Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1218/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3, art. 28a ust. 1, art. 87 ust. 1 i ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 92c ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 5 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2011 nr 43 poz 224
law: Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim - tekst jednolity
article: art. 107 § 1 i 3, art. 11
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 26 maja 2023 r., nr 1801-IGC.48.85.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez zezwolenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P.M. (dalej: skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) z 26 maja 2023 r., nr 1801-IGC.48.85.2022, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu (dalej: NPUCS) nr 408000-408000-COC.48.369.2022 z dnia 25 października 2022 r. nakładająca karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia zgodnie z w Lp. 3.1 załącznika nr 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1047, ze zm. cyt. dalej jako u.t.d.).

Jak wynika z uzasadnień decyzji i akt administracyjnych sprawy, w dniu 27 stycznia 2022 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w M. przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zespołu pojazdów marki [...] o numerach rejestracyjnych [...] (UA) o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Podjęte czynności kontrolne przeprowadzone zostały w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Wykonującym przewóz drogowy rzeczy i jednocześnie kierowcą zespołu pojazdów był M. P., legitymujący się ukraińskim paszportem seria i numer [...].

Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół kontroli drogowej nr [...] z dnia 27 stycznia 2022 r. Jak wynika z dokumentacji sprawy tj. protokołu kontroli oraz dokumentu [...] z dnia 20.01.2022 r. skontrolowanym zespołem pojazdów przewożony był towar w postaci samochodu osobowego marki [...] o masie brutto 1845 kg. Na podstawie dowodów rejestracyjnych ww. pojazdów, okazanych przez ww. kierowcę ustalono, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów wynosi 6200 kg, natomiast dopuszczalna maksymalna ładowność - 3900 kg, zaś masa własna pojazdów - łącznie 2300 kg.

Z uwagi na fakt, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekraczała 6 ton, a dopuszczalna maksymalna ładowność przekraczała 3,5 tony, funkcjonariusze celno-skarbowi stwierdzili, że dla zespołu pojazdów, objętego przedmiotową kontrolą, wymagane jest zezwolenie na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Kierowca wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy nie posiadał wymaganego zezwolenia (Lp. 3.1 załącznika nr 3 u.t.d.), pobrano kaucję w wysokości przewidywanej kary pieniężnej tj. w kwocie [...] zł.

Biorąc pod uwagę ustalenia kontroli udokumentowane w protokole kontroli drogowej Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec skarżącego wykonującego przewóz drogowy rzeczy w sprawie naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, polegającego na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia.

Decyzją z 25 października 2022 r. organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie [...] zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia, określoną pod Lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d.

DIAS, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 26 maja 2023 r., opisaną na wstępie, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję NPUCS.

Organ odwoławczy wskazał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej na podstawie dowodów rejestracyjnych ww. pojazdów, które zostały okazane przez skarżącego ustalono, że norma techniczna w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów wynosi 6200 kg, natomiast dopuszczalna maksymalna ładowność - 3900 kg, zaś masa własna pojazdów - łącznie 2300 kg. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdził, że dla zespołu pojazdów objętego przedmiotową kontrolą wymagane jest zezwolenie na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na fakt, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu przekracza 6 ton, a dopuszczalna maksymalna ładowność przekracza 3,5 tony. Nie budzi zatem wątpliwości, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z międzynarodowym przewozem drogowym rzeczy w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym. Zatem zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący rzeczony przewóz obowiązany był posiadać stosowne zezwolenie.

Zdaniem DIAS, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że objęty przewozem ładunek w postaci samochodu osobowego marki [...] mieścił się w katalogu towarów objętych zwolnieniem - nie stanowił on bowiem uszkodzonego pojazdu, bądź mienia przesiedlenia, nie był przeznaczony na targi, wystawy, imprezy teatralne, muzyczne czy filmowe. Podkreślił, że zarówno w trakcie kontroli, jak również na etapie prowadzonego postępowania, skarżący nie przedstawił dowodu potwierdzającego spełnienie warunku uprawniającego go do zastosowania zwolnienia z wymogu posiadania zezwolenia. Jednocześnie zauważył, że choć obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpoznania całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne, to nie oznacza to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza że nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych, może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.

Organ odwoławczy podziela w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż przewoźnik nie wykazał, że w niniejszej sprawie zachodzi określony przepisami wyjątek od zasady wyrażonej w art, 28 ust. 1 u.t.d. oraz art. 6 umowy polsko-ukraińskiej o międzynarodowych przewozach drogowych, nakładającej na przewoźnika wymóg uzyskania zezwolenia. Zatem skarżący, wykonujący rzeczony przewóz, obowiązany był posiadać stosowne zezwolenie. Tym samym organ l instancji prawidłowo nałożył na przewoźnika karę w wysokości [...] zł, za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia zgodnie z Lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d.

Według DIAS przewożony pojazd marki [...] (rok produkcji 2010) - na lawecie o nr rej. [...] nie jest pojazdem uszkodzonym, pomimo oświadczeń złożonych w trakcie kontroli w Oddziale Celnym w M. w dniu 27 stycznia 2022 r., organ odwoławczy podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą podstawy do zastosowania zwolnienia z wymogu uzyskania zezwolenia na podstawie art. 7 ust. 1 lit. a-f umowy polsko-ukraińskiej. Podkreślił fakt, iż to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że wykonuje przewóz pojazdu uszkodzonego. Jak zostało wskazane w uzasadnieniu ww. decyzji przewoźnik nie dysponował w czasie przewozu towaru dokumentami, z których wynikałoby w sposób niebudzący wątpliwości, że przedmiotowy ładunek to pojazd uszkodzony.

Mając na uwadze zarzuty skarżącego, że w trakcie kontroli, pomimo ustnych twierdzeń, została ona pozbawiona możliwości dokonania wpisu w protokole w kwestii nieprawidłowych danych dot. masy własnej i dopuszczalnej ładowności pojazdu [...], DIAS wskazał, że nie znajdują one odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym, bowiem protokół kontroli drogowej został podpisany przez skarżącego bez zastrzeżeń. Jednocześnie argumenty odwołania zmierzające do podważenia ustaleń opartych na dowodach rejestracyjnych, niepotwierdzone żadnym dowodem, uznał za nieskuteczne.

Analizując sprawę, organ odwoławczy zbadał również aspekt możliwości uwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności administracyjnej dochodząc do wniosku, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c u.t.d.

Podsumowując, DIAS nie dopatrzył się w niniejszej sprawie zaniedbań i błędów organu I instancji w postępowaniu ustalającym stan faktyczny sprawy, które powodowałyby nieważność dokonanej kontroli i uniemożliwiałyby podjęcie właściwej decyzji w sprawie. Dowody zgromadzone w niniejszej sprawie zostały poddane ocenie organu w granicach określonych przepisem art. 80 k.p.a.

Na powyższe decyzje skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

l. rażącą obrazę przepisów prawa materialnego:

1. naruszenie art. 92a ust. 1 u.t.d. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący wykonując przewóz uszkodzonego samochodu osobowego marki [...], był zobowiązany posiadać i okazać odpowiednie zezwolenie, pomimo obowiązującego zwolnienia z art. 7 ust 1 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzonej w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r. nr 6, poz. 125, cyt. dalej jako: ,,umowa polsko-ukraińska"). Fakt uszkodzenia potwierdza przedłożona na potrzeby kontroli faktura nr 02-2022;

2. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że przewożony na lawecie o nr rej. [...] pojazd marki [...], o wartości [...] EUR, nie jest pojazdem uszkodzonym, pomimo oświadczeń skarżącego, złożonych w trakcie kontroli w Oddziale Celnym w M. w dniu 27 stycznia 2022 r. Sama wartość pojazdu uzasadnia, że pojazd był uszkodzony w stopniu znacznym, bowiem porównywalna wartość auta marki [...] z 2010 roku (nieuszkodzonego) wynosi średnio około [...] EUR. Brak jest uzasadnienia ekonomicznego dla przewozu ww. pojazdu na lawecie, gdzie przejazd przy sprawnym technicznie pojeździe byłby trzykrotnie tańszy i bezproblemowy. Organ nie uzyskał żadnego dowodu w trakcie postępowania, na okoliczność że przewożony na lawecie pojazd nie był uszkodzony, choć miał takie możliwości np. w postaci skierowania do władz celnych Ukrainy zapytania w ramach pomocy prawnej - czy przewożony pojazd

został zgłoszony do importu na teren Ukrainy, jako pojazd uszkodzony, czy też sprawny technicznie;

3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu faktu, iż pojazd [...] o nr rej. [...] posiada dopuszczalną maksymalną ładowność 1450 kg według danych technicznych (dane w aktach sprawy), podczas gdy organ przyjął 1900 kg. Wskazana przez organ ładowność 1900 kg i masa własna 1600 kg stanowi podaną DMC 3500 kg, przy czym dopuszczalna masa na 1 oś pojazdu (przednia) zgodnie z tabliczką znamionową w kontrolowanym pojeździe wynosi 1600 kg, a nie jak przyjęto w decyzji i protokole kontroli, że jest to masa własna pojazdu (1600 kg) wg załączonych danych pojazdu ze strony internetowej firmy [...]. Według danych technicznych ze strony producenta maksymalna ładowność lawety "Weekend" wynosi 2000 kg i DMC 2500 kg, podczas gdy organ przyjął DCM 2700 kg. Wskazana w protokole kontroli masa własna [...] - 1600 kg została przyjęta przez funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej na podstawie rachunku matematycznego, poprzez odjęcie od 3500 kg DMC wskazanej w ukraińskim dowodzie rejestracyjnym tzw. masy bez ładunku - wartości 1600 kg, która nie odpowiada danym producenta [...]. Masa własna tego typu pojazdu jest wyższa, a sam pojazd nie waży 1600 kg bez ładunku. Takie równanie matematyczne spowodowało automatycznie zawyżenie dopuszczalnej ładowności pojazdu do wartości 1900 kg, gdzie prawidłowo należało przyjąć masę własną pojazdu 2050 kg;

ll. rażącą obrazę przepisów prawa proceduralnego:

1. naruszenie art.7, 7 § 1, 77 § 1,78 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego polegające na zaniechaniu ustaleń w przedmiocie: określenia rzeczywistej całkowitej masy zespołu pojazdów oraz charakteru przewozu;

2. naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a i art. 74 u.t.d., art. 50 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zakresie;

a) naruszenia zasady legalizmu i praworządności;

b) przeprowadzenia postępowania w sposób naruszający zaufanie uczestnika postępowania do organu, nienależyte i wyczerpujące poinformowania strony o podstawie prawnej wydania przedmiotowej decyzji, poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu rzeczy oraz niedostateczne wyjaśnienie

dowodowego, w tym ustalenia ponad wszelką wątpliwość, że przewożony pojazd nie

był uszkodzony;

c) prowadzenia postępowania bez czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, w szczególności braku możliwości wypowiedzenia się obywatela UA, w sprawie zebranego materiału dowodowego zgodnie z k.p.a., mając na względzie

fakt, iż strona - kierowca nie czyta w języku polskim w dacie sporządzenia protokołu kontroli;

d) naruszenia zasady zaufania obywateli do organów państwa, w tym zasady prawdy obiektywnej;

e) braku tłumacza przysięgłego j. ukraińskiego przy czynnościach funkcjonariuszy organu I instancji, w szczególności sporządzenie protokołu kontroli drogowej – przesłuchania strony która nie włada językiem polskim i nie czyta w języku polskim bez udziału tłumacza, a której nakazano podpisanie protokołu bez zapoznania się z jego treścią;

f) braku przeprowadzenia postępowania dowodowego w kierunku ustalenia okoliczności egzoneracyjnych, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., poprzez błędne i niepoparte dowodami uznanie, że organ odwoławczy nie stwierdza okoliczności uzasadniających zastosowanie przepisów egzoneracyjnych;

g) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w toku postępowania i wydanie decyzji wskutek postępowania przeprowadzonego w sposób naruszający ww. przepis, w szczególności poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji, nieodpowiadającego wymogom tego przepisu, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, co uniemożliwiło pełne odtworzenie toku rozumowania organu I instancji i poznanie motywów rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł.

Wywodząc powyższe zarzuty skarżący wniosł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa.

Wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd administracyjny, że doszło do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji. Powyższe kryteria zostały określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w wyżej przedstawionych granicach Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem sporu jest zasadność wymierzenia skarżącemu kary za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, a konkretnie za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia. Skarżący uważa, że nie miał obowiązku posiadania zezwolenia na wykonywanie transportu międzynarodowego, w całości negując fakty i ustalenia w przedmiotowej sprawie, w szczególności ustalenie, że przewożony pojazd na lawecie nie był uszkodzony. Ponadto wskazał na ustaloną błędnie masę własną pojazdu [...] o nr rej. [...] i dopuszczalną ładowność w protokole kontroli, gdyż są to dane nieprawidłowe, a skarżący w trakcie kontroli pomimo ustnych twierdzeń został pozbawiony możliwości dokonania wpisu w protokole.

