Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 351/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 29
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 23 listopada 2022 r. nr SKO.4171/103/2022 w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 23 listopada 2022 r. nr SKO.4171/103/2022, w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Postanowieniem z 26 lipca 2018r. nr SKO.4171/64/2018 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie wyznaczyło Burmistrza Miasta [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") do rozpatrzenia i załatwienia sprawy z wniosku [...] dotyczącego zmiany stanu wody na działkach nr [...].

Decyzją z [...] września 2022r. nr [...] Burmistrz Miasta [...], działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1121 z późn. zm.) – dalej: "u.p.w. z 2001 r.", odmówił nakazania MC i CC – jako właścicielom działek nr [...], przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na ww. nieruchomościach.

Organ I instancji podał, że w toku postępowania dopuścił dowód z opinii biegłego [...] na okoliczność ustalenia czy doszło do zmiany stosunków wodnych na działkach nr [...]. Biegły w opinii wskazał, że zabudowane działki objęte postępowaniem zlokalizowane są w dolinie potoku [...]. Nasyp drogi powiatowej na działce nr [...] oddziela tę dolinę od wyższych partii terenu po stronie południowej. W związku z powyższym można uznać, że stosunki wodne na tym terenie uzależnione są od stanu rowów przydrożnych przyległych do drogi, oraz drożności korytowej potoku [...]. W przypadku zabudowy dolin rzecznych, należy przewidywać problemy związane z okresowym zaleganiem wód opadowych. Takie zdarzenia są naturalnym zjawiskiem i miały miejsce na terenie objętym sporem latach 2014 i 2019. W ocenie biegłego, przeważający udział w podtopieniu trzech nieruchomości wnioskodawców miały wody opadowe, które przedostały się z pagórkowatego terenu o powierzchni 6,11 ha od strony południowej. Podtopienie terenu w dolinie potoku [...], umożliwił nieodpowiedni stan rowów przydrożnych, które jak ustalono uległy całkowitemu zamuleniu podczas powodzi w latach 2009 — 2010. Przeprowadzone w 2021 r. przez administratora drogi powiatowej prace remontowe objęły między innymi przebudowę przepustów, oraz odmulenie i pogłębienie rowów przydrożnych. Nastąpiła diametralna poprawa w zakresie dotychczasowego naruszonego stanu wód na terenie doliny objętej sporem wodnym. Obecnie odbudowany rów przydrożny usytuowany po stronie południowej pasa drogi powiatowej, zapewnia ujęcie i odprowadzenie wód opadowych spływających z przyległego obszaru zlewni o powierzchni 6,11 ha. Rów zlokalizowany po przeciwnej stronie, umożliwia przyjęcie wód z terenu usytuowanego w obniżeniu dolinowym po stronie północnej pasa drogowego. Wspomniany obniżony pas terenu stanowiący między innymi niezabudowaną część działki wnioskodawców, przylega do przebudowanego rowu przydrożnego od strony północnej. Bliska lokalizacja, oraz nachylenie terenu zapewnia ujęcie i odprowadzenie całości wód opadowych z wykazanej wyżej zlewni. Biegły podał, że podczas miarodajnego deszczu (15 min) do rowu przydrożnego po stronie północnej drogi powiatowej, może spływać swobodnie woda, również woda z pasa drogi powiatowej.

Ponadto biegły wskazał, że zgodnie z obowiązującymi od października 2020r. mapami zalewów wodami 1% (raz na sto lat) koryto potoku [...] mieści w całości wody powodziowe. Na posesji wnioskodawców oraz na działkach nr [...] nie wykazano żadnego zalewu powodziowego. Rzędna wody 1% (statystycznie raz na 100 lat) wynosząca około 237,63 m n.p.m. nie przekracza wysokości przyległego terenu. Oznacza to, że występujące w latach 2010 i 2014 podtopienia działek wynikały z wezbrań wód spowodowanych lokalnymi anomaliami pogodowymi. Opady, jakie występują podczas anomalii pogodowych, niekiedy wielokrotnie przewyższają ilości wód opadowych, które należy uwzględniać jako miarodajne obliczeniach urządzeń kanalizacji deszczowych. Oznacza to, że przepisy branży gospodarki wodnej dopuszczają możliwość wydłużonego w czasie odprowadzenia wód opadowych.

Biegły w swojej opinii wyjaśnił że przeprowadzone pomiary niwelacyjne potwierdziły, że rzędne dna rowu przydrożnego od strony północnej są niższe od rzędnych terenu, który wnioskodawcy wskazali, jako miejsce stagnowania wód. Uzyskane w ramach przebudowy parametry rowów przydrożnych, umożliwiają odprowadzenie całości wód opadowych bez szkody dla odwodnienia pasa drogowego. W pasie zieleni przyległej do rowu przydrożnego na działce nr [...] występują bardzo dobre warunki do retencji wód opadowych. Zdaniem biegłego jest to czytelny dowód na spełnienie przez użytkownika wymagań w zakresie retencjonowania wód opadowych na własnych działkach nr [...]. Z uwagi na powyższe biegły uznał, że wykonany nasyp ziemny w ramach zagospodarowania działek nr [...] w obecnych uwarunkowaniach terenowych nie narusza stanu wód na terenie wnioskodawców.

