Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 212/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.),, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2008 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...], którym odrzucono zarzuty Spółki z o.o. A jako nieuzasadnione.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, wyjaśniając w tych ramach, że dniu [...] Dyrektor Izby Celnej w K. działając jako wierzyciel wystawił na Spółkę z o.o. A z siedzibą w K., tytuł wykonawczy nr [...], który obejmował należności z tytułu podatku akcyzowego za sierpień 2006 r. w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę.

Wskazano dalej, iż jako podstawę wystawienia tego dokumentu wierzyciel wskazał deklarację nr [...] złożoną przez Spółkę z o.o. A, z której wynikała do zapłaty należność w kwocie [...] zł, a której Spółka dobrowolnie w terminie ustawowym nie uiściła, mimo ciążącego na niej obowiązku z tego tytułu.

Zatem, zdaniem organu, zobowiązanie to było wymagalne i należne w kwocie we wskazanej kwocie, a nadto deklaracja zawierała pouczenie, iż w wypadku niewpłacenia w obowiązującym terminie kwoty wskazanej w poz. 36 lub wpłacenia jej w niepełnej wysokości, deklaracja taka stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, co jest zgodne z art. 3a § 1 pkt 1 i § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tej sytuacji powyższy tytuł wykonawczy został przekazany do organu egzekucyjnego celem realizacji. Ten nadał mu w dniu [...] klauzulę wykonalności. Odpis tytułu wykonawczego doręczono Spółce wraz z zawiadomieniami o zajęciach rachunków bankowych Spółki w Banku B w W., Banku C we W. i Banku D S.A. w K.. W dniu Bank B w W. zrealizował w całości zajęcie dokonując przelewu pieniędzy na rachunek Izby Celnej w K.. W związku z realizacją całości zajęcia przez Bank B w W., organ egzekucyjny pismami z dnia 13 kwietnia 2007 r. poinformował Bank C we W. i Bank D S.A. w K., że należności objęte przesłanymi zawiadomieniami z dnia 27 marca 2007 r., dotyczącymi tytułu wykonawczego nr [...] zostały w całości uregulowane i w związku z tym, zajęcia te nie podlegają realizacji.

Następnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż w dniu 10 kwietnia 2007 r. wpłynęło do Dyrektora Izby Celnej w K. pismo A Spółki z o.o. z dnia 6 kwietnia 2007 r. (nazwane pierwotnie zażaleniem, a ostatecznie zarzutami na prowadzone postępowanie egzekucyjne) złożone na tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...]. Z wystąpienia tego wynikało, że Spółka będąc w trudnej sytuacji finansowej, która może doprowadzić do upadłości, pismem z dnia 5 grudnia 2006 r. złożyła wniosek o rozłożenie kwoty [...] zł na raty, który do dnia wniesienia tego pisma nie został jeszcze rozpatrzony. Jak twierdziła Spółka, podatek akcyzowy, (który został naliczony w ramach dostaw wewnątrz-wspólnotowych) nie możliwy jest on do odzyskania, a zła sytuacja finansowa nie pozwala na jego zapłatę. W dalszej części tego pisma Spółka wniosła o wstrzymanie wykonania tytułu wykonawczego podkreślając, że środki, które w dniu 3 kwietnia 2007 r. zajął bank, zawierały przedpłaty odbiorców na zamówiony towar i pożyczkę celową zaciągnięta na niezbędną modernizację prowadzonego przez Spółkę składu podatkowego. Kontynuując ten wątek wskazała, że pieniądze, które zostały zajęte na koncie bankowym stanowią własność E z siedzibą w L.. Zajęte pieniądze zostały warunkowo zdeponowane na koncie bankowym Spółki z o.o. A zgodnie z umową pożyczki. Spółka wskazywała również, iż ze względu na sytuację, w jakiej się znalazła nie ma możliwości finansowania swojej działalności w inny sposób jak poprzez zewnętrzne źródła poza bankowe, dlatego jest zmuszona do poszukiwania różnych źródeł finansowania. Umowa pożyczki z E była podpisana pod pewnymi warunkami, ponieważ Spółka tych warunków nie spełniła, zmuszona będzie do zwrotu środków, które nigdy nie stanowiły jej własności. W końcowej części pisma zobowiązana Spółka wskazywała, iż zajęte środki nie stanowiły jej własności, dlatego wniosła o zwrot środków stanowiących własność E. Spółka twierdziła nadto, że toczy się postępowanie o odroczenie terminu wykonania obowiązku podlegającego egzekucji, dlatego prowadzenie niniejszego postępowania egzekucyjnego jest przedwczesne (a ponadto organ podatkowy pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o rozłożenie zaległości na raty, który ma charakter prejudycjalny). Wszystkie wskazane okoliczności, według Spółki, winny spowodować wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

Zarzuty te nie zostały uwzględnione przez Dyrektora Izby Celnej w K., który wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] nr [...] odrzucił je jako nieuzasadnione.

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik zobowiązanej Spółki wskazał przede wszystkim na tożsamość organu egzekucyjnego i wierzyciela oraz występującą w tej sprawie przeszkodę dla prowadzenia czynności egzekucyjnych w postaci prowadzonego postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty powstałych zaległości podatkowych. Następnie strona stwierdziła, iż doszło do zajęcia środków nie należących do podatnika.

Po rozpoznaniu wniesionego środka prawnego, postanowieniem z dnia [...] nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odrzucenia zarzutów jako nieuzasadnionych.

Uzasadniając swoje stanowisko organ egzekucyjny wskazał przede wszystkim, iż strona podniosła zarzut z art. 33 pkt 2 (brak wymagalności obowiązku) i pkt. 6 (niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowania środka egzekucyjnego).

Tymczasem, zdaniem organu, Spółka z o.o. A złożyła deklarację dla podatku akcyzowego i wykazanej należności dobrowolnie w terminie ustawowym nie uiściła. Ponadto przesłane zostało stronie upomnienie, którym, wezwano do uregulowania podatku akcyzowego.

Odwołując się do treści art. 56 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż egzekucja administracyjna byłaby niedopuszczalna tylko w sytuacji, gdyby organ podatkowy wydałby decyzję pozytywną dla strony w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej.

Zatem, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, przedmiotowe zobowiązanie było wymagalne i należne w kwocie [...] zł.

Odnosząc się następnie do zarzutu niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż egzekucja z rachunku bankowego, jest jednym ze środków przewidzianych w przepisie art. 1a pkt 12 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazał dalej, że zajęty rachunek należał do Spółki, co uzasadniało domniemanie, że środki na nim zdeponowane również do niej należną. Organ wywodził dalej, że gdyby środki te nie należały do zobowiązanej Spółki, strona winna poinformować osobę, do której środki te należą o możliwości wystąpienia z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji w trybie art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W końcowej części uzasadnienia postanowienia, organ egzekucyjny stwierdził, iż pozostałe podnoszone przez pełnomocnika strony zarzuty nie dotyczą merytorycznej części rozstrzygnięcia i nie mają wypływu na stanowisko organu nadzoru prezentowane w niniejszej sprawie. Wyjaśnił dodatkowo, że procedura wskazana w przepisie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przeprowadzona była jeszcze przed podjęciem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt FPS 4/06 (o jej bezprzedmiotowości) i była poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uwzględnienie zarzutów oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę pełnomocnik strony powtórzył wcześniejszą argumentację, prezentowaną w toku postępowania egzekucyjnego. Podkreślił nieprawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia (poprzez nie odniesienie się do zarzutu, że organ egzekucyjny tj. Dyrektor Izby Celnej w K. w zupełnie dowolny prowadził postępowanie egzekucyjne i swobodnie kształtował swoje kompetencje). Zarzucił też, iż Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie ustosunkował się do kwestii prejudycjalności postępowania o rozłożenie zaległości na raty. W konsekwencji strona skarżąca stwierdziła, iż Dyrektor Izby Skarbowej powielił stanowisko organu egzekucyjnego, nie odnosząc się do argumentacji strony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skargowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem kontroli sądowej poddane zostało w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...], którym odrzucono zarzuty Spółki z o.o. A jako nieuzasadnione.

Zgodnie z treścią art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229 z 2005 r., poz. 229) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Strona podniosła zarzut z art. 33 pkt 2 (brak wymagalności obowiązku) i pkt. 6 (niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowania środka egzekucyjnego), a zatem, kwestia zarzutów dotyczących tożsamości wierzyciela i organu administracyjnego nie może być objęta tą kontrolą. Zważyć przy tym należy na wyrażony już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pogląd o bezprzedmiotowości prowadzenia postępowania w kwestii stanowiska takiego wierzyciela (wyrok z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/GL).

Przechodząc do oceny zarzutów wniesionych przez stronę skarżącą na prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne, podzielić należy stanowisko organu egzekucyjnego o ich bezzasadności.

Istotne bowiem są ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ egzekucyjny, które zresztą nie zostały skutecznie podważone przez skarżącą Spółkę. Zwrócić należy uwagę na fakt, że Spółka A złożyła deklarację nr [...], z której wynikała do zapłaty należność w kwocie [...] zł, a której Spółka dobrowolnie w terminie ustawowym nie uiściła, mimo ciążącego na niej obowiązku z tego tytułu. Wówczas obowiązkiem organu podatkowego (zgodnie z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) jest wezwanie podatnika do dobrowolnego uregulowania należności podatkowej, jeżeli obowiązek ten nie został wykonany w terminie. Tak też się stało w powyższej sprawie. Zatem, skoro podatnik (mimo wezwania) nie uregulował tej należności w terminie, wierzyciel mógł domagać się uregulowania należności (w niespornej zresztą wysokości) w drodze postępowania egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że tytuł wykonawczy wystawiony został w dniu [...] (w następnym dniu organ egzekucyjny nadał mu klauzulę wykonalności), a wniosek Spółki o rozłożenie na raty został wniesiony w dniu 15 lutego 2007 r. (doprecyzowany pismem z dnia 22 marca 2007 r.), a zatem już po skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji.

Zwrócić należy przy tym uwagę, że pierwotny wniosek o rozłożenie na raty z dnia 5 grudnia 2006 r. (do którego pełnomocnik odwoływał się w toku niniejszego postępowania) – pozostawiony został bez rozpatrzenia postanowieniem z dnia [...] nr [...], z uwagi na nieusunięcie braków formalnych tego wniosku w wyznaczonym przez organ podatkowy terminie. W konsekwencji wniosek ten nie spowodował wszczęcia postępowania w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej, co czyni bezpodstawnym zarzut pełnomocnika Spółki, że wniosek z dnia 5 grudnia 2006 r. w sprawie rat nie został rozpatrzony.

Kontynuując ten wątek wyjaśnić należy, iż samo złożenie wniosku o rozłożenie na raty należności objętej przedmiotowym postępowaniem egzekucyjnym, (co nastąpiło skutecznie w dniu 15 lutego 2007 r.) oraz termin jego rozpatrzenia, nie miało wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, gdyż było to odrębne postępowanie, a jedynie pozytywne rozpatrzenie tego wniosku (nawet złożonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego) lub w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego, skutkowałoby zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, zawieszeniem tego postępowania. Egzekucja administracyjna byłaby niedopuszczalna tylko w sytuacji, gdy organ podatkowy wydałby decyzję pozytywną dla strony w sprawie rat, a organ egzekucyjny następnie wszcząłby postępowanie egzekucyjne.

Podzielić zatem należy pogląd organu, iż zarzut braku wymagalności przedmiotowej należności nie zasługiwał na uwzględnienie.

Podobnie należy ocenić stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie drugiego zarzutu określonego w art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej tj. niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Prawidłowo bowiem organ rozpatrzył ten zarzutu, badając czy egzekucja była dopuszczalna ze względów formalnych tzn. czy należność objęta tytułem wykonawczym mogła być dochodzona w trybie egzekucji administracyjnej (czy zobowiązanie to się nie przedawniło oraz to czy podmiot, do którego ma być prowadzona egzekucja nie korzysta z przywilejów wymienionych w art. 14 ustawy egzekucyjnej). W konsekwencji organ, nie stwierdzając przesłanek występujących w art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej ani uchybień formalnych tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 39 § 2 cyt. ustawy w związku z art. 27 § 1 tej ustawy, przystąpił do egzekucji nie dopatrując się jakichkolwiek nieprawidłowości. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził również uchybień w tym zakresie.

Natomiast, jeśli chodzi o drugą część tego zarzutu, tj. niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego, Sąd również nie podzielił poglądu skarżącego w tej kwestii. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera w art. 1 a) pkt 12 lit. a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, katalog środków egzekucyjnych możliwych do zastosowania przez organ egzekucyjny przy egzekucji należności pieniężnych. Egzekucja z rachunku bankowego, a taki środek egzekucyjnych przewidziano w wymienionym przepisie ustawy egzekucyjnej, został zastosowany w niniejszej sprawie. Zatem, niedopuszczalne jest tylko zastosowanie środka egzekucyjnego, który nie jest przewidziany w ustawie egzekucyjnej, a taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.

Trafnie Dyrektor Izby Skarbowej w K. zauważył również, że zajęty rachunek bankowy należał do Spółki, a zatem należało domniemywać, że środki na nim zdeponowane również należą do Spółki. Gdyby środki te nie należały do zobowiązanej Spółki, podmiot ten winien poinformować osobę do której te środki należą, a ta zgodnie z art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, iż "kto nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję może wystąpić do organu egzekucyjnego – w terminie 14 dni od powzięcia wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do rzeczy lub prawa – z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, jednocześnie musi przedstawić lub powołać powody na poparcie swojego żądania". Z takim żądaniem, jak wynika z akt sprawy, firma E z siedzibą w L. nie wystąpiła.

Zatem, zarzut niedopuszczalności egzekucji i zastosowanego środka egzekucyjnego również nie zasługuje na uwzględnienie.

Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów, iż "organ egzekucyjny tj. Dyrektor Izby Celnej w K. w zupełnie dowolny prowadził postępowanie egzekucyjne i swobodnie kształtował swoje kompetencje" zauważyć należy, że Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił już stronie, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 34 opisuje procedurę postępowania w przypadku wniesienia zarzutów. Paragraf 1 tego art. 34 stanowi, iż zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Natomiast zgodnie z art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny, po utrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Jak wynika z akt sprawy, Spółka z o. o. A złożyła zarzuty na postępowanie egzekucyjne w dniu 10 kwietnia 2007 r., które doprecyzowała pismem z dnia 2 maja 307 r., co uruchomiło procedurę wskazaną w tym przepisie art. 31 ustawy egzekucyjnej i skutkowało wydaniem postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela – [...]. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnić też stronie, iż w dacie wszczęcia procedury w sprawie zarzutów nie było jeszcze uchwały NSA w Warszawie z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt FPS 4/06, która prezentowała stanowisko, iż jeżeli wierzycielem jest jednocześnie organ egzekucyjny, to wydanie postanowienia zawierające stanowisko wierzyciela należało uznać za bezprzedmiotowe.

Ponowne zatem powracanie na etapie skargi do kwestii tożsamości wierzyciela i organu egzekucyjnego – nie znajduje już żadnego uzasadnienia.

Zatem, uwzględniając wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej zajęte w rozpatrywanej sprawie uznać trzeba, zdaniem Sądu, za zgodne z obowiązującym prawem.

Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).