, że dopełnienie takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu wystąpienia okoliczności nagłych, nieprzewidywalnych, których strona dbająca należycie o swoje interesy nie mogła przewidzieć i im zapobiec. Zdaniem skarżącej, wskazane przez Spółkę przeszkody w dochowaniu terminu mają charakter szczególny, albowiem opierają się na wystąpieniu światowej pandemii, panującemu zakażeniu i związanemu z tym chaosowi, dezorganizacją pracy i dezinformacją prawną. Podkreśliła, że we wskazanym czasie dochodziło do sytuacji, w jakiej pracownicy Spółki podejrzewali u siebie zakażenie wirusem, co wymagało ich izolacji, jak również izolacji dokumentacji. Próby zminimalizowania ryzyka przeniesienia się wirusa, wymagały kwarantanny, nowej organizacji pracy i podjęcia szeregu działań zapobiegawczych. Powyższe spowodowało uchybienie terminowi. W przekonaniu skarżącej, dezorganizację pracy w dobie pandemii należy uznać za szczególny przypadek, który pozostaje poza jej zawinieniem. Strach, samoizolacja pracowników, kwarantanna, konieczność wdrożenia środków bezpieczeństwa, czy panujący chaos w pełni usprawiedliwiają zaledwie kilkudniowe uchybienie terminowi. Natomiast sytuację nawet samego tylko podejrzenia zarażeniem wirusem SARS-CoV-2 należy rozpatrywać w kategoriach siły wyższej, na którą osoba nie ma wpływu i nie mogła jej zapobiec, gdyż ze względu na wysoce zakaźny charakter tego wirusa i stosunkowo długi okres jego inkubacji, często nie jest możliwe zapobieżenie zachorowaniu i wcześniejsze wyeliminowanie wątpliwości co do zakażenia. Dlatego, niezależnie od stopnia skomplikowania uchybionej czynności, fakt, iż pracownicy masowo poddawali się samoizolacji w związku z objawami chorobowymi, co prowadziło do chaosu w firmie, uniemożliwiało przyjście do siedziby, sprawdzenie dokumentów oraz weryfikację nadchodzących terminów, czyni uzasadnionym wniosek, iż do uchybienia doszło bez winy skarżącej. Tymczasem powyższych okoliczności organ nie wziął pod uwagę, minimalizując znaczenie i wpływ pandemii na funkcjonowanie firm, traktując dezorganizację pracy i uchybienie terminowi, jak zwykłe nieprawidłowości w organizacji. Organ nie rozważył również okoliczności związanych z zagrożeniem epidemicznym i stanem epidemii, które mogły rzutować na działanie firm.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie, wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Stosownie z kolei do art. 145 § 1 pkt 2-3 p.p.s.a., uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, sąd stwierdza ich nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2) albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Jednocześnie w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, sąd umarza to postępowanie (art. 145 § 3 p.p.s.a.). W przypadku braku wskazanych uchybień, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Dodać jeszcze należy, iż w sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie, w trybie uproszczonym, została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy zasadnie organ odmówił skarżącej przywrócenia terminu do dokonania obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu marki [...], nr rej. [...], na podstawie art. 78 ust. 2 cyt. powyżej ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - zwanej nadal u.p.r.d.

Zgodnie z powołanym wyżej art. 78 ust. 2 u.p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o: 1) nabyciu lub zbyciu pojazdu; 2) zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym.

Nie ulega żadnych wątpliwości, że powołany wyżej termin do dokonania obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu jest terminem prawa materialnego, a co do zasady terminy materialnoprawne nie podlegają przywróceniu. Wyjątkiem jest jednak sytuacja, gdy przywrócenie terminu o takim charakterze wynika wprost z przepisów szczególnych. Niewątpliwie takim szczególnym przepisem są przepisy związane z ogłoszeniem stanu epidemii z powodu COVID-19, wprowadzone rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. 2020 r. poz. 491), dlatego termin ten podlegał przywróceniu.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżąca Spółka uchybiła terminowi do dokonania obowiązku zawiadomienia właściwego organu o zbyciu pojazdu marki [...], nr rej. [...]. Z akt sprawy wynika również, że z uwagi na stan epidemii, Prezydent Miasta Opola, pismem z dnia 18 kwietnia 2023 r., działając na podstawie art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID-19 zawiadomił Spółkę o uchybieniu terminu wynoszącego 30 dni ustanowionego do wykonania obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu marki [...], nr rej. [...] oraz wyznaczył stronie 30-dniowy termin na złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu z uprawdopodobnieniem, że jego uchybienie nastąpiło bez jej winy - stosownie do art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID-19. W dniu 6 czerwca 2023 r. skarżąca Spółka wniosła o przywrócenie terminu do wykonania czynności w postaci zawiadomienia starosty o zbyciu w ciągu 180 dni ww. pojazdu, wskazując, że zgłoszenie dokonane w dniu 8 września 2020 r., tj. z uchybieniem 13 dni. W uzasadnieniu wskazała, że przyczyną uchybienia terminu była sytuacja związana z pandemią COVID-19 i nosi ona znamiona siły wyższej, spowodowanej wyłącznie negatywnymi skutkami panującej pandemii, co uzasadnia przywrócenie terminu do wykonania przedmiotowej czynności.

