Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1109/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 132, 134, 139, 146
journal: Dz.U. 2021 poz 1285
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 18 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Kosakowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi B. Ł. i A. Ł. – wspólników spółki cywilnej [...] s.c. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia prowadzonego w trybie konkursu ofert w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/PO 1109/22

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 września 2022 o nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia oddalił w całości odwołanie B. Ł. i A. Ł. prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej [...] s.c [...] w P. ul. [...].

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ogłosił dnia 19 maja 2022 roku postępowanie w trybie konkursu ofert o nr 15-22-000204/OPH/15/1/15.4180.021.02/01 w sprawie zawarcia na okres od 1 października 2022 roku do dnia 30 września 2032 roku umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna w zakresie świadczenia w oddziale medycyny paliatywnej/hospicjum stacjonarnym na obszarze powiatów: [...] W postępowaniu złożono 8 ofert - Szpital w [...] Szpital [...] w [...], Spółka z o.o. [...] w [...], Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w [...], Wojewódzki Szpital [...] w [...], Szpital Powiatowy we [...], Szpital Kliniczny [...] w [...] i skarżący.

Komisja konkursowa w oparciu o art. 149 ust.1 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku - O świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych odrzuciła oferty złożone przez skarżących oraz Wojewódzki Szpital [...].

W dniu 5 sierpnia 2022 roku strona złożyła protest, który dnia 10 sierpnia 2022 roku został oddalony.

Rozstrzygnięcie postępowania nastąpiło w dniu 12 sierpnia 2022 roku, a w dniu 22 sierpnia wpłynęło odwołanie B. Ł. i A. Ł.. We wniesionym odwołaniu zarzucono naruszenie art. 149 ust.1 pkt 7 Ustawy poprzez przyjęcie, że oferta nie spełnia wymaganych warunków określonych w przepisach prawa i szczegółowych warunkach umów, podczas gdy dział farmacji szpitalnej został fizycznie utworzony w podmiocie. Naruszenie § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2013 roku w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej w zw. z art.87 ust.2a pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że oferent nie zapewnił leczenia farmakologicznego, podczas gdy dział taki został fizycznie przygotowany, a strona złożyła wniosek o wpis podmiotu do księgi rejestrowej, naruszenie interesu prawnego strony poprzez pominięcie wbrew przepisom art. 134 ust. 1 i 2 ustawy konieczności równego traktowania wszystkich podmiotów. Podkreślono, że skoro dział farmacji szpitalnej został fizycznie wyodrębniony, to jego formalne uruchomienie przed podpisaniem umowy z NFZ naraziłoby oferenta na kary, które mogły zostać nałożone przez Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny w wyniku przedwczesnego zgłoszenia utworzenia takiego działu. Poinformowano też w środku odwoławczym, że celowo z uwagi na złożenie oferty w przedmiotowym postępowaniu i chęć zawarcia umowy z Funduszem zmieniono zapisy Regulaminu organizacyjnego oferenta w sposób pozwalający na formalne powołanie działu farmacji szpitalnej. W ocenie odwołującego ani art. 100 ani 103 i 106 ustawy – O działalności leczniczej nie przewidywał obowiązku rejestracji komórki działu farmacji szpitalnej. Z treści regulaminu organizacyjnego oferenta wynika zaś, że farmaceuci współpracujący z oferentem zapewniają produkty lecznicze, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne niezbędne do należytego wykonywania świadczeń oraz sprawowania opieki zdrowotnej. W tym zakresie oferent przedstawił promesę W. R. posiadającego zezwolenie na prowadzenie apteki [...] przy ul. [...] i który zobowiązał się do obsługi działu farmacji szpitalnej. Zwrócono uwagę, że podczas wizji lokalnej nieruchomości nie zgłaszano żądnych zastrzeżeń tak odnośnie działu farmacji, jak i samej nieruchomości, przygotowanego i posegregowanego sprzętu na pełnienie funkcji działu farmacji szpitalnej. Odwołujący zaznaczyli, że warunkiem w pełni uruchomienia takiego działu jest zawarcie umowy z NFZ na prowadzenie hospicjum, a w dniu 22 września 2022 roku Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny nadał im indywidualny numer ID we właściwym rejestrze, co oznacza spełnienie wymogów utworzenia działu farmacji szpitalnej na dzień rozpoczęcia działalności hospicjum stacjonarnego. W piśmie stanowiącym uzupełnienie odwołania wskazano, że aby utworzyć dział farmacji szpitalnej należy na wstępie dopisać komórkę organizacyjną do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą, na co organ ma 30 dni. Następnie wymagana jest zgoda Izby Aptekarskiej na pełnienie funkcji kierownika apteki i jej otrzymanie też następuje w terminie 30 dni. Wszystkie te formalności ,w tym uzyskanie wymaganych wpisów zajmuje ok. 30 dni, a Fundusz ogłosił postępowanie 19 maja, natomiast oferty należało złożyć do 9 czerwca 2022 roku. Odwołujący podkreślili, że w ankiecie, która jest częścią formularza ofertowego oświadczyli, że spełniają wszystkie wymagane prawem wymogi dla podmiotu , który rozpoczyna świadczenia w trybie stacjonarnym. Wskazali, że oferta została rozpatrzona jako oferta placówki, która kontynuuje świadczenia, pomimo, że zaznaczyli w ankiecie, że brak podstaw do przyznania punktów w ramach ciągłości udzielanych świadczeń. Podczas kontroli komisji konkursowej nie stwierdzono żadnych zastrzeżeń co do personelu, sprzętu, budynku czy infrastruktury.

W zaskarżonej decyzji z 26 września 2022 roku oddalającej odwołanie wydanej

m. in. w oparciu o art. 154 ust.3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku - O świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (dalej Ustawa) i art. 104 § 1 Kpa organ nie podzielił zarzutów strony. W uzasadnieniu odniósł się szczegółowo i wyczerpująco do przebiegu postępowania ,w tym także ofert podlegających ocenie w zakresie ustawowych kryteriów oceny ofert pozostałych podmiotów, których oferty nie zostały odrzucone. Odnośnie zarzutów odwołania Spółki [...] wyjaśnił co następuje. Oferta stron została odrzucona w oparciu o art. 149 ust.1 pkt 7 Ustawy w zw. z § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2013 roku w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej z uwagi na brak zarejestrowanej w rejestrze podmiotów wykonujących działalność leczniczą na dzień złożenia oferty, czyli na 9 czerwca 2022 roku komórki organizacyjnej o kodzie resortowym 4922 Apteka szpitalna lub zakładowa albo 4924 Dział farmacji. Ponieważ wniosek o wpis został złożony dopiero w dniu 28 lipca 2022 roku należy uznać, że był dokonany już po terminie złożenia i otwarcia ofert. Tymczasem strona zadeklarowała w złożonej 9 czerwca 2022 roku ofercie, że spełnia i będzie spełniała wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych w zakresie będącym przedmiotem niniejszego postępowania. Rozporządzenie to nakłada na oferenta obowiązek m.in. leczenia farmakologicznego dla świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych, bowiem obejmują one udzielanie świadczeń w oddziale medycyny paliatywnej/hospicjum. Dalej organ wyjaśnił, że także przepisy prawa farmaceutycznego w art. 87 ust 2a pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r - Prawo farmaceutyczne nakłada na zakład leczniczy ,w którym podmiot leczniczy wykonuje działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne szpitalne inne niż szpitalne utworzenie apteki szpitalnej. Przepis art. 87 ust.4 c pkt 1 dopuszcza utworzenie zamiast apteki szpitalnej działu farmacji szpitalnej. Organ odniósł się też do okoliczności wpisu do rejestru komórki organizacyjnej, jaką jest apteka lub dział. Otóż zgodnie z art. 105 ust. 4 a Ustawy organ prowadzący rejestr nadaje podmiotowi leczniczemu oraz jednostkom lub komórkom organizacyjnym jego zakładu leczniczego resortowe kody identyfikacyjne, zgodne z zakresem udzielanych świadczeń zdrowotnych. Ponieważ wpis taki ma charakter konstytutywny, to oznacza że prawo do udzielania określonych świadczeń zdrowotnych może być realizowane dopiero po ujawnieniu wpisu w rejestrze. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2012 roku w sprawie systemu resortowych kodów identyfikacyjnych oraz szczegółowego sposobu ich nadawania w załączniku Nr 2 przewiduje odrębną identyfikację ok.360 specjalności komórki organizacyjnej zakładu leczniczego. Przy czym zgodnie z tym rozporządzeniem strona powinna w dacie złożenia oferty dysponować wpisem o kodzie 4922 lub 4924. Analogicznie jak w przypadku samego wpisu podmiotu leczniczego także zmiany w rejestrze podmiotów mają charakter konstytutywny. Organ zaprzeczył więc tezie strony, że art. 100 ust.1 pkt 6 Ustawy o działalności leczniczej nie wymaga rejestracji dodatkowych komórek w rejestrze i wystarczający jest wpis podmiotu leczniczego do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą. Skoro podmiot zamierza rozszerzyć wykonywanie działalności leczniczej o nowe rodzaje/zakresy świadczeń, a pierwotny wpis ich nie obejmował, to należało przyjąć, że podmiot leczniczy nie może prowadzić działalności w takim zakresie, w jakim nie zostało to ujawnione w rejestrze. Odnośnie zastosowania przepisu art. 104 ust.2 Ustawy organ wyjaśnił, że sytuacja opisana dyspozycją tego przepisu nie ma zastosowania w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, bowiem wniosek o wpis komórki organizacyjnej 4924 dział farmacji odwołujący złożyli 28 lipca 2022 roku ,a zatem już po złożeniu oferty oraz po dniu ich otwarcia. Gdyby jednak zaistniały okoliczności, o których mowa w tym przepisie, to i tak na świadczeniodawcy spoczywa ciężar dowodowy wykazania ,w jakim dniu wniosek o wpis został złożony oraz ze w dniu złożenia oferty lub najpóźniej ich otwarcia upłynął 40 dniowy termin na jego rozpatrzenie.

