Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 19/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 15 grudnia 2023 r. nr KO.801/425/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 15 grudnia 2023 r. nr KO.801/425/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach po rozpatrzeniu odwołania A.S. od decyzji Wójta Gminy S. z dnia 6 listopada 2023 r. nr GOPS.5132.12.2023 odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką S.S., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z dnia 12 października 2023 r. A.S. wniósł o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – matką S.S.. Do wniosku dołączono niezbędne dokumenty, w tym wypis z treści Orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 18.11.2019 r. stwierdzające trwałą niezdolność badanej do samodzielnej egzystencji od dnia 08.10.2019 r.

Zaskarżoną decyzją z dnia 6 listopada 2023 r. Wójta Gminy S. odmówił skarżącemu ww. świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadniając rozstrzygnięcie tym, że wnioskodawca nie spełnia wszystkich przesłanek wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przede wszystkich z ustaleń dokonanych podczas wywiadu środowiskowego wynikało, że opieka sprawowana przez wnioskodawcę nie uniemożliwia mu podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Poza tym w ocenie organu pierwszej instancji świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane z uwagi na niespełnienie wymogu, wynikającego z art. 17 ust. 1b ustawy, tj. okres powstania niepełnosprawności u S.S. nie odpowiada wymogom wskazanym w tymże przepisie.

Od powyższej decyzji, odwołał się A.S. W odwołaniu zwrócił się o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad jego matką. Wyjaśnił, iż matka jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji z powodu wielu chorób, wieku i przepracowania, są dni lepsze i gorsze, gdy wymaga pomocy drugiej osoby. W związku z tym odwołujący się zrezygnował z pracy i nie może jej podjąć, gdyż pomaga matce w czynnościach, w których ona nie daje sobie rady.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach decyzją z dnia 15 grudnia 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W ocenie organu odwoławczego, nie pozostaje kwestią sporną w przedmiotowej sprawie, czy na gruncie obecnie obowiązujących przepisów, w kontekście wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014r. w sprawie sygn. akt K 38/13, odwołującemu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy, pomimo że zostało ustalone, iż niepełnosprawność matki - osoby objętej opieką skarżącego powstała później, niż do ukończenia 18 roku życia, jak również później niż w trakcie nauki do ukończenia 25 roku życia, o czym stanowi art. 17 ust. 1b ustawy. Okoliczność ta została przesądzona już w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Kwestią sporną pozostała natomiast okoliczność, czy jest związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawowaną opieką, a niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390). Organ odwoławczy podniósł, że do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest wystarczające stwierdzenie znacznego stopnia niepełnosprawności u podopiecznego wnioskodawcy zobowiązanego do świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby niepełnosprawnej, ale przede wszystkim rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowanie takich zajęć z uwagi na konieczność podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną.

Mając powyższe na uwadze, wskazano, że twierdzenie organu I instancji o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zasadnie oparto na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności ustaleń dokonanych podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 13 października 2023 r. przez pracownika socjalnego. Wynika z niego, że osoba wymagająca opieki S.S. zamieszkuje z synem, który ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne oraz synową w tym samym domu. Osoba wymagająca opieki ma zdiagnozowaną osteoporozę, gronkowca złocistego oraz nadciśnienie tętnicze. Jest po operacji zaćmy (rok temu odbyła się operacja) i wymaga wizyt co pół roku u okulisty oraz lekarza rodzinnego w miarę potrzeb. Wnioskodawca nie wykonuje żadnych czynności higienicznych przy matce. W trakcie wywiadu stwierdził, że matka sama ubiera się, a ubrania nie wymagają prasowania. Poza tym wyjaśnił, że gotuje na zmianę z matką. A.S. wykupuje leki co 2 - 3 miesiące i wozi matkę do lekarza okulisty i lekarza rodzinnego, zaś rano mierzy jej ciśnienie krwi. Niepełnosprawna jest w stanie samodzielnie dawkować i przyjmować leki. Syn dba, aby matka odbywała codziennie spacery. Poza tym robi zakupy, korzystając z handlu obwoźnego lub też w sklepie. W sezonie zimowym odśnieża podwórko.

W związku z powyższym zaakcentowano, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Co więcej, z uwagi na to, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy wyinterpretować, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.

W przedmiotowym sprawie organ odwoławczy zatem przyjął, że ustalony zakres opieki, która polega zasadniczo na wykonywaniu niektórych czynności dnia codziennego, a którą wykonują również osoby pozostające w zatrudnieniu, jak też znaczny stopień samodzielności osoby niepełnosprawnej wskazują, na brak istnienia związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawcę a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matka, która to nie wyklucza możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożył A.S. zarzucając naruszenie prawa procesowego i materialnego poprzez nie wyjaśnienie istoty sprawy i pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów procedury mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

1. naruszenie przepisów procedury tj.: art. 7, 8, 10, 24, 77, 79 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie wszechstronnego zgromadzenia i ocenienia dowodów a przez to nie wyjaśnienie istoty sprawy, oraz uniemożliwienia skorzystania z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu polegające m.in. na zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym, zgłoszeniu własnych wniosków dowodowych, a także uniemożliwienie uczestniczenia w prowadzonym postępowaniu dowodowym a w szczególności w przeprowadzonym dowodzie z wywiadu środowiskowego lub ewentualnych zeznań świadka - co miało istotny wpływ na wydane decyzje albowiem uniemożliwienie skorzystania z prawa do obrony (poprzez nie branie udziału w postępowaniu nie z winny strony) na etapie I instancji prowadzi do wniosku o dowolnym rozstrzygnięciu organu zarówno I i II instancji i braku możliwości obiektywnej oceny legalności skarżonych decyzji,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez zastosowanie wykładni krzywdzącej dla odwołującego oraz nie zastosowanie zasady in dubio pro reo;

a) nie podjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a tym samym naruszenie zasady prawdy obiektywnej,

b) błędne zebranie i dowolne rozpatrzenie całości materiału dowodowego poprzez zaniechanie przesłuchania świadków odwołującego na okoliczność stanu zdrowia matki odwołującego oraz podejmowanych czynności związanych z opieką nad matką S.S.,

c) poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegającej na dowolnej ocenie zgromadzonego i zebranego w sposób nie wyczerpujący materiału dowodowego, a także prawa materialnego tj. art. 17 ust 1 pkt 4 ustawy o świadczeniu pielęgnacyjnym poprzez błędną i niewłaściwą subsumcje oraz dowolne uznanie, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między opieka nad matką a zaprzestaniem/rezygnacją z zatrudnienia przez A.S. albowiem bezspornym jest że odwołujący opiekuję się matką a stan zdrowia winien być oceniony przez fachowców a nie pracowników pozwanego organu.

Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji poprzez stwierdzenie ich nieważności - jako wydanych z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albowiem strona nie ze swojej winny nie brała udziału w postępowaniu i nie miała możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych i przyznanie A.S. prawa do świadczenia bądź uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Wniesiono także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych specjalistów lekarzy sądowych – na okoliczność stanu zdrowia S.S., w tym jej zdolności do samodzielnej samoobsługi.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nie danie wiary zeznaniom odwołującego co do stanu zdrowia matki oraz zakresu udzielanej przez skarżącego opieki jest dowolne, bowiem organ oparł się jedynie na opinii pracowników socjalnych organu, a nie lekarzy, mimo, że sprawa ma charakter medyczny. Do skargi został dołączony wypis z treści orzeczenia lekarza rzeczoznawcy KRUS, kartę oceny stanu pacjenta wg zmodyfikowanej skali Barthel w stosunku do S.S. wystawione przez lekarza rodzinnego oraz kopię aktu notarialnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Uchybienia, które obligują do usunięcia skarżonej decyzji z obrotu prawnego określa art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. i są to: zaistnienie przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (wówczas sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części) bądź też naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (wówczas sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części). W ocenie Sądu taka sytuacja nie zaistniała w przedmiotowej sprawie, a zatem nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej u.ś.r.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W rozpatrywanej sprawie organy odmówiły przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji wyjaśniając przyczynę odmowy wskazał na dwie niezależne przesłanki odmowy, pierwszą – moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, przywołując przy tym art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz drugą – brak związku przyczynowo – skutkowego między sprawowana przez skarżącego opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia.

