Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 372/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Referent-stażysta Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 19 lutego 2018 r. nr OR12/2018/P/001 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie płatności obszarowych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym z 19 lutego 2018 r., nr OR12/2018/P/001, Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie (zwany dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. (dalej Organ I instancji) z 19 października 2016 r., nr [...], w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. D. B. (dalej: Skarżący) złożył do Organu I instancji wniosek o przyznanie w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Po jego rozpoznaniu świadczenie zostało przyznane, ale w mniejszej wysokości.

Od tej decyzji Skarżący wniósł odwołanie.

Rozpatrując środek zaskarżenia, Organ odwoławczy uchylił nieostateczną decyzję Organu I instancji i przekazał sprawę temu podmiotowi do ponownego rozpatrzenia. W tej sytuacji Skarżący wniósł skargę do WSA w Gliwicach, który uchylił decyzje organów administracyjnych obydwu instancji.

Zarówno podczas wnoszenia odwołania od decyzji (i w postępowaniu będącym konsekwencją skierowania tego środka zaskarżenia do Organu odwoławczego), jak i podczas wnoszenia skargi do WSA (i w postępowaniu sądowoadministracyjnym) Skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika procesowego będącego adwokatem (dalej: pełnomocnik – adwokat).

W dniu 19 października 2016 r. Organ I instancji wydał decyzję w sprawie przyznania wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Orzeczenie to zostało przekazane na adres G. B. - pełnomocnika Skarżącego, upoważnionego przez niego w systemie Ewidencji Producentów Rolnych (EP) (dalej: pełnomocnik w systemie EP). Jak wynika z dokumentu potwierdzenia odbioru, do doręczenia decyzji doszło 25 października 2016 r., a pismo zostało odebrane przez dorosłego domownika pełnomocnika w systemie EP – jego matkę.

Do Organu I instancji 19 grudnia 2016 r. wpłynęło pismo pełnomocnika – adwokata, który powołując się na udzielone mu przez Skarżącego pełnomocnictwo procesowe wystąpił o prawidłowe doręczenie decyzji (według pełnomocnika - adwokata oznaczało to doręczenie przedmiotowej decyzji jemu) lub o przywrócenia terminu do złożenia odwołania od wspomnianej decyzji. W reakcji na to pismo, 29 grudnia 2016 r. Organ I instancji wprawdzie przesłał pełnomocnikowi – adwokatowi decyzję, ale nie przywrócił terminu do złożenia odwołania.

Następnie 19 stycznia 2017 r. pełnomocnik- adwokat wniósł odwołanie. Wobec tego, że nie dołączono do niego pełnomocnictwa dla pełnomocnika – adwokata, Organ odwoławczy wezwał do uzupełnienia braków formalnych poprzez jego dostarczenie. Zostało ono doręczone, co dawało pełnomocnikowi – adwokatowi legitymację do złożenia odwołania od decyzji.

Po rozpoznaniu wniesionego odwołania Organ odwoławczy wydał postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone do WSA, który je uchylił. Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone orzeczenie wydano z naruszeniem art. 58 i art. 134 k.p.a. Obraza obowiązującego prawa polegała zaś na tym, że postanowienie wydano przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Postanowieniem z 19 lutego 2018 r. Organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W jego ocenie Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wskazał natomiast, że powodem uchybienia terminu było nieprawidłowe doręczenie decyzji czyli doręczenie jej pełnomocnikowi w systemie EP, a nie pełnomocnikowi – adwokatowi. W ocenie Organu II instancji, pełnomocnik – adwokat otrzymywał od Skarżącego umocowanie jedynie do danej czynności (np. do odwołania od ściśle określonej decyzji), natomiast w innych przypadkach Skarżącego przed Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa reprezentował jego pełnomocnik w systemie EP. Na żadnym etapie sprawy pełnomocnikowi w systemie EP Skarżący nie cofnął pełnomocnictwa.

W ocenie Organu odwoławczego, pełnomocnikowi – adwokatowi zostało udzielone pełnomocnictwo wyłącznie do wniesienia odwołania od decyzji Organu I instancji z 27 lutego 2015 r, Wygasło ono jednak z chwilą wydania decyzji z 19 maja 2015 r., przez Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Z kolei, drugim umocowaniem dla pełnomocnika – adwokata było pełnomocnictwo do reprezentowania Wnioskodawcy w sprawie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Organu odwoławczego z 19 maja 2015 r. Straciło ono jednak swój byt z chwilą wydania wyroku w tej sprawie, tj. 19 kwietnia 2016 r.

Z tych względów, zdaniem Organu odwoławczego, słusznym było przesłanie przez Organ I instancji kolejnej decyzji do pełnomocnika w systemie EP. W dniu jej wydania tj. 19 października 2016 r. pełnomocnik – adwokat nie posiadał umocowania do reprezentowania Skarżącego. W konsekwencji decyzja Organu I instancji została prawidłowo doręczone pełnomocnikowi w systemie EP, a nastąpiło to 25 października 2016 r.

Jak podkreślił Organ odwoławczy, dopiero 24 marca 2017 r. wpłynęło pełnomocnictwo pełnomocnika – adwokata w sprawie odwołania od decyzji z 19 października 2016 r. Tego nie można zaś uznać za spełnienie warunku dołożenia należytej staranności. Dodatkowo, w ewidencji producentów, jako pełnomocnik Skarżącego figurował jego pełnomocnik w systemie EP. Wobec tego na adres korespondencyjny tego podmiotu (wskazany w ewidencji) przesłano decyzję. Tym samym doręczenie to należy uznać za prawidłowe.

Na to postanowienie Skarżący wywiódł skargę WSA w Gliwicach w wyroku z 12 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 540/18 oddalił skargę Skarżącego na postanowienie Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie z 19 lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie płatności obszarowych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w chwili wydawania oraz doręczania decyzji pełnomocnik – adwokat nie był uprawniony do reprezentowania Skarżącego. Jego wcześniejsze pełnomocnictwa miały charakter szczególny i zostały "skonsumowane" w ten sposób, że pełnomocnik – adwokat przedstawił je dokonując tych czynności procesowych, do których został ustanowiony. W tej sytuacji doręczenie decyzji organu I instancji pełnomocnikowi w systemie EP było uzasadnione, a skorzystanie z możliwości doręczenia zastępczego nie naruszało prawa. W świetle art. 58 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r, poz. 235 ze zm.; dalej: k.p.a.) termin może być przywrócony na prośbę zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, złoży stosowny wniosek w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie dopełni czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). W ocenie Sądu przesłanki określone w tym przepisie nie zostały spełnione.

Skarżący wywiódł od tego wyroku skargę kasacyjną. Zaskarżając go w całości zażądał jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia od organu na jego rzecz kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw.

W skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to art. 3 § 1 w związku z art. 134 § 1 w związku z art. 151 w związku z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 43 w związku z art. 8 § 1 i art. 7 k.p.a. polegającym na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji przyjęciu, że w sprawie doszło do skutecznego i prawidłowego doręczenia decyzji w trybie doręczenia zastępczego, w sytuacji, gdy organ nie zweryfikował w jakikolwiek sposób twierdzeń podnoszonych przez Skarżącego co do nieprawidłowości w doręczeniu. Zatem przyjęcie przez WSA w Gliwicach, iż w sprawie doszło do skutecznego doręczenia decyzji było bezzasadne. Podniósł także zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to art. 3 § 1 w związku z art. 134 § 1, art. 151 w związku z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. polegającego na ich niewłaściwym zastosowaniu w stanie faktycznym sprawy i oddaleniu skargi skarżącego wobec nieuwzględnienia przez WSA w Gliwicach argumentów Skarżącego uprawdopodobniających uchybienie terminowi do wniesienia odwołania bez jej winy, co winno było skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przywróceniem Skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Organ odwoławczy nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

