Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2080/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138  par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2008 r. sprawy ze skargi I.C., G.M., W.M., L.M., J.D., R.K., K.K. i J.S. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania I. C., G. M., W. M., R. K., L. M., J. D., J. S. –J., K. K., decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności pkt I decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lipca 1985 r., nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem udziału wynoszącego 45/100 części nieruchomości wchodzącej w skład zabytkowego zespołu [...] oznaczonej jako działki nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Zastępca Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] decyzją z dnia [...] lipca 1985 r. orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem udziału wynoszącego 45/100 części nieruchomości wchodzącej w skład zabytkowego zespołu [...] oznaczonej jako działki nr [...], stanowiącej własność S. Z. - nieznanego z miejsca pobytu.

W dniu 12 grudnia 2001 r. I. C., K. M., J. S. –J., R. K., K. K. - spadkobiercy S. Z. oraz A. B., K. B. i J. G. złożyli Wojewodzie [...] wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lipca 1985 r. oraz decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] listopada 1986 r. uchylającej decyzję [...] lipca 1985 r. w części dotyczącej odszkodowania, a pozostawiającej w mocy pkt I tej decyzji.

W dniu 19 lutego 2003 r. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji dodatkowo wnieśli spadkobiercy K. M. – G. M., W. M., L. M. i J. D. We wniosku zawarte zostało dodatkowe żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 1987 r. orzekającej o odszkodowaniu za wywłaszczenie orzeczone decyzją z dnia [...] lipca 1985 r.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2003 r., po rozpoznaniu wniosku I. C., K. M., J. S. –J., R. K. i K. K., odmówił stwierdzenia nieważności pkt I kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu organ wojewódzki stwierdził, że wywłaszczenia dokonano zgodnie z wymogami zawartymi w art. 25 ust. 1 pkt 1, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1 i 2, art. 33 i art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 13 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i muzeach oraz przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu wnioskodawców dotyczącego doręczenia decyzji wywłaszczeniowej osobie zmarłej organ wskazał, że ustalenie osoby właściciela nastąpiło zgodnie z art. 16 ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy wywłaszczeniowej na podstawie zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego w Krakowie, bowiem spadkobiercy zmarłego właściciela nie przeprowadzili postępowania spadkowego i nie ujawnili swoich praw w księdze wieczystej.

Od powyższej decyzji A. B., K. B., J. G., R. K., K. K., I. C., J. S. –J., G. M., W. M., L. M. i J. D. wnieśli odwołanie.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003r. i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1396/04 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2004 r. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, na nieprawidłowe zastosowanie art. 138 § 2 KPA, bowiem przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej w art. 138 § 2 KPA winny być jednoznacznie wskazane w uzasadnieniu decyzji, która musi spełniać przesłanki z art. 107 § 1 i 3 KPA.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 754/06 oddalił skargę kasacyjną złożoną przez uczestnika postępowania Stowarzyszenie [...] w K. uznając za nieuzasadniony zarzut naruszenia przez sąd administracyjny pierwszej instancji przepisu art. 111 § 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania R. K., K. K., I. C., J. S. –J., G. M., W. M., L. M. i J. D., decyzją z dnia [...] października 2007 r. ponownie uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lipca 1985 r. orzekającej o wywłaszczeniu należących do S. Z. 45/100 części nieruchomości wchodzących w skład zabytkowego zespołu [...] oraz decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] listopada 1986 r., nr [...] uchylającej tą decyzję w punktach ustalających odszkodowanie, a pozostawiającą w mocy pkt I tej decyzji wystąpili: I. C., K. M., J. S. –J. , R. K., K. K., J. G., K. B., A. B. Tymczasem Wojewoda [...] wszczął i prowadził postępowanie w przedmiocie oceny legalności decyzji z dnia [...] lipca 1985 r. jedynie z wniosku I. C., K. M., J. S. –J., R. K., K. K. pomijając wniosek J. G., K. B. i A. B., jednakże uwzględniając te osoby w rozdzielniku swej decyzji. W ocenie Ministra, organ wojewódzki nie rozpatrzył zatem wszystkich wniosków, a brak uzasadnienia w tej kwestii implikuje twierdzenie o braku wszechstronnego rozpatrzenia sprawy zgodnie z art. 77 KPA. Zdaniem organu odwoławczego, brak wyjaśnienia tych okoliczności rzutuje zarazem na kwestię ustalenia stron postępowania. Wyjaśnienia przez organ wojewódzki wymaga zatem fakt prowadzenia postępowania z udziałem J. G., K. B. i A. B., pomimo braku w aktach stosownych dokumentów potwierdzających przymiot strony. Natomiast, jeżeli organ stwierdziłby brak legitymacji prawnej po stronie tych osób, to powinien wydać stosowne rozstrzygnięcie, jednakże akta nie potwierdzają rozstrzygnięcia tej kwestii. Wobec powyższego Minister stwierdził, że decyzja została wydana pomimo, że sprawa nie została wszechstronnie zbadana, a zatem z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 KPA.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ wojewódzki dokonując oceny legalności decyzji z dnia [...] lipca 1985 r. zupełnie pominął i nie wziął pod uwagę, że co do tej decyzji wydawane były późniejsze rozstrzygnięcia ingerujące w jej treść i przedmiot. Decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] listopada 1986 r., nr [...] orzeczono bowiem, po wznowieniu postępowania, o uchyleniu decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lipca 1985 r., w części dotyczącej ustalenia i przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz o pozostawieniu w mocy części decyzji dotyczącej wywłaszczenia, natomiast decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] grudnia 1987 r., nr [...] orzeczono o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, co do których również z wniosku skarżących prowadzone jest postępowanie nadzorcze, co wynika z decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] i z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] oraz wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalających skargę. Minister zauważył, że Wojewoda powinien dostrzec zależność tych decyzji i właściwie się do nich odnieść, jednakże zaskarżona decyzja nie zawiera pełnego uzasadnienia, naruszając art. 107 § 1 i 3 KPA. Mając na uwadze wskazane wyżej wyroki i decyzje Minister stwierdził, że Wojewoda [...] będzie prowadził ponownie postępowanie nadzorcze odnośnie następnych decyzji dotyczących tego samego postępowania wywłaszczeniowego obejmującego przedmiotową nieruchomość i będzie mógł wydać jedno rozstrzygnięcie w przedmiocie oceny legalności wszystkich decyzji dotyczących wywłaszczenia zespołu zabytkowego [...]. Organ odwoławczy uznał zatem, że w związku z koniecznością przeprowadzenia w przedmiotowej sprawie postępowania wyjaśniającego w znacznej części oraz w celu ustalenia pełnego kręgu stron postępowania konieczne jest przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Od decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r. R. K., K. K., I. C., J. S. –J., G. M., W. M., L. M. i J. D. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 oraz 138 § 2 KPA poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w sytuacji, gdy stan faktyczny i prawny sprawy został wyjaśniony i nie budził wątpliwości, a jednocześnie brak jest podstaw do uzupełnienia postępowania w całości lub w znacznej części, albowiem okoliczności, których ustalenia domaga się Minister są ujawnione w aktach sprawy i jedyną kwestią jest ich ocena i ewentualna kwalifikacja prawna, nie jest natomiast konieczne prowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia stanu faktycznego. Ponadto okoliczności, które zdaniem Ministra miały by być w sprawie wyjaśnione w ponownym postępowaniu przed organem pierwszej instancji, nie pozostają w żadnym istotnym związku z przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie bo dotyczą innych decyzji administracyjnych niż ta, której stwierdzenie nieważności jest przedmiotem oceny; 2) naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 KPA poprzez nieuwzględnienie wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lipca 1985 r. o wywłaszczeniu udziału stanowiącego 45/100 części nieruchomości wchodzącej w skład zabytkowego zespołu [...] oznaczonej jako działki nr [...], jako zawierającej wady kwalifikowane uzasadniające usunięcie jej z obrotu prawnego, które to wady stanowią oczywiste i niewątpliwe przesłanki do stwierdzenia nieważności, a mianowicie; a) istnienie przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 KPA polegającej na rażącym i oczywistym naruszeniu prawa obowiązującego w chwili wydania decyzji, albowiem; decyzja została skierowana do adresata, który w chwili wszczęcia postępowania oraz wydania decyzji już nie żył, a organ o tym fakcie niewątpliwie wiedział, a mimo to potraktował zmarłego jak osobę żyjącą, gdy tymczasem przepisy zarówno ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r. jaki i KPA wymagały, aby wywłaszczonym podmiotem był właściciel (aktualny) oraz aby decyzja o wywłaszczeniu była skierowana do podmiotu-adresata będącego tymże właścicielem wywłaszczanej nieruchomości w chwili jej wydania. Ponadto organ pominął fakt, że osoba zmarła jako nie posiadająca zdolności prawnej nie może być podmiotem żadnych praw, nie może być więc stroną postępowania i w konsekwencji nie może być pozbawiona żadnych praw - w tym prawa własności - poprzez ich odjęcie w drodze wywłaszczenia albowiem prawa te, od chwili otwarcia spadku wskutek jej śmierci przysługują komu innemu. Świadome opieranie rozstrzygnięcia na fakcie nierzeczywistym i nieistniejącym w sytuacji, gdy organowi znany jest prawdziwy stan rzeczy naruszało zatem zasady postępowania i wyrażaną w art. 7 KPA zasadę prawdy obiektywnej: b) istnienie przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 5 KPA polegającej na wydaniu decyzji niewykonalnej, której to niewykonalność ma charakter trwały albowiem wydanie decyzji pozbawiającej prawa własności osobę nie mającą już w chwili wywłaszczenia zdolności prawnej powoduje, iż jest to decyzja trwale niewykonalna albowiem nie można odjąć nieistniejącemu podmiotowi prawa, którego on nie posiada i nigdy już posiadać nie będzie: c) istnienie przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 1 KPA polegającej na wydaniu decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości organów, skoro kwestionowaną w postępowaniu nadzorczym decyzję wydał Zastępca Kierownika Wydziału w Urzędzie Dzielnicowym, będący według ówczesnych przepisów organem administracji państwowej o właściwości szczególnej, natomiast w sprawach wywłaszczeń, według ustawy z 1958 r. organami właściwymi były, co do zasady, naczelnik powiatu (dzielnicy) lub wojewoda - organy administracji ogólnej, natomiast w sprawie niniejszego wywłaszczenia - z uwagi na wartość szacunkową wywłaszczanej nieruchomości - organem właściwym był wojewoda (prezydent miasta). Z samej decyzji ani z akt sprawy nie wynika ponadto upoważnienie Zastępcy Kierownika Wydziału Urzędu Dzielnicowego do wydawania tego rodzaju decyzji; 3) naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie związania organu oceną prawną wyrażoną przez sąd rozpoznający skargę albowiem Minister całkowicie zignorował ocenę prawną okoliczności niniejszej sprawy wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA//Wa 1396/04 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 754/06; 4) naruszenie art. 28 KPA oraz art. 31 KPC o dopuszczeniu Stowarzyszenia [...] w K. do udziału w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym w charakterze strony postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r.

Mając na uwadze podniesione wyżej zarzuty skarżący wnieśli o 1) uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r. naruszającej przepisy prawa materialnego i procesowego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy; 2) zastosowanie przez Sąd w toku rozpoznawania niniejszej sprawy art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zastosowanie przewidzianych tą ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do pozostałych aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, albowiem jest to celowe ze względu na zasadę ekonomiki postępowania i niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, w szczególności stwierdzenie nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lipca 1985 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa; 3) dołączenie do akt niniejszej sprawy akt sprawy sądowoadministracyjnej zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. I SA/Wa 1396/04, w celu wykazania: treści uzasadnienia tego wyroku oraz uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 754/06 a także figurujących w tych aktach: a) dowodów z dokumentów, a mianowicie zaświadczenia Instytutu Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu w K. z dnia [...] września 2004 r. stwierdzającego, że A. B. jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 ustawy z 18 grudnia 1998 r. (Dz. U, Nr 155, poz. 1016 ze zm.) oraz kserokopii Teczki [...] A. B., a w szczególności "[...]" dnia z [...] lutego 1985 r. sporządzonej na podstawie informacji [...] ps. "[...]" oraz pisma Zastępcy Szefa Dzielnicowego Urzędu [...] ppłk. mgra [...] z dnia [...] lutego 1985 r., jako dowodu, że wywłaszczenie Zespołu Parkowo-Pałacowego "[...]" było prowadzone pod nadzorem [...] PRL; 4) dopuszczenie dowodu z załączonych do niniejszej skargi dokumentów (kserokopii), tj. orzeczenia Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. K. z [..] stycznia 1968 r., nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu oraz postanowienia Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] kwietnia 1985 r., nr [...], na okoliczność wiedzy organu wywłaszczeniowego o śmierci wywłaszczanego S. Z. i dopuszczenia się przez ten organ świadomego poświadczenia nieprawdy, co do okoliczności mającej znaczenie prawne przez orzeczenie w decyzji z [...] lipca 1985 r. wywłaszczenia nieznanego z miejsca pobytu S. Z. i przyznanie mu odszkodowania, a więc tym samym uznanie go w tym dokumencie za osobę żyjącą; 5) zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym także kosztów zastępstwa według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Gmina Miejska K. wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu uczestnik podniósł, że Minister słusznie przyjął, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w jakim charakterze w postępowaniu nadzorczym występują: A. B., J. G. i K. B. Zdaniem uczestnika organ pierwszej instancji nie uwzględnił również faktu, iż postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] lipca 1985 r. było w przeszłości wznawiane i wydane zostały dwie decyzje: z dnia [...] listopada 1986 r. o odmowie uchylenia pkt 1 decyzji wywłaszczeniowej oraz z dnia [...] grudnia 1987 r. o ponownym ustaleniu wysokości odszkodowania. Organ pierwszej instancji nie uwzględnił przy tym skutków jakie wywołało wznowienie postępowania zakończonego decyzją objętą aktualnie postępowaniem nadzorczym. Gmina uważa, że nakazanie organowi pierwszej instancji łącznego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności trzech decyzji: z dnia [...] lipca 1985 r., z dnia [...] listopada 1986 r. oraz z dnia [...] grudnia 1987 r. było jak najbardziej uzasadnione. Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Gmina K. wskazała, że Sąd zarzucił decyzji Ministra wyłącznie nieprawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia kasacyjnego, a jednocześnie nie przesądził, iż decyzja kasacyjna nie może zostać wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ drugiej instancji. Uczestnik postępowania nie zgodził się również ze skarżącym, co do tego, że zaskarżona decyzja narusza art. 156 KPA poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1985 r. Zdaniem uczestnika kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja została wydana przez organ właściwy działający na podstawie ówczesnych przepisów prawa materialnego i ustrojowego. Brak przy tym dokumentu upoważnienia Zastępcy Kierownika Wydziału Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy [...] nie świadczy o rażącym naruszeniu prawa. Wskazywane zaś objęcie decyzją wywłaszczeniową osoby zmarłej zostało sanowane poprzez zapewnienie udziału w postępowaniu A. B. będącego kuratorem spadku po S. Z. oraz poprzez zapewnienie udziału w postępowaniu wznowieniowym zakończonym decyzją z dnia [...] listopada 1986 r. jego spadkobiercom. Odnosząc się do podniesionego przez skarżących wniosku o zastosowanie przez Sąd art. 135 – ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy. Gmina Miasto K. podniosła, że art. 135 nie zezwala sądowi na zastosowanie przewidzianych środków do w stosunku do samej decyzji nr [...], gdyż nie została ona wydana w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Brak jest również podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skoro z przepisu tego wynika, że daje on podstawę do stwierdzenia nieważności jedynie decyzji lub postanowienia będących przedmiotem zaskarżenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Dokonując oceny rozstrzygnięcia Ministra Budownictwa Sąd uznał je za prawidłowe, choć nie wszystkim argumentom organu należało przyznać rację.

Zacząć należy od tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1396/04 wskazał organ odwoławczy wydając rozstrzygnięcie w oparciu o przepis art. 138 § 2 KPA winien w uzasadnieniu swej decyzji jednoznacznie wskazać przyczyny podjęcia takiego rozstrzygnięcia, aby decyzja ta odpowiadała standardom określonym w art. 107 § 1 i 3 KPA.

W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma zatem kwestia istnienia podstaw do zastosowania przez Ministra Budownictwa przepisu art. 138 § 2 KPA i wydania decyzji o uchyleniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności pkt I decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lipca 1985 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Dokonując oceny zasadności stanowiska zajętego przez Ministra Budownictwa w zaskarżonej decyzji Sąd uznał za nietrafne twierdzenie organu odwoławczego, co do tego, że powodem zastosowania w sprawie art. 138 § 2 KPA winna być kwestia zgromadzenia dowodów celem wyjaśnienia okoliczności dotyczących statusu prawnego J. G., K. B. i A. B. Z akt sprawy wynika bowiem, że według stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej Kw nr [...] nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] stanowiła współwłasność: A. B. w 30/100 części, J. G. i M. G. na prawach wspólności ustawowej w 25/100 części i S. Z. w 45/100 części. W dniu 12 lipca 1985 r. A. B. oraz K. B. i J. G. (spadkobiercy po J. i M.G.) sprzedali swoje udziały w przedmiotowej nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (akt notarialny z dnia [...] lipca 1985 r. Rep. [...]). Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] decyzją z dnia [..] lipca 1985 r., nr [...] orzekł natomiast o wywłaszczeniu za odszkodowaniem udziału wynoszącego 45/100 części przedmiotowej nieruchomości przypadającej S. Z.. Obecnie grunt oznaczony jako działki nr [...] stanowi własność Gminy K. na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r., nr [...], a jego użytkownikiem w zakresie części działki nr [...] jest Stowarzyszenie [...] w K. (odpis z księgi wieczystej Kw nr [...] z dnia 25 marca 2003 r., akt notarialny z dnia [...] marca 2001 r., Rep. [...]).

Z przedstawionego wyżej stanu prawnego wynika, że J. G., K. B. i A. B. od dnia 12 lipca 1985 r. nie przysługuje tytuł prawnorzeczowy do gruntu oznaczonego jako działki nr: [...]. Osoby te nie są stronami postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie, skoro nie były podmiotami wywłaszczonymi ani spadkobiercami S. Z., a także obecnie nie legitymują się w stosunku do przedmiotu wywłaszczenia żadnym tytułem prawnorzeczowym. Brak związku przedmiotu sprawy ze sferą prawną J. G., K. B. i A. B. skutkuje tym, że Wojewoda orzekł w sprawie stwierdzenia nieważności tylko na wniosek spadkobierców S. Z. – I. C., K. M., J. S. –J., R. K. i K. K., co wynika jednoznacznie z treści decyzji. Inną zupełnie kwestią jest zaś to, że organ pierwszej instancji nie rozpoznał wniosku J. G., K. B. i A. B. Okoliczność ta miała by jednak znaczenie w sprawie dotyczącej bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku tych ostatnich w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lipca 1985 r.

Odnosząc się do przedstawionego w skardze stanowiska skarżących co do braku zastrzeżeń sądów administracyjnych na temat statusu J. G., K. B. i A. B. Sąd zauważa, że z uzasadnień powołanych w skardze orzeczeń nie wynika, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny i Naczelny Sąd Administracyjny przedstawiły wiążącą w niniejszej sprawie - na podstawie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - ocenę prawną dotyczącą interesu prawnego tychże osób. Trzeba wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1396/04 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] z przyczyn formalnych, z uwagi na istotne naruszenie przez organ przepisu 138 § 2 KPA, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OSK 754/06 rozpoznawał sprawę w granicach skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...], tj. zarzutu naruszenia przez sąd administracyjny pierwszej instancji przepisu art. 111 w związku z art. 183 § 2 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela natomiast stanowisko Ministra Budownictwa, w zakresie, w jakim organ odwoławczy uznał za zasadne wydanie decyzji kasacyjnej, celem wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji okoliczności związanych z istnieniem wydanych decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] listopada 1986 r. uchylającej decyzję z dnia [...] lipca 1985 r., w części dotyczącej odszkodowania, a pozostawiającej w mocy pkt I tej decyzji oraz decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] grudnia 1987 r. orzekającej o odszkodowaniu za wywłaszczenie orzeczone decyzją z dnia [...] lipca 1985 r.

Zdaniem Sądu, rację mają skarżący twierdząc, że do oceny nieważności trzech powołanych wyżej decyzji ma znaczenie stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania każdego z tych rozstrzygnięć. Organ nadzoru nie mógł jednak pominąć tego, że decyzja wywłaszczeniowa z 1985 r. została w 1986 r. uchylona w części dotyczącej odszkodowania (pkt II i III tej decyzji), a także tego, że w 1987 r. wydano rozstrzygnięcie merytoryczne o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie. Skutkiem prawnym decyzji wydanych po 1985 r. było bowiem to, że decyzja wywłaszczeniowa nie istniała w kształcie obowiązującym w dacie jej wydania. Kwestia oceny zaistniałego stanu rzeczy nie pozostaje bez znaczenia dla przedmiotu postępowania nadzorczego, a zatem musiała być wzięta pod uwagę przez organ nadzoru orzekający w pierwszej instancji, zwłaszcza, że wniosek o stwierdzenie nieważności spadkobierców S. Z. dotyczył całości decyzji z dnia [...] lipca 1985 r., a ze spraw o sygn. akt I SA/Wa 1393/04 i I SA/Wa 1394/04 wynika, że decyzje kasacyjne Ministra Infrastruktury dotyczące spraw o stwierdzenie nieważności decyzji z 1987 r. i 1986 r. stały się ostateczne. Sąd zauważa, że - zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 15 KPA – strona ma prawo do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania, ale tej samej co do przedmiotu sprawy. W tej sytuacji Sąd uznał za dopuszczalne uchylenie decyzji Wojewody [...] w niniejszej sprawie na podstawie art. 138 § 2 KPA, z uwagi na konieczność przeprowadzenia jednego postępowania nadzorczego w stosunku do wszystkich trzech decyzji wydanych w tej samej (z punktu widzenia przepisów prawa materialnego) sprawie i wydania w tym zakresie rozstrzygnięcia. Skoncentrowanie postępowania w jednym miejscu i czasie pozwoli bowiem organowi pierwszej instancji na ocenę wzajemnych zależności istniejących pomiędzy decyzjami z lat 1985, 1986 i 1987 i ich wpływu na ocenę legalności każdej z tych decyzji.

Wymaga podkreślenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1396/04 nie przedstawił oceny prawnej bądź wytycznych, z których wynikał by zakaz ponownego wydania decyzji kasacyjnej w oparciu o przepis art. 138 § 2 KPA. W tej sytuacji organ odwoławczy, uwzględniając ocenę prawną i wytyczne Sądu był uprawniony do wydania decyzji w oparciu o powyższy przepis. Powody zajętego w sprawie przez Ministra stanowiska podlegały natomiast badaniu w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o zastosowanie w sprawie art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zauważa, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja kasacyjna, wydana na podstawie przepisów prawa procesowego. Wobec tego Sąd nie był uprawniony do orzekania w oparciu o przepis art. 135. Z przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i całokształtu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normujących istotę kontroli sądowoadministracyjnej wynika, że sąd administracyjny nie jest organem "trzeciej instancji" i nie może orzekać merytorycznie w sprawie zastępując organ administracji publicznej pierwszej instancji, gdyż podważało by to sens i skutki prawne decyzji kasacyjnej organu wyższego stopnia. Z przedstawionych wyżej powodów Sąd nie mógł odnieść się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organ wywłaszczeniowy art. 156 KPA. Z tych też powodów Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżących zawartych w pkt 3 ppkt b) i 4 (str. 4 i 5), jako nie mających znaczenia dla niniejszej sprawy.

Jeżeli zaś chodzi o wskazywane przez skarżących naruszenia art. 28 w związku z art. 31 § 1 i 3 KPA poprzez dopuszczenie do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia [...] Sąd zauważa, że zarzut ten nie mógł być podstawą do uchylenia decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r., jako że kwestia ta nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Okoliczność dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu nadzorczym nie mogła też świadczyć o wadliwości zaskarżonej decyzji, w kontekście przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i pkt 2 tej ustawy.

Biorąc to wszystko pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.