Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 624/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3, art. 233 par. 3, art. 210 par. 1 pkt 6, art. 210 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędzia WSA Izabela Najda – Ossowska Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 września 2010r. sprawy ze skargi W. w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z [...] nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz W. w T. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Bd 624/10

UZSADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] odmawiającą stronie skarżącej udzielenia ulgi w postaci umorzenia rozłożonej na raty zaległości w podatku od nieruchomości za okres od VII 2005r. do IX 2008r. w kwocie łącznej [...] zł w tym odsetki za zwłokę w wysokości [...] zł oraz opłata prolongacyjna na w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał następujący stan faktyczny: Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] udzielił [...]Szpitalowi [...] ulgę w postaci częściowego umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za okres od VII 2005r. do IX 2008r. w kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł oraz decyzją z dnia [...] udzielił Szpitalowi ulgę w postaci rozłożenia na 6[...]miesięcznych rat pozostałej do spłaty części zaległości w podatku od nieruchomości za okres od VII 2005r. do IX 2008r. Podatnik dokonał spłaty [...]rat w układzie ratalnym, spłacił kwotę [...]zł i wystąpił z wnioskiem o umorzenie pozostałych [...] rat w łącznej kwocie [...] zł. Uzasadniając wniosek podatnik [...] podał, iż w obecnej chwili nie posiada wystarczających środków finansowych na spłatę wszystkich posiadanych zaległości w podatku od nieruchomości. Strata za 2004r. w wysokości [...] zł z tytułu wykonanych i niezapłaconych usług medycznych przez NFZ spowodowała w kolejnych latach stały wzrost zobowiązań i narastanie odsetek za nieterminowe wpłaty. Podatnik podkreślał, iż z powodu zmniejszającej się z roku na rok wielkości kontraktu z NFZ, popada w narastające niedofinansowanie.

Po rozpatrzeniu wniosku organ podatkowy decyzją z dnia [...] odmówił udzielenia ulgi w postaci umorzenia rozłożonej na raty zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za okres od VII 2005r. do IX 2008r. w kwocie łącznej [...]zł w tym kwota główna [...] zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł oraz opłata prolongacyjna w kwocie [...] zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż aktualna sytuacja ekonomiczna [...] Szpitala [...] nie jest na tyle trudna, że nie może on wywiązać się z obowiązku podatkowego w układzie ratalnym wynikającym z decyzji z dnia [...] W ocenie organu sytuacja o Szpitala nie odbiega w znaczący sposób od sytuacji innych placówek tego typu w kraju. Organ nie kwestionował, iż sytuacja ta jest trudna, jednak nie stanowi wystarczającego kryterium do zastosowania zwolnienia podatnika z obowiązku uiszczenia należnego podatku w całości. Zdaniem Prezydenta okoliczność poniesienia dużych strat w latach 2004-2007 nie może stanowić samodzielnej i jedynej przesłanki skutkującej udzieleniem ulgi podatkowej. W ocenie organu trudna sytuacja ekonomiczna szpitala wynika z okoliczności niepożądanych np. niekorzystnych skutków przeprowadzonej reformy. Okoliczności te powinny stanowić podstawę do weryfikacji założeń reformy przez ustawodawcę, nie mogą natomiast stanowić podstawy do rezygnacji przez gminę z dochodu zagwarantowanego przez ustawę.

Jednocześnie organ podniósł, iż Szpital wielokrotnie korzystał z pomocy w formie ulg podatkowych w formie umorzenia jak i umożliwienia spłaty w układzie ratalnym w latach 2002-2009 na łączna kwotę [...] zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji Szpital zarzucił organowi podatkowemu, iż uzasadnienie decyzji jest niezgodne ze stanem faktycznym i nie uwzględnia rzeczywistej sytuacji finansowej Szpitala. Zdaniem strony organ wyciągnął błędne wnioski z analizy jego dokumentów finansowych i nie wziął pod uwagę aktualnej zdolności płatniczej placówki. Szpital świadczy usługi opieki zdrowotnej, w którym leczone są przede wszystkim dzieci a także dorośli w zakresie dializoterapii, nefrologii, ortopedii, i chirurgii z miasta T. i województwa [...]. Wnioskodawca jest samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej, który leczy bezpłatnie i bez jakichkolwiek opłat dodatkowych, na podstawie umów z NFZ z jednostronnie narzuconymi i nieoszacowanymi cenami usług. Wnioskodawca ma bezwzględny obowiązek udzielania świadczeń medycznych nawet wówczas, gdy nie ma pewności co do uzyskania odpłatności za usługę a występuje natychmiastowa potrzeba udzielenia pomocy ze względu na zagrożenie życia i zdrowia. Podkreślono, że placówka nie może odpłatnie świadczyć usług medycznych dla osób ubezpieczonych. Odwołujący wskazuje, iż błędne jest twierdzenie organu I instancji jakoby trudności płatnicze podatnika nie miały charakteru okresowego, lecz stały i ewentualna pomoc nie gwarantowałaby odzyskania płynności. W odwołaniu wskazano, iż Szpital powoli odzyskuje płynność finansową, ale na redukcję zobowiązań wymagalnych potrzebuje kilku lat.

Rozpatrując złożony środek odwoławczy organ II instancji decyzją z dnia [...]utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta T. uznając, iż podniesione w odwołaniu okoliczności nie uzasadniają jego uchylenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazano, iż zgodnie z art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Wskazując na uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji rozstrzygając sprawę wyważył interesy Miasta i podatnika.

SKO stwierdziło, że organ I instancji dokonał szczegółowej i obiektywnej oceny materiału w kontekście sytuacji ekonomicznej podatnika, przytaczając dane statystyczne wynikające z dokumentacji - zarówno te dotyczące wyniku na dzień 30 listopada 2009r. będące wynikiem umorzeń podatku od nieruchomości i umorzeń pożyczki restrukturyzacyjnej jak i dotyczące wysokości kontraktu NFZ i przychodów i kosztów na dzień 30 listopada 2009r. Analizie poddano przychody i straty Szpitala.

Wskazano, że Prezydent uwzględnił trudną sytuację placówki, dokonując umorzenia 50 % jej zaległości podatkowej za okres od VII 2005r. do 09.2008r. Podano, iż podatnik od października 2008r pomimo trudnej sytuacji finansowej uiszcza należny podatek od nieruchomości.

Organ odwoławczy oceniając decyzję organu I instancji podał, iż Prezydent dokonując oceny czy w danej sprawie zachodzi ważny interes podatnika powołał się na kryteria zobiektywizowane, które są zgodne z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości dla życia i zdrowia ludzkiego. Z drugiej strony przeciwstawił wartości wspólne dla ogółu mieszkańców np. danej gminy tj. pewne dobro, którego zaspokojenie powinno służyć np. zbiorowości lokalnej.

Zdaniem SKO, organ I instancji rozpatrując złożony wniosek nie pominął przedstawionej przez podatnika argumentacji, analizował i przedstawiał swoje rozumowanie i poruszał się zgodnie z treścią art. 67 a ustawy Ordynacja Podatkowa.

Od powyższej decyzji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając im naruszenie norm art. 122 i art. 187 ustawy Ordynacja podatkowa.

Zdaniem strony skarżącej organy podatkowe nie dokonały żadnej analizy jej sytuacji finansowej, a winny dokonać obiektywnej oceny całego zebranego w sprawie materiału. Wskazano, że organ I instancji przytoczył dane statystyczne wynikające z dokumentacji, ale nie przeprowadził analizy przychodów i strat podatnika. Podniesiono, że organy wskazując, że sytuacja placówki nie odbiega od sytuacji innych szpitali, ale nie wskazały tych placówek i źródeł tych stwierdzeń. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dwukrotnie, w swoim uzasadnieniu pomyliło stronę skarżącą z [...]Szpitalem [...] w T., a co z tym idzie trudno stwierdzić sytuację jakiego szpitala analizowało w powyższej sprawie.

Zdaniem autora skargi przywołane przez Prezydenta pojęcia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego nie znalazły zastosowania w przedmiotowej sprawie. W tym kontekście wskazano, że organ powołał stanowisko NSA, gdzie o ważnym interesie podatnika mówi się w razie znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika, spowodowanych zdarzeniami losowymi, a także, gdy płatnik znalazł się w trudnej sytuacji, której nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec. W ocenie strony organ I Instancji nie dokonał oceny czy mogła ona i w jakim zakresie zapobiec swojej trudnej sytuacji. Również organ odwoławczy nie dokonał żadnej oceny tej sytuacji. W ocenie skarżącego SKO wydając decyzję nie ustaliło, w jakiej sytuacji ekonomiczno-finansowej znajduje się Szpital. Podkreślono, że na koniec kwietnia strata szpitala, za cztery miesiące działalności wyniosła [...] zł i dalej się pogłębia.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Na początek należy stwierdzić, że kontrolowane orzeczenie zapadło na podstawie art. 233 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. t.j. z 2005r., Nr 8, poz.60 ze zm.). Przy czym błędny jest pogląd, jakoby art. 233 § 3 op uprawniał Samorządowe Kolegium Odwoławcze jedynie do oceny decyzji pod względem formalnym; przepis ten wprawdzie nie pozwala Kolegium orzec, co do istoty sprawy, ale to nie oznacza, że nie bada ono sprawy merytorycznie. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 listopada 2000r. , III SA 2525/99, ONSA 2002/1/16, zapadły na podstawie przepisu o treści w swej istocie odpowiadającej treści aktualnej).

Oznacza to, że na SKO ciążył obowiązek ponownego rozpoznania sprawy. Za niewystarczający należy uznać nie tylko brak stanowiska organu II instancji w odpowiedzi na odwołanie w sprawie umorzenia, co należy odróżnić od stanowiska w sprawie decyzji organu I instancji, ale również brak uzasadnienia stanowiska organu odwoławczego w sprawie odmowy umorzenia zaległości. Tymczasem Kolegium ograniczyło się jedynie do oceny decyzji. Ponadto zabrakło odpowiedzi na pytanie: dlaczego tak uznało. Przytoczono stanowisko Prezydenta i stwierdzono, że ocena materiału była szczegółowa i obiektywna. Zacytowano treść art. 67a op i uznano, że organ "poruszał się" zgodnie z jego treścią.

Otóż stosownie do art. 210 § 1 pkt 6) i § 4 op, decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, a uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Treść badanej decyzji nie wypełnia wymogów art. 207 § 1 pkt 6) i § 4 w zw. z art. 233 op, gdyż nie zawiera wskazania faktów, które Kolegium uznało za udowodnione, dowodów, którym dało wiarę, oraz przyczyn, dla których dowodom Szpitala odmówiło wiarygodności. Stwierdzenia organu odwoławczego są arbitralne i zbyt ogólne.

Należy zgodzić się z poglądem, że jeżeli uzasadnienie decyzji ostatecznej nie spełnia przesłanek określonych w art. 210 § 4 op, sąd administracyjny nie jest uprawniony ani zobowiązany do tego, aby w uzasadnieniu wyroku uzasadnić rozstrzygnięcie sprawy za organ administracji. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 19 maja 2010r., I SA/Op 135/10).

W takim wypadku, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. decyzję SKO należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Tym bardziej, że organ I instancji rozstrzygał sprawę z wniosku o umorzenie zaległości, czyli stosownie do art. 67a § 1 pkt 3) op, zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Sąd zgadza się z utrwalonymi poglądami, co do sposobu rozumienia i zastosowania tego przepisu, co zostało przedstawione np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 11 lutego 2010r., I SA/Gl 574/09. Jak wskazano, w powołanym przepisie ustawodawca przewidział wyjątek od obowiązującej w polskim prawie zasady obowiązkowego płacenia podatków, realizowany poprzez dopuszczenie możliwości udzielenia pomocy publicznej w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Umorzenie zaległości podatkowej może nastąpić w razie zaistnienia ściśle określonych przesłanek, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Każdy z tych warunków samodzielnie, jak również oba łącznie mogą stanowić podstawę umorzenia zobowiązania podatkowego. Decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, które polega na przyznaniu organom podatkowym możności dokonania wyboru między dwoma równowartościowymi rozwiązaniami. Zakres uznania administracyjnego nie jest jednak uprawnieniem nieograniczonym, a dowolność w rozpoznawaniu wniosków o umorzenie zaległości podatkowych jest niedopuszczalna. Ustalenie istnienia przesłanek z art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa nie jest oparte o kryterium uznania, przy czym organ podatkowy zobowiązany jest (korzystając z systemu ocen pozaprawnych) skonkretyzować użyte w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej pojęcia: "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli Sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, LEX nr 78302) oraz wyrok NSA z 28 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1292/00, LEX nr 78300). Nie budzi wątpliwości, że ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2002 r., sygn. akt III SA 2302/00). Obowiązki te bezpośrednio wynikają z art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. Natomiast, jeżeli mimo istnienia przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 ww. ustawy, podejmuje się decyzję polegającą na odmowie umorzenia zobowiązania podatkowego, winny zostać określone motywy takiego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony został także pogląd, iż kontroli nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2002 r., sygn. akt III SA 830/00). Potwierdza to również doktryna. Wskazuje się, iż ocenie może podlegać legalność działania organu podatkowego, a nie natomiast zasadność i celowość odmowy (por. J. Kotecki - Odmowa umorzenia zaległości podatkowej - uznaniowość decyzji organów podatkowych, Doradca podatkowy, t. 2, 2000/3/58). "Sądowa kontrola decyzji dotyczących udzielania ulg w spłacie zaległości podatkowych jest ograniczona i sprowadza się jedynie do badania, czy organ rozstrzygający badał sprawę pod kątem wymienionych w przepisie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie" (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 538/07, LEX nr 297127).

W sprawie organ uznał, że z uwagi na charakter podatku od nieruchomości, jako podatku typu majątkowego, a więc związanego z samym faktem posiadania nieruchomości, nie jest zasadna rezygnacja przez budżet gminy z należnych jej dochodów z przyczyn leżących wyłącznie po stronie podatnika. Stwierdził, że sytuacja szpitala nie wystarczała do przyznania ulgi w kontekście interesu podatnika, gdyż może on wywiązać się z obowiązku podatkowego w układzie ratalnym. Jak zapisał, niekorzystne skutki reformy nie są powodem do umorzenia zaległości, a trudna sytuacja odpowiada sytuacji innych tego typu jednostek, co nie daje powodu do pozytywnego załatwienia wniosku z uwagi na interes publiczny.

Takie stanowisko narusza art. 67a § 1 op. i to w sposób mający wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a.), czyli uchybienia były na tyle istotne, iż współkształtowały treść orzeczenia. Nie jest dopuszczalnym stanowisko organu bez ustalenia istotnych okoliczności faktycznych w zakresie wymaganym przez zastosowaną normę. W art. 67 a op, ustawodawca nie wyłączył jego zastosowania: w przypadku podatków majątkowych, kiedy przyczyny leżą tylko po stronie podatnika; w przypadku, gdy spłata jest możliwa w układzie ratalnym; w przypadku, gdy uzasadnieniem wniosku są niekorzystne warunki reformy. Tego typu argumenty można dopuścić ewentualnie jako uzasadnienie odmowy umorzenia na etapie uznania administracyjnego, które jednak nie jest dozwolone bez oceny przesłanek, o jakich mowa w przepisie.

Jednak w orzeczeniu administracyjnym brakuje jasnego zakwalifikowania wniosków organu. Nie wiadomo czy organ odmówił przyznania ulgi, bo nie wystąpiły przesłanki wymagane prawem, czy może przesłanki wystąpiły, ale uzasadnionym jest odmowa umorzenia w ramach uznania (wyboru organu). To zburzyło konstrukcję zastosowanego przepisu.

Zatem organ powinien ponownie rozpoznać wniosek skarżącego w sprawie żądanej ulgi i w oparciu o aktualną na moment orzekania, sytuację wnioskodawcy wyraźnie wskazać czy występują przesłanki, o jakich mowa w powołanych przepisach. W przypadku stwierdzenia ich wystąpienia dokonać wyboru pomiędzy decyzją pozytywną i negatywną. Jeśli odmówi ulgi, musi wykazać, co spowodowało to, że ostatecznie podjął taką decyzję.

Skoro organ pierwszej instancji nie wywiązał się z tego obowiązku, to w ocenie WSA w świetle art. 233 § 3 op, należało zastosować art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Na koniec WSA wyjaśnia, że specyfiką zastosowanego art. 67 a § 1 pkt 3 op jest to, że ustalenie stanu faktycznego musi nastąpić tak by sytuacja wnioskodawcy była rzeczywista na moment orzekania w sprawie. Z tego, dla sprawy wynikają dwa wnioski. Po pierwsze, nie ma potrzeby by Sąd wypowiadał się w kwestii poprawności oceny stanu faktycznego (kondycji finansowej) zawartej w kontrolowanej decyzji. Po drugie, że w ponownym postępowaniu, skarżący może przedstawiać nowe dowody na okoliczność swej aktualnej sytuacji, co podnosił w skardze i na rozprawie.

Mając powyższe na względzie, rozstrzygnięto jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.