Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1139/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 19 czerwca 2018 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi skargę oddala.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy O. decyzją z dnia 18 kwietnia 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, art. 60 ust. 1 i ust. 2, art. 6q ust. 1 oraz art. 6i ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymywaniu czystości i porządku w gminach oraz uchwały nr XXXIV/484/2017 Rady Miejskiej w O. z dnia 12 września 2017 r. w sprawie określenia metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki tej opłaty i uchwały nr XXIV/348/2016 Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada 2016 r. w sprawie określenia terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi określił K. K. i S. K. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie [...]zł miesięcznie za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2017 r. i 76 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia 2018 r.

Decyzję tę wydano w związku z brakiem złożenia przez strony deklaracji w sprawie wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ podkreślił, że nieruchomość położona w [...] jest od lipca 2013 r. zamieszkiwana przez łącznie 8 osób. Organ I instancji wybrał metodę ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jako iloczyn mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawkę opłaty.

Od tej decyzji S. K. wniósł odwołanie wskazując, że jest ona dla niego krzywdząca, gdyż musi uiszczać opłatę od 2013 r., mimo, iż Urząd Miasta i Gminy O. nie odbierał odpadów komunalnych w okresie od 2013 r. do 2018 r. Odwołujący wskazał, iż opłata byłaby zrozumiała, gdyby czynność odbioru odpadów była przez urząd realizowana.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 czerwca 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że S. K. i K. K. są w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach są właścicielami nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, położonej w [...]. Nadto niewątpliwie S. K. i K. K. nie złożyli deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W tej sytuacji organ I instancji miał podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania i na podstawie art. 6o ustawy był uprawniony do wydania decyzji. W myśl art. 6i pkt 1 ustawy obowiązek uiszczenia opłaty w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Tym samym, konieczność regulowania opłaty została uzależniona od zamieszkiwania osoby na danej nieruchomości nie zaś od faktycznego wytwarzania odpadów komunalnych. Skoro okoliczność zamieszkiwania nie budzi wątpliwości zasadnym było zatem nałożenie obowiązku o którym mowa w decyzji organu I instancji.

Zgodnie z art. 6c ust. 1 ustawy gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Zgodnie natomiast z art. 6h ustawy właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Na mocy art. 6m ust. 1 ustawy właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o). Natomiast zgodnie z art. 6k ustawy rada gminy, w drodze uchwały dokonuje wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 ustawy oraz ustala stawkę takiej opłaty; dopuszcza się stosowanie więcej niż jednej metody ustalenia opłat na obszarze gminy nadto w oparciu o art. 6n ustawy Rada gminy, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, określa, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości, obejmujący objaśnienia dotyczące sposobu jej wypełnienia oraz pouczenie, że deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Uchwała zawiera także informację o terminach i miejscu składania deklaracji.

Organ wskazał, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publiczno – prawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności obejmują wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi. Celem funkcjonowania omawianej ustawy jest objęcie jej regulacjami wszystkich właścicieli nieruchomości na terenach gmin, ustawa nie przewiduje w tej kwestii żadnych ograniczeń. Zatem każdy właściciel nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, obowiązany jest uiszczać opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Niewątpliwie S. K., jest właścicielem nieruchomości zamieszkałej, dlatego na nim również ciąży omawiany obowiązek. Nie ma znaczenia dla przedmiotowej decyzji fakt, iż jak twierdzi nie wytwarza żadnych odpadów. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi daninę publiczną, którą każdy właściciel nieruchomości zamieszkałej jest obowiązany uiścić, niezależnie od ilości wytworzonych odpadów, jak również niezależnie od możliwości samodzielnego gospodarowania odpadami komunalnymi. W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art.6 o ustawy). Tym samym art. 6o ustawy stanowi samodzielną podstawę do określenia niejako "w zastępstwie" za zobowiązanego deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jakiej złożenie ciąży na właścicielu nieruchomości.

W niniejszej sprawie wysokość opłaty została określona za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2017 r. przez organ prawidłowo, na podstawie § 2 ust. 2 uchwały Rady Gminy w O. nr XXV/363/2013 z dnia 18 czerwca 2013 r. w sprawie określenia metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki tej opłaty, z którego wynika, że miesięczna opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości zamieszkałych stanowić będzie iloczyn sumy mieszkańców zamieszkujących daną (8) nieruchomość oraz stawki opłaty (7,00 zł) za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, co łącznie daje kwotę [...]zł miesięcznie. Natomiast od dnia 1 stycznia 2018 r., zgodnie z § 2 uchwały Rady Gminy w O. nr XXXIV/484/2017 z dnia 12 września 2017 r. w sprawie określenia metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki tej opłaty opłata wynosi 9,50 zł za jednego mieszkańca, co łącznie daje kwotę [...]zł miesięcznie.

