Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 431/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) asesor WSA Kamil Kowalewski Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. T., I. T. i C. J. oraz Miasta [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 14 grudnia 2022 r. nr KR III R 25/21 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. oddala skargę Miasta [...]; 3. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz M. T., I. T. i C. J. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 14 grudnia 2022 r. nr KR III R 25/21 Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a)

w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4) ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r. poz. 795; dalej: ustawa z dnia 9 marca 2017 r.) w związku z art. 156 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, 2185; dalej: k.p.a.) w związku z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 276; dalej: dekret warszawski) w związku z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. oraz art. 29 ust. 1 pkt 3a) w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4) ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w związku z art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego

w związku z art. 38 ust. 1 i art. 2 pkt 4) ustawy z dnia 9 marca 2017 r. oraz art. 31

ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 9 marca 2017 r.

1. stwierdziła nieważność decyzji Burmistrza Gminy Warszawa-Centrum z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001 w części dotyczącej udziału wynoszącego 1961661646/ 20000000000 (jeden miliard dziewięćset sześćdziesiąt jeden milionów sześćset sześćdziesiąt jeden tysięcy sześćset czterdzieści sześć łamane przez dwadzieścia miliardów), należącego do I. T. i C. J., w prawie użytkowania wieczystego w zabudowanym gruncie o powierzchni 462 m2, położonym w Warszawie przy ulicy [...], opisanym w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...];

2. stwierdziła nieważność decyzji Burmistrza Gminy Warszawa-Centrum z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001 w części dotyczącej udziału wynoszącego 496726252/10000000000 (czterysta dziewięćdziesiąt sześć milionów siedemset dwadzieścia sześć tysięcy dwieście pięćdziesiąt dwa łamane przez dziesięć miliardów) w prawie użytkowania wieczystego przysługującego każdorazowo właścicielom lokalu nr 2 opisanego w księdze wieczystej KW nr [...], którymi obecnie są na zasadach współwłasności: I. Z. i C. J.;

3. stwierdziła nieważność decyzji Burmistrza Gminy Warszawa-Centrum z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001 w części dotyczącej udziału wynoszącego 598709433/10000000000 (pięćset dziewięćdziesiąt osiem milionów siedemset dziewięć tysięcy czterysta trzydzieści łamane przez dziesięć miliardów) wprawie użytkowania wieczystego przysługującego każdorazowo właścicielom lokalu nr 7 opisanego

w księdze wieczystej KW nr [...], którymi obecnie są na zasadach współwłasności: I. Z. i C. J.;

4. stwierdziła w pozostałym zakresie wydanie decyzji Burmistrza Gminy Warszawa- Centrum z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001 z naruszeniem prawa;

5. nałożyła na M. T. (PESEL: [...]) obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych) na rzecz Skarbu Państwa.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Postanowieniem z dnia 13 października 2021 r. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej: Komisja), działając na podstawie

art. 15 ust. 2 i 3 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. wszczęła z urzędu postępowanie rozpoznawcze w sprawie o sygn. KR. III R 25/21 w sprawie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001 w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], opisanej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], dawniej uregulowana była w dawnej księdze wieczystej ozn. d. nr. hip. [...] o pow. 981,60 m2. Obecnie składa się z zabudowanej budynkiem mieszkalnym frontowym działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 462 m2 uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] oraz zabudowanej budynkiem mieszkalnym oficyny działki ewidencyjnej

nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 601 m2 uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...].

Budynek przy ul. [...] wybudowany został w 1910 r. W czasie wojny ocalał. Zaraz po wojnie był cały zamieszkały. W 1947 r. duże mieszkania podzielono na mniejsze. Budynek ma trwałą konstrukcję i lokalizację stałą.

Powyższy grunt w Planie Ogólnym Zagospodarowanie Przestrzennego Dzielnicy Warszawa - Śródmieście przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową

o charakterze śródmiejskim.

Zgodnie z zaświadczeniem Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego

w Warszawie z dnia 6 listopada 1947 r. r. Nr 11174/47 tytuł własności nieruchomości warszawskiej oznaczonej nr hip. [...] położonej na gruncie dziedzicznym, zawierającej pow. 981,60 m2 uregulowany był jawnym wpisem na imię M.

z W. K. w jednej połowie i D. K. w drugiej połowie na mocy aktu z dnia 9 marca 1946, nr rep. [...] i wniosku z dnia 20 sierpnia 1946 r.

Nieruchomość położona przy ul. [...] była objęta działaniem dekretu warszawskiego. Z dniem 21 listopada 1945 r., to jest z dniem wejścia wżycie dekretu, grunty nieruchomości warszawskich, w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 dekretu przeszły na własność Gminy m.st. Warszawy, a od dnia 13 kwietnia 1950 r., tj. z chwilą likwidacji gmin, na własność Skarbu Państwa.

Objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę nastąpiło w dniu 16 czerwca 1947 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 5 Rady Narodowej

i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy.

W dniu 16 grudnia 1947 r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej

w trybie art. 7 dekretu został złożony przez dawne właścicielki hipoteczne M. K.

i D. K.

Decyzją z dnia 24 lutego 1956 r., Nr: ST/TN-15W/85/55 Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmówiło przyznania M. K. i D. K. prawa własności czasowej nieruchomości położonej przy ul. [...].

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 31 sierpnia 1998 r. nr O5.053-R-159/97 stwierdził, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 lutego 1956 r. nr ST/TN-15W/85/55

w określonej w aktach notarialnych części dotyczących sprzedanych lokali nr 1, 4, 6, 6A, 8, 8A, 11, 12, 14, 15, 20, 21, 22A, 23A, 25 i 28 oraz udziałów w przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, zostało wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jego nieważność.

Decyzją Wojewody Warszawskiego z dnia 5 lipca 1991 r., nr 7392 na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę

o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 i Nr 43, poz. 253) w zw. z art. 5 ust. 1 tej ustawy stwierdzono nabycie przez Dzielnice Gminę Warszawa - Śródmieście w Warszawie z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej Warszawa - Śródmieście obręb ewidencyjny [...] nr działki ewidencyjnej [...] uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...]. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 48, poz. 195) grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością Gminy Warszawa-Centrum.

W budynku frontowym, przed dniem wydania decyzji, zostało sprzedanych 15 lokali mieszkalnych tj. o numerze 1, 4, 6, 6A, 8, 8A, 11, 12, 14, 15, 21, 22A, 23A, 25 i 28 wraz z udziałem wynoszącym 0,3200 części budynku i jego urządzeń.

Umową sprzedaży w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 13 października 2000 r. zawartą przed K. L., notariuszem w Warszawie stawający M. T. i Z. N. działający w imieniu i na rzecz D. L., Z. K., W. K. i Z. K. sprzedali M. T. i C. i Z. N. całe należne im udziały w prawach i roszczeniach wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania nieruchomości oznaczonej jako działka gruntu [...] w łącznym udziale wynoszącym 0,6800 części - w udziałach następujących: w 3/4 częściach nabyli Z. i C. N., w 1/4 części nabyła M. T. W takich samych częściach Z. i C. N. oraz M. T. zakupili udział wynoszący 0,068 części w całej nieruchomości budynkowej za łączną kwotę [...] złotych.

Umową sprzedaży w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 14 listopada 2000 r. zawartą przed J. R., notariuszem w Warszawie stawający Z. i C. N. sprzedali M. T. całe należne im udziały wprawach i roszczeniach wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania nieruchomości oznaczonych jako działki gruntu [...] w łącznym udziale wynoszącym 0,72975 części i 4/11 (obecnie [...]) w łącznym udziale 0,51 części za łączną kwotę [...] złotych.

Decyzją z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001 Burmistrz Gminy Warszawa-Centrum orzekł o ustanowieniu użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,6800 części gruntu oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...] położonego w Warszawie przy ul. [...] na rzecz M. T.

