Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 962/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 18 pkt 1, art. 20 ust. 1, ust. 2, ust. 4 pkt 1 i ust. 5, art. 21 ust. 3, art. 19 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2024 poz 303
law: ustawa z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na  rynku gazu (t.j.)
article: art. 27g ust. 1, ust. 3, ust. 4 i ust. 5
journal: Dz.U. 2024 poz 1446
law: ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t. j.)
article: art. 61 par. 1, art. 104 par. 1-2, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 2, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 239 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 lipca 2024 r., nr SKO.40.1481.2024.ro w przedmiocie odmowy przyznania refundacji podatku VAT uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje Prezydenta Miasta Opola z dnia 8 maja 2024 r., nr SSR.4007.000140.2024.MZY i nr SSR.4007.000141.2024.MZY.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu [dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy] z 30 lipca 2024 r., nr SKO.40.1481.2024.ro, wydana po rozpatrzeniu odwołania E. B. [dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola [dalej: Prezydent, organ I instancji] z 8 maja 2024 r., nr SSR.4007.000140.2024.MZY, SSR.4007.000141.2024.MZY, odmawiającą przyznania refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. oraz w 2024 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Do Miejskiego Centrum Świadczeń w Opolu wpłynęły 3 kwietnia 2024 r. (data prezentaty) dwa wnioski strony o refundację podatku VAT za paliwo gazowe dla gospodarstw domowych dostarczone odpowiednio: w roku 2023 oraz w roku 2024. Według deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw [dalej: deklaracja CEEB], złożonej przez zarządcę lokalu do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków w dniu 17 kwietnia 2024 r. (data wypełnienia formularza), w należącym do strony lokalu znajduje się źródło ciepła zasilane gazem (ogrzewanie i ciepła woda). Zarządca zaznaczył w urzędowym formularzu pole, które wskazuje na to, że źródło ciepła/spalania paliw zostało uruchomione po 1 lipca 2021 r.

Z dokumentów przedłożonych przez stronę w toku postępowania administracyjnego wynika, że inwestycja polegająca na wykonaniu w jej lokalu ogrzewania gazowego została rozpoczęta w roku 2021. W szczególności Prezydent wydał 13 sierpnia 2021 r. decyzję nr [...], skierowaną do wnioskodawczyni, zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazu w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku przy ulicy [...] w O.

W aktach sprawy administracyjnej znajduje się deklaracja CEEB, złożona przez zarządcę lokalu 4 lutego 2022 r. (data wypełnienia formularza), z której wynika, że w istotnym w sprawie lokalu zainstalowano: 1) piec kaflowy na paliwo stałe (ogrzewanie), 2) kocioł gazowy / bojler gazowy / podgrzewacz gazowy przepływowy/ kominek gazowy (ciepła woda użytkowa), 3) ogrzewanie elektryczne / bojler elektryczny (ogrzewanie).

Prezydent Miasta Opola decyzją z 8 maja 2024 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. oraz w 2024 r. W uzasadnieniu organ I instancji przywołał przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz.U. z 2024 r. poz. 303 ze zm.) [dalej: ustawa] i stwierdził, że strona nie spełniła ustawowych warunków otrzymania refundacji podatku VAT. W tym zakresie wyjaśnił, że wskazana wyżej deklaracja CEEB nie została złożona do 21 grudnia 2022 r. (dnia wejścia w życia ustawy) albo w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia źródła ciepła w przypadku nowo uruchomionego źródła ciepła.

Od decyzji tej strona wniosła odwołanie. Decyzją z 30 lipca 2024 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, odwołując się do przepisów art. 18 i art. 20 ustawy oraz art. 27a i art. 27g ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2024 r. poz. 1446 ze zm.) [dalej: ustawa termomodernizacyjna], wyjaśniło, że w sytuacji, gdy nie doszło do złożenia deklaracji CEEB dotyczącej głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego prowadzonego pod adresem wskazanym we wniosku o wypłatę refundacji VAT za dostarczone paliwa gazowe w roku 2023 r. i w roku 2024, stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy, oznacza to, że nie są spełnione warunki przyznania świadczenia. To deklaracja CEEB złożona do 21 grudnia 2022 r. (dnia wejścia w życie ustawy) albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o którym mowa w art. 27g ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej, stanowi podstawę wypłaty przedmiotowego świadczenia. Przy czym zgłoszenie lub wpisanie głównego źródła ogrzewania po raz pierwszy dotyczyć może sytuacji, gdy źródło to instalowane jest w nowym budynku, jak też sytuacji, gdy w dotychczas użytkowanym budynku zainstalowano nowe urządzenie gazowe. Nowe źródło ciepła lub spalania paliw powinno być zgłoszone w terminie 14 dni od pierwszego uruchomienia. Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, albowiem dostawy gazu do gospodarstwa domowego strony miały miejsce już w 2021 r.

Nie zgadzając się z decyzją Kolegium, strona wniosła do Sądu samodzielnie sporządzoną skargę, żądając zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania refundacji podatku VAT za lata 2023 i 2024, ewentualnie ponownego rozpatrzenia wniosku z 3 kwietnia 2024 r. z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. W uzasadnieniu strona między innymi opisała przebieg procesu inwestycyjnego, a także wskazała, że już w 2021 r. (po wykonaniu instalacji gazowej w lokalu) informowała zarządcę o pomyślnie założonej instalacji i wówczas nie została poproszona o przygotowanie stosownego oświadczenia w tej sprawie. W ocenie skarżącej, Gmina Opole - Miejski Zarząd Lokali Komunalnych w Opolu, jako zarządca lokalu, powinna poinformować najemców o konieczności złożenia pisemnego oświadczenia lub poinformować, że ustne zgłoszenie o zmianie sposobu ogrzewania wynajmowanego lokalu nie jest wystarczające. Odwołując się do treści art. 27g ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej strona podniosła, że najemca nie ma obowiązku zgłaszania źródeł ciepła, a obowiązek ten nałożony jest na właściciela/zarządcę budynku. Ponadto, jeżeli Wydział Ochrony Środowiska i Rolnictwa należący do Urzędu Miasta Opola dokonał odbioru założonej instalacji gazowej, to nie można uznać, że nie posiadał wiedzy w temacie założonej instalacji i sposobu jej wykorzystania. Strona 10 lutego 2021 r. otrzymała zgodę Miejskiego Zarządu Lokali Komunalnych w Opolu na zmianę sposobu ogrzewania lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ulicy [...] w O. Zgoda dotyczyła zmiany sposobu ogrzewania z pieca kaflowego na piec gazowy, a nie jedynie zmiany sposobu ogrzewania ciepłej wody. Istotny, zdaniem skarżącej, jest również fakt, że Miejski Zarząd Lokali Komunalnych w Opolu w decyzji wyrażającej zgodę na dokonanie zmiany sposobu ogrzewania przedstawił możliwość skorzystania z dofinansowania w oparciu o uchwałę Rady Miasta Opola nr XIX/387/19 z dnia 28 listopada 2019 r. "Czyste powietrze oddech dla Opola", z którego skorzystała i dotacja została jej wypłacona w wysokości 8.000 zł, co oznacza, że został poczyniony szereg czynności w celu weryfikacji czy instalacja kotła gazowego faktycznie miała miejsce. Co także potwierdza, że Miasto Opole miało informację o zmianie sposobu ogrzewania lokalu, którego strona jest najemcą. Dalej skarżąca argumentowała, że wydana decyzja jest dla niej krzywdząca. Odmowa przyznania refundacji z powodu czynności, na które strona nie miała wpływu, narusza zasadę słuszności. Jako najemca nie mogła w żaden sposób wpłynąć na działanie zarządcy budynku w przedmiocie złożenia deklaracji CEEB, a tym samym nie powinna być obciążona konsekwencjami powstałych zaniedbań. Ponadto w obliczu rosnących cen energii i gazu wsparcie w postaci refundacji VAT za paliwo gazowe ma kluczowe znaczenie dla osób w trudnej sytuacji materialnej, albowiem wpływa pozytywnie na poprawę sytuacji życiowej. Tak jest również w przypadku skarżącej.

Ponadto w piśmie procesowym z 20 listopada 2024 r. strona podkreśliła między innymi, że to zarządca był podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji CEEB, a skarżąca jako najemca lokalu nie miała żadnego wpływu na jego działania w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) [dalej: ppsa], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 ppsa).

Sprawa została rozpoznana przy zastosowaniu art. 119 pkt 2 i art. 120 ppsa, to jest na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów, wskutek wniosku SKO, który skarżąca poparła w piśmie procesowym z 20 listopada 2024 r.

Sąd nie dostrzegł w sprawie przesłanek stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) [dalej: kpa], ani też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt lit. b ppsa w związku z art. 145 § 1 kpa). Nie wnosiła też o to skarżąca.

Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, to jest weryfikuje czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej.

Z powyższych względów Sąd nie był uprawniony do przyznania skarżącej wnioskowanej refundacji podatku VAT, ani też do ponownego rozpatrzenia wniosków z 3 kwietnia 2024 r. z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Kompetencje w tym zakresie zostały przypisane właściwym organom administracji publicznej pierwszej i ewentualnie drugiej instancji, które wskutek wydania niniejszego wyroku są zobowiązane do rozpatrzenia wniosku skarżącej z uwzględnieniem (co zostanie opisane niżej) oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu (art. 153 ppsa).

Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji - orzekając w sprawie - nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że strona złożyła dwa wnioski o przyznanie refundacji podatku VAT, odrębnie za rok 2023 oraz odrębnie za rok 2024, każdy z nich skutkował wszczęciem postępowania administracyjnego na żądanie strony (art. 61 § 1 kpa). Każde z tych postępowań powinno być osobno zakończone odpowiednio do ustaleń faktycznych organu i sformułowanej przez niego oceny stanu prawnego sprawy. Co do zasady więc w sprawie niniejszej organ I instancji powinien był również wydać dwie odrębne decyzje załatwiające sprawy z wniosków skarżącej, poprzez ich rozstrzygnięcie co do ich istoty (art. 104 § 1-2 kpa). Tymczasem Prezydent wydał - w aspekcie formalnym - jedną decyzję w dniu 8 maja 2024 r., z której rozstrzygnięcia wynika, że kończy ona dwa postępowania administracyjne. Decyzja ta zawiera ponadto podwójne oznaczenie znaku sprawy odwołujące się do oznaczeń zapisanych na wnioskach strony. Błędu tego nie dostrzegło SKO i również orzekło w dwóch sprawach administracyjnych wydając jedną decyzję odnoszącą się do obu tych spraw. Okoliczność, że strona wniosła formalnie jedno odwołanie nie ma tu znaczenia determinującego sposób procedowania organu odwoławczego, który powinien był (a czego nie uczynił) rozpatrzyć dwie sprawy odwoławcze. Sąd zauważa, że takie łączne rozpatrzenie spraw nie znajduje podstawy prawnej w szczególności w art. 62 kpa, zgodnie z którym w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. W załatwionych przez organy sprawach nie zachodzi tak zwane "współuczestnictwo", ponieważ brak jest w nich wielości stron i już tylko z tego powodu wykluczone było prowadzenie jednego postępowania administracyjnego wskutek złożenia dwóch odrębnych wniosków o przyznanie tego samego świadczenia za różne okresy rozliczeniowe. Co więcej, abstrahując teraz od problemu odnalezienia w kpa podstawy prawnej do wykonania takiej czynności procesowej, faktyczne "połączenie" przez Prezydenta spraw administracyjnych do wspólnego prowadzenia i rozstrzygnięcia nie znalazło też żadnego formalnego odzwierciedlenia w aktach sprawy, na przykład poprzez wydanie stosownego postanowienia w toku postępowania administracyjnego. Jednakże ujawniona wada proceduralna, w realiach niniejszej sprawy, nie stanowiła naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym niemniej Sąd przyjął w sprawie sądowoadministracyjnej, że - w aspekcie merytorycznym - mamy tu do czynienia z dwoma decyzjami Prezydenta z 8 maja 2024 r.

Decyzja poddana kontroli Sądu została wydana na podstawie przepisów ustawy o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu i orzeka o odmowie przyznania skarżącej refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT za dostarczone paliwa gazowe. Powstały na gruncie niniejszej sprawy spór dotyczy interpretacji przepisów ustawy w zakresie warunków przyznania przedmiotowego świadczenia. Rozstrzygając tę kwestię, Sąd uznał, że organy dokonały w tym zakresie nieprawidłowej wykładni art. 18 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy, czym naruszyły wskazane regulacje. W konsekwencji też nie przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowania wyjaśniającego. Nie ustaliły w sposób wyczerpujący okoliczności faktycznych i nie dokonały oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, co skutkowało naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, które znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie stosownie do art. 21 ust. 3 ustawy, stanowiącego, że w sprawach refundacji podatku VAT nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy kpa.

Wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z art. 18 ustawy, w przypadku, gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne:

1) wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków [dalej: CEEB], o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej, do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do CEEB, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy;

2) jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 2100 zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę

- przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT".

