Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 839/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) , art. 17 ust. 2 i 4, art. 33
journal: Dz.U. 2021 poz 2069
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 24 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 522/22 w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M.B. na rzecz Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 522/22, oddalił skargę M.B. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 kwietnia 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

Pismem z dnia 10 czerwca 2019 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. (dalej: PPIS) wezwał M. B.- matkę małoletniej M. B. - do wykonania obowiązku szczepienia dziecka przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz poliomyelitis. Pomimo wezwania M. B. nie została poddana obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Upomnieniem z dnia 28 listopada 2019 r. PPIS ponownie wezwał M.B. (dalej: skarżąca, strona) do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka.

W dniu 19 maja 2021 r. PPIS sporządził wniosek do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego, polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Postanowieniem z dnia 15 października 2021 r. Wojewoda Pomorski nałożył grzywnę na skarżącą w wysokości 1000 zł w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania małoletniej M. B. obowiązkowym szczepieniom ochronnym, jednocześnie wzywając stronę do dobrowolnego wykonania obowiązku szczepienia dziecka w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia postanowienia.

Strona złożyła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, które PPIS postanowieniem z dnia 5 stycznia 2022 r. uznał za nieuzasadnione.

Na ww. postanowienie strona wniosła zażalenie do Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPWIS, organ odwoławczy).

Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2022 r. PPWIS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PPIS.

Organ odwoławczy wskazał, że rodzice M.B. zgłaszali się na umówione terminy szczepień przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, jednakże nie wyrażali zgody na przeprowadzenie obowiązkowego szczepienia ochronnego - zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (dalej: PSO). W przypadku uchylania się rodziców dzieci od wypełnienia ustawowego obowiązku szczepień konieczne jest podjęcie przez wierzyciela obowiązku działań w celu przymuszenia prawnych opiekunów dziecka do realizacji PSO. Art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 2069 ze zm.; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych) stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b cyt. ustawy osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Tak więc obowiązek poddania się obowiązkowemu szczepieniu, poprzedzony lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, wynika wprost z przepisów prawa. Poprzedzające szczepienie ochronne badanie lekarskie podmiotowe i przedmiotowe, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia, nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Jedynym dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień ochronnych jest zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, którego strona nie przedłożyła, a w którym zawarta byłaby informacja jakiego szczepienia dotyczy i termin odroczenia szczepienia. Lekarz zamieszczał adnotację w dokumentacji medycznej o odmowie rodziców wykonania szczepienia. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie posiadają uprawnień do oceny stanu zdrowia dziecka. Uznanie ewentualnych przeciwskazań zdrowotnych do szczepień należy do kompetencji lekarza.

PPWIS wyjaśnił, że żaden przepis prawa nie nakazuje, by lekarz był zobowiązany posiadać wiedzę i przekazywać dane co do składu, sposobu produkcji i działania czy dopuszczenia do obrotu w RP danej szczepionki. Są to zadania Inspekcji Farmaceutycznej, a nie lekarza czy placówki, w której przeprowadzane są obowiązkowe szczepienia ochronne.

Natomiast sposób oraz forma realizacji szczepień, określona została w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Zgodnie z tym przepisem Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, PSO na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Zatem obowiązek respektowania zapisów zawartych w PSO ma swoje umocowanie w akcie prawnym w randze ustawy. Ramy czasowe, określone w PSO do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych (0-19 lat), nie oznaczają dowolności w wyborze terminu wykonania szczepienia. PSO precyzuje, jakie szczepienia i w jakim okresie życia mają być wykonane, tym samym wskazując termin, w którym opiekun jest zobowiązany do umożliwienia zaszczepienia dziecka. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się zatem wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w PSO. PPWIS wskazał, że wbrew twierdzeniu strony, przestrzeganie ustawowego obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym zabezpieczone zostało przymusem administracyjnym.

Poddanie dziecka szczepieniom ochronnym stanowi obowiązek wynikający z mocy prawa, a tym samym pozwala ustalić organ właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie jego przymusowego wykonania. To wojewoda jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikających zarówno z wydanych przez siebie postanowień czy decyzji jak i obowiązków niepieniężnych wynikających wprost z mocy przepisów prawa zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: u.p.e.a.).

