Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1614/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1 i par. 2 pkt 1, art. 134 par. 1, art. 141 par. 4, art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 66 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Go 203/12 w sprawie ze skargi Ł. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 12 kwietnia 2012 r., II SA/Go 203/12 uchylił decyzję Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego z [...] stycznia 2012 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego z [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm. – dalej w skrócie: P.s.w.). Rozdział 3 działu IV wskazanej ustawy zawiera unormowania dotyczące studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni. Kwestie związane z otrzymywaniem stypendiów doktoranckich uregulowane zostały w art. 200 powoływanej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu uczestnik studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, a decyzję o przyznaniu stypendium, okresie jego pobierania oraz jego wysokości podejmuje rektor (art. 200 ust. 3 P.s.w.).

Na podstawie delegacji zawartej w art. 201 P.s.w., Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego 5 października 2011 r. wydał rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. Nr 225, poz. 1351), w którym w § 15 ust. 1 wskazano, że stypendium doktoranckie może być przyznane doktorantowi, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową. W odniesieniu do stypendiów doktoranckich na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich (skarżący jest studentem III roku studiów doktoranckich), rozporządzenie w ust. 3 § 15 stanowi, że może być ono przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego uzyskał bardzo dobre albo dobre wyniki z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich i wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu pracy doktorskiej.

Rektor Uniwersytetu Zielonogórskiego wydał zaskarżoną decyzję także na podstawie § 2 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu Zielonogórskiego, wprowadzonego zarządzeniem Rektora Nr 67 z 6 października 2011 r., zmieniającym zarządzenie Nr 43 Rektora z 29 września 2009 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu Zielonogórskiego. W podstawie prawnej zarządzenia Nr 67 wskazano m.in. § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. z 2007 r. Nr 1, poz. 3 ze zm.). Przepis ten upoważniał rektora uczelni, po zasięgnięciu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, do ustalania regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich. Cytowane wyżej rozporządzenie, na podstawie art. 37 pkt 1 ustawy z 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 84, poz. 455 ze zm.), utraciło moc z dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, tj. z dniem 3 listopada 2011 r. (§ 33 rozporządzenia). Oznacza to, że w dacie wydania przez Rektora decyzji w pierwszej instancji ([...] listopada 2011 r.), rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 19 grudnia 2006 r. już nie obowiązywało. W dacie tej obowiązywało już nowe rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r., które w § 32 stanowi, że jego przepisy stosuje się do stypendiów doktoranckich przysługujących od 1 października 2011 r. Rozporządzenie to w odróżnieniu od poprzednio obowiązującego, nie daje rektorowi uczelni upoważnienia do ustalania regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich a więc także, jak zostało to ustalone w Regulaminie obowiązującym na Uniwersytecie Zielonogórskim w § 2 ust. 5, do rozdzielania stypendiów pomiędzy wydziały proporcjonalnie do liczby doktorantów, którzy zaliczyli pierwszy rok studiów doktoranckich, złożyli wnioski o stypendia doktoranckie i uzyskali pozytywne opinie kierowników studiów doktoranckich oraz DKSD. Obecnie przyznanie stypendium doktoranckiego, co wynika z treści § 15 nowego rozporządzenia, powiązane jest wyłącznie z osiągnięciami doktoranta w zakresie uzyskania bardzo dobrych czy też dobrych wyników z egzaminów, postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej.

Ponadto, Sąd podzielił uwagę skarżącego, że zarówno skład, jak i tryb powołania DKSD, określony w § 5 Regulaminu, jest niezgodny z § 14 nowego rozporządzenia. To uzasadnia stwierdzenie, że Regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich, wprowadzony zarządzeniem Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego Nr 67 z 6 października 2011 r., zmieniającym zarządzenie Nr 43 Rektora z 29 września 2009 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu Zielonogórskiego, z uwagi na brak delegacji określonej w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, dla rektora uczelni, do ustalania regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich, nie mógł stanowić podstawy w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2011/2012. Powyższe uchybienie Sąd zakwalifikował jako naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie:

1) przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, tj.:

a) art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 134 § 1 i 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – cyt. dalej jako "p.p.s.a.", polegające na tym, że Sąd I instancji nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego w zakresie materialnoprawnej podstawy uchylonych decyzji Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego, nie dokonał pełnej kontroli tej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem - w wyniku czego nie zastosował art. 151 p.p.s.a., tj. nie oddalił skargi;

b) art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji nie wskazał konkretnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie uzasadnił jej prawidłowo, wskutek czego nie jest możliwe ustalenie, jakie konkretne przepisy prawa materialnego zostały naruszone wskutek wydania zaskarżonych decyzji,

c) art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 153 p.p.s.a. polegające na tym, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania określone przez Sąd I instancji zostały sformułowane na podstawie nieprawidłowych ustaleń. Sąd nakazał bowiem Rektorowi Uniwersytetu Zielonogórskiego wydanie decyzji na podstawie kryteriów określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, gdy tymczasem decyzja Rektora z [...] stycznia 2012 r., została wydana z zastosowaniem tych kryteriów;

2) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

a) art. 4, art. 200 ust. 3 P.s.w. w zw. z § 14 ust. 1, § 15, § 16, § 17 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich przejawiające się tym, że Sąd pierwszej instancji błędnie:

