Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 4523/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 i art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 59 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 70 § 8, art. 70 § 4 oraz art. 70 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1486/20 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 26 maja 2020 r. nr 1401-IEE1.711.1.20.2020.7.KO w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

|III FSK 4523/21 | |

| | |

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1486/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S. (dalej jako skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 26 maja 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była zasadność odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W odniesieniu do zarzutów wniesionych przez skarżącego, WSA w Warszawie w pierwszej kolejności wskazał na treść art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej "k.p.a."), jednak zauważył, że skarżący nie podnosił, że jego małoletni syn nie przekazał mu przesyłki zawierającej zawiadomienie o zastosowaniu środków egzekucyjnych, a jedynie podnosił, że jego syn był małoletni w dniu podjęcia się przezeń przekazania przesyłki, to jest w dniu 9 października 2006 r. Sąd ten uznał zatem, że przedmiotowa przesyłka została prawidłowo doręczona w dniu 9 października 2006 r. Ponadto sąd ten zauważył, że skarżącemu zostało skutecznie doręczone zawiadomienie o zajęciu z 31 stycznia 2008 r. Gdyby uznać za skarżącym, że w dniu 9 października 2006 r. nie zostało mu skutecznie doręczone zawiadomienie o zajęciu, to doszłoby do przerwania biegu terminu przedawnienia egzekwowanych należności w wyniku doręczenia skarżącemu zawiadomienia z 31 stycznia 2008 r. Skutek ten wystąpiłby przed upływem terminu przedawnienia należności objętych w/w tytułami wykonawczymi, które nastąpiłoby, gdyby nie przerwanie jego biegu, z dniem 31 grudnia 2008 r. W ocenie WSA w Warszawie nie było podstaw, że zobowiązanie podatkowe określone tytułem wykonawczym z 17 czerwca 2009 r. nr (...), uległo przedawnieniu w dniu 31 grudnia 2014 r. na podstawie art. 70 § 4 w związku z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej jako: O.p.). Skutek ten nie wystąpił, ponieważ w stosunku do tego tytułu wykonawczego następowało przerwanie biegu terminu przedawnienia w dniach 18 listopada 2009 r., 21 października 2011 r., 11 maja 2013 r. i 14 grudnia 2015 r. Dodatkowo sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że rozważania na temat znaczenia sposobu zabezpieczenia zobowiązania podatkowego dla biegu terminu przedawnienia pozostają bez znaczenia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, bowiem bieg terminu przedawnienia przedmiotowych zobowiązań podatkowych był wielokrotnie przerywany z powodu stosowania środków egzekucyjnych, o których zastosowaniu był zawiadamiany skarżący. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).

Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019, poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.) wniósł pełnomocnik skarżącego, który zaskarżył go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, że został wydany z naruszeniem przepisów p.p.s.a. tj. art. 3 § 1, art. 134 § 1, art.135 art. 141 § 4, art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 7 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6 k.p.a. w związku z art.70 § 8 art. 70 § 4 oraz art. 70 § 1 O.p. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wskazał, że oddalając wniesioną skargę WSA w Warszawie i utrzymując w obrocie prawnym zaskarżone postanowienie Dyrektora lAS w Warszawie WSA nie wykonał w pełnej kontroli organów egzekucyjnych w zakresie kontroli legalności działania organów administracji. Wydając zaskarżony wyrok i utrzymując w obrocie prawnym postanowienie Dyrektora lAS w Warszawie WSA w Warszawie naruszył normy postępowania przed sądami administracyjnymi w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania oraz normy prawa materialnego oraz prawo materialne przez niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu art. 70 § 8 O.p. oraz art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej jako: u.p.e.a.) przez:

- ograniczenie zakresu dokonanej kontroli legalności działania organów w granicach danej sprawy, nie dokonanie pełnej kontroli legalności działań organów egzekucyjnych w granicach danej sprawy w pełnym zakresie, brak w uzasadnieniu wyroku pełnego przedstawienia danej sprawy, w tym oceny skutków czynności egzekucyjnych dokonanych po ustanowieniu hipoteki przymusowej i wpływu ustanowienia hipoteki na przebieg postępowania egzekucyjnego, dokonanie błędnej ocen wpływu ustanowienia hipoteki na przebieg prowadzonego postępowania egzekucyjnego z pominięciem treści art. 70 § 8 O.p., wbrew treści i jednoznacznym ograniczeniom wynikającym z art. 70 § 8 O.p. uznanie, że czynności egzekucyjne dokonane wbrew jednoznacznym ograniczeniom co do zakresu określonym w art. 70 § 8 O.p. wywołują skutki prawne w postaci przerwania biegu przedawnienia, błędnie uznanie, że istniejącym stanie faktycznym nie nastąpiło przedawnienie egzekwowanych zobowiązań, co stanowi naruszenie przez WSA w tj. art. 3 § 1, art. 134 § 1, art.135, art.141 § 4, art. 145 § 1 pkt. l lit. a i lit c oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art.6 k.p.a. w związku z art.70 § 8 O.p. w związku z art. 70 § 4 i art. 70 § 1 O.p. w związku z art. 59 §1 pkt.2 u.p.e.a.;

- przez ograniczenie kontroli legalności działania organów do legalności dokonanych doręczeń zawiadomienia, o którym mowa w art. 70 § 4 O.p., bez kontroli legalności dokonanych czynności egzekucyjnych, bez kontroli legalności działania organów egzekucyjnych, zgodnie z art. 6 k.p.a. w związku z art. 70 § 8 O.p., w zakresie dokonywania czynności egzekucyjnych po terminie 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności egzekwowanego podatku wykraczających poza nieruchomość, na której została ustanowiona przez organ hipoteka przymusowa zabezpieczająca, błędne uznanie, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wywołuje żadnych skutków dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego i terminu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania, stanowi to naruszenie przez WSA w tj. art. 3 § 1, art. 134 §1, art.135 art. 141 § 4, art.145 § 1 pkt. l lit. a i lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art.64 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP i art.2 Konstytucji RP w związku z art.6, art.70 § 8 i art. 70 § 1 w związku z art.70 § 4 O.p.

