Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1214/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 24  ust. 2a pkt 1  i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Ewa Michna Sędziowie : SWSA Jakub Makuch SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 22 czerwca 2022 r. znak IG-II.7221.81.2022.KU w przedmiocie odmowy aktualizacji danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę


UZASADNIENIE

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 22 czerwca 2022 r., znak IG-II.7221.81.2022.KU, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Starosty T. z dnia 29 kwietnia 2022 r. znak [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu 7 czerwca 2021 r. do Starostwa Powiatowego w Z. wpłynął wniosek M. S. (z 2 czerwca 2021 r.) o anulowanie operatu technicznego nr [...]. Do wniosku strona załączyła "Zgłoszenie zmian danych ewidencji gruntów i budynków", w którym wnosi o "wciągnięcie do ewidencji operatu Biegłego Sądowego Geodety mgr inż. A. B. do wniosku o uwłaszczenie do sygn. Akt [...]". W dniu 16 czerwca 2021 r. do Starostwa wpłynęło kolejne pismo M. S., w którym stwierdza, iż "F.U. S. nie posiada żadnej Umowy-Zlecenia z moim podpisem na wykonanie prac, które zgłosił 08-06-2021 do powiatowej części zasobu [...]. Na parceli zignorował moją obecność. Posprawdzał to co Biegły Sądu Wojewódzkiego w N. zrobił na naoczni Sądowej 28-09-98 r. (...) Ponadto zmienił granicę między 1/1 a 1/2 dodając W. K. około 2 m.b. w parceli 1/2 i słup elektryczny na dz 2. na co ma mój kategoryczny sprzeciw i brak podpisu. Mówiono w Starostwie, że nie można zmieniać granic Biegłego Sądowego. F. U. S. wszystko może. (...) Samoistnym właścicielem dz. nr. 2 jestem od 11-02-1999 i wyglądała jak na zał: kopii wy rysu z mapy ewidencyjnej z dn. 19-10-1981. Po podziale działki 1 L.K.S.ZAM. [...] nr [...] z dn. 27-06-1988, geod. M. K. zaanektował część działki 2 dla dz. 1". M. S. do pisma załączyła następujące dokumenty: Mapę sytuacyjno-zbiorczą z 28 września 1998 r., postanowienie Sądu Rejonowego w Z. sygn. akt [...] z 11 lutego 1999 r., wyrys z mapy ewidencyjnej dla celów budowlanych z 19 października 1981 r., pismo z 20 kwietnia 2021 r. skierowane do wykonawcy operatu technicznego [...]. W związku z wątpliwościami Starosty co do przedmiotu i zakresu żądania zawartego w powyższym podaniu w kolejnym piśmie z 23 czerwca 2021 r. strona uściśliła swoje oczekiwania (cyt.): "Dzisiaj będąc właścicielką dz. 2 proszę o skorygowanie błędu z 1988 r. i przywrócenie jej kształtu z 19-10-1981 roku". Przesłała ponadto, oprócz dokumentów załączanych we wcześniejszych pismach, wyrys z mapy ewidencyjnej z 28 lutego 1997 r.

Starosta T., decyzją z dnia 29 kwietnia 2022 r., znak [...], działając na podstawie art. 7d pkt 1 lit a i art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.) art. 104 § 1 i 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) po rozpatrzeniu sprawy wszczętej z wniosku M. S. orzekł o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granic działki ewid. nr 2 na odcinkach z działkami ewid. nr 1/1 i 1/2, położonych w obrębie P., w jednostce ewidencyjnej P. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał w szczególności, że uwidocznione w ewidencji dane, odnoszące się do przebiegu przedmiotowej granicy, są zgodne z materiałem źródłowym tj. operatem technicznym [...]. Nie ma podstaw do jego aktualizacji, w szczególności takiej która prowadziłaby do przywrócenia stanu archiwalnego. Aktualizacji danych dokonuje się na podstawie dokumentów ilustrujących stan odmienny od stanu już uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów. Dokumenty określające poprzedni stan działek nie mogą stanowić podstawy do zarejestrowania tego stanu, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnymi dokumentami wprowadzonymi do ewidencji – aktualizacja ewidencji gruntów i budynków nie może powodować skutków prawnych z mocą wsteczną.

