Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 433/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6093 Spółki wodne i związki wałowe
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 454 ust. 1-3, art. 205, art. 197 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 196 ust. 1, 2, 11, 12 i 15
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
article: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 84 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 7 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) Protokolant : st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 roku sprawy ze skargi L. A. i M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 maja 2023 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia świadczenia na rzecz spółki wodnej za rok 2018 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 27 lutego 2023 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z 27 lutego 2023 r. nr [...] na podstawie art. 454 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm., dalej: P.w.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: K.p.a.) ustalił wobec współwłaścicieli nieruchomości odnoszących korzyści z urządzeń spółki wodnej – L. i M. A. obowiązek ponoszenia świadczenia na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w postaci należności pieniężnej, która za rok 2018 wynosi łącznie [...] zł (przedstawiając sposób jej wyliczenia).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że już uprzednio decyzją z 30 listopada 2021 r. organ ustalił wobec L. i M. A. obowiązek ponoszenia świadczenia na rzecz Gminnej Spółki Wodnej (dalej: spółka wodna) w postaci należności pieniężnej, która za rok 2018 wynosi łącznie [...] zł. Wskutek odwołania stron Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wysokości opłaty i orzekło merytorycznie poprzez ustalenie opłaty za rok 2018 w wys. [...] zł, utrzymując w mocy decyzję w pozostałym zakresie. Strony wniosły skargę na powyższą decyzję SKO [...], w wyniku której Wojewódzki sad Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 25 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 151/22 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W związku z powyższym Starosta ponownie badając sprawę rozpoczął od wskazania, że L. i M. A., nie będąc członkami spółki wodnej, odnoszą korzyści z jej urządzeń polegających na odprowadzaniu wód z obszaru zmeliorowanego i zdrenowanego, tj. działek położonych w gm. B. w miejscowościach:

1) M.

- z obszaru zmel. na obiekcie melioracyjnym M. – dz. nr [...] pow. 5,55 ha,

- z obszaru zmel. na obiekcie mel. M. II – dz. nr [...] o pow. 2,3 ha, nr [...] o pow./ 3,86 ha i nr [...] o pow. 1,34 ha,

- z obszaru zmel. na obiekcie mel. M. III – dz. nr [...] o pow. 0,53 ha,

- z obszaru zdren. na obiekcie mel. M. I – dz. nr [...] o pow. 15,75 ha i nr [...] o pow. 0,73 ha,

- z obszaru dren. na obiekcie mel. M. II – dz. nr [...] o pow. 5,70 ha, nr [...] o pow. 12,89 ha, nr [...] o pow. 5,38 ha i nr [...] o pow. 19,84 ha;

2) N. – z obszaru zmel. na obiekcie mel. N. – dz. nr [...] o pow. 4,56 ha.

Zdaniem Starosty ów fakt potwierdził WSA w Poznaniu w ww. wyroku zgadzając się z twierdzeniem SKO [...], iż z pism PGW Wody Polskie z 5.12.2018 r., 14.12.2018 r. oraz 23 i 24.09.2021 r. wynika, że na powyższych działkach są rowy melioracyjne albo graniczą one z rowami melioracyjnymi. Działki są zdrenowane albo częściowo zdrenowane i są administrowane oraz utrzymywane przez spółkę wodną. W związku z tym strony odnoszą korzyści z tychże urządzeń melioracyjnych znajdujących się na wymienionych działkach (drenów), ponieważ – jak wskazało uprzednio Kolegium – już samo to, że dzięki tym urządzeniom można korzystać z pól, bowiem dzięki nim możliwa jest uprawa powoduje, że osiąga się korzyści. Istnieją więc podstawy do obciążenia właścicieli ww. działek świadczeniem pieniężnym na rzecz spółki wodnej.

Starostwa wskazał, że Sąd nie podzielił zdania stron o niesprawności drenów położonych na ww. działkach. Nie zgodził się też z wyliczeniami Kolegium w zakresie umniejszenia świadczenia (wyliczonego uprzednio przez Starostę) o koszty administracyjne spółki wodnej, co niniejszym znajduje odzwierciedlenie w decyzji. Sąd uznał jednak, że dokonanie poprawek przez SKO tylko w jednym punkcie decyzji organu I instancji spowodowało, że decyzja stała się nieczytelna i nielogiczna. Starosta uwzględnił więc uwagi Sądu co do struktury i czynników kształtujących wysokość świadczenia oraz jego wyliczenia, co ujawnił w rozstrzygnięciu decyzji.

Starosta zważył również, że z uwagi na brak danych co do wielkości obszarów, na które urządzenia melioracji wodnych wywierają wpływ z obszaru zmeliorowanego nie ma możliwości ustalenia, jakie są koszty poniesione przez spółkę na 1 ha zmeliorowanego gruntu w stosunku do powierzchni gruntu zajmowanego przez podmiot odnoszący korzyści z tego tytułu. Dlatego nie ujęto go przy wyliczeniach decyzji, a uwzględniono tylko obszar zdrenowany znajdujący się na obiekcie melioracyjnym M. I i II,. tj. działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] obr. M. o łącznej pow. 60,35 ha, z którego strony odnoszą korzyści z urządzeń spółki, odprowadzając wody opadowe i roztopowe poprzez sprawy system drenarski znajdujący się na tym terenie (dowód pisma z 24.09. i 22.10.2021 r. oraz protokół oględzin terenowych z 8.11.2021 r.).

Organ powołał przepisy art. 205 i art. 454 P.w., by wskazać, że spółka wodna może domagać się od właściciela rowu melioracyjnego, który nie jest członkiem spółki wodnej, świadczenia pieniężnego lub niepieniężnego. Skoro ww. obszar został wyznaczony w sposób jednakowy dla działek będących własnością stron oraz innych działek należących do członków spółki wodnej, sposób naliczenia składki na rzecz spółki wodnej winien być również taki sam (ust. 1 kol. 8 tabeli). Uwzględniono też, że spółka wodna została zawiązana m.in. w celu wykonywania i utrzymywania urządzeń melioracji wodnych (§ 4 pkt 1 statutu), a członkowie spółki wnoszą na jej rzecz składkę członkowską. Wysokość składek w 2018 r. ustalono uchwałą walnego zgromadzenia spółki z 13.02.2018 r. nr [...] - dla obiektów M. I, II, III oraz N. z obszaru zmeliorowanego wynosi [...] zł/ha, a z obiektów zdrenowanych M. I i II – [...] zł/ha. Korzyść stron z ww. urządzeń melioracyjnych polega na odprowadzaniu wód do rowów z użytków rolnych (z obszaru zdrenowanego) na działkach o łącznej pow. 60,35 ha. Świadczenie pomniejszono o koszty administracyjne spółki wodnej.

W odwołaniu od ww. decyzji L. i M. A. zarzucili Staroście naruszenie:

1. prawa materialnego – art. 454 P.w. poprzez nałożenie na nich obowiązku ponoszenia świadczenia na rzecz spółki wodnej bez poczynienia w uzasadnieniu decyzji jakichkolwiek ustaleń co do faktycznego korzystania i odnoszenia przez skarżących korzyści z urządzeń melioracyjnych spółki wodnej oraz dotyczących wysokości należnego z tego tytułu świadczenia,

2. przepisów postępowania, tj:

a) art. 7 K.p.a. poprzez niewłaściwe określenie wysokości świadczenia z uwagi na brak odwołania się do koncepcji bezpodstawnego wzbogacenia o w konsekwencji przyjęcie, że właściwa wysokość świadczenia powinna odnosić się do wysokości składek członkowskich spółki wodnej,

b) art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, w tym brak wskazania faktów, które uznano za udowodnione, co do sposobu, w jaki strony odnoszą korzyści z urządzeń melioracyjnych, a także co do wysokości świadczenia,

c) art. 11 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonywania,

d) art. 84 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność wysokości świadczenia i to wbrew ocenie prawnej i wskazaniom Sądu zawartych w wydanym w sprawie wyroku,

e) art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie i pominięcie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wydanym w sprawie wyroku Sądu.

Strony wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji.

SKO [...] decyzją z 15 maja 2023 r. nr [...] na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium przypomniało przebieg postępowania i przywołało treść art. 454 P.w. Następnie wymieniło nieruchomości należące do L. i M. A. w obr. N. i M., by wskazać, że PGW Wody Polskie ZZ [...] w piśmie z 5.12.2018 r. podało, iż w:

1. w obrębie M.:

- dz. nr [...] graniczy z rowem melioracyjnym [...] i jest zdrenowana,

- w skład dz. nr [...] wchodzą rowy melioracyjne [...] i [...], a działka graniczy z rowem melioracyjnym M. , jest częściowo zdrenowana,

- w skład dz. nr [...] wchodzą rowy melioracyjne [...] i [...], a działka graniczy rowami melioracyjnymi R-D i [...], jest częściowo zdrenowana,

- dz. nr [...] graniczy z Rowem M. , jest częściowo zdrenowana,

- dz. nr [...] graniczy z rowem mel. [...], jest częściowo zdrenowana,

- dz. nr [...] graniczy z rowem mel. [...] i znajduje się na obszarze działania Zarządu Zlewni [...] RZGW w P.,

2. w obrębie N.:

- dz. nr [...] graniczy z Rowem M. .

Podano również, że ww. rowy i drenowania znajdują się w ewidencji melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, o której mowa w art. 196 P.w. prowadzonej przez Wody Polskie. Ów organ w piśmie z 14.12.2018 r. podał, że działka nr [...] graniczy z rowem mel. [...], który widnieje w prowadzonej ewidencji, a na obszarze dz. nr [...] nie występują systemy drenarskie.

Ten sam organ Wód Polskich w piśmie z 23.09.2021 r. podał, że dz. nr [...] figuruje w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz gruntów zmeliorowanych jako grunty niezdrenowane, rów melioracyjny pomiędzy dz. nr [...] (obr. M. i 607 (obr. B. ) figuruje w ewidencji pod nazwą [...], który stanowi urządzenie melioracji wodnych (art. 197 ust. 1 pkt 1 P.w.). Brak jest w zasobach danych, które potwierdzałyby, że na dz. nr [...] obr. M. występuje drenowanie; działka ta znajduje się w zasięgu oddziaływania rowu melioracyjnego [...], lecz obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ nie wyznaczono.

W piśmie z 24.09.2021 r. odnośnie ww. działek ZZ [...] wskazał, że dz. nr [...] graniczy z rowami mel. [...] i [...], nie ma na niej wylotów do Rowu M. , dz. nr [...] graniczy z Rowem M., znajdują się na niej także rowy mel. [...], [...] i [...], nie ma ona poprowadzonych wylotów do Rowu M., dz. nr [...] graniczy z rowami mel. [...] i [...], na działce znajdują się też rowy mel. [...] i [...], działka jest częściowo zdrenowana i nie ma wylotów do Rowu M., dz. nr [...] graniczy z Rowem M. i jest częściowo zdrenowana, są z niej poprowadzone 3 wyloty do ww. Rowu, dz. nr [...] jest w całości zdrenowana i nie ma poprowadzonych wylotów do Rowu M., w niewielkiej części znajduje się na terenie ZZ [...] RZGW w P., a dz. nr [...] (obr. N. ) graniczy z Rowem M.. W ewidencji nie ma wpisanego rowu melioracyjnego nr [...] na dz. nr [...] obr. M..