Stosownie do art. 19 ust. 1-2 ustawy, odbiorcy paliw gazowych w gospodarstwach domowych, o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne, składają wniosek o refundację podatku VAT na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta, nie później niż do dnia 30 września 2024 r., lub w terminie 30 dni od dnia otrzymania faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Wniosek o refundację podatku VAT składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek.

Przepis art. 20 ust. 1 ustawy stanowi, że do wniosku o refundację podatku VAT odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne, załącza fakturę dokumentującą dostarczenie paliw gazowych do tego odbiorcy przez to przedsiębiorstwo energetyczne obejmującą okres dotyczący wniosku oraz dowód uiszczenia zapłaty za tę fakturę.

Na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w CEEB, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej.

Z kolei na mocy art. 20 ust. 4 ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta, weryfikuje wniosek o refundację podatku VAT w zakresie:

1) zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w CEEB, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej,

2) wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w art. 18 pkt 2, zgodnie z ust. 3

- jednorazowo przy złożeniu pierwszego wniosku o refundację podatku VAT przez odbiorcę paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne.

Zgodnie z art. 20 ust. 5 ustawy, przyznanie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta refundacji podatku VAT nie wymaga wydania decyzji. Jest ona jednak wydawana w przypadku odmowy przyznania refundacji podatku VAT, uchylenia lub zmiany wysokości refundacji podatku VAT oraz rozstrzygnięcia w sprawie nienależnie pobranej refundacji podatku VAT.

W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że wnioski o refundację skarżąca złożyła w wymaganym terminie, wynikającym z art. 19 ust. 1 ustawy, tj. w dniu 3 kwietnia 2024 r. Podstawą odmowy przyznania refundacji było natomiast ustalenie przez organy, że skarżąca nie złożyła w wymaganym terminie, tj. do dnia wejścia w życie ustawy, deklaracji CEEB. Deklaracja została bowiem złożona przez Miejski Zarząd Lokali Komunalnych w Opolu w dniu 17 kwietnia 2024 r., czyli już w toku postępowań administracyjnych wszczętych wnioskami strony o refundację podatku VAT. Tymczasem ustawa weszła w życie z dniem 21 grudnia 2022 r. Kolegium uznało przy tym, że w niniejszej sprawie nie można przyjąć, że złożona deklaracja dotyczy źródła ogrzewania zgłoszonego lub wpisanego po raz pierwszy, to jest, że w dotychczas użytkowanym lokalu zainstalowano nowe urządzenie gazowe, gdyż zgromadzone dokumenty wskazują, że dostawy gazu do przedmiotowego lokalu miały miejsce już w 2021 r. Brak złożenia deklaracji w wymaganym terminie organy uznały za brak spełnienia koniecznego warunku do przyznania przedmiotowego świadczenia.

Sąd nie podziela jednak oceny dokonanej przez organy w tym zakresie. Podkreślić należy, że jest ona sprzeczna z wykładnią, do której odwołuje się orzecznictwo sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Podzielając poglądy orzecznictwa, zauważyć przyjdzie, że regulacje dotyczące CEEB, o której mowa w art. 18 pkt 1, art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy, zostały wprowadzone do ustawy termomodernizacyjnej na podstawie ustawy zmieniającej z dnia 28 października 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 2127). Zgodnie z dodanym art. 27g ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej, właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c, zwaną dalej "deklaracją", w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw. Zakres przestawianych w deklaracji informacji określa art. 27g ust. 3 ustawy termomodernizacyjnej. Przepis art. 27g ust. 4 ustawy termomodernizacyjnej stanowi z kolei, że w przypadku zmiany danych, o których mowa w ust. 3 pkt 5, właściciel lub zarządca budynku lub lokalu jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia, w którym zaistniała zmiana. Na podstawie art. 27g ust. 5 ustawy termomodernizacyjnej wójt, burmistrz lub prezydent miasta wprowadza do ewidencji dane i informacje zawarte w deklaracji z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego obsługującego ewidencję w terminie 30 dni od dnia otrzymania deklaracji w postaci pisemnej.

W takim stanie prawnym słusznie skarżąca podniosła, że powyższy obowiązek dotyczy właścicieli lub zarządców budynków lub lokali, nie zaś podmiotów dysponujących innymi tytułami prawnymi do lokalu np. najemców.

