Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 53/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odrzucenie zażalenia
Inne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 28 § 1, art. 29, art. 49 § 1 i § 2, art. 178, art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 29 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1337/22 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, odrzucenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 28 września 2022 r., nr 1201-IOP2-1.4033.3.2022.16 w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1337/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, zażalenie z 11 maja 2023 r. na postanowienie tego sądu z 27 marca 2023 r. odrzucające skargę, w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej spółka, skarżąca), na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 28 września 2022 r., w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług.

2. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

3. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ale z innych względów niż wskazane w uzasadnieniu.

4. Rozpatrując zażalenie spółki na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 1 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Kr 1337/22 w pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, iż postanowienie to zawiera trzy odrębne rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji w postanowieniu tym rozpatrzył: 1) wiosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi; 2) sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego w zakresie prawa pomocy; 3) zażalenie na postanowienie WSA z 27 marca 2023 r. odrzucające skargę. Odrzucając każde z tych pism sąd pierwszej instancji jako podstawę prawną wskazał art. 28 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej: P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji argumentował, iż w niniejszej sprawie w imieniu spółki działał prokurent Z. G., jednakże z przedłożonego aktualnego odpisu KRS spółki, wynika, iż spółka nie ustanowiła prokurenta, jak również z dokumentu tego nie wynika żadna inna podstawa do uznania Z. G. za osobę upoważnioną do działania za spółkę.

Mając na uwadze, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w jednym postanowieniu rozstrzygnął trzy sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do każdego z tych rozstrzygnięć osobno.

5. W pierwszej kolejności należy się odnieść do odrzucenia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji z 27 marca 2023 r. odrzucające skargę.

Stosownie do art. 28 § 1 P.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 194 § 3 P.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 178 P.p.s.a. sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Na mocy art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Z powołanych przepisów wynika, że nieusunięcie braków formalnych zażalenia w wyznaczonym terminie obliguje sąd do odrzucenia zażalenia na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.

Warunkiem zastosowania art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. jest jednak prawidłowe wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. Wzywając stronę do uzupełnienia lub poprawienia pisma, przewodniczący musi dokładnie wskazać, jakie braki strona ma uzupełnić, zakreślić siedmiodniowy termin na ich uzupełnienie oraz wyraźnie określić rygor niezachowania terminu. Wezwanie do uzupełnienia braków pisma powinno być tak jasne i niedwuznaczne, aby u strony, do której zostało skierowane, nie powstała wątpliwość co do przedmiotu wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści. Dlatego też, gdy wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma budzi wątpliwości co do treści, nie można z tego wyprowadzać skutków niekorzystnych dla strony. Innymi słowy, niezachowanie któregokolwiek z tych wymagań pozbawia wezwanie sankcji (zob. postanowienie SN z 9 czerwca 1999 r., III RN 6/99, OSNP 2000, Nr 9, poz. 343).

Jak wynika z akt sprawy zarządzeniem z 23 maja 2023 r. (k. 40) sąd pierwszej instancji wezwał Z. G. do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej/zażalenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej/zażalenia (art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.), poprzez m.in.: złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (np. statutu lub odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS ewentualnie wydruku informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2007 r. nr 168, poz. 1186, z późn. zm.).

Jak wynika z powyższego w zarządzeniu tym nie wskazano precyzyjnie czy pełnomocnik strony zostaje wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej czy zażalenia. Wprawdzie w wezwaniu wskazano datę zaskarżonego orzeczenia (5 maja 2023 r.), czego nie wskazano w ww. zarządzeniu, niemniej nadal nieprecyzyjnie wskazano czego dotyczy wezwanie. Sąd bowiem wezwał pełnomocnika strony do uzupełnienia braków formalnych zażalenia/skargi kasacyjnej. Tak sformułowane wezwanie może budzić, u strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, wątpliwości co do jego treści. Sąd winien, mając na uwadze, iż wzywa osobę, która nie jest pełnomocnikiem profesjonalnym, tak sformułować wezwanie by było one dla niej jasne i precyzyjne. Jest to szczególnie istotne gdy wezwanie dotyczy uzupełnienia braków formalnych wniesionego zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Nie można bowiem, tracić z pola widzenia konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Powyższe uwagi należy odnieść także do wskazania podstawy prawnej zastosowania rygoru odrzucenia zażalenia w przypadku nieuzupełnienia jego braków formalnych. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych pisma powinno bowiem być opatrzone określonym przepisami prawa rygorem, określającym następstwa, jakich należy się spodziewać w wypadku niezrealizowania wezwania w określonym terminie. W niniejszym postępowaniu jako podstawę prawną do odrzucenia zażalenia w przypadku nieuzupełnienia jego braków formalnych wskazano: art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.

Przechodząc do treści samego wezwania, sąd, co już wskazano, winien mieć na uwadze, iż jest ono kierowane do osoby, która nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem. Z treści wezwania sądu wynika, iż pełnomocnik został wezwany m.in. do złożenia aktualnego odpisu z KRS. W odpowiedzi na wezwanie wniesione w terminie, pełnomocnik skarżącej nadesłała aktualny odpis KRS skarżącej datowany na 2 lipca 2023 r. W świetle powyższego i treści wezwania można uznać, że pełnomocnik skarżącej prawidłowo zastosowała się do wezwania, do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, w celu wykazanie pełnienia przez niego funkcji prokurenta spółki, poprzez przedstawienie aktualnego odpisu KRS. Tymczasem jak wynika z wniesionego zażalenia, w związku z wykreśleniem 11 maja 2023 r. z KRS Z. G. jako prokurenta spółki, zostało mu udzielone pełnomocnictwo. Nadmienić należy, iż zażalenie zostało wniesione przez Z. G. 5 maja 2023 r. W tym miejscu przypomnieć należy, iż istotą dokumentu, o którym mowa w powołanym art. 29 P.p.s.a. jest wykazanie, że w chwili wnoszenia pisma istniało prawidłowe i aktualne umocowanie lub uprawnienia organu bądź osoby, o których mowa w art. 28 P.p.s.a., do reprezentowania i podejmowania czynności procesowych w imieniu osoby prawnej inicjującej postępowanie przed sądem administracyjnym.

Z uwagi na powyższe należy ocenić, że odrzucenie zażalenia przez sąd pierwszej instancji było przedwczesne. Sąd pierwszej instancji winien w takiej sytuacji skierować do pełnomocnika spółki wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia: precyzując dokładnie czego ono dotyczy, ze wskazaniem jasnej podstawy prawnej. Sąd formułując wezwanie powinien także uwzględnić okoliczności wskazane w zażaleniu dotyczące daty wykreśleniem prokury Z. G. z KRS. Jak już wskazano wezwania i pisma kierowane do strony, która nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem powinny być czytelne i niebudzące wątpliwości, czego w niniejszej sprawie zabrakło.

6. W świetle powyższych wniosków przedwczesna było stwierdzenie przez sąd pierwszej instancji, że Z. G. pomimo wezwania przez sąd nie wykazał umocowania do złożenia w imieniu spółki wniosku o przywrócenie terminu z 5 maja 2023 r. W związku z powyższym sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę winien wystosować odpowiednie wezwanie do pełnomocnika spółki, które będzie spełniało wymogi o których mowa powyżej. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż sąd pierwszej instancji winien mieć także na uwadze sankcję dotyczącą nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braku pisma, która jest ustanowiona w art. 49 § 2 P.p.s.a. a także to, że odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie z przyczyn określonych w art. 88 P.p.s.a. Dodatkowo zauważyć należy, że we wniosku tym wskazano, że złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy, co powinno zostać przez sąd pierwszej instancji wyjaśnione.

7. Odnosząc się natomiast do odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, także w tym przypadku podstawą odrzucenia było niewykazanie przez Z. G. umocowania do działania w imieniu spółki i także w tym przypadku nie wystosowano odpowiedniego wezwania do uzupełnienia tego braku formalnego sprzeciwu. Dodatkowo jak wynika z akt sprawy pismem z 25 kwietnia 2023 r., (k.33) Z. G. wniósł sprzeciw od zarządzenia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 3 stycznia wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 118/22. Sprzeciw ten nie dotyczył zatem niniejszej sprawy. Zauważyć należy, iż zarządzeniem z 24 maja 2024 r. sąd pierwszej instancji stwierdził, iż ww. sprzeciw dotyczył zarządzenia referendarz sądowego z 3 stycznia 2023 r., sygn. akt I SPP/Kr 57/22 i nie jest związany z niniejszą sprawą. W związku z powyższym sąd pierwszej instancji winien przyjąć, że sprzeciw ten nie został złożony w niniejszej sprawie, co oznacza że nie może być przedmiotem rozstrzygnięć procesowych wydawanych w niniejszej sprawie.

8. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 197 § 1 i 2 i art. 185 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.