Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2949/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 75 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Mirosław Gdesz WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej A. W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w części dotyczącej pkt 1 tego rozstrzygnięcia w przedmiocie reformy rolnej.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia [...] r. (data prezentaty wpływu do urzędu) M. W. wystąpiła o wydanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, decyzji stwierdzającej, że majątek ziemski Karwodrza będący własnością E. B., w części stanowiącej zespół dworsko-parkowy – działka nr [...], parcele budowlane [...] kat. [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], ogród [...] kat. [...],[...],[...] i [...], droga domowa [...] kat. [...], droga polna [...] kat. [...], młynówka [...]. kat [...],[...] i [...], grunty nieurodzajne [...] kat [...] i [...], staw [...] kat [...], staw z groblą [...] kat [...] i [...] oraz las [...] kat [...],[...]i [...] nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] orzekł, że parcele budowlane [...] kat. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], parcele gruntowe [...] kat. [...],[...],[...],[...],[...], [...], [...],[...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], na którym znajduje się zespół dworsko-parkowy, a także las [...] kat [...],[...] i [...] będące częścią majątku ziemskiego [...] o powierzchni [...] ha będącego własnością E. B. nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W skutek rozpoznania odwołania M. W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wyrokiem z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt IV SA 1394/02 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że organy nie zajęły stanowiska, co do zespołu dworsko-parkowego - działki nr [...], a nadto, że wyliczone w decyzji parcele gruntowe, na których znajduje się zespół dworsko-parkowy nie stanowią części składowych działki [...].

