Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 50/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 2 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi J. R., A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 6 lipca 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 714,- (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 października 2022 r. nr [...], w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania J. R. i A. B., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 6 lipca 2022 r. nr [...], wydaną w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży.

Rozstrzygnięcia te zostały wydane w następującym stanie sprawy, przedstawionym przez organ II instancji.

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia 6 lipca 2022 r. [organ odwoławczy błędnie określił datę jako "07 lipca 2022"] nr [...] – wydaną na podstawie art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2021 r., poz. 1119) - dalej: u.w.t. i art. 162 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: k.p.a. – stwierdził wygaśnięcie z dniem 3 marca 2022 r. zezwolenia nr [...] z dnia 12 lutego 2020 r. na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5% oraz piwa w lokalu pod adresem: ul. [...], [...], przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży.

Powodem stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia było nieuiszczenie w ustawowym terminie, tj. do dnia 31 stycznia 2022 r. opłaty I raty za korzystanie z tego zezwolenia oraz brak skorzystania z możliwości wniesienia w tej sytuacji opłaty dodatkowej w terminie 30 dni.

Powyższą decyzję zaskarżyli adresaci zezwolenia - J. R. i A. B., którzy w odwołaniu od tej decyzji podnieśli, że decyzja wydana została z naruszeniem art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej również: ustawa COVID-19) – a to poprzez brak zawiadomienia stron o uchybieniu terminu do wniesienia opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych i umożliwienie stronom złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tej opłaty przed wydaniem decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy, w uzasadnieniu decyzji z dnia 20 października 2022 r. stwierdziło, że powodem wygaśnięcia zezwolenia było nieuiszczenie w ustawowym terminie, tj. do dnia 31 stycznia 2022 r., I raty opłaty za korzystanie z tego zezwolenia oraz brak skorzystania z możliwości wniesienia w tej sytuacji opłaty dodatkowej w terminie 30 dni (art. 18 ust. 12b u.w.t.). Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 11ą ust. 4 u.w.t. przedsiębiorca zobowiązany jest w terminie do dnia 31 stycznia bieżącego roku złożyć pisemne oświadczenie o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim oraz uiścić opłatę z tytułu korzystania z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Natomiast zgodnie z art. 11ą ust. 7 tejże ustawy opłata wnoszona jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego lub jednorazowo do dnia 31 stycznia danego roku kalendarzowego. Niedopełnienie tego obowiązku, zgodnie z art. 18 ust. 12 pkt 5 u.w.t. skutkuje wygaśnięciem zezwolenia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku, o którym mowa w ust. 12 pkt 5 lit. b, zezwolenie wygasa z upływem 30 dni od dnia upływu terminu dopełnienia obowiązku dokonania opłaty w wysokości określonej w art. 11ą ust. 2 i 5, jeżeli przedsiębiorca w terminie 30 dni od dnia upływu terminu do dokonania czynności określonej w ust. 12 pkt 5 lit. b nie wniesie raty opłaty określonej w art. 11ą ust. 2 lub 5, powiększonej o 30% tej opłaty.

Mając na uwadze powyższe uwarunkowania prawne, Kolegium stwierdziło, że ponieważ do dnia 2 marca 2022 r. przedsiębiorcy w osobach A. B. i J. R. [wspólnicy spółki cywilnej] nie wnieśli opłaty powiększonej o 30% należnej opłaty I raty, to "zgodnie z art. 18 ust. 12 lit. b" u.w.t. przedmiotowe zezwolenie wygasło z mocy prawa. Decyzja wydana przez organ nie jest bowiem decyzją uznaniową, lecz jest decyzją deklaratoryjną, potwierdzającą zastany stan prawny i w zastanej sytuacji prawnej organ ma obowiązek potwierdzić wygaśnięcie zezwolenia.

Organ odwoławczy podkreślił, że zarzut co od tego, że A. B. i J. R. nie zostali wezwany do uiszczenia opłaty zwiększonej o 30% jest nietrafiony, bowiem "organ drogą elektroniczną (mail z dnia 22.02.2022 r.) poinformował Przedsiębiorców (wspólników spółki) o dalszym postępowaniu, ze względu na brak opłaty w terminie". Natomiast w odniesieniu do faktu, że A. B. nie odczytała maila organ II instancji stwierdził, że nie tłumaczy to braku zapłaty za korzystanie z zezwolenia i opłaty I raty. Ponieważ całość korespondencji odbywała się drogą elektroniczną, tym bardziej wspólnicy spółki cywilnej - A. B. i J. R. powinni śledzić pocztę mailową. Nieodczytanie maila nie oznacza, że strony nie zostały powiadomione o możliwości wpłaty raty I opłaty w późniejszym terminie, powiększonej o 30%.

Wskazując na to, że w przedmiotowej sprawie strona złożyła w dniu 17 czerwca 2022 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty na podstawie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 ustawy COVID-19, Kolegium w ślad za organem I instancji wskazało na treść "art. 15 zzzzzn1 ust. 1 pkt 5" tej ustawy i stwierdziło, w dniu 16 maja 2022 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 maja 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, gdzie wyraz "epidemii" zastępuje się wyrazem "zagrożenia epidemicznego". Wniosek o przywrócenie terminu strona wniosła 17 czerwca 2022 r., gdzie już nie obowiązywał stan epidemii, a tylko zagrożenia epidemicznego. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że przepisu art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 ustawy COVID-19 nie można było zastosować, mając na uwadze obowiązujące przepisy, a które to wyjaśnienie organu I instancji skarżący bezpodstawnie uznali za lakoniczne. Ponadto Kolegium wskazało na to, że organ "mailem z dnia 22.02.2022 r." powiadomił stronę o możliwości uiszczenia opłaty w późniejszym terminie, z której to możliwości strona z własnej winy nie skorzystała. Na koniec organ odwoławczy stwierdził, że wygaśnięcie zezwolenia w przedmiotowej sprawie nastąpiło z mocy prawa w dniu 3 marca 2022 r., zatem organ "słusznie wydał decyzję (deklaratoryjną) potwierdzającą zastały stan prawny".

W skardze na powyższą decyzję odwoławczą J. R. i A. B., reprezentowani przez pełnomocnika procesowego, zarzucili wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, tj. z naruszeniem art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 poprzez: 1) błędną wykładnię normy prawnej wynikającej z tego przepisu, a polegającej na przyjęciu, że znajduje on zastosowanie wyłącznie w sytuacji, kiedy strona złoży wniosek o przywrócenie terminu w czasie obowiązywania stanu epidemii, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że znajduje on zastosowanie w sytuacji, kiedy do uchybienia terminu doszło w czasie stanu epidemii i to bez względu na to, kiedy organ powiadomi stronę o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz bez względu na to, czy samo złożenie takiego wniosku w terminie do 30 dni od odebrania powiadomienia nastąpi w trakcie stanu epidemii, czy już po zakończeniu stanu epidemii, co skutkowało bezpodstawnym niezastosowaniem tego przepisu w sprawie; 2) utrzymanie przez Kolegium w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że Prezydent Miasta P., wbrew ciążącemu na nim z mocy powołanego wyżej bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa, nie zawiadomił skarżących o uchybieniu terminu do wniesienia opłaty za zezwolenie i nie umożliwił skarżącym złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tej opłaty przed wydaniem decyzji.

Ponadto zarzucili, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 8 § 1 w zw. z art. 9 k.p.a. oraz art. 39 § 1-3 k.p.a. poprze błędne przyjęcie, że wysłanie przez Prezydenta Miasta P. 22 lutego 2022 r. "maila (który wpadł do spamu skarżącej A. B.)" informującego o możliwości uiszczenia opłaty w późniejszym terminie jest wystarczające dla przyjęcia, że Prezydent Miasta działał z poszanowaniem zasady informowania oraz budowania zaufania do organów władzy publicznej, podczas gdy Kodeks postępowania administracyjnego wyraźnie określa w art. 39 § 1-3 zasady doręczania pism i nie przewiduje trybu doręczania pism pocztą elektroniczną.

Skarżący podnieśli również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia prawnego decyzji, gdyż organ jedynie lakonicznie odniósł się do obszernej argumentacji skarżących dotyczącej zastosowania w sprawie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19, wskazując, że nie znajduje on w sprawie zastosowania i nawet nie podjął próby wykładni tego przepisu, a także wyjaśnienia skarżącym z jakiego powodu zdaniem organu przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie.

Przy tak sformułowanych zarzutach, rozwiniętych w uzasadnieniu skargi, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji prezydenta Miasta P., a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. Wystąpiła o to strona skarżąca (patrz: wniosek zawarty w piśmie procesowym z dnia 28 stycznia 2023 r.), a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W takich warunkach zaszły przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym (na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów).

Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Przepis ten, wespół z przepisami ustrojowymi, wyznacza zakres kontroli sądowej. Poza granicami tejże kontroli znajdowała się zatem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 maja 2022 r. nr [...] stwierdzająca nieważność wcześniejszej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 28 marca 2022 r. nr [...] wydanej w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia z dniem 3 marca 2022 r. zezwolenia nr [...] z dnia 12 lutego 2020 r. na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5% oraz piwa.

Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 października 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 6 lipca 2022 r. wydaną w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5% oraz piwa przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży.

Wskazaną przez organ I instancji podstawą wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 18 ust. 12 pkt 5 u.w.t., który stanowi, że zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 [zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży], wygasa w przypadku niedopełnienia w terminach obowiązku: a) złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 11ą ust. 4, lub b) dokonania opłaty w wysokości określonej w art. 11ą ust. 2 i 5. Z kolei organ odwoławczy dookreślił, że powodem wygaśnięcia zezwolenia było nieuiszczenie w ustawowym terminie I raty opłaty za korzystanie z tego zezwolenia oraz brak skorzystania z możliwości wniesienia w tej sytuacji opłaty dodatkowej w terminie 30 dni (art. 18 ust. 12b u.w.t.). Ponadto w istocie doprecyzował, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. b u.w.t.

Przepis art. 18 ust. 12a przywołanej ustawy stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 12 pkt 5 lit. a, zezwolenie wygasa z upływem 30 dni od dnia upływu terminu dopełnienia obowiązku złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 11ą ust. 4, jeżeli przedsiębiorca w terminie 30 dni od dnia upływu terminu do dokonania czynności określonej w ust. 12 pkt 5 lit. a nie złoży oświadczenia wraz z jednoczesnym dokonaniem opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty określonej w art. 11ą ust. 2. Natomiast przepis art. 18 ust. 12a tejże ustawy stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 12 pkt 5 lit. b, zezwolenie wygasa z upływem 30 dni od dnia upływu terminu dopełnienia obowiązku dokonania opłaty w wysokości określonej w art. 11ą ust. 2 i 5, jeżeli przedsiębiorca w terminie 30 dni od dnia upływu terminu do dokonania czynności określonej w ust. 12 pkt 5 lit. b nie wniesie raty opłaty określonej w art. 11ą ust. 2 albo 5, powiększonej o 30% tej opłaty. Z kolei przepisy art. 11ą ust. 2, 5 i 6 określają wysokość tychże podstawowych opłat. Dodać jeszcze należy, że w art. 11ą ust. 4 wprowadzono wymóg że, przedsiębiorcy, prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, są obowiązani do złożenia, do dnia 31 stycznia, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim. Przepis art. 11ą w ust. 7 przewiduje, że opłata, o której mowa w ust. 1, wnoszona jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego lub jednorazowo w terminie do 31 stycznia danego roku kalendarzowego.

W tym wypadku chodziło o przesłankę z art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. b i art. 18 ust. 12b u.w.t. [Kolegium nieprawidłowo wskazało w uzasadnieniu decyzji odwoławczej jednostkę redakcyjną "art. 18 ust. 12 lit. b", której w przywołanej ustawie nie ma].

Idąc dalej, Sąd zauważa, że w realiach przedmiotowej sprawy zarzucono skarżącym niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 18 ust. 12b w zw. z art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. b i art. 11ą ust. 7 u.w.t.– a to przez uchybienie terminu ustanowionego dla dokonania opłaty, o której mowa w art. 11ą, powiększonej o 30% tej opłaty. Ponadto organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie strona złożyła w dniu 17 czerwca 2022 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty, powołując się na art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 ustawy COVID-19, jednak wniosek ten został złożony, gdy już nie obowiązywał stan epidemii, a tylko zagrożenia epidemicznego. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że przepisu art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2020 r. nie można było zastosować.

Stwierdzając powyższe, organ odwoławczy pominął jednak przeprowadzenie analizy instytucji przywrócenia terminu wprowadzonej w art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19. Co więcej, w ślad za organem I instancji w ogóle nie przybliżył treści tego przepisu, przytaczając za to brzmienie innego przepisu, który został przy tym nieprawidłowo określony jako "przepis art. 15zzzzzn1 ust. 1 pkt 5". Dodać należy, że organ I instancji w takich warunkach całkowicie błędnie, powołując się na art. 58 k.p.a., stwierdził, że brak jest ustawowej możliwości przywrócenia terminu. Poza tym zacytowany przez organy przepis ustawy COVID-19 to art. 15zzzzzną ust. 1, który stanowi, że w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 organ administracji publicznej może wstrzymać bieg terminów załatwiania spraw na okres nie dłuższy niż 30 dni, o czym zawiadamia strony. Tymczasem w niniejszej sprawie chodzi o przepis art. 15zzzzzn˛, który to został dodany do tejże ustawy szczególnej 16 grudnia 2020 r. na podstawie art. 1 pkt 24 w zw. z art. 10 ustawy zmieniającej z dnia 9 grudnia 2020 r. - Dz.U. z 2020 r., poz. 2255). Skarżący zasadnie wskazali na naruszenie tego przepisu. Sąd w całej rozciągłości zgadza się z ich stanowiskiem, z tym że nie podzielił poglądu co do tego, że stwierdzone błędy organów stanowią rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd uznał, że uchybienia organów, polegające na istotnym naruszeniu przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, stanowić powinny przyczynę uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn˛ ust. 2). Natomiast w myśl art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy COVID-19 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Powyższa regulacja, obejmująca szerokie spektrum terminów o charakterze procesowym i materialnym, odnosi się do zdarzeń, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii COVID-19. Stan epidemii został zaś ogłoszony 20 marca 2020 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r., w związku z jego odwołaniem w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022 r., poz. 1027).

Podkreślenia przy tym wymaga, że problematyka omawianego przepisu była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Sąd w niniejszym składzie w pełni zgadza się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyrokach z dnia 20 stycznia 2023 r. sygn. akt II GSK 907/22, z dnia 28 lutego 2023 r. sygn. akt I GSK 1070/22, 1071/22 i 1072/22, z dnia 21 marca 2023 r. sygn. akt I GSK 1593/22, dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie tym wskazuje na to, że odkodowanie treści normy zawartej w przepisie art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 dotyczącym biegu terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, wymaga odwołania się do celu wprowadzenia przez ustawodawcę tego przepisu. NSA wskazał w ww. wyroku, że celem takiej regulacji było zagwarantowanie stronie prawa do bezpiecznego pod kątem zdrowia udziału w postępowaniu administracyjnym oraz zapewnienie skutecznej ochrony obywateli przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii koronawirusa. Zdaniem NSA zamiarem ustawodawcy było stworzenie w okresie trwania stanu epidemii dodatkowej, szerokiej ochrony prawnej w postępowaniu administracyjnym dla stron, które nie dochowały terminom przewidzianym prawem administracyjnym. Kierując się wykładnią celowościową i funkcjonalną NSA przyjął, że przepis art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu. NSA stwierdził, że intencją ustawodawcy było objęcie zakresem art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków.

Należy podkreślić, że od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie nie przewidziano żadnych wyjątków.

W art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 dotyczy stwierdzenia uchybienia terminu przewidzianego "przepisami prawa administracyjnego", co wskazuje na to, że chodzi o wszystkie przepisy wchodzące w skład tej dziedziny prawa.

Omawiany przepis ustawy szczególnej znajduje zastosowanie również w przypadku uchybienia terminu przewidzianego w art. 18 ust. 12a i 12b w zw. z art. 18 ust. 12 pkt 5 u.w.t., który jest materialnoprawnym terminem zawitym, w przypadku niezachowania którego następują ujemne skutki dla strony w postaci wygaśnięcia zezwolenia. Stwierdzając zatem brak uiszczenia wymaganej opłaty (podwyższonej o 30%) w terminie określonym w art. 18 ust. 12b w zw. z art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. b u.w.t., organ powinien był w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu i wyznaczyć jej 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Idąc dalej, trzeba zauważyć, że do uchybienia terminu doszło w okresie obwiązywania stanu epidemii, a przepis art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 nadal znajduje zastosowanie do takich stanów faktycznych, które miały miejsce w okresie obwiązywania stanu epidemii. Spełnienie tego obowiązku przez organ miało zasadnicze znaczenie, zważywszy na jego skutki powstające z mocy prawa. Fakt uprzedniego złożenia takiego wniosku przez pełnomocnika skarżących nie zwalniał bowiem organu z powyższego obowiązku. Pierwszeństwo w niniejszej sprawie winno mieć zastosowanie instytucji z art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19. Konieczne zatem pozostaje, zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 2 tej ustawy, otwarcie skarżącym terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu, co nastąpi w drodze oficjalnego zawiadomienia stron o uchybieniu konkretnego terminu prawa materialnego. Dopóki nie zostanie on wykonany i nie zostanie ostatecznie rozstrzygnięta kwestia przywrócenia terminu, nie będzie można w stosunku do skarżących stwierdzić skutku wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, a tym samym prowadzić postępowania w sprawie wydania decyzji deklaratoryjnej w tym przedmiocie. O ile skarżący nie złożą nowego wniosku w tym otwartym terminie lub nie uzupełnią dotychczasowego, organ będzie zobowiązany rozpoznać wcześniejszy wniosek z dnia 17 czerwca 2022 r. Dopiero jednoznaczne wykazanie, że miało miejsce uchybienie terminu prawa materialnego, z którym ustawa wiąże skutek wygaśnięcia zezwolenia – a do czego nie ma jeszcze podstaw w kontrolowanej sprawie – pozwoli na dalsze rozważenie kwestii merytorycznych.

Skoro powyższe działania nie zostały przez organ podjęte przed rozstrzygnięciem sprawy, to doszło do naruszenia art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19, jak również do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a. Co więcej, organy uznały, że omawiany przepis ustawy o COVID-19 w ogóle nie znajduje w sprawie zastosowania, co wynikało z błędnej wykładni tego przepisu. Nadto, uzasadnienie decyzji organów obydwu instancji było w tym względzie nader lakoniczne, jak i obarczone błędami w przywołaniu przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie. Miało miejsce zatem i naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Stwierdzone po stronie organu zaniechanie nie tylko stanowi uchybienie w zakresie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. pierwsze k.p.a.), ale również wskazuje na naruszenie obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Ewentualne przywrócenie przedmiotowego terminu doprowadzi bowiem do sytuacji, w której stronie nie będzie można zarzucić niewywiązania się w terminie z obowiązków wskazanych w przywołanych przepisach ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Tym samym, nie będzie można stwierdzić zaistnienia skutku, o którym mowa w art. 18 ust. 12 pkt 5 i ust. 12b ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

Sąd zarazem wyjaśnia, że wobec stwierdzenia powyższych uchybień, nie miały zasadniczego znaczenia zarzuty dotyczące naruszenia art. 39 § 1-3 k.p.a., jakkolwiek również i one okazały się po części słuszne. Wysłanie przez Prezydenta Miasta P. w dniu 22 lutego 2022 r. zwykłej wiadomości e-mail do skarżącej A. B., informującej o możliwości uiszczenia opłaty w późniejszym terminie, nie stanowiło należytej realizacji gwarancji procesowych, jakie przejawiają się również w oficjalności doręczeń i komunikacji ze stroną. Kodeks postępowania administracyjnego, wbrew stanowisku skarżących, w brzmieniu obwiązującym w rozpatrywanym okresie przewidywał w art. 39 § 1 doręczenia elektroniczne, jednakże na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych. Waloru takiego adresu nie ma zwykłej poczty elektronicznej ("zwykły e-mail"). Oznacza to tym samym, że przedmiotowe powiadomienie było bezskuteczne, poza tym zostało ono wykonane wyłącznie w stosunku do jednego z adresatów zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Niemniej jednak była to tylko informacja o wysokości i terminie uiszczenia podwyższonych opłat, a uchybienie terminu do złożenia oświadczeń i wniesienia opłat, o których mowa w art. 11ą i art. 18 ust. 12a i 2b u.w.t., jest stanem obiektywnym, niezależnym od stanu wiedzy zobowiązanego. Świadomość i wola zobowiązanego mogą mieć jednak znaczenie na płaszczyźnie oceny dopuszczalności przywrócenia takiego uchybionego terminu.

Podsumowując, niezastosowanie przez organ I instancji przepisu art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 i rozstrzygnięcie sprawy bez uprzedniego wyznaczenia stronie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu niewątpliwie pozbawiło stronę skarżącą możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu. Wskazywało to na naruszenie znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, bowiem w takiej sytuacji organ nie był uprawniony do zakończenia postępowania w sprawie poprzez jej rozstrzygnięcie w drodze wydania decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej określony skutek prawny. Zarazem stanowiło to istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 9 k.p.a. - i tym samym uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej. Z akt administracyjnych sprawy ani z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby którykolwiek z organów poinformował skarżących o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie przedmiotowego 30-dniowego terminu.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ administracji zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu i wynikających z niej wskazań co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności formalnie poinformuje stronę skarżącą o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu i wyznaczy termin do wystąpienia z takim wnioskiem. Fakt uprzedniego złożenia – z własnej inicjatywy strony – wniosku o przywrócenie terminu nie zwalnia bowiem organu z powyższego obowiązku, wynikającego z przepisu szczególnego.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Sąd uwzględnił wynik sprawy, żądanie strony skarżącej, fakt korzystania z pomocy prawnej (wynagrodzenie pełnomocnika 480 zł + 34 zł opłat od pełnomocnictwa) i wysokość uiszczonych kosztów sądowych (200 zł).