Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 567/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Jolanta Dargas Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce decyzją z 17 stycznia

2023 r. nr SKO/4111/1131/2022 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 30 listopada 2022 r. nr OPS.4710.DW.2148.2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wójt Gminy [...] decyzją nr OPS.4710.DW.2148.2022 z 30 listopada

2022 r. orzekł o odmowie przyznania D. S. dodatku węglowego w kwocie 3.000 zł - z uwagi na ogrzewanie budynku/lokalu drewnem kawałkowym, czyli paliwem które nie zostało wskazane w art. 2 ust. 3 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm.)., dalej jako ustawa.

Uzasadniając rozstrzygnięcie przytoczył treść art. 2 ust 1, ust. 5a, ust.15 i ust.16 ww. ustawy - powołanych w podstawie prawnej decyzji - wskazując, iż na podstawie zgromadzonych w sprawie informacji, zawartych we wniosku o dodatek węglowy oraz na podstawie danych uzyskanych z rejestrów publicznych, w tym bazy CEEB ustalił, że źródło ogrzewania które jest wykorzystywane w gospodarstwie domowym skarżącego to kocioł na paliwo stałe, natomiast rodzaj stosowanego paliwa to drewno kawałkowe. W dniu 30 sierpnia 2022 r. skarżący złożył kolejną deklarację dotyczącą źródeł ciepła, w której wskazał, że opala węglem i paliwami węglopochodnymi oraz drewnem kawałkowym. Jednakże deklaracja ta nie mogła być uwzględniona, gdyż została złożona po dniu 11 sierpnia 2022 r.

Na zakończenie organ podniósł, że dla gospodarstwa domowego skarżącego został przyznany i wypłacony dodatek do źródeł ciepła wykorzystującego drewno kawałkowe w kwocie 1.000,00 zł jednorazowo (informacja z dnia 21 listopada 2022 r., nr OPS.4710.ZC.210.2022).

D. S. wniósł obszerne odwołanie od powyższej decyzji - w którym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji podnosząc, że zaskarżona decyzja pozostaje w rażącej sprzeczności z przepisami ustawy o dodatku węglowym, gdyż spełnia on wszystkie warunki do przyznania mu prawa do dodatku węglowego. Wskazał, iż powołane przez Wójta Gminy [...] przepisy nie wiążą stanu faktycznego ze stanem prawnym, a wręcz przeciwnie, pozostają w sprzeczności. Podniósł, że zaskarżona decyzja jest dotknięta poważnymi wadami prawnymi i z tego tytułu powinna zostać uchylona. Spełnia on przesłanki do otrzymania dodatku węglowego, bowiem opala węglem kamiennym i jego źródło ogrzewania zostało zgłoszone do CEEB przed 11 sierpnia, a nawet znacznie wcześniej, bo już w czerwcu 2022 r. Następnie wyjaśnił, jaka jest różnica pomiędzy kotłem na paliwo stałe opalane węglem kamiennym, a kotłem na paliwo stałe opalane drewnem kawałkowy.

Na zakończenie przywołał poszczególne przepisy ustawy o dodatku węglowym - wskazując, iż jego odwołanie jest w pełni uzasadnione, dlatego też dodatek węglowy mu się należy.

Po rozpoznaniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce decyzją z 17 stycznia 2023 r. nr SKO/4111/1131/2022 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 30 listopada 2022 r. nr OPS.4710.DW.2148.2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.

W uzasadnieniu wskazało, że zasady i tryb przyznawania, wypłacania oraz wysokość dodatku węglowego a także właściwość organów w tych sprawach reguluje ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym.

Zapisy ustawy stanowią, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków (dalej zwanej "CEEB"), o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

W dalszej części przytoczyło przepisy ww. ustawy, w tym art. 2 ust. 1-3, art. 2 ust. 9, 10, 16, art. 2 ust. 15, art. 2 ust. 15a - ust. 15e zaznaczając, że organ I instancji, po analizie złożonego przez skarżącego wniosku o wypłatę dodatku węglowego, ustalił, iż dla budynku położonego w miejscowości [...], ul. [...] w dniu 10 czerwca 2022 r. zostało zgłoszone źródło ogrzewania w CEEB.

Z deklaracji tej wynika, że źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, palet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowym (pozycja B01). Z kolei jako rodzaj stosowanego w kotle paliwa stałego wskazano drewno kawałkowe (pozycja B03).

Następnie w dniu 30 sierpnia 2022 r. złożono kolejną deklarację, z której wynika, że źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, palet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowym (pozycja B01). Z kolei jako rodzaj stosowanego w kotle paliwa stałego wskazano węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe (pozycja B03).

Zatem wnioskodawca zmienił po 11 sierpnia 2022 r. uprzednio złożoną deklarację źródeł ciepła, a w zasadzie zmienił tzw. główne źródło ogrzewania mieszkania z drewna kawałkowego na węgiel i drewno kawałkowe.

Kolegium podniosło, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest m.in. kocioł zasilany paliwem stałym. Z kolei przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 1-3 ustawy).

Dodało, że należy rozważyć, czy do opisanego stanu faktycznego znajduje zastosowanie art. 2 ust. 15g ww. ustawy. Przepis ten został dodany z dniem 3 listopada 2022 r. przez art. 26 pkt 1 lit. b ustawy z 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych i znajduje zastosowanie do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy.

Zgodnie z tym przepisem dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym.

Zaznaczyło, że art. 2 ust. 15g zd. 1 i 2 ustawy o dodatku węglowym dotyczy tylko sytuacji, gdy do dnia 11 sierpnia 2022 r. nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków żadne główne źródło ciepła gospodarstwa domowego. Nie można tego przepisu interpretować inaczej niż stanowi jego literalne brzmienie. Przepis ten nie dotyczy zatem osób, które złożyły deklaracje do 11 sierpnia 2022 r. zgłaszając, jako główne paliwo drewno kawałkowe, a dopiero po 11 sierpnia 2022 r. zmieniły deklarację w ten sposób, że zmieniły główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego np. tak jak w niniejszej sprawie na drewno kawałkowe i węgiel.

Następnie Kolegium stwierdziło, że zmiana deklaracji złożonej przed 11 sierpnia nie stanowi podstaw do zastosowania art. 15g ww. ustawy, bowiem na dany adres złożono już deklarację, z której nie wynikało prawo do dodatku, więc późniejsza zmiana deklaracji nie wpływa na uprawnienie do tego dodatku, co uzasadnia wydanie decyzji odmownej.

Zaznaczyło też, iż oświadczenia wnioskodawcy składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Zatem dane zawarte w centralnej ewidencji emisyjności budynków bezwzględnie wiążą organ w postępowaniu o przyznanie dodatku węglowego, bowiem przepisy ww. ustawy nie uprawniają organu orzekającego w tego typu sprawach do podważania danych zawartych w tejże ewidencji.

W niniejszej sprawie korekty deklaracji dokonano już po 11 sierpnia 2022 r. - zatem zmiana w deklaracji CEEB nie ma wpływu na prawo do dodatku. Ustawodawca jasno sprecyzował bowiem, że z punktu widzenia dodatku istotny jest wpis, jaki istniał na dzień 11 sierpnia 2022 r.

Dodatkowo, na gruncie rozpatrywanej sprawy, zauważyć należy, iż art. 2 ust. 5a ustawy stanowi, że dodatek węglowy nie przysługuje gospodarstwom domowym objętym pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o wypłatę dodatku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw.

Dla gospodarstwa domowego skarżącego został przyznany i wypłacony dodatek dla gospodarstw z tytułu źródła ciepła jakim jest drewno kawałkowe w kwocie 1 000,00 zł - co bezspornie wynika ze znajdującej się w aktach sprawy informacji z dnia 21 listopada 2022 r., nr OPS.4710.ZC.210.2022.

Zatem sprzeczne ze sobą są działania skarżącego, który złożył wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, a następnie kwestionuje jego przyznanie.

Mając na uwadze powyższe wywody oraz okoliczności niniejszej sprawy Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji zapadła w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.

Organ I instancji dokonał prawidłowej wykładni powołanych przepisów, przytoczył najistotniejsze dla rozstrzygnięcia sprawy konkluzje, znajdujące pełne oparcie w materiale dowodowym oraz dokonał jego oceny w kontekście obowiązujących przepisów prawa. Dochował zatem zasad postępowania administracyjnego - tym samym, wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty nie mogły okazać się skuteczne.

