Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 757/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 2 stycznia 2023 r.nr SKO.4120/177/2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1098/2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. K. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi PK (dalej: "Skarżącego") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 2 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/177/2022, wydana w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Decyzją z [...] października 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 1 000 zł z tytułu niezawiadomienia w terminie 30 dni o zbyciu pojazdu marki [...].

Organ I instancji podał, że 3 czerwca 2022 r. Skarżący złożył zawiadomienie o zbyciu pojazdu marki [...]. Do zawiadomienia została dołączona faktura z 20 stycznia 2021 r., z której wynika, że zbycia pojazdu dokonano 20 stycznia 2021 r. Zawiadomienia właściwego organu dokonano zatem z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm.) – dalej: "P.r.d.". Skarżący zobowiązany był zawiadomić organ o jego zbyciu w ciągu do 19 lutego 2021 r. Zawiadomienia dokonano zaś po 469 dniach od upływu terminu. Wobec powyższego, zgodnie z art. 140mb pkt 2 P.r.d., zaistniały przesłanki zobowiązujące organ administracji do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej. Jednocześnie Prezydent podniósł, że nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn zm.) – dalej: "k.p.a.". Skarżący prowadzi bowiem działalność gospodarczą jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu handlowego zajmującym się sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów osobowych i furgonetek, a zatem spoczywa na nim obowiązek znajomości przepisów prawa.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, decyzją z 2 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/177/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...].

Kolegium podało, że Skarżący zawiadomił o zbyciu pojazdu z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., a zatem zaistniały podstawy prawne do nałożenia kary pieniężnej, co zostało prawidłowo wykazane przez Organ I instancji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 31ia pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.) – dalej: "ustawa COVID", Kolegium podniosło, że potencjalne uwzględnienie zarzutu i przyjęcie, że Skarżącego obowiązywał przedłużony 90-dniowy termin na dokonanie zgłoszenia, nie miałoby wpływu na wynik sprawy. Wówczas zgłoszenia dokonano po upływie nie 469 ale 408 dni od upływu terminu. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, Kolegium wskazało, że Skarżący dokonał zgłoszenia o zbyciu pojazdu 3 czerwca 2022 r., natomiast wszczęcie postępowania przez Prezydenta miało zaś miejsce we wrześniu 2022 r. W tej sytuacji odpadła podstawa do zawiadamiania Skarżącego o uchybieniu terminu i wyznaczania 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, której Skarżący wcześniej już dokonał. Ponadto art. 15zzzzzn2 ustawy COVID nie stanowi samoistnej podstawy do przywrócenia terminów naruszonych przez stronę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, PK wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, wskutek niezawiadomienia Skarżącego - przed nałożeniem kary przewidzianej w art. 140mb p.r.d. - o uchybieniu przez niego obowiązkowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. oraz niewyznaczenia Skarżącemu 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu;

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie uznania, że naruszenie prawa nie miało charakteru znikomego;

3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 189d k.p.a., do którego doszło w następstwie nieuwzględnienia przez Prezydenta dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej;

4. art. 15zzzzzn2 ustawy COVID w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., do którego doszło w następstwie uznania że wobec dokonania przez Skarżącego zawiadomienia o zbyciu pojazdu przed wszczęciem przez Prezydenta postępowania w przedmiocie nałożenia na kary pieniężnej odpadła podstawa do zawiadomienia Skarżącego o uchybieniu terminu i wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, jak również w wyniku przyjęcia, że art. 15zzzzzn2 ustawy COVID nie stanowi samoistnej podstawy do przywrócenia terminów naruszonych przez stronę;

5. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez uznanie, że oceniając wagę naruszenia prawa należy brać pod uwagę przede wszystkim okres zwłoki w wykonaniu obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu, w sytuacji gdy należy przede wszystkim weryfikować skutki naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa oraz odwołać się do sposobu weryfikacji tego stopnia naruszenia prawa wypracowanego w prawie karnym, co oznacza że wyznacznikiem dla dokonania oceny znikomego naruszenia prawa winny być okoliczności wynikające z art. 115 § 2 k.k. uwzględniające: rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia;

6. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez uznanie, że oceniając wagę naruszenia prawa, zasadnym jest zweryfikowanie, w jakiej dacie doszło do ujawnienia zmiany osoby właściciela w CEPiK, w sytuacji gdy od momentu ujawnienia w CEPiK zmiany osoby właściciela zbywanego pojazdu dane te są aktualne, w związku z czym nie ma zagrożenia interesów ogółu społeczeństwa, a nadto osiągnięty zostaje cel ustawodawcy;

7. art. 189d k.p.a., poprzez przyjęcie, że przy wymierzaniu kary pieniężnej, jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" nie znajdują zastosowania przesłanki wymiaru kary wskazane w art. 189 k.p.a.;

8. art. 8, art. 9 i art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym przesłanek do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej oraz nieprowadzenia ustaleń odnośnie innych niż wskazane wprost w dyrektywach art. 140n ust. 4 p.r.d. okoliczności przemawiające za dalej idącym miarkowaniem kary

9. art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez naruszenie bezwzględnego obowiązku odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest decyzja Kolegium z 2 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/177/2022, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2022 r., w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.

Materialnoprawną podstawę dla wydania powyższych decyzji stanowił przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o:

1) nabyciu lub zbyciu pojazdu;

2) zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym.

Termin ten został czasowo zmieniony na podstawie art. 31ia ustawy COVID, zgodnie z którym w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19:

1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym;

2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.

Ustawa z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 1192) została ogłoszona w dniu 1 lipca 2021 r.

Zgodnie natomiast z art. 140mb pkt 2 P.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.

W sprawie bezspornym jest, że Skarżący naruszył art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. albowiem nie poinformował w przewidzianym w tym przepisie terminie Prezydenta Miasta [...] o fakcie zbycia [...] stycznia 2021 r. pojazdu marki [...]. Skarżący złożył zawiadomienie o zbyciu pojazdu dopiero 3 czerwca 2022 r., a więc po upływie terminu 60 dni od jego zbycia.

Zasadniczą sporną kwestią w sprawie jest więc sposób wykładni i stosowania przepisu art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVID w odniesieniu do opisanego wyżej terminu na zawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu.

Zgodnie bowiem z art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

Natomiast zgodnie z art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Należy nadmienić, że powyższa regulacja ustawy COVID obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, czyli od dnia 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2020 r., poz. 491), do 16 maja 2022 r. (§ 1 – 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz.U. z 2022 r. poz. 1027), a więc znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Bez znaczenia jest fakt, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu zostało dokonane po odwołaniu stanu epidemii, w sytuacji gdy uchybienie terminu miało miejsce w czasie jego obowiązywania.

Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, zgodnie z którym przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem także do przepisów P.r.d. Intencją ustawodawcy było bowiem objęcie zakresem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Natomiast od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie, nie przewidziano żadnych wyjątków. Wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. termin do zawiadomienia organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu ma charakter materialny. Niezachowanie terminu do zawiadomienia organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w świetle P.r.d. wywołuje ujemny skutek dla strony, którym jest obowiązek wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o nabyciu pojazdu (zob. np. wyroki NSA z 22 czerwca 2023 r. II GSK 1158/22, z 20 stycznia 2023 r. II GSK 907/22).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że Prezydent zobowiązany był zawiadomić Skarżącego o uchybieniu terminu, wyznaczając jednocześnie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zaniechanie wykonania powyższego obowiązku spowodowało naruszenie art. 15zzzzzn² ustawy COVID. W sytuacji gdyby Prezydent zadecydował o przywróceniu naruszonego terminu, nie zostałby wypełniony warunek do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Doszło przy tym również niewątpliwie do naruszenia przepisów art. 7 (zasada prawdy obiektywnej; zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), art. 8 § 1 (zasada zaufania do władzy publicznej) i art. 9 k.p.a (zasada informowania stron).

Sąd stwierdza jednocześnie, że przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutów skargi zmierzających do zakwestionowania wymiaru nałożonej kary oraz potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia. W pierwszej kolejności organy winny umożliwić Skarżącemu złożenie wniosku o przywrócenie naruszonego terminu, natomiast od złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpoznania zależeć będzie tok dalszego procedowania. Dopiero ostateczne przesądzenie tej kwestii ewentualnie otworzy organom drogę do rozważenia wysokości kary bądź nawet odstąpienia od jej nałożenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., obejmując nimi kwotę należnego wpisu w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika Skarżącego w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową od złożenia dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Organy kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a., uwzględnią wyrażoną przez Sąd ocenę prawną oraz wytyczne co do dalszego postępowania.