Działając na skutek odwołania M. S., Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 22 czerwca 2022 r., którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania, wyjaśnił przepisy regulujące kwestie prowadzenia przez starostę operatu ewidencji gruntów i budynków – i wskazał, że w dniu 29 kwietnia 1975 do państwowego zasobu geodezyjnego przyjęto operat techniczny nr [...] (numer ewid. materiału zasobu: [...]), który powstał w wyniku prac geodezyjnych mających na celu założenie mapy zasadniczej w skali 1:2000 dla obrębu P. wraz z opracowaniem rzeźby terenu oraz założeniem w tej samej skali mapy ewidencyjnej. Ze sprawozdania technicznego wynika, że pomiarowi podlegały granice faktycznego stanu władania gruntami. Pomiary wykonano przy zastosowaniu metody biegunowej i ortogonalnej oraz – dla większości obszaru – metody stereofotogrametrycznej. Po skartowaniu pierworysów i zanumerowaniu działek spisano "Protokół ustalenia stanu władania", a następnie sporządzono "Alfabetyczny spis właścicieli" oraz skorowidz działek. Działki ewidencyjne zostały zanumerowane w postaci liczb naturalnych od 1 do 7320. Operat ten nie zawierał wykazów synchronizacyjnych. Zamieszczono w nim natomiast "Protokół ustalenia stanu władania gruntami na obszarze wsi P." z 21 maja 1974 r., według którego S. M. posiadał m.in. działkę nr 2, a A. R. – działkę nr 1. Działki ewidencyjne utworzone w ramach operatu [...] stanowiły podstawę oznaczenia nieruchomości w aktach własności ziemi, tj. w decyzjach wydawanych w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Działka nr 1 objęta została Aktem własności ziemi nr [...] wydanym przez Naczelnika Miasta Z. i Gminy T., natomiast działka nr 2 – Aktem własności ziemi nr [...]. Akt ten został jednak uchylony decyzją Zastępcy Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia 23 grudnia 1982 r. znak: [...].

Kolejnym analizowanym dokumentem był operat techniczny nr [...] przyjęty do zasobu 27 czerwca 1988 r. (nr ewid. materiału zasobu: [...]), sporządzony na potrzeby podziału działki ewidencyjnej nr 1. Ze sprawozdania technicznego wynika, że: "Najpierw zmierzono wskazaną granicę przez zainteresowane strony pomiędzy działką 1 a 2. Następnie sporządzono projekt podziału działki 1 na podstawie planu zagospodarowania (...). Powierzchnie nowopowstałych działek obliczono ze współrzędnych". W dniu 27 maja 1988 r. w obecności A. R. – właścicielki działki nr 1 i M. S. – władającej działką nr 2 sporządzono protokół graniczny, w którym widnieje wpis: "Granice działki 2 tworzą od strony północnej, wschodniej, południowej wyraźne granice od strony zachodniej droga na M. W kolejnym punkcie protokołu wykonawca stwierdził, że "Granica działki 1 z działką 2 od strony południowej jest niezgodna z mapą ewidencji gruntów, dlatego zaszła konieczność pomiaru tej granicy w oparciu o wskazania zainteresowanych stron i korekta na mapie ewidencji gruntów". Na podstawie pomiarów ustalonych granic obliczono powierzchnie działek ewidencyjnych nr 2 oraz nr 1, które wyniosły odpowiednio 0,1237 ha i 0,1126 ha. Jak wynika z powyższego opracowania doszło do podziału geodezyjnego działki 1 na działki 1/1, 1/2 i 1/3. Ostateczną decyzją z dnia 20 lipca 1988 r. znak: [...] Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Z. i Gminy T. zatwierdził ten podział nieruchomości. Następnie nowo powstała działka nr 1/2 na podstawie umowy darowizny z dnia 10 stycznia 1989 r. stała się własnością M. M. Zmiany te wprowadzono do operatu ewidencyjnego na podstawie decyzji z dnia 5 czerwca 1990 r. znak: [...].

