Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SAB/Gl 436/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6337 Zatrudnianie cudzoziemców
659
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ - art. 149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 12, art. 77 § 1, art. 36 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 2, art. 30, art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania bez rażącego naruszenia prawa; 2) zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; 3) oddala skargę w pozostałym zakresie; 4) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z 6 października 2023 r. R. S. (dalej: strona skarżąca, skarżący), obywatel Uzbekistanu, złożył skargę na przewlekłość prowadzonego postępowania administracyjnego przez Wojewody Śląskiego (dalej: organ administracji, organ, Wojewoda) w sprawie załatwienia jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając naruszenie art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2000 ze zm, dalej: k.p.a.).

Skarżący wniósł na podst. art. 60 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) o potraktowanie skargi jako niebyłej (cofnięcie skargi) w razie załatwienia sprawy zgodnie z jego żądaniem, tj. wydaniem decyzji pozytywnej o okresie ważności 3 lata) przez Wojewodę w terminie 7 dni od daty doręczenia skargi). W przypadku niezałatwienia jego sprawy zgodnie z żądaniem, skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, orzeczenie o przewlekłym prowadzeniu postępowania, zobowiązanie Wojewody do rozpoznania sprawy w terminie 7 dni od otrzymania wyroku Sądu wraz z aktami sprawy oraz przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Argumentując swoje stanowisko strona skarżąca wyjaśniła, że pierwotnie złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt do Wojewody [...], który w maju 2023 r. przesłał akta organowi administracji. W związku z brakiem jakiejkolwiek informacji zwrotnej skarżący złożył 14 września 2023 r. ponaglenie. Do dnia wniesienia niniejszej skargi organ nie rozpoznał wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zaś podejmowane w toku prowadzonego postępowania czynności świadczą o przewlekłości organu w prowadzeniu tego postępowania. Zdaniem skarżącego Wojewoda nadużywa swojej pozycji, a on czuje się tym samym lekceważony. Wniesienie skargi jest jego wołaniem o sprawiedliwość. Wskazał m.in. na publikacje dotyczące sprawiedliwości proceduralnej oraz orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie. Według skarżącego organ łamie zasady sprawiedliwości proceduralnej nie załatwiając jego sprawy w ustawowym terminie 60 dni liczonym od dnia uzupełnienia akt sprawy o niezbędne dokumenty. Organ jedynie rejestrując jego wniosek oraz pisma pełnomocnika nie przyczynia się do załatwienia sprawy, a zatem dopuścił się przewlekłości postępowania. Wyjaśnił pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania, rażącego naruszenia prawa i uzasadnił żądanie zasądzenia wnioskowanej sumy pieniężnej. Podkreślił, że wnioskuje o odmowę zastosowania przez Sąd przepisów zawartych w art. 100 d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583 ze zm.), ponieważ jego wjazd do Polski nie miał nic wspólnego z faktem wybuchu wojny na terytorium Ukrainy. Jego sprawa jest sprawą "unijną", jako że m.in. udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę odbywa się co prawda na podstawie prawa krajowego (ustawy o cudzoziemcach), niemniej będącego implementacją Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE z dnia 13 grudnia 2011 r, w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników z państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz.U.UE.L.2011.343.1). Ponadto powołał się na Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 14 grudnia 2007 r. i jej art. 47, w którym zapisano prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu (Dz.U.UE.C.2007.303.1, dalej: Karta Praw Podstawowych). Wyjaśnił również, iż w literaturze fachowej i orzecznictwie sądowoadministracyjnym podważana jest konstytucyjność przepisów dotyczących terminów prowadzenia postępowania oraz ich przedłużanie czy zawieszanie w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, a w momencie wprowadzania zmian nie istniały żadne nowe okoliczności je uzasadniających. W jego opinii przyznawanie kart pobytu cudzoziemcom w Polsce szwankuje już od co najmniej 7 lat. Cytując za skargą to cudzoziemcy zapełniają "luki" w polskim systemie ubezpieczeń społecznych oraz "ręce do pracy". Podkreślił, że jego zdaniem ustawodawcy "wolno więcej" w stosunku do cudzoziemców niż do obywateli Polski, a wojewodowie są nagminnie zaskakiwani ilością składanych wniosków o zezwolenie na pobyt czasowy. Mając na uwadze opinie piśmiennictwa dot. hybrydowych stanów nadzwyczajnych dla cudzoziemców, jak je określił, wskazał na ich wątpliwą zgodność z zapisami ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483, dalej: Konstytucja RP) oraz odbieranie skarżącemu prawa do sądu oraz do dobrej administracji jako praw podmiotowych. Wskazał dodatkowo, że praktyka wojewodów powodująca nawet 2-3 letnią rozłąkę cudzoziemców z rodzinami z uwagi na brak możliwości przekroczenia granicy, odwiedzenia bliskich wydaje się stanowić "nieformalną" karę ograniczenia wolności. Jego zdrowie podupada, bowiem od momentu złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy jest narażony na permanentny stres, co charakteryzuje się drażliwością, huśtawką nastrojów, zaburzeniami snu, zwiększonym spożyciem kofeiny i alkoholu oraz nieradzeniem sobie z obowiązkami. Podejrzewa u siebie stan zbliżony do depresji i zastanawia się nad uzyskaniem pomocy lekarza. Jest pracownikiem i utrzymuje się sam, nie korzystając z polskiego "socjalu".

