Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 307/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 9 ust. 2d, § 31 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1784
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Starszy asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych (PROW 2014-2020) oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia 25 kwietnia 2023 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. w K. (dalej: "strona", "skarżąca", "spółka") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lubartowie z dnia 13 stycznia 2023 r. Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych (PROW 2014-2020).

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.

W dniu 15 czerwca 2016 r. (data nadania) T. F. złożył do organu pierwszej instancji wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na 2016 rok, który następnie dwukrotnie zmieniał. Po przeprowadzeniu postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lubartowie decyzją z dnia 13 czerwca 2017 r. Nr [...] przyznał płatność ekologiczną na rok 2016 w łącznej wysokości 33 590,86 zł. W tym z tytułu: Wariantu: 1.1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji do powierzchni 26,89 ha, w wysokości 21 623,72 zł; Wariantu 2.1 Uprawy warzywne w okresie konwersji do powierzchni 8,25 ha, w wysokości 11 967,14 zł. W powyższej kwocie zawierała się kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2016 w wysokości 1 300 zł. Organ umarzył postępowanie w sprawie przyznania płatności ekologicznej w wariancie 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji w części dotyczącej działki rolnej BI 12 o powierzchnia 0.10 ha. W decyzji został również ustalony obszar gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym, stanowiący powierzchnię 35,14 ha w tym zobowiązanie do Wariantu: 1.1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji podjęte w dniu 15 marca 2016 r. do powierzchni 26,89 ha; Wariantu: 2.1 Uprawy warzywne w okresie konwersji podjęte w dniu 15 marca 2016 do powierzchni 8.25 ha.

Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2018 r., poz. 1784 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie ekologiczne" oraz zgodnie z zapisami zawartymi w części IX wniosku (oświadczenia i zobowiązania), strona zobowiązała się, m.in. do realizacji 5-letniego zobowiązania w ramach działania rolnictwo ekologiczne.

Następnie T. F. złożył wnioski o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2017, 2018, 2019. Płatności zostały mu przyznane i wpłacone na jego rachunek bankowy.

W dniu 19 czerwca 2020 r. [...] Sp. z o.o. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Lubartowie wniosek o przyznanie płatności ekologicznej deklarując Wariant 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji do powierzchni 26,17 ha oraz o przyznanie kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego. Spółka zadeklarowała przejęcie zobowiązania ekologicznego oraz dołączyła dokumenty:

- umowę najmu zawartą w dniu 27 maja 2020 r., pomiędzy T. F., a [...] Sp. z o.o. dotyczącą działek rolnych oznaczonych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w miejscowości P. K. gm. K. oraz działek oznaczonych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w miejscowości B., gmina K. oraz działki oznaczonej nr [...] położonej w miejscowości G. K. K., gmina K., o łącznej pow. 26,15 ha;

- oświadczenie z dnia 26 czerwca 2020 r. o kontynuowaniu realizacji zobowiązania ekologicznego podjętego przez T. F. na działkach rolnych w roku 2016 do końca okresu objętego zobowiązaniem, tj. do dnia 14 marca 2021 r. wraz z wykazem działek ewidencyjnych objętych zobowiązaniem ekologicznym, na których będzie kontynuowanie to zobowiązanie;

- decyzję Burmistrza Miasta K. Nr [...] z dnia 1 czerwca 2020 r. o zezwoleniu na uprawę konopi włóknistych oraz decyzją Burmistrza Miasta K. Nr [...] z dnia 8 lipca 2020 r. o jej zmianie;

- jedną etykietę stosowaną na opakowaniach nasion konopi włóknistych;

- oświadczenie z dnia 26 czerwca 2020 r. o uprawie konopi na gruncie objętym umową najmu.

Strona trzykrotnie zgłaszała zmiany do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2020. Natomiast w dniu 26 października 2020 r. do zmiany wniosku o płatność zostało złożone oświadczenie o uprawie przez spółkę konopi w plonie głównym na gruntach przez spółkę wynajmowanych. Jednocześnie spółka [...] wycofała z wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 działki o łącznej pow. 26,17 ha, na których zadeklarowała uprawę konopi włóknistych.

Decyzją z dnia 16 marca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lubartowie umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do powierzchni uprawy konopi włóknistych.

Decyzją ostateczną z dnia 27 sierpnia 2021r., Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lubartowie odmówił przyznania [...] Sp. z o.o. płatności ekologicznej oraz odmówił przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych na rok 2020. Organ pierwszej instancji powołał w się na przepis § 9 ust. 2d rozporządzenia ekologicznego zgodnie z którym, płatność ekologiczna do gruntów ornych w ramach pakietów wymienionych w § 4 ust 1 pkt 1 i 7 rozporządzenia ekologicznego, na których jest prowadzona uprawa konopi włóknistych jest przyznawana, jeżeli rolnik ubiega się o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do tych gruntów za ten sam rok, w odniesieniu do którego rolnik ubiega się o przyznanie płatności ekologicznej do tych gruntów i są spełnione warunki przyznania płatności bezpośredniej do tych gruntów.

Organ stwierdził, że strona nie ubiegała się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i nie zostały spełnione warunki przyznania płatności bezpośredniej do konopi włóknistych, a tym samym nie może zostać przyznana płatność ekologiczna do tych gruntów. Ponadto ustalił zobowiązanie do gruntów ornych podjęte w dniu 15 marca 2016 r. na powierzchnię 26,17 ha. Jednocześnie podał, iż przejęte z dniem 15 marca 2020 r. zobowiązanie ekologiczne w ramach Pakietu 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji zostało zakończone z dniem 14 marca 2021 r.

W dniu 24 sierpnia 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lubartowie wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalania kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolnictwo ekologiczne (PROW 2014-2020).

Kolejną, po uchyleniu decyzji z dnia 16 września 2022 r., decyzją z dnia 13 styczna 2023 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lubartowie, ustalił [...] Sp. z o.o. z K. kwotę nienależnie pobranych płatności ekologicznych w łącznej wysokości 97 561,76 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia 25 kwietnia 2023 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie w sprawie nienależnie pobranych płatności ekologicznych prowadzone jest na podstawie art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 1199), zwanej dalej "ustawą o ARiMR". Przepis ten został zmieniony przez art. 135 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r., poz. 412), która to ustawa weszła w życie z dniem 15 marca 2023 r. Jednakże zgodnie z brzmieniem art. 158 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. w sprawach dotyczących ustalenia nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, w których płatność lub pomoc finansowa zostały przyznane na podstawie przepisów: 1) o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, 2) o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. 3) o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 135 w brzmieniu dotychczasowym.

Odnosząc się do ustalonego stanu faktycznego, organ wskazał, że zastosowanie znajduje przepis § 31 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, zgodnie z którym płatność ekologiczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania ekologicznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności ekologicznej określonych w rozporządzeniu. W niniejszej sprawie nienależne płatności z tytułu płatności ekologicznych powstały, gdyż w roku gospodarczym 2020 [...] Sp. z o.o. nie otrzymała płatności ekologicznej (decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lubartowie z dnia 27 sierpnia 2021 r.) w następstwie nie ubiegania się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do działek rolnych, na których zadeklarowana została uprzednio uprawa konopi włóknistych o łącznej pow. 26,17 ha. W dniu 26 października 2020 r. spółka zrezygnowała z ubiegania się o przyznanie tej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tj. wycofała w tym zakresie wniosek o przyznanie płatności na rok 2020.

Tym samym, mając na uwadze przepis § 9 ust. 2d rozporządzenia ekologicznego nie mogła zostać przyznana w roku 2020 płatność ekologiczna do tych gruntów na których zadeklarowana została uprawa konopi włóknistych.

W przedmiotowej sprawie odmowa przyznania skarżącej spółce płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2020 miała istotny wpływ na ustalenie [...] Sp. z o. o. przez organ kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych przyznanych T. F. w latach 2016-2019. Organ miał na uwadze, iż w roku gospodarczym 2020 spółka, złożyła stosowne oświadczenie w dniu 26 czerwca 2020 r. o kontynuowaniu zobowiązania ekologicznego podjętego na działkach rolnych o łącznej powierzchni 26,17 ha przez T. F. w roku 2016 do końca okresu objętego zobowiązaniem tj. do dnia 14 marca 2021 r. W oświadczeniu tym [...] Sp. z.o.o także zobowiązała się do zapłaty na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa równowartości kwoty płatności ekologicznej uzyskanej przez rolnika, któremu została przyznana ta płatność, jaką rolnik ten byłby zobowiązany zwrócić, gdyby w trakcie realizacji tego zobowiązania wystąpiły okoliczności stanowiące podstawę zwrotu płatności ekologicznej. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami strona winna dotrzymać podjętego zobowiązania przez okres 5 lat. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie strona nie dotrzyma w całości lub w części podjętego 5-letniego zobowiązania ekologicznego.

[...] Sp. z o. o. w roku 2020 nie spełniła warunków przyznania płatności ekologicznej, konsekwencją czego było zastosowanie § 31 ust. 1 rozporządzenia i stanowiło podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych za lata 2016-2019 i dochodzenia jej zwrotu z tytułu niedotrzymania przejętego przez spółkę zobowiązania z tytułu płatności, podjętego w roku gospodarczym 2016 przez T. F..

Wyliczenie wysokości nienależnie pobranych płatności nastąpiło stosownie do treści § 31 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia. Na ustaloną kwotę w wysokości 97 561,76 zł składają się płatności:

1. Kwota do zwrotu z tytułu niedotrzymania zobowiązania ekologicznej za rok 2016 (26,17 ha x średnia wysokości płatności ekologicznej na 1 ha, tj. 932 zł) wynosi 24 390,44 zł;

2. Kwota do zwrotu z tytułu niedotrzymania zobowiązania ekologicznej za rok 2017 (26,17 ha x średnia wysokości płatności ekologicznej na 1 ha, tj. 932 zł) wynosi 24 390,44 zł;

3. Kwota do zwrotu z tytułu niedotrzymania zobowiązania ekologicznej za rok 2018 (26,17 ha x średnia wysokości płatności ekologicznej na 1 ha, tj. 932 zł) wynosi 24 390,44 zł;

4. Kwota do zwrotu z tytułu niedotrzymania zobowiązania ekologicznej za rok 2019 (26,17 ha x średnia wysokości płatności ekologicznej na 1 ha, tj. 932 zł wynosi 24 390.44 zł.

Przyjęta stawka 932 zł jest to średniej wysokości płatność ekologiczna na 1 ha przyjęta zgodnie z treścią § 31 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego. Według tego przepisu płatność ekologiczna podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie ekologiczne, przy czym zwrotowi podlega płatność ekologiczna przyznana za realizację tego zobowiązania, w części odpowiadającej iloczynowi powierzchni obszaru, na której rolnik ten nie realizuje tego zobowiązania, i średniej wysokości płatności ekologicznej na 1 ha tego obszaru, przyznanej za realizację tego zobowiązania w roku poprzednim (w przedmiotowej sprawie chodzi o rok 2019).

Organ drugiej instancji przeanalizował kwestię odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranych płatności. Przywołał treść art. art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wielskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422 ze zm.) oraz w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. UE. L. 2013.347.549 z dnia 20 grudnia 2013 r.) dalej jako "rozporządzenie nr 1306/2013" i wyjaśnił, że ustalone płatności podlegające zwrotowi za dany rok są wyższe, od kwoty stanowiącej równowartość 100 EURO przeliczonej na złote. Tym samym nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

W ocenie organu odwoławczego nie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności przewidziana w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r. str. 69), dalej jako "rozporządzenie Komisji (UE) nr 809/2014". Płatności nie zostały bowiem dokonane na skutek pomyłki organu. W niniejszej sprawie nienależne płatności z tytułu płatności ekologicznych powstały z przyczyn leżących po stronie spółki, która w roku 2020 nie spełniła warunków przyznania płatności ekologicznej, konsekwencją czego było zastosowanie § 31 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego i ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności za okres od 2016 do 2019 roku.

W ocenie organu drugiej instancji nie nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności stosownie do treści art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z dnia 23 grudnia 1995 r. z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie nr 2988/95". Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, za którą należy uznać dzień 26 października 2020 r. jest to dzień, w którym [...] Sp. z o.o. zrezygnowała z ubiegania się o przyznanie płatności do uprawy konopi włóknistych, tj. wycofała w tym zakresie wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej na rok 2020. Ponadto przerwanie okresu przedawnienia stosownie do rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Przerwanie okresu przedawnienia w niniejszym przypadku nastąpiło poprzez doręczenie stronie w dniu 30 sierpnia 2022 r. zawiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalania kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolnictwo ekologiczne.

Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lubartowie z 16 stycznia 2023 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych, będąca powiadomieniem strony przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności doręczona została w dniu 2 lutego 2023 r., a więc przed upływem terminu przedawnienia (4 lata), o jakim mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE. EURATOM) Nr 2988/95. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że w odniesieniu do tej płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż strona zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranej płatności za lata 2016-2019. Ponadto w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Pod pojęciem daty zakończenia programu rozumie się dzień zakończenia programu wynikający z deklaracji zamykającej program, wysyłanej do Komisji Europejskiej. Stosownie do powyższego, w odniesieniu do płatności w ramach PROW 2014-2020, będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2023 r. (tj. data, do której możliwe jest dokonywanie wypłat w ramach programu). Tym samym strona jest zobowiązana do zwrotu nienależnej płatności w wysokości 97 561,76 zł.

Skargę na powyższą decyzję wniosła [...] Sp. z o.o. z K., zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- § 31 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, poprzez uznanie, że strona nie realizuje całego zobowiązania ekologicznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności ekologicznej określonych w rozporządzeniu, w sytuacji gdy ekologiczne uprawy konopi włóknistych na działkach wymienionych we wniosku były przez stronę faktycznie kontynuowane w 2020 roku, zaś strona została zapewniona przez pracowników ARiMR o tym, że cofnięcie wniosku o przyznanie płatności do uprawy konopi włóknistych za 2020 rok spowoduje jedynie utratę prawa do "Płatności do powierzchni uprawy konopi włóknistych", a nie prawa do płatności ekologicznej (i to ze skutkiem wstecznym);

- art. 7 ust. 1 i 3 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 poprzez zobowiązanie strony do zwrotu płatności ekologicznych, w sytuacji gdy cofnięcie przez stronę wniosku o wniosku o przyznanie płatności do uprawy konopi włóknistych za 2020 rok wynikało z informacji uzyskanej od pracownika ARiMR, który zapewniał stronę, że poskutkuje to jedynie utratę prawa do "Płatności do powierzchni uprawy konopi włóknistych";

- art. 7, art. 77 § 1, art. 136 oraz art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, pomimo iż organ posiadał wiedzę o możliwych i w realiach sprawy niezbędnych do przeprowadzenia dowodach, w tym w szczególności obowiązkiem organu było przesłuchanie świadków, tj. pracowników Biura Powiatowego ARiMR w Lubartowie na okoliczność zapewnienia strony o tym, że cofnięcie wniosku o przyznanie płatności do uprawy konopi włóknistych za 2020 rok spowoduje jedynie utratę prawa do "Płatności do powierzchni uprawy konopi włóknistych", a nie prawa do płatności ekologicznej;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy przez organ II instancji decyzji organu I instancji, podczas gdy decyzja ta z uwagi na jej wadliwość powinna zostać uchylona;

- art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia faktycznego postanowienia, z którego nie wynika w sposób jasny jakie fakty organ uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co utrudnia weryfikację zasadności rozstrzygnięcia.

W konsekwencji strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i ewentualnie umorzenie postępowania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez badanie zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. W sprawowaniu tej kontroli sądy administracyjne nie są związane granicami skargi, jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych związanych z realizacją Wariantu: 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji przyznanych poprzednikowi prawnemu skarżącej decyzjami z dnia 13 czerwca 2017 r. (za rok 2016), z dnia 17 kwietnia 2018 r. (za rok 2017), z dnia 26 września 2019 r. (za rok 2018) i z dnia 29 stycznia 2020 r. (za 2019 r.). Zaznaczyć należy, że skarżąca spółka nie kwestionuje skutecznego przejęcia od T. F. zobowiązania ekologicznego oraz konsekwencji prawnych wynikających ze złożonego przez nią oświadczenia o zapłacie na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa równowartości kwoty płatności ekologicznej uzyskanej przez rolnika, któremu została przyznana ta płatność, jaką rolnik ten byłby zobowiązany zwrócić, gdyby w trakcie realizacji zobowiązania przez tego rolnika wystąpiły okoliczności stanowiące podstawę zwrotu płatności ekologicznej

Art. 29 ust. 1, 1c i 2 ustawy o ARiMR w brzmieniu dotychczasowym, tj. sprzed zmiany dokonanej przez ustawę z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2023 r., poz. 412) stanowi, że kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przepis ust. 2 natomiast stanowi, że właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Wypłacone skarżącej płatności pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z Funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. Zatem w przypadku ustalenia nienależnego lub nadmiernego pobrania środków publicznych z tego tytułu w okolicznościach niniejszej sprawy organ I instancji był organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty środków nienależnie lub nadmiernie pobranych.

W orzecznictwie podkreśla się, że decyzja wydana na podstawie powołanego powyżej przepisu ma rozstrzygać nie tylko o tym, czy płatność została dokonana nienależnie, ale także o tym czy obowiązek zwrotu płatności przez rolnika ma zastosowanie w danych okolicznościach. Przyjmuje się także, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, na podstawie którego organ ustala – w drodze decyzji administracyjnej –kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Zatem przedmiotem badania w tym postępowaniu jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. I GSK 192/18).

Dla ustalenia, czy skarżąca była zobowiązana do zwrotu wypłaconych jej środków kluczowe było ustalenie, czy dokonane płatności stanowiły w jakimkolwiek zakresie płatności nienależne. Płatnością nienależną jest taka płatność, która została przyznana niezgodnie z przepisami prawa i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności. Płatności nienależne to również te, które powstały z przyczyn leżących po stronie producenta rolnego, czyli sytuacje, w których nawet po przyznaniu płatności stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w dotrzymaniu w całości lub części podjętego zobowiązania, w szczególności w zakresie realizacji programów wieloletnich.

Sąd podziela stanowisko organu, że w sprawie niniejszej zachodziły przesłanki do ustalenia nienależnie pobranych płatności.

Pomoc na wspieranie rozwoju obszarów wiejskich uregulowana jest w przepisach unijnych i krajowych. W zakresie nieokreślonym w przepisach unijnych lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej, zastosowanie ma ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (aktualnie; Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 z późn. zm.), dalej jako "ustawa" lub "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich", oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozporządzeniem z dnia 13 marca 2015 r. określił szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej ""numerem identyfikacyjnym"; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem ekologicznym"; 4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 9 ust. 1, 2d rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 834/2007", oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia. W przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1 i 7 płatność ekologiczna do gruntów, na których jest prowadzona uprawa konopi włóknistych, jest przyznawana, jeżeli rolnik ubiega się o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do tych gruntów za ten sam rok, w odniesieniu do którego rolnik ubiega się o przyznanie płatności ekologicznej do tych gruntów, i są spełnione warunki przyznania płatności bezpośredniej do tych gruntów.

Z powołanych przepisów wynika wieloletni charakter zobowiązania ekologicznego. Beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku. Wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach realizacji programu ekologicznego musi być zatem oceniane w okresie całego 5 letniego okresu zobowiązania. Wymagania nałożone na stronę w ramach programu przez przepisy rozporządzenia ekologicznego wiążą stronę przez cały okres trwania zobowiązania. Taki charakter zobowiązań ekologicznych nie budzi także wątpliwości w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych. Zaprzestanie realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu ekologicznego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz także powoduje obowiązek zwrotu płatności wcześniej przyznanych, obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt I GSK 375/19; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 429/22)

Przesłanki zwrotu płatności, w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z pięcioletniego zobowiązania ekologicznego, określone zostały w § 31 ust. 1 i 2 rozporządzenia ekologicznego zgodnie z którym płatność ekologiczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania ekologicznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności ekologicznej określonych w rozporządzeniu. Płatność ekologiczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik: 1) zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie ekologiczne, przy czym zwrotowi podlega płatność ekologiczna przyznana za realizację tego zobowiązania, w części odpowiadającej iloczynowi powierzchni obszaru, na której rolnik ten nie realizuje tego zobowiązania, i średniej wysokości płatności ekologicznej na 1 ha tego obszaru, przyznanej za realizację tego zobowiązania w roku poprzednim; 2) nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności ekologicznej do określonych gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym albo informacji, o której mowa w § 17 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że skarżąca (która przejęła zobowiązanie od T. F.) nie kwestionuje tego, że przejmując zobowiązanie z 2016 r. strona podjęła się realizacji 5-letniego zobowiązania ekologicznego, wariantu 7.1 uprawy rolnicze po okresie konwersji na powierzchni 26,17 ha. W okresie związania zobowiązaniem ekologicznym w 2020 roku, na obszarze 26,17 ha zadeklarowano uprawę konopi włóknistych. Strona w tym też roku ubiegała się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jak też o przyznanie płatności ekologicznej. Jednakże oświadczeniem z dnia 26 października 2020 r. spółka wycofała z wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 działki, na których zadeklarowała wcześniej uprawę konopi włóknistych i organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w tym zakresie.

Stwierdzenie braku spełnienia warunku, o których mowa w § 9 ust. 2d rozporządzenia ekologicznego, w przypadku wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji skutkowało odmową przyznania płatności ekologicznej. Tak więc niespełnienie warunków koniecznych do uzyskania płatności bezpośrednich uniemożliwia uzyskanie płatności ekologicznej. Strona nie wywiązała się z przyjętego zobowiązania, nie kontynuowała wariantu 7.1 uprawy rolnicze po okresie konwersji, co zgodnie z przywołanymi przepisami spowodowało wszczęcie postępowania i ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności wypłaconych stronie w poprzednich latach realizacji zobowiązania ekologicznego. Nie spełnienie warunków przyznania płatności ekologicznej określonych w rozporządzeniu dotyczy roku 2020, a nie poprzednich lat, ale tym samym, jak trafnie podniósł organ, skarżąca nie realizuje 5-letniego zobowiązania ekologicznego w podjętym zakresie. Jak to zostało wskazane powyżej obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu ekologicznego. Ma on bowiem charakter wieloletni i strona jest zobowiązana do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach wynikających z rozporządzenia ekologicznego. Wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach programu musi być zatem oceniane w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu ekologicznego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych, obejmujących okres zobowiązania wieloletniego.

Skoro w rozstrzyganej sprawie bezsporne jest, że strona skarżąca w 2020 r. nie realizowała podjętego zobowiązania na gruntach objętych tym zobowiązaniem, to tym samym trafnie organy uznały, że skarżący nie zrealizował podjętego zobowiązania ekologicznego i zasadnie zobowiązano go do zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Łączna kwota nienależnie pobranych płatności ekologicznych nie jest kwestionowana przez stronę i wyniosła 97 561,76 zł. Organ przyjął korzystniejszy dla strony sposób wyliczenia kwoty nienależnej płatności ograniczając ją tylko do działek na których zadeklarowano uprawę konopi włóknistych.

Podstawą do żądania zwrotu płatności i ustalenia jej jako nienależnej stanowił wspominany wcześniej § 31 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego. Użyte w tym przepisie sformułowanie "płatność ekologiczna podlega zwrotowi" nie odnosi się tylko do roku, w którym stwierdzono uchybienie co powoduje powstanie obowiązku zwrotu płatności wcześniej przyznanych i pobranych przez stronę. Obowiązek zwrotu dotyczy również płatności wypłaconych w poprzednich latach. Skoro w 2020 r. skarżąca nie spełniła warunków zobowiązania ekologicznego na wskazanej przez organ powierzchni, to zasadnie na podstawie § 31 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego zobowiązano ją do zwrotu nienależnie pobranych płatności. Bez znaczenia pozostaje podnoszona w skardze okoliczność faktycznej uprawy konopi na zadeklarowanych działkach skoro z § 9 ust. 2d rozporządzenia ekologicznego wynika, że rolnikowi nie jest przyznawana żadna płatność, jeśli nie otrzyma płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do tych gruntów za ten sam rok, w odniesieniu do którego rolnik ubiega się o przyznanie płatności ekologicznej do tych gruntów. Złożenie takiego wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej i spełnienie warunków jej otrzymania stanowi zatem warunek kwalifikowalności do korzystania z pomocy ekologicznej.

Jeśli zatem jedna z przesłanek przyznania wspomnianej pomocy, jest złożenie również wniosku dotyczącego wypłaty wsparcia, który jest wymagany przez uregulowanie krajowe, nie została spełniona, choćby miało to miejsce tylko jeden raz w trakcie całego okresu trwania przedsięwzięcia ekologicznego, na jaki beneficjent pomocy się zobowiązał, pomoc ta nie może zostać przyznana.

W tym względzie okoliczność, że beneficjent pomocy ekologicznej nadal spełniał pozostałe warunki przyznania tej pomocy, w szczególności zobowiązania dotyczące użytkowania odnośnych obszarów, nie może zapobiec wykluczeniu korzystania z tej pomocy, które jest wynikiem nieprzestrzegania jednego z tych warunków. Przyznanie tej pomocy jest bowiem uzależnione od przestrzegania wszystkich warunków kwalifikowalności w trakcie całego okresu trwania przedsięwzięcia ekologicznego, na jaki beneficjent pomocy się zobowiązał, wobec czego złamanie jednego z tych warunków wystarczy, samo w sobie, aby spowodować przedmiotowe wykluczenie.

Wreszcie podkreślić należy, że postępowanie przed organami ARiMR regulowane jest w art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR. Stosownie do tej regulacji, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. W ocenie sądu, w sprawie nie doszło zatem do zarzucanego naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 136, oraz art. 81 k.p.a. z tej przyczyny, że stosowanie tych przepisów zostało wprost wyłączone na podstawie przepisu art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR.

Zgodnie również z art. 27 ust. 1 pkt 2 – 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich organ, przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udzielić stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Poza tym, zgodnie z art. 27 ust. 3 powołanej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W myśl powołanego przepisu ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania – i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie. Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje wnosząca skargę spółka, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została, bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Z powyższego należy, więc wywodzić, że skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także – do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny. Z drugiej jednak strony, mimo oddania inicjatywy dowodowej na rzecz strony postępowania, nie oznacza to, że organ został zupełnie zwolniony z przeprowadzenia jakichkolwiek czynności dowodowych. W myśl art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich organ stoi na straży praworządności, co na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza obowiązek zbadania, czy przyznanie rolnikowi płatności z tytułu programu ekologicznego byłoby płatnościami nienależnie pobranymi. Tym samym organ był zobowiązany zgromadzić dowody potwierdzające te okoliczności, co też miało miejsce. W świetle wyżej wskazanej regulacji, skarżąca nie może skutecznie czynić organom zarzut, że nie przeprowadził dowodów z urzędu celem wyjaśnienia, w jego ocenie, istotnych okoliczności. To strona skarżąca, bowiem obowiązana jest wykazać aktywność dowodową. Z akt sprawy nie wynika, aby organy tym zakresie czyniły skarżącej przeszkody, czy także ograniczały skarżącej czynny udział w sprawie. Skarżąca nie wykazała, że organy odmówiły mu udzielenia informacji i wyjaśnień w związku z toczącym się postępowaniem. Wręcz przeciwnie, pracownicy Biura Powiatowego w Lubartowie informowały skarżącego o brakach występujących w jego wniosku, jak również o obowiązujących przepisach prawa w zakresie programu płatności bezpośredniej jak i płatności ekologicznej. Skarżąca spółka w żadnym piśmie kierowanym do organów nie wskazywała na niewłaściwe pouczenia ze strony pracowników Biura.

Ponadto wskazać należy, że w postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków, pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Przy czym w postępowaniu tym organ nie musi prowadzić postępowania wyjaśniającego od samego początku, lecz może wykorzystać dowody zgromadzone w postępowaniu w sprawie przyznania spornej płatności, świadczących o tym, że została ona nienależnie pobrana. Tak też stało się w rozstrzyganej sprawie, w której organ oparł się, m.in. na decyzji z 27 sierpnia 2021 r. odmawiającej przyznania płatności ekologicznej za 2020 r. i w tym zakresie nie prowadził własnych ustaleń i nie gromadził nowego materiału dowodowego nieznanego stronie.

W ocenie sądu organy dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Ponadto dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod powołane w decyzji przepisy i właściwie ustaliły skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności. W konsekwencji organ odwoławczy zasadnie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji oraz stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy prawidłowo odniósł się do zarzutów odwołania, sąd nie dopatrzył się zatem w jego działaniu naruszenia art. 8 k.p.a.

Przypomnieć należy, iż płatności ekologiczne przyznawane są wyłącznie na wniosek rolnika, który dobrowolnie zobowiązany jest przestrzegać wszelkich rygorów w zakresie warunków przyznania płatności (pomocowych środków publicznych) oraz w całym okresie realizacji zobowiązania ekologicznego spełniać wszelkie wymogi przewidziane prawem. Przyznawane środki mają bowiem charakter publiczny i służą wsparciu prowadzenia działalności rolniczej, zatem beneficjent pomocy winien dołożyć wymaganej staranności, by ubiegając się o przyznanie pomocy finansowej spełniać przesłanki określone w przepisach prawa oraz zobowiązany jest usunąć w określonym terminie stwierdzone nieprawidłowości, aby nie narażać się na ewentualne sankcje. W interesie skarżącej było zatem szczegółowe zapoznanie się z zasadami przyznawania płatności i przestrzeganie wszystkich reguł. Składając wniosek o płatność skarżąca oświadczyła, że zasady przyznawania pomocy były jej znane.

Podsumowując, skoro skarżąca w roku gospodarczym 2020 zaprzestała kontynuacji realizacji 5- letniego zobowiązania ekologicznego na działkach rolnych objętych w roku gospodarczym 2016 zobowiązaniem ekologicznym na powierzchni 26,17 ha, to wypłacone skarżącej należności prawidłowo uznano za nienależnie pobrane, o których mowa w art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 i w § 31 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego. W konsekwencji należy podzielić stanowisko organu, że po stronie skarżącej powstał obowiązek zwrotu płatności przyznanych i wypłaconych w latach 2016, 2019, 2018 i 2019.

W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE podkreśla się, że gdy prawodawca Unii ustanawia warunki przyznania pomocy, wykluczenie spowodowane niespełnieniem jednej z tych przesłanek nie stanowi sankcji, lecz jest zwykłą konsekwencją nieprzestrzegania wymogów przewidzianych prawem (por. wyroki w sprawach C-188/11, C-171/03 i C-45/05).

W świetle powyższego brak podstaw do uwzględnienia skargi.

Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.