Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 952/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 952/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 października 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Michaldo (spr.), Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2008 r., sprawy ze skargi W. G., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100,00 zł (sto złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu [...] w K. prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego W. G., na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wystawionych w dniu [...] i obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych należności ZUS, za okres od września 1999 r. do grudnia 2003 r. Zawiadomieniami z dnia 27 lutego 2008 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia rentowego wypłacanego skarżącemu. Równocześnie z wyżej wymienionymi zawiadomieniami w dniu 4 marca 2008r. doręczono kopie tytułów wykonawczych.

Pismem z dnia [...] marca 2008 r. skarżący wniósł zarzut w sprawie prowadzonej egzekucji podnosząc, iż zobowiązania objęte tytułami o nr [...] do [...] oraz [...] do [...] uległy przedawnieniu, natomiast zaległości wynikające z tytułów [...] do [...] i [...] do [...], zostały uregulowane w dniu 14 grudnia 2007 r.

Dyrektor Oddziału Zakładu [...] w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...] w części uznał zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji do majątku skarżącego W.G. za uzasadnione. Nie stwierdzono jednakże przedawnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...] do [...] i [...] do [...], co podnosił skarżący.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2008 r., skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2002 obowiązywał pięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek. Zdaniem skarżącego ma on zastosowanie do wszystkich składek których wymagalność powstała w okresie jego obowiązywania. Wprowadzony od 1.01.2003 r. dziesięcioletni okres przedawnienia obejmuje jedynie należności z tytułu składek, które stały się wymagalne po tej dacie. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego nastąpiło przedawnienie obowiązków objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...] do [...] i [...] do [...]. Ponadto skarżący podnosi, że 14.12.2007 dokonał zapłaty należności z tytułu składek za okres, od grudnia 2000 do sierpnia 2001 (ubezpieczenie społeczne), od grudnia 2000 do grudnia 2003 (ubezpieczenie zdrowotne) i od grudnia 2000 do sierpnia 2001 (Fundusz pracy i FGŚP), tymczasem wierzyciel zaliczył wspomniane wpłaty na inne okresy niż wskazane przez skarżącego.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podtrzymując w całości stanowisko organu pierwszej instancji.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skarżący podniósł zarzut przedawnienia wszystkich należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...]oraz od [...] do [...]

Zdaniem skarżącego odnośnie przedawnienia należności składkowych ZUS powstałych po 31 grudnia 1998 r., zastosowanie znajduje przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 897 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem tegoż przepisu do 31.12.2002 r. obowiązywał pięcioletni okres przedawnienia. Dziesięcioletni okres przedawnienia wprowadziła nowelizacja art. 24 ust. 4 obowiązująca od 1 stycznia 2003 r. Zatem dziesięcioletnie przedawnienie obejmuje należności z tytułu składek, które stały się wymagalne po 1 stycznia 2003 r. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, przedawniły się należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powstałe w okresie od 1.01.1999 r. do 7.08.2001 r. a także składki na ubezpieczenie zdrowotne powstałe od 1.06.1999 r. do 11.2002 r. Mając powyższe na uwadze nie przedawniły się jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne od 01.12.2002 r. do 30.12.2003 r. i tylko te składki skarżący uznaje.

Skarżący zarzucił również, iż w dniu 14.12.2007r. dokonał zapłaty należności z tytułu składek za okres, który pierwotnie uważał za nieprzedawniony tj. - od miesiąca grudnia 2000 r. do sierpnia 2001 r. (składki na ubezpieczenie społeczne ) + odsetki i koszty upomnienia w łącznej kwocie 7842,55 zł.; od miesiąca grudnia 2000r. do grudnia 2003 r. (składki na ubezpieczenie zdrowotne) + odsetki na dzień wpłaty w łącznej kwocie 6966,90 zł. i od miesiąca grudnia 2000 r. do sierpnia 2001 r. (składki na Fundusz Pracy i FGŚP) + odsetki na dzień wpłaty w łącznej kwocie 563,63 zł. Na przelewach bankowych dokładnie wskazano okres, którego dotyczą wpłaty, natomiast organ zaliczył je na inne okresy.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, iż kwestię przedawnienia roszczeń w okresie od 01.01.1999r., reguluje art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. z 2007r. Dz. U. nr 11, poz. 74 ze zm.), z zasadniczą nowelizacją obowiązującą od 01.01.2003r., dokonaną na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074). Zgodnie art. 24 powołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2002r., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Bieg przedawnienia mógł zostać przerwany, jednak składek nie można było dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat. Na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, ustawodawca dokonał zmiany art. 24 ustawy systemowej. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zgodnie z zasadą zawartą w przepisie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003r.), przedawniają się po upływie 10 lat. Termin ten rozpoczyna bieg od dnia, w którym należności stały się wymagalne. Dziesięcioletni termin przedawnienia stosuje się również do należności powstałych przed 01.01.2003r., które do tej pory nie uległy przedawnieniu stosując 5 letni termin (wyrok SN z dnia 05.04.2005r. - I UK 232/04). Przedawnienie należności jest oceniane, wobec braku odrębnych regulacji ustawowych, według stanu prawnego obowiązującego w dniu upływu terminu przedawnienia. W tej sytuacji Wierzyciel stoi na stanowisku, iż należności objęte zaskarżonymi tytułami wykonawczymi, na które składają się zaległości z tytułu nieopłaconych składek są nadal wymagalne. Materiał dowodowy wskazuje, że najstarsza dochodzona zaległość skarżącego dotyczy miesiąca września 1999r., z terminem płatności 12.10.1999r. Składka ta uległaby przedawnieniu przyjmując 5 letni termin przedawnienia, w dniu 13.10.2004 r., jednak od dnia 01.01.2003r. obowiązywał już przepis o 10 letnim terminie przedawnienia. Tym samym, egzekucja ze świadczenia rentowego na podstawie tytułów wykonawczych i zajęć z dnia [...] o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...] jest w pełni uzasadniona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty okazały się zasadne.

Zasadny okazał się zarzut błędnego zaliczenia wpłaty skarżącego z dnia 14 grudnia 2007 r. W dniu tym skarżący dokonał wpłaty na ubezpieczenia społeczne w kwocie 7.842,55 zł (opisanej od 12/2000 do 8/2001), ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 6.966,90 zł (opisanej od 12/2000 do 12/2003) i Fundusz Pracy w kwocie 563,63 zł (opisanej od 12/2000 do 8/2001). Powyższe wpłaty zostały przez organ egzekucyjny zaliczone na zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek: na ubezpieczenia społeczne za miesiące od 01/1999 do 08/1999, część miesiąca 09/1999 i miesiąc 12/2000, na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od 06/1999 do 04/2002 i część miesiąca 05/2002, na Fundusz Pracy za miesiące od 01/1999r. do 08/1999r., część miesiąca 09/1999r. i miesiąc 12/2000r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wskazano dlaczego zaliczono wpłaty na inne okresy niż wyraźnie wskazane przez skarżącego. Strona przeciwna powołała się jedynie ogólnie na przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, wypłaconych zasiłków z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze (Dz. U. z 1998 r. nr 165, poz. 1197 ze zm.). Nie wskazano w szczególności jakim kryterium kierowano się rozdzielając środki niezgodnie z dyspozycją skarżącego. Zwłaszcza, że dokonaną przez skarżącego wpłaty zaliczono na pierwszy miesiąc okresów przez niego wskazanych a resztę na wcześniejsze zaległości.

Natomiast niezasadny okazał się zarzut przedawnienia. Spór pomiędzy stronami w tym przedmiocie sprowadza się do oceny nowelizacji ustawy, w wyniku której wydłużeniu uległ okres przedawnienia składek z 5 do 10 lat, a nowelizacja ta weszła w życie w trakcie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek skarżącego. Stanowisko organu jest trafne. Ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, w tym i wydłużać terminy przedawniania. Nie wpływa to w żaden sposób na wysokość zobowiązania, albowiem nadal zobowiązanie dłużnika jest w stałej wysokości. Nie istnieje natomiast żadne "prawa do przedawniania", które jako prawo nabyte dłużnika podlegałoby ochronie. W związku z powyższym skoro w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy, tj. nowy termin przedawnienia. Nie dochodzi tu również do działania prawa wstecz, albowiem jak już zaznaczono zobowiązanie jest nadal to samo. Ustawodawca nie można jedynie wydłużyć terminu przedawnienia roszczenia które już uległo przedawnieniu. Tylko wtedy mielibyśmy do czynienia z działaniem prawa wstecz, albowiem wygasłe roszczenie "odżyłoby" na nowo. Jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z 12 lipca 2007 r. (I UK 37/07, LEX nr 359575) "prawo zmiany terminów przedawnienia jest, więc domeną ustawodawcy i skoro ma w ten sposób wpływ na stosunki cywilnoprawne, to obejmuje ono również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Inaczej mówiąc dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego".

Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r. I UZP 4/08 (LEX nr 396249), wskazano iż "do składek na ubezpieczenia społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002 r. należy stosować przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074)". W uchwale Sądu Najwyższego z 2 lipca 2008 r. II UZP 5/08 (LEX nr 396253), również uznano, że "dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych". Podobnie wyrok Sądu Najwyższego z 12 listopada 2007 r. I UK 147/07 (LEX nr 359577) – "przepis art. 24 ust. 4 w nowym brzmieniu ma zastosowanie do tych tylko należności z tytułu składek wymagalnych przed dniem jego wejścia w życie, które nie były przedawnione (tu: z powodu upływu pięcioletniego terminu przedawnienia) w dniu 1 stycznia 2003 r." oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2006 r. III SA/Wa 2425/06 (LEX nr 328643), który wskazał że "z dniem 1 stycznia 2003 r., ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), wprowadzony został dziesięcioletni termin przedawnienia należności poprzez zmianę art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oznacza, że przedawnienie należności winno być oceniane w oparciu o przepisy w brzmieniu znowelizowanym. Okoliczność, że należność powstała przed dniem wejścia w życie nowelizacji nie ma tu znaczenia. Z dniem wejścia w życie przepisu w nowym brzmieniu stosowanie przepisu dotychczasowego wymaga wyraźnego ustawowego odesłania."

Podsumowując organy obu instancji trafnie uznały, że nie doszło do przedawnienia roszczeń o należności z tytułu składek, natomiast nie uwzględniono wyraźnej dyspozycji skarżącego co do wpłat których dokonał 14 lutego 2007 r. Nie wyjaśniono też dlaczego nie uwzględniono dyspozycji skarżącego. Uchybienie to ma wpływ na wynik sprawy, albowiem brak należytego uzasadnienie uniemożliwia kontrolę zaskarżonego postanowienia. W ponownym postępowaniu organy powinny odnieść się do zarzutów skarżącego na postępowanie egzekucyjne w zakresie właściwego zaliczenia dokonanych przez niego wpłat.

Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przepis ten stanowi bowiem, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.