Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 288/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 35a; art. 64 ust. 1 pkt 1, ust. 2; art. 140aa ust. 1, 3; art. 140ab ust. 1 pkt 3, ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: § 5 ust. 1 pkt 3 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: art. 43
journal: Dz.U. 2020 poz 8
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe - t.j.
article: art. 6; art. 7; art. 8; art. 15; art. 75; art. 76; art. 77 § 1 i 4; art. 80; art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 kwietnia 2023 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej "organ odwoławczy", "organ II instancji"), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej "organ I instancji") z dnia 10 lutego 2023 r., o nałożeniu na [...] Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej "strona skarżąca", "Spółka", "skarżąca spółka") kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego, jak za brak zezwolenia kategorii V.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu 12 września 2022 r. na terenie Drogowego przejścia Granicznego w H. podczas kontroli wyjeżdżającego z terytorium Polski pojazdu członowego złożonego z dwuosiowego ciągnika siodłowego marki S. i z trzyosiowej naczepy marki P. o numerach rejestracyjnych [...], skontrolowane zostały wymiary oraz naciski osi pojazdu, którym przewożony był ładunek podzielny w postaci oleju kokosowego o łącznej wadze brutto 23543,30 kg, umieszczony w 1259 opakowaniach. Środkiem przewozowym wykonywany był przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz strony skarżącej. Wynik dynamicznego ważenia pojazdu opisany w pkt 5a protokołu nr [...] z 12 września 2022 r. wskazał na przekroczenie nacisku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy o 5520 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 26,29%) przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku grupy osi 21000 kg.

Wynik powtórnego ważenia pojazdu na wadze dynamicznej opisane w pkt 5a protokołu [...] wskazał przekroczenie nacisku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy o 5540 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 26,38%).

W wyniku kontroli stwierdzono, że przedmiotowy transport wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.), dalej jako "Prawo o ruchu drogowym", "p.r.d.", polegającym na przejeździe pojazdu nienormatywnego jak bez zezwolenia kategorii V.

Decyzją z 10 lutego 2023 r. organ I instancji nałożył na Spółkę karę pieniężną w kwocie 15000 zł za przewóz po drogach publicznych ładunku podzielnego, pomimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, jak bez zezwolenia kategorii V.

W odwołaniu pełnomocnik Spółki stawiając zarzuty naruszenia zarówno przepisów prawa procesowego jak i materialnego wskazał, że organ zignorował wniosek spółki o przesłuchanie podmiotu wykonującego czynności ładunkowe, na okoliczność, że pracownik strony skarżącej nie mógł uczestniczyć w czynnościach ładunkowych, z uwagi na obostrzenia obowiązujące w miejscu załadunku związane z epidemią COVID-19. W ocenie pełnomocnika Spółki wyjaśnienia załadowcy są niezbędne w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, gdyż to on był osobą odpowiedzialną za rozmieszczenie towaru w pojeździe jak również za dokonanie sprawdzenia masy całkowitej pojazdu, a także nacisku jego poszczególnych osi po zakończeniu załadunku i przed wyjazdem na drogę publiczną. Zdaniem Spółki, organ w swoich rozważaniach pominął fakt, że kierowca nie miał możliwości zweryfikowania w jaki sposób jest dokonywany załadunek towaru oraz w jaki sposób finalnie towar został rozmieszczony w pojeździe. Pełnomocnik podkreślał, że Spółka dochowała należytej staranności i nie miała wpływu na powstanie naruszenia oraz uczyniła wszystko by zapewnić wykonywanie przewozu zgodnie z prawem, a co za tym idzie pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, że prawa nie naruszyła. Załadowca nie umożliwił kierowcy wglądu czy ładunek będzie normatywny, tj. czy został on prawidłowo rozmieszczony bez przekroczenia nacisku na osie. Pojazd wraz z ładunkiem nie został zważony na miejscu załadunku, w tej sytuacji kierowca musiał poprzestać na informacjach umieszczonych w dokumentach otrzymanych przez załadowcę.

