Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 425/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Budżetowe prawo
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 6, § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 1, art. 2, art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Asesor sądowy Agnieszka Kosowska Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. R. i E. S. na czynność Prezydenta Miasta L. z dnia 29 czerwca 2022 r. znak OW-DJ-I.4431.5.108.2020 w przedmiocie udzielenia dotacji w terminie wcześniejszym I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Prezydenta Miasta L. na rzecz K. R. i E. S. solidarnie kwotę 714 zł (siedemset czternaście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 29 czerwca 2022 r. Prezydent Miasta [...] (organ, Prezydent Miasta), ponownie rozpoznając sprawę, nie wyraził zgody na udzielenie dotacji dla Przedszkola N. w [...] (Przedszkole) w terminie wcześniejszym (od kwietnia 2021 r.) niż od początku następnego roku budżetowego, tj. 1 stycznia 2022r.

Z akt sprawy wynika, że pismem z 19 kwietnia 2021 r. K. R. i E. S. (strona, skarżące) jako osoby prowadzące Przedszkole, zwróciły się z prośbą o wyrażenie zgody na odstąpienie od terminu, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, na podstawie art. 33 ust. 4 tej ustawy. W piśmie podały, że w dniu 30 września 2020 r. złożyły wniosek o udzielenie dotacji z budżetu Miasta [...] na 2021 r. Do 30 września 2020 r. nie uzyskały jednak wpisu do ewidencji z powodu braku potwierdzenia spełnienia bezpiecznych i higienicznych warunków w obiekcie Przedszkola przez Państwową Straż Pożarną i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Opinie te zostały wydane dopiero w dniach 10 i 15 lutego 2021 r.

Skarżące podkreśliły, że ze względu na epidemię trudno było ukończyć budowę i uzyskać pozytywną opinię straży pożarnej oraz stacji sanitarno-epidemiologicznej o spełnieniu wymagań lokalowych w zaplanowanym czasie.

W dniu 23 marca 2021 r. uzyskano wpis do ewidencji szkół niepublicznych. Przedszkole rozpoczęło działalność od 29 marca 2021 r., w tym momencie zapisanych było tam 26 uczniów (z czego 25 dotowanych przez Gminę). Kadra pedagogiczna została w całości przeniesiona z placówki w P. , którą dotychczas prowadziły skarżące (wypowiedziano im umowę najmu lokalu).

W związku z tym strona wnosiła o udzielenie dotacji z budżetu Miasta od kwietnia 2021 r. podnosząc, że dokonała wszelkich starań by zdążyć w planowanym terminie, lecz epidemia przeciągnęła wszelkie formalności związane z uzyskaniem pozwolenia na budowę i przystosowaniem lokalu. Strona starała się zachować ciągłość placówki kierując się dobrem dzieci, nie zwalniając przy tym pracowników. Wskazała, że bez dotacji nie jest w stanie utrzymać placówki.

Odmawiając uwzględnienia tego wniosku organ wskazał, że w budżecie Miasta [...] występuje powiększający się z roku na rok deficyt pomiędzy dochodami a wydatkami, a także wzrastają z roku na rok wydatki budżetowe na dotacje przedszkolom dotowanym w bieżącym roku budżetowym, które złożyły do 30 września roku bazowego informacje o planowanej liczbie uczniów oraz przekazały dane o uczniach do Systemu Informacji Oświatowej wg stanu na 30 września roku bazowego. Ustawa o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. nakłada na samorządy ograniczenia dotyczące konstruowania i wykonywania budżetu. Obowiązek utrzymania dodatniej różnicy pomiędzy dochodami bieżącymi a wydatkami bieżącymi oraz ograniczenia ustawowe w zakresie zadłużania oznaczają konieczność racjonalizacji i ograniczania dynamiki wydatków bieżących. W związku z tym, iż poziom planowanych wydatków bieżących jest uzależniony od wysokości dochodów bieżących możliwych do uzyskania przez Miasto, priorytetem w zakresie planowania i wydatkowania środków jest zapewnienie finansów na wydatki obligatoryjne, tj. na funkcjonowanie jednostek i urządzeń miejskiej infrastruktury technicznej i społecznej, zaspokojenie bieżących potrzeb mieszkańców w związku z realizacją zadań miasta jako gminy i powiatu, a także na pokrycie kosztów obsługi długu i wpłatę do budżetu państwa. W celu zrównoważenia budżetu Miasta w roku 2021 wydatki bieżące zostały ograniczone już na etapie sporządzania uchwały budżetowej, natomiast środki zaplanowane na realizację założonego programu inwestycyjnego wynikają z przyjętych harmonogramów wykonywania zadań, podpisanych umów o dofinansowanie ze środków europejskich, jak również złożonych wniosków o dofinansowanie zadań oraz umów z wykonawcami prac. Wobec powyższego wygospodarowanie dodatkowych, nie zaplanowanych wcześniej środków na nieobligatoryjną część dotacji dla niepublicznych jednostek oświaty jest bardzo trudne, a wręcz niemożliwe przy ich niepełnym wykonaniu.

