Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 479/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 2 § 1 pkt 10, art. 5 § 1 pkt 2, art. 26 § 1, art. 29 § 2, art. 33 § 2 pkt 2 lit. c, pkt 6 lit. c i pkt 4
journal: Dz.U. 2025 poz 132
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń /spr./, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi G. S. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 lipca 2024 r., nr OPES.906.65.2024. MJ w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim w dniu 5 października 2023 r. wezwał G. S. (dalej jako Skarżący) do stawienia się z dzieckiem M. S., w terminie 21 dni od otrzymania wezwania, w celu wykonania brakujących obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko odrze, śwince i różyczce lub przedstawienia zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do szczepienia, bądź poinformowania o ich wykonaniu.

W dniu 9 listopada 2023 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny przesłał Skarżącemu upomnienie do niezwłocznego wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz pouczenie o możliwości skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w sytuacji dalszego uchylania się od obowiązku.

Wobec niezrealizowania przez stronę obowiązku szczepień ochronnych dziecka w dniu 19 marca 2024 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wystawił tytuł wykonawczy nr [...], którym nałożył na stronę obowiązek zaszczepienia dziecka przeciwko odrze, śwince i różyczce w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia tytułu wykonawczego oraz wystąpił do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z 12 kwietnia 2024 r. Wojewoda Pomorski nałożył na Skarżącego grzywnę w celu przymuszenia do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jako ich podstawę wskazał określenie obowiązku niezgodnie z treścią przepisu, brak wymagalności obowiązku szczepień (z uwagi na brak wykluczenia przeciwskazań i brak indywidualnego kalendarza szczepień) oraz naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505, dalej "u.p.e.a.") poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Powiatowy Inspektor Sanitarny postanowieniem z 11 czerwca 2024 r. oddalił zgłoszone przez Skarżącego zarzuty, uznając je za bezzasadne.

Po rozpatrzeniu zażalenia Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z 16 lipca 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji dokonał analizy przedstawionych zarzutów i szczegółowo się do nich ustosunkował udzielając Skarżącemu wyczerpujących informacji, wskazał Stronie w sposób szczegółowy podstawy prawne, na mocy których powstaje wymagalność obowiązku szczepień ochronnych.

Zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne są zobowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Jednym z elementów realizacji tego zadania są szczepienia ochronne. Art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r., poz. 924, dalej "u.z.z.ch.") wskazuje, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są zobowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym. W myśl ust. 2 cyt. artykułu odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r., poz. 581, dalej "u.p.p."). Wykaz chorób zakaźnych, przeciwko którym istnieje ustawowy obowiązek szczepienia, został określony w rozporządzeniu z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077, dalej "Rozporządzenie"). Zgodnie z § 3 ust. 2 Rozporządzenia schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek oraz terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia.

Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem nieprawidłowego określenia obowiązku w tytule wykonawczym. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim wystawiając tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 19.03.2024 r. sporządził go zgodnie z obowiązującymi wymogami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 marca 2024 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 431). Organ I instancji wystawiając tytuł precyzyjnie wskazał, co jest przedmiotem egzekucji - obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom. W części "B5 Treść obowiązku" prawidłowo określił obowiązek, jaki powinna wykonać Strona, wskazał termin i rodzaj szczepień ochronnych, które należy uzupełnić u dziecka. Badanie kwalifikacyjne jest jedynie etapem realizacji tego obowiązku, wobec tego nie ma podstaw do wskazywania w tytule wykonawczym dodatkowo "obowiązku" w postaci poddania małoletniego dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu.

Organ wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika bezspornie, że - będąc osobą zobowiązaną - Skarżący nie wykonał ciążącego na nim obowiązku zaszczepienia dziecka. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa (organ ponownie przytoczył treść art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 5 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch., art. 17 ust. 10 pkt 1 i 4 u.p.p., § 3 ust. 2 Rozporządzenia). Tak więc obowiązek poddania się obowiązkowemu szczepieniu, poprzedzony lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, wynika wprost z przepisów prawa. Poprzedzające szczepienie ochronne lekarskie badanie podmiotowe i przedmiotowe, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia, nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Jedynym dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień ochronnych jest zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, którego Skarżący nie przedłożył, a w którym zawarta byłaby dokładna informacja jakiego szczepienia dotyczy i jakiego okresu czasu dotyczy odroczenie. Skarżący nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych i odraczającego wykonanie obowiązku szczepień ochronnych dziecka. W związku z powyższym na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, w aktach sprawy, brak było potwierdzenia szczepienia lub aktualnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do szczepień dziecka.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w związku z faktem niezaszczepienia do chwili obecnej małoletniego, należy jak najszybciej przeprowadzić szczepienia wyrównawcze. Lekarz może przygotować i wdrożyć indywidualny schemat szczepień wyrównawczych dziecka w najkrótszym możliwym terminie, z minimalnymi odstępami czasu między dawkami szczepionek, z uwzględnieniem wieku i stanu zdrowia dziecka oraz informacji podanych w Kartach Charakterystyk Produktów Leczniczych danego preparatu.

Organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W treści uzasadnienia postanowienia odniósł się do poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez Stronę, wskazując przepisy prawa oraz dokumentację na poparcie swojego stanowiska. Jednocześnie brak wymagalności obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanej, trwałe lub czasowe przyczyny, przez które nie ma możliwości wykonania nałożonego obowiązku. Organ pierwszej instancji wszczął postępowanie egzekucyjne prawidłowo oraz z należytą starannością zebrał informacje mające istotne znaczenie w sprawie, tj. w sposób kompleksowy rozpoznał materię zarzutów i odniósł się do niej merytorycznie w drodze postanowienia.

Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, żądając uchylenia postanowień organów obu instancji i wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że Skarżący nie wykonał obowiązku na dzień wszczęcia postępowania podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań, brak indywidualnego kalendarza szczepień i brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym potwierdzającego kwalifikację małoletniego do obowiązkowych szczepień ochronnych,

2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, poprzez zobowiązanie do poddania małoletniego nieistniejącym w harmonogramie szczepieniom ochronnym, brak tożsamości obowiązku określonego w upomnieniu, tytule wykonawczym i skarżonym postanowieniu,

3. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu,

4. naruszenie art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a.") przez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów Skarżącego,

5. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku i brak jego tożsamości z obowiązkiem określonym w upomnieniu,

6. naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów Skarżącego,

7. naruszenie art. 7, 7a, 77 i 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.z.z.ch. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść Skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,

8. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że Skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego postanowienia, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 132 – dalej jako "u.p.e.a.") egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym - art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. - dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim, co wynika z art. 2, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2024 r., poz.416 – dalej u.p.i.s.).

Zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie jest to rodzic, co do którego istnieje ustawowy obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, który wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz.924 ze zm. - dalej "u.z.z.ch.").

Z kolei stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Zgodnie z art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a., organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda.

Wobec niezrealizowania przez stronę obowiązku szczepień ochronnych dziecka Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu 19 marca 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], którym nałożył na stronę obowiązek zaszczepienia dziecka przeciwko odrze, śwince i różyczce. Postanowieniem z 12 kwietnia 2024 r. Wojewoda Pomorski nałożył na Skarżącego grzywnę w celu przymuszenia do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Skarżący we wniesionej skardze podważa, że uchyla się od wykonywania wobec dziecka obowiązkowych szczepień ochronnych. Jednakże, wbrew jego twierdzeniom, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym pismo Zakładu Opieki Zdrowotnej z dnia 26 września 2023 r. w przedmiocie zgłoszenia rodziców uchylających się od obowiązku wykonania szczepień dziecka, wezwanie Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 5 października 2023 r. do wykonania obowiązku szczepień, notatka służbowa z dnia 9 listopada 2023 r., upomnienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 listopada 2023 r., informacja z dnia 1 marca 2024 r., pismo Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 marca 2024 r., postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, bezsprzecznie świadczą o okoliczności uchylania się przez Skarżącego od wykonania dziecku obowiązkowych szczepień ochronnych.

W niniejszej sprawie, w związku z niedopełnieniem przez stronę obowiązku szczepień ochronnych Powiatowy Inspektor Sanitarny, po bezskutecznym upomnieniu strony pismem z 9 listopada 2023 r., wszczął postępowania egzekucyjne mające na celu przymuszenie strony skarżącej do wykonania ciążącego na niej obowiązku.

Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutów jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Strona skarżąca kwestionowała zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.), z uwagi na brak jego wymagalności (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) oraz z uwagi na brak uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.), a także z uwagi na naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. z uwagi na niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.ch. i brakiem wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

W związku z powyższym wskazać należy, że kontrola organu odwoławczego mogła odnosić się wyłącznie do kwestii zarzutów zgłoszonych przez Skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej przed organem I instancji, a organ ten mógł rozpatrywać jedynie takie zarzuty, jakie w świetle unormowania art. 33 § 2 u.p.e.a. mogą stanowić podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W tym zakresie wskazać należy, że Skarżący istotnie nie mógł podnieść zarzutu wadliwości tytułu egzekucyjnego.

Wskazać bowiem należy, że przepisy u.p.e.a. ulegały zmianom – ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 19 sierpnia 2019 r., poz.1553) i ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 29 października 2019 r., poz. 2070). Co do zasady zmiany te weszły w życie w dniu 20 lutego 2021 r. Doręczenie wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, którym w niniejszej sprawie jest Wojewoda Pomorski, nastąpiło – jak wynika z akt administracyjnych – w dniu 27 marca 2024 r. Skoro postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte pod rządami ustawy egzekucyjnej w brzmieniu zmienionym od dnia 20 lutego 2021 r., zastosowanie mają przepisy obowiązujące od tej daty.

W przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. brak jest przesłanki niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zarzut ten możliwy był do podniesienia do dnia 29 lipca 2020 r., w poprzednim stanie prawnym zarzuty były bowiem rozpoznawane przez organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w brzmieniu przed zmianami). Nie było zatem podstawy podniesienia zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a zarzut taki nie powinien być przedmiotem oceny organu rozpoznającego zarzuty. Sąd podkreśla, że kwestia ta nie miała jednak wpływu na prawidłowość postanowień organów obu instancji w zakresie rozpoznania skutecznie podniesionych zarzutów, nie miała ona zatem wpływu na wynik postępowania.

Przechodząc do tych zarzutów, które strona była formalnie uprawniona zgłosić, to jest zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.), zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a ) oraz zarzutu braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a) Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że zarzuty te w całości podlegały oddaleniu. Dokonana w tym zakresie ocena została obszernie przedstawiona w wydanych rozstrzygnięciach i nie budzi wątpliwości Sądu co do jej zgodności z prawem. Organy obu instancji każdorazowo odnosiły się do argumentacji strony - wskazywanej pierw we wniosku zgłaszającym zarzuty, a następnie w złożonym zażaleniu.

Wbrew ocenie strony skarżącej, podnoszone przez nią argumenty pozostawały bez wpływu na wymagalność obowiązku poddania dziecka szczepieniu. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa, a okoliczności przedmiotowej sprawy, co zostało prawidłowo wykazane przez organy świadczą, po pierwsze, że do strony dotarło wezwanie z dnia 9 listopada 2023 r. do stawienia się celem wykonania wobec dziecka obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko: odrze, śwince i różyczce, mające formę upomnienia, że uchylenie się od obowiązku spowoduje wszczęcie egzekucji ("zastosowane zostaną środki egzekucyjne w celu przymuszenia do wykonania nałożonego obowiązku") oraz po drugie, że szczepienie będzie poprzedzone kwalifikacyjnym badaniem lekarskim.

Odnosząc się do zarzutu zgłoszonego z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Sąd podkreśla, że akta administracyjne sprawy potwierdzają, że stronie niewątpliwie skutecznie doręczono upomnienie z dnia 9 listopada 2023 r., co nastąpiło w dniu 16 listopada 2023 r. (k. 15 akt sprawy). Nie ma wątpliwości, że zobowiązany na skutek jego doręczenia posiadł wiedzę na temat przedmiotu obowiązku i innych jego elementów, co było niezbędne dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Skarżący swoją argumentację co do niezasadności prowadzenia wobec niego egzekucji administracyjnej skoncentrował przede wszystkim jednak na zarzutach określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a ) oraz braku jego wymagalności (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a).

W tym kontekście należy wyjaśnić, że treść wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku podlegającego egzekucji jest jasna i zrozumiała – zobowiązanie dotyczyło poddania dziecka strony skarżącej – M. S. (urodzonego [...] kwietnia 2022 r., a więc mającego w chwili wystawienia tytułu wykonawczego 23 miesiące) obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: odrze, śwince i różyczce.

Sąd podziela stanowisko organów, że obowiązek ten znajduje oparcie w przepisach prawa i był wykonalny.

Artykuł 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm., dalej "u.z.z.ch."), zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z ust. 2 w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. osoby niepełnoletniej) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny. Niewątpliwie osobą taką jest więc rodzic dziecka.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 cyt. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2 tej ustawy są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W przepisie art. 17 ust. 2 ustawy wskazano ponadto, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Stosownie zaś do art. 17 ust. 10 ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia, m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (ust. 10 pkt 1) oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (ust. 10 pkt 2) - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.

Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i jest on bezpośrednio wykonalny. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje konieczność jego wyegzekwowania.

Wskazać także należy, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.ch, skonkretyzowany został w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2077), wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.ch., które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.

Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.

W § 2 rozporządzenia wymieniono, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: 1) błonica; 2) gruźlica; 3) inwazyjne zakażenia Haemophilus influenzae typu b; 4) inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae; 5) krztusiec; 6) nagminne zapalenie przyusznic (świnka); 7) odra; 8) ospa wietrzna; 9) ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis); 10) różyczka; 11) tężec; 12) wirusowe zapalenie wątroby typu B; 13) wścieklizna; 14) zakażenia powodowane przez rotawirusy.

W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z pkt 5 powołanego przepisu, obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek są dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia w zakresie szczepień przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce.

Z powyższego wynika, że obowiązek wykonania określonych szczepień ochronnych u syna strony skarżącej istnieje i w dacie wystawienia tytułu wykonawczego znajdował oparcie w przepisach ustawy oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym załącznik nr 1 określa schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży.

W tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, na brakujące szczepienia ochronne u syna Skarżącego (ur. [...].04.2022 r.) przeciwko odrze, śwince i różyczce. Wskazane szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. Zgodnie ze schematem szczepień wskazane dawki szczepień na ww. choroby są wykonywane od ukończenia 12. miesiąca życia, w terminie między 13. a 15. miesiącem życia. Niewątpliwie syn Skarżącego urodzony w 2022 r. w chwili wystawienia tytułu wykonawczego w 2024 r. dawno już ukończył 12. miesiąc życia, a pomimo to nie został zaszczepiony przeciwko odrze, śwince i różyczce.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy poza sporem pozostaje, że małoletni syn strony skarżącej nie został zaszczepiony przeciw: odrze, śwince i różyczce, mimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie szczepień ochronnych.

Wbrew ocenie strony skarżącej organy miały w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy podstawy by wskazać, że Skarżący uchyla się od poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W tej sprawie najistotniejsze pozostaje, że badanie kwalifikacyjne zostało przeprowadzone w dniu 27 września 2023 r., a z udokumentowanego przez lekarza przebiegu tego badania, wynika, że lekarz zakwalifikował dziecko do szczepienia.

Upatrywanie przez Skarżącego w przebiegu wizyty kwalifikacyjnej możliwości podważenia dokonanej przez lekarza kwalifikacji do szczepienia, jak i samej wymagalności obowiązku nie jest uprawnione w okolicznościach tej sprawy.

Przede wszystkim jak zasadnie wskazano stronie, poprzedzające szczepienie badanie lekarskie, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia, nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień ochronnych jest zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, którego strona nie uzyskała i też w tej sprawie nie powoływała się na takie zaświadczenie i takiego dokumentu nie przedkładała. W związku z tym, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego brak było potwierdzenia wykonania ww. szczepień lub aktualnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do szczepień dziecka, czy powołania się na okoliczności, że podczas badania lekarz stwierdził przeciwwskazania do szczepienia. Przeciwnie, lekarz zakwalifikował dziecko do szczepień. Rodzice dziecka zaś nie wyrazili zgody na szczepienie przeciwko odrze, śwince i różyczce.

W takich okolicznościach jak wskazane wyżej, istotnej różnicy dla wyniku tej sprawy nie powoduje zdaniem Sądu, czy lekarz - który niewątpliwie dokonał pozytywnej kwalifikacji dziecka do szczepienia w dniu 27 września 2023 r. – wystawił (w rozumieniu technicznego wystawienia dokumentu) zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym i wręczył je rodzicowi. Nawet jeśli w wyniku błędu lub omyłki do wydania zaświadczenia nie doszło, nie oznacza to, że obowiązek nie był wymagalny, ani tym bardziej, że dokonana przez lekarza pozytywna kwalifikacja mogła by w ten sposób być uznawana za niebyłą i niewiążącą lub by można było na tym fakcie budować argumentację o braku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia (tak też WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 17.10.2024 r. sygn. akt III SA/Gd 259/24). Ewentualne zaniedbania proceduralne osoby przeprowadzającej badanie kwalifikacyjne nie mogą prowadzić z samej swojej istoty do podważenia wyników tychże badań.