Pismem z dnia [...] r., w odpowiedzi na wezwanie Wojewody [...], M. W. sprecyzowała wniosek w ten sposób, że wniosła o orzeczenie, że zespół dworsko-parkowy stanowiący teren zabudowany pałacem i kaplicą oraz park stanowiący działkę [...] o pow. [...] ha nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Kolejnym pismem z dnia [...] r. M. W. wniosła o orzeczenie, że zespół dworsko-parkowy położony Nr [...] w miejscowości K. gm. [...] pow. [...] na działce obecnie nr [...] obejmujący dwór z terenem parku, neogotycką kaplicą oraz piwnice dawnego spichlerza nie podpadał nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Pismem z dnia [...] r. następczyni prawna M. W. – A. W. przystąpiła do postępowania i wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji uznającej, że majątek Karwodrza stanowiący własność E. B. przeszedł na własność Państwa na cele reformy rolnej na działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, przy czym podniosła, że nieruchomość tworząca działkę ewidencyjną nr [...] nie została rozdysponowana zgodnie z celami reformy rolnej.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził w pkt I decyzji, że parcele budowlane pb. [...], pb. [...], część pb. [...] (w granicach odpowiadających pgr [...]) oraz parcele gruntowe pgr [...], część pgr [...] (w granicach odpowiadających pgr [...]), część pgr [...] (w granicach odpowiadających pgr [...]), część pgr [...] (w granicach pgr [...]), część pgr [...] (w granicach odpowiadających pgr [...] i pgr [...]) oraz pgr [...] objęte lwh [...] księgi tabularnej gm. kat. [...] na których znajdował się dwór i zabudowania gospodarcze majątku [...] podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej; w pkt II decyzji stwierdził, że parcele gruntowe pgr [...],[...],[...],[...] objęte lwh [...] księgi tabularnej gm. kat. [...], stanowiące park wraz z kaplicą oraz gazon nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, w pkt III umorzył postępowanie w stosunku do parcel budowlanych pb [...],[...],[...],[...],[...] oraz parcel gruntowych pgr [...],[...], [...],[...], [...],[...], [...],[...], [...],[...],[...]i[...]. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że działka nr [...] powstała z parcel budowlanych nr [...],[...],[...] oraz parcel gruntowych nr [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...] i parceli gruntowej [...], co wynika z analizy dokonanej w oparciu o kopię kompleksowego wykazu synchronizacyjnego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] r. nr ewid. [...]. Ponadto z odpisu z księgi wieczystej KW nr [...] nadesłanej przez [...] Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w T. z siedzibą w T. parcele katastralne pbnrni [...] , [...],[...] (powstała z podziału pb [...]), oraz pgr nr nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] (powstała z podziału pgr [...]),[...] (powstała z podziału pgr [...]),[...] (powstała z podziału pgr [...]), [...] (powstała z podziału pgr [...], a ta powstała z podziału pgr [...]),[...] oraz [...] (powstała z podziału pgr [...], a ta powstała z podziału pgr [...]) objęte lwh [...] księgi tabularnej gm. kat. [...], wchodzące w skład zespołu dworsko - parkowego w [...], obecnie stanowią działkę ewidencyjną nr [...], której aktualnym właścicielem jest Powiat [...]. Nieruchomość [...] objęta była wykazem hipotecznym łwh tab. [...] gm. kat. [...], Iwli tab. [...] gm. kat. [...] oraz łwh [...] gm. kat. [...]. Z poświadczenia zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K. z dnia [...] r., nr [...] wynika, że nieruchomość ta została przejęta w trybie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej na własność Skarbu Państwa w miejsce E. B. Powołując się na przepisy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej Wojewoda wskazał, że obszar majątku ziemskiego [...] przekraczał normy obszarowe określone w dekrecie o reformie rolnej, albowiem powierzchnia nieruchomości ziemskiej objętej lwh [...] księgi tabularnej gm. kat. [...] wynosiła [...]ha, w tym: użytków rolnych [...]ha, budowlanych [...]ha, lasu [...]ha, nieurodzaje [...]ha, inne [...]ha. Natomiast powierzchnia nieruchomości ziemskiej objętej lwh [...] księgi tabularnej gm. kat. [...] wynosiła [...]ha (całość stanowiła użytki rolne), zaś powierzchnia nieruchomości ziemskiej objętej lwh [...] ks. gr. gm. kat. [...], składającej się z dziewięciu parcel stanowiących pastwiska wynosiła [...] ha. Powyższe oznacza, że powierzchnia ogólna majątku [...] objętego lwh [...], lwh [...], lwh [...] wynosiła [...] ha, w tym [...] ha użytków rolnych. Podobna powierzchnia ogólna nieruchomości ziemskiej "[...]" została ujawniona w odpisie protokołu z dnia [...] r. w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...]. W powyższym dokumencie obszar ogólny nieruchomości ziemskiej "[...]" wynosił [...] ha, a użytki rolne stanowiły [...] ha (grunty orne [...] ha, łąki [...] ha, pastwiska [...] ha). Wojewoda [...] ustalając stan faktyczno - prawny przedmiotowych parcel katastralnych na dzień 1 września 1939 r. oraz na dzień 13 września 1944 r. wskazał, że na parcelach katastralnych pb nr nr [...].[...],[...] (powstała z podziału pb [...]), oraz pgr nr nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] (powstała z podziału pgr [...]),[...] (powstała z podziału pgr [...]), [...] (powstała z podziału pgr [...]), [...] (powstała z podziału pgr [...], a ta powstała z podziału pgr [...]), [...] oraz [...] (powstała z podziału pgr [...], a ta powstała z podziału pgr [...]) objętych lwh [...] księgi tabularnej gm. kat. [...], odpowiadających aktualnej działce ewidencyjnej nr [...], w dniu wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, mieścił się dwór (w niektórych dokumentach określany jako pałac), park oraz zabudowania gospodarcze majątku [...]. Teren ten, przy parcelacji w [...] r. oznaczony jako działka nr [...] o obszarze [...] ha (w protokole zdawczo - odbiorczym [...]ha), stanowił tzw. "resztówkę" majątku [...], która w myśl art. 15 wyżej wymienionego dekretu została wyłączona od parcelacji i przekazana wraz ze znajdującymi się na niej zabudowaniami na rzecz Powiatowego Związku Samorządowego w T. z przeznaczeniem na schronisko dla starców i kalek. W skład resztówki weszły grunty orne, ogród warzywny, park, parcele budowlane i podwórza. Na przedmiotowej resztówce oprócz dworu znajdowała się również kaplica, spichlerz, dwa czworaki, stajnia, chlew, dwie stodoły. Obecnie w budynku dworu mieści się Dom Pomocy Społecznej w K. Zespół dworsko - parkowy w K został wpisany do rejestru zabytków decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K z dnia [...] r. Nr rejestru: [...]