Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 9/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 11 ust. 1, art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1191
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 15 marca 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy a Ministrem Cyfryzacji w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku z dnia 8 grudnia 2022 r. A. B. A. w sprawie usunięcia niezgodności danych w rejestrze PESEL w zakresie danych rodziców postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 15 marca 2023 r. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, (zw. dalej Prezydentem Miasta), wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezesem Rady Ministrów-Ministrem Cyfryzacji, w przedmiocie wskazania organu właściwego organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie usunięcia niezgodności danych (sprostowania) w rejestrze PESEL w zakresie danych rodziców.

Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wnioskując o rozstrzygnięcie sporu wskazał, że spór wyniknął w związku z następującym stanem faktycznym.

K. E. K., w imieniu małoletniej I. H. A., działając jako jej przedstawicielka ustawowa, za pośrednictwem platformy epuap zwróciła się do Prezydenta m.st Warszawy o usunięcie niezgodności danych w rejestrze PESEL w zakresie danych dotyczących rodziców.

Do wniosku załączyła dokumenty, z których wynikało, że I. A. urodziła się ... w S. i bezpośrednio po urodzeniu została umieszczona w pogotowiu opiekuńczym dla dzieci. K. E. K. oraz M. K. R. obywatelki Rzeczpospolitej Polskiej zamieszkują w S. gdzie pozostają w związku małżeńskim od 20 września 2014 r. Od 9 marca 2020 r. dziecko przebywało pod opieką wyżej wymienionych Pań na mocy postanowienia Sądu rodzinnego, który uznał, że mogą być właściwymi rodzicami adopcyjnymi. W maju 2021 r. na podstawie rozdz. 4 § 2 Kodeksu rodzicielskiego sąd wydał postanowienie - zgodę na adopcję I. A. przez K. K. i M. R. Z postanowienia wynika, że dziecko stało się wspólnym dzieckiem obu małżonek. W związku z adopcją nabyło obywatelstwo polskie, przy czym zachowało dotychczasowe nazwisko. Władze S. wydały dziecku paszport. Urząd Skarbowy wydał poświadczenie danych osobowych.

Organ wskazał, że poświadczenie wydane przez lokalne biuro skarbowe jest wyłącznie wypisem z ewidencji ludności i nie może służyć jako dowód tożsamości odnośnie danych osoby. W S. nie wydaje się aktów stanu cywilnego potwierdzających urodzenie.

Zarówno z postanowienia sądu jak i poświadczenia danych osobowych wynika, że I. H. A. posiada dwoje rodziców zdolnych do wykonywania władzy rodzicielskiej.

Dnia 18 stycznia 2022 r. K. K. złożyła elektronicznie wniosek o wydanie dowodu osobistego dla córki. We wniosku tym w rubryce matka została wpisana K. K., a w rubryce imię ojca - M.

W związku z wystąpieniem o dowód osobisty działając z urzędu Prezydent m. st. Warszawy zarejestrował dane osobowe I. H. A. w bazie PESEL wpisując dane jednej matki K. K. i pomijając rubrykę dotyczącą imienia ojca.

Innego sposobu zapisania danych dziecka udostępniona organom gmin przez Ministra Cyfryzacji aplikacja "Źródło" nie zapewnia. Funkcjonalności tego rejestru umożliwiają wpisanie następujących danych: Pesel ojca, Imię pierwsze ojca, nazwisko rodowe ojca, Pesel matki, imię pierwsze matki, nazwisko rodowe matki, nazwisko matki. Wprowadzając dane do rejestru PESEL organ nie miał możliwości odnotowania drugiego z rodziców adopcyjnych z uwagi na jego płeć.

Taki sposób postępowania był zgodny z wyjaśnieniami zawartymi w piśmie Ministra Cyfryzacji z 16 marca 2020r.

Wniosek z 8 grudnia 2022r. zawiera żądanie sprostowania danych osobowych znajdujących się w rejestrze - tak aby figurowały w nim dane drugiego z rodziców w zgodności z dokumentami i stanem faktycznym.

