Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 302/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi K. D. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 kwietnia 2023 r., nr 3503000/71/11/2023/RED 39 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym przez K.D. (dalej: Skarżący lub Zobowiązany) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowieniem z 12 kwietnia 2023 r. nr 350300/71/11/2023/RED39, Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił w całości własne postanowienie z 16 stycznia 2023 r. nr 350000/71/2/2023/RED39 o uznaniu za niezasadny zarzutu wniesionego przez Zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów egzekucyjnych i orzekając co do istoty postanowił stwierdzić niedopuszczalność tego zarzutu.

Z przedłożonych Sądowi ze skargą akt sprawy wynikało, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., jako organ egzekucyjny, prowadzi wobec Zobowiązanego postępowanie egzekucyjne w administracji na podstawie trzech tytułów wykonawczych z 6 lipca 2022 r. nr [...], [...], [...]. Wierzycielem należności jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Oddział w R. Inspektorat w M.), a przedmiotem egzekucji są należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za styczeń 2018 r. W toku postępowania egzekucyjnego dokonano czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Zobowiązanego, o czym został on zawiadomiony. Doręczono mu także odpisy tytułów wykonawczych.

Pismo Zobowiązanego z 14 lipca 2022 r., uzupełnione w piśmie z 2 sierpnia 2022 r., zostało przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. pierwotnie zakwalifikowane jako skarga na czynności egzekucyjne, którą postanowieniem z 16 września 2022 r. oddalono jako niezasadną. Rozpoznając zażalenie na to postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie postanowieniem z 14 listopada 2022 r. nr 1801-IEE.711.113.2022 uchylił zaskarżone postanowienie Zakładu z 16 września 2022 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, na innej niż dotychczasowa podstawie prawnej. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podniesione przez Zobowiązanego okoliczności nie są związane z prawidłowością dokonania czynności egzekucyjnej lub zbytnią uciążliwością zastosowanego środka egzekucyjnego, które mogą być przedmiotem skargi, o której mowa w art. 54 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.), lecz stanowią zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na zapłatę stosownych składek ubezpieczeniowych w Litwie za okres "wskazany w ww. tytułach wykonawczych", o którym mowa w art. 33 § 1 i § 2 pkt 1 u.p.e.a. W myśl art. 34 § 2 u.p.e.a., postanowienie w sprawie zarzutów wydaje wierzyciel.

Wykonując wskazania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., działając jako wierzyciel, z powołaniem się na przepisy art. 33 § 2 pkt 1 oraz art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., w postanowieniu z 16 stycznia 2023 r. uznał zarzut Zobowiązanego odnoszący się do nieistnienia należności z tytułu składek za styczeń 2018 r. za niezasadny.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Zobowiązany powinien opłacić składki za okres od 1 do 31 stycznia 2018 r., kiedy podlegał ustawodawstwu polskiemu. Nie podlegał w tym czasie ustawodawstwu litewskiemu lub niemieckiemu. Wpłata dokonana 12 lutego 2018 r. nie została zarachowana na poczet należności za styczeń 2018 r., lecz rozliczona na najstarsze zaległości w składkach, na zasadach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest ZUS. Tytuły wykonawcze zostały więc wystawione prawidłowo na należności za styczeń 2018 r., a zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi okazał się niezasadny.

W zażaleniu Zobowiązany zarzucił błędne ustalenie, że w spornym okresie podlegał ustawodawstwu polskiemu, a przez to, że z tytułu prowadzonej działalności powinien opłacić składki w Polsce. Podniósł, że skutkiem wadliwych ustaleń został objęty w tym samym okresie ustawodawstwem z zakresu zabezpieczenia społecznego dwóch Państw Członkowskich UE, co w świetle przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie może mieć miejsca. Doprowadziłoby to do sytuacji, że za sporny okres składki byłyby odprowadzone w dwóch krajach. Nie ustalono jego statusu ubezpieczeniowego w Litwie w okresie od 1 maja 2014 r. do 31 stycznia 2016 r.

Opisanym na wstępie postanowieniem z 12 kwietnia 2023 r. Zakład uchylił zaskarżone postanowienie z 16 stycznia 2023 r. i orzekając co do istoty stwierdził niedopuszczalność zarzutu.

W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, między innymi, że decyzją Zakładu z 13 marca 2017 r. stwierdzono podleganie przez Zobowiązanego, jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, obowiązkowo ubezpieczeniom w okresie od 1 maja 2014 r. do 31 stycznia 2016 r. Decyzją z 28 lutego 2020 r. odmówiono uchylenia decyzji z 13 marca 2017 r.; decyzja po kontroli sądu powszechnego stała się prawomocna 14 grudnia 2021 r. W dniu 19 stycznia 2023 r. wydano ponowną decyzję w odmowie uchylenia decyzji z 13 marca 2017 r. Instytucja litewska decyzją z 21 kwietnia 2016 r. odmówiła natomiast wydania dla Zobowiązanego zaświadczenia A1 potwierdzającego podleganie ustawodawstwu litewskiemu w okresie od 1 maja 2014 r. do 31 stycznia 2016 r. stwierdzając, że podlegał w tym okresie ustawodawstwu polskiemu. W związku z wpływem do Zakładu zaświadczenia o zatrudnieniu z 7 lipca 2019 r. wystawionego przez niemieckiego pracodawcę Zobowiązanego – S., stwierdzającego, że jest on zatrudniony u niego od 1 lutego 2016 r., z wyłączeniem okresu od 1 do 31 maja 2017 r. oraz od 1 do 31 stycznia 2018 r., Zakład został zobowiązany do korekty wcześniej ustalonego ustawodawstwa. W piśmie z 29 sierpnia 2022 r. poinformował Zobowiązanego, że podlega ustawodawstwu niemieckiemu w okresie od 1 lutego 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r. i od 1 czerwca do 31 grudnia 2017 r., zaś w okresie od 1 do 31 maja 2017 r. oraz od 1 do 31 stycznia 2018 r. ustawodawstwu polskiemu, a z tego powodu zobowiązany jest do opłacenia w Polsce należnych składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, ponieważ nie udowodnił podlegania w tym miesiącu ustawodawstwu innego kraju niż Polska (Litwy lub Niemiec). Na żadnym etapie toczących się postępowań wyjaśniających nie przedłożył potwierdzonych przez instytucje ubezpieczeniowe Litwy lub Niemiec formularzy A1, które stwierdzałyby podleganie ubezpieczeniom w styczniu 2018 r. na terytoriach tych państw. Dlatego uznano, że tytuły wykonawcze wystawiono prawidłowo, a zarzut dotyczący kwestii ponownego ustalenia właściwego ustawodawstwa unijnego i tym samym ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom, jest niedopuszczalny, ponieważ kwestia ta była już rozpatrywana w innych postępowaniach administracyjnych, które zakończyły się wydaniem prawomocnych decyzji administracyjnych orzekających w sprawie obowiązku podlegania właściwym systemom ubezpieczeniowym. Dlatego, na podstawie art. 34 ust. 2 pkt 3a u.p.e.a., stwierdzono niedopuszczalność zarzutu.

Zakład podkreślił, że postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone prawidłowo, tylko wadliwe okazało się zapadłe rozstrzygnięcie. Należało stwierdzić niedopuszczalność zarzutu, a nie jego niezasadność.

W skardze do tut. Sądu, w której zażądano uchylenia zaskarżonego postanowienia Zakładu z 12 kwietnia 2023 r., Skarżący podniósł, że pomimo stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu Zakład nie wskazał, w jakim odrębnym postępowaniu rozstrzygnięto podniesione przez niego zarzuty. Postępowanie dotyczące ustalenia ustawodawstwa właściwego w sprawach ubezpieczeń społecznych za sporny okres, wobec braku decyzji o podleganiu ubezpieczeniom, nie jest wystarczające do stwierdzenia istnienia zadłużenia. Ustalenie ustawodawstwa nie nastąpiło w formie decyzji, a jedynie w piśmie, które nie podlegało kontroli Sądu. Ponadto zadłużenie objęte egzekucją uległo przedawnieniu, a kwestia ta również może być przedmiotem zarzutu. Odpis tytułów wykonawczych otrzymał po upływie terminu przedawnienia.

Niezależnie od powyższego Skarżący podniósł, że składki za sporny okres zostały za niego odprowadzone za granicą z tytułu umowy o pracę. Domaganie się w takiej sytuacji przez Zakład ponownego opłacenia należności za ten sam okres stanowi naruszenie art. 11 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L z 2004 r., Nr 166, s.1 ze zm.). Zakład nie przedłożył żądanej przez niego informacji z systemu ESSI, co w jego przekonaniu świadczy o tym, że figuruje on jako osoba podlegająca ubezpieczeniu w innym państwie członkowskim z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Zaświadczenie A1, o którym była mowa w toku postępowania, pełni funkcję informacyjną, zaś podleganie ubezpieczeniu na terenie państw członkowskich powstaje i wynika z mocy prawa.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej odrzucenie (z powodu sformułowaniu zarzutu przedawnienia, który nie był wcześniej podnoszony, a ewentualna jego ocena powinna należeć do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, ponieważ jest to zarzut oparty na prawie materialnym z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a kwestię zadłużenia za styczeń 2018 r. przesądza decyzja Zakładu z 25 listopada 2020 r., którą Zobowiązany odebrał osobiście 30 listopada 2020 r.) albo jej oddalenie.

Zakład podniósł, że kwestie związane z postępowaniem, były analizowane przez dwa utworzone w ramach jego struktur organizacyjnych wydziały (zajmujący się ustalaniem właściwego ustawodawstwa oraz postępowaniem egzekucyjnym), a niezbędne dowody zgromadzono w aktach sprawy. Ponieważ przed formalnym wszczęciem postępowania egzekucyjnego wydana została decyzja o zadłużeniu z 25 listopada 2020 r. nie istniał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego obowiązek doręczenia Zobowiązanemu upomnienia, ponieważ to ta decyzja stanowiła podstawę działań egzekucyjnych. Natomiast zaległość dotyczy stycznia 2018 r., a zatem nie mogła ulec jeszcze przedawnieniu. Ponadto doszło do zawieszenia biegu 5-letniego terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b i ust. 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W dniu 8 lipca 2022 r. Zobowiązany osobiście odebrał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wraz z dołączonymi do niego tytułami wykonawczymi. Natomiast od wymienionej decyzji Zobowiązany wniósł odwołanie do Sądu, a następnie apelację. Odwołanie zostało oddalone, a apelacja odrzucona. Z tego powodu Zobowiązany nie może już w toku postępowania egzekucyjnego ponownie zaprzeczać temu odwołując się do zagadnienia związanego z właściwym ustawodawstwem, ponieważ kwestia ta została przesądzona i nie może być ponownie badana na etapie postępowania egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna. Przeprowadzona przez Sąd kontrola nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem prawa, o jakim mowa w przepisach art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: P.p.s.a.), które obligowałoby Sąd do zastosowania środków prawnych w nich określonych. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, zaś uchybienia proceduralne nie miały istotnego wpływu na wynik rozpatrzenia zgłoszonego przez Zobowiązanego zarzutu. Zastrzec przy tym należy, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynikało, że zadłużenie Skarżącego za styczeń 2018 r. potwierdza złożona w aktach sprawy decyzja Zakładu z 25 listopada 2020 r. Obejmuje ona należności w łącznej wysokości [...] zł. Była ona poddana kontroli Sądu Okręgowego w [...], który wyrokiem z 15 lutego 2022 r. sygn. [...] oddalił odwołanie Skarżącego, natomiast apelacja od tego orzeczenia została przez Sąd Apelacyjny w [...] odrzucona postanowieniem z 12 maja 2022 r. sygn. [...]. Złożone w aktach sprawy tytuły wykonawcze dotyczą należności potwierdzonej (określonej) ww. decyzją. Stały się one podstawą dokonanych czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...]. W piśmie z 14 lipca 2022 r. Zobowiązany odniósł się do zagadnienia związanego z kwestionowaniem istnienia zadłużenia objętego ww. tytułami egzekucyjnymi z uwagi na uregulowanie za granicą składek za okres wynikający z tytułów wykonawczych, gdzie świadczył pracę. Domagał się wyjaśnienia, dlatego skierowano do egzekucji należności, które zostały uregulowane, a także wykazania sposobu powstania zadłużenia. Tożsame kwestie zostały podniesione w zażaleniu z 26 września 2022 r., które zainicjowało postępowanie zakończone ww. postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 14 listopada 2022 r., a następnie w kolejno składanych środkach pranych, opisanych w części sprawozdawczej uzasadnienia.

W ocenie Sądu Zakład, realizujący uprawnienia wierzyciela, zgodnie z prawem uznał zrzut nieistnienia zobowiązania za niedopuszczalny, bez naruszenia art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Kontrolowane postanowienie zostało należycie uzasadnione, przedstawiono w nim niezbędne ustalenia faktyczne i analizę prawną. Podkreślić przy tym należy, że kontrolowana sprawa dotyczy należności składkowych za styczeń 2018 r., przeto granice kontroli sądowoadministracyjnej nie mogły wykroczyć poza tak określoną sprawę. W granicach tych mieści się także postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w R. w postanowieniu z 14 listopada 2022 r., w którym organ ten prawidłowo zwrócił uwagę Zakładu, że pismo Zobowiązanego z 14 lipca 2022 r., wraz z uzupełnieniem, należało rozpatrzeć jako zarzut w postępowaniu egzekucyjnym skierowany do doręczonego Zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a nie skargę na czynność egzekucyjną, jak to uczyniono pierwotnie.

Ze stanu prawnego związanego z kontrolowaną sprawą wynikało, że Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 u.p.e.a.). Podstawy zarzutu zostały przez ustawodawcę określone w przepisach art. 33 § 2 u.p.e.a., a wśród nich jest mowa o nieistnieniu obowiązku (pkt 1). Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 3 u.p.e.a.). Wnosi się go nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części (art. 33 § 5 u.p.e.a.).

Wierzyciel, na podstawie art. 34 § 2 u.p.e.a., wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Regulacja art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. nie zezwala na merytoryczną ocenę zarzutu podniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli zagadnienie, do którego się on odnosi, było już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce, obliguje organ do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zarzutu. Zarzut podniesiony w sprawie egzekucji administracyjnej jest środkiem obrony przed egzekucją, ale organ egzekucyjny nie może wkraczać w kompetencję organu administracji publicznej, który w postępowaniu rozpoznawczym w sposób władczy rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony, wynikających z przepisów prawa materialnego. Weryfikacja w postępowaniu egzekucyjnym ostatecznej decyzji administracyjnej jest niedopuszczalna; służą temu tzw. tryby nadzwyczajne (np. postępowanie wznowieniowe lub nieważnościowe, przy uwzględnieniu regulacji szczególnych np. z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak art. 83a tej ustawy). Na jej przeszkodzie stoi zasada trwałości decyzji (zob. art. 16 § 1 i art. 180 § 1 K.p.a.), a pośrednio także dyspozycja art. 29 § 1 u.p.e.a. (organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a jedynie dopuszczalność egzekucji). Procedura egzekucyjna przewidziana w u.p.e.a. nie służy ustaleniu bądź określaniu obowiązków zobowiązanego albo warunków jego wykonania, lecz wykonaniu obowiązków, o których mowa w art. 2 u.p.e.a., w przypadku uchylania się zobowiązanych od ich dobrowolnej realizacji. Dlatego też w art. 33 § 3 u.p.e.a. ustawodawca wymaga, aby w piśmie zawierającym zarzut wskazane zostały dowody uzasadniające to żądanie. Powinny one zatem dotyczyć okoliczności i zdarzeń mających miejsce już po określeniu egzekwowanego obowiązku, co należy także wywieść z art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a.