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę strony.

W pierwszej kolejności WSA podkreślił, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ulegały zmianom - ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 19 sierpnia 2019 r., poz.1553) i ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 19 października 2019 r. poz. 2070). Co do zasady zmiany te weszły w życie w dniu 20 lutego 2021 r. Skoro postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte już w maju 2021 r. pod rządami ustawy egzekucyjnej w brzmieniu zmienionym od dnia 20 lutego 2021 r., to zastosowanie mają przepisy obowiązujące od tej daty. Przepis art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

W art. 33 § 2 u.p.e.a. brak jest przesłanki naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a., poprzez przystąpienie do egzekucji, w sytuacji niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zarzut taki strona mogła podnieść jedynie w poprzednim stanie prawnym, gdy zarzuty były rozpoznawane przez organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w brzmieniu przed zmianami).

W sprawie nie było zatem podstawy do merytorycznego rozpoznania zarzutu dotyczącego przystąpienia przez organ egzekucyjny do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który w ocenie strony skarżącej nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

W pozostałym zakresie organy orzekające prawidłowo, w oparciu o art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., uznały za niezasadny zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku. Zarzut ten, wbrew stanowisku skarżącej, oceniono pod kątem obowiązujących przepisów prawa, jak i stanu faktycznego sprawy ustalonego w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

WSA odwołując się do treści art. 17 ust. 2-5 u.z.z.ch. stwierdził, że określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie, następuje w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego. Celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Skarżąca nie przedstawiła w toku sprawy żadnych dokumentów wskazujących na istnienie lekarskich przeciwwskazań i stwierdzających konieczność odroczenia szczepień córki. O braku wymagalności wymienionego obowiązku nie może świadczyć okoliczność podnoszona przez stronę skarżącą, tj. niewykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, w sytuacji gdy skarżąca nie przedstawiła żadnej dokumentacji pozwalającej stwierdzić występowanie takich przeciwwskazań. Realizacja obowiązku szczepienia, podobnie jak wykorzystanie innych środków medycznych, wiąże się z potencjalną możliwością wystąpienia powikłań, których nie można wykluczyć.

Sąd I instancji wskazał na treść art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Stosowanie zaś do art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1. W przepisie art. 17 ust. 2 cyt. ustawy wskazano ponadto, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i jest on bezpośrednio wykonalny. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje konieczność jego wyegzekwowania.

W art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Na podstawie tej delegacji Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2172; dalej: rozporządzenie z 2011 r.), w którym wskazał, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: błonica; gruźlica; inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, krztusiec, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra, ospa wietrzna, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), różyczka, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wścieklizna, zakażenia wywołane przez rotawirusy. W rozporządzeniu tym wskazano również, w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie.

Ze wskazanych przepisów wynika norma ustanawiająca prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określa ona wszystkie istotne cechy tego obowiązku, to jest podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres.

W ocenie WSA obowiązek o charakterze niepieniężnym obciążający stronę skarżącą został określony w tytule wykonawczym zgodnie ustawą o zwalczaniu chorób zakaźnych. Sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według PSO, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. W komunikacie tym wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Okoliczność, że zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, konkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje w PSO na dany rok, ogłoszonym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie uzasadnia braku wymagalności obowiązku. Podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest bowiem regulacja ustawowa - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Natomiast określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, pozostawione zostało regulacji w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej. W komunikacie wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby.

Ocena powyższa pozostaje zdaniem WSA aktualna również po wydaniu w dniu 9 maja 2023 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie o sygn. akt SK 81/19, w którym Trybunał orzekł, że artykuł 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał orzekł jednocześnie, że wymienione przepisy we wskazanym zakresie, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.

