Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 594/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2 ,12,art. 54 § 1-7,art. 7 § 1,2,art. 110c,art. 18
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151 , art. 106 § 3, art. 133 § 1,art. 119 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 7 lipca 2023 r. D. S. wniósł skargę postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 31 maja 2023 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 31 stycznia 2023 r. nr [...] oddalające skargę na czynność egzekucyjną.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...], pismem z 2 czerwca 2021 r. przekazał według właściwości postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z 10 maja 2021 r. Pismem z 16 listopada 2022 r. ww. Naczelnik wskazał, że wnosi o wszczęcie i prowadzenie egzekucji z należącej do zobowiązanego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Na podstawie ww. tytułu wykonawczego w dniu 24 listopada 2022 r. organ dokonał zajęcia nieruchomości. Zawiadomienie o tym zajęciu zostało doręczone skarżącemu 2 grudnia 2022 r.

W dniu 9 grudnia 2022 r. zobowiązany wniósł skargę na powyższą czynność egzekucyjną, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonej czynności egzekucyjnej zarzucił prowadzenie egzekucji w sytuacji, gdy w toku pozostaje sprawa główna (złożona została skarga do NSA na decyzję Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego [...] z 18 grudnia 2019 r.); naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że doszło do doręczenia stronie korespondencji, w sytuacji, w której zamieszkujący pod adresem ul. [...] w [...] — L. G. i M. Z. nie przekazali skarżącemu przychodzącej korespondencji, co osobiście potwierdzili w ramach pisemnych oświadczeń. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia art. 54 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), polegający na zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w sytuacji, w której zajęta nieruchomość jest miejscem zamieszkania skarżącego, w tym także jego matki i babki (u. z [...]), a sama egzekucja z zajętego mieszkania nie doprowadzi do pokrycia chociażby kosztów egzekucyjnych prowadzonej egzekucji, gdyż nieruchomość została zakupiona na kredyt i jest przedmiotem hipoteki banku. Skarżący podkreślił, że prowadzenie egzekucji z tej nieruchomości spowoduje wygenerowanie kosztów egzekucyjnych, a wyegzekwowane należności nie wpłyną nawet częściowo na pokrycie gigantycznego zobowiązania. Ponadto egzekucja doprowadzi do pozbawienia dachu nad głową i powstania skrajnego niedostatku trzech osób, pozostających obecnie w trudnej sytuacji finansowej. Skarżący wyjaśnił także, że w toku pozostaje postępowanie przed WSA w Warszawie w zakresie zarzutów złożonych od tytułu wykonawczego, a nadto w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia jego solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki. Postępowanie organów administracyjnych rażąco narusza podstawowe prawa obywatelskie gwarantowane Konstytucją RP oraz naczelne zasady postępowania administracyjnego. Egzekucja nie zaspokoi w żaden sposób dochodzonej należności, a kompletnie zniszczy życie rodziny, która po eksmisji będzie musiała być uzależniona od mieszkania socjalnego i przestanie być samodzielna. Skarżący wskazał, że przez obecną sytuację rodzina ledwo wiąże koniec z końcem i wspólnymi siłami reguluje miesięczne raty kredytu.

Oddalając skargę zobowiązanego postanowieniem z 31 stycznia 2023 r., Naczelnik podkreślił, że w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia mogą być przede wszystkim czynności egzekucyjne rozumiane zgodnie z legalną definicją zawartą w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest orzekanie na podstawie przepisów prawa w granicach określonych daną procedurą. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne niecelowe jest stawianie zarzutów organom publicznym w zakresie problematyki, która swym zakresem wykracza poza przedmiot tego postępowania. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również nie ocenia prawidłowości prowadzonego przez wierzyciela postępowania. Z tego też względu organ nie mógł odnieść się do prowadzonych postępowań przed innymi organami, albowiem czynności podejmowane w innych postępowaniach podlegały zaskarżeniu na tamtym etapie postępowania.

