Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1880/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 pkt 9, art. 3 ust.1
journal: Dz.U. 2019 poz 303
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...]

z dnia [...] sierpnia 2023 r., powołując się na art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r.

o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1051), po rozpatrzeniu wniosku M. W. odmówił przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 3 powołanej ustawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać rodzicielskie świadczenie uzupełniające matce, która spełnia łącznie następujące warunki: urodziła i wychowała co najmniej czworo dzieci; zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiada po ukończeniu 16 roku życia centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), o którym mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przez okres co najmniej 10 lat; jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej lub posiadającym prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelem państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej lub cudzoziemcem legalnie przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osiągnęła wiek 60 lat; nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania; nie jest uprawniona do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury.

Organ wskazał, że wszystkie wyżej wymienione przesłanki powinny być spełnione łącznie, a niespełnienie którejkolwiek z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia.

Prezes ZUS wskazał, że zgodnie z ustawą o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym wychowanie oznacza sprawowanie osobistej opieki nad dziećmi polegającej na stałym, bezpośrednim i ciągłym wykonywaniu ogółu obowiązków spoczywających na rodzicach w ramach praw im przysługujących względem dzieci w celu należytego sprawowania pieczy nad nimi i nad ich majątkiem. Proces wychowawczy obejmuje pieczę nad osobą dziecka, pieczę nad majątkiem dziecka oraz prawo do jego wychowania z poszanowaniem jego godności i praw. Zasadą jest, że proces wychowawczy powstaje z chwilą urodzenia dziecka i zazwyczaj ustaje z chwilą uzyskania przez dziecko pełnoletności. Długotrwałość wychowania należy rozumieć jako proces, który łączy się z systematycznością sprawowania ogółu obowiązków spoczywających na rodzicach w ramach praw im przysługujących względem dziecka. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni urodziła troje dzieci. Natomiast dziecko B. F. przyjęła wnioskodawczyni na wychowanie w ramach rodziny zastępczej od [...].09.1986 r. W tej dacie dziecko miało ukończone 11 lat życia. Nie można zatem uznać, że został spełniony warunek konieczny do przyznania prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego w postaci wychowania czworga dzieci, tj. uczestniczenia w procesie stałej, bezpośredniej i ciągłej opieki od urodzenia do osiągnięcia pełnoletności.

W związku z powyższym, w przedstawionym w sprawie stanie faktycznym i prawnym, organ nie znalazł podstaw do przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego na podstawie wyżej wymienionej ustawy.

Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...]

z dnia [...] sierpnia 2023 r. stała się przedmiotem skargi M. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, t.j. art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy. Wniosła o zmianę decyzji i przyznanie świadczenia uzupełniającego.