. Wyżej wymieniona decyzja obejmuje dwór z terenem parku, neogotycką kaplicę mszalną oraz piwnice dawnego spichlerza. Decyzja nie obejmuje współczesnych i przebudowanych budynków gospodarczych dawnej zabudowy folwarcznej na terenie parku. Z dokumentacji konserwatorskiej wynika, że zespól dworsko - parkowy w K. usytuowany był w południowo - zachodniej części wsi, po zachodniej stronie głównej drogi wiejskiej, prowadzącej od południa od szosy T. - T. Założenie usytuowane jest na stoku, łagodnie opadającym w kierunku wschodnim. Dwór wraz z częścią zachowanej zabudowy (oficyna, stodoła), położony jest w części środkowej. Od wschodu (od drogi) prowadzi do niego aleja dojazdowa obsadzona starodrzewem, a kończąca się podjazdem przed frontem budowli. Po stronie zachodniej dworu oraz północnej rozciąga się dawny park dworski o zatartej dziś kompozycji. W parku, po stronie zachodniej, w granicach założenia znajduje się neogotycka kaplica ufundowana w [...] roku przez właściciela majątku. Na podstawie mapy katastralnej i szkicu sytuacyjnego ustalono, że budynki na terenie zespołu dworsko - parkowego w K. znajdowały się na parcelach budowlanych pb [...], ph [...], pb [...] (po podziale pb [...]). Na podstawie mapy katastralnej ustalono, że na pb 1 znajdowało się osiem budynków, w tym budynek dworu. Na podstawie zeznań wnioskodawczyni i świadków ustalono, że budynek dworu zamieszkiwany był przez właściciela majątku – E. B., który mieszkał tam z rodziną, a także przez dzierżawcę majątku. Ponadto, w oparciu o złożone zeznania, Wojewoda ustalił, że do [...] r. majątkiem zajmował się brat właściciela, a następnie majątek ten był wydzierżawiony, przy czym dzierżawca mieszkał we dworze. Wojewoda wskazał, że z materiału dowodowego wynika, iż na tym terenie oprócz dworu (usytuowanego na parceli nr [...]) i kaplicy znajdowały się spichlerz, dwa czworaki, stajnia, chlew i dwie stodoły. Zarówno z mapy katastralnej, jaki i planu sytuacyjnego nadesłanego przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w K. wynika, że zabudowania gospodarcze majątku [...] znajdowały się we wschodniej i północnej części zespołu dworsko - parkowego (parcele budowlane pb [...], pb [...], pb [...]) i otoczone były parcelami gruntowymi pgr [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...]. Wskazane wyżej parcele gruntowe stanowiły użytki rolne (rola: pgr [...], pgr [...] - przed podziałem, pgr [...]- przed podziałem, pgr [...], ogród: pgr [...] - przed podziałem, pastwisko: pgr [...] - przed podziałem). Zgodnie z § 4 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w skład użytków rolnych wchodziły grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i sadownicze. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że wyżej wymienione parcele gruntowe stanowiące użytki rolne pgr [...], część pgr [...] (w granicach odpowiadających pgr [...]), część pgr [...] (w granicach odpowiadających pgr [...]), część pgr [...] (w granicach odpowiadających pgr [...]), część pgr [...] (w granicach odpowiadających pgr [...] i pgr [...]) oraz pgr [...] podlegały one na przejęciu na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, gdyż wchodziły w skład nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym i spełniającej normy obszarowe określone w wyżej wymienionym przepisie. Jednocześnie wobec faktu, że zabudowania gospodarcze majątku [...] (pb [...], pb [...], pb [...]) jak i dwór (pb [...]) znajdowały się na parcelach budowlanych. Wymienione zabudowania gospodarcze (spichlerz, czworaki, stajnia, chlew, stodoły) wiążą się z działalnością rolniczą a nawet są niezbędne do prowadzenia działalności rolniczej. Istnienie tych zabudowań umożliwiło wykorzystanie użytków rolnych, zatem ich związek funkcjonalny z gospodarstwem rolnym nie może budzić, zdaniem organu I instancji, wątpliwości. Tym samym parcele budowlane pb [...], pb [...] oraz pb [...] (w granicach odpowiadających pb [...]) na których znajdował się dwór i zabudowania gospodarcze majątku [...] podlegały przejęciu na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, gdyż były nieruchomościami funkcjonale powiązanymi z gospodarstwem rolnym majątku "[...]". W odniesieniu do parku dworskiego (na mapie katastralnej oznaczony jako pgr [...], pgr [...] i pgr [...]) oraz gazonu od frontu dworu (pgr [...]) Wojewoda stwierdził, że z protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 8 maja 1949 r. w sprawie przekazania resztówki [...], park miał powierzchnię [...] ha. W protokole tym stwierdzono, że park jest zabytkowy, obsadzony drzewami parkowymi w różnym wieku od 20 do 200 lat. Ustalono, że park pełnił funkcje wypoczynkowe, spacerowe, przy czym znajdował się w nim też ogród kwietny, warzywno - owocowy na potrzeby pałacu. W zachodniej części parku znajdowała się kaplica, a w jej pobliżu neoromantyczny kopiec ziemski. Z budynku dworskiego do kaplicy prowadziła aleja grabowa. Natomiast parcela gruntowa pgr [...] znajdująca się przed budynkiem dworu stanowiła tzw. gazon otoczony drogą dojazdową pod dwór. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda stwierdził, iż parcele gruntowe pgr [...], pgr [...] i pgr [...] na których mieścił się park, kaplica oraz neoromantyczny kopiec oraz pgr 1 stanowiąca gazon jako niemające charakteru rolnego ani związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego oraz niewykorzystane na żaden cel określony w art. 1 ust. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie podlegały przejęciu na własność Skarbu Państwa w trybie art. 2 ust. 1 lit. e omawianego dekretu. Ostatecznie Wojewoda wskazał, że z uwagi na ograniczenie pierwotnego wniosku postępowanie dotyczące parcel budowlanych pb [...],[...],[...],[...],[...] oraz parcel gruntowych pgr [...], [...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...], [...] i [...] należało umorzyć.

