Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 440/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie: WSA Jakub Makuch Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 24 lipca 2023 r. nr SKO-NP-4115-228/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 maja 2023 r. Wójt Gminy L. odmówił skarżącej (B. S.) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem.

Organ wskazał, że skarżąca nie spełniła przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia, określonych ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 323) – dalej "u.ś.r.". W ocenie organu art. 17 ust.1 u.ś.r. nie przewidywał możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego małżonkowi z tytułu sprawowania opieki nad współmałżonkiem, gdyż zgodnie z art. 128 k.r.i.o. "Obowiązek dostarczani środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo". Ponadto, w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego - świadczenie to przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.i.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, także małżonkom. Brak było natomiast analogicznego przepisu w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko to potwierdzał również Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie w piśmie z 18 czerwca 2019 r., znak: WP-V990.37.2019.

Nie została również spełniona przesłanka z art. 17 ust.1b u.ś.r. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 miał charakter zakresowy i nie wywoływał skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowani przepisu. Wyrok ten w szczególności nie kreował nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich podopiecznych powstała już po okresie dzieciństwa. Powołany wyrok stanowił jedynie zalecenie dla ustawodawcy do zmiany tego przepisu, nie przesądzał jednak, jaki model ustalenia świadczeń dla tych opiekunów można przyjąć. Stanowisko to potwierdza również Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie w opinii z dnia 23 sierpnia 2019 r., znak: WP-V.990.43.2019.

W odwołaniu skarżąca podała, że jej mąż w okresie od grudnia do 9 marca 2023 r. przebywał na Oddziale Chirurgii Ogólnej Szpitala w L. z powodu odmrożenia stopy i jej martwicy, co skutkowało amputacją stopy. Mąż ma też uszkodzony móżdżek (centralny układ nerwowy) i w związku z tym problemy z utrzymaniem równowagi. Nadto ma częściowo odmrożone dłonie, drżenie rąk, porusza się tylko na wózku i potrzebuje całodobowej opieki. Skarżąca sama sprawuje opiekę nad mężem, gdyż dzieci są już dorosłe i nie mieszkają z nimi, a najmłodsze dziecko jeszcze się uczy. Mąż cierpi nadto na chorobę alkoholową, która poczyniła spustoszenie w jego organizmie. Mąż ma lęki, wpada w panikę. Skarżąca podała, że nie ma żadnych środków do życia, a bezrobocie płatne jest jedynie przez 6 miesięcy. 29 maja 2023 r. mąż trafił do szpitala na przeszczep skóry na amputowanej stopie i czeka go bardzo długa i ciężka rehabilitacja.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, decyzją z 24 lipca 2023 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium uznało, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowego mimo częściowego błędnego uzasadnienia.

W obecnej sytuacji prawnej nie jest bowiem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., K 38/13. Zatem w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż określa to przepis art.17 ust.1b u.ś.r., kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Tym samym okoliczność, że niepełnosprawność męża skarżącej powstała w okresie późniejszym niż wymaga to art.17 ust.1b u.ś.r., nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, że osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że mąż skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, terminowo do 31 marca 2024 r. Ze względu na stan zdrowia wymaga stałej opieki osób drugich. Do 9 marca 2023 r. przebywał na leczeniu w Szpitalu Powiatowym w L. Ze względu na to, że po wyjściu ze Szpitala wymagał stałej i całodobowej opieki w miejscu zamieszkania skarżąca musiała zrezygnować - z dniem 9 marca 2023 r. z dalszej pracy zarobkowej. Stan zdrowia męża powoduje konieczność stałej, całodobowej opieki ze strony skarżącej. Z tego powodu skarżąca nie może podjąć jakiejkolwiek pracy, w tym również pracy w niepełnym meczenia wymiarze czasu. Mąż skarżącej przeszedł amputację stopy, kolejny zabieg przeszczepu skóry zaplanowany miał na dzień 29 maja 2023 r. Ponadto cierpi on na chorobę alkoholową oraz ma uszkodzony móżdżek. Dwukrotnie przebywał na leczeniu odwykowym w Szpitalu [...] w K. Wieloletnie nadużywanie alkoholu poczyniło w jego organizmie ogromne spustoszenia. Obecnie porusza się na wózku inwalidzkim, ma ciągłe lęki, nie może utrzymać równowagi. Skarżąca sprawuje całodobową, stałą opiekę nad niepełnosprawnym mężem. Pomaga mu we wszystkich czynnościach samoobsługowych, podaje leki, posiłki, robi doraźne masaże, mierzy ciśnienie, czuwa nad nim w nocy, zmienia opatrunki, zapewnia opał, pomaga w utrzymaniu higieny osobistej, robi zakupy, sprząta, załatwia sprawy urzędowe. Skarżąca mieszka z mężem oraz dwiema córkami - jedna w wieku 17 lat jest uczennicą, druga w wieku 22 lat, po ukończeniu szkoły podejmuje pracę. Z załączonego do akt sprawy świadectwa pracy wynika, że skarżąca była zatrudniona w okresie od 12 grudnia 2022 r. do 11 marca 2023 r. a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy z upływem czasu, na który została zawarta.

Kolegium podało, że nie kwestionuje faktu sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem, niemniej jednak ustalony zakres opieki nie dawał podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem czynności wykonywane przez skarżącą nie odbiegały od zwykłych czynności wykonywanych przez osoby pracujące zawodowo i wspólnie zamieszkujące np. ze starszymi rodzicami, do alimentacji których są zobowiązane. Większość czynności wykonywanych przez skarżącą wynikała wprost z faktu wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania oraz z ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego wobec męża. Wykonywanie tych czynności z pewnością nie zajmowało skarżącej całego dnia i nie uniemożliwiało wykonywania tak specyficznej pracy, jak praca we własnym gospodarstwie rolnym. Z akt sprawy nie wynikało aby mąż skarżącej był osobą obłożnie chorą (leżącą i niekontaktową) i w związku z tym wymagał całodobowej, permanentnej opieki i nadzoru ze strony opiekuna. Okoliczności te wskazywały, że może on sam funkcjonować przez część dnia, a skarżąca ze względu na charakter pracy w gospodarstwie rolnym - przy wsparciu usługami opiekuńczymi ze strony państwa - może dostosować godziny pracy do konieczności wykonywania czynności opiekuńczych. Obligatoryjną przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie pozwalającej, na kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Natomiast takie czynności jak: przygotowywanie posiłków, zapewnienie opału, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, robienie zakupów, sprzątanie, załatwianie spraw urzędowych czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności odwołującej. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo, czy też prowadzą gospodarstwo rolne i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można przyjąć, że skarżąca stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawnym mężem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca domagała się uchylenia decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie:

1. art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. przez:

– nieuprawnione przyjęcie, że ustalony zakres opieki nie daje podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem czynności opiekuńcze ustalone na podstawie wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia odwołującej się nie odbiegają od zwykłych czynności wykonywanych przez osoby pracujące zawodowo, podczas gdy mąż skarżącej jest osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji - z uwagi na stan zdrowia, a to amputacji stopy oraz schorzenia neurologiczne, nie jest w stanie się przemieszczać nawet na małe dystanse, przygotować sobie posiłków, robić zakupów czy też wykonywać podstawowych czynność higienicznych, nadto kontrolować wszystkich swoich zachowań, ma poważne stany lękowe, problemy z wykonywaniem czynności manualnych,

– przyjęcie, że wykonywanie czynności opiekuńczych nad mężem nie zajmuje skarżącej całego dnia i nie uniemożliwia wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, podczas gdy stan zdrowia jej męża powoduje konieczność sprawowania stałej, całodobowej opieki nad nim, co wyklucza zarówno podjęcie pracy zarobkowej, jak również wykonywanie jakiejkolwiek pracy w gospodarstwie rolnym,

– dowolne ustalenie, że mąż skarżącej może wykonywać samodzielnie jakiekolwiek czynności samoobsługowe, podczas gdy pozostaje to w sprzeczności z treścią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, z którego wynika w sposób jednoznaczny, że został on zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji i co najistotniejsze wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

2. art. 8 § 1 k.p.a. przez:

– nierówne traktowanie uczestników postępowań w sprawach o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem w sytuacjach podobnych do sytuacji skarżącej zarówno organ I jak i II instancji przyznawały wnioskującym świadczenie pielęgnacyjne,

3. art. 80 k.p.a. przez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, skutkującą poczynieniem ustaleń błędnych i w efekcie tego przyjęcie, że skarżąca nie sprawuje stałej opieki nad mężem, w sposób uniemożliwiający jej wykonywanie czy to pracy zarobkowej czy też pracy w gospodarstwie rolnym,

4. art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. przez zaniechanie sporządzenia kompleksowego uzasadnienia faktycznego decyzji, niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia, wskazania dowodów, na podstawie których uznano, że skarżąca nie sprawuje w sposób stały i nieprzerwany opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem;

5. przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. przez ich błędną wykładnię polegającą na:

– pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy,

– przyjęciu, że faktyczne, całodobowe sprawowanie przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem i rezygnacja skarżącej z wykonywania pracy zarobkowej nie są wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

– mnożeniu przesłanek negatywnych dla przyznania świadczenia, nieznajdujących ugruntowania w przepisach prawa materialnego, na podstawie których skarżącej odmówiono prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie ponieważ Kolegium z naruszeniem poniżej przytoczonych przepisów procedury administracyjnej dowolnie oceniło przesłankę braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem dalszego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Na wstępie Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z kolei z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednocześnie, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym.

W ocenie Sądu, słuszne było stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium.

Wobec powyższego, Kolegium prawidłowo uznało, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b cyt. ustawy.

Ponadto, należy też zaznaczyć – do czego nie odniosło się Kolegium, że organ I instancji powołując się przepis art. 17 ust.1 pkt 1-4 u.ś.r. błędnie odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sparowania opieki na mężem argumentując, że "ww. przepis nie przewiduje możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego małżonkowi z tytułu sprawowania opieki nad współmałżonkiem, gdy zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjni) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo".

Tymczasem w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym małżonek należy do kręgu osób, na których ciąży powinność o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego łączy się prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przy czym wyjaśnić należy jednak, że ww. przepis nie odnosi się do małżonka starającego się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nad niepełnosprawnym małżonkiem, a dotyczy wyłącznie innych osób, w tym ojca i matki, ubiegających się o przedmiotowe świadczenie w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z 17 marca 2022 r., I OSK 1212/21; wyrok WSA w Krakowie z 10 lutego 2015 r., III SA/Kr 1858/14; wyrok WSA w Olsztynie z 30 czerwca 2020 r., II SA/Ol 297/20 – wszystkie orzeczenia opublikowane na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjęcie bowiem, że możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego małżonkowi powstaje dopiero gdy on sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności byłaby sprzeczna z zasadami logiki. Jeśli bowiem oboje małżonkowie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie sposób wymagać, by zajęli się sobą wzajemnie.

Odnosząc się natomiast do pozostałych okoliczności sprawy to należałoby podkreślić, że stan faktyczny sprawy co do przyczyn powstania niepełnosprawności męża skarżącej nie był kwestionowany.

Przy czym zdaniem Kolegium, czynności jakie skarżąca wykonuje względem męża nie odbiegają od "zwykłych czynności wykonywanych przez osoby pracujące zawodowo i wspólnie zamieszkujące np. ze starszymi rodzicami". Czynności takie jak: przygotowywanie posiłków, zapewnienie opału, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, robienie zakupów, sprzątanie, załatwianie spraw urzędowych Kolegium uznało za "typowe czynności dnia codziennego".

Kolegium zaznaczyło też, że obligatoryjną przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Tymczasem z akt sprawy wynika, że u męża skarżącej rozpoznano zespół uzależnienia alkoholowego od kilkunastu lat, a nadużywanie alkoholu poczyniło w jego organizmie spustoszenie. W styczniu 2023 r. zdiagnozowano u niego między innymi odmrożenie stopy lewej, palców stopy prawej oraz obu rąk II-IV stopnia. W okresie od 10 stycznia do 21 lutego 2023 r. mąż skarżącej przeszedł amputację prawej stopy, a następnie został skierowany na przeszczep skóry stopy. Mąż skarżącej porusza się na wózku inwalidzkim, czego powodem, poza ww. okolicznością, są również zaburzania chodu na skutek zdiagnozowanego u niego zaniku móżdżku, skutkującego m.in. problemami z utrzymaniem równowagi. Mąż skarżącej podlega stałym konsultacja w licznych poradniach specjalistycznych.

W ocenie Sądu, Kolegium nie zbadało z należytą starannością stanu faktycznego sprawy, w tym przedłożonych przez skarżącą dokumentów wskazujących na stan zdrowia jej męża, a tym samym nie ustaliło w sposób prawidłowy zakresu wykonywanych przez skarżącą czynności względem męża, co miało wpływ na ocenę istnienia związku przyczynowo-skutkowego między zaprzestaniem pracy w gospodarstwie rolnym, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. W powyższym zakresie Kolegium odniosło się do sprawy sposób ogólnikowy, bagatelizując również ustalenia wywiadu środowiskowego.

Kolegium wskazując na brak istnienia związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją przez skarżącą z pracy w gospodarstwie rolnym, a sprawowaną przez nią opieką nad mężem skupiło się w zasadzie na podkreśleniu wymienionych przez skarżącą czynności opiekuńczych, nie uprawdopodobniło jednakże, że w konkretnych okolicznościach faktycznych, skarżąca byłaby zdolna do kontynuowania pracy w gospodarstwie rolnym.

Sąd zwraca przy tym uwagę, że orzecznictwo sądów administracyjnych jest zgodne, że bez znaczenia pozostaje przy tym, czy wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia wcześniej (z innych przyczyn), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2024 r., I OSK 781/22).

Nadto Kolegium przedstawiając stan faktyczny sprawy jedynie powtórzyło ustalenia organu I instancji dotyczące ilości osób zamieszkujących we wspólnym gospodarstwie ze skarżącą i jej mężem, tj. dwie córki w wieku 17 i 22 lat.

Nie odniosło się też Kolegium do wywodów organu I instancji wskazujących, z jednej strony, że do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji męża skarżącej osoby należy jego 94-letnia matka oraz czworo dzieci, w tym jedno małoletnie - stąd brak przeszkód o charakterze obiektywnym by troje dzieci nie mogło wywiązywać się z ciążącego na nich względem ojca obowiązku alimentacyjnego, a z drugiej strony, że skarżąca – zgodnie ze złożonym przez nią oświadczeniem, na skutek choroby alkoholowej męża i licznych interwencji policji, poczyniła kroki prawne w związku ze znęceniem się psychicznym i fizycznym męża na rodziną. Skarżąca oświadczyła też, że mąż ma zakaz zbliżania się do dzieci, nie łożył na ich utrzymanie i edukację, a w ich życiu było mało bezpieczeństwa i spokoju.

W tym zakresie organy obu instancji również nie wyjaśniły staniu faktycznego sprawy.

Należy wskazać, że uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r., II OSK 445/19). O dowolności oceny można mówić w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (por. wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20).

Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na treść decyzji. W ponownym postępowaniu organy będą związane stanowiskiem Sądu wyrażonym w niniejszym wyroku zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).

Organy dokonają kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych wskazanych w uzasadnieniu i ocenią, czy w odniesieniu do skarżącej zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podjętą decyzję uzasadnią zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.