Sąd Rejonowy w Z. 11 lutego 1999 r. wydał postanowienie sygn. akt [...], na mocy którego M. S. nabyła nieodpłatnie z mocy prawa przez uwłaszczenie z dniem 4 listopada 1971 r. własność m.in. nieruchomości położonej w P., objętej stanowiącym integralną część niniejszego postanowienia wykazem zmian gruntowych sporządzonym przez R. M. l.ks. zam. [...] zlec. [...], a oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr 2 o powierzchni 0,1237 ha. W aktach sprawy znajduje się również opracowanie autorstwa mgr inż. A. B. pod nazwą "Mapa sytuacyjna-zbiorcza" o numerze I. ks. zam. [...], która została sporządzona do celów identyfikacji do wniosku o uwłaszczenie. Według tego opracowania "Wskazane przez strony w czasie naoczni sądowej z dnia 20.05.1998 punkty S-P-A-B-M-C-D-E są zgodne z granicą ewidencyjną 102-111 z operatu podziału L.ks. [...] zaklauzulowanego w tut. składnicy WODGiK za nr [...] z dnia 27.06.1988 r. Punkty E-F-G wskazane przez strony w w/w naoczni sądowej są zgodne z granicą ewidencyjną 111-108 w/w operatu podziału L.ks. zam. [...]". Powierzchnia działki nr 2 wykazana w postanowieniu na podstawie wypisu z rejestru gruntów wynosi 0,1237 ha. Jest to wartość będąca wynikiem opracowania operatu technicznego [...] z uwzględnieniem zmiany przebiegu granicy z działką nr 1. Powyższe postanowienie Sądu Rejonowego było podstawą zmiany zarejestrowanej 4 sierpnia 2003 r. w bazie danych ewidencji gruntów i budynków pod znakiem [...].

W dniu 8 czerwca 2021 r. do państwowego zasobu geodezyjnego przyjęto operat techniczny nr [...] autorstwa geodetów: B. L. i J. S., którego przedmiotem było ustalenie przebiegu granic działki ewidencyjnej nr 2. W sprawozdaniu stwierdzono, że: "Dane pozyskane z operatu EGiB dla punktów granicznych dz. 2 nie spełniają wymogów dokładnościowych. Brak jest dokumentów o których mowa w art. 36 Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków lub dane zawarte w tych dokumentach nie pozwalają na określenie przebiegu granic z wymaganą dokładnością, dlatego przystąpiono do ustalenia przebiegu granic dz. 2 w terenie". Czynności ustalenia przebiegu granic działki nr 2 miały miejsce 19 kwietnia 2021 r. Sporządzono protokół, z którego wynika, że granicę działki nr 2 z działką nr 1/1 ustalono na podstawie analizy map jednostkowych PZGiK. Według sprawozdania, podstawą ustalenia jest operat nr [...] (punkty 2-11), granicę tą zaakceptowała właścicielka działki 1/1 – W. K., natomiast właścicielka działki 2 – M. S., odmówiła złożenia podpisu". Granicę działki nr 2 z działką nr 1/2 wykonawca również ustalił "na podstawie analizy map jednostkowych PZGiK oraz orzeczeń sądowych". M. S. oraz właściciele działki nr 1/2 – M. M. i W. R. – złożyły podpisy pod oświadczeniem: "Ustaloną granicę akceptujemy bez zastrzeżeń". Według sprawozdania podstawę do ustalenia stanowił również operat nr [...] (punkty 11-gr2). Z kolei granice działki nr 2 z działkami nr 3 (punkty gr3-105gr) oraz nr 4 (punkty 105gr-104gr), oraz nr 5 (punkty 104gr-103gr) ustalono na podstawie zgodnych wskazań właścicieli nieruchomości. Integralną częścią protokołu jest szkic graniczny nr 1, na którym przedstawiono ustalone granice wraz z wyznaczającymi ich przebieg punktami granicznymi. Na szkicu tym wykonawca wyraźnie zaznaczył, iż w granicy pomiędzy działkami nr 2 a nr 1/1 zlokalizowany jest słup elektryczny (w pobliżu punktu granicznego nr 2). Ze sprawozdania technicznego wynika, że nie ustalano granicy działki nr 2 z działką nr 6 z uwagi na spór oraz z działką nr 7/2, gdyż w tym przypadku wykorzystano dane z operatu nr [...] (punkty gr2-gr3). W wyniku ustalenia granic nie uległ zmianie ani dotychczasowy przebieg granic działki ewidencyjnej nr 2 ani jej powierzchnia.

Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez M. S. w odwołaniu oraz w pismach kierowanych do organu pierwszej instancji, organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotem żądania M. S. nie jest wprowadzenie w operacie ewidencji gruntów i budynków zmian na podstawie nowych dokumentów, zgodnych z § 30 rozporządzenia z 2021 r., gdyż takich nie przedłożyła, lecz zmiana i usunięcie bezprawnych – w ocenie strony – wpisów dokonanych w przeszłości, wynikających z operatu technicznego [...]. W tym kontekście organ odwoławczy wyjaśnił, że na wspomniany operat składa się m.in. protokół graniczny spisany 27 maja 1988 r. Według tego protokołu w terenie stawiły się M. S. i A. R. Obie strony postępowania złożyły swoje podpisy zgadzając się z ustalanym przebiegiem granic. M. S. przytacza argument, że w momencie opracowywania tego operatu nie była właścicielem, a jedynie użytkownikiem działki nr 2, dlatego też (...) "nikt legalnie nie mógł cokolwiek podpisać w sprawie działki ewid. 2". Stwierdzenie to nie jest zgodne z obowiązującymi wówczas przepisami załącznika do zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zatytułowanego "Zasady i sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów oraz sporządzania wykazów gruntów" (M.P. z dnia 25 marca 1969 r. ze zmianami). Według § 2 ust. 3 tego aktu prawnego "W ewidencji gruntów podaje się osobę właściciela oraz tego, który gruntem faktycznie włada, zwanego dalej "władającym", a gdy osoba właściciela nie jest znana – tylko władającego gruntem". Z kolei § 10 wskazywał, że "Granice działki określa przebieg linii: 1) według faktycznego stanu władania, stwierdzonego na gruncie lub 2) według stanu prawnego nieruchomości, ustalonego w postępowaniu uregulowanym odrębnymi przepisami (...)". Organ odwoławczy wskazał dalej, że podstawą postanowienia Sądu Rejonowego w Z. dotyczącego nabycia przez M. S. w drodze uwłaszczenia m.in. działki 2 był wyrys z mapy ewidencyjnej oraz wykaz zmian gruntowych sporządzony przez R. M. I. ks. zam. [...]. Mimo iż powierzchnia przedstawiona w tym dokumencie uwzględnia przeprowadzone ustalenie, to wyrys ukazuje stan granic ewidencyjnych sprzed czynności wykonanych w ramach operatu technicznego [...]. Wynika to z faktu, że zmiana przebiegu granic działki ewidencyjnej 1/1 oraz 1/2 z działką 2 została zarejestrowana 5 czerwca 1990 r. natomiast wyrys z mapy ewidencyjnej R. M. przedstawia przebieg granic według stanu na grudzień 1988 r. Ponadto strona powołuje się na opinię biegłego sądowego geodety A. B. (l.ks. zam. [...] z 28 września 1998 r.), który to w swoim opracowaniu zatytułowanym "Mapa sytuacyjno-zbiorcza" (do sprawy sygn. akt [...], którego kontynuacją jest sprawa sygn. akt 109/99) potwierdza zgodność granic zatwierdzonych przez strony w czasie naoczni sądowej z granicą ewidencyjną z operatu podziału [...], którego unieważnienia strona żąda. Wspomniane postanowienie Sądu Rejonowego zostało wydane 11 lutego 1999 r., a więc w czasie kiedy w ewidencji gruntów i budynków aktualnym operatem w zakresie przebiegu przedmiotowych granic był operat z 1988 r. Obecne granice działki ewidencyjnej nr 2 wyznaczają punkty z operatu technicznego nr [...]. W ramach pracy, której rezultaty zawiera to opracowanie, geodeta uprawniony B. L. podjął w terenie czynności ustalania przebiegu granic, z których sporządził protokół. Wynika z niego, iż granice przedmiotowej działki z działkami nr 1/1 oraz 1/2 wyznaczają kolejno punkty nr 2 i 11, pochodzące z operatu nr [...], oraz punkt nr gr2, którego położenia nie ustalał, gdyż jego współrzędne pozyskał z operatu nr [...].

