Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1124/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 16 pkt 65 lit. f, art. 188 ust. 2, art. 403 ust. 6, art. 403 ust. 6 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia 8 maja 2023 r. nr RZ.RUZ.4219.24.2023.JP w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] na rzecz strony skarżącej A. kwotę 780 zł /słownie: siedemset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1124/23

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z 8 maja 2023r, nr RZ.RUZ.4219.24.2023.JP w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych z powierzchni odcinka drogi krajowej do rzeki [...].

Jak wynika z akt sprawy, w wyniku rozpoznania wniosku A. (dalej: A.) z 8 grudnia 2022 r., Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] wydał w dniu [...] lutego 2023 r. decyzję nr [...] w której udzielił A. pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych z powierzchni odcinka drogi krajowej nr [...], istniejącym wylotem [...] w km 40+853 drogi zlokalizowanym na terenie działki ewid. nr [...] obręb [...], gmina [...], powiat [...], województwo podkarpackie, do rzeki [...] na terenie działek ewid. nr [...] i [...] obręb [...], gmina [...], powiat [...], województwo podkarpackie.

Od powyższej decyzji odwołał się A. Skarżący wskazał, że odwołanie dotyczy punktu II.5 oraz punktu III sentencji zaskarżonej decyzji. W punkcie II.5 organ I instancji zobowiązał użytkownika pozwolenia wodnoprawnego do utrzymania i konserwacji wylotu oraz skarpy rzeki [...] w jego obrębie, natomiast w punkcie III organ I instancji zastrzegł sobie prawo nałożenia dodatkowych warunków i obowiązków w terminie późniejszym, jeżeli względy ochrony interesów ludności, gospodarki narodowej lub środowiska uzasadniają taką potrzebę.

W wyniku rozpoznania odwołania Organ II instancji opisaną na wstępie decyzją z 8 maja 2023r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) w związku z art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2625 z późn. zm., dalej: P.w. ) uchylił zaskarżoną decyzję w części, tj. w zakresie pkt III decyzji a w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Organ Il instancji uznał, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego odnoszących się do istoty sprawy w związku z czym brak jest podstaw do uchylenia tej decyzji. W ocenie organu odwoławczego decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia 14 lutego 2023 r., znak: RZ.ZUZ.3.4210.497.2022.ML wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy Prawo wodne w tym zakresie i zawiera wszystkie elementy wymagane dla tego rodzaju aktu organu administracji publicznej. W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji przedstawił ustalenia, jakich dokonał w oparciu o złożoną dokumentację oraz materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego, jak również wskazał przesłanki, którymi kierował się wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie. Zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie zawiera wszystkie niezbędne elementy, w tym przytoczenie przepisów prawnych mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Organ II instancji powołał się na art. 403 ust. 6 P.w.. który stanowi, że jeżeli jest to konieczne dla szczegółowego określenia warunków i zakresu korzystania z wód, utrzymywania wód lub projektowania, wykonywania, lub utrzymywania urządzeń wodnych, lub uprawnień osób trzecich, w pozwoleniu wodnoprawnym można dodatkowo ustalić obowiązki wymienione w tym przepisie. Do takich obowiązków ustawodawca zaliczył m.in. wykonanie robót lub uczestniczenie w kosztach projektowania, wykonywania lub utrzymania urządzeń wodnych stosownie do odnoszonych lub prognozowanych korzyści (art. 403 ust. 6 pkt 2 P.w.) oraz wykonanie robót lub uczestniczenie w kosztach utrzymania wód stosownie do wzrostu tych kosztów w związku z wykonywaniem tego pozwolenia (art. 403 ust. 6 pkt 3 P.w.). Stosownie do przepisu art. 188 ust. 1 P.w. - utrzymanie urządzenia wodnego jest obowiązkiem właściciela tego urządzenia. Jeżeli zatem występuje taka potrzeba, organ wydając pozwolenie wodnoprawne, może nałożyć zarówno obowiązek utrzymania urządzenia wodnego, za pomocą którego realizowana jest usługa wodna jak i obowiązek utrzymania wód w zasięgu oddziaływania tej usługi w związku ze wzrostem kosztów ich utrzymania spowodowanych wprowadzeniem do odbiornika dodatkowych ilości wód — w tym przypadku wód opadowych i roztopowych z odcinka drogi krajowej nr [...] w m. [...].