NSA w wyroku z 7 grudnia 2022 r. sygn. akt I GSK 346/19 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach oraz zasądził od Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie na rzecz Skarżącego 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd II instancji nie podzielił poglądu Skarżącego co do tego, że dla skuteczności doręczenia w trybie art. 43 k.p.a. "konieczne jest, aby na podpisywanym potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, bo osoba dokonująca odbioru przesyłki podjęła się oddania pisma adresatowi". Zdaniem NSA ustawodawca nie wymaga adnotacji, która wskazywałaby na takie rozumienie treści art. 43 k.p.a., jakie proponuje Skarżący. To w momencie doręczenia przesyłki dorosły domownik sam decyduje czy przyjmie przesyłkę celem jej oddania adresatowi, czy też odmawia podjęcia się pośrednictwa. Doręczenie takie – w świetle literalnej interpretacji art. 43 k.p.a. – nie wymaga konieczności pisemnego odzwierciedlenia woli osoby podejmującej się doręczenia przesyłki adresatowi. Przyjęcie przesyłki przez domownika świadczy - w sposób dorozumiany – że przyjął ją celem przekazania adresatowi.

Dodatkowo NSA wskazał, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wykazano w jakikolwiek sposób naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 151 w zw. z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 i art. 7 k.p.a.

Zdaniem NSA natomiast zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej co do zastosowania art. 58 § 2 k.p.a. W świetle tego przepisu konieczne jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, dopełnienie czynności procesowej, dla której przewidziany był termin, a także zachowanie 7 dniowego terminu, o którym mowa w § 2 tego przepisu – co wymaga oceny w kontekście treści złożonego wniosku i zawartej tam argumentacji. Oddalając skargę Sąd I instancji nie dokonał wnikliwej analizy istotnej okoliczności podniesionej w skardze do WSA w Gliwicach, jak też w skardze kasacyjnej (tj. w uzasadnieniu), że przesyłkę z decyzją doręczoną w trybie art. 43 k.p.a. pełnomocnik otrzymał od dorosłego domownika nie w dacie jej faktycznego pokwitowania, lecz 13 grudnia 2016 r., co stanowiło okoliczność całkowicie niezależną i uzasadniającą złożenie wniosku w trybie art. 58 § 1 k.p.a. Bez wątpienia wniosek, który wpłynął do organu 19 grudnia 2016 r. (noszący datę 13 grudnia 2016 r.) został złożony w terminie wskazanym w art. 58 § 2 k.p.a.

W ocenie Sądu II instancji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje kwestia wniesienia odwołania dopiero 19 stycznia 2017 r., gdyż jego brak przy złożeniu wniosku o przywrócenie terminu winien skutkować wezwaniem do uzupełnienia tego braku (art. 64 § 2 k.p.a.). Brak ten więc został sanowany bez uprzedniego wezwania organu, a zatem nie naruszono treści art. 58 k.p.a.

Wobec tego rozpatrując ponownie sprawę Sąd I instancji winien uwzględnić powyższe konstatacje poczynione przez NSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;

Sąd orzeka w niniejszej sprawie, będąc związany wyrokiem NSA z 7 grudnia 2022 r. sygn. akt I GSK 134619, którym uchylono wyrok WSA w Gliwicach z 12 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 540/18.

Uchylenie zaskarżonego wyroku przez NSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez Sąd I instancji. Natomiast zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez NSA. Użyte w art. 190 p.p.s.a. pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć, jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" oznacza wykładnię przepisów prawa materialnego, procesowego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania określonego aktu. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 9 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 598/17). Pojęcie wykładni prawa należy rozumieć również jako wiążącą ocenę prawidłowości zastosowania przepisów postępowania odnoszących się do postępowania dowodowego, więc przesądzenia, że ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny jest prawidłowy (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt I FSK 2019/17). Ponadto moc wiążąca wyroku oznacza, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Odnosi się to zarówno do wykładni prawa, jego zastosowania w zaistniałym stanie faktycznym, jak również oceny tego stanu (por. wyrok NSA z 20 września 2018 r. sygn. akt II FSK 2370/18).

Zaznaczenia wymaga, że wykonując wytyczne tego Sądu, zgodnie z art. 190 p.p.s.a., orzeczenia sądów administracyjnych mają charakter kasacyjny. Z tego właśnie względu podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest materiał dowodowy i faktyczny sprawy zgromadzony przez organy w postępowaniu administracyjnym. Według art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Chodzi tu o akta obrazujące stan faktyczny i prawny sprawy w chwili wydania zaskarżonego aktu lub czynności, ponieważ sąd przeprowadza jedynie kontrolę działania organu administracyjnego. W konsekwencji sądy administracyjne nie dokonują ustaleń faktycznych. W postępowaniu sądowoadministracyjnym jest jedynie możliwe przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów, na zasadach określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a. Ze względu na kontrolne funkcje sądu administracyjnego sąd może dokonywać tylko takich ustaleń faktycznych, które są niezbędne dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Nie może natomiast dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu załatwieniu sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym aktem. Inaczej mówiąc - nie może w tym zakresie wyręczać organu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 150/11). Powyższe, w ocenie niniejszego składu orzekającego oznacza, że wytyczne NSA z omawianego wyroku należy rozumieć nie jako obowiązek czynienia przez sąd ustaleń za organ i wskazywania także za organ podstawy prawnej mającej zastosowanie w tak ustalonym stanie faktycznym, tylko jako obowiązek wyjaśnienia przez sąd, czy organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Zaznaczyć trzeba również, że NSA w wymienionym wyroku z 7 grudnia 2022 r. sygn. akt I GSK 346/19 nakazał, aby ponownie rozpoznając sprawę ze skargi Skarżącego na postanowienie z 19 lutego 2018 r. WSA w Gliwicach dokonał wnikliwej analizy daty doręczenia decyzji. Pełnomocnikowi w systemie EP doręczona ona została w trybie art. 43 k.p.a. nie w dacie jej faktycznego pokwitowania (to jest 25 października 2016 r.) przez dorosłego domownika, lecz 13 grudnia 2016 r. kiedy to została faktycznie doręczona przez matkę. Stanowiło okoliczność całkowicie niezależną i uzasadniającą złożenie wniosku w trybie art. 58 § 1 k.p.a. Tym samym wniosek, który wpłynął do organu 19 grudnia 2016 r. (noszący datę 13 grudnia 2016 r.) został złożony w terminie wskazanym w art. 58 § 2 k.p.a.

Organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony – por. art. 58 § 1 k.p.a.

2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi - por. art. 58 § 2 zd. 1 k.p.a.

3) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. - por. art. 58 § 2 zd.2 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie Skarżący, wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję dotrzymał 7 – dniowego terminu na wniesienie wniosku, czym wypełnił przesłankę oznaczoną w art. 58 § 2 zd. 1 k.p.a. Dopełnił także czynności, dla której wyznaczony był termin czyli złożył odwołanie od decyzji.

Przed przystąpieniem do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., należy zaznaczyć, że brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Jednocześnie brak jest normatywnie określonych kryteriów, które należy zastosować dla kwalifikacji oceny zachowania strony. Wnosić zatem należy, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 13/15; postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., sygn. akt I PKN 273/99).

Ugruntowany został w orzecznictwie pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu powinny być niezależne od strony i nieprzewidywalne (por. postanowienia NSA z 29 września 2011 r., sygn. akt II GZ 441/11; postanowienie NSA z 17 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 104/15; postanowienie NSA z 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15, postanowienie NSA z 15 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 809/2004; postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 28 marca 03.2022 r., sygn. akt II SA/Go 97/22).

Z kolei uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi, rozumieć należy przez wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od jego woli i uniemożliwiało mu dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Przy braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Zastosowaniu tego miernika przywrócenie tego terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W judykaturze przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok WSA w Krakowie z 26 lipca 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 586/17).

W rozpatrywanej sprawie niezbędne jest zwrócenie uwagi na kwestię doręczenia decyzji. Merytoryczne rozpatrywanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania może mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja została prawidłowo doręczona. Z zasady oficjalności doręczeń wynika, że doręczenie jest obowiązkiem organu i to organ odpowiada za prawidłowe wykonanie tej czynności. W przepisach kodeksu postępowania administracyjnego precyzyjnie ustalone są nie tylko miejsca, w których doręczenie jest prawnie dopuszczalne, ale także wyznaczony jest krąg podmiotów do rąk których można dokonać zgodnego z prawem doręczenia zastępczego. W przypadku osób fizycznych jednym z miejsc, w których możliwe jest dokonanie doręczenia, jest mieszkanie adresata (art. 42 § 1 k.p.a.). W przypadku jego nieobecności w mieszkaniu, jak stanowi art. 43 k.p.a., pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Zaznaczyć trzeba, że uruchomienie procedury doręczenia zastępczego nie wymaga od strony żadnej aktywności, w szczególności udzielenia pełnomocnictwa do odbioru pism (zob. wyrok NSA z 17.10.2017 r., sygn. akt II OSK 2673/16).

Co istotne w rozpatrywanej sprawie, określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone (wyrok NSA z 14 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 315/06). Jest to zatem domniemanie prawne o charakterze wzruszalnym wyrażające założenie, że po spełnieniu wymienionych w tym przepisie przesłanek pismo dotarło do adresata (tak E. Iserzon [w:] E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 83). Adresat pisma może obalić domniemanie doręczenia mu pisma w dniu jego odbioru przez domownika, jeżeli udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 1996 r., sygn. akt SA/Ka 1312/95). W orzecznictwie przyjmuje się, że niestaranność domownika, który zobowiązał się do przekazania pisma adresatowi, nie powinna w sposób automatyczny zwalniać adresata z odpowiedzialności za skutki doręczenia (por. postanowienie NSA z 10 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 174/09).

W badanej sprawie, skuteczność doręczenia zastępczego decyzji w trybie art. 43 k.p.a. wynika z dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru. Stanowi on urzędowe potwierdzenie, że doręczenia decyzji nastąpiło do rąk dorosłego domownika pełnomocnika w systemie ED (jego matki) w dniu 25 października 2016 r. Natomiast w piśmie z 13 grudnia 2016 r. (data wpływu 19 grudnia 2016 r.) wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika-adwokata, wyraźnie wskazał, że nie ze swej winy nie złożył odwołania od decyzji w terminie. Decyzja nie została odebrana przez niego ani przez pełnomocnika w systemie EP w dacie wskazanej w dokumencie potwierdzenia odbioru (tj. 25 października 2016 r.). W tej dacie najprawdopodobniej odebrał ją dorosły domownik, ale nie zobowiązał się on do niezwłocznego przekazania korespondencji Skarżącemu i decyzję przekazał dopiero 13 grudnia 2016 r. Wcześniej Skarżący nie wiedział o wydaniu decyzji. Wobec tego złożenie tego wniosku stało się konieczne.

Brak ustalenia - wobec stanowczego stanowiska Skarżącego – okoliczności faktycznego odbioru decyzji i w konsekwencji winy Skarżącego w uchybieniu terminu na wniesienie odwołania powoduje, że kontrolowane postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania dotknięte jest wadą. W niniejszej sprawie zachodzi potrzeba dokonania dodatkowych ustaleń nie tylko na podstawie weryfikacji danych zawartych w dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru, ale także poprzez przeprowadzenie z wykorzystaniem innych prawem dopuszczalnych źródeł dowodowych na przykład przesłuchania strony, osoby uznanej za dorosłego domownika, innych dorosłych domowników.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące konieczności przeprowadzenia wyżej wymienionych czynności, a następnie dokona analizy okoliczności we wskazanym wyżej zakresie i na tej podstawie wyda rozstrzygnięcie.

O należnych Skarżącemu kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. W poczet zasądzonych kosztów postępowania sądowego, w łącznej wysokości 580 zł, Sąd zaliczył wpis od skargi - 100 zł. oraz wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł, odpowiadające wysokości stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt. 1 lit.c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 poz.1800).

-----------------------

1