Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1018/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3, z  art. 106 § 3, art. 134, art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 60
journal: Dz.U. 2015 poz 1551
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: art. 7, art. 18
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 12, art. 12a, art. 12b
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 14, art. 17, art. 19, art. 20, art. 31, art. 124, art. 133b
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 6, art. 12, art. 26, art. 27, art. 28, art. 32, art. 34, art. 35, art. 75
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Dnia 23 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2023 roku sprawy ze skargi D. H. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 14 września 2021 roku nr 362/2021 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 14 września 2021 r. nr 362/2021 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję nr 0086-2020-000003266 z 27 października 2020 r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach na mocy, której przyznano D. H. płatność na rok 2013 w wysokości 69.191 złotych ( jednolita płatność obszarowa w wysokości 69.191 zł. wynikającą z pomniejszenia o kwotę 9.731,19 zł. ze względu na stwierdzone nieprawidłowości).

Organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanego orzeczenia wskazał, że 15 maja 2013 r. D. H. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2013, w treści którego ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do działki rolnej A o powierzchni 100 ha, położonej na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], na której prowadzona była uprawa czereśni.

1-7 sierpnia 2013 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzona została przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej A (100 ha) jest większa od powierzchni stwierdzonej (89,26 ha). W wyniku ustaleń kontrolnych zastosowano kody pokontrolne: DR13+ wskazujący, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej, DR22 wskazujący, że działka rolna jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, nie sąsiadujących ze sobą, jako jedną działkę rolną) oraz kod DR52 oznaczający, że stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania. W toku kontroli wykonano fotografie skontrolowanej działki oraz szkice z pomiaru jej powierzchni, na których zaznaczono miejsca i kierunek zdjęć wykonanych na gruncie oraz wskazano obszary działki wyłączone z pomiarów. Raport z kontroli doręczono stronie w dniu 12 listopada 2013 r. Ponadto 1-9 sierpnia 2013 r. ten sam zespół inspektorów Biura Kontroli na Miejscu Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR przeprowadził w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy kontrolę w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego. W wyniku tych czynności, oprócz opisanej powyżej nieprawidłowości dotyczącej stwierdzenia mniejszej aniżeli zadeklarowana we wniosku powierzchni działki rolnej A, na działce stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną symbolem E2, tj. materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań, oraz nieprawidłowość oznaczoną kodem E7, tj. nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów.

19 lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr 0086-2014-000000749 w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w której przyznał stronie jednolitą płatność obszarową w wysokości w kwocie 55 104,40 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 19 008,18 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, zastosowanie współczynnika korygującego, do powierzchni stwierdzonej w toku postępowania, tj. 89,26 ha.

13 czerwca 2014 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr 288/14, w której utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARIMR nr 0086-2014-000000749 z dnia 19 lutego 2014 r. Strona złożyła skargę do WSA na powyższą decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR. Wyrokiem z 2 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 721/14, WSA w Łodzi oddalił skargę strony. Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej strony, wyrokiem z 25 października 2016 r., sygn. akt II GSK 730/15, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA w Łodzi z 2 grudnia 2014 r. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał na zasadność zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania przez nieprzeprowadzenie dostatecznej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie poczynionych przez organy ustaleń i ocen dotyczących stanu zagospodarowania działki A o pow. 100 ha uznanego za podstawę przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zdaniem NSA sposób prezentowania ustaleń powierzchni działki A kwalifikującej się do płatności bezpośrednich nie jest klarowny i dlatego budzi wątpliwości co do jego rzetelności. Wątpliwości te pogłębiają podnoszone w skardze i w skardze kasacyjnej zarzuty co do udziału w czynnościach kontrolnych osoby (kobiety), której nie wymieniono w raporcie z kontroli, a więc nie powinna być obecna przy wykonywaniu czynności kontrolnych. W ślad za wyrokiem NSA, wyrokiem z 8 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 44/17, WSA w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach.

13 czerwca 2018 r. pełnomocnik strony wystąpił o dołączenie do akt sprawy raportów z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, raportów z czynności kontrolnych dotyczących programów rolnośrodowiskowych oraz raportów z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności znajdujących się w aktach sprawy beneficjentów: W. F., M. F. i M. S. na okoliczność przeprowadzenia czynności kontrolnych w tym samym czasie u wielu producentów rolnych, braku możliwości rzetelnego przeprowadzenia kontroli w tak krótkim czasie u tylu producentów, braku zachowania procedur związanych z zakończeniem kontroli u jednego producenta rolnego i rozpoczęciem kontroli u innego producenta, nieprawidłowe dokumentowanie czynności kontrolnych w tym nieodzwierciedlenie w raportach z czynności kontrolnych dokonanych czynności faktycznych, wykonanie czynności kontrolnych w sposób przypadkowy i losowy, nieprawdziwych ustaleń faktycznych zawartych w raportach z czynności kontrolnych przeprowadzonych u wnioskodawcy na przełomie lipca i sierpnia 2013 roku.

Postanowieniem nr 0086-00000039352/18 z 22 sierpnia 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dołączył do akt sprawy raporty z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz raporty z kontroli dotyczących programu rolnośrodowiskowego przeprowadzonych w 2013 r. u beneficjentów: W. F., M. F., M. S. oraz M. W..

27 października 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr 0086-2020-000003266 w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w której przyznał stronie jednolitą płatność obszarową w kwocie 69 197,13 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 9731,19 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie współczynnika korygującego.