Odnosząc się do ciężkiej sytuacji materialnej organ wskazał, że strona na podstawie art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej ma możliwość złożenia wniosku o odroczenie, rozłożenie na raty bądź też umorzenie płatności.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła K. K. opisując przede wszystkim trudna sytuację materialna rodziny. Wskazała również na swój zły stan zdrowia. W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 czerwca 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia 18 kwietnia 2018 r. określającą S. K. i K. K. wysokość opłaty gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w [...].

Z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem badana decyzja jest zgodna z prawem.

W myśl art. 6m ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Zadeklarowana w deklaracji opłata jest uiszczana w trybie i na zasadach określonych w uchwale rady gminy, o której mowa w art. 6l ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W art. 2a tej ustawy zwraca się uwagę, że w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu. Natomiast w myśl art. 2b ustawy w przypadku gdy właściciel nieruchomości nie uiszcza opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 2a, wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje decyzję określającą wysokość tej opłaty, stosując wysokość opłaty podaną w zawiadomieniu.

Poza tym w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o ustawy).

Jak wynika z akt sprawy skarżąca nie złożyła deklaracji, o której mowa w art. 6m ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zatem konieczne stało się ustalenie wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w drodze decyzji.

W niniejszej sprawie organy ustaliły, że na przedmiotowej nieruchomości zamieszkuje łącznie osiem osób. Okoliczność ta nie była kwestionowana na żadnym etapie postępowania, zatem należy uznać ją za przyznaną. Ustalenia te organ poczynił na podstawie informacji o ilości osób zameldowanych. Dodatkowo organy administracyjne obydwu instancji informowały o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Tym samym prawo do czynnego udziału skarżącej i pozostałych stron w postępowania było honorowane. Istniała bowiem możność zapoznania się z dokumentacją organu administracyjnego, ustosunkowania się do niego, czy sformułowania pewnych żądań.

Odnosząc się do zarzutów skargi, w której strona usiłuje dowieść, że nie wytwarza odpadów, a ponadto nawet jeśli to nikt tych odpadów nie odbiera, to należy wskazać, że kwestia organizacji gospodarowania odpadami komunalnymi jest uregulowana przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i z przepisów tych nie wynika możliwość unikania przez właściciela nieruchomości obowiązku ponoszenia opłaty na rzecz gminy z uwagi na pozbywanie się odpadów komunalnych we własnym zakresie. Zgodnie z art. 6h ustawy właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się że właściciel każdej nieruchomości zamieszkałej ma obowiązek poddać się rygorem gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela samodzielne zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponadto ustawodawca w art. 6i ust. 1 pkt 1 ustawy ustanowił domniemanie, że na zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym. (II FSK 1579/15,wyrok NSA 2017-06-21). Ustawodawca przyjął bowiem założenie, że zamieszkiwanie na nieruchomości jest równoznaczne z wytwarzaniem odpadów (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2016 r., II FSK 1768/16, LEX nr 2190422). Ponadto opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów.

W niniejszej sprawie wysokość opłaty została określona za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2017 r. na podstawie § 2 ust. 2 uchwały Rady Gminy w O. nr XXV/363/2013 z dnia 18 czerwca 2013 r. w sprawie określenia metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki tej opłaty, z którego wynika, że miesięczna opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości zamieszkałych stanowić będzie iloczyn sumy mieszkańców zamieszkujących daną (8) nieruchomość oraz stawki opłaty (7,00 zł) za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, co łącznie daje kwotę [...]zł miesięcznie. Natomiast od dnia 1 stycznia 2018 r., zgodnie z § 2 uchwały Rady Gminy w O. nr XXXIV/484/2017 z dnia 12 września 2017 r. w sprawie określenia metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki tej opłaty opłata wynosi 9,50 zł za jednego mieszkańca, co łącznie daje kwotę [...]zł miesięcznie. Z powyższego wynika, że decyzja organu i określona nią kwota oparte były na przepisach prawa. Tym samym trudno uznać, że opłaty te są błędnie wyliczone.

Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji egzystencjonalnej i materialnej skarżącej oraz jej rodziny natomiast decyzja o wysokości opłaty nie zależy od uznania organu i opłata ta nie może być obniżana. Jednakże właściwie organ zaakcentował możliwości, które daje art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej czyli możliwość złożenia wniosku o odroczenie, rozłożenie na raty bądź też umorzenie płatności.

W świetle zgromadzonych materiałów dowodowych oraz ustalonego stanu faktycznego, organy dokonały prawidłowej subsumpcji przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu organy wykazały, że na skarżącej oraz jej mężu ciążył obowiązek złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jednak wyżej wskazani nie wykonali ciążącego na nich obowiązku. . Niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 6m ustawy rodziło natomiast po stronie organu uprawnienie do wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W rezultacie organ wypełnił wszystkie ciążące na nim obowiązki, wydając prawidłową decyzję.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę