Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1205/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art 5 ust 7
journal: Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: WSA Jacek Bursa (spr.) WSA Magda Froncisz Protokolant: starszy referent sądowy Kamila Maśloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2023 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 września 2022 r. znak: SKO.OŚ/4170/279/2022 w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy K. decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r., znak sprawy: RGK. 6324. 3. 60. 2021, nakazał skarżącemu, niezwłoczne przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej - budynku nr [...] w miejscowości K. ul. [...], położonej na działce o nr ewid.[...], obr. K., stanowiącej jego własność.

Organ I instancji ustalił, iż nieruchomość zlokalizowana pod w/w adresem stanowi własność skarżącego. Fakt ten potwierdzono w systemie Elektronicznych Ksiąg Wieczystych - portal ekw.ms.gov.pl, na podstawie księgi wieczystej nr [...] Jak wyjaśnił Organ I instancji, zgodnie z informacją zawartą w prowadzonym przez Burmistrza Gminy K. rejestrze ewidencji przydomowych oczyszczalni ścieków, przedmiotowa nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnie ścieków. Właściciel w/w nieruchomości w celu gromadzenia nieczystości ciekłych korzysta ze zbiornika bezodpływowego, co potwierdza prowadzona przez Organ I instancji, w celu kontroli częstotliwości opróżniania, ewidencja zbiorników bezodpływowych. Mając powyższe na uwadze oraz obowiązujące przepisy prawne Organ wskazał, iż posiadanie zbiornika bezodpływowego, spełniającego wszelkie wymagania, nie zwalnia właściciela nieruchomości z obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej sanitarnej. Z uwagi na fakt, iż właściciel nieruchomości nie dokonał obowiązkowego podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej oraz nie posiada na jej terenie przydomowej oczyszczalni ścieków spełniającej wymagania określone w przepisach odrębnych, co stanowiłoby podstawę do zwolnienia z powyższego obowiązku, Burmistrz Gminy K. wszczął przedmiotowe postępowanie. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Organ I instancji stwierdził, że budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowości K. została zakończona w 2004 roku, co potwierdza przedstawiona przez Wodociągi i Kanalizacja K. Sp. z o. o informacja z dnia 10 maja 2022 r. Co więcej, podłączenie do sieci kanalizacyjnej powinno nastąpić niezwłocznie w momencie stworzenia warunków technicznych i możliwości świadczenia usługi przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. W toku postępowania skarżący w dniu 28 października 2021 r. złożył oświadczenie, w którym zadeklarował, iż złoży wniosek o wydanie warunków technicznych i dokona przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej na wiosnę 2022 r. Jak ustalił Organ I instancji w przedmiotowej sprawie niekwestionowany jest fakt, że sieć kanalizacyjna została wybudowana i spełnione zostały przesłanki obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.

Odwołanie złożył skarżący zarzucając naruszenie:

- art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez nakazanie przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, podczas gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie i ekonomicznie nieuzasadniona, a ponadto nieruchomość jest wyposażona w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych;

- brak zebrania w sprawie pełnego materiału dowodowego i jego analizy poprzez brak ustalenia warunków technicznych pozwalających na przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, a także brak sprawdzenia wysokości kosztów, które wnioskodawca musi ponieść, aby przyłączyć nieruchomość do sieci kanalizacyjnej;

- art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasad prowadzenia postępowania dowodowego, pomimo obowiązku ustalenia warunków technicznych i ekonomicznych pozwalających na nakazanie wnioskodawcy podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej w sposób pełny;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez naruszenie zasad praworządności na skutek wydania decyzji bez zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego.

W ocenie skarżącego techniczne podłączenie jest utrudnione z uwagi na niekorzystne usytuowanie studzienki kanalizacyjnej do której powinien się podłączyć. Co więcej koszty budowy podłączenia są bardzo wysokie, co należy uznać za nieekonomiczne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 5 września 2022 r. nr SKO. OŚ/4170/279/2022, na podstawie art. 5 ust. 7 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2022, póz. 1297 ze zm.), oraz 138 § 1 pkt 1) k.p.a, utrzymało zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał w uzasadnieniu, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości, a co za tym idzie jest osobą obowiązaną do wykonania przedmiotowego obowiązku. Zdaniem Kolegium z akt sprawy, jak i z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Organu I instancji wynika, że Organ I instancji prowadził w tym zakresie prawidłowe postępowanie. W aktach sprawy znajduje się: informacja od Wodociągi i Kanalizacja K. Sp. z o.o. z dnia 1 września 2021 r., znak sprawy TT.PB.07-440/08/2021 o możliwości przyłączenia nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Ponadto ustalono na podstawie rejestru przydomowych oczyszczalni ścieków prowadzonego przez Burmistrza, iż przedmiotowa nieruchomość nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Nadto, zgodnie z protokołem spisanym w dniu 18 października 2021 r. skarżący oświadczył, iż "planuje wystąpić o wydanie warunków jeszcze w bieżącym roku, natomiast prace związane z przyłączeniem się do sieci są planowane na wiosnę przyszłego roku". Nałożenie więc obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej na Odwołującego było działaniem prawidłowym.

Nadto konieczność wydania decyzji nie została pozostawiona ocenie organu o czym świadczy sformułowanie przepisu "wójt wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku" i nie zależy od jakichkolwiek dodatkowych okoliczności. Obowiązek przyłączenia istnieje w każdym przypadku, gdy została wybudowana sieć, z wyjątkiem sytuacji, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków.

Niezależnie od kosztów i utrudnień właściciele nieruchomości zobowiązani są - w świetle obowiązujących przepisów - do wykonania przyłączenia. Podniesione w odwołaniu argumenty na temat kosztów inwestycji nie mogą być wzięte pod uwagę, ponieważ żaden przepis prawa nie daje możliwości odstąpienia od nakazania wykonania przyłączenia, w szczególności z powodu wysokich kosztów. Obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2) ustawy ma charakter powszechny i odnosi się do wszystkich nieruchomości leżących w zasięgu sieci kanalizacyjnej. A przepisy przewidują, że wykonywanie decyzji, o której mowa w ust. 7 ustawy podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na tą decyzję wniósł zobowiązany powtarzając zarzuty zawarte w swoim odwołaniu i wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji.

W uzasadnieniu podkreślono, iż przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej musi być technicznie możliwe, a co za tym idzie na organie spoczywa obowiązek ustalenia, czy dana nieruchomości spełnia warunki techniczne pozwalające na przyłączenie jej do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Wnioskodawca wskazał, iż studzienka pozwalające na dokonanie takiego przyłączenia znajduje się w znacznej odległości od nieruchomości i jest ulokowana w sposób niekorzystny względem nieruchomości, co powoduje problem techniczny z wykonaniem przyłączenia. Organ nie dokonał ustaleń w tym względzie, zatem materiał dowodowy zebrany w sprawie jest niepełny i nie pozwala na wydanie decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie. Zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Istotna jest również kwestia ekonomiczna wskazana w wyżej powołanym przepisie. Przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej może być ekonomicznie nieuzasadnione. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Gdyby nawet uznać, że przyłączenie do istniejącej sieci kanalizacyjnej jest technicznie możliwe, nawet przy niekorzystnej lokalizacji studzienki ściekowej, to koszt budowy takiego przyłącza byłby tak wysoki, że należałoby uznać, że ponoszenie go przez wnioskodawcę nie jest ekonomicznie uzasadnione. Organ nie poczynił żadnych ustaleń w celu określenia kosztu budowy przyłącza do sieci kanalizacyjnej przedmiotowej nieruchomości, zatem materiał dowodowy zebrany w sprawie jest niepełny i nie pozwala na wydanie decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie. Zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Wnioskodawca uważa, iż przyłączenie do sieci wiązać się będzie z koniecznością rozbudowy sieci kanalizacyjnej, zatem organ nie może nałożyć na właściciela nakazu przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. Stanowisko to potwierdzone jest wieloma orzecznictwami sądowymi - przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 8 stycznia 2016 r. (sygnatura akt: II SA/Gl 750/15). W tej sprawie nie ustalono miejsca, w którym właściciele mieliby połączyć swoją nieruchomość z siecią - organ nie zajął się również tym, czy wystarczające jest wykonanie przez nich przyłącza. Istotnym jest przywołanie definicja "przyłącza". Znajduje się ona w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zgodnie z przepisami przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną za pierwszą studzienką licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku od granicy nieruchomości gruntowej. W świetle przywołanej tu przesłanki obowiązek podłączenia do gminnej sieci kanalizacyjnej może być nałożony przez organy administracyjne, tylko w sytuacji, gdy spełnione zostaną warunki do podłączenia nieruchomości do sieci i może dotyczyć zatem tylko wykonania przyłącza do granicy z nieruchomością. W sytuacji, gdy przyłączenie wiązać się będzie z koniecznością rozbudowy już istniejącej sieci, organ nie może nałożyć nakazu na właścicieli. Zgodnie bowiem z prawem to do

zadań gminy należy stworzenie warunków do podłączenia do sieci kanalizacyjnej danej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak bowiem trafnie podnosi się w skardze, organ nie poczynił żadnych ustaleń w przedmiocie tego, czy skarżący w ogóle może się podłączyć do sieci kanalizacyjnej, czy taka sieć istnieje, a jeśli istnieje, to w którym miejscu.

Co się tyczy możliwości przyłączenia działki skarżącego do sieci kanalizacyjnej, to zarówno uzasadnienia decyzji, jak i akta sprawy nie dają podstaw do wyrażenia poglądu, że takie podłączenie jest możliwe. Z akt sprawy nie wynika nawet gdzie przebiega sieć kanalizacyjna, do której może być podłączona nieruchomość skarżącego oraz czy jest to technicznie i prawnie możliwe. Nie wynika też, czy wystarczy budowa przyłącza, czy też konieczna jest rozbudowa sieci kanalizacyjnej.

Jeśli chodzi o pismo od Sp. z o.o. Wodociągi i Kanalizacja K. z dnia 1 września 2021 r., znak sprawy TT.PB.07-440/08/2021, mającego dotyczyć możliwości przyłączenia nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. do sieci kanalizacyjnej, to w piśmie tym jedynie podano, że w załączeniu podaje się zestawienie nieruchomości w miejscowości K., które nie są przyłączone do sieci kanalizacji sanitarnej wraz z podaniem ilości zużytej wody (akta administracyjne k. 2).

Co się natomiast tyczy pisma Sp. z o. o. Wodociągi i Kanalizacja K. z dnia 10 maja 2022 r., to jest to odpowiedź na maila, w której podano jedynie, że kanalizacja sanitarna w K. przy ul. [...] (przy czym w okolicach budynków o numerach [...], czyli innych niż budynek skarżącego) oraz przy ul. [...] nr [...] była realizowana w 2003 roku, że została zatwierdzona dla niej inwentaryzacja powykonawcza, oraz że spółka Wodociągi i Kanalizacja K. nie posiada informacji dotyczącej daty zakończenia budowy sieci kanalizacyjnej dla przedmiotowej sprawy (akta administracyjne k. 13). I jest to cały materiał dowodowy, co do sieci kanalizacyjnej, do której nakazano przyłączyć się skarżącemu. Nie wynika z niego w ogóle, czy w pobliżu działki skarżącego sieć kanalizacyjna w ogóle istnieje oraz czy są techniczne i prawne możliwości przyłączenia do niej jego nieruchomości.

Dlatego w tym zakresie tj. możliwości przyłączenia działki skarżącego do istniejącej sieci kanalizacyjnej organ dokona wyczerpujących ustaleń stanu faktycznego, a następnie oceni czy taka możliwość w sensie technicznym i prawnym istnieje. Jeśli będzie istnieć, będą zachodzić przesłanki do wydania nakazu w oparciu o art. 5 ust. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Na tej płaszczyźnie rozważań dodać też należy, że kwestia ewentualnych kosztów przyłączenia pozostaje bez wpływu na istnienie obowiązku przyłączenia się do istniejącej sieci kanalizacyjnej, przy czym koszty te muszą dotyczyć budowy przyłącza. Kwestia budowy, czy rozbudowy sieci jest czymś innym niż budowa samego przyłącza i pozostaje w gestii dostarczyciela mediów. Jeśli zatem budowa, czy rozbudowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona dla dostarczyciela mediów, to znaczy że w takiej sytuacji przepis art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. r o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w zakresie w jakim kreuje obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, w ogóle nie znajduje zastosowania.

Z powyższych przyczyn, w ponownym postępowaniu organ dokona we wskazanym zakresie ustaleń stanu faktycznego, stosując się do wyżej przytoczonych poglądów prawnych i stosownie do dokonanej oceny, rozstrzygnie sprawę.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.