Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 167/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 58 par. 1 i 2, art. 63 par. 1-3, art. 107 par. 1 pkt 2, 141 par. 1 i 2, art. 112, art. 126, art. 144
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, , po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 stycznia 2024 roku nr 2/2024/II w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej M. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 10 stycznia 2024 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 7 czerwca 2023 r. oddalające zarzuty M S (dalej również: strona, strona skarżąca lub skarżąca) w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

W związku z nieszczepieniem dziecka B S, ur. [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi upomnieniem z 13 kwietnia 2022 r. wezwał matkę dziecka M S do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce.

W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi 15 marca 2023 r. wystawił wobec zobowiązanej tytuł wykonawczy, zobowiązując stronę do poddania dziecka ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym i skierował do Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony.

Postanowieniem z 6 kwietnia 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nałożył na stronę grzywnę w wysokości 1 600 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 15 marca 2023 r.

Pismem z 28 kwietnia 2023 r. zobowiązana wniosła zarzuty podnosząc: brak wymagalności obowiązku i niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Postanowieniem z 15 maja 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec strony w całości z dniem 4 maja 2023 r. do dnia zawiadomienia organu egzekucyjnego o wydaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie wniesionych zarzutów.

Postanowieniem z 7 czerwca 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi oddalił zarzuty strony w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe postanowienie strona odebrała osobiście 29 czerwca 2023 r.

Pismem z 6 lipca 2023 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi wpłynęło, za pośrednictwem poczty elektronicznej, zażalenie M S na postanowienie z 7 czerwca 2023 r. oddalające zarzuty zobowiązanej. Wskazane zażalenie nie spełniało wymogów formalnych, o których mowa w art. 63 § 3 k.p.a., gdyż nie zostało własnoręcznie podpisane przez stronę, a także wpłynęło drogą poczty elektronicznej.

Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z 1 sierpnia 2023 r. wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z 6 lipca 2023 r., poprzez jego własnoręczne podpisanie (imieniem i nazwiskiem), w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone adresatowi 16 sierpnia 2023 r. Następnie, 17 sierpnia 2023 r. strona wniosła podpisane zażalenie na postanowienie organu I instancji, niemniej jednak także za pośrednictwem poczty elektronicznej.

Zawiadomieniem z 22 września 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pozostawił zażalenia strony z 6 lipca 2023 r. bez rozpoznania. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone zobowiązanej 5 października 2023 r. Następnie, 11 października 2023 r. do Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Łodzi, za pośrednictwem e-PUAP, wpłynął wniosek M Sbv o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia wraz z zażaleniem na postanowienia organu I instancji. W ww. piśmie zobowiązana wskazała, że w lipcu bieżącego roku nie mogła przesłać zażalenia wraz z własnoręcznym podpisem, ponieważ przebywała wówczas za granicą. Zaś pismo ŁPWIS, doręczone jej

16 sierpnia 2023 r. otrzymała w trakcie urlopu i nie miała w związku z tym wystarczających możliwości, aby wysłać podpisane pismo droga listowną. Równocześnie strona skarżąca wskazała, że przeprowadziła rozmowę telefoniczną z pracownikiem Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Łodzi, który poinformował ją, że może przesłać do organu zeskanowane pismo. Ponadto strona skarżąca podniosła, iż nie została poinformowana, że dokumenty należy składać poprzez platformę ePUAP wraz z podpisem elektronicznym.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z 10 stycznia 2024 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 7 czerwca 2023 r. oddalające zarzuty zobowiązanej. Organ odwoławczy, przytaczając treść art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. wskazał, iż pierwszą przesłanką warunkującą przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy. Oznacza to, że osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność (jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy) oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przedmiotem uprawdopodobnienia jest zatem okoliczność braku winy. Organ odwoławczy podkreślił, że z art. 58 k.p.a. wynika, że uprawdopodobnienie braku winy powinno odnosić się wyłącznie do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie go stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności istotne jest rozróżnienie samej przeszkody od okoliczności wskazujących na brak po stronie wnioskodawcy winy w uchybieniu terminowi, tj. okoliczności, które świadczą o tym, że wnioskodawca dołożył należytej staranności, aby - mimo zaistnienia danej przeszkody - dokonać czynności w stosownym terminie. Ponadto kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zdaniem organu odwoławczego zobowiązana nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do złożenia zażalenia na postanowienia organu I instancji nie nastąpiło z jej winy. Zobowiązana, jak dalej wskazał organ, nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego, że w lipcu oraz sierpniu 2023 r. przebywała poza miejscem zamieszkania, co, jak twierdzi w złożonym wniosku o przywrócenie terminu uniemożliwiało jej prawidłowe doręczenie zażalenia. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że strona osobiście pokwitowała odbiór postanowienia z 7 czerwca 2023 r. oraz pisma organu z 1 sierpnia 2023 r. wzywającego do uzupełnienie braków formalnych, co powoduje, że jej oświadczenie o tym, że 16 sierpnia 2023 r. przebywała na urlopie i nie mogła w związku z tym wysłać pisma w formie papierowej z własnoręcznym podpisem, nie jest wiarygodne. Organ wskazał również, iż nawet jeżeliby uznać, że zobowiązana faktycznie w tym czasie przebywała poza miejscem zamieszkania, to, w ocenie organu II instancji, wyjazd na urlop tuż przed upływem terminu wyznaczonego na złożenie zażalenia lub uzupełnienia braku formalnego, nie stanowi o niemożności dopełnienia tej powinności. Otóż – jak wywiódł organ - okoliczność ta zależy od woli strony, nie jest zatem przeszkodą obiektywną i nie uniemożliwia odbierania korespondencji. Oznacza to, że strona należycie dbająca o swoje interesy, planując dłuższy pobyt poza miejscem swojego przebywania, powinna wskazać inny adres do korespondencji bądź ustanowić pełnomocnika, aby w ten sposób zapobiec niekorzystnym skutkom. Sam fakt, że zobowiązana nie przewidziała takiej możliwości oraz nie podjęła działań umożliwiających odbiór korespondencji świadczy o jej niedbalstwie. Dalej organ odwoławczy wskazał, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z jej wniesieniem należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W ocenie organu odwoławczego zobowiązana nie wykazała, iż złożyła wniosek o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Nawet jeżeliby uznać, że strona skarżąca faktycznie w lipcu i w sierpniu 2023 r. przebywała poza miejscem zamieszkania, bez względu na to, czy jest to usprawiedliwiona przyczyna uchybienia terminu do wniesienia zażalenia czy też nie, to siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął już w pierwszych dniach września 2023 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu zobowiązana złożyła dopiero 11 października 2023 r. Nie można więc uznać, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w czasie, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 u.p.e.a.

Na ostateczne postanowienie skargę do sądu administracyjnego złożyła M S, podtrzymując argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu z 11 października 2023 r., tj. powołując się na brak wiedzy o tym, że zażalenie wysłane drogą mailową nie spełnia wymogów formalnych. Strona skarżąca wskazała, iż działała w oparciu o informację udzieloną jej przez ŁPWIS (Wydział Egzekucji), iż istnieje możliwość wysłania zażalenia drogą mailową. Strona skarżąca podkreśliła, iż dopytywała o taką możliwość ponieważ w tym czasie przebywała za granicą (30.06.2023 r. - 09.07.2023 r.). Strona skarżąca dodała, że działała w dobrej wierze, nie zaniechała wysłania zażalenia, nie spóźniła się z terminem jego złożenia, jedynie złożyła je według organu nieskutecznie. Nadto strona skarżąca zaznaczyła, iż po otrzymaniu kolejnego pisma – w dniu 16 sierpnia 2023 r. - z informacją o braku własnoręcznego podpisu w wysłanym e-mailu i o konieczności jego uzupełnienia, niezwłocznie wysłała kolejny e-mail ze skanem podpisanego pisma, w dalszym ciągu opierając się na informacji od pracownicy organu, że może je wysłać drogą mailową. Strona skarżąca dodała, iż w tym czasie przebywała na rodzinnym urlopie (14.08.2023 r. - 25.08.2023 r.) i nie miała innej możliwości. W ocenie strony skarżącej wszelkie uchybienia formalne, powstały bez jej winy i wiedzy i nie wynikały z niedbalstwa czy braku dołożenia należytej staranności. W celu uwiarygodnienia faktu, iż w wymienionych powyżej terminach strona skarżąca przebywała za granicą (lipiec 2023 r.) i na urlopie rodzinnym (sierpień 2023 r.), załączyła ona potwierdzenia rezerwacji noclegów w tych terminach, a także plan urlopów pozyskany z zakładu pracy.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2429 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji/postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym przypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a. Należy przy tym podkreślić, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Oceniając bowiem zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że postanowienie to narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie stało się postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 7 czerwca 2023 r., którym oddalono zarzuty strony skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 58 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej: "k.p.a.". W myśl powołanego przepisu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).

Z kolei zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W myśl art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (art. 144 k.p.a.).

Jak natomiast wynika z art. 63 k.p.a. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania (§ 1). Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej, i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych (§ 2).Podanie wniesione na piśmie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu (§ 3). Podanie wniesione na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej zawiera dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru (§ 3a). Powyższe oznacza, że warunkiem skuteczności wniesienia podania - na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej jest jego wniesienie wyłącznie na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Niezachowanie tego wymogu powoduje bezskuteczność czynności, albowiem stosownie do cytowanego art. 63 § 1 zd. 2 k.p.a., podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu pozostawia się bez rozpoznania. Podkreślenia wymaga jednocześnie, że w myśl art. 63 § 1 zd. 2 k.p.a. organ administracji jest zobowiązany do pozostawienia pisma bez rozpoznania, jeśli strona wniosła je do organu zwykłym e-mailem, a nie za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym bądź na adres do doręczeń elektronicznych. W przypadku wniesienia odwołania na "zwykły" adres mailowy organu należy uznać, że organ nie ma możliwości wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 k.p.a. i właściwego podpisania złożonego e-maila (por. np. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2022 r., sygn. II OZ 466/22; czy post. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. II SA/Łd 310/23). Jedynie w razie wniesienia podania na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym możliwe byłoby stosowanie wymogów określonych w art. 63 § 3a k.p.a. a w razie ich niespełnienia art. 64 § 2 k.p.a. (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Gl 356/23).

Sąd zauważa jednakże, iż o ile w świetle obowiązujących przepisów prawa przyznać należy, że zażalenie wniesione za pośrednictwem zwykłej poczty elektronicznej należy pozostawić bez rozpoznania, to jednak ocena skutków dokonania takiej czynności przez skarżącą nie może odbywać się bez uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy i przepisów k.p.a.

I tak, abstrahując już od wadliwego wezwania skarżącej do uzupełnienia zażalenia - Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z 1 sierpnia 2023 r. wezwał skarżącą do "uzupełnienia braku formalnego" zażalenia (tj. braku podpisu) m.in. poprzez złożenie odwołania w formie pisemnej z własnoręcznym podpisem w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia zażalenia bez rozpoznania - nie można tracić z pola widzenia treści art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a., w myśl którego decyzja powinna zawierać pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie (art. 126 k.p.a.). Niemniej jednak z art. 124 § 1 k.p.a. wprost wynika, że postanowienie powinno również zawierać pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego. Równocześnie, w myśl art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." - jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 7 czerwca 2023 r. oddalające zarzuty skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zawierało niepełne pouczenie co do trybu wniesienia zażalenia. Organ ten pouczył bowiem stronę skarżącą jedynie o możliwości złożenia zażalenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia jej postanowienia – w treści pouczenia wskazano bowiem, iż "Na niniejsze postanowienie zobowiązanej przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, ul. Wodna 40, 90-046 Łódź, za pośrednictwem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi, ul. Przybyszewskiego 10, 93-189 Łódź, w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia". Biorąc pod uwagę mnogość przewidzianych przez ustawodawcę sposobów wniesienia podania (zażalenia) taka treść pouczenia odnośnie do sposobu wniesienia odwołania musi być oceniona jako niepełna i nieodpowiadająca dyspozycji art. 107 § 1 pkt 7 kpa. Organ nie wskazał bowiem adresu do doręczeń elektronicznych, ani elektronicznej skrzynki podawczej na platformie ePUAP. Tymczasem jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 kwietnia 2023 r., I OZ 116/23, niepubl.) udostępnienie tych informacji na stronie internetowej organu nie zwalnia go z obowiązku każdoczesnego, prawidłowego, pełnego pouczenia strony o przysługującym jej prawie do wniesienia odwołania, jak i trybie, sposobach i terminie do jego wniesienia.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.

Zdaniem sądu, przyjąć należy, że w sytuacji, gdy postanowienie zawiera pouczenie o prawie złożenia zażalenia, lecz nie wskazuje w sposób pełny trybu, w jakim środek ten może zostać złożony (tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie), należy mówić o błędnym pouczeniu strony co do prawa złożenia zażalenia, a takie pouczenie nie może szkodzić stronie (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z 18 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Bk 733/19, Lex nr 2934853; czy wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1323/21, Lex nr 3288996).