Co do pierwszej z tych przyczyn zasadnie organ odwoławczy uznał, że przyczyna odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta na tej części art. 17 ust. 1b, która została uznana, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 5 grudnia 2017 r. sygn. I OSK 1079/17, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (tekst orzeczenia dostępny na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd rozpoznający sprawę podziela tym samym stanowisko dotyczące możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez względu na czas powstania niepełnosprawności u osoby niepełnosprawnej, i uznaje tym samym za błędny pogląd organu pierwszej instancji w tym zakresie w niniejszej sprawie. Podobnie wygląda sytuacja co do drugiej z przesłanek negatywnych uzasadniających wydanie odmownej decyzji w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz skarżącego w związku z opieką nad matką.

Mając na uwadze prawidłowo ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny i prawny oraz stanowisko prezentowane przez sądy administracyjne należy wskazać, że wykonywane przez A.S. czynności opiekuńcze (sprowadzające się zasadniczo do czynności dnia codziennego, które wykonują osoby również będące w zatrudnieniu), nie wymuszają rezygnacji z zatrudnienia i nie kolidują z możliwością jego podjęcia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Przy tej ocenie prawidłowo wzięto pod uwagę, że matka skarżącego jest na tyle samodzielna, iż może sama zaspokajać podstawowe potrzeby życiowe (nie wymaga prowadzenia do toalety, ani innych zabiegów higienicznych może samodzielnie przygotować posiłki, dawkować i przyjmować leki). Okoliczności te zostały ustalone na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 13 października 2023 r. Wynika z niego, że osoba wymagająca opieki S.S. zamieszkuje z synem, który ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne oraz synową w tym samym domu. Matka skarżącego ma zdiagnozowaną osteoporozę, gronkowca złocistego oraz nadciśnienie tętnicze. Jest po operacji zaćmy (rok temu odbyła się operacja) i wymaga wizyt co pół roku u okulisty oraz lekarza rodzinnego w miarę potrzeb. Wnioskodawca nie wykonuje żadnych czynności higienicznych przy matce. W trakcie wywiadu stwierdził, że matka sama ubiera się, a ubrania nie wymagają prasowania. Poza tym wyjaśnił, że gotuje na zmianę z matką. Niepełnosprawna jest w stanie samodzielnie zrobić sobie śniadanie. A.S. wykupuje leki co 2 - 3 miesiące i wozi matkę do lekarza okulisty i lekarza rodzinnego, zaś rano mierzy jej ciśnienie krwi. Niepełnosprawna jest w stanie samodzielnie dawkować i przyjmować leki. Syn dba, aby matka odbywała codziennie spacery. Poza tym robi zakupy, korzystając z handlu obwoźnego lub też w sklepie. W sezonie zimowym odśnieża podwórko. Protokół z wywiadu środowiskowego został podpisany przez skarżącego.

Ponadto na k. 19-17 akt organu I instancji znajduje się oświadczenie wnioskodawcy z dnia 13 października 2023 r. , w którym znajduje się tabela z zakresem sprawowanej przez niego opieki tj. jakie czynności wykonywanie są podczas opieki nad S.S. m.in. czynności higieniczne – nie, prowadzenie do toalety – nie, wymiana pieluchomajtek – nie, przygotowywanie ubrań, ubieranie – sama się ubiera, przygotowanie posiłków – gotowanie na zmianę, wyjścia na spacery – codzienne itp. Wprawdzie skarżący do skargi dołączył również kartę oceny stanu pacjenta – matki skarżącego uzyskanej u lekarza rodzinnego, która w odmienny sposób odnosi się do tych kwestii. Niemniej jednak po pierwsze należy podkreślić, że jest to dokument uzyskany po dacie wydania decyzji przez organ II instancji, albowiem jest z 21 grudnia 2023 r. zaś decyzja jest z 15 grudnia 2023 r., a zatem nie może być brany pod uwagę przy ocenie stanu faktycznego niniejszej sprawy. Po drugie na rozprawie w dniu 20 lutego 2024 r. skarżący mimo, że wskazał na pogarszający się stan zdrowia matki i to że wywiad środowiskowy trwał 5 min i podpisał go bez czytania, po odczytaniu jego oświadczenia i treści zapisów zawartych w tabeli - czynności wykonywane podczas opieki nad matką, potwierdził że nie kwestionuje tych zapisów. W sposób zatem nie budzący wątpliwości, na rozprawie potwierdził sposób oraz zakres sprawowanej przez niego opieki nad matką, który jest zgodny z tym co ustaliły organy.

Słusznie zatem zauważyło Kolegium, że takie czynności, które wykonuje skarżący, tj. zapewnienie matce spacerów, mierzenie ciśnienia tętniczego, zakupy artykułów spożywczych, wyjazdy na wizyty lekarskie, mogą być wykonywane w godzinach, które nie kolidowałyby z podjętym zatrudnieniem. Trzeba zauważyć, że o ile konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest jednak ustalenie, czy rodzaj bądź zakres czynności w ramach sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia, a co za tym idzie konieczności powoływania biegłych sądowych na tą okoliczność, jak wnioskował skarżący w skardze. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonej w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczyć możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (tak np. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20, CBOSA).

Zdaniem Sądu organy trafnie uznały, że sama konieczność wykonywanie wskazanych przez skarżącego czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Tak więc skarżący z uwagi na zakres i rozmiar tychże czynności, jakie wykonuje opiekując się matką nie musiał rezygnować z podejmowania zatrudnienia.

Trafnie podkreśla się w orzecznictwie, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (Wyrok NSA z 19.05.2021 r., I OSK 226/21, LEX nr 3177435.). Co więcej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na to, że ustawa z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy wyinterpretować, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (Wyrok NSA z 23.10.2020 r., I OSK 1148/20, LEX nr 3088207.).

Należy przy tym wskazać, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru automatycznego w związku z uzyskaniem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotne jest bowiem, aby zakres opieki sprawowanej przez skarżącego w związku z orzeczoną niepełnosprawnością wykluczał możliwość podjęcia zatrudnienia, a więc innymi słowy, udowodnienie, że osoba podopieczna nie może pozostać sama w domu z uwagi na jej stan zdrowia. Orzeczenie o niepełnosprawności jest natomiast jedynie jedną z licznych przesłanek mających znaczenie dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W związku z powyższym zdaniem Sądu, organy zasadnie odmówiły wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zaś podnoszone okoliczności (pogarszający się stan zdrowia matki) nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia skargi, a mogły jedynie stanowić podstawę złożenia nowego wniosku o przyznanie tego świadczenia. Tym samym zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1 i art. 79 k.p.a. były niezasadne.

Marginalnie przy tym należy wskazać, że skarżącego na żadnym etapie postępowania przed organami administracji nie pozbawiono prawa do czynnego udziału w tym postępowaniu. Skarżący brał udział w przeprowadzonym w dniu 13 października 2023 r. wywiadzie środowiskowym oraz w tym samym dniu złożył oświadczenie. W dniu 19 października 2023 r. został zawiadomiony o zgromadzeniu materiału dowodowego oraz możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów na potwierdzenie spełnienia przesłanek celem wydania decyzji pozytywnej (k. 24). Następnie otrzymał decyzję organu I instancji i złożył odwołanie w zakreślonym terminie. Co prawda organ II instancji po wpłynięciu sprawy wydał decyzję, nie zawiadamiając uprzednio o tym skarżącego, niemniej jednak z uwagi na to, że organ II instancji nie przeprowadzał żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego, okoliczności ta nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy, a zatem nie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a.

Nie doszło również do naruszenia zasady in dubio pro reo, albowiem jest to zasada stosowana w procedurze karnej, a nie w toku postępowania administracyjnego, zaś w sprawie nie było żadnych wątpliwości, które należało rozstrzygnąć na korzyść strony skarżącej, czy to w zakresie interpretacji przepisów mających zastosowanie w sprawie, czy też w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy.

W tym miejscu należy jeszcze przytoczyć wyrok NSA z dnia 28 marca 2022 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1244/21, gdzie potwierdzono aktualną linię orzeczniczą i wskazano, że limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryteria zobiektyzowane nie może zostać uznane za naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Zapewniają one dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, kryteria te nie mają także charakteru dyskryminującego i nie są niemożliwe do spełnienia, a udzielenie świadczenia nie jest oparte o uznanie organu (LEX nr 3329928).

W związku z powyższym zdaniem Sądu organy zasadnie odmówiły wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zaś okoliczności podniesione w skardze nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia skargi.

Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.