Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1165/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 127 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 10 listopada 2023 r., nr WOP.7721.176.2023.GD w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku na rzecz skarżącego H. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarga H. K. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w dniu 18 sierpnia 2023 r. wydał decyzję nr PINB.5170.76.3.2020.23.AK/MW, nakazującą skarżącemu rozbiórkę parterowego budynku garażowego o konstrukcji drewnianej, o wymiarach zabudowy wynoszących 4,65 m x 7,07 m, samowolnie wybudowanego w 2018 r. na terenie działki nr [...] w M., gmina Ż.

Od powyższej decyzji w piśmie z dnia 8 sierpnia 2023 r. (nadanym w Urzędzie pocztowym w dniu 8 września 2023 r.) skarżący wniósł odwołanie.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 10 listopada 2023 r., wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do złożenia odwołania.

Uzasadniając wydane postanowienie organ wskazał, że termin do złożenia odwołania przez skarżącego upływał w dniu 7 września 2023 r. Organ wyjaśnił przy tym, że choć zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji organu I instancji skierowane do pełnomocnika skarżącego nie zostało prawidłowo wypełnione, albowiem brakuje w nim daty awiza pozostawionego ze względu na brak możliwości doręczenia, to z internetowego śledzenia przesyłek Poczty Polskiej wynika, że awizo zostało złożone w dniu 23 sierpnia 2023 r. a przesyłka została odebrana w dniu 24 sierpnia 2023 r. Z kolei, odwołanie zostało wysłane w dniu 8 września 2023 r. Tym samym, zostało ono wniesione z uchybienie terminu a w treści decyzji zawarte zostało pouczenie o terminie, w jakim strony mogą skorzystać z prawa do wniesienia odwołania.

Organ wskazał jednocześnie, że odwołanie zostało złożone w imieniu skarżącego przez pełnomocnika P. P. a w nagłówku pisma przywołano T. Spółka z o.o. W aktach sprawy organu I instancji znajduje się zaś dokument pełnomocnictwa z dnia 5 kwietnia 2022 r. udzielonego przez skarżącego T. Spółce z o.o., reprezentowanemu przez Prezesa Zarządu P. P. do reprezentowania skarżącego w przedmiotowej sprawie przed Powiatową Inspekcją Nadzoru Budowlanego. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 k.p.a. pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Zatem aby odwołanie mogło zostać uznane za skutecznie wniesione w imieniu skarżącego, pełnomocnictwo musi dotyczyć upoważnienia P. P. jako osoby fizycznej. Dlatego też, pismem z dnia 4 października 2023 r. organ odwoławczy wezwał P. P. do złożenia prawidłowego pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego w postępowaniu odwoławczym, które wpłynęło do organu w dniu 18 października 2023 r.

We wniesionej do Sądu skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie:

art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 44 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a., poprzez uznanie za doręczoną decyzji organu I instancji z dnia 18 sierpnia 2023 r., chociaż dokument pozostawiony w miejscu podjętej próby doręczenia nie stanowił zawiadomienia o pozostawieniu pisma w rozumieniu art. 44 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. a przez to nie doszło do prawidłowego doręczenia tej decyzji;

art. 7, art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie przez organ należytej oceny dokumentu ZPO i uzupełnianie braków tegoż poprzez ustalenie istotnych w sprawie informacji za pomocą internetowego śledzenia przesyłek, tj. zastąpienie dokumentu urzędowego nieweryfikowalnymi danymi pochodzącymi z portalu internetowego, podczas gdy dane tam zawarte nie mają waloru dokumentu urzędowego;

art. 8 i art. 9 k.p.a., poprzez poinformowanie strony, że odwołanie zostało wniesione w terminie a następnie ustalenie, nie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, że odwołanie złożono z przekroczeniem terminu, pomimo tego, że nie wynika to z dokumentów zgromadzonych w aktach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i podkreślając, że data doręczenia decyzji organu I instancji 24 sierpnia 2023 r. wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji, które zostało podpisane przez P. P., zatem wbrew twierdzeniu skarżącego zostało skutecznie doręczone.

W piśmie z dnia 9 lutego 2024 r. uczestnik postępowania – O. S.A. wniosła o oddalenie skargi.

Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 10 listopada 2023 r. wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa.

Mocą kontrolowanego postanowienia Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 sierpnia 2023 r.

