Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1597/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Gospodarka komunalna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 210 § 1 pkt 3 i 5, art. 123 § 1 i art. 233 § 1 art. 190 § 1 i 2, art. 122 , art. 191
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 15zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Protokolant asystent sędziego Aleksandra Borowiec-Krawczyk, po rozpoznaniu w dniu 3 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1441/21 w sprawie ze skargi B. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 lipca 2021 r. nr SKO.OŚ/4170/171/2021 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz B. I. kwotę 560 (słownie: pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 1441/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę B. I. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Krakowie z 16 lipca 2021 r.,

nr SKO.OŚ/4170/171/2021 w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane

w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym.

Wójt Gminy W. decyzją z 10 marca 2021 r., znak PiO.3137.6.123.2020 określił skarżącemu i Z. I. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 18,00 zł począwszy od stycznia 2017 r. do grudnia 2019 r., wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 46,00 zł począwszy od stycznia 2020 r. do grudnia 2020 r., wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 66,00 zł począwszy od stycznia 2021 r. Wójt ustalił, że skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości C., ul. [...]. Nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym i pozostaje zamieszkała co najmniej od początku 2017 r. Następnie organ stwierdził, że od 2017 r. na nieruchomości następuje regularne zużycie wody, które wynosi: ok. 4,58 m3 na miesiąc w 2017 r., ok. 6,17 m3 w 2018 r., ok. 6,42 m3 w 2019 r. oraz ok. 14,13 m3 w 2020 r. Zgodnie z danymi statystycznymi pochodzącymi ze strony internetowej Głównego Urzędu Statystycznego, średnie miesięczne zużycie wody na jednego mieszkańca wynosi 2,34 m3. Fakt zamieszkiwania na nieruchomości dwóch osób potwierdził w złożonym piśmie sąsiad skarżących G. D. W związku z tym, że skarżący nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za zagospodarowanie odpadami komunalnymi organ, na podstawie art. 6o ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 888, dalej: u.c.p.g.), określił wysokość tej opłaty.

Skarżący w złożonym odwołaniu podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana bez dogłębnego ustalenia stanu faktycznego, a w oparciu o zużycie wody na nieruchomości i zeznania sąsiada. Wskazał, że dom na działce nr [...] jest w budowie, a nr [...] został nadany na jego wniosek dopiero w marcu 2021 r. Odwołujący się zaznaczył, że na jego posesji woda zużywana jest: do prac związanych z wykańczaniem domu i otoczenia, utrzymywaniem higieny pracowników oraz inwestora, przygotowaniem posiłków, kiedy właściciele decydują się na wyjazd z Krakowa, nawodnienia roślinności. Skarżący zwrócił uwagę, iż w trakcie budowy zobligowany jest do bieżącego usuwania odpadów różnych materiałów i poinformował, że pobyty na działce nr [..] traktuje jako pobyty rekreacyjne i po każdym pobycie powstałe zużyte opakowania zabiera ze sobą. Skarżący wskazał nadto, że w 2017 r. i 2019 r. próbował złożyć deklarację, natomiast odmówiono jej przyjęcia, ponieważ nie wskazał ile osób zamieszkuje nieruchomość. Odwołujący postawił także zarzut braku umożliwienia mu zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie aktami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie zaskarżoną decyzją z 16 lipca 2021 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. W uzasadnieniu swojego stanowiska SKO podtrzymało ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji oraz przedstawiło podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutu odwołania Kolegium wyjaśniło, że z akt wynika, że Wójt Gminy W. przed wydaniem decyzji wyznaczył stronom 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w sprawie - pismo nie zostało odebrane, ponieważ adresat był nieobecny. Po wydaniu decyzji skarżący miał możliwość przedstawienia swoich zarzutów co do przeprowadzonego postępowania oraz wydanej decyzji składając odwołanie. Natomiast Kolegium zawiadomiło skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zgromadzonego w nich materiału dowodowego, z czego skarżący skorzystał.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucił: (1) naruszenie prawa stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1325, dalej o.p.), tj., skierowanie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji do osoby niebędącej stroną