Zdaniem SKO odnośnie kwestionowania przez strony sprawności urządzeń melioracyjnych na ww. terenach należy zwrócić uwagę, że z pisma spółki wodnej z 22.10.2021 r. wynika, że na tych gruntach nie wykonywano napraw drenowania, gdyż nie zgłaszano awarii drenarskich, co oznacza, że system drenowania jest sprawy i umożliwia uprawę na tym terenie. Nadto Starosta 8.11.2021 r. przeprowadził oględziny nieruchomości stwierdzając sprawność systemu drenarskiego z uwagi na brak zastoisk wody i podtopień. Kolegium uznało więc, że sprawny system drenarski umożliwia i ułatwia prowadzenie właściwej uprawy na gruncie i polepsza zdolność produkcji gleby. Zasadnie więc Starosta uznał, że strony odnoszą korzyść polegającą na samej możliwości korzystania z tych terenów. Mają możliwość odprowadzania wód do rowu z użytków rolnych z obszaru zdrenowanego na działkach o łącznej pow. 60,35 ha na obiektach M. i M. II.

Odnośnie obliczenia opłaty Kolegium nie doszukało się uchybień wskazując, że automatyczne uwzględnianie stawek członkowskich w spółkach wodnych nie jest dopuszczalne, jeśli sprzeciwiałoby się zasadzie słuszności. Już poprzednio, na wezwanie Kolegium, zarząd spółki wodnej pismem z 14.01.2022 r. wskazał, że wysokość składki w 2018 r. przeznaczona ściśle na koszty związane z realizacją zadań statutowych tj. konserwację rowów i naprawy drenowania wyniosła 68%, a pozostała część składek to koszty administracyjne związane z prowadzeniem działalności. Zastosowanie więc stawki członkowskiej dla członków spółki wodnej przyjętej w uchwale na rok 2018 dla ww. obiektów M. I i II – dla obszaru zmeliorowanego [...] zł/ha i dla obiektów zdrenowanych – [...] zł/ha byłoby nieprawidłowe. Należało – co Kolegium ujawniło w tabeli - przy obliczeniu wysokości świadczenia przyjąć iloczyn powierzchni zdrenowania i wysokości uchwalonej składki, a wynik tego działania ograniczyć do 68% - jako procent składki członkowskiej w spółce wodnej przekazywanej ściśle na koszty związane z realizacją zadań statutowych.

W rezultacie Kolegium uznało, że Starosta prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, a nałożenie na strony kary jest zasadne, co potwierdził Sąd wyrokiem z 25 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 151/22. Z uzasadnienia decyzji wynika w sposób jednoznaczny, jakie urządzenia melioracyjne znajdują się na poszczególnych działkach, i że są to obszary zdrenowane. Starosta przyjął składkę jak dla obszarów zdrenowanych, a nie zmeliorowanych. Powierzchnia zdrenowana jest znana i potwierdzona przez Wody Polskie. Stan obszaru zdrenowanego został bezspornie potwierdzony przez Wody Polskie i spółkę wodną. Zlecenie biegłego celem udowodnienia czegoś, co potwierdzono w dokumentach było więc zbędne. Postępowanie przeprowadzono prawidłowo, organ dokonał ustaleń w oparciu o licznie zgromadzony materiał dowodowy (mapy, pisma, protokoły), wyjaśnił okoliczności, które przesądziły o ustaleniu opłaty. Wyjaśnił również przesłanki, jakimi się kierował, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

L. i M. A. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję SKO [...], w której powtórzyli zarzuty odwołania. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi SKO [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargę należało uwzględnić, albowiem tak zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zważywszy, iż przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zakłada, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy należy w pierwszej kolejności przypomnieć zasadnicze tezy oceny prawnej i wytycznych zawarte w wydanym w niniejszej sprawie wyroku tutejszego Sądu z 25 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 151/22. Sąd uchylając uprzednio wydane w sprawie decyzje organów obu instancji (odpowiednio z 20 stycznia 2022 r. i z 30 listopada 2021 r.) stwierdził, co następuje:

1. dokonując interpretacji zawartego w art. 454 P.w. pojęcia "odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej" należy sięgnąć do cywilistycznej konstrukcji bezpodstawnego wzbogacenia, a więc należy uznać, że chodzi o korzyść jaką właściciel działki odnosi z realizacji zadań przez spółkę wodną polegających na wybudowaniu lub utrzymaniu urządzeń, w tym urządzeń melioracji wodnych. Już samo to, że dzięki tym urządzeniom można korzystać z pól, bowiem dzięki nim możliwa jest uprawa, powoduje, że osiąga się korzyści.

2. istnieją tu podstawy do obciążenia właścicieli przedmiotowych działek, na których położone są urządzenia melioracji wodnych świadczeniem pieniężnym na rzecz Spółki;

3. wysokość składki członkowskiej w spółce wodnej, jak i wysokość świadczenia ustalana na dany rok musi uwzględniać zarówno planowane zadania oraz wszystkie środki, którymi spółka wodna dysponuje bądź będzie dysponowała (pomocowe dotacje) i to tylko po to, aby móc realnie wykonać zadania, dla realizacji których spółka wodna została powołana;

4. spółka wodna nie osiąga zysku niemniej w swoich wydatkach musi planować także tzw. koszty administracyjne nierozerwalnie związane z działalnością jakąkolwiek ( w tym koszty wynagrodzenia, premii). Zasady ustalania wysokości składki członkowskiej i innych świadczeń określa status spółki (art. 448 ust. 1 pkt 3 P.w.), a zatem to ze statusu powinny wynikać kryteria, którymi należy kierować się przy ustalaniu tych świadczeń i to zarówno do członków spółki (składki) jak i osób niebędących jej członkami (świadczenia);

