Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1718/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 10 ust.2 pkt 2, art. 10 ust. 3 pkt 2, art. 10 ust. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 2438
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (t. j)
article: art. 272 ust. 6
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2024 r. spraw ze skarg P. W. i K. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzje Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 18 sierpnia 2023 r. - nr RZ.RUZ.4219.32.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.31.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.30.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.29.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.28.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.27.2023.JP w przedmiocie określenia opłaty zmiennej 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz – pkt II decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. z dnia 2 marca 2023 r. nr RZ.ZUO.3.4701.1592.2021.AJ, – pkt II decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. z dnia 2 marca 2023 r. nr RZ.ZUO.3.4701.772.2021.AŚ, – pkt II decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. z dnia 28 lutego 2023 r., RZ.ZUO.3.470.135.OZ.2019.KC, – pkt II i IV decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. z dnia 2 marca 2023 r., nr RZ.ZUO.3.4701.969.2022.BT, – pkt II i IV decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. z dnia 2 marca 2023 r., nr RZ.ZUO.3.4701.123.2020.AŚ, – pkt II i IV decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. z dnia 28 lutego 2023 r., nr RZ.ZUO.3.470.1236.OZ.2019.KC, 2) zarządza zwrot od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej P. W.i K. sp. z o.o. z siedzibą w Pr. kwoty 787 (siedemset osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg są decyzje Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: RZGW/organ II instancji/organ odwoławczy) z {...} sierpnia 2023r., nr. {...}, {...}, {...}{...}, {...}i{...}, utrzymujące w mocy decyzje Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie:

- z {...} marca 2023 r., nr{...}, {...}, {...} i {...}ustalające Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w {...}(dalej: PWIK/ spółka/ skarżąca) opłatę zmienną za lII kwartał 2021 r., za II kwartał 2021r., II kwartał 2022 r., za I kwartał 2020r.,

- z {...} lutego 2023r. nr{...}, {...}ustalające PWIK opłatę zmienną za l kwartał 2019r. i za III kwartał 2019 r.

Zaskarżone rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Zarząd Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie , na podstawie danych zawartych w oświadczeniach złożonych przez PWIK w dniach 12 października 2020 r., 9 lipca 2021r., 12 kwietnia 2019r., 18 lipca 2022 r., 17 kwietnia 2020 r. , 7 i 9 października 2019 r. ustalił spółce opłatę zmienną w wysokości odpowiednio{...} , {...} , {...} , {...}, {...}zł i {...}za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z przelewów burzowych do rzeki{...}, {...} i potoku {...}oraz za wprowadzanie ścieków komunalnych do rzeki {...}w{...}. Opłata została uiszczona.

W dniach: 26 lipca, 3 i 9 sierpnia 2022 r. Wydział Kontroli Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej przeprowadził w spółce kontrolę gospodarowania wodami, w wyniku której kontrolowany podmiot został zobligowany w zarządzeniu pokontrolnym do złożenia do organu skorygowanych oświadczeń za korzystanie z usług wodnych w celu ponownego przeliczenia opłat. W załączeniu do pisma z dnia 5 grudnia 2022 r., spółka złożyła skorygowane oświadczenia za korzystanie z usług wodnych.

Pismem z dnia 19 grudnia 2022r. organ I instancji wezwał spółkę do doprecyzowania złożonych korekt oświadczeń za korzystanie z usług wodnych ze względu na to, że dokumenty te nie zawierały parametrów jakościowych ścieków komunalnych wprowadzanych do rzeki{...} za pomocą przelewów burzowych.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie spółka w piśmie z dnia 27 grudnia 2022 r., poinformowała organ I instancji, że złożone oświadczenia uważa za poprawne.

Organ I instancji wszczął postępowania administracyjne, a następnie ww. decyzjami z {...} marca 2023r. ustalił na rzecz spółki opłatę zmienną za III kwartał 2021r. w wysokości {...}zł, za II kwartał 2021 r. w wysokości {...}zł, za II kwartał 2022 r. w wysokości {...}za I kwartał 2020 r. w wysokości {...}zł, a decyzjami z {...} lutego 2023r., za I kwartał 2019r. w wysokości {...}zł i za III kwartał 2019 r. w wysokości {...}zł - za wprowadzanie ścieków do wód rzeki {...}z oczyszczalni ścieków w miejscowości{...}, za wprowadzanie ścieków do wód z przelewu burzowego - przepompownia "Z" w miejscowości{...}, za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych PI, P2, P3, P4, P4a, P5 i P6 do rzek{...}, {...} i potoku {...}w miejscowości {...}oraz za wprowadzanie ścieków do wód rzeki {...}z przelewu burzowego przy Zakładzie Oczyszczania Ścieków w miejscowości {...}

W uzasadnieniu organ wskazał, że przyczyną ustalenia po raz drugi opłaty zmiennej za wprowadzanie do wód powierzchniowych płynących ścieków komunalnych oraz ścieków z przelewów burzowych były wyniki kontroli gospodarowania wodami przeprowadzonej w 2022 r. w PWIK, w trakcie której wykazano, że przelewami burzowymi wprowadzane są ścieki, a nie wody opadowe. Z tej przyczyny organ I instancji nakazał kontrolowanemu podmiotowi ponownie złożyć oświadczenia o ilości i jakości ścieków odprowadzonych do wód w III kwartale 2021r., II kwartale 2021r., I kwartale 2019r., II kwartale 2022 r., I kwartale 2020r., III kwartale 2019 r.

W skorygowanych oświadczeniach PWIK przedstawiło tylko dane na temat ilości wprowadzonych ścieków, co było niewystarczające do ustalenia wysokości należnej opłaty zmiennej. W celu prawidłowego określenia jej wysokości potrzebne są bowiem informacje o jakości wprowadzonych ścieków w postaci podania stężeń zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód.

W związku z powyższym organ I instancji przyjął dla ścieków wprowadzanych przelewami burzowymi do wód wartości stężeń zanieczyszczeń określone w Załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1311), przy założeniu ich odprowadzania analogicznie jak w przypisie 3 ww. załącznika, tj. jak z oczyszczalni ścieków w aglomeracji wprowadzanych do wód w przypadku awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia wodnoprawnego. W takiej sytuacji najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających podwyższa się maksymalnie o 50%.

Od powyższych decyzji odwołała się spółka wskazując, że decyzje organu I instancji zaskarża w części dotyczącej określenia opłaty zmiennej za wprowadzanie do wód ścieków z przelewów burzowych, tj. w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II ww. decyzji za III kwartał 2021r., za II kwartał 2021r., za I kwartał 2019r., a za II kwartał 2022r., za I kwartał 2020r. i II kwartał 2019r. w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II i IV ww. decyzji.

Opisanymi na wstępie decyzjami z 18 sierpnia 2023r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie utrzymał w mocy decyzje organu I instancji, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną w nich wyrażoną.

Organ odwoławczy wskazał, że spółka aktualnie korzysta z usługi wodnej obejmującej wprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków w {...}do rzeki {...}wylotem zlokalizowanym w km 159+950 na brzegu prawym z uwzględnieniem zrzutów ścieków z przelewów burzowych do rzek{...}, Wiar oraz potoku{...}, na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Marszałka Województwa Podkarpackiego w decyzji z dnia {...} grudnia 2016 r., znak:{...}. Oznacza to, że w myśl regulacji zawartej w art. 298 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2625, dalej: "Prawo wodne"), zobowiązana jest ponosić opłaty za usługi wodne.

Według organu II instancji analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, że ze względu na brak danych na temat składu ścieków wprowadzanych do wód przelewami burzowymi, o których mowa powyżej, w oświadczeniach złożonych organowi I instancji przez spółkę, jak również brak danych w tym zakresie w pozwoleniu wodnoprawnym regulującym kwestie wprowadzania tego rodzaju ścieków do wód, organ I instancji stwierdził, że właściwym będzie zastosowanie regulacji zawartych w ww. rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. z 2019, poz.1311, dalej: rozporządzenie z 2019 r.), dla określenia parametrów jakościowych ww. ścieków. Pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Marszałka Województwa w decyzji z dnia {...} grudnia 2016 r., na usługę wodną polegającą na wprowadzaniu ścieków z przelewów burzowych do wód, zostało wydane pod rządami ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001r. i na podstawie obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. z 2014r., poz.1800, dalej: rozporządzenie z 2014 r.).

