Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 371/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.22 ust.1 pkt 1, ust.3
journal: Dz.U. 2023 poz 104
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi D. s.r.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] z siedzibą w [...], Słowacja(dalej skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia skarżącej kary pieniężnej w wysokości 20.000,00 zł za niewykonanie przez nią obowiązku przesłania do rejestru SENT zgłoszenia przewozu odpadów i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia.

Decyzja ta zapadła w następującym stanie sprawy. Dnia [...] marca 2023 r. na Stacji Paliw [...] przy [...] funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę zestawu ciężarowego o numerach rejestracyjnych [...], którym skarżąca przewoziła z [...], odpady w postaci odzieży zużytej, klasyfikowane do kodu odpadu [...] i kodu systemowego [...], o masie brutto 24.440 kg. Podmiotem odbierającym ww. towar była firma [...], [...].

W toku kontroli funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej stwierdzili brak zgłoszenia przewozu towaru w rejestrze monitorowania. Wyniki czynności odnotowano w protokole kontroli z dnia [...] 2023 r.

Następnie Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]postanowieniem z dnia [...] r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie. Postanowienie doręczono skarżącej dnia [...] r. W toku postępowania zgłosił się pełnomocnik skarżącej spółki. Zawiadomieniem z dnia [...] października 2023 r. organ I instancji wyznaczył mu siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, z czego skarżąca nie skorzystała.

Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł, za niewykonanie obowiązku przesłania do rejestru SENT zgłoszenia przewozu odpadów i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia.

2. Na tę decyzję w ustawowym terminie pełnomocnik skarżącej złożył odwołanie

decyzji zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:

a) art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz.2383 ze zm.) przez niezebranie przez organ I instancji w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;

b) art. 121 § 1 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji rozstrzygnięcie wątpliwości w przedmiotowej sprawie na niekorzyść podatnika, w tym błędne przyjęcie, że strona niniejszego postępowania ukarana została ostateczną decyzją o nałożeniu kary przez dotyczącego niezgłoszenia przewozu do rejestru SENT;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (aktualnie tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1218, dalej ustawa SENT)

b) art. 7 ust. 1 ustawy SENT z uwagi na brak podstaw do nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku, albowiem przewoźnik był jedynie podwykonawcą przewoźnika a nie przewoźnikiemgłównym (umownym),

c) art. 22 ust. 1 ustawy SENT przez nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 20 000 złotych,

d) art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT przez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, te nie miały zastosowania przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary z powodu ważnego interesu publicznego, jaki ważnego interesu przewoźnika.

Mając na uwadze powyższe wniesiono uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie.

3. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] podał w podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia art. art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1, art. 26 ust. 1, 2,4a i 5 ustawy SENT i § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz objęty jest systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowi (Dz.U. z 2022 r., poz. 898 ze zm.).

3.1. W uzasadnieniu decyzji przedstawił szeroko zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, jak i odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem transportu oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami określa ustawa z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Wskazał, że katalog towarów objętych systemem monitorowania poszerzony został wydanym w związku z art. 3 ust. 11 ustawy SENT rozporządzeniem Ministra Finansów z 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz objęty jest systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowi.

3.2. Dalej przedstawił szczegółowo przepisy nakładające na przewoźnika obowiązek zgłoszenia przewozu towarów, w tym przesyłanie, uzupełnianie i aktualizację zgłoszenia, sankcje za naruszenie tego obowiązku (art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT) oraz możliwość odstąpienia od nałożenia kary (art. 22 ust. 3 ustawy SENT).

Wskazał, że kontrolowany przewóz podlegał przepisom ustawy SENT, dotyczył bowiem odpaduoznaczonego kodem systemowym [...] w ilości [...] kg, tj. towaru wymienionego w § 1pkt 7 wskazanego wyżej rozporządzenia. Podał, że przewóz towaru na terytorium kraju rozpoczął się bez zgłoszenia przewozu w rejestrze SENT.

Odnosząc się do podniesionego przez skarżącą twierdzenia, że w świetle przepisów ustawy SENT odpowiedzialność za naruszenie obowiązku zgłoszenia ponosi wyłącznie przewoźnik umowny ([...]) a nie przewoźnik faktyczny (skarżąca) organ wskazał, że nie podziela tego poglądu, gdyż jego zdaniem odpowiedzialność taka obciąża podmiot, który faktycznie realizuje przewóz.

3.3. Odnosząc się do przesłanek odstąpienia od nałożenia kary, o których mowa w art. 22 ust. 3 SENT organ wskazał, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika albo interesem publicznym organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie;

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie,

udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w

przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

3.4. Po przedstawieniu celów ustawy SENT, w tym monitorowania przewozu towarów wrażliwych oraz funkcji "sztywno" ustalanych kar za naruszenie przepisów tej ustawy organ wskazał, że ocena , czy w danym przypadku wystąpiły "ważny interesem przewoźnika" lub "interesem publiczny", stanowi tzw. uznanie administracyjne. Podkreślił, że ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W pierwszym przypadku chodzi zatem o sytuacje nadzwyczajne i losowe w tym takie, w których obniżają się znacznie zdolności płatnicze strony, spowodowane przede wszystkim zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itd.

Po przedstawieniu analizy sytuacji ekonomicznej skarżącej na podstawie danych dostępnych w rejestrach publicznych organ wskazał, że dochód całkowity spółki wzrósł w 2022 r. w stosunku do 2021 r. i wyniósł [...] Euro. Za 2022 r. wykazano stratę w wysokości (-) 150. 927 Euro, jednakże od 2021 i 2022 roku sprzedaż ma tendencję wzrostową.

Następnie organ podał inne dane bilansowe skarżącej spółki:

- aktywa 1 772 354 Euro,

- kapitał 130 000 Euro,

- fundusze kapitałowe 15 000 Euro,

- suma zapasów 26 728 Euro,

- należności krótkoterminowe 749 150 Euro,

- zobowiązania długoterminowe 652 731 Euro,

- zobowiązania krótkoterminowe 606 608 Euro,

- kredyty bankowe 392,955 Euro.

Zdaniem organu te dane świadczą o tym, że nie ma podstaw do uznania wyjątkowości sytuacji przewoźnika w wyżej rozumianym znaczeniu. Wskazał, że w działalności spółki nie występują zagrożenia dotyczące ciągłości finansowania. Nadal prowadzi ona działalność gospodarczą i osiąga znaczące przychody z tej działalności oraz dokonuje zakupów inwestycyjnych. Zaciągnięcie kredytów świadczy, że skarżąca posiada zdolność kredytową.

Organ podkreślił, że przewoźnik nie przedstawił dowodów na okoliczności świadczące o wystąpieniu sytuacji nadzwyczajnej, niezależnej i uniemożliwiającej wywiązanie się z ciążącego obowiązku. Okoliczności sprawy nie potwierdzają tego, aby nieprawidłowości powstały w związku ze szczególnymi, nadzwyczajnymi zdarzeniami, ale przeciwnie - stanowią konsekwencję braku staranności w realizacji ustawowego obowiązku, wynikającego z art. 7 ust. 1 ustawy SENT.

3.5. Odnosząc się do przesłanki interesu publicznego organ wskazał, że wobec skarżącej prowadzone jest jeszcze jedno postępowanie za naruszenie przepisów ustawy SENT. Podkreślił, że kara jest konsekwencją dokonania przez konkretny podmiot naruszeń określonych obowiązków nałożonych na ten podmiot i wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Zatem podmioty, które dokonały naruszeń są zobowiązane do poniesienia określonego wydatku, a celem tego wydatku jest odczucie straty po stronie zobowiązanego. Z tego powodu odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, co do zasady,obciążone jest negatywną oceną z punktu widzenia interesu publicznego. Następnie szeroko przytoczył orzecznictwo dotyczące tej kwestii konstatując, że nie znalazł przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zarówno ze względu na ważny interes przewoźnika, jak i interes publiczny.

4. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., nr [...],wniesionej z zachowaniem terminu, pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.: art. 187 § 1, art. 121 § 1 wzw. z art. 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 6, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a., przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść podatnika, co doprowadziło do dokonania przez organ błędów w ustaleniach faktycznych i całkowicie dowolnego przyjęcia, że skarżąca miała wiedzęjakiego rodzaju towar jest przedmiotem realizowanej umowy przewozu oraz pominięcie okoliczności związanych z brakiem wiedzy w zakresie obowiązku dokonania tzw. zgłoszenia SENT;

2). naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 pkt 8 i art. 7 ust. 1 ustawy SENT przez błędne przyjęcie, że obowiązek dokonania rzeczonego zgłoszenia ciążył na skarżącej spółce, mimo że była ona jedynie podwykonawcą usługi (przewoźnikiem faktycznym), zaś przewoźnikiem głównym (umownym) był w istocie [...] i ten podmiot był zobowiązany dokonać zgłoszenia, o którym mowa w ustawie SENT;

3). naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT przez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 20.000 złotych, podczas gdy skarżący był jedynie podwykonawcą przewoźnika, a nie przewoźnikiem głównym (umownym), zaś to przewoźnik umowny był organizatorem transportu, a zatem to przewoźnik umowny, a nie faktyczny, ponosi odpowiedzialność za stwierdzone w trakcie kontroli naruszenia;

4) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez:

a) ich błędną wykładnię skutkującą zaniechaniem odstąpienia od nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, mimo że za powyższym przemawiał interes publiczny, a prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych wart. 120, art. 121 § 1,art. 122, art. 124orazart. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6i§ 4 Ordynacji podatkowej, w szczególności zasady proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwa, co w świetle aktualnego orzecznictwa winno prowadzić do odstąpienia od nałożenia na skarżącego kary pieniężnej;

b) pominięcie przez organ II instancji przy ocenie pojęcia "ważnego interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy i celu ustawy, którym jest ochrona wpływów budżetowych, a w niniejszej sprawie nie wystąpiło chociażby najmniejsze hipotetyczne ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych;

5) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2, art. 273 dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartościdodanej oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 TFUE i wyrażonej w tym przepisie zasady neutralności w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy SENT poprzez nałożenie na przewoźnika wysokiej kary pieniężnej (sankcji) w związku ze stwierdzonym niedopełnieniem warunku formalnego, w sytuacji gdy w związku z przewozem towaru nie istniało jakiekolwiek ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnej, a stwierdzone naruszenie nie było zawinione przez przewoźnika, a zatem sankcja w wysokości 20.000 zł jest nieproporcjonalna i nieadekwatna do wagi naruszenia (por. orzeczenie TSUE z 21 października 2021 r., C-583/20) oraz nie uwzględnia okoliczności powstania stwierdzonej nieprawidłowości, rodzaju i stopnia naruszenia ciążącego na przewoźniku obowiązku, wagi stwierdzonej nieprawidłowości, działań podjętych przez przewoźnika by przewóz był wykonywany zgodnie z prawem (por. wyrok TSUE z 15 kwietnia 2021 r., C-935/19).

W konsekwencji do wyżej podniesionych zarzutówwniósł ouchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały rozwinięte.

5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6. Skarga podlegała ocenie w granicach sporu i kompetencji sądu administracyjnego określonych art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 2, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).

Sprawa zgodnie z wolą stron została rozpatrzona w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

7. W sprawie nie ulega wątpliwości, że kontrolowany przewóz podlegał przepisom ustawy SENT, gdyż wykonywany transport mieścił się także w pojęciu przewozu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, odbywał się bowiem po drodze publicznej, zaś skarżąca spółka była przewoźnikiem wykonującym przewóz towarów w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy SENT.

Jeśli chodzi o odpowiedzialność tego właśnie przewoźnika sąd podziela tu dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, żechodzi tu o tzw. faktycznego przewoźnika, który wykonuje przewóz towarów –czyli przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku.

Przewoźnikiem w rozumieniu tego przepisu (biorąc pod uwagę i wykładnię językową i funkcjonalną, a jej ramach systemową) jest podmiot wykonującyfaktycznie przewóz towarów, nie zaś osoba wyłącznie umownie do tego zobowiązana, natomiast przewozu faktycznie nie wykonująca (por. wyroki NSA z dnia 14 lutego 2023 r., II GSK 978/22, 13 czerwca 2023 r., II GSK 119/22 i 16 stycznia 2024 r., II GSK 680/23).

Poza argumentacją zawartą w powołanych orzeczeniach zauważyć należy, że koncepcja odpowiedzialności "przewoźnika umownego" stwarza potencjalne niebezpieczeństwo je nadużywania w celu obchodzenia sankcji za niedopełnienie obowiązków przewidzianych ustawą SENT.

8. Wobec powyżejkonstatacji, w dniu przewozu na terytorium krajowym podlegającym regulacji SENT przewoźnik faktyczny czyli skarżąca spółka nie wykonała ciążącego przez nią obowiązku przesłania do rejestru SENT zgłoszenia przewozu odpadów i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia, co podlega sankcjonowaniu karą pieniężną w wysokości 20.000 zł (art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT). Kara ta wynika wprost z ustawy i organ nie ma możliwości jej miarkowania poza instytucją odstąpienia od jej wymierzenia.

Odnosząc się do jej nieproporcjonalności w świetle zarzucanej w skardze zasady neutralności wskazać należy, że przewóz objęty systemem monitorowania drogowego w sprawie dotyczy towarów będących jednocześnie odpadami w rozumieniu ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, które podlegają przepisom rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów.

Motywem objęcia systemem SENT tych odpadów było przeciwdziałanie nadużyciom podatkowym w podatku VAT (przeciwdziałanie uszczupleniu podatku VAT poprzez jego zaniżanie), jak i ochrona środowiska. W orzecznictwie na bazie analizy zmian przepisów w tej mierze wskazuje się, że zmiany te i objęcie monitoringiem odpadów była walka z tzw. szarą strefą i wprowadzenie na polski rynek gospodarczy odpadów pochodzących spoza terytorium kraju. Nielegalność związana z tego rodzaju działalnością ma charakter globalny i w wielu przypadkach organizowana jest przez zorganizowane grupy przestępcze o charakterze międzynarodowym, co w znacznym stopniu ułatwia niekontrolowany przepływ towarów przez granice państw członkowskich Unii Europejskiej.

Biorąc pod uwagę, że transgraniczne przemieszczanie odpadów ma charakter wewnątrzwspólnotowej transakcji gospodarczej, ich wprowadzenie poza ewidencję wpływa również na nieodprowadzenie należnego podatku od towarów i usług. Zwrócono uwagę, że poprzez wprowadzenie do obrotu znacznych ilości nielegalnego kapitału naruszone zostaną także zasady funkcjonowania rynku gospodarczego, w tym uczciwej konkurencji oraz przejrzystość alokacji kapitału. Konieczne zatem było rozszerzenie kontroli w tym zakresie, a konsekwencją zmian przepisów było nałożenie odpowiednio na podmiot odbierający oraz przewoźnika w momencie rozpoczęcia przewozu towaru obowiązku w zakresie dokonania zgłoszenia przewozu, jego uzupełnienia i aktualizacji. Dodatkowo przewoźnik został zobowiązany do zapewnienia przekazywania danych geolokalizacyjnych, a kierujący do posiadania numeru referencyjnego oraz uruchomienia lokalizatora.

9. Sąd nie podziela poglądu przytoczonego przez skarżącą spółką w skardze, z którego wynika, że zakres ustawy o SENT odnosi się do szeroko rozumianej kontroli obrotu towarami, a w konsekwencji względem zasad ujętych w tej ustawie należy odpowiednio stosować dyrektywę 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Zasada proporcjonalności w zakresie podatku VAT, przez którą należy rozumieć podejmowanie środków jedynie takich, które są niezbędne do realizacji zamierzonych celów i nie wykraczają poza to, co jest konieczne do ich osiągnięcia, nie może bezpośrednio odnosić się do wysokości nakładanych w drodze ustawy kar administracyjnych za nieprzestrzeganie przepisów ustawy o SENT. Realizacja zasady neutralności przejawia się bowiem w możliwości odliczenia od podatku należnego zapłaconego przy sprzedaży towarów czy usług podatku naliczonego przy zakupie, co jest zupełnie czymś innym, niż funkcje kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy SENT(por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 października 2023 r., II SA/Bk 699/23).

10. Zdaniem sądu przewidziana w art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT kara pieniężna nie jest też nieproporcjonalna w odniesieniu do stwierdzonegodeliktu. Tutejszy sąd, jak wiele innych, w niektórych sprawach nie stosował się, mimo wyraźnego brzmienia ustawy, do paremii "dura lex sed lex", oceniając sankcje przewiedziane ustawą SENT w sposób refleksyjny, kierunkowany określoną w art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej zasadą demokratycznego państwa prawa i zasadą proporcjonalności, w szczególności w aspekcie współmierności zastosowanych kary względem celu i funkcji, którym służy ustawa SENT.

Pomijając złożoną i kontrowersyjną kwestię kompetencji sądu administracyjnego do kontroli konstytucyjności ustawy (dotychczas nie stwierdzono niekonstytucyjności przepisów ustawy SENT) zarzut nieproporcjonalności kary był uwzględniany jedynie wyjątkowo w sposób zindywidualizowany do okoliczności sprawy i przede wszystkim rodzaju naruszenia prawa. Za nieproporcjonalne uznawał sąd zatem kary wymierzone w sprawach, w których strony dopuściły się drobnych błędów formalnych lub oczywistych omyłek (takich jak tzw. literówki w numerach rejestracyjnych pojazdów.

W niniejszej sprawie występuje zupełnie inna sytuacja, a mianowicie doszło do poważnego naruszenia, które godzi bezpośrednio w cele i funkcje ustawy i sens monitoringu towaru wrażliwego. Niedokonano bowiem zgłoszenia i transport nie był w ogóle monitorowany. Z tego punktu widzenia nie sposób ocenić, że takie naruszenia nie zasługują na surowe sankcje (chodzi przede wszystkim o prewencje).

11. Z powyższą kwestią wiąże się instytucja przewidziana art. 22 ust. 3 ustawy SENT. To ten przepis pozwala organowi, a także sądowi na ocenę współmierności nałożonej w danej sprawie kary bez potrzeby generalnego orzekania na temat jej walidacji z punktu widzenia zasad konstytucyjnych i traktatowych.

W tej mierze sąd podziela stanowisko organu, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego: przemawiające za odstąpieniem od ukarania skarżącej. Jeśli chodzi o pierwszą z nich niniejszej sprawie niewątpliwie nie mamy do czynienia z ważnym interesem przewoźnika, który uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary, jeśli się zważy na ustaloną z urzędu przez organy w toku postępowania dobrą kondycję finansową skarżącej spółki, która choć w 2022 roku wykazała stratę, prowadzi działalność na duża skalę, osiąga duże przychody, ma zdolność kredytową i rozwija swoją działalność. Kara w kwocie 20.000 zł nie ma zatem istotnego wpływu na stan skarżącejspółki i prowadzenie przez nią działalności.

12. Jeśli chodzi zaś o "interes publiczny" to w judykaturzepodkreślasię, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA zdnia28sierpnia 2019r.,II GSK 360/1; 13 lutego 2020 r., II GSK 1498/19; CBOSA).

Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował

się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne.

Podstawowy cel ustawy SENTto ochrona legalnegoobrotu towarami wrażliwymi, walka z "szarą strefą" oraz uszczupleniami w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego Temu właśnie służy objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Dodatkowo monitoring przewozu odpadów uzasadniany jest także ochroną środowiska.

Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się obrotem towarami objętymi systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.

W tym przypadku sąd nie widzi podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na interes publiczny, gdyż nie stwierdzono uszczuplenia dochodów budżetowych. Każdorazowe odstępowaniem od wymierzenia kary w przypadku stwierdzenia braku uszczuplenia dochodów budżetowych, doprowadziłoby do powszechnego celowego bądź niecelowego uchylania się przewoźników od stosowania przepisów ustawy o SENT, a w konsekwencji uniemożliwiłoby ściślejszy monitoring przewozu towarów podlegających ustawie. Tymczasem zastosowanie instytucji odstąpienia od kary powinno następować w wyjątkowych sytuacjach, gdyż naruszenie tego rodzaju godzi w istotę i podstawowe cele ustawy SENT. Skoro bowiem celem tej ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania.

W sprawie niniejszej taka wyjątkowa sytuacja nie miała miejsca. Jak wskazano wyżej w sprawie doszło do istotnego naruszenia obowiązku, gdyż przewóz nie został zgłoszony. Nie było to spowodowane okolicznością, której profesjonalny przewoźnik nie mógł zapobiec. Nie była to też pierwsza taka sytuacja, co wynika choćby ze sprawy II SA/Go 179/24 rozpatrywanej przez tutejszy sąd.

13. W ocenie Sądu nałożona na skarżącą kara pieniężna w wysokości 20.000 zł za stwierdzone naruszenie prawa jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla strony dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" uwzględniającej treść zasady proporcjonalności w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy.

Organy nie naruszyły też innych wskazanych w skardze przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. W szczególności w sposób wyczerpujący rozpatrzyły i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno zebrany przez organ, jak i przedstawiony przez stronę. Ta ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu skarżonych decyzji, przekonujących zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności treści rozstrzygnięcia.

Z tych względów skarga podlegała oddaleniu jako bezzasadna (art. 151 p.p.s.a.).