Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 23/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 317 ust. 1, art. 318 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2556
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.

SENTENCJA

Dnia 13 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) Protokolant asystent sędziego Tomasz Stańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi L. F. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 listopada 2023 roku znak: SKO.4170.103.2023 w przedmiocie odmowy odroczenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska oddala skargę. a.tp.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 17 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania L. F. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] w M., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa Łódzkiego z 22 września 2023 r. w przedmiocie odroczenia terminu płatności opłaty stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu za 2016 r.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z 30 stycznia 2018 r. Marszałek Województwa Łódzkiego określił L. F. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą [...] w M., opłatę za korzystanie ze środowiska stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu za 2016 rok w kwocie 912.370 zł.

Decyzją z 10 września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania L. F., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i wymierzyło L. F. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą [...] w M., opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu za 2016 r. w kwocie 912.370 zł.

Wyrokiem z 10 lutego 2019 r., II SA/Łd 1019/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę L. F. na wskazaną wyżej decyzję Kolegium z 10 września 2018 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 września 2022 r., III OSK 1296/21, oddalił skargę kasacyjną L. F. wywiedzioną od wspomnianego wyżej wyroku sądu pierwszej instancji.

Pismem z 7 października 2022 r. L. F. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] w M. wniósł, na podstawie art. 319 ust. 3, w zw. z art. 317 ustawy z dnia 7 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm. - p.o.ś.) o umorzenie w całości opłaty określonej decyzją Kolegium z 10 września 2018 r. z uwagi na to, że wnioskujący zrealizował przedsięwzięcie związane ze zlikwidowaniem przyczyny naruszenia, prowadzącej do usunięcia stanu niezgodności z prawem, a tym samym uzyskał niezbędne decyzje do prowadzenia składowiska;

ewentualnie jeśli organ nie przychyli się do argumentacji w sprawie umorzenia opłaty, na podstawie art. 319 ust. 3, w zw. z art. 317 p.o.ś., o umorzenie opłaty określonej w decyzji z 10 września 2018 r. w części wynoszącej 90 % - 821.133 zł, z uwagi na to, że umorzeniu podlegają opłaty wymierzone w związku ze składowaniem lub magazynowaniem odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia odpadów, a wnioskujący po nałożeniu kary oraz ustaniu przeciwności, uczynił zadość wszelkim wymogom prawa, w tym uzyskał niezbędne decyzje do prowadzenia składowiska.

Nadto wniósł o niepodejmowanie przez organ działań zmierzających do egzekucji opłaty, nałożonej decyzją z 10 września 2018 r. do czasu rozpoznania niniejszego wniosku z uwagi na potencjalną bezprzedmiotowość postępowania egzekucyjnego w całości lub w części.

Ostateczną decyzją z 11 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa Łódzkiego z 23 lutego 2023 r., którą odmówiono umorzenia L. F. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą [...] w M. opłaty stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu za 2016 r., określonej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 10 września 2018 r.

Pismem z 21 lipca 2023 r. L. F., na podstawie art. 318 i 317 ust. 1 i p.o.ś. wniósł o odroczenie, na okres 60 miesięcy terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska określonej decyzją SKO z 10 września 2018 r., argumentując że zrealizował zadania, których celem było zwiększenie zagęszczenia odpadów deponowanych na kwaterze oraz stworzenie ostatecznego kształtu stabilnych skarp.

Decyzją z 22 września 2023 r. Marszałek Województwa Łódzkiego, na podstawie art. 318 ust. 6, w zw. z art. 318 ust. 1 p.o.ś., odmówił odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu za 2016 r., określonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 10 września 2018 r.

Powołaną na wstępie decyzją z 17 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, powołując się na treść art. 15 k.p.a. i art. 317 ust. 1 p.o.ś. stwierdził, że kluczowym dla wykładni powyższego przepisu jest pojęcie "przedsięwzięcia", dodając, że w przepisach p.o.ś. brak jest definicji legalnej tego pojęcia, jednak w ocenie organu nie wyklucza to możliwości odtworzenia ustawowego znaczenia określonego pojęcia w wyniku zestawienia kilku różnych przepisów. Kolegium, wskazując na treść art. 3 pkt 8, art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75, art. 144 ust. 3c, art. 378 ust. 2, art. 382 ust. 1, art. 400a ust. 1 pkt 8 p.o.ś. wyjaśniło, że przepisy te wskazują na pojęcie "przedsięwzięcia" związanego z gospodarką odpadami, a taki kontekst tego pojęcia pojawia się również w Dziale IV ustawy "Odraczanie, zmniejszanie oraz umarzanie podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych", co wynika z przepisów art. 317 ust. 4, art. 318 ust. 3 pkt 2 - 5 i art. 319 ust. 1 p.o.ś. W konsekwencji "przedsięwzięcie" będzie realizowane na danym terenie, w określonym czasie i z wykorzystaniem środków finansowych i polegać na stworzeniu czegoś realnego. Organu odwoławczy dokonał ponadto wykładni pojęcia "przedsięwzięcie", w oparciu o art. 75 ust. 5, art. 76 ust. 4, art. 95 ust. 1, art. 135 ust. 2, art. 238, art. 365 ust. 2 p.o.ś., w powiązaniu z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wyjaśniając, że "przedsięwzięcie" stanowią pewne działania faktyczne, inwestycja. Końcowo organ podkreślił, że żadna z powyższych metod wykładni nie może doprowadzić do wniosku, że pod pojęciem "przedsięwzięcia" należy rozumieć "decyzję, zezwolenie", a pod pojęciem "realizacji przedsięwzięcia" - "uzyskanie wymaganego przepisami prawa zezwolenia". Konsekwentnie za przedsięwzięcie usuwające przyczynę ponoszenia opłaty podwyższonej nie będzie można uznać ubiegania się przez podmiot korzystający ze środowiska o decyzję, w związku z brakiem której musiał ponieść on opłatę podwyższoną. W takim przypadku trudno mówić o podejmowaniu przez podmiot korzystający ze środowiska realizacji przedsięwzięcia. Taka wykładnia powyższego przepisu stoi w wyraźnej sprzeczności, z treścią art. 319 ust. 3 p.o.ś., który wprost odnosi się do opłaty podwyższonej za sam tylko brak decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów. Zdaniem organu przepis art. 317 ust. 1 p.o.ś. byłby martwy, jeśli jedyną przyczyną ponoszenia opłaty podwyższonej byłoby składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów.

Kolegium przyjęło ponadto że "przedsięwzięciem", którego wykonanie zapewniło usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat jest łącznie: 1) instalacja spełniająca wszystkie wymogi prawa; 2) opracowanie nowej (przy tym prawidłowej) instrukcji prowadzenia składowiska oraz 3) decyzja zatwierdzająca instrukcję prowadzenia składowiska odpadów, dodając, że w przypadku skarżącego nie było takiej sytuacji, ponieważ jego wniosek wymagał uzupełnienia, a na składowisku należało wykonać szereg prac, mających na celu doposażenie instalacji w urządzenia niezbędne do prowadzenia monitoringu, brak zezwolenia ze względu na wygaśnięcie poprzedniego wynikał w istocie z niedopełnienia wymogów technicznych instalacji oraz prawnych wniosku.

Dalej organ, wskazując na przepisy art. 318 ust. 1, art. 285 ust. 2, art. 281 ust. 1 p.o.ś. wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie strona wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty nadała w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe 28 lipca 2023 r., a nie jak błędnie wskazuje w odwołaniu 21 czerwca 2022 r.

Wobec tego Kolegium rozważyło, czy w sprawie nie będą miały zastosowania przepisy art. 319 ust. 5-7 p.o.ś., stwierdzając, że jeśli chodzi o opłaty podwyższone, to z uwagi na bezdecyzyjny tryb wnoszenia opłat wniosek o ich odroczenie powinien być złożony do 31 marca 2017 r., ze względu na treść (art. 47 § 3 o.p.).

Organ jednocześnie zaznaczył, że późniejsze postępowanie w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska za 2016 r. nie ma żadnego wpływu na kwestie terminu płatności opłaty, ponieważ decyzja w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska ma charakter deklaratoryjny. Taka konstrukcja przesłanki "terminu" wynika z poglądu, że z dobrodziejstwa instytucji ulg powinien korzystać tylko podmiot korzystający ze środowiska, który świadomy swoich uchybień przedłoży marszałkowi województwa stosowny wykaz uwzględniający opłatę podwyższoną i wniosek o ulgę. Natomiast pozbawia się tego prawa podmiot korzystający ze środowiska, który zataja wystąpienie podstaw do naliczenia opłaty podwyższonej (a strona nie tylko wiedziała, że nie posiada zezwolenia ale i przyjmowała kolejne odpady na składowisko) licząc, że uda się uniknąć jej zapłaty. Taka konstrukcja mobilizuje również do niezwłocznego usuwania przyczyn naliczania opłaty podwyższonej. Ogranicza dobrodziejstwo ulgi do "jednego okresu rozliczeniowego".

W konkluzji organ stwierdził, że skoro w sprawie nie zostały spełnione przesłanki materialnoprawne odroczenia terminu płatności opłaty określone w art. 317 ust. 1, art. 318 ust. 1 i w zw. z art. 319 ust. 6 w zw. z ust. 7 p.o.ś., to zasadna była odmowa odroczenia terminu płatności. Kończąc rozważania organ stwierdził, że przepis art. 7a § 1 k.p.a., nie ma zastosowania w postępowaniu, którego przedmiotem jest przyznanie stronie uprawnienia.

W skardze L. F. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie:

- art. 317 ust. 1 i nast. p.o.ś., poprzez zaniechanie odroczenia terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska określonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 10 września 2018 r., dotyczącej naliczenia opłaty podwyższonej w związku ze składowaniem odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów w kwocie 912.370 zł mimo, iż skarżący wskazał, że zrealizował działania, związane ze zlikwidowaniem przyczyny naruszenia, prowadzącej do usunięcia stanu niezgodności z prawem, co powinno skutkować ustaleniem, że skarżący spełnił przesłanki umożliwiające zastosowanie wobec niego ulgi;

- art. 7, art. 77, w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i uznanie, iż skarżący nie zrealizował działania, związanego ze zlikwidowaniem przyczyny naruszenia, tj., że nie zrealizował "przedsięwzięcia" w rozumieniu art. 317 p.o.ś. i nast., prowadzącego do usunięcia stanu niezgodności z prawem i tym samym spełnienia wymogów z 317 p.o.ś., uzasadniających zastosowanie wobec niego ulgi przewidzianej w tych przepisach, podczas gdy w 2015 r. i 2016 r skarżący podjął się wykonania wieloskładnikowego działania polegającego na przeprowadzeniu inwestycji oraz opracowaniu dokumentów umożliwiających mu złożenie skutecznego wniosku o wydanie decyzji zatwierdzającej instrukcję.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego poparł zarzuty skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

Sąd badając w świetle zakreślonych wyżej kryteriów legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji doszedł do przekonania, że odpowiadają one przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do usunięcia ich z obrotu prawnego, jak oczekuje tego skarżący.

W rozpatrywanej sprawie zasadniczą osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie, czy - jak twierdzi skarżący - opracowanie instrukcji prowadzenia składowiska odpadów, złożenie wniosku o wydanie decyzji o zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów, a następnie uzyskanie 12 lutego 2016 r. stosownej decyzji w tym przedmiocie wypełnia przesłanki pojęcia "przedsięwzięcie", o którym mowa w art. 317 ust. 1 p.o.ś., czy też - jak uważają organy obu instancji - w stanie faktycznym sprawy brak jest podstaw by przyjąć, że powoływane przez skarżącego okoliczności stanowią realizację "przedsięwzięcia" w rozumieniu art. 317 p.o.ś.

Zgodnie z art. 317 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2022 r., poz. 2556) termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej odracza się na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat albo kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku (ust. 1). Odroczenie terminu płatności może dotyczyć, z zastrzeżeniem ust. 3, części albo całości opłaty lub kary (ust. 2). Odroczenie może objąć opłaty najwyżej w części, w jakiej przewyższa ono kwotę opłaty, jaką ponosiłby podmiot korzystający ze środowiska w przypadku, gdyby posiadał pozwolenie albo inną wymaganą decyzję (ust. 3). Termin płatności może być odroczony wyłącznie na okres niezbędny do zrealizowania przedsięwzięcia, o którym mowa w ust. 1 (ust. 4).

Według art. 318 p.o.ś. wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty albo kary powinien zostać złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone (ust. 1). Złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności opłat nie zwalnia z obowiązku ich uiszczenia w części, w jakiej nie mogą podlegać odroczeniu (ust. 2). Wniosek powinien zawierać: pkt 1 - wskazanie wysokości opłaty lub kary, o której odroczenie terminu płatności występuje strona; pkt 2 - opis realizowanego przedsięwzięcia; pkt 3 - harmonogram realizacji przedsięwzięcia ze wskazaniem etapów nie dłuższych niż 6 miesięcy (ust. 3). Jeżeli istnieją zastrzeżenia co do możliwości sfinansowania przez wnioskodawcę planowanych przedsięwzięć, właściwy organ może zażądać dodatkowo przedłożenia dowodów potwierdzających możliwość finansowania przedsięwzięcia (ust. 4). Decyzja o odroczeniu terminu płatności opłat lub kar określa: pkt 1 - opłatę lub karę, której termin płatności został odroczony, oraz jej wysokość; pkt 2 - realizowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie; pkt 3 - harmonogram realizacji przedsięwzięcia; pkt 4 - termin odroczenia opłaty albo kary (ust. 5). Właściwy organ, w drodze decyzji, odmawia odroczenia terminu płatności opłaty lub kary, jeżeli nie są spełnione warunki odroczenia określone ustawą (ust. 6). Organ właściwy do rozpatrzenia wniosku przesyła egzemplarz decyzji orzekającej w sprawie terminu płatności opłaty albo kary do właściwego powiatu albo gminy, których dochodów dotyczy odroczenie (ust. 6a). W przypadku wniesienia wniosku, o którym mowa w ust. 1, naliczane są odsetki za zwłokę na zasadach określonych w przepisach działu III ustawy - Ordynacja podatkowa (ust. 7).

Mając na względzie powyższe unormowania w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że przyczyną ponoszenia przez skarżącego podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska, określonych decyzją Kolegium z 10 września 2018 r., jest brak złożenia, w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, co miało miejsce 23 stycznia 2013 r., wniosku o wydanie decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów najpóźniej do 23 stycznia 2015 r. Kwestia ta, w świetle prawomocnego wyroku tutejszego sądu z 12 lutego 2019 r. II SA/Łd 1019/18, utrzymanego w mocy wyrokiem NSA z 23 września 2022 r. III OSK 1099/21, jest bezsporna. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia kontrolowanej obecnie sprawy pozostają wobec tego okoliczności, które przyczyniły nieterminowego złożenia wniosku.

Wskazać także wypada, że WSA w Łodzi wyrokiem z 27 września 2023 r. oddalił skargę L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 12 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności oraz umorzenia opłaty stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu w związku z korzystaniem ze środowiska za 2015 r., a skład rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko tutejszego sądu wyrażone w uzasadnieniu wspomnianego wyroku.

Odnosząc się do kwestii spornych stwierdzić należy, że przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska nie definiują pojęcia "przedsięwzięcie", o którym mowa w art. 317 p.o.ś. Niemniej jednak w doktrynie (tak m.in. K. Gruszecki w Prawo ochrony środowiska. Komentarz do art. 317, wyd. VI – Lex) oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pojęcie to systemowo jest zbliżone do tego, które wprowadzał art. 110c ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. z 1994 r., nr 49, poz. 196 ze zm.) dlatego też można wykorzystać poglądy wypracowane w zakresie tegoż przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 maja 1999 r., IV SA 722/97 sformułował pogląd, że bezwzględnym warunkiem uwzględnienia wniosku o odroczenie terminu płatności kary w myśl art. 110c ust. 1 ustawy z 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska jest stwierdzenie - w postępowaniu dowodowym - że realizowana (bądź zrealizowana) inwestycja (wykonana i oddana do użytku) rzeczywiście zapewni usunięcie przyczyn wymierzenia kary.

W obowiązujących przepisach prawa pojęcie "przedsięwzięcia" zdefiniowane zostało w art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, który stanowi, że przez "przedsięwzięcie" rozumie się zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko, polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty. Definicja ta ma charakter szczególny, ustawodawca zastrzega bowiem, że ma ona zastosowanie jedynie w postępowaniu w sprawie ocen oddziaływania na środowisko. W literaturze przyjmuje się natomiast, że ma ona na tyle ogólny charakter, że może być wykorzystywana również w postępowaniu o odroczenie płatności opłat podwyższonych oraz administracyjnych kar pieniężnych (K. Gruszecki, Kary pieniężne za zanieczyszczanie..., s. 23; tenże, Opłaty za korzystanie..., s. 8).

Za przedsięwzięcie usuwające przyczynę ponoszenia opłaty podwyższonej nie można uznać ubiegania się przez podmiot korzystający ze środowiska o decyzję, w związku z brakiem której musiał ponieść on opłatę podwyższoną (P. Sadowski, Opłata podwyższona jako konsekwencja braku pozwolenia wodnoprawnego, CASUS 2009/4/27-32)). W takim przypadku trudno bowiem mówić o podejmowaniu przez podmiot korzystający ze środowiska realizacji przedsięwzięcia. Uzyskanie decyzji zezwalającej na korzystanie ze środowiska w żadnym bowiem razie nie wpłynie na zmniejszenie oddziaływania na to ostatnie.

Jak stwierdził Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012 r. C-121/11 w sprawie Pro-Braine ASBL i inni v. Commune de Braine-le-Château (opubl. ZOTSiS 2012/4/I-225, Lex nr 1131294) definicja pojęcia "przedsięwzięcie" wskazana w art. 1 ust. 2 dyrektywy 85/337 nie precyzuje czy zmiany bądź rozbudowa istniejących przedsięwzięć mogą jako takie być uważane za "przedsięwzięcia". W każdym razie "przedsięwzięciami" w rozumieniu dyrektywy 85/337 są w szczególności urządzenia i składowiska wymienione w załączniku II do tejże dyrektywy. Punkt 11 załącznika II, zatytułowany "Inne przedsięwzięcia", wskazuje w tym kontekście między innymi "urządzenia do unieszkodliwiania odpadów przedsięwzięcia niewymienione w załączniku I)" będące kategorią obejmującą składowiska odpadów końcowych. Punkt 13 tego załącznika zalicza do objętych nim przedsięwzięć "wszelkie zmiany bądź rozbudowę przedsięwzięć wymienionych w załączniku I lub II, już zatwierdzonych, zrealizowanych lub będących w trakcie realizacji, które mogą mieć znaczące niekorzystne oddziaływanie na środowisko naturalne". Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że zmiana lub rozbudowa składowiska odpadów końcowych - takiego jak składowisko, którego dotyczy spór przed sądem krajowym - mogą stanowić "przedsięwzięcie" w rozumieniu dyrektywy 85/337 w zakresie, w jakim mogą one w sposób znacząco niekorzystny oddziaływać na środowisko naturalne (por. pkt 28-30). Zwykłe odnowienie obowiązującego zezwolenia na działanie składowiska odpadów końcowych, przy braku robót lub interwencji zmieniających stan fizyczny miejsca, nie może być zakwalifikowane jako "przedsięwzięcie" w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 85/337 (por. pkt 32).

Przywołana we wspomnianym wyroku Trybunału Sprawiedliwości dyrektywa Rady 85/337/EWG została uchylona mocą dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U.UE.L.2012.26.1 z dnia 2012.01.28). Zgodnie z art. 1 ust. 2 lit. a dyrektywy nr 2011/92/UE "przedsięwzięcie" oznacza wykonanie prac budowlanych lub innych instalacji lub systemów, inne interwencje w otoczeniu naturalnym i krajobrazie, włącznie z wydobywaniem zasobów mineralnych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle art. 317 ust. 1 p.o.ś. dominuje pogląd, który skład orzekający podziela, że pojęcie przedsięwzięcia, na który wskazuje art. 317 ust. 1 p.o.ś. dotyczy tylko takiego przedsięwzięcia, które jest traktowane jako inwestycja zapewniająca usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat (por.: wyroki NSA z: 9 lutego 2021 r., III OSK 59/21; 4 października 2022 r., III OSK 1321/21; 10 grudnia 2013 r., II OSK 1713/12; 2 lutego 2006 r., II OSK 110/05; 25 września 2014 r., II OSK 663/13; 2 kwietnia 2015 r., II OSK 2214/13; 2 kwietnia 2015 r. II OSK 2215/13; WSA w Lublinie z 30 marca 2021 r., II SA/Lu 1003/11 - orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego sąd podziela stanowisko organów, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy nie została spełniona przez skarżącego kluczowa przesłanka uzasadniająca odroczenie terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska, o której mowa w art. 317 ust. 1 p.o.ś. Zdaniem sądu okoliczności sprowadzające się do opracowania instrukcji prowadzenia składowiska odpadów, złożenia wniosku o wydanie decyzji o zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów, a następnie uzyskanie nowej decyzji 12 lutego 2016 r. zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów, wbrew stanowisku skarżącego nie mogą rozumiane jako "realizacja przedsięwzięcia". Także powoływane przez skarżącego w toku postępowania wyjaśniającego, a następnie w odwołaniu oraz treści skargi inwestycje, czy też przedsięwzięcia realizowane przez skarżącego, nie pozostawały w związku z przyczyną ponoszenia podwyższonej opłaty, a ich wykonanie (realizacja) nie zapewnia usunięcia tejże przyczyny. W tych okolicznościach odmowę odroczenia terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska należy uznać za uzasadnioną. Wobec tego podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 317 ust. 1 i następne p.o.ś. sąd ocenił, jako chybione.

W świetle poczynionych wyżej rozważań także kwestia zachowania terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności, na którą powołały się organy obu instancji w motywach kontrolowanych rozstrzygnięć, pozostawała w istocie bez żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. Trzeba mieć na uwadze, że nawet wówczas, gdyby wniosek o odroczenie płatności zostałby złożony przez skarżącego w terminie do 31 marca 2017 r., to nie mógłby zostać uwzględniony z uwagi na brak realizacji przedsięwzięcia, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat. Jak wynika z treści art. 317 ust. 1 p.o.ś. przesłanką, której spełnienie uzasadnia odroczenie terminu płatności opłaty lub kary pieniężnej jest terminowa realizacja przedsięwzięcia, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia opłat podwyższonych lub administracyjnych kar pieniężnych w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku, która to przesłanka w realiach niniejszej sprawy, jak już wskazano nie została spełniona. Do ubiegania się o odroczenie nie wystarczy realizacja jakiegokolwiek przedsięwzięcia związanego z ochroną środowiska, ale musi się ono wiązać z konkretnym rodzajem korzystania ze środowiska, za który ponoszone są opłaty podwyższone albo kary.

Odnosząc się do charakteru terminu na złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności, o którym mowa w art. 318 ust. 1 p.o.ś. tylko wyjaśnić należy, że NSA w uchwale siedmiu sędziów z 30 listopada 2020 r., II OPS 1/20 (ONSAiWSA 2021/2/20) wyraził stanowisko, że termin, w jakim powinien być złożony wniosek o odroczenie płatności opłaty za korzystanie ze środowiska albo administracyjnej kary pieniężnej, określony w art. 318 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396, z późn. zm.), jest terminem procesowym.

Wobec powyższego sąd stwierdził, że organy obu instancji zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ustaliły stan faktyczny sprawy, a następnie oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, czemu dały wyraz w motywach rozstrzygnięć organów obu instancji sporządzonych z poszanowaniem art. 107 § 3 k.p.a., co czyni zarzytu skargi w tym zakresie nieuzasadnionymi.

Z tych wszystkich względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

abo