Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 576/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12a, art. 22 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 104
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Ł. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] marca 2022 r. w systemie SENT Ł.Ł. zarejestrował zgłoszenie [...] na przewóz z Litwy do Niemiec odpadów z tworzyw sztucznych o nazwie handlowej PMMA Plastic, wg kodu systemowego 0005 w ilości 23.361 kg. Wraz z numerem referencyjnym [...] Ł.Ł. otrzymał wezwanie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego (dalej: NUCS) do przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym ww. zgłoszeniem do kontroli na Terminalu, celem przeprowadzenia kontroli, na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 1857 ze zm., aktualny tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 104, dalej: ustawa SENT). Wezwanie zawierało dokładne dane miejsca, w którym przewoźnik miał przedstawić do kontroli środek transportu i towar oraz informacje w jaki sposób powiadomić o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru, a także jakie konsekwencje grożą w przypadku niezastosowania się do wezwania.

W zgłoszeniu [...] Ł.Ł. wskazał jako: podmiot wysyłający - U, Litwa, podmiot odbierający N GmbH, Niemcy, przewoźnika - Firma Ł.Ł..

Przewóz towaru objętego ww. zgłoszeniem realizowany był środkiem transportu o nr rejestracyjnych [...]. W dniu [...] marca 2022 r. o godz. 14:00 kamery ANPRS zarejestrowały przejazd ww. środka transportu przez przejście graniczne [...] - wywóz.

Pismem z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...] NUCS wezwał Ł.Ł. do przedłożenia dokumentów potwierdzających przewóz i dostarczenie odpadów oraz do złożenia wyjaśnień, dotyczących niewywiązania się z obowiązku przedstawienia środka transportu do kontroli, zgodnie z ww. wezwaniem zawartym w zgłoszeniu [...]. Wezwanie doręczono w dniu 8 grudnia 2022 r.

W odpowiedzi na ww. wezwanie, pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. dostarczonego drogą elektroniczną w dniu 15 grudnia 2022 r. uzupełnionego pismem z [...] stycznia 2023 r. o dokumenty towarzyszące ww. zgłoszeniu, Ł.Ł. wystąpił z wnioskiem o odstąpienie od wymierzenia kary oraz umorzenie postępowania, wskazując w uzasadnieniu tego wniosku m.in., że: cyt. "Tego rodzaju naruszenia przepisów prawa przez przedsiębiorstwo wnioskodawcy ma charakter incydentalny. Przedmiotowy dla niniejszego postępowania przewóz towarów został wykonany poprawie w odniesieniu do przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Przy czym takie zachowania naruszenia przepisów należy doszukiwać się wyłącznie w zachowaniu kierowcy, który od dłuższego czasu cierpi na zdiagnozowane problemy zdrowotne, od ponad 3 miesięcy przebywa na zwolnieniu lekarskim. Kierowca otrzymał wymagane prawem narzędzia oraz instrumenty do wykonania przedmiotowego dla sprawy przewozu oraz instrukcję pracodawcy o niezbędnych kontrolach w sent (...)".

Na podstawie zgromadzonych dokumentów i ustalonych okoliczności, postanowieniem z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...] NUCS wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za niewywiązanie się przez Ł.Ł. z obowiązku przedstawienia środka transportu nr rej. [...] wraz z towarem, w wyznaczonym miejscu, tj. Terminal [...], w celu przeprowadzenia kontroli, w związku z przewozem towarów objętych zgłoszeniem [...].

NUCS zobligowany do przeanalizowania przesłanek przemawiających za ewentualnym odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej pismami z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...] i nr [...] wystąpił odpowiednio do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddziału oraz do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o udzielenie informacji na temat sytuacji finansowej firmy Ł.Ł..

W dniu 28 lutego 2023 r. do ww. organu wpłynęło pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...] stanowiące odpowiedź na pismo z dnia [...] lutego 2023 r. [...], natomiast w dniu 8 marca 2023 r. wpłynęło pismo Naczelnika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddziału z dnia [...] marca 2023 r. nr [...], stanowiące odpowiedź na pismo z dnia [...] lutego 2023 r. [...].