Zarzucił również naruszenie prawa materialnego art. 70 § 8 O.p. w drodze błędnej wykładni polegającej na pominięciu treści art. 70 § 8 O.p. i uznaniu nieustanowienia hipoteki przymusowej nie ma znaczenia dla rozpatrywanej sprawy oraz naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art.59 § 1 pkt.2 u.p.e.a. i oddaleniu wniesionej skargi w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie egzekucji przedawnionych zobowiązań podatkowych.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania od organu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm obowiązujących oraz o przeprowadzenie rozprawy z udziałem stron.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Skoro rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny następuje wyłącznie w jej granicach, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Sąd ten nie jest uprawniony do zastępowania skarżącego kasacyjnie w formułowaniu podstaw kasacyjnych w sposób spełniający wymagania określone w art. 174 p.p.s.a., ponieważ to skarżący jest zobowiązany określić te podstawy, co wynika z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2024 r., I GSK 1823/22). Zarzucając naruszenie prawa materialnego autor skargi kasacyjnej jest zobowiązany wskazać, czy zarzuca błędną jego wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie przepisu. W odniesieniu do uchybień przepisom procesowym w skardze kasacyjnej należy wykazać, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Te reguły należało przypomnieć i zaakcentować, ponieważ sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie, w szczególności daleko idąca ogólnikowość, w nikłym tylko stopniu umożliwiają kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku.

Przedmiotem skargi do sądu było postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze do sądu pierwszej instancji Skarżący wskazywał, że zaległości podatkowe uległy przedawnieniu. Sąd pierwszej instancji nie przyznał racji Skarżącemu i oddalił skargę.

Zarzuty skargi kasacyjnej są rozbudowane, lecz zarazem ogólnikowe. Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej powołano się na przedawnienie egzekwowanych zobowiązań. Z uzasadnienia zarzutów kasacyjnych wynika, że wszystkie one zmierzają do podważenia zaskarżonego skargą kasacyjna wyroku z dwóch zasadniczych powodów, a mianowicie dlatego, że sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę przepisu art. 70 § 8 O.p. oraz że nie przedstawił "stanowiska i oceny legalności czynności egzekucyjnych dokonanych przez organy egzekucyjne z naruszeniem art. 6 k.p.a. w zw. z art. 70 § 8 oraz art. 70 § 4 ordynacji podatkowej (...)".

W zakresie art. 70 § 8 O.p. wskazać należy, że zgodnie z nim nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Jak wynika z argumentacji zaprezentowanej w skardze kasacyjnej, Autor skargi kasacyjnej stoi na stanowisku, że użyte w tym przepisie sformułowanie "po upływie terminu przedawnienia" zawsze należy wiązać z upływem pięciu lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tak nie jest. Oczywiście termin przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 8 O.p. należy odnosić do terminu pięcioletniego przewidzianego w art. 70 § 1 O.p., jednakże uwzględniać należy również ewentualne przerwy lub zawieszenia biegu terminu, o ile wystąpiły w realiach konkretnego zobowiązania. W niniejszej sprawie tak właśnie było. Bieg terminu przedawnienia ulegał przerwaniu, zatem jeszcze nie upłynął, a zatem rację ma sąd pierwszej instancji, że nie wystąpiło jeszcze przewidziane w art. 70 § 8 O.p. ograniczenie co do majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Z tego powodu wszystkie zarzuty i argumenty odnoszące się do art. 70 § 8 O.p. są niezasadne. Rację ma sąd pierwszej instancji, że ustanowienie hipoteki przymusowej nie ma wpływu na bieg przedawnienia w rozpatrywanej sprawie, oceniając to na moment wydawania postanowienia zaskarżonego do sądu pierwszej instancji.

Jeśli zaś chodzi o to, że sąd pierwszej instancji - jak twierdzi Autor skargi kasacyjnej - nie przedstawił "stanowiska i oceny legalności czynności egzekucyjnych dokonanych przez organy egzekucyjne z naruszeniem art. 6 k.p.a. w zw. z art. 70 § 8 oraz art. 70 § 4 ordynacji podatkowej", to Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zastrzeżeń formułowanych w skardze kasacyjnej. W skardze kasacyjnej nie wskazano żadnych konkretnych zastrzeżeń co do tego, w czym konkretnie jej autor upatruje naruszenia art. 70 § 4 O.p. - poza omówionym wyżej zagadnieniem niezastosowania się do art. 70 § 8 O.p., które nie budzi zastrzeżeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jedyny wskazany w skardze kasacyjnej kierunek zastrzeżeń to ogólne nawiązanie (s. 3 skargi kasacyjnej) do "legalności dokonanych doręczeń zawiadomienia o którym mowa w art. 70 § 4 ordynacji podatkowej", jednakże tak ogólnie sformułowany zarzut uchyla się merytorycznej kontroli sądu kasacyjnego, ponieważ nie wskazano, które konkretnie doręczenie i dlaczego budzi zastrzeżenia autora skargi kasacyjnej.

Z przedstawionych wyżej powodów wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego są niezasadne. W skardze kasacyjnej nie wskazano przekonującej argumentacji na poparcie tezy o wystąpieniu naruszenia wyszczególnionych w niej przepisów. Z tego powodu skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 P.p.s.a.