W ocenie skarżone interpretacja art 3 ust 1 pkt 1 ustawy dokonana przez organ jest całkowicie błędna ponieważ żaden zapis tego przepisu oraz innych przepisów nie wskazuje że wychowanie dziecka musi trwać od urodzenia do pełnoletności. Takie sytuacje maja miejsce w przypadkach śmierci dziecka przed osiągnięciem pełnoletności oraz w takiej sytuacji w jakiej znalazła się skarżona. Na ten temat wielokrotnie wypowiadały się sądy w swoich orzeczeniach i jednoznacznie określiły, że wprowadzanie ram czasowych w zakresie pojęcia wychowanie jest błędne i nie może być podstawą rozstrzygnięcia jak to uczynił Prezes ZUS. W takim przypadku w jakim się znalazła się skarżąca lub przedwczesnej śmierci dziecka organ winien ustalić czy czynności podejmowane przez matkę doprowadziły do wychowania dziecka czyli do względnej samodzielności w jego bieżącym funkcjonowaniu. Taka sytuacja właśnie miała miejsce w przypadku skarżącej która po śmierci rodziców dziecka w wieku 11 lat przejęła je na wychowanie i doprowadziła do samodzielności poprzez sprawowanie bieżącej opieki, wykształceni, i usamodzielnienie. Na marginesie należy wskazać że B. F. ( dziecko) przebywała i zamieszkiwała w rodzinie skarżącej aż do 26 roku życia kiedy to zamieszkała w innej miejscowości po ukończeniu szkoły. Skarżąca wskazała, że jej stanowisko potwierdzają następujące orzeczenia sadów :wyrok NSA z 16.11.2021 OSK 4874/21, wyrok NSA z 6.10.2012 OSK 4717/2, wyrok WSA w Warszawie z 23.02.2022 II SAWA 229321.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia dokonane w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że zasadą jest, że proces wychowawczy powstaje z chwilą urodzenia dziecka i zazwyczaj ustaje z chwilą uzyskania przez dziecko pełnoletności. Długotrwałość wychowania należy rozumieć jako proces, który łączy się z systematycznością sprawowania ogółu obowiązków spoczywających na rodzicach w ramach praw im przysługujących względem dziecka. Z akt sprawy wynika, że urodziła Skarżąca troje dzieci. Natomiast dziecko B. F. przyjęła Skarżąca na wychowanie w ramach rodziny zastępczej od [...] września 1986 r. (k. 11 akt ZUS), W tej dacie dziecko miało ukończone 11 lat życia. Nie można zatem uznać, że został spełniony warunek konieczny do przyznania prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego w postaci wychowania czworga dzieci, tj. uczestniczenia w procesie stałej, bezpośredniej i ciągłej opieki od urodzenia do osiągnięcia pełnoletności. Wydając zaskarżoną decyzję organ nie naruszył przepisów prawa materialnego tj. art. 2 pkt 9 i art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, gdyż dokonanie prawidłowej wykładni przesłanki "wychowała", o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 2 pkt 9 ustawy, w którym zawarta jest definicja wychowania, wymaga zwrócenia uwagi na charakter rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego unormowanego omawianą ustawą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2021 r. (sygn. akt III OSK 4717/21).

Pełnomocnik wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca nie żądała przeprowadzenia rozprawy (wezwanie Sądu z dnia 21 listopada 2023 r. – karta 14), pismo skarżącej z dnia 29 listopada 2023 r. karta – 18).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności, czy też zgodności z zasadami współżycia społecznego.

Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie podlegała uwzględnieniu.

Zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie narusza prawa materialnego, jak również prawa procesowego w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Organ dokonał istotnych ustaleń faktycznych, zgromadził niezbędny dla rozstrzygnięcia tej sprawy materiał dowodowy. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie w pełni odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., jednakże uchybienie to w ocenie Sądu nie wpływa na wynik niniejszej sprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 3 ust. 1 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, zgodnie z którym świadczenie może być przyznane matce, która urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci lub ojcu, który wychował co najmniej czworo dzieci, w przypadku śmierci matki dzieci albo porzucenia dzieci przez matkę lub w przypadku długotrwałego zaprzestania wychowywania dzieci przez matkę. Świadczenie może być przyznane osobom, o których mowa w ust. 1, zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiadającym po ukończeniu 16. roku życia centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), o którym mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 10 lat, jeżeli są: obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej lub posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2). Świadczenie może być przyznane matce po osiągnięciu wieku 60 lat albo ojcu po osiągnięciu wieku 65 lat, w przypadku gdy nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania (ust. 3). Świadczenie przysługuje pod warunkiem zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w trakcie jego pobierania (ust. 4).

Z treści przedmiotowego przepisu wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Przyznanie świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech wymienionych przesłanek. Brak spełnienia choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

W sprawie tej istota sporu sprowadza się do wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy, a konkretnie sformułowania "wychowała", czyli przesłanki, która musi być spełniona, aby świadczenie mogło być przyznane. Bezsporne są natomiast okoliczności faktyczne sprawy, z których wynika, że wnioskodawczyni ubiegająca się o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego urodziła i wychowała troje dzieci zaś czwarte dziecko przyjęła na wychowanie w ramach rodziny zastępczej od [...] września 1986 r. (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] z dnia [...] września 1986 r. sygn. akt [...] o ustanowieniu opieki dla małoletniej B. W. (B. F.) i powołaniu na opiekuna m.in. M. W.). Czwarte dziecko w rodzinie miało wówczas ukończone 11 lat życia.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym świadczenie przysługuje matce, która wychowała czwórkę dzieci - w rozumieniu art. 2 pkt 9 tego aktu. Oznacza to, że - z woli prawodawcy - generalnie przywilej ten dotyczy osób, które troszczyły się o czwórkę dzieci od momentu narodzin do czasu, gdy osiągnęły pełnoletniość, po ukończeniu 18 roku życia. Rodzicielskie świadczenie uzupełniające stanowi w istocie przywilej wobec osób, które nie wychowały czwórki (lub więcej, co należy podkreślić) dzieci. Warunki jego uzyskania nie mogą być więc wykładane rozszerzająco. Wykładnia językowa pojęcia "wychowania" nie prowadzi do jednoznacznego wyniku. Wskazania wymaga w związku z tym, że z treści art. 1 ust. 2 tej ustawy wynika, że celem przyznania ww. świadczenia jest zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej albo ich nie podjęły, ze względu na wychowywanie dzieci. Szerzej tę kwestię wyjaśniono w uzasadnieniu projektu ustawy (Sejm VIII kadencji nr druku 3157), w którym czytamy, że "projektowana ustawa ma na celu uhonorowanie i docenienie okresu wychowywania dzieci." (...) i że "projektowane zmiany podkreślają ważną z punktu widzenia rozwoju kraju funkcję społeczną pełnioną przez rodziców, w większości kobiety, związane z wychowaniem dzieci". Jak z powyższego zatem wynika, zarówno treść normatywna ustawy, jak i uzasadnienie jej projektu akcentują kwestię nie tyle samego urodzenia (przysposobienia) dziecka co jego wychowania. Konsekwencją tego jest zawarcie w treści ustawy definicji legalnej instytucji wychowania, a także uczynienie z wychowania dziecka jednej z pozytywnych (a w niektórych przypadkach w zasadzie podstawowej) przesłanek, warunkujących przyznanie omawianego świadczenia, a z długotrwałego zaprzestania wychowywania dziecka, zgodnie z art. 3 ust. 5 pkt 3 ustawy – przesłanki odmowy przyznania świadczenia.

Zgodnie z definicją legalną dziecka z art. 2 pkt 1 ustawy, dzieckiem jest dziecko własne lub współmałżonka lub dziecko przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej. Tym samym matka, o jakiej mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy to nie tylko matka w sensie biologicznym, następnie w sensie prawnym (po przysposobieniu), ale również kobieta, która faktycznie (ale nie zawodowo) wychowywała dzieci w ramach rodziny zastępczej, a także kobieta, które faktycznie wychowywała dzieci współmałżonka.

W sprawie tej nie ma wątpliwości i nie było przez organ kwestionowane, że urodzenie dziecka nie jest ani przesłanką konieczną, ani wystarczającą do nabycia przedmiotowego uprawnienia. Decydujące znaczenie i charakter konieczny ma przesłanka wychowania, wychowywać zaś można dzieci własne (przez siebie urodzone) lub urodzone przez inną osobę. Tym samym użyte w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy pojęcie matka należy rozumieć w sensie funkcjonalnym, a nie prawnym. W sprawie nie było co do tego wątpliwości.

Podkreślenia wymaga też, że czynności podejmowane w toku wychowania nie w każdym przypadku muszą mieć początek w chwili urodzenia dziecka. O świadczenie może ubiegać się również matka, która stała się rodziną zastępczą.

Celem świadczenia uzupełniającego jest zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej albo ich nie podjęły ze względu na wychowywanie dzieci (art. 1 ust. 2 ustawy). Ustawodawca, jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy, uhonorował zatem i docenił okres wychowywania dzieci, podkreślając ważną z punktu widzenia rozwoju kraju funkcję społeczną pełnioną przez rodziców, w większości kobiety, związaną z wychowaniem dzieci. Zaakcentował tym samym nie tyle kwestię samego urodzenia (przysposobienia) dziecka, a jego wychowania. Konsekwencją tego jest zawarcie w treści ustawy definicji legalnej instytucji wychowania, a także uczynienie z wychowania dziecka jednej (a w niektórych przypadkach w zasadzie podstawowej) przesłanki, warunkującej przyznanie omawianego świadczenia.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się,

że świadczenie, o które wnioskuje skarżąca, ma charakter wyjątkowy (v. wyrok NSA z dnia 6 października 2021 r. sygn.. akt III OSK 4717/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przepisie art. 2 pkt 9 ustawy przewidziano, że wychowanie oznacza sprawowanie osobistej opieki nad dziećmi polegającej na: stałym, bezpośrednim i ciągłym wykonywaniu określonych w tym przepisie obowiązków przez osobę uprawnioną. Definicja ustawowa, poprzez fakt, iż nie precyzuje, kiedy doszło do wychowania dziecka, w istocie normuje jedynie, sposób, w jaki ma postępować dana osoba względem dziecka, by móc w przyszłości ubiegać się o rodzicielskie świadczenie uzupełniające, podnosząc, że poprzez fakt, iż postępowała w stosunku do dziecka w taki właśnie sposób (jak nakazuje to ustawodawca), można w stosunku do niej przyjąć, że dziecko wychowała.

A zatem, że w jej przypadku została spełniona przesłanka z art. 3 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy. Natomiast skoro ustawodawca nie określił ustawowo, w jakiej sytuacji można mówić, że dana osoba dziecko "wychowała", tj. pominął kryterium czasowe, to skutek ten należy ocenić tak, jak wskazuje na to uzasadnienie projektu ustawy. Wynika z niego, że każdy wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia winien zostać rozpatrzony indywidualnie.

Z treści uzasadnienia projektu analizowanej ustawy wynika, że wychowanie dziecka jest najważniejszym procesem w życiu człowieka. Ma bowiem wpływ na stosunek jednostki do otaczającego świata, kształtowanie się systemu wartości, norm, celu życia, jest to zespół wielu czynników, które kształtują rozwój człowieka oraz przygotowujących go do życia w społeczeństwie. Z uzasadnienia projektu ustawy wynika również, że wychowanie ujmowane jest jako proces złożony, obejmujący różnorodne formy oddziaływania na człowieka, warunkujący jego rozwój w poszczególnych fazach całego życia. Wśród tych różnorodnych czynników oddziaływujących na człowieka możemy wyróżnić wpływy rodziny, otoczenia i rówieśników. Dziecko będąc członkiem rodziny uczestniczy w jej życiu, obserwuje zachowanie dorosłych w różnych sytuacjach życiowych, które przejmuje i włącza w postępowanie własne, uczy się mówić, odróżniać zachowania właściwe od niewłaściwych, przyswaja sobie wiele nawyków. Powolne i stopniowe wprowadzenie młodych ludzi w świat dorosłych, zachęcanie do naśladowania sposobów działania kontrolowanego przez rodziców, a następnie dopuszczanie do coraz większego udziału w obowiązkach i prawach dorosłych, mają zapewnić trwałe przyswojenie tradycji i obyczajów. W ten sposób realizowana jest pierwszoplanowa funkcja, jaką jest niewątpliwie funkcja socjalizacyjna: przekazywanie języka, wzorów kulturowych, norm moralnych i obyczajowych. Wychowanie to również czuwanie nad prawidłowym rozwojem fizycznym i psychicznym dzieci. Jest to więc proces, który nie tylko zaczyna się najwcześniej, ale i trwa najdłużej, w którym dodatkowo przez pierwsze kilkanaście lat życia najważniejsi dla dziecka są rodzice. Z uzasadnienia projektu ustawy nie wynikają żadne normy czasowe (ani minimalny czas, ani maksymalny, tj. uzyskanie pełnoletniości przez dziecko), które miałyby wskazywać przez jaki okres ma być realizowany proces wychowania, a wręcz wskazuje się na konieczność indywidualnego rozpoznawania każdego wniosku.

Mając na uwadze, wskazany wyżej w projekcie ustawy, sam sposób i cel realizowania procesu wychowania oraz brak w ustawie określenia dotyczącego czasu trwania tego procesu, należy stwierdzić, że o wychowaniu dziecka można mówić wówczas, gdy mamy do czynienia z wieloletnim procesem dbałości o sferę bytową, duchową, socjalizacyjną dziecka, prowadzącym do rozwoju i ukształtowania dziecka w takim stopniu, że może ono w miarę samodzielnie funkcjonować w bieżącym życiu, w grupie społecznej, w społeczeństwie (v. wyrok NSA z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt I OSK 569/20, z dnia 15 września 2021 r. sygn. akt III OSK 2326/21, z 5 października 2021 r. sygn. akt III OSK 4005/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wprawdzie z art. 5 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym – przy rozumowaniu a contrario - można wnioskować, że prawodawca dopuścił możliwość uzyskania świadczenia także przez osoby, które nie sprawowały opieki nad dziećmi w pełnym wymiarze - przyznano w takiej sytuacji organowi uprawnienie do nieprzyznawania świadczenia. Przypadek ten należy jednak traktować jako wyjątek od reguły.

W sprawie niniejszej skarżąca niewątpliwie wychowywała przez pewien okres czasu czwórkę dzieci, albowiem od [...] września 1986 r. wychowywała B. F. (w ramach rodziny zastępczej dla małoletniej), od [...] lutego 1987 r. córkę E. W., od [...] czerwca 1999 r. syna S. W. i od [...] listopada 1989 r. syna A. W.. Jednakże w ocenie Sądu orzekającego w tej sprawie okres wychowywania B. F. przez skarżącą był stosunkowo krótki, albowiem wynosił jedynie ponad 6 lat na 18 lat życia (dziecko na dzień przejęcia opieki przez skarżącą miało 11 lat, 10 miesięcy i 17 dni). Przez dużo dłuższy okres, albowiem ponad 11 lat dziecko wychowywane było w innej rodzinie. W sprawie nie ma przy tym znaczenia – przy rozpatrywaniu kwestii spełnienia ustawowych wymogów przyznania świadczenia – podnoszona przez skarżącą okoliczność, że B. F. mieszkała ze skarżącą aż do 26 roku życia, kiedy to zamieszkała w innej miejscowości po ukończeniu szkoły.

W ustalonym stanie faktycznym jest bezsporne, że B. F. przez ponad 11 lat była wychowywana przez inną osobę i ten proces wychowawczy był dłuższy niż czas wychowywania przez skarżącą. W sprawie tej nie ma podstaw, aby przyjąć, że czynności podejmowane przez ponad 6 lat stanowiły wychowanie w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Tylko zaś wychowywanie w rozumieniu tego przepisu (co najmniej czwórki dzieci) daje podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Okres wychowywania Bożeny Fabian jest stosunkowo krótki w porównaniu z okresem osiemnastu lat wychowania trójki dzieci. Uczestniczenie w procesie wychowawczym czwartego dziecka przez okres wskazany już wyżej nie pozwala przyjąć, że skarżąca wychowała co najmniej czworo dzieci, zgodnie z art. 3 ust.1 pkt 1 ustawy.

Z tych względów nie było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634ze zm.) w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 powołanej ustawy, orzekł jak w wyroku.