Wnioskodawczyni powołała się na postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unit Europejskiej z dnia 24 czerwca 2022r. sygn.C-2/21 i podała, że w wyniku rozbieżności pomiędzy zagranicznymi dokumentami potwierdzającymi tożsamość, a wydanym jej dowodem osobistym nie może korzystać ze swobody przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich ze swoim drugim rodzicem adopcyjnym K. R.

Prezydent m. st. Warszawy, na podstawie art. 65 k.p.a. przekazał wniosek o usunięcie niezgodności danych w rejestrze PESEL do Prezesa Rady Ministrów.

Pismo to pozostało bez odpowiedzi adresata.

Do organu wpłynęło pismo nadzorcze Dyrektora Departamentu Spraw Obywatelskich Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji zawierające obszerny wywód prawny, który jednakże nie odnosił się do niniejszego stanu faktycznego i prawnego. Jest to omówienie orzecznictwa TSUE dotyczącego wydawania dowodów osobistych. Pismo to nie zawiera wytycznych dotyczących sposobu sprostowania danych w rejestrze. Potwierdza jedynie brak możliwości odzwierciedlenia w rejestrze PESEL danych o rodzicach I. H. A., gdyż są to osoby tej samej płci.

Z pisma tego wynika, że Departament Zarządzania Systemami KPRM uznał się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy, co MSWiA potwierdza. W ten sposób do Prezydenta Warszawy dotarła urzędowa informacja, że dane dotyczące wnioskodawczyni nie zostaną sprostowane i że to on powinien załatwić tę sprawę.

Ponieważ Prezydent m. st. Warszawy nie jest administratorem rejestru PESEL, w jego ocenie, nastąpiła konieczność wystąpienia z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w następującym stanie prawnym:

Przepis art. 12a ustawy z dnia 4 września 1997r, o działach administracji rządowej (tekst jedn. Dz.U.2022, poz. 2512) w pkt 11 stanowi, że dział informatyzacji obejmuje sprawy z zakresu prowadzenia państwowych rejestrów to jest rejestru PESEL, Rejestru wydanych dowodów osobistych, Rejestru stanu cywilnego, Rejestru wydanych dokumentów paszportowych.

Prezes Rady Ministrów, Minister Cyfryzacji wykonuje jako minister do spraw informatyzacji zadania określone w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 6 października 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Cyfryzacji (Dz.U.2020. poz. 1716).

Kompetencje Ministra Cyfryzacji opisane są w aktach prawnych dotyczących wymienionych rejestrów.

Na gruncie przepisów ustawy z 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz,U. 2022 r. poz. 1191 t.j., dalej u.e.l.) można zauważyć, że w przypadku rejestru PESEL ustalenie właściwości rzeczowej wymaga w pierwszej kolejności ustalenia jakiego zadania związanego z prowadzeniem rejestru dotyczy dana sprawa. Ustawodawca powierzył zadania większej liczbie organów władzy.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.e.l. utrzymanie i rozwój rejestru PESEL należy do normatywnych obowiązków ministra właściwego do spraw informatyzacji. Organ ten może wystąpić z wnioskiem do ministra właściwego do spraw wewnętrznych, aby ten uczestniczył w realizacji zadań związanych z rozwojem rejestru PESEL oraz zapewnieniem poprawności znajdujących się w rejestrze danych - art. 6 ust. 3 u.e.l. Powołany przepis ma charakter bardzo ogólny albowiem nie skonkretyzowano zadań, które mają być przedmiotem współpracy obu centralnych organów. Jest więc normą blankietową kształtującą określony stan rzeczy w momencie jej zastosowania.

Dalej zaznaczono, iż Minister Cyfryzacji zobowiązany jest na podstawie art. 6 ust. 2 do zapewnienia ochrony danych gromadzonych w rejestrze, integralności, rozliczalności i poprawności.

Zadania te odpowiadają obowiązkom administratora wymienionym w motywach oraz artykułach Rozporządzenia 2016/679 Parlamentu Europejskiego i Rady z 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.U. UE.L2016.119.1,dalej RODO).