Organ zwrócił uwagę na okoliczności związane z wyższą od prognozowanej inflacją, która przekładała się na realizację budżetu Miasta. Budżet Miasta [...] w 2020 r. zamknął się deficytem w wysokości 88,8 mln zł, natomiast w 2021 r. deficytem w wysokości 43,1 mln zł. Nadwyżka operacyjna w 2020 r. wyniosła 27,8 mln zł, natomiast w 2021 r. 155,5 mln zł. Jednak na taki wynik operacyjny budżetu w 2021 r. wpłynęło przekazanie z budżetu Państwa w grudniu 2021 r. kwoty jednorazowej subwencji w wysokości blisko 83 mln zł z przeznaczeniem na wydatki 2022 r., stanowiącej częściową rekompensatę trwałego corocznego od 2022 r. ubytku dochodów budżetu Miasta, będącego skutkiem zmian podatkowych wdrożonych w ramach rządowego programu Polski Ład. Miasto [...] nie wydatkowało przekazanej w grudniu subwencji, pozostawiając ją na rachunku budżetu jako częściowe zabezpieczenie na ubytek dochodów w 2022 r., co wpłynęło na korzystniejszy wynik budżetu i nadwyżkę operacyjną.

Prezydent [...] jako przyczynę negatywnych skutków finansowych dla miasta wskazał także przedłużającą się pandemię Covid-19, co przełożyło się na mniejsze wpływy do budżetu Miasta np. ze sprzedaży biletów komunikacji zbiorowej czy sprzedaży nieruchomości. Środki budżetowe uszczuplały także bieżące wydatki samorządowe związane ze wzrostem cen usług, energii elektrycznej czy pensji minimalnej, które były wyższe niż w latach poprzednich. Sytuacja finansowa Miasta [...] po stronie dochodowej, stan realizacji zadań inwestycyjnych, a także możliwy stopień oszczędności po stronie wydatków bieżących budżetu, wymusiły pod koniec 2021 r. konieczność sięgnięcia po dodatkowe finansowanie zwrotne w wysokości 100 mln zł, co zwiększyło stan zadłużenia Miasta. Zadłużenie na dzień 31 grudnia 2021 r. wyniosło 1.804,5 mln zł (97,52% planu) co stanowi 65,27% wykonanych dochodów ogółem i zwiększyło się w stosunku do roku poprzedniego o 9,29%, tj. o kwotę 153,3 mln zł.

Organ, zwracając uwagę na negatywne dla budżetu Miasta następstwa zmian wprowadzonych w 2019 r. (obniżenie stawki podatku PIT dla wszystkich podatników z 18% na 17%, zwolnienie z opodatkowania PIT osób, które nie ukończyły 26 roku życia, podwyższenie pracowniczych kosztów uzyskania przychodów) i 2021 r. (umożliwienie podatnikom prowadzącym działalność gospodarczą opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych do kwoty 2 min euro) oraz skutki rządowego programu "Polski Ład" uznał, że Miasto nie jest w stanie wygospodarować dodatkowych kwot na przekazanie nieobowiązkowej i pozaplanowej dotacji dla niepublicznych przedszkoli.

Organ dotujący podkreślił, że Miasto [...] umożliwiało rodzicom uczniów przedszkola przystąpienie do rekrutacji do prowadzonych przez siebie przedszkoli, a przez to istniała możliwość zapewnienia realizacji kształcenia wobec nich w tych przedszkolach. Skorzystanie przez rodziców z alternatywnej możliwości realizacji kształcenia oznacza udzielenie dotacji przedszkolu z mocy prawa, tylko jeśli są spełnione warunki, tj. złożenie informacji o planowanej liczbie uczniów do 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji oraz przekazanie danych o uczniach według stanu na 30 września roku bazowego do Systemu Informacji Oświatowej. Automatyzm udzielenia dotacji nie zachodzi, jeśli nie zostaną one spełnione.

Nie zgadzając się z czynnością Prezydenta Miasta [...] z 29 czerwca 2022 r., polegającą na odmowie wyrażenia zgody na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego, K. R. i E. S. złożyły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], w której wniosły o uznanie zaskarżonej czynności za bezskuteczną i uznanie uprawnienia skarżących do otrzymania dotacji dla przedszkola N. w terminie wcześniejszym, niż od początku następnego roku budżetowego. Zaskarżonej czynności zarzuciły naruszenie:

- art. 33 ust. 4 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych poprzez jego błędne zastosowanie i niezasadne odmówienie skarżącym zgody na udzielenie dotacji dla Przedszkola N. w terminie wcześniejszym, niż od początku następnego roku budżetowego na skutek uznania, iż nie jest zasadne udzielenie dotacji w sytuacji posiadania wolnych miejsc w placówkach wychowania przedszkolnego i prowadzonych przez Miasto [...] i możliwości uczestniczenia w rekrutacji prowadzonej przez Miasto, podczas gdy okoliczność ta nie ma nadrzędnego znaczenia dla oceny podstaw wyrażenia zgody na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym, niż od początku następnego roku budżetowego, a ponadto WSA w [...] - rozpoznając skargę podatniczek - wskazał dwukrotnie Prezydentowi Miasta, iż powyższa okoliczność nie ma znaczenia na gruncie niniejszej sprawy, a rodzice dzieci mają prawo wyboru, czy chcą korzystać z oświaty samorządowej, czy placówek oświaty niepublicznej;

- art. 33 ust. 4 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych poprzez jego błędne zastosowanie i niezasadne odmówienie skarżącym zgody na udzielenie dotacji dla przedszkola w terminie wcześniejszym, niż od początku następnego roku budżetowego na skutek przyjęcia, że wzrosła liczba uczniów dotowanych dotacją oświatową w przedszkolach, a także spadł udział Miasta [...] w podatkach dochodowych, podczas gdy organ w żaden sposób nie wykazał jaki mają one wpływ na przyznanie i wypłatę dotacji dla skarżących, zwłaszcza, że kondycja finansowa Miasta uległa poprawie w roku 2021 względem roku 2020;

- art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak dokładnego rozważenia stanu faktycznego sprawy, podważenie zasady zaufania obywateli do władzy publicznej i naruszenie słusznego interesu podatniczek oraz uczniów przedszkola, poprzez ponowne niewyrażenie zgody na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym, niż od początku następnego roku budżetowego, bez uzasadnionej ku temu podstawy faktycznej oraz prawnej.

W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że WSA w Lublinie już dwukrotnie rozpoznając sprawy podatniczek orzekł o bezskuteczności czynności Prezydenta Miasta (wyroki WSA w Lublinie sygn. akt I SA/Lu 257/21 oraz I SA/Lu 65/22).

Zdaniem skarżących organ w niniejszej sprawie - w toku ponownego rozpoznania sprawy - w żaden sposób nie dokonał merytorycznego zbadania wniosku skarżących, poprzestając na stwierdzeniu, że wystąpienie z wnioskiem w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych nie może być skuteczne, albowiem Miasto [...] dysponuje wolnymi miejscami w przedszkolach miejskich, a rodzice mogli brać udział w rekrutacji do przedszkoli miejskich. Tymczasem WSA w Lublinie przesądził już dwukrotnie, że okoliczność ta nie ma znaczenia. Organ dotujący, odmawiając wyrażenia zgody na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym, skoncentrował się na ogólnym stanie finansów Miasta, podczas gdy powinien odnieść się do wydatków planowanych na utrzymanie przedszkoli miejskich. W tym zakresie organ nie przywołał żadnych faktów i okoliczności, lakonicznie wskazując, iż spadły wpływy Miasta [...] z tytułu podatków PIT oraz CIT. Ponadto, organ nie odniósł się do struktury wydatków na utrzymanie przedszkoli miejskich, w tym nie wskazał, w jakim stopniu zrealizował plan wydatków na dotacje dla przedszkoli niepublicznych w roku 2021 i jakie kwoty w tym zakresie planował i jakich zmian dokonywał. Zdaniem skarżących dla takiego rozstrzygnięcia wniosku nie ma znaczenia okoliczność, że do 30 września 2020 r. nie zostały przekazane dane do Systemu Informacji Oświatowej. Jeżeli byłyby one przekazane, to skarżące nie formułowałyby wniosku na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Podobnie, kwestia nieposiadania przez skarżące wpisu do ewidencji oraz wymaganych opinii: sanitarnej oraz straży pożarnej do dnia 30 września 2020 r. pozostaje bez wpływu na rozpoznanie wniosku.

W piśmie z dnia 18 listopada 2022 r. skarżące poparły stanowisko w sprawie i dodatkowo wskazały, że uczniowie nowo utworzonej placówki rekrutowali się z innego niepublicznego przedszkola już wcześniej działającego, co oznacza, że organ i tak byłby zobligowany do wypłaty dotacji z uwzględnieniem tych uczniów. Nie sposób więc przyjąć za słusznie twierdzenia, że wydatek ten zwiększyłby deficyt Miasta, skoro i tak musiałby zostać poniesiony. Skarżące podkreśliły, że nie mogą ponosić negatywnych skutków konsekwencji wadliwie prowadzonej polityki finansowej Miasta. Nie podzieliły też argumentacji, że w chwili obecnej nie jest możliwe rozpoznanie wniosku o dotację z uwagi na upływ roku, w którym dotacja miała być udzielona.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalenie. Poparł stanowisko prezentowane w piśmie z dnia 29 czerwca 2022 r. Podniósł, że skarżące nie dopełniły warunków formalnych udzielenia dotacji oświatowej. Wprawdzie złożyły terminowo informację o planowanej liczbie uczniów, jednak nie uzyskały wpisu do ewidencji w tym samym terminie, aby można było wiedzieć, kiedy Przedszkole zostanie uruchomione na terenie Miasta [...] i zaplanować środki w budżecie adekwatnie do okresu funkcjonowania placówki w 2021 r. Organ przyznał wprawdzie, że przedstawione dane finansowe Miasta są ogólne, jednak zastrzegł, że sytuacja związana z corocznym wzrostem wydatków na dotacje dla przedszkoli wiąże się z tym, że udzielenie dofinansowania skarżącym spowodowałoby ryzyko powiększenia deficytu. Proces udzielania dotacji jednostkom systemu oświaty jest ograniczony trwaniem roku budżetowego, co dotyczy również dotacji na podstawie art. 33 ust. 4 u.f.z.o.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Jak słusznie podkreślono w skardze, w niniejszej sprawie organ i Sąd pozostają związani wykładnią prawa dokonaną przez tutejszy Sąd w dwóch wydanych wskutek rozpoznania skarg wyrokach, na podstawie art. 153 p.p.s.a. Przypomnieć więc należy, że zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną, o której mowa w powołanym przepisie, rozumieć należy wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast, wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 153.). Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza zaś, że nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Ponadto, w orzecznictwie jednoznacznie wskazuje się, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualny (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97, OSP 1999, z. 3, poz. 101 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129).

Przed przystąpieniem do oceny sprawy wskazać wypada na chronologię zdarzeń (a w ich ramach – na treść zapadających rozstrzygnięć organu i Sądu). Pismem z 29 kwietnia 2021 r. Prezydent Miasta nie wyraził zgody na udzielenie dotacji Punktowi Przedszkolnemu w terminie wcześniejszym, niż od początku następnego roku budżetowego. Organ wskazał, że wpis do ewidencji nie został przez stronę uzyskany w terminie do 30 września 2020 r., a w bliskiej lokalizacji znajdują się placówki wychowania przedszkolnego prowadzone przez Miasto, w których liczba wolnych miejsc jest wystarczająca do objęcia wychowaniem przedszkolnym także uczniów placówki prowadzonej przez skarżące.

W wyniku rozpoznania skargi na tę czynność, wyrokiem z z dnia 17 września 2021 r. sygn. akt I SA/Lu 257/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. W uzasadnieniu wskazano, że organ podejmując rozstrzygnięcie w sferze uznania administracyjnego, powinien ujawnić stronie przesłanki, jakimi się kierował. W realiach niniejszej sprawy i przy zastosowaniu art. 33 ust. 4 u.f.z.o. powinien m.in. odpowiedzieć na pytanie, czy w interesie społecznym jest zapewnienie możliwości edukacyjnych, obowiązany jest ocenić sytuację konkretnego wnioskodawcy i uwzględnić cel udzielenia dotacji. Działanie organu tym warunkom nie odpowiadało, bowiem w piśmie informującym skarżące o niewyrażeniu zgody na odstąpienie od terminu, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o. organ nie odniósł się do motywacji strony i faktu, że w Przedszkolu zapisano 26 dzieci, których opiekunowie wybrali właśnie tę placówkę edukacyjną. Organ nie wskazał, dlaczego kryterium istnienia innych placówek i wolnych miejsc przyjął za rozstrzygające w sytuacji, gdy argument ten nie może mieć związku z realnym zaspokojeniem potrzeb społecznych dotyczących placówek przedszkolnych (chodzi w tym wypadku głównie o standard usług placówki).

W ponownie prowadzonym postępowaniu Sąd zalecił Prezydentowi Miasta ocenić ponownie wniosek strony na podstawie art. 33 ust. 4 u.f.z.o., z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyroku oraz rzetelnie przedstawić motywy rozstrzygnięcia. Stanowczo podkreślił przy tym, że czynienie oszczędności w budżecie nie może odbywać się kosztem podstawowych potrzeb lokalnej społeczności.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta [...] w piśmie z dnia 22 listopada 2021 r. nie wyraził zgody na udzielenie dotacji Przedszkolu w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego.

W uzasadnieniu stanowiska organ wskazał, że nie jest zasadne dotowanie Przedszkola z budżetu Miasta [...] w sytuacji występowania deficytu w budżecie Miasta w zakresie wydatków na dotacje przysługujące jednostkom systemu oświaty z mocy prawa, zwłaszcza po wzroście liczby uczniów przedszkoli dotowanych w 2021 r. Dochody Miasta uległy obniżeniu w związku z pandemią COVID-19 oraz udziałami w podatkach dochodowych (PIT, CIT). W pierwszej kolejności środki budżetowe w odpowiednim rozdziale i paragrafie klasyfikacji budżetowej są przeznaczane na realizację zadań z mocy prawa.

Organ zastrzegł, że Miasto [...] umożliwiło rodzicom uczniów Punktu przystąpienie do rekrutacji w innych placówkach Miasta, przez co istniała wobec nich możliwość zapewnienia realizacji wychowania.

Wyrokiem z dnia 13 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 65/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Stwierdził przy tym, że organ istotnie naruszył przepis art. 153 p.p.s.a., bowiem przy podejmowaniu zaskarżonej czynności nie zrealizował wskazań zawartych w wyroku sądowym zapadłym w sprawie na poprzednim etapie postępowania.

Sąd stwierdził, że wolne miejsca w innych przedszkolach nie są żadnym argumentem dla odmowy przyznania dotacji tym bardziej, że organ zaoferował opiekunom wyłącznie prawo uczestniczenia w rekrutacji do tych placówek. Organ wskazywał też, że w 2021 r. wystąpił deficyt w budżecie Miasta [...] w zakresie wydatków na dotacje przysługujące jednostkom systemu oświaty z mocy prawa, zwłaszcza po wzroście liczby uczniów przedszkoli dotowanych. Skoro tak, to oczywistym staje się realny problem z zakwalifikowaniem się do takiej placówki, a już bez wątpliwości – obniżenie jakości świadczeń z uwagi na zwiększoną liczbę dzieci. W tych warunkach nie sposób – zdaniem Sądu - uznać za zasadne stwierdzenia, że przedszkole niepubliczne (w założeniu mniej liczebne) nie musi funkcjonować w ramach systemu dotacyjnego, bo Miasto [...] jest w stanie przejąć opiekę nad dziećmi uczęszczającymi do Przedszkola. Sąd zaznaczył, że wbrew stanowisku organu, zadania przedszkoli niepublicznych nie sprowadzają się wyłącznie do wypełniania luk w systemie publicznych placówek przedszkolnych, ale współkształtują określone standardy opieki i wychowania dzieci i – co najważniejsze – pozwalają opiekunom na dokonanie wyboru według istotnych dla nich kryteriów. Ich istnienie mieści się zatem w interesie lokalnej społeczności i przemawia za potrzebą wspierania przez organ samorządowy.

Jeśli chodzi natomiast o argument o obniżonej puli środków pozostawionych do dyspozycji organu na cele oświatowe, to – jak podkreślono w uzasadnieniu wyroku – okoliczność ta nie została wsparta żadnym dowodem, choćby zestawieniem wysokości wpływów do budżetu za poszczególne lata (w tym z subwencji), czy – co jeszcze bardziej uzasadnione – zestawieniem wysokości kwot przeznaczonych w budżecie na cele dotacji oświatowych i planowanych na ten cel wydatków. Organ nie wykazał też w sposób pozwalający na sądową ocenę jego stanowiska twierdzenia, że w 2021 r. zasadniczo wzrosła liczba placówek dotowanych. Sąd uznał, że deficyty budżetowe nie są, jak twierdzi organ, okolicznością notoryjną. Powszechnie wiadomo jedynie, że przez okres dwóch lat kraj był dotknięty pandemią COVID-19 i że dokonano zmian ustawowych, które doprowadziły do zmniejszenia się wpływów z podatków dochodowych do budżetów samorządowych. Nie wynika z tego jednak, jakim budżetem przeznaczonym na oświatę (w tym placówki przedszkolne) dysponowało Miasto [...] w 2021 r. w porównaniu do lat poprzednich, w jaki też sposób wzrosło wydatkowanie na te cele (w szczególności na realizację zadań z mocy prawa) i z czego ono wynikało, a także w jaki sposób okoliczność ta – czyli wzrost zadań oświatowych – przełożyła się na poziom uzyskiwanej subwencji. Jeśli, tak jak twierdzi organ, w 2021 r. przybyło dzieci korzystających z placówek przedszkolnych, to argument podniesiony w treści pisma jest nie do zaakceptowania. Odmowa braku wsparcia dla placówki prowadzonej przez skarżące w takich realiach, w których wzrasta zapotrzebowanie na miejsca w przedszkolach, pozostaje w sprzeczności z potrzebami lokalnej społeczności.

Zdaniem Sądu, w badanej sprawie instytucja uznania administracyjnego została zastosowana wadliwie, a organ powielił te same nieprawidłowości, co w poprzednio kontrolowanej czynności i nie wykonał dyrektyw płynących z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2021 r. sygn. akt I SA/Lu 257/21.

W ponownie prowadzonym postępowaniu WSA w Lublinie zalecił, by organ uwzględnił ocenę dokonaną w sprawie oraz ocenę i wskazania wynikające z wyroku w sprawie sygn. akt I SA/Lu 257/21, w rezultacie czego wyda rozstrzygnięcie realizujące standardy wskazane w art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a. oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Precyzując jasne kryteria rozstrzygnięcia o wniosku skarżących (których nie wskazuje art. 33 ust. 4 u.f.z.o.) wykaże ich spełnienie (lub brak) w indywidualnych okolicznościach sprawy, mając na uwadze treść art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, organ w dniu 29 czerwca 2022 r. ponownie odmówił skarżącym udzielenia dotacji, z uzasadnieniem przedstawionym powyżej.

Zdaniem Sądu, organ zobowiązany mocą wydanych w sprawie wyroków do rzetelnego, obiektywnego i wszechstronnego rozpatrzenia wniosku skarżących (z uwzględnieniem w szczególności dane obrazujące potrzeby lokalnej społeczności w zakresie edukacji przedszkolnej, strukturę finansowania placówek przedszkolnych), nie wywiązał się z tego obowiązku. Nie sposób odmówić racji skarżącym, że organ po raz kolejny zastosował uznanie administracyjne z pominięciem istotnych dla sprawy aspektów, dowolnie i jednocześnie wbrew wskazaniom WSA w Lublinie. Po raz kolejny nawiązał do wolnych miejsc w innych przedszkolach (publicznych) oraz do trudnej sytuacji budżetowej Miasta [...]. W zasadniczej zaś kwestii finansowania działalności przedszkoli na terenie [...] organ odesłał do załącznika do pisma z dnia 29 czerwca 2022 r. (obejmującego zaskarżoną czynność), bez jakiejkolwiek analizy zawartych w nim wielkości.

