Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 130/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 1234
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Syg. akt VIII SA/Wa 130/24

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 7 grudnia 2023 roku, nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. ( dalej jako organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( DZ.U z 2023 roku, poz. 775 dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania P. K. od decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa( organ pierwszej instancji) z dnia 14 czerwca 2023 roku, nr [...] o odmowie zmiany decyzji o przyznaniu pomocy na operacje typu ,, Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej ‘’w ramach poddziałania ,, Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich’’ objętego PROW 2014 -2020 – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji były następujące ustalenia faktyczne i dokonana ocena prawna.

W dniu 26 maja 2020 roku organ pierwszej instancji wydał decyzję o przyznaniu pomocy finansowej P. K. w wysokości 150 000 zł na operacje operacje typu ,, Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej ‘’w ramach poddziałania ,, Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich’’ objętego PROW 2014 -2020. Następnie skarżący w dniu 30 grudnia 2020 roku wystąpił z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu, polegającą na zmianie profilu działalności. Beneficjent postanowił podjąć działalność w ramach kodów PKD 43.12.Z oraz 42.21.Z w zakresie przygotowywania terenu pod budowę oraz roboty związane z budową rurociągów przemysłowych i sieci rozdzielczych. Decyzją z dnia 15 lutego 2021 roku taką zgodę otrzymał.

W dniu 24 lutego 2021 roku do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącego o płatność pierwszej raty pomocy. W dniu 31 marca 2021 roku dokonano wpłaty pierwszej raty pomocy w kwocie 120 000 zł na konto skarżącego.

Zgodnie z decyzją o przyznawaniu pomocy miał on dwa lata od wypłaty pierwszej raty pomocy na realizację biznesplanu tj. do dnia 31 marca 2023 roku. Natomiast zobowiązanie wieloletnie beneficjenta do prowadzenia działalności pozarolniczej na zasadach określonych w decyzji nr [...] z dnia 26 maja 2020 roku oraz regulacji prawnych obowiązujących w dniu jej wydania powinno trwać do 31 marca 2026 roku. Pismem z dnia 12 maja 2022 roku organ pierwszej instancji poinformował beneficjenta, że w dniu 22 stycznia 2022 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 stycznia 2022 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu ,, Premie na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich ‘’, objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020( DZ. U poz. 142 dalej rozporządzenie). Zgodnie ze znowelizowanym § 16 pkt 11 rozporządzenia beneficjent jest zobowiązany do osiągania przychodów z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej, w wysokości nie mniejszej niż wydatki poniesione na utrzymanie utworzonych miejsc pracy takie jak wynagrodzenia pracowników i składki z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia społecznego, w tym opłacone za osobę która otrzymała pomoc i podjęła we własnym imieniu działalność pozarolniczą. W przypadku niewywiązania się z zobowiązania pomoc podlegała by stosownemu zwrotowi proporcjonalnie stosownie do okresu niespełniania warunku.

Następnie organ pierwszej instancji wystosował do beneficjenta pismo z 10 stycznia 2023 roku o terminie złożenia informacji o osiągniętych dochodach z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej. W dniu 2 lutego 2023 roku organ pierwszej instancji wystosował pismo o terminie złożenia wniosku o płatność drugiej raty. Beneficjent został poinformowany, iż termin złożenia wniosku o płatność drugiej raty upływa 31 marca 2023 roku.

W dniu 11 kwietnia 2023 roku skarżący do organu pierwszej instancji pismo – oświadczenie o rezygnacji z pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności pozarolniczej objętego programem PROW 2014 – 2020, stanowiące jednocześnie oświadczenie o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. W przedłożonym piśmie przedstawił, że po otrzymaniu pierwszej raty pomocy zakupił sprzęt zawarty w biznesplanie na który przeznaczył całą kwotę otrzymanej pomocy oraz kwotę kredytu który musiał zaciągnąć. Argumentował, że zdecydował się na dodatkową pozarolniczą działalność gospodarczą z uwagi na spadek opłacalności produkcji rolniczej. Zlecenia jednak były znikome, a w roku 2021 odnotował stratę ponad 10 000 zł. Również w tym roku i 2022 roku poniósł straty w gospodarstwie rolnym na poziomie 35%.

Na jego sytuację finansową i decyzję o rezygnacji z działalności miał wpływ COVID i związane z nim ograniczenia i zakazy, inflacja wywołana następstwami pandemii oraz wojna w Ukrainie i zakaz eksportu owoców do Federacji Rosyjskiej i na Białoruś. Dodatkowo Rada Polityki Pieniężnej podnosiła stopy oprocentowania kredytów. Podnosił, iż na chwilę obecną nie jest w stanie oddać premii z uwagi na zaistniałą sytuacje w gospodarstwie rolnym. Informował, że wniosku o płatność drugiej raty pomocy ponieważ zamknął działalność gospodarczą pozarolniczą.

W dniu 25 kwietnia 2023 roku organ zobowiązał beneficjenta do złożenia dokumentów obrazujących wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, w rozumieniu art. 4 ust.2 rozporządzenia(UE) nr 640/2014, powodów zbycia elementów zakresu rzeczowego operacji, wyjaśnienia dlaczego informację o wystąpieniu siły wyższej złożył dopiero w dniu 11 kwietnia 2023 roku, czyli dopiero po upływie terminu na realizację biznesplanu, skoro już w 2021 roku ponosił straty.

W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący w którym odniósł się do żądanych wyjaśnień do poszczególnych punktów zapytania.

Załączył faktury zakupu i sprzedaży środka trwałego zawartego w biznesplanie oraz faktury zakupu i sprzedaży innych środków trwałych niezbędnych do prowadzenia działalności, faktury w serwisie OLX, zdjęcia banerów reklamowych, umowę kredytową na zakup środka trwałego. Wskazywał, że środek trwały zbył w dniu 31 sierpnia 2022 roku, ponieważ nie był w stanie spłacać rat kredytowych, podnosił, że zmienione rozporządzenie i zmiana zasad w trakcie realizacji projektu jest złamaniem zasad i nie wiedział, że dodatkowe obciążenia zostaną na niego nałożone.

Informował, że niskie ceny za owoce których prowadzi produkcję, wzrost nakładów na produkcję, zakaz handlu z Rosją, ograniczenia COVID, podwyżka stóp procentowych oraz klęski które dotknęły jego gospodarstwo to były przyczyny jego porażki gospodarczej.

W dniu 14 czerwca 2023 roku organ pierwszej instancji wydał decyzję, którą odmówił P. K. zmiany decyzji ostatecznej o przyznaniu pomocy na operacje ,, Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej ‘’ w ramach podziałania poddziałania ,, Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich ‘’ objętego PROW 2014 – 2020 na podstawie art. 155 k.p.a., preambuły art. 2 ust.2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady(UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 roku, art. 4 ust.2 rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 roku.

Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie wniósł P. K.. W odwołaniu podnosił, iż nie dotrzymał swoich zobowiązań z uwagi ograniczenia związane z Covid oraz jego następstwami, wystąpieniu w latach 2021- 22 klęsk w jego gospodarstwie rolnym, skutkami ekonomicznymi wojny na Ukrainie.

Organ odwoławczy po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskazywał, że elementy wskazywane jako siła wyższa były to elementy mogące wpływać na ograniczenia w działalności, ale jej nie likwidujące. Beneficjent prowadził działalność w zakresie przygotowywania terenów pod budowę oraz związane z budową rurociągów przemysłowych i sieci rozdzielczych. Działalności te nie podlegały ograniczeniom określonym w przepisach o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Branża budowlana jak jedna z niewielu gałęzi gospodarki, zapewniała stałe możliwości świadczenia usług. Zwłaszcza, że beneficjent miał do zaoferowania usługi nowoczesnym sprzętem zakupionym ze środków premii. Tym samym niezrozumiałym i nieuzasadnionym było sprzedanie minikoparki, aby ratować gospodarstwo rolne.

Problemy związane ze spadkiem cen produktów rolnych na pewno negatywnie wpłynęły na prowadzenie działalności rolniczej w Polsce. Jednak według organu nie miało to bezpośredniego wpływu na niepowodzenie działalności pozarolniczej skarżącego, zwłaszcza, że planował on wykonywanie usług polegających na przygotowywaniu terenu pod budowę oraz wykonywanie przyłączy instalacyjnych.