W tej sprawie znaczenie dla wskazania Ministra Cyfryzacji jako podmiotu odpowiedzialnego za przetwarzanie danych osobowych wnioskodawczyni mogą mieć znaczenie następujące normy:

Motyw 38 -szczególnej ochrony danych osobowych wymagają dzieci;

Motyw 39 - wszelkie przetwarzanie danych osobowych powinno być zgodne z prawem i rzetelne;

Motyw 59 - procedury ułatwiające osobie, które] dane dotyczą, wykonywanie praw przewidzianych w mechanizmie ochrony danych -żądania dostępu, sprostowania powinny być skuteczne;

Motyw 65 - każda osoba fizyczna powinna mieć prawo do sprostowania danych osobowych.

Ostatnie gwarantuje też Karta praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2007.303.1) w art.8 ust. 2.

Art. 5 ust. 1 pkt a i d RODO stanowi, że dane osobowe muszą być przetwarzane zgodnie z prawem i rzetelnie. W przypadku danych nieprawidłowych należy podjąć wszelkie rozsądne działania aby dane zostały poprawione.

Art. 5 ust. 2 czyni administratora odpowiedzialnym za przestrzeganie przepisów ust 1 i musi być w stanie wykazać ich przestrzeganie (rozliczalność).

Rozliczalność nie ogranicza się wyłącznie do kwestii związanych z przetwarzaniem danych w systemach informatycznych, zapewnienia bezpieczeństwa danych lecz zapewnienia zgodności ze wszystkimi zasadami przetwarzania-zgodności z prawem, rzetelności, przejrzystości, prawidłowości, ograniczenia celu przetwarzania, minimalizacji danych, przechowywania danych, integralności, poufności.

Działania lub zaniechania administratora należy oceniać w kontekście przestrzegania przepisów art.16 ust 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004,90,864) oraz RODO.

Nadto podkreślenia wymaga ważny Interes dziecka do stabilnych więzi rodzinnych. Ochrona tych więzi jest uzasadniona także wówczas, gdy nie należą do kategorii więzi biologicznych.

Z wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego wyrażonych w wyrokach w sprawach o sygnaturach K18/02 SK20/05 wynika, że dobro dziecka stanowi swoistą klauzulę generalną i jest tą wartością, która determinuje kształt innych rozwiązań instytucjonalnych.

Także art. 3 ust. 1 Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach dziecka wskazuje, że we wszystkich działaniach dotyczących dzieci podejmowanych przez władze publiczne, administracyjne oraz ciała ustawodawcze sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka,

W interesie wnioskodawczym I. H. A. oraz innych dzieci posiadających obywatelstwo polskie, urodzonych za granicą w związkach jednopłciowych leży zapewnienie prawa do posiadania dokumentów tożsamości (co umożliwiła Uchwała NSA II OPS 1/19), wystawienie tych dokumentów w taki sposób by ich treść odpowiadała zagranicznemu aktowi urodzenia, stanowi faktycznemu w danej sprawie.

Dane przetwarzane w rejestrach, a w szczególności w rejestrze PESEL, z którego migrują dalej zasilając inne rejestry powinny być kompletne. Powinny uwzględniać istnienie drugiego rodzica w myśl zasady, że prawo interesuje się rodziną ale jej nie tworzy,

Pominięcie w rejestrach danych jednego z rodziców dyskryminuje rodzinę, rodzica i dziecko w zakresie praw związanych z opieką, leczeniem, obowiązkiem szkolnym, ubezpieczeniem społecznym, dziedziczeniem, obowiązkiem podatkowym itd. Taki stan rzeczy nie jest akceptowalny w demokratycznym państwie prawa.

Ochronę taką gwarantuje wnioskodawczyni art. 32 ust. 1 i 2, art. 47 art. 51 ust.4, art. 72 ust. 1 Konstytucji.

Zgodnie z art. 8 pkt 3 i 3a u.e.l. w rejestrze PESEL gromadzone są imiona i nazwiska rodowe oraz PESEle (jeśli są nadane) rodziców danej osoby. Jak wynika z uzasadnienia Wyroku NSA z 3 grudnia 2021r sygn. akt II OSK 590/21 nie budzi wątpliwości, że Minister Cyfryzacji jako administrator danych przetwarzanych w rejestrze ma prawny obowiązek zastosowania takich środków prawnych, technicznych i organizacyjnych by przetwarzanie danych było zgodne z ustawą.

