Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 375/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13ha ust. 3 pkt 2, art. 13i ust. 4a, art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9, art. 13n
journal: Dz.U. 2020 poz 470
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
article: art. 189f § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 920/22 w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie błędnych danych dotyczących kategorii pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia od Z. Z. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 lutego 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 920/22 rozpoznając skargę Z.Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie błędnych danych dotyczących kategorii pojazdu uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Z. Z. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadzili

[...] października 2020 r. kontrolę mobilną pojazdu ciężarowego marki [...]

o nr rej. [...] poruszającego się z przyczepą o nr rej. [...], którym kierował Z. Z. (dalej także: strona, skarżący). Na podstawie okazanych dokumentów oraz informacji pobranych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że dopuszczalna masa całkowita (dmc) pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] wynosiła 11.990 kg, zaś dmc przyczepy o numerze rejestracyjnym [...] wynosiła 13.000 kg, zatem łączna dmc kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 24.990 kg. W konsekwencji, zespół pojazdów należał, w świetle art. 13ha ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 470 z późn. zm., zwanej dalej: u.d.p.) do kategorii 2 pojazdów, o dopuszczalnej masie całkowitej co najmniej 12 ton.

Na podstawie danych uzyskanych z systemu elektronicznego poboru opłat stwierdzono, że podczas przejazdu tego samego zespołu pojazdów [...] września 2020 r. wnoszona była, za pośrednictwem urządzenia viaBOX, opłata elektroniczna dla pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton, to jest według kategorii 1. Tym samym, kierujący naruszył obowiązek wynikający z art. 13i ust. 4a u.d.p.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 28 kwietnia 2021 r. nałożył na Z. Z. karę pieniężną w wysokości 750 zł za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdu wykonywanego pojazdem [...] września 2020 r.

Decyzja ta została utrzymana w mocy zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Wyjaśniając motywy uwzględnienia skargi Sąd pierwszej instancji uznał, że wadliwość zaskarżonej decyzji polega na nieprawidłowej wykładni art.189f § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.), której następstwem było naruszenie przepisów postępowania. Sąd wskazał, że przy ocenie znikomości naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. należy uwzględnić okoliczności popełnienia naruszenia, wagę naruszonych obowiązków, motywację sprawcy naruszenia, częstotliwość niedopełnienia przez sprawcę wcześniej (tu - przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej) obowiązku wprowadzenia do urządzenia viaBOX prawidłowych danych o kategorii pojazdu. Sąd uznał, że w poszczególnych sprawach należało rozważyć, czy usprawiedliwione jest zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., czyli odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na znikomą wagę naruszenia prawa i zaprzestanie dalszych naruszeń.

Sąd pierwszej instancji nie zgodził się ze stanowiskiem organu, w świetle którego nie można mówić o znikomej wadze naruszenia, skoro opłaty elektroniczne mają na celu zapewnienie środków na zadania związane z rozbudową i utrzymaniem infrastruktury drogowej. Zdaniem Sądu, taka argumentacja nie jest trafna, ponieważ co do zasady każdy obowiązek administracyjnoprawny, którego naruszenie jest zagrożone karą pieniężną, ma na celu ochronę określonego dobra publicznego, a mimo to w art. 189f § 1 k.p.a. ustawodawca przyjął, że od nałożenia kary pieniężnej należy odstąpić w razie spełnienia przewidzianych prawem przesłanek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że w zaskarżonej decyzji organ nie przeanalizował w ogóle okoliczności, że naruszenie przez skarżącego obowiązku wprowadzenia do urządzenia viaBOX prawidłowych danych o kategorii pojazdu nie zostało wytknięte skarżącemu przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej przeprowadzonej [...] października 2020 r., a także nie wiązało się z osiągnięciem przez skarżącego jakiejkolwiek korzyści lub uniknięcia jakiejkolwiek straty. W konsekwencji, organ nie dokonał analizy czy tego rodzaju okoliczności mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary. Ponadto, Sąd zwrócił uwagę na to, że zważywszy na ujawnienie się kilkudziesięciu naruszeń w ramach jednej kontroli organu administracyjnego organ powinien rozważyć, czy wielokrotne ukaranie w ramach wszystkich postępowań wszczętych w oparciu o jedną kontrolę mimo fizycznej odrębności rozpoznawanych spraw nie przekroczy w sposób istotny celu tej kary.

Sąd pierwszej instancji uznał, że organ przy analizie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej pominął to, że kara administracyjna ma charakter przede wszystkim prewencyjny, gdyż jej zasadniczym celem jest skłonienie konkretnego podmiotu, który narusza prawo administracyjne (prewencja indywidualna), jak i innych potencjalnych sprawców deliktów administracyjnych (prewencja ogólna) do przestrzegania norm administracyjnoprawnych. W ocenie Sądu, trudno mówić o prewencyjnym charakterze kar pieniężnych, które są nakładane w tym samym czasie za naruszenia popełniane w okresie kilku miesięcy, a stwierdzane przy okazji jednej kontroli mobilnej - przez pobranie informacji o tych naruszeniach z systemu elektronicznego poboru opłat, które to informacje przez kilka miesięcy w tym systemie były umieszczone i nie spotkały się z reakcją organu.

W podstawie prawnej wyroku Sąd pierwszej instancji powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że organ nie ocenił, czy w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i pominął okoliczności, które miałyby znaczenie przy ocenie znikomości naruszenia prawa, podczas gdy organ zebrał i należycie rozpatrzył materiał dowodowy trafnie przyjmując, że z uwagi na charakter dobra chronionego prawem oraz brak należytej staranności skarżącego, nie istniały podstawy do uznania znikomego charakteru naruszenia;

2) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art, art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez błędną ocenę okoliczności faktycznych tej sprawy prowadzącą do przyjęcia, że zachowanie strony powinno zostać ocenione przez pryzmat normy określonej w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., w sytuacji gdy właściwa ocena powinna prowadzić Sąd do wniosku, że stwierdzone w tej sprawie naruszenia popełnione przez skarżącego w dniu [...] września 2020 r. nie są tożsame z naruszeniami popełnionymi w innych dobach, a co za tym idzie brak jest podstaw do przyjęcia, że organ miał do czynienia z tym samych zachowaniem sprawcy, co jest konieczne dla zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a.;

3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a w związku z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 189f § 2 pkt 1 - 2 i § 3 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że organ błędnie zaniechał wezwania strony do wykazania usunięcia naruszenia prawa poprzez wykazanie uiszczenia całości kwoty jakiej wskutek przejazdów nie wpłacono, podczas gdy w sprawie Sąd nie wyjaśnił w jaki sposób organ miałby zastosować się do dyspozycji art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. skoro system poboru opłat nie daje możliwości dopłacenia kwoty za przejazdy już po ich zakończeniu, a dodatkowo

kierowca nie jest użytkownikiem systemu i nie wnosi opłaty elektronicznej, stąd też niemożliwym byłoby zobowiązanie kierowcy do zapłaty kwoty na poczet tej opłaty;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 189 f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13i ust. 4a w związku z art. 13ha ust. 3, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n u.d.p. poprzez błędne przyjęcie, że popełnienie przez skarżącego analogicznych naruszeń i ujawnienie ich podczas jednej kontroli mobilnej winno skutkować uznaniem stwierdzonego w sprawie naruszenia za jeden z elementów naruszenia wieloczynowego, co powinno mieć znaczenie dla oceny przesłanek odstąpienia od nałożenia kary określonych w art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., w sytuacji gdy właściwa wykładnia powołanych przepisów ustawy o drogach publicznych powinna prowadzić Sąd do wniosków, że naruszenie obowiązku z art. 13i ust. 4a u.d.p. ma charakter jednoczynowy skutkowy, co wpływa na brak możliwości zastosowania w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. z uwagi na brak możliwości przyjęcia, że strona zaprzestała naruszenia prawa, a także z uwagi na brak możliwości uznania, że wielość naruszeń wynika z jednego zachowania sprawcy;

5) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 189f § 2 pkt 1-2 i § 3 k.p.a. w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n u.d.p. poprzez błędne przyjęcie, że w przypadku naruszenia przez kierowcę obowiązku, o którym mowa w art. 13i ust. 4a u.d.p. istnieje możliwość wezwania strony do wykazania usunięcia naruszenia prawa, co miałoby warunkować zastosowanie

art. 189 f § 2 i 3 k.p.a., podczas gdy charakter naruszonego przez stronę obowiązku uniemożliwia jego wykonanie po dokonaniu przejazdu, zatem organ nie mógł wzywać stronę do wykonania obowiązku, którego ta wykonać nie może.

Podnosząc te zarzuty, organ domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenia skargi, ewentualnie uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a także zasądzenia od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania. Organ zrzekł się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, zatem zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli instancyjnej sprawowanej, zgodnie z art.183 § 1 p.p.s.a., w granicach skargi kasacyjnej poddany został wyrok Sądu pierwszej instancji, w którym przesądzono, że skarżący naruszył sankcjonowany prawnie obowiązek wprowadzenia do urządzenia służącego do poboru opłat elektronicznych prawidłowych danych o kategorii pojazdu. Uwzględnienie skargi nastąpiło natomiast w wyniku przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że ocena organu co do możliwości zastosowania w tej sprawie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary określonej w art.189 f k.p.a. była wadliwa.

Kwestionując wyrok Sądu pierwszej instancji skarżący kasacyjnie organ stawia zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego. Jednakże przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek argumentacji pozostaje w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół błędnej wykładni z art. 189f § 1 pkt 1 i 2, § 2, § 3 k.p.a. w związku z art. 13ha ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n u.d.p., która zdaniem strony skarżącej kasacyjnie doprowadziła do nieprawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji decyzji. Mając zatem na względzie wskazany sposób sformułowania zarzutów i zachodzący pomiędzy nimi związek treściowy, sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty poddane zostały kontroli kasacyjnej łącznie, jako zarzuty wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego, to jest przede wszystkim z art. 189f § 1 pkt 1 i 2, § 2, § 3 k.p.a. w związku z art. 13ha ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że popełnienie przez skarżącego analogicznych naruszeń i ujawnienie ich podczas jednej kontroli mobilnej winno skutkować uznaniem stwierdzonego naruszenia za jeden z elementów naruszenia wieloczynowego oraz prowadzić do uznania, że skoro naruszenie prawa na podstawie art. 13i ust. 4a u.d.p. było jednym naruszeniem wieloczynowym oraz nie zostało uprzednio popełnione, to jest przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej i przerwane przez skarżącego po kontroli, a skarżący nie odniósł z niego bezpośredniej korzyści to świadczy to o znikomej wadze naruszenia, a wymierzenie indywidualnych kar za szereg analogicznych naruszeń jest nieproporcjonalne. Z tymi zarzutami pozostają w ścisłym związku zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które zmierzają do wykazania, że w tej sprawie organ trafnie ocenił istnienie braku przesłanek do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, a zatem nie było podstaw do zarzucenia organowi naruszenia art.8 § 1 i 2, art.77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.

Zarzuty skargi kasacyjnej podważają zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku wychodząc z argumentacji osadzonej na poglądzie o błędnej wykładni i w efekcie niewłaściwego zastosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 189f § 2 pkt 1 i 2 i § 3 k.p.a. Zgodnie z pierwszym z przywołanych przepisów organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

W tym kontekście należy podnieść, że w dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się już do zbliżonych w istocie problemów prawnych dotyczących zastosowania - jako wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji – przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawach dotyczących kar pieniężnych nałożonych za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej (por. wyroki NSA: z 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1091/19; II GSK 1090/19; II GSK 1092/19 oraz z 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 294/20; II GSK 1386/19, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceny przedstawione w uzasadnieniach wskazanych powyżej wyroków NSA, skład orzekający w sprawie w pełni podziela.

W orzeczeniach tych Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że warunkiem zastosowania art.189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu przesłanek wskazanych w tym przepisie, a zatem zarówno znikomej wagi naruszenia prawa jak i zaprzestania naruszenia prawa. Przyjął także, że zaprzestanie naruszenia prawa odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych o charakterze ciągłym, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych z zaniechania, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że ocena jej zaistnienia nie może odnosić się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych (zob. A. Wróbel, art. 189f k.p.a., t. 5 – 6, [w]: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt - Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2022; A. Celera, J.G. Firlus, art. 189f k.p.a., t. 4, [w]: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II,pod red. H. Knysiak - Sudyka, WKP 2019).

Z powyższego wynika, że z uwagi na zawarty w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymóg zaprzestania naruszania prawa, przepis ten nie ma zastosowania do zachowania podmiotu polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu (por. A. Cebera i J. G. Firlus. Art. 189f. [w]: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019 oraz A. Wróbel, art. 189f. [w]: Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. System Informacji Prawnej LEX, 2019). Jest to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, koncepcja o tyle słuszna, że w przypadku jednorazowego naruszenia obowiązku lub zakazu, nie można mówić o zaprzestaniu popełniania deliktu. Określony, jednostkowy delikt popełnia się i nie można tego stanu naruszenia już cofnąć.

W powołanym już orzeczeniu z 30 listopada 2022 r. sygn. akt II GSK 1091/19 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w relacji do treści sankcjonowanego obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art.13 ust.1 pkt 3 u.d.p. w związku z art. 13 k ust.1 pkt 2 tej ustawy, sprzeczne z nim zachowanie ma charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem na braku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, wraz z którym dochodzi do stanu niezgodnego z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pogląd ten pozostaje aktualny w odniesieniu do naruszenia jedynego obowiązku jaki został nałożony przez ustawodawcę na kierowców w związku z opłatą elektroniczną – obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych. W relacji do treści sankcjonowanego obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów w celu uiszczenia opłaty elektronicznej w stosownej wysokości, o którym mowa w art. 13i ust. 4a w związku art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. i art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., sprzeczne z nim zachowanie ma z całą pewnością charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem, na naruszeniu obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów, co skutkuje brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w stosownej wysokości, wraz z którym dochodzi do zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Oznacza to, że w odniesieniu do tego rodzaju deliktu przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma zastosowania, co skutkuje brakiem podstaw, a zarazem możliwości stosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów. Określone nim przesłanki muszą bowiem ziścić się łącznie.

Tak określony zakres stosowania omawianej przesłanki nie pozostaje bez wpływu na ocenę odnośnie do braku skuteczności argumentacji WSA w zakresie, w jakim eksponuje znaczenie tej okoliczności, że w trakcie kontroli mobilnej przeprowadzonej w [...] października 2020 r. z systemu elektronicznego poboru opłat pobrano informacje o kilkudziesięciu naruszeniach polegających na wskazaniu niewłaściwej klasy pojazdu przypisanego do urządzenia viaBOX, które miały miejsce od [...] czerwca 2020 r. do dnia kontroli.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę znaczenie tej okoliczność powinno być rozpatrywane w płaszczyźnie odnoszącej się do oceny skuteczności sankcji administracyjnej wiązanej z naruszeniem obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów i związanym z tym brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd we właściwej wysokości oraz jej funkcji motywacyjnej. Wobec tego również, że istota oraz funkcje rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie przepisu art. 13k ust. 6 i ust. 7 u.d.p. sprzeciwiają się, co trzeba podkreślić, nakładaniu więcej niż jednej kary za naruszenia stwierdzone w trakcie jednej doby - przedstawione wnioski tym bardziej należałoby więc uznać za uzasadnione.

Zauważyć także należy, odnosząc się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku, że powtarzalność deliktów jednorazowych i jednocześnie skutkowych nie "przekształca" ich w delikt wieloczynowy o charakterze ciągłym.

W rozpoznawanej sprawie przesłanka zaprzestania naruszenia prawa, o której stanowi art.189 f § 1 pkt 1 k.p.a. nie została spełniona, z tego też względu ewentualne niedostatki w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie odnoszącym się do oceny wagi naruszenia prawa nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, a tym samym za usprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do tego zagadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w sprawie za zasadne uznał także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 189f § 2 i 3 k.p.a. Ma bowiem rację strona wnosząca skargę kasacyjną, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił, że w tej sprawie organ błędnie pominął możliwość wezwania strony do wykazania usunięcia naruszenia prawa poprzez wykazanie uiszczenia całości kwoty jakiej wskutek przejazdów nie wpłacono. Zgodnie z art. 189f § 2 k.p.a. w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:

1) usunięcie naruszenia prawa lub

2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.

W tym kontekście należy ponownie podkreślić, że jak trafnie zwrócono uwagę w nauce - naruszenia prawa, gdy miało ono charakter jednorazowy i nieciągły, usunąć się nie da (A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz..., art. 189f, nb 22). W literaturze przedmiotu wskazuje się, że w przypadku art. 189f § 2 k.p.a. chodzi o przywrócenie przez stronę stanu zgodnego z prawem (tak S. Gajewski, Kodeks..., s. 113; A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz..., art. 189f, nb 22) bądź "usunięcie skutków naruszenia" (M. Jabłoński [w:] Kodeks..., red. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, art. 189f, nb 14). W nawiązaniu do powyższych stanowisk usunięcie naruszenia prawa rozumieć należy jako usunięcie przyczyny powstania stanu niezgodnego z prawem, na przykład uzyskanie stosownego zezwolenia lub koncesji, wycofanie z obrotu sfałszowanej partii żywności czy też przedłożenie prawem wymaganego zabezpieczenia.

W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na charakter popełnionego naruszenia, brak jest możliwości usunięcia naruszenia prawa. Nie można usunąć po przejeździe, naruszenia polegającego na braku wprowadzenia w terminie do urządzenia służącego do poboru opłat prawidłowych danych o kategorii pojazdu w związku przejazdem płatnym odcinkiem drogi krajowej. Wykonanie obowiązku po terminie nie będzie stanowić usunięcia skutków naruszenia ani też zaprzestania naruszania.

W konsekwencji należy zatem uznać, że i w tym zakresie nieprawidłowy był pogląd Sądu pierwszej instancji, że zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tych powodów zasługiwał na uwzględnienie wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.

Ponieważ istota sprawy została uznana przez Naczelny Sąd Administracyjny za dostatecznie wyjaśnioną, NSA uznał także za zasadne rozpoznać skargę i przyjął, że ustalone w sprawie okoliczności faktyczne stanowiły dostateczną podstawę nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu. To, że doszło do naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 13i ust.4a u.d.p. w istocie w tej sprawie było okolicznością bezsporną, niekwestionowaną przez skarżącego i w pełni wykazaną przez organ.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie

art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

Jednocześnie uwzględniając okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.