Konkludując skarżący stwierdził, że uważa sposób procedowania jego sprawy za skandaliczny, a przewlekłość i bezczynność w załatwianiu spraw przez Wojewodów wynika wyłącznie z niedowładu organizacyjnego oraz złego zarządzania komórką organizacyjną odpowiedzialną za sprawy cudzoziemców.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Poinformował, że żądanie skarżącego jest nieuzasadnione wyjaśniając, że 28 czerwca 2023 r. do organu wpłynął złożony 14 grudnia 2022 r. do Wojewody [...] wniosek o udzielenie obywatelowi Republiki Uzbekistanu, R. S., zezwolenia na pobyt czasowy.

14 września 2023 r. do tut. organu wpłynęło ponaglenie adresowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Na podstawie art. 37 § 3 a k.p.a. w zw. z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 519 ze zm., dalej: u.o c.) i w zw. z art. 100 d ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 103, ze zm., dalej: u.o p.o.U.) ponaglenie nie zostało przekazane do organu wyższego stopnia.

10 października 2023 r. wpłynęła skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego, adresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze organ administracji wskazał, iż zgodnie z art. 112 a u.o c. regulującym termin wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i stanowiącym lex specialis w stosunku do powołanych przez skarżącego przepisów k.p.a., decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1).

Z mocy ust. 2 - termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z wymienionych w tej normie zdarzeń. Już nawet co najmniej z uwagi na fakt, iż złożony wniosek obarczony jest brakami formalnymi, które do tej pory nie zostały uzupełnione, nie można twierdzić, że ww. termin rozpoczął swój bieg. Skoro zaś bieg terminu na załatwienie sprawy się nie rozpoczął, nie może być prawdziwe twierdzenie skarżącego, że termin ten został przekroczony. Ponadto organ wskazał, że w u.o p.o.U. ustawodawca w art. 100 d ustanowił wyjątki od powyższego stanowiąc, że w okresie do dnia 4 marca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w postępowaniach prowadzonych przez Wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres, a ponadto nie stosuje się przepisów dotyczących bezczynności organu, obowiązku powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy, nie wymierza grzywny ani nie zasądza się sum pieniężnych. Zgodnie z kolejnymi zapisami tego artykułu, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w wymienionych w nim sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Zgodnie ze stanowiskiem Szefa ds. Cudzoziemców stosowanie przepisów art. 100 c i 100 d ustawy specjalnej tylko do postępowań, których stronami są obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP w okresie od 24 lutego 2022 r. nie są prawidłowe. Ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów dla załatwiania spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów (art. 100 c i art. 100 d ustawy specjalnej) uzasadnione było od początku kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiącymi skutki pośrednie agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz masowego napływu cudzoziemców. Szef Urzędu ds. Cudzoziemców stoi na stanowisku, iż przepisy art. 100 c i 100 d ustawy specjalnej powinny być wykładane w sposób, który prowadzi do wniosku, że ich zakresem objęte są w ich postępowania prowadzone wobec wszystkich cudzoziemców, a nie tylko wobec obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Wojewoda wskazał, że wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony ma miejsce zgodnie z zasadą określoną w art. 61 § 3 k.p.a., jednak pod warunkiem, że podanie, żądanie, wniosek spełnia wymogi określone w art. 63 § 2 k.p.a., co w tym przypadku oznacza również, że musi czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Do terminu załatwienia sprawy natomiast nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa do dokonania określonej czynności (art. 35 § 5 k.p.a.). Terminu do uzupełnienia braku podania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy i wyprowadzenia przewlekłości postępowania. Wyjaśniając powód przedłużonego procedowania nad złożonym wnioskiem o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy organ zauważył, że do Wojewody wpływa od kilku lat ogromna, stale powiększająca się liczba wniosków pobytowych, powodująca znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników zaangażowanych w prowadzenie postępowań administracyjnych.

