Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 359/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 146 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 498
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - t.j.
article: art. 7, art. 77 oraz art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 56 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 777/21 w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 3 września 2021 r. nr 1001-IEE-1.711.87.2021.4/UJ w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od B. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 777/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: "WSA", "sąd I instancji") po rozpoznaniu skargi B. S. (dalej: "Skarżąca") oddalił skargę na zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "Dyrektor") z dnia 3 września 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżąca zaskarżyła go

w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi Skarżąca zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego tj.:

1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498 ze zm., dalej: "u.p.u." lub "Prawo upadłościowe"), poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że na gruncie niniejszej sprawy brak jest przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa pomimo uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości B. S., jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej;

II. przepisów postępowania tj.:

1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), wskutek błędnego przyjęcia, iż brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, w tym brak podjęcia z urzędu kroków celem zbadania prawomocności postanowienia o ogłoszeniu upadłości, pomimo okoliczności, iż na wcześniejszym etapie organ egzekucyjny na mocy art. 56 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), znalazł podstawę do wydania postanowienia z dnia 30 września 2020 r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości Skarżącej, mimo, iż z dyspozycji art. 146 ust.

1 u.p.u. wynika tożsama przesłanka wskazująca, iż wraz z uprawomocnieniem się postanowienia o ogłoszeniu upadłości Skarżącej jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej winno nastąpić umorzenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, co w konsekwencji uchodzi za sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania i z obowiązującym stanem prawnym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od Skarżącej na swoją rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Strony, po otrzymaniu informacji o posiedzeniu niejawnym i podstawach jego zarządzenia, nie wnosiły zastrzeżeń do takiego trybu rozpoznania sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w ustalonych okolicznościach faktycznych oraz wobec brzmienia przepisów art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.) i art. 146 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, organ powinien był umorzyć postępowanie egzekucyjne. Zdaniem Skarżącej jest oczywistym, iż po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej, postępowanie egzekucyjne prowadzone względem Skarżącej winno zostać umorzone. Organ nie uwzględnił wniosku strony, z uwagi na ustalenie, iż majątek w stosunku do którego prowadzona jest egzekucja nie wszedł w skład masy upadłości, co za tym w sprawie nie miał zastosowania przepis art. 146 ust. 1 Prawa upadłościowego.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że na gruncie niniejszej sprawy brak jest przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa pomimo uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości Skarżącej, jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku właściwie przyjął, że ustawodawca w przepisie art. 59 § 1 u.p.e.a. – w brzmieniu obwiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. - nie wskazał na możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości lub części, co miało miejsce dopiero przy okazji kolejnych zmian. W rozpatrywanej sprawie wobec zapisu art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, WSA słusznie ocenił, że organ zasadnie odwoływał się do przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu sprzed wejścia w życie wspomnianych zmian. Dlatego też, skoro stwierdzono, że prowadzona jest egzekucja z nieruchomości niewchodzącej w skład majątku Skarżącej, a tym samym niewchodząca w skład masy upadłości, to nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego (w całości). Postępowanie egzekucyjne może zatem toczyć się dalej. Ogłoszenie upadłości konsumenckiej Skarżącej nie stanowi przeszkody do jego kontynuowania. Nie mają również wpływu na wynik niniejszej sprawy argumenty związane z wcześniejszym zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Jak właściwie wywiódł WSA, postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego nie było przedmiotem niniejszej sprawy, a więc nie mogła być dokonana jego ocena. Poza tym wcześniejsze zawieszenie przedmiotowego postępowania nie powoduje konieczności jego umorzenia, skoro żadna z ustawowych przesłanek umorzenia nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., wskutek błędnego przyjęcia, iż brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. Należy zauważyć, że jak zasadnie przyjął WSA, organy nie kwestionowały okoliczności wydania Skarżącej postanowienia o ogłoszeniu upadłości, ani jego uprawomocnienia się. Organy uznały jednak, że postanowienie to nie wpływa na toczące się postępowanie egzekucyjne w ten sposób, że powoduje konieczność jego umorzenia. Nie zaistniały zatem jakiekolwiek błędy w ustaleniu stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji WSA bez naruszenia powyższych przepisów, zaakceptował stan faktyczny przyjęty przez organy. Podsumowując, nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec niespełnienia przesłanki z art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w zw. z art. 146 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe. Należało więc odmówić umorzenia postępowania egzekucyjnego, co też organy prawidłowo uczyniły.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Mirella Łent Sławomir Presnarowicz (spr.) Bogusław Dauter