Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 336/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2025-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 i  art. 21 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2024 poz 1218
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak (sprawozdawca), Kamila Paszowska – Wojnar, Sędziowie Sędzia WSA Asesor WSA Anna Kuczyńska – Szczytkowska, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi S.Z., G.Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 22 lipca 2024 r. nr 0201-IGC.4823.19.2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: dyrektor, organ II instancji, DIAS) z 22 lipca 2024 r., nr 0201-IGC.4823.19.2024, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dalej: naczelnik, organ I instancji, NDUCS) z 25 kwietnia 2024 r., nr 458000-COC-3.48.255.2022, nakładającą na S. Z. i G. Z., prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej: P. (dalej: skarżący, strona skarżąca, odbiorca) karę pieniężną w wysokości 22.685,00 zł za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 104), dalej: "ustawa SENT".

Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

W dniu 6 lipca 2022 r., w godzinach 8:02-9:42, na autostradzie [...] w J., funkcjonariusze Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego wykonywanego zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych: [...] (ciągnik) oraz [...] (naczepa). Zespołem pojazdów kierował P. T. Przewoźnikiem był P. Ł., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A., podmiotem wysyłającym – W. (z siedzibą w N.), a podmiotem odbierającym - skarżący.

Przedmiotem przewozu z Niemiec do Polski były odpady z tworzyw sztucznych podlegające przepisom ustawy SENT.

Na okoliczność kontroli sporządzono protokół nr MKR2022265459 (458000.CZR-4.5063.37.2022), z którego wynika, że w momencie zatrzymania transportu kierowca nie posiadał numeru referencyjnego SENT na przewożony towar. Numer ten – [...] - został nadany w toku kontroli, o godzinie 8.31.

Postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r., nr 458000-COC-3.48.255.2022, NDUCS wszczął postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podmiot odbierający transport odpadów. Postanowienie zostało sprostowane w dniu 18 listopada 2022 r., pismem nr 458000-COC-3.48.255.2022 w ten sposób, że doprecyzowano, iż skarżący byli podmiotem odbierającym transport odpadów.

Decyzją z dnia 25 kwietnia 2024 r. NDUCS nałożył na skarżących karę pieniężną w wysokości 22.685,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że na podstawie skontrolowanych dokumentów oraz oględzin towaru stwierdzono m.in. przewóz odpadów z tworzyw sztucznych w ilości 19.820,00 kg oraz naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy SENT, polegające na nieprzesłaniu do rejestru zgłoszenia, nieuzyskaniu numeru referencyjnego i nieprzekazaniu go przewoźnikowi przed rozpoczęciem przewozu na terenie kraju. W dalszej części uzasadnienia rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w toku kontroli kierowca podał do protokołu, że poprzedniego dnia próbowano dokonać zgłoszenia SENT, ale nie było to możliwe z powodu awarii systemu. W toku kontroli, o godzinie 8:31, zostało utworzone zgłoszenie i został nadany numer referencyjny SENT, wobec czego zwolniono towar do dalszego transportu. Organ I instancji stwierdził, że odbierający nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 1 ustawy SENT, poprzez niedokonanie zgłoszenia przewozu towaru do rejestracji SENT przed rozpoczęciem przewozu na terenie Polski, a za naruszenie ww. obowiązku ustawodawca przewidział karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto przewożonego towaru podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20.000,00 zł. Organ wezwał stronę do przedłożenia kopii faktury dot. zakupu towaru w celu wyliczenia przypadającej kary pieniężnej. Pismem z dnia 30 stycznia 2024 r. strona skarżąca przedstawiła m.in. fakturę nr 421458 z dnia 15 lipca 2022 r. na kwotę 10.249,38 euro, tj. 49.314,89 zł (tabela nr 136/A/NBP/2022 z dnia 15 lipca 2022 r.). W decyzji organ I instancji przytoczył podstawy prawne rozstrzygnięcia oraz szeroko omówił przesłanki warunkujące nałożenie na stronę skarżącą kary. Organ dokonał ponadto szerokiej analizy przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary w wyniku czego organ stwierdził, że strona nie wykazała się stosownymi dowodami odnośnie wystąpienia przesłanek w sprawie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. NDUSC nie dopatrzył się podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT wobec czego na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy SENT nałożył karę pieniężną.