w sprawie Z. I.; (2) naruszenie szeregu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: dowolną i wybiórczą ocenę zebranych dowodów tj.: zeznań świadka G. D., polegającą na uznaniu tych zeznań za wiarygodne, podczas gdy świadek jest bezpośrednim sąsiadem skarżącego i chowa do niego urazę o dokonane ustalenie granic nieruchomości, a ponadto zeznania te są sprzeczne z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, w szczególności z protokołami oględzin na nieruchomości, a także są wewnętrznie niespójne; danych statystycznych dotyczących ilości zużytej wody na nieruchomości, które zdaniem organów stanowią dowód zamieszkiwania na nieruchomości dwóch osób, podczas gdy ocena tego dowodu nastąpiła z pominięciem oświadczeń i dowodów składanych przez skarżącego, z których wynika przyczyna zużycia wody na poziomie wyższym niż przeciętny; niezawiadomienie o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, na których oparto ustalenia faktyczne w sprawie przynajmniej na 7 dni przed terminem przeprowadzenia tego dowodu; pominięcie istotnych faktów wynikających z przedłożonych przez skarżącego dokumentów zawierających rozliczenie mediów na nieruchomości przy ul. [...], które świadczą o tym, że skarżący wraz z małżonką zamieszkują na stałe pod tym adresem, a tym samym nie mieszkają w budynku przy ul.[...]; (3) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. w zw. z § 2 uchwał Rady Gminy W. przez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nieruchomość jest niezamieszkała. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z 6 października 2021 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci zawiadomienia o zakończeniu budowy z 8 września 2021 r. dla wykazania faktu, że zamieszkiwanie budynku położonego na dz. nr [...] w gm. W. przy ul. [...] w okresie miarodajnym dla wydania zaskarżonej decyzji było niemożliwe zarówno z przyczyn faktycznych jak i formalnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę wskazał, że w stanie faktycznym zastosowanie ma art. 6o ust. 1 oraz art. 6q ust. 1 u.c.p.g. W badanej sprawie wobec niezłożenia przez skarżącego deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (skarżący nie chciał określić ilości osób zamieszkujących) zaktualizował się obowiązek gminy do określenia opłaty w drodze decyzji. W ocenie sądu pierwszej instancji, Wójt przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sposób prawidłowy, z poszanowaniem reguł postępowania dowodowego i zgromadził wystarczający materiał dowodowy do ustalenia okoliczności istotnych. Tak zgromadzony materiał dowodowy ocenił zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, a wynik tej oceny znalazł się w prawidłowo skonstruowanym uzasadnieniu decyzji. Z tych powodów powołane w skardze zarzuty naruszenia szeregu przepisów postępowania sąd uznał za nieuzasadnione. WSA potwierdził ustalenia organów, że nieruchomość jest zamieszkiwania przez dwie osoby co najmniej od początku 2017 r., na co wskazują zeznania świadka zamieszkującego sąsiednią nieruchomość, jak również dane dotyczące zużycia wody na przestrzeni 2017-2020 r. Skarżący nie zakwestionował skutecznie powyższych ustaleń. Odpowiadając na zarzut nieważności, tj. skierowania decyzji do osoby nieuprawnionej - Z. I., WSA wskazał, że przez pojęcie właściciela nieruchomości ustawodawca rozumie zarówno właściciela w sensie prawnym, jak i najemcę, dzierżawcę, użytkownika wieczystego lub posiadacza. Z. I. jest osobą korzystającą z nieruchomości, faktycznie na niej zamieszkującą, w związku z tym jest zobowiązania do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a. zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 3 i 5 o.p. przez oddalenie skargi, pomimo że zaskarżona decyzja nie zawierała oznaczenia strony, do której została skierowana;

2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 123 § 1 i art. 233 § 1 pkt 1 o.p. przez oddalenie skargi pomimo rażącego naruszenia zasady czynnego udziału strony

w postępowaniu administracyjnym, na skutek wysyłania do skarżącego pism na adres niebędący jego adresem do korespondencji, niezawiadomienia

o przeprowadzeniu kluczowego dowodu z zeznań świadka - w oparciu o który następnie ustalono stan faktyczny sprawy, nieumożliwienia skarżącemu wzięcia udziału w przeprowadzeniu tego dowodu oraz nieumożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji;