- uznał, że niedopuszczalne jest ustanowienie przez Rektora w drodze zarządzenia regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich z uwagi na brak upoważnienia w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. i wyczerpujące określenie zasad przyznawania tego stypendium w ww. rozporządzeniu,

- przyjął, że decyzje Rektora są wadliwe i podlegają uchyleniu z uwagi na oparcie ich na podstawie prawnej, którą stanowią przepisy regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu Zielonogórskiego wprowadzonego zarządzeniem Rektora bez delegacji w przepisach rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r., podczas gdy podstawę prawną uchylonych decyzji stanowią przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz ww. rozporządzenia;

- uznał, że przepisy ustawy i rozporządzenia zabraniają przyznawania stypendiów doktoranckiego z dokonaniem podziału środków na stypendia oraz stypendiów pomiędzy wydziały i stosowania kryteriów z § 15 rozporządzenia na każdym wydziale prowadzącym studia doktoranckie w celu wyłonienia uprawnionych doktorantów;

- uznał, że w ramach autonomii uczelni niedopuszczalny jest podział środków na stypendia oraz odmowa przyznania stypendium z powodu braku środków finansowych.

3) prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie:

a) art. 4, art. 17, art. 200 ust. 5 w zw. z art. 92 ust. 1, 94 ust. 1, 98 ust. 1, art. 100 ust. 2, art. 105, art. 195 ust. 1 P.s.w., art. 9 pkt 11 oraz art. 30 ust. 1- 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), § 1 ust. 1 i 2, § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2006 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni (Dz. U. Nr 246, poz. 1796 ze zm.) w zw. z § 14 ust. 1, § 15, § 16, § 17 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. poprzez

- całkowite pominięcie zasad gospodarowania przez uczelnię finansowymi środkami publicznymi, prawa uczelni do wewnętrznego regulowania gospodarki finansowej i określania przepływu środków w ramach autonomii uczelni oraz przepisów prawa, w tym sporządzania przez uczelnię planu rzeczowo-finansowego;

- uznanie, że niedopuszczalny jest podział środków na stypendia oraz stypendiów na wydziały i odmowa przyznania stypendium doktoranckiego z powodu braku środków przydzielonych danemu wydziałowi prowadzącemu studia doktoranckie;

b) art. 4, art. 66 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 w zw. z art. 200 ust. 3 P.s.w. przejawiające się tym, że Sąd I instancji:

- błędnie przyjął, że niedopuszczalne jest ustanowienie przez Rektora uczelni publicznej w drodze zarządzenia regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich z uwagi na brak upoważnienia w przepisach rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich oraz wyczerpujące określenie zasad przyznawania tego stypendium w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich;

- nie rozpoznał sprawy z uwzględnieniem ww. przepisów składających się na wykładnię systemową i celowościową zasad przyznawania stypendium doktoranckiego, nie uwzględnił przepisów dotyczących pozycji i kompetencji Rektora w znowelizowanej z dniem 1.10.2011 r. ustawie P.s.w. - wskutek czego nie zauważył, że kompetencja Rektora obejmuje wydawanie zarządzeń (w tym regulaminów) we wszystkich sprawach, które nie zostały zastrzeżone w ustawie lub statucie do kompetencji innych organów uczelni albo kanclerza,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewykazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku istnienia podstawy do stwierdzenia wadliwości decyzji Rektora, ogólne stwierdzenie że zostały naruszone przepisy prawa materialnego bez wskazania jakie konkretne przepisy prawa materialnego zostały naruszone, co nie odpowiada wymogom uzasadnienia orzeczenia przez Sąd I instancji określonych w przepisach prawa,

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 153 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1, § 15, § 16, § 17 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. polegające na tym, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania określone przez Sąd I instancji zostały sformułowane na podstawie niewłaściwie zastosowanych przez Sąd I instancji przepisów ww. rozporządzenia.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim i o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania podług norm przepisanych.

W uzasadnieniu tej skargi podniesiono, że przede wszystkim Sąd I instancji ustalił stan faktyczny sprawy pomijając zupełnie fakt, że materialnoprawną podstawę decyzji Rektora stanowiły w pierwszej kolejności przepisy P.s.w. oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5.10.2011 r. Sąd nieprawidłowo ustalił, że decyzje Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego podlegają uchyleniu z uwagi na zawarte w ich podstawie prawnej przepisy zarządzenia Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie wprowadzenia regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu Zielonogórskiego. Sąd pomijając zastosowane przez Uczelnię kryteria przyznania stypendium, identyczne z cytowanymi w decyzji przepisami ww. rozporządzenia, skupił się wyłącznie na braku mocy obowiązującej regulaminu. Nie jest jednak prawidłowe, jeżeli w decyzji powołane i zastosowane zostały przepisy obowiązującego rozporządzenia. Sąd skupiając się głównie na regulaminie jako wewnątrzzakładowym akcie prawnym pominął w swoich ustaleniach fakt, że dla odmowy przyznania stypendium z powodu braku środków nie jest konieczny regulamin. Kwestie dopuszczalności odmowy przyznania określonych świadczeń były przedmiotem wielu orzeczeń przytoczonych w odpowiedzi na skargę i decyzji Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego z [...].01.2012 r. Także bez istnienia regulaminu Rektor mógłby odmówić przyznania stypendium z uwagi na określony, zastosowany w uczelni podział środków - kwestia ta polega bowiem na ustaleniu określonego stanu faktycznego w zakresie budżetu, a nie musi być zapisana w regulaminie.

