Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 26/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 2, art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 37 ust. 1,  pkt 1, pkt 2, art. 6 pkt 1,
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 24 ust. 1, art. 27
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

T. S., dalej jako "wnioskodawca", "skarżący", zwrócił się do Wójta Gminy W. z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego, do czasu ustalenia wynagrodzenia z tytułu sprawowania opieki nad osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną przez Sąd Rejonowy w W.. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym wujem, a przyznanie zasiłku pozwoli mu na zrealizowanie opłat za wodę, energię elektryczną oraz wywóz nieczystości. Podkreślił, że w związku z koniecznością sprawowania opieki nie pracuje i nie posiada żadnych dochodów, nie ma również opłacanych składek na ubezpieczenie społeczne.

Decyzją z dnia [...] maja 2022 r. Wójt Gminy W. odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne z uwagi na niespełnienie warunku, o którym mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 – j.t.), dalej jako "u.p.s."

T. S. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie od decyzji organu I instancji podnosząc, że nie posiada żadnego dochodu, bowiem zajmuje się swoim wujem – osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i całkowicie ubezwłasnowolnioną. Nie otrzymuje świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący zakwestionował stanowisko organu I instancji wskazując, iż błędnie przyjął, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z wujem. Wyjaśnił, że przed Sądem Rejonowym w W. toczy się postępowanie o ustanowienie go opiekunem prawnym wuja i przyznanie wynagrodzenia z tego tytułu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 37 ust. 1 u.p.s. i wyjaśnił, że przyznanie zasiłku stałego nie jest uzależnione od swobodnego uznania organu, wnioskodawca musi bowiem spełnić określone warunki.

Dalej Kolegium wskazało, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40 przysługuje osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, tzw. "kryterium dochodowego". Wyjaśniło także co należy rozumieć pod pojęciem "całkowitej niezdolności do pracy" oraz "niezdolności do pracy z powodu wieku, o których mowa w art. 37 u.p.s.

W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo zgromadził i ocenił materiał dowodowy uznając, że wnioskodawca nie spełnia warunków, o których mowa w art. 37 u.p.s. Organ II instancji nie podzielił przy tym argumentacji wnioskodawcy, zawartej w odwołaniu, a dotyczącej wadliwego przyjęcia, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim wujem. Wyjaśnił, że z wywiadu środowiskowe wynika, że wnioskodawca wspólnie z wujem tworzy rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Organ przeanalizował dochód rodziny i uznał, że w decyzji pierwszoinstancyjnej prawidłowo przyjęto, iż przekracza on kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. Ponadto skarżący nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym, nie jest więc osobą całkowicie niezdolną do pracy. Wskazano również, że wnioskodawca nie jest osobą niezdolną do pracy z powodu wieku.

T. S., nie zgadzając się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Podniósł, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym wujem, który jest schorowany, nie porusza się samodzielnie i nie ma żadnej innej rodziny, która mogłaby mu zapewnić opiekę.

Skarżący zakwestionował stanowisko Kolegium, z którego wynika, że może podjąć zatrudnienie wskazując, że z powodu sprawowania opieki nie jest to możliwe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Niniejsza sprawa, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 159 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.

Skarga nie jest zasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 – j.t.), według kryterium zgodności z prawem wykazała, ze akt ten prawa nie narusza.

Skarżący domagał się przyznania zasiłku stałego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym wujem i brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia z tego powodu.

Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje:

1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W wypadku skarżącego przyjęto, iż jest osobą w rodzinie i ustalono, że dochód na osobę przekracza kryterium dochodowe, które wynosi 600 zł. Ustalono również, że skarżący nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Organ stwierdził także, że skarżący, jako [...] mężczyzna nie jest także osobą niezdolną do pracy z powodu wieku.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że decyzja o przyznaniu zasiłku stałego jest decyzją związaną, co oznacza, że aby otrzymać świadczenie wnioskodawca musi spełnić warunki przewidziane przepisami ustawy o pomocy społecznej. W takim wypadku organ nie może odmówić przyznania świadczenia. Jeżeli warunki te nie zostaną spełnione obowiązkiem organu jest wydanie decyzji odmownej. Podkreślenia przy tym wymaga, że warunki, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s.a. muszą zostać spełnione łącznie w odniesieniu do każdego z punktów.

Rzeczą organu w badanej sprawie było zatem ustalenie, czy wnioskodawca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, bądź niezdolną do pracy z tytułu wieku, a także czy jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego. Przy czym – stosownie do art. 6 pkt 1 u.p.s. pod pojęciem całkowitej niezdolności do pracy należy rozumieć całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Natomiast niezdolność do pracy z tytułu wieku ma miejsce w wypadku osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 oraz w art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, 353, 794, 1621 i 1981).

Oznacza to, że skarżący aby móc skutecznie ubiegać się o świadczenie, musiałby wykazać się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym lub umiarkowanym, wydanym przez organ właściwy do orzekania o niepełnosprawności bądź dokumentem, z którego wynikałoby, że został zaliczony do I lub II grupy inwalidów.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący takimi dokumentami się nie legitymuje. Trafnie zauważył organ, że skarżący nie jest również osobą niezdolną do pracy z tytułu wieku. Przesłanka ta jest powiązana z osiągnięciem przewidzianego w przepisach ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wieku emerytalnego, który – stosownie do art. 24 ust. 1 tej ustawy, w przypadku mężczyzn urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. wynosi 65 lat. Skarżący, jako mężczyzna [...] do tej kategorii się nie zalicza.

Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, iż skarżący nie może podjąć zatrudnienia ponieważ opiekuje się osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Zasiłek stały jest świadczeniem, który ma zrekompensować brak możliwości, bądź znacznie ograniczone możliwości zarobkowania osobom o niskich dochodach, które z powodu własnej niepełnosprawności nie mogą pracować, bądź mogą to czynić jedynie w ograniczonym zakresie. Nie jest to natomiast świadczenie przeznaczone dla osób, które nie mogą podjąć zatrudnienia z innych powodów.

W tym stanie rzeczy bez znaczenia również pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż organy wadliwie przyjęły, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z wujem, czego konsekwencją było ustalenie, że przekroczone zostało kryterium dochodowe. Wystarczające bowiem dla uznania, że skarżącemu świadczenie nie przysługuje było ustalenie, że nie jest on osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, bądź umiarkowanym, nie został także zaliczony do I lub II grupy inwalidztwa.

W tym stanie rzeczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.