Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 340/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28a i art. 121 par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki rozbudowy budynku 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] listopada 2019 roku numer [...]; 2. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego A. M. kwotę 1277 (tysiąc dwieście siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i prawne.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2010r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] lipca 2010r., znak: [...], nakazującą H. M. rozbiórkę dobudowy do budynku inwentarskiego o wymiarach 4.80 m x 10.80 m, zlokalizowanego na działce o nr geod. [...], położonej w M., gmina P.

W związku z uchylaniem się od wykonania orzeczonej rozbiórki, PINB w S., po dwukrotnym upomnieniu (w dniu [...] września 2011r. i [...] lutego 2012r.), w [...] marca 2012r. wystawił tytuł wykonawczy i wszczął postępowanie egzekucyjne majce na celu doprowadzenia do wykonania nakazanej - decyzją PINB w S. z dnia [...] lipca 2010r. – rozbiórki.

W dniu [...] marca 2012r. PINB w S. wydał postanowienie nr znak: [...], nakładające na H. M. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 37.217,90 zł z powodu uchylenia się przez zobowiązanego od wykonania całego obowiązku określonego w ostatecznej decyzji z [...] lipca 2010r.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia H. M. od tego rozstrzygnięcia, w dniu [...] lutego 2013r. wydał postanowienie nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie PINB z [...] marca 2012r.

W dniu [...] października 2015r. PINB w S. wezwał H. M. do uregulowania nałożonej na niego grzywny w kwocie 37.217,90 zł, opłaty egzekucyjnej w kwocie 68 zł, odsetek za zwłokę w kwocie 15.524,50 zł oraz kosztów upomnienia w kwocie 20,40 zł pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego ściągnięcia ww. należności.

Powyższe należności wraz z ustawowymi odsetkami w łącznej kwocie 53.704,60 zł zostały wyegzekwowane z rachunku H. M. w dniu [...] lutego 2016r. (k.167-168 akt administracyjnych).

Następnie postanowieniem z dnia [...] września 2017r. znak: [...], PINB w S. umorzył wszczęte wobec H. M. postępowanie egzekucyjne, w związku z ustaleniem iż przedmiotowa nieruchomość, na mocy aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2016r., została przekazana na rzecz A. M.

Następnie zawiadomieniem z dnia [...] września 2018r., poinformował A. M. - nowego właściciela nieruchomości, o terminie kontroli dotyczącej wykonania nałożonego obowiązku rozbiórki. Przeprowadzone w dniach [...] października 2018r. oraz [...] września 2019r. – kontrole wykazały, że orzeczony obowiązek rozbiórki nie został wykonany przez A. M.

Dlatego też w dniu [...] października 2019r., PINB wystosował do A. M. o upomnienie nr [...] wzywające do dobrowolnego wykonania obowiązku rozbiórki rozbudowy budynku inwentarskiego na działce o nr geod. [...], wzywając jednocześnie do dobrowolnego wykonania obowiązku.

Wobec braku reakcji na powyższe upomnienie PINB w S. w dniu [...] listopada 2019r. wystawił tytuł wykonawczy obejmujący obowiązek wykonania decyzji z dnia [...] lipca 2010r. i jako organ egzekucyjny – wszczął na jego podstawie egzekucję administracyjną.

Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2019r., znak: [...], na podstawie art. 122 § 1 i 2 w zw. z art. 119 § 1 i 2 oraz art. 20 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019r., poz. 1438, dalej w skrócie: "u.p.e.a.), zastosował wobec A. M. o środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia w wysokości 43.584,50 zł.

Na powyższe rozstrzygnięcie A. M. złożył zażalenie wskazując, że nie zgadza się z wydanym postanowieniem.

