Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 977/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
article: art. 4, art. 39 ust. 1, art. 39 ust. 2, art. 39 ust. 3, art. 107 ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.), , Protokolant asystent sędziego Robert Latek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 4 października 2023 r. znak: KO.440.74.2023 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adw. M. A., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, decyzją z 4 października 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z 8 sierpnia 2023 r., która odmówiono Z. S. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów energii elektrycznej.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 4 lipca 2023 r. Z. S. zwrócił się o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów: energii elektrycznej, prywatnej rehabilitacji, prywatnej wizyty u ortopedy, prywatnej wizyty u okulisty, prywatnej wizyty u neurologa, prywatnej wizyty u kardiologa, zakupu okularów oraz zakupu paliwa na dojazdy do lekarzy i na rehabilitację.

Wspomnianą decyzją z 8 sierpnia 2023 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów energii elektrycznej.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że 18 lipca 2023 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy, jednak wnioskodawca odmówił jego podpisania, odmówił także uzupełnienia i podpisania oświadczenia majątkowego oraz uzupełnienia i podpisania oświadczenia o jednorazowym dochodzie. Organ ustalił, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmuje pokój z kuchnią, mieszka w rodzinnym domu, który jest obecnie własnością byłej żony, która również tam mieszka, jest dłużnikiem alimentacyjnym. Dzierżawi gospodarstwo rolne o powierzchni 0,7742 ha przeliczeniowego, które jak twierdzi, nie przynosi dochodu. Pobiera zasiłek stały z powodu niepełnosprawności w wysokości 719 zł.

Następnie 20 lipca 2023 r. zostało wysłane do wnioskodawcy zawiadomienie o konieczności przedstawienia faktury za energię elektryczną oraz dokumentu potwierdzającego ponoszenie opłat za energię elektryczną, jak również zaświadczenia, że wskazana przez wnioskodawcę wada wzroku uniemożliwia mu podpisanie ww. dokumentów (wywiadu środowiskowego, oświadczenia majątkowego, oświadczenia o jednorazowym dochodzie), które pozostało bez odpowiedzi.

Wobec powyższego organ stwierdził, że ze względu na to, że wnioskodawca nie przedstawił faktury za energię elektryczną, ani żadnego dokumentu poświadczającego, że to on partycypuje w kosztach opłat za energię elektryczną, nie można ustalić, czy faktycznie ponosi koszty związane z energią elektryczną oraz w jakiej wysokości, Zdaniem organu brak dostarczenia dokumentów, odmowa podpisania oświadczenia majątkowego, odmowa podpisania oświadczenia o jednorazowym dochodzie oraz odmowa podpisania wywiadu środowiskowego stanowią podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia ze względu na brak współpracy wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy powyższą decyzję, wyjaśniło, że poza sporem jest okoliczność, że strona jest osobą uprawnioną do przyznania wsparcia w formie wnioskowanego świadczenia. Kolegium przypomniało, że w trakcie wywiadu został poinformowany o konieczności dostarczenia między innymi faktury za energię elektryczną lub dokumentu potwierdzającego, iż partycypuje w kosztach za energię. Wnioskodawca nie chciał podpisać wywiadu środowiskowego ani innych wymienionych wcześniej dokumentów. Nie przedstawił także żadnych okoliczności, dokumentów potwierdzających ponoszenie przez niego opłat za energię elektryczną. Zainteresowany został poinformowany o możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia oraz, że ich niewykazanie może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z jego żądaniem jednak z możliwości takiej nie skorzystał.

W ocenie Kolegium postawa skarżącego, który nie wyraził zgody na podpisanie wywiadu środowiskowego, podpisanie oświadczenia o dochodach, przedstawienia żądanych dokumentów, świadczy o tym, że nie współpracuje on z pracownikiem socjalnym, co skutkować musiało odmową przyznania wnioskowanej pomocy w świetle art. 11 ust. 2 u.p.s., ze względu na brak możliwości weryfikacji sytuacji życiowej wnioskodawcy. W ocenie Kolegium, odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie kosztów energii elektrycznej, nie narusza granic uznania administracyjnego ani obowiązującego prawa. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o konieczności poniesienia wydatku na ten cel. Jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i ustaleń dokonanych we wcześniejszych sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej, o które ubiegał się skarżący, zainteresowany przebywa obecnie w dawnym domu rodzinnym, będącym własnością jego byłej żony. Zajmuje dwa pomieszczenia, tj. pokój z kuchnią. Wnioskodawca w żaden sposób nie udokumentował, że zobowiązany jest z tego tytułu ponosić jakiekolwiek koszty związane z energią elektryczną, w tym ich części.

W ocenie Kolegium nie sposób zatem uznać, aby w tym zakresie występowała konieczność zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej skarżącego.

W skardze Z. S. zakwestionował prawidłowość decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim z 4 października 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów energii elektrycznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

W piśmie procesowym z 26 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił skargę, zarzucając naruszenie:

- art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy i niezebranie wystarczającego materiału dowodowego, skutkujące niewyjaśnieniem w dostatecznym zakresie przedmiotowej sprawy, a w szczególności niezbadaniem osobistej i majątkowej sytuacji skarżącego, celem ustalenia czy skarżący spełnia warunki do otrzymania zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej – pokrycia kosztów energii elektrycznej w miejscu zamieszkania skarżącego;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w zw. z art. 4 i art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, poprzez niedostateczne wyjaśnienie i zbadanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz prawnie relewantnych przesłanek wskazanych w powołanych wyżej przepisach prawa materialnego, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż istnieją podstawy do oddalenia wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego;

- art. 15 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, polegające na zaniechaniu powtórnego, merytorycznego wyjaśnienia i rozstrzygnięcia całej sprawy administracyjnej;

- art. 75 § 1 k.p.a., w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka M. S., jak również pominięcie informacji przekazywanych przez M. S. w trakcie wywiadu środowiskowego, która informowała pracowników MOPS przeprowadzających wywiad, że skarżący jest zobowiązany pokrywać koszty energii elektrycznej i koszty te, w czasie gdy skarżący wniósł o przyznanie zasiłku celowego wynosiły ok. 154 zł, podczas gdy dowód ten dotyczył okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia omawianej sprawy;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy decyzja ta winna zostać uchylona w całości;

- art. 7, w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., poprzez odmowę przyznania zasiłku celowego, w sytuacji, gdy spełnione zostały warunki uzasadniające przyznanie zasiłku skarżącemu;

- art.. 4, w zw. z art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 5 u.p.s., poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez organ, że skarżący odmówił współdziałania w ustaleniu jego sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej, co skutkowało wadliwym przyjęciem przez organ, że istnieją podstawy do oddalenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego.

Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzająca ją decyzją organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty nie zostały poniesione w całości ani w części. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu z rachunku za prąd z maja i lipca 2023 r. oraz oświadczenia M. S. z 26 stycznia 2024 r., celem wykazania wysokości kosztów energii elektrycznej związanych z zamieszkiwaniem przez skarżącego i obowiązku ich poniesienia przez skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Mając powyższe na uwadze sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że została ona wydana zgodnie z przepisami obowiązującego prawa.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm. - u.p.s.).

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 39 ust. 1-3 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opalu, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. W przypadku tego świadczenia organ pomocy społecznej działa w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet spełnienie ustawowych kryteriów uzyskania pomocy, nie przesądza o tym, że pomoc taka zostanie przyznana, a także, że zostanie przyznana w formie i wysokości oczekiwanej przez wnioskodawcę. Innymi słowy spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia, w tym także świadczenia w żądanej wysokości.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym niemożliwym do pokonania przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości osób i rodzin przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3).

Z powyższych przepisów wynika, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, nie zaś ich trwałe wyręczanie w zaspokajaniu potrzeb bytowych. Organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Pomoc przyznawana na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących (por. m.in. wyroki NSA: z 23 września 2008 r., I OSK 1511/07; z 5 września 2017 r., I OSK 2031/16; wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2022 r., I SA/Wa 2647/21; wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2022 r., II SA/Gl 571/22 – orzezcenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie ustawodawca zwraca uwagę na konieczność współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Wyrazem tego jest w szczególności treść art. 4 u.p.s., zgodnie z którym osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei przepis art. 11 ust. 2 wymienia się szereg okoliczności, związanych z brakiem współpracy zainteresowanych z organami pomocy społecznej, które mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych. W świetle tych unormowań nie budzi wątpliwości, że brak aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Odmowa udzielenia pomocy społecznej może być następstwem negatywnych zachowań świadczeniobiorcy. (por. przykładowo wyrok NSA z 17 listopada 2009 r., I OSK 554/09; wyrok WSA w Rzeszowie z 25 maja 2022 r., II SA/Rz 84/22).

W myśl art. 107 ust. 5 u.p.s., pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Wskazana forma postępowania wyjaśniającego wymaga od osoby zainteresowanej uzyskaniem świadczeń z pomocy społecznej czynnego udziału w postępowaniu o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Wobec tego osoba zainteresowana musi się liczyć z koniecznością ścisłej aktywności podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego

Uwzględniając powyższe rozważania w okolicznościach niniejszej sprawy, sąd uznał, że orzeczona przez organ pierwszej instancji i utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją odmowa przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów energii elektrycznej znajduje uzasadnione podstawy i tym samym mieści się w ramach przysługującego organowi uznania administracyjnego. Podkreślić należy, że rozstrzygnięcie to zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji przepisami postępowania.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Utrzymuje się z zasiłku stałego, w kwocie 719 zł oraz z gospodarstwa rolnego o pow. 2,265 ha fiz. w tym 0,7742 ha przeliczeniowego. W świetle powyższych okoliczności nie budzi wątpliwości, że sytuacja życiowa skarżącego jest obiektywnie trudna. Z tego też względu skarżący został objęty wskazanym wsparciem organu pomocy społecznej.

Po złożeniu przez skarżącego wniosku o przyznanie przedmiotowego zasiłku celowego przeprowadzony został wywiad środowiskowy, który nie został przez skarżącego podpisany. Powodem odmowy podpisania wywiadu była według skarżącego wada wzroku, która uniemożliwiła mu zapoznanie się z treścią wywiadu, a pośrednio okoliczność, że organ pomocowy nie uwzględnił wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup okularów, co uniemożliwia mu, jak oświadczył przeczytanie treści sporządzonego przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego. Jednocześnie nie można pominąć okoliczności, że wskazywana przez skarżącego wada wzroku nie uniemożliwia mu składania kolejnych wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, jak i udziału w postępowaniach administracyjnych prowadzonych z jego udziałem, w tym składania i podpisywania pism procesowych. Skarżący nie odpowiedział także na wystosowane doń wezwanie o konieczności przedstawienia faktury za energię elektryczną oraz dokumentu potwierdzającego ponoszenie opłat za energię elektryczną, jak również zaświadczenia, że wada wzroku wnioskodawcy uniemożliwia podpisanie dokumentów. Skarżący nie zareagował także na pismo organu którym organ, działając na podstawie art. 79a 1 i 2, w zw. z art. 10 k.p.a., poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Mimo powyższych wezwań skarżący na etapie postepowania administracyjnego nie przedstawił żadnego dokumentu (w tym oświadczenia M. S. o wysokości ponoszonych kosztów energii elektrycznej przez skarżącego) potwierdzającego ponoszenie przezeń opłat za energię elektryczną. Także z wywiadu środowiskowego nie wynika okoliczność, że skarżący ponosi jakiekolwiek opłaty związane z energią elektryczną na podstawie ustnej umowy z byłą żoną.

W konsekwencji sąd aprobuje stanowisko Kolegium, że postawa skarżącego, który nie wyraził zgody na podpisanie: wywiadu środowiskowego i oświadczenia o dochodach, a także nie przedstawił żądanych dokumentów o ponoszonych opłatach za energię elektryczną, świadczy o tym, że nie współpracuje on z pracownikiem socjalnym. Odmowa udzielenia wskazanych informacji, uniemożliwiała tym samym organowi pomocowemu dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie, w tym ponoszenia przez skarżącego kosztów energii elektrycznej, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy w oparciu o przepis art. 11 ust. 2 u.p.s. Podkreślić należy, że obowiązek współdziałania dotyczy realizacji tej funkcji pomocy społecznej, jaką jest (art. 2 ust. 1 u.p.s.), umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej nie jest dostarczanie środków bieżącego utrzymania i pokrywania kosztów wydatków związanych z utrzymaniem wnioskodawcy, ale właśnie działanie na rzecz przezwyciężenia okoliczności, które powodują, że osoba nie jest w stanie samodzielnie swoich potrzeb zaspokoić. Pomoc społeczna, poprzez świadczenia wspiera osoby w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia potrzeb, ale jej zadaniem jest zapobieganie sytuacjom generujących potrzebę wsparcia i podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin (art. 3 ust. 2 u.p.s.). W wyroku z 13 czerwca 2017 r. I OSK 331/16 NSA stwierdził, że organy pomocy społecznej są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia takiej pomocy. Ustalenie sytuacji osobistej oraz stanu majątkowego ma zasadnicze znaczenie dla możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej.

Z kolei uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu, czy to poprzez odmowę jego przeprowadzenia, czy odmowę odpowiedzi na poszczególne pytania pracownika socjalnego, względnie niewywiązywanie się z uzasadnionych żądań złożenia stosownych dokumentów, może zostać uznane za brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym, co z kolei stanowi wyrażoną w art. 11 ust. 2 u.p.s. przesłankę do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej (por. wyroki: WSA w Łodzi z 7 marca 2019 r., II SA/Łd 111/18, WSA we Wrocławiu z 21 maja 2019r., IV SA/Wr 53/19 oraz z 17 listopada 2022 r., IV SA/Wr 124/22; WSA w Gliwicach z 21 sierpnia 2023 r., II SA/Gl 1184/22).

W tym kontekście zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie mają okoliczności związane z brakiem reakcji skarżącego na podejmowane przez organ pomocy społecznej próby uzyskania od skarżącego dokumentów świadczących o ponoszeniu przezeń opłat za energię elektryczną. Zaniechanie w tym zakresie zostało opisane w uzasadnieniach organów, a sąd podzielił stanowisko, że zachowanie skarżącego jest przejawem braku dążenia do wyjaśnienia kluczowej dla przyznania wnioskowanego zasiłku okoliczności, co wypełnia hipotezę art. 11 ust. 2 u.p.s. Podkreślić należy, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie pomocy spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Aby otrzymać pomoc społeczną, osoba zainteresowana zobowiązana jest do udzielenia organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej. Nie kwestionując zatem trudnej sytuacji życiowej skarżącego, przytoczone wyżej regulacje ustawy o pomocy społecznej nie pozostawiają wątpliwości, co do tego, że aby organ miał w ogóle szansę rozpatrzyć pozytywnie wniosek o przyznanie zasiłku celowego, musi w tym celu dokonać stosownych ustaleń faktycznych, co zostało uniemożliwione brakiem współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym.

W cenie sądu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów procedury administracyjnej, podniesione przez pełnomocnika skarżącego w piśmie z 26 stycznia 2024 r., uzupełniającym skargę. Stwierdzić należy, że rozstrzygnięcia organów administracji w pełni odpowiadają wymogom z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności. Prawo strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania jest realizowane w szczególności przez prawo do inicjatywy dowodowej, ukształtowane w art. 78 k.p.a., prawo do brania czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego (art. 79 k.p.a.), jak również prawo do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, wynikające z art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. Skarżący brał udział w postępowaniu, wobec czego nie sposób stwierdzić, że prowadząc postępowanie organy rozpoznające sprawę uchybiły przepisom art. 7 i art. 77 § 1, art. 78, czy art. 80 k.p.a., albowiem w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważyły cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i dokonały prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu tego uprawnienia.

Reasumując, zdaniem sądu fakt, że materiał dowodowy zebrany w sprawie został odmiennie od woli skarżącego oceniony przez organy administracji nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania administracyjnego zawartych w k.p.a. W ocenie sądu przeprowadzone w sprawie niniejszej postępowanie nie naruszyło przepisów procedury administracyjnej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też, ustalony w sprawie stan faktyczny uznać należy za prawidłowy. Organy w sposób właściwy dokonały subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod odpowiednie normy prawa materialnego.

Nie mogły także odnieść zamierzonego skutku wnioski dowodowe złożone przy piśmie procesowym z 26 stycznia 2024 r. z tego względu, że zostały złożone dopiero na etapie skargi, przez co nie mogły zostać uwzględnione przez organy orzekające w sprawie. Nie można skutecznie postawić organom zarzutu, że pominęły owe dowody w sprawie (w tym oświadczenia M. S.), skoro aż do etapu skargi strona tego dowodu nie zgłaszała.

Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

O kosztach sąd orzekł w zakresie zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skarżącemu przez pełnomocnika ustanowionego z rzędu. Mając jednakże na uwadze ostatnie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, Sąd doszedł do przekonania, że w ramach wykładni prokonstytucyjnej należy pominąć regulację rozporządzenia z 2016 r. (do którego odsyła ustawa) tylko w tej części, która odnosi się do ustalenia stawek wynagrodzenia adwokata za świadczoną pomoc prawną z urzędu i zastąpić te stawki - stosownie do wartości przedmiotu zaskarżenia oraz rodzaju postępowania - stawkami wynagrodzenia (opłat), jakie prawodawca przewidział za takiego samego rodzaju prace (pomoc prawną) wyświadczone przez adwokata ustanowionego z wyboru.

W konsekwencji w analizowanym przypadku zastosowanie wnioskowania z analogii (w taki sam sposób Trybunał Konstytucyjny postrzegał skutki swoich wyroków w sprawach o sygn. akt SK 66/19 oraz SK 78/21) oznacza przyznanie adwokatowi wyznaczonemu pełnomocnikiem skarżącego w niniejszej sprawie kwoty 480 zł, bo na taką właśnie kwotę prawodawca wycenił pomoc prawną adwokata z wyboru według § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

ds