Jednocześnie 14 marca 2020 r. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzono stan zagrożenia epidemicznego, zastąpiony od 20 marca 2020 r. trwającym do 15 maja 2022 r. stanem epidemii, który następnie zastąpiony został 16 maja 2022 r. obowiązującym do nadal stanem zagrożenia epidemicznego. Organ wyjaśnił, że ta nadzwyczajna sytuacja przekładała się na wzrost absencji chorobowych pracowników, powstanie zaległości (m.in. w związku z zawieszeniem bezpośredniej obsługi petentów), a tym samym wydłużenie czasu procedowania.

W dalszej kolejności wskazał, że w związku z działaniami wojennymi rozpoczętymi 24 lutego 2022 r. na obszarze Ukrainy jego pracownicy włączeni zostali w realizację czynności związanych bezpośrednio lub pośrednio z pomocą obywatelom Ukrainy i koordynacją tych działań, głównie poprzez zabezpieczanie funkcjonowania Punktu informacyjno-doradczego na dworcu kolejowym K., a także punktów recepcyjnych działających na terenie województwa oraz zadania m.in. związane z przedłużeniem ważności wiz krajowych, co miało istotny wpływ na procedowanie spraw, bowiem dodatkowe zadania nie przyczyniły się do skrócenia czasu załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu.

Wojewoda wyjaśnił dalej, iż w związku z zaistniałą sytuacją 15 kwietnia 2022 r. do porządku prawnego weszła regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzona ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano do u.o p.o.U. przepisy art. 100 c zawieszające bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych przez wojewodów, na okres do 31 grudnia 2022 r. Następnie weszła w życie ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, na mocy której wprowadzono dodatkowy przepis art. 100 d do ustawy zmienianej, mocą której terminy te zostały wydłużone do 24 sierpnia 2023 r. a następnie 27 czerwca 2023 r. weszła w życie ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 185), mocą której (art. 1 pkt 32) dodano do u.o p.o.U. przepisy art. 100 d zawieszające bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych przez wojewodów, na okres do 4 marca 2024 r., przytoczone powyżej.

Zawieszenie biegu terminów wprowadzono przede wszystkim w związku ze znacznym dodatkowym obciążeniem urzędów wojewódzkich w kontekście obecnego masowego napływu cudzoziemców z terytorium Ukrainy i zjawisk temu towarzyszących. Celem regulacji jest umożliwienie dostosowania procedur i funkcjonowania administracji do zaistniałej wyjątkowej sytuacji migracyjnej. Wskazał, że terminy uzupełnienia braków formalnych złożonych przez cudzoziemców wniosków w sprawach dotyczących legalizacji pobytu wyznaczane są przez pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców co do zasady wg kolejności wpływu wniosków, a także możliwości techniczno-organizacyjnych urzędu obsługującego Wojewodę Śląskiego (w szczególności dostępności stanowisk i pracowników obsługi), a złożony przez skarżącego wniosek oczekuje aktualnie w kolejce na wyznaczenie wyżej wskazanego terminu.

Wyjaśniając dalej organ wskazał, że od 15 lutego 2021 r. w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim w K. funkcjonują ponadto - wprowadzone jako działania zaradcze - rekomendacje w zakresie usprawnienia prowadzenia postępowań dotyczących wydawania zezwoleń pobytowych, zgodnie z którymi w przypadku złożenia właściwie wypełnionego i podpisanego wniosku, wymaganych zdjęć, kserokopii paszportu, potwierdzenia opłaty skarbowej oraz kompletu wymaganych dokumentów niezbędnych do wydania decyzji pozytywnej, istnieje możliwość wyznaczenia terminu zgłoszenia się w celu uzupełnienia braków formalnych w przyspieszonym trybie. Każdy więc cudzoziemiec, w którego interesie jest szybkie i sprawne wszczęcie oraz zakończenie postępowania, ma możliwość złożenia wniosku w rekomendowany sposób, w szczególności wypełnionego rzetelnie, starannie i kompletnie wraz z dołączonymi do niego wszystkimi załącznikami. Natomiast złożony przez skarżącego wniosek nie został wypełniony rzetelnie i kompletnie, a także nie dołączono do niego określonych i wymaganych załączników, w szczególności mogących stanowić dowody w postępowaniu administracyjnym.

Nadto, w kontekście żądania skarżącego co do przyznania sumy pieniężnej organ zauważył, że w związku z opóźnieniem w procedowaniu sprawy, rozpoczęciu postępowania i wydaniu decyzji cudzoziemiec nie odniósł żadnej szkody, a czas procedowania nad jego wnioskiem nie wpływa na sytuację pobytową w Polsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wskazuje, że na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, ponieważ przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania niniejszej skargi, w pierwszej kolejności należy wskazać, że jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Zasada ta jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP). Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych). Powołany przepis Karty odnosi się co prawda wprost do organów unijnych, ale w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego jest on również wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z 10 lutego 2016 r., II GSK 2294/14, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo). Realizacji zasady szybkości postępowania służy m.in. określenie terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej. Jak wskazano powyżej, zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei w art. 35 § 3 k.p.a. przewidziano, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (...). Zgodnie natomiast z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.