W ocenie Dyrektora RZGW, organ I instancji prawidłowo ustalił parametry jakościowe ścieków wprowadzanych przelewami burzowymi do wód, przyjmując dla nich wartości stężeń zanieczyszczeń z przypisu 3 do Załącznika nr 3 ww. rozporządzenia z 2019 r., tj. jak dla ścieków pochodzących z oczyszczalni ścieków w aglomeracji wprowadzanych do wód w przypadku awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia wodnoprawnego, kiedy to najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających podwyższa się maksymalnie o 50%. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, że w rozpoznawanych sprawach wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków z przelewów burzowych została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 6 Prawa wodnego jako: suma iloczynu jednostkowej stawki opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzonej ze ściekami do wód, wyrażonej jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu, pomnożonej przez współczynnik różnicujący i wyrażonej w kg ilości tej substancji oraz iloczynu jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pozostałe substancje zawarte w ściekach (ołów, nikiel, chrom, cynk, miedź) i wyrażonej w kg ilości tej substancji. Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzonej ze ściekami do wód oraz wartość współczynnika różnicującego ustalono dla ww. zanieczyszczeń na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2438).

Organ II instancji stwierdził, że skarżąca nie podała wartości stężeń zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych płynących ww. przelewami burzowymi, a wezwana przez organ I instancji do uzupełnienia danych w tej kwestii stwierdziła, że uprzednio złożone oświadczenia są poprawne. Mając na uwadze fakt, że do określenia wysokości opłaty zmiennej niezbędne jest dysponowanie informacjami na temat jakości ścieków wprowadzanych do wód, organ I instancji został zobligowany do ustalenia brakujących parametrów ścieków na podstawie zapisów obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego. Możliwość taka została przewidziana w art. 552 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że pozwolenie wodnoprawne udzielone PWIK na wprowadzanie ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków w {...}do rzeki {...}wylotem zlokalizowanym w km 159+950 na brzegu prawym z uwzględnieniem zrzutów ścieków z przelewów burzowych do rzek{...}, {...}oraz potoku{...}, stanowiące podstawę do naliczenia opłaty zmiennej za ww. okresy, zostało sformułowane w ten sposób, że w punkcie 1.1. określono dopuszczalną do zrzutu ilość ścieków w okresie bezdeszczowym i deszczowym, w punkcie 1.2 ustalono dopuszczalne do zrzutu stężenia zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w okresie normalnej pracy oczyszczalni, w punkcie 11.3 określono dopuszczalne do zrzutu stężenia zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w okresie awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia wodnoprawnego, a w punkcie 1.4 ustalono dopuszczalną w ciągu roku liczbę zrzutów z poszczególnych przelewów burzowych kanalizacji ogólnospławnej do rzeki{...}, {...}i potoku{...}. Skarżąca co prawda podnosi, że zadziałanie przelewów burzowych w przypadku długich bądź intensywnych opadów deszczu jest istotą funkcjonowania tego rodzaju urządzeń i celem, dla którego są stosowane, a nie "swoistą sytuacją awaryjną", jednak organ I instancji słusznie twierdzi, że odprowadzanie ścieków przy pomocy przelewu burzowego realizowane jest w trakcie incydentów opadowych o gwałtownym charakterze, a zatem wiąże się z wystąpieniem swoistej sytuacji awaryjnej, kiedy to wzrasta zagrożenie przeciążenia hydraulicznego oczyszczalni oraz cofania się ścieków do budynków lub ich wylewania przez włazy kanałowe na ulice.

Zdaniem organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie organ I instancji prawidłowo ocenił treść i zakres pozwolenia wodnoprawnego udzielonego skarżącej w decyzji Marszałka Województwa z dnia 14 grudnia 2016 r., dokonując wykładni wskazanych w jego podstawie prawnej przepisów rozporządzenia z 2014 r., jak również obecnie obowiązującego § 14 ust. 1 rozporządzenia z 2019 r.

W ramach podstaw prawnych ww. pozwolenia wodnoprawnego wskazano również art. 128 ust. 1 Prawa wodnego z 2001r., według którego w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki. Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że w sytuacji nieprzekazania przez skarżącą szczegółowych danych o jakości ścieków wprowadzanych do wód przelewami burzowymi, dla określenia wysokości opłaty zmiennej należało przyjąć, wynikające z pozwolenia wodnoprawnego, dopuszczalne do zrzutu stężenia zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w przypadku awarii urządzeń istotnych do realizacji pozwolenia wodnoprawnego.

Organ odwoławczy uznał postępowanie przeprowadzone w I instancji i dokonane ustalenia za rzetelne i wiarygodne, uwzględniające obowiązujące unormowania prawne. Nie podzielił zarzutów spółki co do naruszenia podstawowych zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym: art. 6, art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a.

W skargach na powyższe decyzje do tut. Sądu spółka wniosła o ich uchylenie w całości, zarzucając:

1) Naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 75, art. 77 k.p.a., przez zaniechanie przeprowadzenia w sprawie jakiegokolwiek postępowania dowodowego, mającego na celu ustalenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych,

2) Naruszenie przepisu art. 575 ust. 2h w zw. z art. 272 ust. 6 Prawa wodnego i w zw. z punktami 3 i 4 decyzji Marszałka Województwa z 14 grudnia 2016 r. znak {...}przez przyjęcie do wyliczenia opłaty za wprowadzanie do wód ścieków z przelewów burzowych na podstawie określonych w decyzji dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w okresie awarii urządzeń oczyszczalni ścieków, a w konsekwencji,

3) Dowolne przyjęcie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych w zupełnym oderwaniu wysokości tej opłaty od rzeczywistych parametrów (stężeń substancji szkodliwych) wprowadzanych ścieków,

4) Naruszenie przepisu art. 552 ust. 1 Prawa wodnego, przez niezgodne z tym przepisem żądanie od PWIK opomiarowania ilości i jakości ścieków wprowadzanych przez PWIK do wód na podstawie decyzji Marszałka Województwa z {...} grudnia 2016 r. znak{...},

5) Naruszenie przepisu art. 552 ust. 2 pkt 1) Prawa wodnego przez określenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez uwzględnienia określonego w pozwoleniu wodnoprawnym celu i zakresu korzystania z wód, tj. w decyzji Marszałka Województwa z {...} grudnia 2016 r. znak{...},

6) Naruszenie przepisu art. 552 ust. 2 pkt 2) Prawa wodnego przez określenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez przeprowadzenia jakichkolwiek pomiarów,

7) Naruszenie przepisu art. 552 ust. 2a pkt 2) Prawa wodnego przez określenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez uwzględnienia oświadczeń składanych przez PWIK i braku wykazania przez organ, że oświadczenia te są nieprawidłowe lub braku wykazania przez organ innych wartości niż wskazane w oświadczeniach PWIK,

8) Naruszenie przepisu art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez kwestionowanie praw nabytych przez PWIK na podstawie decyzji Marszałka Województwa z {...} grudnia 2016 r. znak{...},

9) Naruszenie przepisu art. 7a k.p.a. przez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony.

W odpowiedziach na skargi organ II instancji wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.

W piśmie procesowym z 26 marca 2024r. skarżąca wskazała na korzystne dla niej rozstrzygnięcia w tożsamych sprawach zapadłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Przedmiotem skarg są decyzje Dyrektora RZGW w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych z przelewów burzowych, wydana na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 300 ust. 1 oraz art. 272 Prawa wodnego.

Zgodnie z art. 268 § 1 pkt 2 Prawa wodnego, opłaty za usługi wodne uiszcza się za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.

Przepis art. 272 ust. 6 Prawa wodnego stanowi, że wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik:

1) pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT5);

2) chemicznego zapotrzebowania tlenu;

3) zawiesiny ogólnej;

4) sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4).

Wysokość opłaty za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustala się, biorąc pod uwagę substancję wyrażoną jako wskaźnik, o którym mowa w art. 272 ust. 6, który powoduje opłatę najwyższą (art. 278 ust. 1 Prawa wodnego). W przypadku wprowadzania do wód lub do ziemi ścieków przemysłowych lub ścieków komunalnych innych niż ścieki bytowe, do opłaty ustalonej według zasady, o której mowa w ust. 1, dolicza się opłatę za inne substancje zawarte w ściekach (art. 278 ust. 2 Prawa wodnego).

Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek za usługi wodne (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2438 – dalej: "rozporządzenie" – w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji) określają jednostkowe stawki opłat za usługi wodne.

Zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonych jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu - wynosi 1,71 zł. Natomiast zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi dla cynku, miedzi, niklu, chromu, ołowiu - wynosi 124,56 zł.

Zgodnie z § 10 ust. 4 rozporządzenia, jednostkowe stawki opłat za usługi wodne określone w ust. 2 pkt 1 i 2 mnoży się przez współczynniki różnicujące, o których mowa w ust. 5-7, zależne od rodzaju ścieków. Dla ścieków komunalnych innych niż ścieki bytowe wprowadzanych do wód lub do ziemi urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych współczynnik różnicujący wynosi 0,5 - dla jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne określonej w ust. 2 pkt 2 (§ 10 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia).

Sąd zwraca uwagę, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie zmiana art. 272 Prawa wodnego, dokonana ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry (Dz. U. z 2023 r., poz. 1963). W wyniku nowelizacji dodany został m. in. art. 272 ust. 6d w brzmieniu: "W przypadku wprowadzania do wód ścieków z przelewów burzowych komunalnej kanalizacji ogólnospławnej w zakresie ustalonym w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym opłatę zmienną za wprowadzenie do wód ścieków z tych przelewów ustala się za każdy przelew w wysokości stanowiącej równowartość 10% ustalonej opłaty zmiennej, o której mowa w ust. 6, należnej za okres rozliczeniowy, w którym doszło do uruchomienia przelewu burzowego."

W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 3303, IX kadencja) wyjaśniono, że: "(...) Dodanie ust. 5a, 6a, 6c i 6d do art. 272 Prawa wodnego umożliwi wymierzanie opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków przelewami burzowymi oraz za odprowadzanie wód opadowych z istniejących przelewów kanalizacji deszczowej. W obecnym stanie prawnym podmioty nie mają obowiązku prowadzenia badań jakości wprowadzanych ścieków przelewami burzowymi oraz pomiaru ilości tych ścieków, co prowadzi do praktycznej niemożności ustalania opłaty zmiennej za korzystanie z przelewów burzowych. Mając przy tym na względzie fakt, że wyniki pomiarów jakości ścieków (ilość substancji zanieczyszczających) są uzależnione od czasu pobierania próbki w trakcie uruchomionego przelewu burzowego, co w praktyce może być znacznie utrudnione, ustalona opłata w znacznej mierze przypadków nie będzie odzwierciedlać faktycznego ładunku ścieków wprowadzonego do odbiornika. Z tych względów zasadne jest powiązanie zmiennej za wprowadzanie ścieków przelewami burzowymi z opłatą zmienną za wprowadzanie oczyszczonych ścieków należną za okres rozliczeniowy, w którym doszło do uruchomienia przelewu burzowego (...)".

Ustawodawca w uzasadnieniu projektu ww. ustawy nowelizującej jednoznacznie zatem stwierdził, że w dotychczasowym stanie prawnym (tj. do czasu wprowadzenia zmiany) brak było możliwości ustalania opłaty zmiennej za korzystanie z przelewów burzowych, zaś z uwagi na brak technicznej możliwości dokonania pomiarów jakości ścieków odzwierciedlających faktyczny ładunek ścieków wprowadzonego do odbiornika, dokonał (od 1 stycznia 2024 r.) powiązania opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków z przelewów burzowych z opłatą zmienną za wprowadzanie oczyszczonych ścieków należną za okres rozliczeniowy, w którym doszło do uruchomienia przelewu burzowego, co oznacza, że opłata ta będzie miała w istocie charakter ryczałtowy.

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji Sąd w pierwszej kolejności stwierdził, że nieuprawnionym było określenie przez organy opłat zmiennych za wprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych z przelewów burzowych na podstawie wynikającego z pozwolenia wodnoprawnego, dopuszczalnego do zrzutu stężenia zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w przypadku awarii urządzeń istotnych do realizacji pozwolenia wodnoprawnego. Taki sposób wyliczenia opłaty zmiennej nie znajdował bowiem oparcia w obowiązujących na dzień wydania decyzji przepisach prawa. Naliczona przez organy opłata nie odzwierciedla rzeczywistej ilości wprowadzonych ścieków przez Spółkę. Sąd podkreśla, że w przeciwieństwie do opłaty stałej, istotą opłaty zmiennej, jest rzeczywisty zakres korzystania z wód (w niniejszym przypadku wprowadzania ścieków do wód). Określenie przez organy wysokości opłaty zmiennej w sposób nieprzewidziany przez przepisy prawa, jest już wystarczającym powodem uchylenia zaskarżonych decyzji.

Sąd wskazuje ponadto, że w obowiązującym na dzień wydania decyzji stanie prawnym, brak było po stronie Spółki obowiązku stosowania urządzeń pomiarowych umożliwiających pomiar ilości ścieków wprowadzonych do wód, stąd też bezzasadnym było wzywanie Spółki przez Dyrektora Zarządu Zlewni do podania parametrów jakościowych ścieków komunalnych wprowadzanych do rzeki San za pomocą przelewów burzowych.

Wobec powyższego Sąd uznał, że kontrolowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 272 ust. 6 Prawa wodnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje, a także poprzedzające je decyzje organu I instancji we wskazanym zakresie (mając na uwadze, że Spółka wniosła odwołania od tych decyzji wyłącznie w takim zakresie).

O zwrocie nadpłaconego wpisu sądowego od skarg Sąd orzekł na podstawie art.225 p.p.s.a.