Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 296/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 2018 poz 1270
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Piotr Borowiecki (spr.), Protokolant referent stażysta Monika Duma-Szymczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2018 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: "Prezes ZUS" lub "organ") - działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej: "k.p.a.") - w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy - utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], odmawiającą przyznania E. J. (dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca") świadczenia w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm. - dalej także: "ustawa o emeryturach i rentach z FUS").

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W wyniku rozpatrzenia wniosku E. J. z dnia [...] lipca 2017 r. o przyznanie renty w drodze wyjątku, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] - działając na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - odmówił przyznania skarżącej renty w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS, powołując się na treść art. 83 cyt. ustawy - wskazał, że z powyższego przepisu wynika, iż przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki:

- wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną, w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,

- wnioskodawca nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności,

- wnioskodawca nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,

- wnioskodawca nie posiada niezbędnych środków utrzymania.

Jednocześnie, Prezes ZUS podkreślił, że warunki określone w powołanym wyżej przepisie cyt. ustawy muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Prezes ZUS stwierdził, że z dokumentacji rentowej zgromadzonej w niniejszej sprawie wynika, że komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia [...] października 2017 r. ustaliła, że skarżąca E. J. nie jest niezdolna do pracy.

W tej sytuacji, organ uznał, iż skarżąca nie spełnia warunku wymaganego do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, a mianowicie całkowitej niezdolności do pracy potwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS.

Mając powyższe na względzie, Prezes ZUS stwierdził, że nie znajduje podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącej renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. skarżąca wniosła do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem wskazanej powyżej decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] listopada 2017 r.

W uzasadnieniu środka zaskarżenia strona skarżąca wskazała na swój bardzo zły stan zdrowia, który uniemożliwia jej podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej, co w konsekwencji powinno stanowić podstawę do przyznanie jej renty. Strona skarżąca wskazała, że jest osobą po przeszczepie nerki. Skarżąca podkreśliła jednocześnie, że biegli sądowi w 2016 r. uznali ją za całkowicie niezdolną do pracy.

Skarżąca podniosła również, że poszukuje pracy, rejestrując się jako bezrobotna, lecz nie ma dla niej propozycji zatrudnienia.

Do środka zaskarżenia strona załączyła dokumentację, która - w jej ocenie - uzasadniać powinna weryfikację wydanego przez komisję lekarską ZUS orzeczenia.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezes ZUS - działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2017 r. odmawiającą przyznania skarżącej renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Prezes ZUS stwierdził, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, powinny być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia.

Prezes ZUS, po dokonaniu ponownej wnikliwej i wszechstronnej analizy materiału dowodowego, stwierdził, iż w przypadku skarżącej przesłanka niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek nie zachodzi, a więc jest to okoliczność, która niestety eliminuje stronę skarżącą z grona osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku.

Organ zauważy przede wszystkim, iż z akt sprawy wynika, że komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia [...] października 2017 r. ustaliła, że skarżąca nie jest niezdolna do pracy.

Tymczasem, jak wskazał Prezes ZUS, fundamentalną zasadą przyznawania świadczeń na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest całkowita niezdolność do pracy wnioskodawcy, orzeczona w trybie przewidzianym prawem przez lekarza orzecznika ZUS lub komisję lekarską ZUS, a nie stwierdzona przez każdego innego lekarza lub wynikająca z subiektywnego przekonania samego zainteresowanego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2002 r., sygn. akt II SA 2243/02, LEX nr 142310).

Organ wyjaśnił, że w myśl art. 14 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Ponadto, organ zauważył, że zgodnie z art. 14 ust. 3 cyt. ustawy, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie niesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS.

Powołując się na dotychczasowe orzecznictwo, organ stwierdził, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS, zaś przesłanka ta nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1079/09, publik /w:/ http://orzeczenia.nsa.gov.pl; podobnie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 646/01, LEX nr 121924).

Prezes ZUS stwierdził jednocześnie, iż w postępowaniu administracyjnym w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku nie wchodzi w grę możliwość weryfikowania orzeczenia lekarza orzecznika za pomocą opinii biegłych sądowych (tak m.in. /w:/ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2003 r., sygn. akt II SA 16/03, LEX nr 156910). Ponadto, organ wskazał, że opinie sporządzone przez biegłych sądowych w toku postępowania odwoławczego od decyzji organu rentowego wydanej w przedmiocie renty z tytułu niezdolności do pracy, nie są integralną częścią wyroku sądu powszechnego i nie ma podstaw prawnych, aby takie opinie uznać za podstawę, w oparciu o którą mogą być wydane decyzje w postępowaniu o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Organ zauważył, że lekarz orzecznik ZUS może uwzględnić takie opinie - jako jeden z dowodów - w przypadku wydawania orzeczenia, jednakże nie ma podstaw prawnych, aby takie opinie uzyskane w toku postepowania przed sądem ubezpieczeń społecznych uznać za wiążące w sprawie o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Prezes ZUS zauważył ponadto, że w polskim systemie prawnym przyjęto, iż okres aktywności zawodowej kończy się wraz z osiągnieciem wieku emerytalnego. Tymczasem, jak podniósł organ, skarżąca ma obecnie 55 lat, więc nie osiągnęła wielu emerytalnego.

Dodatkowo organ wskazał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, w jakiej znajduje się strona skarżąca, z tym, że - według organu - nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Organ podkreślił bowiem, że trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku.

Prezes ZUS zauważył, że świadczenie przewidziane w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet, gdy potrzeby te są uzasadnione w danej sprawie.

W piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. skarżąca, działając za pośrednictwem organu, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] stycznia 2018 r.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS, strona skarżąca wskazała w uzasadnieniu, że jest osobą przewlekle chorą (po przeszczepie nerki, nadciśnienie tętnicze oraz przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka), która nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

Skarżąca podniosła, że potwierdzeniem jej bardzo złej sytuacji zdrowotnej są opinie biegłych sądowych z 2016 r. i 2017 r.

Skarżąca zauważyła również, że jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy we [...] jako bezrobotna bez prawa do zasiłku, lecz z powodu jej złego stanu zdrowia nie została jej przedstawiona żadna oferta zatrudnienia.

Do skargi strona skarżąca załączyła zarówno obie wspomniane opinie biegłych sądowych, jak i zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy we [...] oraz dokumentację medyczną.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Prezes ZUS, odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze - wskazał, że organ przy wydawaniu decyzji związany jest wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi. Organ zauważył, że w niniejszej sprawi orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] października 2017 r. jest dla niego prawomocne i wiążące.

Zdaniem organu, fakt, iż skarżąca, która - jak sama przyznała - jest jedynie częściowo niezdolna do pracy, nie może znaleźć zatrudnienia, nie jest wystarczającą przesłanką do zakwestionowania wskazanego wyżej orzeczenia komisji lekarskiej ZUS. Ponadto, organ wskazał, że w toku postepowania skarżąca nie nadesłała żadnej dokumentacji, która uzasadniałaby weryfikację wydanego orzeczenia komisji lekarskiej ZUS. Powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 2282/16, Prezes ZUS stwierdził, że w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczenia w drodze wyjątku nie istnieje możliwość weryfikowania orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS, zaś organ rozstrzygający sprawę w drodze decyzji administracyjnej związany jest treścią takiego orzeczenia. Organ zauważył, iż nie może także pominąć tego dowodu (wydanego w sprawie orzeczenia) i oprzeć swoje rozstrzygnięcie tylko na twierdzeniach skarżącego, przedstawianego przez niego jako - w jego pojęciu - bezsporne ustalenia faktyczne, w tym na podstawie zeznań świadków.

Prezes ZUS wyjaśnił, że w obowiązującym stanie prawnym nie jest możliwe przyznanie świadczenia w drodze wyjątku osobie, która nie legitymuje się całkowita niezdolnością do pracy ze względu na wiek bądź stan zdrowia.

Organ podkreślił także, że ustawodawca nie włączył do okoliczności mogących skutkować niezdolnością do pracy tych, które związane są z niemożnością znalezienia zatrudnienia ze względu na kłopoty zdrowotne niepowodujące całkowitej niezdolności do pracy oraz ze względu na to, że lokalny rynek pracy nie oferuje zatrudnienia osobom częściowo niezdolnym do pracy.

Ponadto, Prezes ZUS zauważył, że sama trudna sytuacja materialna strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania jej wnioskowanego świadczenia, albowiem świadczenie przyznawane w drodze wyjątku nie ma charakteru socjalnego i nie jest przyznawane w zależności od deklarowanych potrzeb materialnych wnioskodawcy, a także nie jest też świadczeniem mającym zastąpić zasiłek dla bezrobotnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga E. J. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], odmawiająca przyznania skarżącej renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - nie naruszają obowiązujących przepisów prawa.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Nie ulega wątpliwości, że z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. W tej sytuacji, brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku.

Należy jednocześnie bardzo wyraźnie podkreślić, że świadczenie to nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Brak niezbędnych środków utrzymania nie może być wyłączną przesłanką do uzyskania świadczenia w trybie art. 83 powołanej ustawy. Przyznanie tego świadczenia jest możliwe tylko w przypadku, gdy można wykazać, że ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności, nie spełnia wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym jest zasadne.

Konieczne jest zatem wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności.

Należy zauważyć, że w świetle art. 12 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 cyt. ustawy, oceny niezdolności do pracy oraz m.in. jej stopnia dokonuje - lekarz orzecznik ZUS. Stosownie do art. 14 ust. 2a ustawy, od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS osobie zainteresowanej przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia. Orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji (art. 14 ust. 3 cyt. ustawy).

W świetle art. 4 pkt 6 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem rentowym.

W związku z powyższym rozstrzygając wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Prezes ZUS zobowiązany był do oceny, czy skarżąca spełnia ustawowy warunek całkowitej niezdolności do pracy.

Powyższe ustalenie organ zobowiązany był dokonać w oparciu o orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] października 2017 r., z którego wynika jednak, iż skarżąca nie została uznana za osobę niezdolną do pracy.

Jednocześnie, organ miał na względzie nadesłane dodatkowo przez skarżącą opinie biegłych sądowych lekarzy z dnia [...] listopada 2016 r. oraz z dnia [...] marca 2017 r., przyjmując jednak w sposób zasadny, iż obie te opinie nie mogą mieć wpływu z uwagi na wydane przez komisję lekarską ZUS orzeczenie z dnia [...] października 2017 r.

Sąd uznał, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - Prezes ZUS nie mógł pominąć tego dowodu (vide: orzeczenia komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] października 2017 r.) i prowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające. Podkreślić należy bowiem, iż w postępowaniu dotyczącym świadczenia w drodze wyjątku nie istnieje możliwość weryfikowania orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS, a organ rozstrzygając sprawę w drodze decyzji administracyjnej związany jest treścią takiego orzeczenia. Orzeczenie o niezdolności do pracy stanowi bowiem okoliczność faktyczną, która podlega ocenie w postępowaniu w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Ocena takiego orzeczenia w ramach tego postępowania sprowadza się jednak wyłącznie do zbadania, czy jego treść odpowiada wymogom zawartym w art. 83 ust. 1 ww. ustawy. Badanie orzeczenia w przedmiocie niezdolności do pracy ma charakter wyłącznie formalny, a poza zakresem zainteresowania w postępowaniu w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku pozostaje natomiast kwestia prawidłowości ustalenia stopnia niezdolności do pracy. Tym samym, twierdzenia o zaniechaniu przez organ kontroli prawidłowości ustalenia stopnia niezdolności do pracy nie mogą stać się skuteczną podstawą zarzutów skargi (podobnie: m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 1483/18; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie ulega wątpliwości, że Sąd ograniczony jest do oceny prawidłowości zastosowania przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącej. Rozumie jej położenie i kłopoty z codziennym funkcjonowaniem, jednakże oceniając legalność zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania, stwierdzić trzeba, iż skarżąca nie spełnia wszystkich (kumulatywnie) przesłanek niezbędnych do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Niespełnienie już tylko jednej przesłanki - przesłanki niezdolności do pracy ze względu na stan zdrowia lub wiek - powoduje, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku. Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia sprawy pozostać muszą wszelkie inne kwestie związane ze stanem zdrowia skarżącej, czy też jej sytuacją materialną.

Sąd uznał, że organ przeprowadził prawidłowo postępowanie w tej sprawie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.

Sąd uznał zatem, że Prezes ZUS zasadnie odmówił stronie skarżącej przyznania wnioskowanej renty w drodze wyjątku, albowiem w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Niewątpliwie, zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że jej sytuacja zarówno zdrowotna, jak i materialna jest bardzo trudna. Nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń Sądu to, iż skarżąca, będąc osobą po przeszczepie nerki, chorującą dodatkowo na nadciśnienie tętnicze i przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka - obciążona jest dużo większymi wydatkami związanymi m.in. z zakupem koniecznych leków.

Niemniej, należy wyraźnie wskazać, że powyższe okoliczności nie są jednak wystarczające do przyznania świadczenia o charakterze typowo ubezpieczeniowym, którym cechuje się świadczenie w drodze wyjątku, przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Powyższe świadczenie w żadnym razie nie może być traktowane, jako świadczenie o charakterze stricte socjalnym, albowiem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o to świadczenie, nawet gdy owe potrzeby rzeczywiście są uzasadnione.

Warto zauważyć, że wskazane wyżej potrzeby mogą jak najbardziej uzasadniać ewentualne ubieganie się przez skarżącą o przyznanie świadczenia z tytułu pomocy społecznej, czy też o przyznanie innych form pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku, lecz nie mogą one stanowić wyłącznej podstawy do przyznania spornego świadczenie w drodze wyjątku, który przewidziany został przez ustawodawcę w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Reasumując, stwierdzić należy, że zarzut naruszenia przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie jest zasadny. Ustalone w sprawie okoliczności faktyczne nie wyczerpują znamion szczególnie uzasadnionego przypadku. Zarówno zaskarżona decyzja Prezesa ZUS, jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] listopada 2017 r. mieszczą się w ramach uznania administracyjnego, a granice tego uznania nie zostały przez organ przekroczone.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zawarł, w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a., szczegółowe uzasadnienie faktyczne, odwołując się do dowodów, w oparciu o które dane fakty zostały ustalone. Zdaniem Sądu, ustalone okoliczności faktyczne zostały rozpatrzone w kontekście przesłanek mogących uzasadniać prawo do świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, zaś argumentacja organu przedstawiona w tym zakresie nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń.

Tym samym, Sąd uznał również, że Prezes ZUS nie dopuścił się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego państwa, o której mowa w art. 8 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście przepisu art. 83 powołanej wyżej ustawy, wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle wskazanego przepisu - nie zachodzą podstawy do przyznania stronie skarżącej wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.