Odnosząc się do twierdzeń strony kwestionujących zgodność operatu [...] z opinią biegłego sądowego nr I. ks. zam. [...] sporządzą w czasie naoczni sądowej 20 maja 1998 r. – organ odwoławczy wyjaśnił, że zarówno opinia jak i kwestionowany operat zostały wykonane w oparciu o operat z 1988 r., wobec czego należy wyciągnąć wniosek, iż operat z 2021 r. jest z tą opinią biegłego zgodny. Ponadto, na udostępnionej przez Starostwo Powiatowe w Z. mapie zasadniczej (opisana jako "Mapa do celów służbowych") wyraźnie widać, iż położenie punktów ustalanych w 2021 r. jest zgodne z oczekiwaniami wyrażanymi przez stronę w jednym z pism skierowanych do Starosty T. Dotyczy to w szczególności przebiegu granicy względem słupa telekomunikacyjnego, który znajduje się w bliskim położeniu punktu nr 2. Na "Mapie do celów służbowych" można zauważyć, że tak samo jak w przywoływanej przez M. S. opinii biegłego sądowego słup ten zlokalizowany jest w granicy między działkami nr 2 i 1/1. Granicę tą wyznaczają punkty nr 2 i 11 (opisane kolorem różowym). Operat techniczny nr [...] został przyjęty do zasobu i stanowi najnowszy dokument stanowiący o przebiegu granic działki ewidencyjnej nr 2. Wspomniana "Mapa do celów służbowych" nie jest dokumentem nieznanym stronom, gdyż jest niemal tożsama z "Mapą wywiadu terenowego skala 1:500" z operatu [...] (karta akt nr 79). Zgodnie z informacją przekazaną przez Starostę T. (wiadomość e-mail z 10 czerwca 2022 r.), "granice działek ewidencyjnych prezentowane m.in. na geoportalu powiatu [...] oraz udostępniane w ramach zgłoszenia prac geodezyjnych nie są obowiązującymi danymi ewidencji gruntów i budynków i mogą służyć jedynie do przybliżonej identyfikacji i lokalizacji nieruchomości". Pochodzą one z projektu LPIS. "Obowiązującą mapą ewidencyjną w obrębie P. jest w dalszym ciągu mapa w skali 1:2000, założona w ramach operatu technicznego [...], przetworzona w 2016 r. do postaci rastrowej. Jak ustalono, na mapie wywiadu terenowego (skala 1:500), wchodzącej w skład operatu technicznego [...] granice działek ewidencyjnych zostały przedstawione według projektu LPIS". Przedstawienie przebiegu granic działek na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 nie dostarcza należytej dokładności, dzięki której możliwe byłoby określenie usytuowania przebiegu przedmiotowej granicy działki ewidencyjnej względem szczegółów terenowych takich jak np. słup teleinformatyczny.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że żądanie M. S. skorygowania błędu z 1988 r. i przywrócenia kształtu działki nr 2 z 1981 roku jest niemożliwe do zrealizowania w postępowaniu ewidencyjnym. Granica pomiędzy działkami nr 2 i nr 1, jak wynika z operatu [...], była "niezgodna z mapą ewidencji gruntów". Wykonawca dokonał więc "pomiaru tej granicy w oparciu o wskazania zainteresowanych". Następnie wykorzystując wyniki tych pomiarów skorygował jej przebieg na mapie ewidencyjnej. M. S. i A. R. złożyły podpisy pod oświadczeniem treści cyt. "Jako zainteresowani oświadczamy, że nie zgłaszamy zastrzeżeń co do przebiegu wyżej opisanych granic i że położenie znaków granicznych jest nam znane". Twierdzenie skarżącej zawarte w odwołaniu, że geodeta M. K. "nie zawiadomił mnie o pomiarach ani nie dał operatu. Dopiero przy uwłaszczeniach w 1997 r. dowiedziałam się o operacie z 1988 r. (...)" – nie znajduje więc potwierdzenia w materiale dowodowym. Organ odwoławczy dodał, że informacje przedmiotowe zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z materiałów zasobu lub wykrycia błędnych informacji (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c i d ustawy Pgik). Również ten przypadek nie zachodzi w rozpatrywanej sprawie. Przebieg granicy działki nr 2 z działkami nr 1/1 i nr 1/2 przedstawiony jest zgodnie z dokumentacją zasobu. Nie stwierdzono błędu w tym zakresie. Zatem Starosta nie jest zobligowany do zlecenia pracy geodezyjnej dotyczącej ustalenia przebiegu kwestionowanej granicy. Sama zainteresowana również nie przedłożyła opracowania przyjętego do zasobu geodezyjnego i kartograficznego, wymienionego w § 30 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W ocenie organu odwoławczego przebieg granicy pomiędzy działką nr 2, a działkami nr 1/1 i nr 1/2 jest wykazany prawidłowo, gdyż zgodnie z dokumentacją posiadaną przez Starostę T.

