Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 689/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, 77 § 1 i 107 §  3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 50 ust. 1 pkt  4 , art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: § 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1225
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 21 września 2023 r. znak: WOA.7721.70.2023 w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach na rzecz M. P. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 21.09.2023 r. znak: WOA.7721.70.2023 Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach (zwany dalej "ŚWINB"), po rozpatrzeniu odwołania M. P. (zwanego też dalej "stroną") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Staszowie (zwanego dalej "PINB") z 23.06.2023r. znak: PINB.IiOA.III.501.6.5.2022, nakazującej stronie wykonać w terminie do 30.09.2023 r. niżej wymienione roboty budowlane:

1) zlikwidować okap dachu znajdującego się poza licem ściany południowo-wschodniej budynku,

2) zamontować rynnę i rurę spustową w taki sposób, aby odprowadzała wodę opadową z połaci dachu na nieutwardzony teren własnej działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem A - celem doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem,

3) zamontować śniegołapy na całej długości wschodniej części dachu,

4) zamontować barierkę przy schodach znajdujących się na zewnątrz w północno- zachodniej części budynku, tak aby minimalna wysokość balustrady mierzona do wierzchu poręczy wynosiła 1,1 m, a maksymalny prześwit lub wymiar otworu pomiędzy elementami wypełnienia balustrady 0,2 m,

5) zabezpieczyć drewnianą konstrukcję dachu do klasy odporności ogniowej REI 60 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ze względu na lokalizację przy granicy z działką oznaczoną w ewidencji gruntów numerem B,

6) w istniejącej instalacji elektrycznej zamontować włączniki i gniazda elektryczne oraz zabezpieczyć luźno zwisające kable,

- uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej obowiązku określonego w pkt 5) oraz w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych obowiązków i orzekając co do istoty sprawy określił w pkt 5) następujący zakres robót budowlanych:

5) zaimpregnować chemicznie drewniane elementy konstrukcji dachu do stopnia nierozprzestrzeniania ognia środkiem ognioochronnym dostępnym na rynku, nakazane roboty budowlane wykonać w terminie do 31.03.2024 r.

- w pozostałej części utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

PINB, po otrzymaniu wniosku z 14.09.2022 r. o przeprowadzenie kontroli dotyczącej realizacji robót budowlanych w istniejącym budynku gospodarczym miejscowości [...] na działce o nr A, w dniu 22.09.2022 r. przeprowadził kontrolę na tej działce ustalając, że jest tam zlokalizowany m.in. budynek gospodarczy usytuowany od strony północno-wschodniej narożem budynku w odległości ok. 0,97 m od ogrodzenia, a od strony południowo-wschodniej ok. 0,10 m od ogrodzenia. Ściany budynku zostały podmurowane dwoma warstwami bloczków. Budynek posiada wymiary ok. 17,15 m x 5,90 m, wysokość kalenicy ok. 5,5 m, natomiast wysokość do okapu ok. 2,6 m. Od strony południowo-wschodniej okap budynku gospodarczego jest wysunięty poza ogrodzenie o około 0,40 m. W przedmiotowym budynku wykonano strop żelbetowy oraz nową konstrukcję dachu wraz z nowym pokryciem. Ściany zewnętrzne budynku zostały otynkowane. Budynek wyposażony jest w instalację elektryczną, która na dzień kontroli nie była podłączona do sieci.

Przy piśmie z 30.09.2022 r. Starostwo Powiatowe w Staszowie przekazało kopię akt dotyczących zgłoszenia z 9.07.2021 r. ówczesnej współwłaścicielki nieruchomości zamiaru wykonania remontu przedmiotowego budynku gospodarczego, polegającego na wymianie pokrycia dachowego, z informacją, że w sprawie tego zgłoszenia nie wniesiono sprzeciwu.

Postanowieniem z 29.11.2022 r. PINB, działając na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7.07.1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.), zwanej dalej "u.P.b.", wstrzymał wykonywanie robót budowlanych w ww. budynku gospodarczym zlokalizowanym na działce nr ewid. A.

