Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2264/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 §  1, 145 § 1 pkt 1 lit. c,
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, 28, 61 § 1, 77 § 1, 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. art. 50 ust. 1  pkt 4, 51 ust. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: § 2 ust. 1, § 12,
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.L. i B.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 425/21 w sprawie ze skargi A.L. i B.L. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 marca 2021 r., nr WOK.7721.33.2021.KBoj w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 23 czerwca 2021 r., II SA/Go 425/21 oddalił skargę A.L. i B.L. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: LWINB) z 23 marca 2021 r., nr WOK.7721.33.2021.KBoj, którą wskazany organ po rozpatrzeniu odwołania skarżących utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) z 26 stycznia 2021 r., nr 18/2021 nakazującą skarżącym jako inwestorom na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), dalej: p.b., w zw. z art. 25 ustawy z dnia 18 marca 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowane i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471), dalej: z.p.b., a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a., rozbiórkę budynku rekreacji indywidualnej o wymiarach maksymalnych 8,80 m x 5,80 m wraz ze zbiornikiem bezodpływowym na ścieki oraz ujęciem wody, położonym na działce nr ew. [...] w granicy z działką nr ew. [...], obręb [...], gmina [...].

A.L. i B.L. złożyli skargę kasacyjną, którą zaskarżyli powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a.:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.), dalej: r.w.t., poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy zebrany przez organy administracji materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że obiekt zagraża dobrom chronionym prawem publicznym, która to okoliczność jest niezbędna do uznania, że normy z § 12 r.w.t. mają charakter publiczno-prawny i istnieje możliwość stwierdzenia na ich podstawie, iż obiekt został posadowiony z naruszeniem przepisów. Powyższe ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dopiero stwierdzenie posadowienia obiektu w sposób niezgody z przepisami pozwala na orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b.; 2) art. 133 § 1 p.p.s.a. polegające na wydaniu przez Sąd I instancji wyroku bez jego oparcia o akta sprawy oraz z pominięciem części akt sprawy, z których jednoznacznie wynika, że działka skarżących, na której jest posadowiony obiekt, oraz działka sąsiednia, przy której granicy znajduje się obiekt, są działkami rolnymi i brak jest podstaw do przyjęcia, że mogę one być uznawane za działki budowlane - zarzut podnoszony na wypadek nieuznania zarzutu nr 5 i nieuchylenia na jego podstawie wyroku; 3) art. 133 § 1 p.p.s.a. polegające na wydaniu przez Sąd I instancji wyroku bez jego oparcia o akta sprawy oraz z pominięciem części akt sprawy sprowadzające się do bezpodstawnego uznania, że posadowienie obiektu narusza przepisy w sposób istotny, a także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, w której przedmiotem ustaleń organów administracji nie była w ogóle istotność naruszenia przepisów przy budowie obiektu. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prawidłowo przeprowadzona analiza warunków posadowienia obiektu prowadziłaby do wniosku, że art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie - niniejszy zarzut jest zgłaszany w przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że doszło do naruszenia przepisów przy budowie obiektu, w szczególności § 12 r.w.t.; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. oraz w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. polegające na uznaniu przez Sąd I instancji, że działające w niniejszej sprawie organy administracji wszczynając postępowanie na wniosek/wszczynając postępowanie na wniosek wobec braku takiego wniosku/wszczynając postępowanie na wniosek podmiotu nieposiadającego przymiotu strony nie naruszyły tych przepisów, w szczególności art. 61 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. oraz w zw. z art. 51 ust. 1 p.b. Poprzez powyższe Sąd I instancji utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji wydaną i doręczoną podmiotom, które nie mogą być uznane za stronę tego postępowania. Tym samym Sąd I instancji utrzymał w mocy rozstrzygnięcia administracyjne, poprzez które organy administracji działające w niniejszej sprawie naruszyły przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), poprzez ujawnienie danych osobowych skarżących (wszelkie tego rodzaju dane zawarte w decyzji organu I i II Instancji), w tym danych szczególnej kategorii (tzw. danych wrażliwy - np. danych dot. stanu zdrowia skarżącego) względem osób, którym zgodnie z prawem tego rodzaju dane nie powinny być ujawnione (osoby te nie powinny być bowiem uznane za strony wydanych decyzji). Sąd I instancji, nie dostrzegając tych naruszeń w decyzji organu lI instancji, zamknął skarżącym możliwość dochodzenia od organu I instancji roszczeń związanych z tym naruszeniem przepisów o ochronie danych osobowych.