Prezydent Miasta Opola odmawiając stronie przywrócenia terminu do wykonania czynności oraz SKO w Opolu utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji uznały, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu tego terminu. Organ uznał, że okres od marca 2020 r. do września 2020 r. był wystarczająco długi do tego by podmiot uczestniczący w profesjonalnym obrocie gospodarczym (spółka handlowa) zorganizował swój sposób działania odpowiednio do trudności wywołanych pandemią. Jako niewiarygodne uznano twierdzenie strony, że chaos i dezorganizacja pracy w podmiocie trwały nadal we wrześniu roku 2020. Zdaniem organów, organizacja pracy wewnątrz Spółki, to zagadnienie, którego rozwiązanie leży w zakresie obowiązków kadry menedżerskiej podmiotu. Zawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu, to stosunkowo prosta czynność, niewymagająca od pracownika Spółki istotnego nakładu pracy ani szczególnej wiedzy lub umiejętności. Czynność ta wymaga natomiast staranności działania i może być w całości wykonana bez osobistego kontaktu z pracownikami starostwa, na przykład za pomocą platformy e-PUAP. Takiej staranności w działaniu Spółki jednak zabrakło. Stanowisko organów zasługuje na akceptację.

W związku z powyższym zauważyć należy, iż ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 2255 - zwanej nadal ustawą zmieniającą), która weszła w życie dnia 16 grudnia 2020 r., dodany został art. 15zzzzzn2, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju, - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W myśl natomiast art. 15zzzzzn2 ust. 2 ww. ustawy, w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Z kolei zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje podgląd, że przepis art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID-19, nie przewiduje innych przesłanek przywrócenia terminu, niż przewidziane w przepisach k.p.a., wprowadza jedynie dodatkowy tryb poinformowania strony o fakcie uchybienia i wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin do złożenia prośby o przywrócenie. Akcentuje się również, że pomimo, iż z przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o przepisy k.p.a. Podkreśla się też, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie funkcjonuje samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Przepis art. 15zzzzzn2 ww. ustawy formułuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a. (por. wyroki: WSA w Gliwicach z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1588/21; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 749/21, WSA w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 776/21; WSA w Łodzi z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 862/21 - wszystkie orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Bez wątpienia w dacie wydawania obu ww. postanowień obowiązywał już w Polsce stan epidemii. Stan ten obowiązuje od dnia 20 marca 2020 r., czyli od dnia wejścia życie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii. Przepis 15zzzzzn2 ustawy o COVID wprawdzie nie odsyła wprost do art. 58 oraz art. 59 k.p.a., jednak zdaniem Sądu, organ wyznaczając stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu winien jednocześnie ją poinformować, że przedmiotowy wniosek, by był skuteczny musi spełniać kumulatywnie trzy przesłanki:

- powinien być złożony w ciągu 30 dni od dnia ustania przyczyny powodującej uchybienie danemu terminowi (art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID),

- wraz ze złożonym wnioskiem należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 58 § 2 k.p.a.) oraz

- w treści wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności, które świadczą o braku winy zainteresowanego w dotrzymaniu danego terminu (art. 58 § 1 k.p.a.).

Z brzmienia przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID-19 wynika, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie COVID-19 jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1032/21, wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 715/21, wyrok WSA w Kielcach z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 366/21).

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie organ pierwszej instancji podjął dodatkowe czynności przewidziane w powołanej regulacji. Po stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu pismem z dnia 18 kwietnia 2023 r. prawidłowo zawiadomił Spółkę o uchybieniu terminu do złożenia zawiadomienia starosty o zbyciu w ciągu 30 dni oraz wyznaczył stronie 30-dniowy termin na złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu z uprawdopodobnieniem, że jego uchybienie nastąpiło bez jej winy.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przytoczony przepis określa zasadę, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić tylko na wniosek zainteresowanego oraz przesłankę przywrócenia terminu, tj. uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w niedopełnieniu określonej czynności procesowej w wyznaczonym terminie. W literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, co oznacza, że musi uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 284).

W realiach badanej sprawy ocena organu, zgodnie z którą strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu było od niej niezależne, jest prawidłowa.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy należy odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie tej przeszkody przezwyciężyć. Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, iż przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2369/16, LEX nr 2581507).

Mając powyższe na uwadze, uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi strona powinna stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna i nieprzezwyciężalna.

W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że skarżąca nie spełniła tego wymogu. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, Sąd nie neguje, że stan epidemii miał wpływ na dezorganizację działania wielu firm, niemniej - jak słusznie argumentowało Kolegium - okres od marca 2020 r. do września 2020 r. był wystarczająco długi, by podmiot uczestniczący w profesjonalnym obrocie gospodarczym (spółka handlowa) zorganizował swój sposób działania odpowiednio do trudności wywołanych pandemią. Zawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu, to stosunkowo prosta czynność, niewymagająca od pracownika Spółki istotnego nakładu pracy ani szczególnej wiedzy lub umiejętności. Czynność ta wymagała natomiast staranności działania i mogła być w całości wykonana bez osobistego kontaktu z pracownikami starostwa, na przykład za pomocą platformy e-PUAP.

W związku z powyższym należało podzielić stanowisko Kolegium, że niedochowanie przez skarżącą terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu nie nastąpiło wskutek przeszkody niemożliwej do usunięcia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, lecz było wynikiem niedołożenia przez nią należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej należycie o swoje interesy, tj. z użyciem miernika powszechnie wymaganej staranności.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.