Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 544/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7 lit. a, art. 9 ust. 2, art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 877
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
article: art. 119 pkt 2, art. 120, art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2021 r., znak [...], działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, powołując się na art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz na podstawie art. 2 pkt 7 lit. a, art. 12, art. 23 ust. 1, 7, art. 24 ust. 1, art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2021 r., poz. 877 ze zm., dalej: u.p.o.u.a.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), orzekł o uznaniu wypłaconego B.K. świadczenia za okres [...] kwietnia 2018 r. do [...] kwietnia 2018 r. w wysokości 1.000 zł oraz za okres od [...] sierpnia 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r. w wysokości 1.000 zł za nienależnie pobrane świadczenie w funduszu alimentacyjnego (pkt 1 i 2) i zobowiązał stronę do zwrotu łącznej kwoty 2.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu (art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a.), natomiast odsetki naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty (art. 23 ust. 7 u.p.o.u.a.). Następnie wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2017 r., znak [...] r. zostało przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym D. i N.K. w kwocie po 500,00 zł miesięcznie - łącznie 1.000,00 zł miesięcznie na okres od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. Prawo do tego świadczenia zostało ustalone m.in. na podstawie zaświadczenia komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne potwierdzającego fakt bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego świadczeń alimentacyjnych należnych wyżej wymienionym od zobowiązanego do alimentacji. W oparciu o wyżej wskazaną decyzję wypłacono świadczenie za okres od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. Jednocześnie organ wyjaśnił, że na osobie uprawnionej lub jej przedstawicielu ustawowym, którzy złożyli wniosek o przyznanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ciąży zgodnie z art. 19 ust. 1 u.p.o.u.a. obowiązek do niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o zmianach w liczbie członków rodziny, uzyskaniu lub utracie dochodu albo innych zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. O powyższym obowiązku strona została poinformowana przy składaniu wniosku o świadczenia z funduszu alimentacyjnego; stosowne pouczenie zawierała również decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego.

Pismem z dnia [...] maja 2020 r. Wojewoda poinformował organ I instancji, że B.K. od lutego 2018 r. do grudnia 2018 r. pobierała świadczenia rodzinne z RFN. Jednocześnie zwrócił się z zapytaniem, czy strona pobiera świadczenia w GOPS. W związku z tym organ I instancji wezwał B.K. do udzielenia stosownych wyjaśnień. W odpowiedzi podała, że jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w Urzędzie Pracy. Ponadto w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r., będącego odpowiedzią na wezwanie organu o dostarczenie dokumentacji dotyczącej zatrudnienia za granicą oraz przedstawienia dokumentacji dotyczącej dochodu uzyskanego za granicą, B.K. podała, że w okresie od [...] lutego 2018 r. do [...] kwietnia 2018 r. oraz w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r. była zatrudniona za granicą. Uzyskany dochód za miesiąc marzec 2018 r. wyniósł 1.100 Euro, co po dokonaniu przeliczenia na podstawie średniego kursu walut Narodowego Banku Polskiego z ostatniego dnia roboczego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie wyniósł 4. 630,67 zł, natomiast za miesiąc lipiec 2018 r. wyniósł 1.000,00 Euro, co po dokonaniu przeliczenia wyniósł 4.283,60 zł.

Dalej organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W przedmiotowej sprawie dochodem B.K. uzyskanym za granicą jest dochód za marzec 2018 r. oraz lipiec 2018 r. Nie oznaczało to jednak, w ocenie organu I instancji, że był to dochód jednorazowy, gdyż strona była zatrudniona w RFN zarówno w okresie od [...] lutego 2018 r. do [...] kwietnia 2018 r. oraz od [...] czerwca 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r., a zatem wynagrodzenie osiągała za cały okres zatrudnienia za granicą.

Biorąc powyższe pod uwagę, organ I instancji ustalił, że dochód osiągnięty w rodzinie B.K. w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. w 2016 r. w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 204,75 zł Biorąc natomiast po uwagę oświadczenie strony z dnia [...] sierpnia 2020 r. dochód uzyskany w myśl art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. za miesiąc marzec 2018 r. wyniósł 4.630,67 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 1.543,56 zł (4.630,67 zł: 3 osoby w rodzinie). A zatem po doliczeniu dochodu uzyskanego za miesiąc marzec 2018 r. (w miesiącu kwietniu 2018 r. stosunek pracy nadal trwał) do dochodu osiągniętego w roku bazowym 2016, łączny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie w kwietniu 2018 r. wyniósł 1.748,29 zł (1.543,56 zł + 204,75 zł). Zatem łączny miesięczny dochód rodziny w kwietniu 2018 r. przekroczył kwotę kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia o kwotę 1.019,29 zł. Zgodnie z art. 18 ust. 5 u.p.o.u.a., w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty, tj. w tym przypadku świadczenie nie przysługiwało od kwietnia 2018 r. Zatrudnienie trwało do [...] kwietnia 2018 r., co oznaczało zgodnie z art. 18 ust. 4 u.p.o.u.a., stanowiącym, że w razie utraty dochodu prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, tj. w niniejszej sprawie odmaja 2018 r. świadczenie przysługiwało.

