Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 382/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 33
journal: Dz.U. 1949 nr 27 poz 197
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. B. i P. J. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] listopada 2016 r., znak [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku M. B. oraz P. J. (dalej: skarżący), reprezentowanych przez adw. H. K., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] stycznia 2015 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] stycznia 1963 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urzędu Spraw Wewnętrznych w G. z [...] marca 1962r. nr [...], sprostowanego postanowieniem z [...] marca 1962 r. nr [...], przyznającego na rzecz T. Z. odszkodowanie w kwocie [...] zł za wywłaszczoną nieruchomość położoną w G. przy ul. M., zapisaną w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. wykaz [...], oznaczoną jako parcela nr [...] o powierzchni 947 m².

W decyzji z [...] listopada 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Ministra infrastruktury i Rozwoju z [...] stycznia 2015 r.

Stan sprawy przestawiał się następująco:

W decyzji z [...] stycznia 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpatrzeniu wniosku M. B. oraz P. J., reprezentowanych przez adw. H. K., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] stycznia 1963 r. Nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] marca 1962 r. nr [...], sprostowanego postanowieniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] marca 1962 r. nr [...], o przyznaniu na rzecz T. Z. odszkodowania w kwocie [...] zł za nieruchomość położoną w G., przy ul. M., zapisaną w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. wykaz [...], oznaczoną jako parcela nr [...] o powierzchni 947 m2, wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] listopada 1961r. nr [...].

W piśmie z 19 lutego 2015 r. (nadanym w tym samym dniu), M. B. oraz P. J., reprezentowani przez adw. H. K. złożyli - w ustawowym terminie - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] stycznia 2015 r. Skarżący zarzucili organowi, że nie zbadał należycie kwestii przeprowadzenia rozprawy odszkodowawczej w postępowaniu zakończonym orzeczeniem z [...] marca 1962 r. Zdaniem skarżących, rozprawa przeprowadzona w dniu [...] lutego 1956 r. miała charakter wyłącznie wywłaszczeniowy, zaś w późniejszym czasie nie została przeprowadzona dodatkowa rozprawa w przedmiocie odszkodowania. Spadkobiercą T. Z., właściciela wywłaszczonej nieruchomości, zmarłego [...] lipca 1985 r., zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego w G. z [...] lutego 1991 r. sygn. [...] jest D. J.. Spadkobiercami D. J., zmarłej dnia [...] czerwca 2012 r., na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] czerwca 2012 r. repertorium A nr [...] są zaś M. B. oraz P. J.. W związku z powyższym stronami niniejszego postępowania nadzorczego są następcy prawni T. Z., czyli M. B. oraz P. J., a także Skarb Państwa - Prezydent Miasta G..