Ponadto na nim spoczywa obowiązek zapewnienia, że aplikacja będzie spełniała wymagania przepisów prawa w zakresie przetwarzania i ochrony danych osobowych, w tym prawa do sprostowania.

Do usuwania niezgodności danych w rejestrze PESEL właściwe rzeczowo są organy wymienione w art. 10 ust. 1 u.e.l. Są to kierownicy urzędów stanu cywilnego, organy wykonawcze gmin, wojewodowie, minister właściwy do spraw wewnętrznych.

Gdy chodzi o Prezydenta m.st. Warszawy to jego właściwość pozostaje ograniczona do następujących przypadków wymienionych w ustawie:

- art.10 ust. 1 pkt 5 w przypadku zameldowania na pobyt stały i czasowy obywatela polskiego w zakresie danych wymienionych w art. 8 pkt 14-21;

- art.10 ust. 1 pkt7 w przypadku właściwości do wydania dowodu osobistego w zakresie danych z art. 8 pkt 22;

- art.10 ust. 1 pkt 9 w przypadku właściwości do zameldowania cudzoziemca w zakresie danych, o których mowa w art.8 pktl,3-7,9-21,24,24a i 26;

- art.10 ust. 1 pkt 10 w przypadku złożenia wniosku o nadanie numeru PESEL dla osób wymienionych w art. 7 ust. 2, które na podstawie odrębnych przepisów mają obowiązek posiadać PESEL, w zakresie danych z art. 8 pkt 1-13,15 i 22.

Zdaniem organu z literalnego brzmienia art.10 ust. 1 w powiązaniu z art. 11 ust. 2 u.e.l. nie wynika aby to Prezydent m.st. Warszawy był zobowiązany do usunięcia niezgodności danych wnioskodawczyni w zakresie imion i nazwisk rodziców w rejestrze PESEL. Nie jest nim też kierownik urzędu stanu cywilnego.

W ocenie Prezydenta miasta, wobec braku odpowiedniej normy w przepisach u.e.l. stwierdzić należy, iż do pozytywnego załatwienia wniosku I. H. A., jako szczególnego przypadku, uprawniony jest administrator danych osobowych zgromadzonych w rejestrze - na podstawie art.16 RODO,

W tych okolicznościach Prezydent m.st. Warszawy uznał wystąpienie z wnioskiem o wskazanie organu właściwego do sprostowania danych za uzasadnione i konieczne.

W odpowiedzi na wniosek Minister Cyfryzacji wskazał, że przedmiotem wniosku E. K. K. jest usunięcie niezgodności danych zawartych w rejestrze PESEL, jej małoletniej córki I. H. A., a zatem zagadnienie regulowane w całości przepisami ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy rejestr PESEL jest centralnym zbiorem danych, o których mowa w art. 8, prowadzonym w systemie teleinformatycznym. Wśród danych dotyczących każdej osoby fizycznej, której dane znajdują się w tym rejestrze gromadzi się m.in. dane dotyczące rodziców tej osoby - imiona i nazwiska rodowe rodziców oraz numery PESEL rodziców, jeżeli zostały im nadane.

Z uwagi na fakt, iż w stosunku do danych zgromadzonych w rejestrze PESEL, jak i w stosunku do samego systemu teleinformatycznego, w którym ten rejestr jest prowadzony, różne organy administracji publicznej, faktycznie wykonują różne czynności prawne, materialne lub techniczne pozwalające na jego funkcjonowanie, ustawodawca w art. 6 ustawy o ewidencji ludności określił dla każdego z tych organów jego wyłączne kompetencje. I tak, zgodnie z ust. 2 za utrzymanie i rozwój rejestru PESEL, w celu realizacji zadań określonych w ustawie, odpowiada minister właściwy do spraw informatyzacji poprzez: zapewnienie ochrony przed nieuprawnionym dostępem do rejestru PESEL, zapewnienie integralności danych w rejestrze PESEL, zapewnienie dostępności systemu teleinformatycznego, w którym rejestr PESEL jest prowadzony, dla podmiotów przetwarzających dane w tym rejestrze, przeciwdziałanie uszkodzeniom systemu teleinformatycznego, w którym rejestr PESEL jest prowadzony, określanie zasad bezpieczeństwa danych przetwarzanych w rejestrze PESEL, określenie zasady zgłaszania naruszenia ochrony danych osobowych, zapewnienie rozliczalności działań dokonywanych na danych rejestru PESEL oraz zapewnienie poprawności danych przetwarzanych w rejestrze PESEL, a także, na podstawie ust. 6 minister ten wykonuje obowiązki, o których mowa w art 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, Dz. Urz. UE L119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm. - dalej RODO).

W myśl ust. 4 minister właściwy do spraw wewnętrznych zapewnia funkcjonowanie wydzielonej sieci umożliwiającej dostęp do rejestru PESEL organom, o których mowa w ust. 7, z wyłączeniem konsulów, natomiast, w celu realizacji zadań określonych w ustawie organ gminy, kierownik urzędu stanu cywilnego, organy paszportowe, wojewoda, minister właściwy do spraw wewnętrznych oraz minister właściwy do spraw informatyzacji posiadają dostęp do rejestru (na podstawie ust. 7).

W art. 10 ustawy o ewidencji ludności ustawodawca uregulował kwestię właściwości wskazanych w nim podmiotów, w zakresie rejestracji danych gromadzonych w rejestrze PESEL. Z przepisem tym nierozerwalnie koresponduje regulacja art. 11 dotycząca poprawy danych zgromadzonych w rejestrze.

Ustawodawca jako na podstawowy organ zamieszczający dane w rejestrze PESEL wskazuje na kierownika urzędu stanu cywilnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1681). Obok kierownika urzędu stanu cywilnego jako organy właściwe do dokonywania rejestracji danych w rejestrze PESEL wskazano: organy ewidencyjne (wójt, burmistrz, prezydent miasta, działający w sprawach obowiązku ewidencyjnego), organ właściwy w sprawach obywatelstwa albo nadania statusu bezpaństwowca (wojewoda, minister właściwy do spraw wewnętrznych), organy właściwe w sprawach dowodów osobistych (wójt, burmistrz, prezydent miasta), a także organy paszportowe i organy uprawnione do wystąpienia o nadanie numeru PESEL (określone w art. 17 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności). Zasadnicza część wpisów w rejestrze PESEL pochodzi zatem od organów gminy ujmowanych w szerokim rozumieniu.

Dalej zaznaczono, że przedmiotowe rozwiązanie ma służyć poprawności przetwarzanych w rejestrze PESEL danych, bowiem gwarantem tej poprawności może być tylko ten podmiot/organ, który jest niejako źródłem danych, czyli dokonuje czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego lub z zakresu ewidencji ludności, z którą przetwarzanie danych osobowych jest nierozerwalnie związane i ma wpływ na kształt tych danych.

Jak wynika z powyższego ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji przypisano zamknięty katalog czynności o charakterze technicznym i nie powierzono mu żadnych zadań, które miałaby on wykonywać bezpośrednio na danych osobowych zgromadzonych w rejestrze PESEL (czynności przetwarzania danych osobowych rozumiane w myśl definicji z art. 4 pkt 2 RODO), z wyjątkiem czynności udostępniania danych, pozostającej w jego właściwości na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności.

Jak już wskazano na wstępie przedmiot sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem m.st. Warszawy, a Ministrem Cyfryzacji stanowi czynność sprostowania przetwarzanych w rejestrze PESEL danych, a zatem operacja na danych osobowych, która nie została powierzona w do realizacji, w drodze ustawy Ministrowi Cyfryzacji. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności organy, o których mowa w art. 10 ust. 1, z urzędu lub na wniosek osoby, której dane dotyczą, dokonują sprawdzenia danych zawartych w rejestrze PESEL oraz w rejestrach mieszkańców, w szczególności w oparciu o posiadane dokumenty i ustalenia stanu faktycznego. W przypadku gdy organ, o którym mowa w art. 10 ust. 1, stwierdzi niezgodność danych zawartych w rejestrze PESEL lub w rejestrze mieszkańców z posiadanymi dokumentami lub ze stanem faktycznym, usuwa tę niezgodność, a jeżeli nie jest właściwy do jej usunięcia, zawiadamia o tym niezwłocznie organ właściwy do rejestracji tych danych na podstawie art. 10 ust. 1 w celu usunięcia tej niezgodności.

