Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 28/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewódzki Konserwator Zabytków
Treść wyniku: zobowiązano organ do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art3 par 2 pkt 9 oraz 149 par 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2023 r. skarg A. L. oraz J. P. na bezczynność i przewlekłość postępowania przed Małopolskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Krakowie w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków I. stwierdza, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, II. zobowiązuje Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie do wydania aktu w sprawie z wniosku z dnia 22 sierpnia 2019 r. w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, III. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie na rzecz A. L. kwotę 680 złotych (słownie sześćset osiemdziesiąt złotych) oraz na rzecz J. P. kwotę 680 złotych (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęły skargi:

1) J. P. na bezczynność (sygn. akt II SAB/Kr 31/23) oraz na bezczynność i przewlekłe prowadzenie (sygn. akt II SAB/Kr 28/23) przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie postępowania w sprawie o wpis do rejestru zabytków,

2) A. L. na bezczynność (sygn. akt II SAB/Kr 29/23) oraz na bezczynność i przewlekłe (sygn. akt II SAB/Kr 30/23) prowadzenie przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie postępowania w sprawie o wpis do rejestru zabytków.

Na mocy postanowienia tut. Sądu z dnia 14 kwietnia 2023 r. na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 259) sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania pod sygn. akt II SA/Kr 28/23.

Skargi J. P. i A. L. na bezczynność zawierały analogiczne zarzuty. Dodatkowo w skargach J. P. oraz A. L. na bezczynność i przewlekłość postępowania wskazano analogicznie argumenty na rzecz przewlekłego prowadzenia postępowania.

Stan faktyczny sprawy opisany w skardze był następujący. W dniu 22 sierpnia 2019 r. MWKZ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne o wpis do rejestru zabytków budynku położonego w K. przy [...] w K..

O wszczęciu ww. postępowania organ nie zawiadomił właścicieli wyodrębnionych w budynku lokali, wysyłając jedynie zawiadomienia do nieżyjącego już P. G.. Skarżąca J. P. dowiedziała się o jego prowadzeniu dopiero 30 stycznia 2020 r. choć jej dane widniały zarówno w aktualnym wypisie z rejestru gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej tegoż lokalu, a co za tym idzie organ mógł ustalić aktualny stan własności budynku. Wskazano, że w momencie wszczęcia postępowania administracyjnego o wpis budynku do rejestru zabytków stan właścicielski był następujący:

1. Lokal nr [...] - należy do D. N.

2. Lokal nr [...] - należy do J. P. i P. W.

3. Lokal nr [...] - należy do P. W.

4. Lokal nr [...] - należał do nieżyjącego P. G., którego jedyny spadkobiercą testamentowym są skarżące.

Nie tylko w odniesieniu do współwłaścicielki lokalu nr [...] organ dopuścił się ww. działań, bowiem D. N. - właściciel lokalu nr [...] również nie został poinformowany o wszczęciu postępowania przez organ, pomimo, iż jego dane widnieją na wszystkich dokumentach dotyczących budynku (m. in. w księgach wieczystych). Dopiero po spotkaniu z P. W. odbytym pod koniec stycznia 2020r. organ podejmuje czynności związane z tym właścicielem kierując pisma do sądów i urzędów. Nie zmienia to faktu, że od wszczęcia postępowania, czyli od 22 sierpnia 2019 r. do końca stycznia 2020 r. te czynności przedsiębrane nie były. Następna przewłoka w zakresie D. N. wystąpiła w roku 2021 r., kiedy to do miesiąca listopada Organ nie wykonuje żadnych czynności, aby właśnie wtedy skierować do sądu wniosek o ustanowienie kurator masy spadkowej po D. N. (na moment składania wniosku upłynęło ok. 27 miesięcy od wszczęcia postępowania o wpis do rejestru zabytków). Organ posiłkując się art. 34 k.p.a. miał możliwość wyznaczenia przedstawiciela D. N., pomimo, iż to temu przedstawicielowi mógł doręczać zarówno pismo inicjujące postępowania administracyjne, jak i dalszą korespondencję w sprawie W zakresie zaś kolejnego właściciela lokalu w tym budynku, czyli P. G. zawiadomienie z dnia 22 sierpnia 2019 r. zostało mu przesłane dwukrotnie, jednak brak odbioru pisma, co mogło być asumptem próby ustalenia czy dana osoba ujęta w rejestrach żyje, został przez organ pominięty. Aktualnie A. L. jest następcą prawnym P. G., zmarłego w dniu 3 czerwca 2019 r. Dopiero w momencie powzięcia przez pracowników Organu informacji od P. W. (30 stycznia 2020 r.) o śmierci P. G. i toczącym się po nim postępowaniu spadkowym. Organ skierował zapytanie do. sądu spadku ( dopiero w kwietniu 2020 r.) celem ustalenia etapu sprawy sądowej. O fakcie zakończenia tegoż postępowania organ dowiedział się pismem z Sądu Rejonowego w Wieliczce z dnia 15 kwietnia 2022 r. Organ zatem posiada wiedzę o aktualnym właścicielu lokalu nr [...], nie mniej jednak pomimo upływu ponad 9 miesięcy od otrzymania korespondencji sądowej nie zawiadomił A. L. o wszczęciu postępowania o wpis budynku do rejestru zabytków. Co ważne, przed powzięciem decyzji w zakresie kręgu spadkobierców Organ nie skorzystał z możliwości ustanowienia przedstawiciela nieżyjącego właściciela lokalu nr [...], pomimo ciągłego prowadzenia postępowania administracyjnego, a co za tym idzie od wszczęcia postępowania do 15 kwietnia 2022 r. brak było osoby legitymowanej do reprezentacji ogółu praw związanych z tym lokalem, identycznie jak w przypadku D. N.. Następnym z właścicieli lokali w tymże budynku jest P. W., który własność lokalu nabył w roku 2018, a w związku z tym jego dane ujawnione były w księdze wieczystej na moment wszczęcia prowadzonego przez Organ postępowania. Tych danych, jak i pozostałych właścicieli lokali Organ nie ustalił, pomimo oczywistej możliwości ich poczynienia (sięgnięcia po dane zawarte w księgach wieczystych). Brak poczynienia podstawowych ustaleń pod kątem ustalenia stanu właścicielskiego budynku przed wszczęciem jak i w trakcie trwania postępowania, opieszałość Organu w prowadzeniu sprawy, brak podejmowania jakichkolwiek czynności w sprawie przez szereg miesięcy w trakcie trwania postępowania, liczne nieprawidłowości związane choćby z brakiem doręczenia korespondencji w sprawie uczestnikom postępowania potwierdza naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego jak m.in. zasady koncentracji materiału dowodowego, zasady zaufania do władzy publicznej, zasady informowania stron, czy zasady szybkości i prostoty postępowania i z niewiadomych przyczyn organ dopuszcza się przewłoki w swoim działaniu, w sytuacji gdy postępowanie to winno być załatwione w terminie jednego miesiąca od jego wszczęcia. W czasie trwania postępowania w związku z obowiązującym zakazem prowadzenia prac remontowych co wynika z art. 10a Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ("od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wpisu zabytku do rejestru, do dnia w którym decyzja w tej sprawie stanie się ostateczna, przy zabytku, którego dotyczy postępowanie, zabrania się prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych i podejmowania innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku") budynek popadł w ruinę i stanowi realne zagrożenie (oderwanie się połaci dachowej, złamanie ceglanych kominów, stale odpadają kawałki elewacji budynku) konieczne były również interwencje służb mundurowych. Na uwagę zasługuje fakt, iż organ posiada wiedzę o oderwaniu dachu i zagrożeniu jakie to spowodowało w otoczeniu budynku, nie mniej jednak w dalszym ciągu sprawy nie załatwia uniemożliwiając dokonanie właściwych i stałych zabezpieczeń. Na chwilę obecna sprawa o wpis budynku do rejestru zabytków jest w dalszym ciągu prowadzona pomimo, że od daty wszczęcia postępowania upłynęło ponad 40 miesięcy. W związku z przywołanym powyżej przepisem Organ uchybił terminowi załatwienia sprawy, który wskazano w art. 35 k.p.a.

W podsumowaniu skarg na bezczynność i przewlekłość wskazano, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa w zakresie przewlekłego prowadzenia postępowania. bowiem nie sposób usprawiedliwić tak znacznego przekroczenia terminów wynikających z k.p.a. Ponadto, zwłoka związana z podejmowanymi wtoku sprawy czynnościami, w tym m. in. brakiem zawiadomienia Skarżącej o toczącym się postępowaniu administracyjnym po dzień dzisiejszy, jak i fakt

iż postępowanie to toczy się od połowy roku 2019 r.. czyli 4 rok skłania ku potwierdzeniu prowadzenia w sposób nieefektywny, nierzetelny, nieprawidłowy i przewlekły.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przedstawiając chronologię czynności podejmowanych w sprawie, które wskazują na to, że nie pozostaje w bezczynności, ani że postępowanie nosi znamiona przewlekłego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:

1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,

2) dochowania wymaganej prawem procedury,

3) respektowania reguł kompetencji.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt pkt 8 oraz 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.sa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli dotyczy bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Wobec powyższego przedmiotowa skarga na przewlekłość postępowania została rozpoznana w trybie uproszczonym.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skargi są dopuszczalne, albowiem przed ich wniesieniem zostały poprzedzone ponagleniem złożonym do organu wyższego stopnia, to jest Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Tym samym skargi czynią zadość wymogowi wynikającemu z art. 53 § 2b p.p.s.a.