W odwołaniu od ww. decyzji skarżący podnieśli, że decyzja narusza art. 21 ust. 1 ustawy SENT poprzez nieprawidłowe zastosowanie w przypadku, gdy w niniejszej sprawie organ I instancji winien koncentrować się na podmiocie wysyłającym zamiast na skarżącym albowiem skarżący nie byli podmiotem organizującym transport odpadów i poza ich kontrolą było rozpoczęcie transportu przez przewoźnika działającego na zlecenie W. z siedzibą w M. w N. oraz naruszenie art. 21 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i nie odstąpienie od wymierzenia kary w sytuacji, gdy niezależnie od wyników finansowych strony skarżącej jest ona dotkliwa, w realiach sprawy konieczne jest wzięcie pod uwagę wyjątkowych, szczególnych okoliczności takich jak brak organizacji transportu przez podmiot odbierający, brak winy i możliwości przewidzenia przez podmiot odbierający, że przewoźnik samowolnie rozpocznie transport i przekroczy granicę bez uzyskania SENT od skarżącego, jak również to, że strona skarżąca wygenerowała i przesłała nr zgłoszenia SENT niezwłocznie rano w dniu 6 lipca 2022 r. o godz. 8:31. Odwołujący wnieśli o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania.

DIAS decyzją z dnia 22 lipca 2024 r., utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że brak zgłoszenia jest jednym z najcięższych naruszeń, które w istocie uniemożliwiają realizacje celów ustawy SENT. Istota monitorowania przewozu towarów wrażliwych opiera się na prawidłowej rejestracji zgłoszeń ich przewozów w systemie SENT. Zgłoszenie to daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację biorących udział w obrocie tymi towarami i rodzaju wykonywanego przewozu. Brak zgłoszenia uniemożliwia w praktyce takie monitorowanie i kontrolę łańcucha dostaw, a w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarami. Należy przyjąć, że zgłoszenie po stwierdzeniu niedopełnienia tego obowiązku przez służby celno-skarbowe nie zwalnia podmiotu odbierającego z reżimu odpowiedzialności administracyjnoprawnej i takiej też sankcji. Z art. 6 ust. 1 ustawy SENT jednoznacznie wynika, że zgłoszenie należy dokonać przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju, a nie w jego trakcie, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ zauważył ponadto, że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu odbierającego lub interesem publicznym, na wniosek podmiotu odbierającego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia karty pieniężnej, o której mowa w ust. 1 z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Organ II instancji zauważył, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ma charakter fakultatywny i uznaniowy. Ustawa SENT nie daje przy tym organowi możliwości miarkowania kar pieniężnych, sytuacja jest w tym zakresie "zero-jedynkowa": albo kara w pełnej wysokości, albo wcale. W przedmiotowej sprawie organ badał możliwość odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie ww. przepisu. Strona nie przedstawiła dokumentów mogących wskazywać na zaistnienie jej ważnego interesu w odstąpieniu od nałożenia kary za stwierdzone naruszenie. Odwołujący nie wykazali aby w sprawie zachodziły sytuacje nadzwyczajne, czy też zdarzenia losowe, które takie odstąpienie by uzasadniały z ważnych względów, innych niż ekonomiczne. Za takie nie można uznać faktu przekazania stronie dokumentów i informacji poprzedniego dnia ok. godz. 17:00, a więc już poza godzinami jej pracy. Stosowanie do art. 11 ust. 1 ustawy SENT, nr referencyjny jest ważny przez 10 dni od dnia jego nadania, dlatego istnieje możliwość odpowiednio wcześniejszego dokonania zgłoszenia do rejestru towaru mającego być przewiezionym. Za odstąpieniem od kary nie przemawia ponadto interes publiczny. Organ powołał się w tym zakresie na wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 801/22, w którym Sąd ten stwierdził, że istota problemu przy ocenie, czy w konkretnej sprawie zachodzi uzasadniona interesem publicznym możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej sprowadza się do oceny wagi stwierdzonych naruszeń z punktu