Z uwagi na logiczne powiązanie treści art. 11 z art. 10 ustawy o ewidencji ludności wskazać należy, że do sprostowania danych zgromadzonych w rejestrze PESEL i przeprowadzenia tym samym postępowania administracyjnego w tym zakresie uprawnione są jedynie te podmioty, które ustawodawca wprost wymienił w art. 10 ustawy. Z uwagi na fakt, iż minister właściwy do spraw informatyzacji nie został wskazany jako właściwy, w świetle art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności do rejestracji danych w rejestrze PESEL, w konsekwencji nie posiada on także uprawnień do usuwania niezgodności.

W przedmiotowej sprawie numer PESEL dla małoletniej I. H. A. został nadany przez Prezydenta m. st. Warszawy z urzędu, w związku z realizacją wniosku o wydanie dla małoletniej dowodu osobistego. Oznacza to zatem, że Prezydent posiada dokumenty źródłowe w sprawie i jest organem właściwym do obsługi wniosku o usunięcie niezgodności.

Organ nadmienił, że postępowanie w sprawie sprawdzenia danych i usunięcia ich niezgodności jest postępowaniem dowodowym. Zakres dowodów podlegających badaniu przez organ określa art. 11 ust 1 zdanie pierwsze ustawy o ewidencji ludności, wskazując, że sprawdzenia danych dokonuje się "w oparciu o posiadane dokumenty i ustalenia stanu faktycznego". Posiadane dokumenty to dowody z dokumentów, które właściwy organ już zebrał w związku z realizowaniem przez siebie czynności z zakresu stanu cywilnego, ewidencji ludności lub dowodów osobistych. Odnosząc się natomiast do wskazywanych przez Prezydenta m. st. Warszawy kwestii technicznych uniemożliwiających za pośrednictwem aplikacji ŹRÓDŁO wprowadzenie do rejestru PESEL danych dwóch kobiet jako rodziców dziecka, wskazać należy, że dla kwestii kompetencyjnych, dotyczących tego który z podmiotów pozostających w sporze ma rozpatrzyć wniosek o sprostowanie danych, uwarunkowania techniczne rejestru mają drugorzędne znaczenie. Nietrafnie Prezydent m. st. Warszawy na poparcie swoich twierdzeń przywołał Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2021 roku sygn. akt III OSK 590/21, gdyż zapadł on w zupełnie innym stanie prawnym i faktycznym i dotyczył wyłącznie kwestii bezpieczeństwa danych przetwarzanych w rejestrze PESEL, za które to bezpieczeństwo faktycznie w myśl art. 6 ust. 2 pkt 5) ustawy odpowiada Minister Cyfryzacji.

Minister odniósł się również do faktu, iż techniczne kwestie budowy rejestru PESEL, jaki i aplikacji dostępowej do tego rejestru - ŹRÓDŁO odzwierciedlają kwestie ogólnoustrojowe stanowiące podstawowe zasady porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Trzeba tu przywołać art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r, Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 503), zgodnie z którym prawa obcego nie stosuje się, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

Braku podstaw prawnych do wprowadzenia do rejestru PESEL jako rodziców dziecka osób tej samej płci, ujawnionych jako rodzice w zagranicznym akcie urodzenia, należy poszukiwać w ogólnych zasadach pochodzenia dziecka, uregulowanych w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Z zasad tych jednoznacznie wynika, że matką dziecka jest kobieta, która je urodziła. Natomiast przepisy dotyczące ojcostwa niezależnie od sposobu jego ustalenia, zawsze jako ojca dziecka wymieniają mężczyznę. Z powyższych względów nie jest możliwe odzwierciedlenie w rejestrze PESEL, w danych rodziców, danych osób tej samej płci.

Posiłkowo Minister Cyfryzacji przywołał ugruntowane stanowisko orzecznictwa w analogicznym zakresie, z którego wynika, że jeżeli w wyniku transkrypcji aktu urodzenia dziecka powstałby akt, w którym w rubryce przeznaczonej na wpisanie danych matki dziecka wpisany zostałby mężczyzna, to w tym wypadku transkrypcja aktu urodzenia wywoła skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok WSA w Łodzi z 5 lutego 2020 r., III SA/Łd 617/19). Tożsame stanowisko w zakresie odmowy transkrypcji aktu urodzenia dziecka rodziców tej samej płci zajął również NSA w wyroku z 17 lutego 2021 r., II OSK 2284/18 oraz w uchwale z 2 grudnia 2019 r., II OPS 1/19).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje – na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Niniejszy spór kompetencyjny dotyczy właściwości organu do rozpoznania skierowanego do Prezydenta m.st. Warszawy wniosku o usunięcie niezgodności danych w rejestrze PESEL w zakresie danych dotyczących rodziców.

Według wnioskodawczyni, w imieniu której działa przedstawiciel ustawowy (jeden z rodziców małoletniej), sprostowania wymagają dane osobowe w rejestrze PESEL, tak aby figurowały w nim dane także drugiego rodziców zgodnie z dokumentami i stanem faktycznym.

Z wyjaśnień Prezydenta m.st. Warszawy wynika natomiast, że załatwiając wniosek o wydanie dowodu osobistego, działając z urzędu zarejestrował dane osobowe małoletniej I. H. A. w bazie PESEL – wpisując dane jednej matki K. K., pomijając przy tym rubrykę dotyczącą imienia ojca.

Niesporne jest jednocześnie to, że na mocy orzeczenia Sądu w H. I. A. wskutek adopcji jest wspólnym dzieckiem obu małżonek – K. K. i M. R., które będąc obywatelkami Rzeczypospolitej Polskiej zamieszkują w S. i pozostają w związku małżeńskim od 20 września 2014 r.

Prezydent Miasta, wskazując Ministra Cyfryzacji jako właściwego do załatwienia przedmiotowego wniosku kierował się tym, że udostępniona organom ewidencyjnym przez Ministra Cyfryzacji aplikacja "Źródło" nie jest wyposażona w funkcjonalność pozwalającą na odnotowanie w rejestrze Pesel drugiego z rodziców adopcyjnych z uwagi na jego płeć, w sytuacji, gdy rodzice pozostają w związku jednopłciowym.

W takich okolicznościach sprawy przyjąć jednak należało, że wskazane przez Prezydenta Miasta utrudnienia związane z brakiem odpowiednich funkcjonalności aplikacji "Źródło" służącej obsłudze rejestru Pesel, nie mogły być uwzględnione na etapie rozstrzygania sporu kompetencyjnego.

Niewątpliwie złożony przez przedstawicielkę ustawową małoletniej wniosek dotyczy sprostowania danych wprowadzonych do rejestru PESEL w związku z wydanym przez Prezydenta Miasta dowodem osobistym.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności organy, o których mowa w art. 10 ust. 1, z urzędu lub na wniosek osoby, której dane dotyczą, dokonują sprawdzenia danych zawartych w rejestrze PESEL oraz w rejestrach mieszkańców, w szczególności w oparciu o posiadane dokumenty i ustalenia stanu faktycznego. W stosunku do osób nieposiadających zdolności do czynności prawnych wniosek składa przedstawiciel ustawowy lub opiekun prawny.

Prezydent Miasta, do którego wniosek został skierowany, oceni zatem, czy może być on załatwiony we wskazanym trybie, stosownie do określonej w art. 10 ustawy właściwości rzeczowej organów rejestrujących dane w rejestrze PESEL.

Dopiero więc przy badaniu dopuszczalności oraz zasadności wniosku o usunięcie niezgodności danych w rejestrze PESEL uwzględnieniu podlegać będą uwarunkowania prawne przedstawione przez Prezydenta Miasta w wystąpieniu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a.