Ponadto NUCS przejrzał dane z systemów informatycznych dostępnych dla Służby Celno-Skarbowej i w dniu [...] marca 2023 r. wykonał wydruki danych dotyczących firmy strony: z systemu PUESC: - zgłoszenia [...], - ilość zarejestrowanych przewozów, przez przewoźnika o nr NIP [...],w okresie od 18 kwietnia 2017 r. do [...] marca 2022 r. (dzień rejestracji zgłoszenia), z systemu KARTA2: - ilość prowadzonych postępowań dotyczących naruszeń ustawy SENT.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, NUCS decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] wymierzył Ł.Ł. karę pieniężną w kwocie 20.000,00 zł za niewywiązanie się z obowiązku przedstawienia środka transportu o nr rej. [...] wraz z towarem w wyznaczonym miejscu, tj. [...] w celu przeprowadzenia kontroli, w związku z przewozem towaru objętego zgłoszeniem [...].

Odwołanie od ww. decyzji złożył Ł.Ł., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie wszczętego postępowania, ewentualnie odstąpienie od obciążenia odwołującego karą pieniężną, a także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentacji fotograficznej w postaci korespondencji z kierowcą, na okoliczność powiadomienia kierowcy przez odwołującego o potrzebie stawienia się do kontroli; dopełnienia przez odwołującego należytej staranności. Odwołujący wniósł także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka – S.R., na okoliczność: powiadomienia kierowcy przez odwołującego o potrzebie stawienia się do kontroli, dopełnienia przez odwołującego należytej staranności.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. przepisów postępowania tj.: 1. art. 165b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie: Dz.U z 2023 r., poz. 2383, dalej: o.p.) w zw. z art. 54 ust 2 pkt 13 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (zwana dalej u.k.a.s.) w zw. z art. 2 ust 1 pkt 16b u.k.a.s. w zw. z art. 94 ust. 1 pkt 1 u.k.a.s. w zw. z art. 13 ust. 3 i ust. 1 pkt 1-2 ustawy SENT, polegające na wszczęciu i prowadzeniu postępowania, pomimo iż upłynął 6-miesieczny termin pozwalający na jego wszczęcie, co w konsekwencji doprowadziło do nałożenia kary pieniężnej na odwołującego, w sytuacji gdy przedmiotowe postępowanie administracyjne powinno być z urzędu umorzone przez organ.;

2. art. 120 o.p. w zw. z art. 121 o.p. w zw. z art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 191 o.p. polegające na nie rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy oraz nie podjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez pominięcie faktu, iż z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2023 r. oraz pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] marca 2023 r., jednoznacznie wynika, że odwołujący ma problemy finansowe, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenia podstawy faktycznej sprawy i przyjęcia, że nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie w całości lub w znacznej części od nałożenia kary ze względu na ważny interes przewoźnika;

3. art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 121 § 1 o.p. polegające na nie rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy oraz nie podjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka kierowcy dokonującego przewozu towarów, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenia podstawy faktycznej sprawy oraz miało istotny wpływ na jej wynik;

4. art. 120 o.p. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, polegające na wydaniu decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności, poprzez nałożenie na odwołującego kary, która swoją surowością jest rażąco nieproporcjonalna do rangi przewinienia i jego potencjalnych skutków;

5. prawa materialnego tj.: 1. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 SENT poprzez jego niezastosowanie w przypadku gdy okoliczności sprawy wskazują, że wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia na odwołującego kary pieniężnej ze względu na ważny interes przewoźnika i interes publiczny.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS), decyzją z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając decyzję DIAS wskazał, że rejestrujący zgłoszenie wraz z numerem referencyjnym [...] otrzymał wezwanie NUCS do przedstawienia środka transportu wraz z towarem na Terminalu [...], w celu przeprowadzenia kontroli. Wezwanie to zawierało pouczenie o obowiązku powiadomienia organu o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru oraz o grożących karach administracyjnych za niewykonanie obowiązku stawiennictwa do kontroli. Informacje te zostały podane w języku polskim, angielskim i rosyjskim. Niewątpliwie zatem strona miała wiedzę dotyczącą obowiązku stawiennictwa do kontroli w miejscu wskazanym w wezwaniu w celu przeprowadzenia kontroli i tego obowiązku nie dopełniła. Trasa przejazdu została zarejestrowana w systemie SENT-GEO, była monitorowana, o czym świadczy wydruk SENT-GEO Monitorowanie lokalizacji pojazdów, numer referencyjny zgłoszenia [...], lokalizatory nr [...], co dodatkowo potwierdza, że przedmiotowy transport odbył się zgodnie ze zgłoszeniem SENT. Z zapisów kamer ANPRS wynika, że zestaw ciężarowy o numerach rejestracyjnych [...] w dniu [...] marca 2022 r. znajdował się w lokalizacji [...] wywóz godz. 14:00:50. Zatem bezspornym jest fakt, iż pomimo wezwania wydanego na podstawie art. 12a ustawy SENT, odwołujący nie przedstawił środka transportu wraz z towarem w dacie zakończenia przewozu, w oddziale celnym w [...], zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju, tym samym naruszony został art. 12a ust 3 ustawy SENT. Wobec zatem nie wykonania przez przewoźnika obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 ustawy SENT, organ podatkowy pierwszej instancji w oparciu o zebrany materiał dowodowy zasadnie nałożył karę pieniężną w wysokości 20.000,00 zł, zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy.

Odnosząc się do możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej DIAS wskazał, że z udostępnionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego dokumentów (pismo z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...]) wynika, że: strona nie posiada zaległości podatkowych i niepodatkowych należności budżetowych, nie jest prowadzone wobec strony postępowanie egzekucyjne, w latach 2020-2023 nie występowała strona z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych ani w związku z sytuacją gospodarczą powstałą w wyniku pandemii koronawirusa, w latach 2020-2022 była stroną transakcji w zakresie nabycia 5 pojazdów, w latach 2021-2022 strona dokonała zakupów środków trwałych na kwotę 477.741,00 zł. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał informacje na temat rozliczeń za lata 2020-2021. Z przekazanych danych wynika, że roczne rozliczenia strony kształtowały się następująco: 2020 r., przychody 5.721,552,32 zł, koszty 4.397.822,65 zł, dochód/strata 1.323.729,67 zł, 2021 r., przychody 8.127.641,41 zł, koszty 6.664.128,25 zł, dochód/strata 1.463.513,16 zł. Natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział za pismem z dnia [...] marca 2023 r., nr [...] poinformował, że: strona składa deklaracje rozliczeniowe ZUS, posiada zaległość za m-c 01/2023 na ubezpieczenie społeczne w wysokości 15.408,04 zł, nie jest prowadzone w stosunku do strony postępowanie egzekucyjne, występował strona z wnioskiem o ulgę w spłacie zobowiązań ze względu na sytuację epidemiologiczną SARS-CoV-2 za okres 03-05/2020, która została udzielona.

Dodatkowo NUCS przeanalizował częstotliwość przewozów międzynarodowych towarów wrażliwych, jakie strona zaewidencjonowała na platformie PUESC. Z ewidencji tej wynika, że od dnia 18 kwietnia 2017 r. do dnia [...] marca 2022 r. strona była przewoźnikiem 24 transportów. Zatem, w ocenie DIAS, można wnioskować, że strona posiada doświadczenie w przewozach towarów wrażliwych podlegających pod SENT i zna swoje obowiązki. Zaś zapisy w programie KARTA2 wskazują na dwa wszczęte wobec strony postępowania, z uwagi na naruszenie przepisów ustawy SENT. W dniu [...] września 2022 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wydał decyzję nr [...] o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej, natomiast z wydruku sporządzonego w aplikacji SUDOP, dot. informacji o wielkości pomocy publicznej biorąc pod uwagę trzy ostatnie lata, wynika, że od 1 stycznia 2021 r. do 14 kwietnia 2023 r. strona otrzymała pomoc publiczną w wysokości 10.000,00 zł.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, DIAS zgodził się z organem pierwszej instancji, że zgromadzone dokumenty stanowiące o sytuacji finansowej firmy strony wykazują, że brak jest okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności, jak również okoliczności, które wpłynęłyby w znacznym stopniu negatywnie na prowadzoną działalność. W ocenie DIAS sytuacja ekonomiczna firmy jest na tyle stabilna, że nie występują zagrożenia dotyczące ciągłości finansowania. W roku 2021 w stosunku do 2020 roku nastąpił wzrost zarówno po stronie przychodu jak i dochodu. Pomimo ponoszonych kosztów w dalszym ciągu strona wypracowuje zysk. Ponadto w latach 2020-2022 strona była nabywcą 5 pojazdów. Nadal prowadzi działalność gospodarczą i osiąga przychody z tej działalności, zaś stwierdzone zaległości wobec ZUS w kwocie 15.408,04 zł, kontekście powyższych ustaleń nie świadczą jeszcze o złej sytuacji firmy, tym bardziej, że nie znane są powody powstania tych zaległości, gdyż - jak wykazano powyżej – strona osiągała zyski w prowadzonej działalności. Ze zgromadzonych przez organ podatkowy dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji finansowej strony nie wynika, by wystąpiły okoliczności wyróżniające firmę strony od sytuacji innych podatników. Poza tym, strona nie wskazywała żadnych okoliczności ani nie przedłożyła dokumentów potwierdzających istnienie przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary. Zatem zapłata kary pieniężnej nałożonej przez NUCS w kwocie 20.000,00 zł, nie spowoduje drastycznego pogorszenia sytuacji finansowej firmy strony w taki sposób, aby była ona zmuszona do wyzbycia się majątku trwałego lub brakowało jej środków na bieżącą działalność gospodarczą.

DIAS dokonując analizy "interesu publicznego" nie stwierdził również naruszenia zasady proporcjonalności i realizacji wyłącznie celu fiskalnego.

Powyższa decyzja DIAS stała się przedmiotem skargi Ł.Ł. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

naruszenie przepisów postępowania tj.:

1. art. 165b § 1 o.p. w zw. z art. 54 ust. 2 pkt 13 u.k.a.s. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 16b u.k.a.s. w zw. z art. 94 ust. 1 pkt 1 u.k.a.s. w zw. z 13 ust. 3 i ust. 1 pkt 1- 2 ustawy SENT, polegające na wszczęciu i prowadzeniu postępowania, pomimo iż upłynął 6-miesieczny termin pozwalający na jego wszczęcie, co w konsekwencji doprowadziło do nałożenia kary pieniężnej na skarżącego, w sytuacji gdy przedmiotowe postępowanie administracyjne powinno być z urzędu umorzone przez organ;

2. art. 122 o.p. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, w szczególności wpływu uchybienia skarżącego na należności publicznoprawne; czy zaniechanie było dokonywane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw; czy nieprawidłowości te zdarzyły się jednokrotnie (sporadycznie) czy też występują na tyle często u tego przewoźnika, że świadczą o co najmniej niedbałości, nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów, a które to okoliczności są istotne z punktu rozumowania pojęcie interesu publicznego, określonego w art. 22 ust. 3 SENT;

3. art. 120 o.p.; art. 121 § 1 o.p.; art. 122 o.p.; art. 180 § 1 o.p.; art, 187 § 1 o.p.; art. 191 o.p. poprzez odstąpienie od zbadania czy przewożony towar objęty zgłoszeniem pochodził z legalnego źródła i czy towar objęty zgłoszeniem został dostarczony do podmiotu odbierającego a tym samym czy w wyniku zaniechania przewoźnika powstała jakakolwiek należność na rzecz Skarbu Państwa, która to nie została uregulowana, a w konsekwencji czy nałożenie kary administracyjnej w wysokości 20.000,00 zł za niedopatrzenie niewpływające na sprawowanie nadzoru nad drogowym przewozem towaru objętego zgłoszeniem SENT, nie stoi w sprzeczności z celowością wprowadzenia ustawy SENT oraz zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP;

4. art. 120 o.p. w zw. z art. 121 o.p. w zw. żart. 122 o.p. w zw. z art. 187 §1 o.p. w zw. żart. 191 o.p. polegające na nie rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy oraz nie podjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez pominięcie faktu, iż z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2023r. oraz pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] marca 2023 r., jednoznacznie wynik, że skarżący ma problemy finansowe, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenie podstawy faktycznej sprawy i przyjęcia, że nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie w całości lub w znacznej części od nałożenia kary ze względu na ważny interes przewoźnika;

5. art. 122 o.p. w zw. z art. 187 §1 o.p. w zw. z art. 121 §1 o.p. polegające na nie rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy oraz nie podjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka kierowcy – S.R., dokonującego przewozu towarów, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenie podstawy faktycznej sprawy oraz miało istotny wpływ na jej wynik;