Przepis art. 27g ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej wszedł w życie w dniu 1 lipca 2021 r. (komunikat Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 marca 2021 r. - Dz.U. z 2021 r. poz. 583). W związku z wejściem w życie nowych regulacji, na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy termomodernizacyjnej, właścicielom lub zarządcom budynków zakreślono termin na złożenie deklaracji do 30 czerwca 2022 r., gdzie należało wskazać, między innymi używane źródła ciepła oraz paliwo w nich stosowane. W przypadku nowych źródeł ciepła uruchomionych po 1 lipca 2021 r. ustalono z kolei, że termin na złożenie deklaracji wynosił 14 dni od dnia ich uruchomienia.

W odniesieniu do wskazanych wyżej uregulowań w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przepisy ustawy termomodernizacyjnej mają inne funkcje i cele, które nie są przedmiotem postępowania w sprawie refundacji podatku VAT. CEEB to ewidencja dotycząca źródeł ciepła i spalania paliw, której dane miały ułatwić organom walkę ze smogiem. Dopiero też w 2022 r. ustawodawca powiązał zgłoszone źródła ciepła w deklaracjach CEEB z możliwością otrzymania szeregu dodatków, które miały przede wszystkim gospodarstwom domowym i podmiotom użyteczności publicznej zrównoważyć wzrastające ceny energii. Wprowadził również szereg rekompensat dla przedsiębiorstw energetycznych. Weszły wówczas w życie w szczególności przepisy: ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1630) [dalej: udw); ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1704); ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1772); ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1967); z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku (Dz.U. z 2022 r. poz. 2243).

Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy podzielić należy pogląd orzecznictwa, że wykładnia art. 18 pkt 1 ustawy powinna być dokonywana w zgodzie z przepisami Konstytucji oraz celami tej regulacji prawnej. W związku z tym dostrzec należy, że z uzasadnienia projektu ustawy (Sejm IX kadencji, druk nr 2804, pkt 2.1) wynikało, że wprowadzone przepisy miały ograniczyć wzrost kosztów dla odbiorców paliw gazowych w gospodarstwach domowych o najniższych dochodach, zużywających paliwa gazowe do celów grzewczych, w tym celu zaproponowano mechanizm refundacji podatku od towarów i usług, poniesionego przez tych odbiorców za paliwa gazowe dostarczone w 2023 r., potwierdzonego dokumentem dotyczącym dostarczenia tych paliw do odbiorców. Refundacja podatku VAT miała przysługiwać gospodarstwu domowemu, które jako główne źródło ogrzewania wykorzystuje kocioł na paliwa gazowe, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a którego przeciętne miesięczne dochody, w przypadku gospodarstwa jednoosobowego, nie przekraczają 2100 zł, lub 1500 zł na osobę w przypadku gospodarstwa wieloosobowego.

Zgodnie zaś z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Jest to zasada demokratycznego państwa prawnego. Jej elementem składowym jest zasada proporcjonalności. Państwo prawne opiera się bowiem na założeniu racjonalności prawodawcy, a warunkiem koniecznym realizacji tego założenia jest przestrzeganie proporcjonalności w procesie przestrzegania prawa. Zasada proporcjonalności kładzie nacisk na adekwatność celu i środka użytego do jego osiągnięcia. Zastosowanie w stosunku do skarżącego wymogu w postaci dopełnienia obowiązku zgłoszenia głównego źródła ogrzewania do CEEB w terminie do 21 grudnia 2022 r. uznać należy, za nadmierną regulację sprzeczną z art. 2 Konstytucji RP i celem ustawy. W istocie bowiem nie daje ona możliwości spełnienia warunków przyznania świadczenia po jego wprowadzeniu, tj. po wejściu w życie ustawy.

Zwrócić też należy uwagę, że zgodnie z zasadą równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. O tym z kolei, że dane widniejące w CEEB nie mają bezwzględnie obowiązującego znaczenia dla przyznania szeregu dodatków osłonowych, świadczą orzeczenia sądów administracyjnych, dotyczące dodatku węglowego oraz zmian dokonanych przez ustawodawcę w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Przy przyznaniu dodatku węglowego ważny jest stan rzeczywisty, a nie dane wynikające z CEEB. Ponadto dopuszczono do przyznania wymienionego dodatku również w sytuacji, gdy istniejące źródło ciepła nie zostało wpisane do CEEB, a nawet wówczas, gdy dana osoba nie złożyła wniosku o przyznanie dodatku węglowego, mimo iż spełniała przesłanki do jego przyznania (art. 2 ust. 15f i ust. 15g udw). Taką samą regulację ustawodawca przewidział dla osób uprawnionych do dodatku dla gospodarstw domowych na podstawie art. 24 ust. 25a i ust. 25b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw oraz dla osób uprawionych do dodatku elektrycznego na podstawie art. 32a ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej.

