Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1310/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: ART. 29 UST. 1 I 2
journal: Dz.U. 2019 poz 725
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: ART. 46 § 1, ART. 152, ART. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity
article: ART. 7, ART. 8, 77, 61a § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Aleksandra Czapla po rozpoznaniu w dniu 25 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 października 2019r., sygn. akt III SA/Kr 709/19 w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2019r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 709/19, oddalił skargę M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła M. G., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji:

- naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 725, dalej jako "p.g.k.") oraz art. 152 i 153 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2018 r., poz. 1025, powoływanej jako k.c.) poprzez błędne uznanie, że nieruchomości będące przedmiotem wniosku z [...] marca 2019 r. nie sąsiadują ze sobą;

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 8 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, dalej jako: k.p.a.) poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego i rozstrzygnięcie zaistniałych wątpliwości na niekorzyść skarżącej.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie,

2) wyznaczenie rozprawy celem rozpatrzenia skargi kasacyjnej,

3) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że działka nr [...] nie rozdziela działki skarżącej od działki nr [...], a to z uwagi na fakt, że właściciele działki nr [...] bezprawnie zajęli całość działki nr [...], przyłączając ją do swojej nieruchomości poprzez zbudowanie ogrodzenia. Do przywłaszczenia działki nr [...] na szkodę M. G. doszło w maju 2005 r. Wobec zaistniałego czynu zabronionego granice nieruchomości w bezprawny sposób uległy przesunięciu, który to stan nie może się ostać w dalszym ciągu. W tym celu konieczne jest uregulowanie i rozgraniczenie nieruchomości. Uzasadniając zarzut naruszenie art. 29 ust. 2 p.g.k. wskazano na nieprawidłowe przyjęcie, że postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości może dotyczyć tylko gruntów bezpośrednio przyległych, podczas gdy wykładnia tego przepisu nie daje podstaw do takiej interpretacji. Ustawodawca posługując się spójnikiem "lub" zarysował dwie kategorie nieruchomości, które podlegają procedurze rozgraniczenia: 1) przyległe nieruchomości, 2) inne grunty. Zdaniem autora skargi, nie ulega wątpliwości, że przyległe grunty należą do kategorii nieruchomości, które mogą być przedmiotem postępowania o rozgraniczenie, wynika to bowiem z wykładni językowej przepisu. Jednakże ustawodawca wykreował także drugą kategorię gruntów tj. "inne grunty", które wedle wykładni językowej nie muszą być przyległe do nieruchomości, której właścicielką jest wnioskodawczyni.

Odpowiedź na skargę nie została złożona.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:

W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a.") skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., tak jak w sprawie niniejszej, to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem sprawy jest rozstrzygnięcie procesowe o odmowie wszczęcia postępowania wobec braku uzasadnionych przyczyn, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

M. G. wystąpiła z żądaniem rozgraniczenia między należącą do niej nieruchomością o nr [...] a działką nr [...] stanowiącą własność E. D. i R. D. Organy administracji publicznej stwierdzając, że działki te nie graniczą ze sobą, nie znalazły podstaw do prowadzenia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie potwierdzając legalność działania organów wskazał na regulację art. 29 ust. 1 i 2 p.g.k. zgodnie z którą, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Sąd Wojewódzki słusznie podkreślił, że rozgraniczenie polega na ustaleniu przebiegu granic sąsiadujących ze sobą nieruchomości i dotyczy ustalenia przebiegu granicy, wzdłuż której nieruchomości ze sobą sąsiadują, czyli przylegają do siebie. Żądanie rozgraniczenia własnej nieruchomości z nieruchomością nie mającą wskazanej powyżej cechy, to znaczy taką, która nie ma wspólnej granicy, bo nie jest położona po sąsiedzku, nie znajduje umocowania w przepisach prawa materialnego. Rozgraniczenie nieruchomości ma bowiem na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów, przy czym do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów obowiązani są właściciele gruntów sąsiadujących (art. 152 k.c.), a rozgraniczenia dokonuje się przede wszystkim według stanu prawnego (art. 153 k.c.).