Nie ulegało wątpliwości Sądu, że należność pieniężna objęta ww. tytułami wykonawczymi, została określona w prawomocnej decyzji, która stanowi dla Zakładu tytuł egzekucyjny, o którym mowa w przepisach art. 2 § 1 i art. 3 § 1 u.p.e.a. Od decyzji tej przysługiwało Zobowiązanemu odwołanie, z którego skorzystał (zob. art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Podważenie takiej ostatecznej i prawomocnej decyzji w postępowaniu egzekucyjnym poprzez odwołanie się do zagadnienia "właściwego ustawodawstwa" nie mogło zatem odnieść zamierzonego skutku. Nie wykazano, aby po zakończeniu postępowania przed sądem powszechnym toczyło się jakiekolwiek postępowanie, wskutek którego doszło by do zmiany lub uchylenia ww. decyzji (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2010 r. sygn. II FSK 1378/08). Nie bez znaczenia w sprawie były także dokumenty, jakie zgromadzono w związku z ustalaniem ustawodawstwa właściwego dla Zobowiązanego, który prowadząc działalność gospodarczą świadczył pracę w Litwie i w Niemczech. W piśmie Zakładu z 29 sierpnia 2022 r. poinformowano Zobowiązanego, że podlega ustawodawstwu niemieckiemu w okresie od 1 lutego 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r. i od 1 czerwca do 31 grudnia 2017 r., a w okresie od 1 do 31 maja 2017 r. oraz od 1 do 31 stycznia 2018 r. ustawodawstwu polskiemu, ponieważ w tych ostatnich okresach nie świadczył pracy na rzecz niemieckiego pracodawcy (potwierdza to treść kopii zaświadczenia o zatrudnieniu z 7 lipca 2019 r. wystawionego przez niemieckiego pracodawcę). Z tego właśnie powodu zobowiązany był do opłacenia w Polsce należnych składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, ponieważ nie udowodnił podlegania w tym miesiącu ustawodawstwu innego kraju niż Polska, ani tego, że składki za sporny okres zostały faktycznie zapłacone, choć był do tego zobowiązany na podstawie przytaczanego już art. 33 § 3 u.p.e.a. Stanowisko Zakładu nie pozostaje w opozycji do przytoczonych w skardze przepisów z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, skoro odpowiada ono zasadzie, że osoba przemieszczająca się we Wspólnocie zostaje objęta systemem zabezpieczenia społecznego tylko jednego Państwa Członkowskiego w celu uniknięcia zbiegu mających tu zastosowanie przepisów ustawodawstw krajowych oraz komplikacji, które mogłyby z tego wynikać, a osoba wykonująca swą pracę jako pracownik najemny lub na własny rachunek zostaje objęta ustawodawstwem tego Państwa Członkowskiego, w którym wykonuje pracę (por. art. 11 ust. 1 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r., a w kwestii porozumiewania się właściwych władz i instytucji, udzielania zainteresowanym informacji oraz obowiązków samych zainteresowanych zob. art. 76, a ponadto art. 2 i 3 rozporządzenia wykonawczego Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 r. z 16 września 2009 r., zaś w kwestii mocy prawnej dokumentów Zakładu związanych ze stosowaniem rozporządzenia, stanowiących poświadczenie sytuacji danej osoby, zob. art. 5, natomiast ustalania ustawodawstwa właściwego art. 16). Podkreślić zatem należy jeszcze raz, że stanowisko Zakładu z pisma z 29 sierpnia 2022 r. zostało sformułowane na podstawie informacji otrzymanej od niemieckiego pracodawcy Skarżącego o okresie jego zatrudnienia, który nie obejmował okresu od 1 do 31 stycznia 2018 r.

W takim stanie rzeczy stwierdzenie już tylko jednej z okoliczności z art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. obligowało Zakład do uznania zarzutu nieistnienia obowiązku zapłaty składek za styczeń 2018 r. za niedopuszczalny. Skarżący nie dostarczył argumentów, które podważyłyby stanowisko Zakładu, a Sąd nie stwierdził ich z urzędu. Wadliwość uzasadnienia kontrolowanego postanowienia, w którym nie poświęcono żadnej uwagi ww. decyzji Zakładu dotyczącej składek za styczeń 2018 r., nie była wystarczająca do uznania kontrolowanego postanowienia za istotnie naruszające prawo, ponieważ stanowisko zaprezentowane szerzej dopiero w odpowiedzi na skargę zostało w aktach sprawy należycie udokumentowane, podobnie jak przebieg postępowania związanego z ustalaniem i zmianą ustawodawstwa właściwego na podstawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz analizy tego zagadnienia już wcześniej, w postępowaniu pozaegzekucyjnym. Sąd administracyjny wydaje natomiast wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), a więc wszystkich zgromadzonych w nich dowodów. Ponadto za dopuszczalne Sąd uznał skorygowanie przez Zakład w postępowaniu zainicjowanym zażaleniem Zobowiązanego podstawy prawnej rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu oraz zamianę jego oceny prawnej z niezasadnej na niedopuszczalną. Działanie takie mieściło się w granicach zasady dwuinstancyjności postępowania i dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. oraz art. 83c ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Trafnie pełnomocnik Zakładu w odpowiedzi na skargę zwrócił uwagę, że podniesione w skardze do sądu administracyjnego nowe zarzuty nie mogły mieć wpływu na wynik kontroli sądowoadministracyjnej postanowienia z 12 kwietnia 2023 r. Nie zostały one bowiem zgłoszone organowi egzekucyjnemu w toku postępowania egzekucyjnego, a sąd administracyjny obowiązany jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w granicach sprawy, o której mowa w art. 134 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a, a tę wyznaczała treść przekazanego wierzycielowi zarzutu. Nie było więc dopuszczalne poddanie analizie sposobu rozpatrzenia przez wierzyciela i organ wyższego stopnia zarzutów innych niż zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym. Niezależnie od tego Zakład zajął stanowisko odnośnie do terminu przedawnienia, który nie mógł jeszcze upłynąć, ponieważ sprawa dotyczy należności za styczeń 2018 r., a podstawowy termin przedawnienia wynosi 5 lat, zaś początek jego biegu następuje w dniu, w którym należności te stały się wymagalne, co miało miejsce najwcześniej w lutym 2018 r. Termin ten uległ też zawieszeniu od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której zawiadomiono dłużnika. Wyjaśniono również, że wszczęcie egzekucji mogło nastąpić bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Informacja tej samej treści zawarta została w doręczonej Zobowiązanemu decyzji z 25 listopada 2020 r. poprzez odwołanie się do rozporządzenia Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

Z podanych względów Sąd ocenił skargę jako niezasadną i podlegającą oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Żądanie Zakładu, aby skargę odrzucić, okazało się niezasadne. Przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym na które służyło zażalenie, a zatem mogło ono zostać poddane kontroli sądu administracyjnego, stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie jest natomiast związany w takim postępowaniu nie zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), co uprawniało Skarżącego do sformułowania dowolnych zarzutów, jakie uznał za stosowne. Skarga spełniała zaś wymagania formalne, o których mowa w art. 57 § 1 P.p.s.a.