Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 688/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 197, art. 191, art. 122, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1  art. 20 ust. 1 i 3, art. 78, art. 29 ust. 1, art. 31-33
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1  art. 181a
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia SO del. Robert Hałabis (sprawozdawca), Protokolant: Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. S. i A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty wynikającej z długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżących A. S. i A. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania A. S. i A. S. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. określającą niezaksięgowaną kwotę wynikającą z długu celnego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu [...] lipca 2007 r. na podstawie dokumentu SAD Nr [...] objęto procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzony ze Szwajcarii samochód osobowy marki Mazda 323, nr nadwozia [...]. Do zgłoszenia celnego została dołączona m.in.: faktura nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. wystawiona przez szwajcarską firmę [...] określająca wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę 700 CHF, ocena techniczna nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. oraz protokół oględzin pojazdu przez funkcjonariuszy celnych przyjmujących zgłoszenie. Zgłoszenie celne zostało przez organ celny przyjęte jako odpowiadające wymogom formalnym.

W wyniku przeprowadzonej przez organ celny w trybie art. 78 § 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego kontroli zgłoszenia celnego stwierdzono, że wartość przedmiotowego samochodu zadeklarowana w zgłoszeniu celnym rażąco odbiega od wartości podobnych na rynku kraju eksportu. Cena podobnego samochodu marki Mazda 323 wyprodukowanego w 2000 r. na rynku szwajcarskim wynosiła 5.600 CHF – według katalogu szwajcarskiego EurotaxGlass nr 07/2007. Biorąc za podstawę wskazaną wartość i pomniejszając ją o procentowe korekty z tytułu uszkodzeń pojazdu w wysokości 50% organ I instancji ustalił, że wartość tego pojazdu na rynku szwajcarskim wynosiłaby około 2.800 CHF. Cena ta znacznie odbiega od zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym wartości transakcyjnej.

W ocenie technicznej z dnia [...] lipca 2007 r. rzeczoznawca H. Z. przyjął wartość bazową brutto takiego pojazdu na kwotę 16.550 zł i zastosował następujące ujemne korekty: współczynnik zbywalności pojazdów pochodzących z importu prywatnego na poziomie 15%, współczynnik stanu technicznego oraz kosztów napraw i lakierowania na poziomie 35% oraz współczynnik utraty wartości pojazdu powypadkowego na poziomie 20%. Wartość pojazdu powypadkowego została określona przez tego rzeczoznawcę na kwotę 4.950 zł.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego określił niezaksięgowaną kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 541 zł. Wartość celna sprowadzonego pojazdu została ustalona na podstawie art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego na kwotę 7.069 zł. Za podstawę ustalenia wartości celnej posłużyła ocena techniczna nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. wykonana przez H. Z. Organ I instancji uznał jednak, że nie ma podstaw do uwzględnienia korekty z tytułu współczynnika zbywalności oraz korekty dotyczącej utraty wartości rynkowej pojazdu powypadkowego. Uwzględniając pozostałe korekty w wysokości 35%, odliczono: marżę (10%), cło (10%), podatek akcyzowy (3,1%) oraz podatek VAT (22%) i w ten sposób otrzymano kwotę 7.069 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. S. i A. S. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wywiódł, że w świetle postanowień WKC i Porozumienia o stosowaniu artykułu VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu GATT (porozumieniu w sprawie wartości celnej) z 1994 r., wartość celna jest ustalana – co do zasady – na bazie wartości transakcyjnej, to znaczy ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towary wtedy, jeżeli zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty (art. 29 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE, seria L, nr 302, s. 1 ze zm. – dalej jako "WKC"). Organy celne mogą jednak odstąpić od stosowania metody ceny transakcyjnej, jeżeli mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w artykule 29 WKC [art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny – Dz. Urz. WE L 253 z 1993 r. ze zm., dalej jako "RWKC"].