W decyzji z [...] listopada 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Ministra infrastruktury i Rozwoju z [...] stycznia 2015 r. W uzasadnieniu ww. decyzji Minister Infrastruktury i Budownictwa wskazał, że mając na uwadze przytoczone w uzasadnieniu decyzji okoliczności, a także fakt, że istniał przedmiot postępowania w postaci wywłaszczonej nieruchomości, co do której dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania, oraz wniosku podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie, tj. Wydziału Wojskowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] grudnia 1955 r. nr [...], uzupełnionego pismem z [...] grudnia 1955 r. nr [...], należało uznać, że ww. orzeczenie z [...] marca 1962 r. nie zostało wydane bez podstawy prawnej. Minister Infrastruktury i Budownictwa wyjaśnił, że decyzja organu odwoławczego z [...] stycznia 1963 r. została wydana na skutek rozpatrzeniu złożonego w ustawowym terminie odwołania T. Z. od orzeczenia z [...] marca 1962 r. (które weszło do obrotu prawnego). Tym samym w ocenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa, ww. decyzja również nie została wydana bez podstawy prawnej. Organ przypomniał, że przedmiotowe orzeczenie wywłaszczeniowe z [...] marca 1962 r. zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tekst jedn.: Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Decyzja organu odwoławczego z [...] stycznia 1963 r. została zaś wydana na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. - jako przepisu określającego właściwość organu - oraz na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. - w pozostałym zakresie. Tym samym w świetle zgodności z przepisami ww. aktów prawnych oraz stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie orzekania należało oceniać kwestionowane rozstrzygnięcia. Według Ministra Infrastruktury i Budownictwa, skoro inwestor mógł złożyć wniosek o odszkodowanie wraz z wnioskiem o wywłaszczenie, to należy przyjąć, że nie doszło do naruszenia art. 33 ust. 1 dekretu. W ocenie organu, za niezasadny należało uznać zarzut podniesiony przez skarżących, jakoby doszło do rażącego naruszenia art. 33 ust. 2 dekretu przez ustalenie odszkodowania bez przeprowadzenia wymaganej przepisami dekretu rozprawy. Minister Infrastruktury i Budownictwa wyjaśnił również, że wysokość odszkodowania przyznanego T. Z. w przedmiotowym orzeczeniu z [...] marca 1962 r. ustalono na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 52, poz. 339). W ocenie organu, nie doszło do naruszenia przepisów § 11 rozporządzenia. Reasumując Minister Infrastruktury i Budownictwa wskazał, że przedmiotowe orzeczenie z [...] marca 1962 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Badając legalność decyzji Odwoławczej Komisji do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] stycznia 1963 r. nr [...] organ nadzoru nie stwierdził wystąpienia żadnej z przesłanek wyszczególnionych w art. 156 § 1 k.p.a. Według Ministra Infrastruktury i Budownictwa, decyzja organu odwoławczego z [...] stycznia 1963 r. nr [...] nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W piśmie z 22 grudnia 2016 r. M. B. i P. J. reprezentowani prze adw. H. K. zaskarżyli decyzję "Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...], [...].

W skardze wniesiono o: o uchylenie zaskarżonej decyzji, a nadto o orzeczenie o zwrocie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji "Ministra Infrastruktury i Rozwoju" zarzucono przede wszystkim rażące naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art.107 § 3 k.p.a., tj. niepodjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, wadliwe rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a także zawarcie w uzasadnieniu decyzji błędnych ocen prawnych tego stanu. W ocenie skarżących, kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość położoną w G. przy ul. M. oznaczoną jako parcela nr [...] o powierzchni 947 m², stanowiącą własność T. Z., ustalono zgodnie z art. 33 ust.2 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31, dalej: dekret z 1949 r.), tj. czy orzeczenie o ustaleniu odszkodowania zapadło po przeprowadzeniu rozprawy, której przedmiotem była sprawa wysokości odszkodowania należnego za wywłaszczoną nieruchomość.

Zdaniem skarżących, wbrew konstatacji Ministra, wniosek o wywłaszczenie nieruchomości z [...] grudnia 1955 r. (uzupełniony pismem z 30 grudnia 1955 r.) w ogóle nie zawierał wniosku wnioskodawcy wywłaszczenia - o ustalenie odszkodowania, a dokonana przez organ interpretacja tego pisma nosi cechę całkowitej dowolności. W konkluzji przedstawionych w skardze wywodów przyjęto, że ustalenie - orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. - Urzędu Spraw Wewnętrznych z [...] marca 1962r., Nr [...], sprostowanego postanowieniem z [...] marca 1962 r., znak [...] i utrzymanego w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] stycznia 1963 r., znak [...] - wysokości odszkodowania na rzecz T. Z. w kwocie [...] zł za wywłaszczoną nieruchomość położoną w G. przy ul. M. oznaczoną jako parcela nr [...] o powierzchni 947 m², dokonane zostało z rażącym naruszeniem przepisu art. 33 ust. 2 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Zdaniem skarżących, przedstawiając powyższą analizę prawną stanu faktycznego postępowania wywłaszczeniowego, organ nadzoru nie tylko nie dokonał jej w sposób wskazany przez spadkobierców T. Z., ale także przywołując niektóre elementy stanu faktycznego sprawy i nadając im całkowicie dowolną interpretację, wyprowadził zupełnie błędne wnioski prowadzące do negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. W ocenie skarżących, przedstawione powyżej uwagi jednoznacznie wskazują, że w toku postępowania nadzorczego organ rażąco naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co w pełni uzasadnia wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa w piśmie z 30 stycznia 2017 r. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W odpowiedzi na skargę uczestnik postępowania Prezydent Miasta G. wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej w piśmie z 10 kwietnia 2017 r. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpatrywania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu, organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowanych w niniejszej sprawie przepisów prawa.