Z uregulowań art. 18 pkt 1, art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy niewątpliwie wynika, że warunkiem koniecznym do przyznania przedmiotowej refundacji podatku VAT jest uzyskanie wpisu lub zgłoszenia źródła ciepła do CEEB. Organ, rozpoznający wniosek zobowiązany jest dokonać jego weryfikacji w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w CEEB. Mając na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię, Sąd uznał jednak w niniejszej sprawie, że warunkiem koniecznym do przyznania przedmiotowej refundacji jest sam fakt ujawnienia głównego źródła ogrzewania w CEEB, niezależnie od daty jego zgłoszenia w CEEB, który to warunek w niniejszej sprawie został przez skarżącą spełniony. Wprawdzie stosowna deklaracja została złożona 17 kwietnia 2024 r., a więc z naruszeniem art. 27g ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej, jednakże kwestia naruszenia wymienionego przepisu nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. W ocenie Sądu najistotniejsze w kwestii przyznania przedmiotowego świadczenia jest osiągnięcie celu regulacji ustawowej, którym jest pomoc osobom o niskich dochodach, równoważąca podwyżki cen nośników grzewczych. Zastosowanie wyłącznie wykładni językowej w niniejszej sprawie naruszyłoby natomiast art. 32 Konstytucji RP, gdyż jak wyżej wskazano, przy innych tego typu dodatkach pomocowych, ustawodawca wprowadził łagodniejsze rygory związane z ich przyznaniem.

Zaznaczyć przyjdzie, że przyjęta przez Sąd w niniejszej sprawie wykładnia jest ugruntowana w poglądach orzecznictwa wyrażanych w podobnych stanach faktycznych (wyroki WSA: w Krakowie z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1085/23; we Wrocławiu z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 516/23; w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Go 51/24; w Rzeszowie z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 660/24, oraz powołane w tych wyrokach orzecznictwo). Jej uwzględnienie prowadzi natomiast do stwierdzenia, że kontrolowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 18 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy, przez dokonanie błędnej wykładni, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Ponadto, w rozpatrywanej sprawie organy nie wyjaśniły istotnych okoliczności faktycznych i nie dokonały ich oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, co skutkowało naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Jak wynika z uzasadnień decyzji organów obu instancji, jedyną przyczyną odmowy przyznania refundacji podatku VAT było niezłożenie deklaracji CEEB w zakreślonym prawem terminie, co jak stwierdzono wyżej, nie ma w sprawie kluczowego znaczenia. Organy nie ustaliły jednak, czy wnioskodawczyni spełnia pozostałe ustawowe warunki przyznania świadczenia, o które się ubiega. W tym zakresie postępowanie administracyjne wymaga więc uzupełnienia.

Zaznaczyć przy tym trzeba, że stosownie do przedstawionej wcześniej wykładni, także w przypadku stwierdzenia, że źródło ogrzewania jest nowe, niezachowanie terminu do złożenia deklaracji nie mogło mieć znaczenia dla ustalenia prawa do przyznania refundacji podatku VAT. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązku złożenia deklaracji w terminie została bowiem określona art. 27h ustawy termomodernizacyjnej i może stanowić przedmiot odrębnego rozpoznania.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ppsa, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych wyżej rozważań i sprowadzają się do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do ustalenia, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji zobowiązany jest do wyjaśnienia czy wnioskodawczyni spełniła ustawowe warunki przysługiwania jej refundacji oraz do dokonania oceny stanu sprawy na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, w tym co do tego, czy objęte wnioskiem źródło ogrzewania jest nowym urządzeniem gazowym zainstalowanym w dotychczas użytkowanym budynku. Następnie, przy uwzględnieniu przedstawionej powyżej wykładni, należy rozpoznać wniosek skarżącej na podstawie przepisów ustawy, przy pominięciu w art. 18 pkt 1 ustawy, terminu zgłoszenia źródła ciepła do CEEB.

W rozpoznanej sprawie skarżąca była zwolniona od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, co wynika z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ppsa.

Z tych przyczyn rozstrzygnięto jak na wstępie.