Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2614/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu admininstracji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 687/21 w sprawie ze skargi K. D. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 marca 2021 r. nr 282/2021 w przedmiocie nałożenia grzywny 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z 18 września 2020 r., nr 341/2020, 2. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz K. D. kwotę 1.037 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 lipca 2021 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 687/21, oddalił skargę K. D. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 1 marca 2021 r., nr 282/2021, znak: WOP.7722.455.2020.MZY, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z 18 września 2020 r., nr 341/2020, znak: PINB.PR.AŁ.7355.10.02.KGP/RB/JP, w przedmiocie nałożenia kary grzywny.

W związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym obowiązków usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego usytuowanego przy ul. (...) w P. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. pismem z 9 kwietnia 2020 r. skierowanym na adres Kancelarii, której partner adwokat J. M. przedłożył pełnomocnictwo skarżącego do występowania w postępowaniu zażaleniowym, wezwał skarżącego (obecnego właściciela budynku) do przedłożenia informacji, czy skarżący jako strona będzie uczestniczył w postępowaniu osobiście, czy będzie reprezentowany przez pełnomocnika. Organ poinformował przy tym, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika należy przekazać organowi dokument potwierdzający umocowanie wraz z dowodem opłaty skarbowej. W przypadku, gdy strona zamierza działać osobiście, należy przekazać aktualny adres do doręczeń. Organ formułując ww. wezwanie zawarł w piśmie pouczenie, że nieusprawiedliwione niezastosowanie się do wezwania spowoduje ukaranie grzywną w wysokości 50 zł. Pismo zostało skutecznie doręczone na adres Kancelarii w dniu 15 kwietni 2020 r., ale pozostało bez odpowiedzi.

W dniu 11 sierpnia 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na inny adres skarżącego wysłał powtórnie wezwanie, jak pismem z 9 kwietnia 2020 r., które doręczono 18 sierpnia 2020 r. Organ ponownie wezwał zobowiązanego do wskazania, w jaki sposób będzie uczestniczył w postępowaniu, wskazania adresu do doręczeń oraz pouczył skarżącego – bezpośredniego adresata, że nieusprawiedliwione niezastosowanie się do wezwania spowoduje ukaranie grzywną w wysokością 50 zł (art. 88 § 1 k.p.a.)

W dniu 19 sierpnia 2020 r. adw. J. M., bez przedłożenia pełnomocnictwa, odpowiedział na powtórne wezwanie, które zostało doręczone organowi 25 sierpnia 2020 r. W odpowiedzi autor oświadczenia stwierdził: "to czy mój Mocodawca działa w niniejszej sprawie przez pełnomocnika, czy osobiście wynika z akt sprawy. Właśnie ze względu na ten fakt zignorowałem uprzednie wezwanie, jednocześnie zaznaczam, że jeżeli urząd będzie dalej żądał takiej informacji to w dalszym ciągu będzie ona pozostawała bez odpowiedzi".

W konsekwencji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 18 września 2020 r., działając w oparciu o art. 88 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, uznał za nieusprawiedliwione niezastosowanie się skarżącego do przedłożenia żądanych informacji dotyczących sposobu reprezentacji skarżącego w postępowaniu. W związku z tym organ ukarał skarżącego karą grzywny w wysokości 50 zł. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 1 marca 2021 r., nr 282/2021, utrzymał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy.

Orzekające organy stwierdziły bowiem, że odpowiedź adw. J. M. jednoznacznie wskazuje, że skarżący w dalszym ciągu nie ma zamiaru przekazania organowi żądanych informacji. Jednocześnie podkreśliły, że akta sprawy nie zawierały pełnomocnictwa dla adw. J. M. dotyczącego przedmiotowej sprawy. W aktach znajduje się tylko pełnomocnictwo udzielone w dniu 26 czerwca 2019 r. dotyczące "złożenia i popierania zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr 146/19 z dnia 12 czerwca 2019 roku", jednak nie dotyczy ono postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ powiatowy, a jedynie złożenia zażalenia na postanowienie z 12 czerwca 2019 r. nr 146/19.

