Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1358/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13ia ust. 5 pkt 3, ust. 1, art. 13ib ust. 1 pkt 1 i pkt 3, art. 13 k ust. 2, art. 13l, art. 13 ust. 1 pkt 3, ust. 3a, art. 13ha ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 6, ust. 7 pkt 1, art. 13i ust. 3
journal: Dz.U. 2024 poz 320
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 189f par 1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Asesor WSA Dorota Brzozowska Protokolant ref. staż. Anna Węgorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi D. Spółka z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej też jako "organ" lub "GITD") pismem z dnia 18 lipca 2022 roku, na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 roku, poz. 572 ze zm., dalej w skrócie także jako "k.p.a."), zawiadomił D. Sp. j. z siedzibą w J. (aktualnie, wskutek przekształcenia D. Sp. z o. o. z siedzibą w J., dalej też jako "skarżąca", "spółka" lub "strona") o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku wprowadzenia do rejestru uiszczających opłatę elektroniczną danych zgodnych ze stanem faktycznym, o którym mowa w art. 13ia ust. 5 pkt 3 oraz art. 13ib ust. 1 pkt 1 i 3 w związku z art. 13k ust. 2b pkt 2 oraz art. 13k ust. 8c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 320 ze zm., dalej jako "u.d.p.") w dniu 20 października 2021 roku, w trakcie przejazdu pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (pojazd ciężarowy), poruszającego się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...] odcinkiem drogi krajowej nr [...] Z. (granica państwowa) - węzeł M. (sekcja: węzeł B. - węzeł B.).

Skarżąca w odpowiedzi wyjaśniła, że podczas rejestracji pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w zupełnie dla spółki nowym systemie informatycznym, w początkowej fazie działania systemu, pracownik omyłkowo wybrał niepoprawną kategorię wagową pojazdu. Błąd ten został przez stronę wykryty w lutym oraz niezwłocznie poprawiony, a strona zaprzestała naruszać prawo. Jednocześnie chcąc uregulować należne niedopłaty - wynikłe z uiszczania niższej niż powinna kwoty za przejazdy po drogach płatnych - skontaktowała się z infolinią e-TOLL, gdzie uzyskała informację, że nie jest to dopuszczalne.

Decyzją z dnia 2 lutego 2023 roku o numerze [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 13ia ust. 5 pkt 3, art. 13ib ust. 1 pkt 1, art. 13ib ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 2b pkt 2 i 13l ustawy o drogach publicznych, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 roku w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 32) oraz art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz.728 ze zm., dalej też jako "u.t.d."), nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 1 500 złotych za naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych pojazdu lub zespołu pojazdów oraz numeru referencyjnego urządzenia wykorzystywanego w pojeździe do rejestru uiszczających opłatę elektroniczną podczas przejazdu, o którym mowa powyżej. Organ podkreślił, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do poprawnej rejestracji w rejestrze SPOE KAS oraz ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej (dalej też w skrócie jako "DMC") powyżej 3,5 tony. Przy określaniu DMC zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy (oznaczone w pozycji F.2 dowodu rejestracyjnego). Zdaniem GITD nie ulega wątpliwości, iż pojazd samochodowy o numerze rejestracyjnym [...], którego dopuszczalna masa całkowita wynosi 8800 kg poruszając się po płatnych odcinkach dróg krajowych winien uiszczać opłatę elektroniczną zgodnie ze stawką przewidzianą pojazdu o DMC powyżej 3,5 a niższej niż 12 t, jednakże w przypadku przejazdu dokonywanego z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...], której DMC wynosiło 4490 kg, opłata elektroniczna winna być uiszczana zgodnie ze stawką przewidzianą dla zespołu pojazdów powyżej 12 t. Reasumując organ uznał, że spółka naruszyła obowiązek wprowadzenia do rejestru uiszczających opłatę elektroniczną danych zgodnych ze stanem faktycznym, dotyczącym kategorii pojazdu podlegającego obowiązkowi uiszczenia opłaty, czego konsekwencją było nałożenie na nią kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł stosownie, do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Strona z kolei w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia 2 lutego 2023 roku, wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając:

1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, tj.:

a/ art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13l ustawy o drogach publicznych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym stwierdzeniu, że doszło do naruszenia obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych do rejestru uiszczających opłatę elektroniczną;

b/ art. 13n ust. 1 u.d.p., poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji wydanie decyzji o nałożeniu na stronę administracyjnej kary pieniężnej;

c/ art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b u.t.d., poprzez ich błędne zastosowanie na skutek dokonania błędnych ustaleń faktycznych;

2/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a/ art. 105 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie decyzji o umorzeniu postępowania, pomimo zaistnienia wskazanych w ww. przepisie przesłanek,

b/ 189f k.p.a. poprzez niezastosowanie tegoż przepisu i niepodjęcie przez organ decyzji o umorzeniu postępowania ze względu na znikomą wagę naruszenia oraz zaprzestaniu przez stronę dalszych naruszeń,

c/ art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i wydanie decyzji w sytuacji, gdy nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy;

d/ art. 107 § 3 oraz art. 8 k.p.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej złożonym przez stronę wyjaśnieniom.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 4 marca 2024 roku o numerze [...], działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 13ia ust. 5 pkt 3, art. 13ib ust. 1 pkt 1, art. 13ib ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 2b pkt 2 i 13l ustawy o drogach publicznych, utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję z dnia 2 lutego 2023 roku. GITD wskazał, że w dniu naruszenia kontrolowany zespół pojazdów figurował w systemie e-Toll jako pojazd lub zespół pojazdów powyżej 3,5 ton i poniżej 12 ton, natomiast zgodnie z danymi zgromadzonymi w toku prowadzonego postępowania kontrolowany pojazd powinien być zarejestrowany jako pojazd lub zespół pojazdów powyżej 12 ton. Powyższe uchybienie na podstawie ustawy o drogach publicznych stanowi delikt administracyjny, za który należy nałożyć karę pieniężną w wysokości 1 500 zł zgodnie z treścią art. 13k ust. 2b pkt 2 u.d.p. W tym przypadku nie ma w ocenie GITD wątpliwości, że doszło do braku aktualizacji danych w postaci kategorii wagowej pojazdu, który podlega obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej. Jednocześnie organ podkreślił, że wysokość kary pieniężnej przepis określa w sposób sztywny i nie ma on w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej. Stąd też regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Ponadto, organ uznał, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania przepis art. 189f § 1 k.p.a. Po pierwsze, skoro strona uchybiła podstawowemu obowiązkowi w zakresie wprowadzenia nieprawidłowych danych pojazdu do rejestru systemu e-Toll to, w ocenie GITD, w żadnym razie nie można mówić o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e k.p.a. Z kolei zastosowanie instytucji odstąpienia od ukarania wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. ustalenia, że: waga naruszenia prawa jest znikoma i strona zaprzestała naruszania prawa. Zdaniem organu jednoznacznym jest, że podstawowym obowiązkiem korzystającego z płatnych odcinków dróg krajowych jest posiadanie zaktualizowanych danych wprowadzonych do rejestru systemu e-Toll a jeżeli strona takowego obowiązku nie dopełniła, nie można w żadnej mierze stwierdzić, że waga naruszenia prawa była znikoma. Nadto, jak pokreślił GITD, chodzi o naruszenie o charakterze jednorazowym, stąd też nie sposób przyjąć spełnienie przesłanki zaprzestania naruszania prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 marca 2024 roku skarżąca zarzuciła:

1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania a to:

a/ art. 13n ust. 1 u.d.p., polegające na jego niezastosowaniu i w konsekwencji wydaniu decyzji o nałożeniu na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy okoliczności sprawy i zgromadzony materiał dowodowy wskazują, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie ewentualnego naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć;

b/ art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13 k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13l ustawy o drogach publicznych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym stwierdzeniu, że doszło do naruszenia obowiązku wprowadzenia do rejestru danych uiszczających opłatę elektroniczną zgodnych ze stanem faktycznym, co doprowadziło do wydania 9 decyzji a w konsekwencji do nałożenia na skarżącą niewspółmiernej kary za powstałe naruszenie,

2/ naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik postępowania a to:

a/ art. 7 w zw. z art. 77, art. 80 i art. 81 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego, co spowodowało brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy polegające na zaniechaniu ustaleń w przedmiocie braku wpływu skarżącej na rzekomo dokonane naruszenia, a także wystąpienia naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć,

b/ art. 6 i 8 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa, co skutkowało utratą zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej,

c/ art. 107 § 3 oraz art. 8 k.p.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co skutkowało utratą zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej;

d/ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;

e/ art. 187 f § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, podczas gdy waga naruszenia była znikoma.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w całości, zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych a także wstrzymanie przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego wykonania zaskarżonej decyzji w całości, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku przez organ, o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z powodu prawdopodobieństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W pierwszej kolejności strona zwróciła uwagę na fakt, iż przedmiotowe naruszenie polegało na omyłkowym wskazaniu w systemie nieprawidłowej kategorii wagowej pojazdu. Strona wskazała bowiem "pojazd lub zespół pojazdów powyżej 3,5 ton i poniżej 12 ton", natomiast klasa wagowa wspomnianego zespołu pojazdów kwalifikowała się do kategorii "pojazd lub zespół pojazdów powyżej 12 ton". Spółka podkreśliła, że takie działanie nie było umyślne, bowiem dokonała wszelkich obowiązków podyktowanych prawem w kwestii uiszczania opłat drogowych. Organ skontrolował działanie strony niespełna po ośmiu miesiącach nieprawidłowego działania systemu i w tym czasie spółka odebrała dziewięć zawiadomień o wszczęciu postępowania administracyjnego we wspomnianym zakresie. Zgodnie natomiast z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt VI SA/Wa 907/22, przepis art. 13n u.d.p., nie może być interpretowany w taki sposób, że umożliwia GITD tzw. "rolowanie" kar administracyjnych wskutek tolerowania kilkumiesięcznego naruszania prawa przez dany podmiot, mimo że funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego mają swobodny dostęp do systemu elektronicznego poboru opłat, w którym na bieżąco ujawniane są nieprawidłowości dotyczące uiszczania opłat elektronicznych.

Tymczasem wskutek jednorazowego błędu polegającego na zaznaczeniu złej kategorii wagowej, GITD nałożył na skarżącą karę 13 500 złotych, a nie, jak to wynika z przepisu, karę 1500 złotych. Spółka podkreśliła, że w myśl wyżej wskazanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt VI SA/Wa 907/22 ustalenia kontroli skutkowały wprawdzie wszczęciem postępowań administracyjnych odnośnie do każdego ze stwierdzonych naruszeń z osobna, niemniej jednak okoliczności ujawnienia tych naruszeń w trakcie jednej kontroli i to nawet na kilka miesięcy wstecz w stosunku do daty kontroli mobilnej uzasadniają - na potrzeby oceny przesłanek z art. 189f § 1 k.p.a. - traktowanie wszystkich tych naruszeń tak, jakby było to naruszenie wieloczynowe, które potencjalnie mogło być spowodowane jednym, wspólnym czynnikiem i które zostało zaprzestane, gdy tylko podmiot zobowiązany do określonego zachowania uświadomił sobie, że jego działanie lub zaniechanie naruszało prawo.

Nadto, zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie o sygn. akt VI SA/Wa 919/22 z dnia 7 marca 2023 r. należy mieć również na względzie stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który przykładowo w uzasadnieniu wyroku z 1 marca 1994 r. sygn. U 7/93 stwierdził, że administracyjne kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. Kary te - stosowane automatycznie, z mocy ustawy mają bowiem przede wszystkim znaczenie prewencyjne, w przeciwieństwie do odpowiedzialności karnej, która cechuje funkcja represyjna, czyli odwet za popełniony czyn zabroniony. I, w ocenie skarżącej, uchybieniem organu, które miało wpływ na wynik postępowania jest brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności pozwalających na prawidłowe ustalenie i zakwalifikowanie kary w stosunku do popełnionego naruszenia. Zdaniem spółki organ nie dochował podstawowej zasady postępowania wyjaśniającego, w tym zasady zobowiązującej do ustalania prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). W konsekwencji zgromadzony materiał dowodowy, prawidłowo oceniony, jest niewystarczający do nałożenia na stronę tak niewspółmiernej sumy kar pieniężnych za naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej zwana "p.p.s.a.").

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Wbrew zarzutom skargi, w działaniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego.

Podkreślenia wymaga, że na skarżącą spółkę została nałożona kara pieniężna w wysokości 1 500 złotych za naruszenie, w trakcie przejazdu płatnym odcinkiem drogi krajowej, w okolicznościach szczegółowo opisanych powyżej na stronie pierwszej uzasadnienia, statuowanego w przepisach art. 13ia ust. 5 pkt 3, art. 13ib ust. 1 pkt 1, art. 13ib ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 2b pkt 2 i 13l ustawy o drogach publicznych, obowiązku wprowadzenia do rejestru uiszczających opłatę elektroniczną danych zgodnych ze stanem faktycznym, co do kategorii pojazdu podlegającego obowiązkowi uiszczenia opłaty. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Z obowiązku tego zwolnione są jedynie pojazdy Sił Zbrojnych, określonych służb państwowych oraz zarządców dróg (art. 13 ust. 3a udp). Z kolei z art. 13ha ust. 1 udp wynika, że powyższe opłaty (zwane opłatami elektronicznymi) są pobierane za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów wydanego na podstawie upoważnienia określonego w art. 13ha ust. 6 u.d.p. Rozporządzeniem tym jest rozporządzenie Rady Ministrów z 22 marca 2011 r., które – stosownie do jego § 2 – określa w załączniku nr 1 i załączniku nr 2 drogi krajowe lub ich odcinki, na których pobiera się opłatę elektroniczną. Zgodnie natomiast z art. 13i ust. 3 u.d.p., podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat powinny oferować urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Jednocześnie w art. 13ia ust. 1 u.d.p. ustawodawca określił, że w celu uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem SPOE KAS właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu jest obowiązany dokonać rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną, przy czym rejestracji nie dokonuje się w przypadku uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem usługi EETS. Dokonując tej rejestracji, właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu, zgodnie z art. 13ia ust. 5 pkt 3 lit b u.d.p., podaje, poza swoimi danymi identyfikacyjnymi, również dane pojazdu samochodowego w tym także określenie dopuszczalnej masy całkowitej. W myśl bowiem art. 13ha ust. 2 u.d.p. opłatę elektroniczną ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu. Jak wskazano przy tym w art. 13ha ust. 3 u.d.p. ustala się następujące kategorie pojazdów w celu określenia stawki opłaty elektronicznej:

1) kategoria 1 - pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton;

2) kategoria 2 - pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej co najmniej 12 ton;

3) kategoria 3 - autobusy.

Natomiast konsekwencją niewywiązania się z obowiązku określonego w art. 13ia ust. 5 pkt 3 u.d.p. jest sankcja, określona w art. 13k ust. 2b pkt 2 u.d.p., który stanowi, że za podanie niezgodnych ze stanem faktycznym danych, o których mowa w art. 13ia ust. 5 pkt 3 i art. 13ib ust. 1 pkt 1 i 3 wymierza się karę pieniężną w wysokości 1 500 zł.

Uwzględniając powyższe, w kontekście podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego, podkreślenia wymaga, że skoro to normy prawa materialnego decydują o tym, jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, to za oczywiste uznać należy, że to one właśnie wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych do jej załatwienia. Realizacja wskazanego wymogu przez organ administracji publicznej orzekający w sprawie o nałożenie kary pieniężnej na podstawie określonej w art. art. 13k ust. 2b pkt 2 u.d.p., stanowi tym samym podstawowe kryterium oceny zgodności z prawem decyzji o wymierzeniu tej kary. W omawianej kategorii spraw, nałożenie na podstawie ww. przepisu kary pieniężnej mogą więc uzasadniać tylko i wyłącznie takie ustalenia, które znajdując odzwierciedlenie w okolicznościach sprawy i zebranych w niej dowodach jednoznacznie wskazują, że dany podmiot zrealizował swoim działaniem/zaniechaniem znamiona deliktu administracyjnego, o którym mowa w przywołanym przepisie, czyli, w niniejszym przypadku, wykonując przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej, podał niezgodne ze stanem faktycznym dane, o których mowa w art. 13ia ust. 5 pkt 3 lit. b u.d.p. I, w ocenie Sądu, w kontekście ram zakreślonych tymi konkretnymi przepisami materialnoprawnymi, GITD dokonał w niniejszej sprawie ustaleń istotnych i relewantnych dla rozstrzygnięcia sprawy, opierając się na materiale dowodowym, który został zebrany, rozpatrzony i oceniony bez naruszenia art. 7, jak również art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. a uzasadnienie skarżonej decyzji zostało sporządzone w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że DMC skontrolowanego w niniejszej sprawie pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym SK506PS (8 800 kg) wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...] (4 490 kg), przekraczało granicę 12 ton. A zatem w tym przypadku opłata elektroniczna winna być uiszczana zgodnie ze stawką przewidzianą dla zespołu pojazdów powyżej 12 ton. Tymczasem, w trakcie spornego przejazdu do rejestru wprowadzone były nieprawidłowe dane, czyli "pojazd lub zespół pojazdów powyżej 3,5 ton i poniżej 12 ton", nie odzwierciedlające rzeczywistej klasy wagowej zespołu pojazdów. W istocie ustalenia w tym zakresie nie dość, że znajdują odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym (k. 1 – 2 akt administracyjnych) to są także bezsporne, skoro sama strona skarżąca, w toku postępowania administracyjnego przyznała, że podczas rejestracji pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] pracownik omyłkowo wybrał niepoprawną kategorię wagową pojazdu. Zatem, wbrew zarzutom skargi, GITD ustalił wszystkie relewantne dla możliwości zastosowania sankcji administracyjnej, okoliczności. W ich świetle niewątpliwie doszło do niewywiązania się przez skarżącą z obowiązku określonego w art. 13ia ust. 5 pkt 3 lit. b u.d.p., a w konsekwencji zasadnym było nałożenie na nią, zgodnie z dyspozycją art. 13k ust. 2b pkt 2 u.d.p., karę pieniężnej w wysokości 1 500 zł. Prawidłowości skarżonego rozstrzygnięcia nie zmienia podniesiony w skardze argument, odnośnie nałożenia na spółkę szeregu kar za jednostkowe naruszania, pomimo w istocie jednorazowego błędu polegającego na zaznaczeniu złej kategorii wagowej. Podkreślenia bowiem wymaga, że zgodnie z art. 13ib ust. 1 pkt 1) u.d.p. korzystający z dróg publicznych jest obowiązany przed rozpoczęciem przejazdu po drogach, o których mowa w art. 13ha ust. 1, uzupełnić rejestr, o którym mowa w art. 13ia ust. 1, o kategorię pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 lub liczbę osi pojazdu - w przypadku różnicowania, o którym mowa w art. 13ha ust. 7 pkt 1. Tym samym naruszenie tego obowiązku ma miejsce za każdym razem, gdy pojazd objęty obowiązkiem opłaty elektronicznej porusza się płatnym odcinkiem drogi krajowej, z błędnie wprowadzoną do rejestru kategorią wagową. Nie można bowiem przyjąć, że naruszenie obowiązkowi podania aktualnych danych do systemu e-Toll ma miejsce wyłącznie w czasie gdy aktualizuje się ten obowiązek tj. w momencie pierwotnej rejestracji lub aktualizacji danych i za naruszenie temu obowiązkowi obowiązany podmiot może zostać ukarany wyłącznie raz. Przyjęcie takiego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której uiszczenie przez przewoźnika kary za stwierdzone naruszenie w istocie zwalniałoby go od obowiązku podania do systemu e-Toll aktualnych danych o pojeździe, a już na pewno pozbawiałoby organ jakichkolwiek środków umożliwiających wyegzekwowanie spełnienia takiego obowiązku. Zdaniem Sądu obowiązek określony w art. 13ia ust. 5 pkt 3 lit b u.d.p. powstaje albo w momencie rejestracji pierwotnej pojazdu w systemie e-Toll albo w przypadku konieczności aktualizacji danych umieszczonych w systemie. Natomiast naruszenie tego obowiązku ma miejsce za każdym razem, gdy pojazd objęty obowiązkiem opłaty elektronicznej porusza się odcinkiem drogi ujętej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Irrelewantne są więc w tym przypadku przywołane przez spółkę rozważania poczynione w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt VI SA/Wa 907/22 i VI SA/Wa 919/22, jako, po pierwsze, zapadłych na gruncie odmiennych stanów faktycznych a po drugie, uchylonych wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2024 roku o sygn. akt II GSK 1576/23 i z dnia 5 marca 2024 roku o sygn. akt II GSK 1431/23. NSA w tym ostatnim orzeczeniu wyraźnie wskazał przy tym, że: "Zgodnie z art. 13k ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 13i ust. 4a oraz art. 13k ust. 3 pkt 2 i art. 13k ust. 5 u.d.p. za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3, lub o liczbie osi pojazdu - w przypadku, o którym mowa w art. 13ha ust. 7 pkt 1, kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości 750 złotych. Powyższe regulacje wiążą rozważaną sankcję administracyjną z pojedynczym zachowaniem deliktowym w zakresie naruszenia obowiązku wynikającego z art. 13i ust. 4a u.d.p., natomiast ograniczenia w odniesieniu do sankcjonowania wielokrotności powyższego naruszenia prawa stwierdzonego w trakcie jednej doby zostały przewidziane w art. 13k ust. 6 pkt 2 w zw. z art. 13k ust. 5 i art. 13i ust. 4a u.d.p. Z tych ostatnich przepisów nie wynika jednak, że ustawodawca zdecydował o uznaniu wielokrotnych naruszeń art. 13i ust. 4a u.d.p. w trakcie jednej doby za jedno zachowanie wieloczynowe sankcjonowane jedną karą. Unormowania te wprowadzają jedynie zasadę jednorazowości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za tożsame delikty popełnione w okresie dobowym. Oznacza to, że skarżący popełnił wiele deliktów jednoczynowych w określonym ciągu czasowym i przyczynowym, jednak tego rodzaju ciąg zachowań jednoczynowych nie może być utożsamiany z jednym zachowaniem wieloczynowym. W związku z tym, że nie można przyjąć, iż skarżący popełnił jeden delikt wieloczynowy, który składał się z kolejnych naruszeń art. 13i ust. 4a u.d.p., (..) upada możliwość uznania, że strona skarżąca zaprzestała naruszenia prawa w powyższym zakresie z mocą wsteczną i w odniesieniu do wszystkich czynów deliktowych, dopiero po zakończeniu całego zachowania wieloczynowego, to jest w dniu przeprowadzonej kontroli mobilnej". Wydając zaskarżoną decyzję GITD nie naruszył tym samym dyspozycji 8 k.p.a. w kontekście zarzutu spółki, odnośnie utraty zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Z powoływanych wyżej względów nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 189f § 1 k.p.a. (mylnie przywołany w zarzutach skargi, jako art. 187f § 1 k.p.a., której to jednostki redakcyjnej k.p.a. nie zawiera). Stosownie do art. 189 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Warunkiem zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu przesłanek wskazanych w tym przepisie, a zatem zarówno znikomej wagi naruszenia prawa jak i zaprzestania naruszenia prawa. Zarówno w orzecznictwie, jak też w doktrynie przyjmuje się, że zaprzestanie naruszenia prawa odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych o charakterze ciągłym, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych z zaniechania, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że ocena jej zaistnienia nie może odnosić się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych (zob. A. Wróbel, art. 189f k.p.a., t. 5 - 6, (w]: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2022; A. Celera, J.G. Firlus, art. 189f k.p.a., t. 4, (w]: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, pod red. H. Knysiak-Sudyki, WKP 2019). Skoro zatem naruszenie obowiązku określonego art. 13ia ust. 5 pkt 3 lit b u.d.p. aktualizuje się podczas każdego przejazdu płatnym odcinkiem drogi publicznej to należy przyjąć, że naruszenie to, podobnie jak naruszenie polegające na nieuiszczeniu opłaty elektronicznej, ma charakter jednoczynowy. Nie można bowiem usunąć po przejeździe, naruszenia polegającego na braku zaktualizowania danych w systemie e-Toll. Przejazd został już bowiem wykonany. Wykonanie obowiązku po terminie nie będzie stanowić usunięcia skutków naruszenia ani też zaprzestania naruszania (por. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1362/23). Sąd podziela ponadto pogląd organu, że naruszenie, którego dopuściła się skarżąca nie ma również znikomego charakteru. Podstawowym obowiązkiem korzystającego z płatnych odcinków dróg krajowych jest posiadanie danych pojazdów w systemie e-ToIl zgodnych ze stanem faktycznym. Prawidłowe funkcjonowanie systemu, w tym prawidłowe egzekwowanie obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej uzależnione jest m.in. od zgodności danych zgłaszanych przez użytkowników z rzeczywistością. Co ważne, wprowadzenie odpowiednich danych pojazdu, w tym kategorii wagowej, jest całkowicie zależne od strony, która wie, jakim pojazdem wykonuje przejazd. Obowiązek ten należy klasyfikować jako jeden z podstawowych w zakresie obowiązywania opłaty elektronicznej, albowiem od danych o pojeździe wprowadzonych do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS przez uprawniony podmiot, zależy od przewoźnika. Nie można zatem uznać, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie sankcjonowanego naruszenia, w szczególności, że doszło do niego wskutek, jak wyjaśniała sama spółka, błędu pracownika. Tymczasem skarżąca, jako profesjonalny podmiot, powinna dołożyć należytej staranności przy organizacji przejazdu i funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, w tym zweryfikować dane, które zostały wprowadzone do systemu.

Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, organ, wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i ocenił je bez przekraczania granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Reasumując, wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.