Tymczasem, z niezakwestionowanych przez stronę ustaleń wynikało, że z nieruchomością wnioskodawczyni bezspornie graniczy od tej strony jedynie działka o nr [...] stanowiąca własność Skarbu Państwa (droga), a nie nieruchomość nr [...]. Zgłoszone do rozgraniczenia nieruchomości są na całej swojej długości rozdzielone działką drogową nr [...], co wynika z mapy ewidencji gruntów przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (k. 2 akt adm.). Podnoszona przez stronę okoliczność bezprawnego zajęcie przez właścicieli działki nr [...] całości działki nr [...], nie ma znaczenia w postępowaniu rozgraniczeniowym, gdyż nie tworzy nowego stanu prawnego i nie sprawia, że działki sąsiadują ze sobą, w rozumieniu art. 29 ust. 2 p.g.k. Albowiem czynność faktyczna polegająca na ogrodzeniu nieruchomości drogowej nie skutkuje zmianą prawne ustalonych granic nieruchomości [...], czy też zmianą właściciela (Skarbu Państwa). Tym bardziej nie powoduje automatycznego przesunięcia granicy działki [...] do działki [...] stanowiącej własność skarżącej. Działka drogowa nr [...] nie zmieniła położenia punktów oraz linii granicznych i nadal rozdziela nieruchomość skarżącej z nieruchomością nr [...], co oznacza, że nieruchomości oznaczone jako działka nr [...] oraz działka nr [...] nie graniczą ze sobą, co z kolei wyklucza prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego.

Celem postępowania rozgraniczeniowego nie jest bowiem rozstrzyganie sporów własnościowych, bądź tworzenie nieruchomości o całkiem nowych granicach, których przebieg nie wynika ze znajdujących się w państwowym zasobie geodezyjnym dokumentów. Natomiast celem postępowania rozgraniczeniowego jest wyłącznie ustalenie przebiegu istniejących granic pomiędzy nieruchomościami (por. wyrok NSA 26 lutego 2020 r., I OSK 3928/18 – cbois.nsa.gov.pl) przez określenie położenia zarówno linii, jak i punktów granicznych oraz utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie (art. 29 ust. 1 p.g.k.).

Tak więc, z art. 29 ust. 2 p.g.k wynika, że rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami albo innymi gruntami. Sformułowanie "granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami" nie oznacza, jak chce tego autor skargi kasacyjnej, że nieruchomości nie muszą przylegać do siebie aby podlegały rozgraniczeniu. Natomiast mówi o nieruchomościach przyległych, czyli graniczących ze sobą, ale też dotyczy granic nieruchomości z innymi gruntami, czyli takimi gruntami, które nie stanowią nieruchomości, w znaczeniu prawnym jak i funkcjonalnym. Przepis art. 46 § 1 k.c. definiuje nieruchomości jako części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty) jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Zdaniem składu orzekającego, wykładnia literalna art. 29 ust. 2 p.g.k. w żaden sposób nie uprawnia do wysnuwania wniosku, by pod pojęciem "innego gruntu" można rozumieć, jak chce tego autor skargi kasacyjnej, wszystkie inne grunty niegraniczące z nieruchomością. Nie można więc przyjąć, iż rozgraniczeniu mogą podlegać takie grunty, które nie graniczą ze sobą bezpośrednio. Nieruchomości podlegające rozgraniczeniu muszą posiadać wspólną granicę, aby możliwe było prowadzenie postępowania w sprawie rozgraniczenia tych nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawidłowo ocenił, iż organy nie miały wątpliwości, iż wskazane do rozgraniczenia nieruchomości nie przylegają do siebie, nie miały więc podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w myśl art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. Przeszkoda do wszczęcia postępowania wynikała bowiem z treści wniosku i znana była już w chwili jego złożenia. Nie wymagała więc pogłębionej analizy i przeprowadzenia dowodów, gdyż "na pierwszy rzut oka" można było stwierdzić brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. też wyroki NSA z 22 maja 2015 r., II OSK 2671/13, z 7 października 2021 r., II OSK 269/21 – cbois.nsa.gov.pl).

Stąd, zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a., a także art. 29 ust. 1 i 2 p.g.k. oraz art. 152 i 153 k.c. uznać należy za nieusprawiedliwione.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.