Odnosząc się do zarzutu uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, organ wyjaśnił, że ocena tego zarzutu, tj. tego, czy w danych okolicznościach uciążliwość ta wykracza poza określone ramy (sam fakt prowadzenia egzekucji wiąże się już bowiem z pewną dozą uciążliwości), musi uwzględniać art. 7 § 2 u.p.e.a., który statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Przy czym zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. W tej sytuacji organ egzekucyjny ocenił, że nie jest w stanie efektywnie prowadzić postępowania egzekucyjnego w oparciu o inne środki egzekucyjne, a przez to zapewnić odpowiednią ochronę interesów wierzyciela. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie wniosku wierzyciela, którym wskazał na zastosowanie egzekucja z nieruchomości, zatem organ egzekucyjny nie miał możliwości zastosowania innego środka egzekucyjnego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej, skarżący zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 148, art. 149 i art. 150 Ordynacji podatkowej oraz art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. jednocześnie wniósł o zawieszenie lub wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z 31 maja 2023 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, stwierdzając prawidłowe zastosowanie wobec zobowiązanego zajęcie nieruchomości. Przytaczając brzmienie art. 7 § 2 u.p.e.a. i podkreślając, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji ciążących na zobowiązanym obowiązków oraz niewyrządzenie dolegliwości, ale bezpośrednie zapewnienie wykonania obowiązków administracyjnych przez zobowiązanego, Dyrektor stwierdził, iż organ egzekucyjny nie dopuścił się działań łamiących ww. zasadę. Dążenie do zrealizowania celu egzekucji nie może polegać na stosowaniu środków dowolnych, a jedynie takich, które zostały wyszczególnione w ustawie. Natomiast każda forma przymusowego wyegzekwowania należności jest dla zobowiązanego uciążliwa. Egzekucja z nieruchomości jest środkiem egzekucyjnym, do którego stosowania uprawniony jest organ egzekucyjny (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.), zatem zajęcie nieruchomości jest prawnie dozwolone.

Jednocześnie organ nadzoru podkreślił, że zastosowany w niniejszej sprawie środek egzekucyjny nie jest najłagodniejszym środkiem z katalogu wymienionego w u.p.e.a. Niemniej jednak egzekucja z należącej do strony nieruchomości została wszczęta na podstawie wniosku wierzyciela, który konkretnie wskazał na zastosowanie tego środka, czy organ egzekucyjny był związany. Ponadto w prowadzonym dotychczas postępowaniu egzekucyjnym nie udało się wyegzekwować dochodzonej należności, a stosowane przez organ egzekucyjny inne środki egzekucyjne okazały się nieefektywne. W związku z powyższym Naczelnik nie naruszył art. 7 § 2 u.p.e.a., gdyż jest to jedyny środek egzekucyjny, którego zastosowanie daje szansę osiągnięcia celu egzekucji - wyegzekwowanie zaległości.

Ustosunkowując się do pozostałych argumentów podniesionych przez stronę, organ wskazał, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a. nie podlegają one rozpoznaniu. W kwestii wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, organ nadzoru wyjaśnił, że postanowieniem z 23 września 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z 22 lipca 2022 r. odmawiające wnioskowanego zawieszenia, zaś skarga na to rozstrzygnięcia została przez tut. Sąd wyrokiem z 14 marca 2023 r., I SA/Po 922/22 oddalona. Odnosząc się do wniosku o "wstrzymanie postępowania egzekucyjnego", Dyrektor wyjaśnił, że u.p.e.a. przewiduje jedynie dla organu egzekucyjnego w uzasadnionych przypadkach możliwość wstrzymania dalszej realizacji środka egzekucyjnego do dnia prawomocności postanowienia rozpatrującego skargę na czynność egzekucyjną. Jednocześnie organ nadzoru stwierdził, że w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym nie wystąpiły okoliczności uzasadniające wstrzymanie z urzędu postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych.

W skardze na opisane wyżej postanowienie strona zarzuciła mu:

I. prowadzenie egzekucji w sytuacji, gdy w toku pozostaje sprawa główna, w ramach której doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 33 § 2 pkt. 1 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji, w której będąca podstawą egzekucji decyzja z 19 grudnia 2019 r., jest wadliwa, gdyż została wydana po upływie 5-cioletniego terminu na jej wydanie (art. 118 Ordynacji podatkowej), zatem nie istnieje obowiązek objęty tytułem wykonawczym z 10 maja 2021 r.,

2. art. 148 § 1 w zw. z art. 150 Ordynacji podatkowej przez niezastosowanie art. 33 § 2 pkt 6 w zw. z art. 34 § 4 pkt 3 lit. b u.p.e.a oraz błędną wykładnię art. 148 § 1 w zw. z art. 150 Ordynacji podatkowej i przyjęcie, że doszło do skutecznego i prawidłowego doręczenia pism w toku postępowania podatkowego, w tym w szczególności postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, postanowienia o możliwości końcowego zaznajomienia się z aktami sprawy oraz samej decyzji, podczas gdy ww. pisma nie zostały doręczone na właściwy adres zamieszkania skarżącego, w konsekwencji czego został on pozbawiony możliwości uczestnictwa w postępowaniu i obrony swoich praw,

3. art. 149 w zw. z art. 150 Ordynacji podatkowej przez niezastosowanie art. 33 § 2 pkt. 6 w zw. z art. 34 § 4 pkt. 3 lit. b u.p.e.a. oraz przez błędną wykładnię art. 149 w zw. z art. 150 Ordynacji podatkowej i przyjęcie, że doszło do doręczenia korespondencji skarżącemu, w sytuacji, w której Naczelnik nie wykazał, aby spełnione zostały przesłanki do doręczenia pism w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, gdyż doręczyciel nie podjął próby doręczenia przesyłek w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej,

4. art. 162 Ordynacji podatkowej i przyjęcie, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji nastąpiło z winy skarżącego, w sytuacji, w której dochował on należytej staranności w aktualizacji swojego adresu zamieszkania oraz zapewnienia odbioru korespondencji,

5. art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, art. 180 § 1, art, 187 § 1, art, 191 Ordynacji podatkowej i nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia prawidłowego adresu zamieszkania skarżącego;

II. naruszenie:

1. art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., polegające na zastosowaniu zbyt uciążliwego i niecelowego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, w szczególności w sytuacji, w której zajęta nieruchomość jest jedynym miejscem zamieszkania skarżącego, w tym także jego matki oraz babki, która zamieszkuje tam jako u. z objętej wojną [...], a sama egzekucja z zajętego mieszkania nie doprowadzi do pokrycia chociażby kosztów egzekucyjnych prowadzonej egzekucji, gdyż nieruchomość została zakupiona niedawno na kredyt i jest przedmiotem hipoteki banku. Prowadzenie egzekucji z tej nieruchomości jest niecelowe na tym etapie sprawy, w przedstawionym w skardze stanie faktycznym (decyzja narusza szereg przepisów prawnych, a sprawa pozostaje w toku) i spowoduje wygenerowanie dużych kosztów egzekucyjnych, wyegzekwowane należności nie wpłyną nawet częściowo na pokrycie gigantycznego zobowiązania, przed którym skarżący próbuje się obronić i za które nie jest odpowiedzialny (bo do spłaty jest cała hipoteka banku). Egzekucja doprowadzi do pozbawienia dachu nad głową i powstania skrajnego niedostatku trzech osób w sytuacji, w której na ten moment ledwo finansowo udaje się "związać" koniec z końcem,

2. art. 23 § 6 u.p.e.a., polegające na niewstrzymaniu postępowania egzekucyjnego w sytuacji wystąpienia "szczególnego uzasadnionego przypadku", jakim z całą pewnością jest tło niniejszej sprawy, tj. prowadzenie egzekucji na podstawie wadliwej decyzji, która nie została prawidłowo doręczona, co spowodowało, że skarżący został pozbawiony jakiejkolwiek możliwości obrony, a dalsze prowadzenie egzekucji w szczególności nieruchomości prowadzi do powstania niepowetowanej szkody po stronie skarżącego. Postępowanie jest obecnie na etapie skargi do NSA, zatem celowym jest wstrzymanie się z postępowanie egzekucyjnym do czasu rozstrzygnięcia przez NSA wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego, zasądzenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz dopuszczenie dowodu w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") z: oświadczenia B. K. na okoliczność omyłki Biura we wskazaniu aktualnego adresu zamieszkania skarżącego; oświadczenia L. G. na okoliczność zobowiązania się do przekazywania korespondencji oraz awiz pocztowych skarżącemu; oświadczeń sąsiadów mieszkających przy ul. [...] w [...] na okoliczność faktu, że nigdy nie podjęto próby doręczenia im jakiejkolwiek korespondencji adresowanej do skarżącego; wyciągów z korespondencji telefonicznej na komunikatorze internetowym pomiędzy L. G. a skarżącym na okoliczność ustalonych zasad współpracy i zobowiązania się L. G. do przekazywania korespondencji oraz awiz skarżącemu; z rachunków za utrzymanie mieszkania na okoliczność ustalenia miesięcznych kosztów utrzymania skarżącego, potwierdzenie dokonania wpłat na kredyt na mieszkanie na okoliczność kosztów utrzymania skarżącego.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Dyrektor IAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Sąd zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu nieruchomości, a w konsekwencji zasadność oddalenia przez organ egzekucyjny skargi na tę czynność.

Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się zatem wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych, takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja.

Zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną; 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę (art. 54 § 4 u.p.e.a.). Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.). Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne (art. 54 § 7 u.p.e.a.).

W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyroki NSA z: 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1324/18; 17 maja 2022 r., III FSK 583/21 – wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: publ. CBOSA). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, czy dotyczących decyzji podatkowej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (zob. wyroki NSA z: 24 kwietnia 2019 r., II FSK 1370/17; 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; 24 października 2014 r., II GSK 1377/13). Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia.

Jak wynika z art. 7 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (§ 2 tego przepisu).

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a tiret czternasty u.p.e.a., tj. egzekucję z nieruchomości. Zgodnie z art. 110c u.p.e.a., organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości (§ 1). Zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (§ 2). Równocześnie z wysłaniem wezwania zgodnie z § 2-2b, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów wraz z odpisem tego wezwania (§ 3).

Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że organ egzekucyjny wezwaniem z 24 listopada 2022 r. dokonał zajęcia należącej do skarżącego nieruchomości oraz wezwał zobowiązanego do zapłaty egzekwowanych należności. Jednocześnie przesłał do Sądu Rejonowego wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu wzmianki o wszczęciu egzekucji z nieruchomości. Ww. zajęcia Naczelnik dokonał na podstawie tytułu wykonawczego z 10 maja 2021 r., wystawionego przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego [...] obejmującego zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do lipca 2014 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł, doręczonego skarżącemu 21 maja 2021 r. Wezwanie zobowiązanego do zapłaty egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi zostało mu skutecznie doręczone 2 grudnia 2022 r. Występując do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje zawarte w treści art. 110c § 3 u.p.e.a. W związku z powyższym Sąd stwierdza, że prawidłowo organ nadzoru przyjął, iż skarżona czynność egzekucyjna została przeprowadzona z zachowaniem przepisów obowiązującej procedury. Ponadto organ egzekucyjny stosując przewidziany prawem środek egzekucyjny, spełnił wymogi formalnoprawne. W tym stanie rzeczy kwestionowana czynność egzekucyjna nie zawiera wad formalnych uprawniających do uwzględnienia rozpoznawanej skargi.

Odnosząc się do zarzutu zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, należy przypomnieć, że z art. 7 § 2 u.p.e.a. wynika, iż jedną z zasad w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest stosowanie środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Przepisy u.p.e.a. nie wskazują, który z dopuszczonych w postępowaniu egzekucyjnym środków egzekucyjnych jest najmniej uciążliwym. Wybór ustawodawca pozostawił organom egzekucyjnym, czyniąc jedynie zastrzeżenie, by stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Organy egzekucyjne powinny zatem przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego kierować się z jednej strony jego jak najmniejszą dolegliwością, a z drugiej – efektywnością. Wybór środka egzekucyjnego ma bowiem zagwarantować spełnienie warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. Czynności egzekucyjne zawsze będą w jakimś stopniu dolegliwe dla zobowiązanego. Jeśli zobowiązany twierdzi, że zastosowany środek był zbyt uciążliwy, to powinien wskazać inny składnik majątkowy umożliwiający zaspokojenie wierzyciela. Organ egzekucyjny powinien zaś zrezygnować ze stosowania tych środków, które są bardziej uciążliwe dla zobowiązanego, jedynie wtedy, gdy osiągnięcie celu egzekucji jest możliwe przy wykorzystaniu innych środków egzekucyjnych (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 30 listopada 2016 r., I SA/Bk 510/16).

W realiach kontrolowanej sprawy podkreślenia wymaga (co uczyniły również organy obu instancji), że skarżący nie przedstawił innych praw majątkowych lub rzeczy, z których możliwa byłaby jakakolwiek egzekucja. Ponadto istotne jest również, że egzekucja została wszczęta na podstawie wniosku wierzyciela, który zażądał jej prowadzenia z nieruchomości i żądaniem tym organ egzekucyjny był związany, a zatem zobowiązany do zastosowania tego środka egzekucyjnego. Podkreślenia wymaga, że dotychczas nie udało się wyegzekwować od skarżącego dochodzonej należności, a stosowane przez organ egzekucyjny inne środki egzekucyjne okazały się nieefektywne, działanie tego organu należy uznać za zgodne z celami prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutów skargi sformułowanych w pkt I, wskazać na wstępie należy, że do postępowania egzekucyjnego nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, a jedynie odpowiednio – z mocy art. 18 u.p.e.a. – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto, w postępowaniu ze skargi na czynności egzekucyjne dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zwłaszcza zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Dlatego w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny. W postępowaniu tym (w trybie art. 54 u.p.e.a.) organ nie orzeka o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy wymiarowego ani też nie ocenia prawidłowości ich prowadzenia. Nie ma zatem podstaw, jak oczekiwałby tego skarżący, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania, czy przez organ podatkowy w prowadzonym przez niego postępowaniu wymiarowym. W konsekwencji powyższego jako niezasadne Sąd uznaje zarzuty skargi dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie zaskarżonej decyzji z 18 grudnia 2019 r., czy nieprawidłowego doręczania korespondencji. W ocenie Sądu, jako że powyższe zarzuty skarżącego pozostają poza zakresem postępowania prowadzonego w trybie art. 54 u.p.e.a., nie mogły one stanowić przedmiotu rozważań przy rozpoznawaniu niniejszej skargi.

Odnosząc się natomiast do kwestii wstrzymania postępowania egzekucyjnego, wskazać należy, że w myśl art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Literalne brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że ustawa nie normuje instytucji "wstrzymania" postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika. Wniosek taki może jedynie stanowić podstawę do podjęcia przez ten organ czynności nadzorczych z urzędu (por. wyroki NSA z: 21 kwietnia 2023 r., III FSK 906/22; 23 lutego 2023 r., III FSK 192/22). Ze powyższego przepisu wynika również, że wstrzymanie z urzędu postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych jest uprawnieniem organu nadzoru, a nie obowiązkiem i pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Zgodnie zaś z orzecznictwem sądowym pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" odnosi się do sytuacji na jakie strona nie miała wpływu i które niezależne są od sposobu jej postępowania (jak np. w przypadku klęski żywiołowej, pożaru). Mając natomiast na uwadze, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym takie okoliczności nie wystąpiły, zasadnie organ odmówił jego wstrzymania.

Końcowo należy podkreślić, że Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych strony. Przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżący wniósł o przeprowadzenie szeregu dowodów, które w istocie miałyby zmierzać do poczynienia ustaleń faktycznych wykraczających poza przedmiot rozpoznawanej sprawy. Zasadą jest, że Sąd zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. orzeka na podstawie materiału akt sprawy przedstawionego wraz z odpowiedzią na skargę. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że uwzględnienie wniosku dowodowego wskazanego przez skarżącego nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania pełnej oceny legalności zaskarżonego postanowienia.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.