Pismem z dnia 24 lipca 2022 r. M. S. wniosła skargę na powyższą decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Skarżąca wskazała w szczególności, że w 1988 roku arch. M. K. zrobił operat, do którego skarżącej nie wezwał. Na parceli mierzył po starej granicy 16.80 m. przy drodze i 16.80 m. w głębi, na co miał zgodę skarżącej. W 1997 roku okazało się, że skarżąca została oszukana ponad 3 m. przy drodze. Podczas uwłaszczenia skarżąca zmuszona była uznać ów operat, a M. K. nie miał pozwolenia Sądu na zmianę granic. Na parceli 2 skarżąca miała dom w surowym stanie i musiała się uwłaszczyć. Adwokat ostrzegł skarżącą, że dochodzenie teraz prawdy odwlecze uwłaszczenie na lata, na dochodzenie sprawiedliwości będzie czas w przyszłości. 19 kwietnia 2021 r. FU J. S. miała zatwierdzić trzy punkty biegłego sądowego. Będąc na parceli, geodeta nie zapytał nawet, o co skarżącej chodzi, i był do dyspozycji W. K. Skarżąca poleciła mu zakończyć pracę; następnego dnia dostał pisemną rezygnację ze swych usług, mimo że nie miał żadnej umowy-zlecenia. Pomimo zastrzeżenia i wypowiedzenia geodezja przyjęła dokumenty do zasobów. Skarżąca następnie w piśmie procesowym z dnia 2 września 2022 r. podała, że wnosi o przywrócenie pierwotnego stanu działki 2. Jak wynika z decyzji o uchyleniu aktu własności ziemi nr [...] z 18 grudnia 1980 r. ustalenie własności miało nastąpić w drodze postępowania przed sądem. W 1988 roku inż. K. zabrał skarżącej część działki, o geodezja w Z. to zatwierdziła. Zdaniem skarżącej, dzisiaj tę dawną nieprawidłowość próbują przykryć operatem F.U. S.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 24 ust. 2a punkt 1 i 2 oraz ust. 2b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990, dalej p.g.k.), informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego – orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b; 2) w drodze decyzji administracyjnej – w pozostałych przypadkach. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2c p.g.k. odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z § 30 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390 ze zm.) przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie: 1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby: a) postępowania rozgraniczeniowego, b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, e) podziału nieruchomości, f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych; 2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic; 3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji. Zgodnie z § 31 powołanego rozporządzenia, jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust 1 pkt 11 ustawy, dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.