5. ponieważ decyzję w tej kwestii podejmuje starosta to też on ma obowiązek podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co może oznaczać potrzebę powołania biegłego;

6. nie można stawiać znaku równości pomiędzy składką członkowską, a świadczeniem, bowiem inny jest charakter i tryb ustalania tych świadczeń - w przypadku składek członkowskich ich wysokość ustala się w drodze uchwały, a więc głosują sami zainteresowani, którzy w ten sposób mają wpływ na wysokość składki; wysokość świadczenia ustala w drodze decyzji starosta, który uwzględnia zapisy statutowe spółki wodnej (chociażby proporcja wynikająca z powierzchni gruntu chronionego przez prawidłowo działające urządzenie melioracyjne w stosunku do powierzchni gruntu zajmowanego przez członka spółki/ podmiot odnoszący korzyści) oraz koszty ściśle związane z działalnością spółki wodnej, ograniczając je do kosztów ściśle związanych z realizacją zadań statutowych spółki;

7. ustalając wysokość świadczenia należy brać też pod uwagę strukturę poniesionych przez spółkę wodną kosztów w okresie, w którym były realizowane przez nią zadania statutowe (prace konserwacyjne), co nie oznacza, że obowiązek zapłaty świadczenia związany jest jedynie z poniesionymi kosztami za wykonane prace;

8. nie mają racji skarżący twierdząc, że nie ma obowiązku ponoszenia przez nich ciężaru przedmiotowego świadczenia za 2018 rok, bowiem w tym roku spółka wodna nie wykonywała żadnych prac konserwacyjnych - spółka wodna ma obowiązek realizować swoje zadania statutowe, nie jest ona instytucją przynosząca zysk i tak musi planować finanse, aby swoje cele - zadania statutowe, mogła wykonać;

9. wykładnia art. 454 P.w. nie daje podstaw, aby przyjąć, że świadczenie odpowiada każdorazowym kosztom za wykonane usługi podczas, gdy spółce wodnej należne jest świadczenie z tytułu niewykonanych czynności, a korzyści, które odnosi właściciel działki, na której są urządzenia melioracyjne a taką korzyścią niewątpliwie jest gwarancja ciągłości sprawności urządzeń melioracyjnych.

10. określając wysokość świadczenia należy brać pod uwagę wiele czynników i niewątpliwie czasem wymaga to zasięgnięcia opinii biegłego;

11. na określenie wysokości świadczenia wpływ mają: a) bezpośrednie koszty poniesione przez spółkę wodną na 1 ha zmeliorowanego gruntu w danej miejscowości, b) odniesienie ich do powierzchni działek, na które korzystnie oddziaływają urządzenia melioracji wodnych, za których utrzymanie, eksploatację i konserwację odpowiada spółka, c) okoliczność, że świadczenie przyczynia się do realizacji zadań statutowych spółki wodnej, a ciężar jej ponoszenia jest podobny do ciężaru ponoszenia składki członkowskiej przez członka spółki wodnej (dlatego sposób obliczania świadczenia nie może zasadniczo odbiegać od sposobu naliczania składki członkowskiej), d) same urządzenia melioracyjne.

12. brak jest w uzasadnieniach decyzji konkretnego odniesienia się w ustaleniach faktycznych do tego, jakie urządzenia melioracyjne na poszczególnych działkach skarżących się znajdują, czy są to tereny zdrenowane, czy należą do obszarów zmeliorowanych;

13. Starosta [...] określił świadczenie bezpośrednio jego wysokość odnosząc do ustalanej corocznie przez walne zgromadzenie składki za 1 ha zdrenowanych gruntów, co jest nieprawidłowe;

14. nieprawidłowe jest zawarcie w decyzji organu I instancji zastrzeżenia (pkt 3 decyzji), co nie znajduje podstawy prawnej w art. 454 ust. 3 P.w.;

15. zaskarżoną decyzją organ odwoławczy dokonał umniejszenia świadczenia o koszty administracyjne spółki wodnej (co było prawidłowe z ww. przyczyn), niemniej utrzymując decyzję Starosty w pozostałym zakresie (pkt 2 decyzji) spowodował, że decyzja organu I instancji stała się nieczytelna, wręcz nielogiczna; skoro uchylił pkt 1 decyzji organu I instancji i orzekł merytorycznie ustalając nową wysokość świadczenia, to nie przystaje to rozstrzygnięcie do pozostałej w obrocie prawnym części decyzji - jej pkt 2, w którym pozostał zapis odnoszący się do dotychczasowej wysokości świadczenia.

16. pozostawienie w obiegu prawnym decyzji organu I instancji w części dotyczącej pkt 2.2. pozostaje w sprzeczności z uzasadnieniem nowej wysokości świadczenia zawartym w zaskarżonej decyzji SKO [...]

17. z ww. przyczyn podanych wyżej błędnym było pozostawienie przez organ odwoławczy zapisu pkt 3 decyzji organu I instancji.

W ocenie Sądu ponownie prowadząc postępowanie organy obu instancji nie sprostały wyżej wymienionym wymogom sformułowanym przez Sąd w kontekście zastosowania art. 454 ust. 1-3 P.w. i ustalenia wobec skarżących jako osób niebędących członkami spółki wodnej świadczenia pieniężnego na rzecz tej spółki z racji odniesienia w 2018 r. korzyści z urządzeń spółki.