Zgodnie z przyjętymi w uczelni zasadami wnioski doktorantów są przyjmowane do dnia 31 października (§ 3 ust. 2 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu Zielonogórskiego wprowadzonego zarządzeniem nr 67 Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego z 6.10.2011 r. zmieniającym zarządzenie nr 43 Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego z 29.09.2009 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu Zielonogórskiego), a w tym czasie nowe rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5.11.2011 r. nie miało jeszcze mocy obowiązującej, ponieważ weszło w życie dopiero z dniem 3.11.2011 r. Sąd pominął zasadę, że w sprawie w pierwszej kolejności zostały zastosowane przepisy powszechnie obowiązujące, dlatego też wyrok Sądu I instancji nie może być oparty wyłącznie na badaniu legalności zarządzenia Rektora jako aktu prawnego wewnątrzzakładowego, tj. aktu niższego rzędu. Dlatego też jeżeli w decyzjach Rektora zostało powołane jako podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5.11.2011 r. oraz regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich, to powołanie rozporządzenia jest wystarczające dla istnienia podstawy prawnej decyzji, stwierdzenia prawidłowości jej wydania oraz zgodności z prawem, zwłaszcza że w sprawie zastosowane zostały merytoryczne kryteria określone w ustawie i ww. rozporządzeniu. Nieprawidłowości dotyczące powołania wewnątrzzakładowych aktów prawnych w podstawie prawnej nie stanowią wadliwości decyzji w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia ani innej wady decyzji, jeżeli zostały jednocześnie powołane prawidłowe przepisy aktu wyższego rzędu, tj. ustawy i rozporządzenia i to na nich opiera się rozstrzygnięcie. Podstawę prawną decyzji mogą bowiem stanowić tylko przepisy ustaw i rozporządzeń. W wyroku z 8 lutego 1983 r., I SA 1294/82, ONSA 1983, nr 1, poz. 5, NSA uznał, że: "Fakt powołania się przez organy administracji w decyzji na przepisy niewłaściwe w sprawie, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania tych organów, nie stanowi jednak przesłanki do uznania przez sąd, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organy administracji mogły wydać zaskarżone decyzje, mając do tego podstawę w innym przepisie tej samej ustawy". Jak już wspomniano także bez regulaminu podstawą prawną rozstrzygnięcia byłyby przepisy rozporządzenia, a Rektor mógłby podzielić środki na stypendia dla doktorantów według określonych zasad i odmówić przyznania stypendium z uwagi na taki, a nie inny podział środków. Uprawnienie to wynika z art. 66 ust. 2 ustawy P.s.w. dotyczącego kompetencji Rektora, art. 4 tej ustawy ustanawiającego zasadę autonomii szkół wyższych oraz z przytoczonych w dalszej kolejności przepisów dotyczących gospodarki finansowej uczelni. Potwierdza to także przytoczone w odpowiedzi na skargę orzecznictwo - podział i brak środków nie wynika bowiem ani z przepisu powszechnie obowiązującego, lecz z możliwości budżetowych jednostki.

Sąd I instancji wydając wyrok nie dokonał wykładni celowościowej ani systemowej P.s.w. oraz wydanych na jego podstawie rozporządzeń. W szczególności Sąd odczytał przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5.11.2011 r. w zupełnym oderwaniu od przepisów wyższego rzędu, tj. przepisów ustawy, jej celów, założeń i systematyki przedmiotowych regulacji (różnego rodzaju stypendia) oraz podobieństwa instytucji stypendiów i systemów stypendialnych określonych w P.s.w.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., nie wyjaśniając jednak, jakie konkretne przepisy prawa materialnego spośród tych, które zostały zastosowane w sprawie zostały naruszone przez Rektora. Z uzasadnienia wynika tylko, że według Sądu rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5.11.2011 r. nie zawiera delegacji dla rektora do wydania regulaminu, brak jest natomiast wskazania naruszenia konkretnego przepisu. Według Sądu zarządzenie Rektora nie mogło stanowić podstawy do rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego z uwagi na brak delegacji do jego wydania. Sąd nie zajął się stwierdzeniem, czy podstawa prawna rzeczywiście i obiektywnie istniała. Nieprawidłowe jest zatem uchylenie przez Sąd I instancji decyzji Rektora na podstawie stwierdzenia braków i wad w podstawie prawnej decyzji i zarządzenia Rektora w sytuacji, gdy w rzeczywistości sprawa została rozstrzygnięta w oparciu o powołane w decyzji przepisy ustawy i rozporządzenia, jak również zastosowane zostały kryteria przyznawania stypendiów z tego obowiązującego rozporządzenia (por. wyrok WSA w Bydgoszczy, I SA/Bd 423/08 z 15.10.2008 r.).

Sąd nie wziął pod uwagę zmiany kompetencji rektora określonych w art. 66 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 P.s.w. i wzmocnienia jego pozycji po nowelizacji ustawy, na podstawie ustawy z 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455), której znaczna część przepisów weszła w życie z dniem 1.01.2011 r. Obecnie po nowelizacji rektor ma kompetencje we wszystkich sprawach, które nie są przekazane do właściwości innych organów. W myśl art. 66 ust. 1 rektor kieruje działalnością uczelni i reprezentuje ją na zewnątrz, jest przełożonym pracowników, studentów i doktorantów uczelni. Na podstawie art. 66 ust. 1a rektor opracowuje i realizuje strategię rozwoju uczelni, uchwalaną przez organ kolegialny uczelni wskazany w statucie. Uchwała może określić środki na wdrażanie tej strategii, w tym pochodzące z funduszu rozwoju uczelni. Natomiast zgodnie z art. 66 ust. 2 rektor uczelni publicznej podejmuje decyzje we wszystkich sprawach dotyczących uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni lub kanclerza.

