Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 209/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 191 ust. 10
journal: Dz.U. 2023 poz 1426
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j.)
article: art. 25, art. 26 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1610
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka, Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Nowa Sól z dnia 26 września 2023 r. nr DPŚ.0613.835.2023.A.ZDY o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Nowa Sól a Gminą Sieraków w przedmiocie wskazania organu właściwego do uczestniczenia w sporządzaniu okresowej oceny sytuacji dziecka umieszczonego w instytucjonalnej pieczy zastępczej oraz ponoszenia wydatków za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej postanawia: wskazać Gminę Sieraków jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Nowa Sól w piśmie z 26 września 2023 r. nr DPŚ.0613.835.2023.A.ZDY wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między Miastem Nowa Sól a Gminą Sieraków w przedmiocie wskazania gminy właściwej do uczestniczenia w sporządzaniu okresowej oceny sytuacji dziecka umieszczonego w instytucjonalnej pieczy zastępczej oraz ponoszenia wydatków za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej.

Wnioskodawca wskazał, że 6 lipca 2023 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej "MOPS") w Nowej Soli wpłynęło zawiadomienie Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej "OPS") w Sierakowie o przekazaniu pisma ze Stowarzyszenia [...] Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza [...] w X., zapraszające na spotkanie Zespołu do spraw okresowej oceny sytuacji dziecka A. A., umieszczonego w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Przekazano również informacje z PCPR w Międzychodzie o umieszczeniu małoletniego w placówce, wraz z protokołami przekazania małoletniego oraz oświadczeniem B. B.

OPS w Sierakowie powołał się na wskazane wyżej oświadczenie B. B., zgodnie z którym, C. C. zamieszkiwała w miejscowości [...] gmina Sieraków do stycznia 2023 r. Ponadto, wskazano, że OPS w Sierakowie nie jest znane aktualne miejsce pobytu matki, a ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały C. C. i A. A. jest ul. [...] Nowa Sól.

MOPS w Nowej Soli ustalił, że pomimo posiadania zameldowania, C. C. od 16 lat nie zamieszkuje w Nowej Soli. We wskazanym lokalu zamieszkuje jej brat wraz z konkubiną. Nie utrzymują oni kontaktów z C. C., która od czasu opuszczenia lokalu nie pojawiała się pod tym adresem.

Zgodnie z art. 191 ust. 10 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1426 ze zm.) w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi odpowiednio wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 2, w wysokości 10%, 30% lub 50% procent średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym w zależności od tego, czy chodzi o odpowiednio pierwszy, drugi, czy trzeci rok i następne lata pobytu dziecka w pieczy zastępczej.

Jak zauważył wnioskodawca, zgodnie z art. 191 ust. 9 in fine ustawy, przepisy ust. 2-4 i 7 tego przepisu stosuje się odpowiednio do gminu. Zatem, jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały (art. 191 ust. 2 ustawy). Jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej (art. 191 ust. 3 ustawy). Zdaniem wnioskodawcy, w świetle cytowanych przepisów wiodącą przesłanką do ponoszenia odpłatności za pobyt w pieczy zastępczej, jest miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Dopiero gdy ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania nie jest możliwe, mają zastosowanie art. 191 ust. 2 i 3 (błędnie opisane we wniosku jako ust. 3 i 4 – przyp. NSA).

Dalej, Prezydent Miasta Nowa Sól wskazał, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c.", miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że o uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania, decyduje takie przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego. Takim miejscem jest więc miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie aktualnie koncentrują się jej najważniejsze sprawy życiowe. Jednocześnie, w myśl art. 26 § 1 K.c., miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Z poczynionych przez MOPS w Nowej Soli ustaleń wynika, że pobyt C. C. na terenie gminy Sieraków nosi cechy zamieszkiwania w rozumieniu art. 25 K.c., ponieważ gmina ta stanowiła centrum jej żywotnych interesów życiowych.

I tak, z pisma OPS w Sierakowie z 18 sierpnia 2023 r. wynika, że C. C. korzystała z pomocy tamtejszego Ośrodka w okresie od 1 października 2018 r. do 8 grudnia 2022 r. w zakresie zasiłków celowych, zasiłków okresowych, skierowania do CIS oraz bezpłatnych posiłków. Ponadto, zgodnie z informacją Burmistrza Gminy Sieraków, C. C. pobierała w OPS w Sierakowie na A. A. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami w okresie od 1 listopada 2018 r. do 30 kwietnia 2023 r. MOPS w Nowej Soli podkreślił, że przyznając świadczenia, zarówno z pomocy społecznej, jak i z zakresu świadczeń rodzinnych, OPS w Sierakowie uznał się za organ właściwy.

Następnie, jak wskazał Prezydent Miasta Nowa Sól, A. A., który urodził się w Poznaniu, od 31 maja 2022 r. przebywał w Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii im. [...] w Y., na podstawie wniosku złożonego przez matkę wraz z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego w Starostwie Powiatowym w Międzychodzie. Przed przyjęciem do Ośrodka, chłopiec realizował obowiązek szkolny w Szkole Podstawowej im. [...] w Sierakowie (pismo MOS z 18 sierpnia 2023 r.).

Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...] kwietnia 2023 r. sygn. akt [...], małoletni został umieszczony w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej [...] w X. Z pisma Sądu Rejonowego w [...] wynika, że rodzina od 2021 r. była objęta nadzorem kuratora sądowego, a ostatni wskazany przez uczestniczkę postępowania adres to [...], gmina Sieraków. Pomimo pouczenia o konieczności informowania Sądu o zmianie adresu, C. C. nie wskazała innego adresu.

Zdaniem wnioskodawcy, przedstawione wyżej okoliczności jednoznacznie wskazują, że ostatnim miejscem zamieszkania C. C. i jej syna przed umieszczeniem w pieczy zastępczej była Gmina Sieraków. Domniemanie, że C. C. może przebywać poza granicami kraju, nie oznacza posiadania nowego miejsca zamieszkania. Dlatego też, Prezydent Miasta Nowa Sól wniósł o wskazanie Gminy Sieraków, jako organu właściwego w sprawie.

Burmistrz Gminy Sieraków w odpowiedzi z 15 listopada 2023 r., wniósł o wskazanie Miasta Nowa Sól jako organu właściwego w sprawie. W przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny braku możliwości wydania orzeczenia "z uwagi na jego przedwczesność", wniósł o oddalenie wniosku.

Jak wyjaśnił Burmistrz, podczas wizyty pracownika socjalnego OPS w Sierakowie 28 czerwca 2023 r. w miejscowości [...], [...] Sieraków, właścicielka posesji, B. B. złożyła pisemne oświadczenie, że C. C. wraz z synem opuściła udostępnione im mieszkanie w styczniu 2023 r. i od tego czasu nie ma z nimi kontaktu. Jej zdaniem, prawdopodobnie przebywają za granicą.

Burmistrz Gminy Sieraków wskazał, że ponieważ nie udało się określić ostatniego miejsca zamieszkania małoletniego A. A. oraz jego matki przed umieszczeniem dziecka po raz pierwszy w pieczy zastępczej, na podstawie udostępnionych danych z rejestru PESEL z 5 lipca 2023 r. ustalono, że ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały C. C. oraz jej syna jest [...] Nowa Sól ul. [...].

Właściwość Gminy Sieraków nie była zweryfikowana, a jedynie przyjęta na podstawie pisma przewodniego Sądu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 2023 r., w którym Sąd podał adres zamieszkania C. C. – [...] gm. Sieraków. C. C. pomimo pouczenia nie poinformowała Sądu o zmianie adresu zamieszkania w toku trwającego postępowania i cała korespondencja sądowa była doręczana na ostatni podany adres.

Jak wynika z korespondencji prowadzonej z Sądem Rejonowym w [...] II Zespołem Kuratorskiej Służby Sądowej do wykonywania orzeczeń w sprawach rodzinnych i nieletnich (informacja z 19 września 2023 r.), nadzór kuratorski nad C. C. nie był prowadzony od lutego 2023 r. w związku z przebywaniem przez nią poza granicami kraju. W dniu 2 lutego 2023 r. kurator społeczny uzyskał od C. C. informację, że przebywa ona w Niemczech (nie podała adresu). Policja poinformowała, że C. C. nie mieszka pod adresem [...] gm. Sieraków od stycznia 2023 r., a przebywając w Niemczech wskazywała adres do korespondencji na terenie Polski [...] Nowa Sól, ul. [...]. Jak wskazał kurator, w związku z brakiem bezpośredniej opieki nad małoletnim A. A. oraz brakiem kontaktu z C. C., [...] kwietnia 2023 r. zostało wydane postanowienie o umieszczeniu A. A. w pieczy zastępczej.

Ponadto, pismo Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii w Y. (w którym małoletni przebywał od 31 maja 2022 r.) z 7 sierpnia 2023 r. potwierdza, że od 26 stycznia 2023 r. do 23 czerwca 2023 r. był on dwukrotnie urlopowany do konkubenta C. C., zamieszkałego przy ul. [...] w Z., co również potwierdza brak pobytu C. C. w gminie Sieraków. W dniu 8 sierpnia 2023 r. B. B. złożyła kolejne pisemne oświadczenie, że C. C. opuściła mieszkanie w pierwszych dniach stycznia 2023 r. (2 lub 3 stycznia 2023 r.).

Burmistrz Gminy Sieraków zaznaczył, że brak jest informacji na temat ojca A. A.

Nie ma też wzmianki, czy A. A. nie był już wcześniej przekazany w pieczę zastępczą. Zdaniem Burmistrza należy uznać to za "wysoce prawdopodobne w wyniku analizy korespondencji z sądem, PCPR w Międzychodzie, kuratorem zawodowym". Nie wiadomo jednak jakie postępowania toczyły się wcześniej przed Sądem Rejonowym w [...].

W ocenie Burmistrza, w sprawie nie wyjaśniono również, czy przed umieszczeniem w pieczy zastępczej, małoletni faktycznie pozostawał pod opieką matki, a jeżeli tak, to pod jakim adresem.

Zdaniem Burmistrza Gminy Sieraków, przed umieszczeniem dziecka pierwszy raz w pieczy zastępczej, nie miało ono miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 26 § 1 K.c. na terenie gminy Sieraków, ponieważ opuściło ją 2 lub 3 stycznia 2023 r.

Z kolei, sam fakt przyznania świadczeń z pomocy społecznej, czy świadczeń rodzinnych przez OPS w Sierakowie nie dowodzi właściwości Gminy Sieraków w kwestii ponoszenia kosztów i wydatków za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, czy w zakresie uczestnictwa w posiedzeniu zespołu do spraw okresowej oceny sytuacji dziecka zgodnie z art. 135 i nast. ustawy. Po uzyskaniu wiadomości 27 czerwca 2023 r., że dziecko przebywa w placówce opiekuńczo-wychowawczej w X. i zawiadomieniu o uczestnictwie w zespole do spraw sytuacji dziecka, 4 lipca 2023 r. wszczęto postępowanie i 27 lipca 2023 r. wydano decyzję o zmianie decyzji dotyczącej przyznania świadczenia na inny okres. Pomimo skierowania wezwania do C. C. na dwa dotychczas znane adresy z wezwaniem do stawiennictwa, korespondencję zwrócono do nadawcy. Decyzją z 26 września 2023 r. ustalono świadczenia rodzinne jako nienależnie pobrane od maja do czerwca 2023 r. i orzeczono o zwrocie tych świadczeń. Tak więc OPS w Sierakowie, gdy tylko pozyskał informacje, że świadczenia mogą okazać się nienależnie pobrane, poczynił ustalenia i wydał decyzję administracyjną. Dlatego też nie jest zasadne wywodzenie jakichkolwiek wniosków z faktu przyznania świadczeń przez OPS w Sierakowie.

Zdaniem Burmistrza Gminy Sieraków, jeżeli nie można ustalić ostatniego miejsca zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go pierwszy raz w pieczy zastępczej ([...] kwietnia 2023 r.), właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca ostatniego zameldowania na pobyt stały, a takim jest Nowa Sól. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że matka małoletniego nie była w żaden sposób związana z Gminą Sieraków, czy właściwie należałoby wskazać – z powiatem międzychodzkim, ponieważ nie zamieszkiwała od pierwszych dni stycznia 2023 r. na terenie gminy Sieraków i nie posiadała tutaj swojego centrum życiowego. Z tego względu, Gmina Sieraków nie jest organem właściwym w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Przez spór kompetencyjny lub spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość między Prezydenta Miasta Nowa Sól a Burmistrzem Gminy Sieraków, gdyż obie te jednostki samorządu powiatowego uznają się za niewłaściwe do ponoszenia wydatków za pobyt A. A. w instytucjonalnej pieczy zastępczej.

Zgodnie z art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r., w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi odpowiednio wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 2, czyli średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

Zgodnie z art. 191 ust. 16 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu – sąd administracyjny.

Pozostające w sporze organy nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 4 lit. b i § 1 pkt 15 lit. e rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych, Dz. U. Nr 198, poz. 1925). Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygnięcia przedstawionego sporu.

Wskazanie gminy właściwej w sprawie ponoszenia wydatkówów na opiekę i wychowanie dziecka wymaga przede wszystkim ustalenia miejsca zamieszkania dziecka przed umieszczenia go w pieczy zastępczej. Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie definiuje określenia "miejsce zamieszkania". Ustalając jego znaczenie należy więc odesłać do ogólnej definicji tego określenia zawartej w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 26 § 1 K.c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców (tzw. domicilium necessarium), albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Z akt sprawy wynika, co nie jest kwestionowane przez Gminy pozostające w sporze, że miejsce zamieszkania A. A. przed umieszczeniem w pieczy zastępczej należy ustalić według każdorazowego miejsca zamieszkania matki.

Jak wprost wynika z art. 191 ust. 10 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, przy ustalaniu gminy obowiązanej do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej istotny jest stan faktyczny, który miał miejsce bezpośrednio przed umieszczeniem dziecka po raz pierwszy w pieczy zastępczej.

Z niekwestionowanych okoliczności wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 2023 r. sygn. akt [...] A. A. został umieszczony w pieczy zastępczej. W dniu 23 czerwca 2023 r. małoletni został przekazany spod opieki wychowawcy Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii im. [...] w Y. pod opiekę pracowników Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Międzychodzie, a następnie do Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej [...] X. Rodzina od 2021 r. objęta była nadzorem kuratora sądowego.

Niekwestionowane jest, że matka małoletniego jest zameldowana na pobyt stały w Nowej Soli, przy ul. [...], przy czym nie mieszka w tym lokalu od 16 lat, a w lokalu tym zamieszkuje jej brat. Kolejno, że C. C. z synem A. do stycznia 2023 r. mieszkała w miejscowości [...], [...] Sieraków. Jak ustalił Burmistrz Gminy Sieraków na podstawie informacji uzyskanych od kuratora społecznego w dniu 2 lutego 2023 r., C. C. przebywa w Niemczech.

W okresie od 1 listopada 2018 r. do 30 kwietnia 2023 r. pobierała w Ośrodku Pomocy Społecznej w Sierakowie zasiłek rodzinny z dodatkami. W okresie od 1 stycznia 2018 r. do 8 grudnia 2022 r. korzystała z pomocy tego Ośrodka w zakresie zasiłków celowych i okresowych, skierowania do CIS oraz bezpłatnych posiłków. A. A. realizował obowiązek szkolny w Szkole Podstawowej w Sierakowie Wielkopolskim przy ul. [...]. Od 31 maja 2022 r. przebywał w Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii im. [...] w Y. ze względu na potrzebę kształcenia specjalnego.

Powyższe niesporne okoliczności wskazują, że głównym ośrodkiem aktywności życiowej C. C. była gmina Sieraków, tam bowiem skoncentrowała swój osobiste i życiowe interesy. Tym samym miejscem zamieszkania C. C., a co za tym idzie jej syna przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej, była gmina Sieraków.

Wskazywane przez Burmistrza Gminy Sieraków okoliczności dotyczące wyprowadzenia się przez C. C. z [...] w styczniu 2023 r. oraz jej adresu zameldowania na pobyt stały w Nowej Soli, nie mogły mieć w niniejszej sprawie decydującego znaczenia.

W postępowaniu dotyczącym realizacji obowiązku meldunkowego chodzi bowiem przede wszystkim o zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania się. W wyroku z 2 marca 1990 r. sygn. akt III SA 149/90 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na różnice występujące pomiędzy treścią pojęcia "pobyt stały" w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r. poz. 174 ze zm.) - obecnie art. 25 ust. 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 ze zm.) - a "miejscem zamieszkania", o którym mowa w art. 25 K.c. Pierwsze pojęcie odnosi się do konkretnego adresu (dom, lokal), drugie zaś jedynie do miejscowości. Miejsce zamieszkania to pojęcie prawne wchodzące w zakres prawa cywilnego, ukształtowane na potrzeby stosunków cywilnoprawnych. Zwrócić należy uwagę, że art. 21 § 1 K.p.a., ustalający właściwość miejscową organu administracji państwowej, odróżnia miejsce zamieszkania (w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego) od miejsca pobytu. Z reguły miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c. będzie się pokrywało z miejscem pobytu w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności, zwłaszcza gdy chodzi o osobę, która sama obiera miejsce zamieszkania (domicilium voluntarium). Inaczej jednak może się przedstawiać sytuacja, gdy chodzi o określenie miejsca zamieszkania danej osoby według miejsca zamieszkania innej osoby (domicilium necessarium). Dotyczyć to może dzieci pozostających pod władzą rodzicielską (art. 26 K.c.) lub osoby pozostającej pod opieką (art. 27 K.c.). W tych wypadkach miejscem zamieszkania tych osób jest miejsce zamieszkania (miejscowość) rodziców (rodzica) lub opiekuna, i to bez względu na to, czy dana osoba w tej miejscowości przebywała, przebywa czy będzie przebywać. Jest to zatem pewna fikcja prawna, wprowadzona do celów, o których była mowa wyżej. Nie jest ona przydatna do celów meldunkowych (przepisy meldunkowe nie zawierają odesłania do przepisów K.c.), jeśli się zważy, że zadaniem organów ewidencji ludności jest między innymi likwidacja fikcji polegającej na niezgodności zapisów ewidencji z rzeczywistym miejscem pobytu osób, których dotyczy obowiązek meldunkowy

Podobnie nie mogło mieć znaczenia dla niniejszej sprawy wydanie w dniu 27 lipca 2023 r. w stosunku do C. C. decyzji o zmianie decyzji dotyczącej przyznania świadczenia na inny okres oraz decyzji z 26 września 2023 r. o ustaleniu świadczenia rodzinnego jako nienależnie pobranego od maja do czerwca 2023 r. i orzeczeniu o zwrocie tych świadczeń.

Badanie okoliczności związanych z miejscem zamieszkania C. C. nie mogło bowiem dotyczyć wyłącznie okresu liczonego od stycznia 2023 r., kiedy to C. C. wyprowadziła się z [...]. Brak jest podstaw, aby koncentrować się wyłącznie na tym trzymiesięcznym okresie, skoro postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 2023 r. o umieszczeniu A. A. w placówce opiekuńczo-wychowawczej zostało wydane w związku z wszczętym dwa lata wcześniej, bo 23 kwietnia 2021 r., postępowaniem o ograniczenie jego matce władzy rodzicielskiej. Nie ma zaś wątpliwości, że w tym okresie zamieszkiwała ona w Sierakowie.

W świetle podniesionych okoliczności, zgodnie z art. 191 ust. 10 ustawy z dnia 9 września 2011 r., organem właściwym w sprawie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie A. A. umieszczonego w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest Gmina Sieraków.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 w związku z art. 4 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.