W ocenie Sądu ponownie rozpoznającego sprawę organy obu instancji przy powtórnej ocenie błędnie nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego, ograniczając się do jedynie do powtórnego obliczenia świadczenia na podstawie metody zastosowanej uprzednio przez SKO [...], tj. ustalenie opłaty na podstawie umniejszonej o koszty administracyjne (22%) składki członkowskiej w spółce wodnej, której urządzenia melioracji wodnej istnieją na gruntach skarżących.

Rację należy przyznać skarżącym, że Sąd w swej ocenie prawnej zawartej w ww. wyroku z 25 sierpnia 2022 r. wyraźnie nakazał przy wykładni pojęcia "odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej" sięgnąć do cywilistycznej konstrukcji bezpodstawnego wzbogacenia, tj. korzyści jaką właściciel działki odnosi z realizacji zadań przez spółkę wodną polegających na wybudowaniu lub utrzymaniu urządzeń, w tym urządzeń melioracji wodnych. Powyższe winno zatem skutkować zbadaniem, jakie realne korzyść odnosili skarżący w 2018 r. w związku z istnieniem w obszarze ich gruntów (w obrębie M. działki nr : [...], [...], [...], [...], [...]) urządzeń melioracji wodnych należących do spółki wodnej. Postępowania wyjaśniającego w tym zakresie organy orzekające, w szczególności Starosta [...], nie przeprowadziły.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 454 ust. 1 P.w. jeżeli osoby fizyczne lub prawne niebędące członkami spółki wodnej oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki wodnej lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka wodna została utworzona, są obowiązane do ponoszenia świadczeń na rzecz tej spółki. Ów przepis odnosi się do urządzeń, o których mowa w art. 197 P.w., w tym w szczególności rowów wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie (ust. 1 pkt 1), czy drenowania (ust. 1 pkt 2), jeżeli służą celom, o których mowa w art. 195 P.w., tj. polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwienia jej uprawy.

Niewątpliwie, co już uprzednio orzekając stwierdził tutejszy Sąd, urządzenia melioracyjne funkcjonujące na terenie działek skarżących są administrowane i utrzymywane przez Gminną Spółkę Wodną, a jej właściciele nie są członkami tejże spółki wodnej. Odnośnie istniejących na działkach skarżących urządzeń melioracji wodnej oraz gruntów dzięki nim zmeliorowanych wskazać należy, że zgodnie z art. 196 ust. 1 P.w. w celu zapewnienia dostępu do informacji o urządzeniach melioracji wodnych oraz o zmeliorowanych gruntach prowadzi się ewidencję urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, zwaną dalej "ewidencją melioracji wodnych". Zawiera ona – jak określa to art. 196 ust. 2 P.w. – dane dotyczące urządzeń melioracji wodnych, w szczególności ich rodzaj, liczbę, lokalizację i parametry techniczne oraz dane dotyczące zmeliorowanych gruntów. Co istotne w kontekście urządzeń melioracji wodnych należących do spółki wodnej, zgodnie z art. 196 ust. 11 P.w. właściciel urządzenia melioracji wodnych, które nie zostało wykonane na koszt Skarbu Państwa, zgłasza to urządzenie do Wód Polskich, w terminie 30 dni od dnia przystąpienia do jego użytkowania, w celu wpisania go do ewidencji melioracji wodnych. Zgłoszenie to obejmuje m.in. sposób korzystania z wód; rodzaj urządzenia melioracji wodnych, jego parametry i stan techniczny, obszar zmeliorowany, lokalizację urządzenia, w tym nazwę lub numer obrębu ewidencyjnego, numer lub numery działek ewidencyjnych oraz współrzędne (art. 196 ust. 12 P.w.). Ewidencję tę prowadzą Wody Polskie (art. 196 ust. 14 P.w.). Na właścicielu urządzenia melioracji wodnych ciąży również obowiązek aktualizacji danych w ww. ewidencji (art. 196 ust. 15 P.w.).

Powyższe unormowania są o tyle relewantne prawnie dla ustalenia na podstawie art. 454 ust. 1-3 P.w. świadczenia z tytułu odnoszenia przez właścicieli gruntów korzyści z istnienia na tych gruntach urządzeń melioracji wodnych należących do spółki wodnej, że konstytuują urzędową formę prowadzenia przez Wody Polskie ewidencji urządzeń melioracji wodnych, która to ewidencja zawiera m.in. dane dotyczące obszarów zmeliorowanych oraz dane co do obszarów, na które urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ.

Tak uprzednio obowiązujące (również w 2018 r.) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 listopada 2006 r. w sprawie sposobu ustalani obszaru, na który wywierają korzystny wpływ urządzenia melioracji wodnych szczegółowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 226, poz. 1652), jak i aktualnie obowiązujące (od 1 lipca 2020 r.) rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 czerwca 2020 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów i ustalania obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ (Dz. U. poz. 1165, dalej: rozporządzenie) regulowały i regulują nie tylko sposób urzędowego (przez Wody Polskie) ustalania obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, ale i granice zmeliorowanych gruntów, jak i ustanawiają obowiązek aktualizacji danych dotyczących tychże zagadnień w ewidencji melioracji wodnych. I tak zgodnie z § 2 ust. 3 aktualnie obowiązującego rozporządzenia zmeliorowane grunty są wprowadzane do ewidencji melioracji wodnych jako suma powierzchni użytków rolnych, na które urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ. Przepis § 2 ust. 4 rozporządzenia wskazuje, że urządzenia melioracji wodnych oraz granice zmeliorowanych gruntów wprowadza się do ewidencji melioracji wodnych, oznaczając je przy użyciu znaków graficznych i numeracji oraz uzupełniając ich atrybuty, w sposób określony w załączniku do rozporządzenia. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia zbieranie i aktualizowanie danych w ewidencji melioracji wodnych polega na zwiększaniu lub zmniejszaniu stanu ewidencji melioracji wodnych. Przy czym jak stanowi § 5 rozporządzenia - dane zawarte w ewidencji melioracji wodnych aktualizuje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania dokumentu stanowiącego podstawę do zmiany wpisu, wykazując zaistniałe zwiększenie lub zmniejszenie stanu ilościowego urządzeń melioracji wodnych lub zmeliorowanych gruntów.

Co istotne przepis § 7 rozporządzenia reguluje szczegółowo sposób ustalania obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ. Stanowi bowiem w ust. 1, że obszar, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, ustala się w następujący sposób:

1) dla rowów lub rurociągów wchodzących w skład drenowań, zwanych dalej "rurociągami drenarskimi", o regularnym układzie (sieć systematyczna) - w odległości jednej rozstawy rowów lub rurociągów drenarskich od skrajnego rowu lub rurociągu drenarskiego i w odległości 0,2 rozstawy od końcówek rowów lub rurociągów drenarskich;

2) dla rurociągów drenarskich w liczbie nie większej niż trzy lub rowów o układzie nieregularnym (sieć niesystematyczna) - po granicach zalegania gleb o wadliwych stosunkach powietrzno-wodnych i wymagających zmeliorowania;

3) dla sieci niesystematycznej na terenach, dla których nie sporządzono map glebowo-wodnych, z uwzględnieniem warunków lokalnych - po linii terenu wzniesionego o:

a) 0,5 m nad terenem przy rowie lub rurociągu drenarskim na użytkach zielonych,

b) 1 m nad terenem przy rowie lub rurociągu drenarskim na gruntach ornych

- jednak nie dalej niż w odległości 0,4 rozstawy od ich końcówek i podwójnej rozstawy;

4) dla pozostałych urządzeń melioracji wodnych po granicy:

a) gruntów nawadnianych grawitacyjnie lub za pomocą urządzeń do nawodnień ciśnieniowych,

b) łąk i pastwisk zagospodarowanych pomelioracyjnie,

c) gruntów, na których wykonano fitomelioracje, agromelioracje lub systemy przeciwerozyjne.

Jeżeli urządzenia melioracji wodnych są wykonywane etapami, to obszar, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, ustala się dla ostatniego etapu wykonywania tych urządzeń (§ 7 ust. 2 rozporządzenia).

Równocześnie przepis § 8 rozporządzenia wskazuje, jakich gruntów nie uwzględnia się ustalając obszar, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ. Co równie istotne w kontekście urzędowej formy ewidencji urządzeń melioracji wodnych zgodnie z § 9 rozporządzenia granice obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, dokumentuje się na kopiach map sytuacyjno-wysokościowych z naniesioną siecią wykonanych urządzeń melioracji wodnych (ust. 1), przy czym w granicach obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, sporządza się wykaz działek ewidencyjnych zawierających dane dotyczące m.in. lokalizacji tego obszaru, powierzchni poszczególnych działek ewid., jak i wielkości obszarów, na które urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, należących do poszczególnych właścicieli gruntów, w podziale na działki ewid. (ust. 2).

Odnosząc powyższe regulacje do okoliczności niniejszej sprawy przypomnieć należy, że Sąd w uprzednio wydanym wyroku stwierdził, że na określenie wysokości świadczenia wpływ mają: a) bezpośrednie koszty poniesione przez spółkę wodną na 1 ha zmeliorowanego gruntu w danej miejscowości, b) odniesienie ich do powierzchni działek, na które korzystnie oddziaływają urządzenia melioracji wodnych, za których utrzymanie, eksploatację i konserwację odpowiada spółka, c) okoliczność, że świadczenie przyczynia się do realizacji zadań statutowych spółki wodnej, a ciężar jej ponoszenia jest podobny do ciężaru ponoszenia składki członkowskiej przez członka spółki wodnej (dlatego sposób obliczania świadczenia nie może zasadniczo odbiegać od sposobu naliczania składki członkowskiej), d) same urządzenia melioracyjne. Sąd - mając na względzie, że przy wykładni pojęcia "odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej" (art. 454 ust. 1 P.w.) należy sięgnąć do cywilistycznej konstrukcji bezpodstawnego wzbogacenia i uznać uznać, że chodzi o korzyść jaką właściciel działki odnosi z realizacji zadań przez spółkę wodną polegających na wybudowaniu lub utrzymaniu urządzeń melioracji wodnych - nakazał organom orzekającym wziąć pod uwagę nie tylko, jakie są bezpośrednie koszty spółki wodnej ponoszone na 1 ha zmeliorowanego gruntu, ale również jaka jest powierzchnia działek, na które korzystnie oddziałują urządzenia melioracji wodnych.

Tymczasem, jak słusznie podniesiono w skardze, organy obu instancji nie poczyniły ustaleń, co do wielkości obszarów nieruchomości skarżących, na które urządzenia melioracji wodnych należące do spółki wodnej wywierały w 2018 r. korzystny wpływ. Sąd wskazuje, że organy ustalenia "powierzchni zdrenowanej (ha)" (ug. Sądu: jak należy przyjąć – obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ) określiły wyłącznie na podstawie informacji zawartych we wniosku spółki wodnej z 3 października 2018 r. inicjującym przedmiotową sprawę.

