Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3922/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 10, pkt 10a
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz A. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki kwotę 11486 zł (słownie: jedenaście tysięcy czterysta osiemdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki (dalej zwany: Funduszem, Skarżącym lub Stroną) wnioskiem z 9 maja 2014 r. wystąpił do Naczelnika [..] Urzędu Skarbowego o stwierdzenie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w łącznej kwocie 426.825 zł, pobranego z tytułu dywidend wypłaconych w 2011 r. przez płatników: B. S.A., PGE P. S.A., T.S.A. (obecnie O. S.A.) oraz T. S.A.

W uzasadnieniu złożonego wniosku Strona wskazała, iż jest funduszem inwestycyjnym prawa amerykańskiego, którego celem jest pomnażanie środków zgromadzonych przez jego uczestników między innymi poprzez inwestycje portfelowe w papiery wartościowe spółek kapitałowych. Fundusz jest zarejestrowaną spółką inwestycyjną, która jest podmiotem dokonującym rejestracji oraz raportującą bieżącą działalność organowi nadzoru nad rynkiem finansowym, tj. S. (dalej: SEC). Jednym z rynków, na których Fundusz lokuje środki pieniężne, jest Polska. W 2011 r. Fundusz był akcjonariuszem spółek z siedzibą w Polsce. Na rzecz Funduszu wypłacone zostały dywidendy, od których spółki działając jako płatnicy, pobrały podatek u źródła w łącznej kwocie 426.825 zł. W ocenie Strony, pobranie przez ww. płatników zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w związku z wypłatą akcjonariuszom dywidendy, narusza zasadę swobody przepływu kapitału, było wynikiem dyskryminacyjnego traktowania funduszu amerykańskiego w stosunku do funduszy działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 27.05.2004r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2004r. Nr 146, poz. 1546, ze zm.), dalej "u.f.i.". Strona podniosła, że art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000r., nr 54, poz. 654, ze zm.), dalej "u.p.d.o.p.", przewiduje zwolnienie podmiotowe z podatku dochodowego dla funduszy inwestycyjnych działających na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych. Podobnego zwolnienia nie przewiduje natomiast w odniesieniu do amerykańskich funduszy inwestycyjnych. W ich przypadku art. 26 ust. 1 w związku z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p. zobowiązuje spółkę wypłacającą dywidendę do poboru u źródła zryczałtowanego podatku dochodowego od wypłacanej dywidendy według stawki 19%, ewentualnie według stawki wynikającej z postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Fundusz powołał się na zasadę swobody przepływu kapitału i jej stosowanie do przepływów kapitałowych z państwami trzecimi oraz wskazał na bezpodstawność poboru podatku od wypłaconych Spółce dywidend posiłkując się orzeczeniami sądów administracyjnych, które w jej opinii winny być uwzględnione przez organ podatkowy przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.

W kwestii zastosowania w sprawie zasady swobody przepływu kapitału, wyrażonej w art. 56 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (wersja skonsolidowana Dz.U. nr C 321 E z 29.12.2006r.), dalej TWE, obecnie art. 63 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz.U.U.E. C115/74 z 09.05.2008r.), dalej TFUE, Strona wskazała, że zasada swobody przepływu kapitału nie ma charakteru bezwzględnego i istnieją przesłanki uzasadniające ograniczenie tej swobody, które można podzielić na dwie grupy: okoliczności wymienione w art. 64 ust. 1 i art. 65 ust. 1 TFUE; wywodzone z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) pozatraktatowe przesłanki uznane za konieczne wymogi interesu publicznego w ramach stosowania orzeczniczej reguły rozsądku.

Jednocześnie, każde takie ograniczenie musi być obiektywnie uzasadnione w świetle przepisów TFUE lub usprawiedliwione nadrzędnymi względami interesu ogólnego. W sprawie będącej przedmiotem postępowania - zdaniem Strony - nie znajduje zastosowania żadna z przesłanek uzasadniających ograniczenie zasady swobody przepływu kapitału wskazana w art. 65 ust. 1 TFUE. Zawężenie zakresu zwolnienia tylko do funduszy inwestycyjnych, działających na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych nie służy również zapobieganiu oszustwom podatkowym, gdyż wyłączeniem objęte są wszystkie fundusze z państw trzecich, niezależnie od tego, czy istnieją jakiekolwiek podstawy, aby przypuszczać, że podmioty te dopuszczają się naruszenia lub obejścia prawa. Uzasadnieniem dla wyłączenia funduszy amerykańskich z zakresu zwolnienia, przewidzianego w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., nie może być także brak możliwości uzyskania informacji podatkowych od państwa rezydencji Funduszu, niezbędnych do weryfikacji charakteru instytucji wspólnego inwestowania, gdyż Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie uznaje trudności administracyjnych za okoliczności usprawiedliwiające niewypełnienie zobowiązań prowspólnotowych. Zdaniem Funduszu, istnieje szereg instrumentów prawnych pomiędzy Polską a Stanami Zjednoczonymi, które umożliwiają organom podatkowym uzyskanie niezbędnych informacji bezpośrednio od władz skarbowych Stanów Zjednoczonych.

Również klauzula derogacyjna zawarta w art. 64 ust. 1 TFUE, dopuszczająca zachowanie niektórych ograniczeń dotyczących inwestycji bezpośrednich, nie może uzasadniać ograniczenia zasady swobody przepływu kapitału w niniejszej sprawie, gdyż inwestycje realizowane przez Fundusz nie miały takiego charakteru, w szczególności nie były nakierowane na przejmowanie kontroli i zarządzania spółkami kapitałowymi.

W opinii Spółki uzasadnieniem dla ograniczenia swobody przepływu kapitału nie mogą być także przesłanki pozatraktatowe, czyli naczelne względy interesu ogólnego.

W związku z przystąpieniem Polski z dniem 1 maja 2004 r. do Unii Europejskiej, Polska zobowiązana była do przyjęcia acquis communautaire (tzw. wspólnotowego dorobku prawnego), który zgodnie z przyjętym w doktrynie stanowiskiem obejmuje całe dotychczasowe prawo Unii Europejskiej (pierwotne i wtórne) wraz z ukształtowanymi sposobami jego rozumienia i stosowania, polityki wspólnotowe, orzecznictwo sądowe, zwyczaje, a także wartości tkwiące u podstaw funkcjonowania Unii Europejskiej. W przypadku, gdy zachodzi niezgodność pomiędzy przepisami wspólnotowymi oraz przepisem krajowym, a w toku wykładni przepisu krajowego nie można wywieść wniosku zgodnego z treścią i celem przepisu wspólnotowego, konieczne staje się bezpośrednie zastosowanie przepisów wspólnotowych, z pominięciem przepisów prawa krajowego. Powyższa zasada, zdaniem Funduszu, dotyczy również podatków bezpośrednich, które pomimo, iż należą do kompetencji poszczególnych państw członkowskich (nie zostały zharmonizowane w ramach Unii Europejskiej), powinny być tworzone z poszanowaniem prawa wspólnotowego. W konsekwencji obowiązek bezpośredniego zastosowania rozciąga się również na przepisy statuujące unijne swobody rynku wewnętrznego.

W toku postępowania przed organem I instancji ustalono, że płatnicy, o których mowa we wniosku o stwierdzenie nadpłaty, złożyli na rzecz Funduszu informacje o wysokości przychodu (dochodu) uzyskanego przez podatników podatku dochodowego od osób prawnych niemających siedziby lub zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (IFT-2R). W informacjach tych płatnicy wykazali wysokość dochodu osiągniętego przez Fundusz w 2011 r. oraz pobrany z tego tytułu podatek. Ponadto wymienieni we wniosku płatnicy złożyli deklaracje o wysokości pobranego przez płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych, od dochodów (przychodów) osiągniętych przez podatników niemających siedziby lub zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (CIT-1 OZ) za okres 1 stycznia 2011 – 31 grudnia 2011. W ww. deklaracjach płatnicy uwzględnili przychody uzyskane przez Fundusz w 2011r. oraz pobrany od tych przychodów zryczałtowany podatek dochodowy. Wypłaty dywidend nastąpiły na podstawie uchwał podjętych przez Zwyczajne Walne Zgromadzenia poszczególnych spółek.

Naczelnik [..] Urzędu Skarbowego w W. (dalej zwany: NUS) decyzją z [..] sierpnia 2014 r. odmówił stwierdzenia nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w łącznej kwocie 426.825 zł.

W uzasadnieniu podkreślił, że treść art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. stanowi, że ze zwolnienia z opodatkowania nie korzystają wszystkie fundusze inwestycyjne, ale tylko te, które działają na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych, a więc spełniają warunki określone w tej ustawie. Skarżący zaś jest funduszem inwestycyjnym mającym siedzibę w Stanach Zjednoczonych Ameryki, zatem nie został objęty dyspozycją normy określonej w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p..

Skarżący złożył odwołanie od decyzji NUS, której zarzucił naruszenie art. 72 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej zwana: O.p.) w zw. art. 63 ust. 1 TFUE, w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. - poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych.

Uzasadniając podniesione naruszenia Strona wskazała, iż z przepisów dyrektywy 85/611/EWG nie wynika konieczność, aby zezwolenie musiało być uzyskane na etapie tworzenia funduszu. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. dyrektywy "Żadne UCITS nie będzie prowadzić swojej działalności jako przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania bez uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności od właściwych władz w Państwie Członkowskim, w którym ma siedzibę". Powołany przepis wskazuje, że uzyskanie zezwolenia jest niezbędną przesłanką dla prowadzenia działalności przez fundusz inwestycyjny. Zgodnie z regulacjami amerykańskimi, uzyskanie zezwolenia SEC przez spółkę inwestycyjną jest niezbędne, aby mogła ona prowadzić działalność o charakterze inwestycyjnym, "przekazanie zgłoszenia rejestracyjnego" w systemie amerykańskim oraz "uzyskanie zezwolenia" w systemie europejskim pełnią te same funkcje i mają jednakowy cel - wydanie zgody przez organ nadzoru na działalność inwestycyjną. Sposób procedowania w takim przypadku ma wtórny charakter. Zarówno w przypadku funduszy europejskich, jak i funduszy amerykańskich, kluczowy jest aspekt prowadzenia działalności na podstawie zezwolenia, nie zaś uzyskania zezwolenia na etapie tworzenia funduszu (tj. fundusz co do zasady może zostać utworzony bez zezwolenia, ale rozpoczęcie przez niego działalności jest odroczone do momentu uzyskania odpowiedniego zezwolenia), organy podatkowe nie mogą uzależniać stwierdzenia porównywalności od wystąpienia identycznych zasad regulujących tworzenie i funkcjonowanie funduszy inwestycyjnych w USA do tych występujących w Polsce/Unii Europejskiej, przy czym porównywalność nie oznacza identyczności. Poszczególne jurysdykcje podatkowe, przyjmując analogiczne konstrukcje prawne, mogą różnić się w zakresie szczegółowych rozwiązań. Formy organizacyjno- prawne funduszy inwestycyjnych nie są identyczne również w państwach, będących członkami Unii Europejskiej. Istotne dla sprawy powinno być jedynie to, że dla prowadzenia działalności inwestycyjnej, amerykański fundusz inwestycyjny, analogicznie jak fundusze w Unii Europejskiej, jest zobligowany do uzyskania zezwolenia, co w praktyce oznacza, że musi spełnić szereg wymogów, amerykański prawodawca, analogicznie jak prawodawca unijny, chroni interesy podmiotów inwestujących majątek za pośrednictwem funduszy inwestycyjnych poprzez nałożenie na fundusze wymogów administracyjnych warunkujących rozpoczęcie przez nich prowadzenia działalności,

Ze względu na funkcjonowanie w systemach common law (w tym w amerykańskim systemie prawnym) koncepcji rozdziału własności ekonomicznej i prawnej, z punktu widzenia ochrony interesów inwestorów, tworzenie dodatkowych rozwiązań, polegających na wyodrębnianiu funduszu i towarzystwa (jako podmiotu zarządzającego funduszem) nie jest rozwiązaniem potrzebnym. W przypadku amerykańskich spółek inwestycyjnych w sensie funkcjonalnym odpowiednikiem towarzystwa jest zarząd/rada powiernicza. Inwestorzy przez cały okres inwestycji pozostają właścicielami kapitału w sensie prawnym, jednak zarządza nim rada powiernicza, która działa na rzecz inwestorów i w ich interesie (fundamentalna zasada lojalności i służebności wobec inwestorów). Wskazana zasada ma również zastosowanie do kształtowania relacji pomiędzy inwestorami a zarządem / radą powierniczą spółki inwestycyjnej. Z uwagi na brak w polskim systemie prawnym koncepcji rozdziału własności ekonomicznej i prawnej, wprowadzenie w ustawie o funduszach inwestycyjnych koncepcji towarzystwa jako odrębnego podmiotu zarządzającego funduszami inwestycyjnymi było niezbędne. Cel zabezpieczenia interesów inwestorów, realizowany w przypadku polskich funduszy poprzez obowiązek zarządzania nimi przez towarzystwo, jest w takim samym stopniu zrealizowany w przypadku funduszy amerykańskich, bez wprowadzania dodatkowego podmiotu (towarzystwa),

Działalność Zarządu Funduszu mieści się w ramach zezwolenia udzielonego Funduszowi. Wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności inwestycyjnej przez SEC oraz coroczne badanie dokumentacji N-1A Funduszu obejmuje procedurę szczegółowej weryfikacji doświadczenia inwestycyjnego członków Zarządu Funduszu oraz zakresu ich kompetencji. Powyższe informacje stanowią część dokumentacji N-1A Funduszu. W konsekwencji, nie można twierdzić, że Zarząd Funduszu nie działała na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru, Fundusz w 2011r. korzystał z usług Doradcy inwestycyjnego (C.), którego funkcje, zgodnie z zawartą umową obejmowały m.in. zarządzanie, administrowanie i prowadzenie ogólnej działalności gospodarczej Funduszu. Powyższe potwierdza, że za faktyczną działalność inwestycyjną odpowiedzialny był Doradca inwestycyjny. Z kolei Zarząd był odpowiedzialny za sprawowanie ogólnego nadzoru w Funduszu.

Zdaniem Spółki, przez zarządzanie funduszem inwestycyjnym należy rozumieć te czynności, które dotyczą działalności inwestycyjnej. W konsekwencji, bardziej prawidłowe byłoby uznanie, że podmiotem zarządzającym Funduszem był Doradca inwestycyjny (nie zaś Zarząd). Jednocześnie, nie ulega wątpliwości, że Doradca inwestycyjny prowadził swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym. Zgodnie z raportem rejestracji wydanym przez SEC, C. został zarejestrowany 6 grudnia 1971 r. Ponadto, przedstawione w toku postępowania formularze ADV Doradcy inwestycyjnego, które wskazują m.in. na zakres i formę jego działalności, podlegają corocznie akceptacji SEC. W rezultacie w stanie faktycznym sprawy została spełniona przesłanka zarządzania Funduszem przez podmiot prowadzący swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru. UCITS nie wprowadza generalnego zakazu zarządzania przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania, czym zajmuje się również Doradca inwestycyjny. W związku z powyższym zakres działalności C. jest porównywalny z zakresem działalności spółek zarządzających z Unii Europejskiej.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej zwany: DIS) decyzją z 24 października 2014 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję.

DIS wskazał, że przedmiotem postępowania jest rozstrzygnięcie, czy dochody osiągane przez Fundusz w 2011 r. powinny być zwolnione od podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. Istotę sporu na tle ustalonego stanu faktycznego stanowi: 1) spełnienie przez Fundusz przesłanki prowadzenia działalności na podstawie zezwolenia władz państwa, w którym Fundusz ma siedzibę, 2) spełnienie warunku zarządzania Funduszem przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę.

Zdaniem DIS, zastosowanie w sprawie ma przepis art. 3 ust. 2 u.p.d.o.p., który stanowi, że podatnicy nie mający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Istotne jest wskazanie w powyższym kontekście na art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., który stanowi, że zwolnione od podatku dochodowego od osób prawnych są fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych. Z powyższego wynika, że u.f.i. ma zastosowanie wyłącznie do funduszy inwestycyjnych, mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz do funduszy zagranicznych z siedzibą w jednym z państw członkowskich. Skarżący jest natomiast funduszem inwestycyjnym mającym siedzibę w państwie trzecim, tj. poza Unią Europejską. Zatem w ocenie DIS Fundusz nie został objęty dyspozycją normy, określonej w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. Dyspozycją tego przepisu nie zostały bowiem objęte fundusze zagraniczne jako podmioty utworzone i działające na podstawie przepisów prawa państwa macierzystego, w tym mające siedzibę w Stanach Zjednoczonych.

W ocenie DIS, w celu zbadania czy Fundusz posiadał cechy równoważne z polskimi funduszami inwestycyjnymi konieczna była analiza przepisów u.f.i. i w oparciu o nie, wskazanie warunków, jakie musi spełnić amerykański fundusz inwestycyjny, gdyż tylko taka sytuacja mogłaby być uznana za porównywalną. Podkreślił, że powyższe warunki wynikające z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. w związku z ustawą o funduszach inwestycyjnych, dotyczą wszystkich podmiotów, tj. zarówno funduszy polskich, funduszy z UE i EOG, jak również funduszy z krajów trzecich. Wszystkie te fundusze podlegają takiej samej ocenie. Zdaniem DIS, wszyscy podatnicy (w tym przedmiotowy Fundusz), korzystający z tej samej ulgi podatkowej powinni być traktowani w identyczny sposób. Tym samym warunki, które muszą spełnić polskie fundusze inwestycyjne, winny spełniać również amerykańskie fundusze inwestycyjne.

DIS wyjaśnił, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przeprowadzony test porównywalności nie wykazały dostatecznej zbieżności pomiędzy Funduszem z siedzibą w Stanach Zjednoczonych a polskimi funduszami inwestycyjnymi. Wbrew twierdzeniom Strony, Fundusz amerykański nie jest obiektywnie porównywalny z funduszami inwestycyjnymi z siedzibą w Polsce, które podlegają ustawie o funduszach inwestycyjnych, gdyż nie spełnia warunków porównywalności określonych w ww. pkt 3) i pkt 6), tj. nie został utworzony na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa oraz nie był zarządzany przez podmiot, który prowadził działalność na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa. Wobec czego należy zgodzić się z oceną zaprezentowaną w tym zakresie przez organ I instancji.

W przedmiocie braku zezwolenia DIS - powołując się na art. 15 ust. 1 pkt 3 u.f.i. - wskazał, że polskie fundusze inwestycyjne mogą zostać utworzone i prowadzić swoją działalność wyłącznie na podstawie zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego, a ich działalność podlega przez ten organ nadzorowi. Zgodnie natomiast z wyjaśnieniami Funduszu, uzyskanie zezwolenia SEC przez spółkę inwestycyjną jest niezbędne, aby mogła ona prowadzić działalność o charakterze inwestycyjnym. Fundusz inwestycyjny może zostać utworzony przed uzyskaniem SEC, ale do czasu uzyskania tego zezwolenia nie może prowadzić działalności. "Przekazanie zgłoszenia rejestracyjnego" w systemie amerykańskim oraz "uzyskanie zezwolenia" w systemie europejskim pełnią te same funkcje i mają jednakowy cel - wydanie zgody przez organ nadzoru nad działalnością inwestycyjną. Z powyższego wynika zatem, że Fundusz w przypadku gdyby chciał prowadzić działalność inwestycyjną zobligowany był jedynie do przesłania zgłoszenia rejestracyjnego i już w momencie jego otrzymania przez Komisję uznawany był za podmiot zarejestrowany.

Zdaniem DIS, opisana powyżej procedura rejestracyjna nie może być utożsamiana ze znacznie bardziej restrykcyjną procedurą otrzymania zezwolenia, której podlegają fundusze, działające na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych. Nie sposób również utożsamiać "przekazania zgłoszenia rejestracyjnego" z "uzyskaniem zezwolenia".

DIS wskazał, że warunki, jakimi obwarowane jest samo uzyskanie zezwolenia przez fundusze z państw członkowskich UE działające na podstawie Dyrektywy 85/611/EWG (zmienionej następnie Dyrektywą 2009/65/WE) są o wiele dalej idące niż jedynie uzyskanie zgłoszenia rejestracyjnego jak ma to miejsce w przypadku Strony.

Powyższy warunek porównywalności został zaakceptowany przez ustawodawcę i transponowany do przepisów prawa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. c) u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym od 2011r., który nie budzi zastrzeżeń Komisji Europejskiej, co do zgodności z prawem wspólnotowym.

DIS odnosząc się do sposobu zarządzania Funduszem stwierdził, iż Naczelnik [..] Urzędu Skarbowego w W. prawidłowo uznał, iż Fundusz nie jest "zarządzany" przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę.

Wskazał, że z wyjaśnień Strony wynika, iż Spółka zatrudniła Doradcę inwestycyjnego celem świadczenia doradztwa inwestycyjnego oraz usług administracyjnych na rzecz funduszy. Doradca inwestycyjny miał świadczyć usługi w zakresie ogólnego zarządzania, obejmujące całością odpowiedzialność nadzorczą za ogólne zarządzanie i inwestowanie aktywów Funduszy, z należytym uwzględnieniem polityki Funduszu wyrażonej w deklaracji powiernictwa, regulaminie, oświadczeniu rejestracyjnym na podstawie ustawy z 1940r.

W opinii DIS nie można uznać, że Fundusz był "zarządzany" przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę. Pełnienie przez Doradcę Inwestycyjnego wobec Funduszu czynności zarządzania portfelem i niektórych czynności administracyjnych nie oznacza jeszcze, że doradca inwestycyjny zarządzał Funduszem. Pomimo, że Fundusz powierzył zarządzanie Doradcy inwestycyjnemu, to w dalszym ciągu posiadał Radę Powierników, mającą kluczowy wpływ na zarządzanie Funduszem. Natomiast "zarządzanie" to prowadzenie spraw określonego podmiotu, polegające na administrowaniu majątkiem i kierowaniu jego bieżącą działalnością. W wypadku zarządzania funduszami inwestycyjnymi pojęcie to ulega znacznej modyfikacji, obejmując nie tylko pośrednictwo w zbywaniu i dokupowaniu jednostek uczestnictwa, lecz całokształt czynności związanych z inwestowaniem powierzonych środków i instrumentów finansowych w odpowiednie aktywa, zgodnie z przyjętymi w statucie danego funduszu zasadami polityki inwestycyjnej. Na ten szerszy aspekt sprawy wskazuje również treść załącznika II Dyrektywy UCITS, gdzie w ramach funkcji zarządzania zbiorowym portfelem wyodrębnia się zarządzanie inwestycjami oraz działalność administracyjną, polegającą na wykonywaniu takich czynności, jak: obsługa prawna i usługi w zakresie rachunkowości w zarządzaniu; zapytania klientów; wycena i wyznaczanie ceny (w tym zwroty podatkowe); monitorowanie przestrzegania uregulowań; utrzymanie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa; podział dochodu; emisję i umorzenie jednostek uczestnictwa; ustalenia umowne (w tym wysłanie świadectwa); przechowywanie ksiąg, wprowadzanie do obrotu.

DIS wskazał, że funkcje spółki zarządzającej, jakie w części przekazano na C. , obejmują mniejszy zakres spraw niż przewidziany w ustawie o funduszach inwestycyjnych i ww. dyrektywach i nie wypełniają w dostateczny sposób pojęcia "zarządzać" w rozumieniu przedstawionym powyżej. Według DIS taki sposób zarządu Funduszem (tj. oparty na Radzie Powierniczej i Doradcy Inwestycyjnym) wbrew twierdzeniom Strony stoi w sposób istotny w opozycji do uregulowań, zawartych w ustawie o funduszach inwestycyjnych (uwzględniającej uregulowania dyrektywy 2009/65/WE i dyrektywy 85/611/EWG). Stosownie bowiem do art. 4 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych towarzystwo tworzy fundusz inwestycyjny, zarządza nim i reprezentuje fundusz w stosunkach z osobami trzecimi. W myśl art. 38 ust. 1 u.f.i. funduszem inwestycyjnym może być wyłącznie spółka akcyjna z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, która uzyskała zezwolenie Komisji na wykonywanie działalności określonej w art. 45 ust. 1.

Zdaniem DIS, zgodnie z przyjętym przez polskiego prawodawcę modelem, fundusze inwestycyjne zarządzane są przez odrębną od nich osobę prawną, tj. towarzystwo funduszy inwestycyjnych. Konstrukcja zakłada więc, że organem jednej osoby prawnej jest inna osoba prawna. Rozwiązanie to jest zgodne z przepisami Dyrektywy UCITS.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego doprowadziła DIS do wniosku, że w przedmiotowej sprawie można mówić wyłącznie o "współzarządzaniu" przez doradcę inwestycyjnego, a nie o "zarządzaniu" co powoduje, iż nie można mówić na gruncie sprawy o spełnieniu przedmiotowego warunku. DIS wskazał, że art. 4 ust. 1 u.f.i. stanowi o "zarządzaniu", a nie jedynie o "współzarządzaniu". Na marginesie należy również wskazać, że ustawodawca transponujący przedmiotowy warunek porównywalności do art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. posłużył się szerszym pojęciem "zarządzania".

DIS podkreślił ponadto, iż podnoszona przez Skarżącego kwestia zagwarantowania skuteczności kontroli podatkowych pozostaje bez znaczenia dla niniejszej sprawy, gdyż Fundusz nie spełnia warunków określonych w u.f.i.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuciła naruszenie: art. 72 § 1 pkt 2 w zw. z art. 73 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm.; dalej "O.p.") w zw. z art. 63 ust. 1 TFUE w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. - poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie, o której zwrot wnioskował Fundusz, a tym samym naruszenie zasady swobody przepływu kapitału.

Skarżąca powtórzyła stanowisko zaprezentowane w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych dalej (Dz. U. Nr 153, poz. 1296 ze zm.) oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego), lub mogło mieć istotny wpływ na ten wynik (w przypadku naruszenia przepisów postępowania).

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.

Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia zasadności opodatkowania w Polsce zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych dywidend, uzyskanych przez skarżący Fundusz od B. S.A., P. S.A., T. S.A. oraz T. S.A. w 2011 roku.

Zdaniem skarżącego Funduszu, polskie przepisy regulujące opodatkowanie zagranicznych funduszy inwestycyjnych, w zakresie odnoszącym się do obowiązku zapłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od dywidend, przy jednoczesnym zwolnieniu z podatku krajowych funduszy inwestycyjnych, są niezgodne z art. 56 TWE.

W opinii Skarżącego, zwolnienie podmiotowe, wynikające z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. powoduje, że fundusze, które nie mogą być uznane za podmioty działające na podstawie przepisów polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych, są traktowane w sposób dyskryminacyjny. W efekcie tego dywidendy otrzymane przez fundusze inwestycyjne mające siedzibę w państwach spoza Unii Europejskiej podlegają zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p., z uwzględnieniem przepisów umów międzynarodowych o unikaniu podwójnego opodatkowania, zaś dywidendy wypłacane przez krajowe spółki na rzecz krajowych funduszy inwestycyjnych są wolne od podatku.

W ocenie zaś organu podatkowego, zasadnie pobrano od Skarżącego zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych na podstawie art. 22 u.p.d.o.p., gdyż Skarżący nie jest objęty dyspozycją normy zawartej w art. 6 ust.1 pkt 10 u.p.d.o.p.. Dyspozycją tego przepisu nie zostały bowiem objęte fundusze zagraniczne jako podmioty utworzone i działające na podstawie przepisów prawa państwa macierzystego, w tym mające siedzibę w Stanach Zjednoczonych. DIS wyjaśnił, że ww. przepis stanowi, iż zwolnione od podatku dochodowego od osób prawnych są fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych. Z art. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych wynika bowiem, iż ma on zastosowanie wyłącznie do funduszy inwestycyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz do funduszy zagranicznych z siedzibą w jednym z państw członkowskich. W przypadku tych ostatnich ustawa o funduszach inwestycyjnych określa wyłącznie zasady prowadzenia działalności na terytorium Polski. Skarżąca jest natomiast funduszem inwestycyjnym mającym siedzibę w państwie trzecim, tj. poza Unią Europejską.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wskazał, iż potwierdzeniem stanowiska prezentowanego przez organy podatkowe odnośnie braku podstaw do uznania podatnika, niebędącego rezydentem Polski, za fundusz działający na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych, a w konsekwencji braku podstaw do zwolnienia Skarżącego na podstawie przepisów art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. jest wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 kwietnia 2014 r. zapadły w sprawie C-190/12 E. przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w B..

Ponadto, DIS zaznaczył również, że w zaskarżonej decyzji dokonano analizy porównywalności Funduszu z funduszami inwestycyjnymi z Polski z uwzględnieniem spełnienia szczególnych warunków ustanowionych przez polskie przepisy w odniesieniu do funduszu inwestycyjnego korzystającego ze zwolnienia podatkowego. Analiza ta doprowadziła organ podatkowy do wniosku, iż wbrew twierdzeniom Skarżącego, Fundusz nie spełniał warunków porównywalności, określonych w u.p.d.o.p..

Zdaniem Sądu, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy mają wywody Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej TSUE lub Trybunał), zawarte w wyroku z dnia 10 kwietnia 2014r. w sprawie E. Company przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w B. (C-190/12).

W powyższym wyroku TSUE stwierdził, że art. 63 TFUE (poprzednio art. 56 TWE) dotyczący swobodnego przepływu kapitału, znajduje zastosowanie do sytuacji takiej jak rozpatrywana w sprawie w postępowaniu głównym, w której na mocy krajowych przepisów podatkowych ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy, wypłacane przez spółki mające siedzibę w państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego, mającego siedzibę w państwie trzecim, podczas gdy fundusze inwestycyjne mające siedzibę we wspomnianym państwie członkowskim korzystają z takiego zwolnienia. Jednocześnie TSUE podkreślił, że art. 63 TFUE i art. 65 TFUE (poprzednio art. 56 i art. 58 TWE) należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom podatkowym państwa członkowskiego takim jak rozpatrywane w sprawie w postępowaniu głównym, na podstawie których ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacane przez spółki, mające siedzibę w tym państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego mającego siedzibę w państwie trzecim w zakresie, w jakim istnieje pomiędzy tym państwem członkowskim a rozpatrywanym państwem trzecim zobowiązanie umowne do wzajemnej pomocy administracyjnej, które umożliwia krajowym organom podatkowym zweryfikowanie informacji przekazanych ewentualnie przez fundusz inwestycyjny.

Biorąc pod uwagę zawarte w ww. wyroku tezy, wskazać należy, że ocena zgodności art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. z prawem unijnym winna być dokonywana z punktu widzenia art. 63 TFUE, czyli zasady swobody przepływu kapitału.

Trybunał uznał (pkt 39), iż do środków zakazanych art. 63 TFUE zalicza środki mogące zniechęcać osoby, niebędące rezydentami, do dokonania inwestycji w tym państwie członkowskim lub które mogą zniechęcić osoby będące rezydentami państwa członkowskiego do dokonywania inwestycji w innych państwach (wyroki TSUE: z dnia 18 grudnia 2007r. w sprawie C-101/05 A, Zb.Orz. s. I-11531; z dnia 10 lutego 2011 r. w sprawach połączonych C-436/08 i C-437/08 H.i Ö., Zb.Orz. s. I-305; wyrok z dnia 10 maja 2012 r. w sprawach połączonych od C-338/11 do C-347/11 S.i in.).

Jak wskazał Trybunał w wyroku C-190/12 (pkt 42), różnica w traktowaniu pod względem podatkowym dywidend pomiędzy funduszami inwestycyjnymi, będącymi rezydentami a funduszami inwestycyjnymi niebędącymi rezydentami, może zniechęcać z jednej strony fundusze inwestycyjne z siedzibą w państwie trzecim do obejmowania udziałów spółek z siedzibą w Polsce, a z drugiej strony inwestorów będących rezydentami w tym państwie członkowskim do nabywania udziałów w funduszach inwestycyjnych niebędących rezydentami (zob. podobnie ww. wyrok TSUE w sprawach połączonych S. i in.). Tym samym, takie różne traktowanie, jako działanie uznawane za środek zakazany na mocy art. 63 TSUE, może prowadzić do ograniczenia swobodnego przepływu kapitału (pkt 43 wyroku C-190/12).

TSUE wykluczył, aby ograniczenia zasady swobody przepływu kapitału wynikające z regulacji krajowych, można uzasadnić koniecznością zachowania spójności systemu podatkowego, czy podziałem kompetencji podatkowych i zachowania wpływów podatkowych. Jednocześnie Trybunał uznał, że to do sądu odsyłającego należy zbadanie, w ramach sprawy w postępowaniu głównym, czy mechanizm wymiany informacji przewidziany w ramach tej współpracy rzeczywiście umożliwia polskim organom podatkowym zweryfikowanie, w stosownym wypadku, informacji dostarczonych przez fundusze inwestycyjne z siedzibą na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki, dotyczących warunków ich tworzenia i działania, w celu ustalenia, czy prowadzą one działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi Unii (pkt 88 wyroku C-190/12). W sytuacji bowiem, gdy uregulowania danego państwa członkowskiego uzależniają przyznanie korzyści podatkowej od spełnienia warunków, których przestrzeganie może zostać zweryfikowane jedynie w drodze uzyskania informacji od właściwych organów państwa trzeciego, co do zasady prawnie uzasadniona jest odmowa przez dane państwo członkowskie przyznania takiej korzyści, jeżeli, w szczególności z powodu braku umownego zobowiązania dostarczenia przez to państwo trzecie informacji, niemożliwe okazuje się uzyskanie informacji od tego ostatniego państwa (zob. ww. wyrok w sprawach połączonych H.i Ö. i przytoczone tam orzecznictwo).

Mając na uwadze powyższe poglądy oraz okoliczność, iż w zakresie współpracy z państwami trzecimi brak jest wspólnych ram prawnych dotyczących współpracy administracyjnej, na wzór obowiązującej w Unii Europejskiej dyrektywy Rady 77/799/EWG z dnia 19 grudnia 1977 r. dotyczącej wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich (Dz. U. L 336, s. 15 - wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 9, t. 1, s. 63), zasadne i konieczne jest rozważenie, czy polskie organy podatkowe są w stanie zweryfikować, w odniesieniu do funduszy inwestycyjnych niebędących rezydentami, czy spełnione są szczególne warunki ustanowione przez polskie przepisy dla funduszy inwestycyjnych.

Odpowiadając na tak postawione pytanie należy zauważyć, że jak słusznie wskazywał Skarżący, w rozpatrywanej sprawie ramy prawne wzajemnej pomocy administracyjnej pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, umożliwiające wymianę informacji w zakresie stosowania przepisów podatkowych, wynikają w szczególności z art. 23 umowy z dnia 8 października 1974 r. między Rządem Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania, a także z art. 4 Konwencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i Rady Europy, podpisanej w Strasburgu w dniu 25 stycznia 1988 r. o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych.

Wbrew stanowisku prezentowanemu przez organ odwoławczy, w ocenie Sądu istniejące pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki zobowiązania umowne, ustanawiające wspólne ramy prawne współpracy i przewidujące mechanizmy wymiany informacji pomiędzy danymi organami krajowymi, pozwalają przynajmniej na podjęcie próby zweryfikowania we współpracy z właściwymi organami Stanów Zjednoczonych Ameryki, iż fundusze inwestycyjne z siedzibą na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki wykonują działalność na warunkach równoważnych z tymi, które mają zastosowanie do funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium Unii. Wobec istnienia wskazanych powyżej aktów ustanawiających ramy współpracy, zdaniem Sądu, nie można wykluczyć a priori, że fundusze inwestycyjne z siedzibą na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki będą w stanie dostarczyć informacje i dowody, umożliwiające polskim organom podatkowym dokonanie takiej weryfikacji. Stanowisko to jest zgodne z wyrażanym w wyroku TSUE C-190/12. Podobne stanowisko wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1710/14 oraz z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1457/14, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl.

W ocenie Sądu jest to okoliczność o tyle istotna, że kluczową w rozpatrywanej sprawie kwestią, a nie rozważoną należycie przez organy podatkowe, jest zagadnienie porównywalności funduszy krajowych i amerykańskich oraz sposób rozumienia tego pojęcia, szczególnie w kontekście zasady niedyskryminacji. Odmienne traktowanie podatników, w świetle powołanych przez Skarżącego zasad traktatowych, może dotyczyć bowiem wyłącznie przypadków, w których obiektywnie sytuacja podatników nie jest możliwa do porównania lub jest to uzasadnione względami ogólnego interesu (patrz pkt 57 wyroku C-190/12 i przywołane tam orzecznictwo).

W ocenie Skarżącego, sytuacja krajowych i amerykańskich funduszy inwestycyjnych w zakresie uzyskiwanych na terytorium Polski dochodów z dywidend jest porównywalna, a wskazane przez organ odmienności nie mogą być podstawą do wyciągnięcia wniosku o braku porównywalności i odmowy zastosowania w stosunku do Skarżącego art. 63 TFUE.

Według natomiast organu odwoławczego, skarżący Fundusz różni się od funduszy krajowych. Dyrektor Izby Skarbowej po przeprowadzeniu analizy wskazał na różnice funkcjonowaniu Spółki i funduszy inwestycyjnych działających na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych. Organ podatkowy podniósł, że skarżący Fundusz nie prowadzi działalności na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa, w którym Fundusz ma siedzibę. Ponadto DIS wskazał, że zgodnie z przyjętym przez polskiego prawodawcę modelem, fundusze inwestycyjne zarządzane są przez odrębną od nich osobę prawną, tj. towarzystwo funduszy inwestycyjnych. Zdaniem DIS, skarżący Fundusz, zarządzany jest przez Doradcę inwestycyjnego, co przesądza o braku porównywalności Funduszu do polskich funduszy inwestycyjnych.

Zdaniem Sądu, jednak porównania między funduszami należy dokonać w szerszym zakresie niż to uczynił organ.

Jak zaznaczono już wyżej, w cytowanym wyroku TSUE w sprawie C-190/12, Trybunał zwrócił szczególną uwagę na kwestię możliwości zweryfikowania przez organy podatkowe w ramach możliwej pomocy udzielonej przez administrację podatkową w państwie siedziby danego funduszu, informacji przekazanych przez zagraniczny fundusz inwestycyjny, oraz dokonania następnie ich oceny przez organy podatkowe w kontekście porównywalności takiego funduszu z funduszami krajowymi. Wymiana informacji ma przede wszystkim ustalić, czy fundusze amerykańskie wykonują działalność na warunkach równoważnych z tymi, które mają zastosowanie do funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium Unii.

Zdaniem Sądu, pojęcie "wykonywanie działalność na warunkach równoważnych z tymi, które mają zastosowanie do funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium Unii" należy rozumieć w kontekście zadań zarządzających funduszem, polegających na inwestowaniu wpłaconych do funduszu środków w taki sposób, aby osiągnąć jak największy zysk dla uczestników funduszu, przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka inwestycyjnego. Istota funduszy inwestycyjnych opiera się zatem na połączeniu środków (zasobów kapitałowych) indywidualnych inwestorów w celu wspólnego ich inwestowania.

Należy zatem wskazać, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy podatkowe winny mieć na uwadze przedstawioną wyżej ocenę prawną, uwzględniającą prowspólnotową wykładnię przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., oraz dokonać porównania działalności Skarżącego z funduszami działającymi na podstawie regulacji krajowej (ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych).

Przy tym, wobec wyrażonego już przez Sąd stanowiska, że porównania między funduszami należy dokonać w szerszym zakresie niż to uczynił organ, wskazać należy przede wszystkim, iż ponownie rozpoznając sprawę należy przeanalizować zebrany w sprawie materiał dowodowy i ustalić, jakie są cele i zasady funkcjonowania Skarżącego, w szczególności jaki jest przedmiot działalności, jakie są nałożone na ten fundusz obowiązki wobec organu nadzoru i potencjalnych inwestorów, jakie stosowane są wobec funduszu środki kontroli, jakie formy zarządu. Dokonując tych ustaleń, organ winien pamiętać, że porównywane instytucje nie muszą być identyczne jak te, które posiadają siedzibę na terytorium Unii, ale że mają działać na warunkach równoważnych, a przez to być odpowiednie dla realizacji celów i zasad funkcjonowania

W tym celu organ podatkowy powinien umożliwić skarżącemu Funduszowi udowodnienie, że spełnia on wymogi równoważne z tymi, które są zawarte w polskich przepisach, dotyczących działalności funduszy inwestycyjnych. W tym zakresie należy zwrócić uwagę na rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie sposobu, trybu oraz warunków prowadzenia działalności przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych (Dz. U. poz. 538). Reguluje ono m.in. sposób, warunki i szczegółowy zakres działania systemu kontroli wewnętrznej, w tym systemu nadzoru zgodności działalności z prawem, systemu zarządzania ryzykiem oraz systemu audytu wewnętrznego w towarzystwie, czy też szczegółowe wymagania w zakresie działania towarzystwa w najlepiej pojętym interesie funduszu inwestycyjnego oraz uczestników funduszu inwestycyjnego, w tym w zakresie wykonywania decyzji inwestycyjnych w zarządzaniu portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych oraz w zakresie składania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych łącznie dla różnych funduszy inwestycyjnych zarządzanych przez towarzystwo oraz łącznie z innymi zleceniami składanymi przez towarzystwo, oraz przeprowadzania analiz przy doborze lokat funduszu inwestycyjnego.

Sąd podkreśla, iż na żadnym etapie postępowania organ podatkowy nie badał czy Skarżący przedstawił wystarczające dowody, iż jego działalność spełnia wymogi równoważne z tymi określonymi np. w ww. rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 30 kwietnia 2013 r. czy też w zakresie regulacji prawnych dotyczących ochrony praw inwestorów, w tym będących rezydentami w państwie członkowskim.

Zdaniem Sądu, porównanie przeprowadzone przez organ podatkowy było nazbyt fragmentaryczne, ograniczone do zbadania kwestii zezwolenia na utworzenie funduszu oraz omówienia różnicy w zarządzaniu funduszem tworzonym na podstawie polskiego prawa i prawa amerykańskiego. Skoro, jak wyżej wskazano, nie chodzi o to, aby fundusze tworzone na podstawie prawa Unii Europejskiej oraz fundusze działające na podstawie prawa amerykańskiego były identyczne, to forma organizacyjno-prawna w jakiej działają fundusze również nie może mieć rozstrzygającego znaczenia w sprawie. Stawianie wymogu identyczności nierezydentów z rezydentami może stanowić ukrytą dyskryminację. Regułą bowiem jest, że między poszczególnymi funduszami w różnych krajach zawsze będą istnieć różnice dotyczące szczegółowych rozwiązań, co samo przez się nie stanowi jeszcze o braku porównywalności.

Prowadząc zatem postępowanie wyjaśniające, organ będzie miał na względzie, że zweryfikowanie dowodów, przedłożonych przez Skarżącą, może wymagać wystąpienia do amerykańskich władz podatkowych, na podstawie art. 23 umowy z dnia 8 października 1974 r. między Rządem Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, czy art. 4 Konwencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i Rady Europy, podpisanej w Strasburgu w dniu 25 stycznia 1988 r. o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych.

Jak już to wskazano powyżej, w ocenie Sądu, zobowiązania umowne pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, ustanawiające wspólne ramy prawne współpracy i przewidujące mechanizmy wymiany informacji pomiędzy danymi organami krajowymi, umożliwiają polskim organom podatkowym wymianę informacji podatkowych, dotyczących podatników podatku dochodowego od osób prawnych, w tym amerykańskich funduszy inwestycyjnych. Mając na względzie powyższe, organ oceni, czy otrzymane informacje czy to od Skarżącej, czy w drodze wymiany informacji, umożliwiają zweryfikowanie czy charakter funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki jest porównywalny z charakterem funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Polsce, oraz czy prowadzą one działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi funduszy krajowych, a patrząc szerzej – funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium Unii.

Trzeba przy tym zaznaczyć, że z przywoływanego już wyroku TSUE z dnia 10 kwietnia 2014r. wynika, iż organy podatkowe Stanów Zjednoczonych Ameryki poinformowały, że polskie organy podatkowe rozpoczęły już procedurę wymiany informacji w sprawie, której przedmiot jest identyczny z przedmiotem niniejszej sprawy (pkt 19 wyroku).

W ocenie Sądu konieczne jest również wskazanie, że dokonując oceny porównywalności funduszy takich jak Skarżący oraz funduszy, tworzonych w oparciu o polskie przepisy, należy mieć na uwadze, iż jednym z celów interwencji publicznej rozumianej jako regulacja i reglamentacja gospodarcza, jest zapewnienie funkcjonowania gospodarki zgodnie z interesem publicznym oraz w sposób zapewniający ochronę pewnych wartości publicznych w życiu gospodarczym. Natomiast reglamentacja gospodarcza w zakresie prowadzenia funduszy inwestycyjnych jest formą interwencji każdego państwa w działalność gospodarczą w celu ochrony interesów zbiorowych. (zob. C. Kosikowski, Koncesje i zezwolenia na działalność gospodarczą, Warszawa 2002, s. 42).

W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając sprawę o zbliżonych okolicznościach faktycznych jak w sprawie niniejszej stwierdził, że organy podatkowe nie wykazały jakiemu celowi (interesowi zbiorowemu) służy odmienne traktowanie funduszy inwestycyjnych działających na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych od funduszy amerykańskich, który uzasadniałby wyłączenie tych drugich funduszy z zakresu zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. (wyroki NSA z dnia 3 czerwca 2014 r. w sprawach o sygn. akt II FSK 1702/12 i II FSK 1284/12, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W wyrokach tych zaaprobowany został pogląd, że ograniczenia swobody przepływu kapitału w stosunku do podmiotów z państw trzecich muszą być konkretnie uzasadnione ochroną akceptowanych w ramach wspólnoty nadrzędnych celów. Ograniczenia te muszą być ustanowione dla ochrony któregoś z wymienionych interesów publicznych oraz być zgodne z zasadą proporcjonalności tak, aby nie prowadziły do dyskryminacji lub ukrytego ograniczenia swobodnego przepływu kapitału. W konsekwencji organy państw członkowskich, powołując się na ograniczenie zasady swobody przepływu kapitału winny wykazać, ochronie jakiego interesu służy ograniczenie. Muszą też udowodnić, że środek ten ustanawia ograniczenie proporcjonalne do zagrożenia oraz jest środkiem najmniej restrykcyjnym spośród środków mogących zapewnić zamierzony cel (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 37/12, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2008 sygn. akt I SA/Wr 594/11, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poglądy te pozostają w zgodzie z powołanym także przez Skarżącego ww. orzeczeniu TSUE z dnia 10 kwietnia 2014 r. Do tego stanowiska nawiązał także Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej wyrokach.

Dokonując zatem porównywalności, organ winien mieć również na względzie cel nałożenia przepisami prawa wymagań dla funkcjonowania funduszy inwestycyjnych tworzonych na podstawie u.f.i., zaś uzasadniając konieczność ograniczenia zasady swobody przepływu kapitału wykazać ochronie jakiego interesu to ograniczenie ma służyć.

Przypomnieć również należy, że na podstawie art. 187 § 1 O.p. organ podatkowy jest zobowiązany do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Normatywną treścią zasady, wyrażonej w tym przepisie jest obowiązek organu zebrania wszystkich dowodów niezbędnych do zbudowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego oraz obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

Wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału nie może polegać na fragmentarycznej ocenie faktów, lecz oznacza dochodzenie do wyjaśnienia stanu faktycznego w sposób dokładny, z uwzględnieniem pełnego kontekstu. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z wynikającą z art. 191 O.p. zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena swobodna powinna być bowiem oparta na wszechstronnej ocenie całości materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, organy podatkowe naruszyły powyższe przepisy.

Jeżeli na podstawie uzyskanych informacji organy podatkowe ustalą, że Skarżący wykonuje działalność na warunkach równoważnych z tymi, które mają zastosowanie do funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium Unii, powinny uwzględnić wniosek Skarżącego o zwrot nadpłaty zapłaconego podatku od osób prawnych.

Mając powyższe uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a..