Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 309/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1 i pkt 3, art. 149 par. 1a, art. 149 par. 2, art. 151, art. 200 i art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 lutego 2024 r. sprawy ze skargi S. T. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy z wniosku strony skarżącej z dnia 6 marca 2019 r., która to przewlekłość ma charakter rażącego naruszenia prawa; II. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2.000 (słownie: dwa tysiące) złotych; IV. oddala dalej idącą skargę; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 6 marca 2019 r. do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) wpłynął wniosek S. T. (dalej: skarżąca) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, gdzie jako cel pobytu wskazano pobyt z obywatelem Rzeczpospolitej Polskiej, z którym skarżąca zawarła związek małżeński.

Pismem z dnia 30 lipca 2019 r. organ wezwał skarżącą do osobistego stawiennictwa w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim celem pobrania odcisków palców oraz uzupełnienia braków złożonego wniosku w postaci poprawnie wypełnionego formularza wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, przedłożenia ważnego dokumentu podróży oraz dowodu uiszczenia opłaty od wniosku.

W dniu 16 sierpnia 2019 r. skarżąca stawiła się w siedzibie organu oraz przedłożyła uzupełniającą dokumentację.

Następnie pismem z dnia 29 lipca 2020 r. organ wystąpił do Komendanta Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jej pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Pismem z dnia 29 lipca 2020 r. organ zwrócił się również do Komendanta Placówki Straży Granicznej w Zgorzelcu o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego celem ustalenia czy związek małżeński skarżącej z obywatelem polskim został zawarty w celu obejścia przepisów określających zasady i warunki wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ich przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu z niego.

Pismem z dnia 21 sierpnia 2020 r. Zastępca Komendanta Placówki Straży Granicznej w Zgorzelcu przekazał organowi dokumentację przeprowadzonego w dniu 19 sierpnia 2020 r. wywiadu środowiskowego.

Następnie pismem z dnia 29 lipca 2020 r. organ poinformował skarżącą, że przewidywany termin zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku skarżącej to 29 października 2020 r.

W dniu 16 maja 2022 r. do Wojewody wpłynęło ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, poprzedzone kilkukrotnymi, bezskutecznymi wnioskami skarżącej, kierowanymi do organu, o udzielenie informacji o stanie sprawy i terminie jej zakończenia.

W dniu 29 czerwca 2023 r. (z odnotowanym wpływem do organu w dniu 4 lipca 2023 r.) strona wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie zainicjowanej złożonym przez nią wnioskiem.

Zarzucając organowi, w treści skargi, naruszenie art. 112a ustawy o cudzoziemcach oraz art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego strona wniosła o:

1) zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 30 dni od daty doręczenia akt organowi;

2) przyznanie od Wojewody na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 20.000 zł;

3) przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nr SOC-LPI.6151.1.2172.2019.MPA dotyczącej złożonego przez skarżącą wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, w tym:

a) pisma organu z dnia 29 lipca 2020 r.;

b) pisma przewodniego Komendanta Placówki Straży Granicznej w Zgorzelcu z dnia 25 sierpnia 2021 r. i decyzji tego organu z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr 17-595/6/D-UMP/2021;

c) pism składanych przez pełnomocnika skarżącej z dnia 17 maja 2021 r., 20 grudnia 2021 r., 9 maja 2022 r., 29 czerwca 2022 r., 12 lipca 2022 r. i 29 lipca 2022 r.

4) zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli organu, lecz jest następstwem braków kadrowych oraz bardzo dużej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców w podobnych sprawach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona bowiem Wojewoda dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu wniosku strony i to w sposób rażący.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (...) (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Oceniając okoliczności sprawy dostrzec trzeba, że w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem strony zmianie uległy m.in. przepisy odnoszące się do terminów rozpoznawania spraw o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w trybie ustawy o cudzoziemcach. Zmiana stanu prawnego w tym względzie nastąpiła na mocy ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022 r. poz. 91, dalej "ustawa zmieniająca") i weszła w życie z dniem 29 stycznia 2022 r.

Zatem kluczową kwestią jest ocena wpływu rzeczonej nowelizacji na sytuację prawną skarżącej w niniejszej sprawie, uwzględniając fakt, że skarga na przewlekłość organu została wniesiona w dniu 30 czerwca 2023 r., czyli po wejściu w życie nowelizacji.

Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotną treść zawiera art. 112a ustawy o cudzoziemcach wprowadzony do ustawy na mocy art. 1 pkt 13 ustawy zmieniającej. Zapis ten określa terminy na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Dotychczas poza małymi wyjątkami ustawa nie zakreślała terminów wydania decyzji, zatem terminy rozpoznania sprawy wyznaczały przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.

Ustawa zmieniająca zawiera regulacje przejściowe, stanowiąc w art. 7 ust. 1, że do postępowań wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 oraz ustawy zmienianej w art. 3 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem art. 8-11 i art. 13.

Przepis art. 13 ustawy zmieniającej stanowi zaś, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust.1). Jeżeli w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 wojewoda wezwał cudzoziemca lub jednostkę przyjmującą, o której mowa w art. 3 pkt 5b ustawy zmienianej w art. 1, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, nie stosuje się przepisów art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4 i art. 203 ust. 2a i 2b ustawy zmienianej w art. 1. W tym przypadku terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a ust. 1 lub art. 210 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, biegną od dnia upływu terminu wyznaczonego przez wojewodę, a jeżeli termin ten upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - od dnia jej wejścia w życie (ust.2). Jeżeli terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (ust.3).

Z treści wskazanych norm należy wyprowadzić wniosek, że do spraw wszczętych a niezakończonych będą miały zastosowanie nowe regulacje prawne, odnoszące się m.in. do terminów wydania decyzji. Analiza regulacji wskazanej w art. 112a ustawy o cudzoziemcach pozwala na wyprowadzenie wniosku, że termin na wydanie decyzji rozpocznie swój bieg od uzupełnienia braków formalnych wniosku (złożenia kompletnego wniosku). Co istotne, to mocą dalszych regulacji art. 13 ustawy zmieniającej m.in. początkowy bieg terminu na wydanie decyzji zakreślono poprzez odwołanie się do zdarzeń faktycznych mających miejsce przed wejściem w życie ustawy (upływ terminu wyznaczonego przez organ na uzupełnienie braków formalnych wniosku (art. 13 ust. 2 ustawy).

W tym zatem zakresie ustawodawca nie tylko zdecydował się na bezpośrednie stosowanie nowych przepisów ustawy do postępowań będących w toku, ale nowe regulacje odnosi do zdarzeń, które miały miejsce przed jej wprowadzeniem.

Fakt ten w opinii Sądu nie może jednak wpłynąć na ocenę istnienia przewlekłości w rozpoznawanej sprawie. Pomijając kwestię użycia we wskazanym przepisie art. 112a ustawy o cudzoziemcach sformułowania "termin na wydanie decyzji", w zestawieniu z powołanym w art. 35 k.p.a. stwierdzeniem "termin załatwienia sprawy", to w opinii Sądu badanie działania (bezczynności, przewlekłości) organów administracji wg nowych reguł nie jest dopuszczalne. Niezależnie bowiem od faktu "przywrócenia" organowi ustawą zmieniającą terminu na wydanie decyzji w sprawie, nie może umknąć ocenie Sądu to, iż w sprawie z wniosku wniesionego do organu przez stronę w dniu 4 marca 2019 r. (wpływ do organu w dniu 6 marca 2019 r.) organ właściwy do załatwienia sprawy wszczętej tym wnioskiem popadł w zwłokę jeszcze przed wejściem w życie przepisów nowelizujących ustawę o cudzoziemcach. W tej sytuacji brak jest jakichkolwiek wątpliwości, że organ rozpatrując sprawę dopuścił się przewlekłości, a oceny tej nie może zmienić fakt wniesienia skargi po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej. Odmienny pogląd, oparty wyłącznie na wprowadzonej nowelizacji, pomijałby całokształt porządku prawnego i naruszałby zasady konstytucyjne.

Opinia ta wypływa z podstawowych zasad prawa, które mają swoje zakorzenienie w Konstytucji RP. Wyznacznikiem i podwaliną takiego sposobu odczytania przepisów jest tu art. 2 Konstytucji RP - wyrażający zasadę demokratycznego państwa prawnego - który adresowany jest nie tylko do organów legislatywy, ale także egzekutywy i judykatywy. Od początku obowiązywania w polskim porządku prawnym zasada ta była traktowana jako źródło kolejnych reguł o bardziej szczegółowym charakterze. Jedną z nich jest ochrona zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, zwana również zasadą lojalności państwa względem obywateli. Opiera się na ona założeniu, że organy władzy publicznej powinny działać w sposób lojalny i uczciwy względem jednostki, budzący w niej poczucie stabilności i bezpieczeństwa prawnego. Trybunał Konstytucyjny podkreślał, że zasada ta wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny (TK – K 27/00) – por. M. Florczak-Wątor [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, LEX/el. 2021, art. 2).

Z art. 2 Konstytucji zostało wyprowadzonych przez Trybunał Konstytucyjny wiele zasad, które odnoszą się także do zagadnień intertemporalnych. Pierwszą jest zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Wyraża się ona w pewności prawa, która pozwala podmiotom prawa na podejmowanie decyzji w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwa i skutków prawnych tych działań. Stąd ochronie konstytucyjnej podlega, po pierwsze, zaufanie obywateli do litery prawa, a po drugie, sposób jego interpretacji, przyjmowanej w procesie stosowania prawa przez organy państwa. Natomiast zasadą odnoszącą się do sposobu konstruowania rozwiązań intertemporalnych jest zasada przyzwoitej legislacji, która wyznacza konstytucyjne standardy prawidłowości poczynań prawodawcy (por. Szymon Słotwiński "Rozstrzyganie wątpliwości intertemporalnych w Prawie Zobowiązań" w Studia Prawnicze Zeszyt nr 2 (198) 2014 r.).

Adresatem nowych przepisów jest niewątpliwe organ administracji, jednakże skutki tych działań (ich braku) dotyczą stron postępowania, ich prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Zatem w świetle przedstawionych zasad ocena sprawności działania organów administracji musi być dokonywana z uwzględnieniem regulacji obowiązujących w dacie złożenia wniosku.

Podstawę procesową działania organów administracji publicznej w rozpoznawanej sprawie regulują zatem przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 – dalej: k.p.a.). Art. 12 k.p.a. opisuje zasadę szybkości postępowania organów administracji, mają one działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia.

Rozwinięciem tej zasady są dalsze zapisy regulujące terminy załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. ustawodawca wskazał m.in., że sprawy winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a sprawy szczególnie skomplikowane - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Z tego okresu ustawodawca wyłączył terminy przewidziane w przepisach dla dokonania określonych czynności, okresy zawieszenia postępowania, trwania mediacji, opóźnień leżących po stronie wnioskodawcy lub niezależne od organu administracji. Jednocześnie art. 36 § 1 k.p.a. stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Przy czym stosownie do § 2 ww. przepisu obowiązek ten ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Z tych zapisów jednoznacznie wynika, że sprawa winna być rozpoznana w terminie miesiąca zaś skomplikowana zamknięta po upływie dwóch miesięcy.

Dalsze zapisy k.p.a. definiują pojęcie bezczynności organu i pojęcie przewlekłości postepowania. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. bezczynność ma miejsce w sytuacji, kiedy "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność)"; przewlekłość zaś ma miejsce, kiedy "postepowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość)".

Powołane przepisy jednoznacznie wskazują zasady prawne, ramy czasowe i procedurę rozpoznawania wniosku strony. Nie ma tu miejsca na jakiekolwiek uznanie, ocena dochowania terminu jest uwarunkowana okolicznościami podanymi w powołanych przepisach, z uwzględnieniem art. 35 § 5 k.p.a.

Analiza akt sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku skarżącej i to o charakterze rażącego naruszenia prawa. Wniosek strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wpłynął do organu w dniu 6 marca 2019 r. Pierwszą czynność procesową zmierzającą do rozpoznania wniosku organ podjął w dniu 30 lipca 2019 r., wzywając stronę do uzupełnienia braków wniosku oraz do osobistego stawiennictwa celem pobrania odcisków linii papilarnych, realizując dyspozycję art. 106 ust. 2b ustawy o cudzoziemcach oraz art. 64 § 2 k.p.a. Miało to miejsce po upływie ponad 4 miesięcy od daty wpływu wniosku, przy czym zwrócić należy uwagę, że w sprawie organ obowiązywały terminy załatwienia sprawy wskazane w art. 35 § 3 k.p.a. Skarżąca stawiła się na wezwanie organu w dniu 16 sierpnia 2019 r. składając odciski linii papilarnych i przedkładając uzupełniającą dokumentację wniosku. Kolejną czynność procesową w sprawie organ podjął dopiero 29 lipca 2020 r., zatem po upływie 16 miesięcy od złożenia przez skarżącą wniosku i po upływie 11 miesięcy od dokonania poprzedniej czynności procesowej. Było to wystąpienie do właściwych służb dokonywane w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Należy zauważyć, że zastosowanie tej obligatoryjnej procedury nie wymaga uprzedniego zgromadzenia dowodów, a więc brak jest uzasadnienia dla zwłoki organu w jej wdrożeniu. Jak wynika z akt sprawy, również w dniu 29 lipca 2020 r. Wojewoda skierował do Komendanta Placówki Straży Granicznej w Zgorzelcu wniosek o przeprowadzenie czynności sprawdzających (w tym wywiadu środowiskowego) mających na celu ustalenie czy związek małżeński skarżącej z obywatelem polskim został zawarty w celu obejścia przepisów określających zasady i warunki wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ich przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu z niego. Ostatnią czynnością procesową Wojewody było skierowane do skarżącej w dniu 29 lipca 2020 r. pismo, w którym organ podał przewidywany termin załatwienia sprawy, tj. 29 października 2020 r. oraz ponownie wezwał stronę do uzupełnienia dokumentów do wniosku w postaci dowodu osobistego małżonka skarżącej i dowodu potwierdzającego legalność pobytu skarżącej na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w dniu złożenia wniosku pobytowego. Pomimo nadesłania przez skarżącą wymaganych przez organ w piśmie z dnia 29 lipca 2020 r. dokumentów, a także przesłania przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w Zgorzelcu wyników przeprowadzonego wywiadu środowiskowego (pismo z dnia 21 sierpnia 2020 r. nr NO-ZO-III-2.4.4222.39.2020- wpływ do organu: 26 sierpnia 2020 r.) Wojewoda nie wydał decyzji w sprawie wniosku pobytowego skarżącej, tym samym nie załatwił sprawy.

Na dzień wyrokowania Sąd nie dysponował informacją o zakończeniu postępowania w sprawie.

Przedstawiona charakterystyka prowadzonego w sprawie postępowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w jego przebiegu doszło do naruszenia zasad i terminów określonych w art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 12 k.p.a. oraz art. 35 § 3 k.p.a. oraz art. 36 k.p.a.

Wymaga podkreślenia, że organy administracji publicznej powinny działać efektywnie, tj. sprawnie, szybko, skutecznie, biorąc pod uwagę ekonomikę podejmowanych działań. Działania administracji winny się więc charakteryzować swego rodzaju aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. Takich czynności i działań w niniejszej sprawie zabrakło – organ wykonał ostatnią czynność procesową w dniu 29 lipca 2020 r. i na dzień wyrokowania nie załatwił sprawy z wniosku skarżącej. Brak działania organu nie ma żadnych uzasadnionych powodów, a w szczególności nie ma on uzasadnienia w stopniu skomplikowania sprawy. Z akt sprawy nie wynika, aby wystąpiły jakiekolwiek uzasadnione przyczyny takiego zachowania organu, jak również nie przyczyniła się do niego strona.

W świetle zaistniałych okoliczności Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu sprawy, o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.

Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (w tym samym punkcie wyroku), że stwierdzona przewlekłość organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Ol 21/19 (CBOSA), że dokonując oceny, czy naruszenie prawa jest rażące, należy wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie, braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Sąd ma na uwadze to, że na sprawność działania Wojewody niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana z napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta od dłuższego już czasu nie ulega żadnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w państwie prawa. Braki kadrowe i problemy wewnętrzne organu mogą być wprawdzie od niego niezależne, jednak nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, w postępowaniu prowadzonym w sposób wnikliwy i szybki.

Wobec braku informacji o zakończeniu postępowania w sprawie, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, o czym orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.

Zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (art. 149 § 2 p.p.s.a.) i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał stronie (punkt III sentencji wyroku) sumę pieniężną w kwocie 2.000 zł. W ocenie Sądu kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych sprawy oraz standardu postępowania organu administracji pozostającego w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak zasadą demokratycznego państwa prawa i prawem do dobrej administracji.

Należy dodać, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt II SAB/Go 188/19, CBOSA). Zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie dyskrecjonalne sądu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 listopada 2019r., sygn. akt IV SAB/Po 207/19, CBOSA) i nie ma charakteru odszkodowawczego.

Sąd uznał, że w okolicznościach sprawy wnioskowana przez stronę skarżącą kwota jest zbyt wygórowana i dalej idącą skargę w tej części - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił (punkt IV sentencji wyroku).

O kosztach postępowania Sąd postanowił zgodnie z art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).

Końcowo wskazać należy, iż rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd wziął pod uwagę fakt wejścia w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. ustawy z dnia 8 kwietnia 2022r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c ust. 1 – 4 dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Oceniając wprowadzone regulacje Sąd stwierdza, iż wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r., poz. 167 ze zm.) zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, ustawa ta nie miała zastosowania do skarżącej, która nie jest obywatelem Ukrainy ani członkiem najbliżej rodziny obywatela Ukrainy, na terytorium RP przybyła przed konfliktem zbrojnym na terenie Ukrainy oraz bez związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Nadto, Sąd podziela wykładnię przepisów rzeczonej ustawy jaką zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 marca 2023 r. (sygn. akt II OSK 2385/22). Organ nie został zwolniony z odpowiedzialności prawnej z tytułu naruszenia, w okresie przed 15 kwietnia 2022 r., prawa strony do rozpoznania w rozsądnym terminie sprawy administracyjnej dotyczącej tytułów pobytowych cudzoziemców. W odniesieniu do takich stanów faktycznych stronie przysługuje pełna ochrona sądowa z tytułu naruszenia tego prawa, gwarantowana m.in. w art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 149 p.p.s.a. Zgodnie z zasadą tempus regit actum skutki zdarzeń prawnych należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w momencie, w którym dane zdarzenia wystąpiły.