Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 140/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4 i ust. 5b
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
article: art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Protokolant: Referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 marca 2023 r., nr UP-195/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. N. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu (dalej też jako: organ) z dnia 10.03.2023 r., którą organ ten, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." – utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 16.01.2023 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

Skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Wniosek umotywował trudną sytuacją finansową i brakiem możliwości spłaty całości zadłużenia.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 16.01.2023 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek.

Wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 10.03.2023 r.

W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

Ponadto, w ocenie organu, skarżący nie wykazał zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że: - ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego; - powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; - przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wyjaśnił też, że bieg terminu przedawnienia należności figurujących na koncie skarżącego jako płatnika składek, z uwagi na toczące się postępowanie egzekucyjne, uległ zawieszeniu.

W odniesieniu do przesłanek umorzenia wynikających z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", organ ustalił, że w dniu 28 lutego 2023 r. skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie posadzkarstwa, tapetowania i oblicowywania ścian. Organ wskazał nadto na następujące okoliczności:

Z uwagi na brak informacji o dochodach, nie ustalono rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy – zatem nie można odnieść jego sytuacji życiowej do wskaźnika minimum socjalnego.

Skarżący poinformował, że korzysta z pomocy matki, córki oraz przyjaciół i jednocześnie nie udokumentował tego faktu. W oświadczeniu z 22 sierpnia 2022 r. poinformował, że posiada inne źródło dochodu w wysokości 1 000,00 zł miesięcznie.

Nie udokumentował, że brakuje mu środków finansowych na zakup żywności, odzieży, środków czystości itp. oraz, że ma problemy z regulowaniem bieżących opłat.

W dniu 14 lutego 2023 r. dokonał wpłaty na indywidualny rachunek NRS w ZUS w wysokości 1 794,64 zł.

Oświadczył, że ponosi stałe koszty z tytułu utrzymania w łącznej wysokości 660,00 zł (czynsz plus media).

Organ wskazał, że wymienione wyżej wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami, jakie skarżący musi ponosić i wynikają one z jego indywidualnych potrzeb i możliwości finansowych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może natomiast umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Koszty bieżących opłat są stałymi miesięcznymi opłatami, które ponosi większość społeczeństwa.

Skarżący udokumentował, że posiada zaległości wobec Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w łącznej wysokości 12 231,28 zł. 7 września 2022 r. postępowanie egzekucyjne dotyczące tych zaległości, na wniosek wierzyciela, zostało zawieszone.

Organ w tym zakresie wskazał, iż zadłużenie finansowe posiadane z innych tytułów nie stanowi przesłanki umorzenia należności z tytułu składek.

Do akt sprawy skarżący przedłożył wyrok Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...], sygn. akt [...] zasądzający od niego na rzecz córki K. B. alimenty w kwocie 500,00 zł miesięcznie. Skarżący przy tym nie powołał się na zaległości z tego tytułu. Organ wskazał, że w sprawach o umorzenie należności, ocenie ZUS podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia. Natomiast zobowiązania alimentacyjne nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności.

Organ poddał w wątpliwość wskazaną przez skarżącego pomoc ze strony córki K. B., która pomimo ciężkiej choroby studiuje, pracuje i jednocześnie ma zasądzone od niego alimenty.

Zaznaczył, że powoływanie się przez skarżącego na niski dochód nie uzasadnia możliwości zastosowania instytucji umorzenia. Skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nie ma orzeczonej niezdolności do pracy. Ma [...] lata i do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało [...] lat aktywności zawodowej. Sam fakt pozostawania bez zatrudnienia na obecnym rynku pracy nie stanowi elementu wyjątkowości, zatem nie może stanowić okoliczności, skutkującej umorzeniem należności.

W ocenie organu skarżący nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy zarobkowej. Może skorzystać z ulgi, która polega na rozłożeniu zadłużenia na raty.

Skarżący nie udokumentował, że korzystał lub korzysta z Ośrodka Pomocy Społecznej oraz innych form wsparcia.

Natomiast ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości.

Skarżący przedłożył do akt sprawy dokumenty w postaci: orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z 15 kwietnia 2005 r. wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, karty informacyjnej ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego w B. z 6 stycznia 2023 r. z rozpoznaniem [...].

Analizując ww. dowody, organ nie stwierdził wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Organ wskazał, iż skarżący nie udokumentował, że sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek, nie jest sam fakt istnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Choroba, która mogłaby uzasadniać umorzenie należności musi mieć charakter przewlekły, a więc taki, który wyłącza stronę z codziennego funkcjonowania i nie pozwala na zajęcie się sprawami zawodowymi, czego nie można stwierdzić w analizowanej sprawie.