Jak wskazuje się w orzecznictwie: "Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. Każdorazowa konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana przez wnioskodawcę. W ramach pojęcia aktualizacji można dokonywać prostowania jak i usuwania danych błędnych. Może się to odbywać wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych – w świetle złożonych dokumentów – pomyłek. Z uwagi na czysto deklaratoryjny charakter urządzeń ewidencyjnych, niezgodność danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym oraz nieprawidłowość ujawnionych w ewidencji danych, musi być oczywista, a zatem bezsporna i niewymagająca prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest tylko i wyłącznie odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego, choćby był on zgodny z żądaniem wnioskodawcy. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców (art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h P.g.k.). Przy czym aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu może dotyczyć tylko i wyłącznie błędów oczywistych, czyli takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego" (wyrok WSA w Kielcach z dnia 17 sierpnia 2022 r., II SA/Ke 360/22, CBOSA).

"Organ ewidencyjny, prowadząc postępowanie administracyjne w przedmiocie aktualizacji ewidencji, nie jest władny do samodzielnej oceny prawidłowości dokumentów stanowiących podstawę wpisu do ewidencji (...). Działanie takie prowadziłoby bowiem do naruszenia przepisów wskazujących organy i sądy właściwe do wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności decyzji czy prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Oznacza to, że w przypadku, gdy nie zostały uprzednio przeprowadzone postępowania, których wyniki dałyby podstawy do zmiany wpisów dokonanych w ewidencji, a wnioskodawca nie przedstawił wraz z wnioskiem o aktualizację dokumentów wymienionych w przepisach prawa geodezyjnego i kartograficznego, brak jest podstaw do dokonania aktualizacji wpisów. Tym samym nie wystarczy samo kwestionowanie prawidłowości czy kompletności dokumentów stanowiących w przeszłości podstawę wpisów, aby doszło do wnioskowanej aktualizacji" (wyrok NSA z dnia 1 marca 2022 r., I OSK 865/21, CBOSA).

Należy też zauważyć, że: "Na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Powtórna ocena tych dokumentów możliwa jest bowiem tylko w ramach prowadzonego z urzędu postępowania w trybie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c i d p.g.k. lub postępowania modernizacyjnego, o którym mowa w art. 24a p.g.k. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się także, że to na podmiotach, o których mowa w art. 20 ust. 2 p.g.k., ciąży obowiązek udokumentowania wnioskowanej zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków" (zob. D. Felcenloben, Ewidencja gruntów i budynków. Zagadnienia materialne i procesowe, Warszawa 2022, s. 259).

Analizując okoliczności niniejszej sprawy przez pryzmat przytoczonych przepisów oraz ich wykładni przyjmowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych, w pierwszej kolejności zauważyć należy, że – co też trafnie podkreślił organ odwoławczy – przedmiotem żądania skarżącej nie jest wprowadzenie w operacie ewidencji gruntów i budynków zmian na podstawie nowych dokumentów, zgodnych z § 30 rozporządzenia z 2021 r. (takich dokumentów skarżąca nie przedłożyła), lecz zmiana i usunięcie bezprawnych – w ocenie skarżącej – wpisów dokonanych w przeszłości, a wynikających z operatu technicznego [...]. Skarżąca domagała się "przywrócenia pierwotnego stanu działki 2", tj. stanu sprzed czynności wykonanych w ramach operatu technicznego [...] (zmiana przebiegu granic działki ewidencyjnej 1/1 oraz 1/2 z działką 2 została zarejestrowana w dniu 5 czerwca 1990 r.). Argumentacja skarżącej oraz organu odwoławczego nawiązuje też do późniejszych dokumentów, w tym operatu technicznego nr [...], autorstwa B. L. i J. S., jednak de facto nie prowadziły one do zmiany dotychczasowego przebiegu granic działki ewidencyjnej nr 2 ani do zmiany jej powierzchni (w oparciu o dokumentację operatu technicznego [...] Starosta T. nie dokonywał żadnych zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków ani w zakresie danych geometrycznych, ani w zakresie danych opisowych). Sama skarżąca przyznaje, że ten ostatni operat miał jedynie "przykryć" nieprawidłowość wcześniej istniejącą. Kluczowa w niniejszej była zatem ocena zmiany przebiegu granic dokonana w związku z operatem technicznym [...] – przy czym chodzi o ocenę pod kątem "błędów oczywistych, czyli takich, które można dostrzec z łatwością", a także o ocenę prowadzoną ze świadomością, że "nie wystarczy samo kwestionowanie prawidłowości czy kompletności dokumentów stanowiących w przeszłości podstawę wpisów, aby doszło do wnioskowanej aktualizacji".

