Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 34/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1 pkt 1a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 271  ust. 5a i 5 b
journal: Dz.U. 2023 poz 1478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak (spr.) Protokolant: asystent sędziego Grzegorz Dubaniowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lipca 2024 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 14 listopada 2023 r., nr WR.ZUO.3.4700.793.2023.MW w przedmiocie określenia opłaty stałej za odprowadzenie wód opadowych i roztopowych do potoku I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 387 (słownie: trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 14 listopada 2023 r. (nr WR.ZUO.3.4700.793.2023. MW), Dyrektor Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: organ), działając na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 4, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne ( Dz.U. z 2023 r. poz. 1478, dalej zw. p.w.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej zw. k.p.a.), określił S. Sp. z o.o. z/s w K. za okres 1 stycznia 2023 r. - 31 grudnia 2023 r. opłatę stałą w wysokości 584,00 za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do potoku J. w km [...] jego biegu - wylot [...]; w km [...] jego biegu - wylot [...]; w km [...] - wylot [...].

Powyższa decyzja zapadała w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu 10 stycznia 2023 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Lwówku Śląskim ustaliło stronie w formie informacji rocznej Nr [...], Lwówek Śląski, [...] za okres 1 stycznia 2023r. - 31 grudnia 2023r. opłatę stałą w wysokości 584,00 za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do potoku J. w km [...] jego biegu - wylot [...]; w km [...] jego biegu - wylot [...]; w km [...] - wylot [...].

Pismem z dnia 30 stycznia 2023 r. strona złożyła reklamację, która nie została uwzględniona i organ w dniu 13 lutego 2023 r. określił wysokość opłaty stałej za okres 1 stycznia 2023 r. - 31 grudnia 2023 r. w formie decyzji.

Decyzja ta została uchylona, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 maja 2023 r. (sygn. akt II SA/Wr 184/23), który wskazał na potrzebę przeprowadzenia postępowania dowodowego polegającego na zweryfikowaniu twierdzeń strony skarżącej podnoszonych w toku postępowania odnoszących się do realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych. Sąd zwrócił uwagę na dwa ustępy art. 271 p.w., normującego opłatę stałą, a mianowicie ust. 5a który stanowi, że opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Z kolei w ust. 5b zastrzeżono, że w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych.

W ocenie Sądu nie należy więc tracić z pola widzenia tego, że zapisy zawarte w art. 271 ust. 5a i 5b p.w. dotyczą odmiennych stanów faktycznych.

Sąd w składzie orzekającym uznał, że organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób jednoznacznie potwierdzający brak ziszczenia się przesłanki wynikającej z art. 271 ust. 5b p.w. wykluczającej możliwość naliczenia opłaty stałej za pobór wód. Tym samym, zdaniem Sądu, dotychczasowe braki w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, nie pozwalają na jednoznaczne uznanie, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją informacji rocznej może być art. 271 ust. 5a p.w. Prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może bowiem doprowadzić organ do wniosku, że w stanie faktycznym sprawy będzie miał zastosowanie art. 271 ust. 5b p.w.

Rozpoznając ponownie sprawę organ pozyskał od Starosty Karkonowskiego kserokopie decyzji nr 321/2015 z dnia 23.07.2015 r., nr 401/2015 z dnia 21.09.2015 r., nr 413/2015 z dnia 21.10.2015 r. dotyczących budowy stacji [...] w K. Jednocześnie Starosta poinformował, iż nie posiada informacji o terminach rozpoczęcia prac budowlanych na podstawie w/w pozwoleń na budowę.

Wydając opisaną na wstępie decyzję z dnia 14 listopada 2023 r. organ wyjaśnił, że spółka wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2020 r. wystąpiła o wydanie pozwolenia wodnoprawnego w zakresie budownictwa wodnego na wykonanie urządzeń wodnych w postaci wylotów wód opadowych do potoku J. oraz korzystnie z usług wodnych polegających na odprowadzeniu wód opadowych i roztopowych do potoku J. Decyzja, tj. pozwolenie wodnoprawne z dnia 29 czerwca 2020 r., stała się ostateczna w dniu 27 lipca 2020 r.

Dalej, organ odwołując się do treści udzielonych pozwoleń na budowę oraz decyzji o środowiskowych wyjaśnił, że potok J. znajduje się na działce nr [...], która ma podłużny kształt i położona jest w centralnej części inwestycji. Porównując układ przestrzenny podanych działek objętych zamiarem inwestycyjnym, organ ustalił, że całokształt inwestycji przybiera kształt trapezoidalny, o wierzchołkach wyznaczonych przez działki nr [...], [...], [...] i [...]. Zgodnie z charakterystyką przedsięwzięcia, stanowiącą załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, teren przewidziany pod inwestycję położony jest na stokach C. i S. Całkowita powierzchnia terenu przewidywanego pod inwestycję wynosi ok. 644 259 m2, w tym dla obiektów kubaturowych ok. 8 tys. m2.

Organ wskazał, że zgodnie z operatem wodnoprawnym wylot [...] obsługiwać będzie nawierzchnie utwardzone - dachy o powierzchni 425 m2 oraz drogi i parkingi o powierzchni 8417 m2, wylot [...] obsługiwać będzie nawierzchnie utwardzone - dachy o powierzchni 2000 m2 oraz drogi i parkingi o powierzchni 16321 m2, a wylot [...] obsługiwać będzie tereny zielone i nieutwardzone o powierzchni 34400 m2, co łącznie daje powierzchnię 61563 m2, czyli około 9,5% powierzchni całej inwestycji.

Dokonując wykładni pojęcia obiekt liniowy, organ wskazał, że z uwagi na to, że p.w. nie zawiera definicji legalnych pojęć zawartych w art. 271 ust. 5b organ posiłkował się definicjami zawartymi w innych ustawach odchodząc od wykładni językowej, na rzecz systemowej, kierując się postulatem niesprzeczności systemu prawa. I tak zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ilekroć mowa o przedsięwzięciu - rozumie się przez to zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty.

Zgodnie zaś z art. 3 pkt 3a p.b. poprzez obiekt liniowy rozumie się obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa.

Wobec przywołanych definicji organ przyjął, że w realiach konkretnej sprawy za przedsięwzięcie należy rozumieć całość zamierzenia budowlanego, określonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 2 lipca 2013 r. oraz w decyzjach Starosty Jeleniogórskiego nr 331/15 z dnia 23 lipca 2015 r, nr 401/15 z dnia 21 września 2015 r. nr 413/15 z dnia 24 września 2015 r., obejmującą budowę opisanego szczegółowo kompleksu narciarskiego, wraz z infrastrukturą towarzyszącą.

Dalej organ wskazał, że obiektem liniowym zgodnie z p.b. jest obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość. Zdaniem organu, można mówić, że charakterystycznym parametrem obiektu jest jego długość, kiedy wymiar wzdłużny przekracza szerokość obiektu co najmniej o rząd wielkości. Tak wyprowadzoną definicję bez problemu można zastosować do przedsięwzięć polegających na budowie drogi, gazociągu, linii energetycznej czy innych przykładów wymienianych w art. 3 pkt 3a p.b.

Takiej cechy nie ma zaś analizowane w niniejszej sprawie przedsięwzięcie. Analiza położenia działek na których realizowane będzie przedsięwzięcie względem położenia wylotów, oraz obiektów odwadnianych przez wyloty (które w większości stanowią powierzchnie utwardzone dachów, parkingów i dróg wewnętrznych) nie pozwala twierdzić, że wyloty zostały zrealizowane jako przedsięwzięcie w zakresie obiektów liniowych. Budowa wszystkich obiektów Stacji [...], obejmowała będzie układ przestrzenny na planie prostokąta/trapezu, nie można wskazać, aby jeden z wymiarów przestrzennych planowanego przedsięwzięcia, był wielokrotnie większy od drugiego, a do prawidłowego funkcjonowania przedsięwzięcia konieczna jest realizacja wszystkich jego elementów.

Zdaniem organu budowę przedmiotowego kompleksu narciarskiego należy analizować podobnie jak budowę farmy fotowoltaicznej o dużej powierzchni lub pola golfowego wskazując, że do realizacji tego typu przedsięwzięć konieczna jest infrastruktura towarzysząca, która ma cechy obiektu liniowego (jak drogi dojazdowe czy okablowanie i oświetlenie) jednak jako element charakterystyczny tego typu przedsięwzięć należy wskazać mimo wszystko powierzchnię, a nie długość.

Wskazywana przez stronę kanalizacja deszczowa zakończona wylotami jest wprawdzie elementem planowanej inwestycji, ale sama w sobie nie stanowi przedsięwzięcia, jest jedynie elementem infrastruktury technicznej związanej z prawidłowym funkcjonowaniem przedsięwzięcia, które stanowi budowa Stacji [...]. W związku z tym, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zastosowania wyjątku z art. 271 ust. 5b p.w., a zastosowanie znajdzie art. 271 ust. 5a p.w. i na tej podstawie organ naliczył opłatę.

Nie godząc się z tą decyzją S. sp. z o.o. z/s w K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Kwestionowanej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez

- zastosowanie art. 271 ust. 5a p.w. podczas gdy nie miał on zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dopiero realne korzystanie z wód implikuje obowiązek zapłaty opłaty stałej, a więc w zaskarżonej decyzji w ogóle nie istniała podstawa prawna do ustalenia opłaty stałej,

- nie zastosowanie art. 271 ust. 5b p.w. podczas gdy usługi związane z odprowadzaniem do wód-wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych stanowią obiekty liniowe.

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 7 w zw. z art. 77 §1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie jednoznacznie wątpliwości dotyczącej braku ziszczenia się przesłanki z art. 271 ust. 5b p.w., wykluczającej możliwość naliczenia opłaty stałej za odprowadzanie wód. W tym miejscu skarżąca wskazała, że organ zaniechał sporządzenia powtórnego protokołu z wizji terenowej, który to protokół, zgodnie ze wskazaniami Sądu, powinien zawierać potwierdzenie lub wykluczenie, że mamy do czynienia z obiektem liniowym.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie rozpoczęła realnego korzystania z wód, a organ wydając zaskarżoną decyzję oparł się na zgromadzonym wcześniej materiale dowodowym, w tym protokole z dnia 17 listopada 2022 r. oraz dodatkowo na otrzymanych kopiach decyzji pozwoleń na budowę. Przy czym, co zauważył już wcześniej Sąd, protokół z dnia 17 listopada 2022 r. poza wskazaniem osób uczestniczących w czynności, podaniem, że wyloty [...] i [...] są niewykonane oraz wydrukami fotografii, nie zawiera kluczowych w sprawie informacji. Zdaniem strony skarżącej, w niniejszej sprawie kluczowym było ponowienie wizji terenowej i sporządzenie protokołu według wskazań Sądu, tj. protokół ten powinien zawierać poza stwierdzeniem czy przystąpiono do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych także potwierdzenie lub wykluczenie, że mamy do czynienia z obiektem liniowym. W tym zakresie protokół nie zawiera żadnych ustaleń.

Tym samym organ zaniechał wykonania ciążącego na nim obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia istnienia przesłanki z art. 271 ust. 5b p.w., mimo jednoznacznego wskazania Sądu, czym naruszył art. 7 w zw. z art. 77 §1 k.p.a.

Zdaniem Spółki, nie ulega wątpliwości, że przedsięwzięcie jakim jest wykonanie urządzeń związanych z odprowadzaniem do wód - wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych, powinno znaleźć się w zbiorze "obiektów liniowych", o jakich mowa w art. 3 pkt. 3a p.b.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie, że nie mamy czynienia z obiektem liniowym. Nadto wskazał, że dopiero ustalenie, że przedmiotowa inwestycja jest przedsięwzięciem w zakresie obiektów liniowych winno, zdaniem organu, skutkować zbadaniem, czy doszło do przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych, co częściowo mogłaby wykazać wizja w terenie. Z uwagi na powyższe, organ odstąpił od powtórnego przeprowadzenia oględzin.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022, poz. 2492) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Co istotne – zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023, poz. 1634, dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem dokonuje on zbadania całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.

Mając na względzie wskazane kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w niniejszej sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych uznał, iż wydana w sprawie decyzja została podjęta z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz istotnym naruszeniem przepisów procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.).

Kontroli tut. Sądu podlegała decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 14 listopada 2023 r., nr WR.ZUO.3.4700.793.2023. MW określająca S. Sp. z o.o. z/s w K. za okres 1 stycznia 2023 r. - 31 grudnia 2023 r. opłatę stałą w wysokości 584,00 za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do potoku J. w km [...] jego biegu - wylot [...]; w km [...] jego biegu - wylot [...]; w km [...] - wylot [...].

W sprawie istotne jest to, że zaskarżona decyzja jest kolejną wydaną w niniejszej sprawie. Jej wydanie poprzedził wyrok WSA z dnia 31 maja 2023 r. (sygn. akt II SA/Wr 184/23), który ma moc wiążącą tak względem organów jak i tut. Sądu. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przywołany przepis z art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 574/23, CBOSA). Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym wymiarze oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organów administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 90/23, CBOSA).

Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego (np. braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego), wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. W zakresie oceny prawnej mieści się więc zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne, i jakie, zdaniem sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt II FSK 117/21, CBOSA).

Ponadto, należy zauważyć, że pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału zebranego w sprawie (wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 2013/21, CBOSA).

Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy należy zauważyć, że w wydanym kasacyjnym orzeczeniu tut. Sąd, wskazał na zaniechanie należytego ustalenia okoliczności faktycznych w kontekście czy w sprawie nie znajduje zastosowania zamiast przyjmowanego przez organ konsekwentnie art. 271 ust. 5a p.w., art. 271 ust. 5b p.w. Reczą zatem organu – stosownie do sformułowanych ocen i wskazań - było wyjaśnienie, czy w sprawie nie mamy do czynienia z obiektem liniowym. Zgodnie bowiem z art. 271 ust. 5b p.w. "w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych". Już wprost z literalnego brzmienia niniejszej regulacji wynika więc, że obowiązek uiszczenia opłaty stałej aktualizuje się od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego, które ma służyć do realizacji usług wodnych. Niniejszy przepis w swej treści odwołuje się więc do dwóch aspektów po pierwsze do ustalenia czy mamy do czynienia z obiektem liniowym, a po drugie z obowiązkiem wykazania przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego realizacji usług wodnych, obarczonych opłatą stałą.

Ratio przywołanej regulacji jest częściowo związane z zaistniałym na tle stosowania przepisów o opłacie stałej sporem prawnym, którego rzecz dotyczyła tego, od której daty powinna być naliczana opłata stała – czy od daty wydania pozwolenia wodnoprawnego, którego ustalenia stanowią podstawę do naliczenia tej opłaty, czy też od daty ukończenia realizacji inwestycji i faktycznego rozpoczęcia korzystania ze środowiska. Spór ten powstał głównie w sprawach dotyczących budowy obiektów liniowych, jakimi są drogi publiczne, w przypadku których proces inwestycyjny może trwać przez długi okres czasu, a pozwolenie wodnoprawne inwestor jest obowiązany dołączyć do wniosku o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej. W orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych przeważało stanowisko, że możliwość korzystania z usługi wodnej aktualizuje się dopiero wówczas, gdy istnieją urządzenia wodne, które mogą posłużyć do przechwytywania i odprowadzania opadów atmosferycznych do wód (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 września 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 510/23, CBOSA).

W rezultacie ustawodawca dla obiektów liniowych przyjął wprost odrębną cezurę czasową, ale w p.w. próżno szukać definicji obiektu liniowego. W tym zakresie należy zatem odwoływać się do definicji legalnej, którą zawiera p.b. Zgodnie z art. 3 pkt 3a p.b. obiektem liniowym jest "obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, droga kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable zainstalowane w kanalizacji kablowej, kable zainstalowane w kanale technologicznym oraz kable telekomunikacyjne dowieszone do już istniejącej linii kablowej nadziemnej nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego".

Przywołany przepis odnosi się oczywiście do parametru długości, a wskazany w nim katalog ma charakter otwarty.

Wobec tak ukształtowanych ram prawnych i uprzedniego wyroku kasacyjnego rzeczą organu w rozstrzyganej sprawie było ustalenie czy w realiach badanej sprawy mamy do czynienia z obiektem liniowym. W wydanej decyzji organ to wykluczył oceniając niniejsze w kontekście całego przedsięwzięcia objętego decyzjami o pozwoleniu na budowę oraz decyzją środowiskową i wskazując, że analiza położenia działek na których realizowane będzie przedsięwzięcie względem położenia wylotów, oraz obiektów odwadnianych przez wyloty (które w większości stanowią powierzchnie utwardzone dachów, parkingów i dróg wewnętrznych) nie pozwala twierdzić, że wyloty zostały zrealizowane jako przedsięwzięcie w zakresie obiektów liniowych. Budowa wszystkich obiektów Stacji [...], obejmowała będzie bowiem układ przestrzenny na planie prostokąta/trapezu, stąd zdaniem organu, nie można wskazać, aby jeden z wymiarów przestrzennych planowanego przedsięwzięcia, był wielokrotnie większy od drugiego, a do prawidłowego funkcjonowania przedsięwzięcia konieczna jest realizacja wszystkich jego elementów.

Tut. Sąd nie zgodził się z tak przyjętą interpretacją w niniejszej sprawie. W jej bowiem realiach opłatę stałą należy strice powiązać nie z całym przedsięwzięciem objętym zamiarem inwestycyjnym, ale z przedsięwzięciem, które jest w sposób bezpośredni powiązane z zapotrzebowaniem na usługi wodne. Stąd są wadliwe twierdzenia organu ograniczające się wyłącznie co do powierzchniowego aspektu całej inwestycji i konstatacja organu, że skoro nie można w niniejszej sprawie przyjąć, że wymiar wzdłużny przekracza szerokość obiektu co najmniej o rząd wielkości, to w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z obiektem liniowym.

Zawarta w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, definicja przedsięwzięcia, w której ustawodawca obliguje do kwalifikacji jako jednego przedsięwzięcia przedsięwzięć powiązanych technologicznie ma zapobiegać dzieleniu jednego przedsięwzięcia na kilka przedsięwzięć realizowanych w tym samym czasie, w celu ominięcia procedury oceny oddziaływania na środowisko i ominięcia obowiązku opracowania związanej z tą procedurą dokumentacji. Stąd nie jest właściwym jej aprioryczne wprost przenoszenie na grunt prawa wodnego bez oceny samej zasadności i charakteru opłat stałych, które mają na celu zwrot kosztów usług wodnych.

Przyjęte w niniejszym wyroku stanowisko Sądu odnoszące, użyty w art. 271 ust. 5b p.w., zwrot przedsięwzięcie, do tego, które w sposób bezpośredni jest związane z realizacją usług wodnych, wymagało oczywiście oceny jaki charakter mają urządzenia, na które zostało wydane pozwolenie wodnoprawne, ale zarazem nie może się tylko do tego ograniczać. Wyloty nie istniałyby bowiem samodzielnie, bez kanalizacji deszczowej. Kanalizacja deszczowa składa się z różnorodnych elementów (przewodów kanalizacyjnych z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi odprowadzane są wody opadowe), połączonych ze sobą w taki sposób, aby zgodnie z wymogami techniki, nadawały się do określonego użytku, to jest do odprowadzania wód opadowych i roztopowych z danego terenu. Nie można więc przyjąć, że wylot kanalizacji deszczowej stanowi autonomiczny obiekt. Co do zasady, praktycznie zawsze wylot taki nie jest urządzeniem samodzielnym, istniejącym bez odprowadzającej do niego sieci kanalizacji deszczowej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 138/21).

Nadto, również rozstrzygając prawidłowość określenia opłaty stałej za 2021 r. w wyroku z 15 marca 2022 r. tut. Sąd - poruszając kwestię kwalifikacji obiektu liniowego - wskazał, że skoro w wydanym pozwoleniu wodnoprawnym organ ustalił "tak szczegółowe parametry natury technicznej jak średnica, to niezbicie wskazuje to na fakt, że mowa tu o obiekcie budowlanym, który ma mieć charakter koła/okręgu, gdyż tylko takie figury geometryczne posiadają średnicę. Jednocześnie biorąc pod uwagę, że mamy do czynienia z sytuacją odprowadzania wód opadowych to obiektem tym będą rury, które charakteryzują się określoną długością oraz umieszczeniem w głąb terenu z którego to ,,zbierają" wody opadowe odprowadzając je do wód (...) Samo wykonanie urządzenia wodnego w postaci wylotu wód opadowych i roztopowych, bez możliwości doprowadzenia do tego urządzenia w jakiś sposób orurowania, lub innego elementu, którym woda zostanie odprowadzana z terenu, czy budynku nie znajduje żadnego uzasadnienia ekonomicznego. Dopiero zainstalowanie w terenie obu tych urządzeń powoduje ich funkcjonalność i możliwość gospodarczego użytkowania".

Nie można więc ograniczać kwalifikacji danego obiektu jako liniowego jedynie do analizy pozwolenia wodnoprawnego, gdyż urządzenia wodne, które są nim objęte, nie będą stanowić - co do zasady - tego rodzaju obiektu. Jak bowiem zauważył NSA w wyroku z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 4653/21 brak jest podstaw do podzielenia wykładni art. 271 ust. 5b p.w. zakładającej, że obiektem liniowym w rozumieniu powyższego przepisu powinien być obiekt, objęty pozwoleniem wodnoprawnym.

Stąd rzeczą organu było ustalenie czy wyloty, na realizację, których uzyskano pozwolenie wodnoprawne stanowią chociażby zakończenie kanalizacji deszczowej, realizowanej np. w ramach budowy drogi, której trzy odcinki także objęte są zamiarem inwestycyjnym, co wynika z treści przywołanych decyzji o pozwoleniu na budowę oraz decyzji środowiskowej. Nadto, również w zaskarżonej decyzji organ wskazał, że wylot [...], [...] obsługiwać będzie nawierzchnie utwardzone, m.in. drogi. Bezspornym zaś, w świetle brzmienia art. 3 pkt 3a p.b. jest, że droga stanowi obiekt liniowy.

Niniejsze zaś wymagało nie tylko analizy pozwolenia wodnoprawnego czy operatu wodnoprawnego, ale również dokumentacji projektowej składanej przez inwestora wraz z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę. To bowiem tam zobrazowane są szczegółowe rozwiązania projektowe związane z inwestycją, a sam zakres i forma projektu budowlanego są prawnie określone w drodze rozporządzenia, uwzględniając stopień skomplikowania robót budowlanych, specyfikę i charakter obiektu budowlanego. W realiach badanej sprawy organ tego jednak zaniechał poprzestając wyłącznie na pozyskaniu kopii samych pozwoleń budowlanych, czym też naruszył art. 7, 77 i 80 k.p.a. obligujące organ do przeprowadzenia postępowania z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zamiast tego organ ograniczył się do decyzji o pozwoleniu na budowę, które poza wskazaniem lokalizacji zamierzenia inwestycyjnego przez oznaczenie działek gruntu i jego elementów nie pokazują żadnych rozwiązań projektowych, w tym tych związanych korzystaniem z usług wodnych. Dalej ograniczając się do zasobów Internetu dokonał ustaleń w oparciu o własną mapę obrazującą obszar zagospodarowania, która w żaden sposób nie pozwala na rozeznanie uwarunkowań lokalizacyjnych i budowlanych tak szerokiego zamierzenia jakim jest stacja [...] w K. Tym bardziej niniejszy wydruk w powiązaniu z pozwoleniami budowlanymi, a nawet operatem wodnoprawnym nie pozwala na dokonanie oceny czy mamy do czynienia z przedsięwzięciem w zakresie obiektu liniowego, do czego to jednak organ był mocą uprzedniego wyroku kasacyjnego zobligowany, stosownie do art. 153 p.p.s.a.

Tym samym, zdaniem Sądu, dalsze braki w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, nie pozwalają na jednoznaczne uznanie, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest bezspornie art. 271 ust. 5a p.w.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 ww. ustawy.