Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 79/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz – Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o. o. z siedzibą w G. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 01 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 09 stycznia 2023 r. S. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej jako: "Skarżąca" lub "Spółka"), reprezentowana przez adwokata A. J., wniosła skargę na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WWINB") z 1 grudnia 2022 r., znak [...] wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z 30 sierpnia 2022 r., znak [...] którą zobowiązano S. sp. z o.o. do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych wykonanych w jednorodzinnym budynku mieszkalnym posadowionym na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w K., w gminie S. i nakazano "w ścianie południowo-zachodniej (znajdującej się w granicy z nieruchomością nr [...]) dokonać zamurowania materiałem budowlanym nowo powstałych otworów okiennych".

Ostatecznym postanowieniem z dnia 1 grudnia 2022 r. (sygn. [...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) stwierdził uchybienie przez S. sp. z o.o. terminu do wniesienia odwołania (podanie z dnia 18 października 2022 r. uzupełnione podaniem z dnia 25 października 2022 r.) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej: PINB) z dnia 30 sierpnia 2022 r. (sygn. [...]). Decyzją tą PINB nakazał S. sp. z o.o. "w ścianie południowo-zachodniej (znajdującej się w granicy z nieruchomością nr [...]) dokonać zamurowania materiałem budowlanym nowo powstałych otworów okiennych" w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych wykonanych w jednorodzinnym budynku mieszkalnym posadowionym na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w K., w gminie S..

W toku sprawy w związku z poczynionymi ustaleniami w dniu 21 marca 2022 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie "robót budowlanych przeprowadzonych na budynku mieszkalnym jednorodzinnym położonym na nieruchomości nr ewid. geod. [...] przy ul. [...] w K., gm. S.".

Sprawę tę PINB załatwił (art. 104 § 1 k.p.a.) decyzją z dnia 30 sierpnia 2022 r. (sygn. [...]) wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jedn. tekst: Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.; dalej: prawo budowlane). Decyzją tą PINB nakazał S. sp. z o.o. w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych wykonanych w jednorodzinnym budynku mieszkalnym posadowionym na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w K., w gminie S., "w ścianie południowo-zachodniej (znajdującej się w granicy z nieruchomością nr [...]) dokonać zamurowania materiałem budowlanym nowo powstałych otworów okiennych".

W uzasadnieniu postanowienia objętego skargą WWINB w pierwszym rzędzie podkreślił, iż przed przystąpieniem do badania zaskarżonej decyzji, WWINB ma za zadanie wyjaśnić, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Wniesienie bowiem tego zwykłego środka prawnego po upływie czternastodniowego terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. powoduje niemożność jego merytorycznego rozpatrzenia.

Wedle WWINB w sprawie 1) bezspornie zaskarżona decyzja PINB z dnia 30 sierpnia 2022 r. została doręczona profesjonalnemu pełnomocnikowi Spółki w dniu 9 września 2022 r., wobec czego 2) termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upływał Spółce w dniu 23 września 2022 r. (piątek), a 3) odwołanie (część podania z dnia 18 października 2022 r. uzupełnione częścią podania z dnia 25 października 2022 r.) Spółka nadała w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego dopiero w dniu 18 października 2022 r. Wedle organu z zestawienia tych dat jednoznacznie wynika, że Spółka nie wniosła odwołania w ustawowym terminie.

WWINB wyjaśnił, że z tego powodu odwołanie zostało przez Spółkę złożone wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 k.p.a.). Prośba ta została natomiast rozpatrzona przez WWINB (art. 59 § 2 k.p.a.) ostatecznym postanowieniem z dnia 30 listopada 2022 r., [...] – sprawa objęta skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 80/23, w której został wydany w dniu 23 marca 2023 r. wyrok oddalający skargę – nieprawomocny). W związku z tym faktem, w kontekście art. 134 k.p.a. WWINB zwrócił uwagę na dwie współistniejące linie orzecznicze Naczelnego Sądu Administracyjnego związane z potrzebą rozpatrzenia odrębnym postanowieniem wniesionego środka prawnego po wydaniu postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia tego środka prawnego.

Organ wskazał, że mianowicie wedle pierwszej linii orzeczniczej (orzecznictwo przywołane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2013 r., II OSK 588/12, LEX nr 1559823) – "Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zawiera samo w sobie stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2010 r., I OSK 478/10; LEX nr 745245; tak też np.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2012 r., II SA/Po 1169/11, niepubl.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 września 2021 r., III SA/Po 738/21, LEX nr 3279182). Na taki sposób postępowania wskazuje się również w doktrynie (porównaj np.: R. Hauser i M. Wierzbowski " Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wyd. 7, Wydawnictwo C.H.Beck. Warszawa 2021, s. 654). W drugiej grupie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowano pogląd całkowicie przeciwny. Mianowicie "Wydanie postanowienia na podstawie art. 58 i 59 k.p.a. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania załatwia tylko sprawę wniosku przywrócenie terminu. W postanowieniu tym organ odwoławczy nie wypowiada się natomiast co do czynności, jaką jest wniesienie odwołania. (...) Nie można zatem przyjąć, że w razie wydania przez organ odwoławczy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wykluczone jest wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie tego terminu" (wyrok Naczelnego Sądu 'Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2018 r., I OSK 1832/18, LEX nr 2624552: tak też np.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2021 r., II SA/Po 821/20, LEX nr 3206404).

W tej sytuacji WWINB doszedł do przekonania, kierując się drugą z przywołanych linii orzeczniczych, że zobowiązany był po wydaniu ostatecznego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, wypowiedzieć się co do środka prawnego, jakim jest odwołanie wniesione przez Spółkę. Wedle organu skoro zaś odmówiono przywrócenia terminu do jego wniesienia, to - logicznie rzecz biorąc - obowiązkiem WWINB jest stwierdzenie uchybienia przez Spółkę terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.).

W skardze wniesiono o:

I. rozpoznanie w pierwszej kolejności skargi na postanowienie WWINB z 30 listopada 2022 r., znak [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; bądź: II. zastosowanie art. 111 § 2 p.p.s.a. i łączne rozpoznanie niniejszej skargi wraz ze skargą, o jakiej mowa w punkcie I;

III. uchylenie zaskarżonego postanowienia;

IV. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania - w tym także ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do elementów stanu faktycznego sprawy polegające na niedostrzeżeniu, że gdyby wydano prawidłowe postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania od Decyzji (organ wydał postanowienie z 30 listopada 2022 r., znak [...], na które odrębnym pismem procesowym wniesiono skargę), to nie doszłoby do wydania zaskarżonego postanowienia.

W skardze podano także, że ze względu na fakt, że przepisy k.p.a. oraz p.p.s.a. implikują potrzebę wydawania przez organy administracji publicznej odrębnych postanowień w sytuacji takiej jak zaistniała oraz składania do sądu administracyjnego odrębnych skarg, skarga niniejsza (na postanowienie, którego losy prawne zależą tak naprawdę przecież od tego, co się stanie z postanowieniem z 30 listopada 2022 r., znak [...]), jest konieczna. Wedle oceny wyrażonej w skardze, skoro w sprawie należy przywrócić termin do wniesienia odwołania od Decyzji, to stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest działaniem nieprawidłowym.

W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o oddalenie skargi, a w razie w razie uwzględnienia skargi przez Sąd, - mając na uwadze treść art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - o zasądzenie kosztów postępowania według stawek minimalnych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę WWINB podał, że stan faktyczny sprawy opisano szczegółowo w postanowieniu WWINB z dnia 1 grudnia 2022 r. (sygn. [...]). Także uzasadnienie prawne rozstrzygnięcia podjętego przez WWINB na podstawie zebranych w sprawie dowodów i materiałów zostało przedstawione w decyzji, dlatego organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, 655, 1457, z 1855. dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Stosownie do art. 3 § 2 ust. 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia – takim właśnie postanowieniem jest zaskarżone postanowienie WWINB.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że połączenie kilku oddzielnych spraw na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. w celu ich łącznego rozpoznania (rozstrzygnięcia) jest uprawnieniem (nie obowiązkiem) sądu, ma charakter techniczny, organizacyjny i należy do pojęć z zakresu tzw. ekonomii procesowej. Nie powoduje powstania jednej nowej sprawy. Połączone sprawy zachowują nadal swoją odrębność i samodzielność (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2018 r., I OSK 1832/18, LEX nr 2624552).

Zgodnie z Art. 58. § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wedle zaś art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Treść skargi sprowadza się do zarzutu, że w sytuacji wydania przez organ postanowienia o odmowie przywrócenia terminu wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest przedwczesne.

W zakresie tym, należy przyjąć, że, jak właściwie przytoczył WWINB, w orzecznictwie wyrażane są dwa stanowiska. Tym niemniej, Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd, że wydanie postanowienia na podstawie art. 58 i 59 k.p.a. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania załatwia tylko sprawę wniosku o przywrócenie terminu. W postanowieniu tym organ odwoławczy nie wypowiada się natomiast co do czynności, jaką jest wniesienie odwołania. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku uprzedniego przywrócenia terminu do dokonania danej czynności, gdyż w takim przypadku ustają okoliczności obligujące organ do wydania postanowienia, zgodnie z art. 134 k.p.a. Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zaskarżenia otwiera natomiast drogę do wydania postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu, w którym organ wypowiada się co do czynności wniesienia środka odwoławczego - zażalenia bądź odwołania. Nie można zatem przyjąć, że w razie wydania przez organ odwoławczy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wykluczone jest wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie tego terminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2018 r., I OSK 1832/18, LEX nr 2624552; podobnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2021 r., II SA/Po 821/20, LEX nr 3206404). Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2014 r., II OSK 2126/12, LEX nr 1497908). Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania otwiera organowi drogę do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Brak jest natomiast wymogu, aby postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania mogło zostać wydane dopiero po nieskutecznym upływie terminu do wniesienia skargi na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do dokonania tej czynności, bądź po wydaniu orzeczenia w tej sprawie przez sąd administracyjny. Takich przesłanek nie można zrekonstruować na podstawie treści art. 134 k.p.a. Zasady ekonomiki procesowej wynikające z art. 12 k.p.a. dopuszczają zatem wydanie tych postanowień jednocześnie, a nawet ich połączenie (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 lipca 2022 r., II SA/Ol 440/22 – prawomocne, CBOIS). Zatem nie można przyjąć, że wydanie przez WWINB postanowienia z dnia 1 grudnia 2022 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z 30 sierpnia 2022 r., znak [...], którą zobowiązano S. sp. z o.o. do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych wykonanych w jednorodzinnym budynku mieszkalnym posadowionym na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w K., w gminie S. i nakazano "w ścianie południowo-zachodniej (znajdującej się w granicy z nieruchomością nr [...]) dokonać zamurowania materiałem budowlanym nowo powstałych otworów okiennych" w obliczu wydania przez ten organ postanowienia z dnia 30 listopada 2022 r., [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, było niewłaściwe.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie nie doszło do zarzucanego naruszenia przepisów art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a.

Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.