Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 715/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2025-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4 pkt 12
journal: Dz.U. 2023 poz 2805
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 310 poz 34  art. 8 ust. 1 i 6
law: Dyrektywa Rady 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w  przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw  członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi D. GmbH w H. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr 0114-KDIP2-1.4010.117.2024.2.PK UNP: 2251546 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną interpretację, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1.Przedmiotem skargi D GmbH (dalej: Wnioskodawca, Skarżący) jest interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor) z dnia 19 kwietnia 2024 r. sygn. 0114-KDIP2-1.4010.117.2024.2.PK w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych.

2. Dotychczasowy przebieg postępowania

2.1. Wnioskiem z dnia 21 lutego 2024 r. Skarżący wystąpił do Dyrektora z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej skutków podatkowych w podatku od osób prawnych w zakresie planowanego połączenia I spółka z o.o. z siedzibą w B. (dalej: I PL, Spółka Przejmująca) z C spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. (dalej: C, Spółka Przejmowana).

Przedstawiając zdarzenie przyszłe wskazano, iż wspólnicy I PL i C planują podjąć decyzję o połączeniu tych spółek. Połączenie zostanie przeprowadzone w trybie art. 492 § 1 pkt 1 w związku z art. 491 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1526 ze zm., dalej: KSH).

W wyniku planowanego łączenia przez przejęcie, cały majątek C (spółka przejmowana) zostanie przeniesiony na I PL (spółka przejmująca) w zamian za nowoutworzone udziały w Spółce Przejmującej (dalej: Nowe Udziały), które Spółka Przejmująca wyemituje na rzecz dotychczasowego wspólnika Spółki Przejmowanej (tj. Skarżącego), a Spółka Przejmowana przestanie istnieć.

Skarżący jest wspólnikiem C. Udziały w C nabył w wyniku wymiany udziałów, która miała miejsce dnia 30 grudnia 2016 r.

We wniosku Skarżący zadał następujące pytanie:

Czy w związku z planowanym łączeniem się I PL i C, w wyniku którego Wnioskodawca otrzyma Nowe Udziały, a byt prawny Spółki Przejmowanej ustanie, po stronie Wnioskodawcy, jako dotychczasowym wspólniku Spółki Przejmowanej, dojdzie do powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych?

Na tak postawione pytanie, Skarżąca udzieliła odpowiedzi przeczącej.

Zdaniem Wnioskodawcy, przychód uzyskany w Polsce przez rezydenta podatkowego Niemiec w następstwie przekształceń, łączenia lub podziałów podmiotów należy kwalifikować po 1 stycznia 2022 r. do przychodów z zysków kapitałowych. W konsekwencji, zgodnie z art. 13 ust. 5 UPO Polska-Niemcy, Rzeczpospolita Polska nie będzie miała prawa do opodatkowania tego przychodu.

Gdyby jednak bezzasadnie twierdzić, że po 1 stycznia 2022 r. przychód uzyskany w Polsce przez rezydenta podatkowego Niemiec w następstwie przekształceń, łączenia lub podziałów podmiotów należy nadal, na gruncie ustawy o ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2805, dalej: u.p.d.o.p., ustawa o CIT), kwalifikować do przychodów z udziału w zyskach osób prawnych, to, zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 12 ustawy o CIT, do przychodów nie zalicza się, w przypadku łączenia się spółek, przychodu wspólnika spółki przejmowanej stanowiącego wartość emisyjną udziałów (akcji) przydzielonych przez spółkę przejmującą, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 8ba tej ustawy, jeżeli:

a) udziały (akcje) w podmiocie przejmowanym nie zostały nabyte lub objęte w wyniku wymiany udziałów albo przydzielone w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów oraz

b) przyjęta przez tego wspólnika dla celów podatkowych wartość udziałów (akcji) przydzielonych przez spółkę przejmującą nie jest wyższa niż wartość udziałów (akcji) w spółce przejmowanej, jaka byłaby przyjęta przez tego wspólnika dla celów podatkowych, gdyby nie doszło do łączenia.

Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, udziały w Spółce Przejmowanej zostały nabyte przez Wnioskodawcę w wyniku wymiany udziałów, która miała miejsce dnia 30 grudnia 2016 r.

Warunek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) ustawy o CIT, nie obowiązywał przed dniem 1 stycznia 2022 r. Wszedł on w życie na mocy przepisów ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2105 ze zm.). Ustawa zmieniające nie zawiera przepisów przejściowych w zakresie warunku, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) ustawy o CIT. Oznacza to, że to ograniczenie neutralności podatkowej łączenia się spółek nie może działać na przeszłość, zważywszy na potrzebę ochrony interesów w toku. W 2016 r., biorąc udział w wymianie udziałów Wnioskodawca nie mógł w sposób racjonalny przewidzieć, że ta czynność uniemożliwi mu wzięcie udziału w łączeniu się spółek po 1 stycznia 2022 r. w sposób neutralny podatkowo, co potwierdza orzecznictwo krajowych sądów administracyjnych.

Ponadto, Wnioskodawca jest zagranicznym rezydentem podatkowym z siedzibą w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. W związku z tym, planowane łączenie się spółek ma charakter transgraniczny. W takich okolicznościach, na pozycję podatkową Wnioskodawcy mają wpływ przepisy Dyrektywy Rady 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego (Dz.U.UE.L.2009.310.34 z dnia 25.11.2009; dalej: Dyrektywa). Zatem Wnioskodawca może powołać się w swojej sprawie bezpośrednio na przepisy tej dyrektywy w sytuacji, gdy przepisy krajowe naruszają jego interes podatkowy w sposób niezgodny z prawem unijnym.

Przepisy Dyrektywy nie przewidują ograniczenia neutralności podatkowej łączenia się spółek w sytuacji, w której spółka łącząca się brała wcześniej udział w innej neutralnej podatkowo reorganizacji. Co więcej, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w jednym ze swoich orzeczeń (wyrok w sprawie C-285/07 z dnia 11 grudnia 2008 r.) stwierdził wprost, że państwa członkowskie nie mogą wprowadzać ograniczeń, wyłączających neutralność podatkową łączenia się spółek na zasadzie a priori. Dopiero stwierdzenie w toku następczej kontroli podatkowej naruszenia prawa podatkowego w związku z uchylaniem się lub unikaniem opodatkowania może być podstawą do odmowy neutralności podatkowej dokonanej reorganizacji.

Również krajowe sądy administracyjne uznały, że uzależnienie neutralności podatkowej łączenia się spółek od braku udziału spółki łączącej się we wcześniejszej reorganizacji jest niezgodny z przepisami Dyrektywy (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2023 r. III SA/Wa 1645/23).

W konsekwencji warunek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) ustawy o CiT, nie będzie miał w niniejszej sprawie zastosowania do Wnioskodawcy.

Dalej Wnioskodawca podniósł, iż jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, wartość Nowych Udziałów, przyjęta dla celów podatkowych przez Wnioskodawcę zgodnie z niemieckim prawem podatkowym, nie będzie wyższa niż wartość udziałów w Spółce Przejmowanej, jaka byłaby przyjęta przez Wnioskodawcę dla celów podatkowych, gdyby nie doszło do łączenia się spółek.

Powyższe oznacza, że, na gruncie niemieckiego prawa podatkowego, koszt uzyskania przychodu, który Wnioskodawca będzie mógł rozpoznać na moment ewentualnego zbycia Nowych Udziałów, będzie tożsamy z wydatkami poniesionymi na objęcie lub nabycie udziałów w Spółce Przejmowanej. Przepisy niemieckiego prawa podatkowego nie pozwalają bowiem Wnioskodawcy na zwiększenie wartości podatkowej Nowych Udziałów w stosunku do wartości podatkowej udziałów w Spółce Przejmowanej (unicestwionych w konsekwencji łączenia się spółek).

Wnioskodawca odwołała się do niemieckiego prawa podatkowego, ponieważ zyski z ewentualnej sprzedaży Nowych Udziałów będą podlegały opodatkowaniu wyłącznie w Niemczech, zgodnie z art. 13 ust. 5 UPO Polska-Niemcy (zakładając, że zastosowania nie znajdzie tzw. klauzula nieruchomościową). Stąd też konieczne jest zweryfikowanie, czy warunek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. b) ustawy o CIT, zostanie spełniony na gruncie niemieckiego prawa podatkowego.

Mając na uwadze powyższe, warunek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. b) ustawy o CIT, będzie przez Wnioskodawcę spełniony.

Dodatkowo, zgodnie z art. 12 ust. 15 pkt 1 ustawy o CIT, przepis art. 12 ust. 4 pkt 12 tej ustawy ma zastosowanie wyłącznie do spółek będących podatnikami, o których mowa w art. 3 ust. 1, przejmujących majątek spółek mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W opisie zdarzenia przyszłego wskazano, że Spółką Przejmującą majątek Spółki Przejmowanej będzie podatnik, o których mowa w art. 3 ust. 1 u.p.d.o.p. Zatem warunek ten należy uznać za spełniony.

2.2. Zaskarżoną interpretacją Dyrektor uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, Dyrektor stwierdził, że uzasadniona jest interpretacja, iż - w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2022 r. - art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m ustawy o CIT odnosi się do przychodów danego podmiotu, który posiada, na dzień poprzedzający dzień restrukturyzacji, udział w kapitale łub prawo do zysku innej osoby prawnej, tj. odnosi się m.in. do sytuacji gdy przychody osiąga wspólnik spółki przejmowanej lub dzielonej, któremu przydzielane są udziały spółki przejmującej lub nowo zawiązanej, który posiada już udział w kapitale lub prawo do zysku spółki przejmującej lub nowo zawiązanej. Natomiast art. 7b ust. 1 pkt 1a ustawy o CIT odnosi się do przychodów z restrukturyzacji powstałych u podmiotów, które nie posiadały, na dzień poprzedzający dzień restrukturyzacji, udziału w kapitale lub praw do zysku osoby prawnej, tj. odnosi się m.in. do sytuacji gdy przychody osiąga wspólnik, któremu przydzielane są udziały spółki przejmującej lub nowo zawiązanej, lecz który nie posiadał udziału lub prawa do zysku tej spółki. Stąd, mając na uwadze przedstawione rozważania dotyczące źródeł przychodu, w przypadku powstania przychodu po stronie Spółki (Udziałowca Spółki przejmowanej), właściwy będzie art. 7b ust. 1 pkt 1a ustawy o CIT. Nie ma więc podstaw do zastosowania iv niniejszej sprawie art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m ustawy o CIT (który dotyczy przychodów z restrukturyzacji powstałych u podmiotów, które posiadały, na dzień poprzedzający dzień restrukturyzacji, udział w kapitale lub prawa do zysku osoby prawnej której majątek albo udziały/akcje przejmują w drodze restrukturyzacji).

W związku z faktem, że na gruncie ustawy o podatku dochodowym, od osób prawnych przychody Spółki (jedynego udziałowca Spółki Przejmowanej) należy zakwalifikować do art. 7b ust 1 pkt 1a ustawy o CIT to zastosowania nie znajdzie art. 22 ust 1 ustawy o CIT oraz art. 10 UPO w przedmiotowej sprawie będzie więc miał zastosowanie art. 13 UPO (jak wskazuje Spółka), który określa zasady opodatkowania zysków z przeniesienia własności majątku. "

Reasumując, u Skarżącego, jedynego udziałowca Spółki przejmowanej powstanie przychód, o którym mowa w art. 12 ust 1 pkt 8ba ustawy o CIT w związku z art. 13 UPO. Do ww. przychodu nie znajdzie zastosowanie wyłączenie wynikające z art. 12 ust 4 pkt 12 ww. ustawy o CIT oraz art. 10 UPO.

Dalej Dyrektor wskazał, iż brak przepisów przejściowych, które wskazywałyby na odmienne stosowanie art. 12 ust 4 pkt 12 lit a ustawy o CIT w stosunku do udziałów, które zostały objęte, nabyte lub przydzielone przed 1 stycznia 2022 r. Nie podzielił więc stanowiska Skarżącego, zgodnie z którym przepisy Dyrektywy nie przewidują ograniczenia neutralności podatkowej łączenia się spółek w sytuacji, w której spółka łącząca się brała wcześniej udział w innej neutralnej podatkowo reorganizacji.

W konsekwencji nie spełni Skarżący warunku, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a ustawy o CIT, ponieważ Spółka (wspólnik spółki C) nabyła z dniem 30 grudnia 2016 r. udziały w C sp. z o. o. drogą wymiany udziałów.

2.3. W skardze na ww. interpretację, pełnomocnik spółki – radca prawny, zaskarżają ją w całości, zarzucił:

1. Dopuszczenie się przez Dyrektora błędu wykładni przepisów prawa materialnego, skutkującego niewłaściwą oceną co do zastosowania tych przepisów, tj. art. 7b ust. 1 pkt la i art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m) oraz art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p. w zw. z art. 10 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 13 ust. 5 oraz art. 22 ust. 1 umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku, podpisana w Berlinie dnia 14 maja 2003 r., który polegał na uznaniu przez Dyrektora, że przychód zagranicznego wspólnika (tutaj spółka będąca rezydentem podatkowym Niemiec) spółki krajowej, przejmowanej w toku łączenia się spółek krajowych, z tytułu łączenia się spółek krajowych powinien być kwalifikowany, na gruncie ustawy o CIT, jako przychód z udziału w zyskach osób prawnych. Co za tym idzie, w ocenie Dyrektora przychód Skarżącego z tytułu łączenia się spółek krajowych podlega opodatkowaniu w Polsce, zważywszy na postanowienia UPO.

Podczas gdy, w ocenie Skarżącego, przychód zagranicznego wspólnika (spółka będąca rezydentem podatkowym Niemiec) spółki krajowej, przejmowanej w toku łączenia się spółek krajowych, z tytułu łączenia się spółek krajowych jest kwalifikowany, na gruncie ustawy o CIT, jako przychód z zysków kapitałowych, ale nie jako przychód z udziału w zyskach osób prawnych. Co za tym idzie, mając na uwadze przepis art. 10 ust. 3 UPO, przychód zagranicznego wspólnika, który nie jest kwalifikowany na gruncie ustawy o CIT jako przychód z udziału w zyskach osób prawnych, nie podlega opodatkowaniu w Polsce jak dywidenda. W takiej sytuacji, przychód zagranicznego wspólnika z tytułu przejęcia krajowej spółki, w której pozostaje on wspólnikiem, powinien być zakwalifikowany na gruncie UPO jako przychód ze zbycia praw majątkowych, ponieważ w toku przejęcia spółki dochodzi do umorzenia udziałów wspólnika w spółce przejmowanej, w zamian za co otrzymuje on nowe udziały w spółce przejmującej. Natomiast przychód z tego tytułu podlega opodatkowaniu wyłącznie w Niemczech.

Dyrektor doszedł do przekonania, że przychód Skarżącego z tytułu połączenia spółek krajowych jest przychodem z tytułu zbycia praw majątkowych na gruncie UPO, a nie przychodem o charakterze dywidendowym. Co za tym idzie Dyrektor prawidłowo uznał, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 13 UPO, a nie art. 10 UPO, ale z niezrozumiałych względów uznał, że przychód ten będzie podlegał opodatkowaniu w Polsce, wbrew wyraźnej dyspozycji przepisu art. 13 ust. 5 UPO.

Podsumowując, na gruncie ustawy o CIT przychód Skarżącego z tytułu przejęcia spółki krajowej, w której jest wspólnikiem, nie jest przychodem z udziału w zyskach osób prawnych. Zatem, na gruncie UPO, przychód ten nie będzie opodatkowany jak dywidenda, ale jak zysk z przeniesienia praw majątkowych. Co za tym idzie, Polska nie ma prawa do opodatkowania tego przychodu, ponieważ zysk Skarżącego z przeniesienia praw majątkowych podlega opodatkowaniu wyłącznie w Niemczech.

2. Dopuszczenie się przez Dyrektora błędu wykładni przepisów prawa materialnego, skutkującego niewłaściwą oceną co do zastosowania tych przepisów, tj. art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) ustawy o CIT w zw. z art. 2 oraz art. 217 Konstytucji RP, który polegał na uznaniu przez Dyrektora, że warunek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) u.p.d.o.p., dotyczy również transakcji nabycia (objęcia) udziały (akcji) w spółce przejmowanej w wyniku wymiany udziałów, która miała miejsce przed wejściem w życie tego warunku, tj. przed 1 stycznia 2022 r. Co za tym idzie, w ocenie Dyrektora przychód Skarżącego, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 8ba u.p.o.p., nie podlega wyłączeniu z przychodów, ponieważ Skarżący nie spełnia warunku, o którym mowa w 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) ustawy o CIT.

Podczas gdy, w ocenie Skarżącego, warunek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) u.p.d.o.p., nie znajduje zastosowanie do transakcji nabycia (objęcia) udziałów (akcji) w spółce przejmowanej w wyniku wymiany udziałów, która miała miejsce przed wejściem w życie tego warunku, tj. przed 1 stycznia 2022 r., ponieważ przepisy przejściowe nie regulują tej kwestii. Tymczasem, z uwagi na konstytucyjną ochronę interesów w toku i względny zakaz retrospektywności i retroaktywności przepisów podatkowych, oddziaływanie przepisów podatkowych na zamknięte okresy podatkowe musi być każdorazowo określone w ustawie podatkowej i przejść test proporcjonalności. Natomiast przepisy przejściowej ograniczają się jedynie do wskazania, że przepis art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) ustawy o CIT znajdzie zastosowanie do dochodów (przychodów) osiąganych po 1 stycznia 2022 r.

Podsumowując, skoro Skarżący nabył udziały w spółce przejmowanej w wyniku wymiany udziałów przed 1 stycznia 2022 r., to warunek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) ustawy o CIT, jest spełniony. Przychód Skarżącego, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 8ba ustawy o CIT, podlega zatem wyłączeniu z opodatkowania.

3. Dopuszczenie się przez Dyrektora błędu wykładni przepisów prawa materialnego, skutkującego niewłaściwą oceną co do zastosowania tych przepisów, tj. art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) ustawy o CIT w zw. z art. 8 ust. 1 i ust. 6 Dyrektywy w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, który polegał na uznaniu przez Dyrektora, że warunek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) ustawy o CIT, znajduje zastosowanie do zagranicznego wspólnika krajowej spółki przejmowanej, który to wspólnik posiada siedzibę na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Podczas gdy, w ocenie Skarżącego, warunek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) ustawy o CIT, jest niezgodny z art. 8 ust. 1 Dyrektywy jest również niezgodny z art. 8 ust. 6 tej Dyrektywy, który to przepis należy interpretować zgodnie z celami Dyrektywy i orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości. Trybunał stwierdza wyraźnie, że transgraniczne restrukturyzacje są neutralne podatkowo i krajowe ustawodawstwo nie może wprowadzać żadnych ograniczeń, których nie przewiduje wprost Dyrektywa. Neutralność podatkowa transgranicznych restrukturyzacji może być ograniczona tylko następczo, w toku kontroli podatkowej, i tylko jeżeli doszło do nadużycia lub uchylania się od opodatkowania.

Podsumowując, warunek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) u.p.d.o.p., nie powinien w ogóle znaleźć zastosowania względem Skarżącego, ponieważ w niniejszej sprawie przepisy Dyrektywy znajdą zastosowanie przed prawem krajowym, niezgodnym z prawem wspólnotowym. Co za tym idzie, przychód Skarżącego, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 8ba u.p.d.o.p., podlega wyłączeniu z opodatkowania.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej Interpretacji Dyrektora, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm prawem przepisanych.

Uzasadniając zarzuty skargi Skarżący wskazał, iż główna oś sporu w zakresie wykładni spornego przepisu prawa materialnego oscyluje, zdaniem Skarżącego, wokół następujących kwestii, w kolejności hierarchicznej:

1. czy przychód Skarżącego z tytułu połączenia I PL i C, w której jest wspólnikiem, może podlegać opodatkowaniu w Polsce z uwagi na postanowienia UPO;

2. jeżeli przychód Skarżącego z tytułu połączenia I PL i C, w której jest wspólnikiem, podlega opodatkowaniu w Polsce z uwagi na postanowienia UPO, to czy przychód z tego tytułu podlega wyłączeniu z opodatkowania na mocy ustawy o CIT, w związku z przepisami Dyrektywy.

W ocenie Skarżącego, jego przychód z tytułu połączenia I PL i C, w której jest wspólnikiem, nie podlega opodatkowaniu w Polsce z uwagi na postanowienia UPO. Przy czym, nawet gdyby podlegał opodatkowaniu w Polsce, to podlegałby wyłączeniu z opodatkowania na mocy Ustawy o CIT, w związku z przepisami Dyrektywy. Z kolei Dyrektor stoi na stanowisku przeciwnym. W jego ocenie przychód Skarżącego podlega opodatkowaniu w Polsce na mocy postanowień UPO i nie korzysta z wyłączenia z opodatkowania. Ponieważ przychód Skarżącego, rezydenta podatkowego Niemiec, uzyskany w Polsce w następstwie łączenia się I PL i C, będzie kwalifikowany na gruncie ustawy o CIT jako przychód z zysków kapitałowych, a nie przychód z udziału w zyskach osób prawnych, to, zgodnie z art. 13 ust. 5 UPO nie będzie miała prawa do jego opodatkowania.

Należy jednak zauważyć, że w ustawie o CIT funkcjonuje nadal przepis art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m), zgodnie z którym za przychody z udziału w zyskach osób prawnych uważa się przychody uzyskane w następstwie przekształceń, łączenia lub podziałów podmiotów, w tym: przychody osoby prawnej lub spółki, o której mowa w art. 1 ust. 3, przejmującej w następstwie łączenia lub podziału majątek lub część majątku innej osoby prawnej lub spółki, przychody wspólnika spółki łączonej lub dzielonej, przychody spółki dzielonej.

Przepisy art. 7b ust. 1 pkt 1a i art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m) ustawy o CIT mają ten sam zakres. Kwestia ta jest istotna w przypadku przychodów uzyskiwanych w Polsce przez rezydentów podatkowych Niemiec, ponieważ kwalifikacja przychodu uzyskanego w następstwie przekształceń, łączenia lub podziałów podmiotów albo do przychodów z zysków kapitałowych albo do przychodów z udziału w zyskach osób prawnych będzie rozstrzygała o prawie Rzeczypospolitej Polskiej do opodatkowania tego przychodu, z uwagi na postanowienia UPO.

Jeżeli przychody uzyskane w Polsce przez rezydenta podatkowego Niemiec w następstwie przekształceń, łączenia lub podziałów podmiotów byłyby kwalifikowane na gruncie ustawy o CIT jako przychody z udziału w zyskach osób prawnych, to, zgodnie z art. 10 ust. 2 w zw. z art. 10 ust. 3 UPO, Rzeczpospolita Polska będzie miała prawo do ich opodatkowania.

Jeżeli jednak przychody uzyskane w Polsce przez rezydenta podatkowego Niemiec w następstwie przekształceń, łączenia lub podziałów podmiotów byłyby kwalifikowane na gruncie ustawy o CIT jako przychody z zysków kapitałowych, to, zgodnie z art. 13 ust. 5 UPO, Rzeczpospolita Polska nie będzie miała prawa do ich opodatkowania.

Z uwagi na powyższą sprzeczność między konsekwencjami zastosowania przepisów art. 7b ust. 1 pkt 1a i art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m) ustawy o CIT, konieczne jest zastosowanie reguł kolizyjnych.

Przepis art. 7b ust. 1 pkt 1a ustawy o CIT wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Podczas gdy przepis art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m) ustawy o CIT obowiązywał od 1 stycznia 2018 r. Zgodnie z powszechnie przyjętą regułą kolizyjną, prawo późniejsze uchyla prawo wcześniejsze. Zatem stwierdzić należy, że przepis art. 7b ust. 1 pkt 1a ustawy o CIT znajdzie zastosowanie przed przepisem art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m) tej ustawy. Kwestia ta zdążyła już być przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem, przepis art. 7b ust. 1 pkt 1a ustawy o CIT znajdzie zastosowanie przed przepisem art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m) tej ustawy. Zatem, na gruncie ustawy o CIT, po 1 stycznia 2022 r. przychód uzyskany w następstwie przekształceń, łączenia lub podziałów podmiotów należy kwalifikować do przychodów z zysków kapitałowych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 kwietnia 2023 r. I SA/Gl 14/23). W takiej sytuacji, na gruncie ustawy o CIT, po 1 stycznia 2022 r. należy kwalifikować przychód uzyskany w Polsce przez rezydenta podatkowego Niemiec w następstwie przekształceń, łączenia lub podziałów podmiotów do przychodów z zysków kapitałowych. W konsekwencji, zgodnie z art. 13 ust. 5 UPO Rzeczpospolita Polska nie będzie miała prawa do opodatkowania tego przychodu.

Reasumując, zdaniem Skarżącego, w związku z planowanym łączeniem się I PL i C, w wyniku którego Skarżący otrzyma Nowe Udziały, a byt prawny Spółki Przejmowanej ustanie, po stronie Skarżącego, jako dotychczasowym wspólniku Spółki Przejmowanej, nie dojdzie do powstania przychodu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 8ba u.p.d.o.p., na mocy postanowień UPO.

Odnosząc się do kwestii wyłączenia przychodu Skarżącego z opodatkowania w Polsce, Skarżący podniósł, iż gdyby jednak twierdzić, że po 1 stycznia 2022 r. przychód uzyskany w Polsce przez rezydenta podatkowego Niemiec w następstwie przekształceń, łączenia lub podziałów podmiotów należy nadal, na gruncie ustawy o CIT, kwalifikować do przychodów z udziału w zyskach osób prawnych, to, zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 12 ustawy o CIT, do przychodów nie zalicza się, w przypadku łączenia się spółek, przychodu wspólnika spółki przejmowanej stanowiącego wartość emisyjną udziałów (akcji) przydzielonych przez spółkę przejmującą, o którym mowa w art. 12 ust.1 pkt 8ba tej ustawy, Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, udziały w Spółce Przejmowanej zostały nabyte przez Skarżącego w wyniku wymiany udziałów, która miała miejsce dnia 30 grudnia 2016 r.

Warunek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) ustawy o CIT, nie obowiązywał przed dniem 1 stycznia 2022 r. Wszedł on w życie na mocy przepisów ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2105 ze zm.). Ustawa zmieniające nie zawiera przepisów przejściowych w zakresie warunku, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) ustawy o CIT. Oznacza to, że to ograniczenie neutralności podatkowej łączenia się spółek nie może działać na przeszłość, zważywszy na potrzebę ochrony interesów w toku. W 2016 r., biorąc udział w wymianie udziałów. Skarżący nie mógł w sposób racjonalny przewidzieć, że ta czynność uniemożliwi mu wzięcie udziału w łączeniu się spółek po 1 stycznia 2022 r. w sposób neutralny podatkowo.

Prokonstytucyjna wykładnia art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) ustawy o CIT powinna ograniczyć weryfikację tego warunku tylko do restrukturyzacji dokonanych po 1 stycznia 2022 r. (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 czerwca 2023 r. I SA/Ol 118/23).

Ponadto, Skarżący jest zagranicznym rezydentem podatkowym z siedzibą w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. W związku z tym, planowane łączenie się spółek ma charakter transgraniczny. W takich okolicznościach, na pozycję podatkową Skarżącego mają wpływ przepisy Dyrektywy. Zatem Skarżący może powołać się w swojej sprawie bezpośrednio na przepisy tej dyrektywy w sytuacji, gdy przepisy krajowe naruszają jego interes podatkowy w sposób niezgodny z prawem unijnym. Przepisy Dyrektywy przewidują ograniczenia neutralności podatkowej łączenia się spółek w sytuacji, w której spółka łącząca się brała wcześniej udział w innej neutralnej podatkowo reorganizacji. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w jednym ze swoich orzeczeń (wyrok w sprawie C-285/07 z dnia 11 grudnia 2008 r.) stwierdził wprost, że państwa członkowskie nie mogą wprowadzać ograniczeń, wyłączających neutralność podatkową łączenia się spółek na zasadzie a priori. Również krajowe sądy administracyjne uznały, że uzależnienie neutralności podatkowej łączenia się spółek od braku udziału spółki łączącej się we wcześniejszej reorganizacji jest niezgodny z przepisami Dyrektywy Rady 2009/133/WE (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2023 r. akt. III SA/Wa 1645/23).

Mając na uwadze powyższe argumenty, zważywszy na obowiązek pro-unijnej wykładni przepisów podatkowych regulujących opodatkowanie łączenia się spółek, warunek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a) ustawy o CIT, nie będzie miał w niniejszej sprawie zastosowania do Skarżącego.

Jak również wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, wartość Nowych Udziałów, przyjęta dla celów podatkowych przez Skarżącego zgodnie z niemieckim prawem podatkowym, nie będzie wyższa niż wartość udziałów w Spółce Przejmowanej, jaka byłaby przyjęta przez Skarżącego dla celów podatkowych, gdyby nie doszło do łączenia się spółek. Oznacza to że, na gruncie niemieckiego prawa podatkowego, koszt uzyskania przychodu, który Skarżący będzie mógł rozpoznać na moment ewentualnego zbycia Nowych Udziałów, będzie tożsamy z wydatkami poniesionymi na objęcie lub nabycie udziałów w Spółce Przejmowanej. Przepisy niemieckiego prawa podatkowego nie pozwalają bowiem Skarżącemu na zwiększenie wartości podatkowej Nowych Udziałów w stosunku do wartości podatkowej udziałów w Spółce Przejmowanej (unicestwionych w konsekwencji łączenia się spółek).

Skarżący odwołał się do niemieckiego prawa podatkowego, ponieważ zyski z ewentualnej sprzedaży Nowych Udziałów będą podlegały opodatkowaniu wyłącznie w Niemczech, zgodnie z art. 13 ust. 5 UPO (zakładając, że zastosowania nie znajdzie tzw. klauzula nieruchomościowa). Stąd też konieczne jest zweryfikowanie, czy warunek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. b) ustawy o CIT, zostanie spełniony na gruncie niemieckiego prawa podatkowego.

Mając na uwadze powyższe, warunek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. b) ustawy o CIT, będzie przez Skarżącego spełniony.

Dodatkowo, zgodnie z art. 12 ust. 15 pkt 1 ustawy o CIT, przepis art. 12 ust. 4 pkt 12 tej ustawy ma zastosowanie wyłącznie do spółek będących podatnikami, o których mowa w art. 3 ust. 1, przejmujących majątek spółek mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W opisie zdarzenia przyszłego wskazano, że Spółką Przejmującą majątek Spółki Przejmowanej będzie podatnik, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o CIT. Zatem warunek ten należy również uznać za spełniony.

2.4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

3.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

3.1. Skarga okazała się zasadna, albowiem dokonana w granicach art. 57a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze. zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola legalności zaskarżonej interpretacji wykazała, że narusza ona przepisy prawa materialnego.

3.2. W rozpoznawanej sprawie zarysowały się dwie sporne kwestie: 1) czy przychód Skarżącego z tytułu połączenia I PL i C, w której jest wspólnikiem, może podlegać opodatkowaniu w Polsce z uwagi na postanowienia UPO; 2) jeżeli przychód Skarżącego z tytułu połączenia I PL i C, w której jest wspólnikiem, podlega opodatkowaniu w Polsce z uwagi na postanowienia UPO, to czy przychód z tego tytułu podlega wyłączeniu z opodatkowania na mocy ustawy o CIT, w związku z przepisami Dyrektywy.

Mając na uwadze regulacje art. 57a p.p.s.a. Sąd rozpoznał obie kwestie sporne, odnosząc się do wszystkich podniesionych zarzutów.

3.3. Rozważając sporne zagadnienia przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o CIT, podatnicy, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W myśl art. 7b ust. 1 pkt la ustawy o CIT, za przychody z zysków kapitałowych uważa się przychody uzyskane w następstwie przekształceń, łączenia lub podziału podmiotów. Podczas gdy przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych wymienione są szczegółowo w art. 7b ust. 1 pkt 1 ustawy o CiT.

Stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 8ba ustawy o CIT, przychodem u wspólnika spółki przejmowanej, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, jest ustalona na dzień poprzedzający dzień łączenia wartość emisyjna udziałów (akcji) spółki przejmującej przydzielonych wspólnikowi spółki przejmowanej w następstwie łączenia podmiotów.

Przy czym, zgodnie z art. 4a pkt 16a ustawy o CIT, wartość emisyjna udziałów (akcji) oznacza cenę, po jakiej obejmowane są udziały (akcje), określoną w statucie lub umowie spółki, a w razie ich braku - w innym dokumencie o podobnym charakterze, nie niższą od wartości rynkowej tych udziałów (akcji).

Zgodnie z art. 10 ust. 1 UPO dywidendy wypłacane przez spółkę mającą siedzibę w Umawiającym się Państwie osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim Umawiającym się Państwie mogą być opodatkowane w tym drugim Państwie. Określenie "dywidendy" użyte w niniejszym artykule oznacza dochód z akcji, akcji gratisowych, praw do udziału w zysku, akcji w górnictwie, akcji założycieli lub innych praw, z wyjątkiem wierzytelności, do udziału w zyskach, jak również inny dochód, który według prawa Państwa, w którym spółka wypłacająca dywidendy ma siedzibę, jest pod względem podatkowym traktowany jak dochód z akcji i wypłaty z tytułu świadectw udziałowych w funduszu inwestycyjnym (art. 10 ust. 3 UPO).

Natomiast, zgodnie z art. 13 ust. 5 UPO zyski z przeniesienia własności jakiegokolwiek majątku niewymienionego w powyższych ustępach podlegają opodatkowaniu tylko w tym Umawiającym się Państwie, w którym przenoszący własność ma miejsce zamieszkania lub siedzibę.

Z dniem 1 stycznia 2022 r. został wprowadzony do systemu prawnego przepis art. 12 ust. 4 pkt 12 u.p.d.o.p., zgodnie z którym do przychodów nie zalicza się w przypadku połączenia lub podziału spółek, przychodu wspólnika spółki przejmowanej lub dzielonej stanowiącego wartość emisyjną udziałów (akcji) przydzielonych przez spółkę przejmującą lub nowo zawiązaną, o którym mowa w ust. 1 pkt 8ba, jeżeli:

a) udziały (akcje) w podmiocie przejmowanym lub dzielonym nie zostały nabyte lub objęte w wyniku wymiany udziałów albo przydzielone w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów oraz

b) przyjęta przez tego wspólnika dla celów podatkowych wartość udziałów (akcji) przydzielonych przez spółkę przejmującą lub nowo zawiązaną nie jest wyższa niż wartość udziałów (akcji) w spółce przejmowanej lub dzielonej, jaka byłaby przyjęta przez tego wspólnika dla celów podatkowych, gdyby nie doszło do łączenia lub podziału.

Przepis art. 12 ust. 1 pkt 8 ba u.p.d.o.p. stanowi, że przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności ustalona na dzień poprzedzający dzień łączenia lub podziału wartość emisyjna udziałów (akcji) spółki przejmującej lub nowo zawiązanej przydzielonych wspólnikowi spółki przejmowanej lub dzielonej w następstwie łączenia lub podziału podmiotów, z zastrzeżeniem pkt 8b.

Zgodnie z art. 89 ustawy nowelizującej z 29 października 2021 r. (Polski Ład) ww. przepis art. 12 ust. 4 pkt 12 obowiązuje od 1 stycznia 2022 r., a ustawodawca nie wprowadził reguł intertemporalnych. Sąd nie podzielił stanowiska Dyrektora, iż taka sytuacja zakłada dopuszczalność pominięcia wymogów zawartych w art. 12 ust. 4 pkt 12 ustawy w przypadku reorganizacji wieloetapowych, w których pierwsze zdarzenia, prowadzące do zaistnienia efektu finalnego po 1 stycznia 2022 r., miały miejsce przed datą wprowadzenia tego przepisu.

Niezasadnie także organ uznał, że wprowadzenie przez ustawodawcę ograniczenia neutralności wymiany udziałów, łączenia i podziału spółek jedynie do pierwszej takiej transakcji nie jest sprzeczne z prawem unijnym, co potwierdza przepis art. 8 ust. 6 Dyrektywy, który zezwala państwu członkowskiemu na zniesienie zasady neutralności zdarzenia restrukturyzacyjnego.

3.4. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii kwalifikacji przychodu powstałego w następstwie połączenia, a mianowicie czy będzie on zaliczany do przychodów z zysków kapitałowych i stanowi on dywidendę w rozumieniu art. 10 UPO czy też do dochodów określonych w art. 13 UPO, a więc przychód nieopodatkowany na terytorium RP, wskazać należy, iż skład orzekający podzielił stanowisko prezentowane przez Wnioskodawcę. Zauważyć także należy, że Dyrektor, jak trafnie podniesiono w skardze prezentuje w tym zakresie sprzeczne stanowisko.

I tak na stronie 25 zaskarżonej interpretacji Dyrektor twierdzi: "W świetle powyższego w analizowanej sprawie u Państwa – Jedynego udziałowca Spółki przejmowanej powstanie przychód, o którym mowa w art. 12 ust. w pkt 8ba ustawy o CIT w związku z art. 13 umowy polsko-niemieckiej. Do ww. przychodu nie znajdzie zastosowania wyłączenie wynikające z art. 12 ust. 4 pkt 12 ww. ustawy o CIT oraz art. 10 Umowy pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodów i majątku.

Odnosząc się do powyższej tezy stwierdzić należy, że w ustawie o CIT funkcjonuje nadal przepis art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m), zgodnie z którym za przychody z udziału w zyskach osób prawnych uważa się przychody uzyskane w następstwie przekształceń, łączenia lub podziałów podmiotów, w tym: przychody osoby prawnej lub spółki, o której mowa w art. 1 ust. 3, przejmującej w następstwie łączenia lub podziału majątek lub część majątku innej osoby prawnej lub spółki, przychody wspólnika spółki łączonej lub dzielonej, przychody spółki dzielonej.

Przepisy art. 7b ust. 1 pkt la i art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m) ustawy o CIT mają ten sam zakres. Kwestia ta jest istotna w przypadku przychodów uzyskiwanych w Polsce przez rezydentów podatkowych Niemiec, ponieważ kwalifikacja przychodu uzyskanego w następstwie przekształceń, łączenia lub podziałów podmiotów albo do przychodów z zysków kapitałowych albo do przychodów z udziału w zyskach osób prawnych będzie rozstrzygała o prawie Rzeczypospolitej Polskiej do opodatkowania tego przychodu, z uwagi na postanowienia UPO.

Z uwagi na powyższą sprzeczność między konsekwencjami zastosowania przepisów art. 7b ust. 1 pkt 1a i art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m) ustawy o CIT, konieczne jest zastosowanie reguł kolizyjnych. Przepis art. 7b ust. 1 pkt 1a ustawy o CIT wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Podczas gdy przepis art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m) ustawy o CIT obowiązywał od 1 stycznia 2018 r.

Zgodnie z powszechnie przyjętą regułą kolizyjną, prawo późniejsze uchyla prawo wcześniejsze. Zatem stwierdzić należy, że przepis art. 7b ust. 1 pkt 1a ustawy o CIT znajdzie zastosowanie przed przepisem art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m) tej ustawy.

Skład orzekający podziela wyrażane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym art. 7b ust. 1 pkt 1a ustawy o CIT znajdzie zastosowanie przed przepisem art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m) tej ustawy. Zatem, na gruncie ustawy o CIT, po stycznia 2022 r. przychód uzyskany w następstwie przekształceń, łączenia lub podziałów podmiotów należy kwalifikować do przychodów z zysków kapitałowych.

Za prawidłowy przyjąć należy pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 28 kwietnia 2023 r. I SA/GI 14/23, zgodnie z którym: "(...) do końca 2021 r. jedynym przepisem dotyczącym kwalifikacji przychodów uzyskanych w następstwie m.in. podziałów podmiotów był art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m u.p.d.o.p. Tzw. "Polski Ład" pozostawił powyższy przepis w niezmienionej formie, jednak w wyniku nowelizacji dodano art. 7b ust. 1 pkt 1a, zgodnie z którym przychody uzyskane w następstwie przekształceń, łączenia lub podziału podmiotów stały się nową, oddzielną kategorią przychodów z zysków kapitałowych, niekwalifikowanych równocześnie do przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. W wyniku ww. nowelizacji przychody z podziału są więc w art. 7b u.p.d.o.p. wymienione dwukrotnie - raz jako przychody z udziału w zyskach osób prawnych, a raz jako inne przychody z zysków kapitałowych. Literalnie zakresy obu tych przepisów pokrywają się, co świadczy o błędzie legislacyjnym. Wyrazem tego jest chociażby fakt, że w uzasadnieniu do nowelizacji u.p.d.o.p. nie znalazło się żadne odniesienie do wprowadzonego art. 7b ust. 1 pkt 1a u.p.d.o.p., ani do jego relacji z pozostawionym w mocy art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m u.p.d.o.p. Tym samym, w systemie prawnym funkcjonują dwa przepisy w sprzeczny ze sobą sposób kwalifikujące dochód z połączenia: raz jako przychód z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, a raz jako inny przychód z zysków kapitałowych (co przełożyło się w kolejnym kroku na wadliwą analizę przepisów umowy dokonaną przez organ i potencjalnie może mieć wpływ na ustalenie w sposób nieprawidłowy obowiązków płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych). W tej sytuacji prawidłowa wykładnia i usunięcie istniejącej sprzeczności tych przepisów wymaga odwołania się do reguły kolizyjnej chronologicznej lex posterior derogat legi priori. Zastosowanie wskazanej reguły prowadziłoby do wniosku, że przychody uzyskane w wyniku połączeń przez podatników podatku dochodowego od osób prawnych powinno kwalifikować się zgodnie z dodanym w nowelizacji art. 7b ust. 1 pkt la u.p.d.o.p., jako nowo wprowadzoną samodzielną podkategorię przychodów z zysków kapitałowych. W takim ujęciu, przychód ten nie stanowi przychodu z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. Konsekwentnie, w odniesieniu do podatników będących osobami prawnymi nie jest stosowana instytucja płatnika - do dochodu z połączenia nie stosuje się art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p., a tym samym - nie stosuje się również art. 26 u.p.d.o.p. W interpretacji organ natomiast próbuje wykazać, że art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m oraz art. 7b ust. 1 pkt 1a u.p.d.o.p. odnosząc się do dwóch różnych kategorii przychodów w zależności od tego, czy udziałowiec, któremu przydzielane są udziały spółki przejmującej posiadał już udziały tej spółki przed reorganizacją, czy też ich nie posiadał. Dyrektor zatem uzupełnia treść przepisów o niewyrażoną w ustawie przesłankę "uprzedniego posiadania udziałów". Nie sposób oprzeć się wrażeniu, że przyjęta przez Dyrektora koncepcja uzależniająca kwalifikację przychodu z podziału od przesłanki uprzedniego posiadania udziałów została stworzona ad hoc, w celu znalezienia argumentu dla uznania tego przychodu za dywidendę. Taka kwalifikacja w dalszej kolejności została wykorzystana do uznania przychodu za "dywidendę" na gruncie umowy oraz stwierdzenia, że podlega on zryczałtowanemu podatkowi, pobieranemu przez płatnika. Takie działanie stanowi niedozwoloną prawotwórczą wykładnię prawa podatkowego - a co w tym przypadku szczególnie rażące - dokonaną na niekorzyść skarżącej (zatem z naruszeniem art. 2a o.p.). Tym samym, wobec tożsamości brzmienia art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m i pkt 1a u.p.d.o.p. oraz istotnych wątpliwości co do błędu legislacyjnego w tym zakresie. Organ winien był dokonać korzystnej dla skarżącej wykładni tych przepisów i uznać przychód z podziału za przychód z zysków kapitałowych - nie zaś za przychód z tytułu udziału w z zyskach osób prawnych."

Mając na uwadze powyższe zasadnie podniesiono w skardze, iż na gruncie ustawy o CIT, po 1 stycznia 2022 r. należy kwalifikować przychód uzyskany w Polsce przez rezydenta podatkowego Niemiec w następstwie przekształceń, łączenia lub podziałów podmiotów do przychodów z zysków kapitałowych. W konsekwencji, zgodnie z art. 13 ust. 5 UPO, Rzeczpospolita Polska nie będzie miała prawa do opodatkowania tego przychodu.

Reasumując, w związku z planowanym łączeniem się I PL i C, w wyniku którego Skarżący otrzyma Nowe Udziały, a byt prawny Spółki Przejmowanej ustanie, po stronie Skarżącego, jako dotychczasowym wspólniku Spółki Przejmowanej, nie dojdzie do powstania przychodu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 8ba u.p.d.o.p., na mocy postanowień UPO.

3.5.Odnosząc się w dalszej kolejności do wykładni art. 12 ust. 4 pkt 12 u.p.d.o.p. w świetle zgodności powołanego przepisu z Dyrektywą, wskazać należy, iż Sąd podzielił stanowisko strony skarżącej w tym zakresie. W tej części uzasadnienia skład orzekający odwoła się do rozważań tut Sądu zaprezentowanych w wyroku z dnia 5 grudnia 2024 r. I SA/Gl 522/14.

W tych ramach wskazać należy, czy dokonana przez Dyrektora wykładnia art. 12 ust. 4 pkt 12 u.p.d.o.p. w związku z art. 89 ustawy zmieniającej ("Polski Ład") nie narusza zakazu lex retro non agit.

Zdaniem Sądu Skarżąca, powołując się na tę zasadę, prawidłowo wywiodła, że przepis ten powinien mieć zastosowanie tylko do takich restrukturyzacji, które były przeprowadzone po dniu 31 grudnia 2021 r. Zasada ta oznacza zakaz stanowienia norm prawnych, które nakazywałyby stosować nowo ustanowione normy prawne do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowo ustanowionych norm prawnych i z którymi prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych normami tymi przewidzianych. Konieczne jest tu jednak odróżnienie retroakcji właściwej od pozornej (czyli retrospektywności). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że retrospektywność dotyczy stosunków zaistniałych wcześniej i nadal trwających (por. wyroki TK z: 31 stycznia 1996 r., sygn. akt K 9/95, publ. OTK 1996/1/2; z 31 marca 1998 r., sygn. akt K 24/97, publ. OTK 1998/2/13; z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt P 40/07, publ. OTK-A 2009/1/4). Wówczas nowe prawo stosuje się bezpośrednio do trwających stosunków prawnych. Unormowania prawne mogą mieć charakter retroaktywny jeśli działają wstecz, czyli regulują zdarzenia sprzed dnia wejścia ich w życie. Z kolei retrospektywność dotyczy stosunków zaistniałych wcześniej i nadal trwających, a nowe prawo stosuje się bezpośrednio do trwających stosunków prawnych. O tym, że przepisy mają charakter retrospektywny, a nie retroaktywny, możemy mówić wówczas, gdy nowe przepisy stosuje się do sytuacji prawnych zastanych w chwili wejścia w życie nowelizacji i nie wywołujących skutków dla stosunków i sytuacji prawnych, w zakresie, w jakim istniały one przed ich wejściem w życie (por. np. wyroki TK z 10 lipca 2008 r., sygn. akt K 33/06, publ. OTK-A 2008/6/106 oraz z 18 października 2006 r., sygn. akt P 27/05, publ. OTK-A 2006/9/124). W orzecznictwie TK w zakresie prawa daninowego wskazuje się konsekwentnie na dużą swobodę ustawodawcy do kształtowania zakresu i wysokości podatków przy zachowaniu reguł prawidłowej legislacji (por. np. orzeczenie TK z 15 marca 1995 r., sygn. akt K 1/95, publ. OTK 1995/1/7 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 października 2015 r., sygn. akt K 21/14, publ. OTK-A 2015/9/152). Ponadto podkreśla się, że zachowanie równowagi budżetowej oraz właściwy stan finansów publicznych zalicza się do wartości chronionych konstytucyjnie (por. np. wyroki TK: z 4 grudnia 2000 r., sygn. K 9/00, publ. OTK ZU nr 8/2000/294; z 27 lutego 2002 r., sygn. K 47/01, publ. OTK ZU nr 1/A/2002/6; z 12 grudnia 2012 r., sygn. akt K 1/12, publ. OTK-A 2012/11/134). Równocześnie za dopuszczalne uznano zarówno ingerencję w sferę praw nabytych, jak i ustanowienie przepisów niekorzystnie ingerujących w treść ukształtowanych stosunków prawnych (por. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 9 kwietnia 2002 r., sygn. K 21/01, publ. OTK ZU nr 2/A/2002/17; z 20 stycznia 2010 r., sygn. akt Kp 6/09, publ. OTK ZU nr 1/A/2010/3; z 17 grudnia 1997 r., sygn. akt K 22/96, publ. OTK 1997/5-6/71). O tym, że przepisy mają charakter retrospektywny, a nie retroaktywny, możemy mówić wówczas, gdy nowe przepisy stosuje się do sytuacji prawnych zastanych w chwili wejścia w życie nowelizacji i nie wywołują one skutków dla stosunków i sytuacji prawnych, w zakresie, w jakim istniały one przed ich wejściem w życie (por. wyroki TK z: 10 lipca 2008 r., sygn. akt K 33/06, publ. OTK-A 2008/6/106; z 18 października 2006 r., sygn. akt P 27/05, publ. OTK-A 2006/9/124; z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt P 40/07, publ. OTK-A 2009/1/4). Regulacja intertemporalna, zwana retrospektywnością, polegająca na nakazie zastosowania nowego prawa do stosunków prawnych, które wprawdzie zostały nawiązane pod rządami dawnych przepisów, ale wówczas nie zostały jeszcze zrealizowane wszystkie istotne elementy tych stosunków, nie jest objęta wynikającym z art. 2 Konstytucji RP zakazem wstecznego działania prawa (por. wyrok TK z 31 marca 1998 r., sygn. akt K 24/97, publ. OTK 1998/2/13). Jak się podkreśla, przyjęcie innego stanowiska oznaczałoby nadmierne ograniczenie swobody władzy ustawodawczej w kształtowaniu i zmianach treści prawa oraz dostosowywaniu go do zmian społecznych (zob. Proces prawotwórczy w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2015, s. 54; E. Łętowska, K. Osajda, Prawo intertemporalne w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, Warszawa 2008, s. 29). Wobec tego w sytuacji, gdy ustawa zmieniająca nie zawiera odmiennych unormowań intertemporalnych, kwestia międzyczasowa jest rozstrzygnięta na korzyść bezpośredniego stosowania ustawy nowej, zarówno do stosunków nowo powstałych, jak i tych, które trwając w momencie wejścia w życie nowelizacji nawiązały się wcześniej. Tym samym od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń, stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego, czy dopiero powstaną, czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania zmiany prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 lipca 2024 r., II FSK 1242/21 oraz z 20 sierpnia 2024 r., I GSK 896/23, dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli prawo nowe nie zawiera przepisów przejściowych dotyczących unormowań dotyczących prawa materialnego, zastosowanie znajdują przepisy w brzmieniu obowiązującym w czasie, w którym powstały zdarzenia kształtujące określone stosunki prawne. W wyroku z 7 czerwca 2023 r., III OSK 2358/21 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że obecnie nie ma już wątpliwości, że brak przepisów przejściowych oznacza lukę w zakresie rozstrzygnięcia problemów intertemporalnych i z żadnego z przepisów obowiązującej Konstytucji RP nie da się wyprowadzić "domniemania" bezpośredniego działania prawa nowego. Trzeba więc kwestie intertemporalne rozstrzygać wyraźnymi przepisami przejściowymi (tak: Grzegorz Wierczyński, Komentarz do rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", (w:) Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, wyd. II, WK 2016, LEX/el. 2019). Nowe rozwiązanie działa zatem na przyszłość i nie ma mocy wstecznej chyba, że wynika to wyraźnie z brzmienia przepisów przejściowych. Z istotnych elementów państwa prawa wynika też, że odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce z bardzo ważnych powodów i wynikać musi z samej treści nowych przepisów.

Podzielając stanowisko zajęte przez tut. Sąd w wyroku z 13 maja 2024 r., I SA/Gl 1238/23 należy uznać, że dokonując wykładni art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a u.p.d.o.p., Dyrektor zastosował zakazaną retroakcję. Błędnie bowiem przyjął, że przepis ten odnosi się zamkniętego stanu faktycznego - do (reorganizacji) zdarzeń i ich skutków, które w całości zaistniały w przeszłości. Organ zaingerował w sytuację, która została ukształtowana wówczas, gdy regulacja ta nie obowiązywała i nie można było przypuszczać, że taka regulacja zostanie wprowadzona. Idąc bowiem tokiem wykładni dokonanej przez organ, przepisami obowiązującymi od 1 stycznia 2022 r. należałoby objąć wszystkie stany przeszłe dotyczące reorganizacji i restrukturyzacji spółek, co w warunkach rynkowych i biznesowych jest trudne do zaakceptowania.

Zatem stanowisko Skarżącej, że w sprawie spełnione zostały warunki wyłączenia z przychodów, określone w art. 12 ust. 4 pkt 12 u.p.d.o.p. jest zasadne. We wniosku o wydanie interpretacji Skarżąca podkreśliła, że połączenie zostanie przeprowadzone z przyczyn ekonomicznych i ma na celu uporządkowanie struktury grupy D po realizacji polityki przejęć innych podmiotów.

Dodatkowo, zgodnie z art. 12 ust. 15 pkt 1 ustawy o CIT, przepis art. 12 ust. 4 pkt 12 tej ustawy ma zastosowanie wyłącznie do spółek będących podatnikami, o których mowa w art. 3 ust. 1, przejmujących majątek spółek mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W opisie zdarzenia przyszłego wskazano, że Spółką Przejmującą majątek Spółki Przejmowanej będzie podatnik, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o CIT. Zatem warunek ten należy również uznać za spełniony.

Zdaniem Sądu, odnosząc się do wykładni art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a w związku z art. 12 ust. 1 pkt 8ba u.p.d.o.p. w zgodzie z przepisami Dyrektywy strona skarżąca wykazała iż doszło w tym zakresie do naruszenia prawa.

W tych ramach przypomnieć należy, iż zdaniem Dyrektora wydając indywidualną interpretację w zakresie prawa krajowego nie pominął on przepisów Dyrektywy. Odwołując się do wykładni celowościowej omawianych przepisów powołał się uzasadnienie do projektu ustawy i stwierdził, że podstawę do ich uchwalenia stanowił przepis art. 8 ust. 6 Dyrektywy.

Zdaniem składu orzekającego organ dokonał wadliwej oceny zgodności regulacji krajowych z prawem unijnym, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych - por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach z 28 kwietnia 2023 r., I SA/Gl 14/23 oraz z 13 maja 2024 r., I SA/Gl 1238/23; w Olsztynie z 28 czerwca 2023 r., I SA/Ol 118/23; w Warszawie z 21 listopada 2023 r., III SA/Wa 1657/23 oraz z 5 grudnia 2023 r., III SA/Wa 1645/23; we Wrocławiu z 20 grudnia 2023 r., I SA/Wr 811/23, a także w Gdańsku z 13 lutego 2024 r., I SA/Gd 802/23. Obowiązek badania przez organ interpretacyjny poprawności implementacji dyrektywy do krajowych aktów prawnych został zaprezentowany został przez NSA w wyroku z 11 grudnia 2011 r., I FSK 1565/11 zgodnie z którym, szczególnie istotna w tym kontekście jest norma art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, z której wynika, że prawo wtórne stanowione przez organizację międzynarodową, jest stosowane bezpośrednio i powinno mieć pierwszeństwo przed ustawami, jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej tę organizację, która to ratyfikowana umowa - zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP - jest źródłem obowiązującego w Polsce prawa.

Kwestia zgodności ww. regulacji krajowej z prawem unijnym jest o tyle istotna, że wprowadzony od 1 stycznia 2022 r. przepis (w nowym brzmieniu) w istotny sposób ogranicza przedsiębiorców w restrukturyzacji prowadzonej przez nich działalności, wkraczając tym samym w sferę wolności prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto restrukturyzacja jest neutralnym elementem prowadzenia tej działalności, umożliwiającym zarządzanie tą działalnością w sposób optymalny i efektywny. Przyjęte rozwiązanie ogranicza również w oczywisty sposób wykorzystanie tego elementu prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na konieczność jej opodatkowania (w przypadku drugiej i kolejnej restrukturyzacji). Należy również pamiętać, że skarżąca wystąpiła z zapytaniem właśnie o skutki podatkowe restrukturyzacji - przez połączenie poprzez przejęcie. Odnosząc się do argumentacji organu należy nadmienić, że choć ustawodawca unijny w art. 8 ust. 6 Dyrektywy wskazał na możliwość opodatkowania zysków, powstających z kolejnego przekazania otrzymanych papierów wartościowych, to w ocenie sądu intencją jego wprowadzenia nie było utrudnianie podatnikom wielokrotnych restrukturyzacji, a zapewnienie, że państwo członkowskie mimo restrukturyzacji zachowa prawo do opodatkowania wzrostu wartości udziałów posiadanych przez udziałowców spółki przejmowanej, który miał miejsce do momentu połączenia. Podkreślić należy, że Dyrektywa, jak i jej polska implementacja powinny być interpretowane z uwzględnieniem jej celu, jakim jest wyeliminowanie ograniczeń, niekorzystnych warunków lub zniekształceń mających wpływ na łączenie, podziały, podziały przez wydzielenie, wnoszenie aktywów i wymiany udziałów (pkt 5 wstępu do Dyrektywy).

W ocenie Sądu żaden przepis Dyrektywy nie wprowadza takiego warunku, jak określony w art. 12 ust. 4 pkt 12 u.p.d.o.p., tzn. nie uzależnia neutralności podatkowej transakcji połączenia od braku wcześniejszych transakcji restrukturyzacyjnych (łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów), które bezpośrednio dotyczyłyby udziałów wnoszonych w transakcji połączenia. Warunek taki nie został określony w art. 8 ust. 6 Dyrektywy.

Z treści tego przepisu wynika, że zastosowanie art. 8 ust. 1, 2 i 3 Dyrektywy nie stanowi przeszkodę dla państw członkowskich w opodatkowaniu zysków, powstających z kolejnego przekazania otrzymanych papierów wartościowych, w taki sam sposób jak zyski powstające z przekazania papierów wartościowych istniejących przed nabyciem. W kontekście tego przepisu należy wskazać, że określa on mechanizm derogacji, zgodnie z którym wszelkie akcje (udziały) uzyskane w wyniku wymienionych w tym przepisie transakcji restrukturyzacyjnych powinny podlegać opodatkowaniu w przypadku ich sprzedaży. W takiej sytuacji podatnik sprzedający te akcje (udziały) co do zasady powinien zastosować tę samą regulację, która miałaby zastosowanie do akcji (udziałów) istniejących przed połączeniem, podziałem lub wymianą udziałów, a więc przepisy podatkowe regulujące skutki podatkowe odpłatnego zbycia udziałów. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w literaturze prawniczej, w której wskazuje się, że dalsze zbycie udziałów otrzymanych w drodze restrukturyzacji w zamian lub obok dotychczas posiadanych udziałów może być opodatkowane tak samo, jak zyski związane ze zbyciem tych dotychczas posiadanych papierów. Stanowi o tym art. 8 ust. 6 Dyrektywy. Zastosowanie tego przepisu pozostawiono do wyboru państw członkowskich. Innymi słowy, jeżeli udziałowiec dokona zbycia otrzymanych po restrukturyzacji papierów wartościowych, ta transakcja może zostać odpowiednio opodatkowana (por. W. Varga, Komentarz do dyrektywy 2009/133/WE dotyczącej opodatkowania fuzji, podziałów i przekształceń spółek, LEX/el. 2015). Ograniczenie zatem neutralności podatkowej z tytułu połączenia spółek (poprzez przejęcie) tylko i wyłącznie do pierwszej transakcji na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 12 u.p.d.o.p. jest sprzeczne z Dyrektywą (art. 8 ust. 6 Dyrektywy).

Sąd podziela stanowisko WSA w Warszawie zajęte w ww. wyrokach, iż po pierwsze, z wykładni literalnej art. 8 ust. 6 Dyrektywy wynika, że przepis ten potwierdza zasadę odroczenia opodatkowania zysków po stronie udziałowców lub akcjonariuszy aż do czasu ich realizacji i w żaden sposób nie ogranicza ilości dokonywanych transakcji wymiany udziałów. Świadczy o tym, m.in., to, że zastosowane w nim wyrażenie "w taki sam sposób" odnosi się do opodatkowania zysków i sposobu tego opodatkowania, a nie do sposobu przeniesienia udziałów lub akcji. Innymi słowy, przepis ten należy interpretować w ten sposób, że w przypadku późniejszego przekazania udziałów lub akcji Państwo Członkowskie może opodatkować zyski powstające z kolejnego przekazania udziałów lub akcji tak samo, jak byłyby opodatkowane zyski powstające z przekazania tych udziałów lub akcji, gdyby nie były one przedmiotem neutralnej podatkowo wymiany udziałów. Jednocześnie przepisu tego nie należy interpretować w ten sposób, że wprowadza on ograniczenie neutralności podatkowej tylko i wyłącznie pierwszej transakcji wymiany udziałów w ten sposób, że w przypadku późniejszego przekazania udziałów lub akcji Państwo Członkowskie może opodatkować zyski powstające z takiego samego kolejnego przekazania udziałów lub akcji, jak byłyby opodatkowane zyski powstające z przekazania tych udziałów lub akcji, gdyby nie były one przedmiotem neutralnej podatkowo wymiany udziałów. Gdyby bowiem ustawodawca unijny chciał wprowadzić ograniczenie neutralności podatkowej tylko i wyłącznie do pierwszej transakcji wymiany udziałów, to sformułowałby ten przepis poprzez wyraźne odwołanie do kolejnego przekazania udziałów lub akcji w taki sam sposób.

Po drugie, w procesie interpretacyjnym należy także uwzględnić wykładnię celowościową art. 8 ust. 6 Dyrektywy w związku z motywami 2 i 5 preambuły do tej dyrektywy. Według motywu (2) czynności takie jak "Łączenia, podziały, podziały przez wydzielenie, wnoszenie aktywów, wymiana udziałów dotyczące spółek różnych państw członkowskich mogą być niezbędne w celu stworzenia we Wspólnocie warunków właściwych dla rynku wewnętrznego i w celu zapewnienia w ten sposób skutecznego funkcjonowania takiego rynku wewnętrznego. Takie czynności nie powinny być hamowane przez ograniczenia, niekorzystne warunki lub zniekształcenia wynikające, w szczególności z przepisów podatkowych państw członkowskich. W tym celu niezbędne jest w odniesieniu do takich czynności zapewnienie reguł podatkowych, które są neutralne z punktu widzenia konkurencji, aby umożliwić przedsiębiorstwom dostosowanie się do wymagań rynku wewnętrznego, zwiększyć ich produktywność i poprawić ich siłę konkurencyjną na poziomie międzynarodowym". Z kolei zgodnie z motywem (5) "Wspólny system podatkowy powinien zapobiegać nakładaniu podatku w związku z łączeniem, podziałami, podziałami przez wydzielenie, wnoszeniem aktywów lub wymianą udziałów, chroniąc jednocześnie interesy finansowe państwa członkowskiego właściwego dla spółki przekazującej lub nabywanej".

Z powyższego wynika zatem, że podstawowym celem wspólnego systemu opodatkowania operacji restrukturyzacyjnych jest umożliwienie przedsiębiorstwom dokonywania operacji, które będą zwiększać ich produktywność i konkurencyjność na wspólnym (europejskim) oraz międzynarodowym rynku. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunały Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym m.in., w wyroku z 18 września 2019 r. w sprawie C-662/18, w której TSUE wyjaśnił, że: "Artykuł 8 ust. 6 tej dyrektywy stanowi jednak, że stosowanie ust. 1 tego artykułu nie stanowi przeszkody dla państw członkowskich w opodatkowaniu zysków powstających z kolejnego zbycia otrzymanych papierów wartościowych w taki sam sposób, jak zyski powstające ze zbycia papierów wartościowych istniejących przed nabyciem. W tym względzie Trybunał stwierdził już, że o ile art. 8 ust. 1 tej dyrektywy, poprzez ustanowienie, że czynność wymiany papierów wartościowych nie może jako taka skutkować opodatkowaniem zysku kapitałowego z tej czynności, zapewnia neutralność podatkowa takiej czynności, o tyle celem tej neutralności podatkowej nie jest jednak wyłączenie takiego zysku kapitałowego z opodatkowania przez państwa członkowskie mające kompetencję podatkowa w zakresie tego zysku, lecz jedynie zakazuje uznania tej czynności wymiany za zdarzenie powodujące powstanie zobowiązania podatkowego (zob. podobnie wyrok z 22 marca 2018 r., Jacob i Lassus, C-327/16i C-421/16, EU:C:2018:210, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo). Jeśli chodzi o zysk kapitałowy związany z papierami wartościowymi otrzymanymi w zamian, jak wynika z brzmienia art. 8 ust. 6 dyrektywy 2009/133, papiery te po prostu zastąpiły papiery wartościowe istniejące przed wymianą. W związku z tym do zysku kapitałowego wynikającego z wymiany i objętego odroczeniem opodatkowania oraz zysku kapitałowego związanego ze zbyciem papierów wartościowych otrzymanych w wyniku wymiany należy zastosować takie samo traktowanie pod względem podatkowym, a w szczególności taką samą kwotę wolna od podatku jak w przypadku zysku kapitałowego, który zostałby zrealizowany przy zbyciu papierów wartościowych istniejących przed czynnością wymiany, gdyby ta ostatnia nie miała miejsca. Oceny tej nie podważa cel, jakim jest ochrona interesów finansowych państw członkowskich. Interesy te, jak wynika z art. 8 ust. 6 dyrektywy Rady 2009/133/WE, ograniczają się bowiem do pobrania podatku równego temu, do którego byłyby te państwa uprawnione, gdyby czynność wymiany papierów wartościowych nie miała miejsca."

Reasumując, przepis krajowy art. 12 ust. 4 pkt 12 u.p.d.o.p., wprowadzający ograniczenie neutralności podatkowej w zakresie drugiej (i późniejszej) reorganizacji, w ramach której dochodzi do objęcia udziałów, jest sprzeczny z Dyrektywą, jako że ogranicza neutralność podatkową czynności reorganizacyjnych, które zgodnie z tą dyrektywą są neutralne podatkowo. Literalna jak i celowościowa wykładnia art. 8 ust. 6 Dyrektywy prowadzi do wniosku, że przepis ten potwierdza zasadę odroczenia opodatkowania zysków po stronie udziałowców lub akcjonariuszy, do czasu ich realizacji, natomiast nie ogranicza w zakresie neutralności ilości dokonywanych transakcji wymiany udziałów (tak w wyroku WSA w Warszawie III SA/Wa 1657/23).

W konsekwencji należało podzielić zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 4 pkt 12 u.p.d.o.p. oraz art. 8 ust. 1 i 6 Dyrektywy.

Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor powinien mieć na uwadze przedstawioną w niniejszym wyroku ocenę prawną odnoszącą się do wykładni spornych przepisów art. 10 ust. 2 i 3 i 13 ust. 5 UPO w zw. z art. 7b ust. 1 pkt 1a i art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. m oraz art., 22 ust. 1 u.p.o.p. oraz art. 12 ust. 4 pkt 12 lit. a u.p.d.o.p. w świetle celów i brzmienia Dyrektywy.

3.6. Sąd na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił interpretację indywidualną. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2. Na zasądzone koszty w wysokości 697 zł złożyły się: uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.