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny operatu technicznego [...], sporządzonego na potrzeby podziału działki ewidencyjnej nr 1. Protokół graniczny sporządzono w dniu 27 maja 1988 r. w obecności A. R. – właścicielki działki nr 1 i M. S. – władającej działką nr 2; widnieje w nim wpis: "Granica działki 1 z działką 2 od strony południowej jest niezgodna z mapą ewidencji gruntów, dlatego zaszła konieczność pomiaru tej granicy w oparciu o wskazania zainteresowanych stron i korekta na mapie ewidencji gruntów" (k.99). Na podstawie pomiarów ustalonych granic obliczono powierzchnie działek ewidencyjnych nr 2 oraz nr 1, które wyniosły odpowiednio 0,1237 ha i 0,1126 ha. Doszło wtedy do podziału geodezyjnego działki 1 na działki 1/1, 1/2 i 1/3. Ostateczną decyzją z dnia 20 lipca 1988 r. znak: [...] Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Z. i Gminy T. zatwierdził ten podział. Nowo powstała działka nr 1/2 na podstawie umowy darowizny z dnia 10 stycznia 1989 r. stała się własnością M. M. Zmiany te wprowadzono do operatu ewidencyjnego na podstawie decyzji z dnia 5 czerwca 1990 r. znak: [...]. Zdaniem Sądu, zasadnie organ odwoławczy uznał, że nie ma podstaw do odwrócenia tych zmian, a w szczególności nie ma podstaw do "anulowania" naówczas dokonanej korekty granicy działki skarżącej – a w każdym razie nie może to nastąpić w trybie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Organ odwoławczy prawidłowo odniósł się także do argumentu skarżącej, iż w dniu podpisania protokołu granicznego (27 maja 1988 r.) nie była właścicielem działki nr 2 – skarżąca niewątpliwie władała działką; można też powiedzieć, że w istocie była właścicielem, choć nie było to jeszcze autorytatywnie potwierdzone (nabycie własności nastąpiło przez uwłaszczenie z dniem 4 listopada 1971 r.). W ocenie Sądu, organ odwoławczy przekonująco wyjaśnił też, że podstawą postanowienia Sądu Rejonowego w Z. dotyczącego nabycia przez M. S. w drodze uwłaszczenia m.in. działki 2 był wyrys z mapy ewidencyjnej oraz wykaz zmian gruntowych sporządzony przez R. M. I. ks. zam. [...]. Odnośny wyrys ukazuje wprawdzie stan granic ewidencyjnych sprzed czynności wykonanych w ramach operatu technicznego [...], ale wynika to z faktu, że zmiana przebiegu granic działek ewidencyjnych nr 1/1 oraz nr 1/2 z działką nr 2 została zarejestrowana 5 czerwca 1990 r., natomiast wyrys z mapy ewidencyjnej R. M. przedstawia przebieg granic według stanu na grudzień 1988 r. Opinia biegłego sądowego geodety A. B. z dnia 28 września 1998 r. potwierdza zgodność granic zatwierdzonych przez strony w czasie naoczni sądowej z granicą ewidencyjną z operatu podziału [...]. Postanowienie Sądu Rejonowego zostało wydane 11 lutego 1999 r., a więc w czasie kiedy w ewidencji gruntów i budynków aktualnym operatem w zakresie przebiegu przedmiotowych granic był operat z 1988 r.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że nie ma podstaw do aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z żądaniem skarżącej, tj. przez przywrócenie kształtu działki nr 2 z 1981 roku. Przebieg granicy działki nr 2 z działkami nr 1/1 i nr 1/2 przedstawiony jest obecnie zgodnie z dokumentacją zasobu. Nie ma w tym zakresie błędu, a tym bardziej nie ma błędu o charakterze oczywistym. Decyzja odmowna jest zatem zgodna z prawem.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.