D. S. wniósł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - podnosząc, że wydane decyzje organów obu instancji pozostają w rażącej sprzeczności z rzeczywistym stanem faktycznym, są niezgodne z przepisami ustawy o dodatku węglowym oraz naruszają prawa strony do rzetelnego, uczciwego i obiektywnego procedowania sprawy.

Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym, poprzez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 9, 77, 80 i innych poprzez brak aktywnego działania organów w zakresie udzielenia stronie niezbędnej pomocy prawnej i dowodowej oraz stosownych wyjaśnień - zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawił argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów podkreślając, że spełnia przesłanki do przyznania prawa do dodatku węglowego, zaś stanowisko organów jest wadliwe.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji, przyznanie mu prawa do dodatku węglowego, wydanie wyroku na posiedzeniu jawnym i po przeprowadzeniu rozprawy, obciążenie organu administracji kosztami postępowania sądowego, w tym ewentualnymi kosztami zastępstwa procesowego oraz zasądzenie od organów na rzecz skarżącego poniesionych kosztów (opłata sądowa, koszty dojazdu do sądu, koszty korespondencji, koszty sporządzenia i druku materiałów skargowych - ok. 400,00 zł).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce wniosło o jej oddalenie - podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Dodało, iż skarżący w złożonej skardze nie przedstawił żadnych nowych dowodów w sprawie, które podważałyby ustalenia dokonane przez organy obu instancji.

Ponownie podkreśliło, że zmiana deklaracji złożonej przed 11 sierpnia 2022 r. nie stanowi podstaw do zastosowania art. 15g ustawy o dodatku węglowym - bowiem na dany adres złożono już deklarację, z której nie wynikało prawo do dodatku, więc późniejsza zmiana deklaracji nie wpływa na uprawnienie do tego dodatku, co uzasadnia wydanie decyzji odmownej. Następnie zauważyło, iż oświadczenia składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Zaś dane zawarte w centralnej ewidencji emisyjności budynków bezwzględnie wiążą organ w postępowaniu o przyznanie dodatku węglowego - bowiem przepisy ustawy nie uprawniają organu orzekającego w tego typu sprawach do podważania danych zawartych w tejże ewidencji.

Zauważyło również, iż wniosek skarżącego o dodatek węglowy został złożony w dniu 18 października 2022 r. W tym samym dniu, tj. 18 października 2022 r. skarżący złożył wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu ogrzewania budynku drewnem kawałkowym - który to dodatek został mu przyznany, co wynika z informacji Wójta Gminy [...] z 21 listopada 2022 r., nr OPS.4710.ZC.210.2022. Powyższe prowadzi do wniosku, iż skarżący nie zdecydował się w sposób jednoznaczny, jaki jest rodzaj paliwa stosowany w jego budynku, co jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy chodzi o dwa wykluczające się świadczenia.

Dodało, iż do Wojewódzkiego Sądu w Warszawie została przekazana sprawa ze skargi matki skarżącego (H. S.) na decyzję tut. Kolegium z dnia 9 stycznia 2023 r., nr SKO/4111/1097/2022 utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego dla H. S. Zarówno skarżący jak i jego matka zamieszkują w tym samym budynku, prowadzą natomiast dwa odrębne gospodarstwa domowe. Z akt sprawy wynika, iż oba piętra budynku ogrzewany są tym samym piecem, tj. współdzielone źródło ciepła. H. S. również złożyła dwa wnioski, tj. jeden o dodatek węglowy, a drugi o dodatek dla gospodarstw domowych, który został jej przyznany - co wynika z informacji Wójta Gminy [...] z dnia 9 lutego 2023 r., nr OPS.47 lO.ZC.399.2022.

Ponadto pełnomocnik skarżącego i jego matki – A.Z. - w skardze na decyzję Kolegium z 9 stycznia 2023 r., nr SKO/4111/1097/2022 twierdzi, iż możliwa jest sytuacja, gdy wspólne źródło ciepła będzie wykorzystywane w taki sposób, że w dni parzyste skarżący będzie opalał budynek drewnem, a w dni nieparzyste jego matka węglem kamiennym - co w ocenie Kolegium jest nie do przyjęcia.

Według Kolegium już samo składanie dwóch wniosków nie powinno być dopuszczalne, gdyż strona pod groźbą odpowiedzialności karnej oświadcza, czym opala swój budynek. Zauważyć przy tym należy, iż skarżący w tym samym dniu złożył dwa wnioski i otrzymał świadczenie (dodatek dla gospodarstw domowych), które zgodnie ze złożoną wcześniej deklaracją mu przysługiwało.

Pismem z 19 września 2023 r. skarżący złożył do akt sprawy sądowej odpis prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 28 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 482/23 - który uchyla decyzję Wójta Gminy [...] nr OPS.4710.DW.2146.2022 z 30 listopada 2022r. o odmowie przyznania H. S. dodatku węglowego oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z 9 stycznia 2023 r. nr SKO/4111/1097/2022.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jaki i poprzedzająca ją decyzji organu I instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z 17 stycznia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 30 listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.

Na wstępie należy zaakcentować, że w niniejszej sprawie wystąpiły dwie przesłanki odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Po pierwsze: dokonana przez skarżącego korekta deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i spalania paliw poprzez dodanie do rodzajów stosowanych w kotłach paliw stałych: węgla i paliwa węglopochodne, została złożona po dniu 11 sierpnia 2022 r. - co zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym uniemożliwiało przyznanie wnioskowanego dodatku.

Po drugie: pozytywnie został rozpatrzony na rzecz skarżącego wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła (drewna kawałkowego) - co zgodnie z art. 2 ust. 5a tej ustawy wykluczyło możliwość przyznania mu dodatku węglowego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm.)., dalej jako ustawa lub u.d.w.

Zgodnie z art. 2 ust.1 tej ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust.1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do tej ewidencji. Przy czym przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).

Organy orzekające w sprawie oceniły, że skarżący nie spełnia tych przesłanek pomimo, że pierwotna deklaracja CEEB została przez niego skorygowana poprzez wskazanie, że głównym źródłem ogrzewania domu jest węgiel i paliwa węglopodobne oraz wcześniej wpisane do deklaracji drewno kawałkowe. Podkreśliły, że korekty tej dokonano 30 sierpnia 2022 r. tj. po dniu 11 sierpnia 2022 r. - co wyklucza przyznanie żądanego świadczenia.

Powyższy pogląd nie zasługuje na aprobatę.

W myśl art. 2 ust. 15 u.d.w. wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji złożonego wniosku, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

Zgodnie natomiast z art. 2 ust.15b u.d.w. (dodanym łącznie z ust. 15a-15e do ustawy na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw Dz.U. z 2022 r. poz. 1967) - jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.), a w toku wywiadu ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.).

Następnie nastąpiła nowelizacja do ustawy o dodatku węglowym, obowiązująca od 3 listopada 2022 r., a wprowadzona mocą ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2236). Jak wynika z art. 31 ust. 1 tej ustawy, ma ona zastosowanie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed tym dniem, a zatem również do sprawy niniejszej. Na skutek tej nowelizacji do art.2 u.d.w. dodano ust. 15f i 15 g.

W treści ust. 15f określono, że w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przy czym stosuje się przepis art. 3 ust. 2.

Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 15g u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

Z całokształtu powołanych regulacji wynika jasno, że zmierzają one - przy odformalizowaniu procedury - do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, uprawniając, a jednocześnie obligując, organy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej, w tym w zakresie źródeł ciepła rodzaju stosowanych paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego, ale także tych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Jak wskazuje się w uzasadnieniu projektu ustawy (druk IX.2471), projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego wspomoże budżety domowe oraz zwiększy poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi. Proponowane rozwiązania związane z wypłatą dodatku węglowego uzupełniono o inne regulacje, o tożsamym celu, czyli zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego państwa.

W tym kontekście nie budzi wątpliwości fakt, że sporny dodatek tym bardziej może zostać przyznany osobie, która zgłosiła takie źródło ogrzewania do wskazanej ewidencji w wyniku korekty wcześniej złożonej deklaracji, nawet jeżeli uczyniła to już po dniu 11 sierpnia 2022 r.

W niniejszej sprawie - jak wynika z akt administracyjnych - skarżący w dniu 10 czerwca 2022 r. złożył deklarację CEEB z której wynika, że źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, palet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowym (pozycja B01). Z kolei jako rodzaj stosowanego w kotle paliwa stałego wskazał drewno kawałkowe (pozycja B03).

Zaś w dniu 30 sierpnia 2022 r. złożył kolejną deklarację, z której wynika, że źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, palet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowym (pozycja B01). Zaś jako rodzaj stosowanego w kotle paliwa stałego wskazał węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe (pozycja B03).

Następnie w dniu 18 października 2022 r. złożył wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, wskazując rodzaj wykorzystywanego paliwa - drewno kawałkowe.

Zaś w dniu 7 listopada 2022 r. złożył wniosek o "ustalenie z urzędu prawa do dodatku węglowego na podstawie wywiadu środowiskowego" - podnosząc, że głównym paliwem jest węgiel kamienny, zaś w przypadku jego braku piec opalany jest drewnem.

Skarżącemu został przyznany i wypłacony dodatek do źródeł ciepła wykorzystującego drewno kawałkowe - informacja z dnia 21 listopada 2022 r.

Następnie Wójt Gminy [...] decyzją z 30 listopada 2022 r. orzekł o odmowie przyznania skarżącemu dodatku węglowego - z uwagi na ogrzewanie budynku/lokalu drewnem kawałkowym, czyli paliwem które nie zostało wskazane w art. 2 ust. 3 ustawy o dodatku węglowym (fakt zmiany deklaracji dotyczącej źródeł ciepła nie został uwzględniony jako złożony po dniu 11 sierpnia 2022 r.) oraz z uwagi na przyznany już dodatek na drewno kawałkowe - co zgodnie z art. 2 ust. 5a ustawy wykluczyło możliwość przyznania dodatku węglowego.

W ocenie Sądu powyższe okoliczności – a przede wszystkim sprzeczne deklaracje skarżącego co do rodzaju stosowanego paliwa, a co za tym idzie złożenie dwóch wniosków o wypłatę różnych dodatków - budzą uzasadnione wątpliwości, co do faktycznego rodzaju paliwa stosowanego przez skarżącego.

Tymczasem organy obu instancji w żaden sposób nie wyjaśniły powyższej kwestii, nie zweryfikowały istniejącego źródła ogrzewania w ramach np. wywiadu środowiskowego (z akt sprawy nie wynika fakt przeprowadzenia takiego wywiadu, również organy nie powołują się na niego), nie podjęły też próby wyjaśnienia wątpliwości związanych ze sprzecznymi oświadczeniami skarżącego w deklaracji CEEB oraz faktu złożenia przez niego dwóch wniosków o wypłatę różnych dodatków.

Nie wezwały też skarżącego do złożenia stosownych wyjaśnień np. poprzez przedłożenie dokumentacji dotyczącej faktur za zakup węgla.

Nie wykorzystały zatem faktu, że przepisy ustawy o dodatku węglowym w art. 2 ust.15a wyposażają właściwe organy gminy w bardzo szeroki wachlarz uprawnień procesowych dotyczących możliwości weryfikacji wniosku po to, by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Z jego brzmienia wynika, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny, nie polega wyłącznie na sprawdzeniu danych ujętych w centralnej ewidencji emisyjności budynków i to tylko do 11 sierpnia 2022 r. Istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, kluczowe z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 2 ust. 1 tej ustawy mogą być ustalone na podstawie wszelkich innych dostępnych organowi danych i to nie tylko tych wskazanych w art. 2 ust. 15a ustawy o dodatku węglowym o czym świadczy użyty w przywołanym uregulowaniu zwrot "w szczególności", wskazujący jednoznacznie, że określony tam katalog źródeł informacji ma charakter otwarty.

W wyniku niezastosowania tego przepisu organy orzekające w sprawie przedwcześnie stwierdziły, że dokonana w dniu 30 sierpnia 2022 r. korekta wcześniejszej deklaracji CEEB, nie mogła skutkować przyznaniem skarżącemu dodatku węglowego, gdyż dokonano jej po dniu 11 sierpnia 2022 r.

W ocenie Sądu zaistniała sytuacja - brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie używanego w gospodarstwie domowym skarżącego rodzaju paliwa - jest nie do zaakceptowania. W konsekwencji Sąd uznał, że w niniejszej sprawie naruszono art. 2 ust. 15, 15a i 15g ustawy o dodatku węglowym oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji będzie miał na uwadze poczynione wyżej rozważania. W szczególności doprowadzi do jednoznacznego ustalenia rzeczywistego rodzaju paliwa używanego przez skarżącego i dopiero wówczas oceni, czy w aspekcie art. 2 ww. ustawy występują przesłanki do przyznania tego świadczenia, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie i należycie je uzasadni.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.