widzenia celów ustawy SENT. Organ II instancji zauważył, że przewidziana w ustawie SENT odpowiedzialność ma charakter obiektywny, a więc niezależny od winy ukaranego, podstawą naruszenia jest samo naruszenie przepisu, a sankcja nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, ale skutkiem powstania stanu niezgodnego z prawem i stanowi przejaw interwnecjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną oraz ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej. Organ II instancji wyjaśnił, że z zaistnieniem przesłanki interesu publicznego orzecznictwo sądów administracyjnych wiąże kwestię związaną z koniecznością zachowania zasady proporcjonalności, określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej, w szczególności w kontekście współmierności zastosowanej kary względem celu i funkcji, którym służy ustawa SENT. Zasadę proporcjonalności uwzględniono w ustawie SENT poprzez przyjęcie, że ww. akt prawny dotyczy tylko pewnych grup towarów. Poprzez wprowadzenie progów ilościowych determinujących objęcie określonych towarów systemem monitorowania, jak również poprzez zróżnicowanie wysokości kar. W ocenie Organu II instancji ewentualne uwagi dotyczące niewspółmierności kary i naruszenia zasady proporcjonalności winny zostać skierowane do ustawodawcy jako postulat de lege ferenda a nie do organów, które stosują przepisy ustawy SENT. W konkluzji organ II instancji stwierdził, że naruszenie podstawowych obowiązków regulowanych ustawą SENT, do którego doszło w rozpatrywanej sprawie, niweczy sens tej ustawy. Mając na względzie treść art. 6 ust. 1 ustawy SENT, nienależyte wykonanie czynności przez przewoźnika lub organizatora transportu nie zdejmuje odpowiedzialności z podmiotu odbierającego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca podniosła naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111), dalej: "O.p.", poprzez wadliwe zastosowanie, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w związku z treścią złożonego przez stronę odwołania wynika, że organ winien na podstawie art. 233 § 2a O.p. uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie. Skarżący ponownie podnieśli naruszenie art. 21 ust. 1 ustawy SENT poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w przypadku, gdy w sprawie organ winien koncentrować się na podmiocie wysyłającym w miejsce skarżącego, oraz naruszenie art. 21 ust. 3 ustawy SENT poprzez nieprawidłowe zastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia kary, gdy konieczne było wzięcie pod uwagę wyjątkowych, szczególnych okoliczności takich jak: brak organizacji transportu przez podmiot odbierający, brak winy i możliwości przewidzenia przez podmiot odbierający, że przewoźnik samowolnie rozpocznie transport i przekroczy granice bez uzyskania nr SENT od skarżącego, oraz to, że strona skarżąca wygenerowała i przesłała nr SENT niezwłocznie rano o godz. 8:31.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wyjaśniła, że całość organizacji dostawy odpadów była po stronie W., skarżący rozliczali się z tym podmiotem za nabywane odpady, natomiast logistyka, w tym organizacja transportu leżała po stronie niemieckiego kontrahenta. Do czasu nadania nr SENT przewoźnik powinien odmówić transportu. W niniejszej sprawie przewoźnik nie miał nr SENT, mimo to zignorował ten fakt i samowolnie zdecydował o transporcie i przekroczeniu granicy. Działo się to poza wiedzą i kontrolą strony skarżącej, czego organ II instancji nie wziął pod uwagę akceptując podejście organu I instancji. Strona skarżąca wskazała, że zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. W przedmiotowej sprawie tymi wyjątkowymi okolicznościami, które organ winien wziąć pod uwagę stosując art. 21 ust. 3 ustawy SENT są: brak organizacji transportu przez podmiot odbierający, brak winy i możliwości przewidzenia przez podmiot odbierający, że przewoźnik samowolnie rozpocznie transport i przekroczy granicę bez uzyskania nr SENT od strony skarżącej, jak również to, że strona skarżąca wygenerowała i przesłała nr zgłoszenia SENT niezwłocznie rano o godz. 8:31.

W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie). Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja dyrektora z 22 lipca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nakładającą na skarżących karę pieniężną w wysokości 22.685,00 zł za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 ustawy SENT, tj. dotyczącego przesłania do rejestru zgłoszenia, uzyskania numeru referencyjnego i przekazania go przewoźnikowi.

Sąd nie stwierdził naruszenia przez orzekające w sprawie organy przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego w stopniu, który obligowałby do wyeliminowania z obrotu prawnego wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Przepis art. 1 ustawy SENT określa jej zakres przedmiotowy, tj.:

1/ zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, zwanego dalej "systemem monitorowania przewozu i obrotu";

1a/ obowiązki podmiotów uczestniczących w drogowym i kolejowym przewozie towarów oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami opałowymi;

2/ odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów oraz z obrotem paliwami opałowymi.

Bezsporną okolicznością ustaloną przez organ jest, iż w dniu 6 lipca 2022 r., podmiot odbierający dokonywał wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów – odpadów z tworzyw sztucznych, podlegających monitorowaniu, i nie dopełnił przy tym obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 1 ustawy SENT, tj. nie zgłosił przewozu towaru do rejestru SENT przed rozpoczęciem przewozu na terenie Polski.

Artykuł 3 ust. 1 ustawy SENT określa elementy, z których składające się na system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane.

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.

Przedmiotowym przewozem objęty był transport odpadów sztucznych klasyfikowanych do pozycji systemowej SENT 0005, który jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Kierowca okazał podczas kontroli właściwy dokument do przemieszczania odpadów tj. załącznik nr VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów oraz CMR z dnia 5 lipca 2022 r.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy SENT rejestr jest prowadzony w systemie teleinformatycznym w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2070 oraz z 2022 r. poz. 1087). W rejestrze gromadzone są dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach (art. 4 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT).

Zasadą jest, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy SENT, że w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.

W przypadku przewozu towarów zgłoszenie zawiera:

1)dane podmiotu odbierającego obejmujące imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby;

2) dane nadawcy towarów obejmujące imię i nazwisko albo nazwę,

adres zamieszkania albo siedziby;

3) numer identyfikacji podatkowej podmiotu odbierającego, numer, za pomocą którego podmiot odbierający jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej, albo numer PESEL, a jeżeli nie został nadany, nazwę i numer dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej będącej podmiotem odbierającym;

4) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług numer, za pomocą którego nadawca towarów jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej;

4a) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw opałowych informację, czy podmiot odbierający jest zużywającym podmiotem olejowym lub pośredniczącym podmiotem olejowym;

5) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru;

6) dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości, masy brutto lub objętości towaru;

7) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw opałowych oświadczenie, o którym mowa w art. 89 ust. 5c pkt 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (art. 6 ust. 2 ustawy SENT).

W przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o dane przewoźnika obejmujące imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby, numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej, numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, miejsce i datę rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju, planowaną datę zakończenia przewozu towaru, numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane, numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi, numer lokalizatora albo numer urządzenia.

Podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o informację o odbiorze towaru, nie później niż w następnym dniu roboczym po dniu dostarczenia towaru.

Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy SENT w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 albo art. 6 ust. 1, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł.

W przedmiotowej sprawie skarżący byli podmiotem odbierającym, co jest okolicznością bezsporną. Zgodnie z art. 3 ust. 6 lit. a-b ustawy SENT przez podmiot odbierający należy rozumieć osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, dokonującą wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu towarów lub nabycia towarów w przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361 i 852) albo zużywający podmiot olejowy nieprowadzący działalności gospodarczej.

Trzeba podkreślić, że co do zasady każdy z podmiotów obowiązany jest w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem, zaś w sytuacji nieprzestrzegania przepisów prawa winien mieć świadomość konsekwencji, a przede wszystkim sankcji, które są istotnym elementem ustawy SENT uruchamianym w przypadku naruszenia przyjętych zasad. Z konstrukcji ww. przepisu wynika, że podmiotem na który kara może być nałożona jest albo podmiot wysyłający albo podmiot odbierający, a decyzja na który podmiot finalnie zostanie nałożona kara nie podlega dowolnemu wyborowi przez organ ani też nie zależy od "woli" podmiotu ukaranego. W art. 6 ust. 1 ustawy SENT wprost wskazano, że w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju to podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W związku z treścią art. 6 ust. 1 i art. 21 ust. 1 ustawy SENT brak jest podstaw do "przerzucenia" kary - jak tego oczekuje skarżący - na inny podmiot aniżeli odbierający.

Natomiast stosownie do treści art. 21 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Zdaniem sądu, przywołany stan faktyczny sprawy, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, nie budził wątpliwości odnośnie podstaw do nałożenia na skarżących kary, jaką określa art. 21 ust. 1 ustawy SENT. Zgodnie z powołanym przepisem, w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 albo art. 6 ust. 1, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20.000 zł.

Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.

Bezsporne jest w sprawie, że wykonywany przez skarżących przewóz, obarczony był brakiem zgłoszenia, tym samym okoliczność ta stanowiła prawidłową podstawę nałożenia na skarżących kary.

Materiał dowodowy sprawy, w tym protokół kontroli wskazywał w sposób jednoznaczny i nie pozostawiający jakichkolwiek wątpliwości, że doszło do uchybienia obowiązkowi wynikającemu z art. 6 ust. 1 ustawy SENT, w konsekwencji prawidłowo nałożono na skarżących karę w wysokości określonej w art. 21 ust. 1 ustawy SENT.

W ocenie sądu, wbrew zarzutom skargi, nie doszło więc do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 ustawy SENT i art. 233 § 1 pkt 1 O.p.

Należy zwrócić uwagę, iż przepisy ustawy SENT, m.in. jej art. 21 ust. 1, przewidują co do zasady obligatoryjną sankcję za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Do jej zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz, odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej uzasadnione jest jedynie w przypadkach wyjątkowych.

Oznacza to, że z instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z obowiązku jej uiszczenia. Zgodnie z przywołanym art. 21 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu odbierającego lub interesem publicznym, na wniosek podmiotu odbierającego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1- 2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei w myśl art. 26 ust. 3 organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż pojęcie "ważnego interesu" strony należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", którym ustawodawca posługuje się na gruncie art. 67a § 1 O.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (w stanie faktycznym niniejszej sprawy – odbiorcy towaru) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. (wyrok NSA z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20, orzeczenia.nsa.gov.pl), przy czym wymaga to wykazania konkretnych okoliczności, w tym m.in. sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy, uniemożliwiającej wywiązanie się z ciążących na niej obowiązków. Ponadto decyzja o odstąpieniu od wymierzenia kary ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet zaistnienie ustawowych przesłanek nie przesądza o obowiązku zastosowania tej instytucji, a jedynie stwarza organowi taką możliwość.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę akceptuje prezentowane w orzecznictwie stanowisko, w myśl którego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony postępowania, prowadząc do zmniejszenia jej obciążeń finansowych, bądź spożytkowania środków z nałożonej kary na inne cele strony (wyrok NSA z 12 marca 2020 r., II GSK 1464/19). Nie jest to jednak równoważne z przesłanką "ważnego interesu" w rozumieniu art. 21 ust. 3 ustawy SENT. Obowiązkiem każdego podmiotu jest przestrzeganie norm prawnych, a konsekwencją ich naruszenia jest właśnie sankcja przewidziana prawem. Kara pieniężna wiąże się z wypełnieniem nałożonych przez ustawodawcę wymogów, ważnych z punktu widzenia właściwego funkcjonowania życia społecznego. Zasadą jest uiszczanie należności publicznych, w tym kar, a odstąpienie od nich stanowi wyjątek i powinno być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które realnie zagrażają bytowi osoby wnioskującej. Należy zatem unikać sytuacji, w której odstąpienie od kary stawiałoby stronę w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych podmiotów, znajdujących się w podobnej lub gorszej sytuacji.

Na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy Sąd stwierdził, iż organy zasadnie stwierdziły brak wystąpienia na gruncie przedmiotowej sprawy przesłanek wskazujących na wystąpienie ważnego interesu podmiotu odbierającego.

Z ustaleń poczynionych przez organy wynika, iż strona powołała się na wyjątkowe okoliczności uzasadniające odstąpienie od kary: brak organizacji transportu przez podmiot odbierający, brak winy, i brak możliwości przewidzenia przez podmiot odbierający, że przewoźnik samowolnie rozpocznie transport i przekroczy granice bez uzyskania nr SENT i to, że strona finalnie wygenerowała i przesłała nr zgłoszenia SENT.

Trzeba zauważyć, że skarżący nie wykazali zaistnienia szczególnych, wyjątkowych okoliczności, które wskazywałyby, że wystąpił w odniesieniu do nich ważny interes, skarżący nie przedstawili też dokumentów potwierdzających wystąpienie takiej przesłanki, określającej sytuację i status finansowy.

W odniesieniu do przesłanki interesu publicznego należy stwierdzić, że również i w tym zakresie w sprawie nie wystąpiły podstawy do uwzględnienia takich szczególnych okoliczności uzasadniających rozważenie odstąpienia od nałożenia kary.

Ponadto ratio legis ustawy SENT zasadniczo sprowadza się do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" prawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Wprawdzie zgodzić się należy z poglądem, że celem nakładania tych kar nie powinno być zwiększenie w ten sposób dochodów budżetu państwa, to jednak nie można pominąć, że funkcją regulacji ustawy SENT jest wspomniana funkcja prewencyjna, która przez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać podmioty podlegające ustawie SENT od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów.

Analizując opisaną przesłankę należy niewątpliwie wziąć pod uwagę, że naruszenia jakiego dopuścili się skarżący nie miało charakteru jedynie nieistotnej omyłki czy błędu podmiotu odbierającego a egzekwowanie obowiązku nie było przejawem nadmiernego legalizmu. Brak rejestracji zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego to istotne uchybienie, gdyż uniemożliwia w istocie realizację celu ustawy SENT jaką jest monitorowanie transportu towarów wrażliwych przez organy celno-skarbowe. I w tym zakresie wykonanie ww. obowiązku przez skarżących z chwilą późniejszą niż wymaga tego ustawa SENT nie konwaliduje uchybienia, ani też nie prowadzi do wniosku, że zmniejszeniu ulegała waga naruszenia. Stąd brak podstaw zdaniem Sądu do stwierdzenia, że nałożenie kary na podmiot, w sytuacji wypełnienia obowiązku rejestracji zgłoszenia dopiero w trakcie kontroli, narusza zasadę proporcjonalności.

Wysokość kary została określona przez prawodawcę w sposób jednoznaczny i to ustawodawca na etapie określenia wysokości należnych kar dokonał ich miarkowania dla poszczególnych możliwych naruszeń. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji, wartościując i oceniając podstawy ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie nosi cech dowolności, bowiem organy w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeanalizowały i oceniły kwestię wystąpienia przesłanek interesu publicznego oraz ważnego interesu strony jako okoliczności uzasadniających ewentualne odstąpienie od nałożenia kary. Wynik tej analizy i oceny, prowadzący do odmowy zastosowania tej instytucji, należy uznać za zgodny z prawem.

Zdaniem sądu, organy w sposób dostateczny przeanalizowały możliwość odstąpienia od nałożenia kary i właściwie odczytały treść pojęcia interesu publicznego przez pryzmat zasady proporcjonalności i w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT.

Należy podkreślić, że odstąpienie od nałożenia kary w ustalonych okolicznościach sprawy podważyłoby poczucie bezpieczeństwa i zaufanie obywateli do organów państwa, ponieważ podmiot odbierający zaniechał zgłoszenia przewozu odpadów do rejestru, co stanowi istotne naruszenie zasad monitorowania, mającego zapobiegać sprzedaży pozaewidencyjnej odpadów.

Prawodawca nie uzależnia wymierzenia tej kary, czy jej wysokości od jakichkolwiek okoliczności towarzyszących naruszeniu obowiązków w zakresie zgłaszania danych co do przewozu towarów, jak i skutków dla finansów publicznych. Przeciwnie, konstrukcja art. 21 ust. 1 ustawy SENT wskazuje w sposób jednoznaczny na odpowiedzialność obiektywną. Nie bez powodu w przepisie tym używany jest kategoryczny zwrot "nakłada się karę pieniężną". Wystarczające do pociągnięcia do odpowiedzialności jest zatem stwierdzenie niewątpliwego faktu naruszenia przepisów wspomnianej ustawy, co w niniejszej sprawie zostało przez organy w sposób niebudzący wątpliwości wykazane.

W związku z powyższym, ustalony w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy przemawia za stwierdzeniem, że przesłanka interesu publicznego nie zaistniała. Zachowanie skarżących naruszało podstawowe cele ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Skoro bowiem celem tej ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania. Elementem ustawy SENT jest obligatoryjne nakładanie kary, w określonej jednoznacznie kwocie, za naruszenia o charakterze formalnym. Pojęcia interes publiczny nie sposób bowiem interpretować w sposób, który podważałby samą istotę obiektywnej odpowiedzialności i kary pieniężnej za tego rodzaju naruszenia.

W ocenie Sądu prawidłowa jest ocena dyrektora, że ważny interes strony i interes publiczny jako przesłanka do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT nie wystąpiły w niniejszej sprawie. Ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym, który jest zupełny i został wyczerpująco rozpatrzony, należycie oceniony, prowadząc do prawidłowych ustaleń faktycznych.

Organy nie naruszyły przepisów postępowania w postaci art. 121, art. 122, art. 180 oraz art. 187 § 1 O.p. Przepisy te stanowią, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), organy podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O.p.). Zgodnie z art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 O.p.). Zgodnie zaś z art. 191 O.p. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Organy dokonały właściwej subsumcji przepisów ustawy SENT oraz przekonująco uzasadniły swoje stanowisko w zakresie braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes podmiotu odbierajacego i interes publiczny wskazany w art. 21 ust. 3 ustawy SENT.

Zarzuty skargi nie znalazły potwierdzenia w rzeczywistości, a działając z urzędu, na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się innych uchybień prawa, które winny skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji.

Mając na uwadze powyższe, jako że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.