Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 897/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art.92a, art.92b
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 maja 2024 r. nr BP.500.9.2024.0751.RZ9.570360 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego W. W. kwotę 417 (czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" w W. (dalej: "skarżący" lub "przewoźnik") jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD") z dnia 17 maja 2024 r. nr BP.500.9.2024.0751.RZ9.570360 utrzymująca w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "WITD") z dnia 31 października 2023 r. nr WITD.DI.0152.IX0341/83/23/P w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy, w dniach od 25 września 2023 r. do 6 października 2023 r. przeprowadzona została kontrola przedsiębiorstwa skarżącego, której przedmiotem były regulacje związane z przestrzeganiem warunków i obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 4 pkt 22 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm., dalej: "u.t.d."). Kontrolą objęto okres od dnia 1 października 2022 r. do dnia 28 lutego 2023 r. W toku czynności poddano kontroli czas pracy 11 kierowców. Ustalenia kontroli zostały utrwalone w protokole nr [...]. Protokół został odebrany przez pełnomocnika kontrolowanego przedsiębiorstwa. W dniu 17 października 2023 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo skarżącego, w którym ustosunkował się do stwierdzonych w protokole naruszeń.

WITD działając na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d, decyzją z dnia 31 października 2023 r. nr WITD.DI.0152.IX0341/83/23/P nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 13.900 zł tytułem naruszeń:

1. lp. 1.5. załącznika nr 3 do u.t.d. - niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 800 złotych - za każdą zmianę;

2. lp. 5.1. załącznika nr 3 do u.t.d. - przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 9 godzin w sytuacji, gdy kierowca dwukrotnie w danym tygodniu wydłużył jazdę dzienną do 10 godzin o czas powyżej 15 minut do mniej niż 1 godziny, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 50 złotych;

3. lp. 5.2. załącznika nr 3 do u.t.d. - przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone, o czas do mniej niż 1 godziny, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 100 złotych;

4. lp. 5.4. załącznika nr 3 do u.t.d. - przekroczenie maksymalnego dwutygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, o czas do mniej niż 10 godzin, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 250 złotych;

5. lp. 5.5. załącznika nr 3 do u.t.d. - skrócenie wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego o czas do 1 godziny, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 100 złotych oraz o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 200 złotych;

6. lp. 5.7. załącznika nr 3 do u.t.d. - skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej o czas do 1 godziny, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 150 złotych;

7. lp. 5.8. załącznika nr 3 do u.t.d. - skrócenie regularnego okresu odpoczynku tygodniowego, jeżeli jego skrócenie nie jest dozwolone o czas do 3 godzin, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 150 złotych;

8. lp. 5.11. załącznika nr 3 do u.t.d. - przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, o czas do mniej niż 30 minut sankcjonowane karą w wysokości 100 złotych, o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 250 złotych oraz za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 350 złotych;

9. lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. - niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 5.000 złotych;

10. lp. 6.3.17. załącznika nr 3 do u.t.d. - naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z karty kierowcy - za każdego kierowcę, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 500 złotych;

11. lp. 6.3.19. załącznika nr 3 do u.t.d. - niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.3.1.-6.3.10. i 6.3.14., sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 2.000 złotych.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji w części, w jakiej dotyczy ona naruszeń przepisów z zakresu czasu pracy kierowców popełnionych przez kierowcę R.S.i wyszczególnionych na stronach od 5 do 18 decyzji oraz uchybień opisanych w lp. 6.2.1. i lp. 6.3.19. załącznika nr 3 do u.t.d., zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. oraz lp. 6.3.19. i lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.

Po rozpoznaniu odwołania, GITD decyzją z dnia 17 maja 2024 r. nr BP.500.9.2024.0751.RZ9.570360 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję WITD.

W uzasadnieniu decyzji GITD w pierwszej kolejności przytoczył regulacje normujące zagadnienie kontroli wykonywania przewozu drogowego oraz konsekwencje prawne dla podmiotów wykonujących ten przewóz z naruszeniem przepisów u.t.d.

Odnosząc się do stwierdzonych przez WITD naruszeń dotyczących czasu pracy kierowców (str. 5-18 uzasadnienia decyzji WITD), GITD podzielił stanowisko organu pierwszej instancji.

Odnosząc się następnie do naruszenia lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., GITD wskazał, że kierowca Z.B. w dniu 1 lutego 2023 r. pojazdem o nr rej. [...] wykonywał przewóz drogowy bez karty kierowcy włożonej do tachografu przejeżdżając 251 kilometrów, co skutkowało nierejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności, prędkości pojazdu oraz przebytej drogi. GITD podał, że w wyjaśnieniach z dnia 3 października 2023 r. skarżący podniósł, że kierowca przez nieuwagę włożył kartę do tachografu zainstalowanego w pojeździe na pozycję drugiego kierowcy i w taki sposób prowadził pojazd przez 3 godziny i 31 minut. W tym czasie na jego karcie zamiast jazdy zarejestrowała się dyspozycyjność. Gdy tylko zorientował się, że popełnił błąd przełożył swoją kartę do właściwego slotu. Natomiast kierowca R. S. w dniu 24 października 2022 r. pojazdem o nr rej. [...] wykonywał przewóz drogowy bez karty kierowcy włożonej do tachografu przejeżdżając 35 kilometrów, co skutkowało nierejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności, prędkości pojazdu oraz przebytej drogi. GITD wskazał, że w wyjaśnieniach z dnia 3 października 2023 r. skarżący podniósł, że kierowca włożył kartę kierowcy do tachografu zainstalowanego w pojeździe, lecz karta nie została poprawnie zalogowana. Kierowca po około 36 minutach zorientował się, że tachograf działa nieprawidłowo, zatrzymał pojazd i ponownie zalogował swoją kartę do tachografu.

GITD uznał, że doszło do naruszenia polegającego na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujących nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, zaś kara pieniężna nałożona na skarżącego za naruszenie sankcjonowane na podstawie lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wynosi 5.000 złotych. W ocenie GITD, bez znaczenia pozostają przy tym okoliczności wskazane przez skarżącego. Kierowcy powinni być bowiem odpowiednio przeszkoleni w zakresie używania tachografów, a nadto wykazywać się szczególną starannością przy ich obsłudze. Dochowanie tej staranności pozwoliłoby zaś na zorientowanie się kierowcy, że włożył on kartę nie do tego slotu tachografu albo, że nie zalogowała się ona prawidłowo.

Odnosząc się do naruszenia lp. 6.3.19. załącznika nr 3 do u.t.d. GITD stwierdził, że kierowca M.D. wpisem manualnym zadeklarował na karcie "odpoczynek" w okresie od dnia 1 października 2022 r. (pierwszy dzień objęty kontrolą) do dnia 24 października 2022 r. do godz. 18:59 oraz od dnia 15 grudnia 2022 r. od godz. 21:06 do dnia 2 stycznia 2023 r. do godz. 08:17, podczas gdy na wykresówkach z dnia 15 października 2022 r. i 19 grudnia 2022 r. zarejestrował jazdę. Tym samym kierowca zadeklarował na karcie kierowcy odpoczynek, gdy w rzeczywistości wykonywał przewozy drogowe pojazdem o nr rej. [...], rejestrując swój czas pracy za pomocą tachografu analogowego. Doszło zatem niewątpliwie do niepoprawnego stosowania karty kierowcy. Kara pieniężna nałożona na skarżącego za naruszenia sankcjonowane na podstawie lp. 6.3.19 załącznika nr 3 do u.t.d. wynosi 2.000 złotych.

Odnosząc się do wyjaśnień skarżącego, że w przypadku pracy wykonywanej w ten sposób, że pomiędzy przejazdami realizowanymi pojazdami wyposażonymi w tachograf cyfrowy są wielodniowe/wielotygodniowe przerwy, przeplatane wykonywaniem "innej pracy" i sporadycznym prowadzeniem pojazdu wyposażonego w tachograf analogowy, uwzględnienie tych ostatnich okresów przy pomocy wpisów manualnych na karcie kierowcy jest z technicznego punku widzenia niemożliwe, GITD wyjaśnił, że zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 60, str. 1 ze zm. - dalej: "rozporządzenie nr 165/2014"), kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Zdaniem GITD, z przepisów tych wynika jednoznacznie, że kierowcy zobowiązani są do rejestrowania swojej aktywności na wykresówkach i kartach kierowcy. Za niedopuszczalną należy natomiast uznać sytuację, w której kierowca na wykresówce rejestruje aktywność w postaci prowadzenia pojazdu, a na karcie kierowcy deklaruje, że w tym samym czasie odbiera odpoczynek. Prowadzi to bowiem do tego, że na dwóch nośnikach danych zarejestrowana zostaje odmienna aktywność kierowcy, co w zasadzie uniemożliwia służbom kontrolnym ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego w trakcie kontroli drogowej. Kierowca w takim przypadku może bowiem okazać do kontroli wyłącznie kartę kierowcy. Kontrolujący nie dowie się wówczas o innych aktywnościach kierowcy zarejestrowanych na wykresówkach. Jednocześnie GITD nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że w opisanej sytuacji dokonanie wpisów manualnych na karcie kierowcy jest niemożliwe technicznie.

GITD nie dopatrzył się naruszenia w sprawie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Zaznaczył również, że prawidłowa organizacja pracy w przedsiębiorstwie przewoźnika powinna zapobiec naruszeniu przez kierowców norm czasu pracy od początku ich zatrudnienia. W przedsiębiorstwie kontrolowanego nie tylko R.S., ale także inni kierowcy, naruszali normy czasu pracy. Natomiast z ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych wynika, że okoliczności uzasadniające zastosowanie w sprawie art. 92b i art. 92c u.t.d., powinien wykazać sam przedsiębiorca.

W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie:

- art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.;

- art. 92b ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.d.;

- art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.;

- art. 92a ust. 1 i ust. 7 oraz lp. 6.3.19. załącznika nr 3 do u.t.d.;

- art. 92a ust. 1 i ust. 7 oraz lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.

- art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji WITD w przedmiocie:

I. nałożenia kar pieniężnych za naruszenia czasu pracy kierowcy popełnione przez kierowcę R.S., a wyszczególnionych na stronach od 5 do 18zaskarżonej decyzji WITD;

II. nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł za nieprawidłowe stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków o których mowa w lp. 6.3.1-6.3.10 i 6.3.14 (strona 19 zaskarżonej decyzji WITD);

III. nałożenia kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi (strona 24 zaskarżonej decyzji WITD)

i umorzenie postępowania w sprawie w tym zakresie, bądź skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ administracji. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od GITD zwrotu kosztów postępowania sądowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w toku postępowania udowodnił, że spełnił ustawowe przesłanki do zastosowania przepisu art. 92b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.t.d. - dołożył należytej staranności - a więc uczynił wszystko czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz i jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Wskazał, że kierowca R.S. rozpoczął pracę w miesiącu wrześniu 2022 r. Dopiero po analizie pierwszego okresu jego pracy, na podstawie danych pobranych z jego karty kierowcy, możliwa była ocena i wprowadzenie środków naprawczych. Zwrócił uwagę, że na ogólną liczbę 24 naruszeń stwierdzonych w protokole kontroli, 17 z nich zostało popełnionych w miesiącu październiku 2022 r., a więc w pierwszym okresie pracy w przedsiębiorstwie. Po wprowadzeniu systemu działań naprawczych i rozmów szkoleniowych liczba przypadków naruszeń norm czasu pracy w kolejnych miesiącach radykalnie spadła. W listopadzie 2022 r. kierowca tylko 6 razy naruszył przepisy czasu pracy, w grudniu 2022 r. zanotowano już tylko jedno naruszenie przepisów przez kierowcę. W następnych miesiącach poddanych kontroli kierowca już nie popełniał wykroczeń. Wynika to z pracy skarżącego z kierowcą, polegającej na regularnym analizowaniu zapisów jego aktywności na karcie, doszkalania i przyjętemu skutecznemu systemowi kar dyscyplinarnych, począwszy od ustnego zwracania uwagi, do udzielenia pisemnego upomnienia pismem z dnia 16 listopada 2022 r. Skarżący podkreślił również, że naruszenia czasu pracy popełniane przez kierowcę R.S. były najczęściej niewielkie, kilkuminutowe. Kwalifikowały się co najwyżej do upomnień i podjęcia środków eliminujących te nieprawidłowości. Przyjmowany nowy kierowca zawsze zostaje przez skarżącego przeszkolony z zakresu przepisów regulujących wykonywanie przewozów drogowych, w tym dotyczących czasu pracy kierowców. Dodatkowo zobowiązuje się on do ich przestrzegania składając swój podpis pod dokumentem: "Informacja o normach prowadzenia pojazdu i obowiązkowych przerwach i odpoczynkach oraz sposobu rejestracji czasu aktywności kierowcy oraz odpowiedzialności za naruszenia czasu pracy kierowców". Skarżący stwierdził również, że jednoznacznym potwierdzeniem, że prawidłowo organizował pracę kierowców jest fakt, że pozostałym kierowcom, którzy w przedsiębiorstwie pracują od dłuższego czasu, tylko sporadycznie zdarzają się przypadki naruszeń norm czasu pracy. W całym okresie kontrolnym w odniesieniu do wszystkich pozostałych ośmiu kierowców stwierdzono tylko osiem takich przypadków i są to naruszenia mniejszej wagi zagrożone najniższymi karami.

W dalszej części skarżący wyjaśnił, że M.D. zajmuje się czynnościami związanymi z organizacją przewozów, w związku z tym wykonuje tzw. "inną pracę" kilka razy w miesiącu. Tylko sporadycznie kieruje pojazdami wyposażonymi w tachograf cyfrowy, a jeszcze rzadziej prowadzi pojazd wyposażony w tachograf analogowy (kilka razy w roku). Najczęściej są to przejazdy po kilka, kilkanaście kilometrów, np. w celu zatankowania pojazdu lub w celu odbycia próby drogowej w przypadku awarii lub przejazd do warsztatu w celu naprawy. Wszystkie te przejazdy są rejestrowane na karcie kierowcy i wykresówkach. Przy tego typu pracy, gdy pomiędzy przejazdami realizowanymi na pojazdach wyposażonych w tachograf cyfrowy z użyciem karty kierowcy są wielodniowe/wielotygodniowe przerwy, przeplatane wykonywaniem "innej pracy" i sporadycznym prowadzeniem pojazdu wyposażonego w tachograf analogowy (wykresówki), uwzględnienie tych okresów przy pomocy wpisu manualnego na karcie kierowcy jest z technicznego punktu widzenia wręcz niemożliwe. Dlatego odpowiednie okresy aktywności i odpoczynków są odnotowywane na wystawanych M.D. zaświadczeniach. Z drugiej strony, gdyby kierowca nie robił w ogóle wpisów manualnych na karcie kierowcy, naraziłby się na odpowiedzialność za ich brak. Taka procedura nie powoduje naruszenia żadnych norm czasu pracy, ani przepisów dotyczących użytkowania karty kierowcy czy tachografu. Zwrócił też uwagę, że organ kontroli nie wykazał, żeby jakakolwiek wykresówka zawierająca zapis aktywności kierowcy M.D. nie została okazana.

Wreszcie skarżący zakwestionował stanowisko GITD, że skutkiem nieprawidłowego obsługi tachografu przez kierowcę Z.B., polegającego na włożeniu karty kierowcy do tachografu zamontowanego w pojeździe na pozycję drugiego kierowcy, skutkowało nierejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności, prędkości, przebytej drogi. Te dane zostały zarejestrowane, jedynie zamiast aktywności polegającej na jeździe, została zarejestrowana dyspozycja. Opisany stan faktyczny nie wyczerpuje więc przesłanek zastosowania sankcji z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. Zasadnym w tym przypadku jest natomiast zastosowanie przepisu lp. 6.3.19. załącznika nr 3 u.t.d. Skarżący zakwestionował również stanowisko GITD odnośnie sytuacji dotyczącej kierowcy R.S., który włożył kartę do tachografu, jednakże karta nie zalogowała się poprawnie. Zdaniem skarżącego, ani kierowca, ani tym bardziej przewoźnik nie może odpowiadać w takiej sytuacji za zdarzenia, których nastąpienia nie mógł przewidzieć, ani im zapobiec, tym bardziej, że sytuacja ta nie spowodowała naruszenia jakichkolwiek norm czasu pracy kierowcy w tym dniu. Opisany stan faktyczny nie wyczerpuje więc przesłanek opisanych w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. W takim przypadku WITD był zobowiązany do zastosowania przepisu art. 92c u.t.d. i odstąpić od nałożenia kary za powyższe naruszenie, gdyż wszystkie okoliczności sprawy i dowody wskazują jednoznacznie, że podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstałe naruszenia, a nastąpiły one wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

W odpowiedzi na skargę GITD podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w wyżej przedstawionych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, i jako taka powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.

Podstawę prawną decyzji organów stanowiły przepisy u.t.d.

Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że:

1) przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 1 000 000 złotych za każde naruszenie;

2) przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy, o którym mowa w art. 5b ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości do 120 000 złotych za każde naruszenie.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny. Nie jest ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, co oznacza, że określona w art. 92a u.t.d. kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (wyrok NSA z dnia 3 września 2024 r., sygn. akt II GSK 709/24). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do u.t.d., do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co oznacza, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż podana w załączniku.

Decyzja o nałożeniu kary ma więc charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest bowiem jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d. (wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 199/20).

Wymaga jeszcze podkreślenia, że zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d. odpowiedzialność z art. 92a ust. 1 u.t.d. dotyczy naruszenia obowiązków lub warunków wynikających zarówno z ustawy, jak i wymienionych w tym przepisie aktów.

W niniejszej sprawie spór między stronami dotyczy nałożenia kar pieniężnych za: naruszenia czasu pracy kierowcy popełnione przez kierowcę R.S., a wyszczególnionych na stronach od 5 do 18 zaskarżonej decyzji; nieprawidłowe stosowanie wykresówek lub karty kierowcy (strona 19 zaskarżonej decyzji); niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi (strona 24 zaskarżonej decyzji).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzucanego przez GITD naruszenia polegającego na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującego nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi (lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.), należy wskazać, że zgodnie z art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014, przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy stosujący tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i prawidłowe stosowanie wykresówek. Zgodnie z art. 32 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014, zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy, kierowca Z.B. w dniu 1 lutego 2023 r. pojazdem o numerze rej. [...] wykonywał przewóz drogowy bez karty kierowcy włożonej do tachografu przez 3 godziny 26 minut od godziny 06:31 do godziny 10:01 (251 km, 73,11 km/h) co skutkowało nierejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności, prędkości pojazdu oraz przebytej drogi. Skarżący w wyjaśnieniach z dnia 3 października 2023 r. podał, że kierowca przez nieuwagę o godz. 06:24 włożył kartę do tachografu zamontowanego w pojeździe na pozycję drugiego kierowcy i od godz. 06:31 prowadził pojazd przez 3 godziny 31 minut. W tym czasie na jego karcie kierowcy zamiast jazdy zarejestrowała się dyspozycyjność. Gdy tylko zorientował się, że popełnił błąd, przełożył swoją kartę do właściwego slotu.

Ponadto kierowca R.S. w dniu 24 października 2022 r. pojazdem o numerze rej. [...] wykonywał przewóz drogowy bez karty kierowcy włożonej do tachografu przez 36 minut od 08:10 do 08:46 (35 km, 58,33 km/h) co skutkowało nierejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności, prędkości pojazdu oraz przebytej drogi. Skarżący w wyjaśnieniach z dnia 3 października 2023 r. podał, że kierowca o godz. 08:10 włożył kartę kierowcy do tachografu, lecz karta nie została zalogowana. Kierowca po około 36 minutach zorientował się, że karta działa nieprawidłowo, zatrzymał pojazd i ponownie zalogował swoją kartę do tachografu o godz. 08:48.

GITD zakwalifikował oba powyższe naruszenia, jako naruszenia z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. - Niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę uznał, że stanowisko GITD jest nieprawidłowe.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że naruszenie polegające na ingerencji w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf (lp. 6.2. załącznika do u.t.d.) musi wynikać z działania strony, tj. podjęcia przez przedsiębiorcę lub kierowcę czynności skutkujących nieprawidłowym działaniem tachografu lub bezpośrednio wpływających na zapis danych rejestrowanych przez tachograf. Zatem z tego typu naruszeniem będziemy mieli do czynienia w sytuacji podjęcia czynności, które oddziałują bezpośrednio na tachograf, a nie zaś w przypadku bezczynności, czyli braku jakiegokolwiek działania ze strony kierowcy lub innej osoby. W niniejszej sprawie nie doszło natomiast do jakiejkolwiek nieuprawnionej ingerencji w działanie tachografu, czy jego odłączenia, które penalizuje lp. 6.2. załącznika do u.t.d. Należy zgodzić się ze skarżącym, że w niniejszej sprawie niewłaściwa obsługa nie dotyczy ingerencji w działanie tachografu, ale wadliwego użycia karty kierowcy. Nie można zatem w tym przypadku mówić o naruszeniu określonym w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., który umieszczony został w lp. 6.2. "Wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf" i przewiduje karę w wysokości 5.000 zł, ale z sytuacjami opisanymi w lp. 6.3. załącznika nr 3 do u.t.d. odnoszącymi się do "Naruszenia zasad i warunków użytkowania tachografu", za które ustawodawca przewidział kary pieniężne w wysokości od 50 zł do 3000 zł. Warto przy tym zauważyć, że w lp. 6.3. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie: "6.3.10. Wykonywanie przewozu drogowego w załodze kilkuosobowej z włożeniem wykresówki lub karty kierowcy lub wykresówek lub kart kierowcy w nieodpowiednie czytniki tachografu". Kara pieniężna za to naruszenie wynosi 1.000 zł. Z kolei w lp. 6.3.19., ustawodawca wymienił naruszenie opisane jako: "Niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w pkt 6.3.1-6.3.10 i 6.3.14". Przewidziana za to naruszenie kara wynosi 2.000 zł. Dlatego też w ocenie Sądu wskazane powyżej naruszenia należało zakwalifikować jako czyn opisany w lp. 6.3.19. załącznika nr 3 do u.t.d., tj. niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, bowiem żaden z punktów lp. 6.3. załącznika nr 3 do u.t.d. nie przewiduje wprost kary odnoszącej się do niewłożenia karty kierowcy do urządzenia rejestrującego. Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku nieprawidłowego zalogowania karty kierowcy po włożeniu jej do tachografu.

Reasumując, naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu bez zalogowanej karty kierowcy nie stanowi wykonywania przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf i nie może być sankcjonowane karą w wysokości 5.000 zł z tytułu niewłaściwej obsługi lub odłączenia homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującego nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

Odnosząc się do zarzucanego przez GITD naruszenia polegającego na nieprawidłowym stosowaniu wykresówek lub karty kierowcy (lp. 6.3.19 załącznika nr 3 do u.t.d.) należy wskazać, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy kierowca M.D.wpisem manualnym zadeklarował na karcie kierowcy "odpoczynek" w okresie od dnia 1 października 2022 r. do dnia 24 października 2022 r. do godz. 18:59 oraz od dnia 15 grudnia 2022 r. od godz. 21:06 do dnia 2 stycznia 2023 r. do godz. 08:17, natomiast na wykresówkach kierowcy użytkowanych w pojeździe o numerze rej. [...] w dniach 15 października 2022 r. oraz 19 grudnia 2022 r. zarejestrowana została jazda tego kierowcy. GITD zakwalifikował powyższe naruszenie, jako naruszenie z lp. 6.3.19. załącznika nr 3 do u.t.d. - Niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.3.1-6.3.10 i 6.3.14. Skarżący w toku postępowania podnosił, że M.D. zajmuje się czynnościami związanymi z organizacją przewozów, w związku z tym wykonuje tzw. "inną pracę" kilka razy w miesiącu. Tylko sporadycznie kieruje pojazdami wyposażonymi w tachograf cyfrowy, a jeszcze rzadziej prowadzi pojazd wyposażony w tachograf analogowy (kilka razy w roku). Najczęściej są to przejazdy po kilka, kilkanaście kilometrów, np. w celu zatankowania pojazdu lub w celu odbycia próby drogowej w przypadku awarii lub przejazd do warsztatu w celu naprawy. Wszystkie te przejazdy są rejestrowane na karcie kierowcy i wykresówkach. Przy tego typu pracy, gdy pomiędzy przejazdami realizowanymi na pojazdach wyposażonych w tachograf cyfrowy z użyciem karty kierowcy są wielodniowe/wielotygodniowe przerwy, przeplatane wykonywaniem "innej pracy" i sporadycznym prowadzeniem pojazdu wyposażonego w tachograf analogowy (wykresówki), uwzględnienie tych okresów przy pomocy wpisu manualnego na karcie kierowcy jest z technicznego punktu widzenia wręcz niemożliwe. Dlatego odpowiednie okresy aktywności i odpoczynków są odnotowywane na wystawanych M.D. zaświadczeniach. GITD w zaskarżonej decyzji nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że dokonanie wpisów manualnych na karcie kierowcy jest technicznie niemożliwe.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja w powyższym zakresie nie spełnia wymogów zakreślonych treścią art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wymagane jest, aby uzasadnienie decyzji ostatecznej stanowiło logiczną, zwartą całość, aby prześledzić tok rozumowania organu odwoławczego i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem. Tworzy to po stronie organu odwoławczego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi nie powinno budzić wątpliwości wojewódzkiego sądu administracyjnego, że zaskarżona decyzja została wydana po gruntownej analizie zebranego materiału dowodowego i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (wyrok NSA z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt I GSK 360/23). Przypomnieć przy tym należy, że zgodnie z art. 11 k.p.a. organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Tymczasem w niniejszej sprawie GITD w żaden sposób nie uzasadnił swojego stanowiska (co istotne, pozostającego w sprzeczności z twierdzeniami skarżącego), zgodnie z którym w opisanej przez skarżącego sytuacji dotyczącej kierowcy M.D., dokonanie wpisów manualnych na karcie kierowcy było możliwe technicznie do wykonania. Brak jakiejkolwiek argumentacji organu sprawia, że decyzja w tym zakresie nie poddaje się kontroli Sądu pod względem jej zgodności z przepisami prawa.

Niezasadne są natomiast zarzuty skargi dotyczące naruszeń czasu pracy przez kierowcę R.S. Jak już wyżej wyjaśniono, odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Ponadto zasadą jest, że odpowiedzialność za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi przedsiębiorca i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi się posługuje w wykonywaniu działalności gospodarczej.

Ustawodawca, wprowadzając kary pieniężne określone w art. 92a u.t.d., przewidział możliwość wyłączenia ich, przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 92b i 92c tej ustawy.

Zgodnie z art. 92b ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.d., nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006,

b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014,

c) umowy AETR,

d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Natomiast zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że obowiązek wykazania przesłanek określonych w tych przepisach co do zasady obciąża podmiot wykonujący przewóz. Do uwolnienia się od odpowiedzialności w trybie art. 92b ust. 1 u.t.d. wymagane jest udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Nie wystarcza zatem wykazanie zastosowania wszystkich normalnych, rutynowych środków zabezpieczających, jeżeli sytuacja wymagała środków dodatkowych (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt II GSK 768/21).

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że wystąpiły okoliczności uzasadniające zwolnienie od odpowiedzialności z art. 92a ust. 1 u.t.d. Wskazywane przez skarżącego podjęte działania polegające na przeszkoleniu kierowcy, kontroli jego aktywności na karcie kierowcy i zastosowaniu kary dyscyplinarnej, nie świadczy jeszcze o tym, że przewoźnik podjął realne i skuteczne działania w celu zapewnienia przestrzegania przez zatrudnionych przez siebie kierowców przepisów regulujących wykonywanie przewozu drogowego, jeżeli zastosowane środki nie doprowadziły do przestrzegania przepisów w tym zakresie. Brak skutecznego, a więc eliminującego mogące wystąpić naruszenia, nadzoru nad wykonywaniem przewozów świadczy o tym, że skarżący nie może skutecznie powołać się na art. 92b ust. 1 pkt 1 u.t.d. Wymaga podkreślenia, że w kontrolowanym okresie kierowca dopuścił się 24 naruszeń norm czasu pracy. Słusznie przy tym zwrócił uwagę GITD, że nie tylko nowo przyjęty kierowca naruszał normy czasu pracy, ale również inni zatrudnieni przez skarżącego kierowcy. Nie ma natomiast znaczenia, że naruszenia - przekroczenia czasu pracy przez poszczególnych kierowców - były nieznaczne, albowiem nie oznacza to, że do naruszenia prawa nie doszło.

W niniejszej sprawie zastosowania nie mógł znaleźć także art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Powszechnie przyjmuje się, że przepis ten odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Skarżący nie może więc skutecznie powoływać się na treść art. 92c ust. 1 u.t.d. w sytuacji, gdy to działający w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy kierowcy, działający w ramach powierzonych im zadań dopuszczają się działań, za które u.t.d. przewiduje nałożenie kary.

Z przedstawionych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę GITD stosownie do postanowień art. 153 p.p.s.a., uwzględni powyższe wskazania Sądu.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 417 zł.