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ administracji orzeka jako organ kasacyjny na podstawie przepisów i stanu faktycznego obowiązujących w dacie wydania decyzji podlegającej ocenie pod względem istnienia przesłanek do stwierdzenia jej nieważności.

W rozpoznawanej sprawie wyróżniono zarzuty proceduralne oraz dotyczące prawa materialnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że zarzuty procesowe, podnoszące naruszenie przepisów postępowania, powinny być zbadane przed zarzutami niewłaściwej wykładni lub błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Dopiero wszak po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, co stanowi kwestię o charakterze procesowym, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis materialnoprawny (tak np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 848/11, LEX nr 1218904 i z 9 maja 2013 r., sygn. akt IOSK 2355/11, LEX nr 1328094).

W pierwszej kolejności przechodząc do oceny zarzutów dotyczących prawa procesowego, Sąd nie podziela zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ II instancji art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Organy orzekające w niniejszej sprawie oceniły na podstawie całokształtu materiału dowodowego udowodnienie okoliczności związanych z odmową stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] stycznia 1963 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Urzędu Spraw Wewnętrznych w G. z [...] marca 1962 r. nr [...] sprostowanego postanowieniem z [...] marca 1962 r. nr [...] przyznającego na rzecz T. Z. odszkodowanie w kwocie [...] zł za wywłaszczoną nieruchomość położoną w G. przy ul. M., zapisaną w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. wykaz [...], oznaczoną jako parcela nr [...] o powierzchni 947 m2.

W ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia zarzucanych w skardze przepisów. Sąd nie stwierdził naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły ww. przepisów, gdyż zgodnie obowiązkiem ustawowym działały na podstawie i w granicach prawa, ale także wypełniły obowiązek czuwania nad tym, aby zachowania wszystkich uczestników postępowania administracyjnego – we wszystkich stadiach postępowania – były zgodne z prawem.

W niniejszej sprawie skarżący dowodzą rażącego naruszenia orzeczeń wywłaszczeniowych wydanych na podstawie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Ocenie podlegała okoliczność czy przy wydaniu tychże orzeczeń popełniono rażące uchybienia przepisom tego aktu prawnego, i właściwej procedurze, mając na uwadze ówczesny stan prawny i faktyczny. Stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa wymaga ustalenia, że doszło do uchybienia kwalifikowanego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, oczywistego, czyli takiego, które stanowi zaprzeczenie stanu prawnego istotnego z punktu widzenia danego rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, że chodzi o stan prawny w zakresie jego obowiązywania i interpretacji niewątpliwy i nierodzący rozbieżności w wykładni. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny; charakter tego naruszenia powoduje, że owe orzeczenie organu administracji nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Można zatem powiedzieć, że w przypadku badania tej przesłanki nieważności decyzji ocena poprawności zastosowania przepisu prawa jest łagodniejsza niż w przypadku oceny dokonywanej w toku instancji, która zresztą to ocena nie jest oceną sensu stricte, bo organ odwoławczy rozpatruje każdą sprawę merytorycznie w jej całokształcie, a nie dokonuje kontroli legalności decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji.

Trzeba ją wszak przeprowadzić z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności każdej sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2008 r., sygn. I OSK 1710/07).

Przepisy dekretu z 26 kwietnia 1949 r. normowały zasady i sposoby przejmowania, nabywania, zbywania i przekazywania nieruchomości lub ich części niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (art. 1). Oznacza to, że głównym kryterium ich stosowania była przesłanka niezbędności dla wyżej wymienionego celu.

Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w dekrecie, a jest pojęciem tzw. nieostrym, ocennym, i wymagającym wykładni. W doktrynie i judykaturze nie jest uznawana za rażące naruszenie prawa błędna wykładnia danego przepisu, którego treść może wywołać rozbieżności w tym zakresie (zob. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego z komentarzem, Warszawa 1998 r., s. 810). Zmiana interpretacji prawa w praktyce nie prowadzi do stwierdzenia nieważności decyzji; godziłoby to wszak w stabilność porządku prawnego. Zagadnienie wykładni prawa jest uznawane za uchylające się spod kwalifikacji pod przesłankę rażącego naruszenia prawa, bo taki zarzut można postawić tylko zastosowaniu przepisu, którego treść jest jednolicie rozumiana. Jeżeli przepis może być różnie interpretowany, to taka sytuacja nie skutkuje nigdy oceną wydanego w oparciu o jeden z możliwych wniosków interpretacyjnych aktu, jako rażąco wadliwego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zdaniem Sądu, zastosowana przez organy wykładnia art. 33 ust. 2 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4 poz. 31) została przeprowadzona w granicach prawa. Sąd nie podziela zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ II instancji art. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Według Sądu, organy obu instancji dokonały niewadliwej analizy zebranego materiału dowodowego, który w ocenie Sądu jest prawidłowo zebrany i kompletny, a wnioski jakie z niego wysnute były logicznie uzasadnione i nie noszą cech dowolności.

Według Sądu, materiał dowodowy oraz postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ orzekający są zgodne z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy orzekające w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a także oceniły na podstawie całokształtu materiału dowodowego udowodnienie danych okoliczności. Zdaniem Sądu, podejmując rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie organy przeprowadziły również w sposób prawidłowy proces subsumcji stanu faktycznego pod obowiązujące normy prawne regulujące wydanie przez organ I instancji decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] stycznia 1963 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urzędu Spraw Wewnętrznych w G. z [...] marca 1962 r. nr [...], sprostowanego postanowieniem z [...] marca 1962r. nr [...], przyznającego na rzecz T. Z. odszkodowanie w kwocie 1440, 33 zł za wywłaszczoną nieruchomość położoną w G. przy ul. M., zapisaną w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. wykaz [...], oznaczoną jako parcela nr [...] o powierzchni 947 m2.

W ocenie Sądu, uzasadnienie decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] listopada 2016 r. spełnia wymagania wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Z jego treści wynika bowiem, dlaczego podjęte zostało takie, a nie rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy oczekiwane przez skarżących. W niniejszej sprawie organ zbadał poszczególne przesłanki stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, określone w art. 156 § 1 k.p.a., i wskazał, że w ocenianych rozstrzygnięciach nie stwierdzono wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a., albowiem: brak jest dowodów na okoliczność, że rozstrzygnięto sprawę uprzednio rozstrzygniętą ostatecznie inną decyzją (orzeczeniem), nie doszło do skierowana żadnego z rozstrzygnięć do osoby niebędącej stroną w sprawie, wykonalność kontrolowanych decyzji nie budzi wątpliwości, brak jest podstaw do twierdzenia, że ww. decyzje w razie wykonania wywołałyby czyn zagrożony karą lub są dotknięte wadą powodującą ich nieważność z mocy prawa. Badając przesłankę z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., organ stwierdził, że kontrolowane rozstrzygnięcia nie zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Należy zgodzić się z organem, że orzeczenie z [...] marca 1962 r. nr [...] o odszkodowaniu zostało wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urzędu Spraw Wewnętrznych, tj. organ, który na podstawie art. 14 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. był właściwy do orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu w stosunku do nieruchomości położonych m. in. w G.. Decyzja z [...] stycznia 1963 r. nr [...] została wydana przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych - organ odwoławczy w sprawach wywłaszczeniowych i odszkodowawczych, co wynikało z treści art. 28 ust. 2 w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. Postanowienie z [...] marca 1962 r. nr [...] zostało zaś wydane przez organ, który wydał prostowane orzeczenie.

Należy wyjaśnić, że orzeczenie z [...] marca 1962 r. zostało wydane w trybie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tekst jedn.: Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r., nr 17, poz. 70 - brzmienie pierwotne), ww. akt prawny utracił moc obowiązującą jednakże w sprawach wszczętych i niezakończonych należało w dalszym ciągu stosować przepisy dekretu, za wyjątkiem spraw odszkodowawczych - jeżeli wniosek o wywłaszczenie został złożony po dniu 1 lipca 1956 r.

Badając treść orzeczenia wywłaszczeniowego z [...] listopada 1961 r. należy stwierdzić, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte na wniosek Wydziału Wojskowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., złożony w dniu [...] grudnia 1955 r. Oznacza to, że przedmiotowe postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte przed dniem 1 lipca 1956 r. W konsekwencji organ na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. prawidłowo ustalił odszkodowanie w orzeczeniu z [...] marca 1962 r., nie zaś na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. W niniejszej sprawie istniał zatem przedmiot postępowania w postaci wywłaszczonej nieruchomości, co do której dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania, oraz wniosku podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie, tj. Wydziału Wojskowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] grudnia 1955 r. nr [...], uzupełnionego pismem z [...] grudnia 1955 r. nr [...]. Tym samym prawidłowo organ uznał, że ww. orzeczenie z [...] marca 1962 r. nie zostało wydane bez podstawy prawnej. Decyzja organu odwoławczego z [...] stycznia 1963 r. została zaś wydana na skutek rozpoznania złożonego w ustawowym terminie odwołania T. Z. od orzeczenia z [...] marca 1962 r. (które weszło do obrotu prawnego). W konsekwencji ww. decyzja również nie została wydana bez podstawy prawnej.

Orzeczenie wywłaszczeniowe z [...] marca 1962 r. zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tekst jedn.: Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Podstawą prawną decyzji organu odwoławczego z [...] stycznia 1963 r. stanowił art. 28 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. oraz przepisy dekretu z 26 kwietnia 1949 r. Zgodnie z art. art. 33 ust. 1 dekretu, wniosek o odszkodowanie mógł złożyć inwestor lub wywłaszczony z tym, że wykonawca narodowych planów gospodarczych mógł zgłosić wniosek odszkodowawczy równocześnie z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.

Nie można zgodzić się z zarzutem skarżących, że wniosek o wywłaszczenie nieruchomości z [...] grudnia 1955 r. (uzupełniony pismem z [...] grudnia 1955 r.) w ogóle nie zawierał wniosku wnioskodawcy wywłaszczenia o ustalenie odszkodowania, a dokonana przez organ interpretacja tego pisma nosi cechę całkowitej dowolności. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wskazać należy, że w podstawie ww. wniosku powołano art. 17 i 33 ww. dekretu. Zgodnie z art. 33 ust. 1 dekretu, wniosek o ustalenie odszkodowania każda ze stron mogła złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej po zgłoszeniu wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Wykonawca narodowych planów gospodarczych mógł zgłosić wniosek o ustalenie odszkodowania równocześnie z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. W razie sporu co do tytułu własności nieruchomości (art. 26 ust. 3) wniosek o ustalenie odszkodowania był rozpatrywany po prawomocnym rozstrzygnięciu sporu. Orzeczenie o ustaleniu odszkodowania zapadało po przeprowadzeniu rozprawy (art. 33 ust. 2). Wniosek o ustalenie odszkodowania za zniszczone zasiewy, uprawy lub plony mógł być złożony osobno, niezwłocznie po objęciu nieruchomości przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych. Wniosek taki rozpatrzony mógł być na osobnej rozprawie i mogło być wydane co do niego osobne orzeczenie, bądź też na rozprawie, wyznaczonej do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za całość nieruchomości, przy czym i w tym ostatnim przypadku odszkodowanie za zniszczone zasiewy, uprawy lub plony było wyodrębnione. W każdym przypadku wniosek powinien być rozpatrzony w ciągu czternastu dni od złożenia (art. 33 ust. 3). Jeżeli wniosek o ustalenie odszkodowania zgłoszony został przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu, a orzeczenie o wywłaszczeniu miało zapaść w wyniku rozprawy - w wyniku tej samej rozprawy mogło zapaść orzeczenie o ustaleniu odszkodowania. W zawiadomieniach o miejscu i terminie rozprawy należało uprzedzić, że przedmiotem rozprawy będzie również wniosek o ustalenie odszkodowania. Z powyższego w ocenie Sądu wynika, że w podstawie wniosku z [...] grudnia 1955 r. został wymieniony przepis, który regulował kwestie związane z odszkodowaniem.

