Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1350/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2025-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2023 poz 338
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
journal: Dz.U. 2023 poz 2077
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Bogusław Wolas (spr.) ASR WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 lipca 2024 r. nr NE.906.1.53.2024 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 4 lipca 2024 r. znak: NE.906.1.53.2024 Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oświęcimiu (PPIS) z dnia 23 maja 2024 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia w stosunku do D. K. postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr ONEP.9022.1.1.452.2023 z dnia 6 lutego 2024 r. dotyczącego egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. obowiązku poddania małoletniej L. S. córki zobowiązanego, szczepieniom ochronnym przeciwko: : błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, gruźlicy, odrze, śwince i różyczce.

W uzasadnieniu tego postanowienia Organ stwierdził, że w dniu 4 lipca 2023 r. do PSSE w Oświęcimiu został przekazany przez Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w P. wykaz osób uchylających się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych w II kwartale 2023 r. dotyczący dziecka L. S. - ur. 10 marca 2022 r., a pani D. K. - matka dziecka, została wykazana pismem z dnia 21 sierpnia 2023 r. kierowanym do pani D. K. i pana D. S., PPIS w Oświęcimiu przypomniał rodzicom dziecka o obowiązku poddania córki L. szczepieniom ochronnym, zobowiązując do zgłoszenia się w punkcie szczepień oraz dostosowania się do wezwań i zaleceń lekarza kwalifikującego dziecko do szczepień ochronnych. Korespondencja została odebrana przez dorosłego domownika w dniu 23 sierpnia 2023 r., za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.

W dniu 29 listopada 2023 r., upomnieniem PPIS w Oświęcimiu działający jako wierzyciel, wezwał panią D. K. do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka L. - córki Zobowiązanej. Upomnienie zostało wystawione na podstawie danych otrzymanych na koniec II i III kwartału 2023 r. tj. listy osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, sporządzonej przez lek. med. A. B., specjalistę medycyny rodzinnej, Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w P., na podstawie którego stwierdzono, iż obowiązek wynikający z przepisów art. 17 ust. l w zw. z art. 5 ust. l pkt l lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. póz. 2077) dot. zaszczepienia dziecka L. S. nie został wykonany, pomimo wyznaczonego terminu. W treści Upomnienia, PPIS w Oświęcimiu zawarł informację, iż w przypadku niewykonania szczepień po upływie 7 dni od daty doręczenia pisma sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Korespondencja została odebrana przez dorosłego domownika, za zwrotnym potwierdzeniem, odbioru w dniu 12 grudnia 2023 r.

Kolejno pismem z dnia 6 lutego 2024 r. znak: ONEP.9022.1.1.453.2023 PPIS w Oświęcimiu przesłał do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec pani D. K. Równocześnie wniósł o zastosowanie wobec Zobowiązanej środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia, w kwocie 500 zł. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy nr ONEP.9022.1.1.452.2023 z dnia 6 lutego 2024 r. Pismem z dnia 7 marca 2024 r. pani D. K. zgłosiła do Wojewody Małopolskiego zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym nr: [...] z dnia 6 lutego 2024 r., które Wojewoda Małopolski pismem z dnia 27 marca 2024 r., przekazał PPIS w Oświęcimiu celem zajęcia stanowiska w sprawie. Postanowieniem z dnia 23 maja 2024 r. znak: ONEP.9022.1.1.452.2023 PPIS w Oświęcimiu oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.

Po rozpoznaniu zażalenia Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu l instancji.

W uzasadnieniu podkreślono, że działania prowadzone przez PPIS w Oświęcimiu wobec pani D. K. są zgodne z art. 2 i art. 5 ust. l pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: z 2023 r. póz. 338 z późn.zm. - obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. póz. 416). PPIS w Oświęcimiu w ramach sprawowania nadzoru nad realizacją obowiązkowych szczepień ochronnych, w związku z otrzymanym wykazem osób uchylających się od obowiązku szczepień, podjął wobec rodziców dziecka działania ukierunkowane na wyegzekwowanie realizacji tego obowiązku zgodnie ustawą o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w oparciu o Program Szczepień Ochronnych (PSO). Postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanej zostało wszczęte tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 6 lutego 2024 r. na podstawie art. 5 ust. l pkt l lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r. póz. 1284 z późn. zm.), zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony ww. art. 17 ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., póz. 2077). Zawarty w komunikacie Głównego, Inspektora Sanitarnego z dnia 28 października 2022 r. w sprawie PSO schemat szczepień określający szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży według wieku jest zbieżny z wytycznymi Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (zawartymi w załączniku nr 1 do niniejszego rozporządzenia tj. "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży", wyznacza bowiem wspólny obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym zarówno w zakresie wymagalności, jak i liczby dawek.

MPWIS wskazał, iż organ administracyjny wydaje akty administracyjne, w tym zatem i postanowienia w sprawie na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania tego aktu. W dacie rozpatrywania zażalenia na postanowienie o oddaleniu zarzutów, MPWIS działa w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym określony został w załączniku nr l do niniejszego rozporządzenia tj. "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży", który szczegółowo określa terminy wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, wiek w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz liczby poszczególnych dawek tych szczepień. L. S. - córka Zobowiązanej, ur. 10 marca 2022 r., która na dzień wystosowania do MPWIS zażalenia na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów, tj. na dzień 3 czerwca 2024 r., nie została poddana obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, gruźlicy, odrze, śwince i różyczce. Z wytycznych zawartych w "Schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych jednoznacznie wynika, iż dla dziecka urodzonego 10 marca 2022 r. okresy realizacji schematu szczepienia ochronnego przeciwko już upłynęły.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Skarżący zarzucił

wyjście poza zakres zaskarżenia przez wojewódzkiego inspektora sanitarnego i

rozpoznanie postanowienia powiatowego inspektora sanitarnego w zakresie

zarzutu niespełnienia tytułu wykonawczego, podczas gdy w przedmiotowym

zakresie postanowienia wierzyciela nie było zaskarżone, a zatem staje się ono

prawomocne;

naruszenie art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. 17 ust. 11

ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób

zakaźnych u ludzi (tekst jednolity; Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 z późn. zm.), poprzez

zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa

powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na

obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek

w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie

zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa

wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i

ograniczenia praw obywateli, co zostało potwierdzone wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r.;

naruszenie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o

zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z

rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych

poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej jest wymagalny

ze względu na osiągniecie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam

organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie

obowiązującym wynika obowiązek podania dzieciom tych dawek szczepionek;

4. naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w

administracji, w zw. z § 3 rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie

obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie iż szczepienia ochronne

wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności

wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten

akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżący może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.

5. naruszenie art. 124 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa w

zw. z art. 18 upea poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego

postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania

małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się

organ oraz dowodów, którym odmówił wiary iż obowiązek zaszczepienia

małoletnich przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest

wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,

6. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych

Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art, 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez

uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu

prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia,

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o :

1. uchylenie postanowienia organu pierwszej i drugiej instancji i umorzenie

postępowania egzekucyjnego, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie

kosztów;

2. nadto wniesiono o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności

z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, ust. 11:

Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z dnia

5 grudnia 2008 r. (Dz.U. Nr 234, poz. 1570 tj. z dnia 19 kwietnia 2013 r. (Dz.U. z

2013 r. poz. 947) z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87

ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców

w zakresie szczepień, braku właściwego rejestru powikłań "NOP1, braku celowego

funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitacji osób u których

wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny

ogłasza w formie komunikatu, jak też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia

Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi

wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy.

3. ewentualnie, wniesiono o zwrócenie się Trybunatu Sprawiedliwości Unii

Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka

i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa

członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu

odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami

poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw

Człowieka i Podstawowych Wolności

4. ponadto wniesiono o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania

rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania

rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka

W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu

podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności

pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego

przysługuje środek zaskarżenia.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że PPIS przesłał wniosek do Wojewody Małopolskiego o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec zobowiązanego. Równocześnie wniosło zastosowanie wobec zobowiązanego środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia w kwocie 500 zł. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy.

Skarżący zgłosił zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych dziecka (art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a.) wskazując, że skarżący nie jest związany terminami wynikającymi z Programu Szczepień Ochronnych, co potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19.

Odnosząc się do zasadności skargi wskazać należy, że nowelizacja u.p.e.a., która weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), całkowicie przeobraziła zarówno podstawy zarzutu, jak i przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Było to konsekwencją przede wszystkim zmiany charakteru tego pierwszego środka zaskarżenia. W sposób celowy rozdzielono te instytucje po to, aby środki obrony nie mogły się dublować (A. Cudak, Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2022, s. 132). Nie istnieje aktualnie możliwość powoływania tych samych okoliczności w ramach zarzutu oraz żądania umorzenia postępowania (A. Cudak, op. cit, str. 145).

Jeśli zatem chodzi o obronę merytoryczną, realizowana jest ona w trybie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Natomiast w zakresie obrony formalnej, realizowana jest ona, w zależności od podnoszonych podstaw, albo w ramach skargi na czynność egzekucyjną, albo w trybie żądania zobowiązanego umorzenia postępowania egzekucyjnego (A. Cudak, op. cit., str. 147). W wyniku zmian, które nastąpiły z dniem 30 lipca 2020 r., doszło do rozdzielenia środków obrony. W trybie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej można obecnie podnosić zarzuty oparte na przeszkodach o charakterze materialnoprawnym. Natomiast przyczynami umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą być obecnie wyłącznie przeszkody procesowe. Dlatego też wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest bezpodstawny.

Odnosząc się natomiast do kwestii braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych wskazać należy, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 151, dalej: u.z.z.z.), osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.z.).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.z., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt l, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.).

Zgodnie z art. 17 ust. 10 u.z.z.z., minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). Stosownie do treści art. 17 ust. 11 u.z.z.z., Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.z.

Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. II FSK 1494/08, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 32/11 (opubl. w CBOSA), wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.

W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść obowiązku podlegającego egzekucji, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych.

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym, treści wskazanych przepisów nie można interpretować, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie został przyjęty pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. II OSK 459/19, opubl. w CBOSA). Podkreślić również należy, że celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie.

Obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku i jednocześnie nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących na istnienie lekarskich przeciwwskazań i stwierdzających konieczność odroczenia szczepień córki ze względu na stan zdrowia.

Podkreślić należy, że tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Z powyższego wynika zatem, że Skarżąca z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Wskutek powyższego córka skarżącej nie została zaszczepiona przeciwko kilku chorobom zakaźnym, wymienionym w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

Należy również podkreślić, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 maja 2023 r, sygn. SK 81/19 (Dz. U. z 2023 r. poz. 909) orzekł, że: "art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. póz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej", w ocenie Sądu, nie zmienia to sytuacji skarżącego.

Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2023 r., sygn. II OSK1604/20 i z dnia 2 października 2023 r., sygn. II OSK 3246/20 (opubl. w CBOSA), iż jakkolwiek w przywołanym powyżej orzeczeniu Trybunał wskazał, że komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy oraz zaznaczył, że niedopuszczalna jest sytuacja gdy treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego, to także dostrzegł, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował dostosowanie stanu prawnego w pierwszej kolejności poprzez zmianę rozporządzenia. Trybunał uznał, że zasadne jest określenie w wyroku innego terminu (6 miesięcy) utraty mocy obowiązującej przepisów we wskazanym zakresie, jako niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. W przywołanym orzeczeniu podkreślono, że zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu, w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Zdaniem NSA oznacza to, że realizacja przez sądy gwarancji konstytucyjnych - na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu - stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (zob. wyrok TK z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04, OTK-A 2004 Nr 9, poz. 96). Z tych też przyczyn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych .takim przepisem jak i powody, dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (zob. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. II OSK 87/18 i powołane w nim orzeczenia, opubl. w CBOSA). Mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w orzeczeniu TK potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, Sąd orzekający w niniejszej sprawie, także stoi na stanowisku, że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był na gruncie niniejszej sprawy wymagalny.

Ewentualne przyjęcie przez sąd, że w niniejszej sprawie nie mogą być stosowane zakwestionowane przez TK przepisy, których termin utraty mocy obowiązującej odroczono, byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia TK są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości.

Z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniej córki przez skarżącą.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności wskazać należy na wyrok Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13 (Vavrićka i inni), w którym ETPC jakkolwiek uznał, że przymus szczepienia wchodzi w zakres stosowania art. 8 Konwencji, to nie stanowi naruszenia prawa do poszanowania życia rodzinnego i prywatnego, a nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne, zdaniem Trybunału, realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa (zob. Warecka Katarzyna, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13, opubl. LEX/el. 2021).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.