Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 570/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6339 Inne o symbolu podstawowym 633
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), Protokolant referent stażysta Marta Stec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia udzielonej pomocy państwa na spłatę kredytu mieszkaniowego oddala skargę


UZASADNIENIE

M. C. (dalej także, jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia udzielonej pomocy Państwa na spłatę kredytu mieszkaniowego.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

Prezydent m.st. W. decyzją znak: [...]z dnia [...] sierpnia 2010 r. przyznał skarżącej pomoc w spłacie kredytu mieszkaniowego w ratach miesięcznych oraz na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. skarżąca została poinformowana, że zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 czerwca 2009 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych udzielonych osobom, które utraciły pracę (Dz. U. z 2016 r. poz. 734, dalej, jako: ustawa o pomocy w spłacie kredytu mieszkaniowego) jest zobowiązana do zwrotu kwoty 11 253,92 zł w: 95 ratach w kwocie 117,30 zł i 96 rata w kwocie 110,42 płatnych do 15 dnia każdego miesiąca. Zwrotu pierwszej raty należało dokonać do 15 września 2013 r.

Decyzją nr [...]z dnia [...] kwietnia 2014 r. Prezydent m.st. W. orzekł o obowiązku zwrotu: 1) przez skarżącą pomocy państwa w spłacie kredytu mieszkaniowego w kwocie 11253,92 zł (słownie: jedenaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt trzy złote 92/100) w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, 2) w przypadku uchybienia terminowi płatności - z ustawowymi odsetkami licząc od dnia opóźnienia płatności kwoty pomocy - do dnia zapłaty.

W dniu [...] lipca 2014 r. został wystawiony tytuł wykonawczy w celu przymusowego ściągnięcia należności z tytułu zwrotu pomocy udzielonej na spłatę kredytu mieszkaniowego. Tytuł wykonawczy wraz z ewidencją tytułu wykonawczego został przesłany do Wydziału E[...] Urzędu Miasta Stołecznego W..

W dniu [...] lutego 2021 r. do Centrum Obsługi Podatnika Urzędu m.st. W. wpłynął wniosek skarżącej o umorzenie należności głównej kwoty kosztów egzekucyjnych, kwoty kosztów upomnienia oraz kwoty odsetek, ewentualnie o rozłożenie na raty.

W dniu [...] marca 2021 r. do Urzędu Pracy m.st. W. wpłynęła z Centrum Obsługi Podatnika Urzędu m.st. Warszawy kopia ww. wniosku. Pismo Centrum zawiera informację, że Wydział Orzecznictwa Egzekucyjnego załatwi sprawę odnośnie do zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Prezydent m.st. Warszawy pismem z dnia [...] marca 2021 r. zobowiązał skarżącą do złożenia wyjaśnień i dostarczenia dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku o umorzenie lub rozłożenie na raty należności z tytułu zwrotu pomocy państwa w spłacie kredytu mieszkaniowego.

W dniu [...] kwietnia 2021 r. do Urzędu Pracy m.st. W. wpłynęło oświadczenie skarżącej o stanie majątkowym wraz z kopiami dokumentów.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. Prezydent m.st. Warszawy ponownie zobowiązał skarżącą do złożenia wyjaśnień i dostarczenia niezbędnych dokumentów do rozpatrzenia jej wniosku.

W dniu [...] maja 2021r. wpłynęło kolejne oświadczenie skarżącej o stanie majątkowym.

Zawiadomieniem z dnia [...] maja 2021 r. Prezydent m.st. W. poinformował skarżącą o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] sierpnia 2021 r. w związku z koniecznością uzyskania opinii Rady Rynku Pracy m.st. W..

W dniu [...] lipca 2021 r. do Urzędu Pracy m.st. W. wpłynęło pismo skarżącej, w którym prosi o umorzenie należności z tytułu zwrotu pomocy państwa w spłacie kredytu mieszkaniowego. Jednocześnie skarżąca informuje m.in. że otrzymała od pracodawcy rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem.