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 5) § 12 r.w.t. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie polegające na uznaniu, że przepis ten może mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. Naruszenie to doprowadziło do błędnego uznania, że obiekt został wzniesiony w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach i tym samym istniała możliwość wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. W konsekwencji oddalono skargę skarżących oraz utrzymano w mocy decyzję organu I Instancji, tj. decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu; 6) § 12 ust. 1-9 r.w.t. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie polegające na uznaniu, że przepisy te mają zastosowanie w sytuacji, w której obiekt nie został posadowiony na działce budowlanej, ani przy granicy z działką budowlaną. Naruszenie to doprowadziło do błędnego uznania, że obiekt został wzniesiony w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach i tym samym istniała możliwość wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. (niniejszy zarzut jest zgłaszany na wypadek nieuznania przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu nr 5 i nieuchylenia na jego podstawie wyroku); 7) § 12 ust. 10 r.w.t. polegające na jego błędnej wykładni i niezastosowaniu w sytuacji, w której nieruchomość sąsiednia w stosunku do obiektu powinna zostać uznana przez Sąd I instancji za działkę drogową. W konsekwencji błędnie uznano, że obiekt został wzniesiony w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach i tym samym istniała możliwość wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. W konsekwencji oddalano skargę skarżących oraz utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, tj. decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu (niniejszy zarzut jest zgłaszany na wypadek nieuznania przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu nr 5 i nieuchylenia na jego podstawie wyroku); 8) art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez Sąd I instancji, że przepis ten może mieć zastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji, w której Sąd I instancji jednocześnie przyjął, że obiekt został już wybudowany, a prace budowlane dotyczące obiektu zostały zakończone; 9) art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez Sąd I instancji, że przepis ten może mieć zastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy obiekt wykonano na podstawie zgłoszenia, co do którego nie wniesiono skutecznie sprzeciwu (niniejszy zarzut jest zgłaszany na wypadek nieuznania zarzutu nr 8 i nieuchylenia na jego podstawie wyroku); 10) art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że o "istotnym" naruszenie przepisów może być mowa w odniesieniu do okoliczności, w których posadowiono obiekt (niniejszy zarzut jest zgłaszany w przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że doszło do naruszenia przepisów przy budowie obiektu, w szczególności § 12 r.w.t.); 11) art. 32 ust. 1 Konstytucji w zw. z § 12 r.w.t. poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie prowadzące do uznania, że w stanie faktycznym wynikającym z akt sprawy bezwzględne stosowanie postanowień § 12 r.w.t. będzie realizować wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadę równości wobec prawa. Tymczasem kierowanie się tą zasadą powinno skutkować stwierdzeniem, że niezasadne jest orzekanie obowiązku rozbiórki obiektu z uwagi na naruszenie § 12 r.w.t. w sytuacji, gdy usytuowanie tego obiektu w żaden obiektywnie ustalony sposób nie godzi w prawa właściciela nieruchomości sąsiedniej (niniejszy zarzut jest zgłaszany na wypadek nieuznania przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu nr 5 i nieuchylenia na jego podstawie wyroku).

Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 p.p.s.a. skutkującego uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżących kasacyjnie na uzasadnionych podstawach.