Na wstępie należy wskazać, że na podstawie art. 28 ust. 1 u.t.d. wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Powyższy przepis statuuje zatem zasadę (obowiązek posiadania przedmiotowego zezwolenia) oraz wyjątek od niej (odmienne postanowienia w tej kwestii zawarte w umowach międzynarodowych). Z kolei sankcja za naruszenie dyspozycji art. 28 u.t.d. (tj. za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia) została określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym pod lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d. w postaci kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zezwolenie, o którym mowa w powyższym przepisie art. 28 u.t.d., powinno zapewnić realizację umowy międzynarodowej, w tym przypadku umowy zawartej między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzonej w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. Stosownie do postanowień art. 6 tej umowy, przewozy ładunków między obu państwami lub w tranzycie przez ich terytoria z wyjątkiem przewozów określonych w art. 7, wykonywane są pojazdami samochodowymi na podstawie zezwoleń wydawanych przez właściwe organy Umawiających się Stron. Powołany przepis określa generalną zasadę wykonywania przewozów ładunków między Umawiającymi się Stronami, tj. na podstawie uprzednio wydanego zezwolenia. Wyjątki od wymogu posiadania zezwolenia zostały określone w art. 7 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych. Jest poza sporem, że w przedmiotowej sprawie nie miały zastosowania zwolnienia, o których mowa w ust. 1 lit. a-e/ tego przepisu. Kwestią sporną było natomiast, czy przewóz wykonywany przez skarżącego można zakwalifikować, jako przewóz pojazdów uszkodzonych, o których mowa w art. 7 ust. 1 lit. f przedmiotowej umowy, a więc jako przewóz, na który nie jest wymagane zezwolenie.

Zdaniem Sądu strona, która chce skorzystać z wyjątku, o którym mowa w art. 7 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych, powinna wykazać okoliczności wymienione w tym uregulowaniu (w rozpatrywanym przypadku, że wykonuje przewóz pojazdu uszkodzonego). Zarówno bowiem z art. 28 u.t.d., jak i z art. 6 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych wynika, że zasadą jest wymóg legitymowania się stosownym zezwoleniem na przewóz ładunków. Zezwolenie to, o czym będzie mowa dalej, musi być okazane organom kontrolującym już na granicy RP. Zatem strona chcąc się uwolnić od wymierzenia kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia powinna wykazać, że w chwili kontroli nie musiała się takim zezwoleniem legitymować. Nie oznacza to oczywiście, że organ administracyjny może zrezygnować z dążenia do osiągnięcia celu zasady prawdy obiektywnej. Organy nie są zwolnione z własnej oceny przedłożonego przez stronę materiału (wskazywanych okoliczności) pod kątem jego spójności, wiarygodności i zgodności z pozostałymi dowodami. W przypadku zatem stwierdzenia niespójności czy wątpliwości, co do wiarygodności przedłożonego przez stronę dowodu, organ zobowiązany jest do weryfikacji włączonych do postępowania dowodów i wyjaśnienia wszelkich wątpliwości. Należy też zauważyć, że zgodnie z art. 12 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych zatytułowanym "Kontrola", zezwolenia i inne dokumenty wymagane stosownie do postanowień niniejszej umowy oraz prawa wewnętrznego powinny znajdować się w pojeździe i być okazywane na każde żądanie organów kontrolnych. Przepis ten koreluje z art. 87 ust. 1 i ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d., zgodnie z którym podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obwiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli dokumenty wymienione w ust. 1 art. 87 u.t.d., a ponadto wykonując przewóz drogowy rzeczy odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym. Uregulowanie to nie stoi w sprzeczności także z art. 28a. 1 u.t.d., w myśl którego zagraniczny podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany wypełnić blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, najpóźniej przed wjazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu samochodowego, którym przewóz ten jest wykonywany. W przypadku niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia blankietu zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia (ust. 2 ww. przepisu). Kierujący pojazdem samochodowym wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionych osób blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1. W przypadku nieokazania podczas kontroli tego dokumentu, międzynarodowy przewóz drogowy uznaje się za wykonywany bez zezwolenia (ust 3 ww. art. 28 u.t.d). Skoro zatem zagraniczny podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany wypełnić blankiet zezwolenia jeszcze przed wjazdem na terytorium RP, to również na ten moment (najpóźniej przed wjazdem na terytorium RP) musi wykazać, że jest zwolniony od wymogu posiadania przedmiotowego zezwolenia. Nie ma sporu, co do tego, że w postanowieniach wzmiankowanej umowy o międzynarodowych przewozach drogowych nie ma legalnej definicji pojazdów uszkodzonych.

Zgodzić należy się z organem, że z treści zapisów faktury nr [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. oraz zgłoszenia wywozowego nr [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. nie wynika, aby przewożony towar był pojazdem uszkodzonym. W toku postępowania skarżący również nie przedłożył żadnych dowodów wskazujących, że przewożony samochód to samochód uszkodzony. Fakt przewożenia go na lawecie nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania, że pojazd posiadał uszkodzenia uniemożliwiające mu przekroczenie granicy na kołach. Jeszcze raz zauważyć należy, że jakkolwiek organ administracji jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, to jednak w orzecznictwie i w doktrynie podkreśla się, że strona postępowania nie może czuć się zwolniona od współdziałania z organem w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza wtedy, gdy dany środek dowodowy służący do ustalenia konkretnej okoliczności faktycznej, z istnienia której strona wywodzi dla siebie skutki prawne, nie znajduje się w posiadaniu organu ( zob. np. wyroki NSA z 7 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2123/16 czy z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2859/16). Oznacza to, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracyjnym, ale obarcza także stronę, która w swym własnym, dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać należytą dbałość o przedstawienie odpowiednich i przekonujących środków dowodowych.

Fakt, że zwolnienie z wymogu uzyskania zezwolenia dotyczy przewozu określonych ładunków, rodzaj tych ładunków powinien wynikać z dokumentów przewozowych i celnych. W sytuacji zatem, gdy przewóz nie wymaga zezwolenia, kierowca, w rozpoznawanej sprawie skarżący, winien zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 u.t.d. mieć przy sobie i okazać do kontroli dokumenty dotyczące ładunku, pozwalające na ustalenie, że przewożony ładunek należy do jednej z kategorii określonych w art. 7 ust. 1 umowy polsko-ukraińskiej. Skarżący wymogowi temu nie sprostał.

Zdaniem Sądu wnioski organu co do charakteru przewożonego samochodu zostały wywiedzione na podstawie całokształtu ujawnionych okoliczności sprawy, nie jawią się one bynajmniej jako dowolne, lecz jako logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego.

W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że kryterium ładowności nieprzekraczającej 3,5 tony lub masy całkowitej do 6 ton, których spełnienie zwalnia z obowiązku posiadania zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium RP, dotyczy pojazdu samochodowego łącznie z przyczepą lub naczepą. W świetle postanowień umowy polsko-ukraińskiej, w związku z przekroczeniem obydwu parametrów ustalonych przez Wspólną Komisję Mieszaną, przedmiotowy przewóz wymagał posiadania odpowiedniego zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy.

W rozpoznawanej sprawie kontrolowany przewóz wykonywany był przez skarżącego zespołem pojazdów marki [...] nr rej. [...] (UA). W wyniku kontroli przeprowadzonej na podstawie dowodów rejestracyjnych ww. pojazdów, które zostały okazane przez skarżącego organ ustalił, że norma techniczna w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów wynosi 6200 kg, natomiast dopuszczalna maksymalna ładowność - 3900 kg, zaś masa własna pojazdów - łącznie 2300 kg. W tych okolicznościach dla zespołu pojazdów objętego przedmiotową kontrolą wymagane jest zezwolenie na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na fakt, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu przekracza 6 ton, a dopuszczalna maksymalna ładowność przekracza 3,5 tony. Wbrew zarzutom skargi dokonane ustalenia, co do wyżej wskazanych parametrów zespołu pojazdów, są prawidłowe, albowiem organ dokonał ich na podstawie dokumentów urzędowych - dowodów rejestracyjnych zawierających zindywidualizowane parametry pojazdów dla których wydano dowody rejestracyjne. Stwierdzić również należy, że organ prawidłowo uznał, że dołączony do odwołania internetowy wydruk "Dane Techniczne [...]" nie może być podstawą dla organu do parametrów przedmiotowego zespołu pojazdów, gdyż dane w nim zawarte odnoszą się do pojazdu [...]. Z informacji powziętych z zasobów internetowych wynika, że jest to pojazd trzeciej generacji, o nowej konstrukcji, który jest produkowany od 2018 r. Natomiast uwzględniając dane z dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu tj. typ [...] o poj. silnika 2685cm3, rok produkcji: 2006, to jest on pojazdem pierwszej generacji. Na podkreślenie zasługuje także fakt, że skarżący protokół kontroli drogowej podpisał bez zastrzeżeń.

W skardze pełnomocnik skarżącego podniósł między innymi kwestię braku posługiwania się językiem polskim przez skarżącego. W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 z późn. zm.), język polski jest językiem urzędowym konstytucyjnych organów państwa, organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne, terenowych organów administracji publicznej, instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych, organów, instytucji i urzędów podległych organom ww. wymienionym, powołanych w celu realizacji zadań tych organów, a także organów państwowych osób prawnych w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne, organów samorządu innego niż samorząd terytorialny oraz organów organizacji społecznych, zawodowych, spółdzielczych i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. W świetle art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy o języku polskim, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4. Oznacza to, że wszystkie oświadczenia składane przed organami władzy publicznej muszą być składane w języku polskim. Innymi słowy, kontrolujący funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej nie są zobowiązani do powoływania tłumacza podczas kontroli drogowej, natomiast osoba dokonująca przewozu, która nie zna języka kraju, przez którego terytorium osoba ta ma realizować przewóz rzeczy, przyjmuje na siebie ryzyko wynikające z tej nieznajomości. Nieznajomość języka polskiego nie może więc być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą naruszenie prawa.

Odnośnie przesłanki z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w orzecznictwie przyjmuje się, że przepis ten odnosi się do wyjątkowych sytuacji i to takich, których podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Objęte art. 92c u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się zatem jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć (por. wyrok WSA w Opolu z 2 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Op 186/14). Dla zwolnienia się z odpowiedzialności przewoźnik musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać w związku z przewozem, a jedynie wskutek nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. W piśmiennictwie wyrażane jest stanowisko, że przesłankę egzoneracyjną z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosić należy nie do zachowania przedsiębiorcy, lecz do siły wyższej, na którą nie ma on żadnego wpływu, i do wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą nie może odpowiadać (por. Paweł Daniel, Odpowiedzialność administracyjna z tytułu naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego w świetle nowelizacji ustawy o transporcie drogowym, ZNSA 2012/5/32-49, teza 5.). Skarżący nie wykazała w kontrolowanej sprawie, że zaistniały nadzwyczajne okoliczności zewnętrzne, wyłączające jego odpowiedzialność za popełnienie naruszenia. Niezbędnym elementem odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z tytułu ujawnionych nieprawidłowości jest wykazanie przez stronę, że nie przyczyniła się swoim zachowaniem do jej powstania, co oznacza, że musi on wykazać takie okoliczności i zdarzenia, które nie są przewidywalne, a więc typowe i zwyczajne w działalności polegającej na wykonywaniu przewozu w transporcie drogowym. Na gruncie kontrolowanej sprawy skarżący nie przedstawił żadnej argumentacji wykazującej zaistnienie przesłanek uwalniających go z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie.

W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone przez organ zgodnie z wymogami przepisu art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Sąd podziela pogląd, że zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego, decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. To z uzasadnienia decyzji strona winna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2021 r., II GSK 431/21). Jak słusznie wskazał w jednym z orzeczeń NSA (por. wyrok z 13 stycznia 2021 r. III OSK 2858/20, CBOSA), treść uzasadnienia decyzji powinna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie organ sporządził uzasadnienie decyzji z zachowaniem powyższych wymogów.

Reasumując stwierdzić przychodzi, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, jako że organ odwoławczy nie uchybił czy to przepisom prawa materialnego, czy też procesowego, w szczególności tym wskazywanym w skardze.

Z podanych wyżej względów skargi oceniono jako niezasadne i podlegające oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a..