Organ I instancji stwierdził, że B.K. była zatrudniona za granicą również w okresie od [...] czerwca 2018r. do [...] sierpnia 2018 r. W myśl zaś art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. dochodem uzyskanym jest dochód za lipiec 2018 r., który zgodnie z oświadczeniem strony wyniósł 4.283,60 zł, co daje w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1.427,87 zł (4.283,60 zł: 3 osoby w rodzinie). Po doliczeniu dochodu uzyskanego za lipiec 2018 r. (w sierpniu 2018 r. stosunek pracy nadał trwał) do dochodu osiągniętego w2016 r, dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie w miesiącu sierpniu 2018 r. wyniósł 1.632,60 zł. A zatem łączny miesięczny dochód rodziny w sierpniu 2018 r. w rodzinie B.K. przekroczył kwotę kryterium uprawniającego do świadczenia o kwotę 907,60 zł (1.632,60 zł - 725,00 zł), co zgodnie z art. 18 ust. 5 u.p.o.u.a. , stanowiącym, że świadczenie nie przysługiwało od miesiąca sierpnia 2018 r. Zatrudnienie trwało do [...] sierpnia 2018 r., co oznaczało zgodnie z art. 18 ust. 4 u.p.o.u.a., że od września 2018 r. świadczenie przysługiwało.

W przedmiotowej sprawie - zdaniem organu I instancji – B.K., pomimo poinformowania o obowiązku zgłaszania do organu wypłacającego świadczenie każdej zmiany mającej wpływ na zmianę bądź uchylenie decyzji, nie zgłosiła faktu, iż podjęła zatrudnienie za granicą, co spowodowało, że po doliczeniu dochodu uzyskanego, kryterium dochodowe zostało przekroczone i za poszczególne miesiące świadczenie nie przysługiwało.

W tym stanie rzeczy świadczenie z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości 2.000,00 zł pobrane przez B.K. za okres od [...] kwietnia 2018 r. do [...] kwietnia 2018 r. i za okres od [...] sierpnia 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r. jest - w ocenie organu I instancji - świadczeniem nienależnie pobranym zgodnie z art. 2 pkt 7 lit a u.p.o.u.a. Stosownie zaś do treści art. 23 ust. 7 u.p.o.u.a. odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Odsetki ustawowe będą naliczane zatem będą od [...] maja 2018 r. oraz od [...] września 2018 r. do dnia spłaty żądanej kwoty.

Jednocześnie organ I instancji wyjaśnił, że stwierdził nienależnie pobrane świadczenie bez uprzedniego uchylenia decyzji przyznającej świadczenie ze względu na upływ okresu na jaki świadczenie zostało przyznane. W sytuacji bowiem, gdy upłynął okres, na jaki zostało przyznane świadczenie, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uchylenia lub zmiany w trybie art. 24 ust. 1 u.p.o.u.a. decyzji przyznającej świadczenie za ten okres. Oznacza to, że po upływie okresu świadczeniowego i powzięciu informacji o nienależnie pobranych świadczeniach organ nie ma obowiązku uchylenia "zrealizowanej" decyzji przyznającej prawo do świadczeń, tylko wydaje decyzje o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Od powyższej decyzji B.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła odwołanie, zarzucając w nim naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 pkt 4 u.p.o.u.a. w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez zaniechanie ustalenia, czy kwota wskazana w oświadczeniu złożonym w dniu 21 sierpnia 2020 r. spełnia ustawowe kryteria "dochodu", o których mowa w powołanych wyżej przepisach, a także przez wydanie decyzji pomimo nieuzyskania dowodów potwierdzających dochód faktyczny uzyskany przez stronę. Podnosząc powyższy zarzut strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu złożonego odwołania B.K. wskazała, że organ I instancji ustalił, że miesięczny dochód na osobę w jej rodzinie w marcu 2018 r. wyniósł 1.748,29 zł, a w sierpniu 2018 r. 1.632,60 zł. Zdaniem strony kluczowe dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy znaczenie ma ocena, czy kwota wskazana przez nią w oświadczeniu złożonym w dniu 21 sierpnia 2020 r. jest dochodem w rozumieniu przepisu art. 3 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z powołanego wyżej przepisu wynika w szczególności (art. 3 pkt. 1 lit. a), że dochodem są przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1387, ze zm.) pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zdaniem odwołującej powyższe okoliczności winny zostać przez organ I instancji zweryfikowane dokumentami źródłowymi, nie można bowiem wykluczyć, że składki na podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne lub inne kwoty podlegające odliczeniu od przychodu wpłynęłyby na wysokość ustalonego dochodu rodziny.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 2 pkt 7 lit. a, art. 18 ust. 5, art. 19 ust. 1, art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

B.K. złożyła skargę na powyższą decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Go 680/22 uchylił decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...].

SKO decyzją z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...] – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając decyzję SKO wyjaśniło, że ponownie rozpatrując odwołanie związane było – zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – ocenami i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku WSA w Gorzowie z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Go 680/22, uchylającym decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...]. Mając zatem na uwadze powyższy wiążący w niniejszej sprawie ww. wyrok, SKO wyjaśniło, że pismem z dnia [...] maja 2023 r., działając na podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 33 § 2 i 3 oraz art. 140 K.p.a. wezwało profesjonalnego pełnomocnika strony – adwokata R.A. do usunięcia braku formalnego złożonego odwołania - poprzez złożenie pełnomocnictwa udzielonego R.A. przez stronę postępowania do jej reprezentowania w zakresie ww. środka prawnego (odwołania), poprzez przedłożenie oryginału lub urzędowo lub notarialne poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. SKO pouczyło, że wskazany brak formalny należy uzupełnić w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. W odpowiedzi pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. (14 czerwca 2023 r. – data wpływu pisma do SKO) adwokat R.A. przedłożył do akt sprawy pełnomocnictwo do reprezentowania B.K. wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej.

W dalszej części uzasadnienia decyzji SKO wyjaśniło, że zaskarżona decyzja została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy, po uchyleniu przez SKO, decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2021 r., którą orzeczono o ustaleniu nienależnie pobranego przez B.K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] kwietnia 2018 r. do [...] kwietnia 2018 r. oraz od [...] sierpnia 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r. Uchylając powyższą decyzję Kolegium wskazało m.in., że w aktach przedmiotowej sprawy brak było dokumentów (tj. umowy o pracę itd.) przetłumaczonych z języka niemieckiego na język polski przez tłumacza przysięgłego, potwierdzających fakt zatrudnienia skarżącej w Niemczech w okresie od dnia [...] lutego 2018 r. do dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz osiągniętego w tym okresie dochodu. Organ jako dowód przedstawił jedynie oświadczenie skarżącej z dnia [...] sierpnia 2020 r., a skarżąca w złożonym odwołaniu podniosła, że organ nie wyjaśnił czy osiągnięty przez nią dochód w miesiącach marcu 2018 r. i sierpniu 2018 r. jest dochodem w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Dalej SKO podało, że zgodnie z art. 15 ust. 4a u.p.o.u.a., w przypadku utraty dochodu lub uzyskania dochodu, do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające ich utratę lub uzyskanie oraz ich wysokość. Zgodnie natomiast z § 6 pkt 10 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1467), w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy należy dołączyć dokument, w tym oświadczenie, określający datę uzyskania dochodu oraz wysokość i rodzaj dochodu uzyskanego przez członka rodziny za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu - w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Zgodnie z art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W ocenie SKO organ I instancji zasadnie uznał, że dochodem uzyskanym za granicą jest dochód za marzec 2018 r. i lipiec 2018 r. Dochodu tego nie można uznać za jednorazowy, gdyż skarżąca była zatrudniona w RFN zarówno w okresie od [...] lutego 2018 r. do [...] kwietnia 2018 r. oraz od [...] czerwca 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r., a zatem wynagrodzenie osiągała za cały okres zatrudnienia za granicą, czego nie kwestionuje ona w złożonym odwołaniu.