3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 190 § 1 i 2 o.p. przez oddalenie skargi pomimo niezawiadomienia skarżącego przez organ pierwszej instancji o miejscu

i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, na którym oparto ustalenia faktyczne w sprawie, przynajmniej na 7 dni przed terminem przeprowadzenia tego dowodu oraz pomimo nieumożliwienia skarżącemu wzięcia udziału w przeprowadzeniu tego dowodu, zadawania pytań świadkowi oraz składania wyjaśnień;

4) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 192 o.p. przez oddalenie skargi, pomimo że kluczowy w sprawie fakt - jakim jest rzekome zamieszkiwanie skarżącego na nieruchomości przy ul. [...] - został ustalony w oparciu

o dowód z zeznań świadka, co do którego skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się w toku postępowania administracyjnego;

5) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122 o.p. przez oddalenie skargi pomimo zaniechania przez organy podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;

6) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 191 o.p. przez oddalenie skargi pomimo dokonania przez organy dowolnej i wybiórczej oceny zebranego materiału dowodowego,

a mianowicie:

- zeznań świadka G. D., przez uznanie tych zeznań za wiarygodne, podczas gdy świadek nie jest bezstronny i obiektywny, gdyż chowa do skarżącego urazę o dokonane przed laty zgodne z prawem ustalenie granic nieruchomości, a ponadto zeznania te są sprzeczne z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, a w szczególności z protokołami oględzin na nieruchomości, a także są wewnętrznie niespójne, czego sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wydając zaskarżony wyrok;

- danych statystycznych dotyczących ilości zużytej wody na nieruchomości, których ocena nastąpiła z pominięciem oświadczeń i dowodów składanych przez skarżącego, z których wynika przyczyna zużycia wody na poziomie wyższym niż przeciętny;

- skutkiem czego było błędne ustalenie stanu faktycznego i bezpodstawne przyjęcie, że skarżący zamieszkuje na nieruchomości przy ul. [...];

7) art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.

z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: uCOVID-19) w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez ograniczenie konstytucyjnego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd i wydanie zaskarżonego wyroku na posiedzeniu niejawnym, pomimo że nie występowała obiektywna niemożliwość przeprowadzenia rozprawy na odległość oraz przez bezzasadne przyjęcie domniemania, że organ władzy publicznej (SKO w Krakowie), który nie wskazał w terminie wyznaczonym przez sąd adresu elektronicznego nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, pomimo że organ ten obiektywnie takie możliwości posiada, co wynika z pism kierowanych do sądu w innych sprawach;

8) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do istotnych kwestii poruszonych w skardze dotyczących m.in. tego, że:

a) świadek G. D., na którego zeznaniach oparto rozstrzygnięcie

w sprawie, jako sąsiad chowający do skarżącego urazę o dokonane zgodnie

z prawem ustalenie granic nieruchomości, nie jest świadkiem obiektywnym

i bezstronnym, wobec czego jego zeznania są niewiarygodne;

b) rozstrzygnięcie (sentencja) decyzji organu pierwszej instancji nie wymienia strony, której określono wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wobec czego nie wiadomo, do kogo decyzja jest skierowana;

c) budowa budynku mieszkalnego na dz. nr [...] w gm. W. przy

ul. [...] została zakończona dopiero w dniu 25 marca

2021 r., wobec czego w okresie, za który została wydana decyzja zamieszkiwanie na tej nieruchomości nie było możliwe zarówno z przyczyn faktycznych, jak i formalnych;

d) została naruszona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu przez wysyłanie pism na adres niebędący adresem skarżącego do korespondencji;

e) skarżący nie został zawiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, na którym oparto ustalenia faktyczne w sprawie;

f) skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonego dowodu z zeznań świadka;

g) skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji;

h) skarżący przedstawił dokumenty potwierdzające fakt stałego zamieszkiwania na nieruchomości przy ul. [...] wraz z małżonką, wobec czego nie mogą oni jednocześnie zamieszkiwać w C.;

i) skarżący złożył w dniu 23 sierpnia 2021 r. deklarację, w której wskazał, że na nieruchomości w C. zamieszkuje 1 osoba wyjaśniając jednocześnie, iż jest to nieprawda, a deklarację składa wyłącznie wskutek przymuszenia go do tego przez organy, natomiast w dalszym ciągu utrzymuje, że miejscem zamieszkania jego i małżonki nie jest wieś C.;

j) deklaracja z 23 sierpnia 2021 r. została przyjęta przez organ pierwszej instancji bez zastrzeżeń, pomimo dokonania przez skarżącego zastrzeżenia, że liczba 1 faktycznie nie jest liczbą mieszkańców nieruchomości oraz, pomimo że sytuacja faktyczna nie uległa zmianie w porównaniu do będącej podstawą wydania decyzji określającej wysokość opłaty, co potwierdza, że organy zaniechały rzetelnego ustalenia stanu faktycznego będącego podstawą wydania decyzji określającej wysokość opłaty;

- co uniemożliwia ustalenie przesłanek jakimi kierował się sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok.

II. na podstawie art. 174 § 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. w zw. z § 2 uchwały rady gminy W. nr XX/219/2016 z dnia 30 listopada 2016 r., § 2 uchwały rady gminy W. nr XIV/176/2019 z dnia 16 grudnia 2019 r. oraz § 2 uchwały rady gminy W. nr XXV/285/2020 z dnia 22 października 2020 r. przez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nieruchomość położona w C. przy ul. [...] nie jest nieruchomością, na której zamieszkują mieszkańcy.

Mając na uwadze powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł:

1) na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i:

– uchylenie na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. decyzji organów obu instancji,

ewentualnie

– przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.,

2) na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania,

3) na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie złożyło odpowiedzi na skargę kasacyjną.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna jest zasadna, chociaż nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 15zzs⁴ ust. 3 uCOVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez ograniczenie konstytucyjnego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd i wydanie zaskarżonego wyroku na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z brzmieniem art. 15zzs⁴ ust. 2-3 uCOVID-19 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).

Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Podkreślić należy, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istniały takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazywały uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego.

Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał strony (wezwania z 29 października 2021 r.) do podania, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, a jeżeli tak - to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP (jeśli strona dotychczas takiego adresu nie wskazała) - w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Jednocześnie wyjaśniono podstawy prawne i zasady prowadzenia rozprawy zdalnej. Pełnomocnik skarżącego w odpowiedzi z 9 listopada 2021 r. wniósł o przeprowadzenie rozprawy zdalnej. SKO w Krakowie w wyznaczonym terminie nie udzieliło odpowiedzi na wezwanie. W tych okolicznościach, biorąc pod uwagę rygor określony w wezwaniu, zachodziły podstawy do uznania, że organ nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Nie ma podstaw do podważenia tej okoliczności wyłącznie na podstawie twierdzeń skarżącego.

Skoro strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, standard ochrony praw stron i uczestników został zachowany. W konsekwencji NSA uznał, że dopuszczalne było rozpoznanie wniesionej skargi na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 uCOVID-19.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił natomiast zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do kwestii poruszonych przez skarżącego. Z przepisu tego wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, a jednocześnie naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia tego przepisu jest skuteczny wówczas, gdy sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki z niego wynika, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Powołany przepis można naruszyć w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jeżeli uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, którymi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na jego kontrolę kasacyjną.