W ocenie organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie zaszły uzasadnione wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana wartość celna stanowi cenę faktycznie należną lub zapłaconą za importowany pojazd. Wskazuje na to rażąca rozbieżność pomiędzy zadeklarowaną wartością celną a cenami pojazdów używanych podawanymi przez katalogi branżowe. Według szwajcarskiego EurotaxGlass za rok 2007, cena samochodu podobnego do samochodu marki Mazda 323 z roku 2000 na rynku szwajcarskim wynosiła 5.600 CHF. Organ I instancji przyjmując za podstawę wyliczeń wartość wynikającą z katalogu, pomniejszył ją o korekty zastosowanie przez biegłego w ocenie technicznej nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. (współczynnik stanu technicznego oraz kosztów napraw i lakierowania) i otrzymał kwotę 3.640 CHF, która jest ponad 5 krotnie wyższa niż wartość transakcyjna zadeklarowana w zgłoszeniu celnym. Różnice pomiędzy tak ustaloną ceną a zadeklarowaną wartością transakcyjną uzasadniają wątpliwości organów celnych, które stanowiły podstawę do zakwestionowania zadeklarowanej wartości transakcyjnej.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej wątpliwości organu celnego co do wysokości zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie usuwa oświadczenie drugiej strony transakcji (sprzedawcy), który potwierdził fakt sprzedaży przedmiotowego pojazdu za cenę zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym. Protokół przesłuchania świadka (zeznanie [...] – sprzedawcy pojazdu) nie jest dokumentem urzędowym i nie korzysta w związku z tym ze szczególnej mocy dowodowej w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej. Wynik weryfikacji zawiera jedynie oświadczenie sprzedawcy co do przebiegu przedmiotowej transakcji. Nie korzysta ono zaś z domniemania zgodności z prawdą.

Powołując się na wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej organ stwierdził, że jedyną dopuszczalną metodą ustalenia wartości celnej w tej sprawie jest tzw. metoda ostatniej szansy (art. 31 ust. 1 WKC). Przy stosowaniu tej metody można oprzeć się na opiniach rzeczoznawców oraz na wyspecjalizowanych katalogach lub czasopismach, podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę tzw. ostatniej szansy, istnieje możliwość skorzystania z opinii rzeczoznawców, wyspecjalizowanych katalogów, czasopism zawierających ceny rynkowe pojazdów, w których wydawca zestawia średnie ceny pojazdów samochodowych na podstawie ogólnokrajowych badań rzeczoznawczych, prowadzonych w sposób fachowy przez specjalistów w dziedzinie motoryzacji (np. Eurotax, Info-Ekspert).

Organ odwoławczy stwierdził, że w ocenie technicznej z dnia [...] lipca 2007 r. biegły samochodowy zgodnie ze zleceniem A. S. i A. S. dokonał ustalenia wartości rynkowej importowanego pojazdu marki Mazda 323 na kwotę 4.950 zł, zgodnie z metodyką zawartą w programie Info-Ekspert. Tymczasem organ I instancji uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia korekty z tytułu współczynnika zbywalności oraz korekty dotyczącej utraty wartości rynkowej pojazdu powypadkowego. Uwzględniając pozostałe korekty w wysokości 35%, odliczono również: marżę (10%), cło (10%), podatek akcyzowy (3,1%), podatek VAT (22%) i w ten sposób ustalono wartość pojazdu na kwotę 7.069 zł.

Odpowiadając na zarzut strony dotyczący naruszenia przepisu art. 221 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w związku z art. 56 ustawy Prawo celne, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że w niniejszej sprawie organ I instancji został poinformowany przez Prokuraturę Krajową (Oddział Zamiejscowy) o fakcie wszczęcia śledztwa Nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. w stosunku do zaimportowanych samochodów osobowych ze Szwajcarii, zgłoszonych do procedury celnej w Oddziale Celnym w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 31 marca 2008 r. Fakt wszczęcia postępowania karnego potwierdza, że w sprawie tej organ celny zastosował przepis art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

Organami właściwymi do dokonania kwalifikacji czynu jako "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" są te same organy, które ze względu na popełnienie takiego czynu nie uzyskały wymaganych należności celnych i zamierzają w związku z tym dokonać ich poboru retrospektywnego. W tej sprawie postępowanie karne zostało wszczęte przez Prokuraturę Krajową ze wskazaniem, że podczas zgłaszania pojazdów do procedury celnej dochodziło do posługiwania się dokumentami podrobionymi lub stwierdzającymi dane niezgodne z rzeczywistością. Wszczęcie postępowania karnego potwierdza, że czyn, który spowodował powstanie długu celnego był w momencie popełnienia zagrożony przez obowiązujące przepisy sankcja karną.

Dlatego w rozpoznawanej sprawie związek pomiędzy powstaniem długu celnego a czynem podlegającym postępowaniu karnemu w rozumieniu art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego polegał na dołączeniu do zgłoszenia celnego faktury z zaniżoną wartością celną pojazdu, co skutkowało w konsekwencji zaniżeniem kwoty długu celnego.

Odpowiadając na zarzut strony dotyczący naruszenia przepisu art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy podniósł, że uzasadnieniem faktycznym wymierzonych odsetek jest podanie przez stronę skarżącą w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych danych, a co za tym idzie konieczność ustalenia prawidłowej kwoty długu celnego. W przedmiotowej sprawie art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania, bowiem od dnia wszczęcia postępowania do dnia doręczenia decyzji upłynęły 3 miesiące, a jednodniowe opóźnienie nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu celnego.

Za niezasadne uznano również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając im naruszenie:

1) art. 120 w związku z art. 194 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) poprzez niewłaściwą interpretację i wykładnię oraz przyjęcie przez Dyrektora Izby Celnej , że protokół przesłuchania świadka [...] sporządzony przez władze celne Konfederacji Szwajcarii, załączony do pisma Prokuratury Apelacyjnej, a następnie wykorzystany przez organy celne w trakcie trwającego postępowania, nie jest dokumentem urzędowym sporządzonym w formie określonej przepisami prawa przez powołany do tego organy władzy publicznej, przez co nie stanowi dowodu tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone;

2) art. 122 Ordynacji podatkowej poprze błędną ocenę zebranego materiału dowodowego a w konsekwencji ustalenie, że importowany towar został zgłoszony do wspomnianej powyżej procedury celnej z zaniżona wartością celną;

3) art. 29 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19.10.1992 r. ze zm.) poprzez zakwestionowanie wartości celnej towaru bez podstaw wymaganych cytowanym przepisem;

4) art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej poprzez żądanie zapłaty odsetek za zwłokę za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia podatnikom przedmiotowej decyzji, to jest po upływie trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w przepisie.

Skarżący powołując się na treść art. 29 Wspólnotowego Kodeksu Celnego i art. 181a Rozporządzenia Wykonawczego wyjaśnili, że wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, czyli cena faktycznie zapłacona lub należna, z tych powodów organ celny po dokonanej pozytywnej weryfikacji faktury u eksportera powinien zaakceptować zadeklarowaną wartość transakcyjną. Zarzucili również organom celnym bezpodstawne przyjęcie, że protokół przesłuchania świadka – sprzedawcy pojazdu nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do naruszenia art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej skarżący wyjaśnili, że sprawa nie była wyjątkowo złożona i nie wymagała od organu celnego przedłużania toczącego się postępowania. W chwili wszczęcia postępowania organ celny dysponował całym materiałem dowodowym pozwalającym na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny uprawniony jest do badania zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organy administracji publicznej prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa (materialnego i procesowego) w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny sprawy (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm. oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a").

Dlatego aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne byłoby stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Niezależnie jednak od zarzutów i wniosków podniesionych w skardze, Sąd obowiązany był dokonać kompleksowej oceny legalności zaskarżonej decyzji (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana zostały z naruszeniem prawa, co uzasadniało jej uchylenie.

Na wstępie należy stwierdzić, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły w szczególności – wskazane w tej decyzji – przepisy art. 20 ust. 1 i 3 lit. a i c, art. 31 i art. 78 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. Nr L 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm. – dalej jako "WKC") oraz art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. Nr L 235 z dnia 11 października 1993 r. ze zm. – dalej jako "RWKC").

Po dokonaniu zwolnienia towarów organy celne mogą dokonać sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, czyli przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem celnym oraz późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów. Kontrole te mogą być przeprowadzone u zgłaszającego bądź u każdej osoby bezpośrednio lub pośrednio zainteresowanej zawodowo tymi operacjami, jak również u każdej innej osoby posiadającej wymienione dokumenty i dane. Organy te mogą również przeprowadzić rewizję towarów, o ile istnieje jeszcze możliwość ich okazania.

Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego lub kontroli przeprowadzonej po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji prawnej towaru, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują.

Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 WKC, w zasadzie wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, wtedy gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, ustalana, o ile jest to konieczne, na podstawie art. 32 i 33 – z zastrzeżeniem przypadków, które nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie.

Z treści art. 181a RWKC wynika, że jeżeli zgodnie z procedurą ustanowioną w ust. 2, organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC, mogą odstąpić od ustalenia wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej.

Dlatego w pierwszej kolejności należy odnieść się do zasadności odstąpienia przez organy celne od oparcia oceny wartości celnej spornego pojazdu na metodzie wartości transakcyjnej. Metoda ta stanowi wyjściową regułę ustalania wartości celnej towaru, a odstąpienie od niej, jako wyjątek od zasady, musi być należycie uzasadnione (art. 29 WKC).

W ocenie sądu organy celne w niniejszej sprawie należycie wykazały zasadność odstąpienia od metody wartości transakcyjnej. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że podstawą dla tego stanowiska była istotna rozbieżność pomiędzy zadeklarowaną wartością celną pojazdu, a cenami wynikającymi z katalogów branżowych. Argument ten stanowi wystarczającą podstawę do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej opartej na wartości transakcyjnej.

W dołączonych do niniejszej sprawy aktach sprawy administracyjnej prowadzonej przez organy celne znajduje się kopia postanowienia Prokuratury Krajowej z dnia [...] marca 2008 r. o wszczęciu śledztwa w sprawie działalności zorganizowanej grupy przestępczej mającej na celu dokonywanie przestępstw skarbowych polegających na narażaniu na uszczuplenie należności publicznoprawnych z tytułu wprowadzania na obszar celny UE samochodów osobowych z terytorium Szwajcarii, posługiwania się w tym procederze stwierdzającymi nieprawdę dokumentami w postaci faktur i ocen technicznych importowanych pojazdów (k. 13A akt administracyjnych).

Organy celne dokonując porównania według katalogów branżowych (katalog szwajcarski EurotaxGlass 2007) cen pojazdów tej samej marki i rocznika co importowany pojazd z wartością pojazdu zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym, słusznie zwróciły uwagę na istnienie istotnych różnic. Mianowicie wartość pojazdu z uwzględnieniem stopnia jego uszkodzeń, była – według danych katalogowych –wyższa niż zadeklarowana w zgłoszeniu celnym. Dlatego stwierdzenie istotnych rozbieżności pomiędzy cenami katalogowymi oraz zadeklarowaną wartością importowanego pojazdu stanowiło wystarczający argument dla powstania uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności zadeklarowanej ceny transakcyjnej w rozumieniu art. 181a RWKC.

Stąd nie zasługiwały – w ocenie Sądu – na uwzględnienie argumenty skarżących kwestionujące zasadność odstąpienia przez organy celne od ustalenia wartości celnej pojazdu metodą wartości transakcyjnej, z przyczyn jakie wskazane zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnione wątpliwości w rozumieniu art. 181a RWKC nie oznaczają definitywnego i nieodwołalnego zakwestionowania wartości celnej zadeklarowanej przez zgłaszającego. Stanowią jedynie podstawę do przeprowadzenia dalszych czynności zmierzających do ustalenia wartości celnej w oparciu o inne metody, a więc pośrednio do weryfikacji zadeklarowanej wartości celnej, która może zostać potwierdzona w oparciu o inne metody ustalenia wartości celnej.

Odwołanie się przez organy celne do katalogu służyło jedynie wstępnej weryfikacji wiarygodności wartości zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym i nie stanowiło podstawy do ustalenia wartości ostatecznie przyjętej w decyzji. Katalogi branżowe są jedynie powszechnie uznawanym źródłem informacji o wartości pojazdów. Jednocześnie zauważyć należy, że istota danych zawartych w tego typu katalogach odnosi się do podawanych tam cen uśrednionych, z kilku transakcji, nie zaś cen jednostkowych. W konsekwencji należało przyjąć, że doszło do skutecznego podważenia wiarygodności wartości pojazdu zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym.

Skuteczne podważenie wiarygodności wartości towaru zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym uzasadniało z kolei ustalenie wartości celnej towaru w oparciu o inne metody, określone w art. 30-31 WKC. Powołując się na wytyczne Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, organ obszernie i przekonująco uzasadnił, że w przypadku importu używanych pojazdów jedyną możliwą do zastosowania metodą pozostaje metoda ostatniej szansy. Wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej nie są wprawdzie źródłem prawa, jednak stanowią podstawową dyrektywę interpretacyjną w zakresie przepisów WKC dotyczących ustalania wartości celnej.

Metoda ostatniej szansy (art. 31 WKC) zakłada ustalanie wartości celnej towaru na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. i przepisów WKC.

W przypadku importu używanych samochodów dostępne dane, o których mowa w art. 31 WKC, to według wytycznych wspomnianego Komitetu, m.in. informacje zawarte w branżowych katalogach motoryzacyjnych, a także opinie biegłych rzeczoznawców.

W rozpoznawanej sprawie podstawą ustalenia przez organy celne ostatecznej wartości celnej pojazdu była ocena techniczna rzeczoznawcy samochodowego H. Z. załączona – co istotne – już do zgłoszenia celnego. Rzeczoznawca ten przyjął wartość bazową brutto pojazdu na kwotę 16.550 zł i zastosował – biorąc pod uwagę przede wszystkim stan techniczny sprowadzonego pojazdu, który był uszkodzony – następujące korekty: współczynnik zbywalności pojazdów pochodzących z importu prywatnego – 15%, współczynnik stanu technicznego oraz kosztów napraw i lakierowania – 35%, współczynnik utraty wartości pojazdu powypadkowego – 20%. Zastosowanie tych korekt skutkowało ustaleniem biegłego, że wartość pojazdu wynosiła 4.950 zł. Innego dowodu z opinii biegłego organ celny w toku postępowania nie przeprowadził.

Pomimo tego, nie kwestionując ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii organ celny dokonał korekty ustalonej przez biegłego wartości pojazdu, pomijając zastosowaną przez niego korektę z tytułu współczynnika zbywalności oraz korektę dotyczącą wartości rynkowej pojazdu powypadkowego. Uwzględniając zaś korektę na poziomie 35% i przyjęte przez siebie inne korekty, organ celny ustalił wartość importowanego pojazdu na kwotę 7.069 zł.

Odnośnie sposobu tego rodzaju postępowania organu celnego Sąd zauważa, iż w tym zakresie organ w żaden sposób nie uzasadnił odstąpienia od wniosków opinii biegłego rzeczoznawcy samochodowego i zastosowanych w niej korekt. Nie jest tym samym wiadome czy korekty, które ostatecznie zastosował organ celny obejmują w szczególności kompletny rzeczywisty zakres uszkodzeń sprowadzonego pojazdu, to one bowiem mają w tym przypadku decydujący wpływ na wartość celną pojazdu.

Należy przypomnieć, że dowód z opinii biegłego (art. 197 Ordynacji podatkowej) jest tylko jednym z dowodów w sprawie i podlega ocenie przez organ, tak jak wszystkie pozostałe dowody. Z zasady swobodnej oceny dowodów wynika (art. 191 Ordynacji podatkowej), że organ ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zatem na organach ciążył obowiązek dokonania wnikliwej oceny opinii, która stanowiła podstawę ostatecznego określenia wartości celnej pojazdu. Organ nie dysponując takim jak biegły poziomem wiedzy technicznej (wiadomości specjalnych), mógł zatem w swojej ocenie odnieść się do zupełności, adekwatności, spójności, logiki i zgodności z zasadami doświadczenia życiowego przedłożonej opinii. Natomiast ocena przez biegłego wartości importowanego pojazdu winna mieć charakter maksymalnie zindywidualizowany, to jest odnosić się do konkretnego pojazdu i uwzględniać jego indywidualne cechy, w tym przede wszystkim stopień ewentualnych uszkodzeń wymagających naprawy, bądź stopień zużycia pojazdu powstały w wyniku jego eksploatacji.

W konsekwencji – w ocenie Sądu – oparcie się co do zasady przez organy celne orzekające w przedmiotowej sprawie na złożonej przez stronę w chwili zgłoszenia celnego opinii rzeczoznawcy H. Z., z jednoczesnym zakwestionowaniem korekt zastosowanych przez biegłego, bez rzetelnego uzasadnienia takiego działania, równoznaczne jest z brakiem należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie faktów kluczowych dla jej rozstrzygnięcia – to jest wartości importowanego pojazdu stanowiącej podstawę określenia jego wartości celnej.

Organy celne zupełnie dowolnie potraktowały ustalenia poczynione przez rzeczoznawcę, a powoływanie się na tę opinię, przy jednoczesnym wybiórczym jej potraktowaniu stanowi – zdaniem Sądu – przykład naruszenia jednej z podstawowych zasad postępowania – zasady prawdy obiektywnej (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Tego rodzaju uchybienie procesowe należało potraktować jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Uchylenie decyzji skutkuje koniecznością ponownego rozstrzygnięcia sprawy przez organ celny. Kluczowym elementem w ponownym postępowaniu powinna być rzetelna weryfikacja znajdującej się w aktach sprawy opinii rzeczoznawcy, stanowiąca wyjściową podstawę do ustalenia wartości celnej. W razie wątpliwości organu co do prawidłowości zastosowania określonych przez tego rzeczoznawcę rodzaju korekt i ich wysokości, organ celny powinien rozważyć skorzystanie z opinii innego biegłego. Należy mieć przy tym na uwadze, że dla ustalenia rzeczywistej wartości celnej uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z zagranicy, ograniczenia stopnia korekty z tytułu koniecznych napraw (uszkodzeń pojazdu), jakie wynikają ze stosowanej przez biegłego metody (narzędzia służącego do takich wyliczeń zawartego w określonym programie komputerowym), nie mają żadnego znaczenia. Chodzi bowiem w takim przypadku o uwzględnienie przy ustalaniu wartości celnej pojazdu rzeczywistych jego uszkodzeń, nie zaś uszkodzeń ograniczonych do maksymalnego poziomu na jakie pozwala (jakie ustanawia) stosowane przez biegłego narzędzie obliczeń.

Mając powyższe rozważania na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji wyroku znajduje podstawę w art. 152 p.p.s.a., zaś rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.