Odwołanie w zakresie pkt I decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. wniosła A. W.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w części dotyczącej pkt 1 tego rozstrzygnięcia w przedmiocie reformy rolnej. Minister stwierdził, że w jego ocenie stanowisko wyrażone w pkt I decyzji Wojewody [...] jest trafne, albowiem przedmiotowy dwór wraz z zabudowaniami gospodarczymi był organizacyjnie i funkcjonalnie związany z pozostałą częścią majątku stanowiącego gospodarstwo rolne. Minister wskazał, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że o związku funkcjonalnym nie świadczy powiązanie terytorialne (rezydencja w pobliżu części gospodarczej), podmiotowe (w dworze zamieszkiwał właściciel majątku) czy finansowe. Również nie ma znaczenia dla ustalenia związku funkcjonalnego okoliczność gdzie faktycznie zamieszkiwał i przyjmował interesantów rządca czy też czy część rezydencjalna utrzymywana była z dochodów pochodzących z majątku rolnego. Jednocześnie w ocenie Ministra organ I instancji prawidłowo wyjaśnił, iż kluczowe w sprawie mogłoby być ustalenie, że w części mieszkalnej budynku znajdowały się np. kantor czy biuro, z którego byłby wykonywany stały zarząd doraźnymi pracami wykonywanymi w części gospodarczej. Ponadto ustalenie iż część rezydencjalna jest funkcjonalnie związana z majątkiem ziemskim prowadziłoby ustalenie funkcjonalnego architektonicznego dostosowania części rezydencjalnej do zarządzania pracami rolnymi, przy jednoczesnym ustaleniu, że na terenie majątku ziemskiego nie było innego tego rodzaju miejsca. Za przyjęciem, że Wojewoda prawidłowo stwierdził, iż dwór stanowił niezbędny element gospodarstwa i był nieodzowny dla sprawowania administracji częścią majątku, zdaniem Ministra przesądzają zebrane dowody z dokumentów tj. dokumentacja naukowo-historyczna Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K., rozpoznanie konserwatorskie, karta ewidencyjna dworu, informacje na temat architektury budynków, kopie map ewidencyjnych, plan podziału parcel i wykaz synchronizacyjny. Z dokumentów tych nie wynika, by poza dworem istniał inny budynek (rządówka, dom administracyjny), z którego sprawowany byłby zarząd. Jednocześnie Minister powołał się na treść zeznań J. S., - autorki opracowania "[...]" będącej mieszkanką tej miejscowości w latach [...], której zeznania uznał za wiarygodne i korespondujące z zeznaniami M. W. oraz M. K. Powyższe zeznania w ocenie Ministra potwierdzają prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 decyzji Wojewody [...], że w dworze mieszkał również zarządca, a sam budynek poza funkcją mieszkalną pełnił również funkcję miejsca zarządu przedmiotową nieruchomością. Ostatecznie Minister ocenił, że prawidłowo organ I instancji nie uznał za wiarygodne zeznania świadka M. K., która pracowała u M. W., wskazując, że z uwagi na upływ czasu oraz wiek i stan zdrowia tego świadka nie mogą stanowić podstawy do oceny wydanego rozstrzygnięcia, zwłaszcza, że pomiędzy zeznaniami tego świadka upłynęło lat dziesięć, a świadek nie miała pewności co do okoliczności zamieszkiwania dzierżawcy we dworze.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosła A. W.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez przyjęcie, że parcele o charakterze budowlanym, które nigdy takiego charakteru nie utraciły stanowiły nieruchomość ziemską i tym samym podpadały pod działanie dekretu, podczas gdy dwór miał charakter rezydencjalno-mieszkaniowy i nie był nieodzownym elementem gospodarstwa. Jednocześnie zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy mimo wydanego w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2003 r. oraz braku analizy dotyczącej funkcji zabudowań istniejących na dzień 6 września 1944 r. w ramach zespołu dworsko-pałacowego, braku wyjaśnienia funkcjonalnego powiązania oraz braku przesłuchania skarżącej; a nadto naruszenia art. 10 k.p.a. polegające na braku zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie przed wydaniem decyzji, jak również art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ogólnikowo sporządzone uzasadnienie, w szczególności poprzez nie zawarcie w nim wyjaśnienia na czym miał polegać związek funkcjonalny. W uzasadnieniu wskazała na wzajemnie wykluczające się stwierdzenia zawarte w decyzji organu I instancji dotyczące charakteru dworu, czy zamieszkania dzierżawcy oraz wpływu tych ustaleń na uznanie istnienia związku funkcjonalnego, które Minister uznał za prawidłowe. Ponadto podniosła, że świadek S. urodzona w [...] r. nie mogła mieć wiedzy o funkcjonowaniu majątku ziemskiego. Podniosła okoliczność, że nie wyjaśniono faktu wydzielenia resztkówki (zespół dworsko-pałacowy) od reszty majątku, która została rozparcelowana, a także faktu, że parcela ta zawsze była parcelą budowlaną.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślenia wymaga, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W odniesieniu do podstawy materialnoprawnej wydanych decyzji należy wskazać, że dekret PKWN wszedł w życie z dniem jego ogłoszenia, tj. w dniu 13 września 1944 r. (Dz.U. Nr 4, poz. 17). Z tą datą też wszystkie nieruchomości ziemskie objęte dekretem (ex lege) przeszły bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa. Szereg postanowień dekretu w brzmieniu pierwotnym, określało konkretnie oznaczone daty na wykonanie poszczególnych zadań, związanych z realizacją reformy rolnej, zgodnie z którymi przeprowadzenie reformy rolnej na terenach kraju już wyzwolonych, powinno zostać zakończone do końca roku 1944 (art. 6, 7, 8 ust. 5, art. 9, 10 ust. 1 i 3, art. 11 ust. 1). Następnie dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 3, poz. 9), dokonano zmian w tekście pierwotnym. Efektem tej nowelizacji było też wydanie tekstu jednolitego dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, ogłoszonego w Dz.U. Nr 3, poz. 13, który zawierał oprócz innych zmian upoważnienia do wydania rozporządzeń wykonawczych do dekretu. Należy wskazać również, ze kwestie proceduralne związane z przeprowadzeniem reformy rolnej zostały uregulowane dopiero w Rozporządzeniu i obowiązywały od dnia 29 marca 1945 r.

W świetle powyższych zmian legislacyjnych należy zatem wskazać, że proces przejmowania gruntów na cele reformy rolnej był rozłożony w czasie na wiele lat, czego chyba nie przewidziano wcześniej, który swym rozmiarem i skomplikowaniem spraw z tym związanych, zaskoczył ówczesne władze. Wskazuje na to również rozporządzenie z dnia 1 marca 1945 r., które przez zakres swych regulacji, faktycznie stało się uzupełnieniem dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, chociaż weszło w życie sześć miesięcy później niż sam dekret, kiedy to podstawowy cel tego aktu na znacznym terytorium kraju, został już praktycznie zrealizowany, tzn. własność nieruchomości ziemskich przeszła na własność Skarbu Państwa. Natomiast na terenach kraju później wyzwolonych, miało to dopiero nastąpić. Jednocześnie należy wskazać, że przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu ma charakter materialnoprawny w przeciwieństwie do § 5 rozporządzenia, który ma charakter procesowy, określający tryb postępowania w tych sprawach. Kryteria, warunki (przesłanki), jakie musi spełniać dana nieruchomość, o której mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia, zostały zawarte w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Jednak dla pełnej rekonstrukcji normy prawnej zawartej w tym przepisie należy brać pod uwagę również, zgodnie z zwartym tam odesłaniem, przepis "art. 1, część druga". Już z art. 2 ust. 1 zdania lit. e dekretu wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko "nieruchomości ziemskie", których charakter, czy też przydatność, odpowiadają celom wskazanym w "art. 1, część druga" dekretu. Tak więc nie chodzi tu o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w punktach a, b, c, d i e art. 1 ust. 2 dekretu. Tak jak punkty a, b i c tego przepisu nie budzą raczej wątpliwości, tak punkty (d i e), są niekiedy wskazywane jako dające podstawę do przejmowania w ramach reformy rolnej innych nieruchomości, niż nieruchomości ziemskie, np. pałaców, dworów, czy też budynków mieszkalnych, co rzekomo odpowiada celom tam określonym. Jednak nie zwraca się uwagi na to, że mowa jest tam o zarezerwowaniu "odpowiednich terenów" na realizację określonych celów, a nie o zarezerwowaniu odpowiednich obiektów. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wyraz "teren“ w języku polskim jest jednoznaczny, tym bardziej , jeżeli teren ma być zarezerwowany dla określonych instytucji lub pod rozbudowę miast, koloni mieszkaniowych, czy też na potrzeby wojskowe, komunikacji publicznej lub melioracji ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2005 r. II CK 653/04, OSNC 2006, nr 3, poz.56) . Tak więc, to że niekiedy w ramach reformy rolnej przejmowano pałace, dwory czy też inne obiekty o wartości historyczno-kulturalnej na siedziby władz, domów kultury, bibliotek, kółek rolniczych, państwowych gospodarstw rolnych, czy też organizacji społecznych , świadczy tylko o tym, że w praktyce dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej był nierzadko tylko pretekstem, zaś rzeczywiste cele działania ówczesnych władz , były odległe od tych wskazanych w art.1 ust.2 dekretu.

Jednocześnie należy zauważyć, że próbę zdefiniowania pojęcia "nieruchomości ziemskiej" dla potrzeb dekretu, podjął Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r. W. 3/89 (OTK 1990, poz. 26, s. 174). Według stanowiska przyjętego w tej uchwale pod tym pojęciem należy rozumieć nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym. Jeżeli nawet na mocy art. 239 ust. 3 Konstytucji RP, uchwały Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ustalenia powszechnie obowiązującej wykładni ustaw, utraciły moc powszechnie obowiązującą, to nie oznacza to, że utraciły walor poznawczy, czy też nie mogą być brane pod uwagę jako dyrektywy interpretacyjne w procesie stanowienia lub stosowania prawa. Uchwały te zachowują swoją aktualność pomimo utraty mocy powszechnie obowiązującej, bowiem ich wartość i przydatność dla praktyki wynika z ich treści, nie zaś z formalnie nadanego im statusu prawnego. Kolejne kryteria, w oparciu o które scharakteryzował prawodawca nieruchomości, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, to ich powierzchnia ogólna (100 ha) bądź powierzchnia użytków rolnych (50 ha) w zależności od rejonu kraju, w którym są położone i to, iż muszą one stanowić własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych.

Tym samym art. 2 ust. 1 lit. e dekretu stanowił, iż na własność Skarbu Państwa, bez żadnego wynagrodzenia, w całości przechodzą bezzwłocznie tylko te nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym (mogące być wykorzystane na cele wskazane w "art. 1, część druga" dekretu), które stanowią własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego, śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Oceniając legalność zaskarżonych decyzji Sąd zbadał również prawidłowość oceny organów, czy pomiędzy ww. częściami nieruchomości zachodził "związek funkcjonalny". W aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, po podjęciu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt OPS 2/06, jednolicie prezentowany jest pogląd wskazujący na znaczenie tzw. "związku funkcjonalnego" z gospodarstwem rolnym, jako niezbędnej przesłanki dla uznania, iż rezydencja właściciela nieruchomości ziemskiej przeszła na rzecz Państwa w myśl dekretu PKWN (również NSA w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10). Pojęcie "związku funkcjonalnego", jako warunku objęcia rezydencji przepisami dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie jest normatywnie definiowane. W judykaturze, gdy wiąże się z tym pojęciem określone skutki, wyrażany jest pogląd, iż "związek funkcjonalny" zachodzi, gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie. W istocie, więc ugruntowane w judykaturze pojęcie nie dotyczy metodologicznie związku funkcjonalnego (relacji jednostronnej zależności), lecz stanu interakcji (relacje dwustronne) pomiędzy obiema częściami majątku. Wobec stosunkowo ogólnikowo formułowanej w judykaturze definicji "związku funkcjonalnego", przy braku konsekwencji terminologicznej, ustalenie, co do występowania takiej zależności, w kontekście rozpatrzenia określonej sprawy, jest możliwe jedynie poprzez odwołanie do bardziej szczegółowych tez prezentowanych w orzecznictwie sądowym. Analiza aktualnego orzecznictwa, w którym uwypuklane jest znaczenie tzw. "związku funkcjonalnego", prowadzi do wniosku, iż dla oceny jego istnienia decydujące znaczenie mogą odgrywać sformułowane w judykaturze tezy:

- rezydencje ziemiańskie z reguły nie pozostawały w "związku funkcjonalnym" z częścią gospodarczą, co było specyfiką rozplanowania zabudowy na ziemiach polskich, dwory i pałace stanowiły integralną część parku, nie były związane z produkcja rolną, były dla tej produkcji rolnej zbędne, nieużyteczne,

- o "związku funkcjonalnym" rezydencji z gospodarstwem rolnym nie mogą decydować powiązania podmiotowe, finansowe i terytorialne, brak wyodrębnienia prawnego części rezydencjalnej, nie oddzielenie ogrodzeniem ze wszystkich stron, źródła dochodów właściciela, zamieszkiwanie właściciela na terenie nieruchomości ziemskiej, korzystanie przez właścicieli z dóbr w postaci żywności czy środków finansowych wytwarzanych przez majątek ziemski,

- istotne znaczenie dla istnienia "związku funkcjonalnego" może mieć miejsce zamieszkiwania rządcy - na terenie części rezydencjalnej lub poza nią,

- dla uznania wyodrębnienia nieruchomości, jako przeznaczonej na inne cele niż rolne (że nie należą one do części folwarcznej, lecz stanowią integralną część parku), wystarczają granice wyznaczone na mapach lub mogące być ustalone w terenie na innej podstawie,

- rezydencje właściciela nie miały charakteru nieruchomości rolnych, a wyłącznie takie przechodziły, w myśl dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, na rzecz Państwa.

W orzeczeniach, gdzie nawiązuje się do kryterium "związku funkcjonalnego", podkreślane jest, że rezydencja właściciela majątku, co do zasady, nie przechodzi na cele reformy rolnej, jako nieprzydatna do realizacji celów, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Nie były one przydane dla celów wskazanych w lit a-c, natomiast cele wskazane pod lit. d i e mogły być realizowane jedynie poprzez przejęcie nieruchomości niezabudowanych. Zmiana dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 3, poz. 9), w ramach której m.in. usunięto w art. 2 ust. 1 zd. wstępne wyrazy "o charakterze rolnym", nie spowodowała skutków prawnych, a więc przejęciu podlegają wyłącznie nieruchomości o charakterze stricte rolniczym.

Należy podkreślić, że dla wykazania istnienia bądź nie "związku funkcjonalnego" nie ma żadnego znaczenia okoliczność, czy część rezydencjalna był utrzymywana z dochodów pochodzących z majątku rolnego. Kwestia ta nie jest związana z obiektywnymi cechami określonej nieruchomości ziemskiej, lecz jest następstwem pewnych zastanych zwyczajów lub przyjmowania konkretnych rozwiązań organizacyjnych w wyniku bieżących decyzji osób sprawujących zarząd właścicielski całym majątkiem. Zakres zależności finansowych poszczególnych części majątku, według stanu na konkretną datę, może być związany z bieżącą koniunkturą na produkty rolne, aktualnym stanem dochodów właściciela z innych źródeł - w tym statusem zatrudnienia, oraz podejmowanymi decyzjami gospodarczymi, np. w zakresie inwestycji. Przeciwko przyjęciu normatywnego (w świetle regulacji dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej) znaczenia tej kwestii w kontekście ustalenia, czy określona część majątku ziemskiego podlega nacjonalizacji, przemawia także to, iż jej wyjaśnienie wymagałoby także przesądzenia, według stanu faktycznego, na jaki dzień należałoby dokonywać oceny. Pod uwagę można brać zarówno datę 31 sierpnia czy 1 września 1939 r. (ostatnie dni, gdy można domniemywać funkcjonowanie majątków ziemskich zgodnie z typowymi zwyczajami), czy też dzień wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, bądź datę dokonywania czynności przejęcia w zarząd Państwa. Dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej mógł być bowiem dopiero skutecznie wykonywany na terenach niebędących jeszcze pod jurysdykcją ówczesnego prawodawcy - zarówno w dniu wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej w wersji pierwotnej, jak i po jego nowelizacji z dnia 17 stycznia 1945 r. - tereny na zachód od Wisły pozostawały pod okupacją niemiecką. W rachubę może wchodzić potencjalnie także zupełnie inna data. Należy mieć na uwadze, że warunki faktycznego funkcjonowania majątków ziemskich na dzień wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (ewentualnie jego faktycznego wykonania) miały się z reguły nijak do zwyczajów panujących wcześniej w majątkach ziemskich (w okresie międzywojennym), z uwagi na ich objęcie kilkuletnią administracją przez zarządców ustanowionych przez okupanta. Żadnych wytycznych, co do sposobu dokonywania ustaleń faktycznych w kwestii zasad funkcjonowania nieruchomości ziemskich (gdy chodzi o wskazanie konkretnej daty) nie dał ówczesny prawodawca, co potwierdza konkluzję, iż funkcjonujących w poszczególnych majątkach rozwiązań organizacyjno-finansowych nie uznał za istotne w kontekście zakresu nacjonalizacji nieruchomości ziemskich. W świetle przywołanych wyżej tez orzecznictwa, reprezentacyjna siedziba właściciela - o ile był to obiekt wyłącznie mieszkalny - nie służyła, co do zasady, produkcji rolnej.

Na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić należy że, przedmiotem postępowania na tym jego etapie jest jedynie działka ewidencyjna oznaczona numerem [...], co do której następcy prawni byłego właściciela wystąpili o wydanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. decyzji stwierdzającej, że zespół dworsko-parkowy usytułowany na w/w działce nie podpadał pod działanie art. 2 ust.1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie organu I w zakresie pkt I decyzji, które utrzymane zostało w mocy przez organ odwoławczy jest wadliwe.

Przechodząc do oceny wydanych decyzji w pkt. I należy wskazać, że w pierwszej kolejności należało rozważyć ewentualne naruszenie przez organ przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy przez organy, a na co w skardze wskazywała skarżąca, albowiem stwierdzenie tych uchybień niweluje konieczność badania merytorycznego zaskarżonych decyzji.

W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w niniejszej sprawie. Należy wskazać, iż zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W sprawie nie były kwestionowane ustalenia faktyczne (umiejscowienie obiektu, historia powstania obiektu, czy wręcz wydzielenia tzw. "resztkówki") lecz ich ocena. Postępowanie dowodowe przeprowadzone w toku niniejszego postępowania określić należy jako wyczerpujące, z tym, że organy obu instancji wyciągnęły wadliwe wnioski prowadzące w rezultacie do błędnego rozstrzygnięcia.

Należy również wskazać, że na mocy przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać rozstrzygnięcie niezgodne z rozstrzygnięciem organu I instancji, jeżeli uzna po rozpoznaniu sprawy, że orzeczenie I instancji jest nieprawidłowe z uwagi na niezgodność z przepisami prawa materialnego lub przepisami procedury. Zakres kompetencji merytoryczno-reformacyjnej organu II instancji ograniczył art. 138 § 2 k.p.a., jednak nie znajduje on zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem wadliwość dotyczy jedynie zważenia i oceny zebranego materiału dowodowego oraz prawidłowego i wszechstronnego uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Przypomnieć również należy, że charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Realizując tą zasadę, przepis art. 138 k.p.a. ukształtował postępowanie przed organem odwoławczym - co do zasady - jako postępowanie merytoryczne. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji, a zatem jest dwukrotnie rozpoznawana i rozstrzygnięta. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Niewątpliwie zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą jest wyznaczany zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji, a więc musi zachodzić tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy. Organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Ocena ta nie powinna być jedynie formalna, lecz powinna być poprzedzona, o ile jest to konieczne dla sprawdzenia zasadności i poprawności decyzji, przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego (porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1173/13, z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1315/13 i inne). Tymczasem treść zaskarżonej decyzji nie spełnia ww. kryterium, albowiem uzasadnienie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi sprowadza się w istocie do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji. Tymczasem prawidłowo przeprowadzone postępowanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju winno prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia w pkt 1 decyzji.

Zdaniem Sądu, Minister uznając za prawidłowe ustalenia Wojewody [...], błędnie oparł się w zasadniczej mierze przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy na zeznaniach świadka J. S., która była świadkiem ze słyszenia (o czym sama poinformowała organ) i w dużej mierze – zważywszy, że jest autorką opracowania "[...]“ - w zeznaniach przytaczała informacje uzyskane od osób mających kontakt z dworem. Opierała swoje zeznania również na przypuszczeniach i domysłach, co znajduje potwierdzenia w ich formułowaniu przez świadka: "prawdopodobnie, jakieś biuro, według mnie“ . Organy dając wiarę tym zeznaniom, nie zważając na powyżej podniesione okoliczności, bezpodstawnie uznały je za zgodne z wyjaśnieniami poprzedniczki prawnej skarżącej – M. W. i zeznaniami M. K. Wbrew ocenom organów nie sposób przyjąć, że okoliczność zamieszkiwania na terenie dworu rodziny właściciela i ewentualnie zarządcy daje podstawę do stwierdzenia, że na terenie dworu znajdował się ośrodek, z którego zarządzano majątkiem. Takie stwierdzenie jest dowolne i nie poparte żadnym dowodem. Zeznania świadka M. K. są o tyle zdaniem Sądu istotne, że świadek mieszkała na terenie pałacu przez okres [...] lat opiekując się dziećmi, potwierdziła, że zespół pałacowo-dworski , co z reguły miało miejsce, stanowił miejsce zamieszkania rodziny właścicieli i zatrudnionych w celu jego obsługi pracowników. Odległość czasowa może stanowić powód, dla którego sformułowania zeznań w pewnym zakresie przywołują wątpliwości, ale one nie mają znaczenia dla oceny kwestii najistotniejszej-roli zespołu dworsko-pałacowego w aspekcie braku jego funkcjonalnego związku z resztą majątku. Świadek Z. N. (urodzona w [...] roku), która również bywała w zespole pałacowym w [...] zeznała, że pałac służył celom mieszkalnym dla właściciela i administratora, park pełnił funkcje wypoczynkowe i spacerowe.

Zważywszy na powyższe oraz biorąc pod uwagę rozważania Sądu dotyczące zasady dwuinstancyjności postępowania oraz rozumienia związku funkcjonalnego i nieruchomości ziemskiej, na gruncie przepisów dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, a wypracowane przez orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Trybunału Konstytucyjnego, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego, zobowiązany jest do wydania decyzji odpowiadającej prawu i powyższym wskazaniom interpretacyjnym. Należy jeszcze raz wskazać, iż przejęciu na cele reformy może podlegać wyłącznie część nieruchomości w tym zakresie, w jakim ma ona charakter stricte rolny. Nie ma więc znaczenia, czy nastąpiło prawne wydzielenie działek, czy zamieszkiwał w nich dzierżawca. Istotną rolę odgrywa natomiast, czy możliwe jest faktyczne określenie granic części nieruchomości ziemskiej, która nie służyła ze swej natury produkcji rolnej. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, iż celowi temu nie służyła z reguły część rezydencjalna czy też wypoczynkowa i spacerowa. Jednocześnie przypomnieć należy, a co zostało już wcześniej wskazane, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji, a zatem jest dwukrotnie rozpoznawana i rozstrzygnięta.

Wobec powyższego naruszenia przez organ odwoławczy przepisu prawa materialnego - art.2 ust.1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz naruszeniu prawa procesowego – art. 7 w zw. 77 § 1 k.p.a. , art. 107 § 3 k.p.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a..