Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2572/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego P. K. kwotę 2217 (słownie: dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt:

VI SA/Wa 2572/21

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. Urząd Patentowy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy z wniosku P. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą F. z siedzibą w [...] (dale także: wnioskodawca) , o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "MODUŁ WYGŁUSZAJĄCY" Rp.[...] udzielonego na rzecz P. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. z siedzibą w [...] (dalej także: skarżący) , na podstawie art. 117 ust. 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t. j. Dz. U. 2003, Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej: p.w.p.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. unieważnił ww. prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "MODUŁ WYGŁUSZAJĄCY" Rp.[...].

Jak wynika z akt, w dniu 3 grudnia 2019 r. P. S. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą F. z siedzibą w [...] wystąpił z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt "Moduł wygłuszający" Rp.[...] udzielonego na rzecz P. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. z siedzibą w [...].

W uzasadnieniu swojego stanowiska wnioskodawca wskazał zarzut naruszenia art. 104 p.w.p., wywodząc, iż sporny wzór przemysłowy nie spełniał w dacie jego zgłoszenia cechy indywidualnego charakteru.

Uzasadniając swój interes prawny wnioskodawca podniósł, że upatruje go w postępowaniu karnym, prowadzonym przez Policję na podstawie art. 303 p.w.p., wszczętym na skutek zawiadomienia uprawnionego o naruszaniu przez wnioskodawcę projektu wynalazczego wg. spornego wzoru. Ponadto podkreślił, iż, jego zdaniem, sporny wzór przemysłowy nie posiadał w dniu jego zgłoszenia do ochrony cechy indywidualnego charakteru, gdyż przed datą zgłoszenia został publicznie udostępniony wzór niewywołujący odmiennego ogólnego wrażenia od przedmiotowego wzoru. Jako przeciwstawienia wnioskodawca wskazał dwa wzory przemysłowe zarejestrowane odpowiednio, pierwszy w Chińskim Urzędzie Patentowym pod numerem [...], opublikowany w dniu 12 kwietnia 2006 r. oraz w EUIPO pod numerem [...] opublikowany w dniu 3 lipca 2007 r.

W ocenie wnioskodawcy wrażenie wizualne jakie wywołuje sporny wzór Rp.[...] w obydwu odmianach, opiera się na formie przypominającej ostrosłup ścięty o podstawie w kształcie czworokąta prostokątnego i nie różni się od wrażenia jakie wywołują ww. wcześniejsze wzory. Takie podobieństwo wynika przede wszystkim ze wspólnego dla porównywanych wzorów kształtu przypominającego ostrosłup ścięty o podstawie w kształcie czworokąta prostego, który jest jednym z podstawowych kształtów w geometrii.

Pismem z dnia 17 stycznia 2020 r. uprawniony wniósł o oddalenie wniosku o unieważnienie spornego wzoru, kwestionując interes prawny wnioskodawcy w żądaniu unieważnienia spornego prawa. Jego zdaniem, samo zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa nie kreuje interesu prawnego i nie powinno zostać uznane za jego źródło.

W zakresie analizy podobieństw pomiędzy porównywanymi wzorami uprawniony podniósł, że ww. przeciwstawiony chiński wzór przemysłowy nie ma dolnej podstawy, natomiast sporny wzór jest elementem pełnym, przez co zorientowany użytkownik nie będzie miał wątpliwości, co do odmienności przedstawionych wzorów przemysłowych. Z kolei odnosząc się do przeciwstawionego wzoru zarejestrowanego w EUIPO podniósł, że wzór ten został zarejestrowany przez podmiot działający w odmiennej branży przez co jest adresowany do innego grona odbiorców niż produkt według spornego wzoru.

Pismem z dnia 18 lutego 2021 r. wnioskodawca przedstawił replikę na odpowiedź uprawnionego. Wskazał w niej stanowisko doktryny w myśl której należy uznać interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa. W zakresie analizy porównawczej wzorów wskazał, że brak dolnej podstawy po zamontowaniu nie jest widoczny, a zatem, jako element niewidoczny podczas normalnego używania, nie powinien być brany pod uwagę. Ponadto przedstawił dodatkowe wydruki z Internetu przestawiające kwadratowe lub prostokątne panele akustyczne.

Pismami z dni 10 lutego oraz 30 kwietnia 2021 r. wnioskodawca przedłożył dodatkowy materiał dowodowy w postaci m.in. ekspertyzy prof. dr hab. P. K. na okoliczność wykazania jaką funkcję techniczną spełnia moduł wygłuszający oraz wydruki zdjęć ze ścianami obłożonymi takowymi modułami.

Na rozprawie w dniu 9 czerwca 2021 r. uprawniony podniósł, że wnioskodawca błędnie interpretuje podstawy prawne wniosku (zwłaszcza art. 117 ust. 1 p.w.p.). Ponadto ustosunkował się do ekspertyzy prof. dr hab. P. K. wskazując, że z analizy modułów wygłuszających dokonanej przez wskazanego profesora nie można wnioskować, by cechy przedmiotowego wzoru przemysłowego wynikały wyłącznie z podanych przez niego funkcji technicznych. Analizując ustalenia dokonane w ww. ekspertyzie uprawniony doszedł do wniosku, że istnieje wiele alternatywnych postaci, z którymi wytwór będzie pełnił funkcję techniczną w taki sam sposób. Konsekwencją powyższego jest, w jego ocenie, okoliczność, że rezultat techniczny może być osiągnięty nie tylko przy pomocy jednej konkretnej postaci. Na dowód tego uprawniony przytoczył szereg przykładów wykorzystania różnych kształtów paneli wygłuszających.

Rozpatrując sprawę, UP dokonał na wstępie jej analizy prawnej. Wskazał, iż według art. 89 ust. 1 w związku z art. 117 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t. j. Dz. U. 2003, Nr 119, poz. 1117 ze zm.) prawo z rejestracji wzoru przemysłowego może być unieważnione w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeśli wykaże, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa.

Urząd Patentowy stwierdził, iż wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego prawa ochronnego na sporny wzór przemysłowy wobec okoliczności, że uprawniony podejmował kroki mające wpływ na swobodne prowadzenie działalności gospodarczej przez wnioskodawcę. Uprawniona bowiem podejmowała czynności zmierzające do ograniczenia wnioskodawcy swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej. Działania te przyjmowały postać zawiadomienia prokuratury o możliwości popełnienia przez wnioskodawcę występku stypizowanego w art. 303 ust. 2 p.w.p. oraz art. 24 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w związku z art. 11 Kodeksu karnego.

Według UP w sytuacji, gdy przedmiot własności przemysłowej (tu wzór przemysłowy "Moduł wygłuszający" R. [...]) jest objęty ochroną wbrew ustawowym warunkom określonym we właściwych przepisach, to podmiot (konkurencyjny) prowadzący taką działalność w świetle powołanych wyżej przepisów ma prawo do wystąpienia z żądaniem unieważnienia prawa wyłącznego udzielonego na ten przedmiot. Interes prawny wnioskodawcy znajduje zatem oparcie w swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, chronionej na podstawie art. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców oraz art. 20 i art. 22 Konstytucji RP.

Organ przypomniał, iż w rozpatrywanej sprawie wnioskodawca podniósł zarzut braku cechy indywidualnego charakteru - przesłanki stypizowanej w art. 102 p.w.p., i doprecyzowanej w art. 104 p.w.p.

Przepis art. 102 ust. 1 p.w.p. (w dniu zgłoszenia przedmiotowego wzoru obowiązywał t.j. Dz. 2003, Nr 119, poz. 1117 ze zm.) wskazuje, że "Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację". Jak wynika z treści tego przepisu, przedmiotem rejestracji wzorów przemysłowych są postacie ich wytworów. W świetle powyższego, aby postać wytworu można było uznać za wzór przemysłowy podlegający ochronie muszą wystąpić kumulatywnie dwie przesłanki:

- cecha nowości (art. 103 ust. 1 p.w.p.)

- cecha indywidualnego charakteru (art. 104 p.w.p.)

Art. 104 p.w.p. stanowi podstawę przedmiotowego wniosku o unieważnienie spornego prawa, a zgodnie z art. 255 ust 4 p.w.p. Urząd Patentowy RP rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Zgodnie z judykaturą, wytwór, który nie spełnia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 102 p.w.p. nie może być chroniony prawem z rejestracji wzoru przemysłowego. W doktrynie zaś przyjęto, iż wystąpienie jednej z cech przy braku drugiej wyłącza możliwość ochrony wzoru. Tak więc, wzór przemysłowy nie może być zarejestrowany jeśli nie spełnia choćby jednej z przesłanek stypizowanych w art. 102 p.w.p., a dookreślonych w art. 103 p.w.p. oraz w art. 104 p.w.p.

Zdaniem Urzędu Patentowego, sporny wzór przemysłowy nie posiada indywidualnego charakteru (art. 104 p.w.p.). Według przepisu art. 104 p.w.p. wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się jego pierwszeństwo.

Z treści ww. przepisu wynika, że oceny posiadania indywidualnego charakteru lub jego braku należy dokonywać przez pryzmat zorientowanego użytkownika, czyli osoby, która w sposób stały używa danego produktu, przy czym wystarczy, aby była to osoba, która ma wystarczający zasób wiedzy ogólnej, by ocenić wzór. Miarodajny dla oceny powinien być użytkownik, który styka się z produktem by skorzystać z niego zgodnie z przeznaczeniem (zob. A. Tischner [w:] Prawo własności przemysłowej, Komentarz, red. P. Kostański, CH BECK, Warszawa 2010 r., s. 579).

Urząd Patentowy konkludował, iż zorientowanym użytkownikiem spornego wzoru będą użytkownicy wygłuszanych pomieszczeń (radiowcy, muzycy, producenci muzyczni etc.), w tym także osoby montujące moduły wygłuszające. Do grupy zorientowanych użytkowników należą bowiem tylko te osoby, które mają możliwość dostrzeżenia budowy tego wzoru. Dlatego też za zorientowanych użytkowników nie mogą, na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy, być uznane osoby, które nie przebywają w pomieszczeniach wygłuszanych. Z odmiennego powodu natomiast za zorientowanych użytkowników nie mogą być uznane osoby, które zajmują się produkcją lub dystrybucją są one bowiem fachowcami w innym zakresie, w literaturze przedmiotu zaś słusznie podkreśla się, że tacy specjaliści nie mogą być uznani za zorientowanych użytkowników (zob. M. Poźniak - Niedzielska, Wzory przemysłowe [w:] Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2004r., s. 169; M. Poźniak - Niedzielska, Ochrona wzorów przemysłowych w prawie europejskim, EPS 2007.2).

Organ wskazał nadto, iż jak podkreśla się w piśmiennictwie, przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru uwzględniać należy rodzaj produktu, w którym zastosowano wzór lub produkt, który wzór ucieleśnia, a także, w szczególności sektor przemysłu, do którego produkt taki należy oraz stopień swobody projektanta przy tworzeniu wzoru. Zależnie od zakresu swobody projektanta oceniany jest indywidualny charakter wzoru. Przy małym marginesie swobody twórczej już stosunkowo niewielkie różnice nie pozostaną niezauważone przez poinformowanego użytkownika i będą wystarczające dla stwierdzenia indywidualnego charakteru wzoru. Natomiast w przypadkach, gdy swoboda jest duża, wymagane będą większe różnice dla uznania, iż wzór spełnia tę przesłankę. Ocena zakresu swobody twórczej powinna być dokonywana również z perspektywy zorientowanego użytkownika (J. Kępiński, Definicja wzoru przemysłowego oraz warunki jego ochrony, PUG 9/2007). Zagadnienie zakresu swobody twórczej było wielokrotnie przedmiotem rozważań polskich sądów powszechnych i administracyjnych. Zakres ten jest zdeterminowany przez cechy funkcjonalne przedmiotu oraz przez wcześniejsze wzornictwo. W przypadku wzorów, które muszą uwzględniać przede wszystkim wymogi funkcjonalne przedmiotu, zakres swobody twórczej jest mniejszy, niż w przypadku wzorów, w których przeważają założenia estetyczne. Tam, gdzie zakres swobody twórczej jest większy, różnice między wzorami powinny być łatwiej zauważalne niż w przypadku wąskiego zakresu tej swobody. Zorientowany użytkownik musi mieć wiadomości w tym przedmiocie wystarczające do oceny zakresu swobody twórczej i umieć zauważyć nawet stosunkowo małe różnice, istotne w przypadku wzorów o niewielkiej swobodzie twórczej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt II CSK 302/07). W następstwie powyższego Kolegium Orzekające uznało, że zakres swobody twórczej przy projektowaniu modułu wygłuszającego jest stosunkowo szeroki. Dokonując analizy kwestii ograniczeń możliwości projektowania nowych i oryginalnych rozwiązań w zakresie modułów wygłuszających organ miał na uwadze, że w przypadku wzorów, których ukształtowanie jest jedynie efektem założeń estetycznych, swoboda twórcza jest większa, niż w przypadku wzorów, które realizują również wymogi natury funkcjonalnej. Przedmiotowy moduł wygłuszając taką naturą funkcjonalną niewątpliwie się cechuje, co zostało potwierdzone w przedłożonej do akt sprawy opinii prof. dr. hab. P. K. Należy jednak podkreślić, że w zasadzie wszystkie wzory przemysłowe rejestrowane w Urzędzie Patentowym posiadają jakiś walor funkcjonalny, w przeciwnym razie byłyby jedynie wytworami estetycznymi, nie zaś sztuką użytkową za jaką uważane jest wzornictwo przemysłowe. Moduł wygłuszający mimo swojej wysokiej funkcjonalności może jednak przyjmować różne kształty. Moduł ten jest przeznaczony do ułożenia na ścianach (sufitach) pomieszczeń które mają być wygłuszone. Niemniej jednak sporny kształt wzoru nie jest jedynym jaki może przyjmować taki panel (moduł). Tym samym uznać należy, iż twórca modułu wygłuszającego, jako elementu ściany, posiada stosunkowo szeroki zakres swobody twórczej przy ich projektowaniu. Moduł musi bowiem przybrać kształt ostrosłupa (ściętego), a więc takiego wielościanu, który ma jedną podstawę, a wszystkie ściany boczne zbiegają się w jednym punkcie zwanym wierzchołkiem. Istotne dla swobody twórczej w przedmiotowej sprawie jest to, że ostrosłup (w tym ścięty) może mieć w podstawie dowolny wielokąt (np. wielokąt foremny) pod warunkiem, że po ułożeniu wielu takich modułów na ścianie ich podstawy będą ściśle do siebie przylegać. Warto zauważyć, że mogą to być nie tylko prostokąty czy kwadraty, ale także sześcioboki czy tak fantazyjne kształty jak kostka Bauma, a także inne nieregularne kształty. Dowodem szerokiej swobody twórczej są także liczne materiały dowodowe przedłożone do akt przedmiotowej sprawy przez wnioskodawcę tj. zdjęcia modułów wygłuszających zastosowanych w różnych pomieszczeniach (k. 437-508 akt przedmiotowej sprawy).