6. art. 122 o.p. w zw. z art. 187 §1 o.p. w zw. z art. 121 §1 o.p. polegające na nie rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy oraz nie podjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez nieuwzględnienie przez organ materiału dowodowego w postaci wydruku korespondencji z komunikatora pomiędzy Skarżącym, a kierowcą, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenie podstawy faktycznej sprawy a w szczególności nie uwzględniono, iż Skarżący dopełnił należytej staranności w celu podstawienia pojazdu do kontroli poprzez powiadomienie kierowcy a na którego to zaniechanie skarżący nie miał wpływu;

7. art. 120 o.p. w zw z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, polegające wydaniu decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności, poprzez nałożenie na Skarżącego kary, która swoją surowością jest rażąco nieproporcjonalna do rangi przewinienia i jego potencjalnych skutków;

- naruszenie prawa materialnego tj.:

1. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie w przypadku gdy okoliczności sprawy wskazują, że wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia na skarżącego kary pieniężnej ze względu na ważny interes przewoźnika i interes publiczny;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 SENT, poprzez ich niewłaściwą wykładnie, szczególnie w zakresie pojęcia ważnego interesu publicznego, użytego w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120 o.p., 121 § 1 o.p oraz 187 § 1 o.p oraz zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny, a tym samym braku wskazania w jaki sposób brak w zgłoszeniu tylko i wyłącznie nr naczepy wpływa na brak monitorowania przewozu;

3. art. 26 ust. 3 SENT przez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy skarżący spełnił przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, w tym w szczególności mając na uwadze znikomy rozmiar uchybienia, który nie miał wpływu na leżący po jego stronie obowiązek podatkowy;

4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji RP; 64 ust. 3 Konstytucji RP; art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w związku z art. 22 ustawy SENT, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu kary pieniężnej za delikt administracyjny, bez uwzględnienia okoliczności dotyczących tego czynu, w szczególności jego wpływu na należności publicznoprawne, co narusza zasadę sprawiedliwości oraz proporcjonalności określoną w powołanych przepisach Konstytucji RP.

Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, przeprowadzonej pod względem legalności w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), była decyzja DIAS utrzymująca w mocy decyzję NUCS nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 20.000 zł za niewywiązanie się z obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem, w wyznaczonym miejscu w celu przeprowadzenia kontroli.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy przypisując skarżącemu (jako przewoźnikowi) odpowiedzialność związaną z dokonanym zgłoszeniem, w tym niewywiązanie się z obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli, a także bez naruszenia prawa rozważyły przesłanki odstąpienia od ukarania wykluczając zastosowanie ulgi na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT.

Z akt sprawy (zgłoszenie SENT, list CMR) wynika, że sporny przewóz miał charakter międzynarodowy (między państwami członkowskimi), bowiem był realizowany z Litwy do RFN. Wykonywany transport mieścił się w pojęciu przewozu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, zaś skarżący należy do kręgu podmiotów uznanych przez ustawodawcę za przewoźnika (art. 2 pkt 8 ustawy SENT). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.

Zgodnie z art. 12a ust. 1 ustawy SENT jeżeli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazanych w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Odpowiednio podmiot wysyłający i podmiot odbierający są obowiązani przekazać przewoźnikowi treść wezwania wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze (art. 12a ust. 2 ustawy SENT). W przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli (art. 12a ust. 3 ustawy SENT).

W orzecznictwie przyjmuje się, że przewoźnik to przedsiębiorca profesjonalnie zajmujący się przewozem towarów, od którego należy oczekiwać znajomości przepisów prawa i zasad związanych z przewozem określonego rodzaju towarów (por. wyroki WSA w Szczecinie: z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 149/21, z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 932/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 października 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 427/20, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Zasadą również jest iż odpowiedzialność za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi przedsiębiorca i to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi się posługuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i to niezależnie od stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą (por. wyroki NSA: z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10 i z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 676/19, CBOSA).

Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy potwierdza, że osoba zgłaszająca otrzymała zwrotne potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia. Zostało jej doręczone wezwanie NUCS do przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem do kontroli na Terminalu, celem przeprowadzenia kontroli. Wezwanie to zawierało dokładne dane miejsca, w którym przewoźnik ma przedstawić do kontroli środek transportu i towar. Uznać zatem należało, że skarżący miał pełną wiedzę o obowiązku stawienia się do kontroli.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20.000 zł. Okoliczności sprawy uzasadniały nałożenie takiej kary.

W ocenie Sądu, bez naruszenia prawa organy ustaliły też brak podstaw do zastosowania ulgi z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, co może nastąpić w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Niewątpliwie odpowiedzialność przewidziana w art. 22 ust. ust. 1 pkt 3 ustawy SENT ma charakter administracyjny, a zatem do jej zastosowania wystarczające jest popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz. Zwraca się jednak obecnie uwagę, że do zachowania współczesnych standardów sankcji administracyjnych konieczne jest odejście od ich absolutystycznego rozumienia i stworzenie prawnej możliwości uwzględniania sytuacji szczególnych i jednostkowych (vide: D. Danecka, Konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną w prawie polskim, Warszawa 2018 i powołane tam poglądy doktryny i orzecznictwa). Na konieczność uwzględnienia okoliczności indywidualizujących kary administracyjne zwraca również uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por.: wyrok TSUE z 2 czerwca 2016 r., C-418/14; LEX nr 2051260). Wynikiem realizacji tych postulatów są wprowadzone w ustawie SENT "klauzule generalne" umożliwiające uwzględnienie okoliczności indywidualnych w ramach jednostkowej sprawy, tj. właśnie "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" przewidziane w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Z kolei w art. 26 ust. 3 ustawy SENT zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożonej kary. Stosownie do tej regulacji organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W kontekście systemowym art. 22 ust. 3 ustawy SENT odczytywać należy jako prawną gwarancję uwzględnienia indywidualnej sytuacji jednostki w ramach odpowiedzialności administracyjnoprawnej regulowanej ustawą SENT.

W niniejszej sprawie nie wystąpił jednak "ważny interes przewoźnika", uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary. Przesłanka ta została właściwie zinterpretowana przez organy, co po dokonanej analizie materiału dowodowego doprowadziło do prawidłowej konkluzji o odmowie jej zastosowania. Ważny interes strony zaistnieje wówczas, gdy wystąpią nadzwyczajne okoliczności losowe powodujące przykładowo znaczne obniżenie zdolności płatniczych, w szczególności zagrażające funkcjonowaniu podmiotu albo grożące niewywiązywaniem się z nałożonych obowiązków. Użycie słowa "ważny" wskazuje, że nie każdy interes uzasadnia odstąpienie od wymierzenia kary, bo taki interes posiada każdy podmiot dążący do ograniczenia obciążeń finansowych. Chodzi o interes szczególnie istotny, wyjątkowy, ważniejszy niż właściwy wszystkim pozostałym przedsiębiorcom spełniającym przesłanki do wymierzenia kary.

Z akt sprawy nie wynika w jaki sposób zapłata kary administracyjnej miałaby wpłynąć na działalność skarżącego, jeśli się zważy na ustaloną w toku postępowania jego dobrą kondycję finansową wynikającą w szczególności z zestawienia wysokości osiąganych na przestrzeni lat 2020-2021 dochodów z wysokością nałożonej kary. Skarżący nie powoływał się również na jakieś szczególne okoliczności, które uniemożliwiałyby mu poniesienie kary. Nie ma podstaw by twierdzić, że istnieje zagrożenie jego płynności finansowej.

Zdaniem Sądu, zasadnie również organy administracji publicznej przyjęły, że nie została spełniona również druga przesłanka określona w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. interes publiczny. W judykaturze podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020 r., II GSK 1498/19, publ. CBOSA). Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Tylko w przypadku tak wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka z wspominanymi wyżej negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa. Jak wynika zatem z uzasadnienia ustawy SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny.

W orzecznictwie wskazuje się, że przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinny nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2559/21, CBOSA). Z jednej strony podnosi się, że nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt II GSK 771/21, z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 1058/21, z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1353/20, z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 291/21, CBOSA). Z drugiej strony zwraca się uwagę, że stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT powinno mieć charakter wyjątkowy. Nie można pominąć przy ocenie możliwości zastosowania odstąpienia od nałożenia kary tego, czy stwierdzone naruszenie nosi znamiona działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków. Właściwe odczytanie treści pojęcia interesu publicznego w konkretnej sprawie winno nastąpić przez pryzmat zasady proporcjonalności, w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2559/21, CBOSA).

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy niniejszej należy zwrócić uwagę, że nie sposób odwoływać się do poglądów orzecznictwa wskazujących, iż w interesie publicznym leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT czy też uchybień formalnych, bowiem nie jest to sytuacja w jakiej znalazł się skarżący. Nieprzedstawienie na wezwanie NUCS środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT w miejscu wyznaczonym przez organ stanowiło poważne naruszenie, uniemożliwiające realizację celów ustawy SENT czyli wykonania kontroli przewozu. Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy SENT kontrola obejmuje m.in. weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru. Naruszenie obowiązku o którym mowa w art. 12a ust. 3 wypacza zatem cel ustawy SENT. Niestawienie się do kontroli uniemożliwiło organowi jakąkolwiek kontrolę dokonywanego przewozu, a działania te stworzyły realne zagrożenie wystąpienia nieprawidłowości w rozliczeniach transportu. Jak słusznie wywodzi organ w takiej sytuacji niemożliwe jest ustalenie czy towar został przywieziony w takiej samej ilości co wywieziony z Litwy. To zaś skutkuje brakiem możliwości ustalenia, czy nie zaistniało realne zagrożenie interesów fiskalnych Skarbu Państwa przez uszczuplenie w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT). Nie jest bowiem wykluczone, że dostarczono - również poza ewidencją - pewne ilości towaru, od których nie zostały odprowadzone należności budżetowe. Wezwanie do stawienia się pojazdu wraz z towarem do kontroli nakłada na przewoźnika obowiązek i nie jest to przedmiotem jego wyboru.

Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Każdy zatem z podmiotów obowiązany jest stawić się na wezwanie organu w celu przeprowadzenia kontroli, zaś w sytuacji nieprzestrzegania przepisów prawa winien mieć świadomość konsekwencji, a przede wszystkim sankcji, które są istotnym elementem ustawy SENT uruchamianym w przypadku naruszenia przyjętych zasad. Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się obrotem towarami objętymi systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.

W świetle powyższego bezskuteczny jest argument strony o konieczności odstąpienia od ukarania z uwagi na niestwierdzenie uszczupleń budżetowych. Trafnie wskazuje się w orzecznictwie, że brak zagrożenia karą związany z automatycznym odstępowaniem od jej wymierzenia w przypadku stwierdzenia braku uszczuplenia dochodów budżetowych doprowadziłby do powszechnego celowego bądź niecelowego uchylania się przewoźników od stosowania art. 12a ust. 3 ustawy SENT, a w konsekwencji uniemożliwiłoby to ściślejszą kontrolę przewozu towarów podlegających ustawie. Ratio legis ustawy SENT zasadniczo sprowadza się do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" prawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Wprawdzie zgodzić się należy z poglądem, że celem nakładania tych kar nie powinno być zwiększenie dochodów budżetu państwa, to jednak nie można pominąć, że funkcją regulacji ustawy SENT jest wspomniana prewencja, która przez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać podmioty podlegające ustawie SENT od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów.

Dlatego odstępowanie od kary w przypadku naruszenia tzw. dyrektywy kontrolnej z art. 12a ust. 3 ustawy SENT powinno następować w wyjątkowych sytuacjach, gdyż naruszenie to godzi w istotę i podstawowe cele ustawy SENT. W interesie publicznym leży zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a rolą profesjonalnego przewoźnika prowadzącego działalność gospodarczą związaną z transportem "towarów wrażliwych" jest podjęcie takich rozwiązań organizacyjnych (w tym przeszkolenie osób wysyłających zgłoszenia do rejestru oraz kierowców pojazdów), aby zadośćuczynić wymogom stawianym przez poszczególne ustawy regulujące transport drogowy. Z okoliczności faktycznych sprawy niniejszej bezspornie zaś wynika, że w zgłoszeniu przesłanym do rejestru monitorowania przewozów to działający w imieniu przewoźnika kierowca, wskazał, że środkiem transportu o nr rejestracyjnych [...], skarżący będzie przewozić odpady o nazwie PMMA Plastik, oznaczone kodem 0005.

Sąd w sprawie niniejszej ma na uwadze, że konieczna jest refleksja nad karaniem na podstawie ustawy SENT, tak aby nie było ono automatyczne i bezrefleksyjne oraz by uwzględniało treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej (tj. zasadę proporcjonalności, w szczególności w aspekcie współmierności zastosowanych kar względem celu i funkcji, którym służy ustawa SENT, por. np. wyrok z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 870/22, CBOSA). W związku z tym wskazać należy na przypadki ukarania za błędy formalne i omyłki jak np. literówki w numerach rejestracyjnych pojazdów albo niewskazanie numeru listu przewozowego. Stanowisko takie znajduje oparcie w orzecznictwie NSA (por.: przykładowo wyrok z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 145/21). W niniejszej sprawie występuje jednak zupełnie inna sytuacja. Przewoźnik dopuścił się naruszenia, które godzi w sens i cel ustawy SENT, tj. zakłóca typowanie w analizie ryzyka, wyklucza rzeczywistą kontrolę nad przewozem ładunku objętego szczególną uwagą i nadzorem a w konsekwencji uniemożliwia kontrolę obrotu towarami wrażliwymi. Nie ulega wątpliwości, że nie można porównywać ze sobą takiej sytuacji z sytuacją zaledwie uchybień formalnych w wypełnianiu zgłoszenia SENT. Dlatego, w ocenie sądu, wymierzona w sprawie kara pieniężna nie jest dotkliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne do osiągnięcia celów ustawy, a tym samym odmowa odstąpienia od ukarania nie jest sprzeczna z interesem publicznym, w tym z tworzącą go zasadą proporcjonalności (art. 22 ust. 3 ustawy SENT). Zwłaszcza że w toku postępowania nie stwierdzono aby zaistniały szczególne okoliczności, które realizację obowiązku ustawowego czyniłyby niemożliwą.

W konsekwencji powyższego za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego - art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 165b § 1 o.p., wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się rozbieżne stanowiska odnośnie do możliwości odpowiedniego zastosowania w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy SENT przepisu art. 165b § 1 o.p. Obecnie, jak to wskazano w postanowieniu wydanym w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 1/23, dominujący w orzecznictwie NSA jest pogląd, że przepis art. 165b § 1 o.p. nie ma zastosowania do kar pieniężnych nakładanych na podstawie ustawy SENT. Odesłanie ustawowe zawarte w art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 615) nie stanowi normatywnej podstawy stosowania art. 165b § 1 o.p. w sprawie kontroli przewozu towarów, o której mowa w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy SENT. Kontrola ta nie jest bowiem kontrolą celno-skarbową w rozumieniu przepisów Działu V. Rozdział 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, do której stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej (art. 94 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej), co jest konsekwencją zawarcia w ustawie SENT wyczerpującej regulacji normatywnej podstaw kompetencyjnych i proceduralnych postępowania kontrolnego. Powyższy pogląd został wyrażony w m.in. w wyrokach NSA z dnia : 18 listopada 2021 r., II GSK 1203/21 i II GSK 1265/21, 30 listopada 2021 r., II GSK 2119/21, 7 grudnia 2021 r., II GSK 2186/21, 2 lutego 2022 r., II GSK 2179/21, 15 marca 2022 r., II GSK 100/22 i II GSK 111/22, 1 kwietnia 2022 r., II GSK 266/22, a także w wyrokach, które zapadły już po wydaniu postanowienia z 3 lipca 2023 r., akt II GPS 1/23 np. z 12 lipca 2023 r. II GSK 2306/22 i 31 sierpnia 2023 r., II GSK 1423/22, CBOSA). Mając na uwadze powyższe, a w szczególności treść postanowienia II GPS 1/23 oraz wzgląd na wartości wynikające z jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przyjął, że przepis art. 165b o.p. i wynikający z niego sześciomiesięczny termin do wszczęcia postępowania od dnia kontroli nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, a w związku z tym zarzuty skargi dotyczące wydania decyzji z naruszeniem art. 165 § 1 o.p. nie mogły być uwzględnione.

Podsumowując stwierdzić trzeba, że organy obydwu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły proces wydania decyzji, w tym także w jej części uznaniowej obejmującej ocenę wystąpienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Uwzględniły wszystkie przepisy mające w sprawie zastosowanie, zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, pojęcia nieostre zostały zinterpretowane prawidłowo, nie pominięto istotnych elementów stanu faktycznego oraz wybrały rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego jednocześnie należycie je uzasadniając. Nie można organom zarzucić uchybień w zakresie, który miałby wpływ na wynik sprawy. Jak wyżej wyjaśniono, nie doszło również do naruszenia zasady proporcjonalności czy sprawiedliwości (art. 31 ust. 3, art. 2 Konstytucji RP). Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania ich z obrotu prawnego, w kontekście zarzutów podniesionych w skardze.

W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

SWSA Krzysztof Rogalski SWSA Michał Ruszyński SWSA Jarosław Piątek