Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1601/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne: Jednostki badawczo-rozwojowe
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 265, art. 267, art. 269
journal: Dz.U. 2022 poz 574
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), asesor WSA Paweł Konicki, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Instytutu [...] na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia 19 marca 2023 r. nr 718/508/2022-1 w przedmiocie przyznania kategorii naukowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Edukacji i Nauki decyzją z 19 marca 2023 r. nr 718/508/2022-1 znak DN.WEN.702.159.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185) oraz na podstawie art. 269 ust. 1 i 4 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku Instytutu [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Edukacji i Nauki z 26 lipca 2022 r. nr 718/508/2022, mocą której Instytutowi [...] przyznana została kategoria naukowa B+ w dyscyplinie nauki socjologiczne.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że Instytut [...], zwany dalej "podmiotem", wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy zakwestionował prawidłowość oceny dokonanej przez Komisję Ewaluacji Nauki, w zakresie osiągnięć wskazanych w kryterium I, II i III. Podmiot zawnioskował o rozpatrzenie ocen recenzentów odrzucających publikacje podczas ewaluacji w I instancji. Według podmiotu jest powszechnie przyjętą normą w pracy akademickiej, że nadanie publikacji numeru DOI przez czasopismo oznacza, że opublikowana z DOI wersja jest wersją ostateczną, nawet jeśli wersja papierowa artykułu jest publikowana dopiero jakiś czas później, co przekłada się na "datę" czasopisma. Podmiot zwrócił uwagę, że artykuły naukowe są obecnie czytane, polecane i rozpowszechniane głównie w formie elektronicznej, a wydawnictwa papierowe mają znaczenie jedynie symboliczne, wobec czego wydania papierowe nie powinny mieć przeważającego znaczenia w ewaluacji. Ponadto podmiot wniósł o uwzględnienie w ewaluacji prawidłowo punktowanych publikacji, tj. według punktacji ustalonej zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 7 listopada 2018 r. w sprawie sporządzania wykazów wydawnictw monografii naukowych oraz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 349). W opinii podmiotu wadliwość zaskarżonej decyzji wynika częściowo z nieprawidłowej punktacji przypisanej poszczególnym wydawnictwom w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, zwanym dalej "systemem POL-on", w module System Ewaluacji Dorobku Naukowego, zwanym dalej "SEDN". Zgodnie z ww. rozporządzeniem, Komisja sporządza listy wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe, spełniających etyczne i naukowe standardy wydawnicze. Takie listy zostały podane do powszechnej wiadomości, jednak punktacja przyznana w SEDN książkom pracowników podmiotu nie odpowiada punktom przypisanym na listach poszczególnym wydawnictwom. Podmiot wskazał, że zaraportował informacje o monografiach, rozdziałach w monografiach, redakcjach, przekładach i edycjach naukowych tekstów źródłowych pracowników naukowych do systemu zgodnie ze stanem faktycznym, wybierając podczas wprowadzania danych jeden z proponowanych różnych wariantów nazw wydawnictw z wbudowanego słownika. Wbrew oczekiwaniom system inaczej obsługiwał jednak nazwy czasopism, a inaczej nazwy wydawnictw. Błąd ten został wykryty już po wprowadzeniu danych, w okresie, kiedy już nie była możliwa ich korekta. Podmiot podkreślił, że jego pracownik zgłaszał zaistniałe nieprawidłowości podczas trwania ewaluacji, przedstawił ponadto szczegółową listę błędów, które doprowadziły do zaniżenia punktacji i wyników ewaluacji w kryterium I. Ponadto podmiot wniósł o uwzględnienie w ewaluacji publikacji, które zostały dodane do bazy danych Polska Bibliografia Naukowa, zwanej dalej "PBN", oraz opublikowane w okresie ewaluacji 2017-2021. Podmiot zaznaczył, że mimo nieujęcia ww. publikacji w SEDN, są one jednoznacznie przypisane podmiotowi w PBN, a ich pominięcie prowadziłoby do oceny na podstawie niezgodnych ze stanem faktycznym danych. Równocześnie podmiot zaznaczył, że zasada prawdy materialnej i związany z nią obowiązek poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych przeważa nad terminami instrukcyjnymi określonymi w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej. Ponadto podmiot wniósł o zoptymalizowanie w systemie udziałów jednostkowych poszczególnych pracowników w ewaluacji, po poprawieniu punktów zgodnie z dołączonymi do wniosku tabelami, wskazując, iż termin na wskazanie najkorzystniejszych publikacji, przewidziany w § 24 rozporządzenia, nie może zastępować prawa do zgłoszenia zarzutów do nieoptymalnego rozpatrzenia publikacji przez organ podczas ewaluacji. W opinii podmiotu zasadne jest, aby również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy można było wnosić o uwzględnienie innych osiągnięć naukowych niż wybrane w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego.

Ponadto podmiot nie zgodził się z opinią Komisji, że niektóre projekty badawcze zgłoszone do ewaluacji nie zostały uzyskane w wyniku procedury konkursowej lub przedstawione opisy nie określają ich związku z badaniami naukowymi. Podmiot podkreślił, że wszystkie projekty mają charakter naukowy oraz zostały uzyskane w wyniku konkursów o granty badawcze, zwrócił też uwagę, że abstrakty naukowe i informacje o stricte naukowym charakterze projektów realizowanych w podmiocie, a także informacje o konkursach na projekty, są informacją powszechnie dostępną w Internecie. W opinii podmiotu Minister "miał obowiązek wesprzeć się informacjami powszechnie dostępnymi". Podmiot wskazał, że zgodnie z art. 265 ust. 6 ustawy ewaluacją obejmuje się osiągnięcia, które powstały w związku z zatrudnieniem lub odbywaniem kształcenia w podmiocie, a zatem powinno się uwzględniać osiągnięcia związane z zatrudnieniem lub odbywaniem kształcenia w całym tym okresie, również doktorantów sprzed października 2019 r., z tzw. studiów III stopnia – studiów doktoranckich. W przekonaniu podmiotu wykluczenie uczestników studiów doktoranckich w § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia pozostaje w kolizji z art. 265 ust. 6 ustawy.

W opinii podmiotu ewaluacja, w szczególności w zakresie kryterium III, była obarczona niejasnością, brakiem stabilnych zasad i transparentności, co narusza zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów administracji (art. 8 k.p.a.). Równocześnie podmiot wniósł o dodatkową ocenę ekspercką w celu zaliczenia do kategorii naukowej A+. Zaznaczył, że otrzymał kategorię A+ w trakcie poprzedniej ewaluacji jednostek naukowych, a osiągnięcia z lat 2017-2021 potwierdzają dotychczasowe wysokie oceny jego działalności. Podmiot przedstawił zestawienie artykułów naukowych uwzględnionych w ewaluacji, których całkowita wartość punktowa wynosi 140 albo 200 pkt, autorstwa albo współautorstwa pracowników reprezentujących dyscyplinę nauki socjologiczne i wskazał, że zidentyfikował błędne punktacje, dotyczące zarówno publikacji uwzględnionych, jak i niewliczanych do maksymalnych udziałów pracownika w ewaluacji, przedstawiając listę publikacji, którym przypisano błędną punktację w systemie. Ponadto we wniosku przedstawiono publikacje, które zostały wydane w okresie objętym ewaluacją (do końca 2021 r.), ale po zamknięciu modułu sprawozdawczego oraz te, które nie zostały wpisane do systemu POL-on.

Minister wskazał, że zgodnie z art. 269 ust. 5 ustawy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został przekazany do zaopiniowania przez Komisję, która dokonała ponownej oceny osiągnięć podmiotu uwzględnianych w ewaluacji, a także odniosła się do zarzutów i argumentów zawartych we wniosku. Porównanie wyników ponownej oceny z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+ i B wykazało, że podmiotowi w dyscyplinie nauki socjologiczne powinna zostać przyznana kategoria naukowa B+ i taką kategorię Komisja zaproponowała.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister utrzymał w mocy decyzję z 26 lipca 2022 r. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej oraz ustawy z 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669, z późn. zm.).

Minister wskazał, że na podstawie art. 324 ust. 1 ustawy wprowadzającej, ewaluacja jakości działalności naukowej przeprowadzana w 2022 r. obejmowała lata 2017-2021. Zgodnie z art. 274 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ewaluacja należy do zadań Komisji Ewaluacji Nauki. Organ podniósł, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Komisja przeprowadziła ewaluację na podstawie zawartych w systemie POL-on informacji dotyczących działalności podmiotu, według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r., dostępnych w tym systemie na dzień 31 stycznia 2022 r. Kierownik podmiotu złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 354 ust. 4 ustawy, potwierdzające, iż dane wprowadzone do systemu POL-on są zgodne ze stanem faktycznym.

Organ podkreślił, że postępowanie w sprawie przyznania kategorii naukowej jest postępowaniem sformalizowanym, a jego zasady zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu, tworząc specyficzną procedurę opartą na gromadzeniu materiału dowodowego i dokumentowaniu wyników kompleksowej oceny w postaci elektronicznej w systemie POL-on, wykorzystywanym w procesie ewaluacji. Zakres danych wprowadzanych do systemu POL-on został uregulowany w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 6 marca 2019 r. w sprawie danych przetwarzanych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on (Dz. U. z 2022 r. poz. 700). Podstawę faktyczną wydawanych decyzji stanowią dane wprowadzone przez podmioty do systemu POL-on, w określonym przepisami terminie.

Odnosząc się do zawartej we wniosku argumentacji, że regulacje zawarte w rozporządzeniu mają charakter techniczny organ zauważył, że ustawodawca w art. 267 ust. 2 pkt 1 ustawy zobowiązał Ministra do określenia w rozporządzeniu rodzajów osiągnięć uwzględnianych w ewaluacji, szczegółowych kryteriów i sposobu oceny osiągnięć, sposobu określania kategorii, a także sposobu przeprowadzenia ewaluacji. Rozporządzenie zostało wydane zgodnie z zakresem delegacji wskazanej w tym przepisie. W § 2 ust. 1 rozporządzenia Minister określił, że Komisja przeprowadza ewaluację na podstawie informacji zawartych w systemie POL-on, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok jej przeprowadzenia, dostępnych w systemie POL-on 31 stycznia roku, w którym ewaluacja jest przeprowadzana. W świetle obowiązujących przepisów, materiał dowodowy powinien być zatem w całości dostępny w systemie POL-on w terminach wskazanych w rozporządzeniu. Prowadząc postępowanie dotyczące przyznania podmiotowi kategorii naukowej w ewaluowanej dyscyplinie Minister wziął pod uwagę cały materiał dowodowy zgromadzony w systemie POL-on.