Zauważyć należy, iż Starosta wnioskiem z 19 sierpnia 2021 r. zwrócił się do PGW Wody Polskie ZZ [...] o udostępnienie informacji zgromadzonych w systemie informacyjnym gospodarowania wodami, w tym do podania, jaki jest zasięg obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, jednocześnie ujawniając dane przedstawione przez spółkę wodną we wniosku z 3 październik 2018 r. W odpowiedzi z 24 września 2021 r. PGW Wody Polskie ZZ [...] wskazując, czy działki nr [...], [...], [...], [...], [...] (obr. M. i nr [...] (obr. N. są zdrenowane i zmeliorowane, a jeśli tak w jaki sposób (podano nazwy rowów melioracyjnych i czy graniczą lub z ww. działkami, względnie, czy drenowanie na tych działkach ma wyloty do rowów melioracyjnych) podano, że dla przedmiotowych rowów nie były ustalane obszary, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ zgodnie z rozporządzeniem z 5 czerwca 2020 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów i ustalania obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ. Dodano również, że PGW Wody Polskie nie posiada informacji o ewidencjonowanych inwestycjach melioracyjnych dla przedmiotowych działek lub urządzeń melioracji wodnych.

Sąd dostrzega, że i w pismach Zarząd Zlewni [...] z 5 grudnia 2018 r. i z 23 września 2021 r. nie podał wielkości obszarów, na które urządzenia melioracji wodnych (tj. rowy melioracyjne i drenowania) wywierają korzystny wpływ. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu decyzji Starosty [...] z 27 lutego 2023 r., gdzie wskazano, że z uwagi na brak danych dotyczących wielkości obszarów, na które urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ z obszaru zmeliorowanego nie ma możliwości ustalenia, jakie są koszty poniesione przez spółkę na 1 ha zmeliorowanego gruntu w stosunku do powierzchni gruntu zajmowanego przez podmiot odnoszący korzyści z tego tytułu. Dlatego organ – jak wskazał – nie ujął przy wyliczeniach go przy wyliczeniach, uwzględniając tylko obszar zdrenowany znajdujący się na obiekcie melioracyjnych M. I i II, tj. działki nr 474, 475, [...], [...] i [...] obr. M. o łącznej pow. 60,35 ha, z którego strona odnosi korzyści z urządzeń spółki, odprowadzając wody opadowe i roztopowe poprzez sprawny system drenarski znajdujący się na tym terenie. Odnośnie powyższego SKO [...] pomijając ww. informację udzieloną przez PGW Wody Polskie ZZ [...] w piśmie z 24 września 2021 r. o braku ustalenia wielkości obszarów, na które urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ ograniczyło się do stwierdzenia, że organ I instancji zasadnie uznał, iż strony odnoszą korzyść polegającą już na samej możliwości odprowadzania wód do rowu z użytków rolnych z obszaru zdrenowanego na działkach o łącznej pow. 60,35 ha na obiektach M. I i II.

Co istotne Kolegium nie zwróciło uwagi na dwie okoliczności - po pierwsze, że łączna powierzchnia działek nr [...], [...], [...], [...], [...] jest znacznie większa i wynosi 115,1123 ha, a po wtóre, że powierzchnia drenowania (60,35 ha), tj. rzekomo obszaru, z którego strona odnosi korzyści z urządzeń spółki nie została urzędowo potwierdzona przez Wody Polskie, a także w żaden inny sposób nie ustalono jej w toku zakończonego niniejszego postępowania administracyjnego.

Zważywszy, że Sąd w uprzednim wyroku dostrzegł potrzebę powołania biegłego na okoliczność ustalenia wysokości przedmiotowego świadczenia na rzecz spółki z tytułu odnoszenia przez skarżących korzyści z urządzeń spółki, za niewystarczające należy uznać działanie organów obu instancji sprowadzające się do oparcia się na informacji o powierzchni drenowania tj. wielkości obszaru, na który urządzenia spółki wywierają korzystny wpływ podanej przez zainteresowaną świadczeniem spółkę wodną, której skarżący przestali być członkami.

W myśl zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Ponadto stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Regulacja ta stanowi emanację zasadę przekonywania ujętą w art. 11 K.p.a. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Mając na względzie powołane regulacje stwierdzić należy, że brak przekonującego wyjaśnienia, w jaki sposób ustalono powierzchnię drenowania, która stanowi zasadniczy czynnik ustalenia przedmiotowego świadczenia (wys. świadczenia ustalono bowiem jako iloczyn powierzchni drenowania i 68% wys. składki członkowskiej w spółce wodnej) stanowi wystarczającą podstawę do uznania, że omówione uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd jednocześnie pragnie dodać, że zgodnie z art. 76 § 1 K.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Skoro więc powołane przepisy Prawa wodnego oraz rozporządzenia z 5 czerwca 2020 r. przewidują urzędowe stwierdzenie wielkości obszarów, na które urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, a jak wynika z wyjaśnień PGW Wody Polskie ZZ [...] - nie zgłoszono do ewidencji urządzeń wodnych informacji o ewidencjonowanych inwestycjach melioracyjnych dla przedmiotowych działek lub urządzeń melioracji wodnych, Starosta winien w pierwszej kolejności zwrócić się do spółki wodnej o zgłoszenie do ewidencji urządzeń melioracji wodnych omawianych obszarów drenowania wraz z obszarami, na które te urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, a są objęte działalnością tejże spółki wodnej zgodnie z art. 205 P.w. Dopiero w następstwie urzędowego potwierdzenia wielkości obszarów, na które urządzenia melioracji wodnych (drenowanie) wywierają korzystny wpływ dopuszczalne może być ustalenie przedmiotowego świadczenia.

W tym zatem zakresie Sąd podziela zarzut skargi naruszenia przez organy przepisu art. 153 P.p.s.a., albowiem brak prawidłowego określenia wielkości obszarów, na które urządzenia melioracji wodnych (drenowanie) wywierają korzystny wpływ wpływa również - na co zwrócił uwagę Sąd w poprzednim wyroku - na ustalenie – jaką korzyść skarżący jako właściciele ww. działek odnoszą z realizacji zadań przez spółkę wodną polegających na wybudowaniu lub utrzymaniu urządzeń melioracji wodnych w kontekście normy określonej w art. 454 ust. 1 P.w.