Skarżący nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy. Z akt sprawy nie wynika, aby z uwagi na sytuację zdrowotną był na stałe wykluczony z rynku pracy. Do 28 lutego 2023 r. prowadził działalność gospodarczą.

W podsumowaniu organ wskazał, że podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym.

We wniesionej skardze skarżący poniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie i nieobiektywne interpretowanie stanu faktycznego w odniesieniu do jego sytuacji materialnej.

W uzasadnieniu skarżący nadmienił, że od 1 marca 2023 r. został objęty pomocą społeczną w formie zasiłku stałego w kwocie 719 zł miesięcznie oraz ubezpieczenia zdrowotnego i dodatku mieszkaniowego w wysokości 262,41 zł od 1 kwietnia 2023 r. do 30 września 2023 r. Do skargi załączył kopie decyzji w przedmiocie przyznania mu ww. świadczeń pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 . – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie, w myśl art. 134

§ 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a niemającym tu zastosowania).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10.03.2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Z akt sprawy wynika, że objęte wnioskiem należności z tytułu składek dotyczą składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem składek w łącznej kwocie 34.033,27 zł, w tym na:

a) ubezpieczenie społeczne – za okres 04-05,07/2015 r., 06,08/2017 r., 01/2018 r. – 06/2019 r. w łącznej kwocie 22.333,43 zł, w tym z tytułu składek – 16.446,43 zł, odsetek – 5.887,00 zł;

b) ubezpieczenie zdrowotne – za okres 03-04/2013 r., 04-05,07/2015 r. 08/2017 r., 01/2018 r. – 06/2019 w łącznej kwocie 10.166,09 zł, w tym z tytułu składek – 7.339,09 zł, odsetek – 2.827,00 zł;

c) Fundusz Pracy – za okres 04-05,07/2015 r., 08/2017 r., 01/2018 r., - 06/2019 r. w łącznej kwocie 1.533,75 zł, w tym z tytułu składek – 1.430,75 zł, odsetek – 103,00 zł.

Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Z uwagi na to, że wskazane należności dotyczą m.in. 2013 r., 2015 r., 2017 r., 2018 r. organ zobowiązany był wykazać, że należności objęte wnioskiem o umorzenie są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2.12.2020 r., sygn. akt I GSK 927/20 (dostępny, podobnie jak pozostałe orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia, na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym wprawdzie przedmiotem postępowania o umorzenie należności z tytułu składek, nie może być badanie zadłużenia a jedynie ustawowe podstawy umorzenia należności, to jednak w postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek organ powinien odnosić się do konkretnej kwoty tych należności weryfikowalnej na podstawie wiarygodnych dokumentów. Przypomnieć także należy, że postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i rentowe może być prowadzone wówczas, gdy takie należności są nadal wymagalne, a dłużnik nie jest w stanie - jego zdaniem - ich uiścić.

A zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może zapaść jedynie wówczas, kiedy należności - umorzenia których domaga się strona - nie uległy przedawnieniu lub z innych przyczyn nadal są wymagalne. NSA w omawianym orzeczeniu zauważył, że wadliwość prowadzonego przez organ postępowania będzie powodował brak ustalenia czy nastąpiło stwierdzenie przedawnienia należności, gdyż wówczas skutkowałoby to koniecznością umorzenia takiego postępowania - jako bezprzedmiotowego (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 15/09 oraz wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2181/17).

W związku z powyższym sąd powinien mieć wiedzę czy nastąpiło stwierdzenie przedawnienia należności, gdyż wówczas skutkowałoby to koniecznością umorzenia takiego postępowania - jako bezprzedmiotowego (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 15/09). Z tych samych względów sąd rozstrzygając wniosek w przedmiocie umorzenia należności powinien mieć dane umożliwiające stwierdzenie, że obowiązek spłaty należności w dacie wydania decyzji nadal obciąża skarżącego. Nie oznacza to, że w toku postępowania o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, sąd przejmuje obowiązki organu egzekucyjnego. Z tych względów należy uznać, że jakkolwiek przedawnienie należności z tytułu składek nie stanowi przesłanki skutkującej ich umorzeniem, to kwestia przedawnienia mieści się w granicach sprawy o umorzenie należności składkowych (wyrok NSA z 28 września 2017 r., sygn. akt II GSK 1492/17).

Należy również podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 236/13, że w każdym przypadku wniesienia wniosku o umorzenie zaległych składek organ powinien ustalać wymagalność należności z tytułu składek na dzień wydania decyzji.

W ocenie Sądu analiza zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy wskazuje, że organ nie wywiązał się w sposób prawidłowy z wyjaśnienia kwestii ewentualnego przedawnienia wskazanych należności.

W tej kwestii organ powołał się na przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s., zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło (...) podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do (...) dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Wskazał, że wobec przedmiotowych należności wszczęcie postępowania egzekucyjnego 17 lutego 2016 r. i sukcesywne kierowanie należności do egzekucji spowodowało, że bieg terminu przedawnienia należności ulegał zawieszeniu i trwa nadal. Okresu trwania postępowania egzekucyjnego nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu przedawnienia.

Z decyzji I instancji wynika, że w dniu 17 lutego 2016 r. Dyrektor Oddziału ZUS w Opolu wszczął postępowanie egzekucyjne, w ramach którego dokonano zajęcia rachunków bankowych oraz wierzytelności w Urzędzie Skarbowym. Na nieruchomości o nr KW [...] Zakład dokonał zabezpieczenia należności z tytułu składek. Postępowanie egzekucyjne, w tym egzekucja z nieruchomości, zostało zawieszone postanowieniem z dnia 7.09.2022 r.

W decyzji wydanej na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ podzielił powyższe stanowisko o wystąpieniu przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na trwające postępowanie egzekucyjne dotyczące przedmiotowych należności i nie poczynił dalszych rozważań co do przedawnienia należności.

Z powyższego wynika, że w ocenie organu, bieg terminu przedawnienia pozostanie zawieszony do zakończenia egzekucji (na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s.), co oznacza, że na dzień wydania decyzji sporne należności nie uległy przedawnieniu.

Podkreślić należy, że przedawnienie, jako instytucja prawa materialnego, skutkująca wygaśnięciem zobowiązania musi być bezwzględnie respektowana w toku postępowania przez organ przed którym toczy się postępowanie.

Z tego względu organ obowiązany był wyjaśnić kwestię ewentualnego przedawnienia należności jak i zgromadzić niezbędną dokumentację w tym zakresie.

Jak już wskazano, w toku niniejszego postępowania organ powołał się na przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s., podnosząc zawieszenie biegu terminu przedawnienia w sprawie, lecz nie załączył do akt dokumentacji potwierdzającej tę okoliczność.

W orzecznictwie wskazuje się, że czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ oraz inne czynności, np. skierowanie do strony upomnienia, z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają do ściągnięcia należności (zob. wyroki WSA z: 27 stycznia 2012 r. ,sygn. akt I SA/Lu 721/11; 19 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 637/16).

W ocenie Sądu organ wskazał w sposób ogólnikowy na wystąpienie przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności na czas trwania postępowania egzekucyjnego (które na dzień orzekania nie zostało zakończone), jednak nie wykazał wystąpienia tej przesłanki w stosunku do należności za poszczególne okresy, a ponadto zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający do stwierdzenia wystąpienia i trwania ww. przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności.

W aktach brakuje przede wszystkim dokumentów, pochodzących również z postępowania egzekucyjnego, potwierdzających skuteczne wystąpienie przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

W ocenie Sądu nie może zastąpić takich dowodów notatka zatytułowana: "Relacja z postępowania egzekucyjnego" sporządzona w dniu 13.10.2022 r. (k. 46 akt adm.). W notatce tej wskazano na dokonane wobec skarżącego zajęcia rachunku bankowego za okresy: 07/2015, 08/2017-02/2019, 03/2019-05/2019, 06/2019, 03/2013-04/2013, 04/2015-05/2015 i datę doręczeń zawiadomień o tym zajęciu.

Tego typu notatka nie stanowi wystarczającego dowodu pozwalającego na stwierdzenie wystąpienia przesłanki z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Ponadto wskazane w tej notatce czynności mające skutkować zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności, nie odnoszą się do należności za czerwiec 2017 r., która również objęta jest wnioskiem skarżącego o umorzenie (co wynika również z sentencji decyzji I instancji).

Ponadto w aktach administracyjnych znajdują się wydruki w postaci Informacji o stanie należności z tytułu składek (k. 42-44 akt adm. i k. 14-16 akt adm. II instancji) jak i "Szczegółowe zestawienie zadłużenia wg. stanu na 18.08.2022 r." (k. 24-27 akt adm.).

Wskazane dokumenty, stanowiące wydruki z systemów ZUS wskazują na posiadanie przez skarżącego zaległości objętych wnioskiem o umorzenia (opisanych szczegółowo na wstępie niniejszych rozważań), jak i kosztów egzekucyjnych związanych z tymi zaległościami, to jednak zdaniem Sądu nie stanowią one wystarczających dowodów na potwierdzenie wystąpienia przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia tych należności.

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę organ nie wyjaśnił dostatecznie kwestii wymagalności przedmiotowych należności z tytułu składek, w szczególności ewentualnego ich przedawnienia, co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Organ wskazał wprawdzie na przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., ale nie zgromadził materiału dowodowego potwierdzającego wystąpienie tej przesłanki.

Opisane powyżej dokumenty zgromadzone w tym zakresie przez organ nie pozwalają na dokonanie oceny wystąpienia przesłanek zawieszenia biegu terminu przedawnienia z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w postaci zawiadomienia dłużnika o czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek.

Podkreślić tu należy, że organ musi przy ocenie istnienia lub nieistnienia przedawnienia należności z tytułu składek objętych wnioskiem skarżącego, wskazać na dokumenty źródłowe z postępowania egzekucyjnego. Ustalenie czy doszło do przedawnienia składek ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie. Wskutek upływu terminu przedawnienia zobowiązanie bowiem wygasa i w takim przypadku nie można ani umorzyć ani odmówić umorzenia należności z tytułu składek.

Wskazane przez organ dokumenty są niewystarczające do dokonania sądowej kontroli zaskarżonej decyzji w tym aspekcie.

Ponadto, organ nadmienił, że dokonano zabezpieczenia należności z tytułu składek na nieruchomości skarżącego, jednak nie wypowiedział się co do wpływu tej okoliczności na ewentualne przedawnienie należności jak i nie zgromadził w tym zakresie stosownych dowodów.

Nie dołączając do akt wszystkich dokumentów dotyczących wystąpienia przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności, organ dopuścił się naruszenia przepisów art. 77 § 1 i art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie bowiem do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zatem z uwagi na niepodjęcie w sposób wyczerpujący w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zagadnienia przedawnienia objętych nią należności, jak również brak dokumentów umożliwiających zweryfikowanie stanowiska ZUS w tej kwestii, nie jest możliwe przeprowadzenie przez Sąd kontroli legalności zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanym zakresie.

Zakład, ponownie rozstrzygając sprawę, powinien przede wszystkim wyjaśnić i wykazać w decyzji to, czy i w jakim zakresie zaległe należności uległy przedawnieniu, czyniąc to na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Winny się w nim znaleźć konkretne dowody, w tym dokumenty, które pozwolą zweryfikować prawidłowość ustaleń organu, co do każdej z podniesionych okoliczności, mających wpływ na bieg terminu przedawnienia konkretnych zaległości.

Na marginesie niniejszych rozważań Sąd wskazuje, że organ w zaskarżonej decyzji dopuścił się uchybień również w zakresie oceny sytuacji skarżącego pod kątem wystąpienia przesłanek umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia.

Organ zaaprobował w zaskarżonej decyzji stanowisko, zgodnie z którym "zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa oraz uznania, że sytuacja materialna strony ma charakter definitywny". Organ jednak nie wyjaśnił co rozumie przez pojęcie "trwałe ubóstwo" i nie odniósł sytuacji skarżącego do żadnych danych, w tym np. statystycznych, które pozwoliłyby na obiektywną ocenę sytuacji bytowej strony. Przy czym, jak wynika z przedłożonych przez skarżącego dokumentów, cierpi on na szereg schorzeń, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, przeszedł operację usunięcia śledziony. Organ nie uwzględnił należycie wpływu opisanego stanu zdrowa skarżącego na jego sytuację finansową jak i zarobkową. W przypadku osoby z problemami zdrowotnymi inaczej należy oceniać kwoty stanowiące minimum egzystencji, gdyż oczywiste jest, że w gospodarstwie domowym osoby chorej występują dodatkowe i niezbędne do życia wydatki, co ma wpływ na możliwości płatnicze. W sprawie należy uwzględnić też (w przypadku ustalenia, że objęte wnioskiem należności nie uległy przedawnieniu) ujawnioną przed Sądem okoliczność, że skarżący obecnie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, bowiem od 1 marca 2023 r. został objęty pomocą społeczną w formie zasiłku stałego w kwocie 719 zł miesięcznie oraz ubezpieczenia zdrowotnego i dodatku mieszkaniowego w wysokości 262,41 zł od 1 kwietnia 2023 r. do 30 września 2023 r. (zob. załączone przez skarżącego kopie decyzji w przedmiocie przyznania mu ww. świadczeń pomocy społecznej).

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.