Spółka podkreśliła, że organ powołał okoliczności faktyczne i przepisy stanowiące podstawę wymierzenia przedmiotowej kary, nie rozważył jednak w prawidłowy sposób wynikających z art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. okoliczności wyłączających odpowiedzialność przewoźnika, pomimo że kierowca nie miał wpływu na rozmieszczenie towaru na naczepie samochodu, nie mógł sprawować nadzoru nad procesem załadunku i sprawdzić jego wyników przed rozpoczęciem przewozu. Jedynie załadowca miał wpływ na powstanie naruszeń przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej, organ II instancji decyzją z dnia 18 kwietnia 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdów uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych", wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 66 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Organ odwoławczy przytoczył przepisy rozporządzenia, z których wynika, że w przypadku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości (d) między osiami składowymi: nie większej niż 1,30 m (d < 1,30) nacisk osi nie może przekroczyć 21 ton, a w przy odległości między osiami większej niż 1,30 m i nie większej niż 1,40 m (1,30 < d < 1,40) - 24 tony (§ 5 ust. 1 pkt 3 lit. a i b).

Organ II instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z pojazdem członowym składającym się z dwuosiowego ciągnika samochodowego i trzyosiowej naczepy ciężarowej. Wyjaśnił, że dwukrotnie przeprowadzony pomiar dynamicznego obciążenia wykazał przekroczenie nacisku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy. Przy czym, do wymiaru kary należało uwzględnić korzystniejszy wynik z ważenia pojazdu, tj. wynik 26520 kg (26,52 t), wskazujący na przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi o 5520 kg, (5,52 t), czyli 26,29%, przy dopuszczalnym nacisku tej grupy osi 21 t.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że kontroli nacisków osi dokonano na wadze samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu zgodnie z wymogami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta oraz spełniającej wymogi rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 188, poz. 1345), dalej "rozporządzenie w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu" oraz zgodnie z informacjami wskazanymi na znakach i tablicach umieszczonych przed wjazdem na wagę. Kontrola została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu znak fabryczny DW 600 o numerze fabrycznym [...], posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 27 października 2021 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W., Wydział Zamiejscowy w L..

Z kolei pomiaru odległości pomiędzy osiami, długości i szerokości dokonano urządzeniem kontrolno -pomiarowym o numerze [...], posiadającym świadectwo wzorcowania nr [...] z dnia 5 maja 2021 r., wydane przez laboratorium wzorcujące M..

Organ odwoławczy podkreślił, że kierujący pojazdem, który brał czynny udział w czynnościach, został poinformowany o zasadach wykonania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach, co znajduje potwierdzenie w sporządzonych protokołach z kontroli, oraz że system wagi w trakcie ważenia nie sygnalizował żadnych nieprawidłowości. Pomiary na wadze dynamicznej odzwierciedlały rzeczywiste naciski poszczególnych osi pojazdu oraz sumę nacisku poszczególnych osi pojazdu.

W ocenie organu odwoławczego, w związku ze stwierdzonym przekroczeniem nacisku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy, pojazd zasadnie został przez organ I instancji uznany za nienormatywny, na przejazd którego wymagane byłoby zezwolenie kategorii V wydane dla podmiotu wykonującego przejazd.

Organ II instancji podkreślił, że w przypadku naruszenia zakazu przewozu ładunku innego niż niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Poddanym kontroli środkiem transportu przewożony był ładunek podzielny, którego przewóz pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 64 ust. 2 p.r.d., jest zabroniony.

Mając powyższe na względzie organ II instancji uznał za uzasadnione nałożenie na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c w związku ust. 2 Prawa o ruchu drogowym.

Organ odwoławczy podzielił także stanowisko organu I instancji co do braku podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, ponieważ skarżący nie udowodnił zaistnienia okoliczności uzasadniających zwolnienie przedsiębiorcy od odpowiedzialności. Podkreślił, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu drogowego rzeczy jest profesjonalnym przewoźnikiem, który powinien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przestrzegać przepisów prawa.

Organ II instancji wyjaśnił, że przedsiębiorca zajmujący się przewozami towarów, powinien zaznajomić się z przepisami prawa w zakresie przewozu i tak zaplanować swoją działalność, aby kierowca środka przewozowego mógł okazać odpowiednie dokumenty w trakcie kontroli. W przedmiotowej sprawie trudno przy tym przyjąć, że przewóz ładunku nie był możliwy do przewidzenia i zaplanowania. Zarówno podczas kontroli, jak również w trakcie prowadzonego postępowania Spółka nie przedłożyła jakiegokolwiek dowodu świadczącego, że po załadunku towaru dokonała pomiaru (kontroli) jego wszystkich parametrów, celem weryfikacji, czy pojazd jest normatywny. W złożonym odwołaniu wskazała wręcz, że pojazd wraz z ładunkiem nie został zważony na miejscu załadunku, wskazując że w tej sytuacji kierowca musiał poprzestać na informacjach umieszczonych w dokumentach otrzymanych przez załadowcę.

Organ II instancji podkreślał, że przewoźnik (podmiot wykonujący przejazd) ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym, a nadawca, załadowca lub spedytor ładunku ponoszą odpowiedzialność za wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu. W niniejszej sprawie brak jest dowodów mogących w sposób jednoznaczny wskazać na wpływ lub zgodę załadowcy towaru na powstanie stwierdzonego naruszenia przepisów.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania załadowcy towaru uznając, iż zgromadzone dowodowy pozwalają na wyjaśnienie spornych faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Argumentacja Spółki, w opinii organu odwoławczego, nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola wymiarów zewnętrznych, dopuszczalnej masy całkowitej oraz nacisków osi jest obowiązkiem przewoźnika. Gdyby przewoźnik lub osoby działające w jego imieniu i na jego rzecz dokonały kontroli parametrów pojazdu przed rozpoczęciem wykonywania przewozu, ciąg zdarzeń skutkujących naruszeniem przepisów prawa zostałby przerwany. W przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku grupy osi, przewoźnik winien wnioskować do załadowcy o rozmieszczenie ładunku w inny sposób, tak aby nie było przekroczeń nacisku osi, a w przypadku odmowy przeładunku pojazdu, odmówić wykonania zadania transportowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Spółka zaskarżyła decyzję organu odwoławczego w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania ti.:

1. art. 7 w zw. z art. 15 w zw. z art. 75 i w zw. z art. 77 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., obecnie Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej "k.p.a.", poprzez brak należytego wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy przez organ, polegający na zupełnym pominięciu wniosku dowodowego Spółki o przesłuchanie podmiotu wykonującego czynności ładunkowe, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenie podstawy faktycznej sprawy oraz miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 i w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na nierozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy oraz niepodjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez pominięcie faktu, że pracownik skarżącej Spółki nie miał wpływu na czynności załadunkowe pojazdu, w tym poprzez kontrolę nad ich prawidłowym przebiegiem i sposobem rozmieszczenia ładunku, gdyż uniemożliwiono mu uczestniczenia w nich, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenie podstawy faktycznej sprawy oraz miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3. art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 ,w zw. z art. 15 w zw. z art. 75 w zw. z art. 77 § 1 i 4 i w zw. z art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niepoczynieniu ustaleń oraz niezebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji oraz poczynieniu ustaleń niezgodnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a także wadliwą jego analizę skutkujące w konsekwencji przyjęciem, że zebrane dowody w sposób jednoznaczny wskazują na wpływ lub zgodę skarżącej spółki na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, co bez wątpliwości jest zaprzeczeniem zasady nakazującej organom administracji publicznej działać na podstawie i w granicach prawa oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz niewyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego;

4. art. 8 w zw. z art. 77 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., przez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia: postępowania dowodowego, a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia faktycznego decyzji, aby strona mogła poznać szczegółowe podstawy nałożenia kary pieniężnej i wydanie decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną bez przeprowadzenia wnikliwego i szczegółowego postępowania administracyjnego, jak również sporządzenia uzasadnienia zawierającego lakoniczne odniesienie się do argumentów i wniosków wskazywanych przez skarżącą w toku postępowania;

II. naruszenie prawa materialnego ti.:

1. art. 140aa ust. 4 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, poprzez jego niezastosowanie, w przypadku gdy okoliczności sprawy wskazują, że skarżąca dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem jak również nie miała wpływu na powstanie naruszenia;

2. art. 140aa ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, poprzez pozorne przeprowadzenie postępowania dotyczącego wystąpienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy w zakresie wymiaru stwierdzonego przekroczenia;

3. art. 140aa ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, poprzez jego niezastosowanie w przypadku gdy okoliczności sprawy wskazują, że za powstałe naruszenie nie odpowiada Spółka, a podmiot wykonujący czynności ładunkowe;

4. art. 43 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz.U. z 2020 r., poz. 8 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie i nałożenie kary pieniężnej na stronę skarżącą, pomimo iż do naruszenia przepisów prawa drogowego w zakresie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia doszło wskutek zawinionego zachowania podmiotu dokonującego załadunek, poprzez nieprawidłowy załadunek towaru i nie dokonanie sprawdzenia masy całkowitej pojazdu, a także nacisku jego poszczególnych osi po zakończeniu załadunku i przed wyjazdem na drogę publiczną.

W oparciu o tak skonstruowane zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zarzutów Spółka podtrzymała swoją argumentację zawartą w odwołaniu co do odpowiedzialności załadowcy ładunku za powstałe naruszenie.

Spółka ponownie podkreśliła, że załadowca nie umożliwił pracownikowi skarżącej uzyskania wiedzy czy ładunek będzie normatywny tj. czy został on prawidłowo rozmieszczony bez przekroczenia nacisku na osie. W ocenie skarżącej spółki organy obu instancji nie wykazały na jakiej podstawie zebrane dowody w sposób jednoznaczny wskazują na wpływ lub zgodę skarżącej na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, a co za tym idzie decyzja jest zaprzeczeniem zasady nakazującej organom administracji publicznej działać na podstawie i w granicach prawa oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz niewyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu odwoławczego w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego jak za bak zezwolenia kategorii V.

Stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy. Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (art. 64 ust. 3 i 4 Prawa o ruchu drogowym).

Jednocześnie, zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Ładunek niepodzielny, stosownie do definicji ustawowej z art. 2 pkt 35b u.p.r.d. to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.

Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 p.r.d.), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach, o czym będzie mowa poniżej, kara może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora.

W świetle art. 140ab ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, za brak zezwolenia kategorii V ustala się karę pieniężną w wysokości:

a) 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 10 000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

W myśl zaś art. 140ab ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, czyli zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

W niniejszej sprawie przewożony był towar w postaci oleju kokosowego umieszczonego w 1259 opakowaniach. Dwukrotny pomiar nacisków osi wykazał przekroczenie dopuszczalnego nacisku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy o 5520 kg (pierwszy pomiar), czyli o 26,29% limitu dopuszczanego nacisku dla grupy osi – 21 ton i 5540 kg (powtórny pomiar), czyli o 26,38% dopuszczalnego limitu nacisków osi. Oba wyniki mieściły zatem w przedziale więcej niż 20%.

Organy ustaliły, że przewóz wykonywany był pojazdem członowym składającym się z dwuosiowego pojazdu silnikowego i trzyosiowej naczepy, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów.

Pomiaru odległości pomiędzy osiami, długości i szerokości dokonano urządzeniem kontrolno- pomiarowym o numerze [...], posiadającym świadectwo wzorcowania nr [...] 1328 z dnia 5 maja 2021 r., wydane przez laboratorium wzorcujące M. (w aktach sprawy).

Kontroli nacisków osi dokonano na wadze samochodowej do ważenia pojazdów znak fabryczny DW 600 o numerze fabrycznym [...], posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 27 października 2021 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W., Wydział Zamiejscowy w L. (dokumentacja techniczno-ruchowa wagi samochodowej [...] i świadectwo legalizacji ponownej w aktach sprawy).

Oba protokoły kontroli wraz z wydrukami z ważenia dynamicznego pojazdu znajdują się w aktach sprawy.

Powyższe wyniki pomiarów i ustalenia organów nie budzą żadnych wątpliwości sądu. Nie kwestionowała ich również strona skarżąca. Żadnych wątpliwości sądu nie budzi też sama procedura wykonania pomiarów.

Podkreślenia przy tym wymaga, że protokół kontroli, jako dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy w zakresie jego działania, stosownie do art. 76 k.p.a. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Protokół ponadto sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Wiarygodności dokumentowi urzędowemu można odmówić jedynie w przypadku, gdy zostanie przeprowadzone skuteczne postępowanie dowodowe przeciwko jego autentyczności lub przeciwko zgodności z prawdą (art. 76 k.p.a.). Ciężar obalenia domniemania wiarygodności dowodu ciąży przy tym na stronie skarżącej. Chcąc obalić wiarygodność takiego dokumentu strona jest zatem zobowiązana do wskazania dowodu przeciwnego.

Poza sporem pozostaje też, że kierowca pojazdu uczestniczył w kontroli, otrzymał informacje dotyczące procedury pomiaru oraz miał zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się w protokole kontroli co do sposobu i warunków jej przeprowadzenia. Kierowca podpisał protokoły bez wnoszenia uwag.

Zarzuty skargi koncentrują się na tym, że zdaniem skarżącej spółki, to nie ona ponosi odpowiedzialność za przekroczenie nacisków grupy osi, a podmiot wykonujący czynności załadunkowe. Dlatego też jej zdaniem zarzuty co do naruszenia zarówno przepisów prawa procesowego poprzez dokonania błędnych ustaleń faktycznych, jak i prawa materialnego poprzez nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w kwocie 15 000 zł są w pełni uzasadnione.

Ze stanowiskiem skarżącej nie sposób się zgodzić. W ocenie sądu organy prawidłowo ustaliły nie tylko, że kontrolowany pojazd był nienormatywny, z uwagi na przekroczenie dopuszczalnych nacisków grupy osi nienapędowych, i że ze względu na przedmiotowe przekroczenie wymagałby uzyskania zezwolenia kategorii V, ale przede wszystkim prawidłowo ustaliły, że podmiotem odpowiedzialnym za kontrolowany przewóz była skarżąca i że nie zaszły żadne przesłanki ezgoneracyjne aby ją z tej odpowiedzialności zwolnić.

Bez wątpienia przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) wyznaczają i determinują normy prawa materialnego. To normy prawa materialnego wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz zakres koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń i dowodów. To one – stanowiąc podstawę przyznania uprawnienia, zwolnienia z obowiązku, nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień – wyznaczają zbiór prawnie relewantnych faktów koniecznych do załatwienia sprawy.

Stosownie do treści art. 140aa ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, nakłada się na:

1) podmiot wykonujący przejazd;

2) podmiot wykonujący czynności ładunkowe, jeżeli wykonał te czynności w sposób powodujący przekroczenie któregokolwiek z wymiarów, nacisków osi lub masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów, w stosunku do wartości dopuszczalnych lub wartości określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1;

3) podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.

W świetle tej treści normy prawnej zgodzić się należy z organem odwoławczym, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na nadawcę, załadowcę lub spedytora. Trafnie wywodzi organ II instancji, z odwołaniem do orzecznictwa, że podmiot wykonujący przejazd, a podmiot wykonujący czynności załadunkowe, ponoszą odrębną odpowiedzialność administracyjną. Kara pieniężna może zostać nałożona na podmiot wykonujący czynności załadunkowe niezależnie od odpowiedzialności przewoźnika.

Czynnością za którą odpowiada podmiot wykonujący przejazd jest przewóz.

Zauważyć trzeba, że skarżąca spółka w świetle brzmienia art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 p.r.d., była zobowiązany przestrzegać norm, z których wynika, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu oraz, że ładunek umieszcza się na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Powyższa norma prawna przekłada się na obowiązki podmiotu wykonującego przejazd, przede wszystkim w ten sposób, że podmiot ten przed wyjazdem na drogę publiczną powinien znać rzeczywiste parametry pojazdu, aby mieć gwarancję, iż nie zostały one przekroczone względem wymogów prawnych.

Jest to istotne również ze względu na możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 i ust. 1a pkt 1 ww. ustawy, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że ten podmiot: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Odpowiedzialność przewoźnika ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia.

Z punktu widzenia podmiotu wykonującego przejazd kwestie załadunkowe nie są więc istotne dla odpowiedzialności administracyjnej, w przeciwieństwie do podmiotu wykonującego czynności załadunkowe, którego istota odpowiedzialności sprowadza się do czynności załadunkowych i ich wpływie na nienormatywność pojazdu. Każdy bowiem z tych podmiotów odpowiada za czynności do których był zobowiązany, z uwzględnieniem charakteru wpływu lub godzenia się na wykonywanie przejazdu bez zezwolenia. Przy czym, jak wspomniano możliwość nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący czynności załadunkowe powstaje wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody niewątpliwie wykazują jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszenia obowiązków. W niniejszej sprawie, na co też trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, brak jest dowodów mogących w sposób jednoznaczny wskazać na wpływ lub zgodę załadowcy towaru na powstanie stwierdzonego naruszenia.

Odpowiedzialność przewoźnika jest odpowiedzialnością na zasadzie ryzyka. Odpowiedzialność podmiotu realizującego przejazd drogowy została wyłączona przy wykazaniu dochowania należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz braku wpływu na powstałe naruszenie. Naruszeniem tym w niniejszej sprawie, co uszło uwadze skarżącej spółki, jest wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez właściwego zezwolenia, a nie naruszenie obowiązków załadunkowych.

Z tych już względów stanowisko organów co do zgłoszonego przez stronę skarżącą wniosku dowodowego o przesłuchanie załadowcy towaru jest prawidłowe.

Nietrafne są przy tym zarzuty skargi co do naruszenia art. 6, art. 7 w zw. z art. 15 w zw. z art. 75 i w zw. z art. 77 § 1 i 4 k.p.a. Organ, wbrew zarzutom skargi, nie pominął wniosku dowodowego Spółki o przesłuchanie podmiotu wykonującego czynności załadunkowe, ale tego wniosku nie uwzględnił, co znalazło wyraz w postanowieniu organu I instancji z dnia 3 stycznia 2023 r. o odmowie przeprowadzenia tego dowodu, i co było, w ocenie sądu, prawidłowe w świetle zasad odpowiedzialności przewoźnika.

Podzielić należy stanowisko organów, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu organ administracji publicznej jest obowiązany uwzględnić tylko wówczas, gdy stwierdzi, że przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W niniejszej sprawie zgromadzone w toku postępowania dowody pozwalały na jednoznaczne ustalenie zaistniałego skutku w postaci przekroczenia dopuszczalnego nacisku grupy osi.

Mając powyższe na uwadze w konkluzji stwierdzić należy, że kwestie związane z tym kto dopuścił się niewłaściwego rozmieszczenia towaru, jak kształtował się ten proces załadunku, czy nawet brak możliwości uczestnictwa kierowcy w czynnościach załadunkowych, nie są okolicznościami istotnymi dla uwolnienia się przez podmiot wykonujący przejazd od odpowiedzialności administracyjnej, na podstawie art. 140aa ust. 4 p.r.d.

Dlatego też, i te zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania, zasadniczo poprzez pominięcie istotnej okoliczności, że pracownik skarżącej spółki nie miał możliwości zweryfikowana załadunku towaru są chybione. Nawet jeśli, jak twierdzi skarżąca, istniały wewnętrzne przepisy na terenie zakładu pracy dotyczące procedur związanych z przemieszczaniem się po zakładzie, to nie mogły one zwalniać strony skarżącej z jej obowiązków dotyczących wykonania przewozu zgodnie z przepisami prawa. Nie wystarczy jedynie zakwestionować swoją odpowiedzialność i oświadczyć, iż dochowało się należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, oraz że nie miało się wpływu na powstanie naruszenia. Z konstrukcji ww. przepisu wynika, iż podmiot powołujący się na zaistnienie tych przesłanek powinien wykazać co uczynił dla zapewnienia, aby nie doszło do naruszenia prawa oraz że nie mógł w tym względzie zrobić nic więcej, zaś to co zrobił, pozwalało mu pozostawać w uzasadnionym przekonaniu, że prawa nie naruszył.

Tymczasem, jak trafnie zauważa organ odwoławczy Spółka zarówno podczas kontroli, jak również w trakcie prowadzonego postępowania nie przedłożyła jakiegokolwiek dowodu świadczącego o tym, że po załadunku towaru chociażby próbowała dokonać sprawdzenia normatywności pojazdu, jego wszystkich parametrów,. Spółka przyznała wprost, że pojazd wraz z ładunkiem nie został zważony na miejscu załadunku, wskazując że w tej sytuacji kierowca musiał poprzestać na informacjach umieszczonych w dokumentach otrzymanych przez załadowcę. W tym miejscu dodać też trzeba, że sama waga przewożonego ładunku, pomimo że nie przekracza dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, może wpływać na przekroczenie innych parametrów pojazdu, tak jak w niniejszej sprawie- przekroczenie dopuszczalnego nacisku grupy osi. Tym samym okoliczność podnoszona przez stronę, że łączna waga załadowanego towaru nie przeważała pojazdu pozostaje bez znaczenia. Wiadomym przecież jest, że na wyniki ważenia dynamicznego pojazdu mogą mieć wpływ różne czynniki, w tym stan techniczny pojazdu czy sposób zabezpieczenia ładunku.

Przekroczenie jednego parametru wystarczy, aby uznać pojazd za nienormatywny.

Kontrola wymiarów zewnętrznych, dopuszczalnej masy całkowitej oraz nacisków osi jest, jak wykazano, obowiązkiem przewoźnika.

Spółka podnosi, iż okoliczności sprawy wskazują, iż skarżąca dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, przy czym nie wskazała w jaki sposób, co uczyniła, jakie działania podjęła, na czym to dochowanie należytej staranności polegało.

To strona skarżąca powinna udowodnić okoliczności na poparcie twierdzeń przywołanych w toku postępowania administracyjnego, gdyż okoliczność braku wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć, przy czym podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie realizowanych przewozów zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności, tak aby działalność ta była wykonywana zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, w tym w zakresie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu.

W okolicznościach niniejszej sprawy, jak wskazano, Spółka kwestionując własną odpowiedzialność, nie przedstawiła dowodów, wskazujących, iż naruszenia do którego doszło nie była w stanie uniknąć dochowując w tym zakresie niezbędnej staranności jako przedsiębiorca przewozowy. Skarżąca spółka jako podmiot profesjonalny w zakresie przewozu ładunków po drogach publicznych, powinna znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków. Z akt sprawy nie wynika, aby przewoźnik przed podjęciem przewozu podejmował jakiekolwiek kroki w celu zważenia pojazdu po załadunku, celem kontrolnego sprawdzenia jego parametrów. Także rodzaj przewożonego towaru nie zwalniał strony skarżącej z obowiązku prawidłowego rozmieszczenia i zabezpieczenia ładunku na pojeździe w celu uniknięcia przekroczenia dopuszczalnego nacisku grupy osi oraz uniemożliwienia przesuwania ładunku podczas jazdy.

W ocenie sądu ustalone przez organy okoliczności świadczą o tym, że skarżąca spółka co najmniej godziła się na naruszenia przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Wbrew zarzutom skargi stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy potrzebny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

W tych okolicznościach zarzuty skargi co do naruszenia przepisów postępowania, a przede wszystkim art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 4 i art. 80 k.p.a. są nietrafne.

W świetle zaś treści zaskarżonej decyzji i zaprezentowanej w niej argumentacji organu zupełnie nieuzasadnione pozostają zarzuty skargi co do naruszenia art. 8 w zw. z art. 77 i w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ odniósł się również do podniesionych w odwołaniu zarzutów i wyjaśnił stronie, dlaczego nie uznał ich za zasadne. Strona mogła poznać szczegółowe podstawy nałożenia kary pieniężnej, a fakt, że stanowiskiem organu się nie zgadza sam w sobie nie stanowi o naruszeniu przez organ przepisów postępowania.

Prawidłowo ustalony stan faktyczny organy przyporządkowały pod właściwą normę prawa materialnego, co czyni zarzuty skargi i w tym zakresie za nieuzasadnione. Organy słusznie nałożyły na stronę skarżącąj karę za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V, na podstawie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 140ab ust. 2 p.r.d., a nie za brak samego zezwolenia. Wysokość kary, w świetle niepodważonych ustaleń faktycznych, zasadnie ustalono na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c p.r.d.

W kontekście powyższych rozważań co do niezależnych od siebie odpowiedzialności przewoźnika i załadowcy towaru, nie może też zasługiwać na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 43 ustawy Prawo przewozowe, a powołane przez stronę skarżącą orzecznictwo nie może znaleźć odniesienia do okoliczności niniejszej sprawy, gdyż dotyczy odmiennych okoliczności faktycznych i odpowiedzialności załadowcy towaru, a nie odpowiedzialności przewoźnika.

Z tych wszystkich względów i uznając, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, sąd działając na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz.1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", zobowiązany był skargę oddalić.

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Stosowny wniosek w tym przedmiocie został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś strona skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).