W myśl art. 33 ust. 1 u.f.z.o., dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26 i art. 28-32, są przekazywane pod warunkiem, że:

1) organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29, art. 30, art 31 ust. 1 i 1 a oraz art. 31 a ust. 1;

2) przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła oraz placówka, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego

- w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32;

3) organ prowadzący szkołę, w terminie 12 miesięcy od dnia, w którym uczeń, o którym mowa odpowiednio w art. 25 ust. 5 lub art. 26 ust. 5, ukończył odpowiednio publiczne lub niepubliczne: liceum ogólnokształcące dla dorosłych, branżową szkołę II stopnia lub szkołę policealną, przekaże:

a) zaświadczenie o uzyskaniu przez ucznia, o którym mowa w art. 25 ust. 5 lub art. 26 ust. 5, odpowiednio świadectwa dojrzałości, certyfikatu kwalifikacji zawodowej z kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie, w zakresie której kształcenie było prowadzone w branżowej szkole II stopnia, lub dyplomu zawodowego, wydane niezwłocznie przez okręgową komisję egzaminacyjną na wniosek organu prowadzącego tę szkołę,

b) kopię świadectwa ukończenia szkoły, o której mowa w art. 25 ust. 5 lub art. 26 ust. 5, przez ucznia tej szkoły poświadczoną za zgodność z oryginałem przez dyrektora tej szkoły, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o systemie oświaty

- w przypadku dotacji, o której mowa w art. 25 ust. 5 i art. 26 ust. 5;

4) organ prowadzący szkołę udokumentuje uzyskanie certyfikatu kwalifikacji zawodowej w zakresie danej kwalifikacji przez słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia wyników egzaminu zawodowego przez okręgową komisję egzaminacyjną; na wniosek organu prowadzącego szkołę okręgowa komisja egzaminacyjna wydaje niezwłocznie zaświadczenie o uzyskaniu certyfikatu kwalifikacji zawodowej w zakresie danej kwalifikacji przez słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 31 ust. 1a i art. 31 a ust. 1.

Stosownie do art. 33 ust. 2 u.f.z.o., przepisu ust. 1 nie stosuje się do dotacji, o których mowa w art. 17 ust. 1, art. 19 ust. 1 lub art. 21 ust. 1, w roku, w którym dotacja została przyznana.

Zgodnie zaś z art. 33 ust. 3 u.f.z.o., przepisu ust. 1 pkt 2 nie stosuje się do placówek wychowania przedszkolnego, szkół oraz placówek, o których mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, które rozpoczynają działalność po dniu 30 września roku bazowego i uzyskały, do dnia 30 września roku bazowego, wpis do ewidencji, o której mowa w art. 168 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, lub na podstawie wniosku, złożonego do dnia 30 września roku bazowego, uzyskały zezwolenie, o którym mowa w art. 88 ust. 4 pkt 1 lub art. 90 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe.

Natomiast art. 33 ust. 4 u.f.z.o. stanowi, że na wniosek organu prowadzącego odpowiednio przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do udzielenia dotacji, o której mowa odpowiednio w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31 a i art. 32, może wyrazić zgodę na odstąpienie od terminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, lub na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego w przypadku nie przekazania informacji i danych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2.

W ocenie Sądu, w świetle brzmienia powyższych przepisów, w szczególności art. 33 ust. 4 u.f.z.o., argumentów organu oraz wiążącego stanowiska prawnego przyjętego w sprawach sygn.: I SA/Lu 257/21 i I SA/Lu 65/22, organ dowolnie odmówił skarżącym zgody na udzielenie dotacji na prowadzenie N. w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego. Postępowanie organu, które doprowadziło do rozstrzygnięcia tej treści, nie spełnia standardów konstytucyjnych ustanowionych w art. 1, art. 2, art. 7 Konstytucji RP i ustawowych zawartych w art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. oraz w art. 153 p.p.s.a.

Powtórzyć należy już wyrażany w sprawie na jej poprzednim etapie argument, że szczególny tryb z art. 33 ust. 4 u.f.z.o. został przewidziany właśnie dla sytuacji, w których zainteresowany podmiot nie spełnił warunków określonych wart. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, co wynika wprost z treści tego unormowania. Zatem twierdzenie organu, że podmiot ubiegający się o dotację nie dopełnił warunków z art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.z.o. oznacza tylko tyle, że właśnie z tego względu był uprawniony do wystąpienia do organu z wnioskiem o zastosowanie na zasadzie wyjątku art. 33 ust. 4 tej ustawy. Nie może to być równocześnie argument prowadzący do uznania, że skarżącym nie przysługuje skuteczne uprawnienie do otrzymania dotacji, przy zastosowaniu art. 33 ust. 4 u.f.z.o. Jest to proste zanegowanie przez organ instytucji, jaką przewidział ustawodawca.

Rozwiązanie przyjęte w art. 33 ust. 4 u.f.z.o. bazuje oczywiście na uznaniu administracyjnym. Nie oznacza to jednak, że organ może działać dowolnie, stosując kryteria, które pozostają albo nieadekwatne do badanej sprawy, albo już raz prawomocnie zdyskredytowane w kontroli sądowej.

W przypadku rozstrzygnięć na zasadzie uznania administracyjnego organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Podkreślić należy, że organ działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie, wypełniając normę z wynikającą art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Ciąży na nim także obowiązek sporządzenia uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia w sprawie, wnikliwe i logiczne wyjaśniającego przesłanki, którym się kierował, zgodnego z treścią art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., z uwzględnieniem zasady wynikającej z art. 9 k.p.a. statuującego zasadę informowania strony.

Zdaniem Sądu, organ nie odniósł się konkretnie i z nawiązaniem do zgromadzonego materiału dowodowego przede wszystkim do aspektu społecznego i finansowego funkcjonowania placówek przedszkolnych na terenie [...] w systemie publicznym i niepublicznym, pomimo że takie wskazanie otrzymał od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sprzeczny z art. 153 p.p.s.a. jest argument organu, że inne placówki prowadzone przez Miasto [...] są w stanie przejąć opiekę nad dziećmi uczęszczającymi do przedszkola prowadzonego przez skarżące. Sąd wyrażał już stanowisko, że zadania przedszkoli niepublicznych nie sprowadzają się tylko do wypełnienia luk w systemie publicznych placówek przedszkolnych. Przedszkola niepubliczne należy postrzegać jako alternatywę dla przedszkoli publicznych, zaś wybór placówki przedszkolnej należy wyłącznie do rodziców i opiekunów, którzy mają prawo do samodzielnej oceny, w jakiej placówce dziecko będzie miało zapewnione jak najwyższe standardy bezpieczeństwa, opieki, wychowania i rozwoju, nawet przy założeniu ponoszenia wyższych opłat za świadczoną przez placówkę usługę. Placówki przedszkolne w ramach Miasta cieszą właśnie dlatego różną opinią rodziców i różnym ich zainteresowaniem. Wolne miejsca w placówkach publicznych nie mogą stanowić wystarczającego argumentu dla odmowy współfinansowania placówek niepublicznych, bowiem w żadnym razie nie to ma związku z realnym zaspokojeniem potrzeb społecznych dotyczących placówek przedszkolnych. Dla odbiorców takich usług nie bez znaczenia są takie okoliczności, jak lokalizacja przedszkola, warunki lokalowe, liczebność grup, wielość tych grup w ramach placówki, infrastruktura zewnętrzna (place zabaw), wyposażenie w pomoce naukowe, kadra kształcąca i metody dydaktyczne, dodatkowe zajęcia dydaktyczne, wyżywienie, etc. Dlatego rzeczą organu jest systematyczna ocena funkcjonujących już placówek, szczególnie tych, które podlegają samorządowi, w celu ustalenia, które z nich są placówkami rentownymi, posiadającym pełne lub bliskie pełnego obłożenie, a które nie. Niezbędnym jest monitoring realnego zapotrzebowania usług przedszkolnych w poszczególnych dzielnicach miasta, z uwzględnieniem ich specyfiki, w tym liczebności młodych mieszkańców. Bez dokonania takich ustaleń podnoszenie argumentu istnienia miejsc w innych niż wnosząca o dotowanie placówkach przedszkolnych nie jest wystarczające dla uzasadnionej odmowy wyrażenia przez organ zgody na udzielenie świadczenia w terminie wcześniejszym. W żadnym bowiem razie nie można uznać w takich realiach, że postępowanie organu wychodzi naprzeciw uzasadnionym oczekiwaniom mieszkańców [...] w zakresie opieki i edukacji przedszkolnej (por. art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym Dz.U.2022.559 ze zm.) i sprzyja rzeczywistej realizacji zadań system oświaty (por. w szczególności art. 1, art. 2, art. 11 ustawy Prawo oświatowe, Dz.U.2021.1082 ze zm.). Nie sposób w tym względzie abstrahować od szczególnej sytuacji przedstawionej we wniosku – przedszkole skarżących zostało utworzone w miejsce rozwiązanego - z przyczyn od nich niezależnych - przedszkola w P. , a wszystkie dotowane do tej pory przez [...] w tej placówce dzieci zostały przeniesione przez opiekunów do N. przy ul. [...]. Do nowej placówki przeniesiono także kadrę z poprzedniej placówki.

Sąd nie rozstrzyga w tym miejscu powyższego zagadnienia, bowiem organ nie przedstawił w tej mierze żadnych danych, które mogłyby podlegać ocenie sądowoadministracyjnej. Nie neguje też racji samego stwierdzenia o potrzebie (a wręcz niezbędności) czynienia oszczędności w budżecie. Nie może to jednak odbywać się kosztem podstawowych potrzeb lokalnej społeczności, a do takich bez wątpliwości należy właściwa organizacja i funkcjonowanie systemu oświatowego.