Podstawę prawną wydanego postanowienia stanowił przepis art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Niewątpliwie, zgodnie z treścią art. 127 § 1 k.p.a. stronie przysługuje odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji a stosownie do treści art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie należy wnieść do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia danej decyzji stronie.

Tym samym, w razie upływu wskazanego terminu organ odwoławczy jest zobowiązany, w świetle art. 134 k.p.a., do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się przy tym, że regulacja ustanowiona w art. 134 k.p.a. wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego, określanego mianem wstępnego, rozpoczynającego działania organu wyższego stopnia od badania zaistnienia formalnych przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy dany środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak wystąpienia formalnych przesłanek odwołania (zażalenia), to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie dwuinstancyjne.

Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi automatycznie prawo i jednocześnie obowiązek organu odwoławczego zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające co do merytorycznych aspektów sprawy.

Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2019 r., sygn. akt II SA/GI 738/19, LEX nr 2748549). Podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy każdorazowo poprzedza postępowanie wstępne, w trakcie którego organ ten podejmuje czynności mające na celu ustalenie m.in., czy środek odwoławczy został wniesiony z zachowaniem terminu. Przeprowadzenie tych czynności wstępnych jest obligatoryjne. Ewentualne ustalenie, że odwołanie (zażalenie) wniesiono z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania (zażalenia) merytorycznie, nie rozważa argumentacji strony, lecz postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia), zgodnie z art. 134 k.p.a.

W razie przekroczenia terminu organ odwoławczy nie bada zatem odwołania (zażalenia) pod kątem merytorycznym, lecz na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia). Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest bowiem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.

W ocenie Sądu, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku błędnie zaś stwierdził, że odwołanie skarżącego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 sierpnia 2023 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu.

Zauważyć bowiem należy, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach z dnia 18 sierpnia 2023 r. wysłana została P. P., jako pełnomocnikowi skarżącego. Jednakże, w aktach sprawy organu I instancji brak jest pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego – P. P. W aktach organu I instancji znajduje się jedynie pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego – T. Spółce z o.o. reprezentowanemu przez Prezesa Zarządu P. P. Zgodnie zaś z treścią art. 33 § 1 k.p.a. pełnomocnikiem strony może być jedynie osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Tym samym, w postępowaniu administracyjnym strona nie może być reprezentowana przez podmiot, niebędący osobą fizyczną. Organ I instancji nie wyjaśnił powyższej kwestii. Z uwagi na powyższe, uznać należy, że decyzja organu I instancji została doręczona osobie nieuprawnionej a zatem jej doręczenie nie było skuteczne wobec skarżącego. Na ocenę powyższego uchybienia nie ma wpływu złożenie właściwego pełnomocnictwa na żądanie organu odwoławczego, jako że zawiera ono umocowanie wyłącznie do działania w postępowaniu odwoławczym przed Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego. Nie doszło przy tym do potwierdzenia przez samego skarżącego dokonanych czynności bez umocowania.

W sprawie istotne znaczenie ma natomiast okoliczność, że decyzja ta została skutecznie doręczona pozostałym stronom postępowania administracyjnego a zatem weszła do obrotu prawnego, wywołując skutki wobec jej adresatów i innych uczestników obrotu prawnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzją jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia.

W konsekwencji skarżący, któremu nie doręczono decyzji, mógł wnieść skutecznie odwołanie w terminie otwartym dla pozostałych stron postępowania (zob. postanowienie NSA z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt I OZ 213/22 https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Termin do wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w I instancji z powodu niedoręczenia jej decyzji liczy się od dnia doręczenia decyzji pozostałym stronom, które brały udział w postępowaniu (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2023 r, sygn. akt III OSK 1064/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika zaś z akt niniejszej sprawy, decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 sierpnia 2023 r. została doręczona pozostałym stronom postępowania w dniach: 23 sierpnia 2023 r.,24 sierpnia 2023 r, 5 września 2023 r. i 12 września 2023 r.

Tym samym, termin do wniesienia odwołania dla skarżącego, któremu nie doręczono decyzji organu I instancji, upływał w dniu 26 września 2023 r.

Z uwagi na powyższe, odwołanie skarżącego z dnia 8 września 2023 r. wniesione zostało w terminie.

Dlatego też, wydane przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku postanowienie z dnia 10 listopada 2023 r. nie jest zgodne z prawem.

Mając to na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.