Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3742/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.1a
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, Protokolant Natalia Zawadka, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "A." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością B. sp.k. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 431/20 w sprawie ze skargi "A." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością B. sp.k. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 16 czerwca 2020 r., nr SKO.4140.128.2020 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 27 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 431/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: "WSA"), oddalił skargę "A." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością H. sp.k. z siedzibą w L. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej: "SKO") z 16 czerwca 2020 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżąca żądając przeprowadzenia rozprawy zaskarżyła go w całości wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w całości oraz zasądzenie od SKO na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia radcy prawnego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 10 p.p.s.a. w zw. z art. 90 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) oraz art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez:

- ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy przez sąd i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym,

- zaniechanie przeprowadzenia rozprawy: na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku lub przeprowadzenia rozprawy w budynku sądu bez powyższych urządzeń, pomimo, że taki tryb działania nie wywoływałby nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących oraz nie zachodziły przesłanki by nie było można rozprawy przeprowadzić na odległość, a prowadzenie postępowania w sposób jawny pozwalałoby zachować konstytucyjnie chronione prawa skarżącej;

2) art. 146 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 200 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej jako: "o.p."), poprzez uznanie, że naruszenie art. 200 o.p. nie miało wpływu na wynik sprawy i nie powinno skutkować uchyleniem decyzji, pomimo że niewyznaczenie stronie przez organ odwoławczy siedmiodniowego terminu stanowi rażące naruszenie prawa i ogranicza prawa strony do rzetelnego prowadzenia postępowania;

3) art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 134 p.p.s.a. poprzez:

- nieprawidłowe uzasadnienie wyroku w zakresie zasadniczych motywów rozstrzygnięcia w części dotyczącej: wyznaczenia terminu do zapoznania się z aktami postępowania; w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego przez wyjaśnienia wadliwości stanowiska i wątpliwości Skarżącej, co utrudnia (jeśli nie uniemożliwia) kontrolę instancyjną orzeczenia i nie realizuje zasad rzetelnego procesu sądowego, w którym istotnym aspektem jest uzasadnienie wyroku w sposób pozwalający na zdekodowanie rozumowania Sądu i zasadność wydanego rozstrzygnięcia;

- brak pełnego rozpoznania wszystkich zarzutów skargi, ograniczenie kognicji wyłącznie do niektórych aspektów sprawy i pomięcie w wyroku i jego uzasadnieniu argumentów Skarżącej, a w konsekwencji brak należytego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które: ma charakter ogólnikowy, nie odnosi się do wszystkich i konkretnych zarzutów Skarżącej, nie wyjaśnia motywów rozstrzygnięcia, pomija je i ignoruje, skupiając się jedynie na części okoliczności; zawiera wypowiedzi nie zawierające uzasadnienia i argumentacji prawnej, które uniemożliwiają weryfikację przyjętej argumentacji i sprawowanie kontroli nad nią, a tym samym nie zawiera stosownych wyjaśnień w zakresie podstaw rozstrzygnięcia;

- faktyczne pominięcie rozbudowanego i wielowątkowego stanowiska Skarżącej w zakresie przepisów prawa materialnego, w szczególności w zakresie ustalenia zasad opodatkowania i zwolnienia w sposób pozwalający na ich zastosowanie poza realiami sprawy;

4) art. 146 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 235 o.p., poprzez zaakceptowanie faktu nieodniesienia się w treści decyzji do zarzutów strony dotyczących sposobu liczenia powierzchni podlegającej zwolnieniu, a także zaniechanie odniesienia się do zarzutów dotyczących naruszenia przez organ pierwszej instancji zasad postępowania podatkowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, świadczy bowiem o braku rozpoznania całej sprawy i wszystkich jej aspektów;

5) art. 146 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 121 o.p., poprzez zaakceptowanie naruszenia zasady budzenia zaufania do organów podatkowych i prowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem przepisów, w szczególności w ten sposób by pomimo prowadzenia przez Skarżącą konsultacji z organem przed złożeniem dokumentów uprawnione było de facto zakwestionowane zwolnienia, pomimo, że Skarżąca podnosiła w tym zakresie argumenty, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, nie zostało bowiem w ogóle przeanalizowane w sprawie i poddane osądowi z perspektywy zgodności z prawem;

6) art. 146 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 120 o.p., poprzez zaakceptowanie przez WSA działania przez organy bez podstawy prawnej w zakresie uznania, że możliwe jest zaniechanie jakichkolwiek działań w zakresie zastosowania przepisów prawa materialnego dotyczących zwolnienia w podatku od nieruchomości dla prac restauratorskich i konserwatorskich, pomimo, że Skarżąca podnosiła w tym zakresie argumenty, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, nie zostało bowiem w ogóle przeanalizowane w sprawie;

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono także naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 1a ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm.; dalej jako: "u.p.o.l."), poprzez błędną wykładnię i przyjęcie za organem I instancji, że powierzchnia użytkowa tzw. wieży może być określona wyłącznie w oparciu o cztery pomieszczenia, z którymi zapoznał się urząd, pomimo, że powierzchnią użytkową budynku jest cała powierzchnia mierzona po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach (niezależnie czy są one dostępne czy też nie ze względów bezpieczeństwa), z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych, a w konsekwencji przyjęcie zaniżonej wielkości powierzchni do zwolnienia;

2) § 1 ust. 1 pkt. 3 lit a) w zw. z § 2 pkt 5 uchwały nr XCVIII/2017/14 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 5 listopada 2014 r. w sprawie zwolnienia od podatku od nieruchomości budynków wpisanych do gminnej ewidencji zabytków miasta L. wraz z gruntami pod tymi budynkami i związanych z nimi budowlami oraz udzielania pomocy de minimis (dalej: "Uchwala") w zw. z art. 7 ust. 3 u.p.o.l. oraz art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. a) i c) u.p.o.l. oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l., poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że faktyczne wykonanie remontu samodzielnej i odrębnej części elewacji, przy ponoszeniu wydatków dotyczących zarówno tej części, jak i reszty elewacji frontowej budynku uprawnia wyłącznie do stosowania zwolnienia w odniesieniu do części budynku wieży wskazanych w złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej w podatku od nieruchomości, przy czym część ta ma być ustalona w oparciu nie o powierzchnie poddaną restauracji, a powierzchnię pomieszczeń znajdujących się w kondygnacji,

3) § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z § 2 pkt 2 i 3 Uchwały w zw. z art. 7 ust. 3 u.p.o.l. oraz art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. a) i c) u.p.o.l. oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l., poprzez odmowę ich zastosowania w sprawie i odmowę przyjęcia, że wykonane prace nie miały charakteru restauratorskiego lub konserwatorskiego w zakresie części frontowej budynku.

SKO nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły.

Istota sporu w rozpatrywanej sprawie, odnosi się do oceny zakresu zwolnienia od podatku od nieruchomości budynku przemysłowego położonego w Łodzi na podstawie uchwały nr XCVIII/2017/14 Rady Miejskiej w Łodzi z 5 listopada 2014 r. w sprawie zwolnienia od podatku od nieruchomości budynków wpisanych do gminnej ewidencji zabytków miasta L. wraz z gruntami pod tymi budynkami i związanymi z nimi budowlami oraz udzielania pomocy de minimis.

Jako niezasadny należało ocenić zarzut naruszenia art. 10 p.p.s.a. w zw. z art. 90 § 1 p.p.s.a., poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w sytuacji gdy Skarżący wnosił o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Należy wskazać, że podstawę prawną do rozpoznania tej sprawy na posiedzeniu niejawnym stanowił art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 z późn. zm.; dalej jako: "ustawa COVID") oraz zarządzenia Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2. W oparciu o te przepisy Przewodniczący Wydziału WSA w Łodzi, skierował sprawę do rozpoznania na posiedzenie niejawne, z uwagi na ogłoszenie na terytorium kraju stanu epidemii, a także związane z tym ograniczenia i wymogi w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie za organem I instancji, że powierzchnia użytkowa tzw. wieży może być określona wyłącznie w oparciu o cztery pomieszczenia. Nie można bowiem podzielić poglądu autora skargi kasacyjnej, że zarówno organy podatkowe, jak również WSA pomijają milczeniem funkcję wieży i jej przeznaczenie (wieża jako ciąg komunikacyjny dla pozostałej części budynku). WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku słusznie wskazuje, że zgodnie z § 1 ust. 1 Uchwały, zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki lub ich części wpisane do gminnej ewidencji zabytków miasta Łodzi, w których po dniu 1 stycznia 2014 r. zakończono którekolwiek z następujących działań, zwanych dalej działaniami uprawniającymi do uzyskania zwolnienia:1) prace konserwatorskie; lub 2) prace restauratorskie; lub 3) roboty budowlane w zakresie: a) remontu elewacji budynków, b) dachów, c) prześwitów bramowych, d) wykonania izolacji fundamentów, e) przyłączenia budynków do sieci ciepła systemowego. Zatem zolnieniu od podatku od nieruchomości podlegają budynki lub ich części, w których po 1 stycznia 2014 r. zakończono wymienione w Uchwale działania. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie może budzić wątpliwości, że roboty budowlane w zakresie remontu elewacji budynku zostały zakończone jedynie w części budynku obejmującej wieżę (sekcja "E" według projektu remontu). Brak zakończenia prac konserwatorskich lub restauracyjnych, czy robót budowlanych w innych częściach budynku wyłącza więc możliwość uznania, że także pozostałe części budynku podlegają zwolnieniu od podatku od nieruchomości. Zasadnie zatem z uwagi na brzmienie przepisów § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z § 2 pkt 2 i 3 Uchwały w zw. z art. 7 ust. 3 u.p.o.l. oraz art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. a) i c) u.p.o.l. oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l., przyjęto odmowę ich zastosowania w sprawie i odmowę przyjęcia, że wykonane prace nie miały charakteru restauratorskiego lub konserwatorskiego w zakresie części frontowej budynku. W tym zakresie nie doszło także do naruszenia przepisów art. 2a o.p. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor nie wyjaśnił szerzej, jak rozumie naruszenie przez WSA tego przepisu. Stwierdził jedynie, że WSA nie dokonuje analizy przepisów z perspektywy podatnika, ochrony jego słusznych interesów jako właściciela zabytku, który podejmuje wysiłki w celu jego ochrony. W tej części skargi kasacyjnej nie podano argumentacji, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się do tego zarzutu. W szczególności Skarżąca nie wskazuje, jakie to niedające się usunąć wątpliwości, co do treści przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, czy treści uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z 5 listopada 2014 r. zachodzą w rozpoznawanej sprawie.

Za chybiony należy także uznać zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 146 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 200 o.p., poprzez uznanie, że naruszenie art. 200 o.p. nie miało wpływu na wynik sprawy i nie powinno skutkować uchyleniem decyzji. WSA trafnie zauważył, że Skarżąca podnosi, że organ podatkowy drugiej instancji z naruszeniem art. 200 o.p. nie wyznaczył stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Należy jednak mieć na uwadze, że sprawa był już wcześniej przedmiotem rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, a w postępowaniu przez organem II instancji nie przeprowadzono żadnych dowodów. Nie jest zatem prawdą, że Skarżąca został pozbawiona prawa do "ostatniego słowa". Brak jest podstaw do przyjęcia, że powyższe uchybienie mogło mieć wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu o naruszeniu przez WSA przepisów art. 146 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 121 o.p., poprzez zaakceptowanie naruszenia zasady budzenia zaufania do organów podatkowych i prowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem przepisów. W myśl art. 188 o.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Strona wnosiła o przesłuchanie świadków na okoliczność kontaktów z Urzędem Miasta L. przy ustalaniu zakresu prac uprawniających do zwolnienia, informacji dotyczących warunków zwolnienia, przekazywania dokumentów dotyczących wykonywanych prac oraz zapewnienia o możliwości skorzystania ze zwolnienia od podatku od nieruchomości. Przekazywanie dokumentacji prac nie jest kwestionowane. Należy podkreślić, że zarówno obowiązek podatkowy, jak i zwolnienia od podatku wynikają z przepisów prawa, a nie z umowy. Właściwie zatem przyjął WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że kontakty i rozmowy z pracownikami [...] nie mogły więc zmienić obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, nie dotyczyło okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ podatkowy nie był więc zobowiązany do uwzględnienia złożonego wniosku. Nie zatem doszło do naruszenia zasady budzenia zaufania do organów podatkowych, w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe wywody, nie do przyjęcia jest pogląd, że w rozpatrywanej sprawie doszło naruszenia przez WSA przepisów art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a., poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku w zakresie zasadniczych motywów rozstrzygnięcia.

Z uwagi na powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.

s. Bogusław Woźniak s. Jacek Pruszyński s. Sławomir Presnarowicz (spr.)