W skardze strona reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła organowi naruszenie art. 7,77 § 1 i 80 Kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, w tym niewyjaśnienie czy skarżący jest w stanie zapewnić opiekę farmakologiczną, naruszenie art. 7,76 §1,113,77 §1 i 80 Kpa poprzez odmowę mocy dowodowej wpisowi jednostki hospicyjnej przez Wojewodę do rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą, naruszenie art.7,77 §1 i art. 107 §3 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i niedostateczne uzasadnienie decyzji organu, naruszenie art.8 § Kpa poprzez ingerencje w kompetencje Wojewody w zakresie oceny poprawności rejestracji wpisu do RPWDL, naruszenie art. 106§1 Kpa poprzez niezasięgnięcie stanowiska Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego jako jedynego organu władnego do wydawania pozwoleń na prowadzenie Aptek Szpitalnych i działów Farmacji Szpitalnej. Dalej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 106 ust.1 pkt 1 ustawy o działalności leczniczej poprzez błędne uznanie, że organ posiada kompetencje do kwestionowania decyzji innych organów administracji publicznej, naruszenie art. 142 oraz 149 ust.1 pkt 7 ustawy – O świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez przyjęcie braku apteki szpitalnej, podczas gdy strona stworzyła dział farmacji szpitalnej i tym samym spełniła wszystkie wymogi przepisane konkursem, naruszenie § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej z dnia 29.X.2013 w zw. z art.87 ust.2a pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez przyjęcie, że oferent nie zapewnił leczenia farmakologicznego, podczas gdy oferent przygotował fizycznie obiekt do uruchomienia działu farmacji szpitalnej od dnia 1 października 2022 roku, co oznacza, że został on utworzony w podmiocie już na dzień związania ofertą. Zarzucono też naruszenie interesu prawnego oferenta poprzez przeprowadzenie postępowania z pominięciem zasad uczciwej konkurencji, w szczególności poprzez odrzucenie oferty strony z powodu braku wpisu w księdze rejestrowej. W uzasadnieniu wskazano ponadto, że przepis art. 100 ustawy – O działalności leczniczej nie wymaga rejestracji dodatkowych komórek w rejestrze, o którym mowa w art. 103 tej ustawy. Skarżący przystosowali również regulamin podmiotu leczniczego, z którego treści wynika, że leczenie farmakologiczne jest zapewnione przez farmaceutów współpracujących ze skarżącym. Strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie że skarżący spełnili wymogi konkursowe ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko.

Na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2023 roku pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę, podkreślając zarzut dyskryminacji i nierównego traktowania oferentów na przykładzie stanowiska organu w konkursie o nr [...] Przedłożone przez pełnomocnika ogłoszenia o rozstrzygnięciu postępowania oraz księgi rejestrowe wybranych oferentów załączono do protokołu rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze. zm.) dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona w rozpoznawanej sprawie przez Sąd kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, w imieniu którego działa Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie oddalenia odwołania [...] s.c [...] w P. od rozstrzygnięcia postępowania o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie. Zdaniem Sądu, organy przeprowadziły postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami, w sposób rzetelny ustaliły stan faktyczny sprawy, a zgromadzone dowody oceniły w sposób prawidłowy.

W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy nie budzi wątpliwości. Sąd przyjął zatem za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej.

Materialną podstawę prawną działania organu stanowiły przepisy ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 1285 ze zm., zwanej dalej Ustawą lub u.ś.o.z) , która stanowi podstawę powierzenia organom NFZ określenia warunków udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a także sprawowania nadzoru i kontroli nad finansowaniem i realizacją tychże świadczeń oraz jest podstawą określenia zadań władz publicznych w zakresie zapewnienia równego dostępu do świadczeń. Realizacja ustawowych obowiązków organów Funduszu we wskazanych obszarach skonkretyzowana została przede wszystkim w dziale VI ustawy zatytułowanym "Postępowanie w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami". Określenie w tym rozdziale zasad postępowania w sprawie udzielania świadczeń zdrowotnych i trybu postępowania, w tym trybu postępowania prowadzonego przed organem NFZ, wszczętego w wyniku wniesienia odwołania od rozstrzygnięcia w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń z opieki zdrowotnej ma służyć realizacji przez Fundusz celów postawionych przez ustawodawcę, a zakreślonych przez art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Jak stanowi art. 132 ust. 1 u.ś.o.z., podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcą, a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Funduszu, z zastrzeżeniem art. 19 ust. 4, przy czym umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej może być zawarta wyłącznie ze świadczeniodawcą, który został wybrany do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na zasadach określonych w niniejszym dziale (art. 132 ust. 2 ustawy).

Zgodnie z art. 134 ust. 1 i 2 u.ś.o.z., Fundusz jest obowiązany zapewnić równe traktowanie wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i prowadzić postępowanie w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji. Wszystkie wymagania, wyjaśnienia i informacje, a także dokumenty związane z postępowaniem w sprawie zawarcia umowy o udzielanie tych świadczeń powinny być udostępniane świadczeniodawcom na takich samych zasadach. Jest to jedna z podstawowych zasad prowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Stosownie natomiast do art. 139 ust. 1 u.ś.o.z., zawieranie przez Fundusz umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, z zastrzeżeniem art. 159 i 159a, następuje po przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert albo rokowań. Prezes Funduszu - na podstawie art. 146 ust. 1 - określa przedmiot postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, kryteria oceny ofert oraz warunki wymagane dla świadczeniodawców. Kryteria te są jawne i nie podlegają zmianie w toku postępowania (art. 147). Wyrazem realizacji zasady zapewniającej równe traktowanie świadczeniodawców jest zawarta w art. 146 ust. 1 pkt 1, 2, 3 ustawy o świadczeniach delegacja do wydania przez Prezesa Funduszu dokumentów określających: przedmiot postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, kryteria oceny ofert oraz warunki wymagane od świadczeniodawców, przy czym stosownie do art. 146 ust. 4 ustawy, Prezes Funduszu przed określeniem przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, kryteriów oceny ofert i warunków wymaganych od świadczeniodawców zasięga opinii właściwych konsultantów krajowych. Wydawanie przedmiotowych dokumentów, nie będących decyzjami administracyjnymi w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 24 lutego 2011 r. II GSK 263/10), jest wynikiem kompetencji Prezesa NFZ z zakresu kierowania ustawową i statutową działalnością organu. Prezes NFZ, w drodze delegacji z art. 146 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wydaje zarządzenia. Obejmują one istotne zagadnienia/elementy związane z postępowaniem prowadzonym w trybie konkursu ofert dotyczącym umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, określając warunki zawierania tych umów dla poszczególnych rodzajów świadczeń. Oferent (świadczeniodawca) jest zobowiązany do przygotowania i złożenia oferty zgodnie z warunkami postępowania oraz warunkami zawierania umów. Mają one bowiem charakter wzorca umownego (art. 384 kodeksu cywilnego). Warunki wymagane od świadczeniodawców (art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach), to ustalone przez Prezesa NFZ warunki sine qua non uczestnictwa w postępowaniu. Niespełnianie warunków wymaganych od świadczeniodawców skutkuje odrzuceniem oferty w części jawnej postępowania konkursowego, kiedy to ustala się (m.in.), które z ofert spełniają warunki, o których mowa w art. 146 ust. 1 pkt 3 u.ś.o.z.

Jak wynika z załączonych akt, na podstawie art. 139 ust. 2 ustawy, ogłoszone zostało w trybie konkursu ofert postępowanie poprzedzające zawarcie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: opieka paliatywna i hospicyjna w zakresie świadczenia w oddziale medycyny paliatywnej/hospicjum stacjonarnym na obszarze powiatów: [...]

W toku prowadzonego postępowania oferta skarżących została odrzucona na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 7 ustawy. Artykuł ten w ust. 1 zawiera enumeratywne wyliczenie przyczyn, których zaistnienie bezwzględnie zobowiązuje komisję konkursową do odrzucenia oferty. W niniejszym przypadku przyczynę tę określa pkt 7 tego ustępu ,a mianowicie sytuacje w której oferent lub oferta nie spełniają wymaganych warunków określonych w przepisach prawa oraz w szczegółowych warunkach umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w art.146 ust.1 pkt.2 Ustawy. Ten ostatni z kolei stanowi, że szczegółowe warunki umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, obejmujące w szczególności obszar terytorialny, dla którego jest przeprowadzane postępowanie w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami, z uwzględnieniem taryfy świadczeń w przypadku jej ustalenia w danym zakresie oraz mając na uwadze konieczność stosowania ułatwień w obiegu dokumentacji, w tym ich elektronizacji. W Rozdziale 3 zarządzenia nr 196/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 grudnia 2021 w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna zatytułowanym "Szczegółowe warunki umowy" w § 5. 1. stwierdzono, że przedmiotem umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju świadczeń: opieka paliatywna i hospicyjna, zwanej dalej "umową", jest w szczególności realizacja świadczeń udzielanych świadczeniobiorcom przez świadczeniodawcę w zakresach świadczeń określonych w załączniku nr 1 do tego zarządzenia. .

Załącznik ten z kolei wyszczególnia zakres świadczeń w opiece paliatywnej i hospicyjnej i kod tych świadczeń. Samo zarządzenie zaś stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1938, ze zm.) i zastąpiło zarządzenie nr 74/2018/DsOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 lipca 2018 roku. Przedmiotem umowy, o której mowa w w/w przepisie jest realizacja świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna. Objęte jej zakresem są konkretne świadczenia określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2013 roku - W sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej (Dz.U. 2022,poz.262 ze zm) , wydanym na podstawie art. 31 d Ustawy. Paragraf 5 pkt 3 tego rozporządzenia przewiduje leczenie farmakologiczne. Nie ma sporu w sprawie co do faktu, iż skoro przedmiotem prowadzonego postępowania konkursowego było udzielanie świadczeń w oddziale medycyny paliatywnej /hospicjum stacjonarnym, to zakres tych świadczeń dotyczy stacjonarnych całodobowych świadczeń zdrowotnych innych niż świadczenia szpitalne, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 roku – O działalności leczniczej (Dz.U. 2022r,poz.633 ze zm). A skoro tak to świadczenia te są realizowane w warunkach stacjonarnych, czyli w hospicjum stacjonarnym lub oddziale medycyny paliatywnej. Ma więc do nich bezpośrednie zastosowanie § 5 ust.3 rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicjum, które jednoznacznie określa, że świadczenia takie w warunkach stacjonarnych obejmują również leczenie farmakologiczne. Niewątpliwie bowiem leczenie paliatywne , które stanowi istotną składową postępowania u chorych na przewlekłe, postępujące ograniczające życie schorzenia o różnym czasie przeżycia obejmuje też leczenie farmakologiczne.

Wbrew więc zarzutom skargi istnieje bezpośredni związek pomiędzy przyczyną odrzucenia oferty, a niezrealizowaniem warunków określanych przepisami Ustawy, jak i wykonawczymi wydanymi na ich podstawie. Warunków, które zobowiązany jest spełniać w dacie związania ofertą, na skutek jej złożenia. W niniejszym postępowaniu oferent składając ofertę udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna w zakresie świadczenia w oddziale medycyny paliatywnej /hospicjum stacjonarnym na pytanie ankietowe zawarte w części VIII formularza ofertowego rozdział 4.1 odpowiedział twierdząco ,że będzie spełniał wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych w zakresie będącym przedmiotem konkursu oraz zarządzeniu Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów będących przedmiotem niniejszego postępowania. Jak wyżej wskazano-oba akty i wskazane w nich rodzaje i zakresy świadczeń wiązały oferenta. Pytanie dotyczyło jednoznacznego okresu "od związania ofertą" i dalej przez cały czas realizacji umowy, czyli w niniejszym przypadku pytanie o realizację świadczeń dotyczyło daty od 9 czerwca i dalej. Tym samym odpowiedź twierdząca nie była zgodna ze stanem faktycznym, gdyż oferent nie zapewniał w dacie związania ofertą leczenia farmakologicznego. Nie dysponował bowiem wpisem w rejestrze podmiotów wykonujących działalność leczniczą wyodrębnionej komórki organizacyjnej zakładu leczniczego .Wniosek o taki wpis strony złożyły dopiero 28 lipca 2022 roku już po otwarciu ofert w dniu, w którym komisja wezwała stronę o wyjaśnienie w tej kwestii. Ponieważ strona jest podmiotem leczniczym wykonującym działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne , to zgodnie z art.87 ust.2a Prawo farmaceutyczne zobowiązany jest stworzyć w zakładzie leczniczym, w którym podmiot leczniczy wykonuje działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne szpitalne i inne niż szpitalne aptekę bądź dział farmacji szpitalnej (ust.4c).Zarówno apteki szpitalne jak i działy mają za zadanie zaopatrywać zakład leczniczy ,ale też świadczyć usługi farmaceutyczne, przy czym apteka szpitalna lub dział , zgodnie z art. 106, ust. 1 pr. farm., może zostać uruchomiona po uzyskaniu zgody właściwego wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego, pod warunkiem spełnienia wymogów określonych w art. 98 i zatrudnienia kierownika apteki spełniającego wymogi określone w art. 88 ust. 2 pr. farm. Skoro więc w dacie związania ofertą podmiot leczniczy oferuje realizację świadczeń, w tym leczenia farmakologicznego, to istnienie apteki bądź działu jest gwarantem realizacji takiego świadczenia. Stworzenie takiej jednostki oznacza tyle co jej utworzenie, wykonanie, skoro uruchomienie poprzedzone być musi zgodą właściwego organu. Przy czym organ nie odmówił mocy dowodowej wpisowi do RPWDL w zakresie kodu 4924 działu farmacji, a jedynie uznał ,że nie było takiego wpisu w dacie złożenia ,jak i otwarcia oferty. Podobnie, jak nie zakwestionował zezwolenia na uruchomienie tego działu uzyskanego w dniu 22 września 2022 roku przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. Sąd podkreśla, że wpis w RPWDL ma charakter konstytutywny, co oznacza że prawo udzielania określonych świadczeń zdrowotnych może być realizowane dopiero po ujawnieniu go w rejestrze. Podmiot leczniczy może zatem prowadzić działalność jedynie w granicach zakreślonych wpisem do rejestru i jest warunkiem koniecznym do rozpoczęcia legalnej działalności leczniczej.

Charakter wpisu jest doprecyzowany rozporządzeniami wykonawczymi Ministra Zdrowia, w tym rozporządzeniem z dnia 17 maja 2012 r. w sprawie systemu resortowych kodów identyfikacyjnych oraz szczegółowego sposobu ich nadawania (Dz. U. z 2019 r. poz. 173) dalej: "rozporządzenie w sprawie resortowych kodów". Zgodnie z § 12 tego aktu prawnego, w przypadku podmiotu leczniczego kody stanowiące części IX i X systemu tworzą łącznie profil medyczny i określają zakres świadczeń zdrowotnych wykonywanych w jednostce organizacyjnej lub komórce organizacyjnej zakładu leczniczego. Przepis ten wymaga zatem określenia pełnego profilu medycznego podmiotu leczniczego, co oznacza, że wpisowi powinny podlegać wszystkie rodzaje świadczeń zdrowotnych realizowanych przez ten podmiot. Brak wpisu co do określonego rodzaju świadczeń oznacza, że nie można mówić o zgodnym z prawem wykonywaniu tych świadczeń. Jak bowiem wyżej wskazano, wpis w tym zakresie ma charakter konstytutywny, gdyż określa przedmiot działalności podmiotu leczniczego, a więc należy do jego najistotniejszych cech. Celem utworzenia podmiotu leczniczego jest bowiem prowadzenie przez niego działalności leczniczej. Poprzez szczegółowe wskazanie zakresu świadczeń w rejestrze, podmiot określa profil wykonywanej działalności, co go identyfikuje. Szczegółowe wskazanie zakresu świadczeń w rejestrze prowadzi do zapewnienia wiarygodności i rzetelności zarejestrowanego podmiotu. Jak wynika z art. 111 ustawy o działalności leczniczej, organ prowadzący rejestr jest uprawniony do kontroli podmiotów wykonujących działalność leczniczą w zakresie zgodności wykonywanej działalności z przepisami określającymi warunki wykonywania działalności leczniczej. Kompetencje nadzorcze organu rejestrowego mają zagwarantować pacjentom właściwy poziom opieki zdrowotnej w zarejestrowanym podmiocie leczniczym. Kontrola organu jest niezbędna w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania podmiotu leczniczego, co ma istotne znacznie dla zaspokojenia potrzeb zdrowotnych ludności i ochrony przed narażeniem życia i zdrowia pacjentów (zob. M. Dercz, Komentarz do art. 111 ustawy o działalności leczniczej, Lex Omega).

Powyższe wskazuje, że przepisy obowiązującego prawa, wbrew stanowisku strony skarżącej, jasno określają, iż posiadanie działu farmacji szpitalnej, musi być w księdze rejestrowej podmiotu leczniczego dookreślone profilem medycznym, w jakim udzielane będą świadczenia opieki zdrowotnej. Inaczej, wpis będzie niekompletny. Przy czym sąd nie podziela stanowiska skarżących o tym ,że dokonanie przedwczesnego zgłoszenia utworzenia działu farmacji naraziłoby go na kary , bowiem w ocenie sądu jakkolwiek wpis do rejestru, o którym mowa w art. 103 u.d.l. jest zatem warunkiem koniecznym do rozpoczęcia legalnej działalności leczniczej, to przepisy nie nakazują rozpoczęcia wykonywania tej działalności w dniu dokonania wpisu. Nakazu takiego nie można też wyprowadzać z przepisów nakładających na podmioty lecznicze (świadczeniodawców) obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.l. oraz art. 136b ust. 1 pkt 1 ustawy). Art. 103 ustawy o działalności leczniczej stanowi jedynie, iż działalność leczniczą można rozpocząć po uzyskaniu wpisu do rejestru. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu strony, iż dział farmacji szpitalnej właściwie gotowy był do podjęcia działalności, co zostało też stwierdzone w kontroli komisji konkursowej - wskazać należy, że kwestia warunków jakie winien spełniać dział farmacji szpitalnej przy każdym z profili medycznych ma znaczenie drugorzędne. Wymogiem przystąpienia do konkursu było jedynie , aby w okresie związania ofertą oraz przez cały okres realizacji umowy oferent spełniał wymagania określone w rozporządzeniu ministra zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych w zakresie będącym przedmiotem niniejszego postępowania oraz w zarządzeniu Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów będących przedmiotem niniejszego postępowania z danymi zawartymi w formularzu ofertowym. Rozpoczęcie i prowadzenie działalności bez stosownego wpisu do rejestru, jak również z przekroczeniem granic wpisu jest zabronione.

Organ prawidłowo uznał zatem, że w rejestrze RPWDL na dzień złożenia oferty nie było wpisu kodu 4924, a analiza księgi rejestrowej na dzień złożenia oferty to potwierdziła. Nie ma zatem możliwości przyjęcia, że określony mógł być spełniony w terminie późniejszym, np. od momentu obowiązywania umowy. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której oferent "uzupełnia" wymogi konieczne do udziału w postępowaniu w trakcie tego postępowania. Z tych też powodów nie mógł być wezwany o uzupełnienie braków formalnych na podstawie art. 149 ust. 3 ustawy o świadczeniach, w którym to przepisie ustawodawca określił inne niż wymienione w ust. 1 tego przepisu wymogi formalne oferty, które w przeciwieństwie do wymogów enumeratywnie wymienionych w ust. 1 art. 149 mają charakter braków (wad) podlegających usunięciu. Z art. 149 ust. 3 ustawy o świadczeniach wynika , że gdy świadczeniodawca nie przedstawił wszystkich wymaganych dokumentów lub gdy oferta zawiera braki formalne, komisja wzywa oferenta do usunięcia tych braków w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia oferty. Wystąpienie sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej rekonstruowanej z ust. 1 art. 149 przywołanej ustawy nie uzasadnia korzystania z kompetencji określonej w ust. 3 art. 149 i odwrotnie. Organ wykorzystał prawidłowo wobec strony możliwość wezwania na podst. art.149 ust.3 wzywając w dniu 14 czerwca 2022 o usuniecie braków formalnych związanych z polisą ubezpieczeniową.

Ponadto zgodnie z § 17 ust. 2a rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1897), komisja konkursowa nie może żądać od oferenta przekazania dokumentów potwierdzających dane i informacje przekazane w toku postępowania przez oferenta, jeżeli potwierdzenie tych danych i informacji jest możliwe na podstawie rejestrów publicznych posiadanych przez inne podmioty publiczne, do których Narodowy Fundusz Zdrowia ma dostęp w drodze elektronicznej na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 570 oraz z 2018 r. poz. 1000, 1544 i 1669).Tymczasem jak wynika z akt sprawy dane zawarte w rejestrze podmiotów leczniczych i dostępne organowi nie potwierdziły spełniania przez skarżącą warunku posiadania komórki organizacyjnej, jaką jest dział farmacji szpitalnej.

.

Nie zaważył też w żaden sposób na kierunku rozstrzygnięcia Sądu argument podniesiony na rozprawie i poparty załącznikiem do protokołu rozprawy odnośnie nierównego i dyskryminacyjnego traktowania oferentów, bowiem nie dotyczy on przedmiotowego konkursu.

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o świadczeniach. Postępowanie konkursowe prowadzone było z zachowaniem zasad równego traktowania wszystkich oferentów i w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji. Uczestnikom konkursu zostały udostępnione zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wraz z załącznikami, które określał zarówno wymagania stawiane oferentom jak i kryteria oceny ofert. Wszyscy uczestnicy konkursu składali ofertę udzielając odpowiedzi na te same pytania. Ocena ofert odbywała się na podstawie jasno określonych kryteriów. W toku postępowania były one niezmienne i w równym stopniu jawne dla wszystkich oferentów.

W konsekwencji Sąd uznał , że w kontrolowanym postępowaniu konkursowym nie doszło do naruszenia jakichkolwiek przepisów prawa, a zatem nie został naruszony interes prawny skarżących.

W związku z powyższym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

.

.