Zarówno w poprzednim stanie prawnym, jak i obecnie, delegację dla rektora do wydania regulaminu zawiera przede wszystkim przepis ustawy, a nie rozporządzenia, np. art. 186, art. 200a ust. 1 P.s.w. Ponadto jeżeli w przepisach pojawia się kwestia wydania przez rektora regulaminu w jakiejś sprawie, to ustawa kreuje tę kwestię jako obowiązek rektora, który z reguły powinien współdziałać przy tym z innymi ciałami czy też organami. Natomiast z art. 66 ust. 2 P.s.w. wynika prawo rektora do wydawania regulaminów, zarządzeń, komunikatów etc. we wszystkich sprawach, w których ustawa daje mu kompetencje. Rektor uczelni publicznej nie funkcjonuje jak organ administracji publicznej, który każdorazowo musi mieć w odrębnym przepisie delegację ustawową do wydawania zarządzeń, regulaminów - kompetencja w tym zakresie wynika bowiem z całokształtu uprawnień rektora określonych w art. 66 ust. 1, 1a i ust. 2 ustawy. Pogląd o niedopuszczalności i braku podstawy prawnej do wydawania przez rektora regulaminów bez delegacji w rozporządzeniu, w tym regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich, uniemożliwiłby rektorowi wykonywanie jego ustawowych kompetencji, czyniąc art. 66 ust. 1 i ust. 2 (w niniejszej sprawie w zw. z art. 200 ust. 3) martwym przepisem. Regulamin, nie będąc sprzeczny z przepisami wyższego rzędu, może wprowadzić tryb przyjmowania wniosków, terminy ich składania, wykaz niezbędnych dokumentów, sposób punktowania określonych osiągnięć (uszczegółowienie i realizacja ogólnikowych kryteriów z rozporządzenia), sposób tworzenia rankingu uprawnionych. Takich szczegółowych kwestii nie regulują przepisy wyższego rzędu. Dlatego też twierdzenia Sądu, że rektor uczelni publicznej każdorazowo potrzebuje delegacji w przepisach rozporządzenia do wydania regulaminu oraz że rektor nie mógł ustanowić regulaminu przyznawania stypendium doktoranckiego, uznać należy za całkowicie bezzasadne i chybione.

Kolejnym argumentem przemawiającym za możliwością, a nawet koniecznością ustanowienia przez rektora uczelni publicznej regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich są przepisy art. 200a P.s.w. dotyczące zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej. Zgodnie z art. 200a ust. 1 zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. W myśl art. 200a ust. 2 doktorantowi znajdującemu się w grupie 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim.

Część regulacji dotyczącej zwiększenia znajduje się w § 22 - § 25 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5.10.2011 r., a mimo to ustawodawca przewidział wydanie przez rektora dodatkowo regulaminu w tej sprawie. Zupełnie nielogiczny zatem byłby zakaz wprowadzenia przez rektora regulaminu przyznawania stypendium doktoranckiego oraz obowiązek wprowadzenia regulaminu zwiększania tego stypendium, gdy o zwiększeniu stypendium można mówić przede wszystkim wtedy, gdy istnieje stypendium. Należy zauważyć, że kompetencje rektora do wydawania regulaminów służą studentom i doktorantom, którzy opierają się głównie na aktach prawnych wewnątrzuczelnianych i nie posiadają często znajomości aktów prawnych powszechnie obowiązujących. Powtórzenie zatem w regulaminie przepisów rozporządzenia oraz ich doprecyzowanie jest dopuszczalne.

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zostały sformułowane na podstawie nieprawidłowych ustaleń i nieprawidłowo zastosowanych przepisów prawa materialnego oraz ich błędnej wykładni. Sąd nakazał bowiem Rektorowi Uniwersytetu Zielonogórskiego wydanie decyzji na podstawie kryteriów określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r., gdy tymczasem decyzja Rektora z [...] stycznia 2012 r., będąca decyzją rozpoznającą sprawę co do istoty, została wydana z zastosowaniem tych kryteriów.

Bezzasadne są także twierdzenia Sądu I instancji, że uprzednie rozdzielenie środków na poszczególne wydziały uczelni i prowadzenie postępowania kwalifikacyjnego na poziomie wydziału, a nie na poziomie uczelni, narusza przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. - twierdzenia te nie znajdują bowiem umocowania w przepisach tego rozporządzenia, jak również w przepisach art. 200 ust. 5 w zw. z art. 92 ust. 1, 94 ust. 1, 98 ust. 1, art. 105 P.s.w. oraz § 1 ust. 1 i 2, § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2006 r, w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni. Sąd całkowicie pominął zasady sporządzania przez uczelnię planu rzeczowo-finansowego z podziałem środków na podstawowe jednostki organizacyjne uczelni i nie zastosował art. 200 ust. 5 w zw. z art. 92, 94, 98 ust. 1, oraz art. 105 P.s.w. w zw. z § 1 ust. 1 i 2, § 2 rozporządzenia z 22 grudnia 2006 r.

Zgodnie z art. 4 P.s.w. uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. W myśl art. 17 tej ustawy sprawy związane z funkcjonowaniem uczelni nieuregulowane w ustawie określa statut uczelni. Uczelnia jako jednostka sektora finansów publicznych i państwowa osoba prawna - zgodnie z art. 9 pkt 11 oraz art. 30 ust. 1- 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, zobowiązana jest prowadzić gospodarkę finansową w oparciu o plan rzeczowo-finansowy i stosować określone w ww. ustawie oraz P.s.w. przepisy dotyczące jej budżetu. W myśl art. 30 ust. 1 ustawy o finansach publicznych państwowe i samorządowe osoby prawne są tworzone na podstawie odrębnych ustaw. Zgodnie z art. 30 ust. 2 tej ustawy podstawą gospodarki finansowej państwowych i samorządowych osób prawnych jest plan finansowy. Na podstawie art. 30 ust. 3 ww. ustawy plany finansowe państwowych i samorządowych osób prawnych są sporządzane zgodnie z ustawami o ich utworzeniu, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy. W ramach autonomii przyznanej w art. 4 P.s.w. uczelnie uprawnione są do ustalania, w ramach przepisów powszechnie obowiązujących, własnych wewnętrznych zasad budżetowych, włącznie z określeniem stopnia centralizacji budżetu. W myśl art. 100 ust. 2 ustawy P.s.w. uczelnia publiczna prowadzi samodzielną gospodarkę finansową na podstawie planu rzeczowo-finansowego, zatwierdzanego przez senat uczelni, zgodnie z przepisami o finansach publicznych i oraz o rachunkowości. Natomiast w art. 105 tej ustawy zawarto delegację dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad gospodarki finansowej uczelni publicznych, z uwzględnieniem: 1) zasad sporządzania planu rzeczowo-finansowego; 2) zasad tworzenia oraz zmian stanu funduszy; 3) zasad rozliczania kosztów; 4) sposobu dostosowania dotychczasowych zasad gospodarki finansowej szkól wyższych do postanowień ustawy.

W § 185 ust. 3 Statutu Uczelni wskazano, że podstawę gospodarki finansowej uniwersytetu stanowi roczny plan rzeczowo-finansowy, a w myśl § 185 ust. 4 Statutu w planie rzeczowo-finansowym określa się podział środków na poszczególne rodzaje działalności oraz pomiędzy wszystkie jednostki organizacyjne uniwersytetu. Art. 92 ust. 1 P.s.w. stanowi, że działalność uczelni publicznej jest finansowana z dotacji z budżetu państwa na zadania ustawowo określone oraz może być finansowana z przychodów własnych. Art. 94 ust. 1 określa z kolei dotacje, jakie otrzymuje uczelnia publiczna z budżetu państwa, a art. 98 ust. 1 określa przychody uczelni publicznej, wśród których są dotacje z budżetu państwa. W art. 200 ust. 5 P.s.w. wskazuje, że stypendia doktoranckie są finansowane w szczególności w ramach środków określonych w art. 98 ust. 1. Z powyższych przepisów wynika samodzielność uczelni w zakresie wewnętrznego podziału posiadanych środków. Jeśli uczelnia publiczna przyznaje stypendia doktoranckie tylko z dotacji budżetu państwa, nie mając na ten cel innych własnych środków, to uprawniona jest do takiego podziału środków, który zapewni przestrzeganie kryteriów określonych w § 15 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. Dokonany przez uczelnię podział środków nie narusza ww. przepisów rozporządzenia. Wielkość środków na stypendia doktoranckie jest każdorazowo określana, jak już wyżej wspomniano, w planie rzeczowo-finansowym Uniwersytetu Zielonogórskiego uchwalanym przez Senat.

Zgodnie z § 2 ust. 1 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich stypendia finansowane są ze środków przekazanych do dyspozycji Dziekanów. W związku z tym, że o przyznaniu stypendium decyduje Rektor, w § 2 ust. 3 regulaminu postanowiono, że Rektor określa w każdym roku akademickim liczbę stypendiów, o które mogą ubiegać się doktoranci Uczelni. Zgodnie z § 2 ust. 5 regulaminu ogólna w skali Uczelni liczba stypendiów zostaje rozdzielona pomiędzy wydziały proporcjonalnie do liczby doktorantów, którzy zaliczyli pierwszy rok studiów doktoranckich, złożyli wnioski o stypendia doktoranckie i uzyskali pozytywne opinie kierowników studiów doktoranckich oraz Dziekańskiej Komisji Stypendiów Doktoranckich (DKSD). Kryteria ubiegania się o przyznanie stypendium doktoranckiego określone zostały w § 15 ust. 1 - 3 rozporządzenia z 5.10.2011 r.

