Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 4/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi C. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 8 listopada 2023 r. nr SKO-53-257/23 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od marca 2020 r. do marca 2023 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Bd 4/24

UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2023 r. wpłynął do Burmistrza Miasta [...] (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") wniosek C. M. (dalej: "Skarżący", "Strona") o umorzenie zaległości podatkowych w związku z otrzymanym upomnieniem nr [...] w sprawie [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że jego obecna sytuacja materialna znana jest Burmistrzowi Miasta z wcześniej składanych oświadczeń majątkowych i nie uległa zmianie. Ponadto Strona złożyła wniosek o wyłączenie organu od rozpoznania wniosku z uwagi na wątpliwości co do bezstronności Burmistrza Miasta [...] w załatwieniu sprawy.

Burmistrz postanowieniem z dnia [...] czerwca 2023 r. wezwał Skarżącego do przedstawienia w celu oględzin wszelkich dowodów obrazujących aktualną sytuację finansową, materialną, rodzinną oraz wydatków Skarżącego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto Strona została wezwana do przekazania do organu wypełnionego oświadczenia o sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia.

W odpowiedzi na powyższe Skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. ponownie wniósł o rozpatrzenie wniosku o umorzenie. Następnie podał okoliczności, które jego zdaniem stanowią uzasadnienie do wyłączenia organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o umorzenie. Okoliczności podane przez Stronę dotyczyły prowadzenia postępowań m.in. karnych toczących się z udziałem C. M. oraz M. P. (w różnych rolach procesowych).

Pismem z dnia [...] lipca 2023 r. Burmistrz zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO", "organ II instancji") celem rozpoznania wniosku o wyznaczenie innego organu administracyjnego do rozpatrzenia wniosku Strony o umorzenie zaległości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. pismem z dnia [...] lipca 2023 r. stwierdziło brak podstaw do wyłączenia Burmistrza Miasta [...] od rozpoznania wniosku o umorzenie.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2023 r. organ I instancji wyznaczył Stronie 7 – dniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego.

Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] września 2023 r. odmówił Stronie umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od marca 2020 r. do marca 2023 r. Organ I instancji podał, że wezwał Stronę do przedłożenia dokumentów obrazujących aktualną sytuację finansową, materialną, rodzinną oraz wydatków Skarżącego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym jednak Skarżący nie przedłożył tych dokumentów, ani stosownego oświadczenia.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z [...] września 2023 r. Skarżący wniósł odwołanie, w którym wskazał okoliczności świadczące jego zdaniem o braku bezstronności Burmistrza Miasta [...]. Następnie stwierdził, że stanowisko organu I instancji w sprawie odmowy umorzenia zaległości jest błędne o czym świadczy uzyskanie przez Skarżącego pomocy publicznej udzielonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt I SPP/Bd 67/23.

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2023 r. SKO wyznaczyło Stronie 7 – dniowy termin do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz argumentów podniesionych przez Stronę, decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

SKO wyjaśniło podstawy prawne rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wskazało, że po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, który występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki umorzenia. Organ II instancji podał, że stosownie do treści art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 poz. 2651; dalej: "O.p.", "Ordynacja podatkowa") organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Organ II instancji podkreślił również, że decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie art. 67a § 1 O.p. mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego. W przypadku ulg w spłacie zobowiązań podatkowych najistotniejsze znaczenie ma ustalenie czy podatnik jest w stanie udźwignąć ciężar powstałych zaległości, co wymaga szczególnie wnikliwej analizy stanu faktycznego w aspekcie jego sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej.

Organ II instancji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2023 r. organ I instancji wezwał Wnioskodawcę do uzupełnienia złożonego wniosku, poprzez złożenie będących w jego posiadaniu wszelkich dowodów obrazujących jego aktualną sytuację finansową, majątkową, rodzinną oraz o wypełnienie oświadczenia o stanie majątkowym według przedłożonego wzoru.

SKO podało, że wcześniej ani wraz z odwołaniem Strona nie przedłożyła żadnych dokumentów mogących podlegać ocenie z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 67a § 1 O.p. SKO podało również, że organ ze swej strony - poprzez wezwanie Skarżącego do przedłożenia wskazanych informacji i dokumentów - dążył do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Odnosząc się do twierdzeń Skarżącego, iż jego sytuacja materialna znana jest organom z uwagi na wcześniej prowadzone postępowania SKO wskazało, że przed organem II instancji prowadzone były postępowanie odwoławcze od decyzji Burmistrza Miasta [...] dotyczące odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości. W postępowaniach tych Strona również nie przedłożyła organowi podatkowemu pierwszej instancji - pomimo wezwań - dokumentów obrazujących jej sytuację materialną. Ponadto SKO wskazało, iż w każdym postępowaniu organ zobowiązany jest gromadzić materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. SKO powtórzyło, że aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie, Strona powinna ujawniać fakty czy też dowody będące w jej posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy. Potrzeba taka aktualizuje się zwłaszcza w przypadku rozstrzygania przez organy o prawie podatnika do ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. To podatnik bowiem występuje ze stosownym wnioskiem o wszczęcie postępowania w tym zakresie i to podatnik powinien starać się wykazywać, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie takiej ulgi.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją Skarżący złożył skargę do tut. Sądu wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 poz. 775; dalej: "k.p.a.") i art. 24 § 3 k.p.a.

Skarżący podał, że naruszenie bezstronności organu - Burmistrza [...] , jest zarzutem najdalej Idącym w rozpoznawaniu sprawy. Strona podała argumenty uzasadniające ten wniosek wskazując, że istotną okolicznością skrajnego ubóstwa Skarżącego w wieku 70 lat jest celowe, świadome, osobiste i sprawcze działanie burmistrza M. P.. Skarżący opisał okoliczności, które jego zdaniem stanowią uzasadnienie do wyłączenia organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o umorzenie. Okoliczności podane przez Stronę dotyczyły prowadzenia postępowań m.in. karnych toczących się z udziałem C. M. oraz M. P. (w różnych rolach procesowych). Ponadto Skarżący podał, że Burmistrz [...] oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w niniejsze sprawie powielili swoje błędne wcześniejsze stanowiska, że Strona nie spełnia warunków do otrzymania pomocy publicznej w zakresie opisanym, co pozostaje w sprzeczności m.in. ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wyrażonym w postanowieniu z dnia 06 września 2023 r., sygn. akt I SPP/Bd 67/23.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] odmawiającą umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od marca 2020 r. do marca 2023 r. Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a zatem skarga podlega oddaleniu.

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1469) w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. W sprawie zastosowanie mają zatem przepisy Ordynacji podatkowej, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący zatem błędnie zarzuca naruszenie przepisów k.p.a., które w niniejszej sprawie nie mają zastosowania.

Następnie podać należy, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Podkreśla się przy tym, że z uwagi na zasadę szybkości działania wyrażoną w art. 125 § 1 O.p. - zgodnie z którą organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia - analiza zasadniczych przesłanek udzielania ulg, a więc ważnego interesu podatnika i interesu publicznego powinna nastąpić w pierwszej kolejności.

Przyjmując zatem podany sposób procedowania organu w sytuacji złożenia wniosku o umorzenie, kluczowe i przesądzające znaczenie w sprawie miało stwierdzenie przez organ podatkowy, iż nie wystąpiły w niej, wskazane w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu społecznego".

Sąd podziela stanowisko organów, iż Skarżący nie wykazał wystąpienia tych przesłanek w rozważanej sprawie. Pojęcia "ważny interes podatnika" i "interes społeczny" nie zostały ustawowo zdefiniowane, a ich konkretyzacja jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane. W szczególności, w odniesieniu do tej przesłanki niezbędne jest ustalenie sytuacji rodzinnej i majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla podatnika i jego rodziny. Nie bez znaczenia pozostają również takie okoliczności, jak możliwość zarobkowania czy sytuacja zdrowotna. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek zastosowania ulgi, nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie jej udzielenia. Interes podatnika musi być na tyle istotny, aby jego pominięcie powodowało dla niego wyraźnie dostrzegalne, negatywne skutki. Natomiast pojęcie "interes publiczny" interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, równość traktowania osób w podobnej sytuacji, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego (por. Etel L., Komentarz do art. 67 (a) ustawy - Ordynacja podatkowa (w:) Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S. Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX 2011; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2264/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 6 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 852/11).

W orzecznictwie podkreśla się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania, nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd administracyjny dokonuje oceny zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami proceduralnymi, a więc sprawdza, czy materiał dowodowy został prawidłowo zgromadzony, czy wyciągnięte na jego podstawie wnioski są uzasadnione okolicznościami sprawy, czy wydane rozstrzygnięcie mieści się w granicach wyznaczonych przepisami ustawy. Kontroli sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to czy uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2018 r., sygn. akt I GSK 1783/18). Organ, po stwierdzeniu wystąpienia jednej z przesłanek podejmuje decyzję czy uwzględnić wniosek i wybór rozstrzygnięcia należy do organu administracji podatkowej. Sąd nie ma możliwości zmiany wyboru, jakiego organ dokonał wydając określone rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2018 r., I GSK 1783/18).

W ocenie Sądu, organy w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie w sprawie wniosku Skarżącego z dnia [...] maja 2023 r. o umorzenie zaległości podatkowych, a także dokonały prawidłowej oceny okoliczności faktycznych sprawy, w kontekście wymienionych w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. przesłanek ustawowych. W złożonym wniosku o umorzenie Skarżący wskazał, że "jego obecna sytuacja materialna znana jest ww. burmistrzowi miasta i nie uległa zmianie". Następnie w odpowiedzi na wezwanie organu do przedłożenia celem oględzin dokumentów dotyczących sytuacji finansowej, materialnej i rodzinnej Skarżącego, a także przekazania wypełnionego oświadczenia o sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej, Strona nie przedstawiła żądanych przez organ informacji. Skarżącemu dwukrotnie w toku postępowania umożliwiono zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się w sprawie (pismo z dnia [...] sierpnia 2023 r. i z [...] października 2023 r.). Z możliwości tej Skarżący nie skorzystał. Na etapie odwołania i skargi do tut. Sądu Strona podniosła, że o spełnienie przesłanek do otrzymania ulgi w postaci umorzenia zaległości świadczy otrzymanie przez Stronę pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie składanym przez różnymi sądami wniosków o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych (np. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 września 2023 r., I SPP/Bd 67/23).

W ocenie Sądu błędne jest stanowisko Skarżącego jakby wystarczającym uzasadnieniem wniosku było stwierdzenie, iż Burmistrzowi Miasta [...] znana jest sytuacja materialna Strony. Złożony przez Stronę wniosek z dnia [...] maja 2023 r. o umorzenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi inicjuje postępowanie, w którym Skarżący powinien podjąć wszelkie czynności zmierzające do wykazania przesłanek umorzenia zaległości. W niniejszej sprawie Skarżący - poza własnymi twierdzeniami zawartymi w pismach kierowanych do organów – nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających zasadność wniosku o umorzenie. Nie przedłożył dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej, materialnej i rodzinnej, ani wypełnionego oświadczenia w tym przedmiocie. O przedłożenie ww. dokumentów i oświadczenia został wezwany przez organ.

W tym kontekście należy zauważyć, że wprawdzie zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ podatkowy obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, nie można jednak tej zasady, w sprawach o umorzenie należności rozumieć w ten sposób, że organ powinien sam z urzędu ustalać wszelkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a aktywność zainteresowanego może ograniczyć się do złożenia wniosku i podania jedynie wybiórczych danych dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej. Ciężar dowodu w zakresie wykazania zaistnienia ustawowych przesłanek umorzenia spoczywa na wnioskodawcy. To ubiegający się o umorzenie należności powinien wykazać, że sytuacja w jakiej się znajduje wyczerpuje przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego i uzasadnia udzielenie ulgi. Obowiązkiem Skarżącego było wykazanie w toku postępowania, że ze względu na stan majątkowy, sytuację finansową i rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przedstawienie rzetelnych danych popartych dokumentami jest podstawowym narzędziem, umożliwiającym organowi ocenę przesłanek, warunkujących możliwość umorzenia należnych podatków i ostatecznie determinuje sposób rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie, mimo wezwania ze strony organu, Skarżący nie wykazał w stopniu wystarczającym istnienia przesłanek, przemawiających za udzieleniem ulgi w postaci umorzenia należności podatkowej. Tymczasem, umorzenie należności podatkowych stanowi wyjątek, który może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, jeżeli przesłanki umorzenia zostały wykazane w sposób niewątpliwy, w oparciu o przedstawione wiarygodne i wyczerpujące informacje oraz dowody.

Podkreślić należy, że przedstawienia przez Skarżącego ww. informacji i dowodów nie można zastąpić twierdzeniem Strony, że wniosek o umorzenie zaległości należało rozpoznać pozytywnie bowiem Skarżącemu została przyznana pomoc publiczna przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt. I SPP/Bd 67/23. Z urzędu Sąd ma wiedzę, iż sprawa pod sygn. akt I SPP/Bd 67/23 dotyczyła rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd zwraca jednak uwagę, że w postępowaniu o udzielenie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej (w niniejszej sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi) organ rozpoznający wniosek zobowiązany jest przeanalizować występowanie przesłanek określonych w art. 67a§ 1 pkt 3 O.p., o których mowa powyżej na podstawie zgromadzonych przed tym organem dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, udzielając Stronie prawa pomocy, analizował przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie akt sprawy I SPP/Bd 67/23. Podsumowując, za chybiony należało uznać zarzut Strony, jakoby organ rozpoznał wniosek o umorzenie zaległości podatkowej sprzecznie z orzeczeniami sądów wydawanymi w przedmiocie zwolnienia Skarżącego od kosztów sądowych.

Odnosząc się do prezentowanego w odwołaniu oraz skardze stanowiska Strony, iż zachodzą podstawy do wyłączenia Burmistrza Miasta [...] od rozpoznania sprawy z uwagi na brak bezstronności tego organu, wskazać należy, że stosownie do art. 132 § 1 O.p. wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta, marszałek województwa, ich zastępcy oraz skarbnik jednostki samorządu terytorialnego podlegają wyłączeniu od załatwiania spraw dotyczących ich zobowiązań podatkowych lub innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego. Zgodnie z art. 132 § 2 O.p. przepis § 1 stosuje się również do spraw dotyczących: 1) małżonka, rodzeństwa, wstępnych, zstępnych albo powinowatych do drugiego stopnia osób wymienionych w § 1; 2) osób związanych stosunkiem przysposobienia, opieki lub kurateli z osobami wymienionymi w § 1; 3) osób pozostających z osobami wymienionymi w § 1 w takim stosunku prawnym, że może to mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Stosownie do art. 132 § 3 w przypadku wyłączenia organu, o którym mowa w § 1, samorządowe kolegium odwoławcze wyznacza, w drodze postanowienia, organ właściwy do załatwienia sprawy.

Okoliczności podawane przez Skarżącego jako uzasadnienie wniosku o wyłączenie organu dotyczą konfliktu pomiędzy Stroną a Burmistrzem oraz postępowań m.in. karnych toczących się z udziałem C. M. oraz M. P. (w różnych rolach procesowych). W tym kontekście wskazać należy, że stosownie do art. 130 § 1 pkt 7 O.p. funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej, zwany dalej "funkcjonariuszem", pracownik urzędu gminy (miasta), starostwa, urzędu marszałkowskiego, izby administracji skarbowej, Krajowej Informacji Skarbowej, urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których (...) zaistniały okoliczności, w związku z którymi wszczęto przeciw nim postępowanie służbowe, dyscyplinarne lub karne. Jak podkreśla się w literaturze, katalog przesłanek powodujących wyłączenie osób wskazanych w art. 132 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej od załatwiania spraw jest zamknięty (tak: P. Pietrasz, w: J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, P. Pietrasz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. V, LEX). A zatem burmistrz nie może podlegać wyłączeniu na podstawie art. 130, lecz na podstawie art. 132 Ordynacji podatkowej (w którym wskazano tylko niektóre przyczyny wyłączenia wymienione w art. 130 Ordynacji podatkowej).

W niniejszej sprawie przyczyn, o jakich mowa w art. 132 Ordynacji podatkowej Skarżący nie podał odnośnie Burmistrza Miasta [...], gdyż wskazał jedynie na wątpliwość co do bezstronności tego organu uzasadniając to konfliktem pomiędzy Stroną a Burmistrzem oraz postępowaniami m.in. karnymi toczącymi się z udziałem C. M. oraz M. P. (w różnych rolach procesowych). Podkreślić jednak należy, że osoba piastująca funkcję organu administracji publicznej nie podlega wyłączeniu w trybie przypisanym pracownikom organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1186/12). Zróżnicowanie konsekwencji wyłączenia pracownika od skutków wyłączenia organu wskazuje, że wykładnia i stosowanie omawianych regulacji nie może prowadzić do zatarcia różnicy między odrębnymi regulacjami proceduralnymi, a mianowicie wyłączeniem pracownika i wyłączeniem organu. W rezultacie strona postępowania nie może żądać wyłączenia organu (podobnie i osoby pełniącej funkcję organu) z innych przyczyn niż wymienione w art. 132 Ordynacji podatkowej, nawet jeżeli zdaniem strony mogą zachodzić wątpliwości co do bezstronności organu.

Wobec powyższego w ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie organ I instancji prawidłowo przekazał wniosek Skarżącego o wyłączenie organu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które na podstawie art. 132 § 3 O.p. uprawnione jest do wyznaczenia organu właściwego do załatwienia sprawy. Prawidłową formą załatwienia przekazanego przez Burmistrza Miasta [...] wniosku jest czynność materialno-techniczna (taką formę ma bowiem przekazanie podania według właściwości). SKO prawidłowo więc pismem z dnia [...] lipca 2023 r. wyjaśniło swoje stanowisko o braku podstaw do wyznaczenia innego niż Burmistrz organu właściwego do rozpoznania wniosku Skarżącego.

Z powyższych względów zarzuty skargi uznać należało za chybione. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] lutego 2024 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] marca 2024 r. (k. 32 akt sądowych). Wcześniej Skarżący został poinformowany także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma (k. 31 akt sądowych). Należy zaznaczyć, że dopuszczalność rozpoznania spraw na posiedzeniach niejawnych w czasie obowiązywania obostrzeń związanych z epidemią COVID-19 była rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 26 lipca 2022 r. sygn. akt II FSK 1230/21, a wyrażone w nim poglądy tut. Sąd podziela.

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.