Zdaniem WSA, wskazana przez Trybunał Konstytucyjny konieczność zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych, stanowi wartość przemawiającą za dalszym stosowaniem zakwestionowanych przez Trybunał przepisów u.z.z.ch. oraz rozporządzenia z 2011 r. w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie PSO na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów - szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy - spowodowałoby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych. Sąd I instancji nie miał wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie choroby objęte tytułem wykonawczym są objęte obowiązkowym szczepieniem ochronnym, a dziecko strony - jako osoba małoletnia - podlega obowiązkowi tych szczepień.

W świetle zgromadzonych w sprawie i ocenionych przez organy dokumentów, nie budziła wątpliwości okoliczność niepoddania dziecka szczepieniom jedynie z uwagi na brak zgody rodzica. Obowiązek ten nie został bynajmniej wykonany poprzez stawienie się na badanie kwalifikacyjne, skoro szczepień nie przeprowadzono, pomimo tego, że właściwy lekarz nie stwierdził przeciwskazań i nie wystawił właściwego dokumentu potwierdzającego ich istnienie lub kierującego dziecko na dalsze badania.

Organ inspekcji sanitarnej zasadnie wystąpił do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel miał prawo domagać się wszczęcia i przeprowadzenia egzekucji.

II

W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b. w zw. z ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w zw. z art. 33 ust. 1 u.z.z.ch. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b. stanowi normę kompetencyjną dla PPIS do zobowiązania skarżących, jako przedstawicieli ustawowych małoletniej (art. 5 ust. 2 u.z.z.ch.) do wykonania obowiązku poddania dziecka M. B., ur. [...] 20210 r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis w terminie łącznym 1 miesiąca, licząc od dnia otrzymania tytułu wykonawczego, w sytuacji, w której wierzyciel może wyłącznie w okolicznościach wymienionych w art. 33 u.z.z.ch. konkretyzować realizację obowiązków, o jakich mowa w art. 5 ust. 1 u.z.z.ch., co w niniejszym stanie faktycznym nie miało miejsca i jest to okoliczność bezsporna, nadto poprzez uznanie, że przepis art. 17 ust. 1 i 2 u.z.z.ch. nakłada na rodziców obowiązek szczepień swojego dziecka, podczas gdy jedynie statuuje on obowiązek poddawania dziecka szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, a pojęcia te nie są tożsame, ponieważ obowiązek poddawania się szczepieniom składa się z dwóch elementów: obowiązku po stronie rodziców na przyprowadzenie dziecka do lekarza na badanie kwalifikacyjne i poddanie go temu badaniu oraz po stronie lekarza w postaci przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego i wydania stosownego zaświadczenia lekarskiego, ważnego przez 24 godziny od jego wydania, bez którego nie można stwierdzić, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom jest wykonalny, a wobec ustalonego stanu faktycznego - braku zaświadczenia lekarskiego z badania kwalifikacyjnego małoletniej M. B., zgodnie z wymogiem z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch. - nie można było postawić skarżącym zarzutu o uchylaniu się od tego obowiązku, którego ostatecznie nie zrealizował lekarz, poprzestając na sporządzaniu notatek o braku zgody rodziców na szczepienia;

b) art. 33 § 2 pkt 2 lit. c oraz pkt 4 i 6 lit. c u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie zarzutów skarżących w sytuacji, w której PPWIS działał wyłącznie w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b. w zw. z ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.ch., zamiast w oparciu o art. 33 ust. 1 u.z.z.ch., nadto skarżący uprzednio nie otrzymali upomnienia z dnia 2.12.2019 r., które zostało im doręczone dopiero wraz z doręczeniem im tytułów wykonawczych z dnia 19.05.2021 r., a ponadto wskutek błędnej wykładni art. 17 ust. 1 i 2 u.z.z.ch., która doprowadziła do nieuprawnionego założenia, że skarżący uchylali się od obowiązku szczepień swojego małoletniego dziecka, w sytuacji, w której ciążący na nich obowiązek poddania dziecka badaniom kwalifikacyjnym zawsze spełniali, zaś obowiązek wydania zaświadczenia o badaniu kwalifikacyjnym nie był dopełniany przez lekarza, co przesądzało o braku legalności szczepienia a tym samym o braku wymagalności obowiązku szczepień.

