Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 534/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 534/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 listopada 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak, Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.), Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2023 r., sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 lutego 2023 r. nr SKO.Soc/4116/323/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 6 lutego 2023 r., znak SKO.Soc/4116/323/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Gminy K. z dnia 24 października 2022 r. odmawiającej przyznania A. W. (dalej: "skarżący") dodatku węglowego. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.") oraz art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1682 ze zm., dalej: "u.d.w.").

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 24 sierpnia 2022 r. skarżący wystąpił do Burmistrza Gminy K. o wypłatę dodatku węglowego. Wskazał, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe. Głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe.

Z deklaracji z dnia 30 maja 2022 r. dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wynika, że w budynku skarżącego zamontowany jest kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy w liczbie dwóch pełniący funkcję c.o. i c.w.u. oraz kocioł na paliwo stałe w liczbie jeden z funkcją c.o. oraz c.w.u., stosowane w nim paliwo stałe to drewno kawałkowe.

Decyzją z dnia 24 października 2022 r. Burmistrz Gminy K. odmówił przyznania skarżącemu dodatku węglowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że w gospodarstwie skarżącego nie znajduje się żadne źródło ciepła, o którym mowa w art. 2 u.d.w., a stosowanym paliwem jest drewno kawałkowe. Zgodnie z art. 79a k.p.a. skarżący został zawiadomiony o okolicznościach niewykazanych w toku postępowania, a mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W odwołaniu od decyzji skarżący nie zgodził się z przyjętym rozstrzygnięciem. Wskazał, że omyłkowo nie zaznaczył w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw kotła na węgiel. Oświadczył, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, czyli węgiel. W piśmie z dnia 15 listopada 2022 r. stanowiącym uzupełnienie odwołania skarżący podniósł, że od 15 lat ma kocioł na węgiel Defro, opala dom węglem o czym świadczą załączone faktury oraz zdjęcia. W aktach znajdują się faktury za zakup węgla z lipca 2019 i lipca 2020 roku.

Decyzją z dnia 6 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. W uzasadnieniu organ wskazał, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, ze głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, w którym stosowane jest drewno kawałkowe, a nie węgiel. W rezultacie, nie zostały spełnione przesłanki przyznania dodatku węglowego. Organ podniósł, że ustawodawca nie bez powodu nakazał organom orzekającym o dodatkach węglowych uwzględnianie stanu deklaracji w CEEB na dzień 11 sierpnia 2022 r. Kolegium podkreśliło, że celem ustawodawcy było zapewnienie wsparcia osobom, które zadeklarowały ten rodzaj paliwa na nadchodzący sezon grzewczy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca, ponieważ głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, czyli węgiel kamienny. Oświadczył, że od 15 lat posiada ten sam kocioł i opala dom węglem. Do skargi dołączył deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 23 lutego 2023 r., w której zaznaczono, że w kotle klasy trzeciej skarżący pali węglem i paliwami węglopochodnymi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 14 listopada 2023 r. skarżący potrzymał skargę i zawarte w niej wnioski. Wyjaśnił, że pierwszą deklarację złożyła córka skarżącego w czasie, gdy on przebywał w sanatorium. W obawie przed ewentualnymi karami za palenie węglem, wskazała w deklaracji drewno kawałkowe. Skarżący podkreślił, że opala dom węglem, a nie drewnem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W ocenie Sądu organy przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, odmówiły skarżącemu przyznania dodatku węglowego, z tego względu skarga zasługiwała na uwzględnienie. Konieczne jest bowiem, w świetle twierdzeń skarżącego oraz przedłożonych przez niego w toku postępowania dowodów – w postaci dokumentacji fotograficznej i przedłożonych faktur, ustalenie rzeczywistego, głównego źródła ciepła w budynku stanowiącym własność skarżącego oraz stosowanego w nim paliwa. Co więcej, w ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie odniosło się w zaskarżonej decyzji dowodów w postaci dokumentacji zdjęciowej oraz dokumentów w postaci faktur za zakup węgla. Kolegium wydając zaskarżoną decyzję, oparło się wyłącznie na treści deklaracji do CEEB. Zwrócić należy uwagę, że rolą organu II instancji jest ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej, a także odniesienie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Zgodnie z treścią art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest przepis art. 2 ust. 1 u.d.w., który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Z powołanego przepisu wynika, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest m.in. kocioł na paliwo stałe, w którym spalane jest paliwo stałe. Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet, pelet zawierające co najmniej 85% węgla.

Analiza zaskarżonej decyzji, w której organ odwołał się wyłącznie do treści CEEB, daje podstawę do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie uwzględniono, że na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa zmieniająca") doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, to jest do dodania po art. 2 ustępie 15 u.d.w. do treści tej ustawy ustępów 15a-15e. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. Skarżący złożył wniosek w dniu 25 sierpnia 2022 r., decyzja organu I instancji została wydana 24 października 2022 r., a II instancji 6 lutego 2023 r., a zatem – zgodnie z zasadą aktualności- organy powinny uwzględnić aktualny, istniejący w dacie wydania decyzji stan prawny sprawy, w tym w szczególności treść art. 2 ust. 15a – 15e ustawy.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 2 ust. 15 u.d.w. organ dokonuje weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego w szczególności (a zatem nie jedynie) w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła w CEEB.

W ocenie Sądu istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy – tj. ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego, nie zostały jednoznacznie przez organy ustalone w toku prowadzonego przez nie postępowania. Należy bowiem wskazać, że skarżący podnosił w toku postępowania, że omyłkowo wskazał w deklaracji jako główne paliwo drewno kawałkowe, podczas gdy w rzeczywistości stosowanym paliwem jest węgiel, a drewno jest stosowane wyłącznie na początku procesu palenia. Skarżący na etapie postępowania odwoławczego przedłożył dowody, w postaci dokumentacji zdjęciowej i faktur za zakup węgla, do których organ II instancji w żaden sposób się nie ustosunkował, naruszając w ten sposób istotę dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tymczasem, organy I i II instancji odwołały się wyłącznie do treści CEEB. Organy uznały bowiem, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego. Organy pominęły podnoszone przez skarżącego okoliczności, że od 15 lat ogrzewa dom piecem na węgiel oraz przedłożone na poparcie tych twierdzeń dokumenty.

Podkreślić należy, że nie budzi wątpliwości Sądu, że dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która zgłosiła źródło ogrzewania do ewidencji w trybie korekty wcześniej złożonej deklaracji (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu: z 9 marca 2023 r. sygn. II SA/Op 360/22, z 13 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Op 74/23, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z 8 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 27/23, z 12 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 232/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 301/23).

Co więcej, w myśl art. 2 ust. 15 ustawy pozyskanie danych z CEEB jest tylko jednym ze sposobów weryfikacji, czy wniosek o wypłatę dodatku węglowego jest zasadny. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15a i 15b ustawy, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, organ bierze pod uwagę w szczególności: informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie innych świadczeń, dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, zaś jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy.

Podkreślić należy, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty. Ustawodawca obliguje organ orzekający do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego przez gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się oświadczenie, które to ustalenia powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Co więcej, jak stanowi art. 2 ust. 15b ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, można przeprowadzić wywiad środowiskowy, w czasie którego ustala się m. in., czy stan faktyczny gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku (ust. 15d).

Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 ustawy może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 2 ust. 15a ustawy. Tym samym, brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie źródła ciepła w gospodarstwie domowym skarżącego jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło bowiem pomimo posiadania przez organ informacji, że stan ujawniony w deklaracji na dzień 11 sierpnia 2022 r. różni się od stanu rzeczywistego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy ustalą główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącego i rodzaju stosowanego paliwa, na podstawie już posiadanych informacji, zgromadzonych w aktach dokumentów oraz rozważą przeprowadzenie w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego, bądź innych dowodów, po wskazaniu stronie potrzeby ich przeprowadzenia. Uwzględnią również aktualny stan deklaracji w CEEB, a także ustalą, czy skarżący w związku z pierwotną treścią deklaracji wskazującej na drewno kawałkowe pobrał świadczenie określone w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm.).

Sąd zwraca uwagę, że dołączona do skargi deklaracja z dnia 23 lutego 2023 r. do CEEB nie może być uwzględniona przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, ponieważ powstała po jej wydaniu.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.