Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 640/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 3
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Dnia 14 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.), Asesor WSA Marcin Olejniczak, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2024 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 25 czerwca 2024 r. nr KO.441.119.2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. MR


UZASADNIENIE

II SA/Łd 640/24

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia 27 lipca 2023 r. Burmistrz Ujazdu, działając w oparciu o art. 16 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323 - dalej w skrócie "u.ś.r.") odmówił przyznania M.W. zasiłku pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 26.06.2023 r. M.W. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, załączając orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 29.05.2023 r. Nr , wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. Po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego stwierdzono, że M.W. nie spełnia przesłanek określonych w u.ś.r. do przyznania ww. świadczenia. Z orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...].05.2023 r. Nr wynika bowiem, że problematyczne jest ustalenie, czy niepełnosprawność M. W. powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Nie może budzić wątpliwości, że sprawa ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie ma charakteru decyzji uznaniowej, lecz jest decyzją związaną, co oznacza, że przyznać taki zasiłek organ może tylko wtedy, gdy spełnione zostały przewidziane przepisami prawa wymogi. M.W. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istota problemu sprowadza się tym samym do oceny, czy strona spełnia przesłanki do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 16 ust. 3 u.ś.r. Warunkiem nabycia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na tej podstawie jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: 1) wnioskujący o zasiłek musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, 2) niepełnosprawność ta musi powstać do ukończenia 21. roku życia. Podkreślono, że w zakresie drugiej z tych przesłanek, w przytoczonym przepisie mowa jest o niepełnosprawności w sensie ogólnym. Przesłanka ta dotyczy momentu powstania u wnioskodawcy niepełnosprawności, nie zaś powstania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Rozpoznając sprawę w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, w przypadku, o jakim mowa w art. 16 ust. 3 u.ś.r., organ nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania ani stopnia niepełnosprawności, ani daty, od której niepełnosprawność istnieje. Skoro prawodawca wprost określił, że takie ustalenia określa się w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, a zatem w oparciu o ten dokument organ czyni ustalenia w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie takie nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem ani też ustaleniami organu pomocowego dokonanymi w prowadzonym przez ten organ postępowaniu wyjaśniającym. Z tych względów odmówiono przyznania M.W. zasiłku pielęgnacyjnego.

W odwołaniu M.W. podniósł, że w jego przypadku Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. stwierdził, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, tym samym, w ocenie skarżącego, mogła ona powstać do ukończenia 21. roku życia.

Decyzją z dnia 25 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium wyjaśniło, że prawne uwarunkowania spraw z zakresu ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wynikają z regulacji zawartych w u.ś.r. Użyty przez ustawodawcę w powyżej powołanym przepisie zwrot "zasiłek przysługuje" świadczy bezspornie, iż decyzje administracyjne podejmowane na podstawie art. 16 u.ś.r. mają charakter związany, a co za tym idzie możliwość przyznania regulowanego w nim zasiłku pielęgnacyjnego jest możliwe tylko i wyłączne po spełnieniu przez stronę ubiegająca się o to świadczenie, warunków określonych w u.ś.r.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W myśl art. 16 ust. 2 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny przysługuje m.in. osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia (art. 16 ust. 3 u.ś.r.).

Stosownie do art. 3 pkt 20 u.ś.r, umiarkowany stopień niepełnosprawności oznacza: a) niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że M.W. w dniu 26 czerwca 2023 r. złożył do organu pomocowego wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Skarżący do wniosku dołączył orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] maja 2023 r. Nr , na podstawie którego został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 28.05.2025 r. W tymże orzeczeniu wskazano, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21.04.2023 r.

Ustalanie i ocena stopnia niepełnosprawności dla potrzeb przyznania zasiłku pielęgnacyjnego następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44), dalej: "ustawa o rehabilitacji".

W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, o stopniu niepełnosprawności i dacie jej powstania orzekają powiatowe i następnie wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. W konsekwencji tego, do ustalenia stopnia niepełnosprawności stosuje się rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 857, dalej jako: "rozporządzenie"), będące aktem wykonawczym do powołanej wyżej ustawy o rehabilitacji. W § 14 ust. 3 tego rozporządzenia wskazano, że datę lub okres powstania niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia, dokumentacji medycznej lub orzeczeń o inwalidztwie, niezdolności do pracy, wydanych przez organy na podstawie przepisów odrębnych. Jeżeli z przedłożonej dokumentacji, przebiegu schorzenia, orzeczeń o inwalidztwie lub niezdolności do pracy osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania niepełnosprawności, należy wpisać wyrazy "nie da się ustalić" (§14 ust. 4 rozporządzenia). Natomiast według § 14 ust. 5 rozporządzenia, datę lub okres powstania stopnia niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia i dokumentacji medycznej. Jeżeli z przedłożonej dokumentacji medycznej i przebiegu schorzenia osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania stopnia niepełnosprawności, za datę tę należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu (§ 14 ust. 6 rozporządzenia).

Powyższe wskazuje, że ustalenie daty lub okresu powstania niepełnosprawności oraz jej stopnia, następuje w sposób sformalizowany, na podstawie określonych prawem dokumentów medycznych. Ustalenia tego dokonują zaś powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, wskazane w art. 6 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Członkami tych zespołów mogą być jedynie te osoby, które spełniają wymagania wynikające z § 18 ust. 1 i § 21 rozporządzenia. Efektem ustaleń i ocen tych zespołów są orzeczenia, w których określa się datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz stopnia tej niepełnosprawności.

Kolegium podkreśliło, że stwierdzenia zawarte przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności w zakresie niepełnosprawności, daty powstania oraz jej stopnia są wiążące dla organu administracyjnego rozpoznającego wniosek w przedmiocie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 2590/12; z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 325/13; z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1999/22, z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 782/22, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA).

Warunkiem nabycia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie ww. przepisu jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, mianowicie: 1) wnioskujący o zasiłek musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, 2) niepełnosprawność ta musi powstać do ukończenia 21. roku życia. Podkreślić w tym miejscu należy, że w zakresie drugiej z tych przesłanek, w przytoczonym przepisie mowa jest o niepełnosprawności w sensie ogólnym. Innymi słowy, przesłanka ta dotyczy momentu powstania u wnioskodawcy niepełnosprawności, nie zaś powstania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2019 r. I OSK 3893/18, CBOSA). Ponadto należy wskazać, że rozpoznając sprawę w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, w przypadku o jakim mowa w przywołanym art. 16 ust. 3 u.ś.r., organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje. Ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywać się może wyłącznie w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie takie nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem ani też ustaleniami organu pomocowego dokonanymi w prowadzonym przez ten organ postępowaniu wyjaśniającym. Stanowisko takie potwierdzają także inne, liczne orzeczenia sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 782/22, wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 259/12, wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 261/23; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 922/22, wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 815/21, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/O1 34/12; wyrok WSA w Kielcach z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 625/12; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lipca2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 151/08; CBOSA). Wobec powyższego nie jest możliwym samodzielne kwalifikowanie niepełnosprawności przez organ bądź też dokonywanie swobodnej interpretacji przedłożonego orzeczenia.

Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium stwierdziło należy, iż w okolicznościach niniejszej sprawy niespornym jest spełnienie przez skarżącego pierwszej z przesłanek z art. 16 ust. 3 u.ś.r., bowiem - jak już wcześniej wskazano - skarżący jest osobą w wieku powyżej 16. roku życia, a nadto jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, czego potwierdzeniem jest orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] maja 2023 r., na podstawie którego został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 28.05.2025 r. W tymże orzeczeniu wskazano, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21.04.2023 r.

W orzeczeniu tym wskazano jednak wyłącznie datę powstania u skarżącego ustalonego stopnia niepełnosprawności, tj. stopnia umiarkowanego. Na podstawie podanej w tym zakresie daty stwierdzić można, że ów stopień niepełnosprawności powstał u skarżącego w jego 51. roku życia. W orzeczeniu tym nie ustalono natomiast daty powstania u skarżącego niepełnosprawności w sensie ogólnym, do której to daty odnosi się art. 16 ust. 3 u.ś.r. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na konstatację, iż niepełnosprawność skarżącego powstała przed jego 21. rokiem życia. Tym samym przedłożone przez skarżącego orzeczenie nie świadczy o spełnieniu dyspozycji art. 16 ust. 3 u.ś.r.

Przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wymaga jednoznacznego określenia w orzeczeniu zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. rokiem życia strony. Jeszcze raz powtórzyć trzeba, że tylko taki dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o niepełnosprawności nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem ani też ustaleniami organu pomocowego dokonanymi w prowadzonym przez ten organ postępowaniu wyjaśniającym. Chybiona jest zatem ocena skarżącego, że skoro w orzeczeniu o niepełnosprawności stwierdzono, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, tym samym, można przyjąć, że mogła ona powstać do ukończenia 21. roku życia.

Wobec powyższego, w ocenie Kolegium, procedujący w sprawie organ zasadnie uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu przedmiotowego świadczenia. Skarżący nie wykazał bowiem spełnienia łącznie ustawowych przesłanek, o których mowa w art. 16 ust. 3 u.ś.r., tj. nie wykazał w sposób przewidziany prawem, że jego niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez niego 21. roku życia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący ponownie wskazał, że skoro Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. stwierdził, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, to mogła ona powstać powyżej 16. roku życia do ukończenia 21. roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Tryb, w swej decyzji powołuje się na rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, z którego przytacza m.in. § 14 ust. 6 rozporządzenia, który mówi, że "Jeżeli z przedłożonej dokumentacji medycznej i przebiegu schorzenia osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania stopnia niepełnosprawności, za datę tę należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu", lecz nie jest to ustalenie i stwierdzenie powstania niepełnosprawności, a jedynie formalny zapis w druku orzeczenia o niepełnosprawności. Samo przyjęcie jako daty złożenia wniosku nie diagnozuje nabycia niepełnosprawności. Jest to jedynie zapis i unormowanie urzędowe, aby w tej rubryce nie pojawił się znak zapytania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – dalej przywoływanej jako: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w ramach sprawowanej kontroli sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Przedmiotem skargi stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 25 czerwca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Ujazdu z dnia 27 lipca 2023 r. o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy u.ś.r., w szczególności przepis art. 16 ust. 3 tej ustawy. Stosownie do treści art. 16 ust. 3 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Z kolei zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 20 u.ś.r. przez umiarkowany stopień niepełnosprawności należy rozumieć:

a) niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,

b) całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

c) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów.

Z przytoczonych przepisów wynika, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w art. 16 ust. 3 u.ś.r., jest uzależnione od zaistnienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze - osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, po drugie - niepełnosprawność musiała powstać przed ukończeniem przez nią 21 roku życia.

Bezspornym w sprawie jest, że skarżący (ur. [...] 1972 r.) legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ustalonym w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] maja 2023 r. wydanym do dnia 28 maja 2025 r.

Jak wynika z treści orzeczenia ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 21 kwietnia 2023 r. (czyli od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia), natomiast daty powstania niepełnosprawności "nie da się ustalić" (pkt IV).

W niniejszej sprawie organy przyjęły, że na podstawie pozostającej w aktach dokumentacji nie da się ustalić, od kiedy niepełnosprawność skarżącego istnieje, zatem brak podstaw do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 16 ust. 3 u.ś.r.

Istota sporu sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy w sprawie została spełniona druga przesłanka warunkująca przyznanie wnioskowanego świadczenia, tj. powstania niepełnosprawności w wieku do ukończenia 21 roku życia.

Pojęcie niepełnosprawności zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 44) i oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy.

Powstanie niepełnosprawności zawsze poprzedza datę jej ustalenia, a orzeczenie ustalające niepełnosprawność lub stopień niepełnosprawności ma charakter deklaratoryjny, stąd też konieczność rozróżnienia w nim momentu "powstania niepełnosprawności" i daty administracyjnego ustalenia stopnia niepełnosprawności, czyli "powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności" (zob. § 13 ust. 2 pkt 11 i 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, tj.: Dz. U. z 2021 r. poz. 857).

Wobec tego, nie można traktować w sposób tożsamy daty ustalenia niepełnosprawności z okresem jej powstania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 stycznia 2022 r., II SA/Łd 841/21).

Ustalenie faktu niepełnosprawności i jego stopnia przez organy orzekające w sprawie przyznania określonego świadczenia, w niniejszej sprawie zasiłku pielęgnacyjnego, odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności i wyłącznie ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania stopnia niepełnosprawności.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia niepełnosprawności jest postępowaniem sformalizowanym. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej do orzekania w tych sprawach zostały powołane powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja. Są one jedynymi organami uprawnionymi do orzekania o stopniu niepełnosprawności. Dlatego też rozpoznając sprawę w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego w przypadku, o jakim mowa w art. 16 ust. 3 ustawy, organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania ani stopnia niepełnosprawności ani też daty, od której niepełnosprawność ta istnieje.

Ponadto na gruncie niniejszej sprawy należy również mieć na uwadze, że zgodnie z § 13 ust. 2 pkt 11 i 12 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie zaś z treścią § 14 ust. 4 tego rozporządzenia, jeżeli z przedłożonej dokumentacji, przebiegu schorzenia, orzeczeń o inwalidztwie lub niezdolności do pracy osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania niepełnosprawności, należy zamieścić w treści orzeczenia określone sformułowanie - "nie da się ustalić". Powyższe oznacza, iż data, od której powstała niepełnosprawność jest przedmiotem badania w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez wyspecjalizowane organy, jakimi są zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności.

Wobec powyższego uprawnione jest twierdzenie, że w świetle art. 16 ust. 3 ustawy do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ustawodawca wymaga, aby w orzeczeniu właściwej jednostki do spraw orzekania o niepełnosprawności zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, iż niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia.

Zawarte w złożonym przez skarżącego orzeczeniu sformułowanie iż "nie da się ustalić" od kiedy istnieje jego niepełnosprawność świadczy, że okoliczność ta była przez właściwy organ badana i pomimo tego okazała się niemożliwą do ustalenia. Organ administracyjny rozpoznający wniosek w przedmiocie uprawnień skarżącego do zasiłku pielęgnacyjnego był związany zawartym w powyższym orzeczeniu rozpoznaniem oraz innymi jego elementami. Orzeczenie Zespołu do Spraw Niepełnosprawności wydane na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie może być ani zastąpione żadnym innym dokumentem, ani ustaleniami organu w postępowaniu dowodowym, ani tym bardziej domniemaniami czy sugestiami wysuwanymi przez stronę.

Przypomnienia wymaga, że orzeczenia zespołów powiatowych podlegają weryfikacji we właściwym trybie odwoławczym, czego strona nie uczyniła godząc się z jego treścią i skutkami.

Przyczyna niepełnosprawności oznaczona została symbolami 05-R, 10-N, a ocena lekarska przeprowadzona została w oparciu o przeprowadzone badania, wywiady i dokumentację medyczną zgromadzoną w aktach i przedstawioną na posiedzeniu komisji, ze szczególnym uwzględnieniem kart informacyjnych leczenia szpitalnego z [...] sierpnia 2022 r. i [...] kwietnia 2016 r. W żaden sposób w orzeczeniu nie wskazano na możliwość powstania niepełnosprawności jako takiej przed 21 rokiem życia.

Reasumując, skoro decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że wnioskodawca powinien spełnić przewidziane prawem wymogi, gdyż tylko wówczas istnieje podstawa prawna do jej wydania zgodnie z żądaniem strony, to tym samym, odmawiając przyznania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego z uwagi na brak określenia w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, że niepełnosprawność postała przed 21 rokiem życia organy działały zgodnie z prawem.

W ocenie Sądu, organy administracji obu instancji wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełniły obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska strony skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że skarżący domaga się odmiennego interpretowania zastosowanych w sprawie przepisów prawa nie oznacza, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcia, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

dc