2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie odpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., a polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącą w skardze zarzutów oraz nieustosunkowanie się do nich przez WSA w Gdańsku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, tj. do zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania małoletniej M. B. przez skarżących rodziców, w kontekście braku w stanie faktycznym sprawy okoliczności, wymienionych w art. 33 ust. 1 u.z.z.ch., stanowiącym wyłączną kompetencję dla PPWIS do nałożenia obowiązków z art. 5 ust. 1 u.z.z.ch. oraz zastosowania środków przymusu w postaci grzywny na rodziców w tytułach wykonawczych z dnia 19.05.2021 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do oddalenia przez WSA w Gdańsku skarg skarżących od postanowień z dnia 8 kwietnia 2022 r. w sprawach nr [...] (dotyczy skarżącej M. B. w sprawie III SA/Gd 522/22) oraz nr [...] (dotyczy skarżącego M.B. w sprawie III SA/Gd 523/22) w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, utrzymujących w mocy postanowienia PPIS w S. o numerach: [...], znak [...] z dnia 5.01.2022 r. (dotyczy skarżącej M. B.) oraz [...], znak [...] z dnia 5.01.2022 r. (dotyczy skarżącego M.B.), obu w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego wraz z wnioskiem o umorzenie postępowania, dotyczącego postępowania w kwestii uchylania się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych u dziecka – M. B., ur. [...] 2010 r.;

b) art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 6. 7, 7a, 8, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skarg skarżących zamiast ich uwzględnieniu, a w konsekwencji nie uchyleniu decyzji organów administracyjnych obu instancji pomimo, iż decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w postaci naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b. w zw. z ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. w zw. z art. 33 ust. 1 u.z.z.z.ch.;

c) art. 134 § 1 p.p.s.a., sprowadzający się do stwierdzenia, że WSA w Gdańsku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo iż w danej sprawie powinien to był uczynić, w szczególności w odniesieniu do prawidłowości zaskarżonej decyzji wydanej bez przeprowadzenia postępowania dowodowego z urzędu i wbrew wytycznym, co w konsekwencji spowodowało naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez oddalenie skarg, które winny podlegać uwzględnieniu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie wniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną PPWIS wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej o odstąpienie od zasądzenia od PPWIS zwrotu kosztów postępowania w całości na rzecz skarżącego/skarżącej, za I jak również II instancję.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania.

W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazany w pkt 2 lit. a petitum skargi kasacyjnej. Jego zasadność bowiem wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zarzutami skargi kasacyjnej nieprawidłowości (por. wyroki NSA: z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13; z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12).

Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sadu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39). W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z żadnym z tych przypadków.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie. WSA zawarł w nim opis przebiegu postępowania przed organami oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów oddalił skargę, co umożliwiło przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Natomiast okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, nie poddaje się kontroli kasacyjnej, czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Na usprawiedliwienie nie zasługują także zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. (pkt 2 lit. b i c petitum skargi kasacyjnej) oraz art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. (pkt 2 lit. a i b petitum skargi kasacyjnej).

O naruszeniu przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której skarga została wniesiona lub gdyby - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi w sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku. Taki stan rzeczy w rozpoznawanej sprawie jednak nie zachodzi.

Sąd I instancji nie naruszył również art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. Przepisy te zawierają normy o charakterze ustrojowym, które określają funkcje sądów administracyjnych wyjaśniając, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która dokonywana jest pod względem zgodności z prawem. Zarzut naruszenia powołanych przepisów prawa mógłby stanowić podstawę skargi kasacyjnej, gdyby sąd administracyjny rozpoznał skargę z uwzględnieniem innych kryteriów niż zgodność z prawem. Natomiast taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Sąd I instancji dokonując oceny zaskarżonego postanowienia dokonał jego oceny przy zastosowaniu kryterium zgodności z prawem i zastosował środki przewidziane w ustawie – stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 2 p.u.s.a. To, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z taką oceną, nie świadczy o naruszeniu ww. przepisów.