Sąd pierwszej instancji oddalając skargę stwierdził, że w aktach sprawy rzeczywiście nie ma dokumentu przesądzającego o sposobie udziału skarżącego w postępowaniu. Sąd wojewódzki zwrócił przy tym uwagę, że istotne okoliczności faktyczne miały miejsce wcześniej niż 9 kwietnia 2020 r. (w dniu wezwania skierowanego przez organ powiatowy do skarżącego). Postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pruszkowie z 12 czerwca 2019 r., nr 146/19, wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ powiatowy nałożył bowiem na K. D. grzywnę w wysokości 10.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr 6/19 z 6 czerwca 2019 r. Tytuł wykonawczy został wystawiony z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wykonania w całości obowiązków określonych decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 sierpnia 2011 r., nr 1229/11 i zobowiązującą poprzedniczki prawne skarżącego do usunięcia nieprawidłowości w budynku mieszkalnym położonym przy ul. (...) w P.. W dniu 26 czerwca 2019 r. adw. J. M. przedstawiając się jako pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 12 czerwca 2019 r., nr 146/19. Do zażalenia nie zostało dołączone pełnomocnictwo skarżącego dla adwokata działającego w jego imieniu. Natomiast kopię aktu notarialnego umowy sprzedaży udziału w ww. nieruchomości PINB otrzymał bezpośrednio z Sądu Rejonowego w Pruszkowie, VI Wydział Ksiąg Wieczystych. Z uwagi na nierozstrzygniętą kwestię reprezentacji skarżącego Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, jako organ rozpatrujący zażalenie, pismem z 1 sierpnia 2019 r. wezwał adw. J. M. do przedłożenia pełnomocnictwa wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej. Ponownie, 24 września 2019 r. organ wojewódzki, działając na podstawie art. 50 § 1 k.p.a., wezwał wskazanego pełnomocnika do złożenia wyjaśnień w formie pisemnej poprzez wskazanie aktualnego adresu skarżącego, a także wyjaśnienia od kogo i kiedy skarżący dowiedział się o postanowieniu nr 146/19. Wobec niewykonania wskazanego obowiązku Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 28 października 2019 r., nr 1957/2019, stwierdził niedopuszczalność zażalenia.

Dopiero po powyższych czynnościach Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. pismem z 9 kwietnia 2020 r., skierował do skarżącego, na adres ustalony przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, kolejne wezwanie do złożenia wyjaśnienia w formie pisemnej, czy skarżący będzie występował w postępowaniu prowadzonym przez organ powiatowy osobiście, czy przez pełnomocnika. Powtórne wezwanie skierowane do skarżącego, organ powiatowy wystosował pismem z 11 sierpnia 2020 r. Dopiero wówczas do organu powiatowego została skierowana odpowiedź adw. J. M. z 19 sierpnia 2020 r. Odpowiedź ta, wyłącznie retoryczna, nie pozwalała organowi na ustalenie adresu dla doręczeń, na który można skutecznie kierować korespondencję do skarżącego. Natomiast 22 sierpnia 2020 r. do Mazowieckiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wpłynęło pismo adw. J. M. wraz z odpisem pełnomocnictwa oraz dowodem uiszczenia opłaty skarbowej. Było to wszak pełnomocnictwo do konkretnych czynności prawnych, a mianowicie złożenia i popierania zażalenia na postanowienie nr 146/19.

Po przeprowadzeniu analizy przedstawionych okoliczności faktycznych, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w aktach sprawy nie znajduje się żaden dokument, który wskazywałby na poinformowanie organu powiatowego przez skarżącego o adresie do doręczeń oraz o tym, czy w sprawie będzie występował samodzielnie, czy też reprezentowany przez pełnomocnika. Skarżący konsekwentnie uchyla się od wykonania obowiązku strony do właściwego poinformowania organu o adresie oraz sposobie reprezentacji. Kolejne wezwania - skierowane do skarżącego - do złożenia odpowiednich pisemnych wyjaśnień (złożenia zeznania) okazały się bezskuteczne.

Sąd wojewódzki wskazał, że w omawianym przypadku istotne znaczenie ma nie tylko wykładnia systemowa przepisów, to jest powiązanie art. 88 § 1 k.p.a. z art. 50 § 1 i art. 51 k.p.a., lecz przede wszystkim wykładnia funkcjonalna. Organ administracji musi bowiem mieć możliwość oddziaływania na stronę postępowania, jeśli ta ewidentnie dopuszcza się obstrukcji prowadzonego postępowania, tj. nie odbiera korespondencji kierowanej na ustalony adres, nie udziela organowi prowadzącemu postępowanie odpowiedzi na pytanie o powołanie pełnomocnika, dopuszcza dezinformujące stanowiska pełnomocnika, a przez to wszystko przedłuża postępowanie i powoduje, że czynności organu pozostają bezskuteczne.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie jest bowiem oczywiste, że skarżący próbuje przekonać organy nadzoru budowlanego, że nie zostało mu doręczone postanowienie z 12 czerwca 2019 r., nr 146/19, o nałożeniu na skarżącego grzywny w wysokości 10.000 zł. Z kolei adw. J. M. uporczywie twierdzi, że w aktach sprawy znajduje się dokument potwierdzający udzielenie mu przez skarżącego pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego w czynnościach podejmowanych przez organy w celu wyegzekwowania nałożonego wcześniej na skarżącego obowiązku prawnego. Tymczasem, takiego pełnomocnictwa ogólnego, które byłoby skuteczne wobec Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w aktach sprawy nie ma.

W konsekwencji Sąd wojewódzki uznał, że organ powiatowy działając na podstawie art. 50 i 51 k.p.a., prawidłowo wezwał skarżącego do złożenia w formie pisemnej wyjaśnienia odnoszącego się do dwóch kluczowych kwestii: adresu skarżącego dla doręczeń i wskazania, czy skarżący w postępowaniu jest reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego. Sąd podzielił przy tym stanowisko organu drugiej instancji, że art. 88 § 1 w zw. z art. 50 § 1 i art. 51 k.p.a. nie dopuszczają ukarania grzywną strony za brak uczestnictwa w postępowaniu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wskazane przepisy nie służą jednak zapewnieniu stronie nieodpowiedzialności i możliwości paraliżowania postępowania z urzędu.

W ocenie Sądu wojewódzkiego, skoro skarżący konsekwentnie unikał odpowiedzi na kolejne wezwania organu powiatowego, a adwokat twierdzący, że działa w imieniu skarżącego ograniczał się do całkowicie niejasnych figur retorycznych, organ powiatowy był w pełni upoważniony do uznania, że osoba zobowiązana "do złożenia wyjaśnień lub zeznań", która jednak "odmówiła złożenia zeznania", a równocześnie odmówiła "udziału w innej czynności urzędowej" niezbędnej dla rozstrzygnięcia sprawy może być ukarana grzywną do wysokości 50 zł. Zdaniem Sądu, nie może być tak, aby organ administracji dążąc do prawidłowego prowadzenia postępowania administracyjnego nie miał żadnych legalnych środków oddziaływania na stronę, która ewidentnie dąży do tego, aby postępowanie nie mogło się toczyć, chociaż dotyczy ono obowiązku prawnego na tę stronę nałożonego. Nie jest to bowiem postępowanie prowadzone przez organ na wniosek strony, lecz postępowanie wszczęte z urzędu.

Jednocześnie Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska adw. J. M., który w uzasadnieniu skargi sugerował, że z przepisów k.p.a. wynika jednoznaczne domniemanie, że skoro strona nie zawiadomiła organu o ustanowieniu pełnomocnika, to znaczy że działa w postępowaniu wyłącznie samodzielnie. Sąd zauważył bowiem, że art. 32 k.p.a. przewiduje fakultatywne, a nie obligatoryjne działanie strony przez pełnomocnika. Jeśli więc można tym przepisem uzasadniać rozumowanie o charakterze domniemania, to z pewnością jest to wyłącznie domniemanie faktyczne, a nie prawne. W tym ujęciu jest to też oczywiście domniemanie wzruszalne, a zatem łatwo ulegające podważeniu, jeśli okoliczności sprawy prowadzą do odmiennych wniosków. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja miała właśnie miejsce: udzielenie przez skarżącego pełnomocnictw szczególnych do określonych czynności w toku postępowania i brak rozstrzygnięcia co do udzielenia pełnomocnictwa ogólnego, uzasadniało staranne działanie organu i nie kierowanie się domniemaniem faktycznym.

W skardze kasacyjnej K. D., zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 88 § 1 k.p.a. polegające na błędnej wykładni i przyjęciu, że organ administracji jest uprawniony do nałożenia grzywny na stronę postępowania w przypadku gdy ta odmawia złożenia wyjaśnień. Ewentualnie, opierając skargę kasacyjną na podstawie naruszenia przepisów postępowania, zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 50 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. i 12 k.p.a. polegające na nieuchyleniu zaskarżonych decyzji w sytuacji, gdy zostały one wydane z rażącym naruszeniem wskazanych przepisów postępowania administracyjnego polegającym na przypisaniu organom administracji prawa do żądania wyjaśnień co do pozycji procesowej strony, a w szczególności tego czy strona działa czy też nie działa przez pełnomocnika.

W oparciu o powyższe zarzuty zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie. Ponadto, wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa).

Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, choć sama treść sformułowanych w granicach podstaw skargi kasacyjnej zarzutów nie jest usprawiedliwiona.

Trafnie skarżący oparł skargę kasacyjną na podstawie odwołującej się do naruszeniu art. 88 k.p.a. i art. 50 k.p.a., chociaż w okolicznościach sprawy uchybienie Sądu pierwszej instancji kontrolującego legalność działania organów polegało nie tyle na błędnej wykładni tego przepisu, co zaakceptowaniu w ogóle zastosowania przywołanych przepisów k.p.a. z pominięciem przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a.

Jak wynika z art. 1 ust. 1. u.p.e.a. sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków (m.in. o charakterze niepieniężnym pozostających we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego) oraz prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania takich obowiązków jest przedmiotem regulacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie kodeksu postępowania administracyjnego.

W świetle art. 18 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 25 marca 2024 r., jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że przepisy tego kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować u.p.e.a. Wynika stąd niedopuszczalność stosowania przepisów k.p.a. regulujących materię, która została uregulowana w sposób wyczerpujący w u.p.e.a.

Powyższe oznacza, że zastosowanie przepisów art. 50 § 1 i art. 88 § 1 k.p.a. byłoby możliwe w niniejszej sprawie, o ile przepisy u.p.e.a. wymagałby uzupełnienia z uwagi na brak wyczerpującej regulacji tej materii.

Przedmiotem regulacji art. 50 § 1 k.p.a. jest uprawnienie organu administracji prowadzącego postępowanie administracyjne do skierowania nakazu do określonego kręgu osób zobowiązującego adresata wezwania do wzięcia udziału w czynnościach procesowych i do złożenia wyjaśnień, a art. 88 § 1 k.p.a przewiduje możliwość nałożenia na osobę, która nie podporządkowuje się wezwaniu, grzywny.

Na gruncie u.p.e.a. zasady pozyskiwania przez organ egzekucyjny informacji niezbędnych do wszczęcia egzekucji lub skutecznego przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego określa natomiast art. 36 u.p.e.a., który pełni analogiczną funkcję, co przywołane wyżej przepisy k.p.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu, w zakresie niezbędnym do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz udzielania pomocy na podstawie ustawy o wzajemnej pomocy organ egzekucyjny lub wierzyciel może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów. Adresatem żądania udzielenia informacji może być również zobowiązany, który niewątpliwie jest uczestnikiem postępowania egzekucyjnego. Wprawdzie przywołany przepis nie określa rodzaju informacji, jakich organ może żądać, jednakże należy przyjąć, że zakres żądania powinien być wypadkową przydatności i niezbędności informacji i wyjaśnień dla wszczęcia i powadzenia postępowania egzekucyjnego. Regulacja zawarta w tym przepisie koresponduje z celem, jakiemu służyć ma procedura egzekucyjna. Należy bowiem podkreślić, że podstawowym obowiązkiem wierzyciela jest realizacja czynności zmierzających do wszczęcia egzekucji. Zgodnie z przepisem art. 6 § 1 u.p.e.a. wierzyciel w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. W orzecznictwie zwraca się przy tym uwagę, że na podstawie przepisu art. 36 § 1 u.p.e.a. można żądać od podmiotów wymienionych w tym przepisie np. danych niezbędnych do prawidłowego wystawienia tytułu wykonawczego, które to dane wymienione są w art. 27 § 1 u.p.e.a., w tym wskazania adresu, oraz informacji wymienionych w art. 26 § 1 u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z 6 lipca 2023 r., III FSK 187/23).

Podsumowując u.p.e.a. zawiera kompleksową i autonomiczną w stosunku do k.p.a. regulację materii żądania udzielania informacji niezbędnych dla wszczęcia lub prowadzenia egzekucji, co wyklucza zastosowanie art. 50 k.p.a.

Tym samym kwestia, czy z art. 50 k.p.a. z uwzględnieniem regulacji art. 10 i art. 12 k.p.a. wynika prawo do żądania wyjaśnień co do pozycji procesowej strony, a w szczególności wyjaśnienia czy strona działa przez pełnomocnika, pozostaje bez znaczenia dla sprawy, albowiem uprawniania wierzyciela lub organów egzekucyjnych powinny być oceniane w świetle właściwych przepisów u.p.e.a., które niewątpliwie gwarantują organom szerokie instrumentarium pozwalające na pozyskanie odpowiednich informacji niezbędnych do zapewnienia efektywności egzekucji.

Podobnie w wypadku art 88 § 1 k.p.a., który przewiduje środki dyscyplinujące wobec podmiotów uchylających się od wykonania obowiązków procesowych. Przepisy u.p.e.a. zawierają kompleksową regulację odpowiedzialności porządkowej w rozdziale 2 Działu IVA u.p.e.a., w tym przepis art. 168d u.p.e.a., która wyklucza zastosowane przepisów k.p.a. w rozważanym zakresie. Organ administracji jest uprawniony do nałożenia grzywny na stronę postępowania w przypadku, gdy ta odmawia złożenia wyjaśnień. Z uwagi na przesądzenie, że w niniejszej sprawie przepis art. 88 § 1 k.p.a. nie mógł być w ogóle stosowany poruszona w treści zarzutu kwestia wykładni tego przepisu w zakresie uprawnienia organu do nałożenia grzywny na stronę postępowania administracyjnego w przypadku, gdy ta odmawia złożenia wyjaśnień, również pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Z tych względów, uznając, że organy zastosowały w sprawie przepisy, które nie mogły stanowić podstawy prawnej ich działania, a Sąd pierwszej instancji naruszeń tych wbrew swojej powinności nie dostrzegł, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., orzeczono o uchyleniu zaskarżonego wyroku, zaskarżonego postanowienia organu drugiej instancji i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.

W dalszym toku postępowania organy powinny uwzględnić wytyczne wynikające z powyższych wywodów zawartych w uzasadnieniu, stosując właściwe przepisy u.p.e.a. regulujące materie pozyskiwania koniecznych informacji od uczestników postępowania. Organy powinny w szczególności dokonywać samodzielnej oceny co do zakresu umocowania pełnomocników na podstawie przedłożonych pełnomocnictw, unikając wyjaśniania kwestii, które powinny być udokumentowane w aktach sprawy w korespondencji z osobami trzecimi w stosunku do postępowania. W przypadku ustalenia danych adresowych strony, należy również wykorzystać przede wszystkim instrumenty prawne przewidziane w u.p.e.a. oraz kierować się ostatnim znanym organowi adresem miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 203 pkt 1, art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę złożyły się kwoty uiszczonych przez niego wpisów sądowych: od skargi (100 zł), od skargi kasacyjnej (100 zł), opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia (100 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 (480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem pierwszej instancji i 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego).