Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 406/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 40d ust. 1, art. 40c ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 945
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 352 poz 9 art. 3 ust. 2, 3, 7
law: Rozporządzenie Komisji UE nr 1408/2013 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej  do pomocy de minimis w sektorze rolnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy, asesor WSA Anna Janowska, Protokolant specjalista Monika Rząp, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi O. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 10 sierpnia 2023 r., nr 195/OR14/2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elblągu z 19 maja 2023 r.; II. zasądza od Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie na rzecz O. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

O. Sp. z o.o. w Z. (dalej jako strona, Spółka, producent rolny, wnioskodawca, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej jako WSA) w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej jako Dyrektor ARiMR) z 10 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej.

Z przedłożonych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że Spółka zwróciła się z wnioskiem o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mającej charakter pomocy de minimis w rolnictwie.

Kierownik Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elblągu (dalej jako Kierownik ARiMR) decyzją z 19 maja 2023 r. odmówił stronie przyznania pomocy finansowej. Powołał w sentencji art. 40c ust. 5, art. 40d ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 185, ze zm.), dalej jako u.o.n.r.r., i art. 3 ust. 2 i 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.U.UE.L.2013.352.9 z 2013.12.24), dalej jako rozporządzenie 1408/2013. Uznał, że łączna wartość wnioskowanej pomocy przekraczałaby kwotę 20 tys. euro. Producent uzyskał bowiem pomoc de minimis jako dopłatę z tytułu zużytego materiału siewnego kategorii elitarny i kwalifikowany, na podstawie decyzji ARiMR z 23 kwietnia 2021 r. i z 7 marca 2022 r., w następującej wysokości: 40.084,51 zł, co stanowi równowartość 8.797,79 euro, oraz 25.358,67 zł, co stanowi równowartość 5.243,40 euro. Wykorzystany limit płatności de minimis wynosi 14.041,19 euro, a kwota do wykorzystania 5.958,81 euro (20.000 euro - 14.41,19 euro). Natomiast wyliczona we wniosku kwota wynosi 6.685,70 euro (31.313,15 zł).

Rozpoznając odwołanie Dyrektor ARiMR decyzją z 10 sierpnia 2023 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARiMR z 19 maja 2023 r. Podał, że organ I instancji nie naruszył art. 3 ust. 3 i 7 rozporządzania 1408/2013, gdyż z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis zostałyby przekroczone pułapy de minimis, górny limit krajowy lub górny limit sektorowy, o których mowa w ust. 2, 3 i 3a tego rozporządzania. W takim przypadku pomoc nie może być objęta przepisami wskazanego rozporządzenia. Wskazał, że podobny pogląd zaprezentowały sądy europejskie, np. Sąd Unii Europejskiej (wcześniej: Sąd Pierwszej Instancji) w wyroku z 20 września 2011 r. w sprawach T-394/08, T-408/08, T-453/08, T-454/08 i Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 13 czerwca 2013 r. w sprawach połączonych od C-630/11P do C-633/11P. Nie zgodził się ponadto z twierdzeniem strony, że pomoc powinna zostać przyznana wobec tego, że na dzień składania wniosku nie przekraczała limitu. Limit jest badany na dzień wydania decyzji, a nie na dzień składania wniosku. Organ odwoławczy podał w tym zakresie, że producent mając wiedzę o zmienionej stawce, powinien złożyć zmianę do wniosku, aby w określonym limicie się zmieścić.

W skardze do Sądu strona, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości. Zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 2, 3 i 7 rozporządzenia 1408/2013 poprzez:

- błędną wykładnię wskazanych przepisów, polegającą na przyjęciu przez organ II instancji, że przepisy te wykluczają możliwość udzielenia pomocy w części do wysokości nieprzekraczającej limitu 20.000 euro w sytuacji, gdy całkowita kwota pomocy przekroczyłaby rzeczony limit, podczas gdy prawodawca unijny używa sformułowań "całkowita kwota pomocy" (art. 3 ust. 2) oraz "pułap określony w ust. 2" (art. 3 ust. 7), podając jednocześnie, że nie mogą one przekroczyć określonej kwoty, co przemawia za uznaniem, że w przepisach tych mowa jest o faktycznie mającej być przyznanej pomocy, nie zaś pomocy, jaka byłaby możliwa do przyznania, co umożliwia udzielenie pomocy na gruncie naruszonych w tym punkcie przepisów w części – do wysokości ustanowionego pułapu 20.000 euro;

- nieprawidłowe zastosowanie wskazanych przepisów, gdyż organ nie miał podstaw do wydawania odmownej decyzji co do całości wnioskowanej przez skarżącą kwoty, a winien przyznać pomoc finansową do wysokości limitu 20.000 euro pomocy de minimis w rolnictwie udzielonej skarżącej w ciągu poprzedzających trzech lat podatkowych;

2. przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 i 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w skrócie: k.p.a.) poprzez dokonanie nieprawidłowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego przez organ II instancji w sytuacji, gdy składając wniosek o przyznanie omawianej dopłaty, skarżący nie miał możliwości określić wysokość pomocy z uwagi na późniejsze wydanie krajowego rozporządzenia wykonawczego, normującego te kwestie. Z tego powodu nieuprawnione było uznanie przez organy, że producent rolny wnioskował o przyznanie pomocy de minimis w rolnictwie w kwocie przekraczającej limit 20.000 euro.

W treści skargi strona rozwinęła zarzuty przedstawione w jej petitum, powołując m.in. wyrok NSA z 2 września 2020 r., II FSK 1422/18, z 5 lipca 2022 r., III FSK 256/22.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że w zakresie ustalania wysokości dopłat ma znaczenie dzień udzielenia pomocy, unormowany w art. 2 pkt 11 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargę należało uznać za zasadną.

Zasadniczy problem prawny występujący w sprawie dotyczy tego, czy możliwe jest przyznanie pomocy finansowej do wysokości dopuszczalnej kwoty stanowiącej pomoc de minimis przewidzianej w rozporządzeniu 1408/2013, jeżeli całkowita kwota pomocy kwotę tę przekracza. Kwestia powyższa była już przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 21 stycznia 2020 r. II FSK 456/18, z 7 lipca 2020 r. II FSK 930/20 oraz z 2 września 2021 r. II FSK 1422/18 oraz II FSK 1423/18, a także z 5 lipca 2022 r. III FSK 256/22, z zakresu zwolnienia podatkowego w ramach przekroczenia całkowitej kwoty pomocy de minimis. Uwagi poczynione w uzasadnieniach powyższych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, skład rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela i z tego względu w dalszej części swoich wywodów posłuży się argumentacją w nich zawartą.

Sprawa dotyczy odmowy przyznania pomocy finansowej w formie dopłaty z tytułu zużytego do siewu materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany, którą unormowano w rozdziale 9b powołanej już wyżej ustawie o organizacji niektórych rynków rolnych (w skrócie: u.o.n.r.r.). Na podstawie art. 40d ust. 1 u.o.n.r.r., kierownik biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę producenta rolnego przyznaje, w drodze decyzji, dopłatę z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany na wniosek producenta rolnego. Artykuł 40c ust. 5 u.o.n.r.r. stanowi, że dopłaty mają charakter pomocy de minimis w rolnictwie i są udzielane zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Stosownie do art. 3 ust. 2 rozporządzenia 1408/2013 całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 20.000 EUR w okresie trzech lat podatkowych. Natomiast łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku I (art. 3 ust. 3). Jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis zostałyby przekroczone pułapy de minimis, górny limit krajowy lub górny limit sektorowy, o których mowa w ust. 2, 3 i 3a, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia (art. 3 ust. 7).

Biorąc pod uwagę, że zasadniczym celem powyższego rozporządzenia jest zakaz przyznawania przez państwo pomocy ponad określoną w nim kwotę, brak jest zdaniem Sądu przeszkód, aby dany podmiot uzyskał pomoc w wysokości, która kwocie tej odpowiada. Nie sprzeciwiają się temu postanowienia rozporządzenia 1408/2013. Według zarówno art. 3 ust. 2, jak też art. 3 ust. 7 tego rozporządzenia, górny pułap przyznanej pomocy nie może przekraczać określonej wysokości. Jest to jedyna przeszkoda w uznaniu danej pomocy za pomoc de minimis, która za taką będzie uznana według omawianego rozporządzenia. Prawodawca unijny używa bowiem sformułowań "całkowita kwota pomocy" (art. 3 ust. 2) oraz "pułapy de minimis, górny limit krajowy lub górny limit sektorowy, o których mowa w ust. 2, 3 i 3a" (art. 3 ust. 7) podając jednocześnie, że nie mogą one przekroczyć określonej kwoty. W ocenie Sądu przemawia to za uznaniem, że w przepisach tych mowa jest o faktycznie mającej być przyznanej pomocy, nie zaś pomocy, jaka byłaby możliwa do przyznania. Jeżeli możliwy zakres przyznania dopłaty z tytułu zużytego do siewu materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany przekracza kwotę określoną w rozporządzeniu 1408/2013, to pomoc w formie dopłaty może zostać udzielona jedynie do kwoty możliwej pomocy określonej w art. 3 ust. 2, 3 i 3a powyższego rozporządzenia.

Za takim rozumieniem omawianej regulacji przemawia także wykładnia historyczna regulacji pomocy de minimis w rolnictwie. W poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1535/2007 z 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz.U.UE.L.2007.337.35 z 2007.12.21, dalej: rozporządzenie 1535/2007) wyraźnie wskazano, że "Jeśli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu" (art. 3 ust. 2). Obecnie obowiązujące rozporządzenie 1408/2013 zastrzeżenia takiego nie wprowadza. Jest to zasadnicza i wyraźna różnica pomiędzy regulacjami poprzednio i obecnie obowiązującego rozporządzenia. Z powyższego wyprowadzić należy wniosek, że gdyby zamiarem prawodawcy unijnego było zakazanie udzielania pomocy de minimis w przypadku, gdy cała kwota możliwego przyznania dopłaty z tytułu zużytego do siewu materiału siewnego przekracza wartości określone w rozporządzeniu 1408/2013, to kwestię tę wyraźnie by uregulował, jak uczynił to już wcześniej w rozporządzeniu 1535/2007. Rozporządzenie 1408/2013 zmienia zatem zasady przyznawania pomocy w porównaniu z poprzednio obowiązującym rozporządzeniem 1535/2007, na co wskazuje porównanie treści adekwatnych przepisów.

Podkreślić należy, że w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie nie ma takiego przepisu prawa materialnego, który by zakazywał dokonywania częściowego przyznania dopłaty z tytułu zużytego do siewu materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany w zakresie unormowanym przepisami krajowymi. Wynik rozumowania argumentum a maiori ad minus jest jednoznaczny, tj. skoro limit pomocy de minimis ma postać maksymalnej kwoty, to dopuszczalne jest również udzielnie tej pomocy poniżej tego limitu (tej kwoty), a tym samym przyznanie omawianej pomocy do wysokości tego limitu. Pomoc ta może zostać zatem udzielona do wysokości nieprzekraczającej tego limitu. Przy interpretacji zamieszczonego w treści art. 3 ust. 7 rozporządzenia 1408/2013 sformułowania "nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia" należy posłużyć się treścią pkt 8 preambuły do rozporządzenia 1408/2013, gdzie jednoznacznie potwierdzono, że "dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych". Tym samym, gdy faktyczna kwota nowej pomocy (tu: dopłata z tytułu zużytego do siewu materiału siewnego), nie doprowadzi do przekroczenia tak rozumianej całkowitej kwoty pomocy, czyli nie zostanie przekroczony jej maksymalny pułap, to nie ma przeszkód dla jej przyznania w tej wysokości.

W konsekwencji błędnie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że przepisy rozporządzenia 1408/2013 stoją na przeszkodzie do udzielenia pomocy de minimis do części konkretnego środka pomocy w postaci przyznania omawianej dopłaty, bowiem wymagają one tylko, by pomoc nie przekraczała określonej wartości. Wobec tego z pomocy unormowanej w rozdziale 9b u.o.n.r.r. nie może korzystać nadwyżka poniesionych kosztów zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego ponad wskazaną kwotę pomocy. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie uczynił przedmiotem rozważań sporu między stronami co do ustalania wysokości dopłat, podniesionego w skardze w ramach zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Odmowa przyznania skarżącej pomocy finansowej nastąpiła bowiem z powodu niezgodnego z prawem stanowiska o niedopuszczalności przyznania pomocy w każdym przypadku, gdy prowadziłoby to do przekroczenia ustalonego limitu. Prowadzi to do konkluzji, że wartość, o którą dopłata przekroczy limit, nie ma znaczenia.

W związku z powyższym zaskarżona decyzja narusza art. 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1408/2013 przez błędną wykładnię, a w konsekwencji art. 40c ust. 5 w powiązaniu z art. 40d ust. 1 u.o.n.r.r., przez odmowę przyznania pomocy finansowej w zakresie dopłaty z tytułu zużytego do siewu materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany w części nieprzekraczającej pułapu 20.000 EUR w okresie 3 lat podatkowych. Nie zmienia tego argumentacja organu odwoławczego zaprezentowana z powołaniem na orzecznictwo sądów europejskich z okresu jeszcze przed wejściem w życie rozporządzenia 1408/2013 z 18 grudnia 2013 r.

Rozpatrując sprawę ponownie organ dokona prawidłowej wykładni przepisów rozporządzenia 1408/2013 oraz rozważy zastosowanie art. 40d ust. 1 i art. 40c ust. 5 u.o.n.r.r., uwzględniając przy tym ocenę prawną zawartą w wyroku.

Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w punkcie I wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

Przywoływane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, a orzeczenia sądów europejskich na stronach: http://curia.europa.eu, http://eur-lex.europa.eu/.