Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 711/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21
journal: Dz.U. 2014 poz 669
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi Z. S.A. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, zwany dalej także "GIJHARS" lub Główny Inspektor JHARS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, późn. zm.), art. 21 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669, z późn. zm.), w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669, z późn. zm.), art. 8 ust. 1, art. 16 art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] maja 2014 r., znak: [...] , nakładającą na Z. S.A., ul. [...], [...] (zwaną dalej "skarżącą", "stroną"), karę pieniężną w wysokości 6 138,00 zł (sześć tysięcy sto trzydzieści osiem złotych) za wprowadzenie do obrotu trzech partii artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych, tj.:

1) [...] - o wielkości partii produkcyjnej: 36,8 kg, nr partii: [...], o wartości: 1.035,92 zł,

2) [...] - o wielkości partii produkcyjnej: 134 kg, nr partii: [...], o wartości: 6.197,50 zł,

3) [...] - o wielkości partii produkcyjnej: 13 kg, nr partii: [...], o wartości: 722,22 zł.

Do wydania niniejszych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniach [...] i [...] listopada 2013 r. pracownicy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] przeprowadzili kontrolę w zakresie jakości handlowej przetworów drobiowych w Z. S. A., ul. [...], [...]. Przeprowadzone badania w Centralnym Laboratorium GIJHARS w [...] wykazały, że:

1) w przypadku kwestionowanej partii wyrobu [...] - stwierdzono obecność azotanów w przeliczeniu na NaNO3 (28 mg/kg), co było niezgodne z deklaracją producenta podaną w nazwie tego artykułu, tj. "bez konserwantów" (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.),

2) w przypadku kwestionowanej partii wyrobu [...] stwierdzono następujące nieprawidłowości:

a) obecność fosforu dodanego w postaci fosforanów w przeliczeniu na P2O5 (300 mg/kg), co było niezgodne z wykazem składników tego artykułu,

b) zawartość fosforu ogółem w przeliczeniu na P2O5 (8300 ± 332 mg/kg), co było niezgodne z rozporządzeniem nr 1333/2008, z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego poziomu fosforu ogółem w ww. produkcie, tj. "maksymalny poziom 5000 mg/kg" (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.),

c) obecność azotanów w przeliczeniu na NaNO3 (72 mg/kg), co było niezgodne z wykazem składników tego artykułu (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.),

d) zawartość chlorków (5,2 ± 0,2 %), co było niezgodne z deklaracją producenta podaną w "Karcie produktu [...]", data utworzenia: 09.09.2013, tj. "max 4 %" (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.),

3) w przypadku kwestionowanej partii wyrobu [...] stwierdzono następujące nieprawidłowości:

a) obecność fosforu dodanego w postaci fosforanów w przeliczeniu na P2O5 (1200 mg/kg), co było niezgodne z wykazem składników tego artykułu (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.),

b) zawartość chlorków (5,2 ± 0,2 %), co było niezgodne z deklaracją producenta podaną w "Karcie produktu [...]", data utworzenia: 11.09.2013, tj. "max 4 %" (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.).

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, w dniu [...] grudnia 2013 r. organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia producentowi kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu trzech partii artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych, tj.:

1) [...] - o wielkości partii produkcyjnej: 36,8 kg, nr partii: [...], o wartości: 1.035,92 zł,

2) [...] - o wielkości partii produkcyjnej: 134 kg, nr partii: [...], o wartości: 6.197,50 zł,

3) [...] - o wielkości partii produkcyjnej: 13 kg, nr partii: [...], o wartości: 722,22 zł.

W dniu [...] maja 2014 r. Wojewódzki Inspektor JHARS w [...] wydał decyzję nr [...] , znak: [...], wymierzającą stronie karę pieniężną w wysokości 6 138,00 zł (sześć tysięcy sto trzydzieści osiem złotych) za wprowadzenie do obrotu trzech przedmiotowych partii artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych. Organ I instancji ustalając wysokość kary pieniężnej wziął pod uwagę stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno - spożywczych oraz wielkość jego obrotów.

Od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora JHARS skarżąca wniosła odwołanie, w którym domagała się uchylenia decyzji organu I instancji w całości i umorzenia postępowania w tym zakresie, ewentualnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także wniosła o przeprowadzenie dowodów powołanych w treści odwołania. Decyzji organu I instancji zarzuciła naruszenie:

1) art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, poprzez błędne przyjęcie, iż przedmiotowe artykuły są zafałszowane, podczas, gdy skarżąca nie wykonała żadnych zabiegów, mających na celu ukrycie rzeczywistego składu produktów,

2) art. 6 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, poprzez błędne przyjęcie, że doszło do wprowadzenia konsumenta w błąd,

3) prawa materialnego poprzez błędną interpretację przepisów art. 46 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 16 i 17 rozporządzenia (WE) Nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. Urz. WE L 404 z 30.12.2006, z późn. zm.) przez pracowników organu I instancji przeprowadzających kontrolę u producenta,

4) art. 6 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, poprzez błędne przyjęcie, iż przedmiotowe artykuły były nieprawidłowo oznakowane,

5) art. 6 ust. 2 ww. ustawy, poprzez brak odniesienia się do modelu przeciętnego konsumenta i błędne przyjęcie, iż określenie "bez konserwantów" wprowadza konsumenta w błąd,

6) art. 107 k.p.a., z uwagi na uzasadnianie decyzji niezgodne z tym przepisem,

7) art. 7, art. 77 i art. 78 k.p.a., w związku z art. 140 i 138 k.p.a., z uwagi na brak wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego, w szczególności bez odniesienia się do argumentacji przedstawionej przez skarżącego,

8) art. 40a ust. 1 w związku z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, z uwagi na brak podstaw do wymierzenia Spółce kary pieniężnej,

9) art. 40a ust. 1 w związku z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, poprzez przyjęcie, że stopień szkodliwości czynu i zakres naruszenia był istotny, a całą winę za wprowadzenie produktu do obrotu ponosi producent,

10) przepisów postępowania dowodowego poprzez uznanie za udowodnione zafałszowanej żywności w sytuacji, gdy badania były przeprowadzone wadliwie

dodatkowo podniosła, że:

11) pobranie przedmiotowych próbek podczas przeprowadzonej kontroli odbyło się z naruszeniem wymagań normy PN-ISO 3100 - 1:1999, ponieważ norma ta dokładnie wskazuje co powinno znaleźć się w sprawozdaniu z pobrania próbek oraz, jak próbki powinny być pobrane i zabezpieczone, a w treści protokołu (sprawozdania) nie zostały podane informacje o temperaturze partii produkcyjnych, z których pobrano próbki, nie są znane warunki przechowywania próbek w trakcie transportu, ponadto próbki dostarczone zostały do badań dopiero po 3 dniach od ich pobrania, podczas gdy ww. norma przewiduje jedynie 24 godziny na dostarczenie próbek o temperaturze od 0 do 2°C,

12) wątpliwości skarżącej budzi tożsamość osoby, która autoryzowała i zatwierdziła przedmiotowe badania,

13) kwestionuje metodę badania zawartości chlorku sodu; badaniami została objęta ogólna zawartość chlorków, podczas gdy powinna zostać ustalona jedynie zawartość soli kuchennej, która została zadeklarowana w karcie produktu; podwyższona zawartość chlorków wynika z faktu stosowania chlorku wapnia do stabilizacji osłonki alginianowej,

14) do produkcji przedmiotowych wyrobów nie są dodawane azotany i azotyny oraz żadne inne substancje konserwujące, stosowane są susze owocowo-warzywne, które zawierają azotany i azotyny występujące w przyrodzie, dlatego na opakowaniu została zamieszczona informacja "mogą zawierać śladowe ilości azotanów i azotynów",

15) występujące w produkcie azotany i azotany (z suszu) nie mogą być deklarowane w oznakowaniu jako substancje konserwujące, ponieważ nie pełnią w tym produkcie takiej funkcji technologicznej, oznaczona laboratoryjnie zawartość azotanów świadczy o ich naturalnym pochodzeniu,

16) o braku stosowania konserwantów świadczy także krótki termin ważności wyrobów [...] (22 dni) i [...] (33 dni),

17) zastosowanie azotanów jako środka konserwującego wpłynęłoby na kolor oraz smak, natomiast występujące w produktach susze owocowo-warzywne takich właściwości nie posiadają, koszt suszu jest znacznie wyższy od kosztu soli stosowanej do konserwacji, stabilność produktów uzyskiwana jest poprzez zastosowanie soli, obróbkę termiczną oraz zmniejszenie aktywności wody,

18) producent wdrożył linię wyrobów, do których nie wykorzystuje dozwolonych substancji dodatkowych, dodatek suszu warzywnego, ekstraktów z warzyw i owoców oraz przypraw ma na celu nadanie wytwarzanym produktom pożądanych cech sensorycznych,

19) podanie zgodnego z prawdą określenia "bez konserwantów" lub "bez dodanych konserwantów" nie wprowadza konsumenta w błąd i nie stanowi zafałszowania, natomiast umieszczenie w składzie ww. produktów informacji o występowaniu substancji konserwujących w postaci azotynów i azotanów byłoby podaniem nieprawdy i wprowadzeniem konsumentów w błąd,

20) kwestionowanie przez organ I instancji określenia "bez konserwantów" na terenie Polski prowadzi do pogorszenia konkurencyjności towarów i godzi w zasadę swobodnego ich przepływu, z uwagi na fakt, iż prawo unijne dopuszcza stosowanie takiego określenia,

21) zawartość fosforanów w przedmiotowych przetworach mięsnych wynika z ich naturalnego występowania w mięsie drobiowym wykorzystanym do ich produkcji, co obrazuje "tabela zawartości fosforu w przetworach z mięsa drobiowego i wieprzowego" przedstawiona w piśmie strony z dnia [...] grudnia 2013 r.

22) dodatek fosforanów jest nieuzasadniony z technologicznego punktu widzenia, ponieważ funkcję stabilizującą pełnią w produktach wysoko wydajnych, natomiast w podsuszanych mogłyby spowodować ich twardość (efekt niepożądany),

23) uzyskany dla [...] wynik fosforu dodanego jest mniejszy niż błąd pomiaru fosforu ogólnego, z którego został wyliczony,

24) dla wyrobu [...] metoda pomiaru fosforu jest niewłaściwa, z uwagi na przekroczenie zawartości fosforu (25 mg na 2,5 g próbki), stanowiącej wartość graniczną dla wyboru tej metody badawczej,

25) organ I instancji przy ocenie oznakowania przedmiotowych artykułów nie odniósł się do wzorca przeciętnego konsumenta,

26) producent jako jeden z najnowocześniejszych i największych zakładów od kilkunastu lat otrzymuje najważniejsze branżowe nagrody za jakość wytwarzanych produktów, Z. S. A. posiadają certyfikaty jakości IFS, BRC oraz QAFP (Certyfikat Gwarantowanej Jakości Żywności), który potwierdza najwyższą jakość i standardy produkowanych wyrobów wędliniarskich.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o wykonanie badań wtórników próbek w postępowaniu odwoławczym, z zastrzeżeniem, że badania na obecność sodu i fosforu powinny zostać wykonane metodą referencyjną - przy użyciu spektrometru plazmowego. Organ wskazał Laboratorium Specjalistyczne GIJHARS w [...] do przeprowadzenia stosownych badań, jednakże strona odmówiła.

W toku postępowania odwoławczego Główny Inspektor JHARS zwrócił się do Centralnego Laboratorium GIJHARS w [...] o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów skarżącej dotyczących badań laboratoryjnych, które w odpowiedzi wskazało, że dotychczas przeprowadzone badania zostały przeprowadzone w sposób zgodny z obowiązującymi normami.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych analizując ponownie niniejsza sprawę wskazał na obowiązujące przepisy ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, w szczególności na przepis art. 3 pkt 5, art. 4 ust. 1 oraz na przepisy rozporządzenia (WE) Nr 178/2002. W oparciu o nie organ wskazał, że artykuły rolno-spożywcze powinny być zgodne z wymaganiami jakości handlowej na każdym etapie produkcji.

Organ podkreślił, że w toku postępowania odwoławczego z dniem 13 grudnia 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. 2014 poz. 1722), która uchyliła m.in. przepisy art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz 45 ust. 1 i 2, art. 46, art. 47 i art. 48 ust. 1. Uchylone przepisy miały zastosowanie w czasie przeprowadzonej przez organ I instancji urzędowej kontroli oraz w chwili wydania decyzji przez organ I instancji. Dlatego też zdaniem organu odwoławczego, w sytuacji kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie. Przyjęcie stanowiska, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie nowe przepisy krajowe i wspólnotowe, prowadziłoby do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz. Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Organ przechodząc do analizy stanu faktycznego sprawy wskazał na uzyskane w toku postępowania wyniki badań laboratoryjnych i podkreślił, że deklaracje producenta "bez konserwantów" w nazwie produktu ([...]) oraz "bez dodatku konserwantów" (na opakowaniu [...]) stoją w sprzeczności ze stanem faktycznym. Badania bowiem wykazały obecność azotanów. Ponadto na opakowania znajdował się dodatkowy komunikat skierowany do konsumenta w oznakowaniu: "W produkcie mogą znajdować się niewielkie ilości azotanów i azotynów pochodzenia naturalnego z suszonych warzyw i owoców". Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego, oznakowanie przedmiotowych produktów wprowadza w błąd konsumenta co do obecności w produkcie substancji konserwujących.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że azotany pochodzące z suszu z owoców i warzyw, nie są składnikami dodawanymi bezpośrednio do produktu, lecz są integralną częścią składnika jakim jest susz owocowo-warzywny. W takich przypadkach pomimo, iż azotany znajdują się w produkcie gotowym nie podaje się ich w wykazie składników jako dozwolonych substancji dodatkowych (substancji konserwujących). Użycie do produkcji suszu (zawierającego azotany i azotyny pochodzenia naturalnego) nie zwalnia skarżącej z obowiązku podawania informacji o produkcie w sposób rzetelny, jasny i nie wprowadzający w błąd konsumenta. Podawanie sprzecznych informacji w oznakowaniu artykułów rolno spożywczych powoduje dezinformację.

W ocenie Głównego Inspektora JHARS organ I instancji słusznie zakwestionował w produktach [...] i [...] brak podania w wykazie składników dozwolonych substancji dodatkowych (fosforanów). Badania laboratoryjne wykazały obecność fosforu dodanego w postaci fosforanów w przeliczeniu na P2O5 w ilości: 300 mg/kg, w produkcie [...] oraz 1200 mg/kg - w wyrobie [...]. Zawartość fosforu dodanego w postaci fosforanów w przeliczeniu na P2O5 jest wyliczana zgodnie z wzorem zawartym w punkcie 2.7.2 normy PN-A-82060:1999, uwzględniającym m.in. zawartość fosforu ogółem oraz zawartość białka w badanej próbce. Zdaniem organu odwoławczego, stwierdzona w wyniku badań laboratoryjnych obecność fosforu dodanego powinna mieć odzwierciedlenie w wykazie składników przedmiotowych wyrobów.

Główny Inspektor JHARS nie podzielił stanowiska organu I instancji, iż oznaczona laboratoryjnie zawartość fosforu ogółem w przeliczeniu na P2O5 (8300 ± 332 mg/kg), w produkcie [...] stanowi przekroczenie dopuszczalnego poziomu fosforu ogółem w produkcie, tj. 5000 mg/kg. Podany w załączniku II część E rozporządzenia (WE) nr 1333/2008 w sprawie dodatków do żywności (Dz. Urz. L 354 z 31.12.2008, s. 16, z późn. zm.) maksymalny poziom "5000 mg/kg" (w przeliczeniu na P2O5) dotyczy związków fosforu będących substancjami dodatkowymi, które są dodawane do przetworów mięsnych w celach technologicznych. Wartość ta nie dotyczy fosforu naturalnie obecnego w tkankach mięsa. Dlatego też, oznaczona zawartość fosforu ogółem w przedmiotowym produkcie nie może być porównywana z maksymalnym poziomem "5000 mg/kg", tj. limitem dla substancji dodatkowych, ponieważ podana zawartość fosforu ogółem zawiera także fosfor pochodzących z mięsa.

GIJHARS odnosząc się do zarzutów dotyczących oznaczenia zawartości fosforu wyjaśnił, iż powiązanie w jakikolwiek sposób wartości niepewności pomiaru dla zawartości fosforu ogólnego z wynikiem pomiaru zawartości fosforu dodanego jest dużym błędem merytorycznym, ponieważ (jak wskazało laboratorium w piśmie z dnia [...].10.2014 r.) nie można wiązać ze sobą w jakikolwiek sposób wartości niepewności wynikających z obliczeń statystycznych opartych na analizie charakterystyk metody badawczej z wynikiem badania obliczonym na podstawie m.in. zawartości fosforu ogółem i zawartości białka. Niepewność pomiaru jest parametrem związanym z danym, konkretnym wynikiem pomiaru (wynikiem badań) charakteryzującym rozrzut jego wartości, natomiast wartość niepewności pomiaru nie jest wielkością stałą i jest wyliczana dla każdego wyniku pomiaru indywidualnie. Zdaniem organu odwoławczego. w przypadku Sprawozdania z badań nr [...] zbieżność wartości niepewności pomiaru dla fosforu ogółem (± 332 mg/kg) i wyniku fosforu dodanego (300 mg/kg) jest przypadkowa.

Skarżąca podniosła w odwołaniu, iż dla wyrobu [...] metoda pomiaru fosforu jest niewłaściwa, z uwagi na przekroczenie zawartości fosforu (25 mg na 2,5 g próbki), stanowiącej wartość graniczną dla wyboru tej metody badawczej. Z powyższym stwierdzeniem organ odwoławczy nie zgodził się i wyjaśnił, że Norma PN-A-82060:1999 nie podaje warunków granicznych stosowania metody. Punkt 2.5. normy wskazany przez skarżącego w odwołaniu nosi tytuł "Mineralizacja próbki" i mówi m.in. iż należy odważyć około 2,5g próbki z dokładnością do 0,001g, przy czym zawartość fosforu w próbce w przeliczeniu na P2O5 nie powinna przekraczać 25 mg. Oznacza to, że w naważonej próbce 2,5g zawartość fosforu w przeliczeniu na P2O5 nie powinna (co nie jest tożsame z "nie może") przekraczać 25 mg.

Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących badań zawartości chlorów organ wyjaśnił, iż w oparciu o stanowisko Kierownika Centralnego Laboratorium w [...] wyrażone w piśmie z dnia [...] października 2014 r., znak: [...], oraz mając na uwadze fakt, że w Karcie produktu [...] (data utworzenia: [...].09.2012 r.) i w Karcie produktu [...] (data utworzenia: [...].09.2013 r.) w zakresie wymagań chemicznych producent zadeklarował zawartość soli nie więcej niż 4,0 % oraz na etykiecie produktu [...] w wykazie składników została podana substancja żelująca - algininan sodu, a w przypadku produktu [...] na etykiecie podana została informacja "Produkt w osłonce alginianowej (algininian sodu, celuloza)" uznał za niezasadne zarzuty strony dotyczące metody badania zawartości soli (NaCl).

GIJHARS odnosząc się do dowodów załączonych do odwołania, tj. sprawozdania z badań przeprowadzonych w akredytowanym laboratorium E. Sp. z o.o. z dnia [...] maja 2014 r. na trzech próbkach przetworów mięsnych pod kątem zawartości chlorku sodu, zawartości białka i fosforu ogólnego wyjaśnił, że przekazane sprawozdania dotyczą innych partii artykułu niż partie będące przedmiotem zaskarżonej decyzji. Z tego powodu ww. sprawozdania nie mogą stanowić dowodu w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do wniosku skarżącej dotyczącego przeprowadzenia powtórnego badania wtórników próbek pobranych z kwestionowanych partii produktów, Główny Inspektor JHARS wyjaśnił, że pismem z dnia [...] lipca 2014 r., poinformował skarżącą, iż przychyla się do wniosku o przebadanie wtórników próbek pod kątem zawartości azotanów i azotynów, zawartości chlorków oraz zawartości fosforu ogólnego i dodanego i wyznaczył akredytowane Laboratorium Specjalistyczne GIJHARS w [...] do przebadania wtórników. Skarżąca ostatecznie odmówiła akceptacji Laboratorium Specjalistycznego GIJHARS w [...] jako laboratorium wyznaczonego przez Głównego Inspektora do przeprowadzenia badań.

Organ odwoławczy odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących pobierania i badania przedmiotowych próbek artykułów, zaznaczył, że nie znajdują one uzasadnienia w stanie faktycznym wynikającym ze zgromadzonego materiału dowodowego przedmiotowej sprawy. Główny Inspektor JHARS wyjaśnił, że kontrolujący pobrali próbki zgodnie z wymaganiami PN-ISO 3100 - 1:1999 wskazując w Protokole z pobrania próbek z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...] , wszystkie niezbędne elementy (w pkt 25 ww. protokołu Wskazania dotyczące sposobu transportu i przechowywania próbek: "warunki chłodnicze"). Z kolei w pkt 6.3.3. norma ta określa jedynie, że "tam, gdzie to jest możliwe, należy zarejestrować temperaturę każdej partii produkcyjnej, z której pobierane są próbki".

Zgodnie z ww. normą próbki zostały dostarczone do laboratorium tak szybko, jak to jest możliwe. Wbrew twierdzeniom skarżącej, ww. norma nie narzuca 24 godzinnego czasu dostarczenia próbek, w pkt 6.5 określa precyzyjny zakres temperatur, jeżeli pobrane próbki będą badane w ciągu 24 godzin. W przedmiotowej sprawie, nie było uzasadnienia dla zastosowania tego wymogu, z uwagi na wystarczająco długi termin przydatności do spożycia kontrolowanych produktów.

Zdaniem Głównego Inspektora JHARS, podważanie wyników badań Centralnego Laboratorium GIJHARS w [...] oraz wątpliwości, co do tożsamości osoby zatwierdzającej przedmiotowe wyniki badań nie znajduje uzasadnienia. Laboratorium spełnia wszelkie wymagania stawiane laboratoriom urzędowej kontroli żywności. Warunki, jakie musi spełniać laboratorium wykonujące analizę próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych zostały ustalone w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U.-L 191 z 28 maja 2004 r., str. 1, Dz. U. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3 tom 45).

Normą europejską bezwzględnie obowiązującą zgodnie z ww. przepisem, przy wyznaczaniu laboratoriów badawczych jest EN PN ISO/JEC 17025 Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcowych. Centralne Laboratorium GIJHARS w [...] spełnia wymagania zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004, posiada potwierdzone kompetencje poprzez akredytację zgodnie z normą EN PN ISO/JEC 17025. Realizując postanowienia art. 12 rozporządzenia (WE) nr 882/2004, ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, ww. laboratorium jest uprawnione do przeprowadzania analizy próbek w trakcie kontroli urzędowych. Organ wyjaśnił, że w Polsce upoważnioną jednostką akredytującą jest Polskie Centrum Akredytacji (zwane dalej PCA). PCA jest krajową jednostką akredytacyjną upoważnioną do akredytacji jednostek certyfikujących, kontrolnych, laboratoriów badawczych i wzorcujących prowadzących oceny zgodności i weryfikacje. Centralne Laboratorium GIJHARS w [...] posiada akredytację [...] nr [...], jest więc w pełni uprawnione do przeprowadzania analizy próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych, tym bardziej, iż posiada wprowadzony system zarządzania jakością, który odnosi się nie tylko do akredytowanych metodyk, lecz obejmuje również wszystkie metodyki na podstawie których wykonywane są analizy. Zgodnie z normą EN PN ISO/JEC 17025, o której mowa w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 akredytowane laboratorium musi spełniać wymagania dotyczące zarządzania jakością. Centralne Laboratorium GIJHARS w [...] ma wdrożony system zarządzania jakością zgodny ww. normą właściwy dla zakresu jego działalności, posiada udokumentowane systemy, programy, procedury i instrukcje zapewniające właściwą jakość wyników badań. Polityka systemu zarządzania laboratorium dotycząca jakości jest określona w księdze jakości. Ogólne cele są ustalone oraz poddawane przeglądowi podczas przeglądów zarządzania. Laboratorium prowadzi stały monitoring systemu zarządzania poprzez audyty wewnętrzne i dodatkowe. Program audytów wewnętrznych dotyczy wszystkich elementów systemu zarządzania, łącznie z działalnością obejmującą badania i wzorcowania. Powyższe audyty przeprowadzane są przez wykwalifikowany i przeszkolony personel, który nie jest związany z audytowanymi działami.

Ponadto w laboratorium są przeprowadzane audyty zewnętrzne przez jednostkę akredytacyjną. Laboratorium stosuje metodyki badań, opublikowane w normach międzynarodowych, regionalnych lub krajowych oraz w aktach wyższego rzędu, tj. w rozporządzeniach zarówno krajowych, jak też wspólnotowych. Wszystkie metodyki badawcze stosowane w laboratorium są poddawane stałej walidacji. Ponadto, biegłość analityczna jest weryfikowana poprzez udział w badaniach między laboratoryjnych zarówno krajowych, jak i międzynarodowych.

Główny Inspektor JHARS biorąc pod uwagę cały materiał dowodowy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż przedmiotowe produkty są artykułami rolno-spożywczymi zafałszowanymi w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Zdaniem organu odwoławczego z produktem zafałszowanym, mamy do czynienia w każdym przypadku, gdy badania laboratoryjne wykazały obecność fosforu dodanego, który nie został wykazany na etykiecie w wykazie składników. W niniejszej sprawie badania laboratoryjne wykazały również obecność azotanów, podczas gdy producent podał dodatkową informację "bez konserwantów" bezpośrednio w nazwie [...]. W sprawie niniejszej deklaracje producenta "bez konserwantów" w nazwie produktu oraz "bez dodatku konserwantów" (na opakowaniu [...]) stoją w sprzeczności ze stanem faktycznym, tj. z wynikami przeprowadzonych badań laboratoryjnych, które wykazały obecność azotanów oraz z dodatkowym komunikatem skierowanym do konsumenta w oznakowaniu: "W produkcie mogą znajdować się niewielkie ilości azotanów i azotynów pochodzenia naturalnego z suszonych warzyw i owoców". Tym samym oznakowanie przedmiotowych produktów wprowadza w błąd konsumenta co do obecności w produkcie substancji konserwujących. Podwyższona zawartość chlorków wskazuje na zaniedbanie producenta, którego obowiązkiem jest zapewnienie wytwarzanym artykułom deklarowanych cech jakościowych. Zdaniem Głównego Inspektora JHARS, brak informacji w oznakowaniu przedmiotowych wyrobów o obecności fosforanów dodanych w sposób istotny naruszają interes konsumenta. Nabywca ww. przetworów mięsnych nie spodziewa się występowania fosforanów, przez co może postrzegać je jako produkty bardziej wartościowe od innych podobnych, których wykaz składników uwzględnia dodatek fosforanów.

Z uwagi na powyższe, wszystkie ww. nieprawidłowości, w ocenie organu odwoławczego stanowiły naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, w związku z art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Tym samym zarzuty strony odwołującej się w powyższym zakresie organ odwoławczy uznał za bezpodstawne.

Przeprowadzona kontrola wykazała, że strona wprowadziła do obrotu 3 partie artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych, w związku z tym organ I instancji miał obowiązek wymierzyć kontrolowanemu podmiotowi karę pieniężną z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Organ wyjaśnił, ze jeżeli została przeprowadzona kontrola, w trakcie której stwierdzono, że podmiot wprowadził do obrotu artykuły zafałszowane, Wojewódzki Inspektor JHARS ma obowiązek wymierzyć mu karę pieniężną, która nie może być niższa niż 1.000 zł i nie może być wyższa niż 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej należy wziąć pod uwagę stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność i wielkość uzyskanych przez stronę obrotów (art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych). Organ wyjaśnił, że uwzględniając wszystkie kryteria określone w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, Wojewódzki Inspektor JHARS w [...] wymierzył podmiotowi Z. S. A., karę pieniężną w wysokości 6138,00 zł stanowiącą 0,01 %o przychodu (613 805 711,29 zł (CIT-8 za 2013 r.)).

Oceniając stopień szkodliwości czynu oraz zakres naruszenia organ wskazał, iż w szczególności umieszczenie informacji niezgodnej ze stanem faktycznym: "bez konserwantów" lub "bez dodatku konserwantów", nieuwzględnienie w wykazie składniku obecności fosforanów, sprawia, iż konsument nie posiada rzetelnej i pełnej informacji o tych produkcie. Fakt ten może wpłynąć na przebieg procesu decyzyjnego i utrudnić konsumentowi dokonanie wyboru produktu zgodnego z jego oczekiwaniami. W przedmiotowej sprawie producent naruszył w sposób istotny interes ekonomiczny konsumenta. Zdaniem organu odwoławczego, mając na uwadze normatywny wzorzec konsumenta, konsumenci są świadomi różnorodności oferowanych im produktów i z rozwagą podchodzą do sposobu, w jaki są one prezentowane. Producent powinien podać w sposób jasny i rzetelny informacje na temat produktu. I nie powinno być sytuacji w której oznakowanie wprowadzałoby konsumenta w błąd. Zamieszczenie w oznakowaniu niespójnych informacji w odniesieniu do charakterystyki produktu, może wprowadzać w błąd konsumenta. Nazwa handlowa dociera do konsumenta jako jedna z pierwszych informacji w związku z tym zasadne jest aby nazwa ta była spójna z pozostałymi informacjami zawartymi na etykiecie

Oceniając zakres naruszenia organ wskazał, iż w niniejszej sprawie skarżąca naruszyła przepisy ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych i wprowadziła do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane. Oznakowanie przedmiotowych produktów wprowadza w błąd konsumenta, co do charakterystyki produktu oraz składu.

W ocenie Głównego Inspektora JHARS z uwagi na ilość i rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości w tym ilość i rodzaj naruszonych przepisów prawa żywnościowego, zakres naruszenia jest znaczny.

Oceniając stopień zawinienia kontrolowanej jako wysoki, organ II instancji podkreślił, że obowiązkiem producenta jest dochowanie należytej staranności na wszystkich etapach procesu produkcji, w taki sposób, aby wprowadzany do obrotu wyrób gotowy posiadał właściwą jakość handlową zgodną zarówno z deklaracją producenta, jak i obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego. W przedmiotowej sprawie producent nie dochował tego obowiązku.

Organ wyjaśnił, że przy ocenie stopnia zawinienia należy mieć na uwadze, że obowiązkiem producenta jest dochowanie należytej staranności również w zakresie znakowania produktów, w taki sposób, aby artykuły wprowadzane do obrotu były oznakowane w sposób rzetelny. Producent jako profesjonalista powinien zadbać o prawidłowe oznakowanie swoich wyrobów, tak aby konsumenci mogli dokonać świadomego wyboru zgodnego z ich oczekiwaniami.

Organ stanął na stanowisku, zgodnie z którym organ I instancji słusznie wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 6 138,00 zł, tj. stanowiącej 0,01 % przychodu. W ocenie organu odwoławczego, wysokość wymierzonej kary pieniężnej stanowi odczuwalną dolegliwość dla skarżącej, pozostając jednocześnie w jej możliwościach finansowych.

Główny Inspektor JHARS odnosząc się do wniosku skarżącej odnośnie uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, wyjaśnił, że uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest nieuzasadnione, z uwagi na to, że ww. decyzja została wydana w oparciu o kompletny materiał dowodowy, zebrany w trakcie kontroli oraz postępowania administracyjnego. Stopień uchybień organu I instancji przy wydawaniu decyzji nie stanowił wystarczającej podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tego względu organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Następnie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej, ewentualnie o jej uchylenie i umorzenie postępowania w tym zakresie.

Uzasadniając swój wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji skarżąca wyjaśniła, że w dniu [...] grudnia 2014 roku organ II instancji wydał decyzję którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno -Spożywczych. Podstawą prawną wydanej decyzji - naruszonym przez skarżącego przepisem, co wynika z treści jej uzasadnienia, był art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno spożywczych w związku z art. 45 ust. 2 , art. 46 ust. 1 pkt. 1 i art. 48 ustawy o bezpieczeństwie żywności., pomimo że powołane przepisy nie obowiązywały w dacie wydania zaskarżonej decyzji tj. w dniu [...] grudnia 2014 roku. Ustawa z dnia 7 stycznia 2014 roku o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności uchyliła wskazane regulacje i utraciły one moc obowiązująca od dnia 13 grudnia 2014 roku. W ocenie skarżącej w dacie wydania decyzji Organ II instancji powinien był uwzględnić zmianę stanu prawnego a w szczególności Rozporządzenie nr 1169/2011, które zaczęło obowiązywać bezpośrednio. Zatem, organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę wydał decyzję bez podstawy prawnej, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności przedmiotowej decyzji.

Niezależnie od postawionego zarzutu nieważności skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 3 pkt 10 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych poprzez błędne przyjęcie, że partie następujących produktów - "Filetu z indyka bez konserwantów", "[...]" oraz "[...]" zostały zafałszowane w rozumieniu definicji wynikającej z art. 3 ust. 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych w sytuacji gdy, Spółka nie wykonała żadnych zabiegów, mających na celu ukrycie rzeczywistego składu produktu, a tym samym nie doszło do zafałszowania żywności,

2) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1169/2013 oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że doszło do wprowadzenia konsumenta w błąd, w sytuacji gdy oznaczenie zakwestionowanych partii było prawidłowe zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i nie wprowadzało konsumenta w błąd,

3) art. 16 i 17 Rozporządzenia WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. U. L 404/9 z dnia 30 grudnia 2006 r. z późn. zm.) w zakresie uznania, iż stwierdzone przez przedstawicieli organu I instancji podczas kontroli uchybienia naruszają treść ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności,

4) Rozporządzenia WE Parlamentu Europejskiego i Rady ( WE) NR 1333/2008) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący wykazane w toku badań substancje powinien był wykazać jako dodatek do żywności w składzie produktu w sytuacji gdy nie spełnia kryteriów wynikających z w/w rozporządzenia (pkt. (4) dodatki do żywności).

5) art. 40 a ust. 1 w związku z art. 40 a ust. 1 pkt. 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno spożywczych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na wymierzeniu stronie kary pieniężnej w sytuacji, gdy brak było ustawowych podstaw do jej wymierzenia.

6) art. 40 a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych poprzez przyjęcie, że stopień szkodliwości czynu i zakres naruszenia podstawowych praw konsumenta był istotny,

7) przeprowadzenie kontroli bez aktualnego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli wystawione zostało na Z. S.A. - podmiot nie istniejący w dacie kontroli,

oraz naruszenie przepisów prawa procesowego

1) art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2000 roku Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - poprzez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, a w szczególności poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla oceny prawidłowości działania organu administracji i wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej oraz nieustosunkowanie do podnoszonych w odwołaniu przez stronę skarżącą zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a ponadto nieprzeprowadzenie dowodów powołanych w treści odwołania w tym w szczególności badań laboratoryjnych zabezpieczonych próbek przy zastosowaniu metody wskazanej przez skarżącego, które umożliwiłaby prawidłowe ustalenie stanu faktycznego,

2) art. 107 § 3 kpa - poprzez jego niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, w szczególności polegające na nieuzasadnieniu przez organ drugiego stopnia swojego stanowiska w sprawie, przy jednoczesnym ograniczeniu się do powielenia stanowiska wyrażonego organ pierwszej instancji,

3) przepisów postępowania dowodowego poprzez uznanie za udowodnione zafałszowanej żywności w sytuacji gdy badania przeprowadzone zostały wadliwie,

4) przepisów postępowania a to art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego co miało istotny wpływ na wynik postępowania poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji w części uznanej przez organ II instancji za nieprawidłową w zakresie w jakim organ uznał, że nie doszło do przekroczenia zawartości fosforu ogółem w produkcie [...].

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że aktualne pozostaje stanowisko wyrażone w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Bezzasadny jest zarzut skarżącej wydania zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej, co winno skutkować stwierdzeniem jej nieważności.

Z dniem 13 grudnia 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2014 r., poz. 1722), która uchyliła m.in. przepisy art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz art. 45 ust. 1 i 2, art. 46, art. 47 i art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Wobec braku przepisów przejściowych należy przyjąć za obowiązujący stan prawny z daty kontroli, w czasie której stwierdzone zostały nieprawidłowości, skutkujące nałożeniem na stronę kary pieniężnej.

Przyjęcie stanowiska, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie nowe przepisy krajowe – ustawa o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz wspólnotowe – rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 prowadziłoby do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz.

Tak więc w niniejszej sprawie mają zastosowanie obowiązujące przed nowelizacją przepisy art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji stanowiły art. 21 oraz art. 40a ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

Odnosząc się do postawionych przez skarżącą zarzutów naruszenia prawa materialnego Sąd stwierdza, co następuje.

Organy orzekające w sprawie w oparciu o wyniki badań laboratoryjnych próbek pobranych w czasie kontroli w przedsiębiorstwie skarżącej stwierdziły następujące nieprawidłowości:

1) w wyrobie [...] - badania wykazały obecność azotanów w przeliczeniu na NaN03 (28 mg/kg), co było niezgodne z deklaracją producenta podaną w nazwie tego artykułu, tj. "bez konserwantów" (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.),

2) w wyrobie [...] badania wykazały:

a) obecność fosforu dodanego w postaci fosforanów w przeliczeniu na P205 (300 mg/kg), co było niezgodne z wykazem składników tego artykułu,

b) zawartość fosforu ogółem w przeliczeniu na P205 (8300 ± 332 mg/kg), co było niezgodne z rozporządzeniem nr 1333/2008, z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego poziomu fosforu ogółem w ww. produkcie, tj. "maksymalny poziom 5000 mg/kg" (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.),

c) obecność azotanów w przeliczeniu na NaNO3 (72 mg/kg), co było niezgodne z wykazem składników tego artykułu (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.),

d) zawartość chlorków (5,2 ± 0,2 %), co było niezgodne z deklaracją producenta podaną w "Karcie produktu [...]", data utworzenia: [...].09.2013, tj. "max 4 %" (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.),

3) w wyrobie [...] badania wykazały:

a) obecność fosforu dodanego w postaci fosforanów w przeliczeniu na P2O5 (1200 mg/kg), co było niezgodne z wykazem składników tego artykułu (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.),

b) zawartość chlorków (5,2 ± 0,2 %), co było niezgodne z deklaracją producenta podaną w "Karcie produktu [...]", data utworzenia: [...].09.2013, tj. "max 4 %" (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.).

W świetle powyższego deklaracje skarżącej "bez konserwantów" w nazwie produktu "[...]" oraz "bez dodatku konserwantów", na opakowaniu "[...]" pozostają w sprzeczności ze stwierdzonymi w nich środkami konserwującymi tj. azotanami a także z dodatkową informacją dla kupującego w oznakowaniu "W produkcie mogą znajdować się niewielkie ilości azotanów i azotynów pochodzenia naturalnego z suszonych warzyw i owoców".

W tym stanie rzeczy, takie oznakowanie produktów powoduje dezinformację konsumenta. Jest on także wprowadzony w błąd co do obecności w wyrobie substancji konserwujących. Użycie do produkcji suszu (zawierającego azotany i azotyny pochodzenia naturalnego) nie zwalniało skarżącej od podania rzetelnej informacji o produkcie.

Tym samym oznakowanie produktów: "[...]" i "[...]" nie było precyzyjne i zgodne z prawną.

W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie słusznie zakwestionowały w produktach "[...]" i "[...]" brak podania w wykazie składników dozwolonych substancji dodatkowych (fosforanów), których istnienie potwierdziły badania laboratoryjne, co pozostaje w sprzeczności z § 5 ust. 1 i § 6 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2007 r., które obowiązywało na datę kontroli.

Sąd podzielił stanowisko Głównego Inspektora JHARS, że brak informacji w wykazie składników o obecności fosforanów dodanych w sposób istotny narusza interes konsumentów, który nie spodziewając się występowania fosforanów w nabywanych produktach może postrzegać je jako produkty bardziej wartościowe od innych podobnych, których wykaz składników uwzględnia dodatek fosforanów.

Badania laboratoryjne wykazały również zawyżoną w stosunku do deklarowanej w Kartach produktów "[...]", "[...]" zawartość chlorków. Organ II instancji odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących badań zawartości chlorków wyjaśnił, że oznaczenie to zostało wykonane metodą zawartą w normie PN-ISO 1841-2 : 2002 i wyrażone w postaci chlorku sodu jako ułamek masowy w procentach. Metoda ta objęta jest zakresem akredytacji [...] nr [...].

Poza tym Główny Inspektor JHARS wskazał, że:

- osłonka alginianowa stanowi integralną część produktu, w Kartach produktów [...] i [...] producent nie wskazał, iż zawartość soli należy badać tylko w wybranej części (elemencie) produktu,

- wszystkie znormalizowane metody opisane w Polskich Normach stosowane do oznaczania zawartości soli opierają się na oznaczaniu chlorków i przewidują przeliczanie chlorków ogółem na NaCl,

- laboratorium nie wykonuje badań oznaczania zawartości sodu i fosforu z zastosowaniem spektrometrii z plazmą indukcyjnie sprzężoną. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 specyfikujące wymagania dla fosforu ogółem nie wskazuje metody wykonania badań. Wśród znanych Centralnemu Laboratorium znormalizowanych (PN, EN lub ISO) metod oznaczania pierwiastków z zastosowaniem spektrometrii z plazmą indukcyjnie sprzężoną żadna nie posiada statusu metody referencyjnej, ani nie jest dedykowana oznaczaniu sodu i fosforu w przetworach mięsnych,

- osłonki mogą zawierać ałginian sodu, będący źródłem sodu,

- wszystkie znormalizowane metody opisane w Polskich Normach stosowane do oznaczania zawartości soli opierają się na oznaczaniu chlorków,

- w Karcie produktu [...] (data utworzenia: [...].09.2012 r.) i w Karcie produktu [...] (data utworzenia: [...].09.2013 r.) w zakresie wymagań chemicznych producent zadeklarował zawartość soli nie więcej niż 4,0 % oraz

- na etykiecie produktu [...] w wykazie składników została podana substancja żelująca - algininan sodu, a w przypadku produktu [...] na etykiecie podana została informacja "Produkt w osłonce alginianowej (algininian sodu, celuloza)".

Z tych to względów organ słusznie uznał zarzuty skarżącej dotyczące badań zawartości chlorków za niezasadne.

Podając podwyższoną zawartość chlorków w wyrobach producent niewątpliwie dopuścił się zaniedbania, albowiem winien zapewnić wytwarzanym artykułom deklarowane cechy jakościowe.

W tym stanie rzeczy Główny Inspektor JHARS, mając na uwadze wyniki badań laboratoryjnych prawidłowo uznał, że skarżąca wprowadziła do obrotu opisane w decyzji wyroby, będące w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych artykułem rolno-spożywczymi zafałszowanymi.

Zgodnie z art. 3 pkt 10 ww. ustawy, artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.

Wszystkie stwierdzone w decyzji nieprawidłowości stanowiły naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Główny Inspektor JHARS ustalając stan faktyczny w sprawie słusznie uznał za miarodajne wyniki badań próbek, przeprowadzonych przez Centralne Laboratorium JHARS w [...]. Laboratorium to spełnia wszelkie wymagania stawiane laboratorium urzędowej kontroli żywności.

Warunki, jakie musi spełniać laboratorium wykonujące analizę próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych zostały ustalone w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. L 191 z 28 maja 2004 r., str. 1, Dz. U. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3 tom 45).

Zgodnie z postanowieniami art. 12 rozporządzenia (WE) nr 882/2004, właściwy organ wyznacza laboratoria, które mogą przeprowadzać analizę próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych. Laboratoria te muszą funkcjonować, podlegać ocenie i być akredytowane zgodnie z normami europejskimi dotyczącymi akredytacji laboratoriów badawczych, przy czym akredytacja i ocena laboratoriów badawczych może odnosić się do pojedynczych badań i zestawów badań (art. 12 ust. 3 rozporządzenia).

Normą europejską bezwzględnie obowiązującą zgodnie z ww. przepisem, przy wyznaczaniu laboratoriów badawczych jest EN PN ISO/JEC 17025 Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcowych. Centralne Laboratorium GIJHARS w [...] spełnia wymagania zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004, posiada potwierdzone kompetencje poprzez akredytację zgodnie z normą EN PN ISO/JEC 17025. Realizując postanowienia art. 12 rozporządzenia (WE) nr 882/2004, ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, ww. laboratorium jest uprawnione do przeprowadzania analizy próbek w trakcie kontroli urzędowych.

Należy podkreślić że akredytacja to postępowanie, w którym upoważniona jednostka wydaje formalne potwierdzenie, w którym oświadcza, że organizacja lub osoba są kompetentne do wykonywania określonych zadań. W Polsce upoważnioną jednostką akredytującą jest Polskie Centrum Akredytacji (zwane dalej PCA). PCA jest krajową jednostką akredytacyjną upoważnioną do akredytacji jednostek certyfikujących, kontrolnych, laboratoriów badawczych i wzorcujących prowadzących oceny zgodności i weryfikacje. Centralne Laboratorium GIJHARS w [...] posiada akredytację [...] nr [...], jest więc w pełni uprawnione do przeprowadzania analizy próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych, tym bardziej, iż posiada wprowadzony system zarządzania jakością, który odnosi się nie tylko do akredytowanych metodyk, lecz obejmuje również wszystkie metodyki na podstawie których wykonywane są analizy. Zgodnie z normą EN PN ISO/JEC 17025, o której mowa w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 akredytowane laboratorium musi spełniać wymagania dotyczące zarządzania jakością.

Centralne Laboratorium GIJHARS w [...] ma wdrożony system zarządzania jakością zgodny ww. normą właściwy dla zakresu jego działalności, posiada udokumentowane systemy, programy, procedury i instrukcje zapewniające właściwą jakość wyników badań. Polityka systemu zarządzania laboratorium dotycząca jakości jest określona w księdze jakości. Ogólne cele są ustalone oraz poddawane przeglądowi podczas przeglądów zarządzania. Laboratorium prowadzi stały monitoring systemu zarządzania poprzez audyty wewnętrzne i dodatkowe. Program audytów wewnętrznych dotyczy wszystkich elementów systemu zarządzania, łącznie z działalnością obejmującą badania i wzorcowania. Powyższe audyty przeprowadzane są przez wykwalifikowany i przeszkolony personel, który nie jest związany z audytowanymi działami.

Ponadto w laboratorium są przeprowadzane audyty zewnętrzne przez jednostkę akredytacyjną. Laboratorium stosuje metodyki badań, opublikowane w normach międzynarodowych, regionalnych lub krajowych oraz w aktach wyższego rzędu, tj. w rozporządzeniach zarówno krajowych, jak też wspólnotowych. Wszystkie metodyki badawcze stosowane w laboratorium są poddawane stałej walidacji. Ponadto, biegłość analityczna jest weryfikowana poprzez udział w badaniach międzylaboratoryjnych zarówno krajowych, jak i międzynarodowych.

Należy podkreślić, że skarżąca skutecznie nie podważyła prawidłowości przeprowadzonych badań przez Centralne Laboratorium GIJHARS w [...]. W związku z zawartym w odwołaniu wnioskiem skarżącej o przebadanie wtórników próbek, organ II instancji pismem z dnia [...] lipca 2014 r. poinformował stronę, że przychyla się do jej wniosku o przebadanie wtórników próbek pod kątem zawartości azotanów i azotynów, zawartości chlorków oraz zawartości fosforu ogólnego i dodanego i wyznaczył akredytowane Laboratorium Specjalistyczne GIJHARS w [...] do przebadania wtórników. Jednakże strona ostatecznie odmówiła akceptacji tego laboratorium i do przebadania wtórników próbek nie doszło.

Również słusznie Główny Inspektor JHARS nie uznał za wiarygodne dołączone do odwołania przez skarżącą sprawozdanie z badań przeprowadzonych w akredytowanym laboratorium E. Sp. z o.o. z dnia [...] maja 2014 r. na trzech próbkach przetworów mięsnych pod kątem zawartości chlorku sodu, zawartości białka i fosforu ogólnego.

Przekazane bowiem sprawozdania dotyczyły innych partii artykułu niż partie będące przedmiotem zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 40a ust. 1 w związku z art. 40a ust. 1 pkt 3 i art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych Sąd stwierdza, że podstawę wymierzenia skarżącej kary pieniężnej stanowił art. 40a ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, zgodnie z którym kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1000 złotych. Oznacza to, że kara jest nakładana za obiektywne naruszenie przepisów zaś kwestia winy i świadomości sprawy jest uwzględniana przy ustalaniu kary pieniężnej stosownie do art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. W myśl tego przepisu "ustalając wysokość kary, wojewódzki inspektor albo wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczego i wielkość jego obrotów.

Wszystkie te kryteria zostały uwzględnione przez organy orzekające w sprawie, które dokładnie uzasadniły wysokość nałożonej skarżącej kary. Stąd też niezasadne jest stanowisko strony, w świetle którego wymierzona jej kara jest zawyżona.

Skarżąca na etapie skargi zarzuciła, że w przedmiotowej sprawie urzędowa kontrola została przeprowadzona bez aktualnego upoważnienia do przeprowadzania kontroli tj. upoważnienie do przeprowadzania kontroli wystawione zostało na Z. SA – podmiot, który nie istniał w dacie kontroli. Należy uznać to za uchybienie, ale nie miało ono wpływu na wynik sprawy, albowiem skarżąca nie zgłaszała sprzeciwu w trakcie kontroli co do legalności jej przeprowadzenia poza tym w sprawie brak jest wątpliwości co do tożsamości kontrolowanego podmiotu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 Sąd stwierdza, że z przyczyn omówionych na wstępie nie miało ono zastosowania w sprawie.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności Sąd podnosi, że zarówno w protokole kontroli jak i w decyzji organu I i II instancji nie jest wskazany zarzut naruszenia przez skarżącą wymagań art. 16 i 17 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności. W tym stanie rzeczy, gdy przepisy ww. rozporządzenia nie miały zastosowania w niniejszej sprawie i dotyczą zupełnie innych kwestii (art. 16 – opinii urzędu w sprawie stosowania oświadczeń żywieniowych, a art. 17 zezwoleń wspólnotowych), zarzutów skarżącej nie należy uznać za zasadne.

Analogicznie w toku postępowania strona nie podnosiła zarzutu naruszenia Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008, zarzut tej pojawił się na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a więc organ nie miał możliwości ustosunkowania się do niego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, poza tym ww. rozporządzenie nie stanowiło podstawy prawnej wydania zaskarżonej decyzji, stąd Sąd również podniesionych w tym zakresie zarzutów skarżącej nie uznał za zasadne.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania Sąd stwierdza, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Organy orzekające w sprawie wyjaśniły w sposób dostateczny wszystkie istotne okoliczności w sprawie.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje na to, że organ II instancji odniósł się w sposób szczegółowy do wszystkich zarzutów, podnoszonych przez stronę w odwołaniu. W tym stanie rzeczy Sąd uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ II instancji nie ograniczył się do powielania stanowiska, wyrażonego przez organ I instancji tylko ponownie rozpoznał sprawę i nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji orzekł o jej utrzymaniu w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania dowodowego poprzez uznanie za udowodnione zafałszowanej żywności w sytuacji, gdy badania przeprowadzone zostały wadliwie Sąd stwierdza, że nie podziela słuszności tego zarzutu. Kontrolujący pobrali próbki zgodnie z wymaganiami PN-ISO 3100-1:1999 wskazując w protokole pobrania próbek z dnia [...] listopada 2013 r. wszystkie niezbędne elementy m.in. dotyczące sposobu transportu i przechowywania próbek, "warunki chłodnicze". W pkt 6.3.3. norma określa jedynie, że tam, gdzie jest to możliwe, należy zarejestrować temperaturę każdej partii produkcyjnej, z której są pobierane próbki. Zgodnie z ww. normą próbki zostały dostarczone do laboratorium tak szybko jak to jest możliwe. Norma nie narzuca 24 godzinnego czasu dostarczenia próbek. W pkt 6.5 określa precyzyjny zakres temperatur, jeżeli pobrane próbki będą badane w ciągu 24 godzin. W przedmiotowej sprawie nie było uzasadnienia dla zastosowania tego wymogu z uwagi na wystarczający długi termin przydatności do spożycia kontrolowanych produktów.

W tym stanie rzeczy kolejny zarzut skargi należy uznać za bezzasadny.

Mając powyższe na uwadze wobec niezasadności zarzutów skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu w całości na mocy art. 151 p.p.s.a.