PWINB w B. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020r., nr [...] (1) uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji z dnia [...] listopada 2019r., znak: NB[...], w pkt 1 tj. ustalającym wysokość grzywny, oraz (2) nałożył na A. M. o grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 42.534,72 zł z powodu uchylania się przez w/w zobowiązanego od wykonania obowiązku rozbiórki rozbudowy budynku inwentarskiego polegającego na wykonaniu dobudowy o wymiarach 4.80 m x 10.80 m, zlokalizowanego na działce ozn. nr geod. [...], położonej w M., gmina P., (3) w pozostałej części dotyczącej pkt 2 i 3 tj. nałożenia opłaty egzekucyjnej 68 zł i wezwania do wykonania obowiązku, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Referując stan faktyczny sprawy PWINB podkreślił, że poprzednik prawny obecnego właściciela nieruchomości H. M. został zobowiązany do wykonania obowiązku rozbiórki, która pomimo upływu prawie 10 lat nie została wykonana. Stąd też Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. miał prawo zastosować kolejne środki mające na celu wyegzekwowanie obowiązku, a takim środkiem jest grzywna w celu przymuszenia. Pomimo, że sama grzywna została prawidłowo zastosowana, to w ocenie PWINB, jej wysokość został ustalana w sposób nieprawidłowy, gdyż w dniu 21 listopada 2019r., Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłosił cenę 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za III kwartał 2019r., która wyniosła 4.376 zł (a nie jak ustalił organ powiatowy 4.484 zł - komunikat GUS z 22 sierpnia 2019r.). Zatem grzywna w celu przymuszenia winna wynosić: 42.534,72 zł (48.60 x 875,20) i jak zaznaczył PWINB organy nadzoru budowlanego nie mają możliwości zmiany jej wysokości.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniósł A. M. zarzucając mu naruszenie: art. 28a i 121 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nałożenie kolejnej grzywny w związku z egzekucją dotyczącą spełnienia obowiązki rozbiórki dobudowy budynku inwentarskiego o wym. 4,50m x 10,80 m na działce o numerze geod. [...], położonej we wsi M., na podstawie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] lipca 2010 r. W uzasadnieniu skargi jej autor w pierwszej kolejności podkreślił, iż pierwotnie postępowanie egzekucyjne w przedmiocie wykonania decyzję PWINB w S. z dnia [...] lipca 2010r. toczyło się przeciwko poprzednikowi prawnemu skarżącego – H. M. W toku tegoż postępowania egzekucyjnego, została już nałożona na H. M. grzywna w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki wynikającego z w/w decyzji i grzywna ta została wyegzekwowana. W tych okolicznościach organy związane treścią art. 28a i art. 121 § 4 ustawy, nie miały podstawy do nałożenia kolejnej grzywny na skarżącego.

PWINB w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i odniosła zamierzony skutek albowiem zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 2325, dalej "p.p.s.a.").

Argumentację merytoryczną przemawiającą za uwzględnieniem skargi należy poprzedzić wyjaśnieniem, że będąca przedmiotem kontroli sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Do opisanej wyżej kategorii rozstrzygnięć należy zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2020r. uchylające postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] listopada 2019r. w pkt 1 tj. ustalającym wysokość grzywny, oraz (2) nakładające na A. M. o grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 42.534,72 zł z powodu uchylania się przez w/w zobowiązanego od wykonania obowiązku rozbiórki rozbudowy budynku inwentarskiego polegającego na wykonaniu dobudowy o wymiarach 4.80 m x 10.80 m, zlokalizowanego na działce nr geod. [...], położonej w M., gmina P., (3) w pozostałej części dotyczącej pkt 2 i 3 tj. nałożenia opłaty egzekucyjnej 68 zł i wezwania do wykonania obowiązku, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcia o zastosowaniu wskazanego środka egzekucyjnego w kontekście zmian, do jakich doszło w stanie faktycznym sprawy, sąd doszedł do wniosku, że uzasadnione jest ich uchylenie. Organy nadzoru budowlanego nakładając na skarżącego - jako nowego właściciela działki o nr geod. [...] - grzywnę w celu przymuszenia wykonania obowiązku rozbiórki rozbudowy budynku inwentarskiego, nie uwzględniły bowiem istotnej okoliczności, a mianowicie faktu, iż taka grzywna została już w prowadzonym postępowaniu nałożona na poprzedniego właściciela nieruchomości i co istotne została w całości wyegzekwowana.

Jak stanowi zaś art. 28a u.p.e.a., w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Zastrzeżenie zawarte w zd. drugim tego przepisu wskazuje, że warunkiem prowadzenia egzekucji jest wystawienie nowego tytułu wykonawczego, a nie wydanie nowej decyzji nakładającej egzekwowany obowiązek na następcę prawnego zobowiązanego Jeżeli zatem zgodnie z przepisami materialnymi dochodzi do przejścia obowiązku na inną osobę postępowanie egzekucyjne od tego momentu powinno się toczyć względem następcy prawnego zobowiązanego. W konsekwencji dalsze środki egzekucyjne powinny być zasadniczo stosowane wobec nowego zarządcy/właściciela po wystawieniu przeciwko niemu tytułu wykonawczego. Powołany przepis wprost nakazuje kontynuowanie postępowania egzekucyjnego, jeżeli obowiązek objęty tytułem wykonawczym przeszedł na następcę prawnego osoby zobowiązanej (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2019 r., II OSK 3594/18, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych "CBOSA").

Nie ulega zatem wątpliwości, że obowiązek rozbiórki rozbudowanej części budynku inwentarskiego jako związany z nieruchomością, przeszedł na skarżącego jako nowego właściciela nieruchomości o nr. geod. [...]. W tym zakresie organy trafnie zatem stwierdziły, że skarżący przejął wszystkie prawa i obowiązki nałożone na poprzedniego właściciela – H. M., w tym obowiązek rozbiórki, nałożony ostateczną decyzją PINB z [...] lipca 2010r. W postępowaniu egzekucyjnym chodzi bowiem o wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji, a nie o wykonanie decyzji w stosunku do osoby w niej wymienionej.

Z perspektywy stanu faktycznego niniejszej sprawy istotne jest jednak, że grzywna w celu przymuszenia, jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia (art. 121 § 4 u.p.e.a.). Zatem w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym wykonania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego organ egzekucyjny może skutecznie nałożyć na zobowiązanego grzywnę tylko jeden raz – art. 121 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W sytuacji zatem przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy.

Organ egzekucyjny nie może zatem orzec o nałożeniu po raz kolejny grzywny w celu przymuszenia w stosunku do następny prawnego nieruchomości, skoro została już ona nałożona na poprzednika prawnego, a przy egzekwowaniu obowiązku wynikającego z prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Jeżeli więc zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia nie doprowadziło do wykonania decyzji administracyjnej, to organowi egzekucyjnemu nie pozostawało nic innego jak tylko zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, o jakim mowa w art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tak tez NSA w wyroku z dnia 27 maja 2020r., sygn. akt IIOSK 2835/19, CBOSA).

Tymczasem, jak wynika z przytoczonych już wyżej okoliczności sprawy, nałożona obecnie kontrolowanymi postanowieniami grzywna w celu przymuszenia, to już druga grzywna nałożona w celu przymusowej realizacji tej samej decyzji nakazującej rozbiórkę z 20 lipca 2010r., dodatkowo w sytuacji gdy pierwsza grzywna została w całości wyegzekwowana od poprzedniego właściciela nieruchomości - H. M..

Nałożenie zatem drugiej grzywny w celu egzekucji tego samego nakazu rozbiórki jest ewidentnym naruszeniem art. 121 § 4 u.p.e.a. Na istotność takiego naruszenia nie ma natomiast wpływu podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność umorzenia, postanowieniem z dnia [...] września 2017r., postępowania egzekucyjnego wobec H. M. – poprzedniego właściciela nieruchomości. Skoro bowiem grzywna w celu przymuszenia do wykonania egzekucji obowiązku rozbiórki, może zostać nałożona na zobowiązanego tylko jeden raz, to bezsporny fakt jej nałożenia i wyegzekwowania w dotychczas prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym w przedmiocie wykonania obowiązku rozbiórki określonego w decyzji z dnia [...] lipca 2010r., uniemożliwia ponowne jej nałożenie w stosunku do skarżącego jako nowego właściciela.

Z podanych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie PINB w S. uznając, że naruszają one art. 28a i art. 121 § 4 u.p.e.a.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 1277 zł składa się kwota uiszczonego przez skarżącego wpisu od skargi.