Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1052/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 28 - 281
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Monika Niedźwiedź Asesor WSA Anna Kopeć (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Gminy Skała na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 16 czerwca 2023 r. znak: KR.ZUO.2.471.1.99.OP.2022.IS w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wprowadzenie nieoczyszczonych ścieków komunalnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia w dniu 28 kwietnia 2023 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w K. (dalej jako: "PGWWP Zarząd Zlewni w K.") na podstawie przepisu art. 281 ust. 5 Prawa wodnego ustaliło, w formie informacji, Gminie S. za okres IV kwartału 2022 r. opłatę podwyższoną w wysokości [...] PLN za wprowadzanie do cieku "Dopływ do S." w zlewni rzeki P. nieoczyszczonych ścieków komunalnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

Gmina S., złożyła reklamację, w której zakwestionowała naliczenie opłaty podwyższonej, informując, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do wprowadzania nieoczyszczonych ścieków komunalnych do cieku, a wyłącznie do otwarcia przelewu burzowego. Gmina wniosła o uznanie reklamacji za uzasadnioną i uchylenie obowiązku ponoszenia opłaty podwyższonej.

Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 16 czerwca 2023 r., znak KR.ZUO.2.471.1.99.OP.2022.IS określił Gminie S. za okres IV kwartału 2022 r. opłatę podwyższoną w wysokości 915 PLN (słownie zł: dziewięćset piętnaście złotych 00/100) za wprowadzanie do cieku "Dopływ do S." w zlewni rzeki P. nieoczyszczonych ścieków komunalnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że zgodnie z art. 280 pkt 1 lit. b ustawy Prawo wodne - opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.

Wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1, ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Podstawą naliczenia opłaty zmiennej było oświadczenie złożone 27 kwietnia 2023 r. Organ nie zgodził się z argumentacją Gminy, iż nie doszło do zrzutu nieoczyszczonych ścieków komunalnych, a jedynie nastąpiło otwarcie przelewu burzowego. Istotą działania przelewu burzowego jest sprawne odprowadzenie nadmiaru wody z terenów zurbanizowanych w czasie intensywnych opadów deszczu lub roztopów, a ich prawidłowe działanie powinno chronić mieszkańców miast przed zagrożeniem sanitarnym i minimalizować ryzyko wystąpienia znacznych strat materialnych i szkód środowiskowych. Natomiast z danych pozyskanych z kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie wynika, iż zrzuty ścieków mają miejsce nie tylko w trakcie trwania opadów atmosferycznych.

Zarząd Zlewni w K. PGW WP pismem z dnia 21.09.2022 r. znak: KR.ZUZ.2.4217.26.2022.JBK w związku z zarządzeniem pokontrolnym z dnia 21 października 2021 r. nr 1/2021/KR wydanym przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K., nakazującym uregulowanie stanu formalno-prawnego związanego z funkcjonowaniem przelewu burzowego przy [...] w miejscowości S. do dnia 30.12.2022 r., wezwał do przedłożenia wyjaśnień odnośnie działań w zakresie czynności związanych z uzyskaniem operatu wodnoprawnego, gdyż zgodnie z informacją z zarządzenia pokontrolnego Gmina była w trakcie opracowywania dokumentu.

Ustawa Prawo wodne przewiduje konieczność uzyskania dwóch rodzajów decyzji związanych z funkcjonowaniem przelewów burzowych.

- Zgodnie z Art. 80. "Dopuszcza się wprowadzanie do wód lub do ziemi wód opadowych lub roztopowych z przelewów kanalizacji deszczowej lub ścieków z przelewów burzowych komunalnej kanalizacji ogólnospławnej na warunkach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2, o ile właściwy organ Wód Polskich ustali, w drodze decyzji, że takie dopuszczenie nie koliduje z celami środowiskowymi dla wód lub wymaganiami jakościowymi dla wód."

- Z kolei wg regulacji art. 35. "1. Usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. (...) 3. Usługi wodne obejmują: (...) 5) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych;"

W odpowiedzi na wezwanie Gmina S. poinformowała pismem z dnia 04 października 2022 r. znak: GK.7021.30.1.2022.KM, iż w lipcu 2022 r. wyłoniła wykonawcę i została zawarta umowa na opracowanie operatu wodnoprawnego.

