Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1032/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 15 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2024 roku sprawy ze skargi R.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 6 października 2023 roku nr KO.441.211.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenie pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, decyzją z 6 października 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. z 13 lipca 2023 r., którą odmówiono R. P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem D. P..

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji odmówił R. P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na syna D. P., który legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 19 października 2020 r., wydanym na stałe. Organ ustalił, że R. P. zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe z mężem oraz synami: J. P. (lat 22) i niepełnosprawnym D. P. (lat 19). Mąż oraz syn J. pracują zawodowo, na jedną zmianę, codziennie przez 8 godzin. R. P. zrezygnowała z zatrudnienia w 2003 r. z uwagi na sprawowanie obowiązków domowych (jak podaje w wywiadzie). Obecnie nie pracuje, nie posiada gospodarstwa rolnego. Pobiera rentę chorobową z ZUS od 2007 r. - choruje na schizofrenię paranoidalną (orzeczenie z 9 lutego 2021 r.), w którym uznana jest za osobę częściowo niezdolną do pracy do 28 lutego 2025 r. i pobiera rentę. Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem, a czynności pomocowe, które wykonuje zajmują jej ok. 2-3 godzin dziennie. Pomaga synowi w umyciu się, przygotowuje i podaje leki (dwa razy dziennie) oraz posiłki, które syn zjada samodzielnie. Potrzeby fizjologiczne syn załatwia samodzielnie, samodzielnie porusza się po domu i podwórku. Na wizyty lekarskie w P. wnioskodawczyni jeździ z synem raz w roku. W trakcie roku szkolnego syn w godzinach od 7.10 do 15.50 przebywa poza domem. Dowożony jest gminnym busem (spod domu) do Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego i samodzielnie uczestniczy w zajęciach lekcyjnych. Wnioskodawczyni w tym czasie zajmuje się codziennymi obowiązkami domowymi. Syn od urodzenia choruje przewlekle na epilepsję, a ataki pojawiają się średnio co 2 tygodnie. Podczas ataków wnioskodawczyni radzi sobie sama i nie jest potrzebna pomoc medyczna. Podczas wywiadu środowiskowego syn siedział przy komputerze i grał w gry, a w ocenie pracownika socjalnego jest zdolny do czynności samoobsługowych (nie jest leżący i wymagający stałej, ciągłej i permanentnej opieki). Wnioskodawczyni powiadomiła pracownika socjalnego, że w przypadku braku konieczności opieki nad niepełnosprawnym synem chętnie podjęłaby pracę zarobkową, ale nie wie czy ze względu na swój stan zdrowia dałaby radę pracować oraz że nie zrezygnuje z renty chorobowej. W związku ze stanem zdrowia syna nie wykonuje szczególnych czynności pochłaniających tyle czasu, by niemożliwe było podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu. Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że D. P. jest osobą chorą przewlekle, jednakże podczas wizyt pracownika socjalnego nie wykazywał konieczności stałej opieki matki. W opinii pracownika socjalnego zakres wykonywanych czynności nie wyczerpuje znamion stałej, długotrwałej opieki, nie cechuje się znaczną intensywnością, która wyklucza możliwość podjęcia przez stronę aktywności zawodowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, a wykonywane czynności pokrywają się z zadaniami prowadzenia gospodarstwa domowego, np. sprzątanie, pranie, prasowanie, gotowanie, robienie zakupów. Czynności opiekuńcze wykonywane przez matkę wobec syna nie są czynnościami, których nie może on wykonywać sam, np. przyjęcie leków czy załatwienie samodzielnie potrzeb fizjologicznych. Syn musi systematycznie przyjmować leki i pozostawać pod stałą kontrolą lekarską (raz w roku - jak podaje wnioskodawczyni), jest jednocześnie osobą samodzielnie funkcjonującą w życiu codziennym. Nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby oraz konieczności stałego i ciągłego współudziału na co dzień opiekuna w trakcie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Opieka strony nad synem sprowadza się do czynności pomocowych tj.: przygotowanie posiłków, podanie leków, pomoc w umyciu się, a tym samym, w ocenie organu nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją przez wnioskodawczynię z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad synem, skoro zakres sprawowanej opieki nie wymusza na wnioskodawczyni całkowitego niepodejmowania pracy zarobkowej, która może być wykonywana chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto strona od wielu lat nie pracuje zawodowo, zrezygnowała z zatrudnienia od 2003 r. ze względu na obowiązki domowe, a następnie od 2007 r. nie pracuje ze względu na swój stan zdrowia. Ma ustalone prawo do renty chorobowej. Dlatego w ocenie organu niepodejmowanie pracy przez skarżącą nie ma związku przyczynowo-skutkowego z koniecznością stałej opieki nad niepełnosprawnym synem. Opieka nad synem nie wykracza poza zwykłe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wykonywane są w każdej rodzinie przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie przekraczają zakresu opieki przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Ponadto w opiece nad synem mogą również pomóc pozostali domownicy ojciec i brat.

Kolegium, utrzymując w mocy ww. decyzję wskazało, że zebrany materiał dowodowy wskazuje, że nie została spełniona jedna z przesłanek przyznania świadczenia, tj. istnienie związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem pracy, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Kolegium podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, wywodzący brak powiązania pomiędzy rezygnacją z pracy przez skarżącą, jak też niepodejmowaniem przez nią pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Strona w 2003 r. zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na sprawowanie obowiązków domowych. Syn urodził się w 2004 r., a od 2007 r. strona pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zatem ustanie aktywności zawodowej skarżącej pozostaje bez związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem. Strona nie pozostaje w zatrudnieniu od 20 lat. Okoliczność ta nie przemawia za przyjęciem, że obecnie strona podjęłaby zatrudnienie, ale jedyną przeszkodą jest konieczność opieki nad synem. Trudno uznać, aby strona kończąc swoją aktywność zawodową w wieku 27 lat, gdy nie była jeszcze osobą częściowo niezdolną do pracy, a zatem nie występowały żadne przeszkody zdrowotne do podjęcia zatrudnienia, podjęłaby pracę zawodową aktualnie, gdy legitymuje się orzeczeniem o częściowej niezdolności do pracy i ma 47 lat. Tym bardziej, jak podała sama skarżąca w wywiadzie środowiskowym, w przypadku braku konieczności opieki nad niepełnosprawnym synem chętnie podjęłaby pracę zarobkową, ale nie wie czy ze względu na swój stan zdrowia dałaby radę pracować.

Ponadto Kolegium biorąc pod uwagę materiał dowodowy podzieliło stanowisko, że syn skarżącej nie wymaga stałej i ciągłej opieki. Jest osobą samodzielnie funkcjonującą, wymagającą wsparcia, czy stymulowania zachowań, ale nie permanentnej opieki i nieustannej pomocy. Pracownik socjalny ocenił, że jest zdolny do czynności samoobsługowych, nie jest leżący i nie wymaga całodobowej, ciągłej i stałej opieki. Opieka strony nad synem sprowadza się w zasadzie do czynności pomocowych tj.: przygotowanie posiłków, podanie leków, pomoc w umyciu się, to czynności, które nie wykraczają poza przeciętny zakres obowiązków matki względem dziecka, są typowymi obowiązkami rodzicielskimi. Zdaniem Kolegium zakres sprawowanej opieki nad synem, pozwala na podjęcie przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Stwierdzenie to nie umniejsza wysiłku, jaki podejmuje sprawując opiekę nad niepełnosprawnym synem. Okoliczność ta nie może jednak sama w sobie stanowić wyłącznej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji Kolegium uznało, że brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę, a sprawowaną przez nią opieką nad synem.

Końcowo wskazano, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi automatycznie negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia, lecz osoba uprawniona winna dokonać wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Zatem skarżąca winna w tym celu przedłożyć decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zawieszeniu pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Skarżąca działając przez profesjonalnego pełnomocnika w odwołaniu prezentuje stanowisko, że nie jest konieczne zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne. Daje tym samym wyraz temu, że nie przejawia jakiejkolwiek woli podjęcia zabiegów w celu zawieszenia renty. Wobec tego zachodzi także przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., przesądzająca o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, której pobieranie powoduje, że otrzymuje świadczenie kolidujące z funkcją kompensacyjną świadczenia pielęgnacyjnego, którego przyznania się domaga.

W skardze R. P. zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez uznanie, iż w sprawie nie [pic]zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną;

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., poprzez jego zastosowanie mimo derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. SK 2/17.

Wobec tego wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – p.p.s.a.), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w realiach rozpatrywanej sprawy. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Mając powyższe na uwadze sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że została ona wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.).

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest występowanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a sprawowaną przez nią opieką nad synem, jako jednej z przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Tytułem wstępu podkreślić należy, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 tej ustawy, zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera legalną definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przez którą rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustawa nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności..

Podkreślić należy, iż świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się zatem do kwestii podniesionego przez organ braku bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy okolicznością sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności pojęcia przez sprawującego opiekę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, sąd na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego uznał stanowisko Kolegium w tym zakresie za uzasadnione.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że czynności pomocowe, które wykonuje skarżąca zajmują jej ok. 2-3 godzin dziennie. Pomaga synowi w umyciu się, przygotowuje i podaje leki (dwa razy dziennie) oraz posiłki, które syn zjada samodzielnie. Potrzeby fizjologiczne syn załatwia samodzielnie, samodzielnie porusza się po domu i podwórku. Na wizyty lekarskie w P. wnioskodawczyni jeździ z synem raz w roku. Ponadto w trakcie roku szkolnego syn w godzinach od 7.10 do 15.50 przebywa poza domem, w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym i samodzielnie dojeżdża do ośrodka i uczestniczy w zajęciach lekcyjnych. Wnioskodawczyni w tym czasie zajmuje się codziennymi obowiązkami domowymi. Syn choruje przewlekle na epilepsję, a ataki pojawiają się średnio co 2 tygodnie. Podczas ataków wnioskodawczyni radzi sobie sama i nie jest potrzebna pomoc medyczna. W ocenie pracownika socjalnego syn jest zdolny do czynności samoobsługowych i nie wymaga stałej i długotrwałej opieki. Wnioskodawczyni jak wynika z akt nie wie czy ze względu na swój stan zdrowia dałaby radę pracować. Czynności opiekuńcze wykonywane przez matkę syn może wykonywać samodzielnie jest także osobą samodzielnie funkcjonującą w życiu codziennym. Nie wymaga zatem stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby oraz konieczności stałego i ciągłego współudziału na co dzień opiekuna w trakcie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Opieka strony nad synem sprowadza się do czynności pomocowych takich jak przygotowanie posiłków, podanie leków, pomoc w umyciu się.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że czynności, takie jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności osoby opiekującej się niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Innymi słowy opieka, o której mowa w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. związana musi być wyłącznie z osobą chorego, a nie polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego, to znaczy sprzątaniu, czy gotowaniu, bowiem prowadzenie gospodarstwa domowego nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze (por. wyroki WSA: w Olsztynie z 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 493/21; w Krakowie z 24 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 326/21; w Gdańsku z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 48/21; we Wrocławiu z 18 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 39/21).

W ocenie sądu czynności opiekuńcze, które skarżąca wykonuje, nie są podyktowane koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz są to czynności są związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego. Skarżąca jako osoba od 2007 roku pobierająca rentę z ZUS, nie deklarująca zamiaru jej zawieszenia, większość czasu spędza w domu, opiekując się synem, od momentu jego powrotu z zajęć w ośrodku szkolno-wychowawczym, w czasie kiedy przebywa w domu, a sprawowane przez nią opieka nad synem wykonywana jest przy okazji zwykłych, codziennych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wykonywane są w każdej rodzinie przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie wykraczają poza zakres podstawowej opieki przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Syn skarżącej jest osobą samodzielną, większość czynności wykonuje bez pomocy innych osób, zatem wymaga opieki w ograniczonym zakresie.

Tym samym, w ocenie sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy czyni zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawczyni, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad synem.

Takie czynności, jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu (zob. m.in. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21). Natomiast czynności związane z opieką nad synem, polegające na pomocy w myciu, podaniu leków, czy pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (zob. np. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20).

W ocenie sądu, mając na uwadze poczynione ustalenia zasadnie organy stwierdziły, że w rozpoznawanej sprawie nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad synem. Związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką musi być, jak już wskazano, bezpośredni i ścisły. W realiach niniejszej sprawy takiego rodzaju związku trudno się dopatrzyć.

W konsekwencji, we wskazanych powyżej okolicznościach sąd uznał stanowisko organów za prawidłowe. Podkreślić na koniec należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, co stanowiłoby alternatywę wynagrodzenia za pracę, a przysługuje za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.

Sąd nie stwierdził także, aby przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone było wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów tegoż postępowania, a w szczególności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego oraz zasady zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania spełniły wymogi wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec powyższego drugorzędne znaczenie dla wyniku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją ma okoliczność czy skarżąca zawiesiła, czy też nie prawo do przysługującej jej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Sąd zwraca jednak uwagę, że wybór jednego świadczenia można zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o wstrzymanie wypłaty renty socjalnej zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, co skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty renty socjalnej poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty, jeżeli wcześniejsze wstrzymanie wypłaty nie było możliwe (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). W razie ustania przyczyny powodującej wstrzymanie wypłaty świadczenia, wypłatę wznawia się od miesiąca ustania tej przyczyny, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano z urzędu decyzję o jej wznowieniu, z uwzględnieniem ust. 2 (art. 135 ust. 1 u.e.r.f.u.s.). Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby pobierającej rentę socjalną, czy inne świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się, nie z samym prawem do świadczenia, lecz z jego realizacją w postaci jego wypłaty. Należy uznać, że wstrzymanie wypłaty renty socjalnej eliminuje negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (zob. przykładowo wyrok NSA z 30 listopada 2023 r., I OSK 1938/22)..

Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

ds