Pozbawiony wystarczającego uzasadnienia pozostaje sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 p.p.s.a. Naruszenie zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną, gdy zarzut stawiany wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu ma związek z pominięciem przez tenże sąd istotnej części akt sprawy, bądź, gdy wydane orzeczenie opiera się na własnych ustaleniach sądu, które nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy. Taki przypadek w sprawie niewątpliwie nie wystąpił. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego, ani zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy (por. wyrok NSA z 12 września 2023 r., II OSK 199/23; wyrok NSA z 16 listopada 2022 r., II OSK 1739/21). Tymczasem tak właśnie należy traktować zastrzeżenia zgłoszone przez skarżących w kontekście uchybienia przez Sąd I instancji dyspozycji art. 133 § 1 p.p.s.a., uwzględniając, że ich istota ma związek z nadawaniem odmiennego znaczenia normatywnego § 12 r.w.t., czemu towarzyszy niepodzielanie przez stronę stanowiska Sądu co do tego, iż stan faktyczny zaistniały w sprawie pozwala mówić o spełnieniu warunków, które nakazują do budynku rekreacji indywidualnej stanowiącego przedmiot kontrolowanego postępowania odnosić zasady jego sytuowania względem granicy działki budowlanej przewidziane w § 12 ust. 1 r.w.t.

Wbrew stanowisku skarżących, Sąd I instancji nie naruszył art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. w z zw. z § 12 r.w.t. W procesie budowlanym zasadą jest, że obiekt budowlany jako całość oraz poszczególne jego części należy projektować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając m.in. poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 p.b.). Wymaganie to znajduje odpowiednie zastosowanie w odniesieniu do legalizowanego obiektu budowlanego, który został zrealizowany przez inwestora z naruszeniem przepisów p.b. Ustawa nie zawiera przepisów określających wymaganą odległość budynku na działce budowlanej od jej granicy, także w przepisach kodeksu cywilnego dotyczących tzw. prawa sąsiedzkiego brak jest takiej regulacji. Odległości te przewiduje r.w.t., wydane z upoważnienia zawartego w art. 7 ust. 2 pkt 1 p.b. Według § 12 ust. 1 r.w.t., jeżeli z wymienionych w tej jednostce przepisów nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy i 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy. Dalsze przepisy § 12 r.w.t. przewidują możliwość zmniejszenia tych odległości na warunkach w nich określonych. Prawo własności jest niewątpliwie prawem konstytucyjnie chronionym (art. 64 ust 1 Konstytucji) i ochrona ta jest dla wszystkich równa (art. 64 ust. 2 Konstytucji). Zasada równej dla wszystkich ochrony własności jest elementem zasady równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji). W zgodzie z tymi zasadami powinny być wykładane przepisy prawa budowlanego, które mają wpływ na prawo sąsiedzkie w związku z wprowadzeniem ograniczeń w zagospodarowaniu działki wobec konieczności zachowania przez jej właściciela przy projektowaniu na niej zabudowy wymaganych odległości (por. wyrok NSA z 20 października 2022 r., II OSK 841/21; wyrok NSA z 26 października 2016 r., II OSK 3136/14; wyrok NSA z 17 kwietnia 2014 r., II OSK 2816/12; wyrok NSA z 30 stycznia 2013 r., II OSK 1816/11).

Nie są trafne te zarzuty skargi kasacyjnej, które zmierzają do podważenia stanowiska zamieszczonego w zaskarżonym wyroku przez Sąd I instancji w oparciu o twierdzenie, że regulacja art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. dotyczy przypadku naruszenia przepisów techniczno-budowlanych, które ma charakter istotny, i tejże cechy nie da się odnieść do uwarunkowań rozważanego przypadku zlokalizowania budynku rekreacji indywidualnej na działce nr ew. [...] w R. Zdaniem skarżących kwestia odległości obiektu budowlanego od granicy działki co do zasady jest elementem prawa sąsiedzkiego jako prawa cywilnego, a tylko w sytuacji niemającej miejsca w kontrolowanej sprawie, gdy dany obiekt "zagraża dobrom chronionym prawem publicznym", jak przyjmują skarżący kasacyjnie (s. 15 skargi kasacyjnej), istnieje możliwość uznania, że wymagania § 12 r.w.t. mogą podlegać zastosowaniu "na gruncie administracyjnym". Odnośnie do tej kwestii wielokrotnie wypowiadały się już sądy administracyjne i jakkolwiek przyznać trzeba, że pogląd interpretacyjny prezentowany przez skarżących znajduje potwierdzenie w przytoczonych przez stronę judykatach, to Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną uznaje za prawidłowe zapatrywanie Sądu I instancji, które wymaganiom techniczno-budowlanym zapisanym w § 12 r.w.t. przypisuje charakter bezwzględnie obowiązujący (por. wyroki NSA z 8 października 2019 r., II OSK 2696/17 i II OSK 2865/17; wyrok NSA z 21 lutego 2019 r., II OSK 878/17; wyrok NSA z 24 listopada 2016 r., II OSK 404/15). Tejże cechy ww. wymagania nie nabierają pod warunkiem wykazania, że usytuowanie budynku, naruszające obowiązek zlokalizowania go w przewidzianej prawem odległości od granicy działki, jest nie do pogodzenia z zasadą ochrony bezpieczeństwa w procesie budowlanym z uwagi np. na stwierdzenie realnego zagrożenia pożarowego, bądź prawdopodobieństwo zniszczenia lub uszkodzenia mienia.