Organ odwoławczy argumentował, że wody opadowe lub roztopowe niosą ze sobą różne zanieczyszczenia, w tym namuły zebrane z odwanianego terenu, które osadzają się w korycie rzeki poniżej wylotu i wymagają usunięcia. Usuwanie tych zanieczyszczeń przekracza zakres utrzymywania wód stanowiącego obowiązek właściciela wód i dlatego uzasadnione jest, aby obowiązek utrzymania we właściwym stanie koryta odbiornika w rejonie wylotu wykonywał ten zakład, którego korzystanie z wód przyczynia się do powstania przeszkód w naturalnym przepływie wody w cieku. Nawiązując do argumentacji zawartej w odwołaniu, wskazującej na brak możliwości utrzymywania odbiornika z uwagi na inne zadania statutowe i brak możliwości finansowania tego rodzaju działań, Organ II instancji wyjaśnił, że utrzymywanie wód nie musi się mieścić w zadaniach statutowych A. Wystarczy, że w zadaniach tych mieści się utrzymanie czystości, czyli usuwanie zanieczyszczeń nie tylko z pasa drogowego, ale również w zasięgu oddziaływania korzystania z drogi. To od użytkownika pozwolenia wodnoprawnego zależy, w jaki sposób zagospodarowywać będzie zebrane wody opadowe i roztopowe. Skoro zatem skarżący zawnioskował o możliwość odprowadzania tych wód do naturalnego odbiornika, to ze względu na ich specyfikę (stan i skład) oraz skutki, jakie powodować będzie ich zrzut do naturalnego cieku, musi uwzględnić fakt, iż okresowo (np. w czasie nawalnych deszczy) przyczyni się tym działaniem do pogorszenia warunków przepływu wód w cieku poprzez jego zamulenie, a zatem powinien uczestniczyć choćby w minimalnym zakresie w utrzymaniu tych wód. Taki właśnie zakres, obejmujący jedynie obszar skarpy cieku w obrębie wylotu, został uwzględniony w pozwoleniu wodnoprawnym i wskazany jako teren, którego utrzymanie i konserwacja stanowić będzie obowiązek użytkownika pozwolenia wodnoprawnego ze względu na przyznane w pozwoleniu uprawnienie do korzystania z wód. Organ II instancji zaznaczył, że w operacie wodnoprawnym będącym podstawą kwestionowanej decyzji ustalono m.in. zasięg oddziaływania zamierzonego przez skarżącego korzystania z wód. Zasięg ten został wyznaczony w oparciu o długość strefy mieszania (licząc w dół cieku poniżej punktu zrzutu) i wynosi według przedstawionych obliczeń 52,0 m. Biorąc pod uwagę powyższe wyliczenia organ odwoławczy stwierdził, że zobowiązanie użytkownika pozwolenia wodnoprawnego, zawarte w punkcie II.5 zaskarżonej decyzji, do utrzymywania cieku jedynie w obrębie wylotu kanalizacji deszczowej w celu zapewnienia swobodnego przepływu wód stanowi znikome obciążenie w zamian za korzyści odnoszone z funkcjonowania urządzenia wodnego.

Odnośnie drugiego zarzutu odwołania dotyczącego warunku sformułowanego w punkcie III zaskarżonej decyzji Organ II instancji stwierdził, że żaden przepis Prawa wodnego nie przewiduje, aby istniała możliwość nałożenia "dodatkowych warunków i obowiązków" w terminie późniejszym, tj. po wydaniu decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego. Organ II instancji zaznaczył, że decyzja, w której udzielono stronie wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego, po upływie terminu na wniesienie odwołania zyskuje walor ostateczności, co powoduje, że takiej decyzji służy tzw. domniemanie legalności. Oznacza to, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Dopuszczalność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych tylko w wypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego zapewnia trwałość tych decyzji i przyczynia się do gwarantowania pewności obrotu prawnego. W obowiązującej ustawie Prawo wodne wyraźnie rozróżnia się kwestię niewywiązywania się z obowiązków, które może skutkować odmową wydania kolejnego pozwolenia wodnoprawnego (art. 399 ust. 2 Prawa wodnego) od zmiany warunków wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu, które to może skutkować cofnięciem lub ograniczeniem bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego (art. 415 pkt 1 Prawa wodnego). Ponadto brak realizacji obowiązków może stanowić podstawę do cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego, o ile są to obowiązki wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne, uprawnionych do rybactwa, oraz osób narażonych na szkody (art. 415 pkt 3 Prawa wodnego). Powyższe prowadzi do wniosku, że zarówno uprawnienia jak i obowiązki ustanowione w pozwoleniu wodnoprawnym powinny zostać jasno sformułowane a zasadność ich ustalenia musi wynikać z okoliczności faktycznych sprawy. Organ II instancji przyznał więc rację Skarżącej, że ustalony w decyzji obowiązek musi być określony w taki sposób, aby pozwalał na jednoznaczną ocenę czy zobowiązany wykonał ten obowiązek zgodnie z nakazem. W związku z powyższym organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części, w której ustanowiono nieprawidłowe w jego ocenie warunki tj. w zakresie punktu III.

A., wniósł skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej PGW WP w Rzeszowie z 8 maja 2023r., nr RZ.EUZ.421924.2023 zarzucając naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez wadliwe pominięcie w punkcie I sentencji zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia następczego będącego wynikiem uchylenia decyzji organu I instancji w części (w postaci umorzenia postępowania organu I instancji lub orzeczenia co do istoty sprawy), do czego obliguje wprost brzmienie przedmiotowej normy procesowej,

- art. 403 ust. 6 P.w. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu na D. obowiązku utrzymania i konserwacji skarpy rzeki [....] w obrębie wylotu ścieku, wobec braku wykazania przesłanki zastosowania tego przepisu, tj. wykazania, że nałożenie powyższego obowiązku jest "konieczne dla szczegółowego określenia warunków i zakresu korzystania z wód, utrzymywania wód lub projektowania, wykonywania, lub utrzymywania urządzeń wodnych, lub uprawnień osób trzecich", nałożenia obowiązku, który nie mieści się w katalogu obowiązków przewidzianych w przedmiotowym przepisie, a możliwych do nałożenia na adresata udzielonego pozwolenia wodnoprawnego.

W oparciu o ww. zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W ocenie strony skarżącej zaskarżona decyzja organu II instancji w zakresie, w jakim utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji zawarte w pkt II.5 decyzji jest wadliwa. Skarżący zarzucił, powołując się na brzmienie art. 403 ust. 6 P.w., że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji odwoławczej nie wynika, aby zastosowanie powyższego przepisu zostało poprzedzone ustaleniem przez organy istnienia określonej w nim zasadniczej przesłanki, tj. ustaleniem, że nałożenie kwestionowanego przez skarżącego obowiązku jest konieczne dla szczegółowego określenia warunków i zakresu korzystania z wód, utrzymywania wód lub projektowania, wykonywania, lub utrzymywania urządzeń wodnych, lub uprawnień osób trzecich. Z treści tego przepisu wynika nadto, iż jego zastosowanie ma charakter fakultatywny, co w ocenie strony skarżącej generuje po stronie organu powinność szczegółowego i wyczerpującego uzasadnienia przyczyn, dla których organ skorzystał z tego rodzaju instrumentu, tak aby wykluczyć zarzut dowolności i arbitralności jego zastosowania w określonym przypadku. Ponadto, organ II instancji odwołał się do obowiązków wskazanych w pkt 2) i 3) ww. przepisu, których treść nie koresponduje z treścią obowiązku nałożonego na A. Zaskarżoną decyzją utrzymano bowiem w mocy nałożony na stronę skarżącą obowiązek utrzymania i konserwacji skarpy rzeki [...] w obrębie wylotu ścieku skarpowego, którym do tej rzeki mają być odprowadzane wody opadowe. Przepis art. 403 ust. 6 pkt 3) P.w. stanowi o możliwości nałożenia obowiązku "wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania wód stosownie do wzrostu tych kosztów w związku z wykonywaniem tego pozwolenia", co oznacza, iż kreowany w oparciu o niego obowiązek może polegać na nałożeniu alternatywnych obowiązków, tj

1) wykonania robót — wówczas należy je precyzyjnie w pozwoleniu wodnoprawnymi określić, tak aby adresat decyzji nie miał wątpliwości co do zakresu swojego zobowiązania, a decyzja nadawała się do ewentualnego przymusowego wykonania w drodze egzekucji, lub

2) uczestniczenia w kosztach utrzymania wód — ale wyłącznie stosownie do wzrostu tych kosztów spowodowanego wykonywaniem udzielonego pozwolenia wodnoprawnego — co wymagałoby porównania kosztów utrzymania wód w sytuacji wykonywania tego pozwolenia i jego niewykonywania.

Tym samym zdaniem Skarżącej nałożony decyzją obowiązek ("utrzymywania i konserwacji") nie został przewidziany w przywołanym przez organ odwoławczy przepisie. Granicą dopuszczalnych działań było tu co najwyżej nałożenie na stronę skarżącą obowiązku uczestniczenia w kosztach utrzymania skarpy rzeki [...] i to pod warunkiem wykazania, że w związku z wykonywaniem udzielonego pozwolenia koszty te wzrosną.

Skarżący zarzucił również, że warunek wynikający z pkt II.5 decyzji organu I instancji, ze względu na zbyt ogólny charakter uniemożliwia co do zasady jego wykonanie i ewentualną egzekucję. Organ I instancji wskazując iż " utrzymanie i konserwacja wylotu oraz skarpy rzeki [...] w jego obrębie " nie określił co rozumie pod pojęciem " w jego obrębie ". Nie sprecyzowano czy chodzi o 1 m skarpy przed i za wylotem czy też np. o 52,0 m (jako zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód), czy też może jeszcze większy obszar. Nie można zaakceptować sytuacji, w której nie dojdzie w sposób prawnie wiążący do jednoznacznego i precyzyjnego określenia przez uprawniony organ zakresu obowiązków ciążących na stronie skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.– dalej: "P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Sąd po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił zarzuty Skarżącej dotyczące rozstrzygnięcia zawartego w pkt II.5 decyzji Organu I instancji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego.

Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] decyzją z 14 lutego 2023r. udzielił Skarżącej wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego. Skarżąca na etapie skargi kwestionowała rozstrzygnięcie zawarte w pkt II.5. decyzji Organu I instancji z 14 lutego 2023r., które zostało utrzymane w mocy przez Organ II instancji. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospdarki Wodnej uwzględnił odwołanie w części, uchylając jedynie pkt III decyzji Organu I instancji.

Na mocy pkt II.5 decyzji z 14 lutego 2023r. RZ.ZUZ.3.4210.497.2022.ML Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] nałożył warunek udzielenia pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z którym, utrzymanie i konserwacja wylotu oraz skarpy rzeki [...] w jego obrębie należy do uzyskującego pozwolenie wodnoprawne.

Zgodnie z art. 403 ust. 6 P.w. jeżeli jest to konieczne dla szczegółowego określenia warunków i zakresu korzystania z wód, utrzymywania wód lub projektowania, wykonywania, lub utrzymywania urządzeń wodnych, lub uprawnień osób trzecich, w pozwoleniu wodnoprawnym można dodatkowo ustalić obowiązek:

1) prowadzenia pomiarów jakości wód podziemnych oraz śródlądowych wód płynących poniżej i powyżej miejsca zrzutu ścieków z określeniem częstotliwości i metod tych pomiarów;

2) wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach projektowania, wykonywania lub utrzymania urządzeń wodnych stosownie do odnoszonych lub prognozowanych korzyści;

3) wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania wód stosownie do wzrostu tych kosztów w związku z wykonywaniem tego pozwolenia;

4) odtworzenia retencji przez budowę służących do tego celu urządzeń wodnych lub realizację innych przedsięwzięć, jeżeli w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego nastąpi zmniejszenie naturalnej lub sztucznej retencji wód śródlądowych;

5) podjęcia działań służących poprawie stanu zasobów ryb lub uczestniczenia w kosztach zarybiania wód powierzchniowych, jeżeli w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego nastąpi zmniejszenie populacji ryb lub utrudnienie ich migracji;

6) termin rozpoczęcia korzystania z wód, wykonywania urządzeń wodnych lub innych działań wymagających wydania pozwolenia wodnoprawnego.

Jak stanowi art. 188 ust. 1 P.w., utrzymywanie urządzeń wodnych należy do ich właścicieli i polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji.

Stosownie do art. 188 ust. 2 P.w., w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści. Przepis stosuje się także w przypadku ochrony przed powodzią lub suszą, żeglugi, poboru wód, energetycznego wykorzystania urządzeń wodnych, wprowadzania ścieków lub odprowadzania wody do urządzeń wodnych oraz innych usług wodnych, a także działalności gospodarczej związanej z wykorzystaniem urządzeń wodnych do celów rekreacyjnych, z wyłączeniem działalności wykonywanej przez uprawnionych do rybactwa.

Nie budzi przy tym wątpliwości, że wyloty służące do wprowadzania wody do wód lub do ziemi lub do urządzeń wodnych zalicza się do urządzeń wodnych stosownie do art. 16 pkt 65 lit. f P.w.

W niniejszej sprawie pozwolenie wodnoprawne dotyczyło usługi wodnej polegającej na odprowadzania wód opadowych i roztopowych wylotem kanalizacji deszczowej [...] drogi krajowej nr [...] do rzeki [...].

W operacie wodnoprawnym, który stanowił postawę wydania ww. pozwolenia wodnoprawnego wskazano, że wylot o nr [...] znajduje się na dz. nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa a będącej w trwałym zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Zarząd Zlewni [...] w [...] (str. 8 operatu i załącznik nr 1).

W związku z powyższym mając na uwadze wyżej wskazany stan formalno-prawny urządzenia wodnego, jak również brzmienie art. 188 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 403 ust. 6 ustawy Prawo wodne należy stwierdzić, że na Skarżącego, po zaistnieniu określonych przesłanek, może zostać nałożony jedynie obowiązek wykonania robót, lub też uczestniczenia w kosztach projektowania, wykonywania lub utrzymywania urządzeń wodnych. W niniejszej sprawie na Skarżącego nałożono w pkt II.5 decyzji obowiązek utrzymania i konserwacji wylotu oraz skarpy rzeki [....] w jego obrębie.

Należy natomiast wskazać, że w przypadku podmiotu korzystającego z urządzenia wodnego przepis art. 188 ust. 2 i art. 403 ust. 6 pkt 2 P.w. daje podstawę do nałożenia obowiązku uczestniczenia w kosztach odpowiednio – projektowania, wykonywania lub utrzymania urządzenia wodnego – stosownie do odnoszonych lub prognozowanych korzyści. Tymczasem na Skarżącego nałożono obowiązek bezpośredniego utrzymania i konserwacji wylotu, który nie odpowiada dyspozycji, zawartej w art. 403 ust. 6 pkt 2 P.w.

Ponadto w przypadku nakładania obowiązku przewidzianego w art. 403 ust. 6 pkt 2 P.w. Organ winien przedstawić odpowiednią kalkulację odnoszonych lub prognozowanych korzyści, skoro przepis od tej okoliczności ("stosownie do") uzależnia możliwość nałożenia obowiązku uczestniczenia w kosztach. W niniejszej sprawie takiej kalkulacji nie przedstawiono, podobnie jak nie wykazano konkretnych okoliczności wskazanych w art. 403 ust. 6 P.w. tj., że nałożenie ww. obowiązku jest konieczne dla szczegółowego określenia warunków i zakresu korzystania z wód, utrzymywania wód lub projektowania, wykonywania, lub utrzymywania urządzeń wodnych, lub uprawnień osób trzecich, w pozwoleniu wodnoprawnym.

W kwestionowanym pkt II.5 nałożono na Skarżącego również obowiązek utrzymania i konserwacji skarpy rzeki [...] wokół wylotu. Uwagę zwraca nieprecyzyjny zakres nałożonego obowiązku. W istocie bowiem trudno w sposób precyzyjny stwierdzić jaki obszar skarpy miałby podlegać utrzymaniu i konserwacji przez Skarżącego. Przede wszystkim jednak utrzymanie skarpy co do zasady należy do obowiązków odpowiedniego organu Wód Polskich. Zgodnie bowiem z art. 227 ust. 1 P.w., utrzymywanie publicznych śródlądowych wód powierzchniowych (...) polega także na zachowaniu stanu dna lub brzegów oraz na remoncie lub konserwacji istniejących budowli regulacyjnych. Przy czym stosownie do art. 258 ust. 1 P.w., Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do wód, o których mowa w art. 212 ust. 1 pkt 1, oraz do gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi.

W przypadku podmiotu takiego jak Skarżący dopuszczalne jest w trybie art. 403 ust. 6 pkt 3 P.w. nałożenie obowiązku wykonania robót lub też uczestniczenia w kosztach utrzymania wód stosownie do wzrostu tych kosztów w związku z wykonywaniem tego pozwolenia.

Zatem możliwość zastosowania art. 403 ust. 6 pkt 3 P.w. uzależniona jest od wykazania wzrostu kosztów utrzymania wód w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego. Organ winien również przedstawić odnoszące się do realiów konkretnej sprawy uzasadnienie, że nałożenie obowiązku wykonania robót lub uczestnictwa w kosztach jest konieczne dla szczegółowego określenia warunków i zakresu korzystania z wód.

W niniejszej sprawie Organ tego rodzaju uzasadnienia nie przedstawił. Przede wszystkim jednak w pkt II.5 pozwolenia wodnoprawnego nałożono dodatkowy obowiązek utrzymania i konserwacji wylotu i skarpy rzeki mimo, że powoływany przez Organ II instancji przepis art. 403 ust. 6 pkt 2 i pkt 3 P.w. nie przewiduje możliwość nałożenia tego rodzaju obowiązku. Art. 403 ust. 6 pkt 2 i pkt 3 P.w. dopuszcza nałożenie obowiązku uczestnictwa w kosztach a nie bezpośredniego utrzymania i konserwacji urządzenia wodnego i skarpy.

Sąd uznał więc, że Organ II instancji utrzymując w mocy decyzję Organu I instancji w części dotyczącej pkt II.5 decyzji z dnia 14 lutego 2023r. naruszył art. 403 ust. 6 pkt 2 i pkt 3 P.w., jak również art. 138 § 1pkt 2 k.p.a. z uwagi na zbyt wąski zakres reformacji, nie obejmujący pkt II.5 decyzji Organu I instancji.

Sąd uznał natomiast, że Organ II instancji w sposób prawidłowy, tj. zgodny z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z 14 lutego 2023r. w części dotyczącej pkt III ww. decyzji. Nie budzi wątpliwości, że przepisy regulujące tryb wydania pozwolenia wodnoprawnego, w szczególności art. 403 P.w., określający treść pozwolenia wodnoprawnego nie dopuszczają możliwości zastrzeżenia prawa do nakładania dodatkowych warunków i obowiązków w terminie późniejszym, tak jak uczyniono w pkt III decyzji z 14 lutego 2023r. Przedstawiona w zaskarżonej decyzji argumentacja dotycząca trwałości decyzji ostatecznych zasługuje na aprobatę.

Sąd nie podzielił zarzutu skargi co do tego, że Organ II instancji uchylając decyzję organu I instancji w pkt III nie orzekł ani o umorzeniu postępowania ani o istocie sprawy. Nie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania w zakresie dotyczącym pkt III decyzji Organu I instancji. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z jednym postępowaniem w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, które na żadnym jego etapie nie stało się bezprzedmiotowe ani co do całości ani co do części. Uchylony przez Organ II instancji pkt III decyzji nie dotyczył wyodrębnionej pod względem podmiotowym lub przedmiotowym części postępowania, która mogłaby stać się bezprzedmiotowa. Organ II instancji na skutek odwołania wydał orzeczenie co do istoty sprawy – reformując decyzję Organu I instancji – poprzez wyeliminowanie z jej treści pkt III.

Sąd uznał jednak, że Organ II instancji w sposób wadliwy zastosował przepisy prawa materialnego tj. art. 403 ust. 6 pkt 2 i pkt 3 P.w., jak również w sposób istotny naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ II instancji uchylił decyzję Organu I instancji jedynie w części dotyczącej pkt III decyzji Organu I instancji, podczas gdy reformacją należało objąć także rozstrzygnięcie zawarte w pkt II.5 ww. decyzji.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Sąd na rzecz Skarżącego zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego, stanowiących równowartość uiszczonego wpisu sądowego (300 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).