Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 814/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2023 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 lipca 2022 r., nr SKO Gd/1783/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej K. C. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarga K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 28 lipca 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 28 lutego 2022 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki na ojcem Z. D. została wniesiona w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z 2 sierpnia 2021 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, Z. D. Z akt sprawy wynika, że Z. D., zgodnie z orzeczeniem z dnia 25 marca 2021 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, przy czym niepełnosprawność istnieje od 77 roku życia a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2 grudnia 2020 r.

Z dołączonego do wniosku opisu czynności wykonywanych podczas opieki wynika, że skarżąca pomaga ojcu w utrzymaniu higieny (kąpieli, obcinaniu paznokci, moczeniu nóg, zapewnia strzyżenie włosów), codziennie przygotowuje ubrania i mierzy ciśnienie a także wykonuje ćwiczenia fizyczne oraz robi zakupy. Trzy razy dziennie podaje leki, trzy-cztery razy dziennie przygotowuje i podaje posiłki, co noc prowadzi ojca do toalety, układa do snu i czuwa nad snem. Zależnie od samopoczucia i pogody wychodzi z ojcem na spacer. Ponadto, dwa – trzy razy w tygodniu sprząta, pierze i prasuje, czyta książki i pisma urzędowe. W miarę konieczności skarżąca organizuje wizyty lekarskie, realizuje recepty oraz opłaca rachunki.

Ustalono, że K. C. opiekuje się ojcem całą dobę: zajmuje się ogólnym prowadzeniem gospodarstwa domowego, zapewnia opiekę i leczenie, przygotowuje posiłki. Całą dobę kontroluje zachowanie i stan ojca, którego nie może zostawić na dłużej niż 30 minut. Stan zdrowia i nastroju ojca szybko się zmienia i często dochodzi do nieracjonalnych i niebezpiecznych zachowań. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono także, że Z. D. wymaga stałej pomocy osoby drugiej w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego organ I instancji ustalił, iż Z. D. cierpi na otępienie starcze z zaburzeniami zachowania i osobowości w przebiegu otępienia o etiologii mieszanej. Z uwagi na pogarszający się stan zdrowia ojca skarżąca wprowadziła się do niego we wrześniu 2020 r. i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe. Według jej oświadczenia nie ma innych osób, które mogłyby zapewnić opiekę.

Skarżąca nie jest nigdzie zatrudniona i nie figuruje jako osoba zgłoszona do ubezpieczenia społecznego. Z przedstawionych świadectw pracy wynika, że pracowała zawodowo w okresie od 2 listopada 1994 r. do 14 lutego 1995 r. oraz od 11 grudnia 1996 r. do 12 lutego 1998 r.

Decyzją z 28 lutego 2022 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, jak przyczynę niespełnienie przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1162) – dalej jako "u.ś.r.". Jednocześnie organ uznał, że skarżąca zapewnia stałą i długotrwałą pomoc niepełnosprawnemu ojcu, a sprawowane czynności opiekuńcze, związane tylko z osobistą opieką nad osobą niepełnosprawną, są na tyle znaczące, że nawet przy należytej organizacji tej opieki wnioskodawczyni nie mogłaby podjąć pracy zawodowej. Pomimo tego, w ocenie organu, nie istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy brakiem zatrudnienia wnioskodawcy a sprawowaniem opieki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 28 lipca 2022 r. utrzymało w mocy rozstrzygniecie organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego przyczyny odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nie mogło stanowić niespełnienie warunku wynikającego z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium uznało jednak, że z okoliczności sprawy nie wynika, aby istniał związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą (niepodejmowaniem przez nią pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni sprawuje stałą i długotrwałą opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, a zakres tej opieki uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Organ odwoławczy podniósł jednak, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ale z tytułu niemożności podjęcia zatrudnienia spowodowanej faktem sprawowania tej opieki. Jeżeli zatem osoba sprawująca opiekę nie podejmuje zatrudnienia z innych przyczyn, takich jak np. brak pracy, stan zdrowia, wiek, nie podejmowanie zatrudnienia od wielu lat to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Z ustaleń dokonanych przez organ I instancji wynika, iż wnioskodawczyni, która jest 56-letnią osobą, jedynie przez krótki okres od 1994 r. do 1995 r. (przez 3 miesiące) i od 1996 r. do 1998 r. (przez 14 miesięcy) była aktywna zawodowo. Później, w związku z wychowywaniem córki, przebywała w domu, podejmując się wykonywania prac dorywczych. W oświadczeniu z dnia 4 września 2021 r. strona stwierdziła natomiast, że byłaby skłonna podjąć jakikolwiek zatrudnienie, gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad ojcem.

W ocenie Kolegium, w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego, nie można przyjąć, że 56-letnia osoba, która w swoim życiu nie przepracowała nawet dwóch lat, chciałaby obecnie realnie podjąć zatrudnienie i nie podejmuje tego zatrudnienia jedynie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Strona nie przedłożyła żadnych nowych dowodów na istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem, a złożone oświadczenie nie daje podstawy do przyjęcia, iż taki związek istnieje.

W świetle powyższego Kolegium uznało, że niepodejmowanie przez wnioskodawczynię zatrudnienia (ostatnie zatrudnienie strony ustało ponad 24 lata temu) nie ma faktycznego, realnego związku ze sprawowaniem od 2020 r. opieki nad ojcem.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki ad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Uzasadniając wniesienie skargi skarżąca podniosła, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudniania lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 u.ś.r., jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka ta jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Na potwierdzenie powyższego stanowiska skarżąca przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym, m.in.: wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 535/19, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 577/21 czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 28 lipca 2022 r., utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z 28 lutego 2022 r., o odmowie przyznania skarżącej na jej wniosek świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, stwierdził, że narusza ona prawo.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 17, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy, w świetle art. 17 ust. ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r., skarżąca jako zobowiązana do alimentacji względem ojca należy do kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem.

Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było wystąpienie negatywnej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze względu na fakt, iż niepełnosprawność wymagającego opieki Z. D. powstała po osiągnięciu przez niego 18. lub 25. roku życia. Kolegium, nie podzielając stanowiska organu I instancji w zakresie zaistnienia negatywnej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., uznało natomiast, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, ponieważ skarżąca nie wykazała, że pracowała zarobkowo przed podjęciem się sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Sąd podziela stanowisko Kolegium, które uznało, że odmowy ustalenia skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mogła uzasadniać okoliczność, że niepełnosprawność ojca skarżącej powstała po ukończeniu przez niego 18. lub 25. roku życia. Niewątpliwie, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, powyższy przepis winien być, jak słusznie wskazało Kolegium, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18. roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W tej sytuacji ocenie należało poddać stanowisko organu odwoławczego co do braku związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym ojcem.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy zaakcentował przede wszystkim, że przyczyny niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie stanowi konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, ponieważ brak jest dowodów na aktywność zawodową skarżącej przed 2020 r. (tj. przed podjęciem się sprawowania opieki nad ojcem), a ostatnie udokumentowane zatrudnienie skarżącej, rozumiane zgodnie z dyspozycją art. 3 pkt 22 u.ś.r., miało miejsce w 1998 r.

Zdaniem Sądu, argumentacja organu II instancji na tle okoliczności faktycznych sprawy jest wadliwa, a wydane rozstrzygnięcie nie może być zaakceptowane. Z przepisów art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej lub jej niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Przy czym rezygnację z czegokolwiek należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie (zob. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotne jest to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku, istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Gdańsku z 28 maja 2020 r., III SA/Gd 408/20; wszystkie orzeczenia dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Pomimo tego, że ustawodawca nie definiuje pojęć "niepodejmowania" ani "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", to nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać opiekunowi, który nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, mając co najmniej potencjalną możliwość (zdolność), by zatrudnienie lub inną pracę zarobkową podjąć.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ma istotnego znaczenia to, że skarżąca nie udokumentowała wcześniejszej aktywności zawodowej. W sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, czynienie zatem rozważań na temat bierności zawodowej skarżącej jawi się jako całkowicie zbędne oraz noszące znamiona nieuprawnionego poszerzania katalogu przesłanek, od których zależy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Niedopuszczalne jest bowiem wprowadzanie przez organy administracyjne dodatkowych negatywnych przesłanek przyznania świadczenia (por. wyroki: WSA w Gliwicach z 21 lipca 2021 r., II SA/Gl 504/21, WSA w Rzeszowie z 6 kwietnia 2022 r., III SA/Rz 1781/21).

Świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane nawet osobom, które nigdy wcześniej nie pracowały. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest natomiast to, czy aktualnie skarżąca nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Nie można również podważać prawa do uzyskania świadczenia w sytuacji, gdy strona wnioskująca wcześniej nie podejmowała aktywności zawodowej z innych przyczyn niż opieka, jednak u podstaw rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania (przy obiektywnej zdolności do podjęcia zatrudnienia) jest na dzień składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną. W tym też kontekście zwrócić należy uwagę na zasadny pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, który akcentuje, iż ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia (por. wyrok WSA w Gdańsku z 14 maja 2020 r., III SA/Gd 410/20,). Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku (por. art. 24 ust. 2 u.ś.r.), a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia decyzją administracyjną, skarżąca spełniała przesłanki przyznania oczekiwanego świadczenia, w tym, przesłankę niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Kolegium dokonało błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. uznając, że sam fakt, iż brak jest dowodów na aktywność zawodową skarżącej przed 2020 r. wyklucza możliwość stwierdzenia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Powyższy błąd spowodował zaś, że Kolegium nie oceniło należycie istotnych w tej sprawie okoliczności mający wpływ na wyjaśnienie, czy taki związek przyczynowy występuje, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Przeprowadzone w toku niniejszego postępowania dowody wyraźnie wskazują, iż niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia ma ścisły związek z opieką sprawowaną nad ojcem, co właściwie potwierdził organ I instancji podkreślając w uzasadnieniu decyzji, że skarżąca należycie i starannie sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, a wymiar świadczonej opieki powiązany jest ściśle z jego stanem zdrowia, występującymi chorobami, i jest na tyle wyczerpujący, że skarżąca nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej w żadnym wymiarze czasu pracy. W sprawie ujawniono okoliczności potwierdzające stałą i codzienną pomoc świadczoną ojcu przez skarżącą, bez której podopieczny nie byłby w stanie samodzielnie funkcjonować ze względu na ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia. Jak wynika z akt sprawy, ojciec skarżącej choruje na POChP, w wyniku której najmniejszy wysiłek utrudnia oddychanie, co doprowadza do niedotlenienia mózgu, a w konsekwencji prowadzi do zaostrzenia objawów choroby psychicznej. U Z. D. zdiagnozowano ponadto ZZA, zespół otępienny z zaburzeniami zachowania i osobowości w przebiegu otępienia o etiologii mieszanej a także nadciśnienie tętnicze. Skarżąca pomaga ojcu przy czynnościach związanych z utrzymaniem higieny osobistej, przy ubieraniu się, przygotowuje posiłki, dozuje przepisane leki, w tym leki na POChP oraz leki przepisane przez psychiatrę, asekuruje przy pokonywaniu przez podopiecznego schodów, załatwia sprawy urzędowe, robi zakupy.

Okoliczności te świadczą o tym, że zakres sprawowanej opieki przez skarżącą jest na tyle szeroki, że uniemożliwia jej podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Powyższe potwierdzają także spostrzeżenia pracowników socjalnych, którzy w trakcie przeprowadzanych wywiadów środowiskowych wskazywali, że na wykonywanie wszystkich czynności opiekuńczych wobec niepełnosprawnego ojca skarżąca poświęca cały dzień, co uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia.

Z powyższego wynika w sposób niewątpliwy, że sprawowana przez skarżącą opieka stanowi przeszkodę do podjęcia przez nią zatrudnienia, czego nie podważono w toku postępowania dowodami przeciwnymi. Nie sposób zatem dopatrzeć się okoliczności, które negowałyby istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia. Skarżąca konsekwentnie twierdziła, że podjęłaby pracę zawodową, gdyby nie musiała sprawować opieki nad ojcem, a akta sprawy nie dostarczają podstaw do kwestionowania tego oświadczenia. Jak przy tym trafnie wskazał WSA w Krakowie w wyroku z 25 lutego 2022 r. (sygn. akt III SA/Kr 1700/21) "zanegowanie związku przyczynowo-skutkowego musiałoby się opierać na w pełni miarodajnych przesłankach, jednoznacznie podważających ten związek w aspekcie subiektywnym (motywy niepodejmowania zatrudnienia) lub obiektywnym (uwarunkowana czynnikami zewnętrznymi możliwość znalezienia pracy)". Takie okoliczności z akt sprawy nie wynikają.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie podważa twierdzeń skarżącej o sprawowaniu przez nią opieki nad ojcem w sposób stały, długotrwały i kompleksowy. Wykonywanie przez opiekuna nawet zwykłych czynności związanych z zapewnieniem podopiecznemu właściwych warunków życia (w tym załatwianie codziennych sprawunków i dbałość o dom), z zapewnieniem stabilnego stanu zdrowia podopiecznego, których szczegółowy opis strona przedstawiła w trakcie postępowania, wchodzi w zakres opieki nad osobą niepełnosprawną uzasadniającej prawo do świadczenia, której organy nie zdołały podważyć ustaleniami przeciwnymi.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę. Sposób jej sprawowania jest bowiem uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki i wskazań zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności. Wskazany przepis wymaga, aby opieka nad osobą niepełnosprawną legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności sprawowana była zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności, a zatem aby była to opieka długotrwała i stała.

W ocenie Sądu, zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą jest zgodny z wymogami i w rozmiarze określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Przedstawiony przez skarżącą zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez nią w stosunku do ojca każdego dnia świadczy o tym, że opieka ta ma w istocie charakter całodobowy i stały. Z. D., ze względu na swój stan zdrowia, wymaga pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego. Pomimo tego, że nie jest osobą leżącą i wykazuje pewne przejawy samodzielności (samodzielnie spożywa posiłki), wymaga ciągłej asysty. Skarżąca przez większość czasu czuwa nad chorym ojcem, by nieść mu niezbędną i niezwłoczną pomoc w zwykłych czynnościach życia codziennego oraz w razie nagłej potrzeby, pozostając tym samym w stałej gotowości. W tej sytuacji związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a zakresem sprawowanej opieki i świadczonej nieustannie pomocy przez skarżącą jest w tej konkretnej sprawie bezpośredni i ścisły.

Ujawnione w toku postępowania okoliczności, których nie podważyło Kolegium, potwierdzają adekwatność niezbędnej opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem względem zakresu potrzeb określonych w orzeczeniu o niepełnosprawności. Zdaniem Sądu, sporządzony wywiad środowiskowy w sposób właściwy opisuje, na czym polega opieka skarżącej nad ojcem, który jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Wszystkie wskazane czynności są konieczne, aby zapewnić osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan adekwatnie do charakteru schorzeń i orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności.

W ocenie Sądu, wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie okoliczności dotyczące zakresu świadczonej przez skarżącą opieki nad ojcem oraz ich związek z niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie został przez Kolegium podważony w sposób, który uzasadniał odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji za nieuzasadnione należało uznać stanowisko organu odwoławczego o braku istnienia związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Uznając, że zaskarżona decyzja narusza wskazane przepisy prawa procesowego i materialnego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) uchylił orzeczenie organu odwoławczego. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 wskazanej ustawy.