Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 520/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6310 Wytwarzanie i obrót bronią i amunicją
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Minister Gospodarki
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art., 38, art. 37b, art. 27a ust. 1, art. 25 ust. 1, art. 3 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1050
law: Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa  państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa - tekst jedn.
article: art. 189d, art. 189f
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. S.A. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1452/19 w sprawie ze skargi T. S.A. w R. na decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 24 kwietnia 2019 r. nr DOT-I-4500.36.13.2017.IB.4 w przedmiocie kary pieniężnej za niewypełnienie obowiązku prowadzenia ewidencji obrotu z zagranicą towarów o znaczeniu strategicznym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T. S.A. w R. na rzecz Ministra Rozwoju i Technologii 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 18 grudnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1452/19 oddalił skargę T. S.A. w R. (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z 24 kwietnia 2019 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewypełnienie obowiązku prowadzenia ewidencji obrotu z zagranicą towarów o znaczeniu strategicznym.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Zaskarżoną decyzją Minister Przedsiębiorczości i Technologii (dalej: Minister, organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej jako: k.p.a.) oraz art. 37b w zw. z art. 25 ust. 1 i art. 38 ustawy o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 1050, dalej jako: ustawa o obrocie), po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z 12 grudnia 2018 r. nakładającą na spółkę dwie kary pieniężne: 60 000 zł za niewypełnienie obowiązku prowadzenia ewidencji obrotu z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym oraz 80 000 zł za zamieszczenie nieprawdziwych lub niepełnych informacji we wniosku o wydane zezwolenia na wywóz tych towarów. Podstawą nałożenia kar były ustalenia przeprowadzonej w spółce w 2018 r. kontroli obrotu z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym, która wykazała prowadzenie takiego obrotu oraz nieprawidłowości w jego ewidencjonowaniu. Ustalono, że 27 maja 2015 r. spółka zawarła z K. umowę sprzedaży 27 sztuk czołgów [...], a następnie dokonała transferu wewnątrzunijnego tych czołgów na terytorium Polski. Później dokonała wywozu zdemilitaryzowanych już czołgów poza granice Polski. Stwierdzono, że mimo spoczywającego na spółce obowiązku uzyskania od właściwych organów R. zezwolenia na dalszą sprzedaż i wywóz z Rzeczypospolitej Polskiej nabytych czołgów, nie poinformowała ona o tym polskiego organu kontroli obrotu. Nie ujawniła również w księdze ewidencyjnej przywozu do kraju i nabycia tych czołgów jako towarów o znaczeniu strategicznym. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do stwierdzenia naruszenia art. 25 ust. 1 ustawy o obrocie, odnoszącego się do obowiązku prowadzenia ewidencji obrotu towarami o znaczeniu strategicznym oraz art. 38 ustawy normującego obowiązek podawania prawdziwych informacji we wniosku o wydanie zezwolenia na wywóz takich towarów.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem spółka wniosła skargę, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 12 grudnia 2018 r., umorzenia postępowania, zasądzenia zwrotu kosztów postępowania oraz wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Zaskarżonym wyrokiem sąd pierwszej instancji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę, stwierdzając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W ocenie sądu pierwszej instancji Minister dokonał trafnej wykładni prawa materialnego, a wysokość nałożonych przez niego na skarżącą kar pieniężnych była zasadna.