Ramy prawne sądowej kontroli w przedmiotowej sprawie wyznaczają przepisy art. 35-37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. 2022, poz. 2000, dalej: k.p.a.) oraz art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 259 dalej: p.p.s.a.).

Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Zgodnie zaś z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

W art. 37 k.p.a. uregulowana zostało postępowanie w razie zwłoki organu w terminowym załatwieniu sprawy, która może przybrać postać bezczynności lub przewlekłości postępowania. W myśl art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Ponaglenie powinno zawierać uzasadnienie. Ponaglenie wnosi się:

1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie;

2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany przekazać ponaglenie organowi wyższego stopnia bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Organ przekazuje ponaglenie wraz z niezbędnymi odpisami akt sprawy. Przekazując ponaglenie, organ jest obowiązany ustosunkować się do niego. Organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym:

1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości:

a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone,

b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości.

Zgodnie ze stanowiskiem doktryny i judykatury "za bezczynność organu administracji publicznej należy zatem uznać taki stan postępowania, w którym organ administracji publicznej prowadzący postępowanie narusza obowiązujący w tym postępowaniu termin załatwienia sprawy administracyjnej albo termin ustalony zgodnie z art. 36 § 1. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić po bezspornym ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu" (zob. A. Wróbel, Komentarz do art. 37 k.p.a. w Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el., WKP 2022). Z kolei przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce wówczas, gdy organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W przeciwieństwie do bezczynności organu, która jest stwierdzana na podstawie kryterium obiektywnego i sprawdzalnego, jakim jest termin załatwienia sprawy, przewlekłość postępowania stwierdza się według kryterium ocennego. Właściwy organ jest obowiązany ocenić, czy organ administracji publicznej prowadzi postępowanie w czasie niezbędnym do załatwienia sprawy. Należy przy tym podkreślić, że ze względu na obowiązujące w postępowaniu administracyjnym terminy załatwiania spraw administracyjnych (kodeksowe i określone w przepisach szczególnych) przewlekłości postępowania nie należy utożsamiać z niezałatwieniem sprawy w terminie, to bowiem wyczerpuje znamiona bezczynności (A. Wróbel, Komentarz do art. 37 k.p.a., op.cit.).

Istotą przewlekłości postępowania jest natomiast to, że postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy. W przypadku przewlekłości postępowania organ formalnie nie przekracza terminu załatwienia sprawy (np. zawiadamia strony o niemożności załatwienia sprawy w terminie i przedłuża termin do załatwienia sprawy, zawiesza postępowanie), lecz w prowadzonym przez niego postępowaniu wystąpiły nieprawidłowości, które doprowadziły do tego, że postępowanie trwa znacznie dłużej, niż jest to rzeczywiście potrzebne dla załatwienia sprawy. Jako konkretne przypadki prowadzenia przez organ postępowania w sposób przewlekły wskazać należy m.in. niezasadne wyznaczenie w oparciu o art. 36 k.p.a. dodatkowego terminu załatwienia sprawy, wyznaczenie nadmiernie odległego terminu załatwienia sprawy, wielokrotne niewłaściwe korzystanie z instytucji sygnalizacji, zatrzymanie biegu terminu załatwienia sprawy na skutek bezzasadnego podejmowania przez organ czynności, z którymi połączone są ustawowe terminy, niewliczane do terminu na podstawie art. 35 § 5 k.p.a. (P. Kornacki, Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 381–382), brak podjęcia działań zmierzających do usunięcia przeszkód w kontynuowaniu zawieszonego postępowania (zob. A. Golęba, Komentarz do art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie II, WKP/el. 2019). Przewlekłość postępowania obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 10 września 2021 r. I SAB/Wa 240/21, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1039/17, z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 772/17, z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3750/17 i z 13 lutego 2018 r. sygn. akt I FSK 809/16). W orzecznictwie uznano, że sytuacja, w której skarżący oczekuje przeszło 25 miesięcy na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu w rozpoznawanej sprawie w sposób rażący podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. IV SAB/Wr 1034/21).

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a).

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyroki NSA: z 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19). Dla oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa w każdej sprawie konieczna jest indywidualna ocena. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w braku jakiejkolwiek reakcji organu na wniosek strony. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

W kwestii relacji "bezczynności" i "przewlekłości" w orzecznictwie wskazuje się, że "zarzucenie w jednym piśmie bezczynności organu i przewlekłości prowadzonego przez niego postępowania nie musi stanowić skumulowania dwóch skarg, o ile kwestionowana jest terminowość i sprawność postępowania w zakończeniu tej samej sprawy administracyjnej. W takiej sytuacji dopuszczalność objęcia jedną skargą obu form opieszałości organu inicjuje jedną sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub podjęcia czynności (tak wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wr 1101/22).

Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu ma na celu ochronę stron postępowania przez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przypadku wielości stron uznać należy, że każdej z nich służy prawo do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarga jest uzasadniona.

Poza sporem pozostaje, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte dnia 22 sierpnia 2019 r.(k. 5 administracyjnych akt sprawy do sygn. II SA/Kr 28/23). Dodać należy, że okoliczności braku wpisu kamienicy przy ul. [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków znane są tut. Sądowi z urzędu w związku ze sprawą rozpoznaną pod sygn. II SAB/Kr 17/23.

Analiza akt sprawy prowadzi także do ustalenia, że do momentu wpływu skargi do organu postępowanie toczy się już ponad 3 lata, 3 miesiące i nie zakończyło się wydaniem aktu (decyzji). Z akt sprawy wynika także, że organ podejmował w tym czasie czynności procesowe, które miały na celu ustalenie kręgu stron postępowania, w szczególności czynności wymienione na s. 5 odpowiedzi na skargę. Aktywność organu ukierunkowana na rozstrzygnięcie sprawy pozostaje zatem poza sporem.

Jednocześnie analiza akt sprawy nie budzi wątpliwości, że sprawa nie została załatwiona w terminie. Naruszenie to jest oczywiste i wynika z prostego zestawienia treści przepisu i czasu trwania postępowania, które nie zakończyło się wydaniem decyzji od 2019 r. Już w 2020 r. wiadomo było, że zachodzi konieczność poszukiwania następców prawnych P. G. (k. 41 administracyjnych akt sprawy do sygn. akt II SA/Kr 28/23). Także w 2020 r. wiadomo było organowi, że D. N. zmarł w 1956 r. i zachodzi konieczność ustanowienia kuratora spadku (k. 15 administracyjnych akt sprawy do sygn. akt II SA/Kr 28/23). Organ uzyskał informację o tym, że J. P. jest właścicielem jednego z lokali w budynku od skarżącego pod koniec stycznia 2020 r., zaś o tym, że stroną postępowania jest A. L. od 15 kwietnia 2022 r. O ile J. P. została powiadomiona przez organ o toczącym się postępowaniu (k. 12 akt administracyjnych do sygn. II SAB/Kr 28/23), o tyle A. L. w ogóle nie została zawiadomiona o toczącym się postępowaniu.

Nade wszystko jednak organ w ogóle, wbrew wyraźnemu obowiązkowi określonemu w art. 36 k.p.a. nie zawiadamiał ani J. P. ani A. L. o każdym przypadku niezałatwienia w terminie sprawy o wpis do rejestru, przyczynach zwłoki oraz o nowym terminie załatwienia sprawy. Wszak toczące się postępowanie, wszczęte z urzędu, dotyczyło ich interesu prawnego jako współwłaścicieli budynku, którego wpis do rejestru miał się dokonać.

Jeżeli organ administracji publicznej naruszy obowiązujący w danym postępowaniu termin załatwienia sprawy (nie wyda w zakreślonym przepisami terminie aktu), to w takim przypadku będzie to bezczynność, nawet gdyby przyczyną tego stanu rzeczy było – jak w przedmiotowej sprawie - opieszałe i nieefektywne prowadzenie postępowania administracyjnego. Innymi słowy bezczynność w takim wypadku konsumuje przewlekłość (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 października 2022 r. sygn. II SAB/Kr 188/22, wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 listopada 2022, r., sygn. akt II SAB/Łd 113/22).

Wobec powyższego uznano skargi za zasadne, stwierdzając, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt I sentencji wyroku). W pkt II zobowiązano Małopolskiego Konserwatora Zabytków w Krakowie do wydania aktu z wniosku skarżącego z dnia 22 sierpnia 2019 r. w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Z akt sprawy wynika, że wysoka wartość artystyczna i historyczna budynku przy ul. [...] nie budzi wątpliwości organu . Znany jest obecnie krąg stron postępowania oraz aktualny stan budynku. W pkt III zasądzono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. na rzecz A. L. kwotę 680 złotych oraz na rzecz J. P. kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na kwoty te składają się odpowiednio: kwota 200 złotych tytułem uiszczonych wpisów sądowych (dwa razy po 100 złotych) oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 złotych.