W odniesieniu do oceny skutków procesowych błędnego pouczenia w decyzji (postanowienia) co do trybu i sposobów jej zaskarżenia w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwie linie orzecznicze. Zgodnie z pierwszą z nich, ochrona strony przewidziana na podstawie art. 112 k.p.a. jest wprawdzie szeroka, ale nie ma charakteru absolutnego. Błędna informacja lub brak pouczenia co do prawa, trybu, terminu i sposobu złożenia przysługujących środków prawnych nie może powodować dla strony negatywnych konsekwencji, ale też nie może stronie dawać żadnych specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Brak informacji co sposobu wniesienia środków prawnych nie oznacza, że termin do złożenia stosownych środków zaskarżenia nie rozpoczyna biegu w ogóle. Tym samym art. 112 k.p.a. dla strony błędnie pouczonej stanowi gwarancję skutecznego uchylenia się od skutków uchybienia terminu stanowiącego skutek zastosowania się do błędnego pouczenia, ale przy zastosowaniu środków prawnych przewidzianych w danym postępowaniu, pozwalających na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybienia terminu. Takim środkiem jest złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu na skutek braku lub błędnego pouczenia (por. np.: wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1363/15, opub. w Lex nr 2277846; wyrok NSA z 7 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2125/14, opub. w Lex nr 2143144; wyrok NSA z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3250/15, opub. w Lex nr 2384089; wyrok NSA z 23 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 1804/11, opub. w Lex nr 1328800; wyrok NSA z 15 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1330/12, opub. w Lex nr 1339582).

Druga z linii prezentuje pogląd, że wynikające z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia należy traktować na równi z brakiem pouczenia. Dla strony nie pouczonej (błędnie pouczonej), termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu, a więc taka strona nawet uchybiwszy terminowi do wniesienia środka zaskarżenia na skutek braku pouczenia o tym, że przysługuje jej taki środek, może wnieść odwołanie w każdym czasie bez potrzeby dodatkowego składania wniosku o przywrócenie terminu (por. chociażby np.: wyrok WSA w Szczecinie z 26 września 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 633/19, opub. w Lex nr 2729010; wyrok WSA w Szczecinie z 7 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 632/19, opub. w Lex nr 2750432; wyrok NSA z 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 193/11, opub. w Lex nr 121908; wyrok NSA z 4 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1553/11, opub. w Lex nr 1269625).

Także w doktrynie wyrażane jest stanowisko, zgodnie z którym błędne pouczenie strony o braku przysługiwania środka zaskarżenia lub brak pouczenia o przysługiwaniu środka zaskarżenia nie może prowadzić do negatywnych skutków dla samej strony, która z uchybieniem terminu wniosła odwołanie. Taka strona może skutecznie wnieść odwołanie w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do dopełnienia tej czynności w myśl wyraźnego przepisu prawa (A. Wróbel, [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, wyd. 8, Warszawa 2020 r.).

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą opowiada się za drugim ze wskazanych powyżej poglądów podzielając w tym względzie argumentację zaprezentowaną chociażby w wyrokach WSA w Krakowie: z 13 września 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 604/19 (Lex nr 2722839), oraz z 14 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 195/23 (Lex nr 3576415) w których sąd ten podkreślił, że choć opisany powyżej pierwszy wariant realizuje w pełni zasadę praworządności i równości stron względem prawa, to jednak powoduje zbyteczne przedłużenie procedury. Jego przyjęcie nie przekreśla bowiem prawa strony do merytorycznego rozpoznania wniesionego przez nią środka zaskarżenia, lecz zakłada, że może ono nastąpić dopiero po przywróceniu terminu do wniesienia tego środka. Konieczne jest zatem przeprowadzenie całego trybu wpadkowego, przewidzianego w art. 58 k.p.a. W opinii sądu stanowi to zbyteczne obciążenie organu, a przede wszystkim strony, której prawa już zostały naruszone brakiem pouczenia o prawie do wniesienia środka zaskarżenia. Mając na uwadze konstytucyjne prawo do odwołania oraz zasady wyrażone w art. 7-9 k.p.a., sąd opowiedział się w niniejszej sprawie za wersją korzystniejszą dla strony, zakładającą stosowanie gwarancji wynikających z art. 112 k.p.a. z mocy prawa. Przy czym zauważyć należy, że w orzecznictwie wyrażono pogląd, iż nie ma podstaw do odsyłania jednostki na inną drogę ochrony prawnej (prośba o przywrócenie terminu), jeżeli ta ochrona jest przyznana z mocy prawa (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 24 października 2017 r., IV SA/Po 826/17).

Reasumując, sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 107 § 1 pkt 7 i art. 112 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uwzględni zaprezentowaną powyżej wykładnię art. 112 k.p.a. i rozpozna merytorycznie wniesiony przez stronę zażalenie z tego względu, że uchybienie terminu do jego wniesienia wynikało z braku prawidłowego pouczenia w postanowieniu oddalającym zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zwrot kosztów należnych stronie skarżącej obejmuje uiszczony w sprawie wpis w kwocie 100 zł.

a.kr