Sąd pierwszej instancji na wstępie podkreślił, że zdemilitaryzowane czołgi [...] należy traktować jako uzbrojenie w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o obrocie, a w konsekwencji również jako towary o znaczeniu strategicznym w rozumieniu art. 3 pkt 3 tej ustawy. WSA wskazał, że przepisy rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 28 lutego 2018 r. w sprawie wykazu uzbrojenia, na obrót którym jest wymagane zezwolenie (Dz. U. poz. 482, dalej jako: rozporządzenie w sprawie wykazu uzbrojenia) jasno określają, czy mamy do czynienia z uzbrojeniem w rozumieniu art. 27a ust. 1 ustawy o obrocie czy też nie. Przepis LU6a załącznika do rozporządzenia stanowi o pojazdach naziemnych oraz ich elementach składowych, specjalnie zaprojektowanych lub zmodyfikowanych do celów wojskowych. W uwadze 1 wskazano, że przepis ten obejmuje czołgi i inne uzbrojone pojazdy wojskowe oraz pojazdy wojskowe wyposażone w uchwyty na broń lub sprzęt do kładzenia min lub wystrzeliwania amunicji określonej w LU4. Z powołanych przepisów wynika, że czołg stanowi jedyny pojazd naziemny, który traktowany jest w świetle przepisów rozporządzenia samoistnie jako uzbrojenie wojskowe. Fakt, że przed wywozem czołgów za granicę zostały one poddane demilitaryzacji nie sprawia, że przestały być one uzbrojeniem w rozumieniu załącznika do rozporządzenia w sprawie wykazu uzbrojenia. W załączniku tym ustanowiono jeden tylko wyjątek od uznania czołgu za uzbrojenie, objęty uwagą 4 do przepisu LU6a, która odnosi się do wszystkich pojazdów wyprodukowanych przed 1946 r. Innymi słowy, jedynie czołgi z okresu drugiej wojny światowej (ewentualnie wyprodukowane wcześniej) traktowane być mogą – pod pewnymi warunkami – jako przedmioty nieposiadające statusu uzbrojenia. Jak wynika z akt sprawy, należące do spółki czołgi zostały wyprodukowane w latach 60-tych XX wieku. Nie są zatem objęte wskazanym wyjątkiem.

W ocenie sądu pierwszej instancji Minister nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., bowiem zgromadzony obszerny materiał dowodowy w sprawie został poddany obiektywnej i przekonującej ocenie, co znalazło wyraz w motywach zaskarżonej decyzji. Według WSA nie budzi wątpliwości, że skarżąca, prowadząc obrót zdemilitaryzowanymi czołgami [...], była związana obowiązkami wynikającymi z ustawy o obrocie.

Wobec tego WSA za niezasadny uznał zarzut niewłaściwego zastosowania przez organ art. 25 ust. 1 w zw. z art. 37b oraz art. 38 ustawy o obrocie.

W umowie zawartej przez skarżącą z K. spółka zobowiązała się do niedokonywania obrotu czołgami produkcji [...] znajdującymi się poza terytorium R. bez zezwolenia władz [...] oraz poinformowania władz [...]. W ocenie WSA spółka powinna była ujawnić to zobowiązanie we wniosku o udzielenie zezwolenia na wywóz uzbrojenia, który składała, przygotowując procedurę wywozową poza terytorium Polski, co oznacza, że niewykonanie tych czynności wyczerpuje przesłankę podania niepełnych informacji we wniosku o wydanie zezwolenia, o którym stanowi art. 38 ustawy o obrocie. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że skarżąca wymaganych informacji nie podała, mimo że zakres swoich obowiązków znała, co wprost wynika z treści zawartej z K. umowy. Przyczyną nałożenia kary nie było, jak sugerowała skarżąca w toku postępowania, nieujawnienie powyższej umowy, tylko niewypełnienie spoczywających na niej obowiązków informacyjnych.

Prawidłowe ustalenie, że spółka naruszyła przepisy ustawy o obrocie, zgodnie z art. 37b w zw. z art. 25 ust. 1 oraz art. 38 tej ustawy obligowało organ do nałożenia kar administracyjnych. Sąd pierwszej instancji uznał, że kary oscylujące odpowiednio w granicach połowy oraz trzech czwartych ustawowego zagrożenia są adekwatne do stwierdzonych naruszeń, spełniają kryteria proporcjonalności oraz odpowiadają przesłankom, o których mowa w art. 189d k.p.a. WSA podkreślił, że w ewidencji nie ujawniono szczegółów obrotu 27 czołgami, zatem nie można uznać, że uchybienie to było nieistotne, a ewidencja nie została zafałszowana. Bez względu na to, co było przyczyną braku stosownych wpisów w ewidencji, doszło do poważnego uchybienia.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił również zarzutu co do przekroczenia maksymalnej dopuszczonej prawem wysokości kary pieniężnej przez ustalenie kary łącznej. WSA wskazał, że ani przepisy ustawy o obrocie ani zamieszczone w k.p.a. przepisy o karach pieniężnych nie przewidują znanej prawu karnemu instytucji kary łącznej czy też obniżenia sumowanych odrębnie kar w wyniku stosowania instytucji ciągu przestępstw.

Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości i wniosła o jego uchylenie w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w całości, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 189d k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że zaskarżona decyzja (jak i decyzja ją poprzedzająca) nie naruszyła przepisów prawa w zakresie wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy sąd pierwszej instancji winien był uznać, że kara ta została orzeczona w zbyt dużej wysokości w stosunku do braku osiągniętej przez skarżącą korzyści, wagi i okoliczności naruszenia przepisów prawa oraz braku uprzedniej karalności skarżącej kasacyjnie oraz jednorazowego charakteru naruszenia, czym w konsekwencji sąd pierwszej instancji, poprzez oddalenie skargi nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a;

art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 3 i 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodziły przesłanki upoważniające organ do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy sąd pierwszej instancji winien był wziąć pod uwagę wystąpienie tych okoliczności i ustalić, że organ powinien poprzestać na pouczeniu skarżącej i uwzględnić skargę, czym w konsekwencji sąd pierwszej instancji doprowadził do niezastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a;

art. 106 § 4 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez:

a. błędne przyjęcie za fakt powszechnie znany, że jedynie czołgi z okresu drugiej wojny światowej (ewentualnie wyprodukowane wcześniej) traktowane mogą być – pod pewnymi warunkami – jako przedmioty nieposiadające statusu uzbrojenia, czego przykładem według sądu pierwszej instancji jest czołg T-34 znajdujący się przy ul. [...] w S., podczas gdy okoliczności te wymagają posiadania wiedzy w zakresie informacji specjalnych, nieznanych sądowi z urzędu,

b. błędne przyjęcie za fakt powszechnie znany, że jedynie czołgi wyprodukowane przed 1946 r. mogą stanowić pod pewnymi względami przedmioty nieposiadające statusu uzbrojenia, podczas gdy możliwe jest to również w drodze ich demilitaryzacji, a na terenie Polski istnieją pomniki zdemilitaryzowanych czołgów, których lata produkcji przypadają w całości na okres po 1946 r., co stoi w oczywistej sprzeczności z treścią okoliczności notoryjnych przyjętych przez sąd w uzasadnieniu skarżonego wyroku;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

1) art. 3 pkt 2 w zw. z art. 6a ust. 3 ustawy o obrocie w zw. z częścią LU6 oraz częścią LU6a załącznika nr 1 do rozporządzenia o wykazie uzbrojenia poprzez błędną wykładnię i ustalenie, że pojazd będący uprzednio czołgiem, po dokonaniu jego demilitaryzacji wciąż jest uzbrojeniem, podczas gdy wykonanie prac demilitaryzacyjnych powoduje trwałe i nieodwracalne pozbawienie cech bojowych, przez co nie może on zostać powtórnie wykorzystany do prowadzenia działań militarnych, a tym samym nie można nadać mu cech uzbrojenia i uznać, że wypełnia on przesłanki zaliczenia do grupy przedmiotów będących uzbrojeniem;

2) art. 25 ust. 1 w zw. z art. 37b ustawy o obrocie poprzez ustalenie, że ewentualne braki formalne występujące w ewidencji dotyczącej obrotu towarami o znaczeniu strategicznym, o której mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o obrocie, mogą stanowić podstawę do nałożenia na podmiot prowadzący taką ewidencję kary pieniężnej w trybie art. 37b ustawy o obrocie, podczas gdy konstrukcja powyższej normy penalizuje wyłącznie uchybienie samemu obowiązkowi prowadzenia takiej ewidencji, nie zaś sposób dokonywania w niej wpisów oraz ewidencjonowanie poszczególnych transakcji;

3) art. 37b w zw. z art. 25 ust. 1 w zw. z art. 27a ust. 1 ustawy o obrocie poprzez ustalenie kary (wymierzonej w postępowaniu stanowiącym przedmiot niniejszego postępowania oraz w postępowaniu zawisłym przed WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 845/19, za ewentualne naruszenia przepisów wskazanych w normie sankcjonującej w wysokości 120 000 zł, podczas gdy maksymalna przewidziana przez ustawodawcę kara pieniężna za powyższe uchybienia nie może przekroczyć 100 000 zł;

4) art. 38 ustawy o obrocie poprzez ustalenie, że doszło do wyczerpania przesłanek umożliwiających nałożenie na spółkę kary pieniężnej z uwagi na wprowadzenie organu kontrolującego w błąd, podczas skarżąca nie ukrywała przed organem kontroli jakichkolwiek okoliczności stanowiących podstawę wymierzenia kary, bowiem umożliwiła organowi kontrolującemu oraz organom opiniującym zapoznanie się z treścią umowy z dnia 27 maja 2015 roku, zawartą z K., a tym samym nie dopuściła się powoływania na niepełne lub nieprawdziwe okoliczności w trakcie postępowania o udzielenie pozwolenia na obrót.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów spółka przedstawiła

w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Obecny na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Ministra wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna spółki oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji sąd w pierwszej kolejności rozpoznaje zarzuty kasacyjne podnoszące naruszenie prawa procesowego, a dopiero w dalszej naruszenia prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wówczas, gdy stan faktyczny sprawy jest niesporny albo gdy nie udało się tych ustaleń zakwestionować w postępowaniu kasacyjnym.

Skarga kasacyjna spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

W ocenie NSA niezasadne są zarzuty procesowe podniesione w skardze kasacyjnej. Niezasadność tych zarzutów ma źródło w ich formalnej wadliwości. Sąd drugiej instancji zauważa i podkreśla, że postępowanie kasacyjne może toczyć się tylko w zakresie wyznaczonym przez skargę kasacyjną i tylko pod warunkiem, że skarga taka spełnia prawem przewidziane warunki. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. Oznacza to, że jej skuteczność jest uzależniona od wypełnienia przez stronę prawem nakazanych wymogów. Z tego też powodu ustawodawca ukształtował tę skargę jako środek profesjonalny. Do formalnych wymogów skargi kasacyjnej należy zaliczyć wskazanie zarzutów kierowanych pod adresem skarżonego wyroku oraz ich uzasadnienie. Skuteczność skargi kasacyjnej jest uwarunkowana postawieniem tych zarzutów we właściwej podstawie kasacyjnej z art. 174 p.p.s.a. Sąd drugiej instancji w tym zakresie nie ma żadnych uprawnień, zatem z urzędu nie jest władny modyfikować wadliwie postawionych zarzutów ani też nie może domniemywać ich prawidłowej podstawy.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej strona podnosi w podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a więc jako naruszenia przepisów postępowania, naruszenie zasad wymiaru kary administracyjnej, czyli art. 189d k.p.a. oraz naruszenie art. 189f tej ustawy. W obu przypadkach naruszenia tych norm łączy z treścią art. 151 p.p.s.a., uznając, że kara została nałożona na spółkę z naruszeniem zasad jej wymiaru oraz że w sprawie spółki w ogóle należało odstąpić od jej wymierzenia, bowiem zaistniały okoliczności do odstąpienia od jej nałożenia.

W obu przypadkach zarzuty nie odnoszą się do przepisów procesowych. Zarówno zasady wymierzania kary przewidziane w art. 180d k.p.a., jaki i podstawy do odstąpienia od nałożenia kary to problematyka materialna. Zatem kwestionowanie tych norm mogłoby mieć miejsce tylko w ramach właściwej podstawy kasacyjnej, a więc tej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a nie jako naruszenie prawa procesowego – art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Ze wskazanych powodów rozpoznawane zarzuty należało uznać za nietrafne.

Zdaniem NSA niezasadny jest również zarzut procesowy podnoszący naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 106 § 3 p.p.s.a.

Po pierwsze, wskazać trzeba, że przepis ten odnosi się do możliwości prowadzenia przez sąd postępowania dowodowego. W postępowaniu przed sądem administracyjnym możliwość taka jest wyjątkowa, bowiem sąd ten nie ustala stanu faktycznego sprawy na użytek postępowania sądowego, ale przyjmuje stan faktyczny właściwy dla orzekania przed organami. Po drugie, zauważyć należy, że zarzut rozpoznawanej skargi kasacyjnej nie odnosi się do przeprowadzenia postępowania uzupełniającego z dokumentów, co wynika z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. Zarzut kasacyjny jest powiązany z oceną statusu prawnego w czołgu na gruncie przepisów ustawy o obrocie. Problematyka ta jest wprost połączona z materialnym aspektem sprawy, bowiem dotyczy prawidłowości wykładni istotnego dla sprawy terminu ustawowego, a nie prowadzenia w tym zakresie dowodu. Z akt sprawy wprost wynika, że przedmiotem zbycia przez spółkę były czołgi. Spór dotyczy tylko tego czy były one uzbrojeniem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o obrocie. Tego typu spór nie jest sporem o fakty, ale o znaczenie pojęć, tym samym nie może on dotyczyć sfery ustaleń faktycznych sprawy.

Po trzecie, wskazać trzeba, że stosownie do treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zarzut kasacyjny ma być uzasadniony, czyli uzasadnienie ma wyjaśniać na czym polegało naruszenie przepisów i jaki miało ono wpływ na rozstrzygnięcie, bo przecież w przypadku naruszeń procesowych tylko istotne uchybienia, więc te, które mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie, mogą być podstawami skutecznej skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. podniesiony w rozpoznawanej w skardze kasacyjnej tego warunku nie wypełnia, a to musiało prowadzić do uznania, że jest on chybiony.

Niezasadne są również zarzuty materialne skargi kasacyjnej spółki.

W rozpoznawanej sprawie fakty są oczywiste i sprowadzają się do tego, że w trakcie kontroli prowadzonej w spółce organ kontrolny ustalił, że na podstawie umowy zawartej przez spółkę z K. na spółkę przeszły określone obowiązki związane z ewidencjonowaniem zakupu, uzyskaniem zezwolenia na sprzedaż czołgów [...] poza granice Polski i UE. Wątpliwości nie budzi, że spółka zakupione czołgi sprzedała i tego faktu nie ujawniła w ewidencji prowadzonej zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o obrocie. Ponadto nie uzyskała zgody R. na sprzedaż tych czołgów podmiotom trzecim, co wynikało wprost z umowy zawartej przez spółkę z K..

Na kanwie tych ustaleń spółka twierdzi, że zaskarżony wyrok narusza prawo bo sąd pierwszej instancji przyjął, że spółka zbywała uzbrojenie (czołgi), w sytuacji, gdy przedmiotem jej działań były czołgi zdemilitaryzowane, a więc nie było to uzbrojenie w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o obrocie.

Stanowisko spółki w tym zakresie nie jest zasadne. W pełni należy podzielić pogląd przyjęty przez sąd pierwszej instancji, że czołgi są uzbrojeniem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o obrocie i dla takiej ich kwalifikacji nie ma znaczenia czy są one pozbawione możliwości bezpośredniego użycia jako wyroby (uzbrojenie) zgodnie z ich przeznaczeniem. Wniosek taki jest konsekwencją językowej wykładni treści art. 3 pkt 2 ustawy o obrocie i pojęcia uzbrojenie z odesłaniem do przepisu LU6a załącznika do rozporządzenia wydanego na podstawie art. 6a ust. 3 ustawy o obrocie i obowiązującego w chwili dokonania zbycia. W tym zakresie trafnie zauważył sąd pierwszej instancji, że zmiana rozporządzenia w sprawie wykazu uzbrojenia, którym obrót jest uzależniony od posiadania zezwolenia w trakcie działań podejmowanych przez spółkę nie mogła mieć prawnego znaczenia, bowiem w obu aktach wykonawczych czołg jako uzbrojenie jest traktowany tak samo. Poza sporem pozostaje, że przepisy prawa wskazywały, że LU6a załącznika do rozporządzenia z 2015 roku obejmowały "czołgi i inne uzbrojone pojazdy". Z takiego ujęcia językowego wprost wynika, że czołg nie musi być uzbrojonym pojazdem, bowiem uzbrojenie pojazdu jest odniesione do "innych pojazdów", a nie do czołgów. W konsekwencji oznacza to, że sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że wywóz zakupionych przez spółkę czołgów poza granice Polski był wywozem uzbrojenia i tym samym podlegał wszystkim rygorom przewidzianym w ustawie dla uzbrojenia. Niedochowanie tych wymogów musiało być ocenione jako naruszenie prawa dające podstawę do wymierzenia kary. Zgodzić należy się z sądem pierwszej instancji, że dla czołgów istotna jest tylko data produkcji, a nie ich zdemilitaryzowanie, bowiem tylko ten fakt może decydować o złagodzeniu rygorów sprzedaży.

Konsekwencją zaakceptowania przez NSA wykładni pojęcia uzbrojenia, w tym czołgu jako wyrobu z art. 3 pkt 2 ustawy o obrocie jest przyjęcie, że na spółce ciążyły obowiązki wynikające z art. 37b i art. 38 ustawy. Naruszenie tych obowiązków dawało podstawę organowi kontroli do nałożenia kary za stwierdzone naruszenia. Z tego też powodu należało za nietrafne uznać stanowisko skargi kasacyjnej wskazujące na brak podstawy prawnej do nałożenia na spółkę kary ze względu na naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 3 pkt 2 oraz art. 37b w związku z art. 25 ust. 1 i art. 27a ust. 1 ustawy o obrocie. Podkreślić należy również, że naruszenie art. 25 ust. 1 ustawy o obrocie w zakresie obowiązku ewidencjonowania obrotu uzbrojeniem z zagranicą ma miejsce wówczas, gdy określone transakcje nie są uwidocznione w ewidencji, a nie tylko wówczas, gdy podmiot w ogóle nie prowadzi ewidencji.

W ocenie NSA niezasadny jest również zarzut kasacyjny, w którym spółka podnosi, że wymierzono jej karę powyżej ustawowej granicy 100 000 zł. Sąd drugiej instancji w pełni potwierdza pogląd prezentowany w zaskarżonym wyroku, że w sprawie nie mamy do czynienia z karą łączną za różne naruszenia, ale z dwoma karami za różne naruszenia. Arytmetyczna suma takich kar może być wyższa niż 100 000 zł. Również nie można zgodzić się z twierdzeniami skargi kasacyjnej, że brak było podstawy do nałożenia kary na podstawie art. 38 ustawy o obrocie, bowiem spółka uniemożliwiła organowi zapoznanie się z umową sprzedaży czołgów. Jednak zarzut nie tego dotyczył, ale faktu niewykazania we wniosku o zezwolenie konieczności uzyskania zgody R. na dalszy obrót uzbrojeniem.

Z tych wszystkich powodów oraz ze względu na treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Zasądzona kwota 4050 zł stanowi zwrot kosztów za udział w rozprawie przed NSA pełnomocnika organu, który nie występował przed sądem pierwszej instancji (pkt 2 sentencji).