Nie można też podzielić zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 7a, 8, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. (pkt 2 lit. b petitum skargi kasacyjnej).

Przede wszystkim zauważyć należy, że zarzucane przepisy k.p.a. są przepisami procesowymi. Zatem łączenie zarzutu ich naruszenia z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., który to przepis dotyczy uchybień w zakresie prawa materialnego, jest nieprawidłowe. Chcąc w skardze kasacyjnej zarzucić naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, jej autor powinien to uczynić w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Ponadto z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że jej autor zarzucając naruszenie ww. przepisów k.p.a. w istocie kwestionuje przepisy prawa materialnego - z których według organów i Sądu I instancji wynika wymagalność obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniej córki strony skarżącej - czego w ramach omawianych zarzutów skutecznie uczynić nie może.

Niezależnie od powyższego, wbrew temu co twierdzi autor skargi kasacyjnej, Sąd I instancji dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadnie uznał, że postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaskarżonego postanowienia zostało przeprowadzone przez organ administracji publicznej z zachowaniem zasad określonych w art. 6, 7, 7a, 8, 77 § 1 k.p.a. Organ wyjaśnił wszystkie istotne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a zaskarżone postanowienie zostało uzasadnione w sposób szczegółowy i wyczerpujący, co słusznie zostało zaaprobowane przez Sąd I instancji.

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c oraz pkt 4 i 6 lit. c u.p.e.a. sformułowany w pkt 1 lit. b petitum skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej w ramach tego zarzutu twierdzi m.in., że skarżąca uprzednio nie otrzymała upomnienia z dnia 2.12.2019 r., które zostało jej doręczone dopiero wraz z doręczeniem tytułów wykonawczych z dnia 19.05.2021 r.

Z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że upomnieniem z dnia 28 listopada 2019 r. PPIS wezwał M. B. do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka (k. 24). Powyższe upomnienie - wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej - zostało prawidłowo doręczone skarżącej w dniu 2 grudnia 2019 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 25). Zatem nie można podzielić stanowiska skarżącej, że ww. upomnienie zostało jej doręczone dopiera wraz z doręczeniem tytułów wykonawczych z dnia 19 maja 2021 r.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego, zawartych w pkt 1 lit. a) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzutów naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b. w zw. z ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w zw. z art. 33 ust. 1 u.z.z.ch., należy stwierdzić, że są one niezasadne.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do uchylania się przez skarżącego rodzica małoletniego dziecka od obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym oraz podważania w skardze kasacyjnej istnienia tego obowiązku oraz jego wymagalności.

Odnosząc się do wskazanych zarzutów naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że normy prawne objęte zarzutami skargi kasacyjnej były przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który przywołanym również przez Sąd I instancji wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 (Dz. U. z 2023 r. poz. 909) stwierdził, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Trybunał Konstytucyjny, odwołując się do szeregu wartości demokratycznego państwa prawnego, wynikających z art. 2 Konstytucji, zwłaszcza zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, jak i wymogu ustawowej formy ograniczenia wynikającego z art. 31 ust. 3 Konstytucji, wskazał, że intensywność ingerencji w prawo podmiotowe musi być kontrolowalna przez obywatela, tj. wynikać z prawa powszechnie obowiązującego. Poddanie jednostki obowiązkowi szczepień ochronnych, czy też - w realiach niniejszej sprawy - ponoszenie odpowiedzialności za jego niezrealizowanie przez osobę, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią, stanowi istotną ingerencję w prawa podmiotowe (art. 47 Konstytucji). W wypadku niezrealizowania ciążącego na jednostce obowiązku musi ona liczyć się z poważnymi konsekwencjami. Z tego względu musi być w stanie precyzyjnie ustalić treść ciążącego na niej obowiązku. Sytuacja, gdy jego treść jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji), jest niedopuszczalna. W rezultacie - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być - w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa - wskazane w PSO na dany rok. Komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.

Powyższy wyrok TK nie zmienia jednakże zapatrywania na niniejszą sprawę. Jakkolwiek Trybunał wskazał, że komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy oraz zaznaczył, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego, to także dostrzegł, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował dostosowanie stanu prawnego w pierwszej kolejności poprzez zmianę rozporządzenia. Trybunał stwierdził, że minister właściwy do spraw zdrowia może bowiem rozważyć określenie, w drodze rozporządzenia wydawanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych. Sugestią Trybunału skierowaną do ministra właściwego do spraw zdrowia było uregulowanie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia.

Co istotne Trybunał wyraźnie wskazał w uzasadnieniu cyt. wyroku, że powyższe stanowisko nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym i dlatego - jak zaznaczył Trybunał - konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Z tych przyczyn Trybunał uznał, że zasadne jest określenie w wyroku innego terminu (6 miesięcy) utraty mocy obowiązującej przepisów we wskazanym zakresie jako niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Określono termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów - po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Ponieważ wyrok ogłoszono w Dzienniku Ustaw z 12 maja 2023 r. (Dz.U. 2023 r. poz. 909), termin zawarty w klauzuli odroczenia wejścia w życie skutku derogacyjnego, upłynął z dniem 12 listopada 2023 r.

Omawiany wyrok TK został wykonany rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. poz. 2077). W załączniku nr 1 do rozporządzenia wskazano termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych.

Zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu - w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP - ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Oznacza to, że realizacja przez sądy gwarancji konstytucyjnych - na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu - stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (por. wyrok TK z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04, OTK-A 2004 Nr 9, poz. 96). Z tych też przyczyn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 87/18 i powołane w nim orzeczenia).

Podkreślenia wymaga, że regulacja objęta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 dotyczy szczególnie istotnej ze względów społecznych i medycznych kwestii zapobiegania chorobom zakaźnym. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a tym samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób. Na powyższe okoliczności zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny wyjaśniając, że cyt. wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów wynika z konieczności zapewnienia ciągłości obowiązkowych szczepień.

Ewentualne przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie nie mogą być stosowane zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy, których termin utraty mocy obowiązującej odroczono, byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości. Podkreślenia wymaga, że takie stanowisko Trybunału jest wyrazem ochrony nadrzędnych chronionych konstytucyjnie wartości, jak: ochrona zdrowia publicznego oraz zwalczanie chorób zakaźnych, o których stanowi art. 68 ust. 1 i 4 Konstytucji.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że Trybunał w pkt II. tezy do cyt. wyroku stwierdził, że: "Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej". Z powyższego wynika, że te zakwestionowane przepisy mają zastosowanie do przeszłych stanów faktycznych i prawnych, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone w okresie do utraty ich mocy obowiązującej z dniem 12 listopada 2023 r. Trybunał w cyt. wyroku upoważnił organy i sądy do stosowania zakwestionowanych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz rozporządzenia z 2011 r. w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie PSO na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Co istotne odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałaby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.

Zatem - mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w wyroku TK potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, jak również utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów z dniem 12 listopada 2023 r. - Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnie orzekającym doszedł do przekonania, że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego w rozpoznawanej sprawie był wymagalny.

Jednocześnie dodać należy, że składowi sądu rozpatrującemu niniejszą sprawę znane jest także stanowisko odmienne prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w innych tego rodzaju sprawach (wyroki NSA z dnia: 4 lipca 2024 r. sygn. akt: II GSK 2215/23, II GSK 2217/23, II GSK 2214/23, II GSK 2216/23; 9 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2029/23 i II GSK 2129/23; 20 sierpnia 2024 r., sygn. akt: II GSK 2134/23, II GSK 2021/23, II GSK 2024/23, II GSK 554/24, II GSK 931/24, II GSK 2017/23, II GSK 2288/23), jednakże Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie wyrażanych tam poglądów nie podziela, ze względów wyżej przedstawionych.

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Zasądzona kwota 240 zł stanowi zwrot kosztów pełnomocnika organu, który występował przed WSA, z tytułu sporządzenia i wniesienia w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną.