Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 347/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15a, ust. 15b, ust. 15c, ust. 15d
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: art. 7 , art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant: Specjalista Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2023 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Rumi z dnia 22 grudnia 2022 r., nr [...].


UZASADNIENIE

W dniu 29 listopada 2022 r. P. G.(zwany dalej także "wnioskodawcą", "skarżącym") złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Rumi wniosek o wypłatę dodatku węglowego.

Decyzją z dnia 22 grudnia 2022 r. (nr 002290/DW/12/2022) Burmistrz Miasta Rumi - działając na podstawie art. 2 ust. 1-3, ust. 7 pkt 1, ust. 9 i ust. 16, art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm. – dalej w skrócie "u.d.w.") w zw. z art. 104 § 1, art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm. – dalej w skrócie powoływanej jako "k.p.a.") - odmówił wnioskodawcy przyznania dodatku węglowego.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Na podstawie informacji zawartych we wniosku o dodatek węglowy oraz uzyskanych w oparciu art. 2 ust. 15a u.d.w. organ ustalił, że źródłem ogrzewania podanym we wniosku jest kocioł na paliwo stałe, wyjaśniając jednocześnie, że na potrzeby dodatku węglowego przez paliwa stałe rozumie się natomiast węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).

W przypadku wnioskodawcy – jak wskazał organ - głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego, które zostało zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) jest kocioł na paliwo stałe z ręcznym podawaniem paliwa/z podajnikiem zasilany drewnem kawałkowym oraz kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy, a zatem w tych okolicznościach nie został spełniony jeden z warunków wymaganych do wypłacenia dodatku węglowego.

W złożonym odwołaniu P. G. zauważył, że do wniosku załączył oświadczenie o braku możliwości ustalenia w terminie do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu zamieszkania dla gospodarstw domowych zamieszkujących pod adresem [...], R., zaznaczając że pod tym adresem funkcjonują dwa odrębne gospodarstwa domowe. Wskazał, że organ I instancji powinien przeprowadzić wywiad środowiskowy celem ustalenia zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywania przez to gospodarstwo oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła. Wyjaśnił również, że jego ojciec L. G. złożył taki wniosek o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, mający na celu weryfikację używanego źródła ciepła i paliwa, zaznaczając w nim, że omyłkowo w deklaracji CEEB nie wskazał węgla jako głównego paliwa stosowanego w kotle. Organ nie dochował należytej staranności rozpatrując wniosek i ustalając stan faktyczny, a przede wszystkim nie podjął żadnych czynności związanych z ustaleniem używanego źródła ciepła i paliwa, gdyż winien był przeprowadzić wywiad środowiskowy i sporządzić z tego notatkę. Z przepisu art. 2 ust. 15g u.d.w. wynika, że składając w terminie wniosek o przyznanie dodatku węglowego wnioskodawca ma prawo do zmiany danych w CEEB, a organ ma obowiązek sprawdzić poprzez wywiad środowiskowy stan faktyczny i sporządzić z tego notkę służbową.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 20 kwietnia 2023 r. (nr SKO Gd/839/23) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że we wniosku o przyznanie dodatku węglowego wskazano, iż w gospodarstwie domowym wnioskodawcy głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, przy czym nie zaznaczono, że paliwem stałym jest węgiel. Organ I instancji dokonał weryfikacji zgłoszenia do CEEB źródeł ciepła i źródeł spalania paliw w nieruchomości wnioskodawcy, stwierdzając, że w deklaracji z dnia 21 czerwca 2022 r. złożonej dla budynku nr [...] przy ul. [...] w R. przez L. G. jako źródło ciepła dla budynku, w którym zamieszkuje odwołujący się, wskazano kocioł na paliwo stałe i drewno kawałkowe jako paliwo stałe.

Organ wskazał, że wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie dodatku węglowego z tytułu korzystania z kotła na paliwo, jednak nie wskazał w tymże wniosku z jakiego paliwa korzysta. W takiej sytuacji organ I instancji nie miał wątpliwości co do danych przedstawionych w wniosku. Wywiad środowiskowy przeprowadzany jest natomiast w sytuacji braku pewności co do źródła ogrzewania lub używanego paliwa. Jednak do zmiany deklaracji (wpisania paliwa jakim jest węgiel) nie doszło. Organ zaznaczył także, że w aktach sprawy brak jest pisma, które miał przedstawić ojciec wnioskodawcy (L. G.) w sprawie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Dalej Kolegium stwierdziło, że w dniu 3 listopada 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2236). Podkreśliło jednocześnie, że organ I instancji nie kwestionował faktu zamieszkiwania wnioskodawcy pod wspólnym adresem z L. G. i nie to stanowiło podstawę odmowy przyznania dodatku węglowego. Ustawodawca faktycznie przewidział w konkretnych sytuacjach przyznanie dodatku węglowego w oparciu o ustalenia dokonane w trakcie wywiadu środowiskowego, w sytuacjach takich, jak brak wcześniejszego wpisu węgla jako stosowanego paliwa stałego do źródła ogrzewania gospodarstwa domowego do CEEB. Przywołana ustawa w art. 26 pkt 1 lit. b/, dodała do art. 2 u.d.w. ust. 15g zgodnie z którym: "Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji". Z treści tego przepisu – jak wskazało Kolegium - należy wnioskować, że brak wpisu do CEEB nie stanowi aktualnie podstawy do odmowy przyznania dodatku węglowego, jednak w niniejszym przypadku dokonano dwukrotnego wpisu do CEEB i żaden z tych wpisów nie dotyczył paliwa jakim jest węgiel i paliwa węglopochodne.

P. G. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie w całości i zarzucając organowi naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., gdyż nie podjął on wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w sposób niewyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz dokonał jego dowolnej oceny. Skarżący podkreślił, że sam organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego złożenie przez właściciela domu – L. G. wniosku o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W takiej sytuacji obowiązkiem organu było zweryfikowanie informacji o braku tego dowodu i wezwanie organu I instancji do przedłożenia pisma w sprawie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w celu weryfikacji używanego źródła ciepła i paliwa. Wskazał, że takie pismo zostało złożone w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Rumi w dniu 29 listopada 2022 r., a w piśmie tym L. G. wyjaśnił, iż w złożonej deklaracji do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków omyłkowo nie wskazał węgla, jako głównego paliwa stosowanego w kotle. Wskazał, że z przepisu art. 2 ust. 15g u.d.w., obowiązującego od dnia 3 listopada 2022 r., wynika, iż składając w terminie do właściwego organu wniosek o przyznanie dodatku węglowego wnioskodawca ma prawo do zmiany danych wpisanych do CEEB a organ ma obowiązek sprawdzić poprzez wywiad środowiskowy stan faktyczny i sporządzić z tego notatkę służbową. Na tej podstawie organ dokonuje wpisu do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji przez wnioskodawcę. W tej sytuacji organ, rozpatrując wniosek o przyznanie dodatku węglowego złożony przez niego w dniu 29 listopada 2022 r., nie dochował należytej staranności w ustaleniu stanu faktycznego, a przede wszystkim nie podjął żadnych czynności związanych z ustaleniem używanego źródła ciepła i paliwa, wynikających z przywołanego wyżej przepisu ustawy o dodatku węglowym, a także nie przeprowadził wywiadu środowiskowego celem ustalenia zamieszkiwania pod jednym adresem, w odrębnych lokalach, dwóch gospodarstw domowych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa a stan faktyczny sprawy został należycie wyjaśniony. Organ wyjaśnił, że nie neguje złożonej korekty deklaracji CEEB, jednak skarżący w pierwszej deklaracji wskazał drewno kawałkowe jako paliwo stałe a w drugiej dopisał jedynie kocioł gazowy jako źródło ciepła. W żadnej z tych deklaracji nie podał, że paliwem stałym jest węgiel i jego faktycznie używa. Brak było zatem wątpliwości, że skarżącemu nie można przyznać dodatku węglowego, gdyż taki dodatek przysługuje jedynie osobom, które zadeklarowały węgiel jako paliwo stałe używane w kotłach na paliwo stałe (piecach kaflowych) i dlatego organ I instancji nie miał podstaw do ustalania w drodze wywiadu środowiskowego jakiego paliwa używa faktycznie skarżący, a Kolegium także uznało, że wywiad środowiskowy w takiej sytuacji jest zbędny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd uznał, że niniejsza skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie skarżący uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta Rumi z dnia 22 grudnia 2022 r., orzekającą o odmowie przyznania dodatku węglowego.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 141 ze zm. – dalej w skrócie "u.d.w.").

W myśl art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438 z późn. zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Z zacytowanego przepisu wynika, że koniecznym do spełniania warunkiem dla otrzymania dodatku węglowego jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, tj.: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.

W rozpoznawanej sprawie organy podjęły swoje rozstrzygnięcia wyłącznie w oparciu o treść deklaracji o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw z dnia 21 czerwca 2022 r. (oraz 8 września 2022 r.), złożonej do centralnej ewidencji emisyjności budynków dla budynku zlokalizowanego w R. przy ul. [...], w której jako źródło ciepła dla budynku, w którym zamieszkuje skarżący wskazano m.in. "kocioł na paliwa stałe", natomiast jako rodzaj stosowanego w kotle paliwa zaznaczono "drewno kawałkowe". Jednocześnie – wobec twierdzeń skarżącego o omyłkowo zadeklarowanym (przez ojca skarżącego) rodzaju używanego paliwa, tj. drewna kawałkowego zamiast węgla i konieczności w związku z tym dokonania ustaleń co do rzeczywistego i głównego paliwa stosowanego w kotle, w szczególności poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w przepisach u.d.w. (co akcentowano w złożonym odwołaniu) – przyjęto, że skoro skarżący nie dokonał zmiany (korekty) deklaracji i wpisania w niej jako paliwa węgla, to brak jest podstawy do czynienia przez organy w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń, a w konsekwencji w braku jakichkolwiek wątpliwości co do głównego źródła ogrzewania gospodarstwa i stosowanego w nim paliwa zadeklarowanego do CEEB za wystarczającą podstawę rozstrzygnięcia winna posłużyć treść złożonej deklaracji CEEB dla ww. budynku.

W ocenie Sądu z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić.

W rozpoznawanej sprawie nie można pominąć, że w złożonym wniosku o przyznanie dodatku węglowego skarżący pod groźbą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wskazał, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe – zasilane paliwami stałymi, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.d.w. Taką w istocie – wbrew twierdzeniom Kolegium – treść oświadczenia, biorąc pod uwagę treść punktu 3. wniosku o wypłatę dodatku węglowego (vide: odesłanie do treści znacznika nr 9) złożył skarżący w złożonym w dniu 29 listopada 2022 r. wniosku.

Wobec zatem istniejącej sprzeczności pomiędzy treścią oświadczenia skarżącego a danymi wpisanymi do centralnej ewidencji emisyjności budynków niewątpliwie zaistniały wątpliwości co do faktycznego źródła jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącego. Wątpliwości te powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle treści art. 2 ust. 1 u.d.w. Dodać należy, że także z odręcznej adnotacji dokonanej – jak należy założyć – przez pracownika organu I instancji na wniosku złożonym przez skarżącego w dniu 29 listopada 2022 r. o treści: "ceeb drewno kawałkowe (ale jest palone węglem)" wynika, że organ miał świadomość co do rodzaju paliwa, którym zasilany był deklarowany przez skarżącego kocioł na paliwo stałe.

W tym kontekście zauważyć należy, że na mocy art. 50 pkt 1 lit. g/ ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967), doszło do istotnej nowelizacji przepisów u.d.w., a mianowicie dodano w art. 2 u.d.w. ust. 15a–15e.

W myśl art. 2 ust. 15a u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

W świetle powyższych regulacji – co podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma mieć charakter wszechstronny i nie może polegać jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony również w oparciu o inne dostępne organowi dane, aniżeli te które zostały jedynie przykładowo (użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności") wymienione w art. 2 ust. 15a u.d.w. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy, ma w tym zakresie charakter otwarty (por. wyroki WSA: w Rzeszowie z dnia 25 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 318/23; w Szczecinie z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 1104/22; w Olsztynie z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 180/23).

Kolejne wprowadzone ww. nowelizacją przepisy, tj. art. 2 ust. 15b-15e u.d.w. także potwierdzają, że stanowisko organu zasadzające się na tym, że w sprawach dotyczących dodatku węglowego nie przeprowadza się postępowania wyjaśniającego wykraczającego poza zbadanie stanu ewidencji emisyjności budynków nie znajduje oparcia w przepisach prawa.

Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.

Dalej zaś wskazano, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c) oraz że w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d), a niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 15e).

Tym samym pominięcie i niepoddanie jakiejkolwiek weryfikacji w toku postępowania informacji skarżącego, że złożona deklaracja CEEB dotycząca budynku jednorodzinnego położonego w R. przy ul. [...] została błędnie wypełniona, i w konsekwencji oparcie wydanego rozstrzygnięcia de facto wyłącznie na treści tejże deklaracji, jest - w ocenie Sądu - nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego.

Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania z urzędu i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zdaniem Sądu organy nie sprostały tym wymogom. Sytuacja, w której analiza wniosku o przyznanie dodatku węglowego już na wstępie wykazuje, że wnioskodawca deklaruje w nim źródło ogrzewania zasilane innym niż widniejące w centralnej ewidencji emisyjności budynków paliwem, powinna być uznana za wystąpienie w sprawie wątpliwości co do faktycznego stanu sprawy, a wątpliwości te powinny zostać wyjaśnione przy zastosowaniu ogólnych zasad postępowania dowodowego wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, ale także regulacji wprowadzonych do ustawy o dodatku węglowym.

Powyższe stanowisko wyrażone przez Sąd potwierdza także – na co zwracał uwagę skarżący – również późniejsza nowelizacja przepisów ustawy o dodatku węglowym. Stosownie bowiem do art. 2 ust. 15f ustawy dodanego ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236), która weszła w życie w dniu 3 listopada 2022 r., w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.

Z kolei zgodnie z dodanym art. 2 ust. 15g ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

Zmiany te – na co zwraca się uwagę w orzecznictwie - niewątpliwie miały na celu objęcie pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, uprawniając a jednocześnie obligując organy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego i wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej w zakresie źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw w gospodarstwach domowych i to nawet nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego, ale także w tych gospodarstwach domowych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Zatem przepisy ustawy o dodatku węglowym zobowiązują organ np. w drodze wywiadu środowiskowego do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminy, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach. Przepisy ustawy wyposażają właściwe organy gminy w bardzo szeroki wachlarz uprawnień procesowych po to, by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. W przypadku zatem wątpliwości tak co do źródła ciepła, jak i rodzaju paliwa organy powinny przeprowadzić stosowne postępowanie w celu usunięcia tych wątpliwości (por. wyroki WSA: w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 259/23 oraz z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 189/23; w Opolu z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Op 74/23; w Olsztynie z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 180/23).

Na końcową konkluzję Sądu nie ma przy tym wpływu fakt, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący złożył korektę deklaracji, bowiem rozstrzygające dla właściwego rozpoznania niniejszej sprawy pozostaje to, czy faktycznie źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego było źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w. zasilane paliwami stałymi, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.d.w. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Po 866/22).

Mając powyższe na uwadze należało dojść do wniosku, że w niniejszej sprawie postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie dodatku węglowego nie zostało prawidłowo przeprowadzone. Organy nie ustaliły bowiem istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, opierając swoje stanowisko wyłącznie o stan ujawniony w ewidencji emisyjności budynków na dzień 21 czerwca 2022 r. (czy także 8 września 2022 r.), bez zbadania stanu rzeczywistego, w szczególności w zakresie rodzaju używanych przez skarżącego paliw stałych, wobec ujawnionej (i to już na etapie złożenia wniosku) niejednoznaczności co do wykorzystywanego w kotle na paliwo stałe, zadeklarowanym jako główne źródło ogrzewania w gospodarstwie domowym skarżącego (w budynku położonym w R. przy ul. [...]), rodzaju paliwa.

W konsekwencji, Sąd - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2023 r. oraz poprzedzającą decyzję Burmistrza Miasta Rumi z dnia 22 grudnia 2022 r., albowiem zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 u.d.w., które miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają ustaleń co do przesłanek warunkujących nabycie przez skarżącego spornego świadczenia wskazanych w art. 2 u.d.w., uwzględniając wskazania wynikające z treści wyroku. Rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie dodatku węglowego powinno nastąpić w szczególności z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni przepisów u.d.w. oraz określonych w k.p.a. zasad postępowania dowodowego. Mając na uwadze jednak konieczność ustalenia okoliczności rzeczywistego rodzaju paliwa używanego przez skarżącego a jednocześnie z uwagi na znaczny upływ czasu od złożenia przez niego wniosku o przyznanie dodatku węglowego, organy winny zobowiązać skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających zakup paliwa stałego w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w. w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o wypłatę dodatku węglowego na ogrzewanie jego gospodarstwa domowego znajdującego się w budynku zlokalizowanym w R. przy ul. [...] lub do złożenia w tym zakresie przez skarżącego oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).