Burmistrz stwierdził, że sporządzona opinia biegłego z lipca 2022r. w sposób możliwie zwięzły oraz bezstronny wyjaśnia aktualny stan wód opadowych na terenie objętym postępowaniem. W opinii uwzględniono nowe okoliczności, jakie nastąpiły na skutek przebudowy drogi powiatowej oraz udrożnienia rowów przydrożnych. Zdaniem organu I instancji, zawarte w opinii wnioski są logiczne i wynikają z zebranego materiału dowodowego i był wystarczający do zakończenia postępowania administracyjnego. Jednoznacznie potwierdzał, że w sprawie brak jest podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 u.p.w. z 2001 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł GT (dalej: "Skarżący"), zarzucając wydanie rozstrzygnięcie o wadliwie ustalony stan faktyczny sprawy. Organ I instancji pominął aspekty związane z działalnością właścicieli działek nr [...] oraz zmianami stanu wody na ww. nieruchomościach, skupiając się na remoncie drogi powiatowej lub udrożnieniu rowów, które nie podlegają badaniu w ramach prowadzonego postępowania. Kwestie te wykraczają poza granice przedmiotu sprawy określonego żądaniem wnioskodawców.

Decyzją z 23 listopada 2022r. nr SKO.4171/103/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Burmistrza Miasta [...].

Organ odwoławczy stwierdził, że opinia biegłego o specjalności wodno-melioracyjnej jednoznacznie wskazuje na brak zasadności wniosku o naruszeniu stosunków wodnych na działkach nr [...]. Analiza opinii oraz wniosków w niej zawartych pokrywa się z ustaleniami poczynionymi przez organ I instancji w ramach pozostałego postępowania dowodowego, w którym przeprowadzono dowód z przesłuchania stron i świadków oraz przeprowadzono liczne oględziny w terenie z udziałem stron i biegłego. W ocenie organu odwoławczego, aktualny stan gospodarki wodami opadowymi i gruntowymi na spornym obszarze nie ma niekorzystnego wpływu na stosunki wodne oraz warunki gruntowo-wodne na działki sąsiednie. Tym samym decyzja organu I instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. W sprawie nie zachodzą okoliczności określone art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1478) – dalej: "u.p.w.", do uwzględnienia żądania wnioskodawców.

Kolegium podkreśliło, że stanowisko o braku zmian wody na gruncie i szkód na działkach sąsiednich nie podjęto jedynie na wzrokowych oględzinach terenu oraz sprzecznych zeznaniach stron postępowania, ale także na pełniej i wszechstronnej opinii biegłego, kilkukrotnie uzupełnianej, co stanowi wystarczający materiał dowodowy w sprawie dla wydania decyzji administracyjnej. Wykonane przez Burmistrza czynności procesowe są prawidłowe i zgodne z procedurą i wystarczające do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, GT wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem Skarżącego zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem:

1. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 2000 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.", poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;

2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia przez organ z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak również poprzez wydanie rozstrzygnięcia na podstawie wybiórczo analizowanych dowodów podczas, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dostarczał wielu innych dowodów niż te, które (wziął pod uwagę organ oraz poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na treści tylko jednej opinii biegłego w sytuacji, gdy opinii biegłych sporządzonych na potrzeby postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych było kilka, a ponadto stały one ze sobą w sprzeczności;

3. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia decyzji;

4. art. 15 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegające na braku odniesienia się do zarzutów odwołania od decyzji organu I instancji;

5. art. 84 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie dokonania oceny ostatniej ze sporządzonych opinii biegłych w sprawie i bezrefleksyjne jej zacytowanie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podczas gdy opinia ta była sprzeczna z treścią poprzednich opinii sporządzanych przez tego samego biegłego w tej samej sprawie, jak również z treścią opinii innych biegłych, sporządzonych na potrzeby tego samego postępowania, oraz nie dotyczyła przedmiotu postępowania;

6. art. 6 k.p.a. w związku z art. 234 ust. 3 u.p.w. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sprawie na podstawie przepisu, który z uwagi na datę wszczęcia postępowania nie miał zastosowania do stanu faktycznego sprawy;

7. art. 8 § 1 k.p.a, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, jak również poprzez niekierowanie się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;

8. art. 61 § 1 k.p.a., poprzez rozpoznanie postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej w zakresie wykraczającym poza granice wniosku o wszczęcie postępowania, w tym poprzez niedopuszczalne badanie w toku postępowania okoliczności, które nie dotyczyły przedmiotu postępowania wyznaczonego wnioskiem strony;

9. art. 234 ust. 3 u.p.w. poprzez nieprawidłowe oparcie rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji na podstawie tego przepisu podczas, gdy z uwagi na datę wszczęcia postępowania, zastosowanie powinien znaleźć art. 29 ust. 3 u.p.w. z 2001 r.;

10. art. 29 u.p.w. z 2001 r. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten powinien stanowić podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia;

11. art. 545 ust. 4 u.p.w., poprzez niezastosowanie w zaskarżonej decyzji reguły intertemporalnej wyrażonej w tym przepisie;

12. § 101 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, poprzez przyjęcie przez biegłego, a następnie przez organ prowadzący postępowanie, że urządzenie wodne w postaci rowu przydrożnego może być wykorzystane do przeprowadzenia wód opadowych pochodzących z nieruchomości przylegających do drogi mimo, że rowy przydrożne zgodnie z przepisami są projektowane tylko i wyłącznie dla powierzchniowego odwadniania drogi, przy której zostały posadowione, a ich parametry techniczne są przewidziane jedynie na przyjęcie wód pochodzących z tzw. deszczu miarodajnego z terenu drogi, którą odwadniają.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023r. 1634 dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art.134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na mocy art.145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3).

Poddając kontroli legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyżej opisanych Sąd doszedł do przekonania, że skarga okazała się niezasadna. Wbrew twierdzeniom Skarżącego w sprawie doszło do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, który stał się podstawą wydania zaskarżonej decyzji i prawidłowego rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że prawidłowo organy administracji rozstrzygały niniejszą sprawę na podstawie art. 29 ustawy z 18 lipca 2001r. Prawo wodne, zgodnie z normą intertemporalną zawartą w art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Ten ostatni przepis stanowi bowiem, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ustępie 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie przepisów nowej ustawy Prawo wodne, to jest przed 1 stycznia 2018 r., a zatem należało ją rozpoznać stosując przepisy dotychczasowe.

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji Kolegium podało art. 234 Prawa wodnego z 2017r., co nie jest naruszeniem prawa skutkującym uwzględnieniem skargi. Nie jest to działania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Należy też mieć na względzie zbieżność treści art. 29 Prawa wodnego z 2001r. z aktualnie obowiązującym brzmieniem art. 234 Prawa wodnego. W orzecznictwie są też poglądy, że w przypadku gdyby stwierdzono, że wykonano określone roboty, które pozostają bez istotnego wpływu na naturalny spływ wód na danym obszarze, lub też, że nie wykonano żadnych robót na gruncie, nie można wydać decyzji w trybie art. 29 ust. 3 ustawy z 2001 r. Prawo wodne, nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (patrz wyrok WSA w Lublinie z 26.06.2019r., II SA/Lu 207/19 dostępny w cbosa). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. W skardze do sądu postawiono zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 234 ust. 3 Prawa wodnego z 2017r. w zw. z art. 29 prawa wodnego z 2001r. i art. 545 § 4 Prawa wodnego z 2017r. W uzasadnieniu zarzutu podano, że przepis ten nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego można oceniać jako częściowo uzasadniony, ale ze względu na wyżej przedstawione argumenty nie można temu naruszeniu przypisać cechy istotnego, a to nie wyczerpuje przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Odniesienie się do zarzutów prawa materialnego pozwala na przeprowadzenie oceny legalności działań organów orzekających w pozostałym zakresie.

Z art. 29 ust. 1 i 3 tej u.p.w. z 2001r. wynika, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1). Jeżeli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3). Celem omawianych przepisów jest zapewnienie niepogorszonego stanu stosunków wodnych na gruntach, poprzez wprowadzenie zakazu ingerencji w faktyczny stan wód na gruntach, jeśli działanie takie mogłoby prowadzić do powstania szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie.

Z art. 29 ust. 1 u.p.w. z 2001r. wynika, że określa on treść dwóch zakazów adresowanych do właściciela gruntu. Pierwszy zakaz, ustanowiony w art. 29 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, dotyczy zmian stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, oraz kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Użycie w tym przepisie określenia "a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich" oznacza, że właściciel gruntu poza zakazami wyrażonymi w art. 29 Prawa wodnego jest obciążony innymi ograniczeniami na rzecz właścicieli gruntów sąsiednich wynikającymi z prawa sąsiedzkiego. Ograniczenia te polegają m.in. na obowiązku powstrzymania się od pewnych czynności faktycznych, dozwolonych z tytułu prawa własności, które mogą wywołać skutek w postaci szkody dla gruntów sąsiednich. Drugi zakaz (art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego) ma charakter bezwzględny i obejmuje odprowadzanie wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Podstawowym warunkiem do wydania decyzji z art. 29 ust. 3 u.p.w. z 2001r. pozostaje zatem ustalenie, że właściciel gruntu spowodował zmiany zmianę stanu wody na gruncie.

Podkreślenia wymaga, że w myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ administracyjny jest zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

Z uwagi na specjalistyczny charakter wiedzy pozwalający na przeprowadzanie ustaleń niezbędnych do zastosowania art. 29 ust. 3 u.p.w. z 2001r., organy winny skorzystać z możliwość zasięgnięcia opinii biegłego, czyli osoby kwalifikującej się wiedzą specjalną z zakresu zmian stanu wody na gruncie. W orzecznictwie oraz w doktrynie prawa za utrwalone uznaje się, że zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właściciela gruntu, a także czy spowodowało to szkody, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom, przekraczają wiedzę ogólną i wymagają fachowej wiedzy specjalistycznej. Wymaga zaznaczenia, że w sytuacji, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - istnieje różnica stanowisk co do zakłócenia stosunków wodnych, opinia biegłego może być jedynym dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego między określonym działaniem a stanem wód na gruntach sąsiednich oraz wskazującym - w razie przesądzenia tego związku - rodzaj koniecznych do wykonania czynności zapobiegających szkodom.

Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto wnioskiem z 27 maja 2014r. zmodyfikowanym pismem z 26 czerwca 2014r. w zakresie wyegzekwowania obniżenia terenu na działkach nr [...], na którym znajdują się pawilon handlowo - gastronomiczny parking oraz dwa metalowe garaże, ponieważ inwestor własnym zakresie nie przywróci poprzedniego stanu. Ostatecznie ustalono, że stronami postępowania są [...] gdyż powstanie szkody na ich działkach łączą z realizacją inwestycji i podwyższeniem terenu na działkach [...].

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w rozpoznawanej sprawie sporządzono kilka opinii biegłych. Pierwsza opinia hydrologiczna była sporządzona na zlecenie Burmistrza [...] przez hydrologa inż. [...] w listopadzie 2014r., który stwierdził, że właściciele działek [...] swoimi działaniami w żaden sposób nie wpłynęli na zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla właścicieli innych gruntów. W wyniku przeglądu stwierdzono, że na działkach nr [...] nawieziono ziemi w celu wykonania inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo – gastronomicznego oraz parkingu. Teren podniesiono do rzędnej 239,34 m n.p.m., pozostała cześć działek pozostaje niezmieniona. Biegły podał też, że teren objęty rozpoznaniem położony jest w miejscowości [...], po północnej stronie drogi powiatowej nr [...], a po południowej stronie potoku [...], który przepływa w bezpośrednim sąsiedztwie działek wnioskodawców.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z 13 maja 2016r. nr SKO. 4171/10/16 działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję Burmistrza [...] z [...] grudnia 2015r. o odmowie uwzględnienia żądań wnioskodawców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 22 lutego 2017r. II SA/Rz 1104/16 oddalił skargę CC.

Wnioskodawcy w ponownie prowadzonym postępowaniu przedłożyli prywatną opinię biegłego sądowego w zakresie hydrologii i hydrogeologii dr hab. inż. [...] sporządzoną 21 marca 2017r. Biegły wskazał na specyficzne położenie działek wnioskodawców na niemal poziomej terasie zalewowej tworzącej dno doliny pomiędzy przebiegającym od północy korytem [...], a biegnącą po południowej stronie drogą powiatową nr [...] (zarówno droga jak i ciek mają przebieg wschód zachód). Biegły zwrócił też uwagę, że lokalizację budynków jednorodzinnych na działkach wnioskodawców nr [...] podjęto w latach 1995-1999, to jest w okresie, kiedy przez kilka dekad nie występowały w Polsce południowej powodzie opadowe letnie, co doprowadziło do stopniowej liberalizacji przepisów regulujących ochronę obszarów zalewowych i w apogeum liberalizacji tych przepisów wydano decyzje o zabudowie dla ww. działek. Zjawisko powodzi letnich powróciło poczynając od katastrofalnej powodzi w 1997 r., a po 2000r. stało się już normalne, czyli tak jak kilkadziesiąt lat wcześniej. Stwierdził, że utworzenie nasypu wraz z zabudową działek nr [...] spowodowało znaczące zawężenie drogi odpływu wód powodziowych płynących po naturalnej trasie zalewowej, czyli po dnie doliny. Opisana sytuacja jest sprzeczna z art. 29 u.p.w. 2001r.

Burmistrz [...] powołał biegłego inż. [...], który sporządził kolejną opinię hydrologiczną w grudniu 2017r. i stwierdził, że przeprowadzona analiza wskazuje na zasadność postępowania o naruszenie stosunków wodnych. Naruszenie stosunków wodnych nastąpiło ze szkodą dla wnioskodawców. W uzupełnieniu opinii w lutym 2018r. biegły [...] w pkt 4 stwierdził, że Gmina [...] przeprowadziła rewitalizację drogi powiatowej, którą podbudowano drobnym kamieniem, a następnie położono nawierzchnię asfaltową. Podwyższenie drogi bezsprzecznie może wpływać na ogólną sytuację stosunków wodnych w spornym miejscu. Podał też, że optymalnym rozwiązaniem będzie wykonanie przepustów o średnicy 1,0m zlokalizowanego w najniższej części dróg wewnętrznych i parkingu. Posadowienie terenu powinno uwzględniać wysokość terenu sprzed jego podwyższenia.

Postanowieniem z 26 lipca 2018r. nr SKO.4171/64/2018 Samorządowe Kolegium w Rzeszowie wyznaczyło Burmistrza [...] jako organ właściwy do załatwienia sprawy. W uzasadnieniu podano, że droga oznaczona jako działka ew. [...] jest własnością Gminy [...], która jako strona postępowania, ze względu na treść opinii uzupełniającej posiada własny interes prawny w tym postępowaniu i dlatego podlega wyłączeniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 maja 2019r. nr SKO.417/21/2019 działając na 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję organu I instancji o odmowie nakazania MC i CC, właścicielom działek nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zabezpieczających szkodom i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Podano, że w ponownym postępowaniu należy przeprowadzić oględziny terenu z udziałem biegłego umożliwiając stronom postępowania zadawanie pytań. Wskazano na konieczność odniesienia się przez biegłego w opinii do problemów zgłoszonych w takcie oględzin. Powyższe ustalenia pozwolą określić aktualny stan panujący na spornych gruntach oraz na precyzyjne określenie ewentualnego nakazu wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.

Z protokołu rozprawy organu I instancji z 4 października 2019r. wynika, że w rozprawie uczestniczyły wszystkie strony postępowania, ich pełnomocnicy oraz biegły [...]. odpowiedzi dotyczyły, czasu odprowadzania wód powodziowych proponowanym przez biegłego przepustem. skutków likwidacji nasypu na parkingu i przywrócenia do stanu poprzedniego tj. do poziomu drogi powiatowej, wpływu ogrodzeń, szamb na tempo przepływu wód powodziowych, definicję korytarza powodziowego, o różnicę poziomu działek wnioskodawców względne wykonanego parkingu. Biegły stwierdził, że prace remontowe w obrębie istniejących przepustów drogowych w niewielkim zakresie poprawią stosunki wodne. Stwierdził też, że wody opadowe z działek Państwa C są zagospodarowane w obrębie ich działek, co jest zgodne z decyzją o warunkach zabudowy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z 2 lipca 2021r. nr SKO.4171/51/2020 na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2020r. nr [...] o odmowie nakazania MC i CC właścicielom działek nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zabezpieczających szkodom na ww. działkach. W uzasadnieniu Kolegium zakwestionowało stan faktyczny sprawy wobec nieodniesienia się do prywatnej opinii przedłożonej wnioskodawców. Kolegium zwróciło też uwagę na rozbieżności pomiędzy opinią biegłego powołanego przez organ, a udzielonymi odpowiedziami na zadawane pytania oraz składane wyjaśnienia po oględzinach z 4 października 2019r. Kolegium przyjęło, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do twierdzenia, że fakty mające znaczenie prawne w sprawie zostały dostatecznie udowodnione.

Organ I instancji 8 października 2021 r. przeprowadził kolejną rozprawę administracyjną z udziałem pełnomocników stron, MC i CC oraz biegłego [...].

Biegły sporządził opinię w listopadzie 2021r. pt. "Opinia końcowa w postępowaniu administracyjnym". Biegły w przedstawił dotychczasowe ustalenia, które były podstawą wcześniejszych opinii, które ze względu na zmianę stanu na gruncie zdezaktualizowały się co należy odnieść do rezygnacji z nałożonego obowiązku wykonania przepustu o średnicy min. 1,0m2 w nasypie działki nr [...]. Uznał też, że parametry rowów przydrożnych są dostosowane do odprowadzania wód opadowych i roztopowych spływających z pasa drogowego. Rzędne dna rowu są wyższe od terenu objętego sporem, co wyklucza odprowadzanie wód z przyległego terenu. W pkt 2 biegły podał, że zgodnie z obowiązującymi od października 2020r. mapami zalewów (zdjęcie w opinii) wodami 1% (raz na sto lat) koryto potoku [...] mieści w całości wody powodziowe. Obszar działek nr Skarżących oraz Państwa C nie został uwzględniony na tego rodzaju mapach. Oznacza to, że występujące w latach 2010, 2014 podtopienia ww. działek powinno się traktować jako wezbranie wód spowodowane anomaliami pogodowymi. Pagórkowate ukształtowanie terenu w miejscowości [...] przyczynia się do spływu wód opadowych w kierunku niżej położonych, gdzie zebrane do rowów odprowadzane są do potoku [...], co pokazuje mapa na str. 4 opinii. Na mapie tej pokazano też obszar zlewni o pow. 6,11ha. Wizja terenowa z 08 października 2021r. pokazała, że w ramach przeprowadzonej inwestycji drogowej uwzględniono przebudowę obustronnych rowów. Rów od strony północnej, czyli przyległy do działek objętych sporem ma większy przekrój poprzeczny i umocniono dno i skarpy rowu prefabrykatami betonowymi. Przebudowano kilkanaście niedrożnych przepustów i powiększono ich średnicę. Przepływ kołowy pod zjazdami do działek nr [...] wynosi obecnie D=600 mm (pkt 5 i 6, zdjęcie na str. 6 opinii wraz z opisem). Przeprowadzone obliczenia wykazały, że rów przydrożny od strony południowej jest w stanie odprowadzać wody opadowe spływające z obszaru zlewni 6,11ha. Rzędne rowu przydrożnego są niższe od rzędnych terenu zalewanego wodami opadowymi. Przeprowadzona całościowa analiza terenu objętego sporem wodnym pozwala na rezygnację z nałożonego w poprzedniej opinii obowiązku wykonania przepustu o przekroju min. 1 m2 w nasypie działki nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z 24 marca 2022r. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] stycznia 2021r. nr [...] o odmowie nakazania MC i CC przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na ww. działkach i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 234 nowego Prawa wodnego. Kolegium stwierdziło, że w sprawie wydano trzy opinie hydrologiczne, a ustalenia ostatniej opinii [...] pozostaje w sprzeczności z innymi opiniami, co wymaga wyjaśnienia. Ponadto niewyjaśniono dlaczego organ I instancji pominął dwie opinie biegłych, a za wiarygodną uznał opinię [...]. Kolegium przyjęło, że stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony, wyjaśnienie przedstawionych wątpliwości jest warunkiem wydania prawidłowej decyzji, co należy przedstawić w uzasadnieniu decyzji.

Po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej 26 maja 2022r. biegły wydał w lipcu 2022r. kolejną opinię hydrologiczną. W opinii biegły podał, że stosunki wodne w dolinie potoku [...] uzależnione są od stanu rowów przydrożnych przyległej drogi oraz drożności korytowej potoku [...]. W przypadku zabudowy dolin rzecznych należy przewidywać problemy związane z okresowym zaleganiem wód opadowych i takie zdarzenia na tym terenie miały miejsce w latach 2014 i 2019. Podtopienia analizowanego terenu w dolinie potoku były następstwem całkowitego zamulenia rowów przydrożnych, co nastąpiło podczas powodzi w latach 2009 i 2010. W pkt 2 opinii biegły powtórzył ustalenia związane z odbudową rowów przydrożnych po południowej i północnej stronie drogi gminnej, a także obliczenia o wielkości odbioru wód opadowych w okresie miarodajnego deszczu trwającego 15 min dla rowu zlokalizowanego po stronie południowej. Natomiast rów przydrożny po stronie północnej umożliwia przyjęcie wód z terenu usytuowanego w obniżeniu dolinowym po stronie północnej pasa drogowego. Na mapie na str. 6 pokazano zlewnię, z której podczas intensywnych opadów następuje spływ wód w kierunku obniżenia powstałego wskutek zagospodarowania działek nr [...]. Obniżony pas terenu stanowiący między innymi niezbudowaną część działki wnioskodawców przylega do przebudowanego rowu przydrożnego od strony północnej. Bliska lokalizacja oraz nachylenie terenu zapewnia ujęcie i odprowadzenie całości wód opadowych z wykazanej zlewni o pow. 1,39 ha. Odbiór wód opadowych podczas miarodajnego deszczu ze zlewni nie blokuje obioru wód opadowych z pasa drogi powiatowej. Biegły dokonał też wyliczeń dla przypadku niedrożności rowu przydrożnego i stwierdził, że nastąpiłoby zalanie najniżej położonego terenu wodą o objętości 26,1 m3, a taka objętość wody na przykładowej powierzchni 100m2 daje warstwę o głębokości 26cm. Wskazane przez wnioskodawców miejsce zalegania wód opadowych (mapa nr 2) zajmuje powierzchnię kilkakrotnie większą, co przekłada się na mniejszą głębokość wody. Pkt 4 aktualnej opinii jest powtórzeniem treści pkt 2 opinii z listopada 2021r. w zakresie obowiązywania od października 2020r. map zalewów wodami 1% (raz na sto lat) podano, że koryto potoku [...] mieści w całości wody powodziowe. Przeprowadzone pomiary niwelacyjne potwierdziły, że rzędne dna rowu przydrożnego od strony północnej są niższe od rzędnych terenu, który wnioskodawcy wskazali jako miejsce stagnowania wód opadowych. W opracowaniu uwzględniono ilość wód opadowych, jaka statystycznie występuje raz na 5 lat podczas 15 minutowego deszczu. Zamieszczone w opinii zdjęcia potwierdzają, że w pasie zieleni przyległej do rowu przydrożnego na działce nr [...] występują bardzo dobre warunki retencji wód opadowych. W podsumowaniu biegły podał, że wykonany nasyp ziemny w ramach zagospodarowania działek nr [...] w obecnych warunkach terenowych nie narusza stanu wód na terenie wnioskodawców.

Przed wydaniem decyzji przez organ I instancji pełnomocnik wnioskodawców pismem z dnia 11 sierpnia 2022r. wniósł zarzuty i uwagi do opinii biegłego oraz wnioski i uwagi do zebranego materiału dowodowego. Biegły w udzielonej odpowiedzi raz jeszcze podkreślił znaczenie przebudowa i udrożnienie rowów w pasie przyległym do drogi powiatowej, a opinie wydawane w latach ubiegłych odnosiły się do wcześniejszego stanu na gruncie. Zaproponowane rozwiązania przez pełnomocnika wnioskodawców nie mogły zostać przyjęte ze względu na komplikacje techniczne i ich małą skuteczność. Podkreślił, że w pasie zieleni przyległej do rowu przydrożnego na działce nr [...] występują bardzo dobre warunki do retencji wód opadowych, w tym również pochodzących z dachów obiektów handlowych. Podkreślił, że wykonany nasyp ziemny w obecnych warunkach terenowych nie narusza stanu wód opadowych na gruncie.

Po tej opinii została wydana decyzja Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2022r. i utrzymująca ją w mocy zaskarżona decyzja Kolegium wymieniona na wstępie.

Należy zauważyć, że w sprawach z zakresu stosunków wodnych jednym z istotnych dokumentów w sprawie jest opinia biegłego. To na podstawie opinii organ zwykle dokonuje oceny czy doszło do naruszenia stosunków wodnych i ewentualnie w jaki sposób naprawić te szkody powstałe w wyniku zmian na gruncie. W wyroku z dnia 2 marca 2023 r., sygn. III OSK 1943/21 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jeżeli organ w toku postępowania administracyjnego przeprowadził dowód z opinii biegłego - stosownie do art. 84 k.p.a. - to zawarte w tej opinii wiadomości specjalne, którymi z oczywistych powodów nie może dysponować organ, winny zostać uwzględnione w wydanej decyzji w całości, bądź powinny zostać podane, a zarazem wyjaśnione szczegółowo oraz przekonywująco powody, które zdecydowały, że ten specjalistyczny dowód w sprawie nie mógł zostać uwzględniony np. na podstawie przeciwdowodu. Wobec powyższego w ocenie Sądu organy zasadnie oparły swoje rozstrzygnięcie m.in. na opiniach biegłego [...], jako na dokumentach zawierających specjalistyczne wiadomości. W tym kontekście nie bez znaczenia jest również fakt, że zarzuty do ostatnio sporządzonej opinii formułował pełnomocnik wnioskodawców, a zatem twierdzenia należy uznać jedynie za polemikę z argumentacją zawartą w opinii biegłego, następnie uzupełnionej na skutek wniesionych zarzutów.

Ze względu na wielość sporządzonych opinii i ich uzupełnień na przestrzeni prawie 10 lat prowadzonego postępowania administracyjnego, Sąd przedstawił skrótowo poglądy i wnioski zawarte we wszystkich sporządzonych opiniach celem wykazania, że zaprezentowane stanowisko organów orzekających o zmianie stanu faktycznego sprawy wobec wykonania przez zarządcę drogi powiatowej prac remontowych z przebudową przepustów oraz oczyszczeniem, pogłębieniem i utwardzeniem rowów przydrożnych, efektem czego jest stworzenie warunków dla odpływu wody opadowej tak po stronie południowej drogi jak i północnej stronie drogi, która jest przedmiotem niniejszego postępowania.

Sąd zwraca uwagę, że po wizji lokalnej w dniu 4 października 2019r. i rozprawie administracyjnej, biegły podał, że trwające podczas oględzin prace remontowe w obrębie istniejących przepustów drogowych w niewielkim zakresie poprawią stosunki wodne na działkach objętych opinią (karta nr 507 akt. admin.). Stanowisko to dotyczyło istniejących rowów przydrożnych, a pełen obraz i zakres wykonanej inwestycji przez Gminę [...] przedstawiony w opinii biegłego doprowadził do stworzenia nowych warunków dla zabezpieczenia gruntów położonych w obszarze potoku [...] w tym również terenu, który Skarżący wskazał we wniosku o naruszenie stosunków wodnych. Zatem zmiana stanowiska biegłego odnośnie naruszenia stosunków wodnych i ich skutków dla Skarżących należy ocenić przez aktualnie istniejący stan na gruncie. Przypomnieć wypada, że proponowanym rozwiązaniem problemów stanu wód na gruncie przez biegłego w opinii z lutego 2018r. było wykonanie przepustu o przekroju 1,0 m2 zlokalizowanego w najwęższej części dróg wewnętrznych i parkingu Posadowienie dna przepustu powinno uwzględniać wysokość terenu z okresu przed jego podwyższeniem (opinia T. K. z grudnia 2017r. str. 5, karta akt admin. nr 5). Zarówno w opinii z grudnia 2017r. i z lutego 2018r. biegły przyjmował, że w wyniku wykonania nasypu i dróg wewnętrznych łączących parking z drogą powiatową doszło do pogorszenia stosunków wodnych, dlatego niezbędne było wykonanie urządzeń minimalizujących niekorzystne oddziaływanie.

Z powołanych opinii wynika, że działaniem proponowanym przez biegłego było wykonanie dwóch przepustów pod drogami wewnętrznymi łączącymi parking na działkach Państwa C z droga publiczną. Rewitalizacja drogi przeprowadzona przez Gminę [...] wyżej opisana została wykonana w szerszym zakresie niż można to było to ocenić podczas oględzin w październiku 2019r. Przepusty wykonano też w miejscach, które wskazywał biegły w ww. opiniach. Zmiana na gruncie spowodowana wyżej opisanymi robotami przy rowach przydrożnych i przepustach zrealizowana w miejscach, z którymi wnioskodawcy wiązali naruszenie stosunków wodnych musiała być uwzględniona w opiniach biegłego sporządzonych w 2021r i 2022r., w przeciwnym wypadku nie odpowiadałyby standardom rzetelności i obiektywności. Wprowadzenie nowych urządzeń wodnych i ocena ich zakresu działania została potwierdzona w opinii stosownymi obliczeniami. Słusznie wskazał też biegły, że rów przydrożny i przepusty po stronie południowej zbierają wodę ze wzgórz, a rowy i przepusty posadowione po stronie północnej w rzędnych poniżej terenu, z terenu, który wnioskodawcy wskazali jako miejsce stagnowania wody. Wykonane urządzenia doprowadziły w ocenie biegłego do istotnej poprawę stosunków wodnych w kontrolowanym terenie, która nie oddziałuje szkodliwie na działki wnioskodawców. Wykonane urządzenia wodne doprowadziły do sytuacji, w której zmiana stosunków wodnych, ze względu na urządzenia wykonane przez Gminę [...] utraciła cechę szkodliwego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie.

Lektura opinii, które zostały wydane w niniejszej sprawie prowadzi też do jednego obiektywnego wniosku, że działki wnioskodawców i Państwa C znajdują się w szczególnej lokalizacji w dolinie potoku [...], na co zwrócił uwagę biegły dr hab. inż. [...] na str. 3 swojej opinii (karta akt admin. nr 385). Ocena położenia zabudowy skarżących i Państwa C jest okolicznością obiektywną, a prawo własności, którym dysponują są równe. Biegły w tej opinii zwrócił też uwagę na zmianę uwarunkowań klimatycznych w postaci powodzi letnich po gwałtownych opadach deszczu, które powróciło po 2000r.

Powyższe uprawnia do ogólnego wniosku, że zabudowa w specyficznym górzystym terenie poprzecinanym dolinami z potokami wiąże się z zawsze potencjalnym ryzykiem zalewania przy gwałtownych ulewach są zjawiskiem coraz częstszym, o czym świadczą informacje meteorologiczne.

Przechodząc do zarzutów procesowych skargi, to stwierdzić należy, że nie zasługują na uwzględnienia zarzuty naruszenia przez organy orzekające art. 138 §1, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. Sąd stwierdził, że organy orzekające w sprawie działały w zgodzie z przepisami k.p.a., tj. art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. przeprowadziły w tej sprawie postępowanie administracyjne. W ocenie Sądu organy bezspornie ustaliły w sprawie stan faktyczny, zebrały obszerny materiał dowodowy m.in. przeprowadziły kilkakrotnie rozprawy administracyjne z udziałem biegłego, dowód z opinii biegłego z dziedziny hydrologii, dokonały oględzin terenu, uzyskały: dokumentację fotograficzną, dokumentację ewidencyjną wraz z mapami. Dokumentacja w sprawie została także wzmocniona o dowód uzupełniający z opinii biegłego hydrologa, co było niezbędne w rozpatrywanie sprawie, a stronom postępowania zapewniono zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. zapoznanie i wypowiedzenie się o zgromadzonym materiale dowodowym na każdy etapie postępowania. Organy orzekające w sprawie dokonały właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i w zgodzie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadniły swoje rozstrzygnięcia, a zatem nie można im zarzucić w tym względzie żadnych uchybień. Z zaskarżonej decyzji jasno wynika, dlaczego organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, jakimi kierował się przesłankami, dlatego też powyższe zarzuty nie mogą zostać uwzględnione. Nie jest też trafny zarzut odnośnie braku realizacji przez organ I instancji wskazań z kasacyjnych decyzji Kolegium, co do braku przeprowadzenia oceny sporządzonych opinii na wcześniejszym etapie postępowania w tym prywatnej opinii dostarczonej przez wnioskodawców. Organ I instancji wprost podał, że wcześniejsze opinie nie odnoszą się do stanu faktycznego, który zaistniał po przebudowie rowów przydrożnych w związku z remontem drogi powiatowej przebiegającej przez [...].

Organy orzekające w sprawie dokonały oceny materiału zgromadzonego w sprawie każdy we własnym zakresie, wzięły pod uwagę opinie biegłych, w szczególności opinie uzupełniające z zakresu hydrologii. Należy też podkreślić, że biegły dokonał merytorycznej oceny zarzutów i wniosków kierowanych przez pełnomocnika wnioskodawców na etapie postępowania wyjaśniającego. Sąd wyżej wyjaśnił już, że organy orzekające nie mogły kierować się opiniami biegłych wydanych w początkowej fazie postępowania ze względu na zmianę stanu faktycznego sprawy dlatego bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 84 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. Przedstawione działania organów i treść zaskarżonych decyzji przeczą, że doszło do naruszenia art. 6 i art. 8 k.p.a.

Błędnie też w skardze zarzucono, że organy naruszyły art. 61 § 1 k.p.a. poprzez rozpoznanie postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej poprzez niedopuszczalne badania w toku postępowania okoliczności, które nie dotyczyły przedmiotu postępowania wyznaczonego wnioskiem strony. w uzasadnieniu skargi podano, że przedmiotem wniosku było zbadanie wpływu wykonanych na działkach MC i CC robót budowlanych w tym nasypu ziemnego na naruszenie stosunków wodnych. Nie budzi wątpliwości, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek stron i Sąd podziela przedstawione przez pełnomocnika Skarżącego, że tylko wnioskodawca jest dysponentem wniosku, poprzez konkretyzację treści żądania. Sąd zwraca zauważa, że należy odróżnić zakres prowadzonego postępowania wyjaśniającego od orzekania w granicach wniosku. Są to dwie odrębne instytucje prawne. Granice prowadzonego postępowania wyjaśniającego wyznacza art. 75 § 1 k.p.a., zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zatem rozszerzenie obszaru do ustalenia stanu wód na gruncie koniecznego do wydania opinii i uwzględnienie zmian jakie zaszły w związku z remontem drogi powiatowej nie jest przekroczeniem granic wniosku strony, gdyż zaskarżona decyzja jest wydana w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych, co wynika z wniosku z 2014r.

Sąd zwraca uwagę, na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określoną w art. 15 k.p.a., zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Zwrot z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. k.p.a. "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" ma charakter skrótu wyrażającego zasadę, że nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Oznacza to, że organ odwoławczy doszedł w wyniku swojego postępowania w sprawie do takiej samej konkluzji, jak organ pierwszej instancji (zob. J. Zimmerman, glosa do wyroku NSA z 2.02.1996r., sygn. akt IV SA/846/95 - OSP 1997, z 4, poz. 83). Decyzja o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji jest więc tzw. "prostym rozstrzygnięciem organu odwoławczego", bowiem wyczerpuje się w unormowaniu jednego, tego właśnie zagadnienia prawnego. Organ odwoławczy wydaje decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji wówczas, gdy stwierdzi, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji oznacza w szczególności utrzymanie w mocy jej podstawowego koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 6.04.2022r., II SA/Po 556/21- cbosa). Z tych względów nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 15 k.p.a.

Niezasadne okazały się też zarzuty naruszenia prawa materialnego, gdyż organ II instancji pomimo powołania w podstawie prawnej art. 234 Prawa wodnego z 2017r. nie działał bez podstawy prawnej.

Przyjęcie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, który ukształtował się na przełomie roku 2019 i 2020 i stanowił przesłankę do wydania decyzji o odmowie nakazania właścicielom działek nr [...] położonych w obrębie geodezyjnym [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Mając na względzie stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.