Z art. 200 ust. 3 P.s.w., § 14 i § 17 rozporządzenia oraz § 4 regulaminu wynika, że decyzję o przyznaniu stypendium, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje Rektor po zasięgnięciu opinii kierownika studiów doktoranckich i komisji doktoranckiej jednostki organizacyjnej uczelni, zwanej w regulaminie Dziekańską Komisją Stypendiów Doktoranckich (DKSD). W myśl § 17 rozporządzenia komisja, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, przekazuje Rektorowi uczelni listę doktorantów, których rekomenduje do przyznania stypendium. Natomiast zgodnie z § 5 ust. 4 regulaminu DKSD opiniuje wnioski o stypendia doktoranckie i sporządza listę rankingową wszystkich wniosków doktorantów spełniających wymogi określone w § 4 ust. 1-4 regulaminu. Zgodnie z budżetem Uniwersytetu Zielonogórskiego oraz § 2 ust. 5 regulaminu Wydział Elektrotechniki, Informatyki i Telekomunikacji otrzymał do dyspozycji w roku akademickim 2011/2012 trzy (3) stypendia. Ta liczba pozwalała na przyznanie stypendiów w wysokości i na okres (12 miesięcy) wynikające z przepisów ustawy i rozporządzenia w ramach posiadanych przez Wydział środków na stypendia. Dlatego też, mimo uzyskania przez Ł. S. wysokiej liczby punktów, stypendium doktoranckie nie mogło być mu przyznane z uwagi na to, że jego wniosek został sklasyfikowany na 4 miejscu na liście rankingowej. § 14 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. wprost odnosi się do prowadzenia postępowania na wydziale. Zgodnie bowiem z tym paragrafem stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej, po zaopiniowaniu przez komisję doktorancką jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej, zwaną dalej "komisją", wniosków o przyznanie tego stypendium (ust. 1). Komisje, które rekomendują rektorowi kandydatów do stypendium zgodnie z § 17 rozporządzenia są powoływane na wydziałach (tj. w jednostkach organizacyjnych uczelni), nie została zatem w rozporządzeniu ustanowiona komisja ogólnouczelniana. Jest to zupełnie zrozumiałe, ponieważ w myśl art. 195 ust. 1 P.s.w. jednostki organizacyjne uczelni (...) posiadające uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego albo co najmniej dwa uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora mogą prowadzić studia doktoranckie w zakresie dyscyplin odpowiadających tym uprawnieniom. Studia doktoranckie prowadzi uprawniony wydział uczelni, stąd też to właśnie na wydziale powinna odbywać się kwalifikacja wniosków o stypendium doktoranckie. Podział środków na wydziały nie stoi zatem w sprzeczności z kryteriami przyznawania stypendiów z rozporządzenia. Regulamin nie tworzy dodatkowych kryteriów do przyznania stypendium doktoranckiego, uwzględnia jedynie fakt, że stypendia te są przyznawane w ramach posiadanych przez Uczelnię środków przeznaczonych w planie rzeczowo-finansowym na stypendia doktoranckie na poszczególnych wydziałach prowadzących studia doktoranckie. Plan rzeczowo-finansowy na dany rok tworzony jest na podstawie jego wykonania w roku poprzednim, stąd też wysokość środków przeznaczonych na stypendia doktoranckie nie zawsze odpowiada faktycznej liczbie osób spełniających wymogi.

Powszechne jest przyznawanie określonych stypendiów przez uczelnie w podziale środków na jednostki organizacyjne. Ustanowienie w ustawie kryteriów przyznawania stypendiów nie stoi temu na przeszkodzie. Powszechne jest to np. w systemie pomocy materialnej w przypadku stypendium rektora dla najlepszych studentów (wcześniej stypendium naukowe), gdzie kryteria przyznania stypendium są określone w art. 181 ust. 1 P.s.w., natomiast podział środków na te stypendia i określenie, którzy studenci spełniają ogólne kryteria, dokonywane jest w regulaminie oraz w innych wewnętrznych budżetowych aktach prawnych uczelni. System ten jest zatem podobny do systemu stypendiów doktoranckich: w każdym przypadku według określonych w ustawie lub rozporządzeniu kryteriów wybiera się grupę uprawnionych studentów/doktorantów. W każdym przypadku stypendia są przyznawane albo opiniowane przez organy znajdujące się na wydziale. W każdym z tych systemów podział środków na wydziały nie stoi w sprzeczności z kryteriami przyznawania stypendium. Nie można zatem twierdzić, że wybór najlepszych, uprawnionych studentów i doktorantów odbywać się ma w skali ogólnouczelnianej - ustawa ani rozporządzenie nie zawierają tego wymogu, lecz wskazują jedynie ogólne kryteria wyłaniania najlepszych na każdym wydziale poprzez przyznanie kompetencji do rekomendowania kandydatów do stypendium z każdego wydziału komisjom.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie jako całkowicie bezzasadnej. Odnosząc się do najważniejszych zarzutów skargi podniesiono, co następuje:

1. Istotą zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej jest błędne przekonanie, że w ramach autonomii uczelni i przewidzianego w Statucie uczelni (§ 185 ust. 3 i 4 Statutu) podziału środków w planie rzeczowo-finansowym na poszczególne rodzaje działalności oraz pomiędzy wszystkie jednostki uniwersytetu, dopuszczalne jest również uprzednie rozdzielenie środków na stypendia na poszczególne wydziały uniwersytetu, do dyspozycji Dziekanów. Uzyskanie stypendium doktoranckiego na Uniwersytecie Zielonogórskim zależy w pierwszej kolejności od liczby doktorantów, którzy zaliczyli pierwszy rok studiów doktoranckich oraz liczby wniosków o przyznanie stypendium złożonych na wydziale aplikującego doktoranta, gdyż od tego zależy ilość przyznanych do dyspozycji danego wydziału stypendiów, a dopiero w dalszej kolejności, od indywidualnych umiejętności i osiągnięć aplikującego doktoranta, wyrażonej w ilości przyznanych punktów. Przyjęty tryb postępowania, uniemożliwia merytoryczną kontrolę decyzji Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie przyznania, bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego. Nie można zatem wykluczyć, że w roku akademickim 2011/2012 stypendium doktoranckie otrzymały osoby z mniejszą niż uczestnik postępowania ilością punktów (mniej niż 23,5 punktu), studiujące na innych Wydziałach Uniwersytetu Zielonogórskiego.