Organy nadzoru budowlanego nie były w sprawie zobowiązane dokonywać ustaleń potwierdzających zaistnienie tego rodzaju następstw wynikających z niedopuszczalnego zbliżenia zrealizowanego przez skarżących budynku do granicy działki nr ew. 66/21, wobec czego zarzut naruszenia przepisów postępowania, łączący uchybienie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz § 2 ust. 1 r.w.t. z brakiem zebrania materiału dowodowego pozwalającego na stwierdzenie, że sporny obiekt "zagraża dobrom chronionym prawem publicznym", pozostaje nieuprawniony.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie da się zarzucić Sądowi I instancji naruszenia § 12 ust. 1-9 i 10 r.w.t. poprzez dopuszczenie się przez Sąd błędnej wykładni ww. przepisu i niewłaściwego jego zastosowania (niezastosowania). Zastrzeżenia skarżących budzi poprawność oddalenia przez Sąd I instancji skargi na decyzję LWINB z 23 marca 2021 r. ze względu na to, że zakres normowania § 12 r.w.t. ograniczony jest do określenia zasad sytuowania budynku na działce budowlanej, którą działka, na której jest zlokalizowany sporny budynek rekreacji indywidualnej - zdaniem skarżącym - nie jest. Materiał dowodowy zgromadzony w rozpoznawanej sprawie nakazywał Sądowi I instancji uznać działkę skarżących za działkę budowlaną, czemu na przeszkodzie nie stał m.in. fakt określenia jej w ewidencji gruntów jako rolnej. Z tą oceną należy się zgodzić tym bardziej, gdy argumenty zwalczające możliwość przypisania działce nr ew. [...] w R. charakteru działki budowlanej zestawić z przedmiotem sprawy, w której są one formułowane. Pozbawione wymaganej skuteczności są uwagi negujące posiadanie przez wskazaną działkę cech pozwalających spełnić jej wymogi realizacji na jej terenie obiektów budowlanych, jeżeli służą one dowiedzeniu, że decyzja nakładająca na skarżących nakaz rozbiórki zlokalizowanego na tejże działce obiektu jest wadliwa, ponieważ w świetle przepisów obowiązującego prawa może być ona legalnie zabudowana spornym budynkiem. Zauważyć należy, że jeżeli wątpliwości skarżących budziło rozumienie nadane przez Sąd pojęciu działki budowlanej, pozostającej elementem treściowym normy podlegającego zastosowaniu w sprawie przepisu § 12 ust. 1 p.b., skarżący powinni wadliwy wynik wykładni, na której oparł się Sąd, odnieść nie tyle do naruszenia przez Sąd § 12 ust. 1-9 r.w.t., ile § 3 pkt 1a r.w.t., uwzględniając, że to ten przepis formułuje definicję legalną ww. pojęcia, wskazując, iż należy przez nie rozumieć nieruchomość gruntową lub działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej spełniają wymogi realizacji obiektów budowlanych wynikające z rozporządzenia, odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego.

Sąd I instancji w toku kontroli decyzji LWINB nie mógł naruszyć § 12 ust. 10 r.w.t., stanowiącego, że zachowanie odległości, o których mowa w § 12 ust. 1-9 r.w.t., nie jest wymagane w przypadku, gdy sąsiednia działka jest działką drogową, ponieważ przyjęty przez Sąd stan faktyczny nie uzasadniał nadania działce nr ew. [...] w R. powyższej kwalifikacji. Należy uznać, że § 12 ust. 10 r.w.t. ma na uwadze sąsiedztwo z działką budowlaną działki wyodrębnionej geodezyjnie jako droga, przy czym nie może budzić wątpliwości, iż ww. działka w ewidencji gruntów i budynków nie jest oznaczona jako droga. Niezależnie od powyższego za pozbawioną zasadności należy uznać argumentację skargi kasacyjnej, która oparta została na uwypukleniu potrzeby posługiwania się oceną różnicującą status prawny (części) działki ze względu na przyjęty sposób jej użytkowania przez jej właściciela, co ma czynić relewantnym fakt faktycznego wykorzystywania przez W.C. i I.C. części działki nr ew. [...] (o szerokości 4 m) dla celów komunikacji. To twierdzenie skarżący uzupełnili o uwagę, że jeżeli jakaś nieruchomość jest w podany sposób wykorzystywana, to nie może mieć znaczenia, jak daleko od granicy tej działki będą posadowione obiekty budowlane na działce sąsiedniej. W kontekście przytoczonej argumentacji uwzględnić jednakże należało, że o ile teren działki nr ew. [...] zlokalizowany od strony dłuższego boku (8,80 m) budynku rekreacji indywidualnej należącego do skarżących (zrealizowanego na planie litery L) faktycznie służy dojazdowi, o tyle takiego charakteru bezspornie jest pozbawiona pozostała część działki graniczącej z działką skarżących, wzdłuż której znajduje się krótszy bok wskazanego obiektu (5,80 m), co w świetle przyjmowanego w skardze kasacyjnej założenia i tak nie pozwalałoby w kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie wyłączyć zastosowania § 12 ust. 1 r.w.t., a w konsekwencji wymogu zachowania wymaganej odległości usytuowania ściany budynku od granicy działki, skoro sąsiadująca z nią działka nr ew. [...] w opisanej części nie jest w żaden sposób użytkowana komunikacyjnie, co uzasadniać mogłoby za skarżącymi funkcjonalne postrzeganie jej jako "działki drogowej".

Artykuł 50 ust. 1 pkt 4 p.b. stanowi przesłankę uzasadniającą prowadzenie tzw. postępowania naprawczego przez właściwy organ nadzoru budowlanego, o ile - w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 i w art. 49b ust. 1 p.b. stwierdzone zostanie wykonywanie robót budowlanych "w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach". Legitymowanie się przez inwestora przyjętym przez organ administracji architektoniczno-budowlanej zgłoszeniem robót budowlanych, jak trafnie zostało to przyjęte w zaskarżonym wyroku, nie stanowi przeszkody do zainicjowania ww. postępowania, co powoduje, że Sądowi I instancji nie można przypisać naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. wskutek oddalenia skargi na zaskarżoną decyzję LWINB. Jej wydanie było następstwem uznania, że jakkolwiek skarżący dokonali 19 lutego 2018 r. zgłoszenia Staroście [...] budowy spornego budynku (mającego pełnić funkcję budynku gospodarczego stanowiącego zaplecze stanicy wędkarsko-kajakowej), niemniej niewniesienie skutecznie sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej nie uniemożliwia objęcia przedsięwzięcia budowlanego procedurą skutkującą nałożeniem na inwestora nakazu rozbiórki obiektu, jeżeli jego budowa narusza wymagania techniczno-budowlane, o których mowa w art. 7 p.b., a równocześnie stwierdzona postać tejże niezgodności, mająca istotny charakter, uniemożliwia doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Nie powinna mieć charakteru spornego ocena, zgodnie z którą na gruncie § 12 r.w.t. nie jest możliwe usytuowanie budynku w dowolnej odległości od granicy działki budowlanej byleby mieściła się ona w przedziale 0-1,5 m (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r., II OSK 2067/21; wyrok NSA z 22 czerwca 2022 r., II OSK 1386/21; wyrok NSA z 26 maja 2020 r., II OSK 2159/19).

Niezakwestionowane skutecznie ustalenia przyjęte w sprawie wskazywały na wzniesienie budynku w sposób niezgodny ze zgłoszeniem w zakresie zlokalizowania go względem granicy działki. Niewątpliwie zainicjowana przez PINB procedura naprawcza dotyczyła robót budowlanych zakończonych. Wzgląd na tę okoliczność, wbrew odmiennemu stanowisku skarżących, uzasadniał posłużenie się przez organy nadzoru budowlanego środkiem opisanym w art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., jednakże potwierdzenie przez Sąd możliwości skorzystania przez organy z kompetencji przewidzianej w ww. przepisie powinno było wiązać się ze wskazaniem, że podstawę prawną rozstrzygnięcia zamieszczonego w zaskarżonej decyzji kształtuje uzupełniająco również niewymieniony w niej art. 51 ust. 7 p.b. Zarzut skarżących, że zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. do wybudowanego obiektu budowlanego powinno być traktowane jako dopuszczenie się przez Sąd błędnej wykładni ww. przepisu, które waży na wyniku sprawy, powinien zostać stąd odrzucony.

W toku kontroli zaskarżonej decyzji LWINB Sąd I instancji nie uchybił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. oraz w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, który poddał swojej analizie Sąd, wynika, że zamieszczone w piśmie W.C. z 25 czerwca 2020 r. zawiadomienie o prowadzeniu na terenie działki nr ew. [...] w R. (omyłkowo określonej jako działka nr ew. [...]) samowolnych robót budowlanych PINB potraktował jako wniosek inicjujący postępowanie, w ramach którego została wydana decyzja z 26 stycznia 2021 r., utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją LWINB. Kwestia ustaleń co do przedmiotu wniesionego do organu podania należy do sfery ustaleń faktycznych, które w kontrolowanej sprawie nie zostały skutecznie przez skarżących zakwestionowane w drodze postawienia Sądowi zarzutu odpowiadającego charakterowi dostrzeganej przez stronę wadliwości. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska, zgodnie z którym w stanie prawnym poprzedzającym dodanie do p.b. art. 53a ust. 1 p.b. przez art. 1 pkt 42 z.p.b. wniosek podmiotu posiadającego interes prawny w domaganiu się zainicjowania postępowania wskazanego w art. 50-51 p.b. nie mógł doprowadzić do jego wszczęcia na wniosek strony, stosownie do dyspozycji art. 61 § 1 i 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 19 lutego 2021 r., II OSK 2043/20; wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., II OSK 3310/18; wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., II OSK 1249/15). W świetle przepisów p.b. znajdujących zastosowanie brak było podstaw, by wykluczyć interes prawny właściciela sąsiedniej nieruchomości do złożenia wniosku o objęcie robót budowlanych procedurą naprawczą, jeżeli ich prowadzenie odbywa się w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 50-51 p.b. przy ustalaniu kręgu stron nie można pominąć skutków, które wywołuje realizacja inwestycji budowlanej dla osób trzecich, co nakazywało Sądowi I instancji oprzeć się na zasadzie, że pismo legitymowanego podmiotu skutkuje wszczęciem wskazanego postępowania z dniem jego doręczenia organowi nadzoru budowlanego (art. 61 § 3 k.p.a.).

Wbrew odmiennemu twierdzeniu skargi kasacyjnej, krąg stron postępowania, w którym została wydana zaskarżona decyzja LWINB, nie został błędnie wyznaczony. Ustalenia poczynione w sprawie wskazywały, że W.C. pozostaje współwłaścicielem działki nr ew. [...] w R., sąsiadującej z działką, na której jest zlokalizowany budynek stanowiący przedmiot prowadzonego postępowania. Jego realizacja z naruszeniem przepisów r.w.t., skutkująca niedopuszczalnym zbliżeniem do granicy działki, pozostawała tego rodzaju oddziaływaniem obiektu budowlanego na sąsiednią nieruchomość, które nakazywało jej współwłaściciela uznać za stronę w sprawie (art. 28 k.p.a. w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b.).

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.