Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 2152/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 1, art. 174 pkt 2, art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1, art. 70c i art. 59 § 1 pkt 9,
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 2,
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 8 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 33 § 1 pkt 1, art. 18,
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), Protokolant Natalia Zawadka, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 159/19 w sprawie ze skargi T.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 21 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T.W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 23 października 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 159/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę T.W. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor) z 21 listopada 2018 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (wyrok ten oraz pozostałe powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżący w złożonej skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

I. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1, art. 70c i art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. – dalej: O.p.), poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji oddalenie skargi, mimo że w sprawie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, czerwiec, sierpień i wrzesień 2012 r. uległo przedawnieniu w dniu 31 grudnia 2017 r., a w sprawie nie zaistniały jakiekolwiek okoliczności powodujące skuteczne zawieszenie bądź przerwanie biegu terminu przedawnienia.

II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., że został wydany z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, która zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na fakt, że organy postępowania egzekucyjnego zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji naruszyły przepisy obowiązujących norm prawnych O.p. oraz ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm. – dalej: u.p.e.a.), mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1/ art. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. – dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że dla zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie jest koniecznym zawiadomienie podatnika o przedmiotowym zakresie postępowania karnoskarbowego, którego wszczęcie doprowadziło do zawieszenia, podczas gdy Dyrektor w decyzji z 7 grudnia 2017 r. skierowanej do Skarżącego, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy i wszczęto egzekucję, wskazał na istotne znaczenie zawiadomienia podatnika o zakresie przedmiotowym postępowania karnoskarbowego w celu wywołania skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia, które to uznanie w konsekwencji stanowi przejaw odstępstwa od wcześniej przyjętej wykładni art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. w sprawie Skarżącego, a co jest równoznaczne z naruszeniem zasady pewności prawa i zaufania obywateli do organów państwa;

2/ art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70c O.p. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych Skarżącego w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, czerwiec, sierpień i wrzesień 2012 r., co w konsekwencji skutkowało przyjęciem przez WSA w Warszawie, iż nie jest zasadny zarzut Skarżącego dotyczący przedawnienia zobowiązań podatkowych, podczas gdy zawieszenie biegu terminu przedawnienia nie nastąpiło, a tym samym zarzuty podniesione przez Skarżącego były zasadne.

W oparciu o tak postawione zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, ewentualnie przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznana oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Na rozprawie w dniu 24 maja 2023 r. pełnomocnik Dyrektora wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu.

Zasadniczym punktem spornym na etapie postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej pozostaje, czy egzekwowana w postępowaniu egzekucyjnym zaległość podatkowa uległa przedawnieniu, jak chce tego Skarżący, czy też doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na skutek wszczęcia postępowania karnoskarbowego, jak uznały organy administracyjne i co zostało zaakceptowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Skarżący nie negował przy tym samego faktu wszczęcia takiego postępowania, jak również i tego, że organ podatkowy skutecznie doręczył zawiadomienie o którym mowa w art. 70c O.p. Wskazywał jednak, że zawiadomienie to nie spełniało wymogów, jakie powinny być w nim zawarte. Nie wynikało bowiem z niego jaki jest zakres przedmiotowy wszczętego postępowania i tym samym, czy wiąże się ono z niewykonaniem konkretnego zobowiązania podatkowego.

W sporze tym podzielić należy stanowisko przyjęte przez WSA w Warszawie, który powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2018 r., sygn. akt I FPS 1/18 uznał, że doręczone zawiadomienie, spełnia przesłanki o których mowa w art. 70c O.p. We wskazanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę, że zawiadomienie podatnika dokonane na podstawie art. 70c O.p. informujące, że z określonym co do daty dniem, na skutek przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego podatnika za wskazany okres rozliczeniowy, jest wystarczające do stwierdzenia, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy. Z uchwały tej jednoznacznie wynika, że doręczane zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego dla swej skuteczności, nie musi zawierać szczegółowej informacji co do zakresu przedmiotowego wszczętego postępowania karnoskarbowego, w tym wskazania konkretnego przepisu ustawy karnej na podstawie którego postępowanie takie zostało wszczęte. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie przytoczono najistotniejszą część argumentacji wyrażonej w powyższej uchwale, która doprowadziła do sformułowania ostatecznej tezy. Nie ma zatem powodów do powtórnego jej przytoczenia.

Stanowisko przyjęte w powołanej uchwale prowadzi do bezzasadności zasadniczej argumentacji skargi kasacyjnej, sprowadzającej się do zarzutu naruszenia art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1, art. 70c, art. 59 § 1 pkt 9 i w konsekwencji art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Egzekwowane zaległości podatkowe nie uległy bowiem przedawnieniu.

Wbrew stanowisku zawartemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, stanowisko zawarte w uchwale z 18 czerwca 2018 r., sygn. akt I FPS 1/18, jest wiążące dla innych składów orzekających tak wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wynika to wyraźnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Wobec powyższego żaden skład sądu administracyjnego nie może przy rozstrzyganiu konkretnej sprawy odstąpić od stanowiska wyrażonego w uchwale NSA. Odmienne rozstrzygnięcie mogłoby nastąpić jedynie wówczas, gdyby została uruchomiona przewidziana w powyższym przepisie procedura zmierzająca do podjęcia uchwały odmiennej treści i uchwała taka zostałaby podjęta, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia zasady zaufania do organów administracyjnych, który Skarżący wyprowadził z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Powołanie się przez Dyrektora w innym postępowaniu prowadzonym wobec Skarżącego na wyrok NSA w którym wyrażono odmienny pogląd od zaprezentowanego w uchwale z 18 czerwca 2018 r., sygn. akt I FPS 1/18, nie może uzasadniać stanowiska, że w rozpatrywanej sprawie zasada zaufania została naruszona. Dla skuteczności podniesionego zarzutu Skarżący zobowiązany byłby wykazać, że to w tej sprawie działanie Dyrektora było sprzeczne z taką zasadą. Żadna jednak argumentacja w takim kierunku nie została w skardze kasacyjnej sformułowana. Ponadto jak słusznie wskazał WSA w Warszawie, powoływany w skardze kasacyjnej wyrok niewątpliwie został w decyzji wymiarowej wydanej wobec Skarżącego zacytowany, "(...) jednakże organ podatkowy wywodził z niego jedynie przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia dotyczące: (-) wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, (-) związania tego postępowania z niewykonaniem zobowiązania, którego bieg terminu zostaje zawieszony, (-) zawiadomienia w trybie art. 70c O.p.". Prawidłowo zatem zauważono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że Dyrektor powołując się w decyzji wymiarowej wydanej wobec Skarżącego na określony wyrok NSA, nie wywodził na jego podstawie, że dla skuteczności zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, koniecznym jest szczegółowe wskazanie w nim zakresu przedmiotowego wszczętego postępowania karnoskarbowego. Tylko zaś w takim przypadku otwarta byłaby możliwość ewentualnego wywodzenia naruszenia zasady zaufania do organów administracyjnych.

Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Paweł Dąbek Jacek Pruszyński Wojciech Stachurski