Trzeba też zauważyć, że organ, nawiązując do konieczności finansowania innych placówek przedszkolnych na terenie miasta, ogólnie odesłał do załącznika do pisma z dnia 29 czerwca 2022 r. Załącznik, według jego tytułu, obejmuje dane dotowanych przez organ przedszkoli publicznych i niepublicznych. Wynika z niego, że w latach 2019-2021 przedszkoli w [...] ubyło lub co najmniej nie przybyło (odpowiednio we wskazanych latach: 95, 94, 94 placówek), podczas gdy dzieci w przedszkolach systematycznie przybywa (odpowiednio we wskazanych latach ich liczbę organ podał na: 4.243, 4.462, 4.657). Wobec tego potrzeby mieszkańców [...] w zakresie opieki i edukacji przedszkolnej - co do zasady - są coraz większe. Jeśli w 2021 r. przybyło dzieci korzystających z placówek przedszkolnych, to odmowa uwzględnienia wniosku skarżącego w takich realiach pozostaje tym bardziej w sprzeczności z potrzebami lokalnej społeczności.

Z załącznika wynika, że kwota dotacji udzielanych łącznie przedszkolom publicznym i niepublicznym w latach 2019-2020 wzrosła: odpowiednio były to kwoty: [...]). Organ nie wskazał jednak w tym zestawieniu, w jakim stopniu zasilane są przedszkola publiczne, a w jakim niepubliczne, jak rozkłada się liczba tych placówek w mieście, a co najważniejsze – czy w istocie wzrost kwot dotacji jest związany ze wzrostem liczby placówek niepublicznych, czy raczej jest naturalną konsekwencją wzrostu cen (czego dowodzić może zestawienie obejmujące wskaźniki wysokości stawek dotacji przyznawanej na ucznia). Dane te nie wynikają również z drugiego z zestawień w ramach omawianego załącznika.

Duży stopień ogólności danych zaprezentowanych przez organ nie pozwala zatem na stwierdzenie, że przyznanie wnioskowanej dotacji skarżącym naraziłoby finanse Miasta [...] na stratę.

Zupełnie niezrozumiałym jest z kolei twierdzenia organu, że z powodu upływu czasu (zamknięcie roku, w którym dotacja miała być udzielona) nie można już przyznać wnioskowanego świadczenia. To przecież określone działania i zaniechania organu spowodowały, że wniosek skarżących nie został pozytywnie dla nich rozpatrzony w roku, którego dotyczył. Czynienie zarzutu z faktu korzystania przez skarżące ze swoich uprawnień procesowych, jak też wyraźne negowanie zapadających w sprawie rozstrzygnięć sądowych jest nie do zaakceptowania w praworządnym państwie.

Powoływanie się przez organ na trudności wywołane pandemią COVID-19 było już przedmiotem analizy sądowej. Aspekt funkcjonowania Miasta [...] w obliczu COVID-19 organ odnotował wyłączne w kontekście wyższych wydatków, ale całkowicie pominął przy tym rzecz najważniejszą, czyli cele i zadania, jakie ustawodawca przypisał systemowi oświaty. Tymczasem, zagrożenia dla życia i zdrowia wynikające z pandemii oznaczają celowość tworzenia mniejszych liczebnie grup dzieci w przedszkolach i konieczność wprowadzania dodatkowych zabezpieczeń, a tym samym jeszcze wyższych standardów w zakresie opieki i edukacji przedszkolnej.

W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, organ ponownie nie rozpatrzył istoty sprawy, pomijając przy tym ocenę sądowoadministracyjną zawartą w wyrokach w sprawach sygn. I SA/Lu 257/21 i I SA/Lu 65/22. Ponownie dowolnie odmówił skarżącym uwzględnienia wniosku złożonego w trybie art. 33 ust. 4 u.f.z.o. Przedstawione dane dotyczące udzielonych w poszczególnych latach dotacji oświatowych dla przedszkoli publicznych i niepublicznych nie obrazują w wystarczającym stopniu zarówno możliwości budżetowych Miasta [...] (nie odniesiono np. tych danych do danych dotyczących udziału otrzymanej subwencji oświatowej i dotacji bieżącej w realnych wydatkach samorządu na oświatę, nie wskazano w jakim stopniu wydatki te są w poszczególnych latach finansowane z dochodów własnych, kosztem innych zadań samorządu), jak i realnego zapotrzebowania lokalnej społeczności na miejsca w placówkach przedszkolnych. Nie wskazano danych dotyczących wolnych miejsc w przedszkolach i zasad rekrutacji do tych placówek. Nie podano, czy każdorocznie wszystkie wnioski o przyjęcie dziecka do placówki przedszkolnej są rozpatrywane pozytywnie, czy też przedszkola niepubliczne stanowią swoisty wentyl bezpieczeństwa dla rodziców pozbawionych możliwości korzystania z usługi edukacyjnej dla dziecka.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę oraz ocenę i wskazania wynikające z wyroków w sprawach sygn. akt I SA/Lu 27/21 i I SA/Lu 65/22, zasady prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, w rezultacie czego wyda rozstrzygnięcie realizujące standardy wskazane w art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a. oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Precyzując jasne kryteria rozstrzygnięcia o wniosku skarżących (których nie wskazuje art. 33 ust. 4 u.f.z.o.) wykaże ich spełnienie (lub brak) w indywidualnych okolicznościach tej sprawy, mając na uwadze treść art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na zasądzoną od organu kwotę składa się wpis od skargi – 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa udzielonego przez każdą ze skarżących – 2 x 17 zł.