W ocenie Sądu, który podziela w tym zakresie w całości poglądy prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest tutaj poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (tak w aspekcie prawnym, jak i faktycznym), a także postawy stron (por. np. wyrok NSA z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11, CBOSA, wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2015 r., II SAB/Wa 700/15). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ winien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 w zw. z art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a.).

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności.

Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ administracji nie jest bezczynny (por. np. wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., II FSK 3097/12, CBOSA; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 3 wyd., Warszawa 2015, s. 77).

Analiza akt sprawy, w ocenie Sądu, wskazuje że Wojewoda w niniejszej sprawie pozostawał w przewlekłości. Jak wynika bowiem z akt sprawy (karta przeglądowa akt [...]):

- 23 czerwca 2023 r. – przekazanie wniosku przez innego Wojewodę,

- 30 czerwca 2023 r. – zarejestrowanie wniosku w spisie spraw,

- 26 lipca 2023 r. – zapytania do organów opiniujących ABW, SG i KWP,

- 30 października 2023 r. – informacja w sprawie cudzoziemca (art. 109 ust. 4 u.o c. – zgoda milcząca),

- 14 września 2023 r. – wniesienie ponaglenia,

- 11 października 2023 r. – wniesienie skargi do WSA.

Reasumując z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wpłynął do Wojewody 23 czerwca 2023 r. (wg karty przeglądowej akt powyżej), 28 czerwca 2023 r. (wg informacji zawartej w odpowiedzi na skargę), natomiast 6 października 2023 r. złożył on skargę na przewlekłość (data wpływu do organu 11 października 2023 r.).

Stosownie z treścią art. 149 § 1a p.p.s.a., uwzględniając skargę na przewlekłość, Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustawodawca nie zdefiniował jednak, kiedy taka sytuacja ma miejsce. Sąd podziela tym samym pogląd, że prawo takiego zakwalifikowania przewlekłości zostało pozostawione uznaniu składu orzekającego.

Uwzględniając czas trwania postępowania, jak i opisaną postawę organu administracji oraz wypracowany już standard postępowania organu, sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak też z art. 2 (zasadą demokratycznego państwa prawa), art. 30 (godnością człowieka) i art. 37 ust. 1 Konstytucji RP (korzystaniem z wolności i praw konstytucyjnych przez cudzoziemców) Sąd w składzie orzekającym uznał, na podstawie art.149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że organ administracji dopuścił się przewlekłości postępowania w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej (pkt 1 sentencji wyroku). Nie stanowią bowiem usprawiedliwienia dla działania Wojewody tłumaczenia się dużą liczbą składanych wniosków i skomplikowanym sposobem postępowania w sprawie. Jednakże analizując całość okoliczności uznać należało, że skarżona przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie był to bowiem przejaw złej woli lecz działanie organu wiązało się z prezentowaną przez niego odmienną oceną prawną charakteru wniosku. Organ wskazywał także na przepisy u.o p.o.U, która jednak nie ma zastosowania w sprawie, o czym wspomniano wyżej.

Ponadto Sąd wskazuje, że organ administracji nie realizował obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a. Stosownie bowiem do jego treści o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Takowych zawiadomień brak jest w aktach administracyjnych sprawy.

Jednocześnie Sąd nie stwierdził, ażeby przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (dalsza część pkt 1 sentencji wyroku).

W związku z brakiem rozstrzygnięcia w sprawie na dzień wniesienia skargi do tut. Sądu zasadne jest zastosowanie przez Sąd instrumentu przewidzianego w art.149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. zobowiązania organu do wydania w określonym terminie dochodzonego skargą aktu (por. np. wyroki NSA z 4 listopada 2016 r., I OSK 1621/16; z 21 kwietnia 2017 r., I OSK 2242/16; 19 maja 2017 r., I OSK 2689/16; z 24 stycznia 2019 r., I GSK 3149/18; CBOSA) Stosownie bowiem do tego przepisu Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 60 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem (pkt 2 sentencji).

W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi (tj. przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.), jako że przyznanie tej sumy jest dyskrecjonalną kompetencją sądu administracyjnego, który może, ale nie musi z niej skorzystać, Sąd nie znalazł ku temu podstaw. Oddalenie skargi w zakresie żądania zasądzenia sumy pieniężnej spowodowane było nieuznaniem zarzucanej przewlekłości za rażące naruszenie prawa (pkt 3 sentencji).

O zwrocie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej Sąd działając na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 4 sentencji wyroku.