2. Podzielono, że "dla odmowy przyznania stypendium z powodu braku środków nie jest konieczny regulamin". Jednakże poprzedzające taką odmowę postępowanie kwalifikacyjne powinno być prowadzone w sposób pozwalający na sprawdzenie, czy każdy z aplikujących doktorantów, niezależnie od wydziału, na którym odbywa studia doktoranckie, a którym Rektor przyznał stypendium doktoranckie na rok akademicki 2011/2012, otrzymał w postępowaniu kwalifikacyjnym wyższą niż uczestnik postępowania liczbę punktów, tj. więcej niż 23,5 punktu. Tylko wówczas można byłoby uznać, że w procesie przyznawania stypendiów doktoranckich na rok akademicki 2011/2012, uwzględniono kryteria ustalone w rozporządzeniu. Nie jest to możliwe w sytuacji, gdy nie sporządza się jednolitej uczelnianej listy rankingowej obejmującej wszystkie złożone wnioski, naruszając w ten sposób przepisy powołanego rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 05.10.2011 r., w którym przyznanie stypendium doktoranckiego na drugim i kolejnych łatach studiów doktoranckich uzależniono wyłącznie od indywidualnych osiągnięć doktoranta (§ 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia). Przy ograniczonej ilości środków przeznaczonych na stypendia doktoranckie, zważywszy że środki te mają charakter publiczny, tylko postępowanie kwalifikacyjne oparte na sporządzeniu jednej, wspólnej listy rankingowej dla wszystkich doktorantów Uniwersytetu Zielonogórskiego, gwarantuje przejrzystość i pozwala zachować obiektywny charakter kryteriów, o których mowa w rozporządzeniu. Reasumując, stypendia doktoranckie powinny być przyznawane najlepszym doktorantom, według ilości uzyskanych przez aplikującego doktoranta punktów, aż do wyczerpania puli środków przewidzianych na stypendia doktoranckie w danym roku akademickim.

3. W skardze kasacyjnej wywiedziono, że Rektor uczelni publicznej posiada ogólną kompetencję do wydawania zarządzeń, regulaminów, wynikającą z art. 66 ust. 1, la i ust. 2 P.s.w. Z tym poglądem trudno się zgodzić, albowiem pozostaje on w oczywistej sprzeczności z przepisami P.s.w., które zawierają ustawowe delegacje dla Rektora do wydania regulaminu, określając jednocześnie przedmiot i zakres uregulowania (vide art. 186, art. 200a ust. 1 P.s.w.) oraz z przepisami rozporządzenia MNiSW z 5.10.2011 r., które żadnej delegacji do wprowadzenia regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich nie zawiera. Taka kompetencja przysługiwała Rektorowi na mocy poprzedniego rozporządzenia, które w dacie wydania przez Rektora decyzji odmownej już nie obowiązywało.

4. W skardze kasacyjnej błędnie wywiedziono, że "nieprawidłowości dotyczące powołania wewnątrzzakładowych aktów prawnych .w podstawie prawnej nie stanowią wadliwości decyzji w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia ani innej wady decyzji, jeżeli zostały jednocześnie powołane prawidłowe przepisy aktu wyższego rzędu, tj. ustawy i rozporządzenia i to na nich opiera się rozstrzygnięcie". Wydaje się, że nie potrafiono odróżnić formalnoprawnej strony decyzji administracyjnej (w której powinny być powołane wszystkie akty prawne i konkretne przepisy, na których oparte zostało rozstrzygnięcie), od strony materialnoprawnej decyzji. Rektor uczelni publicznej nie może w sposób dowolny, w oparciu o ogólne przepisy kompetencyjne zawarte w P.s.w. oraz przepisy dotyczące gospodarki finansowej uczelni, "podzielić środki na stypendia dla doktorantów według określonych zasad i odmówić przyznania stypendium z uwagi na taki, a nie inny podział środków". Wręcz przeciwnie, przyznając stypendia doktoranckie (w ramach kwoty przeznaczonej na ten cel w planie rzeczowo-finansowym uczelni), rektor jest związany przepisami rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. W niniejszej sprawie przepisy tego rozporządzenia zostały naruszone i to w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

2. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim nie są trafne.

3. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że z dniem 3 listopada 2011 r. utracił moc obowiązującą § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni, który upoważniał rektora uczelni, po zasięgnięciu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, do ustalania regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich. Oznacza to, że w dacie wydania przez Rektora decyzji w pierwszej instancji ([...] listopada 2011 r.) obowiązywało już nowe rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r., które w § 32 stanowi, że jego przepisy stosuje się do stypendiów doktoranckich przysługujących od 1 października 2011 r. Rozporządzenie to nie daje rektorowi uczelni upoważnienia do ustalania regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich a więc także, jak zostało to ustalone w Regulaminie obowiązującym na Uniwersytecie Zielonogórskim do rozdzielania stypendiów pomiędzy wydziały proporcjonalnie do liczby doktorantów, którzy zaliczyli pierwszy rok studiów doktoranckich, złożyli wnioski o stypendia doktoranckie i uzyskali pozytywne opinie kierowników studiów doktoranckich oraz DKSD.

4. Oznacza to, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że podstawę prawną decyzji Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego stanowiły m.in. przepisy zarządzenia Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie wprowadzenia regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów Uniwersytetu Zielonogórskiego, a więc akt normatywny, który już nie obowiązywał w dacie ich wydania. Powołanie się przez Rektora w podstawie prawnej decyzji na przepisy obowiązującego aktualnie rozporządzenia jest tutaj bez znaczenia, ponieważ zarządzenie Rektora – wprowadzając podział środków przeznaczonych na stypendia doktoranckie na poszczególne wydziały – wprowadziło dodatkowe kryterium ich przyznawania, nie znane rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. Uzyskanie stypendium doktoranckiego zostało obecnie bezpośrednio powiązane z osiągnięciami aplikującego doktoranta i nie zależy od żadnych innych czynników. Postępowania kwalifikacyjne prowadzone na każdym wydziale, który prowadzi studia doktoranckie, obejmujące ocenę złożonych wniosków oraz przyznanie punktów za osiągnięcia doktoranta i zakończone rekomendacją do przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2011/2012, powinno zmierzać do sporządzenia jednolitej, ogólnouczelnianej listy rankingowej. Tym samym zarzut naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 134 § 1 i 151 jest bezzasadny.

5. Nie można również przyznać racji wnoszącemu skargę kasacyjną, kiedy twierdzi, że bez istnienia regulaminu Rektor mógłby odmówić przyznania stypendium z uwagi na określony, zastosowany w uczelni podział środków - kwestia ta polega bowiem na ustaleniu określonego stanu faktycznego w zakresie budżetu, a nie musi być zapisana w regulaminie. Rektor mógłby bowiem podzielić środki na stypendia dla doktorantów według określonych zasad i odmówić przyznania stypendium z uwagi na taki, a nie inny podział środków. Uprawnienie to wynika z art. 66 ust. 2 P.s.w. dotyczącego kompetencji Rektora, art. 4 tej ustawy ustanawiającego zasadę autonomii szkół wyższych oraz z przytoczonych w dalszej kolejności przepisów dotyczących gospodarki finansowej uczelni.

Rektor, jako organ uczelni publicznej, a także organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym (zob. art. 5 § 2 pkt pkt 3 in fine) związany jest zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP). Oznacza to m.in., że podejmowane przez niego decyzje na podstawie art. 66 ust. 2 P.s.w. nie mogą naruszać przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Odnosząc to do rozpoznawanej sprawy, oznacza to, że decyzje rektora podejmowane w tym trybie nie mogą tworzyć dodatkowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich, bo aktualnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. nie daje ku temu delegacji, w przeciwieństwie do uchylonego rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni.

6. Zarzut naruszenia przez Sąd i instancji art. 4, art. 17, art. 200 ust. 5 w zw. z art. 92 ust. 1, 94 ust. 1, 98 ust. 1, art. 100 ust. 2, art. 105, art. 195 ust. 1 P.s.w., art. 9 pkt 11 oraz art. 30 ust. 1- 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), § 1 ust. 1 i 2, § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2006 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni (Dz. U. Nr 246, poz. 1796 ze zm.) w zw. z § 14 ust. 1, § 15, § 16, § 17 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. nie jest zasadny, ponieważ przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie indywidualnej. W szczególności bezzasadne jest stwierdzenie, jakoby § 14 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. wprost odnosił się do prowadzenia postępowania na wydziale. "Zgodnie bowiem z tym paragrafem stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej, po zaopiniowaniu przez komisję doktorancką jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej, zwaną dalej "komisją", wniosków o przyznanie tego stypendium (ust. 1)". Uregulowanie to oznacza, że w sytuacji prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawach stypendiów doktoranckich na poszczególnych wydziałach, rektor jest władny do podjęcia decyzji o przyznaniu tych stypendiów w skali uczelni po zapoznaniu się z opiniami wszystkich wydziałowych komisji doktoranckich, przed którymi prowadzone były postępowania wyjaśniające.

7. Całkowicie bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymaganiom wynikającym z tego pierwszego przepisu. W szczególności, Sąd prawidłowo wywiódł, że zaskarżone decyzje Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego zostały oparte na prawie wewnętrznym, które wprowadzało dodatkowe kryterium warunkujące przyznanie stypendium doktoranckiego, sprzeczne z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r., a które utraciło moc prawną. Po drugie, Sąd prawidłowo ocenił, że wadliwy skład tryb powołania DKSD stanowi naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy.

Również, ocena prawna Sądu I instancji nie budzi żadnych wątpliwości. Rozpoznając sprawę ponownie, Rektor Uniwersytetu Zielonogórskiego ma obowiązek ocenić osiągnięcia skarżącego Ł. S., o których mowa w § 15 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. w porównaniu do pozostałych studentów, którzy wnieśli o przyznanie stypendium doktoranckiego w skali całego Uniwersytetu Zielonogórskiego.

8. Na marginesie rozważań należy podkreślić, że na zasadzie art. 153 p.p.s.a. Rektor Uniwersytetu Zielonogórskiego – przy ponownym rozpoznaniu sprawy – jest związany również oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim odnosi się ona do niezgodności zarówno składu, jak i trybu powołania DKSD z § 14 nowego rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r., ponieważ w tym zakresie w skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutu naruszenia prawa.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.