Nieuzasadnione okazały się również zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów art. 7, art. 15, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody. Wyniki swoich ustaleń organy przedstawiły w uzasadnieniach, które odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii podnoszonych przez Skarżącego, w tym w szczególności wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom. Sąd wskazuje, że w zaskarżonym postanowieniu poprzez ustosunkowanie się do konkretnej argumentacji zażalenia, dokonano jednoczesnej analizy zgłoszonych we wniosku zarzutów braku wymagalności obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa oraz niedoręczenia upomnienia. Oceny tej jak wskazano wyżej dokonano prawidłowo.

Wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie narusza art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera ustalenia faktyczne poczynione na podstawie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wskazanie prawnej podstawy zgodnie z obowiązującymi zasadami subsumpcji. W sprawie nie jest sporne, że dziecko nie zostało poddane szczepieniom obowiązkowym a strona skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego przeciwwskazania medyczne wykonania szczepień. Subiektywne przekonanie strony skarżącej, że kwestia szczepień ochronnych podlega ochronie jako naruszenie życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia nie jest uzasadnione.

Obowiązek szczepień w świetle Konwencji Praw Człowieka był przedmiotem oceny w wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13 (Vařićka i inni). ETPC stwierdził, że ustawowy obowiązek szczepień dzieci nie stanowi naruszenia konwencyjnego prawa do poszanowania życia rodzinnego rodziców i dzieci, mimo że wchodzi w zakres stosowania art. 8 Konwencji. Ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne, zdaniem Trybunału, realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na odporności całego społeczeństwa. Obowiązkowe szczepienia są prawidłową reakcją organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. W przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka.

Zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne są zobowiązane do zwalczania chorób epidemicznych (w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Z powyższego wynika między innymi obowiązek organu państwa, do których kompetencji należy utrzymanie zdrowia publicznego, podjęcia wszelkich działań polegających zarówno na wyeliminowaniu istniejących ognisk chorobowych, jak i wszelkich działań prewencyjnych, które będą zapobiegać zachorowaniom. Do realizacji powyższego obowiązku można zaliczyć takie zadania jak: wprowadzanie właściwych regulacji prawnych w zakresie szczepień ochronnych, informowanie społeczeństwa o szczepieniach obowiązkowych oraz dodatkowych, a także czuwanie nad wykonaniem obowiązku szczepień przez obywateli.

Obowiązek poddawania się szczepieniom niewątpliwie stanowi ograniczenie praw i wolności obywatelskich. Przede wszystkim wkracza w wolność osobistą dziecka, choć ostatecznie to na rodzicach spoczywa obowiązek wyrażenia zgody na wykonanie szczepienia. Artykuł 41 ust. 1 Konstytucji przyznaje wolność osobistą każdemu. Takie sformułowanie ustawy zasadniczej oznacza, że z wolności tej korzystają także dzieci, choć należy pamiętać, że ich swoboda w korzystaniu z niej jest znacząco ograniczona ze względu na prawo rodzica do wychowywania dziecka zgodnie z własnymi przekonaniami (art. 48 Konstytucji). Należy wskazać, że zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Warunkiem konstytucyjności jest nienaruszenie istoty wolności bądź prawa, co oznacza, że wprowadzane regulacje nie mogą prowadzić do jej zniesienia, a mogą ingerować jedynie w pewien jej aspekt. Sąd podziela pogląd, że wprowadzenie obowiązku szczepień jako gwarancji zachowania zdrowia zarówno poszczególnych jednostek, jak i wytworzenia oraz utrzymania odporności populacyjnej, nie jest w stanie naruszyć istoty wolności osobistej, która zawiera w sobie setki drobnych wolności, będących przejawem możliwości człowieka do decydowania o sobie, jak również o swoim dziecku (por. Warecka Katarzyna Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13 (Vařićka i inni), LEX/ el 2021).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., uznając ją za nieuzasadnioną.