Z akt sprawy wynika również, że w piśmie z [...] grudnia 1955 r. nr [...], uzupełnionym pismem z [...] grudnia 1955 r. nr [...] Wydział Wojskowy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. - jako wykonawca narodowych planów gospodarczych - wystąpił do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Wydział Społeczno - Administracyjny z wnioskiem o wywłaszczenie, na rzecz Skarbu Państwa szeregu nieruchomości, w tym m. in. nieruchomości położonej w G. przy ul. M., oznaczonej jako parcela nr [...] wykaz [...] W. o powierzchni 947 m2, stanowiącej własność T. Z.. Należy podkreślić, że wniosek z [...] grudnia 1955 r. wskazywał jako podstawę prawną żądania m. in. art. 33 dekretu. W piśmie z 30 grudnia 1955 r. uzupełniającym wniosek wywłaszczeniowy, wymieniono nieruchomości, za które należy ustalić odszkodowanie. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Ministra Infrastruktury i Budownictwa, że z treści powyższych dokumentów wynika, że wniosek złożony w dniu [...] grudnia 1955 r. miał charakter wywłaszczeniowo-odszkodowawczy. W okolicznościach niniejszej sprawy organ prawidłowo zatem uznał, że skoro inwestor mógł złożyć wniosek o odszkodowanie wraz z wnioskiem o wywłaszczenie, to należało przyjąć, że nie doszło do naruszenia art. 33 ust. 1 dekretu. W zawiadomieniu z [...] lutego 1956 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., poinformowało strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz terminie i miejscu przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowej. Z treści zawiadomienia wynika, że rozprawa miała odbyć się w dniu [...] lutego 1956 r. w lokalu Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. Wydział Społeczno - Administracyjny w pokoju nr 106. Z rozdzielnika tego pisma wynika, że zostało ono wysłane do stron postępowania, w tym również do T. Z.. W aktach sprawy brak jest zwrotnych potwierdzeń odbioru. Zasadnie zatem uznał organ, że nastąpiło doręczenie ww. zawiadomienia T. Z. na podstawie okoliczności jego uczestnictwa w rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] lutego 1956 r. Zawiadomienie z [...] lutego 1956 r. zostało również wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. w dniach [...] lutego 1956 r. – [...] marca 1956 r. Zdaniem Sądu, pomimo, że przedmiotowe pismo zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń już po przeprowadzeniu rozprawy, nie można uznać, aby doszło do rażącego naruszenia prawa, ponieważ właściciel przedmiotowej nieruchomości był obecny na rozprawie w dniu [...] lutego 1956 r., udzielając w jej toku obszernych wyjaśnień dotyczących kwestii istotnych dla ustalenia wysokości i formy odszkodowania.

Nie można zgodzić się z zarzutem skarżących, że przeprowadzona w dniu [...] lutego 1956 r. rozprawa miała charakter wyłączenie wywłaszczeniowy. Przeczy temu ponadto treść protokołu z rozprawy, z którego wynika, że rozprawę zarządzono w celu przeprowadzenia w toku postępowania wywłaszczeniowego; a) ustaleń niezbędnych do określenia odszkodowania, b) przesłuchania stron i osób zainteresowanych, c) rozpatrzenia zgłoszonych wniosków i sprzeciwów. W protokole z rozprawy z [...] lutego 1956 r. znalazło się stwierdzenie według którego "Przewodniczący Komisji po stwierdzeniu, że formalnym przepisom Dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. co do zawiadomienia stron i osób zainteresowanych o terminie i miejscu nieruchomości stało się zadość zarządził dokonanie przez osoby biorące udział w rozprawie oględzin zawnioskowanych do wywłaszczenia nieruchomości i sporządzenia szczegółowego opisu tych nieruchomości oraz innych danych potrzebnych Prezydium W.R.N. do wydania orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, względnie orzeczenia dostarczenia nieruchomości zamiennych".

Z protokołu rozprawy wynika również, że T. Z. m. in. oświadczył, że jest właścicielem drugiej nieruchomości o pow. 390 m2, zabudowanej domem mieszkalnym. Na wywłaszczonej nieruchomości o pow. 947 m2 planował zaś wybudować w przyszłości dom jednorodzinny dla swoich dzieci. Treść cytowanego protokołu z rozprawy potwierdza zatem, że jej przedmiotem były kwestie odszkodowawcze. Należy zgodzić się z organem, że postępowanie wszczęte wnioskiem z [...] grudnia 1955 r. miało charakter wywłaszczeniowo-odszkodowawczy. Tym samym nie można było uznać, że orzeczenie z [...] marca 1962 r. zapadło bez przeprowadzenia rozprawy w przedmiocie odszkodowania.

W ocenie Sądu, umieszczenie w podstawie prawnej wniosku art. 33 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. pokazuje jednoznacznie, że wykonawca narodowych planów gospodarczych jednocześnie złożył wniosek o ustalenie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Z protokołu z [...] lutego 1956 r. wynika, że w przedmiotowej sprawie została przeprowadzona rozprawa, w której uczestniczył m. in. T. Z., co oznacza, że brak jest w tej części zaistnienia rażącego naruszenia prawa. W świetle powyższych okoliczności za całkowicie niezasadny należy uznać zarzut podniesiony przez skarżących, według których doszło do rażącego naruszenia art. 33 ust. 2 dekretu przez ustalenie odszkodowania bez przeprowadzenia wymaganej przepisami dekretu rozprawy. Zgodnie z art. 33 ust. 6, jeżeli wniosek o ustalenie odszkodowania zgłoszony został przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu, a orzeczenie o wywłaszczeniu ma zapaść w wyniku rozprawy - w wyniku tej samej rozprawy może zapaść orzeczenie o ustaleniu odszkodowania, a zatem taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie.

Wysokość odszkodowania przyznanego T. Z. w orzeczeniu z [...] marca 1962 r. ustalono na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 52, poz. 339). Z uwagi na to, że wywłaszczona nieruchomość o pow. 947 m2 była parcelą budowlaną wykorzystywaną jako przydomowy ogródek warzywny prawidłowo zastosowano mnożnik służący do otrzymania wysokości odszkodowania (§ 11 ust. 3 rozporządzenia). Wskazać również należy, że wartość zastosowanego mnożnika odpowiada położeniu przedmiotowej nieruchomości w mieście o liczbie ludności 100 000 - 500 000, w strefie pośredniej. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów § 11 rozporządzenia. Orzeczeniem z [...] marca 1962 r., Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urząd Spraw Wewnętrznych w G. orzekło o przyznaniu na rzecz T. Z. odszkodowania w kwocie [...] zł za wywłaszczoną nieruchomość położoną w G. przy ul. M., zapisaną w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. wykaz [...], oznaczoną jako parcela nr [...] o powierzchni 947 m2. Przedmiotowe orzeczenie zostało skutecznie doręczone stronie – T. Z. w dniu [...] marca 1962 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tego orzeczenia znajdującego się w aktach sprawy.

Według art. 36 ust. 1 dekretu, na wniosek jednej ze stron należało na rozprawie wysłuchać rzeczoznawców co do wysokości odszkodowania, przypadającego według art. 28. Oznacza to, że udział rzeczoznawcy w rozprawie miał charakter fakultatywny. Przepis ten w niniejszej sprawie nie miał zastosowania. Z akt archiwalnych nie wynika, aby którakolwiek ze stron wnioskowała o wysłuchanie biegłego. Należy zatem podzielić stanowisko organu, że przedmiotowe orzeczenie z [...] marca 1962 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. W postanowieniu z [...] marca 1962 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urząd Spraw Wewnętrznych w G. w pkt 1 orzekło, na podstawie art. 105 k.p.a., o sprostowaniu z urzędu błędów pisarskich w ww. orzeczeniu o odszkodowaniu z [...] marca 1962 r. nr [...]. W pkt 2 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urząd Spraw Wewnętrznych w G. wyjaśniło wątpliwości co do treści orzeczenia w przedmiocie nieprzyznania tytułem odszkodowania nieruchomości zamiennej wskazując, że oprócz wywłaszczonej T. Z. był właścicielem nieruchomości o pow. 390 m2, na której znajduje się dom mieszkalny, a zatem wywłaszczona nieruchomość nie była uprzywilejowana w rozumieniu art. 30 ust. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. i nie przysługuje za nią działka zamienna. Zgodzić należy się organem nadzoru, który badając legalność decyzji odwoławczej Komisji do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] stycznia 1963 r. nr [...] nie stwierdził zajścia żadnej z przesłanek wyszczególnionych w art. 156 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, decyzja organu odwoławczego z [...] stycznia 1963 r. nr [...] nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podjęta została z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, skarga nie mogła zostać uwzględniona, a Sąd orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji.