Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 713/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2024 poz 1267
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
article: art.3 par.1 i par.2 pkt 5 i 6, art.134 par.1, art.151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art.87 ust.1
journal: Dz.U. 2024 poz 107
law: Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j.)
article: art.87 ust.2, art. 94 ust. 2-5, ust.7-8, ust.9 pkt 2, ust.10-11, ust.18, art.99b
journal: Dz.U. 2022 poz 2301
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2024 r. sprawy ze skargi D. sp. z o.o. sp. j. w K. na uchwałę Zarządu Powiatu D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wyznaczenia na terenie powiatu d. aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy w okresie od 1 sierpnia 2024 roku do 31 grudnia 2024 roku oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 24 lipca 2024 r. Zarząd Powiatu D. (dalej jako: Zarząd Powiatu lub organ), na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2024 r., poz. 107, dalej jako: u.s.p.) oraz art. 94 ust. 3, ust. 9 pkt 2 i ust. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2024 r., poz. 686, dalej jako: P.f.), podjął uchwałę Nr (...) w sprawie wyznaczenia na terenie powiatu d. aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy w okresie od 1 sierpnia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r.

Skargę na powyższą uchwałę wniosła D. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w K. (dalej jako: skarżąca lub Spółka) w części dotyczącej określenia dyżurów apteki ogólnodostępnej "M." przy ul. N. (...) w D., której Spółka jest właścicielem. W skardze podniesiono zarzut naruszenia:

- art. 94 ust. 8 pkt 2 lit. b P.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wyznaczeniu ww. apteki do pełnienia dyżurów, podczas gdy wobec podmiotu, który ją prowadzi, w okresie 3 lat poprzedzających rok, w którym ma być pełniony dyżur, wydano ostateczną decyzję w przedmiocie nakazania usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej;

- art. 94 ust. 7 pkt 3 P.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wyznaczeniu ww. apteki do pełnienia dyżurów, podczas gdy podmiot, który ją prowadzi, nie jest w stanie zapewnić liczby personelu dostosowanej do zapewniania potrzeb mieszkańców powiatu w ramach dyżurów.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów ze wskazanych w skardze dokumentów dla wykazania faktu niespełniania przez aptekę wymagań koniecznych do pełnienia dyżurów, złożenia zarządowi powiatu oświadczenia dotyczącego niespełniania kryteriów, wniosku o zwolnienie apteki z obowiązku dyżurowania, nieprawidłowości w procesie podejmowania uchwały.

W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżąca podała, że Spółka jako podmiot prowadzący wyznaczoną aptekę złożyła organowi oświadczenie o niespełnianiu wymogów określonych w art. 94 ust. 7 i 8 P.f., wskazując na wydanie wobec niej ostatecznej decyzji z 29 grudnia 2023 r. w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Ponadto Spółka powołała się na negatywną przesłankę, wymienioną w art. 94 ust. 7 pkt 3 P.f., w postaci niemożności zapewnienia liczby personelu dostosowanej do potrzeb mieszkańców powiatu w ramach pełnienia dyżurów. Zarzuciła, że organ nie wziął pod uwagę treści złożonego przez Spółkę oświadczenia. Spółka nie zgodziła się z interpretacją art. 94 ust. 8 P.f., że wyznaczenie dyżurów w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy dotyczy aptek, a nie podmiotów prowadzących te apteki. Podkreślono, że do dyżurów wyznaczana jest apteka, jednakże to podmiot, który ją prowadzi zawiera umowę z NFZ i odpowiada za realizację dyżuru zgodnie z uchwałą, natomiast apteka jedynie realizuje dyżur. Tym samym okoliczności wskazane w art. 94 ust. 8 P.f. są okolicznościami dotyczącymi podmiotu prowadzącego aptekę, gdyż to ten podmiot posiada zezwolenie na prowadzenie apteki i ponosi odpowiedzialność za jej funkcjonowanie. Podkreślono, że w pierwszej kolejności do dyżurów wyznaczone powinny zostać apteki, które zgłoszą chęć pełnienia dyżurów, a dopiero w sytuacji braku zgłoszeń inne apteki, które spełniają kryteria przewidziane w art. 94 ust. 7 i 8 P. f. Przy czym szczególna rola apteki jako placówki ochrony zdrowia publicznego nie może być podstawą do nadmiernego obciążenia obowiązkiem pracy we wskazanych porach i nie może mieć charakteru dowolnego, lecz powinna być dostosowana do potrzeb ludności na danym obszarze. Zaznaczono, że przepisy prawa wprost nie określają koniecznej liczby aptek dyżurujących w powiecie, ale zgodnie z orzecznictwem sądowym, uchwała rady powiatu powinna gwarantować otwarcie co najmniej jednej apteki. Skarżąca podniosła, że narzucenie aptekom godzin otwarcia stanowi istotną ingerencję w ich działalność, w związku z czym ustalone zasady powinny być proporcjonalne i adekwatne do potrzeby zapewnienia ludności dostępu do usług farmaceutycznych. Rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien być dostosowany do potrzeb ludności. Podkreślono, że apteka nie może pełnić dyżuru i zawrzeć umowę o finansowanie dyżurów z NFZ, gdyż wobec jej właściciela została wydana ostateczna decyzja dostosowawcza, która wyklucza aptekę z możliwości pełnienia dyżurów, a ponadto Spółka nie jest w stanie zapewnić obsady kadrowej, która mogłaby pełnić dyżury w porze nocnej, gdyż nie ma farmaceutów, którzy zgodziliby się wykonywać pracę w porze nocnej i dni świąteczne. W konsekwencji, zdaniem skarżącej, istnieje realne ryzyko, że apteka nie będzie w stanie realizować nałożonych obowiązków. Podniesiono także, że organ podjął uchwalę dopiero siedem miesięcy po wejściu w życie nowelizacji art. 94 P.f. W tym zakresie powołano się na stanowisko Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej, zgodnie z którym uchwała zarządu powiatu musi zostać podjęta w okresie od 1 lutego do 30 kwietnia 2024 r., z mocą od 1 maja 2024 r., a uchwała podjęta po tym terminie pozostaje w sprzeczności z ustawą. Wskazano także, że skarżąca jest legitymowana do wniesienia skargi, albowiem zaskarżona uchwała w sposób bezpośredni narusza jej prawa, w tym przede wszystkim swobodę działalności gospodarczej, poprzez jej istotne ograniczenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podano, że z dniem 1 stycznia 2024 r., na mocy ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1938, dalej jako: ustawa zmieniająca P.f.) weszły wżycie przepisy nowelizujące P.f. Wprowadzone modyfikacje zmieniły dotychczasowe zasady pełnienia dyżurów w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy przez podmioty prowadzące apteki ogólnodostępne, jednak art. 94 ust. 1 P.f. nadal stanowi, że rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych znajdujących się na terenie powiatu jest dostosowany do potrzeb ludności tego powiatu i pozwala na realizację przez te apteki zadań określonych w art. 87 ust. 2, w szczególności przez pełnienie dyżurów w dzień wolny od pracy oraz dyżurów w porze nocnej. Wyjaśniono, że przygotowując się do podjęcia przedmiotowej uchwały organ wziął po uwagę kryteria wskazane w art. 94 ust. 7 P.f. Podano, że Zarząd Powiatu wystosował pisma do podmiotów prowadzących apteki ogólnodostępne z prośbą o przekazanie liczby klientów korzystających w tym czasie z zakupów produktów leczniczych oraz do Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w D. z prośbą o przekazanie liczby pacjentów korzystających w SPZOZ w D. z Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej, w celu ustalenia rzeczywistych potrzeb mieszkańców powiatu d. na usługi farmaceutyczne w dni wolne od pracy (niedziele i święta) oraz w porze nocnej. Na postawie uzyskanych informacji, a także biorąc pod uwagę lokalne uwarunkowania geograficzne i demograficzne, a także położenie lokalu apteki ogólnodostępnej Zarząd Powiatu podjął rozstrzygnięcie o dyżurach w godzinach od 19:00 do 21:00 jako odpowiadające faktyczny m potrzebom mieszkańców powiatu oraz dyżurach w dni wolne od pracy (tj. niedziele i święta) w godzinach od 14:00 do 18:00. Organ dokonał także analizy przekazanych przez podmioty prowadzące apteki ogólnodostępne rozkładów godzin pracy danych aptek na rok 2024 i stwierdził, że praca aptek ogólnodostępnych nie zapewnia zaspokojenia potrzeb mieszkańców w zakresie dostępu do usług farmaceutycznych w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy. Biorąc to pod uwagę oraz fakt, że żaden podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną na terenie powiatu d. nie zgłosił gotowości do pełnienia dyżurów w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy przez prowadzoną przez siebie aptekę, Zarząd Powiatu, na podstawie art. 94 ust. 3 oraz ust. 9 pkt 2 P.f. był zobowiązany do wyznaczenia, w drodze uchwały , aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy na terenie powiatu d. Wskazano, że skarżąca kilkukrotnie informowała, że Apteka M. w D. nie spełnia kryteriów do pełnienia dyżurów wymienionych w art. 94 ust. 7 pkt 3 i ust. 8 pkt 2 lit. b P.f. i w związku z tym Zarząd Powiatu nie uwzględnił tej apteki w harmonogramie dyżurów od 1 kwietnia 2024 r. Jednakże na podstawie art. 94 ust. 11 P.f. organ wystąpił do Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Olsztynie z wnioskiem o potwierdzenie wskazywanych okoliczności. W odpowiedzi Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny stwierdził, że wobec apteki w D., należącej do Spółki, nie zachodzi przesłanka wskazana w art. 94 ust. 8 P.f., gdyż okolicznościami wykluczającymi aptekę z możliwości pełnienia dyżurów są przesłanki wymienione w art. 94 ust. 8 P.f. "wobec danej apteki". Skan tego pisma został przekazany skarżącej, jednakże w odpowiedzi Spółka ponownie przesłała informację o niespełnianiu kryteriów do pełnienia dyżurów, całkowicie ignorując stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. Wskazano, że prowadzenie apteki należy do tych kategorii działalności gospodarczej, które objęte są reglamentacją. Przy czy zarówno postępowanie kontrolne, jak również w przedmiocie nakazania usunięcia w ustalonym terminie uchybień stwierdzonych podczas przeprowadzonej kontroli są prowadzone wobec przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej działającej pod wskazanym adresem. Zatem powinno się weryfikować sytuację prawną podmiotu prowadzącego daną aptekę ogólnodostępną funkcjonującą na terenie tego, a nie innego powiatu, w odniesieniu do okoliczności, o których mowa w art. 94. ust. 7 pkt 3 i art. 94 ust. 8 P.f. Powołując się na stanowisko Ministra Zdrowia organ wskazał, że gdyby przyjąć stanowiska skarżącej, to doszłoby do sytuacji patowej, a składanie oświadczeń negatywnych, niekoniecznie zawsze zgodnych z prawdą, przez podmioty prowadzące apteki, stałyby się uniwersalnym pretekstem do uchylania się od dyżurów. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt zgłoszenia przez jeden podmiot prowadzący aptekę na terenie powiatu działdowskiego gotowości do pełnienia dyżurów w porze nocnej od poniedziałku do niedzieli oraz w niedziele od 14:00 do 18:00 z wyjątkiem dni świątecznych, nastąpiła potrzeba zmiany pierwszej uchwały z 27 marca 2024 r. Przy czym z uwagi na znaczące zmiany zdecydowano o podjęciu nowej uchwały zastępującej dotychczasową. Z tego względu organ w dniu 24 lipca 2024 r. podjął zaskarżoną uchwałę, informując na 21 dni przed jej podjęciem, tj. 3 lipca 2024 r., o tym fakcie podmioty prowadzące apteki, W przedmiotowej uchwale Apteka należąca do skarżącej została wyznaczona do pełnienia dyżuru w jeden dzień w roku, a mianowicie w dniu 1 listopada 2024 r. Wyjaśniono, że do skarżącej zostało przesłane pismo z 2 lipca 2024 r. z uzasadnieniem, do którego zostały także dołączone skany pism Ministra Zdrowia oraz Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego stwierdzającego brak jakichkolwiek przesłanek do niewyznaczania apteki do pełnienia dyżurów. Odnosząc się do zarzutu naruszenie art. 94 ust. 7 pkt 3 P.f. podano, że każdy podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną na terenie powiatu oświadczył, że nie ma możliwości zapewnienia liczby personelu dostosowanej do zapewniania potrzeb mieszkańców powiatu w zakresie zaopatrzenia w produkty lecznicze, w tym leki recepturowe, wyroby medyczne oraz pozostałe produkty aptek ogólnodostępnych oraz w zakresie świadczenia usług farmaceutycznych i sprawowania opieki farmaceutycznej. Z uwagi na ograniczenia wynikające z liczby zatrudnianych w aptekach farmaceutów organ dopuścił możliwość pełnienia dyżurów rotacyjnie przez więcej niż jedną aptekę, przy czym godziny dyżurów pełnionych przez te apteki nie pokrywają się i nie został przekroczony łączny limit godzin dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy wynikający z art. 2 pkt 73 i 74 P.f. Podejmując zaskarżoną uchwałę ustalono, że udział w pełnieniu dyżurów w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy należy rozdzielić solidarnie między wyznaczone apteki, zapewniając równomierne rotacyjne rozłożenie dyżurów w dni powszednie, soboty oraz dni wolne od pracy. Wskazano, że Zarząd Powiatu, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom podmiotów prowadzących apteki i działając na podstawie art. 94 ust. 13 P.f. w dni ustawowo wolne od pracy (niedziele i święta) wyznaczył od godziny 18.00 do godziny 19.00 dodatkowe dyżury finansowane ze środków budżetu powiatu d. na podstawie umowy podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną z Powiatem, dzięki czemu apteki nie mają godzinnej przerwy pomiędzy dyżurem w dzień wolny od pracy, a dyżurem w porze nocnej, co wskazuje na współpracę i uwzględnianie przez Zarząd Powiatu wniosków podmiotów prowadzących apteki przy modyfikowaniu lub podejmowaniu kolejnych uchwał w sprawie wyznaczania dyżurów. Podniesiono, że każdy podmiot decydujący się na prowadzenie działalności aptekarskiej winien uwzględniać fakt, że działalność ta musi być prowadzona zgodnie z przepisami P.f., która wprost wskazuje, że jednym z zadań aptek ogólnodostępnych jest obowiązek pełnienia dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy, co wynika z art. 86 ust. 1 P.f. Uwolnić się z tego obowiązku nie można, podnosząc argumenty dotyczące organizacji i szczególnych warunków pracy apteki. Zgodnie zaś z art. 103 ust. 2 pkt 3 P.f., jeżeli apteka nie zaspokaja w sposób uporczywy potrzeb ludności w zakresie wydawania produktów leczniczych, wojewódzki inspektor farmaceutyczny może cofnąć zezwolenie na prowadzenia apteki. Odnosząca się do zarzutu podjęcia zaskarżonej uchwały po terminie podkreślono, że jest to uchwała zastępująca wcześniejszą uchwałę z 27 marca 2024 r., a żaden przepis P.f. nie zakazuje wprowadzania zmian w takiej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Stosownie do art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała w sprawie wyznaczenia aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy. Zaskarżona uchwała jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., który z mocy art. art. 94 ust. 18 P.f. nie stanowi aktu prawa miejscowego. Podlega zatem kognicji sądu administracyjnego.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd stwierdził, że skarżąca Spółka ma interes prawny, uprawniający ją do zaskarżenia przedmiotowej uchwały do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 107), gdyż jest właścicielem apteki, ujętej w uchwale, wyznaczonej do pełnienia dyżuru w dniu 1 listopada 2024 r. w godzinach 14.00 do 21.00. Przy czym podkreślić należy, że samo stwierdzenie przez Sąd naruszenia postanowieniami zaskarżonego aktu interesu prawnego strony skarżącej nie uzasadnia uwzględnienia skargi i przyjęcia, że kwestionowana uchwała narusza prawo. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia strony skarżącej jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego). Obowiązku takiego nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z 31 maja 2017 r. sygn. II OSK 2298/15, CBOSA). Natomiast powyższe determinuje zakres kontroli legalności zaskarżonej uchwały, która nie może przekroczyć granic indywidualnej legitymacji skargowej podmiotu skarżącego.

Na wstępie należy zauważyć, że treść art. 94 P.f została znowelizowana na mocy ustawy zmieniającej P.f., która w tym zakresie weszła w życie 1 stycznia 2024 r. Na mocy tej nowelizacji zmieniono zasady wyznaczania dyżurów aptek ogólnodostępnych, dając pierwszeństwo zasadzie dobrowolności, zaś dopiero przy braku zgłoszeń, określono reguły wyznaczania przymusowego aptek i określono zasadę odpłatności tak wyznaczanych dyżurów ze środków NFZ. Nie uległa natomiast zmianie sama zasada wyznaczania rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, który powinien być dostosowany do potrzeb ludności powiatu i pozwalać na realizację przez apteki zadań określonych w art. 87 ust. 2 P.f. W myśl zaś art. 87 ust. 2 P.f. apteka ogólnodostępna jest przeznaczona do: 1) zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8; 2) zapewnienia świadczenia ludności usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, oraz sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy. W związku z tym w pierwszej kolejności zarząd powiatu uwzględnia rozkład godzin pracy aptek, zgłoszony mu w trybie at. 94 ust. 2 P.f. W przypadku jednak, gdy praca aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu, którego siedzibą jest miasto liczące nie więcej niż 40 tys. mieszkańców, nie gwarantuje zaspokojenia potrzeb ludności w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy, zarząd powiatu wyznacza, w drodze uchwały, aptekę ogólnodostępną do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, o czym stanowi art. 94 ust. 3 P.f. Uchwała taka jest wydawana na okres jednego roku kalendarzowego i określa dni oraz godziny pełnienia dyżurów przez aptekę ogólnodostępną prowadzoną przez określonego przedsiębiorcę. Przy czym stosownie do art. 94 ust. 4 P.f. zarząd powiatu informuje podmioty prowadzące apteki ogólnodostępne na terenie tego powiatu, indywidualnie albo zbiorowo, co najmniej na 21 dni przed dniem wydania takiej uchwały, o potrzebie wyznaczenia apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, wskazując dni i godziny, w jakich mają być pełnione te dyżury. W przypadku, gdy określony podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną zgłasza gotowość do pełnienia dyżurów przez prowadzoną przez siebie aptekę, we wskazanych przez siebie dniach i godzinach zgodnych z dniami i godzinami określonymi na podstawie ust. 4, w terminie 7 dni od dnia doręczenia powyższej informacji przekazuje zarządowi takie zgłoszenie wraz z oświadczeniem osoby uprawnionej do reprezentowania podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 8, oraz że w zgłaszanej aptece ogólnodostępnej spełnione są wymagania, o których mowa w ust. 7 pkt 3; oświadczenie to składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (art. 94 ust. 5 P.f.). Przy czym zarząd powiatu dokonuje wyboru apteki ogólnodostępnej, która zostanie wyznaczona do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, biorąc pod uwagę: 1) potrzeby mieszkańców powiatu w zakresie zaopatrzenia w produkty lecznicze, w tym leki recepturowe, wyroby medyczne oraz pozostałe produkty aptek ogólnodostępnych oraz w zakresie świadczenia usług farmaceutycznych i sprawowania opieki farmaceutycznej; 2) lokalne uwarunkowania geograficzne i demograficzne oraz położenie lokalu apteki ogólnodostępnej; 3) możliwość zapewnienia przez podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną asortymentu określonego w pkt 1 oraz liczby personelu dostosowanej do zapewniania potrzeb określonych w pkt 1 (art. 94 ust. 7 P.f.). Ponadto, stosownie do art. 94 ust. 8 P.f., do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy nie wyznacza się apteki ogólnodostępnej, jeżeli wobec podmiotu, który ją prowadzi: 1) toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki; 2) w okresie 3 lat poprzedzających rok, w którym ma być pełniony dyżur, wydano: a) ostateczną decyzję w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, b) ostateczną decyzję w przedmiocie nakazania usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, c) prawomocne orzeczenie zakazujące wykonywania działalności gospodarczej objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Natomiast stosownie do art. 94 ust. 9 pkt 2 P.f., w przypadku braku zgłoszenia apteki ogólnodostępnej w sposób, o którym mowa w ust. 5, lub w przypadku zgłoszenia apteki ogólnodostępnej niespełniającej kryteriów, o których mowa w ust. 7, zarząd powiatu wyznacza do pełnienia dyżurów inną aptekę ogólnodostępną, biorąc pod uwagę kryteria określone w ust. 7 i 8. Przed podjęciem tej uchwały osoba uprawniona do reprezentowania podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną, w terminie 7 dni od dnia wezwania przez zarząd powiatu, składa oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o niezachodzeniu okoliczności, o których mowa w ust. 8, oraz że w wyznaczanej aptece ogólnodostępnej spełnione są wymagania, o których mowa w ust. 7 pkt 3 (art. 94 sut. 10 P.f.). Jednakże w przypadku uzasadnionych wątpliwości w zakresie prawdziwości okoliczności wskazanych w tym oświadczeniu zarząd powiatu może wystąpić do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego z wnioskiem o potwierdzenie tych okoliczności. Wojewódzki inspektor farmaceutyczny udziela zarządowi powiatu odpowiedzi niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 94 ust. 11 P.f.).

Z akt sprawy wynika, że przed podjęciem zaskarżonej uchwały organ ustalił, na podstawie informacji nadesłanych przez apteki w trybie art. 94 ust. 2 P.f., że w dni świąteczne nie będzie funkcjonowała żadna apteka ogólnodostępna. W związku z tym organ, z zachowaniem powyższej procedury, zawiadomił skarżącą o zamiarze podjęcia uchwały w trybie art. 94 ust. 3 P.f. i wyznaczenia apteki M. w D., należącej do skarżącej, do pełnienia dyżuru w dniu 1 listopada 2024 r. Wprawdzie skarżąca złożyła wcześniej oświadczenie, że nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 94 ust. 7 pkt 3 oraz art. 94 ust. 8 pkt 2 lit. b P.f., ale zostało ono zweryfikowane przez organ w trybie art. 94 ust. 11 P.f. W odpowiedzi bowiem na pismo organu, Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny poinformował, że postępowanie w przedmiocie nakazania usunięcia uchybień w działalności objętej zezwoleniem toczyło się wobec Spółki, ale w związku z prowadzeniem apteki w M. W tych okolicznościach organ podjął zaskarżoną uchwałę o wyznaczeniu aptek dyżurujących w święta i w godzinach popołudniowych i nocnych, wyznaczając aptekę M. w D. do pełnienia dyżuru 1 listopada 2024 r. w godzinach od 14 do 21.

Odnosząc się do zarzutu Spółki, że nie może być wyznaczona do pełnienia dyżuru, gdyż nie spełnia wymogu określonego w art. 94 ust. 8 pkt 2 lit. b P.f. należy przed wszystkim podzielić stanowisko organu co do przyjętej wykładni prawa. Zgodnie z powołanym przepisem nie wyznacza się do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy apteki ogólnodostępnej, jeżeli wobec podmiotu, który ją prowadzi w okresie 3 lat poprzedzających rok, w którym ma być pełniony dyżur, wydano ostateczną decyzję w przedmiocie nakazania usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Wprawdzie faktycznie ustawodawca odnosi się w nim do podmiotu prowadzącego aptekę, ale mowa jest o uchybieniach stwierdzonych w zezwoleniu na jej prowadzenie. Zatem słusznie wywodzi organ, że chodzi tu o decyzję wydaną w odniesieniu do konkretnej apteki, a nie do jakiejkolwiek apteki prowadzonej przez Spółkę. Ponadto należy mieć na uwadze, że w myśl art. 94 ust. 9 pkt 2 P.f., w przypadku wyznaczenia do pełnienia dyżurów przez aptekę ogólnodostępną w trybie określonym art. 94 ust. 3 P.f., organ bierze pod uwagę kryteria określone w ust. 7 i 8. Ustawodawca zatem nie zdecydował się na wskazanie, że ust. 7 i 8 są stosowane wprost, czy też nawet odpowiednio, a jedynie wskazał, że kryteria określone w tych przepisach organ bierze pod uwagę. W związku z tym przy wyznaczaniu aptek w trybie art. 94 ust. 3 P.f. zarząd powiatu, inaczej niż to ma miejsce w przypadku wyznaczenia apteki w trybie art. 94 ust. 5 P.f., nie jest ograniczony przesłankami określonymi w art. 94 ust. 7 i 8 P.f. W ocenie Sądu, nawet w przypadku niespełnienia przesłanek określonych w art. 94 ust. 7 P.f. oraz zaistnienia przesłanek określonych w art. 94 ust. 8 P.f. organ może wyznaczyć określoną aptekę do pełnienia dyżuru w trybie obligatoryjnym, a nie dobrowolnym, o ile będzie to niezbędne dla zabezpieczenia potrzeb ludności w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy w zakresie zadań określonych w art. 87 ust. 2 P.f., czyli zaopatrywania w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8 oraz zapewnienia świadczenia ludności usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, oraz sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy. W tych okolicznościach twierdzenie skarżącej, że nie mogła zostać wyznaczona do pełnienia dyżuru z powodu niespełnienia wymogu określonego w art. 94 ust. 8 pkt 2 lit. b P.f. jest niezasadne.

Z tych samych względów Sąd nie podziela stanowiska skarżącej co do naruszenia art. 94 ust. 7 pkt 3 P.f. Przy czym dodatkowo należy wskazać, że w myśl art. 99b ust. P.f. podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany zapewnić wykonywanie czynności w aptece przez farmaceutów i techników farmaceutycznych w liczbie odpowiadającej zakresowi działalności oraz dniom i godzinom pracy apteki. Także ustawodawca nie uzależnił wykonywania obowiązków określonych w art. 87 ust. 2 P.f. od indywidualnych warunków funkcjonowania danej placówki, liczby zatrudnionych w niej pracowników, czy też rentowności prowadzenia apteki. Należy bowiem podkreślić, że prowadzenie apteki ogólnodostępnej, będącej placówką ochrony zdrowia publicznego, z istoty rzeczy związane jest z pewnymi ograniczeniami. Ograniczenia dotyczące dyżurów ustanowione zostały w drodze ustawy i są konieczne dla ochrony zdrowia publicznego. Niewątpliwie zapewnienie dostępności świadczenia usług farmaceutycznych, w tym także w porze nocnej i dni wolne od pracy mieści się w pojęciu ochrony zdrowia publicznego. W związku z tym ograniczenie swobody działalności gospodarczej polegające na wyznaczeniu aptece ogólnodostępnej dyżuru w dzień świąteczny nie narusza istoty tej wolności. Podmiot prowadzący taką aptekę w nie jest pozbawiony możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie dotykają go pewne uciążliwości, co jest związane ze specyfiką prowadzonej działalności.

Nie są także zasadne zarzuty dotyczące daty podjęcia zaskarżonej uchwały. Dołączone do skargi stanowisko Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej w tym zakresie nie ma żadnej mocy wiążącej i stanowi tylko prezentację pewnego poglądu. Natomiast zauważyć należy, że rok 2024 był pierwszym rokiem, w którym zarząd powiatu został upoważniony do podejmowania tego rodzaju uchwał. Przy czym w myśl art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej P.f. uchwały w sprawie rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na danym terenie przyjęte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 2 zachowują moc do dnia wejścia w życie uchwał, o których mowa w art. 94 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Jednocześnie zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy zmieniającej P.f. w 2024 r. podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną przekazuje zarządowi powiatu albo prezydentowi miasta na prawach powiatu, w którym znajduje się ta apteka, rozkład godzin pracy tej apteki na dany rok w terminie do dnia 31 stycznia 2024 r. Natomiast stosownie do art. 19 ust. 4 ustawy zmieniającej P.f. w 2024 r. uchwała zarządu powiatu oraz zarządzenie prezydenta miasta na prawach powiatu w sprawie dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy są wydawane na okres do dnia 31 grudnia 2024 r. Zatem wbrew twierdzeniu skarżącej powołane przepisy nie określiły daty, w jakiej uchwała może być podjęta, a jedynie wskazały okres jej obowiązywania. W tym zakresie zaskarżona uchwała nie narusza zatem prawa.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako niezasadną należało oddalić.