Postanowieniem nr 0086-00000007884/20 z 24 lutego 2020 r. organ I instancji dopuścił do akt niniejszej sprawy, m.in. raport nr [...] z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym strony przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu ARiMR w Olsztynie w toku postępowania w sprawach o przyznanie płatności na 2014 r. Zgodnie z treścią ww. raportu w toku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono, że powierzchnia działki rolnej A jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej we wniosku, i wynosi 95,06 ha (po uwzględnieniu nieprawidłowości oznaczonej kodem DR50). Kontrola z 2014 r. przeprowadzona została w obecności rolnika. W uwagach raportu 9014-00000013865/14 wskazano, iż: "Ze względu na brak widocznej granicy pomiędzy działkami rolnymi użytkowanymi przez innych beneficjentów część granicy działki rolnej A ustalono na podstawie wskazania przez rolnika. Rolnik wyznaczył (w sposób widoczny) w obecności geodety obszar użytkowany przez siebie, poprzez ustabilizowanie punktów granicznych słupkami.". Jak zatem wynika z powyższego ustalenia kontroli z 2014 r. w zakresie powierzchni działki rolnej A są inne niż ustalenia kontroli z 2013 r., ale w ocenie organu odwoławczego organ I instancji słusznie uznał, iż nie można było ich pominąć, albowiem granice posiadanych przez stronę gruntów powinny pozostać niezmienne, w szczególności gdy prowadzona jest na nich uprawa (wieloletnia) sadu czereśniowego. W konsekwencji przeprowadzonej analizy porównawczej wyników ww. kontroli oraz ortofotomapy z okresu, którego dotyczy niniejsze postępowanie, organ przyjął, że właściwa granica działki rolnej A jest zgodna z przebiegiem granicy tej działki ustalonym w kontroli na miejscu z 2014 r.

Przeprowadzona przez organ odwoławczy analiza obrazu ortofotomapy z 6 maja 2013 r. oraz wyników czynności kontrolnych przeprowadzonych w 2013 r. i 2014 r., w tym zdjęć wykonanych na gruncie w toku tych kontroli, potwierdza prawidłowość stanowiska organu I instancji, zgodnie z którym powierzchnia działki rolnej A, w części położonej na działce ewidencyjnej nr [...], kwalifikująca się do objęcia płatnością w 2013 r., jest zgodna z powierzchnią tej części działki rolnej A ustaloną w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w 2014 r. i wynosi 84,87 ha (por. dołączone do raportu z kontroli przeprowadzonej w 2014 r., nr [...], wyliczenie powierzchni dla działek, dla których zastosowano kod DR50). Ustalony w toku tych czynności kontrolnych przebieg granic działki rolnej A oraz obszarów wyłączonych, znajdujących się na jej powierzchni, znajduje odzwierciedlenie na obrazie ortofotomapy z 6 maja 2013 r., a zatem na obrazie zgłoszonych do płatności gruntów z okresu, którego dotyczy niniejsze postępowanie. W toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w 2014 r. stwierdzono, że część uprawy leży na niezgłoszonych przez rolnika we wniosku działkach ewidencyjnych. Powierzchnie te, jako że położone są na działkach ewidencyjnych, które nie zostały zadeklarowane przez wnioskodawcę, nie mogą zostać uwzględnione przy ustalaniu należnej stronie płatności. Załącznikiem do raportu z czynności z kontroli z 2014 r. jest tabela zawierająca wyliczenie powierzchni dla działek, dla których zastosowano kod DR50. Wynika z niej, że działka rolna A (zgodnie z przebiegiem granic uprawy wyznaczonym w toku czynności kontrolnych) leży na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], z czego tylko działki ewidencyjne nr [...]i [...]zostały przez stronę zgłoszone we wniosku. W związku z powyższym, przy ustalaniu należnej stronie płatności, wzięto pod uwagę wyłącznie tę część działki rolnej A, która była położona na działkach ewidencyjnych nr [...]i [...]. Zgodnie z wyliczeniem powierzchni cząstkowych zawartym w tej tabeli 10,19 ha pow. działki rolnej A jest położone na działce ewidencyjnej nr [...], 84,87 ha na działce ewidencyjnej nr [...]. Łącznie dało powierzchnię 95,06 ha uwzględnioną przy ustalaniu należnej stronie płatności. Jak wynika z obrazu ortofotomapy oraz zdjęć wykonanych podczas przeprowadzonych czynności kontrolnych działka rolna A jest częścią większego kompleksu, na którym prowadzona jest jednorodna uprawa i w terenie nie jest możliwe ustalenie granic pomiędzy uprawami prowadzonymi przez poszczególnych rolników. Mając zatem na uwadze, że prowadzona na działce uprawa to sad czereśniowy, którego powierzchnia co do zasady powinna być niezmienna, zaś granice działki rolnej A w toku kontroli z 2014 r. ustalono na podstawie wskazań wnioskodawcy, natomiast w toku czynności kontrolnych w 2013 r. granice te ustalano na podstawie załącznika graficznego, przyjąć należy, że przebieg granic działki rolnej A ustalony w 2014 r., a co za tym idzie ich położenie poza granicami działek ewidencyjnych nr [...]i [...]odzwierciedla granice sadu również w 2013 r. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż przeprowadzona przez organ odwoławcze analiza obejmująca weryfikację wyników czynności kontrolnych z 2013 r. i 2014 r., w tym zdjęć wykonanych na gruncie w toku tych kontroli, oraz obrazu ortofotomapy z 6 maja 2013 r., potwierdza prawidłowość ustaleń organu I instancji. Ustalając powierzchnię działki rolnej A, kwalifikującą się do objęcia płatnością w 2013 r., należało posłużyć się granicami tej działki wyznaczonymi w toku kontroli przeprowadzonej w 2014 r. Jak zostało wskazane powyżej w toku kontroli przeprowadzonej w 2014 r. granice działki rolnej A wyznaczono na podstawie wskazań wnioskodawcy, który był obecny podczas przeprowadzania czynności kontrolnych i wskazał ich przebieg, zaś w toku kontroli przeprowadzonej w 2013 r. granice działki rolnej A wyznaczono wyłącznie na podstawie załącznika graficznego, który z racji swojej skali, nie jest precyzyjny. Ponadto wyznaczone w toku kontroli z 2014 r. granice działki rolnej A oraz występujących na jej obszarze terenów niekwalifikujących się do objęcia płatnością, znajdują odzwierciedlenie na obrazie ortofotomapy z 6 maja 2013 r. Prawidłowe są zatem ustalenia organu I instancji oraz wydana w ich następstwie decyzja nr 0086-2020-000003266 z 27 października 2020 r. zaskarżona w niniejszym postępowaniu.

Organ II instancji odniósł się do zarzutów strony dotyczących przeprowadzenia czynności kontrolnych przez osoby nieupoważnione, ilości dni, w których wykonywane były czynności kontrolne, a także sposobu przeprowadzenia pomiarów i ich niezgodności z zapisami instrukcji realizacji kontroli. Stwierdził, że zarzuty strony co do udziału w czynnościach kontrolnych osoby (kobiety), której nie wymieniono w raporcie z kontroli były przedmiotem postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji. Na wniosek strony przesłuchani zostali świadkowie: J. S., B. K., K. K. i P. K.. Zeznając w dniu 24 października 2017 r. zgodnie oświadczyli, że latem 2013 r., wykonując prace polowe na działce skarżącego, byli świadkami czynności kontrolnych realizowanych przez ARMiR. Według świadków kontrola była wykonywana przez 4 osoby, w tym 2 kobiety. Świadek P. K. zeznał, że pilnując pracowników na przełomie lipca i sierpnia 2013 r. widział kobietę liczącą drzewka na działce nr [...]. Jechała ona samochodem. Zeznał ponadto, że w kontroli brało udział czterech kontrolerów – dwóch mężczyzn i dwie kobiety. Poruszali się oni dwoma samochodami. Świadkowie J. S. i B. K. potwierdzili, że kontrole przeprowadzało 4 kontrolerów, którzy poruszali się samochodami. W każdym z nich byli mężczyzna i kobieta na miejscu pasażera. Świadek K. K. zeznał, że widział dwóch kontrolerów i były to kobiety, które poruszały się po działce samochodami. Organ odwoławczy wyjaśnił, że powyższej okoliczności zaprzeczyli zeznający 19 października 2017 r. w charakterze świadków inspektorzy terenowi: M. B.-S., P. R.i, R. A. i Ł. J.. Zeznali oni, że w czynnościach kontrolnych przeprowadzonych u skarżącego, a także u innych producentów nie uczestniczyła żadna kobieta. Kontrole przeprowadziły tylko osoby wymienione w raporcie. Z ich zeznań wynika, ze zostali podzieleni na 2 zespoły, w których jedna osoba zajmowała się oceną, liczeniem i fotografowaniem drzewek, druga zaś pomiarami działki przy pomocy GPS u. M. B. S. wyjaśnił, że przez okres jednego tygodnia towarzyszyła mu żona M.B.. Zeznając jako świadek M. B. kategorycznie zaprzeczyła, by pomagała inspektorom w wykonywaniu jakichkolwiek czynności, w tym liczeniu drzewek.

W ocenie organu odwoławczego zeznania inspektorów, w zakresie składu osobowego, który prowadził kontrole, są przekonywujące. Są one zbieżne z ich wcześniejszymi wyjaśnieniami zawartymi w notatce służbowej z dnia 26 maja 2014 r. Ponadto zarzucana przez stronę obecność jakiejś kobiety w czasie kontroli gospodarstwa w 2013 r. nie ma znaczenia dla oceny materiału w postaci zdjęć fragmentów działek, a to przede wszystkim one i ortofotomapa z 6 maja 2013 r. stanowiły podstawę wykluczeń. Również jakość i ilość drzewek owocowych nie stanowi podstawy dla uzyskania jednolitej płatności obszarowej, której warunki przyznania zostały określone w art. 7 ust. 1 ustawy, a sposób określenia jej wysokości wynika z ust. 4 tego przepisu. Organ odwoławczy nie podzielił także zastrzeżeń strony dotyczących zastosowania kombinowanej techniki pomiaru FOTO+GPS oraz nieprawidłowości w pliku GML. Powołał się na pismo wykonawcy kontroli z 9 stycznia 2018 r., w którym odniósł się obszernie do podnoszonych ponownie przez stronę powyższych kwestii. Stwierdził, iż nie każde naruszenie "Instrukcji realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni" opracowanej przez AR i MR skutecznie podważa wyniki kontroli i podważa mocy dowodowej protokół kontrolny. W szczególności fakt uzupełnienia protokołu po wykonaniu czynności w terenie, na podstawie notatek sporządzonych w trakcie oględzin, nie podważa jego wiarygodności. Organ odwoławczy wskazał, że inspektorzy zgodnie zeznali, że rozpoczynali pracę wcześnie rano i kończyli wieczorem. Po zakończeniu prac w terenie opracowywali wyniki kontroli maksymalnie wykorzystując czas, jaki mieli na przeprowadzenie czynności kontrolnych. W toku kontroli powstało kilkaset zdjęć, wykonanych w różnych częściach działek, przy czym miejsce ich wykonania jest weryfikowalne nie tylko na podstawie szkiców z kontroli, na których oznaczono punkty, w których zdjęcia zostały wykonane oraz ich kierunek, ale również na podstawie ortofotomapy. Widoczne na zdjęciach zadrzewienia, zakrzaczenia, wyrobiska, obniżenia terenu porośnięte wysoką trawą, pagórki, drogi, linie energetyczne, pokrywają się z obrazem ortofotomapy. W związku z powyższym, nie ulega wątpliwości, że w toku czynności kontrolerzy zweryfikowali całą powierzchnię zgłoszonego przez stronę do płatności gruntu. Nie można wobec powyższego zgodzić się z zarzutem strony, iż czas, jaki przeznaczono na realizacje kontroli był niewystarczający do jej prawidłowego przeprowadzenia. W sprawie zostały zrealizowane wskazania zawarte w wyroku WSA w Łodzi z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 44/17. W toku postępowania ponownie ustalono powierzchnię działki rolnej A kwalifikującą się do objęcia płatnością. Skoro w 2014 r. ponownie przeprowadzono czynności kontrolne na spornych gruntach, to nie sposób było pominąć wyniki tych czynności. Tym bardziej, że ich ustalenia, w szczególności w zakresie przebiegu granic działki rolnej A były inne niż w 2013 r. Prawidłowo zatem został dołączony do akt sprawy raport z 2014 r., jako stwierdzający okoliczności istotne w sprawie. Prawidłowe są również wnioski wyprowadzone przez organ I instancji po dokonaniu analizy porównawczej szkiców i fotografii sporządzonych podczas kontroli w 2013 r. i 2014 r. oraz obrazu ortofotomapy z 6 maja 2013 r. Granice działki rolnej A należało ustalić na podstawie wyników kontroli z 2014 r., bowiem granice te określone zostały według wskazań samego wnioskodawcy. Prawidłowe są również ustalenia organu co do wielkości poszczególnych wyłączeń znajdujących się na obszarze działki.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję organu odwoławczego, żądając jej uchylenia, a ponadto uchylenia decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 3 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej zwana: ustawa) w zw. z art. 21 ust.1 ustawy w zw. z art. 7, 67 § 1, 75 § 1, 76 § 3, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 80, 81a § 1 i 84 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i błędną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie, z naruszeniem wskazań doświadczenia życiowego i wiedzy, a niekiedy wbrew ich treści, w szczególności polegających na:

- pominięciu lub nieuwzględnieniu przedstawionych przez skarżącego dowodów przeciwko treści raportu z czynności kontroli nr [...],

- przyjęciu przez organ I instancji treści raportu z czynności kontroli nr [...]wraz z załącznikami jako dowodu w sprawie, pomimo jego oczywistych nieprawidłowości dotyczących zarówno formy przeprowadzenia czynności kontrolnych na miejscu, jak i treści zamieszczonych w ww. raporcie, co dotyczyło także załączników (zdjęć fotograficznych) stanowiących integralną część, a nawet jeśli ustalenia te już były (niezasadnie) weryfikowane, to weryfikacja ta była niepełna z uwagi na brak kompletnego materiału dowodowego i wysnuwanie nieprawidłowych wniosków,

- nieuwzględnieniu uchybień polegających na niezawarciu w raportach z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni z 2013 r. danych dotyczących wszystkich osób wykonujących czynności kontrolne na miejscu i niepodpisaniu tych raportów przez niektóre z osób wykonujących te czynności, a nadto niezawarcie w nim innych wymaganych danych,

- oparciu się przez organ na dowodach z bliżej nieoznaczonej ortofotomapy,

- naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez organy administracji wskazań WSA w Łodzi zawartych w wyroku z 8 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 44/17, a dotyczących okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy,

- błędne ustalenia faktyczne co do powierzchni działki rolnej A kwalifikującej się do przyznania dofinansowania poprzez częściowe oparcie się przy ustalaniu tych okoliczności na nieprawdziwych ustaleniach raportu z czynności kontrolnych na miejscu z sierpnia 2013 r. oraz na jego załącznikach, pomimo nieprawidłowości czynności kontrolnych (w tym stwierdzonego przez organ wadliwego przyjęcia granic), a nadto poprzez dowolną ocenę ortofotomap, podczas gdy powierzchnia kwalifikująca się do dopłat na ww. działce rolnej uprawniała producenta do przyznania mu płatności na rok 2013 bez nakładania sankcji.

- błędną ocenę dowodów zeznań kontrolerów (inspektorów) i innych dowodów dotyczących uczestnictwa nieuprawnionej osoby w czynnościach kontrolnych w 2013 r., a w konsekwencji wadliwe ustalenie, że w czynnościach kontrolnych nie uczestniczyła żadna nieuprawniona osoba (kobieta) podczas gdy prawidłowo oceniony materiał dowodowy prowadzi do przyjęcia, że kobiety jako osoby nieuprawnione wykonywały czynności kontrolne na miejscu.

Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu, to jest pisma z dnia 10 listopada 2017 r. Kierownika Biura Kontroli w Miejscu Warmińsko Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARMiR, znak BKM14.0241.41.2017.LS na okoliczność, że przeprowadzenie faktycznej Kontroli na Miejscu w gospodarstwie rolnym beneficjenta w tak krótkim terminie – na przełomie lipca i sierpnia 2013 r. – wymagałoby skierowania do tej kontroli kilkunastu kontrolerów podczas, gdy do kontroli całego kompleksu o powierzchni ponad 500 ha zostało oddelegowanych jedynie 4 kontrolerów.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, na mocy § 2 art. 1 w/w ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność, tj. zgodność z prawem zaskarżonego aktu, a mówiąc ściślej, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przy czym stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że na podstawie art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2015r., poz. 308), która weszła w życie 15 marca 2015r., do postępowań dotyczących płatności bezpośredniej, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Postępowanie w rozpoznawanej sprawie wszczęte zostało wnioskiem skarżącego z dnia 15 maja 2013r. o przyznanie płatności na rok 2013, a zatem prawidłowo zastosowano do tego postępowania przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 1164 ze zm.) - dalej ustawa z 2007r.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy z 2007 r., rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie z art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy z 2007r., wysokość płatności: bezpośredniej, płatności uzupełniającej, o której mowa w ust. 2a, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1ha tej powierzchni po uwzględnieniu art. 133b ust. 4 rozporządzenia nr 73/2009 oraz zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Wysokość stawki w 2013r. została określona na kwotę 830,30 zł na 1 ha gruntów rolnych. (§ 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 listopada 2013r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2013r. Dz.U. z 2013r., poz. 1334).

W świetle powyższej regulacji nie ulega wątpliwości, że warunkiem przyznania jednolitej płatności obszarowej było prowadzenie przez skarżącego działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności gruntach. Przy czym zgłoszone do płatności grunty powinny być użytkowane w sposób zgodny z wymogami oraz normami dobrej kultury rolnej, których przestrzeganie jest zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy warunkiem koniecznym do uzyskania płatności.

Jak wynika z powyższego w pierwszej kolejności podstawowe znaczenie dla przyznania płatności obszarowej ma ustalenie powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Niewątpliwie obowiązkiem rolnika składającego wniosek o przyznanie pomocy jest podanie rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawionych do przyznania tej pomocy. Ustawa z 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednoznacznie wskazuje w art. 18 ust. 1, że płatności obszarowe przyznawane są na wniosek rolnika. Od indywidualnej decyzji rolnika zależy więc, czy będzie ubiegał się o płatności obszarowe, co wiąże się automatycznie z obowiązkiem utrzymywania zgłoszonych działek rolnych w tzw. dobrej kulturze rolnej.

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009 określa wymogi jakie powinien spełniać wniosek o przyznanie pomocy . Zgodnie z art. 12 ust. 3 tego rozporządzenia w celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, o których mowa w ust. 1 lit. d), wcześniej ustalane formularze przekazane rolnikowi zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zawierają informację na temat maksymalnego obszaru kwalifikowalnego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Ponadto materiały geograficzne przekazane rolnikowi zgodnie z tym przepisem określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej.

W celu weryfikacji zgodności deklarowanej przez rolników powierzchni działek rolnych z kryteriami warunkującymi przyznanie płatności, w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009 przewidziano dwa rodzaje weryfikacji zgodności wniosków z kryteriami kwalifikowalności, tj. kontrole administracyjne i kontrole na miejscu.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Nie budzi wątpliwości, że kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy zadeklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj i stan upraw odpowiadają wymogom i normom dobrej kultury rolnej .

Kontroli administracyjnej poddawane są wszystkie wnioski o przyznanie płatności, natomiast przeprowadzenie kontroli na miejscu nie jest regułą. W sytuacji wykrycia nieprawidłowości w trakcie kontroli administracyjnej oraz w sytuacji gdy na podstawie systemu informacji geograficznej organ nie może ustalić rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawnionych do przyznania płatności, ma on możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu celem dokładniejszej weryfikacji podanych przez wnioskodawcę danych. W art. 32 ww. rozporządzenia wskazano, że z każdej kontroli na miejscu sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli, wskazując wszelkie elementy jakie powinno zawierać sprawozdanie z kontroli. Z przepisu tego wynika również, że jeżeli kontrolę na miejscu przeprowadza się metodą teledetekcji zgodnie z art. 35, państwa członkowskie nie mają obowiązku umożliwiać rolnikowi lub jego przedstawicielowi podpisania sprawozdania z kontroli, o ile podczas kontroli z wykorzystaniem teledetekcji nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Jeżeli kontrole takie wykazują nieprawidłowości, umożliwia się rolnikowi podpisanie sprawozdania z kontroli zanim właściwy organ wyciągnie wnioski z ustaleń w zakresie ewentualnych zmniejszeń płatności lub wykluczeń. Nadto z art. 35 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że w przypadku gdy państwo członkowskie wykorzystuje możliwość przeprowadzania kontroli na miejscu metodą teledetekcji, wówczas wykonuje fotointerpretację obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych wszystkich działek rolnych kontrolowanego wniosku w celu rozpoznania pokrycia gruntu i pomiaru powierzchni przeprowadza fizyczne inspekcje terenowe na wszystkich działkach rolnych, których fotointerpretacja nie umożliwia sprawdzenia dokładności deklaracji w sposób zadowalający właściwe organy.

Kontrole na miejscu są realizowane metodą inspekcji terenowej lub metodą FOTO. Kontrola metodą inspekcji terenowej polega na przeprowadzeniu wywiadu terenowego i pomiarów terenowych, w odniesieniu do co najmniej 50% ogólnej liczby działek rolnych zadeklarowanych przez rolnika we wniosku. Pomiar granic działek rolnych jest wykonywany przy zastosowaniu różnego sprzętu pomiarowego np. tachimetru, odbiornika pomiarów satelitarnych GPS, taśmy mierniczej itp. Wybór metody pomiaru i sprzętu pomiarowego jest uzależniony od uwarunkowań występujących w terminie, tj. kształtu i wielkości mierzonej działki rolnej oraz rzeźby terenu. Wybór w tym zakresie należy do osoby realizującej czynności kontrolne. Zawsze bowiem chodzi o to, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc. Dlatego też kontrole na miejscu mogą być zapowiadane tylko wtedy, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Wynika to wprost z art. 26 ust. 1 i art. 27 ust.1 zd 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ( Dz. U. UE. L. 2009 316.65 ) mającego zastosowanie w sprawie .

Kontrole na miejscu obejmują wszystkie działki rolne, odnośnie do których złożono wnioski o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 73/2009.

Z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wynika, że powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej, zaś maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha.

Państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy (art. 20 ust. 1 Rozporządzenia Rady UE nr 73/2009). Każde państwo członkowskie ustanawia i prowadzi zintegrowany system administrowania i kontroli (zwany systemem zintegrowanym) - art. 14 ust. 1 cyt. rozporządzenia. W myśl art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009, system zintegrowany obejmuje następujące elementy: a) skomputeryzowaną bazę danych; b) system identyfikacji działek rolnych; c) system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności; d) wnioski o pomoc; e) zintegrowany system kontroli; f) jednolity system rejestrowania tożsamości każdego rolnika, który składa wniosek o pomoc. System identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000 – art. 17 rozporządzenia nr 73/2009.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, kontrole administracyjne, o których mowa w cyt. powyżej art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, pozwalają na wykrywanie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrywanie za pomocą narzędzi informatycznych, w tym kontroli krzyżowych, które dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów jako takich do pomocy.

Dodatkowo wskazać należy, że myśl § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm ( Dz. U 2014 poz. 1372) , w przypadku wieloletnich plantacji trwałych, w rozpoznawanej sprawie sad czereśniowy, uznaje się je za utrzymywane zgodnie z normami, jeśli są utrzymywane w stanie niezachwaszczonym.

W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionował w toku postępowania zarówno przyjęty przez organ przebieg granic działek zgłoszonych przez niego do płatności jak i przyjętą do płatności powierzchnię użytków rolnych. W sprawie nie jest kwestionowane, że zadeklarowany przez skarżącego sad częściowo znajduje się na działkach ewidencyjnych posiadanych jeszcze przez innych rolników i nie była widoczna w terenie granica między tymi działkami. Wnioski i dowody zgłoszone przez skarżącego ostatecznie doprowadziły do uznania przez organ granic działek A wskazanych przez stronę w trakcie kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w 2014 r. W ocenie sądu organ prawidłowo przyjął, że skoro ustalenia z kontroli z 2014 r. w tym zakresie okazały się inne niż ustalenia z kontroli z 2013 r. to nie można ich pominąć, gdyż granice posiadanych przez rolnika gruntów powinny być stałe, w szczególności gdy dotyczy to uprawy wieloletniej jaką jest sad. Uznanie, że przebieg granic był inny od przyjętego w trakcie kontroli kwalifikowalności powierzchni przeprowadzanej w sierpniu 2013 r. usprawiedliwiał fakt, że zgłoszony do płatności sad stanowił część większego kompleksu, a w terenie, co nie jest sporne, nie było widocznych granic między uprawami poszczególnych beneficjentów. Przyjęcie w tym zakresie za podstawę ustaleń faktycznych wyników kontroli z 2014 r. nie daje jednak podstaw do podważania wszystkich innych ustaleń zawartych w protokołach kontroli z 2013r. Ustalenia poczynione w trakcie tej kontroli w zakresie powierzchni użytkowanych rolniczo w 2013 r. udokumentowane wykonanymi w tym czasie fotografiami są w ocenie sądu wiarygodne, zostały przez organ prawidłowo ocenione i wykorzystane przy weryfikacji obszarów kwalifikujących się do dopłat w toku kontroli administracyjnej, w oparciu o dostępną w systemie informatycznym ARiMR ortofotomapę z 6 maja 2013 r. Nie ma podstaw, aby przyjmować stan użytkowania rolniczego działek zgłoszonych do dopłat z 2014 r. w roku 2013, gdyż jak trafnie wskazuje organ, stan ten mógł być już inny z uwagi na upływ czasu i możliwość doprowadzenia do właściwego stanu terenów wykluczonych z płatności w roku 2013 r. Mogła nastąpić zmiana granic upraw i przywrócenie użytkowania rolniczego części terenów nieużytkowanych rolniczo w 2013 r. (Przywrócenie użytkowania rolniczego nastąpiło w części działki ewidencyjnej 136/2 o powierzchni 0,63 ha. W toku kontroli z 2013 r. na wyłączonym obszarze stwierdzono wysokie trawy w zagłębieniu terenu. W trakcie kontroli z 2014 r. stwierdzono w tym miejscu obszar po rekultywacji). Wobec powyższego oparcie ustaleń, w zakresie powierzchni upraw zakwalifikowanych do płatności terenów wyłączonych z uprawy na materiale fotograficznym z kontroli z 2013 r. i ortofotmapie obrazującej stan na 6 maja 2013 r. było w ocenie sądu prawidłowe.

Tak jak wyjaśniał organ, ustalenie maksymalnej powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej (PEG) następuje w trakcie prowadzonej kontroli administracyjnej na podstawie bezpośredniego pomiaru wykonanego przez pracownika biura powiatowego na aktualnym obrazie ortofotomapy. Wcześniej wyznaczone powierzchnie PEG są zaimplementowane w systemie informatycznym Agencji. Stanowią one różnicę pomiędzy powierzchnią całkowitą działki referencyjnej (działki ewidencyjnej), a powierzchnią obszarów nieuprawnionych do płatności, których granice są określane na podstawie ortofotomapy tj. lasy, siedliska, drogi, wody. Ortofotomapa jest opracowaniem geodezyjnym, zdjęciem powierzchni ziemi przetworzonym do postaci metrycznej, posiadającym skalę i gwarantującym wymaganą dokładność pomiaru. Organ prawidłowo poinformował stronę skarżącą, że ortofotomapy po wykonaniu prac są przekazywane do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, co wynika jednoznacznie z art. 12 i 12a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tekst jedn. Dz. U. 2017, poz. 2101 ze zm.), a ponadto, jak wynika z art. 12b ust. 1 tej ustawy , opracowania te są weryfikowane pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w geodezji i kartografii w szczególności dotyczącymi wykonywania pomiarów oraz opracowywania wyników tych pomiarów oraz kompletności przekazywanych wyników. Organ wyjaśnił także, dlaczego pomiary powierzchni i odległości, zgodnie z przepisami prawa geodezyjno- kartograficznego, nie mogą być dokonywane po ukształtowaniu powierzchni terenu, a wszystkie pomiary prowadzi się w rzucie prostopadłym. Mogło to wpłynąć na rozbieżności w powierzchni działek podawanej przez skarżącego i ustalonej przez organ, gdyż działki będące przedmiotem postępowania jak wskazywał sam skarżący w piśmie z dnia 24 marca 2014 r. znajdują się na terenie pofałdowanym.

W ocenie sądu organ należycie uzasadnił i poprzedził wnikliwą analizą zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalenie, że powierzchnię użytkowaną rolniczo przez skarżącego w 2013 r. należy przyjąć na podstawie wyników kontroli z 2013 r. i 2014 r. Organ przyjmował powierzchnie zmierzone w ramach kontroli z 2014 r., ale pomniejszone o powierzchnie obszarów wyłączonych, zmierzonych na obrazie ortofotomapy z dnia 6 maja 2013 r.

Organ precyzyjnie i szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił poszczególne powierzchnie wyłączeń na poszczególnych działkach odwołując się do konkretnych szkiców i fotografii wykonanych w 2013 r. obrazujących stan działki w danym miejscu i konfrontując to dodatkowo z fotografiami tego samego obszaru z 2014r. Widoczne na fotografiach zadrzewienia i zakrzaczenia oraz zachwaszczenie terenu, z uwagi na treść § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm, stanowiły uzasadnioną podstawę do uznania tych obszarów jako niekwalifikujących się do dopłat w 2013 r. Organ zasadnie uznał, że ortofotomapa z 6 maja 2013 r. mogła stanowić podstawę do określenia obszarów niekwalifikujących się do dopłat w 2013 r., gdyż sposób użytkowania tych terenów w okresie między datą sporządzenia mapy a datą kontroli w gospodarstwie skarżącego i wykonania zdjęć nie mógł w istotny sposób ulec zmianie. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo opisał poszczególne wykluczone z płatności części działek. Gdy istniały wątpliwości dotyczące prawidłowości wyników pomiaru (ze względu na brak dokumentacji zdjęciowej) organ, działając na korzyść strony, przyjmował brak podstaw do wykluczeń ( v. uzasadnienie organu odwoławczego karty: 27,34,35).

W rozpoznawanej sprawie organ miał podstawę do przyjęcia, że skarżący zgłosił we wniosku powierzchnię, która nie była użytkowana rolniczo (tereny zadrzewione, zakrzewione, porośnięte równinnością charakterystyczną dla obszarów podmokłych). Prawidłowo też wyjaśnił, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności jest zależne od woli strony i jej obowiązkiem jest staranne i rzetelne wykazanie okoliczności warunkujących spełnienie przesłanek do przyznania dopłat. Informacje podane przez stronę we wniosku są bowiem dla organu administracji wiążące i stanowią podstawę do jego oceny, w szczególności w zakresie różnic między zadeklarowaną, a rzeczywistą powierzchnią upraw. Tym samym kluczowe znaczenie dla wyniku postępowania ma rzetelne odzwierciedlenie stanu działek wykorzystywanych rolniczo. Składając wniosek o przyznanie płatności strona oświadczyła, że zna zasady przyznawania płatności i potwierdziła prawdziwość danych zawartych w treści formularza wniosku. Zakładając zatem, że skarżący miał wiedzę na temat zasad przyznawania płatności, nie sposób przyjąć, że zgłoszenie do płatności obszarów, na których nie była prowadzona działalność rolnicza, nie wynika z winy producenta rolnego.

Organ zasadnie stwierdził także, że w niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania art. 75 Rozporządzenia Nr 1122/2009. Jak stanowi ust. 1 wskazanego przepisu, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. (...) ", natomiast w myśl ust. 2: "Przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość. "

Zgodnie z art. 31 Rozporządzeniem Nr 73/2009, za działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych uznane zostały przypadki takie jak:

a) śmierć rolnika;

b) długookresowa niezdolność rolnika do pracy;

c) poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa;

d) wypadek powodujący zniszczenie w gospodarstwie budynków dla zwierząt gospodarskich;

e) choroba epizootyczna dotykająca wszystkie zwierzęta gospodarskie rolnika lub część tych zwierząt.

Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania należy zgodzić się z organem, że skarżący nie spełnił warunków formalnych, od których zależy możliwość uwzględniania siły wyższej, gwarantująca zachowanie prawa do płatności w pełnej wysokości, gdyż nie powiadomił organu na piśmie w terminie 10 dniu o takich nadzwyczajnych okolicznościach, za jakie ewentualnie mogłyby zostać uznane warunki pogodowe na tym terenie, na które skarżący się powoływał w swoich pismach.

W ocenie Sądu zarzuty skargi dotyczące wadliwego sporządzenia i podpisania raportów z kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego w 2013 r. są nieuzasadnione. Raporty zostały sporządzone przez osoby wyznaczone przez organ do przeprowadzenia kontroli. Podpisanie dokumentu przez osoby działające w imieniu organu administracji w pełni potwierdza przyjęcie przez nie odpowiedzialności za zgodność ze stanem faktycznym zapisów raportu dotyczących ustaleń dokonanych przez zespół kontrolny.

Skarżący zarzuca organowi odwoławczemu błędne ustalenia w zakresie ilości osób dokonujących kontroli w 2013 r. Powołuje się na zeznania świadków J. S., K. K., B. K. i P. K., którzy zeznać mieli, iż w czynnościach kontroli uczestniczyły oprócz upoważnionych inspektorów także dwie kobiety. Uważa on, że uczestniczenie w tych czynnościach choćby jednej osoby nieuprawnionej dyskwalifikuje w całości dowód z dokumentu, jakim jest raport z kontroli.

Organ natomiast zajmuje stanowisko, iż w czynnościach kontroli uczestniczyli jedynie 4 upoważnieni kontrolerzy (mężczyźni). Ponadto ewentualna obecność nieuprawnionej osoby w czasie kontroli w gospodarstwie nie miałaby znaczenia dla oceny materiału dowodowego w postaci zdjęć fragmentów działek oraz ortofotomapy, a te właśnie dowody stanowiły podstawę wykluczeń. Ponadto jakość i ilość drzewek owocowych nie stanowi podstawy uzyskania jednolitej płatności obszarowej, której warunki przyznawania zostały określone w art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z 2007 r.

W ocenie sądu stanowisko organu jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie podstawową kwestią było określenie powierzchni gruntów kwalifikujących się do przyznania płatności. Zakres wykluczeń ustalono po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego, uwzględniającego dowody z dokumentów ( fotografii wykonanych w czasie kontroli, ortofotomap, raportów z kontroli), a ponadto źródeł osobowych (zeznań świadków).

Zeznania świadków nie dotyczyły prawidłowego zakresu wykluczeń, lecz jedynie ilości osób wykonujących czynności kontrolne.

Zdaniem sądu zeznania świadków zgłoszonych przez stronę nie dowodzą wykonywania przez osoby trzecie (kobiety) czynności kontrolnych podczas kontroli na miejscu w 2013 r.

Na zadane w trakcie przesłuchania pytanie (nr 18) jakie czynności wykonywały kobiety, świadkowie odpowiedzieli:

św. P. K. " liczyła drzewka podczas jazdy samochodem mając wychyloną głowę przez okno",

św. J. S. " Jeździły w rzędach przy drzewkach, wzdłuż grzęd",

św. K. K. "Jeździły wzdłuż pola, miedzą, niekiedy się zatrzymywały, patrzyły na drzewka i jechały dalej".

Śś. B. K. " Jechały wzdłuż rzędów, nie wiem może liczyły drzewka. Wychodziły też z samochodów i rozmawiały ze sobą"

Ewentualne uwzględnienie zeznań ww, świadków pozwoliłoby jedynie na stwierdzenie, że poza czterema osobami upoważnionymi do kontroli na terenie działek znajdowały się osoby trzecie. Z zeznań nie wynika, by osoby te współdziałały z upoważnionymi inspektorami w wykonywanych czynnościach służbowych.

Świadkowie J. S., K. K. i B. K. zeznali jedynie, że kobiety jechały wzdłuż pola. Tylko świadek P.K. zeznał, że kobieta liczyła drzewka jadąc samochodem. Nie potrafił jednak opisać wyglądu tej kobiety (odpowiedź na pytanie przesłuchującego nr 17). Z jego zeznań wynika, że widział tę osobę z odległości 50 metrów. Trudno jest z tej odległości dokładnie dostrzec, co robiła osoba siedząca w samochodzie znajdującym się w ruchu. Tym samym zeznaniom świadka P. K. nie można przyznać mocy dowodu na okoliczność wykonywania przez nieupoważnioną osobę (kobietę) czynności kontrolnych.

Uwzględniając ww. okoliczności, a szczególnie fakt, że przedmiotem sprawy jest ustalenie powierzchni działek, a nie ilość drzewek i ich stan, Sąd uznał, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy ustalił prawidłowo wielkość wykluczeń oraz kwotę przyznanej płatności.

Skarżący podnosząc zarzut niezastosowania się przez organ do wytycznych zawartych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 47/17 nie wskazał na czym naruszenie to miałoby polegać.

W ocenie sądu organ administracji procedując nie naruszył przepisu art. 153 p.p.s.a. Przeprowadził bowiem postępowanie dowodowe zarówno w zakresie ustalenia powierzchni działki A kwalifikującej się do płatności, jak i osób uczestniczących w czynnościach kontrolnych, to jest załączył do akt dokumentację dotyczącą kontroli przeprowadzonej w roku 2014 oraz dopuścił dowód z zeznań świadków celem ustalenia, czy w czynnościach kontrolnych uczestniczyły także inne osoby poza inspektorami wyznaczonymi przez organ do przeprowadzenia kontroli.

Sąd oddalił zawarty w skardze wniosek dowodowy z dokumentu - pisma z dnia 10 listopada 2017 r. Kierownika Biura Kontroli w Miejscu Warmińsko Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARMiR, znak BKM14.0241.41.2017.LS na okoliczność, że przeprowadzenie faktycznej Kontroli na Miejscu w gospodarstwie rolnym beneficjenta w tak krótkim terminie – na przełomie lipca i sierpnia 2013 r. – wymagałoby skierowania do tej kontroli kilkunastu kontrolerów podczas, gdy do kontroli całego kompleksu o powierzchni ponad 500 ha zostało oddelegowanych jedynie 4 kontrolerów.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w tym przepisie, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Analiza dokumentów przez sąd, okazanych dopiero na etapie postępowania sądowego, prowadziłaby zatem do ponownego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, co nie byłoby zgodne z celem art. 106 § 3 p.p.s.a.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przeprowadził analizę czasu pracy inspektorów w terenie oraz dokonywanych przez nich czynności dokumentacyjnych każdego dnia po opuszczeniu gospodarstwa skarżącego. Analiza ta uwzględniała treść zeznań składanych przez inspektorów oraz świadka M. B..

W ocenie sądu poczynione przez organ ustalenia w powyższym zakresie są prawidłowe.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

eg