Postanowieniem z 23.01.2023 r. ŚWINB, po rozpoznaniu zażalenia strony, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując m.in. na brak wykazania przez organ I instancji, że roboty budowlane nie zostały jeszcze zakończone i w związku z tym zaszły okoliczności faktyczne uzasadniające wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót. Wskazano również, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 u.P.b., w tym decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, może nastąpić także w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały już zakończone. W takim przypadku organ wydając decyzję stosuje, na podstawie art. 51 ust 7 u.P.b., odpowiednio przepis art. 51 ust. 1 tej ustawy, a ponadto nie jest związany terminem z art. 51 ust. 1 u.P.b., ponieważ przepis art. 51 ust. 1 ustawy stosuje "odpowiednio", co oznacza "pominięcie" kwestii przypisanych do sytuacji, gdy roboty budowlane nie zostały jeszcze zakończone i organ wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych.

Pismem z 6.02.2023 r. PINB, w związku z wyjaśnieniami składanymi przez stronę co do tego, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę zagrody wiejskiej, które zostało wydane dla jego dziadka (pozwolenie z 15.03.1968 r.), wezwał stronę do przedłożenia tego dokumentu. Przedłożony następnie 7.03.2023 r. dokument okazał się fragmentem kopii planu realizacyjnego zagrody – nie zaś decyzją o pozwoleniu na budowę.

W odpowiedzi na pisma PINB, dotyczące wydania pozwolenia na budowę budynków na działce o nr ewid. A, Urząd Gminy R. pismem z 2.05.2023 r. poinformował, że posiada tylko i wyłącznie rejestry z lat 1974-1989, dotyczące wydanych pozwoleń na budowę.

Mając na uwadze powyższe PINB wydał na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 u.P.b. opisaną na wstępie decyzję z 23.06.2023 r., rozstrzygając w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych.

W odwołaniu od ww. decyzji strona podniosła zarzuty naruszenia art. 51 u.P.b. przez bezzasadne przyjęcie podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w 60-letnim budynku, naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa, a także naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli.

ŚWINB, uzasadniając podjęte na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. rozstrzygnięcie, wskazał że w związku z nieprecyzyjnym sformułowaniem przez organ I instancji obowiązku określonego w pkt 5) wydanej decyzji konieczne było zreformowanie przedmiotowego rozstrzygnięcia poprzez wskazanie, że obowiązek wskazany w pkt 5) polega na zaimpregnowaniu chemicznym drewnianych elementów konstrukcji dachu do stopnia nierozprzestrzeniania ognia środkiem ognioochronnym dostępnym na rynku. Ponadto, decyzję PINB uchylono w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych robót z uwagi na rychły upływ czasu określony w decyzji, przy czym w związku z toczącym się postępowaniem odwoławczym wyznaczono nowy termin ich wykonania – do 31 marca 2024 r. Po upływie powyższego terminu lub na wniosek inwestora, organ I instancji sprawdza wykonanie nałożonego obowiązku i na podstawie przepisu art. 51 ust. 3 u.P.b. wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku, albo w przypadku niewykonania obowiązku – nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych, bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

W pozostałym zakresie organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB, podkreślając że przedmiotowy budynek gospodarczy nie spełniał określonych przepisami ustawy wymogów dotyczących umiejscowienia obiektu w stosunku do sąsiednich działek w dacie budowy i nie spełnia ich do tej pory, ponieważ przepisy dotyczące sytuowania budynków nie uległy znaczącej zmianie – por. przepisy rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21.07.1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. Nr 38, poz. 196 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.), zwanego dalej "r.w.t.". W świetle ww. przepisów budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy nieruchomości nie może posiadać okapu od strony działki sąsiedniej. Odwołano się także do regulacji § 12 ust. 6 i 7 tego ostatniego rozporządzenia, podkreślając że z ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego wynika, iż okap w narożniku od strony południowo-wschodniej przedmiotowego budynku gospodarczego wystaje poza lico ściany, usytuowanej przy granicy z sąsiednią działką o nr ewidencyjnym B, co powoduje spływanie wód opadowych na działkę sąsiednią, a to z kolei powoduje niespełnienie wymogów określonych w § 126 r.w.t., zgodnie z którym dachy i tarasy, a także zagłębienia przy ścianach zewnętrznych budynku, powinny mieć odprowadzenie wody opadowej do wyodrębnionej kanalizacji deszczowej lub kanalizacji ogólnospławnej, a w przypadku braku takiej możliwości - zgodnie z § 28 ust. 2, tj. na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Prawidłowo zatem PINB nakazał likwidację okapu wystającego poza lico ściany południowo-wschodniej, co wiąże się również z koniecznością zamontowania rynny w taki sposób, aby odprowadzała wody opadowe z połaci dachu na nieutwardzony teren własnej działki.

Odnosząc się do zarzutów odwołania ŚWINB zakwestionował stanowisko strony co do tego, jakoby zaskarżona decyzja została wydana na jej szkodę oraz w celu doprowadzenia do zniszczenia przedmiotowego budynku. Przeciwnie, w ocenie organu, nakaz wykonania określonych robót budowlanych ma na celu zachowanie przedmiotowego budynku, przy jednoczesnym spełnieniu warunków bezpiecznego i zgodnego z przepisami prawa dalszego jego użytkowania. Ponadto, jakkolwiek w niniejszej sprawie nie można jednoznacznie stwierdzić, czy na przedmiotowy budynek zostało wydane pozwolenie na budowę, to jednak biorąc pod uwagę czas jego budowy i brak, przed wejściem w życie ustawy, przepisów zobowiązujących inwestorów do przechowywania dokumentacji związanej z budową obiektu budowlanego przez cały okres jego istnienia, prawidłowe było zastosowanie w istniejącym stanie faktycznym przepisu art. 51 u.P.b. w sprawie aktualnie wykonanych przy tym budynku robót budowlanych.

Zdaniem ŚWINB, organ I instancji słusznie nie odnosił się do wskazywanych przez M. P. okoliczności dokonania nieformalnej zamiany gruntów i w konsekwencji sporów co do przebiegu granicy w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowego budynku gospodarczego. W związku z faktem, że kwestia własności nieruchomości należy do zakresu prawa cywilnego, organ odwoławczy również nie wypowiedział się w tej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję ŚWINB M. P. sformułował zarzuty naruszenia przepisów:

1) postępowania, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a także nieokreślenie przez organ istniejącego stanu faktycznego poprzez wydawanie w trakcie postępowania postanowień, które nie miały odniesienia do rzeczywistego stanu fizycznego budynku - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a także budzi istotne wątpliwości co do rzetelności prowadzonego postępowania;

2) art. 51 u.P.b. przez bezzasadne przyjęcie podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych na 60-letnim budynku, a także niedookreślenie przez organ momentu, od którego stan budynku według opinii organu nie odpowiada zgodności z prawem, powołując się na niezgodność warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę;

3) art. 8 K.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;

4) art. 11 K.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy, w tym do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, wyjaśnienia toku rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." i umorzenie postępowania administracyjnego (I instancji) na mocy art. 145 § 3 p.p.s.a. oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że granica przebiegająca wzdłuż działki została wyznaczona przez Sąd postanowieniem z dnia 27.04.2017 r. w sprawie o sygn. I Ns 77/15, a budynek gospodarczy od 1968 r. nie zmienił swojego położenia ani gabarytów. Kontrola przeprowadzona w dniu 22.09.2022 r. była już drugą, która miała miejsce na jego działce – pierwsza miała miejsce 8.09.2021 r. Obie kontrole dotyczyły tej samej materii, przy czym podczas obu z nich budynek znajdował się w takim samym stanie faktycznym. Kontrola przeprowadzona w 2021 roku wykazała, że brak jest podstaw do ingerencji organów nadzoru budowlanego. Odnosząc się do twierdzeń organu co do tego, że ściany budynku podmurowane zostały dwoma warstwami bloczków, skarżący wskazał, że w obydwu protokołach kontroli stwierdzono, że budynek posiada wymiary ok. 17,15 m x 5,90 m i wysokość kalenicy około 5,5 m. Wymiary budynku nie uległy zmianie od lat 60-tych tj. od momentu jego wybudowania. Zmiana wysokości budynku nie została w żaden sposób wykazana w toku kontroli i nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym. Ponadto skarżący wskazał, że dach budynku gospodarczego zawsze był dwuspadowy i nigdy nie posiadał rynien od strony działki sąsiada. Wykonując remont zgodnie ze zgłoszeniem z 2021 r. (załączonym do materiału dowodowego), rynny nie zostały zamontowane po zmianie poszycia dachowego, ponieważ poprzednio ich nie było, a w zgłoszeniu zawarto informację dotyczącą tego, że "odwodnienie zostanie wykonane jak dotychczas", zaś remont dachu został przeprowadzony w taki sposób, aby nie naruszyć niczego, co by mogło spowodować zmiany lub odstępstwa od zgłoszenia. Założenie rynny na etapie remontu pokrycia dachowego od strony sąsiada stanowiłoby odstępstwo od zgłoszenia i kolejny pretekst dla sąsiada do złożenia wniosku o wszczęcie kontroli. Z tego też powodu zrezygnowano z montażu balustrady przy schodach, znajdujących się na zewnątrz z północno-zachodniej części obiektu. Od kiedy bowiem rodzice skarżącego zostali właścicielami nieruchomości, sąsiad szukał kolejnych pretekstów do konfliktu. Ponadto budynek gospodarczy nie jest podłączony do sieci elektrycznej, wobec czego nałożone zobowiązanie do montażu włączników oraz gniazdek jest dla strony niezrozumiałe.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych. ŚWINB, stosując tryb z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej obowiązku określonego w jednym z sześciu punktów rozstrzygnięcia oraz w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych obowiązków i orzekając w tym zakresie co do istoty sprawy nakazał zaimpregnować chemicznie drewniane elementy konstrukcji dachu do stopnia nierozprzestrzeniania ognia środkiem ognioochronnym dostępnym na rynku, nakazane roboty budowlane wykonać w terminie do 31.03.2024 r., w pozostałej części utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W tym ostatnim zakresie PINB nakazał stronie:

1) zlikwidować okap dachu znajdującego się poza licem ściany południowo-wschodniej budynku,

2) zamontować rynnę i rurę spustową w taki sposób, aby odprowadzała wodę opadową z połaci dachu na nieutwardzony teren własnej działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] - celem doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem,

3) zamontować śniegołapy na całej długości wschodniej części dachu,

4) zamontować barierkę przy schodach znajdujących się na zewnątrz w północno- zachodniej części budynku, tak aby minimalna wysokość balustrady mierzona do wierzchu poręczy wynosiła 1,1 m, a maksymalny prześwit lub wymiar otworu pomiędzy elementami wypełnienia balustrady 0,2 m,

6) w istniejącej instalacji elektrycznej zamontować włączniki i gniazda elektryczne oraz zabezpieczyć luźno zwisające kable.

Decyzja została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.P.b., w sytuacji gdy roboty budowlane zostały już wykonane, a zatem przy zastosowaniu dyspozycji art. 51 ust. 7 ustawy, który umożliwia również stosowanie przepisów art. 51 w przypadkach, o których mowa w art. 50 ust. 1 u.P.b., kiedy roboty budowlane zostały wykonane. Art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy pozwala organowi nadzoru budowlanego na nałożenie w drodze decyzji obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, wraz z określeniem terminu ich wykonania. Podkreślenia jednak wymaga, że zgodnie z art. 51 ust. 7 u.P.b. przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. W rozpatrywanym przypadku, jak należy domniemywać, chodziło o przesłankę określoną w punkcie 4 ust. 1 art. 50, tj. wykonanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. O ile jednak w przypadku obowiązków nałożonych na skarżącego w punktach 1) i 2) decyzji organu I instancji zarówno PINB jak i ŚWINB w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć przytoczyły podstawy faktyczne oraz prawne przyjętych rozwiązań (których oceny dokonano w dalszej części uzasadnienia), o tyle żadna z tych decyzji nie odnosi się w jakikolwiek sposób do pozostałych obowiązków, nałożonych w punktach 3-6. Brak jest przy tym zarówno wskazania, z czego organy wywodzą istnienie nieprawidłowości w tym zakresie, na podstawie jakich dowodów zostały stwierdzone te nieprawidłowości (tak aby możliwe było zweryfikowanie tych okoliczności przez Sąd, jak i przez stronę), jak też wskazania podstaw prawnych nałożenia tych obowiązków. W gestii Sądu leży natomiast dokonywanie kontroli zaskarżonych aktów pod względem zgodności prawem, nie zaś zastępowanie organów w poszukiwaniu zarówno materiału dowodowego, jak i podstawy prawnej, który uzasadniałby wydanie decyzji. Stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego, decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. To z uzasadnienia decyzji strona winna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z 9.05.2023 r., sygn. III SA/Kr 1218/22).

Co więcej, w niniejszym przypadku nawet jeśliby chcieć analizować zgromadzony materiał dowodowy w poszukiwaniu potwierdzenia nieprawidłowości, jakie skutkowały nałożeniem obowiązków określonych w punktach 3-6 decyzji, trudno doszukać się takich jednoznacznych dowodów. Zasadniczą podstawą ustaleń organów była czynność kontroli przeprowadzona w dniu 22.09.2022 r. W treści protokołu dokumentującego tę czynność trudno jednak odnaleźć informacje na temat np. braku śniegołapów, braku barierki przy schodach, braku zabezpieczenia ogniochronnego konstrukcji dachu, zwisających kabli czy braku zamontowania włączników i gniazd elektrycznych. Na jednoznaczne stwierdzenie tych okoliczności (z uwzględnieniem także czasu powstania poszczególnych elementów budynku) nie pozwala również dołączona dokumentacja fotograficzna. Jak wspomniano, organ nie zaprezentował także podstaw prawnych nałożenia omawianych obowiązków, co było istotne tym bardziej, że chodzi o budynek powstały w latach 60-tych, przy uwzględnieniu faktu, że w 2021 r. dokonano zgłoszenia na remont obejmujący wyłącznie wymianę pokrycia dachowego. W kontekście obowiązku nałożonego w punkcie 6) decyzji PINB zabrakło także odniesienia do dokonanego w trakcie kontroli ustalenia, że instalacja elektryczna budynku nie została podłączona do sieci.

Jeśli chodzi natomiast o obowiązki nałożone w punktach 1) i 2) decyzji organu I instancji należy podnieść, że bezspornym jest, iż przedmiotowy budynek gospodarczy powstał w latach 60-tych ubiegłego wieku. Organy nie znalazły wystarczających podstaw dla kwestionowania legalności jego budowy. Niespornym jest również to, że postanowieniem z 27.04.2017 r. w sprawie I Ns 77/15 Sąd Rejonowy w Staszowie dokonał rozgraniczenia nieruchomości stanowiących działkę o nr B, należącą do R. T. i H. T., oraz działkę C, będącą własnością M. D. i M.D., z działką nr A, stanowiącą własność B. P. i G.P., wg. linii łamanej łączącej punkty 1704-1707-43-29-30-G2-G3-G4 – zgodnie z mapą jak na k. 22 akt nin. sprawy. Tak ustalony przebieg granicy między działkami A i B uwidoczniono m.in. na mapie dołączonej do protokołu oględzin z dnia 22.09.2022 r., a nadto – jak należy sądzić – odzwierciedla go widoczne na aktualnej dokumentacji fotograficznej usytuowanie ogrodzenia między tymi działkami. Efektem tego są także odległości stwierdzone w ww. protokole, tj. fakt że budynek usytuowany jest od strony północno-wschodniej (narożem) w odległości ok. 0,97 m od ogrodzenia, a od strony południowo-wschodniej ok. 0,10 m od ogrodzenia, zaś okap budynku od tej strony jest wysunięty poza ogrodzenie o około 0,40 m. To powoduje, że – jak wywodziły organy – nie są spełnione wymogi przewidziane w § 12 ust. 6 i 7 obecnie obowiązującego r.w.t. w zakresie odległości budynku i jego okapu od granicy działki, a co powodowało konieczność orzeczenia o likwidacji okapu znajdującego się poza licem ściany południowo-wschodniej budynku (pkt 1 decyzji PINB). Zgodnie bowiem z § 12 ust. 6 pkt 1 tego aktu odległość od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż 1,5 m do okapu lub gzymsu zwróconego w stronę tej granicy, a także do balkonu, daszku nad wejściem, galerii, tarasu, schodów zewnętrznych, rampy lub pochylni – z wyjątkiem pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych. Natomiast zgodnie z § 12 ust. 7 r.w.t. w przypadkach, o których mowa w ust. 2 i 4, dopuszcza się zmniejszenie odległości okapu zwróconego w stronę granicy działki budowlanej do 1m.

Trzeba jednak zwrócić uwagę, że jak wynika z zawartych w aktach organu I instancji fotografii (k. 1) budynek gospodarczy w dawnej postaci posiadał nie tylko, podobnie jak obecnie, dach dwuspadowy, ale także okap od strony działki nr B. W dniu 9.07.2021 r. G. P. dokonała w Starostwie Powiatowym w Staszowie zgłoszenia remontu ww. budynku obejmującego wymianę pokrycia dachowego z dachówki na blachę (k. 8 akt organu I instancji). Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 8 ustawy przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Za remont uważane są tylko takie roboty budowlane, które są wykonywane w istniejącym obiekcie budowlanym i ich celem jest odtworzenie stanu pierwotnego, a więc takiego, który istniał w danym obiekcie budowlanym. Remont to zatem nic innego jak rodzaj naprawy, wymiana czy odnowienie niektórych elementów, są to roboty niezbędne do utrzymania obiektu w odpowiednim stanie technicznym (wyrok NSA z 20.05.2021 r., sygn. II OSK 2375/18).

Zwrócenia uwagi wymaga, że stosownie do § 2 ust. 1 r.w.t. przepisy tego rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 135 ust. 10 oraz § 207 ust. 2. Z powyższego wynika, że przepisy tego rozporządzenia mogą mieć zastosowanie do budynków już istniejących w ograniczonym zakresie, wymienionym w przytoczonym przepisie. Remont, rozumiany zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy, nie należy do robót budowlanych objętych § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (por. też wyrok NSA z 13.02.2019 r., sygn. II OSK 641/17, wyrok WSA w Gliwicach z 7.02.2007 r., sygn. II SA/Gl 594/06).

Skoro w stosunku do zgłoszenia remontu dachu nie został wniesiony sprzeciw, został on wykonany legalnie – w zakresie mieszczącym się w tym zgłoszeniu. W ocenie Sądu natomiast zadaniem organów nadzoru budowlanego było w tej sytuacji dokonanie oceny na ile wykonane w wyniku zgłoszenia roboty mieściły się w dokonanym zgłoszeniu i w pojęciu remontu, a zatem czy rzeczywiście stanowiły odtworzenie stanu pierwotnego, a w konsekwencji na ile można do nich odnosić treść obecnych przepisów rozporządzenia (zwłaszcza w zakresie pkt 1 decyzji). W zakresie, w jakim nie byłoby to możliwe należałoby zbadać stan faktyczny i prawny z daty budowy. W tym zakresie organ odwoławczy ograniczył się zaś do przywołania przepisów rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21.07.1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. Nr 38, poz. 196 ze zm.), które jednak w czasie realizacji przedmiotowego budynku (plan realizacyjny pochodzi z 1968 roku) już nie obowiązywało (utrata mocy 1.09.1966 r.). Jak widać zatem, także w omawianym zakresie postępowanie organów wykazuje istotne braki, które winny zostać wyeliminowane aby dokonać właściwej oceny podstaw nałożonych obowiązków.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał zatem, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Spowodowało to konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie I sentencji wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji poczyni niezbędne ustalenia we wskazanym wyżej kierunku i dokona pełnej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, a następnie wyda rozstrzygnięcie, które w sposób należyty uzasadni.

Odnosząc się do treści skargi należy jeszcze zaznaczyć, że dla możliwości prowadzenia postępowania i treści rozstrzygnięcia nie ma istotnego znaczenia fakt przeprowadzenia uprzedniej kontroli na działce skarżącego w roku 2021, kiedy to podjęte czynności nie zakończyły się wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia, ale jedynie poinformowano zawiadamiających o braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie, gdyż kontrola nie wykazała, że roboty budowlane wykonane są w sposób mogący powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia dla środowiska. Przedwczesny był także zawarty w skardze wniosek skarżącego o umorzenie postępowania administracyjnego – wobec konieczności dokonania dodatkowych, wskazanych wyżej ustaleń i wyjaśnień przez organ.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt II wyroku, mając na uwadze wysokość uiszczonego przez stronę wpisu sądowego – 500 zł.