Zawiadomieniami z dnia [...] sierpnia 2021 r. i z dnia [...] listopada 2021 r. Prezydent m.st. W. poinformował skarżącą o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy odpowiednio do [...] listopada 2021 r. i do [...] lutego 2022 r. w związku z koniecznością uzyskania opinii Rady Rynku Pracy m.st. W..

Rada Rynku Pracy m.st. W. uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. negatywnie zaopiniowała umorzenie pomocy w spłacie kredytu mieszkaniowego.

Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. skarżąca została poinformowana o prawie zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie umorzenia należności.

Decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy orzekł o odmowie umorzenia udzielonej pomocy państwa na spłatę kredytu mieszkaniowego w kwocie 16 590,01 zł z dalszymi odsetkami. Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się i Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Prezydent m.st. Warszawy pismem z dnia [...] marca 2022 r. wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień i dostarczenia dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku m.in. dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych rzeczywistych miesięcznych dochodów na każdego członka rodziny i ponoszonych wydatków (opłat za mieszkanie, gaz, energię elektryczną, telefon i inne) oraz dokumentów potwierdzających ewentualne zaległości z tytułu opłat kredytów/pożyczek lub korzystanie z pomocy innych instytucji. Do powyższego pisma załączono oświadczenie o stanie majątkowym, które powinno zostać wypełnione o zostać złożone wraz z ww. dokumentami w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.

W dniu [...] kwietnia 2022 r. do Urzędu Pracy m.st. Warszawy wpłynęło oświadczenie skarżącej o stanie majątkowym, do którego załączyła dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki.

Pismem z dnia [...] maja 2022 r. Prezydent m.st. W. zawiadomił skarżącą, że w przedmiocie umorzenia należności, konieczne jest uzyskanie opinii Rady Rynku Pracy m.st. W. i sprawa zostanie załatwiona w terminie do dnia [...] sierpnia 2022 r.

Kolejnym pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. Prezydent m.st. W. zawiadomił skarżącą, że w przedmiocie umorzenia należności, konieczne jest uzyskanie opinii Rady Rynku Pracy m.st. W. i sprawa zostanie załatwiona w terminie do dnia [...] listopada 2022 r.

Uchwałą Nr [...]z dnia [...] sierpnia 2022 r. Rada Rynku Pracy m.st. W. zaopiniowała negatywnie umorzenie pomocy w spłacie kredytu mieszkaniowego natomiast pozytywnie zaopiniowała rozłożenie zobowiązania na raty.

Prezydent m.st. W. decyzją z dnia [...] października 2022 r. orzekł o odmowie umorzenia udzielonej pomocy państwa na spłatę kredytu mieszkaniowego w kwocie 16.590,01 zł.

Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust. 3 ustawy o pomocy w spłacie kredytu mieszkaniowego oraz art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej, jako: ustawa o promocji) i wskazał, że wskazane przepisy jasno określają przesłanki dające możliwość umorzenia należności. Użycie przez ustawodawcę słowa "może" jednoznacznie oznacza, że mamy do czynienia z tzw. decyzją uznaniową, co oznacza brak po stronie organu obowiązku orzekania zgodnie z wnioskiem strony. Uznaniowość ta nie oznacza jednak dobrowolności organu w tej kwestii, albowiem cztery przesłanki warunkują umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, wyznaczając tym samym granice uznania administracyjnego. Zaistnienie jednej z czterech przesłanek opisanych w art. 76 ust. 7 pkt 1- 4 ustawy o promocjipowoduje, że "starosta (prezydent) może umorzyć należność a nie - że starosta (prezydent) umarza (tj. musi umorzyć) nienależnie pobrane świadczenie. Innymi słowy nawet w przypadku gdy organ uzna, że skarżąca spełnia jedną z przesłanek warunkujących możliwość umorzenia należności nie ma obowiązku takiej należności umarzać.

Organ wskazał, że ustawodawca w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji wprowadził stopniowanie środków w nim opisanych, tj. w pierwszej kolejności wymieniono możliwość odroczenia terminu płatności i rozłożenie na raty udzielonej pomocy państwa na spłatę kredytu mieszkaniowego. Dopiero jako ostatni został wskazany najdalej idący środek w postaci umorzenia takich należności. Ponadto istnienie innych zobowiązań czy wydatków po stronie dłużnika nie może przemawiać za uznaniem jako drugorzędnego zadłużenia wobec urzędu pracy w sytuacji, gdy organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania działań w celu odzyskania środków publicznych. Zastosowanie więc instrumentu umorzenia byłoby rozwiązaniem nieznajdującym uzasadnienia w zasadach ochrony interesu społecznego domagającego się m.in. efektywnego wykorzystania środków Funduszu Pracy.

Wojewoda Mazowiecki podniósł, że postępowanie odwoławcze prowadzone w stosunku do decyzji uznaniowych jest ograniczone. Sprowadza się ono bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie, organ I instancji rozpoznając sprawę nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie ma przy tym uzasadnienie wydanej przez organ i instancji decyzji rozstrzygającej sprawę. Organ wyższej instancji nie może natomiast ingerować w suwerenną decyzję organu I instancji, jaką jest umorzenie bądź odmowa umorzenia należności, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu spłaty Innymi słowy Wojewoda Mazowiecki w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności nie może orzec ojej umorzeniu, ponieważ tylko Prezydent m.st. Warszawy może taką należność umorzyć.

W ocenie organu odwoławczego sytuacja w jakiej obecnie znajduje się skarżąca, nie może być przyczyną zobowiązującą organ do umorzenia udzielonej pomocy państwa na spłatę kredytu mieszkaniowego albowiem przy gospodarowaniu środkami publicznymi, umarzanie należności może być zastosowane w sytuacji całkowicie szczególnej. Podnosząc w sprawie okoliczności dotyczące dłużnika, skarżąca absolutnie pominęła interesy wierzyciela, jakim jest Skarb Państwa, zobowiązany do odzyskania utraconych środków publicznych.

Z analizy akt sprawy wynika, że Prezydent m.st. Warszawy przeprowadził w sprawie postępowanie z zachowaniem reguł wyznaczonych przez przepisy postępowania administracyjnego.

Odnosząc się natomiast do występowania w sprawie przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy o promocji Wojewoda wskazał, że z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że nie prowadzi ona wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami, nie posiada żadnego mienia nieruchomego, ani mienia ruchomego. Skarżąca wykazała, że źródłem dochodów jest miesięczne wynagrodzenie netto w kwocie 2.363,56 zł z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na zastępstwo. Strona oświadczyła, że ponosi następujące miesięczne wydatki na utrzymanie: czynsz 186,11 zł, gaz 20,00 zł, energię elektryczną 119,74 zł, wywóz nieczystości 85,00 zł, telefon + Internet 118,20 zł, żywność, odzież i inne podstawowe artykuły 1.200,00 zł, leki 152,54 zł, wizyty lekarskie, badania i inne leki ok. 500,00 zł. Łączna kwota miesięcznych wydatków wynosi 2.381,59 zł. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada zaległości w opłatach oraz, że nie korzysta z pomocy finansowej/rzeczowej od instytucji pomocowych.

Wojewoda M. zgodził się z dokonaną przez Prezydenta m.st. W. oceną, że nie występuje w sprawie przesłanka wskazana w art. 76 ust. 7 pkt 1 i art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy o promocji. Ogólna sytuacja majątkowa skarżącej jest trudna, to nie wskazuje to na brak możliwości spłaty zobowiązania, z uwagi na skuteczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Do dnia wydania decyzji organu I instancji tj. do [...] października 2022 r. postępowanie egzekucyjne doprowadziło do wyegzekwowania należności wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w kwocie 9804,08 zł. Wojewoda M. zgodził się z dokonaną przez Prezydenta m.st. W. oceną, że nie występuje w sprawie również przesłanka wskazana w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji, tj. dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Przesłanka zawarta w pkt 3 tego przepisu w sposób oczywisty nie znajduje zastosowania, ponieważ strona żyje.

Odnosząc się zaś argumentów skarżącej w odwołaniu co do aktualnego stanu zdrowia i kosztów z nim związanych, Wojewoda M. poinformował, że nie ma to wpływu na wynik sprawy. Art. 76 ust. 7 ustawy o promocji nie przewiduje uzależnienia umorzenia należności od stanu zdrowia.

Podstawą wydania w postępowaniu odwoławczym decyzji kasatoryjnej, może być jedynie niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, co w sprawie M. C. nie miało miejsca. W ocenie Wojewody M. wszystkie okoliczności mające wpływ na wynik sprawy są ustalone. Organ I instancji nie uchybił zasadom, bowiem przeprowadził postępowanie dowodowe, dokonał analizy i oceny przesłanek umorzenia. Z uwagi na uznaniowy charakter decyzji umarzającej nienależnie pobrane świadczenie i przyznanie prawa do umorzenia świadczenia jedynie organowi I instancji, przy jednoczesnym braku podstaw do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, Wojewoda M. utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego przedstawiona przez M. C. argumentacja w odwołaniu nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wydana decyzja nie narusza prawa i nie może być zmieniona.

Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że po udzieleniu jej pomocy w spłacie kredytu mieszkaniowego, pozostawała przez długi czas bezrobotna i nie była w stanie regulować żadnych płatności. Skarżąca utrzymywała się jedynie z prac dorywczych. W związku z taką sytuacją, Bank, w którym skarżąca zaciągnęła kredyt wystawił tytuł wykonawczy i w efekcie jej mieszkanie zostało sprzedane na licytacji komorniczej w dniu [...] marca 2015 r. Wszelka zatem korespondencja kierowana do skarżącej na dotychczasowy adres nie była przez nią odbierana. Skarżąca dowiedziała się o postępowaniu administracyjnym dopiero od pracodawcy gdy komornik zajął jej wynagrodzenie za pracę. O tytule wykonawczym z 2014 r. skarżąca dowiedziała się dopiero w marcu 2021 r. W ocenie skarżącej w tej sprawie istotna jest jej sytuacja życiowa. Jest ona bowiem osobą samotną, nie ma dzieci, umowa o pracę na zastępstwo została ze skarżącą rozwiązana w dniu [...] grudnia 2022 r. Obecnie skarżąca nie pracuje, przebywa na zwolnieniu lekarskim, oczekuje na operację kręgosłupa. Skarżąca podniosła też, że w sprawie zaistniała przesłanka przedawnienia, a wymagana kwota nie może być egzekwowana. Nadto skarżąca zakwestionowała skuteczność doręczeń korespondencji kierowanej do niej przez organ.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2023 r. skarżąca podtrzymał zarzuty i wnioski skargi, powołując się na trudną sytuację zdrowotną. Dodatkowo wskazała, że nigdy nie została skutecznie zawiadomiona o wszczęciu postępowania egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kognicji Sądu w tej sprawie była kontrola legalności decyzji Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia udzielonej pomocy Państwa na spłatę kredytu mieszkaniowego. Odnosząc się do stanowiska skarżącej przedstawionego na rozprawie należy wyjaśnić, że w tym postępowaniu Sąd nie był uprawniony do badania zgodności z prawem decyzji Prezydenta m.st. W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. orzekającej o obowiązku zwrotu przez skarżącą pomocy państwa w spłacie kredytu mieszkaniowego czy też prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżąca przedmiotem skargi uczyniła decyzję Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia udzielonej pomocy Państwa na spłatę kredytu mieszkaniowego i tylko w tym zakresie Sąd sprawę rozstrzygał.

Zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W przytoczonym przepisie ustawodawca jednoznacznie postanowił, że starosta może umorzyć należności w przypadku wystąpienia jednej z przesłanek enumeratywnie w nim wskazanych. Okoliczności warunkujące dopuszczalność umorzenia należności zostały określone przez ustawodawcę w sposób wyczerpujący, co wyklucza jakąkolwiek dowolność organów. Oznacza to, że swoboda działania organów w zakresie oceny istnienia powyższych przesłanek jest niedopuszczalna. W związku z tym obowiązkiem organów w niniejszej sprawie było w pierwszej kolejności dokonanie ustaleń i oceny w zakresie zaistnienia przesłanek umorzenia. Zgodnie z zasadami kształtującymi postępowanie administracyjne organy zobowiązane były zatem do dokładnego ustalenia i zbadania okoliczności faktycznych, a następnie dokonania wyczerpującej oceny materiału dowodowego i przeprowadzenia analizy stanu faktycznego w kontekście zaistnienia przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy. Dopiero stwierdzenie wystąpienia jednej z nich mogło stanowić podstawę do rozważenia w ramach uznania administracyjnego zasadności i celowości zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności. Ustalenie z kolei, że nie zaistniała żadna z przesłanek, wykluczało stosowanie uznania i uniemożliwiało pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie.

W ocenie Sądu skarga pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

Sąd analizując treść art. 76 ust. 7 ustawy o promocji stwierdza, że z przyczyn oczywistych nie zachodzi w sprawie niniejszej przesłanka określona w art. 76 ust. 7 pkt 3. W przypadku pozostałych przesłanek zachodziła konieczność dokonania ustaleń co do sytuacji materialnej skarżącej, co też organy uczyniły, dając wyraz temu w uzasadnieniu wydanych decyzji.

Podkreślić należy, że zastosowanie którejkolwiek z przesłanek z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji jest wyjątkiem od zasadny zwrotu nienależnie pobranych należności i jest stosowane w szczególnych sytuacjach, ocenianych przez pryzmat indywidualnej sytuacji wnioskodawcy, a decyzja podejmowana jest w granicach uznania administracyjnego.

Zakres kontroli decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczony. Sąd bada jej zgodność z prawem, natomiast nie wnika w celowość podjętego rozstrzygnięcia. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa, dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz, czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, tak aby nie można mu było zarzucić dowolności. Zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy przede wszystkim od ustalenia, czy w świetle przepisów prawa materialnego stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony. Organ ma swobodę wyboru rozstrzygnięcia, jednak aby rozstrzygnięcie to nie miało charakteru decyzji arbitralnej, obowiązkiem organu jest pełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz właściwe ustalenie podstaw prawnych rozstrzygnięcia. Rozważania, które doprowadziły organ do wyboru takiego, a nie innego rozstrzygnięcia muszą znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Działając na podstawie uznania organ zobligowany jest przede wszystkim do zachowania wszystkich standardów proceduralnych, do podjęcia wszelkich kroków w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Ponadto swobodę wyboru rozstrzygnięcia organu ogranicza wyrażona w art. 7 K.p.a. zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu strony. Zasada ta obliguje organ do podjęcia decyzji w sprawie po dokładnym wyważeniu wchodzących w grę konkurujących ze sobą wartości ogólnospołecznych i indywidualnych. Ponadto, mając do wyboru różne możliwe sposoby rozstrzygnięcia sprawy, organ powinien wybrać rozwiązanie zgodne ze słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny.

W ocenie Sądu organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję, nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, że organ nie kierował się dowolnością i wyjaśnił zasady podejmowania orzeczeń charakterze uznania administracyjnego. Organ zgromadził kompletny materiał dowodowy, który dał pogląd co do sytuacji materialnej skarżącej. Udokumentowane w aktach sprawy źródła dochodu i skuteczność prowadzonej dotychczas egzekucji komorniczej przesądzają o prawidłowości podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. W oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 28 marca 2022 r. skarżąca wskazała, że zatrudniona jest w Urzędzie m. st. Warszawy, uzyskuje stałe wynagrodzenie, nie posiada zaległości w opłatach i nie korzysta z pomocy finansowej. Natomiast jak wynika z akt sprawy dotychczas prowadzone było skuteczne postępowanie egzekucyjne, które doprowadziło do wyegzekwowania należności wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w łącznej kwocie 9804, 08 zł (do dnia wydania decyzji organu I instancji).

Należy też podkreślić, że Sąd ocenia zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego na dzień jej wydania. Oznacza to, że zmiana sytuacji dochodowej strony po dacie wydania decyzji zaskarżonej nie ma wpływu na wynik sprawy, a może jedynie stanowić podstawę do złożenia nowego wniosku.

Należy także z całą mocą podkreślić, że umorzenie nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 76 ustawy o promocji musi dotyczyć sytuacji szczególnych. Oceniając dowody zgromadzone w sprawie Sąd podziela stanowisko organu, że sytuacja materialna skarżącej acz trudna to jednak nie daje podstaw do twierdzenia, że dochodzenie należności mogłoby pozbawić go niezbędnych środków utrzymania (art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji). Nie można też stwierdzić, że skarżąca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności (art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy o promocji) oraz, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy o promocji). W ocenie Sądu organy nie naruszyły więc przepisów prawa materialnego.

Poza tym ustawodawca ciężar umorzenia ww. należności wzmocnił stanowiskiem powiatowej rady rynku pracy, która ma obowiązek wyrazić opinię. W niniejszej sprawie Rada Rynku Pracy m. st. Warszawy wydała negatywną opinię.

Zdaniem Sądu, prawidłowe jest też stanowisko organu, że umorzenie należności jest ulgą w spłacie należności stosowaną wyjątkowo, gdy zachodzą szczególne okoliczności, a interes dłużnika nie może być przedkładany ponad interes społeczny i publiczny. Organ administracji związany treścią art. 7 K.p.a. zobowiązany jest kierować się przede wszystkim interesem publicznym i uwzględniać interes strony o ile zgłoszone żądanie można uznać za słuszne. Instytucja umorzenia długu publicznoprawnego musi być traktowana wyjątkowo, czyli wobec osób znajdujących się w sytuacjach szczególnych, wymagających wsparcia ze strony wspólnoty publicznej. Takie szczególne okoliczności odnoszące się do warunków życia skarżącej nie zostały przez wykazane. Nie można także w sprawie pominąć, iż skarżąca już w 2013 r. (pismo z dnia 9 sierpnia 2013 r.) został poinformowana, że zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy w spłacie kredytu mieszkaniowego jest zobowiązana do zwrotu kwoty 11 253,92 zł w: 95 ratach w kwocie 117,30 zł i 96 rata w kwocie 110,42 płatnych do 15 dnia każdego miesiąca. Zwrotu pierwszej raty należało dokonać do [...] września 2013 r. Odbiór zawiadomienia skarżąca osobiście pokwitowała, a Sąd nie znalazł podstaw aby podważyć skuteczność jego doręczenia. Mimo upływu ponad 10 lat skarżąca nałożonego na nią zobowiązania nie spełniła, a z wnioskiem o umorzenie należności wystąpiła dopiero w 2021 r. po zajęciu przez komornika części jej wynagrodzenia za pracę.

Zdaniem Sądu, organy nie uchybiły także regulacjom dotyczącym administracyjnego postępowania wyjaśniającego i zasadzie budzenia zaufania, gdyż podjęły się maksymalnych starań, aby wyjaśnić wyczerpującą sytuację materialną i finansową skarżącej. W toku postępowania administracyjnego nie doszło do mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty przedłożone przez skarżącą oraz w sposób wyczerpujący i jasny uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, zarówno pod względem prawnym, jak i faktycznym. Organ podjął wszelkie niezbędne czynności do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały prawidłowej, zgodnej z art. 80 K.p.a. oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, a uzasadnienie tego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji (art. 107 3 K.p.a.).

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.