Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SAB/Ke 32/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
658
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 50 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 64 par. 2, art. 33, art. 32
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Sygn. [...] II SAB/Ke 32/23 [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

R. S. 24 lutego 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach w zakresie rozpoznania wniesionego przez niego wniosku z 22 września 2021 r. dotyczącego pomocy dla Z. S. (k. 137, tom II akt administracyjnych).

W uzasadnieniu skargi jej autor, wskazując na art. 35 k.p.a. zarzucił, że organ nie wydał decyzji w sprawie złożonych przez skarżącego wniosków, a także nie przeprowadzono żadnych postępowań zainicjowanych tymi wnioskami. Wnoszący skargę podkreślił, że jest zainteresowany losem ojca i chciałby wiedzieć, czy pomoc została mu udzielona. Dodał, że organ pozostawił wnioski zgłaszającego bez rozpoznania, jednak nie wystąpił do Z. S. o potwierdzenie tego zgłoszenia, a ojciec z uwagi na wiek, nie jest w stanie tego zrobić. Skarżący wniósł o przyznanie na rzecz zainteresowanego sumy pieniężnej, tytułem rekompensaty za czas oczekiwania na rozstrzygnięcie, a także o wymierzenie organowi grzywny i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że:

- Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu ponaglenia R. S. wniesionego na niezałatwienie przez – działającego z upoważnienia Wójta Gminy Dwikozy – Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach w terminie sprawy dotyczącej udzielenia pomocy dla Z. S., uznało to ponaglenie za nieuzasadnione;

- R. S. jest synem Z. S., nie mieszka wspólnie z ojcem, ale regularnie występuje do organu pomocy społecznej o udzielenie pomocy ojcu, przy czym Z. S. wielokrotnie nie wyrażał zgody na udzielenie mu pomocy z wniosków syna i nie udzielił też R. S. żadnego pełnomocnictwa do reprezentowania jego spraw;

- Z. S. nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, niejednokrotnie podkreślał, że jest osobą samodzielną i sam decyduje o swoich sprawach;

- za każdym razem po nadesłaniu przez R. S. wniosku o pomoc dla jego ojca są podejmowane działania mające na celu ustalenie sytuacji Z. S., a w momencie zaistnienia potrzeby po uprzednim uzgodnieniu z podopiecznym, jak również z urzędu udzielana jest Z. S. pomoc w różnej formie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Na wstępie należy wyjaśnić, że z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy (bezczynność organu) została ona rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, do czego Sąd był uprawniony na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Skarga na bezczynność organu jest zatem dopuszczalna w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia, akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma miejsce w przypadkach, gdy w terminach określonych w art. 35 k.p.a. organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w wymaganym terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podejmuje stosownej czynności. Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji, konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. Ich łączne spełnienie obliguje sąd administracyjny do uwzględnienia skargi i zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności.

Przechodząc do rozpoznania niniejszej skargi wskazać należy, że stosownie do wymogów wynikających z art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2b p.p.s.a. skarga została poprzedzona wniesieniem ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., zatem jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Przedmiotem skargi jest bezczynność Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach w związku z pozostawieniem bez rozpatrzenia wniosku skarżącego z 22 września 2021 r.

Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Sąd uznał również, że w rozpatrywanej sprawie R. S. jest osobą uprawnioną do wniesienia skargi w świetle art. 50 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Pojęcie interesu prawnego w rozumieniu tego przepisu odbiega w swym znaczeniu od zakresu "interesu prawnego", o jakim mowa w art. 28 K.p.a., który odnosi się przede wszystkim do uprawnień i obowiązków opartych na prawie materialnym. Znaczenie interesu prawnego z art. 50 § 1 p.p.s.a. jest szersze, może bowiem obejmować także prawa i obowiązki regulowane przepisami prawa procesowego i ustrojowego. Podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a. może być zatem nie tylko ten, kto wykaże związek pomiędzy swoją sytuacją prawną i normą prawa materialnego, ale również prawa procesowego lub ustrojowego (por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 62, s. 27, i wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2007 r., II OSK 2019/06).

Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, skarżący wnioskiem z 22 września 2021 r. zwrócił się o udzielenie pomocy finansowej swojemu ojcu Z. S. w postacie objęcia go pomocą finansową na żywność, leki i opał. W odpowiedzi na ten wniosek Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach, pismem z 28 września 2021 r., na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wezwał R. S. do uzupełnienia wniosku z 22 września 2021 r. poprzez złożenie pełnomocnictwa, z którego będzie wynikać, że R. S. jest umocowany do reprezentowania swojego ojca. Jednocześnie organ poinformował, że powyższy dokument należy przedłożyć w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpatrzenia. W związku z brakiem odpowiedzi na wezwanie, organ w piśmie z 29 października 2021 r. zawiadomił skarżącego o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.

W ocenie Sądu sposób postępowania organu był prawidłowy. Należy podkreślić, że celem wezwania do usunięcia braku formalnego wniosku pod rygorem jego pozostawienia bez rozpoznania, jest wymuszenie na stronie, by ta usunęła przeszkodę uniemożliwiającą rozpoznanie sprawy. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania jest sankcją za brak wymaganego od strony działania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2018 r., II OSK 1914/18, wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżący we wniosku z 22 września 2021 r. zwrócił się o udzielenie pomocy finansowej na rzecz swojego ojca. Skoro więc wniosek ten nie dotyczył sprawy własnej skarżącego, organ prawidłowo uznał, że R. S. występuje w imieniu swojego ojca, jako jego pełnomocnik. Zgodnie z art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Z kolei z art. 33 k.p.a. wynika, że pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (§ 1), i że pełnomocnik powinien dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis udzielonego pełnomocnictwa (§ 3).

Powyższe regulacje nie pozostawiają wątpliwości, że pełnomocnik, ma obowiązek przedłożenia do akt sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. Udzielenie pełnomocnictwa stanowi bowiem dla pełnomocnika jedyne źródło kompetencji do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy, w zakresie wyznaczonym treścią pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z 29 listopada 2019 r., II OSK 2832/18). Aby pełnomocnictwo mogło wywrzeć skutki w postępowaniu musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu po myśli art. 33 § 2 k.p.a. Informacja ta musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 14 maja 2019 r., I GSK 219/19).

Niedołączenie dokumentu pełnomocnictwa do wniosku o udzielenie pomocy społecznej, złożonego w imieniu mocodawcy, stanowi brak formalny podania, który podlega usunięciu zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. Rzeczą organu jest bowiem ustalenie, czy pełnomocnik został prawidłowo umocowany do podejmowania czynności w imieniu strony. Dopiero po uzupełnieniu powyższego braku organ władny jest merytorycznie rozpatrzeć wniosek. Istotnym jest również zaznaczenie, że Z. S., w trakcie rozmowy z pracownikiem socjalnym OPS w Dwikozach przeprowadzonej w związku z wnioskiem 22 września 2021 r. stwierdził, że nie udzielił synowi pełnomocnictwa do jego złożenia i wniósł o wycofanie tego wniosku. Tym bardziej więc prawidłowo organ wezwał R. S. do przedstawienia pełnomocnictwa do działania w imieniu ojca. Oznacza to również, że wbrew zarzutowi skargi, organ nie wystąpił do Z. S. o potrzymanie złożonego przez syna wniosku.

Idąc dalej należy stwierdzić, że wezwanie z 28 września 2021 r. było sformułowane w sposób precyzyjny i jasny, skarżący jednak nie odpowiedział na to wezwanie. Skoro więc skarżący nie uzupełnił braku wniosku, to organ prawidłowo pozostawił ten wniosek bez rozpoznania. W zaistniałej sytuacji organ nie miał podstaw do prowadzenia postępowania co do istoty sprawy, bowiem wniosek był dotknięty wadą, która nie pozwalała na jego merytoryczne rozpatrzenie. Nieusunięcie braków formalnych wniosku oznacza, że organ nie tylko nie jest zobowiązany, ale nawet nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania administracyjnego. W efekcie nie można przyjąć, że ma obowiązek załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 5 lipca 2022 r., II GSK 618/22).

Reasumując, pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania, było w okolicznościach niniejszej sprawy w pełni uzasadnione. Skarżący nie przedstawił żądanego przez organ dokumentu pełnomocnictwa. To z kolei oznacza, że organowi nie można postawić zarzutu bezczynności, zwłaszcza że podjął wymagane prawem czynności z zachowaniem wynikających z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. terminów załatwiania spraw. Organ bowiem wezwał skarżącego do przedłożenia pełnomocnictwa, co było uzasadnione faktem wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy nie samemu skarżącemu, ale jego ojcu, a wobec braku uzupełnienia tego braku poinformowano wnioskodawcę o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania – jak to wynika z art. 64 § 2 K.p.a.

Końcowo zaznaczyć należy, że pozostawienie podania bez rozpoznania jest czynnością materialno-techniczną. Nie wymaga zatem wydania decyzji administracyjnej. O pozostawieniu podania bez rozpoznania należy zawiadomić wnoszącego podanie, co organ uczynił w piśmie z 29 października 2021 r.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.