Ponadto w ocenie Sądu nie sposób uznać, by wyliczenie przedmiotowego świadczenia na podstawie części (68%) składki członkowskiej w spółce wodnej przekazywanej ściśle na koszty związane z realizacją zadań statutowych tejże spółki odpowiadało ocenie prawnej i wytycznym sformułowanym przez Sąd w wyroku z 25 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/po 151/22. Sąd wskazał wówczas, że nie można stawiać znaku równości pomiędzy składką członkowską, a świadczeniem, bowiem inny jest charakter i tryb ustalania tych świadczeń - w przypadku składek członkowskich ich wysokość ustala się w drodze uchwały, a więc głosują sami zainteresowani, którzy w ten sposób mają wpływ na wysokość składki; wysokość świadczenia ustala w drodze decyzji starosta, który uwzględnia zapisy statutowe spółki wodnej (chociażby proporcja wynikająca z powierzchni gruntu chronionego przez prawidłowo działające urządzenie melioracyjne w stosunku do powierzchni gruntu zajmowanego przez członka spółki/ podmiot odnoszący korzyści) oraz koszty ściśle związane z działalnością spółki wodnej, ograniczając je do kosztów ściśle związanych z realizacją zadań statutowych spółki. Ustalając wysokość świadczenia należy brać też pod uwagę strukturę poniesionych przez spółkę wodną kosztów w okresie, w którym były realizowane przez nią zadania statutowe (prace konserwacyjne), co nie oznacza, że obowiązek zapłaty świadczenia związany jest jedynie z poniesionymi kosztami za wykonane prace. Wreszcie Sąd stwierdził że określając wysokość świadczenia należy brać pod uwagę wiele czynników i niewątpliwie czasem wymaga to zasięgnięcia opinii biegłego.

Prowadząc zaś ponownie postępowanie Starosta – po zawiadomieniu stron o możliwości zapoznania się z dowodami i materiałami zgromadzonymi w sprawie (art. 10 § 1 K.p.a.) – ograniczył się do wydania decyzji. Również organ odwoławczy w żaden sposób postępowania dowodowego nie uzupełnił, do czego uprawniał go przepis art. 136 K.p.a. Jednocześnie organy I i II instancji w uzasadnieniach swych decyzji, odnosząc się do sposobu obliczenia świadczenia, powołały się na zapisy statutu spółki wodnej, pomniejszając świadczenie o część składki przypadającą na koszty administracyjne spółki. Tymczasem akta sprawy nie zawierają powołanego przez organy statutu spółki wodnej zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z 22 lutego 2007 r., co uniemożliwia weryfikację prawidłowości postawionej przez organy tezy. W tym zakresie organy powołały się jedynie na uprzednio zajęte stanowisko Kolegium w decyzji z 20 stycznia 2022 r. Ponadto, wbrew wytycznym Sądu, nie ustalono, jaka była struktura poniesionych przez spółkę wodną kosztów w roku 2018, tj. w okresie, w którym były realizowane przez nią zadania statutowe (prace konserwacyjne).

W kontekście powyższego i błędnego stwierdzenia przez Kolegium, że powierzchnia zdrenowania jest znana i potwierdzona przez Wody Polskie, jawi się jako ignorujące wskazania Sądu stwierdzenie organu odwoławczego o zbędności powoływania biegłego w sprawie (naruszenie art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 K.p.a.). Wbrew twierdzeniom Kolegium, w sprawie nie wykazano, by Wody Polskie potwierdziły powierzchnię drenowania działek skarżących, jak i w żaden sposób nie wykazano, dlaczego należało przyjąć jako podstawę ustalenia świadczenia 68% składki członkowskiej w spółce wodnej.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na stwierdzone naruszenia powołanych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I. sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta [...] - kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. - uwzględni ocenę prawną i powyższe wskazania Sądu, zwłaszcza co do ustalenia wielkości obszarów należących do skarżących, na które drenowania jako urządzenia melioracji wodnych wywierały w roku 2018 korzystny wpływ. Na ustalenie zaś samej wysokości świadczenia, o którym mowa w art. 454 ust. 1 P.w. – jak uprzednio wskazał Sąd – winny mieć wpływ: a) bezpośrednie koszty poniesione przez spółkę wodną na 1 ha zmeliorowanego gruntu w danej miejscowości, b) odniesienie ich do powierzchni działek, na które korzystnie oddziaływają urządzenia melioracji wodnych, za których utrzymanie, eksploatację i konserwację odpowiada spółka, c) okoliczność, że świadczenie przyczynia się do realizacji zadań statutowych spółki wodnej, a ciężar jej ponoszenia jest podobny do ciężaru ponoszenia składki członkowskiej przez członka spółki wodnej, d) same urządzenia melioracyjne. Co jednocześnie istotne, organ I instancji z uwagi na znaczny upływ czasu od momentu złożenia wniosku i okresu, za który spółka wodna dochodzi przedmiotowego świadczenia pieniężnego, powinien mieć na względzie, że zgodnie z art. 454 ust. 4 P.w. obowiązek spełnienia ww. świadczenia, mającego charakter należności pieniężnej, przedawnia się z upływem 5 lat od dnia, w którym to świadczenie stało się wymagalne. Zgodnie zaś z art. 454 ust. 5 P.w. do świadczenia, o którym mowa w ust. 1, mającego charakter należności pieniężnej, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują staroście.

Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych (pkt II. sentencji wyroku).