W skardze kasacyjnej zarzucono, że sąd pierwszej instancji nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do istotnych kwestii poruszonych w skardze dotyczących m.in. tego, że:

"a) świadek G. D., na którego zeznaniach oparto rozstrzygnięcie

w sprawie, jako sąsiad chowający do skarżącego urazę o dokonane zgodnie

z prawem ustalenie granic nieruchomości, nie jest świadkiem obiektywnym

i bezstronnym, wobec czego jego zeznania są niewiarygodne;

b) rozstrzygnięcie (sentencja) decyzji organu pierwszej instancji nie wymienia strony, której określono wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wobec czego nie wiadomo, do kogo decyzja jest skierowana;

c) budowa budynku mieszkalnego na dz. nr [...] w gm. W. przy

ul. [...] została zakończona dopiero w dniu 25 marca

2021 r., wobec czego w okresie, za który została wydana decyzja zamieszkiwanie na tej nieruchomości nie było możliwe zarówno z przyczyn faktycznych, jak i formalnych;

d) została naruszona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu przez wysyłanie pism na adres niebędący adresem skarżącego do korespondencji;

e) skarżący nie został zawiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, na którym oparto ustalenia faktyczne w sprawie;

f) skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonego dowodu z zeznań świadka;

g) skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji;

h) skarżący przedstawił dokumenty potwierdzające fakt stałego zamieszkiwania na nieruchomości przy ul. [...] wraz z małżonką, wobec czego nie mogą oni jednocześnie zamieszkiwać w C.;

i) skarżący złożył w dniu 23 sierpnia 2021 r. deklarację, w której wskazał, że na nieruchomości w C. zamieszkuje 1 osoba wyjaśniając jednocześnie, iż jest to nieprawda, a deklarację składa wyłącznie wskutek przymuszenia go do tego przez organy, natomiast w dalszym ciągu utrzymuje, że miejscem zamieszkania jego i małżonki nie jest wieś C.;

j) deklaracja z 23 sierpnia 2021 r. została przyjęta przez organ pierwszej instancji bez zastrzeżeń, pomimo dokonania przez skarżącego zastrzeżenia, że liczba 1 faktycznie nie jest liczbą mieszkańców nieruchomości oraz pomimo że sytuacja faktyczna nie uległa zmianie w porównaniu do będącej podstawą wydania decyzji określającej wysokość opłaty, co potwierdza, że organy zaniechały rzetelnego ustalenia stanu faktycznego będącego podstawą wydania decyzji określającej wysokość opłaty.".

Przedstawione przez skarżącego zarzuty dotyczyły przede wszystkim ustalenia faktu zamieszkiwania nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] , a zatem kwestii, która miała decydujące znaczenie dla określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd pierwszej instancji ograniczył się do stwierdzenia, że Wójt przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sposób prawidłowy, z poszanowaniem reguł postępowania dowodowego i zgromadził wystarczający materiał dowodowy do ustalenia okoliczności istotnych. Wskazano, że tak zgromadzony materiał dowodowy organ ocenił zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, a wynik tej oceny znalazł się w prawidłowo skonstruowanym uzasadnieniu decyzji. Z tych powodów powołane w skardze zarzuty naruszenia szeregu przepisów postępowania uznano za nieuzasadnione. WSA wskazał również, że stan zamieszkiwania nieruchomości przez dwie osoby, co najmniej od początku 2017 r. Wójt prawidłowo ustalił na podstawie zeznań świadka zamieszkującego sąsiednią nieruchomość, danych wskazujących regularne zużycie wody oraz danych statystycznych dotyczących średniego miesięcznego zużycia wody na jednego mieszkańca, a skarżący nie zakwestionował skutecznie powyższych ustaleń.

Powyższa wypowiedź nie pozwala na poznanie argumentacji, jaka legła u podstaw nieuwzględnienia wymienionych zarzutów skarżącego. Stwierdzenia sądu mają charakter ogólnikowy i nie wyjaśniają przyjętego w tym zakresie stanowiska. Twierdzenia skarżącego zostały skwitowane uznaniem braku ich skuteczności w zakresie podważenia ustaleń organu. Uniemożliwia to dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. W obecnym stanie sprawy sąd kasacyjny musiałby bowiem samodzielnie zweryfikować powyższe zagadnienia.

Z tych względów, w sprawie zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji winien dokonać pełnej kontroli zaskarżonej decyzji odnosząc się do zarzutów zgłoszonych przez skarżącego.

W tych okolicznościach nie ma podstaw do oceny zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

sędzia NSA Anna Dalkowska sędzia NSA Bogusław Woźniak sędzia NSA Jacek Pruszyński[pic]