W dniu 04 kwietnia 2023 r. pismem znak: GK.7021.9.1.2023.KM Gmina S. złożyła kolejne wyjaśnienia w sprawie uregulowania stanu formalno-prawnego przelewu burzowego przy [...] w S., informując, iż nie dotrzymała terminu 30.12.2022 r. wskazanego w protokole pokontrolnym wydanym przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej PGW WP, ale jest na ostatnim etapie opracowywania operatu, a termin uzyskania dokumentu wskazała na koniec maja 2023 r.

Do daty wydania decyzji nie wpłynął wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego w związku z art. 80 Prawo wodne, tak więc Gmina nie posiada uregulowanego stanu prawnego urządzenia zlokalizowanego przy ul. [...] w miejscowości S..

W dalszym ciągu do organu napływają informacje o zrzucie nieoczyszczonych ścieków przedmiotowym wylotem, w związku z którymi Zarząd Gospodarki Wodnej w K. PGW WP działając na podstawie art. 335 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 334 pkt 1,4 ustawy Prawo wodne prowadzi bieżące kontrole gospodarowani wodami.

Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w związku z kontrolą gospodarowania wodami przeprowadzoną w dniu 13 października 2021 r. przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. oraz zarządzeniem pokontrolnym z dnia 21 października 2021 r. jak również z wpływającymi w ostatnim czasie zawiadomieniami o eksploatacji wylotu zlokalizowanego przy ulicy [...] w m. S. bez wymaganego pozwolenia, wezwał pismem z dnia 06 kwietnia 2023 r. znak KR.ZUO.2.070.32.2023.AD do przedłożenia oświadczeń podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia opłaty zmiennej za okres od IV kwartału 2021 roku do I kwartału 2023 r. Obowiązek sporządzenia oświadczeń wynika z art. 552 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 z późn. zm., dalej "Prawo Wodne"). Organ poinformował Gminę, iż oświadczenia dotyczące zrzutu ścieków wylotem przy ulicy [...] należy wypełnić zgodnie z art. 552 ust. 2c oraz ust.2h Prawo Wodne oraz wyznaczył 7 dniowy termin na złożenie dokumentów.

Gmina S. pismem z dnia 12 kwietnia 2023 r. znak. GK.7021.14.1.2023.KM, zwróciła się z prośbą o wydłużenie terminu do przedłożenia oświadczeń, argumentując oczekiwaniem na aktualne wyniki badań.

W dniu 14 kwietnia 2023r. Dyrektor Zarządu Zlewni w K. PGW WP wyraził zgodę na przedłużenie terminu przekazania oświadczeń, wyznaczając nowy termin na dzień 28 kwietnia 2023 r.

Miasto i Gmina S. w dniu 27 kwietnia 2023 r. pismem znak: GK.0641.4.1.2023.WZ przesłała oświadczenia do ponoszenia opłat za usługi wodne, w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzenie ścieków do wód.

Zgodnie z art. 552 Prawo wodne organ dokonuje ustalenia wysokości opłaty za usługi wodne na podstawie: określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód, pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych, pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych, odczytów z przyrządów pomiarowych dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami albo oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, za poszczególne kwartały.

W związku z brakiem pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usług wodnych Organ na podstawie przesłanych oświadczeń naliczył również opłatę podwyższoną.

Z kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie przeprowadzonej w okresie od 9 marca do 21 maja 2021, przekazanej do Wód Polskich pismem znak: WI.7024.1.13.2021.WM/DS. RL wynika, iż odpływ ścieków komunalnych wylotem przy [...] miał charakter ciągły. Wskazują na to wyniki badań próbek pobranych w dniach 9, 24 oraz 27 marca 2021. W dniu 9 marca stężenie wskaźnika BZT5 wynosiło 298,7 mg02/l, CHZT-532 mg02/l, w dniu 24 marca stężenia wynosiły BZT5144,7 mg02/l, CHZT-318 mg02/l, z kolei wynik próbki pobranej w dniu 27 marca 2021 wynosił BZT5 539,1 mg02/l, CHZT-1082 mg02/l. W kontrolowanym okresie nie występowało zjawisko opadów atmosferycznych.

W związku z faktem, iż Gmina w oświadczeniu nie wykazała zanieczyszczeń a jedynie dołączyła badania z dnia 1 kwietnia 2023 r. Państwowej Straży Chemicznej, wykonane na próbkach pobranych w chwili, kiedy zrzuty ścieków nie były realizowane, wykazujące brak zanieczyszczeń, Organ przyjął do wyliczenia opłaty zmiennej wynik próbki uzyskanej w trakcie kontroli WIOŚ w dniu 27 marca 2021 r., badanie stężenia wskaźnika CHZT wyniosło 1082 mg02/l.

Określenia wysokości opłaty podwyższonej Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 281 ust. 1 Prawa wodnego.

Opłata podwyższona została obliczona zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo wodne w wysokości 500% opłaty zmiennej za wprowadzanie do cieku ścieków komunalnych, ustalonej przez Zarząd Zlewni PGW WP w K. w informacji znak: KR.ZUO.2.4701.1.5141.OZ.2022.AD z dnia 28 kwietnia 2023 roku za okres IV kwartału 2022 r., w wysokości 183 PLN.

W rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. do wydania decyzji określającej wysokość opłaty podwyższonej za okres IV kwartału 2022 r. w wysokości [...] PLN za wprowadzanie do cieku "Dopływ do S." w zlewni rzeki P. nieoczyszczonych ścieków komunalnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, albowiem reklamacja Gminy S. nie została uznana przez Dyrektora Zarządu Zlewni w K. PGW WP.

Przepis art. 273 ust. 6 Prawa wodnego stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Gmina S., zarzucając jej:

1. naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 281 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, poprzez ich błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że doszło do wprowadzenia do cieku "Dopływ do S." w zlewni rz. P. nieoczyszczonych ścieków komunalnych, w sytuacji, gdy nie doszło do takiego wprowadzenia nieoczyszczonych ścieków komunalnych, a miało miejsce jedynie otwarcie przelewu burzowego, który nie zawierał nieoczyszczonych ścieków komunalnych;

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 280 pkt 1, art. 281 ust. 1 pkt 2, art. 395 ust. 7 Prawa wodnego, poprzez ich błędną wykładnię, na skutek przyjęcia, że Strona skarżąca korzystająca z usług wodnych ponosi opłatę podwyższoną bez uwzględnienia okoliczności, które wpływały na brak obowiązku posiadania pozwolenia wodnoprawnego;

3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 281 ust. 4 w związku z art. 283 ust. 1 Prawa wodnego, poprzez brak ustalenia w sposób przewidziany ustawą ilości ścieków wprowadzonych do wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, które powinny zostać ustalone przez organ na podstawie badań, pomiarów lub innych czynności kontrolnych wykonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami i ustalenie opłaty podwyższonej bez pomiarów ilości wprowadzonych do wód ścieków,

4. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie podjęcia wszystkich niezbędnych czynności koniecznych dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie i nierozpatrzenie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik spraw, dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny i uznanie, że wprowadzone kanałem burzowym wody są ściekami, w ilościach powodujących obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na ich wprowadzanie, w sytuacji, gdy po pierwsze do cieku wodnego nie wprowadzano ścieków w rozumieniu ustawy, a jedynie wodę z kanału burzowego, a jakiekolwiek zanieczyszczenia tej wody nie pozwalają uznać je za ściek, oraz w sytuacji, gdyby uznać tę wodę za ściek - to nie został on wprowadzony w ilościach, które wymagają ustawowo uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, co miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie i w całości podtrzymała stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tak określonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doszedł do wniosku, że jest ona prawidłowa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2023 r., poz. 1478, dalej: p.w.).

Zgodnie z art. 280 pkt 1 p.w. opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na:

a) poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych,

b) wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.

Zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 2 p.w. wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1, w przypadku wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Ponadto zgodnie z art. 281 ust. 2 p.w. opłatę podwyższoną ponosi się niezależnie od opłaty zmiennej za usługi wodne.

Nie budzą wątpliwości ustalenia faktyczne, na których organ oparł zaskarżoną decyzję: doszło do wprowadzania przez Gminę S. nieoczyszczonych ścieków komunalnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, do cieku Dopływ do S. w zlewni rzeki P. .

Podstawą ustalenia, że Gmina dopuszcza się zrzutów nieoczyszczonych ścieków komunalnych, były wyniki przeprowadzonej kontroli, które znalazły wyraz w zarządzeniu pokontrolnym nr 1/2021/KR z dnia 21 października 2021 r. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki w Krakowie. W zarządzeniu tym sformułowano w stosunku do Gminy obowiązek uregulowania stanu formalno-prawnego związanego z odprowadzaniem wód opadowych i funkcjonowaniem przelewu burzowego wylotem przy ul. [...] oraz przedłożenia harmonogramu działań mających na celu skuteczne wyeliminowanie niekontrolowanych zrzutów ścieków sanitarnych z przelewu burzowego komunalnej kanalizacji ogólnospławnej wylotem przy ul. [...] w m. S..

W odpowiedzi na wezwanie organu do przedłożenia oświadczeń dotyczącego zrzutu ścieków wylotem przy ul. [...], o których mowa w art. 552 Prawa wodnego, gmina nie zaprzeczyła, że ścieki są zrzucane. W kolejnych pismach prosiła wyłącznie o przedłużenie terminu, a w końcu przesłała żądane oświadczenie, wskazując wyraźnie, że dotyczy ono wprowadzania ścieków komunalnych do wód lub do ziemi. Co więcej, gmina wskazała ilość wprowadzanych ścieków (144m3) oraz określiła ich kod (B).

Wreszcie z kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie przeprowadzonej w okresie od 9 marca do 21 maja 2021 r. wynika, że pomimo braku opadów atmosferycznych, odpływ ścieków komunalnych przedmiotowym wylotem miał charakter ciągły. Świadczą o tym pobrane do badań próbki, wykazujące opisane w decyzji stężenia wskaźników zanieczyszczeń. Organ wyraźnie wskazał, że kanał kontrolowany był trzykrotnie – w dniach 9, 24 oraz 27 marca 2021 r., natomiast próbka z ostatniego pobrania posłużyła do wymiaru spornej opłaty.

W kontekście powyższego, zawarte w skardze twierdzenia, jakoby gmina nie wprowadzała ścieków komunalnych do badanego cieku, są gołosłowną polemiką z ustaleniami organu, popartymi przeprowadzonymi badaniami, jednoznacznie wykazującymi istnienie opisanych powyżej zanieczyszczeń, a także z wcześniejszymi oświadczeniami samej gminy.

Prawidłowe było również ustalenie organów, zgodnie z którym Gmina nie posiada pozwolenia wodnoprawnego ani pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do ww. wyżej cieku wodnego. W tym kontekście należy zaznaczyć, że wbrew twierdzeniom skarżącej brak decyzji, o której mowa w art. 80 P.w., nie obciąża organu, lecz skarżącą. Jednocześnie również nie budzi wątpliwości Sądu, że znany był skarżącej obowiązek prawnego uregulowania funkcjonowania ww. przelewu burzowego.

Tym samym należało stwierdzić, że organ nie dopuścił się naruszenia przywołanych w skardze przepisów postępowania. W ocenie Sądu należycie uwzględniono zasady ogólne postępowania administracyjnego, tj. zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.), zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej (art. 8k.p.a.), a także normy wynikające z art. 77 § 1 k.p.a., nakładającego na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, który następnie winien być zanalizowany w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

Nie zostały również naruszone normy prawa materialnego, które organ należycie zinterpretował i zastosował.

Jak wskazano powyżej, wysokość opłaty podwyższonej należało ustalić na podstawie opłaty zmiennej, stosownie do art. 281 ust. 1 p.w. – która została ustalona przez Zarząd Zlewni PGW WP w K. w informacji znak: KR.ZUO.2.4701.1.5141.OZ.2022.AD z dnia 28 kwietnia 2023 roku za okres IV kwartału 2022 r., w wysokości 183 PLN. W konsekwencji prawidłowo ustalono wysokość opłaty podwyższonej w kwocie 915 złotych.

Tylko na marginesie można zauważyć, że decyzja określająca wysokość opłaty zmiennej za ten sam zrzut ścieków w tym samym okresie również była poddana kontroli WSA w Krakowie, który oddalił skargę wyrokiem z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. II SA/Kr 1053/23.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.