Minister nie zgodził się ze stanowiskiem podmiotu, który wskazał, że organ miał obowiązek wesprzeć się informacjami powszechnie dostępnymi. W ocenie Ministra nie można żądać, aby organ podejmował szczególne dochodzenie w celu wykrycia informacji dotyczących osiągnięcia naukowego lub jego autora, których sam podmiot nie sprawozdał i nie przedstawił. Organ zauważył, że zgodnie z art. 354 ust. 2 ustawy za prawidłowość i rzetelność danych oraz terminowość ich wprowadzania do systemu POL-on odpowiada osoba kierująca danym podmiotem. Skoro, zgodnie z przepisami rozporządzenia, ewaluacja przeprowadzana jest wyłącznie na podstawie osiągnięć sprawozdanych w systemie POL-on, podmiot powinien dołożyć szczególnej staranności we wprowadzaniu do tego systemu niezbędnych danych. Minister nie może ani uzupełnić w systemie POL-on informacji o działalności naukowej podmiotu, ani skorygować danych wprowadzonych przez podmiot w sposób błędny lub niekompletny. Wynika to z przepisów art. 343 ust. 2, art. 345 ust. 2 i art. 346 ust. 4 ustawy. Komisja i Minister mogą wywodzić określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyłącznie na podstawie informacji dostępnych w systemie POL-on.

Minister Edukacji i Nauki wskazał, że działalność naukowa podmiotu w ewaluowanej dyscyplinie została oceniona odrębnie w każdym z trzech kryteriów ewaluacji, tj.:

1) kryterium I - poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej;

2) kryterium II - efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych;

3) kryterium III - wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki.

Ewaluacja została przeprowadzona w związku ze spełnieniem przez podmiot warunku określonego w art. 265 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym ewaluację przeprowadza się w ramach dyscypliny w podmiocie zatrudniającym według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok przeprowadzenia ewaluacji co najmniej 12 pracowników prowadzących działalność naukową w danej dyscyplinie, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie. Na podstawie danych wprowadzonych przez podmiot do systemu POL-on ustalono, że według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r. liczba osób zatrudnionych w podmiocie i prowadzących działalność naukową w dyscyplinie nauki socjologiczne, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie, wynosiła 49,65.

W celu ustalenia liczby osiągnięć podlegających ocenie w poszczególnych kryteriach, na podstawie danych z systemu POL-on ustalono liczbę pracowników prowadzących w podmiocie działalność naukową w dyscyplinie nauki socjologiczne, którzy wskazali tę dyscyplinę w oświadczeniu, o którym mowa w art. 343 ust. 7 ustawy, oraz złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 265 ust. 5 ustawy, zwaną dalej "liczbą N".

Minister stwierdził, że liczbę N ustalono prawidłowo, jako średnią arytmetyczną liczby tych pracowników w poszczególnych latach z okresu objętego ewaluacją, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, z uwzględnieniem udziału czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie. Organ zaznaczył, że liczbę osób prowadzących w podmiocie działalność naukową w dyscyplinie nauki socjologiczne w 2017 r. ustalono, zgodnie z § 34a rozporządzenia, na podstawie liczby pracowników zaliczonych według stanu na dzień 31 grudnia 2017 r. na podstawie przepisów ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz.U. z 2018 r. poz. 87) do osób uczestniczących w realizacji badań naukowych lub prac rozwojowych, z uwzględnieniem dyscyplin wskazanych przez tych pracowników w oświadczeniu, o którym mowa w art. 219 ust. 11 ustawy wprowadzającej. Do liczby osób prowadzących działalność naukową w danej dyscyplinie naukowej w 2017 r. nie wliczono pracowników naukowo-technicznych i inżynieryjno-technicznych. Udział czasu pracy osoby prowadzącej działalność naukową w danej dyscyplinie w 2017 r. ustalono według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r.

Zgodnie z danymi w systemie POL-on, liczba tych pracowników prowadzących działalność naukową w podmiocie w dyscyplinie nauki socjologiczne według stanu na 31 grudnia w poszczególnych latach objętych ewaluacją wynosiła: w 2017 r. – 44,43, w 2018 r. – 52,18, w 2019 r. – 51,84, w 2020 r. – 54,47, w 2021 r. – 49,65. Na podstawie powyższych danych ustalono, że liczba N=50,51. Podmiot nie wniósł zastrzeżeń co do prawidłowości ustalenia liczby N.

Minister wskazał, że poziom naukowy prowadzonej działalności naukowej (kryterium I) ocenia się uwzględniając osiągnięcia naukowe wskazane w § 8 rozporządzenia, tj. artykuły naukowe, monografie naukowe, rozdziały w monografiach naukowych i redakcje naukowe tych monografii, przyznane patenty na wynalazki, prawa ochronne na wzory użytkowe oraz wyłączne prawa hodowców do odmian roślin. Zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia, dla każdej publikacji naukowej ustala się jednostkowy udział każdego autora w danej publikacji. Sposób ustalania udziału jednostkowego określa § 16 ust. 2 i 3 rozporządzenia. W przypadku publikacji wieloautorskiej, udział jednostkowy zależy od całkowitej wartości punktowej publikacji naukowej, przeliczeniowej wartości punktowej publikacji naukowej, ustalonej zgodnie z przepisami § 13-15 rozporządzenia, a także liczby współautorów będących osobami, o których mowa w § 11 ust. 1 rozporządzenia, którzy upoważnili ewaluowany podmiot do wykazania publikacji naukowej w danej dyscyplinie naukowej.

Stosownie do § 17 ust. 5 rozporządzenia, suma udziałów jednostkowych w publikacjach naukowych uwzględnianych w ocenie w dyscyplinie nauki socjologiczne nie mogła być większa niż 3-krotność liczby N, czyli 151,53. Zgodnie z § 17 ust. 8 pkt 1 rozporządzenia, wartość ta została zmniejszona o 6, gdyż 2 pracowników prowadzących działalność naukową w dyscyplinie nauki socjologiczne nie upoważniło podmiotu do wykazania do celów ewaluacji żadnej z publikacji naukowych, o których mowa w § 8 pkt 1 albo 3 albo w § 12 ust. 6 rozporządzenia.

Organ wskazał, że w związku z powyższym w ramach kryterium I uwzględnionych mogło być nie więcej niż 145,53 udziałów jednostkowych w publikacjach naukowych autorstwa albo współautorstwa osób, o których mowa w § 11 ust. 1 rozporządzenia. Minister stwierdził, że udziały jednostkowe poszczególnych autorów publikacji uwzględnionych w ewaluacji, a także wartość punktowa tych udziałów zostały obliczone w sposób prawidłowy. Przy ustalaniu wartości punktowej stosowano art. 324 ust. 2-2b ustawy wprowadzającej oraz odpowiednie przepisy rozporządzenia, uwzględniając właściwe wykazy czasopism naukowych oraz wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe, tj.: w przypadku artykułów naukowych opublikowanych w ostatecznej formie w latach 2017 i 2018 – wykaz czasopism naukowych ogłoszony komunikatem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 stycznia 2017 r.; w przypadku artykułów naukowych opublikowanych w ostatecznej formie w latach 2019-2021 – ostatni wykaz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych, sporządzony i udostępniony przez Ministra w okresie objętym ewaluacją, tj. wykaz ogłoszony komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z 1 grudnia 2021 r., ze zmianami i sprostowaniem z 21 grudnia 2021 r.; w przypadku monografii naukowych wydanych w latach 2017-2021 – ostatni wykaz wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe, sporządzony i udostępniony przez Ministra w okresie objętym ewaluacją, tj. wykaz ogłoszony komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z 22 lipca 2021 r.

Minister podniósł, że na podstawie informacji wprowadzonych do systemu POL-on algorytm optymalizujący, o którym mowa w § 24 ust. 1 rozporządzenia, dokonał wyboru osiągnięć stanowiących podstawę ewaluacji, w sposób zapewniający uzyskanie maksymalnego wyniku punktowego przy uwzględnieniu warunków określonych w § 17, § 18 oraz § 34-36. W dniu 10 lutego 2022 r. podmiot otrzymał w systemie POL-on wykaz osiągnięć wybranych w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego. Zgodnie z § 24 ust. 3 rozporządzenia, kierownik podmiotu mógł wskazać do oceny inne osiągnięcia niż wybrane w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego. Podmiot nie skorzystał z tej możliwości.

Odnosząc się do argumentacji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ zauważył, że sprawozdawanie osiągnięć do systemu POL-on, moduł PBN, w sposób zgodny z wytycznymi zamieszczonymi w tym systemie pozwalało uniknąć zarówno pomyłek, jak i nieuwzględnienia ważnych dla podmiotu osiągnięć publikacyjnych. Podmiot wskazał, że "podczas wprowadzania danych system PBN proponował różne warianty nazw wydawnictw z wbudowanego słownika, z czego operatorzy systemu korzystali". Minister wskazał, że system nie proponował wariantów nazw wydawnictwa. Zapamiętuje jednak nazwy wydawnictw, jakie podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki wprowadziły dotychczas, sprawozdając swoje osiągnięcia, dlatego wyświetlał te spośród nich, dla których ciąg znaków (liter) był tożsamy. Gdyby podmiot sprawozdając dane o publikacji wybrał wydawnictwo z załączonej w systemie, oznaczonej symbolem, listy wydawnictw ujętych w sporządzonym przez Ministra wykazie, problem identyfikacji wydawnictwa nie pojawiłby się.

Jak wskazał organ, niezależnie od powyższego od 1 kwartału 2021 r., a więc rok przed rozpoczęciem ewaluacji, podmiot miał dostęp do danych sprawozdanych przez siebie w systemie POL-on – były one widoczne zarówno w module PBN, jak i SEDN. W module SEDN prezentowano dane o publikacji wraz z przypisaną punktacją dla wszystkich udziałów jednostkowych osób, które oświadczyły to osiągnięcie na rzecz podmiotu. Podmiot powinien zatem zweryfikować poprawność wprowadzonych informacji przed złożeniem przez kierownika podmiotu oświadczenia, że dane są zgodne ze stanem faktycznym. Organ zaznaczył też, że od października 2021 r. udostępniano podmiotom podlegającym ewaluacji robocze wykazy osiągnięć wybranych w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego. Podmiot miał zatem co najmniej kilka miesięcy przed rozpoczęciem ewaluacji, by zauważyć brak w tym zestawieniu istotnych dla siebie publikacji i skorygować dane w systemie. Ponadto po rozpoczęciu ewaluacji i otrzymaniu w dniu 10 lutego 2022 r. wykazu osiągnięć wybranych w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego, kierownik podmiotu miał 21 dni na wskazanie innych osiągnięć.

Organ podkreślił, że ocena podmiotu w kryterium I została przeprowadzona na podstawie zaakceptowanego przez kierownika podmiotu wykazu osiągnięć. Na etapie ponownego rozpatrywania sprawy nie jest już możliwe wskazywanie innych publikacji i zastępowanie nimi osiągnięć przedstawionych do ewaluacji w opisany powyżej sposób. Przychylenie się do takiego wniosku podmiotu pozostawałoby ponadto, zdaniem Ministra, w sprzeczności z zasadą równego traktowania podmiotów. Nie ma żadnego uzasadnienia dla indywidualnego traktowania podmiotu i uznania, że w jego przypadku termin na dokonywanie korekt i wybór osiągnięć, na podstawie których dokonywana jest ocena, powinien być przedłużony o 5 miesięcy, do 25 sierpnia 2022 r. (data wniosku). Argument dotyczący utrudnień związanych z pandemią nie może zostać uznany, gdyż z tego powodu okres ewaluacji został wydłużony o rok, a ponadto problemy z pracą zdalną, zwolnieniami lekarskimi pracowników itp. dotykały wszystkie podmioty podlegające ewaluacji.

W związku z powyższym Komisja dokonała ponownej oceny osiągnięć wskazanych przez podmiot do objęcia ewaluacją w dyscyplinie nauki socjologiczne, które podlegały ocenie w I instancji, ze szczególnym uwzględnieniem 4 publikacji zaopiniowanych negatywnie, o numerach ID: 46318857, 55385264, 247329332 i 248669735, a swoje stanowisko w odniesieniu do poszczególnych osiągnięć zamieściła w systemie POL-on, w module SEDN.

Minister stwierdził, że punktacja dla osiągnięć zaakceptowanych przez Komisję została ustalona w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami. Biorąc pod uwagę informacje wprowadzone przez podmiot do systemu POL-on Minister stwierdził, że nie można uwzględnić artykułów naukowych o numerach ID: 46318857 i 247329332, gdyż opublikowane zostały w ostatecznej formie w 2022 r., a zatem poza okresem objętym ewaluacją. Zgodnie z § 11 ust. 3 rozporządzenia, w ewaluacji istotna jest data opublikowania osiągnięcia w ostatecznej formie. Odnosząc się do argumentacji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister wskazał, że w przywołanym przepisie rozporządzenia nie chodzi o ostateczną wersję artykułu (taką, której forma i treść nie ulegnie już zmianie), ale o jego opublikowanie w ostatecznej formie, właściwej dla danego czasopisma. Każda publikacja ma jedną ostateczną formę bez względu na to, czy jest publikowana w wersji papierowej, czy elektronicznej. Publikacja w ostatecznej formie oznacza, że w przypadku artykułu opublikowanego w czasopiśmie naukowym umieszczone są w nim informacje o numerze czasopisma, do którego dany artykuł został przyporządkowany oraz związany z tym faktem rok publikacji, a ponadto powinny być umieszczone numery stron. Również przywołane we wniosku nadanie ww. artykułom przed 2022 r. numeru DOI nie oznacza ich opublikowania w ostatecznej formie – nadanie numeru DOI jest aktem rejestracji (zanim ukaże się publikacja), gwarantującym m.in. prawa autorskie itd.

Minister zgodził się również ze stanowiskiem Komisji, że w ewaluacji nie można uwzględnić artykułów naukowych o numerach ID: 55385264 i 248669735. Po analizie danych w systemie POL-on stwierdzono, iż osiągnięcia te nie spełniają określonych w § 9 rozporządzenia kryteriów artykułu naukowego (pierwszy z nich to abstrakt, drugi – komunikat pozjazdowy). Ponadto osiągnięcie o numerze ID: 55385264 nie ma żadnego związku z dyscypliną nauki socjologiczne. W związku z powyższym liczba punktów za uwzględnione udziały jednostkowe w publikacjach po ponownej ocenie nie zmieniła się i wynosi 10 306 punktów.

Organ wskazał, że ocena podmiotu w kryterium I ewaluacji, ustalona po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z zależnością określoną § 21 rozporządzenia, wyniosła QI = 204,04.

W kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych" uwzględnia się projekty, o których mowa w § 22 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, a także przychody z tytułu komercjalizacji wyników badań naukowych lub prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami oraz przychody z tytułu usług badawczych świadczonych na zlecenie podmiotów nienależących do systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Podmiot zakwestionował ocenę Komisji w odniesieniu do 7 odrzuconych projektów, wskazując we wniosku, że "abstrakty naukowe i informacje o stricte naukowym charakterze projektów realizowanych w I., a także informacje o konkursach na projekty są informacją powszechnie dostępną w Internecie". Równocześnie podmiot wniósł o uwzględnienie w ewaluacji 5 grantów Preludium, finansowanych przez NCN, podnosząc, iż mają one związek z kształceniem – kierownikami ww. projektów byli uczestnicy studiów doktoranckich. Podmiot zgłosił również 2 "granty nie poddane ewaluacji w I etapie; zgłaszane obecnie do oceny w procedurze ponownego rozpatrzenia sprawy".

Komisja dokonała ponownej oceny projektów wykazanych w systemie POL-on i podtrzymała negatywną opinię, a w konsekwencji - nie uwzględniła w ewaluacji 7 projektów o numerach ID: 140301375, 218660744, 214311261, 218657694, 218660790, 275823241, 218672555. Komisja uznała, że głównym celem projektu o numerze ID 140301375 jest większa jakość i efektywność kształcenia na studiach doktoranckich prowadzonych w działającej w podmiocie Szkole Nauk Społecznych. Komisja nie zakwalifikowała również projektu o numerze ID: 218660744 uznając, iż podmiot nie wprowadził do systemu POL-on informacji pozwalających stwierdzić, w jakim zakresie jest to projekt z realizacją badań naukowych, a na ile jest to porozumienie między instytucjami do prowadzenia wspólnych badań i czy finansowanie otrzymano w trybie konkursowym. Podobnie w przypadku 5 projektów o numerach ID: 214311261, 218657694, 218660790, 275823241, 218672555 Komisja uznała, że zamieszczony przez podmiot w systemie POL-on opis osiągnięć nie daje podstaw do stwierdzenia, że są to projekty badawcze. Komisja wskazała, że na podstawie § 25 rozporządzenia może nie uwzględnić w ewaluacji osiągnięcia, jeśli wprowadzone do systemu POL-on informacje charakteryzujące to osiągnięcie są niepełne. Komisja zaznaczyła, iż odpowiedzialność za właściwe przedstawienie osiągnięcia od strony formalnej spoczywa na podmiocie. Tym samym spośród wskazanych przez podmiot w systemie POL-on osiągnięć Komisja pozytywnie zaopiniowała 34 projekty, przyznając za nie 1 261,3 punktu. Ustalając punktację stosowano przeliczniki punktowe określone w § 22 ust. 4 rozporządzenia, z uwzględnieniem zwiększeń punktacji wynikających z ust. 6.

Odnosząc się do zarzuconego przez podmiot nieuwzględnienia w ewaluacji wskazanych we wniosku projektów przyznanych w ramach programu Preludium uczestnikom studiów doktoranckich organ wyjaśnił, że prowadząc postępowanie jest obowiązany stosować obowiązujące przepisy prawa – nie dokonuje w jego trakcie weryfikacji słuszności przyjętych w ustawach, czy rozporządzeniach rozwiązań prawnych. Niezależnie od powyższego, w ocenie Ministra, nie występuje podnoszona we wniosku sprzeczność między przepisem ustawowym, a unormowaniem zawartym w rozporządzeniu. Organ zauważył, że celem ustawodawcy było włączenie do ewaluacji jakości działalności naukowej doktorantów ze szkół doktorskich. Wynikało to ze zmiany podejścia do modelu kształcenia doktorantów, którzy w nowym systemie są traktowani bardziej jako młodzi naukowcy, prowadzący działalność naukową, w odróżnieniu od dotychczasowego modelu kształcenia doktorantów w sposób zbliżony do studiów wyższych (studia doktoranckie jako studia III stopnia). Istotnie, jak wskazano we wniosku, zgodnie z art. 265 ust. 6 ustawy ewaluacją obejmuje się osiągnięcia, które powstały w związku z zatrudnieniem lub odbywaniem kształcenia, jednak, jak zauważył organ, przepisy ustawy dotyczące doktorantów odnoszą się wyłącznie do doktorantów w rozumieniu tej ustawy, a więc wyłącznie do doktorantów ze szkół doktorskich. Jednocześnie Minister wskazał, że przepisy ustawy wprowadzającej nie przewidują regulacji, które umożliwiałyby uwzględnienie w ewaluacji osiągnięć uczestników studiów doktoranckich. W art. 219 ust. 8 ustawy wprowadzającej uregulowano, że kierownicy podmiotów wprowadzają do systemu POL-on dane dotyczące uczestników studiów doktoranckich, którzy rozpoczęli te studia przed rokiem akademickim 2019/2020, zgodnie z zasadami dotychczasowymi, a zatem dane te nie obejmują informacji o osiągnięciach. Skoro ustawodawca nie przewidział wprowadzania danych o osiągnięciach ww. osób do systemu POL-on, nie ma podstaw do uznania, że jego intencją było objęcie ich ewaluacją, która oparta jest w całości na danych sprawozdanych przez podmioty w tym systemie.

Możliwości uwzględniania w ewaluacji osiągnięć uczestników studiów doktoranckich, niebędących równocześnie pracownikami ewaluowanego podmiotu, nie przewidują również przepisy rozporządzenia. Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia w ewaluacji uwzględnia się osiągnięcia naukowe osób, które złożyły oświadczenie, o którym mowa w art. 265 ust. 13 ustawy i zostały zaliczone do liczby N w danej dyscyplinie naukowej, osób, które w okresie objętym ewaluacją odbywały kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ewaluowany podmiot i przygotowywały rozprawę doktorską w dyscyplinie naukowej poddawanej ewaluacji albo w dziedzinie, w której zawiera się ta dyscyplina, z wyłączeniem osób zaliczonych do liczby N, a także osób, które nie zostały zaliczone do liczby N w danej dyscyplinie, ale prowadziły działalność naukową w ramach tej dyscypliny i były zatrudnione w ewaluowanym podmiocie na podstawie stosunku pracy, w sposób ciągły przez co najmniej 12 miesięcy, na stanowisku pracownika naukowego. Ponadto zgodnie z § 22 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia, przy ocenie efektów finansowych badań naukowych lub prac rozwojowych uwzględnia się środki finansowe przyznane ewaluowanemu podmiotowi na realizację projektów wskazanych w ust. 1 pkt 1 i 2, w których kierownikiem projektu (w przypadku, gdy ewaluowany podmiot jest albo był liderem grupy realizującej projekt) lub kierownikiem zespołu badawczego (w przypadku, gdy ewaluowany podmiot jest albo był jednym z współwykonawców projektu) jest albo była osoba, o której mowa w § 11 ust. 1 pkt 1 albo 2, albo osoba, która w okresie objętym ewaluacją była zatrudniona w tym podmiocie na jednym ze stanowisk, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. W związku z powyższym w ewaluacji przeprowadzonej w 2022 r. nie uwzględniano projektów przyznanych uczestnikom studiów doktoranckich.

Odnosząc się do wniosku o uwzględnienie w ewaluacji projektu o numerze ID: 140325567 organ zauważył, że projekt ten został sfinansowany przez instytucję niewymienioną w § 22 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Z przepisów tych wynika, że w ewaluacji nie uwzględnia się projektów, na które środki zostały przyznane przez ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego i nauki, z wyjątkiem projektów finansowanych w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki. Ww. projekt został sfinansowany w ramach programy Granty na Granty, nie spełnia zatem kryteriów określonych w rozporządzeniu. Równocześnie nie jest możliwe uwzględnienie w ocenie osiągnięć, które nie zostały sprawozdane w terminie i dla których nie wprowadzono do systemu POL-on kompletnych danych, wymaganych przepisami. W związku z tym nie jest możliwe uwzględnienie na etapie odwoławczym projektu "Post-WWII Migration Flows in the V4 States in the Context of Propaganda Studies".

Organ wskazał, że podmiot nie wykazał przychodów z tytułu komercjalizacji wyników badań naukowych lub prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami, sprawozdał natomiast 13 usług badawczych świadczonych na zlecenie podmiotów nienależących do systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Komisja uwzględniła 13 ww. osiągnięć zgłoszonych przez podmiot, a Minister przychylił się do tego stanowiska.

Na podstawie § 22 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia, przy ustalaniu punktacji za ww. osiągnięcia stosowano przelicznik 1 pkt za 10 000 zł przychodu. Równocześnie liczba punktów, jakie podmiot może uzyskać za te osiągnięcia, nie może przekroczyć 10-krotności liczby N. W związku z powyższym podmiot uzyskał z tytułu ww. przychodów 25,56 punktu. Łącznie za osiągnięcia podmiotu w ramach kryterium II ewaluacji przyznano po ponownej ocenie 1 286,86 punktu.

Ocena podmiotu w kryterium II ewaluacji, ustalona po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z zależnością określoną § 22 ust. 9 rozporządzenia, wyniosła QII = 25,48.

W ramach oceny w kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki", zgodnie z § 23 ust. 3 rozporządzenia, podmiot był zobowiązany przedstawić do oceny 2 opisy wpływu. W związku z § 23 ust. 4 rozporządzenia podmiotowi przysługiwało prawo do przedstawienia 3 dodatkowych opisów wpływu. Podmiot skorzystał z tego prawa i przedstawił do oceny 3 dodatkowe opisy wpływu.

We wniosku podmiot zakwestionował prawidłowość oceny 5 opisów wpływu uznając, iż przyznana punktacja nie oddaje rzeczywistego wpływu prowadzonej działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki.

Komisja dokonała ponownej oceny opisów wpływu.

1) Korupcja w szkolnictwie w Europie: Wpływ wyników badań na działania czołowych międzynarodowych organizacji ds. walki z korupcją.

Ocena: 75 pkt (50 pkt za zasięg wpływu i 25 pkt za znaczenie wpływu).

Eksperci przeprowadzili ocenę wpływu ze szczególnym uwzględnieniem podniesionej przez podmiot kwestii dotyczącej przyznania premii za interdyscyplinarność, która miała przejawiać się m.in. w konstrukcji zespołu badawczego oraz metodologii badań. Eksperci zwrócili uwagę, iż kryterium III ewaluacji nie ocenia jednak, czy interdyscyplinarność była założeniem badawczym, metodologicznym, czy organizacyjnym – ocenia się, czy była kluczowa w powstaniu wpływu działalności naukowej na otoczenie. Na podstawie przedstawionych przez podmiot dowodów w systemie POL-on oraz we wniosku, według ekspertów, trudno mówić o zaistnieniu interdyscyplinarności. Eksperci podkreślili, iż interdyscyplinarności nie należy rozumieć jako samej współpracy naukowców reprezentujących różne dyscypliny naukowe lub artystyczne. Z interdyscyplinarnością mamy do czynienia, gdy zastosowana w badaniach metodyka korzysta z dorobku różnych dyscyplin, co objawia się w wykorzystaniu narzędzi, metodyk lub aparatury charakterystycznych dla każdej z tych dyscyplin. Podmiot powinien wyjaśnić wkład pracowników reprezentujących inne dyscypliny naukowe lub artystyczne oraz to, jakie korzyści wyniknęły ze współpracy. W opinii ekspertów powyższe nie zostało uczynione, a zatem nie można uznać, że dowody wpływu potwierdzają, iż interdyscyplinarność miała kluczowe znaczenie w powstaniu wpływu działalności naukowej na otoczenie.

2) Głos polityczny a nierówności ekonomiczne w przekroju międzykrajowym i czasowym.

Ocena: 60 pkt (50 pkt za zasięg wpływu i 10 pkt za znaczenie wpływu).

Eksperci przeprowadzili ocenę wpływu ze szczególnym uwzględnieniem podniesionej przez podmiot kwestii dotyczącej zasięgu wpływu, co do którego podmiot wnosił o uznanie za międzynarodowy. Po analizie przedstawionej przez podmiot argumentacji oraz dowodów wpływu eksperci uznali zastrzeżenia podmiotu. W opinii ekspertów w sposób wystarczający udowodniono wykorzystanie w praktycznych działaniach efektów wpływu w różnych krajach w działaniach instytucji publicznych, organizacji pozarządowych itd., co pozwala na uznanie, że zasięg jest międzynarodowy. Równocześnie eksperci nie uznali wniosku podmiotu, aby przyznać premię za interdyscyplinarność. Sam fakt, że "produkty" przygotowywane w ramach opisu wpływu bazowały na źródłach z wielu dyscyplin nie przesądza o interdyscyplinarności. Podobnie jak fakt, że czasopisma i książki, w których prezentowano wyniki badań, są "z natury interdyscyplinarne". W opinii ekspertów, powyższe może co najwyżej świadczyć o tym, że publikuje się w nich teksty wywodzące się z różnych dyscyplin, jednak nie stanowi to dowodu, że samo badanie miało interdyscyplinarny charakter. Analizując produkty powstałe w ramach opisu wpływu eksperci stwierdzili, że opierały się one na metodologii socjologicznej, w związku z tym przyznanie premii za interdyscyplinarność nie może mieć miejsca.

3) Recykling danych surveyowych: Nowe podejście analityczne, zintegrowana baza danych i instrumenty do badań miedzykrajowych (Projekt SDR).

Ocena: 75 pkt (50 pkt za zasięg wpływu i 25 pkt za znaczenie wpływu).

Na podstawie oceny załączonych dowodów wpływu oraz opisu wpływu eksperci uznali, iż należy podtrzymać ocenę z I instancji, dotyczącą punktacji za zasięg wpływu (50 pkt) oraz uznali za częściowo zasadne odwołanie od oceny dotyczącej znaczenia wpływu. Eksperci stwierdzili, że w dokumentach załączonych w pierwotnej wersji opisu wpływu wskazano przede wszystkim na wpływ na międzynarodową społeczność badaczy. Dowody uzupełniające wskazują niewątpliwie na znaczenie wpływu na społeczeństwo, który, w opinii ekspertów, może być uznany za istotny, jednak nie przełomowy. Dowody nie potwierdzają, że wyniki badań skutkują zasadniczą zmianą rozwiązań praktycznych lub zasadniczą zmianą sposobu myślenia o określonych zjawiskach w polu międzynarodowym, lub że wprowadzają nowe rozwiązania praktyczne lub kreują nowy sposób myślenia o określonych zjawiskach, które skutkują zasadniczą zmianą funkcjonowania danego obszaru. Eksperci zwrócili uwagę, że fakt finansowania projektu przez amerykańską instytucję National Science Foudation, która zakłada, że nagradzane projekty muszą zakładać Broader Impacts (szerszy wpływ), nie oznacza, że wyniki badań faktycznie taki wpływ mają. Samo ściągnięcie plików ze wskazanych stron lub referencje do projektu o takim znaczeniu nie świadczą. Równocześnie po dokonaniu ponownej analizy opisu wpływu eksperci stwierdzili, że badania miały interdyscyplinarny charakter, w związku z czym ostateczną ocenę opisu wpływu zwiększono o 20% do wysokości 90 pkt.

4) Interdyscyplinarne Polskie Badanie Panelowe POLPAN: odziaływanie krajowe i międzynarodowe.

Ocena: 0 pkt (40 pkt za zasięg wpływu i 0 pkt za znaczenie wpływu).

Eksperci wskazali, że w I instancji została podkreślona waga naukowa zgłoszonego opisu wpływu, a jednocześnie zwrócono uwagę na fakt, że podmiot nie wykazał związku między wynikami badań naukowych a gospodarką, funkcjonowaniem administracji publicznej, ochroną zdrowia, kulturą i sztuką, ochroną środowiska naturalnego, bezpieczeństwem i obronnością państwa lub innymi czynnikami wpływającymi na rozwój cywilizacyjny społeczeństwa. Eksperci stwierdzili, że w obszernym wniosku podmiotu znalazło się szereg informacji dotyczących publikacji naukowych, konferencji czy też publicystyki oraz ekspertyz, a także wskazania, iż instytucje publiczne bądź prywatne czerpały ze zgromadzonych danych, nadal jednak nie wynika z powyższego, aby przedstawione dane bezpośrednio przyczyniały się do modyfikacji działań, podejmowanych decyzji, realizowanych programów itd. Eksperci podkreślili, że powyższe stwierdzenie nie oznacza umniejszenia roli naukowej ani poznawczej opisu wpływu, który jest zdecydowanie unikatowym, nie tylko w skali polskiej, projektem. Nie oznacza to jednak automatycznie, że mamy tutaj do czynienia z bezpośrednim wpływem społecznym. Eksperci uznali, iż osiągnięcie ma wybitnie socjologiczny charakter. Fakt, że obejmuje ono różne sfery życia społecznego i indywidualnego (np. orientacje i zachowania polityczne) nie przesądza o tym, że jest to projekt interdyscyplinarny.

Mimo przyznania 40 pkt za zasięg wpływu punktacja całkowita za to osiągnięcie wynosi 0 pkt, zgodnie z § 23 ust. 7a pkt 2 rozporządzenia.

5) Interdyscyplinarny Europejski Sondaż Społeczny: odziaływanie krajowe i międzynarodowe.

Ocena: 100 pkt (50 pkt za zasięg wpływu i 50 pkt za znaczenie wpływu).

Eksperci przyznali słuszność podmiotowi akceptując równocześnie międzynarodowy zasięg wpływu oraz jego przełomowe znacznie, o czym świadczyć również może umieszczenie przez MEiN Europejskiego Sondażu Społecznego (ESS) na Polskiej Mapie Infrastruktury Badawczej. Eksperci nie mieli też wątpliwości co do wkładu podmiotu w realizację całego projektu. Mimo że opisy skupione były nie na praktycznym zastosowaniu ESS, lecz na efektach naukowych, to jednak w uzupełnieniu podmiot wykazał, że osoby z nim związane uczestniczyły w realizacji różnych praktycznych przedsięwzięć, a ponadto wyniki badania zostały wykorzystane w bardzo praktycznych działaniach instytucji krajowych i zagranicznych. Równocześnie eksperci nie uznali interdyscyplinarnego charakteru, wskazując że fakt, iż badaniem objęto różne obszary życia społecznego nie przesądza bezpośrednio o interdyscyplinarności tegoż badania.

Ocena podmiotu w III kryterium ewaluacji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ustalona – zgodnie z § 23 ust. 11 rozporządzenia – jako średnia arytmetyczna uzyskanych przez podmiot ocen opisów wpływu wynosi QIII = 65.

Zgodnie z § 27 ust. 1 rozporządzenia Komisja ponownie określiła kategorię naukową proponowaną dla podmiotu w dyscyplinie nauki socjologiczne na podstawie porównania przyznanych mu ocen, w ramach poszczególnych kryteriów ewaluacji, z odpowiednimi wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+ i B, stosując algorytm określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Do porównania zastosowano próg pełnego przewyższania G, ustalony przez Komisję uchwałą nr 15/2022 z 27 kwietnia 2022 r. w wysokości 0,3. Wartości referencyjne oznaczają zestaw referencyjnych wartości ocen punktowych określonych dla każdego z kryteriów ewaluacji działalności naukowej, służących kwalifikacji podmiotów prowadzących działalność naukową w ramach danej dyscypliny do kategorii naukowych A, B+, B lub C.

Biorąc pod uwagę przesłanki określone w § 26 ust. 2 rozporządzenia, Komisja uchwałą nr 15/2022 z 27 kwietnia 2022 r. określiła proponowane wartości referencyjne dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Przewodniczący Komisji przedstawił zestaw proponowanych wartości referencyjnych Ministrowi. Na podstawie powyższej propozycji, biorąc pod uwagę specyfikę prowadzenia działalności naukowej w tych dyscyplinach, w dniu 13 maja 2022 r. Minister ustalił wartości referencyjne dla kategorii naukowych A, B+ i B dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Organ wskazał, że zgodnie z § 26 ust. 4 rozporządzenia, ustalone przez Ministra zestawy wartości referencyjnych obowiązują do czasu kolejnej ewaluacji, a zatem miały również zastosowanie w sprawie rozstrzyganej niniejszą decyzją.

Dla dyscypliny nauki socjologiczne wartości referencyjne wynoszą:

kryterium I "Poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej"

OIA = 216,522 pkt, OIB+ = 182,196 pkt, OIB = 158,838 pkt,

kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych"

OIIA = 30,654 pkt, OIIB+ = 25,795 pkt, OIIB = 22,488 pkt,

kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki"

OIIIA = 63,94 pkt, OIIIB+ = 53,803 pkt, OIIIB = 46,906 pkt.

Całkowity wynik punktowy porównania ocen, jakie podmiot uzyskał po ponownym rozpatrzeniu sprawy w poszczególnych kryteriach z tytułu prowadzenia działalności naukowej w dyscyplinie nauki socjologiczne, z każdą z odpowiednich wartości referencyjnych, został obliczony z uwzględnieniem wag przypisanych poszczególnym kryteriom ewaluacji – zgodnie z tabelą nr 2 w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Dla dyscypliny nauki socjologiczne wagi te wynoszą: 1) kryterium I "Poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej" – 70; 2) kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych" – 10; 3) kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki" – 20.

Dokonane z uwzględnieniem powyższych wag porównanie ocen uzyskanych przez podmiot w dyscyplinie nauki socjologiczne według poszczególnych kryteriów z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej A dało całkowity wynik punktowy -19,6, porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B+ dało całkowity wynik punktowy 41,4, a porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B dało całkowity wynik punktowy 90,9. Uzyskane wyniki punktowe, zgodnie z § 27 rozporządzenia, stanowiły podstawę do zaliczenia działalności naukowej podmiotu w dyscyplinie nauki socjologiczne do kategorii naukowej B+.

Minister stwierdził, że ocena została przeprowadzona przez Komisję zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia. W ocenie organu całkowity wynik punktowy porównania ocen przyznanych podmiotowi po ponownym rozpatrzeniu sprawy z zestawem wartości referencyjnych ustalonych dla kategorii naukowej A nie pozwala na przyznanie tej kategorii. Odnosząc się do wniosku podmiotu o poddanie dodatkowej ocenie eksperckiej celem przyznania kategorii naukowej A+ Minister zauważył, że zgodnie z § 28 ust. 2 rozporządzenia dodatkowej ocenie eksperckiej poddawana jest działalność naukowa zaliczona do kategorii naukowej A, która uzyskała w kryterium I ocenę o wartości nie niższej niż ustalony przez Komisję próg procentowy. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. Działalność naukowa podmiotu w ewaluowanej dyscyplinie nie została zaliczona do kategorii naukowej A, nie został również spełniony drugi z tych warunków, gdyż wynik uzyskany przez podmiot w kryterium I stanowi 77% najwyższej oceny w tym kryterium i w tej dyscyplinie, która wyniosła 265,85. Ustalony przez Komisję próg procentowy kwalifikujący do oceny eksperckiej wynosi 95% najwyższej oceny w kryterium I. Biorąc to pod uwagę Minister utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Instytut [...] wniósł skargę na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z 19 marca 2023 r. Nr 718/508/2022-1, zarzucając wydanie decyzji z naruszeniem:

1) prawa materialnego:

- art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez jego niezastosowanie;

- art. 265 ust. 6 ustawy z Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego niezastosowanie w wykładni przepisów § 11 ust. 1 pkt 2 i § 25 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej (Dz.U. z 2022 r. poz. 661);

- art. 265 ust. 9 ww. ustawy - poprzez jego niezastosowanie w wykładni przepisów § 9 i 10 rozporządzenia;

- § 23 ust. 7, 7a i 8 rozporządzenia - przez ich niepełne zastosowanie;

2) przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 269 ust. 4 i 5 w związku z art. 269 ust. 1 ww. ustawy, w związku z art. 127 § 3 in fine Kodeksu postępowania administracyjnego;

- art. 75 § 1, art. 77 i art. 78 w związku z art. 136 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skarżący Instytut podkreślił, że posiadał (w innym systemie oceny - jako cała jednostka, nie odrębnie w dyscyplinie socjologia), i to po raz kolejny, najwyższą kategorię A+. Zdaniem Instytutu już tak znaczna różnica w ocenie jego działalności naukowej po pięciu latach wskazuje na brak wystarczającej staranności organu.

Instytut podniósł, że zasady i tryb ewaluacji określają przepisy art. 265-268 ustawy, a sposób jej przeprowadzania, wraz z rodzajami osiągnięć naukowych uwzględnianych w ewaluacji, definicje monografii naukowej i artykułu naukowego, szczegółowe kryteria i sposób oceny osiągnięć oraz sposób określania kategorii naukowej są określone w rozporządzeniu Ministra. W ewaluacji obejmującej okres 2017-2021 - w której wyniku została wydana zaskarżona decyzja - zastosowanie powinno znaleźć (dwukrotnie poważnie zmieniane w trakcie okresu) rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 661).

Osiągnięciami naukowymi objętymi ewaluacją są w szczególności (art. 265 ust. 9 ustawy) monografie naukowe wydane przez wydawnictwa publikujące recenzowane monografie naukowe oraz artykuły naukowe opublikowane w czasopismach rodzajowo określonych w ustawie, przy czym wydawnictwom, czasopismom i materiałom z konferencji międzynarodowych przypisuje się punkty będące miarą ich renomy (art. 265 ust. 10). Punkty te są wskazywane w wykazach: wydawnictw oraz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji naukowych, które to wykazy sporządza Minister i ogłasza je na swojej stronie podmiotowej BIP (art. 267 ust. 3). Skarżący zwrócił uwagę, że wykazy podlegały stosunkowo częstym i istotnym zmianom, przy częściowym pomijaniu przez Ministra procedur, które ustalono w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 7 listopada 2018 r. w sprawie sporządzania wykazów wydawnictw monografii naukowych oraz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych.

Zdaniem skarżącego z powyższego wynika, z jednej strony, zmienność w czasie trwania okresu ewaluacji istotnych jej podstaw proceduralnych i materialnoprawnych, z drugiej strony - znaczny stopień uznaniowości w odniesieniu do kryteriów ewaluacji i jej końcowego efektu w postaci przyznania kategorii naukowej. Już sam brak stabilnych zasad powinien być uznany za naruszenie art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Instytut wskazał, że Minister zmieniał punktację dla już istniejących czasopism i artykułów podczas trwania procesu ewaluacji, co utrudniało skarżącemu realizację przyjętej przy innych założeniach polityki badawczej i publikacyjnej, dokonywanie skutecznej analizy swoich wyników i długofalowego przygotowania się do ewaluacji. Te same czasopisma miały różną punktację w różnych okresach ewaluacji (mimo ich niezmiennie wysokiego Impact Factory). Prowadziło to do fundamentalnych nierówności w ocenie podmiotów zależnie od tego, czy publikowały więcej w początkowych, czy w ostatnich latach ewaluacji.

Skarżący podniósł, że z art. 269 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wynika, że Minister Edukacji i Nauki przyznaje kategorię naukową po samodzielnym przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie, mając jedynie obowiązek wzięcia pod uwagę odpowiedniej uchwały Komisji Ewaluacji Nauki, której postępowanie w tym zakresie ma charakter w istocie opiniodawczy. Organ musi dokonać samodzielnej weryfikacji na etapie zarówno rozpatrywania propozycji Komisji, jak i zasięgania jej opinii w toku postępowania quasi-odwoławczego. Zdaniem skarżącego treść uzasadnienia decyzji wskazuje na brak tej samodzielności organu i opieranie się bez wyjątku na stanie informacji z ewaluacji przed wydaniem decyzji z dnia 26 lipca 2022 r., z uwzględnieniem jedynie korekt oceny dokonanych przez Komisję w jej opinii.

Instytut zaznaczył, że przebieg i efekty ewaluacji za lata 2017-2021, pierwszej przeprowadzonej pod rządami ww. ustawy, zostały bardzo krytycznie ocenione przez różne środowiska naukowe. Zdaniem strony wyniki ewaluacji w odniesieniu do przyznania Instytutowi kategorii B+ w dyscyplinie nauki socjologiczne nie pozostają w żadnym związku z jego rzeczywistymi osiągnięciami naukowymi i pozycją w nauce krajowej i międzynarodowej. Wynika to z fundamentalnej wadliwości konstrukcji ewaluacji, w sposób istotny odbiegającej od standardów przyjętych zarówno w skali międzynarodowej, jak i w krajach wysoko rozwiniętych pod względem nauki.

Odnosząc się do przedstawionego w zaskarżonej decyzji stanowiska Ministra, że materiał dowodowy ma być zgromadzony w systemie POL-on, do którego dane w zakreślonym przepisami terminie sprawozdaje sam podmiot, skarżący stwierdził, że o ile można przyjąć, że organ jest związany wydanymi przez siebie rozporządzeniami (choć powinien dokonywać ich wykładni w sposób "przyjazny" ww. ustawie i Kodeksowi postępowania administracyjnego), o tyle twierdzenie, że prawdę materialną ustala się wyłącznie na podstawie wpisów do systemu POL-on, uznać należy za nieuzasadnione w świetle dyspozycji art. 75 § 1, art. 77 i art. 78 Kodeksu postępowania administracyjnego (których zastosowanie nie zostało wyłączone przepisem art. 270 ustawy).

Skarżący podniósł, że w szczegółowym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przedstawił pełną listę osiągnięć naukowych i wnioskował o uznanie jej jako podstawy do ewaluacji osiągnięć Instytutu w kryterium I, jednocześnie wykazując wynikającą z udowodnionej wadliwości oprogramowania ewaluacji (system SEDN) trudność we wprowadzaniu do systemu nazw wydawnictw (powodującą następnie automatyczną eliminację istotnych monografii).

Instytut zaznaczył, że ewaluowane podmioty były zachęcane do składania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy przez system SEDN, który ograniczał jednak możliwość wnoszenia zarzutów do określonych kwestii, uniemożliwiając składanie zarzutów w odniesieniu do pewnych kluczowych aspektów. Wskutek tego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy musiał być złożony w formie zwykłej (przez ePUAP), przy czym po ponownym rozpatrzeniu sprawy okazało się, że zarzuty, których nie dało się wpisać w systemie SEDN, nie zostały rozpatrzone z dostateczną wnikliwością, skupiono się bowiem na tym, że nie można było złożyć tych zarzutów, ponieważ upłynął przewidziany rozporządzeniem termin do składania dowodów w przepisanej rozporządzeniem formie.

Skarżący zarzucił, że organ opiera się na konstrukcji prawdy formalnej, a nie materialnej, o czym świadczy fragment uzasadnienia decyzji: "na podstawie informacji wprowadzonych do systemu POL-on, algorytm optymalizujący, o którym mowa w § 28 ust. 2 rozporządzenia, dokonał wyboru osiągnięć stanowiących podstawę ewaluacji, w sposób zapewniający uzyskanie maksymalnego wyniku punktowego przy uwzględnieniu warunków określonych w § 17, § 18 oraz § 34-36". Zdaniem strony nie może to zwalniać organu, zwłaszcza działającego w ramach ponownego rozpatrywania sprawy, od stosowania się do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nakazujących ustalenie prawdy materialnej.

Jednocześnie, jak zaznaczył Instytut, powołany algorytm, wyznaczający wykaz publikacji przeznaczonych do oceny (przy kryterium I), cechuje brak przejrzystości. Organ nie ujawnił kodu ani matematycznej specyfikacji, tymczasem firmy produkujące oprogramowanie do optymalizacji ewaluacyjnej nigdy nie były w stanie odtworzyć tego samego wyniku, jaki był generowany na potrzeby Ministerstwa (przez Ośrodek Przetwarzania Informacji - Państwowy Instytut Badawczy). Obowiązek sprawdzenia poprawności wyników uruchomienia algorytmu (lecz nie samego algorytmu) organ scedował na jednostki naukowe, które musiały w bardzo krótkim terminie zweryfikować wyniki jego działania.

Skarżący Instytut podniósł, że Polska Bibliografia Naukowa (PBN) okazała się na wielu poziomach wadliwym narzędziem pracy przy ewaluacji, a zastosowany system, nierozpoznający wydawnictw monografii prawidłowo bibliograficznie zgłaszanych, działał niezgodnie z rozporządzeniem, które nie nakazywało podawania danych w określonym formacie. Co więcej, wobec zmiany wersji systemu PBN nie jest możliwe odtworzenie historii zmian, które były dokonywane na określonych rekordach.

Skarżący wskazał, że w odniesieniu do kryterium III dokonana została częściowa zmiana punktacji na korzyść Instytutu, co jednak zarazem oznacza, że w nieuwzględnionym zakresie nie zastosowano § 23 ust. 7, 7a i 8 rozporządzenia. Uzasadnienie decyzji skupia się w tej części na przedstawieniu opinii ekspertów oraz stanowiska Komisji Ewaluacji Nauki, co potwierdza zarzut biernego działania organu. W decyzji nie ma przy tym wystarczającego uzasadnienia, dlaczego nie zostały wzięte pod uwagę różne aspekty wpływu społecznego wskazane przez Instytut, w szczególności fakt publikacji wyników POLPAN w "Studiach BAS" - czasopisma którego celem jest "zapewnienie wsparcia merytorycznego posłom i komisjom sejmowym, w szczególności poprzez dostarczenie możliwie kompleksowych analiz, uwzględniających doświadczenia międzynarodowe i opierających się na wynikach najnowszych badań naukowych." Strona wskazała, że w uzasadnieniu odmowy dotyczącej uznania społecznego wpływu publikacji wyników POLPAN organ wskazał, że nie można stwierdzić, "iż mamy tutaj do czynienia z bezpośrednim wpływem społecznym." Tym samym organ powołuje się na zastosowanie nowego, silnie zawężającego, kryterium - podczas gdy w ustawie i w rozporządzeniu mowa jest o wpływie, a nie o wpływie bezpośrednim.

Skarżący zarzucił, że w decyzji utrzymana została niekorzystna dla oceny działalności Instytutu w zakresie kryterium I wykładnia pojęcia "roku kalendarzowego, w którym dana publikacja naukowa została opublikowana w ostatecznej formie, właściwej dla danego czasopisma lub wydawnictwa" (§ 11 ust. 3 Rozporządzenia), a także literalna wykładnia określenia odbywania kształcenia w szkole doktorskiej (§ 11 ust. 1 pkt 2 i § 25 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia). Tymczasem, zdaniem skarżącego, wykładnia § 11 ust. 1 pkt 2 i § 25 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia powinna być dokonywana z uwzględnieniem art. 265 ust. 6 ustawy, gdzie mowa jest o osiągnięciach powstałych w związku z odbywaniem - jakiegokolwiek w rozumieniu ustawy - kształcenia w podmiocie w rozumieniu ustawy, w tym kształcenia na studiach doktoranckich, a nie tylko w związku z kształceniem w szkole doktorskiej (która może funkcjonować dopiero od 1 października 2019 r.).

Skarżący Instytut wskazał ponadto na nieprawidłowe ustalenie wartości referencyjnych dla kategorii naukowych A, B+ i B oraz wybór jednostek referencyjnych. Uchwałą nr 15/2022 KEN ustaliła zestawy wartości referencyjnych dla kategorii naukowych A, B+ i B dla wszystkich ocenianych dyscyplin naukowych i we wszystkich trzech kryteriach ewaluacji (§ 26 Rozporządzenia). Skarżący Instytut składał wniosek o przyznanie kategorii naukowej A+, co oznaczało że do jego wniosku odnosiły się także czynności organu w zakresie wyboru jednostki referencyjnej. Uzyskany przegląd wyników ewaluacji wskazuje na to, że najwyższe wyniki osiągnęły podmioty z bardzo niską liczbą N (Liczba N - § 7 Rozporządzenia). Podmioty te stanowiły w praktyce podstawowy punkt odniesienia dla ustalania wartości referencyjnych dla poszczególnych kategorii naukowych A, B+ i B dla dyscyplin naukowych i we wszystkich trzech kryteriach ewaluacji (§ 26 Rozporządzenia) oraz kolejnego wyboru jednostek referencyjnych w poszczególnych dyscyplinach naukowych. Skutkiem takiego zorganizowania ewaluacji stało się to, że w dyscyplinie nauki socjologiczne jednostką referencyjną został Ośrodek Przetwarzania Informacji (zarazem przeprowadzający od strony technicznej proces ewaluacji), a nie żaden z wiodących ośrodków z zakresu socjologii.

Instytut wskazał, że progi dla dyscyplin zostały przez KEN ustalone niezgodnie z prawem i są niewiarygodne. Co więcej, kryteria ustalania progów procentowych przyjęte przez KEN w poszczególnych dyscyplinach nie zostały podane do publicznej wiadomości. Sama decyzja o przyznaniu kategorii nie zawiera także uzasadnienia przyjętego przez KEN sposobu ustalenia progu procentowego w dyscyplinie nauki socjologiczne, co stanowi naruszenie art. 9 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z powyższych przyczyn skarżący wniósł o uchylenie decyzji Ministra Edukacji i Nauki.

Pismem z dnia 4 stycznia 2024 r. strona skarżąca wnosiła o przeprowadzenie dodatkowych dowodów w celu wykazania wadliwości systemu informatycznego Ośrodka Przetwarzania Informacji – Państwowego Instytutu Badawczego, braku możliwości ustalenia czy i w jakim zakresie ewaluacji przestrzegana była zasada równego traktowania podmiotów.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji jednocześnie wskazując, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż objęte nią decyzje nie naruszają prawa w sposób określony w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako: p.p.s.a.).

Przedmiotem sądowej kontroli w tej sprawie są decyzje MEiN z 19 marca 2023 r. oraz 26 lipca 2022 r. w przedmiocie przyznania kategorii naukowej, wydane w postępowaniu prowadzonym przez ww. organ na podstawie przepisów zawartych w Rozdziale 3 Działu VI (Ewaluacja jakości kształcenia, ewaluacja szkół doktorskich i ewaluacja jakości działalności naukowej) ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, przepisów ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji działalności naukowej. Zakres ewaluacji działalności naukowej Instytutu [...], określają prawidłowo przywołane i zastosowane w tej sprawie przepisy art. 265 p.s.w.n. Z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 265 ust. 1 w zw. z ust. 1, działalność naukowa Instytutu [...] w dyscyplinie nauki socjologiczne podlegała ewaluacji z mocy prawa. Obejmowała ona lata 2017-2021 i została przeprowadzona według trzech kryteriów określonych w art. 267 ust. 1 p.s.w.n., szczegółowo opisanych w części sprawozdawczej.

Sąd zaznacza, że w ramach swojej kognicji nie jest uprawniony do dokonywania merytorycznej oceny działalności naukowej uczelni podlegającej procesowi ewaluacji, gdyż wymaga to posiadania wiadomości specjalnych. Sąd administracyjny z natury rzeczy takiej wiedzy specjalistycznej nie ma. W zakresie kognicji sądu pozostaje zatem weryfikacja tego, czy w toku procedury ewaluacyjnej nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego właściwymi przepisami, w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, wynik ewaluacji Instytutu [...] w rozważanym przypadku został przyjęty w postępowaniu przeprowadzonym zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów wskazanych powyżej aktów prawnych, szczegółowo cytowanymi i zinterpretowanymi w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji.

Postępowanie w sprawie przyznania kategorii naukowej jest procedurą wysoce sformalizowaną, a zasady jej prowadzenia zostały szczegółowo uregulowane w p.s.w.n. oraz ww. rozporządzeniu wykonawczym z 2019 r. W odniesieniu do przepisów ww. aktów prawnych należy stwierdzić, że sposób przyznawania kategorii naukowych stanowi połączenie oceny danych wprowadzonych przez uczelnię do systemu POL-on oraz oceny Komisji Ewaluacji Nauki. Stosownie bowiem do art. 274 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n., przeprowadzanie ewaluacji jakości działalności naukowej należy do zadań Komisji Ewaluacji Nauki. Ewaluacja jest procesem dokonywania oceny, która obejmuje trzy kryteria wskazane w art. 267 ust. 1 p.s.w.n., których sposób oceny został ustalony w rozporządzeniu. Do porównania ocenianego w danej dyscyplinie podmiotu z wartościami referencyjnymi stosuje się algorytm, który uwzględnia zróżnicowane w zależności od dziedzin nauki wagi przypisane poszczególnym kryteriom. Łączy zatem ze sobą dwie metody: metodę parametryczną i metodę ekspercką. Cała procedura obywa się w sposób transparentny, w oparciu o przyjęte w rozporządzeniu wskaźniki. Podkreślić trzeba, że procedura ewaluacyjna gwarantuje sprawność i jednolitość wyników postępowania co do wszystkich porównywanych w ramach dyscypliny podmiotów.

Podstawę faktyczną wydawanych decyzji stanowią dane wprowadzone przez podmioty podlegające ewaluacji do systemu POL-on w określonym przepisami terminie. Za prawidłowość i rzetelność danych oraz terminowość ich wprowadzania do systemu POL-on odpowiada osoba kierująca danym podmiotem. Kierownik skarżącego złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 354 ust. 4 ustawy, potwierdzające, iż dane wprowadzone do systemu POL-on są zgodne ze stanem faktycznym. Minister nie może ani uzupełnić w systemie POL-on informacji o działalności naukowej, ani korygować wprowadzonych danych (art. 343 ust. 2, art. 345 ust. 2 i art. 346 ust. 4 p.s.w.n.).

W niniejszej sprawie wydanie objętych skargę decyzji, rozstrzygających o przyznaniu Instytutu [...] w dyscyplinie nauki socjologiczne kategorii naukowej B+ poprzedzone było, zgodnie z art. 268 ust. 1 p.s.w.n., podjęciem przez KEN uchwały w sprawie proponowanej kategorii naukowej na podstawie informacji zamieszczonych przez Instytut w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on. Uchwałę przewodniczący Komisji przekazał w Ministrowi (art. 268 ust. 2 p.s.w.n.), a następnie Minister - biorąc ją pod uwagę - w drodze decyzji administracyjnej przyznał skarżącej w dyscyplinie nauki socjologiczne kategorię naukową B+ (art. 269 ust. 1 p.s.w.n.), podzielając stanowisko Komisji. Korzystając z prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 269 ust. 4 p.s.w.n.) skarżący wniosek ten złożył, kwestionując w nim prawidłowość oceny dokonanej przez Komisję w zakresie osiągnięć wskazanych w kryterium I, II i III. Zgodnie z art. 269 ust. 5 ustawy, wniosek został przekazany przez Ministra do zaopiniowania przez Komisję, która dokonała ponownej oceny osiągnięć skarżącego uwzględnianych w ewaluacji, a także odniosła się do jego zarzutów. Opinie i stanowiska Komisji zostały wprowadzone do modułu SEDN w systemie POL-on. Jak wynika z akt sprawy, zarzuty częściowo zostały w toku ponownego rozpatrzenia sprawy uwzględnione. Porównanie wyników ponownej oceny z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+ i B wykazało, że skarżącemu w dyscyplinie nauki socjologiczne powinna zostać przyznana kategoria naukowa B+ i taką kategorię Komisja zaproponowała. Uchwała Komisji nr 30/2022 z dnia 8 grudnia 2022 r. została przekazana Ministrowi przez Przewodniczącego Komisji. Rozpatrując ponownie sprawę Minister zapoznał się z opinią przedłożoną przez Komisję w ww. uchwale i oceną sporządzoną w module SEDN systemu POL-on oraz przeanalizował argumenty podniesione przez skarżącego we wniosku i stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji z dnia 26 lipca 2022 r.

Sąd stwierdza, że ponownie rozpatrując sprawę Minister dokonał weryfikacji materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co nie doprowadziło do zmiany przyznanej punktacji w Kryterium I i II, ale skutkowało zmianą ocen w Kryterium III.

Jeśli chodzi ocenę dokonywaną w zakresie kryterium I, w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zarówno Komisja dokonała ponownej oceny osiągnięć (kryterium I) wskazanych przez Podmiot do objęcia ewaluacją w dyscyplinie nauki socjologiczne, które podlegały ocenie w I instancji, ze szczególnym uwzględnieniem 4 publikacji zaopiniowanych negatywnie, o numerach ID: 46318857, 55385264, 247329332 i 248669735, a swoje stanowisko w odniesieniu do poszczególnych osiągnięć zamieściła w systemie POL-on, w module SEDN.

Po zapoznaniu się z informacjami dotyczącymi osiągnięć publikacyjnych Podmiotu przedstawionych do ewaluacji oraz po szczegółowym przeanalizowaniu wyników oceny dokonanej przez Komisję i argumentów przedstawionych przez Podmiot we wniosku, Minister podzielił stanowisko Komisji. Minister stwierdził, że punktacja dla osiągnięć zaakceptowanych przez Komisję została ustalona w sposób prawidłowy, zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami. Równocześnie, Minister zgodził się z oceną Komisji, która ponownie stwierdziła, że ww. osiągnięcia nie spełniają warunków określonych w rozporządzeniu. Biorąc pod uwagę informacje wprowadzone przez Podmiot do systemu POL-on Minister stwierdził, że nie można uwzględnić artykułów naukowych o numerach ID: 46318857 i 247329332, gdyż opublikowane zostały w ostatecznej formie w 2022 r., a zatem poza okresem objętym ewaluacją. Zgodnie z § 11 ust. 3 rozporządzenia, w ewaluacji istotna jest data opublikowania osiągnięcia w ostatecznej formie.

Minister zgodził się również ze stanowiskiem Komisji, że w ewaluacji nie można uwzględnić artykułów naukowych o numerach ID: 55385264 i 248669735. Po analizie danych w systemie POL-on stwierdzono, iż osiągnięcia te nie spełnią określonych w § 9 rozporządzenia kryteriów artykułu naukowego (pierwszy z nich to abstrakt, dragi - komunikat pozjazdowy, co zostało zawarte w tytule publikacji). Ponadto osiągnięcie o numerze ID: 55385264 nie ma żadnego związku z dyscypliną nauki socjologiczne.

Sąd rozpoznający skargę podzielił to stanowisko organu oraz jego uzasadnienie szerzej przedstawione w zaskarżonej decyzji.

W odniesieniu do oceny w zakresie kryterium II Komisja dokonała ponownej oceny projektów wykazanych w systemie POL-on i podtrzymała negatywną opinię, a w konsekwencji - nie uwzględniła w ewaluacji 7 projektów o numerach ID: 140301375, 218660744, 214311261, 218657694, 218660790, 275823241, 218672555. Komisja uznała, że głównym celem projektu o numerze ID 140301375 jest większa jakość i efektywność kształcenia na studiach doktoranckich prowadzonych w działającej w Podmiocie Szkole Nauk Społecznych. Komisja nie zakwalifikowała również projektu o numerze ID: 218660744 uznając, iż Podmiot nie wprowadził do systemu POL-on informacji pozwalających stwierdzić, w jakim zakresie jest to projekt z realizacją badań naukowych, a na ile jest to porozumienie między instytucjami do prowadzenia wspólnych badań i czy finansowanie otrzymano w trybie konkursowym. Podobnie w przypadku 5 projektów o numerach ID: 214311261, 218657694, 218660790, 275823241, 218672555, Komisja uznała, że zamieszczony przez Podmiot w systemie POL-on opis osiągnięć nie daje podstaw do stwierdzenia, że są to projekty badawcze. Minister tę ocenę dokonaną w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy w pełni podzielił a Sąd uznał, że przywołana na tę okoliczność w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja zasługuje na akceptację.

W szczególności Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu w zakresie braku możliwości uwzględniania w ewaluacji osiągnięć uczestników studiów doktoranckich, niebędących równocześnie pracownikami ewaluowanego podmiotu.

W przypadku zaś oceny dokonywanej w zakresie kryterium III, w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zakwestionował prawidłowość oceny 5 opisów wpływu, co zostało przez KEN i Ministra uwzględnione, w czterech przypadkach prowadząc do zwiększenia odnośnych ocen wpływu.

Okazało się to jednakże dalej niewystarczające do przyznania skarżącemu wyższej kategorii naukowej (tj. A zamiast B+). Dokonane z uwzględnieniem wag porównanie ocen uzyskanych przez Podmiot w dyscyplinie nauki socjologiczne według poszczególnych kryteriów z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej A dało całkowity wynik punktowy -19,6, porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B+ dało całkowity wynik punktowy 41,4, a porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B dało całkowity wynik punktowy 90,9. Uzyskane wyniki punktowe, zgodnie z § 27 rozporządzenia, stanowiły podstawę do zaliczenia działalności naukowej Podmiotu w dyscyplinie nauki socjologiczne do kategorii naukowej B+.

Po przeanalizowaniu sprawy Minister stwierdził, że ocena została przeprowadzona przez Komisję zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia, zaakceptował w całości wyniki oceny osiągnięć naukowych Podmiotu w ewaluowanej dyscyplinie i nie przedstawił uwag do jej wyników. W ocenie Ministra, całkowity wynik punktowy porównania ocen przyznanych Podmiotowi po ponownym rozpatrzeniu sprawy z zestawem wartości referencyjnych ustalonych dla kategorii naukowej A nie pozwala na przyznanie tej kategorii.

Jeśli chodzi o zarzuty skargi, to wskazać należy, że Sąd nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. Odnośnie zarzutu wskazującego na zmiany punktacji czasopism i wydawnictw w toku okresu ewaluacji Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie wskazuje w pierwszym rzędzie, że podziela zapatrywania tut. Sądu wyrażone w innej rodzajowo tożsamej sprawie, iż zgodzić należy się ze stroną skarżącą, że szczegółowe kryteria ewaluacji powinny być znane przed początkiem okresu ewaluowanego, a jeśli nie było to możliwe, to powinny pozostać niezmienione do końca okresu podlegającego ocenie (zob. uzasadnienie wyroku tut. Sądu z 31 października 2023 r. wydanego w sprawie VII SA/Wa 1519/23). Sąd przyjmuje jednakże, że w toku ewaluacji procedura, która doprowadziła do sporządzenia wykazu czasopism nie podlega badaniu. Poza tym stwierdzić należało, że skarżący nie wykazał, że miała ona wpływ na wynik tej konkretnej sprawy. Sądowa kontrola aktu stosowania prawa nie jest kontrolą abstrakcyjną, ale zakotwiczoną w okolicznościach faktycznych danej sprawy. Mając na uwadze treść art. 145 § 1 p.p.s.a. nie ulega zaś wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie od tego wskazać należy, że zmiana zasad punktacji czasopism i wydawnictw była jednolita dla wszystkich podmiotów uczestniczących w ewaluacji i nie wiązała się z odebraniem komukolwiek już otrzymanych punktów. Nie można więc mówić o tym, że dyskryminowała którychś z podmiotów lub wprowadzała niejednakowe zasady oceny. Jakkolwiek zgodzić się należy z twierdzeniem, że jest to praktyka niepożądana jednak w realiach niniejszej sprawy nie wykazano aby miała wpływ na prawidłowość ocenianej decyzji.

Podnosząc kolejny zarzut, skarżący twierdził, że zastosowany mechanizm ewaluacyjny nie gwarantował porównywalności dokonań różnych jednostek, preferując mniejsze jednostki z samej swej natury, co skutkowało tym, że najwyższe kategorie (A+ lub A) uzyskały dyscypliny ulokowane w małych ośrodkach. Jak wyjaśnił skarżący, dokonane przezeń analizy statystyczne pokazują, że prawdopodobieństwo uzyskania wysokiej kategorii znacząco maleje wraz ze wzrostem liczby N (tj. liczby pracowników, o których mowa w art. 265 ust. 4). Zdaniem strony, jest to istotne zniekształcenie statystyczne zastosowanego w procesie ewaluacji mechanizmu, który systematycznie faworyzował jednostki o niskiej liczbie N.

Odnosząc się do tej kwestii Sąd stwierdza, że również i ona jest zbyt abstrakcyjnie w skardze ujęta, by mogła stanowić podstawę uwzględnienia skargi. W art. 267 ust. 2 pkt 1 p.s.w. ustawodawca upoważnił Ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki do określenia, w drodze rozporządzenia rodzajów osiągnięć uwzględnianych w ewaluacji, definicji monografii naukowej i artykułu naukowego, szczegółowych kryteriów i sposób oceny osiągnięć, sposobu określania kategorii naukowej, a także sposobu przeprowadzania ewaluacji, mając na uwadze, m.in. porównywalność wyników osiąganych przez podmioty w ramach dyscyplin. Sąd wskazuje, że przyjmuje za uprawnione wyjaśnienia organu, iż porównywalność wyników uzyskanych przez podmioty o różnej liczbie N została zapewniona przez ograniczenie liczby wykazywanych osiągnięć, jakie mogły być uwzględnione w ewaluacji do 3-krotności liczby N oraz poprzez ustalanie ocen w kryterium I i II w wyniku podzielenia sumy przyznanych podmiotowi punktów przez liczbę N.

Zarzuty dotyczące przyjętych przez Komisję kryteriów, na podstawie których została przez ten organ podjęta uchwała nr 15/2022 z dnia 27 kwietnia 2022 r. określająca próg przewyższenia G oraz w której zostały zaproponowane wartości referencyjne dla poszczególnych dyscyplin, jak i powiązane z nimi zarzuty dotyczące ustalenia przez ministra w dniu 13 maja 2022 r. wartości referencyjnych nie podlegały uwzględnieniu. Sąd administracyjny nie posiada specjalistycznej wiedzy pozwalającej na ocenę zasadności stanowiska zajmowanego w tym zakresie przez Komisję oraz Ministra. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej nie może być celowość czy słuszność działania organu w procesie przyznania kategorii naukowej, a w szczególności nie może być przedmiotem tej kontroli kwestia słuszności doboru kryteriów w oparciu, o które dokonano przyporządkowania do danej kategorii. Zaś to, w jaki sposób zostały ustalone wartości referencyjne, w zaskarżonej decyzji zostało przez organ szczegółowo wyjaśnione.

W odniesieniu do szeroko opisywanego w skardze zarzutu dotyczącego sposobu prowadzenia postępowania dowodowego i gromadzenia dowodów, w tym możliwości uzupełniania materiału dowodowego o dane nie ujęte w systemie POL-on oraz możliwość przedstawiania nowych dowodów na etapie postępowania odwoławczego wskazać należy na następujące okoliczności.

Procedura ewaluacyjna jest rzeczywiście wysoce sformalizowana ale dzięki temu gwarantuje sprawność i jednolitość wyników postępowania co do wszystkich porównywanych w ramach dyscypliny podmiotów.

Poza tym jest jednakowa dla wszystkich podmiotów a ocena podejmowana w toku ewaluacji jest podejmowana w oparciu do dowody przedstawione przez podmioty.

Jednocześnie należy wskazać, że oceniane podmioty mają szeroki wachlarz możliwości weryfikowania prawidłowości i kompletności materiału dowodowego.

Zauważyć trzeba, że wymogom formalnym i czasowym sprostać musiał nie tylko skarżący, ale wszystkie inne podmioty podlegające ewaluacji za tożsamy okres, a ponadto, jak wyjaśnił organ, niezależnie od powyższego, od I kwartału 2021 r., a więc rok przed rozpoczęciem ewaluacji, skarżący miał dostęp do danych sprawozdanych przez siebie w systemie POL-on - były one widoczne zarówno w module PBN, jak i SEDN. W module SEDN prezentowano dane o publikacji wraz z przypisaną punktacją dla wszystkich udziałów jednostkowych osób, które oświadczyły to osiągnięcie na rzecz skarżącego. Skarżący mógł zatem zweryfikować poprawność wprowadzonych informacji przed złożeniem przez kierownika Skarżącego w styczniu 2022 r. oświadczenia, że dane są poprawne i zgodne ze stanem faktycznym. Ponadto, wszystkie korekty danych w module PBN były codziennie automatycznie aktualizowane w module SEDN, a zatem podmioty podlegające ewaluacji, w tym skarżący, miały możliwość dokonywania odpowiednich korekt danych przed rozpoczęciem ewaluacji. Zgodzić się zatem należało z organem, że podmiotom podlegającym ewaluacji zapewniono czas na sprawdzenie poprawności i kompletności danych, umożliwiając równocześnie skorygowanie błędnych informacji. Uwzględniając wyjaśnienia organu, że od października 2021 r. udostępniano podmiotom podlegającym ewaluacji robocze wykazy osiągnięć wybranych w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego, stwierdzić należy, że skarżący miał zatem co najmniej kilka miesięcy przed rozpoczęciem ewaluacji, by zauważyć brak w tym zestawieniu istotnych dla siebie publikacji, podjąć działania wyjaśniające i skorygować dane w systemie. Ponadto, co również istotne w odniesieniu do analizowanej kwestii, po rozpoczęciu ewaluacji i otrzymaniu w dniu 10 lutego 2022 r. wykazu osiągnięć wybranych ostatecznie w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego, kierownik skarżącego podmiotu miał 21 dni na wskazanie innych osiągnięć. Należy bowiem podkreślić, iż to, które z osiągnięć naukowych sprawozdanych przez pracowników uczelni w systemie POL-on podlegały ocenie w ewaluacji, zależało wyłącznie od decyzji kierownika skarżącego podmiotu. Mógł on albo zaakceptować osiągnięcia wybrane w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego, albo w ich miejsce wskazać inne spośród sprawozdanych w systemie POL-on. W tym przypadku dokonania takich korekt skarżący zaniechał.

Przy czym podkreślić należy, że stosownie do art. 354 ust. 2 ustawy, za prawidłowość i rzetelność danych oraz terminowość ich wprowadzania do systemu POL-on odpowiada osoba kierująca danym podmiotem. Jest to zatem obowiązek nałożony na podmiot ustawowo i należy przyjąć domniemanie, że obowiązek ten jest wypełniany rzetelnie, a przede wszystkim leży w interesie podmiotu dokonującego sprawozdań.

Poza tym, jak słusznie wskazuje organ uzupełnianie materiału dowodowego w toku postępowania odwoławczego było by w sprzeczności z zasadą równego traktowania wszystkich podmiotów uczestniczących w ewaluacji. Pozwalało by bowiem na indywidualne wydłużenie terminu do dokonywania korekt i wyboru osiągnięć.

Mając na uwadze powyższe okoliczności uznać należy, że przyjęta procedura zapewnia zgromadzenie pełnego i rzetelnego materiału dowodowego.

Z przyczyn zasadniczych nie można też oczekiwać, że organ w toku postępowania ewaluacyjnego będzie poszukiwał dowodów poza informacjami zgromadzonymi w systemie POL-on.

Odnosząc się do argumentacji dotyczącej problemów z identyfikacją wydawnictwa jakie pojawiły się w toku sprawozdawania osiągnięć Sąd w całości aprobuje argumentację organu zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Podkreślić jedynie należy, że wszelkie wpisy w tym zakresie mogły być na bieżąco weryfikowane i ewentualnie poprawiane przez stronę skarżącą.

Nie można też uznać, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzono z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone decyzja zawierają wszystkie obligatoryjne elementy tego rodzaju aktu stosowania prawa, wskazują fakty, na których się opierają, przepisy, które zostały zastosowane w sprawie oraz argumentację prawną, umożliwiając zarówno stronie, jak i Sądowi, prześledzenie procesu stosowania prawa przez Ministra. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika zasadność przesłanek, którymi Minister kierował się przy załatwieniu sprawy.

Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się w działaniu Ministra, jako organu w obu postępowaniach ewaluacyjnych, wad polegających na uchybieniu sposobowi prowadzenia postępowania ewaluacyjnego, określonemu zarówno w ustawie o szkolnictwie, jak i szczegółowo uregulowanemu w mającym w tej sprawie zastosowanie rozporządzeniu. Postępowanie w sprawie przyznania kategorii naukowej jest postępowaniem sformalizowanym, a jego zasady zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu, tworząc specyficzną procedurę opartą na gromadzeniu materiału dowodowego i dokumentowaniu wyników kompleksowej oceny w postaci elektronicznej w systemie POL-on, wykorzystywanym w procesie ewaluacji.

Reasumując przypomnieć jeszcze raz należy, że Sąd administracyjny nie jest władny do oceny celowości czy słuszności działania organu w procesie przyznania określonej kategorii naukowej, a w szczególności nie może być przedmiotem tej kontroli sądowej sprawność i generalnie zasadność użycia takiego czy innego systemu informatycznego w procesie ewaluacji.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.