Wskazano również w tym punkcie, że grunt, do którego ustanawia się prawo użytkowania wieczystego zabudowany jest budynkiem mieszkalnym oficyny o pow. użytkowej wynoszącej 2.224,66 m2, murowanym, 6-kondygnacyjnym, wybudowanym przed 1945 rokiem, posiadającym 24 lokali mieszkalnych, budynek ten w 0,6800 części zgodnie z art. 5 dekretu warszawskiego stanowi odrębną od gruntu nieruchomość pozostającą własnością następcy prawnego dotychczasowych współwłaścicieli hipotecznych z wyłączeniem sprzedanego najemcom aktami notarialnymi 15 lokali mieszkalnych o numerach: 1, 4, 6, 6A, 8, 8A, 11, 12, 14, 15, 21, 22A, 23A, 25 i 28 wraz z udziałem wynoszącym 0,3200 części budynku i jego urządzeń, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców.

W pkt II. sentencji decyzji ustalono "czynsz symboliczny" z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w pkt I decyzji w wysokości [...] zł (słownie złotych: [...]) - stanowiący 0,3% ceny gruntu.

Wskazano również w tym punkcie, że wysokość "czynszu symbolicznego" może ulec zmianie w przypadku zmiany zarządzenia Prezydenta m. st. Warszawy nr 1531/98 z dnia 2 lutego 1998 roku w sprawie ustalenia wysokości "czynszu symbolicznego" za użytkowanie wieczyste gruntów przejętych na rzecz Państwa w trybie dekretu warszawskiego - stanowiących własność Gminy Warszawa-Centrum.

Aktem notarialnym z dnia 20 września 2001 r. Rep. A [...] zawarto umowę o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Na mocy powyższej umowy Miasto Stołeczne Warszawa oddało w użytkowanie wieczyste nieruchomość położoną przy ul. [...], stanowiącą działkę nr [...] z obrębu [...] na rzecz M. T.

Po wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej doszło do wyodrębnienia kolejnych lokali

o nr: 5, 9, 11 A, 15A, 16, 10, 38, 13, 1A, 2, 7 i jeden lokal bez numeru.

Obecnie właścicielami tych lokali są: J. Z. (lokal nr 5), C. N. i K. N. (lokal nr 9), E. Z. (lokal nr 11 A), J. G. i R. G. (lokal nr 15A), U. I. (lokal nr 16), [...] spółka

z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie (lokal nr 10 i 38), D. S. (lokal nr 13), W. K. i H. K. (lokal nr 1A), A. D. i A. D. 2 (bez numeru), I. Z. i C. J. (lokal nr 2 i 7).

Aktem notarialnym z dnia 15 września 2021 r. rep. A nr [...] M. T. darowała swojej córce I. Z. wolny od wszelkich obciążeń udział wynoszący 980830823/20000000000 części we współwłasności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] oraz wolny od wszelkich obciążeń udział wynoszący 16 części we współwłasności lokalów nr 2 i 7 wraz z prawami związanymi z jego własnością. Tym samym aktem notarialnym M. T. darowała również swojej wnuczce C. J. wolny od wszelkich obciążeń udział wynoszący 980830823/20000000000 części we współwłasności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] oraz wolny od wszelkich obciążeń udział wynoszący /i części we współwłasności lokalu nr 2 i 7 wraz z prawami związanymi z jego własnością.

Zgodnie z operatem szacunkowym z dnia 13 kwietnia 2022 r., sporządzonym przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego M. S., wartość rynkowa 0,6800 części prawa użytkowania wieczystego gruntu jako działka gruntu [...], dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...] według stanu i wartości na dzień wydania decyzji reprywatyzacyjnej z dnia 30 marca 2001 r., wynosiła [...] zł, natomiast wartość rynkowa udziału wynoszącego 0,6800 w budynku mieszkalnym, posadowionym na działce nr [...] według stanu na dzień wydania decyzji reprywatyzacyjnej z dnia 30 marca 2001 r., wynosiła [...] zł. Zatem łączna wartość nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] według stanu i cen na dzień 30 marca 2001 r. wynosiła [...] zł.

W ocenie Komisji decyzja Burmistrza Gminy Warszawa-Centrum z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001, wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ doszło do zbycia praw i roszczeń, a w konsekwencji przyznania statusu strony postępowania dekretowego nabywcy tych praw i roszczeń.

Burmistrz Gminy Warszawa-Centrum w decyzji reprywatyzacyjnej nr 27/2001

z dnia 30 marca 2001 roku ustanowił prawo użytkowania wieczystego do dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...] położonej przy ulicy [...] w Warszawie,

w udziale wynoszącym 0,6800 części gruntu o powierzchni 462 m2 oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 3 dekretu warszawskiego w całości na rzecz M. T.

Natomiast osobie tej nie można przyznać statusu strony w postępowaniu dekretowym na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego w związku z art. 28 k.p.a. Zatem do kręgu osób uprawnionych do bycia stroną w postępowaniu z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego nie należą osoby, które nabyły prawa i roszczenia do danej nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 sierpnia 2022 r. sygn. I OSK 2034/20.

Przesądzono zatem bezsprzecznie kwestię, że umowy cywilnoprawne dotyczące przeniesienia praw i roszczeń do dawnych nieruchomości nie legitymowały - w rozumieniu prawa administracyjnego osób wskazanych w tych umowach, jako nabywcy praw i roszczeń - w rozumieniu prawa cywilnego - do skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego na podstawie dekretu warszawskiego. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 29 sierpnia 2022 r. sygn.: I OSK 2875/20, I OSK 707/20 i I OSK 1717/20.

Argumentację zawartą w ww. wyrokach, Komisja w całej rozciągłości podzieliła

i uznała za własną również w niniejszej sprawie.

W konsekwencji powyższego, w ocenie Komisji, skoro w stanie faktycznym sprawy dawnymi współwłaścicielkami hipotecznymi były M. z W. K. i D. K., to prawo do bycia stroną w postępowaniu dekretowym przysługiwało wyłącznie ich spadkobiercom, a nie osobie, która w wyniku zawartych umów sprzedaży roszczeń sporządzonych w formie aktów notarialnych w 2000 r., która w drodze umów cywilnoprawnych nabyła prawa do tej nieruchomości. Zatem, Burmistrz Gminy Warszawa-Centrum w sposób wadliwy uznał, że beneficjentką decyzji reprywatyzacyjnej jest nabywca praw i roszczeń do przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy notarialnej zawartej w dniu 13 października 2000 r. i w dniu 14 listopada 2000 r. Tymczasem, osoba te nie mogła skutecznie ubiegać się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego określonego w decyzji reprywatyzacyjnej. Uznanie tych umów za skuteczną podstawę, w rozumieniu prawa administracyjnego, do przyznania prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców osób wskazanych w umowie cywilnoprawnej, stanowi rażące naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego w związku z art. 28 k.p.a. To wyczerpuje przesłankę stwierdzenia nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4) ustawy z 9 marca 2017 r.

Komisja zwróciła uwagę w kontekście finansowym, że w punkcie II. sentencji decyzji Burmistrza Gminy Warszawa-Centrum z dnia 30 marca 2001 roku ustalono czynsz symboliczny na podstawie zarządzenia Prezydenta m. st. Warszawy nr 1531/98 z dnia 2 lutego 1998 roku w wysokości [...] zł, co stanowiło 0,3% ceny przedmiotowego gruntu. Ustalenie wymiaru opłaty czynszu symbolicznego nastąpiło tak de facto bez podstawy prawnej, co stanowi, że decyzja jest wadliwa także w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2002 r. sygn. akt I SA 757/01, wyroki WSA w Warszawie: z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2088/09, z dnia 5 lutego 2020 r. w sprawie I SA/Wa 2154/19, z dnia 5 lutego 2020 r. w sprawie I SA/Wa 2155/19 oraz z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie I SA/Wa 1352/20).

Komisja nie kwestionuje faktu, że w przedmiotowej sprawie w konsekwencji wydania decyzji reprywatyzacyjnej z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001 doszło -

w odniesieniu do budynku położnego działce nr [...] - do wyodrębnienia lokali i sprzedaży bądź darowizny części z nich (tj. 9 lokali) przez beneficjenta na rzecz osób trzecich.

W ocenie Komisji, decyzja reprywatyzacyjna wywołała w tym zakresie nieodwracalne skutki prawne, zawarte w art. 2 pkt 4) ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Zgodnie z tym przepisem przez nieodwracalne skutki prawne należy rozumieć stan prawny powstały wskutek przeniesienia prawa własności albo prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej na osobę trzecią, o ile nie nastąpiło ono nieodpłatnie lub na rzecz nabywcy działającego w złej wierze, lub zagospodarowania nieruchomości warszawskiej na cele publiczne, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65).

W przedmiotowej sprawie, w konsekwencji wydania decyzji reprywatyzacyjnej

z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001, beneficjentka decyzji po ustanowieniu użytkowania wieczystego, dokonała ustanowienia odrębnej własności lokali mieszalnych nr 5, 9, 11A, 16, 10, 38,13,1A, a następnie sprzedała przedmiotowe lokale wraz z udziałem

w nieruchomości wspólnej. Beneficjentka w zakresie lokalu nr 15A dokonała ustanowienia odrębnej własności tego lokalu mieszkalnego i darowizny na rzecz Fundacji [...] z siedzibą w [...], a podmiot ten następnie dokonał sprzedaży tego lokalu na rzecz P. G i R. G.

Powyższe transakcje wywołały nieodwracalne skutki prawne, gdyż nastąpiły po ustanowieniu na rzecz beneficjenta, prawa użytkowania wieczystego.

Podsumowując, wobec przytoczonych powyżej okoliczności, Komisja była zobligowania stwierdzić wydanie decyzji Burmistrza Gminy Warszawa-Centrum z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001 z naruszeniem prawa, w zakresie dotyczącym 9 lokali

o numerach: nr 5, 9,11 A, 15A, 16,10, 38,13,1A znajdujących się w budynku posadowionym na działce nr [...], które zostały zbyte lub darowane przez beneficjenta decyzji na rzecz osób trzecich. Zaś darowany przez beneficjentkę lokal nr 15A był przedmiotem dalszej sprzedaży.

Inaczej rzecz się ma, co do udziałów przysługujących córce beneficjentki tj. I. Z. i wnuczce beneficjentki tj. C. J. wynoszących po 980830823/20000000000 części we współwłasności nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] i lokalu nr 2 o powierzchni 157,42 m2, dla którego prowadzona jest księga wieczysta przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, X Wydział Ksiąg Wieczystych nr [...],

z którego własnością lokalową jest związany udział wynoszący 496726252/10000000000 części we współwłasności nieruchomości wyżej wskazanej oraz lokalu nr 7 o powierzchni 189,74 m2, dla którego prowadzona jest księga wieczysta przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, X Wydział Ksiąg Wieczystych nr [...], z którego własnością lokalową jest związany udział wynoszący 598709433/10000000000 części we współwłasności nieruchomości wyżej wskazanej.

W dniu 15 września 2021 roku m.in. wyżej wskazane udziały i lokal zostały przekazane przez beneficjentkę M. T. w umowie darowizny zawartej w formie aktu notarialnego po połowie swojej córce tj. I. Z. i wnuczce tj. C. J.

Dyspozycja przepisu art. 2 pkt 4) a contrario ustawy z dnia 9 marca 2017 roku wyraźnie wskazuje, że instytucja nieodwracalnych skutków prawnych nie zaistnieje

w przypadku stanu prawnego powstałego wskutek przeniesienia prawa własności albo prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej na osobę trzecią, jeśli nastąpiło ono nieodpłatnie.

Wobec powyższego Komisja stwierdziła, że w powyżej wskazanym zakresie tj.

w udziale łącznie wynoszącym 1961661646/20000000000 (suma udziałów wynoszących po 980830823/20000000000) i w udziale wynoszącym 496726252/10000000000 części w przedmiotowej nieruchomości (udział związany

z prawem własności lokalu mieszkalnego nr 2) i w udziale wynoszącym 598709433/10000000000 części w przedmiotowej nieruchomości (udział związany

z prawem własności lokalu mieszkalnego nr 7) nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne.

W ocenie Komisji koniecznym jest stwierdzenie w części nieważności decyzji Burmistrza Gminy Warszawa-Centrum z dnia 30 marca 2001 nr 27/2001 roku z powodu wystąpienia przesłanki wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 3a) ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w wyniku postępowania rozpoznawczego Komisja wydaje decyzję, w której stwierdza nieważność decyzji reprywatyzacyjnej lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przesłanki określone wart. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego lub w przepisach szczególnych.

Według Komisji w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki determinujące konieczność stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy Warszawa-Centrum, wskazane w art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a., ponieważ Burmistrz Gminy Warszawa-Centrum, wydając decyzję z dnia 30 marca 2001 roku rażąco naruszył art. 28 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego.

Powyższe obligowało Komisję do uznania, że weryfikowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Mając na uwadze powyżej wskazane wady kwalifikowane Komisja doszła do konstatacji, że decyzja Burmistrza Gminy Warszawa-Centrum z dnia 30 marca 2001 roku, nr 27/2001 w części dotyczącej pkt I. sentencji w zakresie udziału wynoszącego łącznie 1961661646/ 20000000000 części przedmiotowej nieruchomości i w zakresie udziału wynoszącego 496726252/10000000000 w prawie użytkowania wieczystego przysługującego każdorazowo właścicielom lokali nr 2 opisanego w księdze wieczystej KW nr [...], którymi obecnie są na zasadach współwłasności: I. Z. i C. J. oraz w zakresie udziału wynoszącego 598709433/10000000000 wprawie użytkowania wieczystego przysługującego każdorazowo właścicielom lokali nr 7 opisanego w księdze wieczystej KW nr [...], którymi obecnie są na zasadach współwłasności: I. Z. i C. J. należało wyeliminować z obrotu prawnego, o czym Komisja orzekła w pkt 1. i 2. oraz 3. sentencji decyzji.

Ze względu na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych poprzez odpłatne zbycie wyodrębnionych lokali mieszkalnych na rzecz osób trzecich, Komisja była zobligowana do stwierdzenia wydania decyzji Burmistrza Gminy Warszawa-Centrum z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001 z naruszeniem prawa na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 4) ustawy z 9 marca 2017 r. w pozostałym zakresie, o czym Komisja orzekła w pkt 4. sentencji decyzji.

Komisja postanowiła nałożyć obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia na M. T. jako beneficjentkę decyzji reprywatyzacyjnej.

Zgodnie z art. 31 ust. 2 ustawy, zakres zwrotu równowartości nienależnego świadczenia określa Komisja, przy czym nie ustala zakresu, wartości ani obowiązku zwrotu nakładów na rzecz osób, o których mowa w ust. 1. Równowartość obejmuje wartość korzyści uzyskanych przez te osoby z powodu władania lub rozporządzenia

w zamian nieruchomości warszawskiej lub jej części, w szczególności cenę, czynsz lub inne pożytki, według wartości przyjętej w stosunkach miejscowych lub w stosunkach danego rodzaju z dnia wydania decyzji przez Komisję, a w razie trudności albo niemożności ustalenia tej wartości - średnią wartość korzyści tego rodzaju w kwartale kalendarzowym poprzedzającym wydanie decyzji według stawek ustalanych dla celów podatkowych, jednakże nie niżej wartości uzyskanych korzyści. Jak wynika z art. 31 ust. 3 ustawy, w zależności od okoliczności sprawy, w szczególności stopnia przyczynienia się przez osobę, o której mowa w ust. 1, do wydania decyzji reprywatyzacyjnej, Komisja może nałożyć obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia w wysokości niższej niż wynikająca z ust. 2.

Zgodnie z treścią art. 31 ust. 4a ustawy, w decyzji, o której mowa w art. 29 ust.

1 pkt 2-4, Komisja, nakładając obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, o którym mowa w ust. 1, wskazuje termin zwrotu, nie krótszy niż 30 dni od dnia wydania decyzji. Od podlegającej zwrotowi równowartości nienależnego świadczenia, nieuiszczonej w terminie wskazanym w decyzji, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie, o których mowa w art. 481 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 i 2320). Jak stanowi art. 31 ust.

5 ustawy, do zabezpieczenia i egzekucji należności, o których mowa w ust. 1-3, stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji.

Mając na uwadze powyżej wskazane okoliczności sprawy, Komisja uznała za zasadne określenie wysokości zwrotu równowartości nienależnego świadczenia od M. T. na kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych). Kwota ta stanowi uzyskane w drodze umowy sprzedaży korzyści finansowe, obniżone o koszty jakie M. T. poniosła tytułem nabycia praw i roszczeń do nieruchomości hipotecznej.

Komisja zastosowała, zatem następujące wyliczenie: [...] zł - [...] zł - [...] zł = [...] zł.

Kwota [...] zł stanowi sumę zysków ze sprzedaży wyżej wskazanych lokali przez beneficjentkę decyzji. Natomiast kwota [...] zł stanowi kwotę odpowiadającą za nabycie przez beneficjentkę decyzji udziału w całej przedmiotowej nieruchomości budynkowej posadowionej na działce nr [...] jak i całości praw i roszczeń do działki nr [...] na podstawie aktu notarialnego z dnia 13 października 2000 roku, Rep. A nr [...], albowiem kwotę [...] należało, tym samym podzielić na 4. W akcie tym wartość nieruchomości tj. budynki posadowione na działce nr [...] i [...] jak i roszczenia do tych działek potraktowano cenowo tożsamo, co ma istotne znaczenie dla kolejnych wyliczeń.

W akcie notarialnym z dnia 14 lipca 2000 roku, Rep A nr [...] beneficjentka decyzji łącznie dokonała zakupu roszczeń i praw o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w działce nr [...] w udziale wynoszącym 0,72975 jak i w działce nr [...] w udziale wynoszącym 0,51 oraz w tożsamym zakresie w budynkach położonych na tych działkach za łączną kwotę [...] zł, przy czym kwota [...] stanowiła wartość za udział w budynkach, natomiast kwota [...] zł stanowiła wartość zakupu roszczeń i praw o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w wyżej wskazanych działkach. Kwota [...] zł stanowi zatem równy podział kwoty [...] zł, skoro sami nabywcy roszczeń poczytywali jednakowo wartość transakcji związanych z działką nr [...] i [...] oraz budynkach na nich posadowionych.

Zgodnie z treścią art. 38 ust. 3 ustawy, do zabezpieczenia i egzekucji należności oraz obowiązków wynikających z decyzji i postanowień Komisji stosuje się przepisy ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komisja w postępowaniu egzekucyjnym pełni rolę wierzyciela, chociażby beneficjentem należności oraz obowiązków nie była Komisja, z wyjątkiem decyzji, o których mowa w art. 34 ust.

1 ustawy.

W myśl art. 38 ust. 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 roku Komisja uznała za zasadne wskazanie terminu zwrotu równowartości nienależnego świadczenia w okresie 30 dni od dnia wydania przedmiotowej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 56 ustawy z dnia 30.08.1996 r. o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników (Dz. U. z 2022 r. poz. 318), środki uzyskane w wyniku postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Komisję, przekazywane są na rachunek bankowy Funduszu Reprywatyzacji.

Mając na uwadze powyższe Komisja orzekła jak w pkt 5. sentencji decyzji.

Komisja ustaliła, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka z art. 30 ust. 1 pkt 5) ustawy z dnia 9 marca 2017 r., gdyż przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej nastąpiło w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej.

Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie była kwestia ekwiwalentności świadczeń, wynikających z umowy sprzedaży, zawartej na podstawie aktu notarialnego z dnia z dnia 13 października 2000 r. rep. A nr [...].

Oceny ekwiwalentności świadczenia Komisja dokonuje na podstawie art. 27 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Wymieniony przepis stanowi, że wartość nieruchomości w postępowaniu rozpoznawczym określa rzeczoznawca majątkowy zgodnie

z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, według stanu na dzień wydania decyzji reprywatyzacyjnej. Wartość rynkowa 0,6800 części prawa użytkowania wieczystego gruntu jako działka gruntu [...], dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...] według stanu i wartości na dzień wydania decyzji reprywatyzacyjnej z dnia 30 marca 2001 r., wynosiła [...] zł, natomiast wartość rynkowa udziału wynoszącego 0,6800 w budynku mieszkalnym, posadowionym na działce nr [...] według stanu na dzień wydania decyzji reprywatyzacyjnej z dnia 30 marca 2001 r., wynosiła [...] zł. Zatem łączna wartość nieruchomości położonej

w Warszawie przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] według stanu i cen na dzień 30 marca 2001 r. wynosiła [...] zł.

Zestawienie powyższych wartości oznacza, że M. T. i Z.

i C. N. nabyli prawa i roszczenia do nieruchomości, stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] wraz z udziałem w budynku mieszkalnym, za około 1,8% realnej wartości nieruchomości.

W konsekwencji Komisja stwierdziła, że przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej było rażąco sprzeczne z interesem społecznym — nastąpiło w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej. Została zatem spełniona przesłanka przewidziana w art. 30 ust. 1 pkt 5) ustawy z dnia 9 marca 2017 r.

Komisja uznała, że Burmistrz Gminy Warszawa-Centrum naruszył art. 7 k.p.a. z uwagi na to, że w toczących się postępowaniach dotyczących przedmiotowej nieruchomości pominięto współużytkowników wieczystych nieruchomości, będących właścicielami wyodrębnionych lokali w przedmiotowym budynku.

Skargi na decyzję Komisji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: Miasto Stołeczne Warszawa oraz M. T., I. T. i C. J.

Miasto Stołeczne Warszawa zaskarżyło decyzję w pkt 5 zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 38 ust.

1 ustawy oraz w zw. z art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy, poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego sprawy w postaci wypisu z księgi wieczystej nr [...], decyzji komunalizacyjnej Wojewody Mazowieckiego nr 7392 z dnia 05 lipca 1991 r., umowy z dnia 20 września 2001 r. o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste (za Rep. A Nr [...]), czego wynikiem było błędne ustalenie, że podmiotem, na rzecz którego winien nastąpić zwrot równowartości nienależnego świadczenia, orzeczony mocą pkt. 5. zaskarżonej decyzji nr KR III R 25/21, jest Skarb Państwa, podczas gdy prawidłowa ocena tego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że podmiotem uprawnionym z tytułu zwrot równowartości nienależnego świadczenia jest wyłącznie Miasto Stołeczne Warszawa jako podmiot, który był właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dacie wydania decyzji reprywatyzacyjnej nr 27/2001 z dnia 30 marca 2001 r. oraz zawarcie umowy o oddaniu gruntu przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste, z którego majątku i którego kosztem doszło do wzbogacenia M. T. - beneficjentki decyzji reprywatyzacyjnej nr 27/2001 z dnia 30 marca 2001 r.;

2) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy

w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 Ustawy, poprzez nałożenie, mocą pkt. 5. zaskarżonej decyzji, obowiązku zwrotu przez M. T. równowartości nienależnego świadczenia w kwocie [...] zł na rzecz Skarbu Państwa, podczas gdy zwrot przez M. T. równowartości nienależnego świadczenia w kwocie [...] zł, orzeczony mocą pkt 5. zaskarżonej decyzji, winien nastąpić nie na rzecz Skarbu Państwa, lecz Miasta Stołecznego Warszawy.

W oparciu o tak sformułowany zarzut strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i zasądzenie kosztów postępowania.

M. T., I. Z. i C. J. zaskarżonej decyzji zarzuciły:

1. naruszenie przepisu art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych

z naruszeniem prawa (Dz.U. 2017 r. poz. 718 z późn. zm. - zwanej dalej ustawą

o Komisji) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w związku z art. 30 § 4 k.p.a. w związku art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności

i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (dz. U. Nr 50, poz. 279; zwany dalej dekretem warszawskim) poprzez bezpodstawne stwierdzenie wydania decyzji Burmistrza Gminy Warszawa-Centrum z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001 jako wydanej z naruszeniem prawa (a w części nieważność) w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu ozn. jako dz. ew. nr [...] z obrębu [...], wskutek błędnego uznania przez Komisję, iż w postępowaniu administracyjnym przed Prezydentem m. st. Warszawy, prowadzonym na podstawie art. 7 i ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego, o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (prawa własności czasowej) do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w Warszawie, M. T. nie przysługuje interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa i w konsekwencji Burmistrz Gminy Warszawa - Centrum nie mógł przyznać na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego, w sytuacji gdy M. T. przysługiwał interes prawny do bycia stroną w w/w postępowaniu administracyjnym;

2. naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego poprzez jego błędną wykładnię tj. poprzez błędną wykładnię pojęcia "następca prawny dawnego właściciela", które według organu należy rozumieć jako osoby, które wstąpiły w ogół praw i obowiązków w drodze dziedziczenia, w sytuacji gdy nie ma podstaw do stosowania wykładni zawężającej pojęcia następca prawny;

3. naruszenie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego poprzez jego błędną wykładnię tj. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że użytkowanie wieczyste w trybie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego może być ustanowione jedynie na rzecz dotychczasowego właściciela bądź jego spadkobierców;

4. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

i załatwienia sprawy, w szczególności niewyjaśnienie przez organ kiedy sprzedający (spadkobiercy przeddekretowych właścicieli nieruchomości), otrzymali pełną kwotę za sprzedaż roszczeń do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] w Warszawie, oraz jakie dodatkowe świadczenia otrzymali w sytuacji gdy dokładne ustalenie warunków sprzedaży roszczeń do przedmiotowej nieruchomości wpływa na ustalenie czy przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej nastąpiło za świadczenie rażąco niewspółmierne, niedopuszczenie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka D. L., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

5. naruszenie przepisu art. 30 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt. 3a ustawy

o Komisji — poprzez bezpodstawne stwierdzenie wydania decyzji Burmistrza Gminy Warszawa- Centrum z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001 jako wydanej z naruszeniem prawa (a w części nieważność), wskutek błędnego uznania przez Komisję, iż świadczenie wzajemne otrzymane przez zbywców roszczeń dekretowych było rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej;

6. naruszenie przepisu art. 30 ust. 1 pkt 4a w zw. z art. 29 ust. 1 pkt. 3 ustawy

o Komisji - poprzez bezpodstawne stwierdzenie wydania decyzji Burmistrza Gminy Warszawa- Centrum z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001 jako wydanej z naruszeniem prawa (a w części nieważność), wskutek błędnego uznania zostały naruszone prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, tj. właściciele wyodrębnionych lokali, a to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy Burmistrz Gminy Warszawa-Centrum prawidłowo ustalił, że właściciele wyodrębnionych lokali nie byli stroną postępowania; w konsekwencji

7. naruszenie art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy o Komisji poprzez nałożenie obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, w sytuacji gdy decyzja Burmistrza Gminy Warszawa-Centrum z dnia 30 marca 2001 r. nr 27/2001 była prawidłowa.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.

W uzupełnieniu skargi z dnia 6 czerwca 2023 r. M. T. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 31 ust. 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 795; dalej "ustawa o Komisji") w zw. z art. 107 § 1 pkt 6) z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej "k.p.a.")

w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez nieokreślenie w zaskarżonej decyzji terminu zwrotu równowartości nienależnego świadczenia co skutkuje wadliwością rozstrzygnięcia

i uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji oraz zasady przekonywania;

2. art. 31 ust. 2 ustawy o Komisji w zw. z art. 409 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.; dalej "KC") w zw. z art. 107 § 1 pkt 6) k.p.a. poprzez niedokonanie w zaskarżonej decyzji ustaleń czy

w momencie ustalenia wysokości równowartości nienależnego świadczenia wciąż byłam wzbogacona, w sytuacji gdy ustalenie równowartości nienależnego świadczenia nie następuje w oderwaniu od przepisów KC; bez ustalenia czy dalej pozostawałam wzbogacona, w świetle art. 409 KC nie można było ustalić wysokości nienależnego świadczenia, na którym opiera się wymiar równowartości nienależnego świadczenia;

3. art. 31 ust. 3 ustawy o Komisji poprzez pominięcie wskazanej instytucji, niezbadanie oraz nieuwzględnienie, że nie przyczyniłam się do wydania decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, do której odnosi się zaskarżona decyzja Komisji i tym samym zastosowanie mogła i powinna znaleźć instytucja miarkowania wysokości równowartości nienależnego świadczenia;

4. art. 31 ust. 4 ustawy o Komisji poprzez niepełne i wadliwe odniesienie się wyłącznie do okoliczności czy w niniejszej sprawie zaistniał "interes społeczny" pozwalający odstąpić od nałożenia obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia oraz braku odniesienia się do drugiej przesłanki wyłączającej tj. do "interesu obywatela".

W piśmie procesowym z dnia 19 lipca 2023 r. M. T. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 29 ust. 1 pkt 3 a) ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 795; dalej "ustawa o Komisji") w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4) ustawy o Komisji poprzez uznanie, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa i wobec tego należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy:

- po pierwsze, charakter naruszeń stwierdzonych przez Komisję nie pozwalał na przyjęcie kwalifikacji prawnej przez nią przyjętej, tj. opisane w decyzji Komisji naruszenia prawa przez decyzję reprywatyzacyjną spełniają przesłankę wzruszalności decyzji reprywatyzacyjnej o której mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4a) ustawy o Komisji, a nie w art. 30 ust. 1 pkt 4) ustawy o Komisji,

- po drugie, należało przyznać pierwszeństwo merytorycznemu załatwieniu sprawy przez Komisję, a nie stwierdzeniu nieważności, w szczególności gdy stan faktyczny na to pozwalał, tj. w sytuacji stwierdzenia przez Komisję naruszeń wskazanych w decyzji należało wydać decyzję zawierającą rozstrzygnięcie wskazane w art. 29 ust. 1 pkt 2) lub 3) ustawy o Komisji, a nie w art. 29 ust. 1 pkt 3a) ustawy o Komisji;

jednocześnie podstawa wzruszalności decyzji reprywatyzacyjnej o której mowa

w art. 30 ust. 1 pkt 4a) ustawy o Komisji została sformułowana w sposób wyraźny

i jednoznaczny i jak wynika z treści zaskarżonej decyzji - wprost pokrywający się ze stwierdzonymi przez Komisję naruszeniami; tym samym. oczywiście błędna kwalifikacja prawna w tym zakresie wypełnia przesłankę nieważności decyzji w postaci rażącego naruszenia prawa;

2. naruszenie art. 31 ust. 3 ustawy o Komisji, poprzez nieuwzględnienie zupełnego braku przyczynienia się Skarżącej do wydania decyzji reprywatyzacyjnej i tym samym nałożenie kary pieniężnej w związku z wadliwymi działaniami administracji wydającymi decyzję reprywatyzacyjną, co stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji RP;

3. naruszenie art. 7a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775; dalej "k.p.a.") w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie istnieją wątpliwości co do treści przepisów prawa i ich prawidłowej interpretacji.

W piśmie z dnia 18 września 2023 r. skarżąca zakwestionowała prawidłowość wyliczonej przez Komisję kwoty podlegającej przez nią zwrotowi.

W odpowiedzi na powyższe pisma Komisja nie podzieliła argumentacji w nich podniesionych i podtrzymała stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 27 marca 2023 r. sprawy z powyższych skarg zostały połączone do wspólnego rozpoznania i orzekania oraz prowadzenia pod sygn.

akt I SA/Wa 431/23.

W załączniku do protokołu rozprawy z dnia 4 czerwca 2024 r. M. T. dokonała podsumowania zarzutów dotyczących zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę M. T., I. Z. i C. J. za zasadną. Natomiast skarga Miasta Stołecznego Warszawy w zaskarżonej części decyzji okazała się niezasadna.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych

z naruszeniem prawa, tj. art. art. 29 ust. 1 pkt 3a w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

w związku z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. oraz art. 29 ust. 1 pkt 3a

w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego w związku z art. 38 ust. 1 i art. 2 pkt 4 ustawy

z dnia 9 marca 2017 r. oraz art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 3a Komisja wydaje decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji reprywatyzacyjnej lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego lub w przepisach szczególnych. Z kolei w art. 30 ust. 1 pkt 1-8 ustawy wskazano przesłanki pozwalające na wydanie przez Komisję decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4, w tym przesłankę gdy decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 4).

W rozpoznawanej sprawie Komisja, jako podstawę rozstrzygnięcia, wskazała m.in. art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 38 ust. 1 (zakres stosowania przepisów k.p.a.) ustawy oraz w związku z art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Komisja zarzuciła kwestionowanej decyzji reprywatyzacyjnej rażące naruszenie prawa tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, czyli wystąpienie przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. z uwagi na to, że prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości zostało przyznane osobie nie posiadającej legitymacji następcy prawnego w postępowaniu dekretowym, ponieważ doszło do zbycia praw i roszczeń, a w konsekwencji przyznania statusu strony postępowania dekretowego nabywcy tych praw i roszczeń.

Zdaniem Sądu stanowisko zaprezentowane przez Komisję w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest błędne, gdyż przesłanka wskazana przez Komisję skutkująca uznaniem, że decyzja reprywatyzacyjna obarczona jest wadą kwalifikowaną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. -rażące naruszenie prawa nie wystąpiła.

Postępowanie nieważnościowe jest postępowaniem administracyjnym ograniczonym do oceny legalności decyzji w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 1987 r., III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101, wyrok NSA z dnia 29 maja 2013r., II OSK 267/12, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II OSK 2352/14). Oceny legalności decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne

o stwierdzenie jej nieważności, dokonuje się zatem, co do zasady, tylko i wyłącznie na podstawie zamkniętego materiału dowodowego, tj. materiałów zgromadzonych

w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji podlegającej kontroli - takich, którymi dysponował organ wydając kwestionowaną decyzję.

Stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej odnosząc się do zawartej w tym przepisie przesłanki stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym naruszenie prawa ma charakter rażący, gdy jest ono oczywiste. Oznacza to, że sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a konkretnym przepisem prawa jest wyraźna, rzucająca się w oczy. Rażąco naruszony może być wyłącznie przepis jednoznaczny, niepowodujący wątpliwości interpretacyjnych. Ponadto za rażące można uznać tylko takie naruszenie prawa, które powoduje, że wydane rozstrzygnięcie wywołuje skutki społeczno-ekonomiczne niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się także słuszny pogląd, że nie każde naruszenie prawa, nawet oczywiste, może być uznane za rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. O tego rodzaju naruszeniu decydują bowiem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z 27 października 2015 r., II OSK 397/14, Lex nr 1987244). Oczywistość naruszenia prawa polega natomiast na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi zatem o spór o wykładnię prawa, gdyż odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2016 r. II OSK 2868/14, Lex nr 2119359). Jeżeli natomiast przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa (por. wyrok NSA z 30 maja 2008 r.,

II OSK 404/08, Lex nr 505307).

W świetle powyższego, odnosząc się do stanowiska Komisji, która powołując się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt

I OSK 707/20, 1717/20, I OSK 2034/20 i I OSK 2875/20, zaprezentowała pogląd

o braku legitymacji nabywcy praw i roszczeń w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, należy podnieść, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji reprywatyzacyjnej z dnia 30 marca 2001 r. nie było rozbieżności orzeczniczych co do statusu nabywców praw i roszczeń dekretowych w tego rodzaju postępowaniach.

Należy zauważyć, że w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2003 r. sygn. akt III CZP 6/03 Sąd Najwyższy zaakceptował praktykę obrotu prawami i roszczeniami dekretowymi wskazując, że jest to prawo majątkowe, dziedziczne i zbywalne.

Przez wiele lat orzecznictwo sądowe akceptowało singularnych nabywców praw

i roszczeń dekretowych jako strony w postępowaniach administracyjnych toczących się w trybie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego

z: 4 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 344/99; 22 stycznia 2003 r., sygn. akt I SA 1788/02; 25 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 220/09; 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1893/11; 8 kwietnia 2015 r., sygn. I OSK 1322/13; 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2214/16 oraz 7 marca 2019 r., sygn. I OSK 1772/18, a ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie m.in. w wyrokach z: 23 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1811/11; z 13 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 489/11 oraz z 16 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 959/19).

Ponadto, to, że przewidziane w dekrecie uprawnienie do uzyskania przez byłego właściciela, prawa użytkowania wieczystego (pierwotnie wieczystej dzierżawy, zastąpionej następnie prawem własności czasowej) ma charakter prawa majątkowego, dziedzicznego i zbywalnego było także powszechnie akceptowane w doktrynie (np. M. Gdesz, 1.5. Przyznanie prawa wieczystej dzierżawy (prawo zabudowy)

[w:] Rewindykacja gruntów warszawskich. Zagadnienia administracyjnoprawne, Warszawa 2012; H. Ciepła, R. M. Sarbiński, K. Sobczyk-Sarbińska, 5.2.2. Legitymacja czynna [w:] H. Ciepła, R. M. Sarbiński, K. Sobczyk-Sarbińska, Roszczenia przysługujące byłym właścicielom tzw. gruntów warszawskich. Sposób ich dochodzenia w postępowaniu administracyjnym i sądowym, Warszawa 2013; Ł. Bernatowicz, IV. Ogólne problemy reprywatyzacji w świetle polskiego ustawodawstwa i praktyki 2. Tryb dochodzenia roszczeń [w:] Reprywatyzacja na przykładzie gruntów warszawskich, Warszawa 2015).

Kwestia ta nie budziła również wątpliwości Trybunału Konstytucyjnego, który

w wyroku z 19 lipca 2016 r. (sygn. KP 3/15), wskazał: "Nie ulega wątpliwości, że prawo przyznane w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu ma charakter majątkowy. O tym, że ustawodawca nie traktuje tego prawa jako ściśle związanego z osobą "dotychczasowego właściciela", bezpośrednio dotkniętego wywłaszczeniem, świadczy przyznanie uprawnienia jego "następcom prawnym", co znaczy, że prawo to jest zarówno dziedziczne, jak

i zbywalne".

Powyższe, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, a które zostało także zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu z dnia 26 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 3005/22, które skład obecnie orzekający podzielił, wskazuje na to, że skoro przed 2022 r. nie było rozbieżności w wykładni treści art. 7 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 28 k.p.a., to nie można przyjąć, jak uczyniła to Komisja – opierając się jedynie na wskazanych orzeczeniach NSA z 2022 r. – że wydając w 2001 r. decyzję reprywatyzacyjną Prezydent rażąco naruszył prawo. Istotne w realiach niniejszej sprawy jest bowiem to, że nawet ewentualnie zarysowana rozbieżność wykładni danego przepisu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie może skutkować przyjęciem, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Wobec tego, że stwierdzenie nieważności decyzji mogą powodować jedynie najcięższego kalibru jej wady

w orzecznictwie sądowym wskazuje się na konieczność szczególnie ostrożnego korzystania z tej instytucji i ograniczenie jej stosowania tylko do sytuacji wyjątkowych

i w szczególnie uzasadnionych przypadkach (np. wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 902/09, wyrok NSA z 9 września 2010 r., sygn. akt I OSK 372/10).

W związku z powyższym, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zagadnienie odmiennej wykładni art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, w szczególności pojęcia "prawnego następcy właściciela", ukształtowanej ponad 20 lat po wydaniu kwestionowanej decyzji nie może być postrzegana w kategoriach oczywistego, "widocznego na pierwszy rzut oka" naruszenia prawa, czy działania wbrew nakazowi bądź zakazowi ustanowionemu w przepisie prawa. Trudno bowiem skutecznie zarzucić Prezydentowi, że w 2001 r. wydając decyzję reprywatyzacją rażąco zignorował zarówno treść art. 7 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 28 k.p.a., jak i powszechnie wówczas przyjęty sposób rozumienia tychże przepisów prawa. W sprawach z zakresu gruntów warszawskich Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie bowiem podnosił, że takie,

a nie inne rozumienie przepisu prawa nie może być kwalifikowane w kategoriach rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyroki NSA z: 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 661/19, 23 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 3186/19).

Wprawdzie w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego

z 10 kwietnia 2024 r., sygn. I OPS 1/23, stwierdzono, że: "Stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279, ze zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.) do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu.", a Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest uchwałą tą związany, to jednak należy podnieść, że przedmiotowa uchwała nie skutkuje automatycznym przyjęciem poglądu, że dotychczas wydane decyzje na rzecz nabywców praw i roszczeń z dekretu rażąco naruszają przepisy art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Wszak uchwała składu 7 sędziów NSA z 10 kwietnia 2024 r., sygn. I OPS 1/23, obowiązuje na przyszłość – do współcześnie rozpatrywanych wniosków o przyznanie prawa do gruntu nieruchomości warszawskiej w drodze decyzji wydawanej na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Podkreślić należy, że

w uzasadnieniu uchwały I OPS 1/23 – w przeciwieństwie do sierpniowych orzeczeń NSA z 2022 r. – nie zawarto poglądu o tym, że przyznanie praw strony osobie wskazanej w umowie nabycia wierzytelności dekretowych, jako nabywcy tychże praw

i roszczeń, stanowiło rażące naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu. Naczelny Sąd Administracyjny doszedł jedynie do przekonania, że w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu umowa nabycia wierzytelności dekretowej nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w byciu stroną uprawnioną do uzyskania prawa do gruntu warszawskiego w postępowaniu administracyjnym. Umowa ta kształtuje bowiem stosunki prawne pomiędzy jej stronami poza postępowaniem administracyjnym, a w szczególności po zakończeniu postępowania prowadzonego na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, wydaniem stosownej decyzji. Majątkowy charakter wierzytelności dekretowej określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu nie został jednak przez NSA zakwestionowany. Wierzytelność ta, w powołanym art. 7 ust. 1 i 2, doznaje jednak podmiotowego ograniczenia w postępowaniu administracyjnym służącym wydaniu decyzji o przyznaniu prawa do gruntu nieruchomości warszawskiej tylko byłemu właścicielowi, jako dotkniętemu skutkami dekretu warszawskiego. Jest to zatem kolejna – zdaniem Sądu – istotna okoliczność, którą należy uwzględnić przy ocenie zasadności kwalifikacji przez Komisję decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta jako dotkniętej wadą nieważności.

Warto powołać się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, w którym Trybunał podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od reguły trwałości ostatecznych decyzji (art. 16 § 1 k.p.a.). Trybunał przewidział możliwość następczej akceptacji niektórych skutków wadliwej decyzji. Trybunał wskazał, że tylko w szczególnych okolicznościach, gdy przemawia za tym inna zasada konstytucyjna, jest dopuszczalne odstąpienie od zasady bezpieczeństwa prawnego. Precyzując pojęcie "szczególnych okoliczności", Trybunał stwierdził, że obejmują one sytuacje nadzwyczaj wyjątkowe, gdy ze względów obiektywnych zachodzi potrzeba dania pierwszeństwa określonej wartości chronionej bądź znajdującej oparcie w przepisach Konstytucji. Wyjątkowość sytuacji nakazuje dokonanie oceny pod tym względem w każdej z osobna sytuacji, jako że trudno jest tu o wypracowanie ogólniejszej, uniwersalnej reguły. Trybunał podkreślił też, że prawomocne rozstrzygnięcia organów mają za sobą konstytucyjne domniemanie wynikające

z zasady praworządności. Podważenie prawomocności musi każdorazowo być przedmiotem skrupulatnego ważenia wartości.

Zdaniem Sądu, podobnie jak w powołanym wyżej wyroku z 26 kwietnia 2024 r., przyjęta przez Komisję optyka postrzegania kwestii zmiany sposobu wykładni

art. 7 dekretu przy ocenie decyzji reprywatyzacyjnych wydanych w przeszłości (przed ową zmianą), w efekcie prowadziłaby do destabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzją ostateczną i naruszenia praw nabytych z decyzji ostatecznej, co z pewnością nie leży w interesie publicznym. Godziłoby to również w konstytucyjny standard wyrażający się w zasadach zaufania obywateli do państwa oraz ochrony praw nabytych.

Reasumując, Sąd uznał, że Komisja, wydając zaskarżoną decyzję, naruszyła przepisy art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Komisja ponadto ustaliła, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r., gdyż przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej nastąpiło w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości przedmiotowej nieruchomości, co w konsekwencji oznacza rażącą sprzeczność z interesem społecznym. Jednak należy zauważyć, że Komisja powołała się na tę przesłankę jedynie w uzasadnieniu decyzji, nie stanowiła ona podstawy wydania decyzji, w związku z czym zasadności rozstrzygnięcia Komisji w tym zakresie Sąd nie ocenia.

Komisja stwierdziła również, że Prezydent m.st. Warszawy naruszył prawa stron, tj. właścicieli lokali mieszkalnych i współużytkowników wieczystych nieruchomości do czynnego udziału w postępowaniu, które to naruszenie wyczerpało przesłankę określoną w art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 r.

Powyższe naruszenie w ocenie Sądu pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie Prezydenta, ponieważ stanowi przesłankę wznowieniową określoną

w art. 145 par. 1 pkt 4 k.p.a. i zarzut ten może być podniesiony wyłącznie przez zainteresowaną stronę. (art.147 k.p.a.)

Jeśli chodzi o zarzuty skarżącej M. T. dotyczące zasadności i prawidłowości nałożenia na nią przez Komisję w zaskarżonej decyzji obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, to w tym zakresie dokonywanie kontroli w ocenie Sądu jest przedwczesne z uwagi na fakt wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego w całości.

Sąd jedynie na marginesie wskazuje, że zgodnie z art. 31 ust. 4a ustawy

z 9 marca 2017 r. w decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4 Komisja nakładając obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, o którym mowa w ust. 1, wskazuje termin zwrotu, nie krótszy niż 30 dni od dnia wydania decyzji. W zaskarżonej decyzji termin nie został wskazany.

Jeśli chodzi o skargę Miasta Stołecznego Warszawy dotyczącą wadliwego rozstrzygnięcia Komisji w zakresie nakazania zwrotu nienależnego świadczenia na rzecz Skarbu Państwa zamiast na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy, które było właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dacie wydania decyzji reprywatyzacyjnej, to Sąd uznał go za niezasadny, co skutkuje koniecznością odniesienia się do niego, biorąc w szczególności pod uwagę okoliczność, że z ustawy z 9 marca 2017 r.

w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że dysponent Funduszu Reprywatyzacyjnego, który reprezentuje Skarb Państwa, na podstawie prawomocnych decyzji przekazanych przez Komisję zapewnia ich wykonanie poprzez wypłatę odszkodowań lub zadośćuczynień, o których mowa w art. 33 ustawy. Przepis art. 33 ustawy stanowi o Skarbie Państwa, a nie o Mieście Stołecznym Warszawa, jako podmiocie zobowiązanym do wypłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia. Stąd wniosek, że Komisja prawidłowo uznała, że podmiotem, na rzecz którego winna być zwracana równowartość nienależnego świadczenia, o którym mowa w art. 31 ust. 1 ustawy, jest właśnie Skarb Państwa.

Ponadto, wyjaśnić należy, że na podstawie art. 2 ustawy z dnia 17 września 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych

z naruszeniem prawa, ustawy o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1709, dalej również jako "ustawa z dnia 17 września 2020 r.") dokonano zmiany brzmienia art. 56 ustawy

o komercjalizacji, w ten sposób, że wprowadzenie do wyliczenia otrzymało brzmienie (dodaną treść normatywną oznaczono kursywą pochyłą): "Z przychodów uzyskanych ze zbycia akcji lub udziałów należących do Skarbu Państwa tworzy się państwowy fundusz celowy pod nazwą Fundusz Reprywatyzacji, na rachunku którego są gromadzone środki pochodzące ze sprzedaży 5% akcji należących do Skarbu Państwa w każdej ze spółek powstałych w wyniku komercjalizacji, środki z tytułu świadczeń należnych Skarbowi Państwa, o których mowa w art. 31 ust. 1, art. 31a oraz art. 39 ust. 3 ustawy

z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych

z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2018 r. poz. 2267 oraz z 2020 r. poz. 1709), a także odsetki od środków na rachunku Funduszu, z przeznaczeniem na cele związane

z zaspokajaniem roszczeń byłych właścicieli mienia przejętego przez Skarb Państwa oraz wypłatę odszkodowań lub zadośćuczynień, o których mowa w art. 33 ustawy

z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych

z naruszeniem prawa, poprzez:". W ust. 1 art. 56 ustawy o komercjalizacji dodano również m.in. pkt 2a o treści: "2a) wypłatę odszkodowań lub zadośćuczynień, o których mowa w art. 33 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa". Z kolei, w ust. 6 po pkt 1 dodano pkt 1a w brzmieniu: "1a) wypłaty odszkodowań lub zadośćuczynień, o których mowa w ust. 1 pkt 2a,".

W konsekwencji przyjętych rozwiązań legislacyjnych ustawodawca wprowadził także przepisy intertemporalne, zgodnie z którymi w terminie 14 dni od dnia wejścia

w życie niniejszej ustawy Komisja przekaże środki, o których mowa w art. 32 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, na rachunek Funduszu Reprywatyzacji, o którym mowa w art. 56 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (art. 5 ustawy z dnia 17 września 2020 r.). Jak zatem sam ustawodawca uznał: "Gromadzenie środków na wypłatę powyższych świadczeń na rachunku bankowym oraz przyznanie prawa do zarządzania tymi środkami przez m.st. Warszawa należy ocenić, w tej sytuacji jako powodujące konflikt interesów, a tym samym niecelowe. Przedmiotowa regulacja przewidując przekazywanie środków pochodzących z egzekwowania należności wynikających z orzeczeń Komisji na rachunek Funduszu Reprywatyzacji, rozwiązuje omawiany problem konfliktu interesów, co może niewątpliwie przyczynić się do szybkości wypłaty tych środków, w drodze odszkodowań oraz zadośćuczynień dla pokrzywdzonych bezprawnymi działaniami lokatorów nieruchomości warszawskich." (uzasadnienie projektu ustawy z dnia 17 września 2020 r.).

Wskazać też należy, że uchylony ustawą z dnia 17 września 2020 r. przepis art. 32 ustawy stanowił w pierwotnym brzmieniu, że dochody z tytułu świadczeń, o których mowa w art. 31 ust. 1, art. 31a oraz art. 39 ust. 3, należne m.st. Warszawie wykorzystuje się wyłącznie na wypłatę odszkodowania lub zadośćuczynienia, o którym mowa w art. 33. Przepis art. 32 ustawy został uchylony z dniem 20 października 2020 r. Od tego momentu w przepisach ustawy brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej dla uzasadnienia stanowiska, że należności, o których mowa powyżej winny trafiać na rachunek Miasta Stołecznego Warszawy. Również skarżący nie wskazuje takiej podstawy, a zatem należy przyjąć, że jego stanowisko nie jest oparte na obowiązujących przepisach prawa, z nich bowiem wynika, że obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, jak słusznie rozstrzygnęła Komisja, należało orzec na rzecz Skarbu Państwa, a dokładnie na rachunek Funduszu Reprywatyzacyjnego, którego dysponentem jest minister właściwy do spraw finansów publicznych (art. 56 ust. 2 ustawy o komercjalizacji).

Fundusz Reprywatyzacji został utworzony jako państwowy fundusz celowy, posiadający wyodrębniony rachunek bankowy (§ 2 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej Funduszu Reprywatyzacji (Dz.U. z 2005 r. Nr 138, poz. 1160). Jak z kolei wynika z § 3 ust. 1 pkt 1 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy

i Polityki Regionalnej z dnia 4 stycznia 2021 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania w zakresie wypłaty odszkodowań oraz udzielania dotacji celowych

i pożyczek ze środków Funduszu Reprywatyzacji ( Dz.U. z 2021 r., poz. 60), podstawę do wypłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2a ustawy o komercjalizacji, stanowi ostateczna i prawomocna decyzja Komisji, o której mowa w art. 34 ust. 7 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 r. poz. 2267 oraz z 2020 r. poz. 1709). Wraz z dokumentami, o których mowa w ust. 1, Przewodniczący Komisji przedstawia dysponentowi Funduszu informacje i dokumenty niezbędne do dokonania wypłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2a ustawy (§ 3 ust. 4 ww. rozporządzania z 4 stycznia 2021 r.). Zgodnie zaś z art. 34 ust. 1 ustawy, odszkodowanie lub zadośćuczynienie, o którym mowa w art. 33, Komisja przyznaje w drodze decyzji, na wniosek osoby, o której mowa w tym przepisie (czyli osobie zajmującej lokal w nieruchomości warszawskiej w dniu wydania decyzji reprywatyzacyjnej, której dotyczy ostateczna decyzja, o której mowa w art. 29 ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę). Stosownie zaś do art. 34 ust. 7 ustawy, decyzja Komisji, o której mowa w ust. 1, od której nie złożono sprzeciwu, staje się ostateczna i prawomocna po upływie terminu do jego złożenia. Odpis takiej decyzji doręcza się z urzędu dysponentowi Funduszu Reprywatyzacji, o którym mowa w art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników (Dz. U. z 2021 r. poz. 425).

Sąd uznał za niezasadne zarzuty pełnomocnika Komisji podniesione na rozprawie w dniu 11 czerwca 2024 r. w kontekście rażącego naruszenia prawa

a dotyczące zawarcia w decyzji reprywatyzacyjnej elementów cywilnoprawnych.

Z uwagi na dwuetapowy tryb ustanawiania prawa użytkowania wieczystego (administracyjny i cywilny) na gruncie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. Sąd stoi na stanowisku, że postanowienia decyzji w zakresie opisanym

w kwestionowanych punktach nie mogą skutecznie kształtować sytuacji prawnej wnioskodawcy.

W konsekwencji - skoro postanowienia tych punktów decyzji nie miały jakiegokolwiek normatywnego znaczenia w tej fazie postępowania (w fazie wydania decyzji) - to należy je traktować wyłącznie jako niewiążącą informację, a nie władcze rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach strony i z tych powodów nie ma żadnego uzasadnienia do stwierdzania nieważności tej części przedmiotowej decyzji. Część decyzji, która nie ma jakiegokolwiek znaczenia normatywnego i ma wyłącznie charakter niewiążącej informacji, nie może być bowiem dotknięta kwalifikowaną wadą określoną art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - rażąco naruszać prawo czy też być wydana bez podstawy prawnej.

Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą Komisja zobligowana będzie do wzięcia pod uwagę przedstawionego wyżej stanowiska Sądu i wydania decyzji odpowiadającej prawu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił w całości zaskarżoną decyzję Komisji, o czym orzekł w punkcie pierwszym wyroku, orzekając na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi Miasta Stołecznego Warszawy w punkcie drugim wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.