Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1573/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Inga Gołowska sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi E. R. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w N. z dnia 28 września 2021 r., znak: [...], w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej; uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.


UZASADNIENIE

W dniu 7 lipca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w N. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] względem E. R., obejmujący nieopłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne za luty 2021 r. i marzec 2021 r. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2021 r. nr [...] organ egzekucyjny zaliczył środki pieniężne w kwocie 464,54 zł pozostałe po podziale kwoty uzyskanej z egzekucji, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z 13 kwietnia 2021 r. nr [...] i [...], obejmujących nieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. Wskazana powyżej nadpłata powstała w związku z rozliczeniem środków uzyskanych w toku egzekucji prowadzonej z wierzytelności gromadzonych na rachunku bankowym w Banku [...]., w tym - przejętej w wyniku zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w N. w sprawie o sygn. akt [...].

Następnie na podstawie zawiadomienia z dnia 15 lipca 2021 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w N. zajął wierzytelności gromadzone na rachunku bankowym w Banku [...] Jednocześnie, z przyczyn technicznych przesłał do banku aktualizację zawiadomienia o zajęciu uwzględniającą zaliczone uprzednio środki uzyskane w ramach egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...]

W dniu 23 lipca 2021 r. E. R. złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], podnosząc, iż obowiązek nie istnieje, gdyż wygasł 28 kwietnia 2021r. Wyjaśniła, iż uregulowała ona wszystkie zaległości za 2020r. stąd kwota przekazana przez bank 1751 zl powinna pokryć w całości składkę za luty 2021r. Tego samego dnia złożyła ona zażalenie na postanowienie z dnia 14 lipca 2021 r. nr [...] w sprawie zaliczenia środków. Zażalenie to zostało rozpoznane, poprzez wydanie przez Dyrektora Izby Administracji w K. postanowienia z dnia 8 września 2021 r., znak: [...], w którym postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w N. z dnia 14 lipca 2021 r. zostało utrzymane w mocy.

Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2021 r., znak: [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciel, oddalił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej toczącej się na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] Wierzyciel wyjaśnił, że wpłaty własne skarżącej oraz środki uzyskane w ramach postępowania egzekucyjnego zostały prawidłowo rozliczone, a na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nr[...] skarżąca posiadała zaległości z tytułu nieopłaconej składki zdrowotnej za luty 2021 r. i marzec 2021 r. Wymieniono wszystkie wpłaty skarżącej w 2021r. podkreślając, iż wpłata z 4 stycznia 2021r. została zaliczona na poczet składek za listopad 2020r., a wplata z 25 lutego 2021r. na poczet składek za grudzień 2020r.

E. R. nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem i złożyła wniosek do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając ponownie, że organ rentowy błędnie rozliczył wpłaty oraz środki uzyskane w ramach egzekucji przejętej od sądowego organu egzekucyjnego. Skarżąca wskazała również, że w chwili wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 7 lipca 2021 r. nie mogła posiadać zaległości z tytułu nieopłaconej składki zdrowotnej za luty 2021 r.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia 28 września 2021 r., znak: [...], utrzymał w mocy postanowienie I instancji.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że rozliczenie wpłat na koncie płatnika było prawidłowe. W chwili wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 7 lipca 2021 r. skarżąca posiadała zaległości z tytułu nieopłaconych składek za luty 2021 r. i marzec 2021 r. Wskazano na zaliczenie w dniu 10 sierpnia 2021 r. środków w wysokości 53,72 zł, tj. zwróconej przez wierzyciela kwoty wynikającej z błędnego określenia w adnotacji przekazanej do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w N. wysokości dochodzonych roszczeń. W wyniku ponownego rozliczenia konta płatnika, uwzględniającego operację z dnia 10 sierpnia 2021 r. składka zdrowotna za luty została w całości uregulowana, a egzekucja administracyjna ograniczona do właściwej kwoty - nieopłaconej składki na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2021 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił jednocześnie, że - wbrew twierdzeniom skarżącej o nieprawidłowościach w rozliczeniu środków uzyskanych w egzekucji przejętej od sądowego organu egzekucyjnego - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. działał właściwie, w oparciu o przekazaną przez Komornika adnotację w sprawie zbiegu. Wykazał przy tym uchybienie organu egzekucyjnego w zakresie niewydania postanowienia o zaliczeniu środków w wysokości 53,72 zł, pozostałych po podziale kwoty uzyskanej z egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...], co nie miało jednak wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie.

Organ przedstawił także sposób rozliczenia konta płatnika, wskazując konkretne kwoty oraz sposób ich zaliczenia. Z rozliczenia tego ma wynikać, że skarżąca na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nr [...], tj. 7 lipca 2021 r. posiadała zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za luty 2021 r. i marzec 2021 r. Ponieważ zaliczenie środków pozostałych z egzekucji zostało dokonane po wystawieniu tytułu wykonawczego, w związku z ponownym rozliczeniem konta płatnika, wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym prawidłowo ograniczył egzekucję do właściwej kwoty stanowiącej różnicę nieopłaconej składki za marzec 2021 r. Tytuł wykonawczy nr [...] nadal stanowi więc podstawę do dochodzenia nieopłaconych należności z tytułu składki zdrowotnej za marzec 2021r.

E. R. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podtrzymując zarzuty formułowane uprzednio w postępowaniu. Podkreśliła, iż organ błędnie wystawił tytuł wykonawczy na kwoty zaległości już opłacone przez skarżącą.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.

Skarga jest uzasadniona, albowiem w poddanej sądowej kontroli sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 124 § 1-2 kpa w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "upea") oraz w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a co prowadzi do uwzględnienia skargi i uchylenia postanowień organów obu instancji.

Istotą sporu była ocena zarzutu nieistnienia zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres luty 2021r. wobec wyraźnego wskazania przez skarżącą, że zaległość w dniu wystawienia tytułu wykonawczego, tj. 7 lipca 2021r. nie istniała. Skarżąca wskazała wpłaty dokonane w 2021r. przed wystawieniem spornego tytułu wykonawczego, które w jej ocenie i wedle jej wyliczenia mają pokrywać zaległości z tytułu składek za 2021r., nadto podkreśliła brak zaległości wobec wierzyciela za 2020r. Organy, natomiast w sposób niewystarczający zbadały tę kwestię, pomimo wyraźnie wskazywanego przez stronę w toku postępowania powodu podnoszonego zarzutu tj. podkreślenia dokonania wpłat pokrywających zaległości przed datą wystawienia spornego tytułu wykonawczego. Kwestia ta miała zatem istotne znaczenie dla sprawy ponieważ właściwe wyliczenie istniejących zaległości do dnia wystawienia spornego tytułu wykonawczego pozwoliłoby ocenić, czy sporna zaległość istniała. W szczególności jeśli wpłaty dokonane przez skarżącą pokrywałyby zaległości należałoby przyjąć, iż egzekucja dotyczyłaby nieistniejącego zobowiązania, bądź zobowiązania w niższej wysokości, a zatem mogło to spowodować konieczność uwzględnienia zarzutu egzekucyjnego.

Organ I instancji w ogóle w swoim postanowieniu nie wykazał, że taka zaległość istniała. Pomimo wskazania kwotowo wpłat skarżącej i istniejących zaległości, w tym powołania się na zaległości za listopad i grudzień 2020r. w żaden sposób ich nie udokumentował, nie załączając żadnego zestawienia wymaganych składek i wpłat, w tym w szczególności za 2020r. skoro okoliczność ta miała wpływ na zaliczenie wpłat dokonanych przez skarżącą w 2021r. i w sytuacji kiedy skarżąca podkreślała brak takich zaległości. Akta administracyjne załączone do niniejszej sprawy, jak i do sprawy I SA/Kr 1594/21 (w przedmiocie zaliczenia środków pieniężnych po podziale kwoty uzyskanej z egzekucji) także nie zawierają takiego zestawienia. Organ zatem nie udokumentował swojego wyliczenia. Tymczasem sprawa, w świetle treści zarzutów skarżącej wymagała precyzyjnego wykazania zaległości za 2020r. tj. co najmniej wskazania stanu konta otwarcia, wymaganych składek za ten rok oraz wpłat, następnie takiego samego udokumentowania w zakresie 2021r. do dnia wystawienia spornego tytułu wykonawczego w dniu 7 lipca 2021r. Jest to tym bardziej istotne, iż wobec skarżącej wystawiono też inne tytuły wykonawcze, a w zakresie części z nich umorzono postępowanie egzekucyjne stwierdzając po jego wszczęciu, iż zaległość nie istniała, nadto kilkakrotnie zmieniano wynik wyliczenia zaległości, co wprost wynika z treści postanowienia organu II instancji.

Istotną wadą postanowienia organu II instancji było też powielenie argumentacji organu I instancji, bez jakiegokolwiek zbadania i udokumentowania zaległości stwierdzonych wobec skarżącej. Skoro rozstrzygnięcie sprawy wymagało stwierdzenia istnienia zobowiązania, dla którego to ustalenia de facto należało dokonać rozliczenia szeregu zaległości za poszczególne miesiące 2020-2021r., to bez wyżej opisanego udokumentowania łącznego wyliczenia nie można stwierdzić, czy organy prawidłowo oceniły podniesiony zarzut egzekucyjny. Z racji powyższego, ustalenia faktyczne organów jak i uzasadnienia postanowień nie spełniają powyżej przywołanych normatywnych standardów, a sąd wobec tych uchybień nie ma podstaw do weryfikacji wyliczeń.

Rozpatrując ponownie sprawę, organy zobowiązane będą uwzględnić przedstawioną ocenę prawną oraz zgodnie z wyżej opisanymi wskazaniami zbadać i udokumentować, czy na dzień wystawienia spornego tytułu wykonawczego istniała zaległość skarżącej nadająca się do egzekucji.

Z uwagi na powyższe, stwierdzając naruszenie wyżej powołanych przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. O kosztach postepowania nie orzeczono ponieważ skarżąca była z urzędu zwolniona od obowiązku ich ponoszenia.