Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 498/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2019 poz 1397
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant: sekretarz sądowy Dominika Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokata [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych - w tym 23 % należnego podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Prezydent M. B., po rozpatrzeniu wniosku D. J. z dnia [...] maja 2019 r. orzekł o wymeldowaniu skarżącego J. D. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w B.. W uzasadnieniu decyzji Prezydent wskazał, że - jak wynika z treści wniosku - wnioskodawca lokal pod wskazanym adresem zakupił na licytacji komorniczej, a do wniosku dołączył postanowienie Sądu Rejonowego w B. [...] Wydział Cywilny sygn. akt [...] z dnia [...] listopada 2018 r. na mocy którego D. J. (wnioskodawca) i B. J. stali się właścicielami spornego lokalu, a skarżącego zobowiązano do wydania nieruchomości nabywcom. Wnioskodawca wskazał ponadto, że w mieszkaniu nie znajdują się jakiekolwiek cenne ruchomości czy też rzeczy osobiste. W toku postępowania organ – jak wyjaśnił - przesłuchał skarżącego, który zeznał m.in.: że prowadzi wędrowniczy tryb życia i nie przebywa ciągle w mieszkaniu; że w 2019 r. był w mieszkaniu dwa razy na jednodniowe pobyty (w marcu i 4 maja); że w latach 2017 i 2018 również nie przebywał tam na stałe (były to jednodniowe pobyty); że jego cały majątek - w tym rzeczy osobiste - znajduje się w mieszkaniu, a na czas pobytu w innych miejscach zabierał on z stamtąd tylko potrzebne rzeczy; że nie partycypował w kosztach utrzymania mieszkania; że w czerwcu udał się do mieszkania ale nie mógł do niego wejść bo drzwi wejściowe zostały wymienione, że nowy właściciel ani komornik nie wzywali go do wydania ani opróżnienia mieszkania; oraz że nie wyraża woli wymeldowania ponieważ nie ma gdzie się zameldować, a meldunek jest mu potrzebny do funkcjonowania w społeczeństwie. Wnioskodawca podczas przesłuchania zeznał natomiast, że po zakupie przedmiotowego mieszkania na licytacji komorniczej i uprawomocnieniu się postanowienia o przysądzeniu własności, podjął próbę skontaktowania się ze skarżącym w sprawie przejęcia mieszkania (przybył na ul. [...], zostawił kontakt do siebie). Od zarządcy nieruchomości uzyskał jednak informację, że pod adresem tym od około roku nikt nie zamieszkuje. Wyjaśnił, że gdy udał się do mieszkania w maju 2019 r. okazało się, że śruby w zawiasach drzwi wejściowych są odkręcone umożliwiając wejście do mieszkania, gdzie – jak wskazał – znajdowały się śmieci, które udokumentował na fotografiach. Wskazał, że podczas opróżniania mieszkania w połowie maja, nie znaleziono żadnych cennych rzeczy oraz że wraz z przystąpieniem do remontu mieszkania wymieniono również drzwi do lokalu, a po zakończeniu remontu zamieszkali tam nowi najemcy. Podniósł przy tym, że nie skorzystał z usług komornika, ponieważ mieszkanie nie było zabezpieczone, co w jego ocenie upoważniało go jako właściciela do wejścia i przejęcia mieszkania. W toku postępowania organ przesłuchał również członka Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] – J. A., który zeznał m.in., że skarżący nie zamieszkiwał trwale w lokalu nr [...], bywał tam raz na jakiś czas, a jego mieszkanie zostało zlicytowane za zadłużenie czynszowe. Mając na uwadze powyższy materiał dowodowy, organ wezwał skarżącego do wykonania obowiązku meldunkowego. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z dnia [...] września 2019 r. wskazał, że nie wyraża zgody na wymeldowanie, ponieważ w jego ocenie opuszczenie spornego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego ze względu na przeprowadzoną nielegalnie eksmisję oraz naruszenie posiadania poprzez wymianę drzwi i uniemożliwienie wstępu i korzystania z lokalu i jego rzeczy, które się tam znajdowały. Mając na uwadze okoliczności sprawy organ, powołał się na odpowiednie przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz.1397, dalej powoływanej jako "uel") i wyjaśnił m.in., że zameldowanie na pobyt stały służy wyłącznie celom ewidencyjnym i nie ma wpływu na sferę praw majątkowych czy też prawa do lokalu oraz że pobyt stały związany jest z przebywaniem pod danym adresem z zamiarem stałego przebywania i koncentrowaniem ogółu spraw życiowych zainteresowanej osoby w danym miejscu. Wobec tego Prezydent uznał, że mieszkanie przy ul. [...] już od co najmniej 2017 r. nie stanowi centrum życiowego skarżącego i nie zmieniają tego okoliczności jego sporadycznych, jednodniowych pobytów w mieszkaniu czy też posiadania w lokalu swoich rzeczy. Ponadto – jak wskazał - wobec okoliczności zamieszkania w mieszkaniu nowych lokatorów oraz utraty własności mieszkania przez skarżącego, zaistniała obiektywna niemożność przebywania w nim. Odnosząc się zaś do argumentacji skarżącego, Prezydent wyjaśnił, że przez dobrowolność opuszczenia lokalu rozumie się nie tylko opuszczenie z własnej woli, ale również sytuację gdy opuszczający lokal nie podejmuje żadnych działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w lokalu, które należy rozumieć nie jedynie jako formalne wystąpienia o stosowną ochronę prawną, ale uzasadnione prawnie wystąpienia w wyniku których właściwe organy uznają bezprawność działania dysponenta lokalu. Nieskorzystanie z takich środków lub oddalenie powództwa powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Przy czym dla oceny dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu znaczenie ma powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu oraz to kiedy zostało wytoczone - przed czy po wydaniu decyzji w przedmiocie wymeldowania. Podsumowując powyższe organ zważył, że skarżący nie koncentruje swojego życia w spornym lokalu, więc spełniona w sprawie jest przesłanka opuszczenia lokalu stanowiąca podstawę wymeldowania z pobytu stałego zgodnie z uel.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, zarzucając, że wydana została na podstawie fragmentarycznego i zmanipulowanego materiału dowodowego, w części niezgodnego ze stanem faktycznym oraz na niezweryfikowanych oświadczeniach wnioskodawcy. Podkreślił, że nie został należycie pouczony o art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego ("kpa"), co uniemożliwiło mu wypowiedzenie się we właściwym czasie na temat treści zawartych w aktach sprawy, i że nie mógł przybyć do B. (celem uczestniczenia w czynnościach postępowania) z uwagi na depresję spowodowaną nielegalną eksmisją i bezprawnym pozbawieniem go mienia (m.in. dokumentów oraz pamiątek rodzinnych). Wskazał na naruszenie przepisów: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 8 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, pominięciu słusznego interesu strony oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów; art. 10 w zw. z art. 81 kpa poprzez przyjęcie za udowodnione okoliczności faktycznych co do których skarżący został pozbawiony możliwości wypowiedzenia się; art. 42 § 1 i art. 109 kpa. Podniósł, że nigdy w sposób dobrowolny nie opuścił stałego miejsca pobytu w lokalu i nie porzucił zamiaru stałego w nim przebywania. Zwrócił uwagę, że opuszczenie nie stanowi jedynie fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, a istotna jest też wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Podkreślił, że nie można zgodzić się z twierdzeniem o braku jakiejkolwiek próby powrotu do lokalu, ponieważ złożył on m.in. skargę na wpis do księgi wieczystej. Wskazał, że - wbrew twierdzeniom wnioskodawcy który chciał go zdyskredytować - mienie znajdujące się w mieszkaniu przy [...] to nie śmieci; że w zeznaniach wnioskodawcy są sprzeczności; że wątpliwości w sprawie organ winien wyjaśnić poprzez przeprowadzenie wizji lokalnej lub przesłuchanie świadków; że wnioskodawca od lat zajmuje się obrotem nieruchomościami i zna procedurę eksmisyjną, której jednak nie zastosował dokonując nielegalnej i prawnie wadliwej eksmisji, która stała się podstawą wymeldowania. Oświadczył, że nie wyraża zgody na wymeldowanie, ponieważ opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego z uwagi na nielegalną eksmisję i naruszenie posiadania poprzez wymianę drzwi i uniemożliwienie korzystania z jego rzeczy oraz lokalu do czasu eksmisji przez organ egzekucyjny.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Wskazał przy tym, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania nie są istotne przyczyny opuszczenia lokalu oraz analiza wzajemnych relacji między stronami postępowania, a wszelkie kwestie sporne, m.in. niezgodne z prawem przejęcie lokalu w wyniku dokonanej licytacji komorniczej, winny być rozstrzygane przed sądem powszechnym lub w drodze polubownego załatwienia sprawy. Dla oceny przesłanki wymeldowania na podstawie art. 35 uel doniosłość prawną ma natomiast tylko i wyłącznie okoliczność faktyczna polegająca na stwierdzeniu czy opuszczenie przez skarżącego ostatniego miejsca pobytu przy ul. [...] w B. nastąpiło rzeczywiście i bez wykonania obowiązku meldunkowego. Z akt sprawy, jak wskazał Wojewoda, wynika że co najmniej od [...] października 2017 r., kiedy po zakończeniu licytacji komorniczej sąd cywilny prawomocnym postanowieniem udzielił przybicia prawa własności nieruchomości na rzecz nabywców, J. D. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, co znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadka J. A., wnioskodawcy D. J., jak i samego skarżącego. J. D. oświadczył bowiem, że prowadzi wędrowny tryb życia, że w 2019 r. był w lokalu dwa razy, że w 2018 i 2017 r. również prowadził wędrowny tryb życia, a jego wizyty w lokalu miały charakter jednodniowy. Ponadto skarżący nie podważa faktu nieprzybywania w mieszkaniu, a jedynie sposobu w jaki nastąpiło jego przejęcie i opróżnienie. Organ odwoławczy wskazał również, że korespondencja kierowana przez organ I instancji do skarżącego nie była odbierana w miejscu jego stałego zameldowania, ale zgodnie z jego wskazaniem kierowana i skutecznie doręczana była pod adresem POSTE RESTANTE – ul. [...] we W.. Wobec tego Wojewoda stwierdził, że ustalony stan faktyczny przekonuje o rzeczywistym i definitywnym niezamieszkiwaniu skarżącego przy ul. [...], ponieważ lokal ten nie stanowi jego centrum życiowego. Poza tym nie jest możliwy realny powrót strony do lokalu. Organ podkreślił, że skarżący utracił tytuł prawny do mieszkania w związku z zadłużeniem go, a prawo to Sąd przysądził wnioskodawcy i jego żonie i zobowiązał skarżącego do wydania nieruchomości ww. nabywcom. Organ wskazał, że mieszkanie zostało nie tylko formalnie przyznane nowym nabywcom, ale również w maju 2019 r. fizycznie przez nich przejęte i – jak wyjaśnił wnioskodawca - zamieszkałe przez nowych lokatorów. W związku z tym wydane orzeczenie o wymeldowaniu jest, zdaniem organu odwoławczego, zasadne. Bez znaczenia dla kwestii wymeldowania o charakterze ewidencyjno-porządkowym są bowiem wszelkie kwestie podnoszone przez skarżącego, tj. niezgodne z prawem przejęcie i opróżnienie lokalu oraz jego subiektywne poczucie krzywdy. Za nietrafne organ odwoławczy uznał również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazując że Prezydent prawidłowo przeprowadził postępowanie, zebrał materiał dowodowy i na tej podstawie poczynił swoje ustalenia. Wbrew zarzutom skarżącego organ I instancji zawiadomił skarżącego o przysługującym mu prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji czego potwierdzeniem jest zwrotne potwierdzenie odbioru pisma przez skarżącego z dnia [...].10.2019 r. Nie doszło także, jak zaznaczył organ, do naruszenia przepisów o doręczeniach, a korespondencja kierowana była zgodnie z żądaniem skarżącego na adres POSTE RESTANTE we W. i tam skutecznie odbierana przez stronę.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się jej uchylenia i podnosząc zarzuty w przeważającej części tożsame ze sformułowanymi na gruncie odwołania. Podkreślił, że w sprawie błędnie ustalono, że dobrowolnie opuścił on miejsce stałego zameldowania. Ponadto wskazał na naruszenie art. 15 ust. 2 poprzez przyjęcie, że do wymeldowania osoby jest wystarczające fizyczne przebywanie w innym miejscu choćby bez woli dobrowolnego opuszczenia tego miejsca. Podniósł dodatkowo, że poinformował P., Sąd oraz Prokuraturę o naruszeniu posiadania przez wnioskodawcę. Zarzucił również, że organy powinny zweryfikować fałszywe twierdzenia wnioskodawcy, m.in. na temat wynajmu mieszkania, zwłaszcza w kontekście przedstawionych przez skarżącego dowodów stanowiących o naruszających prawo działaniach wnioskodawcy wobec lokatorów mieszkań, które przejmuje on z naruszeniem prawa. Zarzucił również bezpodstawne powoływanie się na wyrok sądu w sprawie o sygn. [...] w którym nie wskazano terminu ani trybu jego realizacji, ani nie dano wnioskodawcy prawa do samowolnego przestępnego jego wykonania bez udziału organu egzekucyjnego. Za niezasadne uznał stwierdzenie organu o niepodejmowaniu przez niego działań celem odzyskania lokalu, podkreślając przy tym okoliczność złożenia skargi na wpis do księgi wieczystej. Za niedopuszczalne uznał również powoływanie się przez organ na nieodbieranie przez niego korespondencji w miejscu stałego zameldowania w sytuacji, gdy w sposób przestępny uniemożliwiono mu w nim zamieszkiwanie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W toku postępowania przed tut. Sądem wnioskodawca D. J. przedłożył kserokopię aktu notarialnego z dnia [...] lipca 2019 r. i oświadczył, że zbył nieruchomość, której dotyczy przedmiotowa sprawa na rzecz M. W. (k. 43, k. 48, k. 54-57), który w związku z tym, zarządzeniem Sędziego z dnia [...] lipca 2022 r. uznany został za uczestnika postępowania w miejsce dotychczasowego właściciela lokalu przy ul. [...].

W piśmie procesowym z dnia [...] października 2022 r. M. W. poinformował, że jest właścicielem mieszkania przy ul. [...] od dnia [...] lipca 2019 r. i nie zgadza się na zameldowanie skarżącego w lokalu. Wyjaśnił, że mieszkanie przejął puste, bez jakichkolwiek ruchomości, a w okresie jego posiadania skarżący nigdy w nim nie przebywał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa") wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 35 uel, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z treści powyższego przepisu wynika, że organ ma obowiązek decyzyjnego rozstrzygania o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania, a więc sytuacji stwierdzenia zaniedbania przez określoną osobę wykonania obowiązku meldunkowego, który w takim wypadku polega na obowiązku wymeldowania się z miejsca pobytu stałego z chwilą jego opuszczenia (art. 33 ust. 1 uel).

Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 4 uel, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Obowiązek meldunkowy służy zatem, według obowiązujących przepisów prawa, celom wyłącznie ewidencyjnym związanym z określeniem miejsca stałego pobytu danej osoby, a więc służy do odzwierciedlenia stanu faktycznego i dostarczenia wiedzy organom o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela. W związku z tym decyzja o wymeldowaniu ma charakter czysto ewidencyjny i w żaden sposób nie rozstrzyga o prawie do lokalu i nie ma żadnego wpływu na sferę praw majątkowych danej osoby.

Definicję pobytu stałego zawiera art. 25 ust. 1 uel, który stanowi, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Za pobyt stały uważa się więc zamieszkiwanie w danym miejscu z zamiarem stałego pobytu, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, wypracowanego na bazie spraw meldunkowych wynika, że miejscem stałego pobytu osoby jest miejsce, w którym znajduje się centrum życiowe danej osoby, w którym stale realizuje ona swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, korzysta z urządzeń lokalu, przechowuje rzeczy, przyjmuje wizyty, zaspokaja swoje funkcje życiowe i potrzeby socjalne (por. wyroki NSA z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1120/13, oraz z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1478/10 – dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Analizując zatem przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego, warunkującą w świetle art. 35 uel, wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego zameldowania na pobyt stały, należy wskazać, że przesłanka ta jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w miejscu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe (miejsce to nie jest już jej centrum życiowym), a nieprzebywanie to jest wynikiem zamiaru, woli tej osoby koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być więc trwałe i dobrowolne. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna trwale nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany przez zachowanie, które wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu.

Zamiar osoby ma więc także istotne znaczenie, przy ocenie, czy do opuszczenia miejsca pobytu stałego rzeczywiście doszło. Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu (czy nastąpił on dobrowolnie), koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt Il OSK 302/05 – dostępne jw). Przy czym wszystkie te okoliczności winny być rozważane łącznie i przez pryzmat okoliczności danej sprawy, a żadna z nich samoistnie i w oderwaniu od pozostałych, nie ma mocy przesądzającej w danej sprawie. Zatem organy meldunkowe, badając wystąpienie przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego, zobligowane są wszechstronnie zbadać i ocenić to czy osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania się dane miejsce (fizycznie w nim nie przebywa) i czy opuszczenie to, jako będące wynikiem woli tej osoby, ma charakter dobrowolny i trwały.

Przez wzgląd na zarzut skarżącego o braku dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego, wskazać należy jednocześnie, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana, a więc gdy deklaruje zamiar powrotu do lokalu, jednak z przyczyn obiektywnych zrealizowanie tego zamiaru nie jest już możliwe, a także sytuacje gdy osoba zameldowana w lokalu została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (w postaci np. powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, czy o eksmisję) lub środki te nie były prawnie skuteczne. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania (por. wyroki NSA: z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt Il OSK 127/05, z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1177/17; z dnia 8 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2025/17; z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3427/18; z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3268/18; wyrok WSA w Opolu z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt Il SA/Op 31/08; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 2 sierpnia 2011 r. sygn. akt Il SA/Bd 613/11– dostępne jw.).

Dokonując zatem oceny niniejszej sprawy w świetle przytoczonych przepisów prawnych oraz wskazanych kryteriów oceny zawartych w nich przesłanek wymeldowania obywatela polskiego z miejsca pobytu stałego, należy stwierdzić, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wymeldowania skarżącego z miejsca zameldowania na pobyt stały pod adresem ul. [...].

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że skarżący nie zamieszkuje na stałe w lokalu przy ul. [...] w B., a całokształt okoliczności faktycznych sprawy pozwala na przyjęcie, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały, tj. trwa już od 2017 r. Powyższe potwierdza zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy tj. zeznania świadka – J. A. (k. 19 akt adm. organu I instancji) oraz przede wszystkim wyjaśnienia samego skarżącego, który podczas przesłuchania dnia [...] czerwca 2019 r. (protokół przesłuchania k. 15 akt adm. organu I instancji) wskazał m.in. że prowadzi wędrowny tryb życia, że w roku 2019 był w mieszkaniu dwa razy – w marcu i w maju, że były to jednodniowe wizyty podczas których nocował w mieszkaniu, a następnego dnia je opuszczał, że w latach 2017 i 2018 również prowadził wędrowny tryb życia, a jego wizyty w lokalu miały charakter jednodniowy, że nie partycypuje on w kosztach utrzymania mieszkania. Z powyższych wyjaśnień skarżącego bezspornie wynika, że prowadzi on wędrowny tryb życia już od 2017 r., a w mieszkaniu bywał sporadycznie na jednodniowe pobyty. Potwierdzają to zeznania świadka J. A. (członka Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej), który zeznał, że skarżący nie zamieszkuje trwale w lokalu i bywa w nim raz na jakiś czas oraz, że jego mieszkanie zostało zlicytowane za zadłużenie czynszowe. Należy przy tym wskazać, że w konsekwencji przeprowadzonej licytacji w 2016 r., przybicia przez Sąd Rejonowy w B. prawomocnym postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. prawa własności nieruchomości nabywcom oraz przysądzenia prawa własności przedmiotowego lokalu nabywcom – D. J. i M. J. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. [...] z dnia [...] listopada 2018 r., sygn. akt [...] (prawomocnego z dniem [...] stycznia 2019 r.), skarżący utracił tytuł prawny do lokalu.

Wobec powyższych okoliczności związanych z kwestią pobytu skarżącego w przedmiotowym lokalu, zdaniem Sądu należy uznać, że prawidłowo orzekające w sprawie organy przyjęły, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego i miało to charakter trwały. Incydentalnych wizyt w lokalu przy [...] nie można bowiem uznać za świadczące o skoncentrowaniu przez skarżącego swojego życia w tym miejscu. Od 2017 r. skarżący prowadził bowiem wędrowny tryb życia, wizyty w lokalu miały charakter sporadyczny i jednodniowy, a zatem przedmiotowy lokal nie stanowił od 2017 r. centrum życiowego skarżącego, gdyż nie realizował on w nim swoich podstawowych funkcji życiowych, takich jak mieszkanie, nocowanie, spożywanie posiłków, wypoczywanie, korzystanie z urządzeń lokalu i zaspokajania innych potrzeb życiowych. Wskazane okoliczności nie potwierdzają więc deklarowanej przez skarżącego woli pobytu na stałe w przedmiotowym lokalu. Skarżący skoncentrował bowiem od 2017 r. swoje czynności życiowe w innym miejscu - poza lokalem przy ul. [...], co sam potwierdził wskazując, że od 2017 r. prowadzi wędrowny tryb życia, a w przedmiotowym lokalu bywa sporadycznie, są to pobyty jednodniowe, nie uiszcza kosztów utrzymania mieszkania. To zaś prowadzi do wniosku, że opuszczenie przez skarżącego miejsca pobytu stałego we wskazanym czasie uznać należy za świadome i dobrowolne, dokonane w sposób dorozumiany poprzez rzeczywiste skoncentrowanie swojego życia w innym miejscu.

Kwestią sporną w sprawie jest natomiast to, czy do opuszczenia lokalu doszło w sposób dobrowolny. W istocie, w konsekwencji poczynionych uwag, kwestię tę należy odnieść nie do okresu w jakim skarżący prowadził wędrowny tryb życia (lata 2017 -2019) i skoncentrował swoje centrum życiowe w innym miejscu, lecz do kwestii dobrowolności dostępu do lokalu od przełomu maja i czerwca 2019 r. Skarżący wskazywał niezmiennie w sprawie, że opuszczenie przez niego lokalu jest wynikiem naruszonego posiadania i nielegalnej eksmisji dokonanej przez D. J., który zdemontował drzwi od mieszkania, wszedł do lokalu, wyrzucił znajdujące się tam rzeczy oraz przedmioty osobiste skarżącego i wymienił zamek w drzwiach, uniemożliwiając skarżącemu dostęp do lokalu. W związku z powyższym, skarżący w dniu [...] maja 2020 r. wniósł przeciwko D. J. powództwo cywilne o przywrócenie naruszanego posiadania. Na rozprawie sądowej dnia [...] listopada 2023 r. okazał i przedłożył do akt kserokopie wyroku Sądu Rejonowego w B. II Wydział Cywilny z dnia [...] września 2021 r. oddalającego ww. powództwo oraz wyroku Sądu Okręgowego w B. II Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] marca 2022 r. oddalającego apelację od wyroku sądu I instancji. Skarżący podkreślił jednocześnie, że w uzasadnieniu Sąd Okręgowy zakwestionował wiarygodność wnioskodawcy i zeznań świadków co do okoliczności wejścia do przedmiotowego lokalu, co – jak wskazał - potwierdza w jego ocenie bezprawność działań D. J. i stanowi o braku dobrowolności opuszczenia przez niego lokalu.

Oceniając powyższe argumenty dotyczące bezprawnego przejęcia (tj. dokonania nielegalnej eksmisji i naruszenia posiadania) mieszkania przez D. J., Sąd nie kwestionując stanowiska skarżącego w tym zakresie, podkreśla że wobec oddalenia przez sąd powszechny powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu wyrokiem z dnia [...] września 2021 r. utrzymanego następnie w mocy wyrokiem z dnia [...] marca 2022 r., nie mogły one podważyć legalności rozstrzygnięcia organów o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. Wyjaśnić należy w tym miejscu, że mimo iż rzeczywiście – zgodnie z twierdzeniem skarżącego – Sąd Okręgowy ustalił, że pracownicy D. J. samowolnie i samodzielnie rozkręcili drzwi od mieszkania, weszli do środka i wyrzucili z niego rzeczy skarżącego, to jednak z uwagi na znamienną w sprawie okoliczność, jaką jest zbycie spornego lokalu przez D. J. na rzecz osoby trzeciej - M. W. w dniu [...] lipca 2019 r., roszczenie posesoryjne skarżącego nie mogło być skuteczne. Sąd Okręgowy wyjaśnił w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] marca 2022 r., że roszczenie to może być skuteczne o ile naruszyciel ma rzecz w swoim ręku. Z chwilą zaś gdy osoba, która pozbawiła posiadacza władztwa nad rzeczą, sama to władztwo utraciła, przestaje być legitymowana biernie, a wytoczone przeciw niej żądanie staje się bezprzedmiotowe. Obojętnym jest przy tym czy utrata ta nastąpiła bez woli i winy tej osoby, czy też uczyniła to ona świadomie, choćby w tym celu, aby udaremnić akcję powoda. W związku z tym, stwierdzić należy, że skoro D. J. od [...] lipca 2019 r. (data zbycia lokalu na rzecz M. W.) nie jest posiadaczem przedmiotu sporu, to tym samym roszczenie skarżącego zainicjowane powództwem z dnia [...] maja 2020 r. nie mogło przynieść i nie przyniosło zamierzonego skutku jakim jest przywrócenie naruszonego posiadania. Zatem skarżący nie ma możliwości w oparciu o wskazany środek prawny realizacji woli fizycznego przebywania w spornym lokalu, a jak podkreślono wcześniej ewidencja służy odzwierciedleniu stanu faktycznego i dostarczenia wiedzy o rzeczywistym, fizycznym miejscu pobytu obywatela.

Przy czym, co podkreślono, zarówno rezygnacja z zastosowania podjęcia próby przywrócenia naruszonego posiadania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z wolą strony, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania, jak i bezskuteczne wyczerpanie tych środków uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania. W związku z tym, skoro podjęta przez skarżącego próba przywrócenia naruszonego posiadania zakończyła się bezskutecznie, ponieważ sąd cywilny oddalił powództwo – co skarżący sam zeznał na rozprawie i co wykazał stosownymi dokumentami - to tym samy zważyć należy, że w istocie nie ma obecnie możliwości powrotu do lokalu przez skarżącego. Przywołać należy w tym miejscu ponadto stanowisko nowego właściciela lokalu – M. W. – który w piśmie skierowanym do Sądu wskazał, że nie zgadza się, aby skarżący był zameldowany w należącym do niego lokalu przy ul. [...].

Odnotować należy jednocześnie, że w dacie wydania kontrolowanych decyzji organy nie dysponowały powyższymi wyrokami sądów cywilnych. Skarżący pozew do sądu cywilnego złożył bowiem dopiero w dniu [...] maja 2020 r., a więc już po wydaniu decyzji przez Wojewodę. W stanie faktycznym sprawy na etapie postępowania administracyjnego zasadnie przyjęło więc, że skarżący nie podjął wskazanych środków prawnych w celu przywrócenia posiadania lokalu.

Podsumowując stwierdzić należy, że w sprawie zaistniały podstawy do decyzyjnego orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego, skarżący bowiem opuścił trwale (tj. od 2017 r.) przedmiotowy lokal i skoncentrował swoje czynności życiowe w innym miejscu - poza lokalem przy ul. [...]. Istotnym jest ponadto, że powództwo skarżącego o przywrócenie naruszonego posiadania zostało oddalone, że skarżący utracił tytuł prawny lokalu i obecnie należy on do M. W., który nie zgadza się ani na powrót, ani na zameldowanie skarżącego w jego lokalu. Nie istnieją więc aktualnie ani prawne, ani fizyczne obiektywne możliwości powrotu przez skarżącego do lokalu przy ul. [...]. Dodać należy ponadto, że pozostałe okoliczności, na które zwracał uwagę skarżący w treści odwołania, jak i skargi – tj. kwestia legalności nabycia mieszkania przez D. J., czy też kwestionowana przez skarżącego okoliczność wynajmu mieszkania przez D. J. – nie mają znaczenia dla postępowania prowadzonego w przedmiocie wymeldowania. Powtórzyć należy bowiem, że istotnym z punktu widzenia niniejszego postępowania było wyłącznie ustalenie tego czy skarżący faktycznie opuścił mieszkanie i czy dopełnił obowiązku meldunkowego – co organy w sprawie ustaliły, uzyskując tym samym podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu, której zasadność potwierdza dodatkowo okoliczność oddalenia przez sąd cywilny powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania.

Odnosząc się zaś do argumentacji skarżącego w zakresie zgłoszenia jego sprawy P., Prokuraturze i Sądowi, wskazać należy, że skarżący pozew do sądu cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania złożył w dniu [...] maja 2020 r., a więc już po wydaniu decyzji przez organ II instancji, a zatem skarżący poparł twierdzenia o bezprawnym naruszeniu posiadania wymaganym środkiem prawnym tj. powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania dopiero po wydaniu decyzji przez Wojewodę, co oznacza że nie skorzystał z niego we właściwym czasie, a ponadto co najistotniejsze ten środek prawny okazał się nieskuteczny. Skarżący nie wykazał również w postępowaniu administracyjnym stosownymi dowodami podjęcia skutecznie jakichkolwiek innych środków prawnych przed organami ścigania mających na celu umożliwienie mu wejścia do lokalu, którego posiadania zostało naruszone. Odnośnie podniesionej przez skarżącego kwestii wniesienia skargi na wpis do księgi wieczystej, podkreślenia ponownie wymaga, że postępowanie dotyczące wykonania obowiązku meldunkowego służy wyłącznie celom ewidencyjnym, dostarczenia organom wiedzy o fakcie pobytu osoby w danym miejscu, co oznacza że w postępowaniu tym nie rozstrzyga się kwestii prawnych związanych z legalnością przysądzania własności lokalu i zgodnością z prawem nabycia lokalu. Tym samym okoliczności te nie miały znaczenia dla oceny przesłanek podjęcia decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego. Również toczące się przeciwko wnioskodawcy postępowania w sprawach karnych, na które wskazał skarżący na rozprawie sądowej w dniu [...] marca 2024 r., nie mogły skutkować podważeniem legalności wydanych w sprawie decyzji, gdyż sprawa o sygn. [...] nie dotyczy skarżącego (nie jest on osobą pokrzywdzoną w tej sprawie), a dokonane przez skarżącego zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez wnioskodawcę dotyczące m.in. uniemożliwienia przebywania w lokalu, kradzieży dokumentów i zniszczenia mienia miało miejsce zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego w dniu [...] marca 2020 r., a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji i w sprawie tej nie postawiono jeszcze zarzutów wnioskodawcy. W tych okolicznościach, uwzględniając przy tym ewidencyjny charakter zameldowania, także i wskazane toczące się postępowania w sprawach karnych nie mogły wpłynąć na dokonaną w sprawie przez organy ocenę o zaistnieniu przesłanek do wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego.

Ustosunkowując się natomiast do podniesionej przez skarżącego okoliczności pozostawienia w przedmiotowym lokalu rzeczy, które następnie D. J. wyrzucił podczas opróżniania mieszkania, wskazać należy, że również ten argumentem nie może być uznany za wystarczający dla uznania, że skarżący nie opuścił mieszkania. Podkreślić należy przede wszystkim, że po pierwsze, pozostawienie rzeczy osobistych czy też przedmiotów majątkowych w spornym lokalu nie ma kluczowego znaczenia dla rozstrzygnięcia podejmowanego w przedmiocie wymeldowania, bowiem opuszczenie lokalu nie musi być połączone z jego opróżnieniem ze wszystkich ruchomości należących do opuszczającego lokalu. Po drugie okoliczność ta nie powinna być rozpatrywana samoistnie i niezależnie od całokształtu okoliczności danej sprawy, które jak wykazano wskazują na opuszczenie przez skarżącego przedmiotowego lokalu i brak możliwości realizacji woli przebywania w nim. Po trzecie zaś, skoro skarżący przez większość czasu funkcjonował bez rzeczy pozostawionych w lokalu – ponieważ w mieszkaniu przy ul. [...] pojawiał się sporadycznie – to znaczy, że nie były to przedmioty użytku codziennego, które należałoby wiązać z centrum życiowym.

Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że w ocenie Sądu sprawa została przez organy wyjaśniona w sposób wystarczający dla wydania rozstrzygnięcia, a wydanie kwestionowanych decyzji poprzedziło wyjaśnienie istotnych okoliczności mających znaczenie w sprawie o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego, tj. okoliczności opuszczenia lokalu i nie wykonaniu obowiązku wymeldowania się z miejsca pobytu stałego. W sprawie prawidłowo ustalono, że skarżący nie koncentrował swoich codziennych, życiowych interesów pod adresem, z którego został wymeldowany. Powyższe ustalenie pozostaje w zgodzie przede wszystkim z wyjaśnieniami samego skarżącego, który w sposób wyraźny potwierdził fakt sporadycznego przebywania w lokalu od co najmniej 2017 r. i prowadzenia wędrownego trybu życia. Sąd nie stwierdził, aby w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które skutkowałoby koniecznością uchylenia wydanych w sprawie rozstrzygnięć. W sprawie doręczono skarżącemu skutecznie korespondencję na wskazany przez niego adres, a organ I instancji powiadomił skarżącego o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 kpa.

Końcowo, wskazać należy, że podnosząc zarzut naruszenia przepisu materialnego z art. 15 ust. 2, skarżący nie określił tego w jakiej ustawie znajduje się wskazany artykuł. To zaś uniemożliwia Sądowi odniesienie się do tego zarzutu. Nie jest bowiem rolą Sądu aby domniemywać jaki zarzut chciał sformułować skarżący.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że w sprawie uzasadnionym było wydanie decyzji o wymeldowaniu skarżonego z miejsca pobytu stałego z uwagi na opuszczenie przez niego lokalu przy ul. [...] i brak wykonania obowiązku wymeldowania się z miejsca pobytu stałego. Orzekające organy prawidłowo ustaliły, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal i skoncentrował swoje życie poza nim, a przed wydaniem decyzji nie podjął skutecznych prawnych działań zmierzających do przywrócenia posiadania lokalu przy ul. [...]. Wskazać należy jednocześnie, że również przedłożone przez skarżącego na etapie postępowania przed tut. Sądem, wyroki sądów cywilnych, które oddaliły jego powództwo posesoryjne, potwierdzają prawidłowość podjętych w sprawie decyzji i wskazują że wskazany środek prawny okazał się nieskuteczny i nie mógł doprowadzić do zaistnienia obiektywnej możliwości realizacji woli przebywania w przedmiotowym lokalu, do którego skarżący nie posiada także już tytułu prawnego.

Sąd na podstawie art. 106 § 3 ppsa a contrario oddalił wnioski dowodowe zgłoszone na rozprawie w dniu [...] marca 2024 r., gdy objęte nimi dokumenty nie były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Jednocześnie Sąd w oparciu o art. 106 § 3 ppsa przeprowadził dowód z przedłożonych przez skarżącego na rozprawie sądowej dnia [...] listopada 2023 r. kserokopii wyroku Sądu Rejonowego w B. II Wydział Cywilny z dnia [...] września 2021 r. oddalającego powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania oraz wyroku Sądu Okręgowego w B. II Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] marca 2022 r. oddalającego apelację od wyroku sądu I instancji, uznając ww. dokumenty za istotne dowody uzupełniające w sprawie.

W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 ppsa.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. z 2023 poz. 2631).