UP podkreślił następnie, iż warunkiem sine qua non dla zastosowania art. 104 p.w.p. jest wcześniejsze publiczne udostępnienie wzoru przeciwstawionego przed datą zgłoszenia. W powyższym kontekście organ zwrócił uwagę na wzór przemysłowy zarejestrowany w trybie unijnym pod numerem [...]. Wzór ten został ujawniony (k.5 akt przedmiotowej sprawy) przed datą zgłoszenia spornego wzoru tj. przed dniem 13 marca 2008 r.

Organ, dokonując oceny porównawczej wzorów, stwierdził, iż nie budzi wątpliwości, iż sporny wzór jest na tyle podobny do ww. wzoru przeciwstawionego, że nie wywołuje on na zorientowanym użytkowniku odmiennego ogólnego wrażenia. Oba wzory przemysłowe przedstawiają bowiem element, którego dolny obrys jest prostokątny (w tym kwadratowy), mają równoległe boki oraz wszystkie kąty proste. Ponadto powierzchnia porównywanych wzorów przemysłowych powyżej dolnej krawędzi wznosi się pionowo do góry, tworząc ostrosłup ścięty prawidłowy, oznacza to, iż porównywane wzory posiadają takie same cechy istotne. Tym samym wzory te będą wywierać na zorientowanym użytkowniku takie samo ogólne wrażenie. Powyższego nie zmieniają drobne różnice jakie zachodzą pomiędzy tymi wzorami, a sprowadzają się w zasadzie do tego, że dolna krawędź kwadratowego elementu wzoru spornego wznosi się najpierw pionowo do góry tworząc zgrubienie przypominające cokół - we wzorze przemysłowym przeciwstawionym cokół taki nie jest widoczny. Ponadto powierzchnia spornego wzoru jest piankowa i porowata, co jest jednak cechą charakterystyczną dla większości modułów wygłuszających gdyż ten element ma za zadanie absorbować energię dźwiękową i zamieniać ją na ciepło. Innymi słowy jest to cecha stricte techniczna, która w przeciwieństwie do kształtu podstawy ostrosłupa, nie może być zmieniana. Różnice te (piankowa struktura oraz cokół) nie wpływają jednak na zmianę ogólnego postrzegania porównywanych wzorów. W świetle powyższego uznać należy, iż sporny wzór przemysłowy jest podobny do ujawnionego wcześniej przeciwstawionego wzoru przemysłowego [...] i nie wywiera odmiennego ogólnego wrażenia na zorientowanym użytkowniku.

Z powyższych względów UP uznał, że sporny wzór nie spełniał w dniu zgłoszenia cechy indywidualnego charakteru.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł P. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 104 ust. 1 w związku z art. 102 p.w.p., wskutek przyjęcia, iż wzór przemysłowy "Moduł Wygłuszający" nr Rp.[...], nie nosi cechy indywidualnego charakteru, pomimo iż przed datą zgłoszenia nie był ujawniony żaden panel akustyczny, który na zorientowanym użytkowniku sprawiał analogiczne wrażanie, temu faktowi nie może zaprzeczyć porównanie z wzorem z zupełnie innych branży np. płytek ściennych, albowiem nie ma żadnej możliwości, aby wzór jakiejkolwiek płytki został w rzeczywistości utożsamiony lub pomylony z panelem akustycznym,

2) naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1. art. 107 § 3 oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez:

a) przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przez uznanie za udowodniony fakt istnienia wzoru podważającego indywidualny charakter wzoru przemysłowego "Moduł Wygłuszający" nr Rp.[...] podczas gdy wnoszący o unieważnienie wzoru przedstawił wzór płytki ściennej, który był niedostatecznie ujawniony, albowiem nie było pewnym, jaka bryłą jest ta płytka w rzeczywistości, albowiem przedstawiono tylko jedno ujęcie płaskie, poza tym ten wzór dotyczy innych produktów niż objęte wzorem;

b) rozpoznanie sprawy w oparciu o wycinek materiału dowodowego i nie rozpatrzenie całej argumentacji obu stron, gdy kluczowe i winne zauważenia przez organ - Urząd Patentowy RP było to, iż na rynku paneli akustycznych wzór zaprojektowany przez Uprawnionego stanowił całkowite novum, oraz że jest z nim utożsamiany przez zorientowanych uczestników obrotu. Uprawniony przedstawił szereg dowodów, do których UPRP nawet się nie odniósł, w tym do przedstawionej jako dowód na powyższe listy przykładowych realizacji Uprawnionego. Lista ta świadczy o indywidualnym charakterze wzoru, albowiem gdyby wzór był powszechny, odbiorcy mieliby różnych dostawców, a nie korzystaliby z jednego źródła (Uprawnionego lub podmiotów, które nabyły od niego wzór przemysłowy), tym bardziej iż są to odbiorcy o ugruntowanej pozycji rynkowej, którzy nie mają problemu ze znalezieniem wykonawców z każdej branży. Przykładowa lista realizacji, załączona do pisma pełnomocnika uprawnionego z dnia 9 czerwca 2021 r., stanowiącego załącznik do protokołu rozprawy z dnia 9 czerwca 2021 r. wskazuje iż niemal wszystkie liczące się w RP rozgłośnie radiowe, telewizyjne, studia nagrań, szkoły i renomowane uczelnie w swoich realizacjach wykorzystały wzór przemysłowy, którego dotyczy postępowanie. Są to podmioty powszechnie znane, dlatego organ powinien odnieść się do tej argumentacji. W sumie przykładowo wskazano ok. 160 podmiotów, które w swoich realizacjach wykorzystały właśnie wzór przemysłowy Uprawnionego, którego dotyczy postępowanie. Należy też mieć na względzie fakt, iż wzór przemysłowy powstał w 2008 r., gdy dostęp do Internetu nie był w ogóle powszechny i jak również znawcy z branży na rynku polskim mieli ograniczoną możliwość zapoznania się z dokumentami obcojęzycznymi, w szczególności z bazami EUIPO, co obecnie nie stanowi żadnego problemu. Urząd Patentowy nie odniósł się do dowodów Uprawnionego na to, iż w dacie zgłoszenia w RP, wzór był nowy i miał indywidualny charakter, a fakt iż obecnie przez kilkunastoletnią obecność na rynku i dużą rozpoznawalność wśród zorientowanych uczestników obrotu, która wiąże się również z tym, iż nagrania ze pomieszczeń, w których panele akustyczne zamontowano, często odbywa się wraz z transmisją obrazu, co powoduje iż wzór przemysłowy stał się obecny w świadomości odbiorców na skutek nieprzerwanego korzystania z niego przez Uprawnionego i jego klientów.

Naruszenie przepisów postępowania, w tym w szczególności w zakresie braku rozpoznania całego materiału dowodowego i braku uwzględniania zasad doświadczenia życiowego, miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem przesądziło, o uznaniu przez Urząd Patentowy błędnie, iż przeciwstawiony wzór panelu akustycznego sprawia na zorientowanym użytkowaniu analogiczne wrażenie jak obecna na rynku wcześniej zwykła płytka ścienna, a co za tym idzie, uznał iż wzór jest pozbawiony indywidualnego charakteru, co przesądziło o unieważnieniu wzoru.

3) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez naruszenie obowiązku rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a w tym przypadku organ ograniczył się do przeanalizowania jednego wzoru i to z innej branży.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 2021 r. oraz o zasądzenie od Urzędu Patentowego RP na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik uczestnika postępowania P. S. w piśmie z 27 lutego 2022 r. wniósł o oddalenie skargi, wskazując na niezasadność jej poszczególnych zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.").

Należy również wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art.119 pkt 2 p.p.s.a

Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja obarczona jest wadą, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Na wstępie należy przypomnieć, iż sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony na podstawie art. 89 ust. 1 w zw. z art. 117 ust. 1 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U.2003, Nr 119, poz. 1117 ze zm.). Zdaniem Sądu na aprobatę zasługuje stanowisko Urzędu Patentowego, iż wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego prawa ochronnego na sporny wzór przemysłowy wobec okoliczności, że uprawniony podejmował kroki mające wpływ na swobodne prowadzenie działalności gospodarczej przez wnioskodawcę. Uprawniona bowiem podejmowała czynności zmierzające do ograniczenia wnioskodawcy swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej. Działania te przyjmowały postać zawiadomienia prokuratury o możliwości popełnienia przez wnioskodawcę występku stypizowanego w art. 303 ust. 2 p.w.p. oraz art. 24 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w związku z art. 11 Kodeksu karnego.

Sąd podziela pogląd organu, że w sytuacji, gdy przedmiot własności przemysłowej (tu wzór przemysłowy "Moduł wygłuszający" R.[...]) jest objęty ochroną wbrew ustawowym warunkom określonym we właściwych przepisach, to podmiot konkurencyjny, prowadzący taką działalność w świetle powołanych wyżej przepisów ma prawo do wystąpienia z żądaniem unieważnienia prawa wyłącznego udzielonego na ten przedmiot. Interes prawny wnioskodawcy znajduje zatem oparcie w swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, chronionej na podstawie art. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców oraz art. 20 i art. 22 Konstytucji RP.

Nie jest natomiast prawidłowy dalszy wywód organu, dotyczący braku indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego. Nie odznacza się on bowiem prawidłowo dokonaną analizą w zakresie koniecznych do zbadania w rozpatrywanej sprawie przesłanek określonych w art. 102 ust 1 i 104 p.w.p. (w dniu zgłoszenia przedmiotowego wzoru obowiązywał t.j. Dz. 2003, Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – sylwetki zorientowanego użytkownika oraz zakresu swobody twórczej. Wobec niewłaściwej analizy cech konstytutywnych, a zarazem prawnych przesłanek podstaw unieważnienia wzoru użytkowego, konkluzja w postaci stwierdzenia braku indywidualnego charakteru spornego wzoru jest również nieprawidłowa.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji było przyjęcie przez organ zasadności podnoszonego w sprzeciwie zarzutu braku cechy indywidualnego charakteru - przesłanki stypizowanej w art. 102 p.w.p., i doprecyzowanej w art. 104 p.w.p.

Przepis art. 102 ust. 1 p.w.p. wskazuje, że "Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację". Jak wynika z treści tego przepisu, przedmiotem rejestracji wzorów przemysłowych są postacie ich wytworów. W świetle powyższego, aby postać wytworu można było uznać za wzór przemysłowy podlegający ochronie muszą wystąpić kumulatywnie dwie przesłanki:

- cecha nowości (art. 103 ust. 1 p.w.p.)

- cecha indywidualnego charakteru (art. 104 p.w.p.)

Art. 104 p.w.p. stanowi podstawę przedmiotowego wniosku o unieważnienie spornego prawa, a zgodnie z art. 255 ust 4 p.w.p. Urząd Patentowy RP rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartym w wyroku z dnia 15 stycznia 2014 r. (sygn. akt II GSK 1625/12), "wytwór, który nie spełnia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 102 p.w.p. nie może być chroniony prawem z rejestracji wzoru przemysłowego. W doktrynie przyjęto, iż wystąpienie jednej z cech przy braku drugiej wyłącza możliwość ochrony wzoru" (A. Tischner, red. P. Kostański, Prawo własności przemysłowej, Komentarz. Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2010, s. 567). Innymi słowy, wzór przemysłowy nie może być zarejestrowany jeśli nie spełnia choćby jednej z przesłanek stypizowanych w art. 102 p.w.p., a dookreślonych w art. 103 p.w.p. oraz w art. 104 p.w.p.

Należy w tym miejscu wskazać, iż Urząd Patentowy przyjął, że podstawą braku indywidualnego charakteru jest okoliczność wcześniejszego ujawnienia wzoru przemysłowego zarejestrowanego w trybie unijnym pod numerem [...]. Bezspornym w sprawie jest fakt, iż jest to wzór przemysłowy Płytki skośnej, klasa 25.01 zarejestrowany W Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej na rzecz "TERREES CUITES DES RAIRIES" (opubl. 3.07.2007r.).

Zdaniem UP, ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku sporny wzór przemysłowy, nie różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez ww. przeciwstawiony wzór przemysłowy .

Z uwagi na treść art. 104 p.w.p., konieczne jest wyjaśnienie pojęć "ogólne wrażenie" i "zorientowany użytkownik", a także ustalenie "zakresu swobody twórczej" w branży. Ocena, czy wzór przemysłowy posiada indywidualny charakter, musi być dokonana przez pryzmat zorientowanego użytkownika przy uwzględnieniu zakresu swobody twórczej przy opracowywaniu tego konkretnego wzoru. Oznacza to, że przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru, który z kolei jest zdeterminowany przez cechy funkcjonalne przedmiotu.

Organ dokonał oceny zakresu swobody twórczej przy projektowaniu spornego Modułu wygłuszającego.

Zasadnie organ przy tym uznał, że w przypadku wzorów, których ukształtowanie jest jedynie efektem założeń estetycznych, swoboda twórcza jest większa, niż w przypadku wzorów, które realizują również wymogi natury funkcjonalnej. Uznał także, odwołując się do przedłożonej do akt sprawy opinii prof. dr. hab. P. K., że sporny moduł wygłuszając taką naturą funkcjonalną niewątpliwie się cechuje. Następnie jednak zniwelował te prawidłowe stwierdzenia, wskazując, iż w zasadzie wszystkie wzory przemysłowe rejestrowane w Urzędzie Patentowym posiadają jakiś walor funkcjonalny, w przeciwnym razie byłyby jedynie wytworami estetycznymi, nie zaś sztuką użytkową za jaką uważane jest wzornictwo przemysłowe. Odnosząc powyższy wywód do spornego Modułu wygłuszającego organ wskazał, że mimo swojej wysokiej funkcjonalności może on jednak przyjmować różne kształty (wielokąty). Tym samym UP uznał, iż twórca modułu wygłuszającego, jako elementu umieszczanego na ścianach, posiada przy projektowaniu stosunkowo szeroki zakres swobody twórczej.

Organ w tej kwestii konkludował, iż skoro w rozpatrywanym przypadku oba wzory przemysłowe przedstawiają element, którego dolny obrys jest prostokątny (w tym kwadratowy), mają równoległe boki oraz wszystkie kąty proste, a powierzchnia porównywanych wzorów przemysłowych powyżej dolnej krawędzi wznosi się pionowo do góry, tworząc ostrosłup ścięty prawidłowy, oznacza to, iż porównywane wzory posiadają takie same cechy istotne, co pozbawia sporny wzór cechy indywidualnego charakteru.

Zdaniem Sądu, powyższe stwierdzenia kolidują wyraźnie z niedocenionymi przez organ cechami funkcjonalnymi Modułu, pomijając, iż górują one w tym wypadku nad cechami stricte estetycznymi, determinując tym samym w dużej mierze ich wygląd zewnętrzny, czyli "postać wytworu", o której mowa w art. 102 ust. 1 p.w.p.

Odnosząc się natomiast do pojęcia "zorientowanego użytkownika", podkreślenia wymaga, iż pojęcie "użytkownik" odnosić należy wprost do osób, które zwykle używają produktu, w którym zawiera się wzór. Natomiast określenie "poinformowany" sugeruje ponadto, że nie będąc twórcą czy ekspertem technicznym, użytkownik zna różne wzory istniejące w danej branży, posiada pewien zakres wiedzy na temat elementów, jakie te wzory zwykle posiadają, i w związku z zainteresowaniem danymi produktami wykazuje stosunkowo wysoki poziom uwagi przy ich używaniu (zob. wyroki Sądu: z 22.6.2010 r. w sprawie Shenzen Taiden Industrial Co. Ltd. przeciwko OHIM, T-153/08, pkt 46; Legalis nr 227410; z 9.9.2011 r. w sprawie Kwang Yang Motor Co., Ltd. przeciwko OHIM, T-10/08, pkt 20 i 22, Legalis nr 453173; zob. także J. Sieńczyło-Chlabicz, Ustanie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego (w:) System Prawa Prywatnego. Prawo własności przemysłowej. Tom 14B, red. R. Skubisz, wyd. 2, Warszawa 2017, s. 353). Pojęcie "zorientowany użytkownik" oznacza zatem użytkownika wzoru, który ma określony zasób wiedzy na temat wzorów i jest zdolny do oceny rodzaju, natury określonego wzoru, niekoniecznie jednak będąc znawcą w danej dziedzinie. Będzie nim też ekspert, który posiada szczegółowe kompetencje techniczne i ma orientację w szczegółach technicznych (por. wyrok SN z 18 lutego 2016 r., II CSK 282/15, OSNC 2017/1/10, wyrok NSA z 8 maja 2019 r., sygn. akt II GSK 1534/17).

Jednolite zdaje się pozostawać stanowisko sądów krajowych co do tego, iż zorientowanemu użytkownikowi przypisuje się wyższy niż u przeciętnego konsumenta poziom zdolności spostrzegania istniejących różnic.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lipca 2021 r. (sygn. akt: II GSK 1395/18) pogłębił rozumienie pojęcia "zorientowanego użytkownika". W przywołanym tam wyroku Sądu Najwyższego z 18 lutego 2016 r. (sygn. akt: II CSK 282/15, OSNC 2017/1, poz. 10) wskazano, że jest to osoba niebędąca ani użytkownikiem przeciętnym, ani ekspertem, tylko konsumentem o pewnej wiedzy i kwalifikacjach pozwalających na odnalezienie różnic między wytworami, świadomymi odbiorcami informacji dostarczanych przez producentów dotyczących ulepszeń bądź zmian wzornictwa Sąd Najwyższy podkreślił w orzecznictwie, że wykładnia językowa pojęcia "zorientowany użytkownik" wskazuje, że chodzi o osobę dobrze poinformowaną, mającą dobre rozeznanie i wiadomości w danej dziedzinie, korzystającą z określonych przedmiotów lub grupy przedmiotów. To osoba używająca w sposób stały przedmiotów z danej grupy i zorientowana w stanie ich wzornictwa wynikającym z zakresu swobody twórczej oraz dokonania oceny, czy ogólne wrażenie, jakie wywołuje na takiej osobie wzór zakwestionowany, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego przez wzór zarejestrowany. Sąd Najwyższy słusznie podkreślił, że zorientowany użytkownik nie jest ani znawcą (ekspertem), ani przeciętnym odbiorcą (wyrok SN z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt II CSK 302/07, Biul. SN 2008/2, poz. 16). Podobnie określił zorientowanego użytkownika Naczelny Sąd Administracyjny w orzecznictwie, a mianowicie jako osobę użytkującą w sposób stały dane przedmioty, mającą na ich temat więcej wiadomości praktycznych lub teoretycznych niż przeciętny użytkownik i mającą większą od niego zdolność spostrzegania cech charakterystycznych danego przedmiotu (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 508/15, LEX nr 2083286). Takie rozumienie pojęcia "zorientowany użytkownik" aprobują przedstawiciele doktryny (zob. J. Sieńczyło-Chlabicz, Ustanie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, System Prawa Prywatnego. Prawo własności przemysłowej, t. 14B, red. R. Skubisz, Warszawa 2017, s. 351-352; A. Tischner, Przesłanki zdolności rejestracyjnej wzorów przemysłowych, System Prawa Prywatnego. Prawo własności przemysłowej, t. 14B, red. R. Skubisz, Warszawa 2017, s. 105 i n.).

Zdaniem Sądu, organ wprawdzie co do zasady prawidłowo zdefiniował powyższe pojęcie, wskazując, iż zorientowanym użytkownikiem spornego wzoru będą użytkownicy wygłuszanych pomieszczeń (radiowcy, muzycy, producenci muzyczni etc.), w tym także osoby montujące moduły wygłuszające, jednakże swój wywód co do tego, iż wzory te będą wywierać na zorientowanym użytkowniku takie samo ogólne wrażenie oparł na podstawie dowolnego w ocenie Sądu, gdyż nie znajdującego oparcia w judykaturze, ani doktrynie prawa spostrzeżenia, iż zorientowany użytkownik pominie jako nieistotne cechy funkcjonalne analizowanego produktu, takie, jak piankowa i porowata powierzchnia spornego wzoru. Organ uznał je bowiem za cechy charakterystyczne dla większości modułów wygłuszających, mające za zadanie absorbować energię dźwiękową i zamieniać ją na ciepło. Organ stwierdził, że jako cecha stricte techniczna, struktura Modułu nie wpływa na zmianę ogólnego postrzegania porównywanych wzorów przez zorientowanego użytkownika.

W konsekwencji powyższego stanowiska, Urząd Patentowy uznał, iż sporny wzór przemysłowy jest podobny do ujawnionego wcześniej przeciwstawionego wzoru przemysłowego [...] i nie wywiera odmiennego ogólnego wrażenia na zorientowanym użytkowniku.

Podkreślenia wymaga, że zabiegiem zastosowanym przez organ było "odcięcie się" od funkcji, jaką ma pełnić przedmiotowy Moduł – czyli funkcji zapewnienia pomieszczeniu, w którym jest użyty cechy wygłuszenia dźwięku, czy dźwiękoszczelności i oparcie się jedynie na jego kształcie, w tym wypadku niewątpliwie zbliżonym w pewnym stopniu do przeciwstawionej Płytki. Organ pominął całkowicie, jako nieistotną, cechę struktury tej płytki (piankową i porowatą) uznając, że nie zmieni ona odbioru u zorientowanego użytkownika, gdyż jest to cecha stricte związana z funkcjonalnością Modułu.

Z powyższym rozumowaniem nie sposób się zgodzić.

Jak zostało wyżej wskazane, zarówno doktryna prawa, jak i judykatura, stoją na zgodnym stanowisku co do tego, iż przy ocenie swobody twórczej analizie poddaje się przede wszystkim naturę danego rozwiązania wzoru przemysłowego, po to, aby uzmysłowić sobie, które z cech są cechami stricte funkcjonalnymi i są w danym rozwiązaniu stanowią one granice swobody twórczej. Nie ulega wątpliwości, że w rozpatrywanym w niniejszej sprawie przypadku, cechami takimi są piankowa i porowata powierzchnia spornego wzoru, jak również do pewnego stopnia kształt elementów, umożliwiający przytwierdzenie elementów do ściany oraz wzajemne dopasowanie. Nie można tracić z pola widzenia owej istotnej cechy, jaką jest wygłuszający, czy też dźwiękoszczelny charakter analizowanego Modułu, mający swoje odzwierciedlenie również wśród ocenianych z punktu widzenia art. 102 ust. 1 oraz 104 p.w.p. cech konstytutywnych wzoru przemysłowego, jako cechy widoczne "gołym okiem".

Należy w tym miejscu przypomnieć, iż zorientowany użytkownik, z punktu widzenia którego należy dokonywać oceny cech wzoru, jest użytkownikiem konkretnego rodzaju wyrobu, a mianowicie – w realiach obecnie rozpoznawanej sprawy - modułu, którego funkcją jest właśnie wygłuszenie pomieszczeń, w których jest zastosowany. Zorientowany użytkownik zatem, jak należy założyć, znajdując się w danym pomieszczeniu jest w stanie stwierdzić, czy zastosowany element wnętrzarski ma zastosowanie dźwiękoszczelne, czy też tylko i wyłącznie ma charakter dekoracyjny. Takie założenie winniśmy przyjąć a priori, kierując się już tylko wytycznymi zawartymi w wyżej wskazanym przykładowo, utrwalonym orzecznictwem sądów krajowych. Winien też takie założenie przyjąć Urząd Patentowy, który niezasadnie założył, iż zorientowany użytkownik pominie cechy związane z funkcjonalnością Modułu wygłuszającego (takie, jak piankowa i porowata powierzchnia spornego wzoru) i skupi się wyłącznie na cechach stricte lub częściowo dekoracyjnych (kształt Modułów), myląc je z płytkami, które tej funkcjonalności nie posiadają.

Reasumując, błędne okazało się rozumowanie Urzędu Patentowego w procesie subsumpcji przepisów art. 102 ust. 1, 103 oraz 104 p.w.p. Organ dokonał do facto porównania wzorów całkowicie od siebie odmiennych, bowiem dotyczących produktów ocenianych przez użytkowników z różnych od siebie branż, czy zakresów. Nie zadał sobie pytania, czy cel, jakim jest potrzeba wygłuszania pomieszczenia, której realizację zapewnia m.in. struktura płytek, stanowiąca tym samym ich nieodzowną cechę funkcjonalną, nie determinuje odbioru danego elementu właśnie przez pryzmat jego zastosowania, ze strony zorientowanego użytkownika. Należy bowiem, w świetle przywołanego orzecznictwa, przyjąć z góry założenie, iż użytkownik posiadający przymiot "zorientowanego", to taki, który dysponuje należytą wiedzą co do funkcji wygłuszającej różnego rodzaju płytek i modułów, tak, by był w stanie odróżnić od nich płytki, które tej cechy nie spełniają, np. z powodu braku odpowiedniej struktury.

Tym samym, za zasadny został uznany zarzut skargi, zawarty w pkt. 1 petitum. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Urząd Patentowy uwzględniając powyższe stanowisko prawne WSA rozważy, czy istnieją inne jeszcze podstawy dla unieważnienia spornego prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Moduł Wygłuszający" nr Rp.[...], aniżeli te, które przyjął organ wydając zaskarżoną decyzję.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.