Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 612/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 174 pkt 1 i 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c), art. 134 § 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 156 ust. 3, art. 156 ust. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 70 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Protokolant asystent sędziego Karolina Niemiec, po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 października 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 1477/21 w sprawie ze skargi W.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr 2201-IEE.711.2.134.2021.MW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W.W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 11 października 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1477/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę W.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 25 sierpnia 2021 r. nr 2201-IEE.711.2.134.2021.MW w przedmiocie zarzutów do opisu i szacowania wartości nieruchomości Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a."

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł W.W. zaskarżając ten wyrok w całości. Opierając skargę kasacyjna na podstawach wynikających z art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania sądowo - administracyjnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 151 P.p.s.a., a w efekcie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez zaniechanie wyjścia poza granice postępowania zainicjowanego wniesieniem zarzutów do opisu i szacowania nieruchomości, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji powinien zbadać i rozstrzygnąć zgodnie z zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze fakt zainicjowania postępowań skutkujących w efekcie uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności decyzji wymiarowej Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 5 sierpnia 2016 r., nr [...] i pozostających z nią w związku, dalszych aktów administracyjnych, co pozwoliłoby na załatwienie sprawy,

2. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez:

a) wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych zarzutów przez skarżącego, ukierunkowanych na kontrolę decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 5 sierpnia 2016 r., nr [...],

b) sporządzenie uzasadnienia wyroku, które nie wyjaśnia w sposób wystarczający motywów rozstrzygnięcia i nie odniesienie się do kluczowej z perspektywy skarżącego kwestii prawidłowości decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędna jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy tj. m.in.:

1. art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. ) - dalej jako: "u.g.n." i oparcie się w zaskarżonym wyroku na operacie szacunkowym z 21 października 2019 r. w toku postępowania, tj. po upływie 12 miesięcy od daty jego sporządzenia,

2. naruszenie art. 156 ust. 4 u.g.n. i oparcie się w zaskarżonym wyroku na operacie szacunkowym z 21 października 2019 r. bez aktualizacji w formie wskazanej w tym przepisie oraz bez uwzględnienia, że zgodnie z tym przepisem zaktualizowany operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony jedynie w kolejnych 12 miesiącach licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w art. 156 ust. 3 u.g.n.

Z ostrożności procesowej skarżący podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego, zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.) - dalej jako: "O.p.", który stanowi, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Wskazując na powyższe podstawy skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku,

2. przyznanie kosztów zastępstwa procesowego na zasadzie prawa pomocy, gdyż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części zarówno przed Sądem I instancji, jak i II instancji.

Stająca na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 6 listopada 2024 r. pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: (1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, (2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07, LEX nr 1095923). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności (wyrok NSA z 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14, LEX nr 1658243).

Naczelny Sąd Administracyjny nie może zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., II GSK 2140/13, LEX nr 1682677), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r., I FSK 1679/11, LEX nr 1218340). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednak wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., I FSK sygn. akt. 1448/06, LEX nr 419045). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2014 r., II GSK 16/13, LEX nr 1551417; z 17 lutego 2015 r., II OSK 1695/13, LEX nr 1658172). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.

Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu sądowo-administracyjnym jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Zgodnie z treścią art. 110u § 1 u.p.e.a. - zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie.

Przepis art. 110u § 1 u.p.e.a. dopuszcza możliwość wniesienia zarzutów na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości i tylko w tym zakresie organ jest uprawniony i obowiązany przeprowadzić stosowne postępowanie, dokonać oceny wniesionych zarzutów i podjąć adekwatne do poczynionych ustaleń rozstrzygnięcie. Organ nie może badać innych kwestii, w szczególności nie może dokonywać oceny decyzji podatkowych, na podstawie których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przepis ten określa granice rozpoznania skargi przez Sąd I instancji, a granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - pomimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane w skardze, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza wobec powyższego, że Sąd I instancji zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 134 § 1 P.p.s.a. rozważył i ocenił wszelkie kwestie dotyczące opisu i oszacowania wartości nieruchomości, pozostawiając poza zakresem kontroli decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 5 sierpnia 2016 r., nr [...] i pozostających z nią w związku dalszych aktów administracyjnych.

W konsekwencji powyższych ustaleń niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania sądowo-administracyjnego, a to art. 151 P.p.s.a., a w efekcie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Zgodnie z art. 156 ust. 3 u.g.n operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Z akt sprawy wynika, że operat szacunkowy został sporządzony 21 października 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zakończył etap opisu i oszacowania wartości nieruchomości – a więc zrealizowała cel, dla którego operat został sporządzony – 27 lutego 2020 r. Nie może zatem budzić wątpliwości, że operat szacunkowy został wykorzystany w granicach czasowych, wyznaczonych powołanym wyżej przepisem art. 156 ust. 3 u.g.n.

Przepis art. 156 ust. 4 u.g.n. stanowi, że operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154.

Ze względu na okoliczność, że operat szacunkowy został wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, w okresie 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, w sprawie nie miał zastosowania przepis art. 156 ust. 4 u.p.e.a. i w konsekwencji nie mógł zostać naruszony.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 70 § 1 O.p. trzeba zauważyć, że tego rodzaju zarzut nie został podniesiony w skardze skierowanej do Sądu I instancji i kwestia ta nie była przedmiotem rozważań i ocen tego Sądu. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 70 § 1 O.p. powinien był zostać powiązany z art. 134 § 1 P.p.s.a. Skarżący powinien wykazać, że w wbrew tej regulacji Sąd I instancji nie wyszedł poza zarzuty skargi i nie ocenił kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego, które realizowane jest w drodze egzekucji administracyjnej oraz wskazać wpływ jaki zarzucane uchybienia miało na wynik sprawy. Stwierdzone braki konstrukcyjne zarzutu uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jego merytoryczną ocenę.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a.

Bogusław Woźniak Krzysztof Winiarski Sławomir Presnarowicz