Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2575/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6, 7, 7a § 1, 8, 10, 12, 35, 36, 75 § 1, 77 § 1, 80, 81a § 1, 107 § 6,
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Sylwia Misztal po rozpoznaniu w dniu 11 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 139/23 w sprawie ze skargi M. J. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 24 listopada 2022 r. nr DL.WIPO.412.1909.2019/ARo w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen 1. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w komparycji zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce błędnego numeru zaskarżonej decyzji "DL.WIPO.412.1990.2019/ARo" wpisuje "DL.WIPO.412.1909.2019/ARo"; 2. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 sierpnia 2023 r., VIII SA/Wa 139/23 oddalił skargę wniesioną przez M. J. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC) z 24 listopada 2022 r. nr DL.WIPO.412.1909.2019/ARo, którą wskazany organ po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej: k.p.a., a także art. 302 ust. 1 pkt 1, art. 315 ust. 1, art. 318 ust. 1 i art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.), dalej: u.c., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Warszawie (dalej: KPSG) z 20 lutego 2019 r., nr NW-WA/176/D-ZDP/2019 w części zobowiązującej skarżącego, obywatela Bangladeszu do powrotu i orzeczenia o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku, uchylając zaskarżone rozstrzygnięcie w zakresie określenia terminu dobrowolnego powrotu wraz z orzeczeniem o nim na nowo (30 dni od dnia doręczenia decyzji).

M. J. M. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie:

1) art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez niezbadanie wszystkich okoliczności oraz niedokładne wyjaśnienie w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, uwzględniając przy tym słuszny interes strony;

2) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie normy wynikającej z brzmienia przepisu polegającego na uwzględnieniu subiektywnego interesu strony, pomimo istnienia okoliczności obiektywnych, iż narusza to istotne interesy strony;

3) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem przepisów prawa, co miało istotne znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej oraz przyczyniło się do naruszenia zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej;

4) art. 10 k.p.a. poprzez brak obiektywizmu w ocenie ważnego interesu obywatela oraz interesu publicznego poprzez dowolną interpretację;

5) art. 12 k.p.a. z uwagi na to, że organ nie podjął wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy;

6) art. 35 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób przekraczający ustawowe terminy rozstrzygnięcia sprawy i działania ze zwłoką;

7) art. 36 k.p.a. poprzez przekroczenie terminu do załatwienia sprawy bez poinformowania strony o przedłużającym się postępowaniu, mimo że organ jest obowiązany zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia;

8) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez odrzucenie dowodu mającego istotny wpływ na postępowanie;

9) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezbadanie w sposób wyczerpujący zgromadzonego materiału dowodowego;

10) art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę na podstawie zebranego przy uchybieniach proceduralnych materiału dowodowego;

11) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony;

12) art. 107 § 6 k.p.a. poprzez brak szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego umożliwiającego merytoryczną weryfikacje;

13) art. 32 Konstytucji poprzez dyskryminację polegającą na tym, że pomimo spełnienia wszystkich przesłanek ustawowych osoby o innej karnacji skóry - cudzoziemiec traktowany jest jako persona non grata.

Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego na uzasadnionych podstawach.

Wielokrotnie w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny miał okazję zauważać, że w świetle art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. koniecznym warunkiem uznania, iż strona prawidłowo powołuje się na podstawę kasacyjną, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jest wskazanie, które przepisy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., II OSK 1059/19; wyrok NSA z 24 marca 2022 r., II OSK 931/21; wyrok NSA z 21 grudnia 2021 r., III OSK 686/21; wyrok NSA z 25 maja 2021 r., II OSK 2487/18; wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., III OSK 367/21).

Obowiązek uzasadnienia zarzutów nakłada na sporządzającego skargę kasacyjną powinność połączenia poszczególnych zarzutów z argumentami uzasadnienia. Jakkolwiek przepisy nie wprowadzają w tym zakresie szczególnych wymagań dla konstrukcji uzasadnienia i skutek ten możliwy jest do osiągnięcia w dowolny sposób, to niewątpliwie musi być zachowana możliwość względnie jednoznacznego przyporządkowania poszczególnych argumentów do stawianych sądowi I instancji zarzutów, tak aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł odnieść się do nich, rozpoznając skargę kasacyjną. O procesowej skuteczności środka zaskarżenia, poza dokonaniem przez wnoszącego skargę kasacyjną należytej konkretyzacji zarzutów, przesądza również ich adekwatność w stosunku do stanu faktycznego i prawnego sprawy rozpatrzonej przez wojewódzki sąd administracyjny.

W rozpoznawanej sprawie, niezależnie od nienadania przez skarżącego kasacyjnie znaczenia temu, że sąd administracyjny nie orzeka na podstawie przepisów k.p.a., lecz przepisów p.p.s.a., wobec czego tylko tym ostatnim przepisom wojewódzki sąd administracyjny może uchybić, przeprowadzając wadliwą kontrolę legalności zaskarżonego aktu w aspekcie wskazanym w art. 174 pkt 2 p.p.s.a, a także niezrozumiałego przypisania wymienionych w skardze kasacyjnej uchybień proceduralnych (art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 10, art. 12, art. 35, art. 36, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 6 k.p.a.) Wojewodzie Mazowieckiemu, a nie SUdSC, tj. organowi, który wydał zaskarżoną decyzję z 24 listopada 2022 r., skarżący pominął obowiązek szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powodów nakazujących mu stwierdzić, że powyższe uchybienia w sprawie miały miejsce. Niewątpliwie nie można mówić o spełnieniu przewidzianego w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wymagania w przypadku, gdy uzasadnienie skargi kasacyjnej nie odwołuje się w ogóle do wymienionych w jej zarzutach przepisów k.p.a., co powoduje, że brak jest w nim objaśnienia polegającego na odniesieniu znaczenia normatywnego przytoczonych przepisów procesowych do okoliczności wynikłych w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją z 24 listopada 2022 r.

Powyższe zaniechanie ma charakter istotny, uniemożliwia bowiem określenie, w czym tkwi przypisywany Sądowi I instancji błąd dotyczący m.in. niezbadania przez organ w toku postępowania administracyjnego wszystkich okoliczności sprawy, naruszenia zasady zaufania, nieuwzględnienia obiektywizmu przy ocenie ważnego interesu cudzoziemca, odrzucenia "dowodu mającego istotny wpływ na postępowanie", czy też rozstrzygnięcia wątpliwości na niekorzyść strony, gdy wniesiona skarga kasacyjna nie dostarcza informacji, która stosowana w postępowaniu regulacja prawna wykreowała "nierozstrzygalne" wątpliwości odnoszące się do jej treści normatywnej, jak również odpowiednio – w jakim zakresie miałby być nimi objęty stan faktyczny niniejszej sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wszystkie względy, które determinowały podjęte rozstrzygnięcie zobowiązujące skarżącego do powrotu i orzekające o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku, zostały szczegółowo omówione przez SUdSC, sprawiając, że Sąd I instancji akceptując ten stan rzeczy, nie uchybił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. (w skardze kasacyjnej zarzut braku szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego umożliwiającego weryfikację stanowiska przyjętego przez organ skarżący powiązał z nieistniejącym przepisem art. 107 § 6 k.p.a.). Skarga kasacyjna nie wyjaśnia również, jaki wpływ na wynik sprawy ma długość postępowania prowadzonego przez KPSG i SUdSC w celu jej rozpatrzenia.

Krytyczną ocenę sposobu uzasadnienia zarzutów stawianych Sądowi I instancji pogłębiają uwagi autora skargi kasacyjnej dotyczące działań podejmowanych przez organy administracji publicznej względem skarżącego w sytuacji, gdy ich związek z granicami rozpatrywanej przez Sąd I instancji sprawy pozostaje wątpliwy albo wręcz należy go wykluczyć. Przedmiotem rozpatrzonej przez Sąd I instancji sprawy pozostawała ocena legalności zaskarżonej decyzji SUdSC, którą skarżący został zobowiązany do powrotu z uwagi na stwierdzenie przez orzekający organ wystąpienia przesłanki przewidzianej w art. 302 ust. 1 pkt 1 u.c., tj. przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego cudzoziemca do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są w jego przypadku wymagane.

Twierdzenie, że cudzoziemcy mają prawo "rozeznać się w panujących realiach w innym kraju europejskim i zdecydować się na zmianę swoich planów życiowych" (s. 5 skargi kasacyjnej) nie odpowiada uwarunkowaniom faktycznym, które decydowały o wszczęciu przez KPSG postępowania w następstwie przeprowadzonej w hali strefy Schengen Lotniska im. Fryderyka Chopina w Warszawie kontroli legalności pobytu skarżącego. Nie mogły również ważyć na kontrolowanym rozstrzygnięciu akcentowane przez stronę kwestie związane z tym, czy sposób zachowania skarżącego mógł być postrzegany jako "porzucenie pracy", a jeżeli tak, to jakie (usprawiedliwione) powody przyczyniły się do podjęcia przez niego tego kroku, albowiem ta płaszczyzna ustaleń, jako mieszcząca się w zakresie określenia warunków wjazdu i pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegała rozważeniu w toku postępowania prowadzonego w sprawie cofnięcia skarżącemu wizy krajowej typu D nr [...] wydanej przez konsula RP w New Delhi w celu wykonywania pracy.

Należy przypomnieć, że przyjęcie, iż cel pobytu skarżącego w Polsce nie pokrywał się z wykonywaniem przez niego pracy u pracodawcy wskazanego w zezwoleniu będącym podstawą wydania wizy bądź podjęciem innego legalnego zatrudnienia, prowadziło do wydania przez KPSG decyzji z 20 lutego 2019 r., nr NW-WA/254/D-CWK/2019 cofającej skarżącemu wizę krajową. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Komendanta Głównego Straży Granicznej z 24 maja 2019 r., nr KG-CU-IV.2.4221.11.2019, od której skargę skarżącego oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 listopada 2019 r., IV SA/Wa 1913/19, mającym charakter orzeczenia prawomocnego wskutek oddalenia od niego wniesionej przez skarżącego skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 czerwca 2022 r., II OSK 1228/20. W sprawie poddanej kontroli Sądu I instancji SUdSC był związany skutkiem prawnym wydania powyższej prawomocnej decyzji, co w sytuacji, gdy skarżący nie dysponował innym wymaganym dokumentem pobytowym, nakazywało jego przebywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej odnieść w sposób bezpośredni do pobytu bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do tego, w stosunku do której to sytuacji organy były zobowiązane zastosować środek prawny opisany w art. 302 ust. 1 pkt 1 u.c.

Nawet jeżeli opisane w skardze kasacyjnej zdarzenia chcieć by objąć wskazaną przez jej autora kategorią "splotu różnych zbiegów okoliczności", to Sąd I instancji nie miał podstaw, by przez ich pryzmat oceniać prawidłowość zaskarżonej decyzji, gdyż w granicach rozpatrzonej przez KPSG i SUdSC sprawy mieściło się wyłącznie zagadnienie dotyczące posiadania przez skarżącego wizy, a nie względy, które doprowadziły do jej cofnięcia, skutkujące niezgodnym z prawem - zdaniem strony - wyłączeniem go z rynku pracy bądź też – bo w tym zakresie skarga kasacyjna zawiera również odmienne objaśnienie – pozbawieniem go możliwości "zmiany swojej sytuacji życiowej na lepsze", uwzględniając, że "z doświadczenia życiowego za realną należy uznać sytuację, w której cudzoziemiec przebywający za granicą w celu pobytowym czy turystycznym, podczas wizyty w innym kraju odnalazł miejsce, w którym postanowił osiedlić się na stałe" (s. 5 skargi kasacyjnej).

Za bezprzedmiotowe z punktu widzenia ram prawnych kształtujących prawidłowość rozpatrzenia niniejszej sprawy należy również uznać te argumenty skargi kasacyjnej, które odnoszą się do przesłanek udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, uwzględniając, że wniosek cudzoziemca w tym przedmiocie został przed wydaniem zaskarżonej decyzji wiążąco rozpatrzony decyzją odmowną SUdSC z 25 lipca 2022 r., nr DL.WIIPO.410.7923.2020/KW/II, a jej legalność, co jest Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadome z urzędu, potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 24 listopada 2022 r., VIII SA/Wa 819/22.

Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji odwołujący się do ogólnikowego ustalenia związanego ze spełnieniem przez skarżącego "wszystkich przesłanek ustawowych", z czym łączy się zarzut posłużenia się przez organy przy nadawaniu kierunku rozstrzygnięcia czynnikiem "karnacji skóry" cudzoziemca wraz z traktowaniem go jako "persona non grata" i pozbawione zasadniczo podbudowy prawnej luźne refleksje autora skargi kasacyjnej odnośnie do prowadzonej przez Państwo polityki skutkującej wspieraniem "czarnego rynku pracy", co ma uniemożliwiać "ludziom z Azji" podejmowanie zatrudnienia, na którym im zależy (s. 7 skargi kasacyjnej). W kontekście powyższych twierdzeń wymaga przypomnienia, że korelatem przestrzegania zasady równości jest zakaz dyskryminacji, wynikający z art. 32 ust. 2 Konstytucji (por. wyrok TK z 5 lipca 2011 r., P 14/10, OTK-A 2011/6/49). Dyskryminacja oznacza odmienne traktowanie, bez obiektywnego i rozsądnego uzasadnienia, osób znajdujących się w istotnie podobnej sytuacji. Nie budzi wątpliwości, że w odniesieniu do spraw dotyczących uregulowania warunków wjazdu i pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na organach stosujących przepisy u.c. ciąży obowiązek wydania decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu w każdym przypadku, gdy stwierdzone zostanie wystąpienie okoliczności, z którymi przepis art. 302 ust. 1 u.c. wiąże wymóg posłużenia się takim rozstrzygnięciem, a zarazem nie zachodzą przesłanki negatywne związane z sytuacją indywidualną cudzoziemca wyłączające możliwość jego zastosowania. Ustawodawca czyni adresatami przywołanej regulacji wszystkich, którzy przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim lub znajdują się w innej sytuacji równoważnej tej przesłance ustawowej. Tym samym wszyscy charakteryzujący się daną cechą istotną z punktu widzenia normy prawnej powinni być przez organ stosujący ją potraktowani w sposób jednakowy. Stan faktyczny zaistniały w sprawie nie uzasadnia uznania, by organ temu wymaganiu miał w kontrolowanym postępowaniu w jakikolwiek sposób uchybić, ponieważ to nie odrzucane przez skarżącego względy polityki migracyjnej dotyczące rynku pracy kształtowały w niniejszej sprawie sytuację prawną skarżącego, ale fakt niestosowania się przez niego do obowiązujących przepisów prawa, które przyjmują, że w sytuacji, gdy cel pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustał i nie spełnia on warunków pobytu na nim, zobowiązany jest on opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Uwzględnienie migracyjnego statusu prawnego cudzoziemca związanego z przebywaniem w kraju nielegalnie nie pozwala mówić o dyskryminującym jego traktowaniu opartym na posłużeniu się niedopuszczalnym kryterium różnicującym.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Stosownie do art. 156 § 1 i § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny sprostował oczywistą omyłkę pisarską zawartą w komparycji wyroku w zakresie określenia numeru, jaki nosi zaskarżona decyzja SUdSC z 24 listopada 2022 r., wobec błędnego jego oznaczenia ("DL.WIPO.412.1990.2019/ARo") przez Sąd I instancji.