Odnosząc się do twierdzenia odwołującej, że kluczową kwestią dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest ocena, czy kwota wskazana przez nią w oświadczeniu złożonym w dniu 21 sierpnia 2020 r. jest dochodem w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, Kolegium wyjaśniło, że pismem z dnia [...] lipca 2021 r. przekazanym skarżącej za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, wezwano B.K. do dostarczenia wszelkich umów o pracę potwierdzających zatrudnienie za granicą (przetłumaczonych na język polski) oraz określenia, czy kwota dochodu wskazana w złożonym przez skarżącą oświadczeniu jest dochodem pomniejszonym o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy, składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne. Mimo przedłużenia terminu do złożenia żądanej dokumentacji, we wskazanym przez pełnomocnika terminie - do 26 sierpnia 2021 r. - żądana dokumentacja nie została złożona. W tej sytuacji, w ocenie SKO organ I instancji nie zaniechał ustalenia, czy kwota wskazana przez skarżącą w złożonym oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2020 r. spełnia ustawowe kryteria. Organ podjął zatem niezbędne działania mające na celu wyjaśnienie powyższych okoliczności, jednak skarżąca nie przedstawiła wskazanych przez organ dokumentów i nie wyjaśniła jakie składniki wynagrodzenia składają się na podaną przez nią kwotę dochodu netto. W tej sytuacji organ I instancji zasadnie uznał, że dokumentem potwierdzającym uzyskanie dochodu jest oświadczenie z dnia [...] sierpnia 2020 r. złożone pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań. SKO podkreśliło, że w powyższym oświadczeniu strona wskazała, iż podany przez nią dochód jest dochodem netto, a w trakcie prowadzonego postępowania, pomimo kierowanego do niej wezwania, nie wyjaśniła, że dochód ten nie został pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Także w złożonym odwołaniu nie wyjaśniła, aby wskazany przez nią dochód był dochodem, który zawierał także koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Mając na uwadze powyższe SKO stwierdziło za organem I instancji, że dochód osiągnięty w rodzinie B.K. w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy tj. w 2016 r. w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 204,73 zł. Biorąc natomiast po uwagę oświadczenie B.K. z dnia [...] sierpnia 2020 r. dochód uzyskany w myśl art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. za marzec 2018 r. wyniósł 4.630,67 zł, co daje w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1.543,56 zł (4.630,67 zł: 3 osoby w rodzinie). A zatem po doliczeniu dochodu uzyskanego za marzec 2018 r. (w kwietniu 2018 r. stosunek pracy nadal trwał) do dochodu osiągniętego w roku bazowym 2016, łączny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie w kwietniu 2018 r. wyniósł 1.748,29 zł (1.543,56 zł + 204,73 zł) i przekroczył kwotę kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia o kwotę 1.023,29 zł (tj. 1.748,29 zł - 725,00 zł). Oznacza to, że zgodnie z art. 18 ust. 5 u.p.o.u.a. świadczenie nie przysługiwało od kwietnia 2018 r. Zatrudnienie trwało do [...] kwietnia 2018 r., co oznacza zgodnie z art. 18 ust. 4 u.p.o.u.a, od maja 2018 r. świadczenie przysługiwało. B.K. była zatrudniona za granicą również w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r. Dochód za lipiec 2018 r., zgodnie z oświadczeniem B.K. wyniósł 4.283,60 zł, co daje w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1.427,87 zł. (4.283,60 zł: 3 osoby w rodzinie). Po doliczeniu dochodu uzyskanego za lipiec 2018 r. (w sierpniu 2018 r. stosunek pracy nadal trwał) do dochodu osiągniętego w roku 2016, dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie w sierpniu 2018 r. wyniósł 1.632,60 zł (1.427,87 zł + 204,73 zł). A zatem łączny miesięczny dochód rodziny w sierpniu 2018 r. w rodzinie B.K. przekroczył kwotę kryterium uprawniającego do świadczenia o kwotę 907,60 zł (1.632,60 zł - 725,00 zł), co powoduje, że świadczenie nie przysługiwało od sierpnia 2018 r. Wobec tego, że zatrudnienie trwało do [...] sierpnia 2018 r., od września 2018 r. świadczenie przysługiwało.

SKO podkreśliło, że strona mimo, że w decyzji przyznającej świadczenie alimentacyjne została pouczona o obowiązku zgłaszania zmian mających wpływ na prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w tym również o przypadku wyjazdu osoby uprawnionej za granicę oraz pouczona, że niepoinformowanie organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń o powyższych zmianach, może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a w konsekwencji - koniecznością ich zwrotu, nie zgłosiła do organu, iż podjęła zatrudnienie za granicą, a więc winna mieć świadomość, że pobierane przez nią świadczenia za kwiecień i sierpień 2018 r. mogą zostać uznane za świadczenia nienależne zgodnie z treścią art. 2 pkt 7 lit. a u.p.o.u.a.

SKO wskazało, że w wiążącym na gruncie sprawy prawomocnym wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Go 680/22, Sąd zajął stanowisko, iż co prawda w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a dowody te podlegają ocenie zgodnie z zasadą swobody oceny dowodów określoną w wskazanym już art. 80 k.p.a. ( por. wyrok NSA z 5 lipca 2019 r., II OSK 2192/17). Zwłaszcza dotyczy sytuacji, gdy wiedzę o dowodach posiada jedynie strona lub jest ona ich dysponentem, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto z art. 19 ust. 1 u.p.o.u.a. wynika, iż w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Stąd też strona skarżąca nie może przyjmować w tym zakresie pasywnej postawy i musi się liczyć, iż jeśli nie dostarczy żądanych dokumentów, organ będzie uprawniony do poczynienia ustaleń na jej oświadczeniu z [...] sierpnia 2020 r.

Mając na uwadze powyższe SKO stwierdziło, że bez wskazania powyższych okoliczności oraz przedstawienia dokumentu określającego datę uzyskania dochodu oraz wysokości i rodzaju dochodu, organ I instancji zasadnie przyjął za wiarygodne dane dotyczące uzyskiwanego dochodu oraz jego wysokości podane przez skarżącą w złożonym pod odpowiedzialnością karną oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2020 r.

Od powyższej decyzji B.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., podnosząc te same zarzuty co w odwołaniu oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.

Orzekanie w sprawie niniejszej odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., ponieważ niniejszy wyrok jest poprzedzony prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Go 680/22, którym to wyrokiem Sąd uchylił decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2021 r., znak [...] o uznaniu wypłaconego skarżącej świadczenia za okres [...] kwietnia 2018 r. do [...] kwietnia 2018 r. w wysokości 1.000 zł oraz za okres od [...] sierpnia 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r. w wysokości 1.000 zł za nienależnie pobrane świadczenie w funduszu alimentacyjnego i zobowiązaniu skarżącej do zwrotu łącznej kwoty 2.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Zgodnie z powołanym przepisem art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Związanie oceną prawną i wskazaniami oznacza, że zarówno organy, jak i inne sądy, nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz są zobowiązane do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Uwzględniając zasadę ekonomiki postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, sąd po to wyraża swoją ocenę prawną, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy zakres tej oceny nie był już przedmiotem kolejnego rozpoznania. Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu (por. wyrok NSA z dnia 2 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2971/14, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl.)

Wobec treści art. 153 p.p.s.a., orzekając obecnie, Sąd zobowiązany jest zatem skontrolować, czy organ rozpoznający sprawę ponownie, dostosował się do przedstawionych ocen i wskazań wynikających z wyroku z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Go 680/22.

Odnosząc się do treści tego wyroku w pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd stwierdził, że w przedstawionych przez organ odwoławczy aktach brak było pełnomocnictwa udzielonego przez stronę do reprezentowania jej w postępowaniu administracyjnym przez adw. R.A.. Nie wynika również z nich, aby organ podejmował czynności wskazane w art. 64 § 2 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe stanowisko Sądu, SKO przy ponownym rozpoznaniu sprawy, pismem z dnia [...] maja 2023 r., działając na podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 33 § 2 i 3 oraz art. 140 K.p.a. wezwało profesjonalnego pełnomocnika strony – adwokata R.A. do usunięcia braku formalnego złożonego odwołania - poprzez złożenie pełnomocnictwa udzielonego R.A. przez stronę postępowania do jej reprezentowania w zakresie ww. środka prawnego (odwołania), poprzez przedłożenie oryginału lub urzędowo lub notarialne poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. SKO pouczyło, że wskazany brak formalny należy uzupełnić w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. W odpowiedzi pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. adwokat R.A. przedłożył do akt sprawy pełnomocnictwo (wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej) do reprezentowania skarżącej (wniesienia odwołania, udziału w postępowaniu w sprawie przed organami administracji wszystkich instancji). Zatem - w ocenie Sądu - SKO rozstrzygając sprawę wywiązało się z zaleceń Sądu wskazanych w wyroku z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Go 680/22.

W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał także - odnosząc się do zarzutów skargi – że "co prawda w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a dowody te podlegają ocenie zgodnie z zasadą swobody oceny dowodów określoną w wskazanym już art. 80 k.p.a. ( por. wyrok NSA z 5 lipca 2019 r., II OSK 2192/17). Zwłaszcza dotyczy sytuacji, gdy wiedzę o dowodach posiada jedynie strona lub jest ona ich dysponentem, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto z art. 19 ust. 1 u.p.o.u.a. wynika, iż w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Stąd też strona skarżąca nie może przyjmować w tym zakresie pasywnej postawy i musi się liczyć, iż jeśli nie dostarczy żądanych dokumentów, organ będzie uprawniony do poczynienia ustaleń na jej oświadczeniu z [...] sierpnia 2020 r.".

Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy potwierdza, że skarżąca, tak w postępowaniu przed organem I instancji, jak i przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez SKO, nie przedłożyła (a więc prezentując postawę pasywną), dokumentu określającego datę uzyskania dochodu oraz wysokości i rodzaju dochodu (skarżąca nie wyjaśniła jakie składniki wynagrodzenia składają się na podaną przez nią kwotę dochodu netto). Słusznie zatem uznało SKO – uwzględniając przy tym wytyczne Sądu wskazane w wyroku z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Go 680/22 – że bez wskazania powyższych okoliczności oraz przedstawienia dokumentu określającego datę uzyskania dochodu oraz wysokości i rodzaju dochodu, organ I instancji zasadnie przyjął za wiarygodne dane dotyczące uzyskiwanego dochodu oraz jego wysokości podane przez skarżącą w złożonym pod odpowiedzialnością karną oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2020 r. Prawidłowo zatem organ I instancji przyjął, że dochód osiągnięty w rodzinie skarżącej w roku w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy tj. w 2016 r. w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 204,73 zł. Biorąc natomiast po uwagę oświadczenie skarżącej z dnia [...] sierpnia 2020 r. dochód uzyskany w myśl art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. za marzec 2018 r. wyniósł 4.630,67 zł, co daje w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1.543,56 zł (4.630,67 zł: 3 osoby w rodzinie). A zatem po doliczeniu dochodu uzyskanego za marzec 2018 r. (w kwietniu 2018 r. stosunek pracy nadal trwał) do dochodu osiągniętego w roku bazowym 2016, łączny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie w kwietniu 2018 r. wyniósł 1.748,29 zł (1.543,56 zł + 204,73 zł) i przekroczył kwotę kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia o kwotę 1.023,29 zł (tj. 1.748,29 zł - 725,00 zł). Oznacza to, że zgodnie z art. 18 ust. 5 u.p.o.u.a. świadczenie nie przysługiwało od kwietnia 2018 r. Zatrudnienie trwało do [...] kwietnia 2018 r., co oznacza zgodnie z art. 18 ust. 4 u.p.o.u.a, od maja 2018 r. świadczenie przysługiwało. Skarżąca była zatrudniona za granicą również w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r. Dochód za lipiec 2018 r., zgodnie z oświadczeniem B.K. wyniósł 4.283,60 zł, co daje w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1.427,87 zł. (4.283,60 zł: 3 osoby w rodzinie). Po doliczeniu dochodu uzyskanego za lipiec 2018 r. (w sierpniu 2018 r. stosunek pracy nadal trwał) do dochodu osiągniętego w roku 2016, dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie w sierpniu 2018 r. wyniósł 1.632,60 zł (1.427,87 zł + 204,73 zł). A zatem łączny miesięczny dochód rodziny w sierpniu 2018 r. w rodzinie skarżącej przekroczył kwotę kryterium uprawniającego do świadczenia o kwotę 907,60 zł (1.632,60 zł - 725,00 zł), co powoduje, że świadczenie nie przysługiwało od sierpnia 2018 r. Wobec tego, że zatrudnienie trwało do [...] sierpnia 2018 r., od września 2018 r. świadczenie przysługiwało.

W konsekwencji prawidłowo organ I instancji przyjął, że skarżąca jako przedstawiciel ustawowy małoletnich wówczas synów D. i N.K., pobrała świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwietniu i sierpniu 2018 r., będące nienależnym świadczeniem w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. a u.p.o.u.a., a to w związku z uzyskaniem dochodu, który spowodował przekroczenie dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, wskazanego w art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. i na podstawie art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a. zobowiązał do jego zwrotu.

W tym stanie rzeczy Sąd, będąc związany na mocy art. 153 p.p.s.a. oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Go 680/22, nie może uznać zarzutów rozpoznawanej skargi za zasadne. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Wobec zgodnych wniosków stron co do trybu rozpoznania sprawy Sąd, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.