Nie bez znaczenia pozostaje kwestia terminu zgłoszenia zaistnienia siły wyższej. Zgłoszenie zaistnienia siły wyższej powinno zostać dokonane w terminie 15 dni od dnia, w którym stało się to możliwe. Od 31 sierpnia 2022 roku – od dnia sprzedaży minikoparki skarżący nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej. To w tym czasie winien wystąpić do organu o uznanie wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Organ wskazywał, że do 31 marca 2023 roku miał czas aby zrealizować cały biznesplan. Dokonał on samowolnie, bez zgody organu na zmianę profilu działalności, dokonał sprzedaży elementów zakresu rzeczowego operacji, a w dniu 25 kwietnia 2023 roku zakończył prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Prezes ARiMR przeanalizował czy w niniejszej sprawie można zastosować przepisy dotyczące "siły wyższej" i "nadzwyczajnych okoliczności". Organ odwoławczy pragnie zauważyć, że zgodnie z art. 29 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 217 z późn. zm. dalej jako ustawa) w przypadku działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. a, pkt 6 lit. a-c i e, pkt 8-12a i 13a, organ właściwy w sprawach o przyznanie pomocy jest również właściwy w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Uznanie danego przypadku za działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnej okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, albo odmowa takiego uznania następuje w decyzji administracyjnej w sprawie o przyznanie pomocy. Natomiast w myśl a art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 do celów finansowania WPR, zarządzania nią monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

śmierć beneficjenta;

długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Jednocześnie wyżej wymienione przepisy, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, zostały zastąpione z dniem 01.01.2023 r. przepisami art. 3 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania Jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, zwanego dalej "rozporządzeniem 2021/2116". 1. Dla celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej sita wyższa i nadzwyczajne okoliczności mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

poważna klęska żywiołowa lub poważne zdarzenie pogodowe powodujące duże szkody w gospodarstwie;

zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie w wyniku wypadku;

ognisko choroby epizootycznej, choroby roślin lub obecność agrofaga roślin dotykające, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

wywłaszczenie całości lub dużej części gospodarstwa. Jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku;

śmierć beneficjenta;

długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu.

Wyżej wymieniony przepis nie definiuje pojęcia siły wyższej, lecz zawiera jedynie otwarty katalog zdarzeń, których wystąpienie może przesądzić o jej istnieniu. Katalog zdarzeń, które mogą stanowić w danym przypadku działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne, jest zatem katalogiem otwartym. Oznacza to możliwość uznania innego zdarzenia za przypadek działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności.

W myśl zaś art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 640/2014'\

przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Organ podnosił, że ugruntowane jest stanowisko, że siła wyższa jest zdarzeniem zewnętrznym, niemożliwym do przewidzenia, którego skutkom nie można zapobiec mimo zachowania należytej staranności.

Organ w zakresie spełniania przesłanek pojęcia siły wyższej odwoływał się orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE -wyroki: z dnia 5 lipca 1987 r. w sprawie 145/85 Denkavit Belgie, Rec. s. 565, pkt 11; z dnia 5 października 2006 r. w sprawie C-377/03 Komisja przeciwko Belgii, Zb.Orz. s. 1-9733, pkt 95; a także z dnia 18 marca 2010 r. w sprawie C-218/09 SGS Belgium i in., Zb.Orz. s. 1-2373, pkt 44)

Argumentował, że należy w tym miejscu wskazać, że na gruncie przedmiotowego postępowania inicjatywa dowodowa i obowiązek dostarczenia dowodów w sprawie nie spoczywa na organie prowadzącym sprawę, lecz na stronie postępowania (osobie, która z udowodnienia faktu wywodzi skutki prawne). Organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy - a zatem ten, który przedstawi strona postępowania. Skoro strona, do której należało przedstawienie dowodów na poparcie jej twierdzeń, nie uczyniła tego w trakcie postępowania, nie może zarzucać organowi, że tego za nią nie dokonał (por. prawomocny wyrok WSA w Szczecinie z 13 stycznia 2022 r., sygn. I SA/Sz 818/21). Aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może sprowadzać się przede wszystkim do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń (por. wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r., sygn. I GSK 1402/19, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 maja 2022 r. sygn. III SA/Po 1317/21)

Termin "siła wyższa" (ang, force majeure) jest powoływana przez Trybunał Sprawiedliwości UE w sytuacji, kiedy osoba zobowiązana nie wykonała ciążącego na niej zobowiązania.

Elementy pojęcia FORCE MAJEURE w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości:

W orzeczeniach Trybunału łatwo doszukać się pewnych elementów wspólnych, decydujących o istnieniu pewnej linii orzeczniczej w odniesieniu do koncepcji force majeure. Po raz pierwszy wyraźnego wyróżnienia tych elementów dokonał Rzecznik Generalny Capotorti w swej opinii w sprawie Eierkontor (opinia Rzecznika Generalnego Capotortiego do sprawy 42/79 Miłch) Owe wspólne elementy to:— element obiektywny - zajście zdarzenia nadzwyczajnego (anormalnego, wyjątkowego) i nieprzewidywalnego, będącego poza sferą kontroli podmiotu zobowiązanego, które uniemożliwiło wykonanie zobowiązania. — element subiektywny - wymóg, aby podmiot zobowiązany zachował wszelką wymaganą staranność, aby zapobiec zajściu zdarzenia i jego skutkom. Rozróżnienie to zostało zaakceptowane w późniejszych wyrokach trybunału, w doktrynie i przez Komisje Europejską.

W ocenie organu istotna jest analiza obiektywnego elementu siły wyższej. Zdarzenie na które powołuje się strona musi być niezwykłe, anormalne oraz powinno przynosić nieuniknione skutki. Wszystkie te określenia służą podkreśleniu, że zdarzenie to ma miejsce bardzo rzadko i dlatego nie są brane pod uwagę w momencie zaciągania zobowiązania. Tym nadzwyczajnym i nieprzewidywalnym zdarzeniom należy przeciwstawić zdarzenia normalne, możliwe do przewidzenia, które należy wziąć pod uwagę zaciągając zobowiązanie.

Mając na uwadze przedłożony przez stronę w dniu 11.04.2023 r. wniosek o zwolnienie z zobowiązań, należało zdaniem organu uznać, że w tym przypadku nie zachodził przypadek wypełniający znamiona siły wyższej. Strona ubiega się o zwolnienie z zobowiązań, które powinna realizować po otrzymaniu pierwszej raty płatności, tj. od dnia 31.03.2021 r. zobowiązania określone w § 16 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 09 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020). Natomiast bezpośrednią przyczyną problemów finansowych i nierealizowania zobowiązań było, spiętrzenie wcześniej zaciągniętych zobowiązań finansowych w prowadzonym przez P. K. gospodarstwie rolnym oraz wzrost ich oprocentowania. P. K., aby ratować sytuację finansową swego gospodarstwa rolnego, postanowił w dniu 31 sierpnia 2022 r. sprzedać sprzęt zakupiony w ramach premii. Od tego też czasu nie prowadził zaplanowanej działalności pozarolniczej oraz nie poinformował o tym fakcie organu przyznającemu pomoc. Dopiero w sytuacji upływu terminu na złożenie wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy, Beneficjent wystąpił z wnioskiem o uznanie siły wyższej (które jak wskazano powyżej nie noszą znamion "siły wyższej").

W opinii Prezesa ARiMR żadna z czterech przedstawionych w piśmie odwoławczym, "sił wyższych" nie miała bezpośredniego wpływu na niepowodzenie prowadzonej przez P. K. działalności pozarolniczej.

Organ I instancji nie kwestionuje występujących w latach 2021-2022, w gospodarstwie rolnym, klęsk żywiołowych. Niewątpliwie wpłynęły one na kondycję gospodarstwa P. K.. Zgodnie jednak z koniecznością zapewnienia rozdzielności rachunkowej pomiędzy działalnością rolniczą i gospodarczą, nie powinny mieć one wpływu na prowadzoną przez Beneficjenta działalność pozarolniczą.

Zatem Strona nie przedstawiła dowodów, z których wynikałoby, iż od dnia otrzymania I raty pomocy tj. od dnia 31.03.2021 r. wystąpiła w jej sprawie okoliczność "siły wyższej".

Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł P. K..

Zaskarżonej decyzji zarzucał nieuwzględnienie zaistnienia ,, siły wyższej ‘’ w przypadku prowadzenia przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej oraz gospodarstwa rolnego.

W uzasadnieniu podniósł, że organy obu instancji nie uwzględniły wystąpienia ,, siły wyższej ‘’ co uzasadnia zasadność skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W związku z tym, że skarżący w dniu 11 kwietnia 2023 roku złożył pisemne oświadczenie o rezygnacji z realizacji programu i przyznanej pomocy finansowej na operacje typu ,, Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej ‘’ w ramach poddziałania ,, Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich ‘’objętego PROW 2014 -2020 wskazując na wystąpienie na wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, to organ w przeprowadzonym postępowaniu dokonał oceny wystąpienia wskazywanych zdarzeń, która to ocena zdaniem Sądu jest prawidłowa, a postępowanie w tym zakresie było wyczerpujące i nie dostrzeżono istotnych uchybień, które dawałyby podstawę do eliminacji zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 29 ust.4 ustawy w przypadku działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. a, pkt 6 lit. a-c i e, pkt 8-12a i 13a, organ właściwy w sprawach o przyznanie pomocy jest również właściwy w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Uznanie danego przypadku za działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnej okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, albo odmowa takiego uznania następuje w decyzji administracyjnej w sprawie o przyznanie pomocy. Natomiast w myśl a art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 do celów finansowania WPR, zarządzania nią monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

śmierć beneficjenta;

długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Jednocześnie wyżej wymienione przepisy, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, zostały zastąpione z dniem 01.01.2023 r. przepisami art. 3 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, zwanego dalej "rozporządzeniem 2021/2116". 1. Dla celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej sita wyższa i nadzwyczajne okoliczności mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

poważna klęska żywiołowa lub poważne zdarzenie pogodowe powodujące duże szkody w gospodarstwie;

zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie w wyniku wypadku;

ognisko choroby epizootycznej, choroby roślin lub obecność agrofaga roślin dotykające, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

wywłaszczenie całości lub dużej części gospodarstwa. Jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku;

śmierć beneficjenta;

długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu.

Z treści powołanego przepisu wynika, że katalog przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności jest katalogiem otwartym, co wynika z użytego przez prawodawcę zwrotu "w szczególności".

Należy tu zauważyć, iż skarżący zrezygnował z pomocy finansowej w zakresie programu związanego z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżący rozpoczął realizacje swojego projektu już w trakcie pandemii Covid, występował o zmianę profilu działalności i organ w dniu 15 lutego 2021 roku wyraził zgodę na zmianę i prowadzenie działalności z zakresu – przygotowywania terenu pod budowę oraz roboty związane z budową rurociągów przemysłowych i sieci rozdzielczych. W tym okresie trwała już pandemia, która powodowała ograniczenia między innymi w prowadzeniu działalności gospodarczej i skarżący o tym wiedział decydując się na uczestnictwo w programie pomocowym. Należy podzielić stanowisko organu, że w obszarze robót budowlanych ograniczenia występowały w niewielkim stopniu. Skarżący wiedział, że musi zrealizować biznesplan w terminie nie późniejszym niż 2 lata od dnia upływu terminu wypłaty pierwszej raty pomocy, utworzenia przewidzianych w biznesplanie miejsc pracy, zrealizowania działań w zakresie planowanych inwestycji w środki trwałe i inne środki związane z działalnością pozarolniczą, prowadzenie tej działalności co najmniej 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty, podlegania ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń co najmniej 5 lat od daty otrzymania pierwszej raty pomocy, nie podlegania ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. Nadto w związku zmianą rozporządzenia był zobowiązany do osiągania przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Wskazywane ograniczenia w zakresie eksportu towarów rolnych do Republiki Rosyjskiej, inflacji w przeważającej części odnoszą się do wyników osiąganych przez rolnictwo, a jego rezygnacja odnosiła się do realizacji operacji nakreślonych decyzją z 26 maja 2020 roku w zakresie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Trafnie organ zauważa, że od siły wyższej należy odróżnić ryzyko ekonomiczne wiążące się z prowadzeniem działalności gospodarczej. Takie ryzyko musi być brane pod uwagę ponieważ warunkuje wyniki finansowe prowadzonej działalności.

Należy zauważyć, że skarżący prowadząc gospodarstwo rolne od roku 2009 zaciągał kredyty, co wpływało na jego ogólną sytuację ekonomiczną. Faktycznie sytuacja finansowa gospodarstwa wpływała na pozarolniczą działalność gospodarczą.

Pomoc otrzymana była odrębnym zobowiązaniem od działalności związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i w tym zakresie należało oceniać wystąpienie przesłanek siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 Rozporządzenia nr 640/2014 przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

W sytuacji gdy pandemia występowała od wiosny 2020 roku, a skarżący decydował się w tym okresie na podjęcie zobowiązania i jego realizację, to nie można przyjąć, że w trakcie realizacji zobowiązania wystąpiła nadzwyczajna okoliczność, której skarżący nie mógł przewidzieć. Faktycznie w sytuacji gdy już w roku 2021 ponosił straty, to złożenie wniosku o uznanie wystąpienia siły wyższej lub innych okoliczności w dniu 11 kwietnia 2023 roku, po upływie realizacji założeń biznesplanu, jest wnioskiem z przekroczeniem 15 dniowego terminu. Należy zauważyć, iż skarżący już od dnia 31 sierpnia 2022 roku nie realizował programu wynikającego z przyjętych zobowiązań ponieważ sprzedał zakupioną za pieniądze z programu minikoparkę.

Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.