Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 729/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2025-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 62, art. 70g, art. 70s, art. 70zn ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 70zo ust. 2, art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1 pkt 3, ust. 2, ust. 2a, ust. 5
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 60 poz 1 art. 3 pkt 8, pkt 11, pkt 37-41
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013 z dnia 5 lutego 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów  rolniczych i leśnych
article: art. 16 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2 i par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Wałczu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 11 lipca 2024 r. nr SKO.4120.2182.2023 w przedmiocie stwierdzenia braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 maja 2021 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa z siedzibą w W., dalej jako "spółka", "uczestnik postępowania", Starostw W. , na podstawie art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm.), dalej jako "p.r.d.", art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", zarejestrował pojazd marki B. , o numerze nadwozia [...], wydając dowód rejestracyjny oraz tablice rejestracyjne.

Pismem z dnia 3 sierpnia 2023 r., Prokurator Rejonowy w W. , dalej jako "Prokurator", "skarżący", złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie sprzeciw od ostatecznej decyzji organu I instancji, w którym wniósł o stwierdzenie jej nieważności. Prokurator zarzucił organowi I instancji, wydanie decyzji z rażącym naruszeniem art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d., polegającym na wydaniu rejestracji pojazdu bez zgromadzenia wszystkich niezbędnych dokumentów, w tym: świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu.

W ocenie Prokuratora, w stosunku do ciągnika rolniczego, będącego przedmiotem postępowania dokument taki był wymagany, gdyż pojazd ten był rejestrowany po raz pierwszy na terenie państwa członkowskiego UE, a został sprowadzony z terenu państwa niebędącego członkiem Unii. Prokurator powołał się na regulacje prawne dotyczące warunków wprowadzenia pojazdu do obrotu, w tym wymogi podlegania procedurze homologacji zawarte w przepisach p.r.d. oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013 z dnia 5 lutego 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych (Dz. U. UE. L.2013.60.1 z dnia 2 marca 2013 r.- dalej "rozporządzenie nr 167/2013").

Pismem z dnia 15 stycznia 2024 r. spółka przedstawiła swoje stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji. Wskazała, że pojazd był po raz pierwszy zarejestrowany na B. , co skutkowało jej zdaniem, brakiem podstaw do załączenia dokumentów homologacji. W ocenie spółki, ważniejsze są badania techniczne pojazdu, dopuszczające ciągnik do ruchu. Według spółki, stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, w oparciu o którą pojazd od kilku lat jest dopuszczony do ruchu, spowoduje szereg komplikacji po stronie spółki i podmiotów, które nabyły od niej ten pojazd i ewentualnie dalej nim rozporządziły.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, decyzją z dnia 11 lipca 2024 r., nr [...] stwierdziło brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i wyjaśnił, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja, niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującej zasady praworządności. Organ przytoczył treść art. 2 pkt 62, 73 ust.1, ust. 1e pkt 1, art. 72 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 2a, art. 70b ust. 1 i ust. 2 p.r.d. § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2355 ze zm., dalej "rozporządzenie MIB"), art. 3 pkt 37 rozporządzenia nr 167/2013, na podstawie których przeprowadził analizę pojęcia "nowego pojazdu".

Kolegium wskazało, że definicję "pojazdu nowego" zawiera art. 3 pkt 37 rozporządzenia nr 167/2013, zaś pojęcia "rejestracja"- art. 3 pkt 38 rozporządzenia nr 167/2013. Organ wyjaśnił, że przepisy p.r.d. nie zawierają definicji "rejestracji", ani "dopuszczenia", do których to pojęć odnoszą się przepisy rozporządzenia nr 167/2013. Organ przywołał wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie o sygn. C-513/15, w którym Trybunał stwierdził, że używany ciągnik z państwa trzeciego, który nie posiada homologacji typu WE i jest przeznaczony po raz pierwszy do użytku w Unii Europejskiej jest "nowym pojazdem".

Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie organ I instancji powinien odmówić dokonania rejestracji ciągnika z uwagi na brak dokumentów homologacji. Według organu, choć organ I instancji naruszył art. 72 ust.1 pkt 3 u.p.r. to nie w sposób rażący. Proste zestawienie treści decyzji organu I instancji z treścią przepisów p.r.d. nie wykazuje, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności. Sprzeczność ujawnia się dopiero po dokonaniu wykładni przepisów krajowych z przepisami unijnymi. Nie zaistniały, w ocenie organu odwoławczego, też inne przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji.

Prokurator wystąpił ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji.

W skardze podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. w zw. z art. 158 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, że decyzja organu I instancji nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa i przez to stwierdzenie braku podstaw do stwierdzenia nieważności ww. decyzji dotkniętej wadą kwalifikowaną przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającą na wydaniu decyzji organu I instancji bez zgromadzenia wszystkich wymaganych prawem dokumentów stanowiących podstawę rejestracji pojazdu. Zarzuty zostały uszczegółowione w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ i uczestnik postępowania wnieśli o jej oddalenie, ustosunkowując się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.

Skarga jest zasadna. Jej przedmiotem uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, którą organ ten stwierdził brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Wskazać również należy, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych i z tego względu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły.

W badanej sprawie Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji na podstawie art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d.

Organ, choć przyznał, że organ I instancji naruszył art. 72 ust. 1 pkt 3 u.p.r., to uznał, iż naruszenie to nie ma charakteru rażącego i stwierdził brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji.

Na gruncie badanej sprawy poza sporem pozostaje okoliczność, iż przedmiotowy pojazd podlegał procesowi rejestracji i wcześniej nie był zarejestrowany w Polsce, lecz na B. .

Stosownie do art. 71 ust. 1 p.r.d., dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Przepis ten nie dotyczy pojazdów, o których mowa w ust. 3.

Zgodnie z art. 72 ust. 1 p.r.d. (obowiązującym na dzień 26 maja 2021 r.), rejestracji dokonuje się na podstawie:

1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;

2) karty pojazdu, jeżeli była wydana;

3) świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu - jeżeli są wymagane;

4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego;

5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany;

6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy;

6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy, pojazd rodzaju "samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec" (kategoria homologacyjna L7e) lub podrodzaj "czterokołowiec lekki" (kategoria homologacyjna L6e), samochód ciężarowy (kategoria homologacyjna N1), podrodzaj "furgon", "furgon/podest", "ciężarowo-osobowy", "terenowy", "wielozadaniowy" lub "van" lub samochód specjalny (kategoria homologacyjna Ml i N1), został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy;

7) – 9)- uchylone.

Na podstawie art. 72 ust. 2 p.r.d., wymagania ust. 1 nie dotyczą:

1) pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie ust. 1 pkt 3;

1a) pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i od ostatniej rejestracji nie nastąpiła zmiana właściciela tego pojazdu, w przypadku gdy przerejestrowanie pojazdu jest dokonywane na wniosek właściciela tego pojazdu w związku ze zmianą jego miejsca zamieszkania (siedziby) - w zakresie dowodu własności pojazdu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1;

2) pojazdu zakupionego po przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego - w zakresie ust. 1 pkt 2 i 5;

3) pojazdu zakupionego od Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Krajowej Administracji Skarbowej lub Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie ust. 1 pkt 5;

4) (uchylony);

5) pojazdu wycofanego czasowo z ruchu - w zakresie ust. 1 pkt 5; w tym przypadku zamiast dowodu rejestracyjnego wymaga się przedstawienia decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu;

6) (uchylony);

7) pojazdu wyrejestrowanego, o którym mowa w art. 79 ust. 4 pkt 3 - w przypadku powtórnej rejestracji - w zakresie ust. 1 pkt 5;

8) pojazdu, o którym mowa w art. 81 ust. 4 pkt 1 - w zakresie ust. 1 pkt 4.

W myśl art. 72 ust. 2a p.r.d., w przypadku pojazdu sprowadzanego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim zamiast dowodu rejestracyjnego,

o którym mowa w ust. 1 pkt 5, dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie. Sposób postępowania w przypadku utraty dowodu rejestracyjnego pojazdu zarejestrowanego za granicą określa art. 72 ust. 5 p.r.d.

Wskazać należy, że art. 72 p.r.d. określa niezbędne dokumenty, stanowiące podstawę rejestracji pojazdu oraz wyłączenia i szczegółowe uregulowania w stosunku do podstaw rejestracji. Charakter prawny dokumentów wymienionych w ust. 1, które muszą być przedstawione kumulatywnie, a nie alternatywnie jest mieszany. Katalog tych dokumentów rejestracyjnych jest zamknięty.

Przedłożenie dokumentu homologacji pojazdu na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d., w sytuacji gdy była ona wymagana, jest obowiązkowe w sytuacji gdy pojazd nie był wcześniej zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d.

Kwestii homologacji został poświęcony rozdział 1a p.r.d., dopuszczeniu jednostkowym – rozdział 1b p.r.d., zaś dopuszczeniu indywidualnym WE pojazdu- rozdział 1c p.r.d. Organem uprawnionym w zakresie ww. postępowań jest Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego.

Jak wynika z akt, spółka składając wniosek o rejestrację ciągnika nie przedłożyła dokumentów homologacji. W niniejszym postępowaniu organ stanął na stanowisku, że przedmiotowy pojazd powinien posiadać dokument homologacji w rozumieniu art. 72 ust.1 pkt 3 p.r.d. W sytuacji bowiem, gdy pojazd ten nie był wcześniej zarejestrowany na terytorium Polski – złożenie takiego dokumentu homologacji przez spółkę było obowiązkowe w postępowaniu rejestracyjnym pojazdu.

Kwestia regulacji prawnych dotyczących homologacji pojazdów rolniczych jest w sposób precyzyjny określona na poziomie unijnym w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013 z dnia 5 lutego 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych. Jest to akt prawny stosowany w sposób bezpośredni we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej. Zatem jest to akt prawny, który winien być stosowny przez organ I instancji.

Rozporządzenie to określa ogólnounijne przepisy dotyczące wymogów technicznych i procedur, aby zapewnić zgodność pojazdów z wymogami homologacji typu UE w zakresie bezpieczeństwa i ochrony środowiska. Zgodnie z art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 167/2013 "ciągnik" to każdy silnikowy, kołowy lub gąsienicowy pojazd rolniczy lub leśny mający co najmniej dwie osie i maksymalną prędkość konstrukcyjną nie mniejszą niż 6 km/h, którego główna funkcja polega na mocy pociągowej i który został specjalnie skonstruowany do ciągnięcia, pchania, przewożenia i napędzania niektórych wymiennych urządzeń przeznaczonych do wykonywania prac rolniczych lub leśnych oraz do ciągnięcia rolniczych lub leśnych przyczep lub urządzeń; może on być dostosowywany do przewożenia ładunków podczas wykonywania prac rolniczych lub leśnych lub może być wyposażony w jedno lub więcej siedzeń dla pasażerów.

Każdy ciągnik w myśl przywołanego przepisu jest pojazdem (art. 3 pkt 11). Według art. 3 pkt 37 rozporządzenia nr 167/2013 "nowy pojazd" to pojazd, który nigdy wcześniej nie był rejestrowany ani dopuszczony. "Rejestracja" oznacza administracyjne zezwolenie na dopuszczenie pojazdu, w tym do ruchu drogowego, obejmujące identyfikację pojazdu i nadanie mu numeru seryjnego znanego jako numer rejestracyjny, na stałe, czasowo lub na krótki okres (art. 3 pkt 38), zaś "dopuszczenie" to pierwsze wykorzystanie w Unii Europejskiej pojazdu, układu, komponentu, oddzielnego zespołu technicznego, części lub wyposażenia zgodnie z ich przeznaczeniem (art. 3 pkt 40). "Wprowadzenie do obrotu" oznacza udostępnienie pojazdu po raz pierwszy w Unii Europejskiej (art. 3 pkt 39). W rozumieniu art. 3 pkt 41 rozporządzenia nr 167/2013 "importerem" jest każda osoba fizyczna lub prawna mająca siedzibę w Unii Europejskiej, która wprowadza do obrotu pojazd, pochodzący z państwa trzeciego, czyli jak w niniejszej sprawie z Białorusi (państwa nie będącego członkiem UE). Ww. rozporządzenie określa, m.in. obowiązki w zakresie homologacji pojazdów rolniczych ciążące nie tylko na producentach, lecz również na importerach.

Do przepisów rozporządzenia nr 167/2013 odnoszą się przepisy p.r.d., przewidując np.:

- w art. 70g p.r.d. - zakaz wprowadzenia do obrotu nowego pojazdu bez wymaganych świadectw homologacji; sposób postępowania podmiotu, który wprowadził do obrotu ww. pojazd; sankcje;

- w art. 70zn ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art.70zo ust. 2 p.r.d.- możliwość dopuszczenia jednostkowego pojazdu na wniosek producenta, importera czy właściciela pojazdu;

- w art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d.- obowiązek załączenia dokumentów homologacji pojazdu do wniosku jego rejestrację, czy zwolnienie z tego obowiązku z art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d.

Powyższe rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. i jest obowiązujące na terenie UE. Rozporządzenie nr 167/2013 uchyliło dyrektywę 2003/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. w sprawie homologacji typu ciągników rolniczych lub leśnych, ich przyczep i wymiennych homologowanych maszyn, łącznie z ich układami, częściami i oddzielnymi zespołami technicznymi oraz uchylającej dyrektywę 74/150/EWG (Dz. U. 2003.L 171, s.1), do której odnosił się wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 czerwca 2017 r. o sygn. C-513/15. W ww. wyroku, choć wydanym na tle przepisów dyrektywy 2003/37/WE, które były podobne do przepisów rozporządzenia nr 167/201, TSUE wyjaśnił, że zarejestrowanie używanego ciągnika, pochodzącego z państwa trzeciego i wprowadzonego po raz pierwszy na teren UE jest możliwe po spełnieniu przez niego wymogów homologacji obowiązujących w UE.

Podnoszona przez organ odmienność pojęcia "nowy pojazd" z art. 2 pkt 62 p.r.d. i w przepisach rozporządzenia nr 167/2013 nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy, gdyż w istocie pojęcie nowego pojazdu na tle przepisów p.r.d. odnosi się do kwestii homologacji pojazdu, np. art. 70g, art. 70s.

Zdaniem Sądu, stwierdzone przez organ odwoławczy naruszenie przez organ

I instancji art. 72 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d. jest zatem oczywiste, gdyż dokument, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. był wymagany, dla uzyskania decyzji o rejestracji ciągnika rolniczego. Wbrew stanowisku Kolegium, nie sposób uznać, że w postępowaniu przed organem I instancji wystąpiła konieczność zastosowania złożonego procesu wykładni dla odkodowania hipotetycznego stanu faktycznego i zapisanych konsekwencji prawnych.

W ocenie Sądu, wystarczyło przepisy ze sobą zestawić, aby odczytać w sposób prawidłowy normę prawa. Podkreślenia przy tym wymaga, iż znajomość obowiązujących przepisów prawa jest obowiązkiem organu administracji.

Powyższe stanowisko, odnoszące się do kwestii oczywistości naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 2302/23, II GSK 1606/23, II GSK 1634/23, II GSK 1637/23, II GSK 1823/23, II GSK 1904/22, w których rozpoznane zostały skargi kasacyjne spółki od wyroków WSA w Szczecinie wydanych w analogicznych sprawach, dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zarejestrowania pojazdu.

Należy jednak wyjaśnić, że samo przyjęcie, iż doszło do naruszenia przepisu jednoznacznego w swej treści nie może stanowić jedynej i wystarczającej przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, aby rodzaj naruszenia i jego skutki powodowały, że decyzja, lub postanowienie nie mogły by być zaakceptowane jako wydane przez organy praworządnego państwa (zob. K. Glibowski w: R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2020 r., s. 1264).

Przypomnieć należy, że o rażącym naruszeniu prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić jedynie wówczas, gdy spełnione są kumulatywnie trzy podstawowe przesłanki tego stanu, tj. naruszenie prawa ma charakter oczywisty, widoczny na "pierwszy rzut oka", charakter przepisu, który został naruszony pozwala na proste uznanie oczywistości jego naruszenia (jest on jasny, klarowny i nie wymaga prowadzenia skomplikowanej wykładni prawa) oraz przemawiają za tym racje (skutki) społeczne i ekonomiczno-gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie dotknięte wadą kwalifikowaną. Tej ostatniej przesłance należy przy tym nadać decydujące znaczenie przy dokonywaniu oceny stwierdzonego naruszenia prawa, albowiem łączy pierwsze dwie, akcentując i warunkując istotność wady kwalifikowanej. Nie zawsze bowiem oczywiste naruszenie jasnego w swej warstwie interpretacyjnej przepisu prawa oznaczać będzie, że ma ono charakter rażący. Kluczowe są bowiem skutki społeczno-ekonomiczno-gospodarcze, jakie owo naruszenie powoduje w obrocie prawnym, czyniąc dalsze trwanie decyzji w obrocie niemożliwym do zaakceptowania.

Tym samym o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., można mówić dopiero wtedy, gdy decyzja lub postanowienie kończące postępowanie wywołuje stan istotnie niezgodny z prawem - jej funkcjonowanie w obrocie prawnym jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności i zaufania obywatela do działań organ

Należy przy tym mieć na uwadze, że procedura stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji tego rodzaju aktu i stanowi wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych, pozostających w obrocie prawnym i w większości sytuacji nadających danemu podmiotowi określone prawo lub nakładających obowiązek prawny.

Końcowo wskazać również trzeba, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanych wyżej wyrokach, na potrzebę stosowania przy rozstrzyganiu spraw w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności, prawidłowego katalogu rodzajów rozstrzygnięć. Co do zasady więc, jeżeli okoliczności na to pozwalają, organ orzeka o "stwierdzeniu nieważności decyzji" bądź o "odmowie stwierdzenia nieważności decyzji", zwłaszcza jeżeli uznaje, że nie wystąpiły podstawy do unieważnienia decyzji. W sytuacji zaś wystąpienia przesłanek negatywnych, np. z art. 156 § 2 k.p.a., właściwy organ orzeka o "wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa", wskazując przy tym okoliczności, z powodu których nie stwierdzono nieważności decyzji. Do katalogu rozstrzygnięć nie należy natomiast "stwierdzenie braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji".

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium powinno uwzględnić przedstawioną ocenę prawną, a w szczególności rozważyć, czy stwierdzone w sprawie niewątpliwe naruszenie prawa, miało rażący charakter. Takich rozważań decyzja organu bowiem nie zawiera.

Nadto obowiązkiem organu będzie przeanalizowanie, czy decyzja organu I instancji wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Jakkolwiek bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ uznał, że charakter decyzji o rejestracji pojazdu wyklucza stwierdzenie, iż wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, to jednak swojego stanowiska w tym zakresie nie wyjaśnił.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.