Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 160/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 151 § 1 w zw. z art. 150 §1-4, art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 i art. 150a, art. 165a § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] maja 2023 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony [...] kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedsiębiorstwo Produkcyjne i Usługowo-Handlowe "A. " Sp. z o.o. (dalej: "Strona", "Skarżąca" lub "Spółka") wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. (dalej: "organ odwoławczy") z dnia [...] stycznia 2023 r., znak: [...] odmawiające Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 r.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., znak: [...], Naczelnik Z. Urzędu Skarbowego w S. (dalej: "organ I instancji) określił Stronie podatek dochodowy od osób prawnych za 2016 rok, w kwocie [...]zł. Treść zawartego w niej pouczenia wskazywała, iż od niniejszej decyzji służy Stronie prawo wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. za pośrednictwem Naczelnika Z. Urzędu Skarbowego w S. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (art. 220 § 1 i § 2 oraz art. 223 § 1 i §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej: "O.p.").

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] stycznia 2023 roku, znak: [...], 3201- [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Uznał bowiem na podstawie dokumentów zgromadzonych

w sprawie, że powołana decyzja została doręczona Stronie w dniu 27 stycznia 2022 r., w trybie art. 150 § 4 O.p. Bieg czternastodniowego terminu do jego wniesienia rozpoczął się bowiem 28 stycznia 2022 r., a upłynął 10 lutego 2022 r. Strona natomiast odwołanie złożyła 30 listopada 2022 r.

Strona wraz z odwołaniem wniosła o przywrócenie terminu do jego wniesienia (pismo z 30 listopada 2022 roku, tego samego dnia nadane na poczcie). W jego uzasadnieniu wskazała, że o fakcie wydania decyzji z dnia 31 grudnia 2021 r. dowiedziała się w dniu 24 listopada 2022 r. Bowiem w tym dniu pełnomocnik zapoznał się w siedzibie organu I instancji, z aktami postępowania podatkowego. Strona uważa, że decyzja ta nie została prawidłowo doręczona, gdyż analiza dowodu doręczenia - wypełnionego przez pracownika publicznego operatora pocztowego - prowadzi do wniosku, że decyzję z 31 grudnia 2021 roku pozostawiono w placówce pocztowej na okres 14 dni, podczas gdy na zwrotce widnieje adnotacja, że adresat "wyprowadził się". W ocenie Strony organ powinien zastosować art. 151a O.p. i ustalić, czy adres pod który kierowana była korespondencja jest adresem aktualnym.

W sytuacji, gdy jest on nieaktualny, pisma powinny być doręczane osobie uprawnionej do reprezentacji podmiotu. Według Strony organ podatkowy nie podjął żadnych czynności w tym zakresie. Decyzja zatem nie została prawidłowo doręczona i Strona nie mogła w terminie złożyć od niej odwołania.

Ponadto Strona wyjaśniła, że nawet gdyby uznać, że korespondencja została doręczona w trybie tzw. "podwójnego awiza", to należało uwzględnić art. 98 ustawy

z dnia 16 kwietnia 2020 roku o szczególnych instrumentach wsparcia w związku

z rozprzestrzenianiem się wirusa Sars-Cov-2. Przepis ten wszedł w życie 18 kwietnia 2020 r. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte 20 kwietnia 2021 r. Tym samym należało uznać, że w toku całego postępowania nie było możliwe doręczenie jakiejkolwiek korespondencji w trybie tzw. "podwójnego awizo".

Skarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2023 r., znak: [...] organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 r. Wskazał

w nim, że nie ulega wątpliwości, że Strona spełniła przesłankę uchybienia terminowi do złożenia odwołania. Spełniła również przesłankę mówiącą o dokonaniu czynności, dla której termin był przewidziany tj. wraz z wnioskiem o przywrócenie tego terminu Strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Nie złożyła jednak wniosku

o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w ustawowym terminie, ani nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu temu terminowi.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że Strona twierdzi, że powzięła informację

o fakcie wydania decyzji ostatecznej w dniu 24 listopada 2022 roku, kiedy to pełnomocnik Strony zapoznał się z aktami sprawy. Okoliczność ta nie znalazła potwierdzenia w podjętych przez Stronę czynnościach procesowych. W zażaleniu

z dnia 24 listopada 2022 r. na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego Strona oświadczyła, że o wydaniu decyzji z domiarem podatku A. dowiedziała się z postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, które to zostało doręczone dnia 21 listopada 2022 r. i Strona nie negowała prawidłowości jego doręczenia.

Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania upłynął więc 28 listopada 2022 r. (z upływem 7-dniowego terminu, liczonego od 22 listopada 2022 r.). Odwołanie od decyzji, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, Strona wysłała 30 listopada 2022 r. (data stempla pocztowego na kopercie). Przekroczyła więc termin do złożenia tego wniosku o 2 dni.

Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że decyzję

z [...] grudnia 2021 r. organ I instancji skierował do Strony na adres siedziby, tj. P. [...], [...]. Adnotacje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i kopercie świadczą o tym, że przesyłka była dwukrotnie awizowana, tj. 13 stycznia 2022 r. (adnotacja "Adresat nieobecny") oraz 21 stycznia 2022 r.(adnotacja "Awizowano powtórnie"). Wynika z tego, że zachowany został czternastodniowy termin przechowania przesyłki w placówce pocztowej.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że operator pocztowy zwrócił przesyłkę do nadawcy - Naczelnika Z. Urzędu Skarbowego w S. - 28 stycznia 2022 roku, gdyż "nie podjęto w terminie" (adnotacja na kopercie), "nie podjął awizowanego pisma", "adresat wyprowadził się" (adnotacje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). Wobec tych okoliczności organ uznał, iż adres: P. [...], [...], stanowił adres siedziby Strony (sama Strona potwierdziła to we wskazanych pismach). Zatem decyzja organu I instancji została prawidłowo skierowana na adres siedziby Strony i została ona skutecznie doręczona, w trybie tzw. podwójnego awiza, 27 stycznia 2022 r..

Organ odwoławczy uznał, że bez wątpienia Strona nie zachowała należytej staranności w prowadzeniu spraw. W sytuacji niezawiadomienia organu o zmianie siedziby Spółki (rzekomej, bo nadal Strona posługiwała się tym samym adresem), konsekwencje takiego samu rzeczy musi ponieść Strona. Dlatego też odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji.

Strona zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ww. postanowienie w całości i zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na przebieg postępowania tj. art. 162 § 1 i 2 O.p. w zw. z art. 163 O.p., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji gdy Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia w ustawowym czasie i uprawdopodobniła, że odwołanie nie zostało złożone w terminie bez jej winy,

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na przebieg postępowania tj. art. 151 i art. 151 a O.p., poprzez ich nieprawidłową wykładnię i uznanie, iż w przypadku osoby prawnej możliwe jest uznanie za skuteczne doręczenia jej pisma z adnotacją "adresat wyprowadził się" w sytuacji gdy prawidłowo wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, iż w przypadku braku możliwości doręczenia osobie prawnej pisma pod jej adresem siedziby doręczenia należy dokonać do rąk osoby uprawnionej do reprezentowania podmiotu,

3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na przebieg postępowania tj. art. 98 ust. 2 pkt 4 lit. d ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 roku

o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa Sars-Cov-2 poprzez jego nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, iż przepis ten odnosi się do wszelkich przesyłek wysyłanych przez organ podatkowy,

w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż przepis ten tyczy się postępowań prowadzonych przez organy administracji publicznych ale nie dotyczy postępowań podatkowych.

Jednocześnie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia

w całości, zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania,

w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przypisanych oraz rozpoznanie skargi złożonej w przedmiotowej sprawie razem ze skargą na postanowienie tego samego organu z dnia [...] stycznia 2023 roku o sygn. akt [...]

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał, że w pełni podtrzymuje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wnosi o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, w oparciu o art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: "p.p.s.a."), bowiem zgodnie z wskazanym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Warunek ten został spełniony w niniejszej sprawie, przedmiotem skargi jest bowiem akt wymieniony w powyższym przepisie.

Dalej wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Spór w sprawie dotyczy tego, czy zasadnie organ odmówił Stronie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 r.

Sąd badając sprawę w zakresie wyznaczonym art. 134 § 1 p.p.s.a. uznał skargę za zasadną.

W pierwszym bowiem rzędzie należało rozstrzygnąć, czy powyższa decyzja z dnia [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 r. w ogóle weszła do obrotu, a co za tym idzie czy w ogóle rozpoczął bieg termin do złożenia odwołania od niej.

Sąd zauważa bowiem, że w aktach sprawy znajduje się koperta zawierająca przedmiotową decyzję z dnia [...] grudnia 2021 r., znak: [...] Do wskazanej koperty przyklejony jest druk zwrotnego potwierdzenia odbioru. Adnotacje na zwrotnym potwierdzenia odbioru i kopercie świadczą o tym, że przesyłka była dwukrotnie awizowana, tj. 13 stycznia 2022 r. (adnotacja "Adresat nieobecny") oraz 21 stycznia 2022 r.(adnotacja "Awizowano powtórnie"). Dodatkowo znajdują się tam adnotacje "nie podjęto w terminie" (adnotacja na kopercie), "nie podjął awizowanego pisma", "adresat wyprowadził się" (adnotacje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru).

Sąd jednak szczególnie zwraca uwagę, że na wskazanej kopercie, zawierającej decyzję wydaną wobec Strony, znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy (karta 1447) pismem odręcznym jako adresata przesyłki wskazano podmiot o nazwie "Przedsiębiorstwo Produkcyjne i Usługowo-Handlowe" Sp. z o.o. Nazwa podmiotu określonego jako adresat przesyłki różni się zatem od nazwy Strony postępowania wobec której wydano decyzję. Stroną postępowania jest bowiem "Przedsiębiorstwo Produkcyjne i Usługowo-Handlowe A. " Sp. z o.o.

Organ uznał, że powyższa decyzja została skutecznie doręczona Stronie w trybie art. 151 § 1 w zw. z art. 150 §1-4 O.p. ze skutkiem na dzień 27 stycznia 2022 r. wobec czego odwołanie wniesione przez Stronę 30 listopada 2022 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Sąd z powyższym nie może się zgodzić.

Wyjaśnić bowiem należy, że zgodnie z art. 151 § 1 O.p. osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 i art. 150a stosuje się odpowiednio.

Stosowanie natomiast do art. 150 § 1 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

Zgodnie z § 2 zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

Dalej, jak stanowi § 3 w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy.

W myśl zaś § 4 w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie, ponieważ instytucja doręczenia zastępczego wywiera tak istotne skutki dla praw uczestników postępowania, powinna być stosowana z zachowaniem reguł ustawowych, a każde odstępstwo powinno skutkować przyjęciem, że w istocie nie doszło do zastępczego doręczenia pisma (wyrok NSA z 19.01.2017 r., I FSK 1016/15, LEX nr 2248088).

Pierwszą jednak rzeczą która winna być skontrolowana jest zdaniem Sądu prawidłowe określenie adresata przesyłki zawierającej decyzję. Skoro w badanej sprawie stroną postępowania było "Przedsiębiorstwo Produkcyjne i Usługowo-Handlowe A. " Sp. z o.o., a jako adresata przesyłki wskazano podmiot określony jako "Przedsiębiorstwo Produkcyjne i Usługowo-Handlowe" Sp. z o.o., to nie sposób przyjąć, że w ogóle wskazano Stronę jako adresata przesyłki zawierającej decyzję. Pominięcie w określeniu adresata nazwy "A. " powoduje iż brak tożsamości pomiędzy adresatem decyzji (Stroną), a adresatem przesyłki. Nie sposób zatem przyjąć że wobec powyższego w sprawie mógł nastąpić skutek doręczenia o którym mowa w art. 150 O.p. Nie wiadomo także czy w zawiadomieniu o możliwości odbioru pisma wskazywano, że odebrać pismo może podmiot o nazwie "Przedsiębiorstwo Produkcyjne i Usługowo-Handlowe" Sp. z o.o. – wskazany w adresie, czy też "Przedsiębiorstwo Produkcyjne i Usługowo-Handlowe A. " Sp. z o.o. Dodatkowo, jak wynika z akt sprawy, pod wskazanym adresem funkcjonowało więcej podmiotów, na co wskazuje fakt, iż postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec Spółki odebrała pod tym adresem V. Sp. z o.o. Tymczasem nazwa Przedsiębiorstwo Produkcyjne i Usługowo-Handlowe jest nazwą dość popularną i jak wskazano, pominięcie w nim nazwy A. nie pozwala utożsamiać podmiotów o tych nazwach. Nawet zatem gdyby przedstawiciel "Przedsiębiorstwa Produkcyjnego i Usługowo-Handlowego A. " Sp. z o.o. pojawił się na poczcie, to w istocie przesyłka zaadresowana do "Przedsiębiorstwa Produkcyjnego i Usługowo-Handlowego" Sp. z o.o. nie powinna była mu zostać wydana. Już z powyższych powodów nie sposób uznać doręczenia decyzji w trybie art. 150 §1-4 O.p. – jak to przyjął organ - za skuteczne.

Tylko więc na marginesie Sąd zauważa, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że odnotowanie wyłącznie informacji o awizowaniu, bez podania miejsca pozostawienia zawiadomienia, nie pozwala uznać skuteczności takiego doręczenia w trybie art. 150 §1-4 O.p. (tak m.in. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2019 r. II GSK 5185/16, z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. I OSK 1870/16, postanowienie z dnia 22 czerwca 2022 r. sygn. akt I OZ 253/22, czy wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Sz 40/23). Tymczasem w badanej sprawie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak także adnotacji dotyczącej miejsca pozostawienia zawiadomienia.

W świetle powyższego zdaniem Sądu nie sposób uznać, że decyzja organu I instancji z dnia [...] grudnia 2021 r., znak: [...] została skutecznie doręczona Stronie.

Tym samym brak było podstaw do przyjęcia, że Strona uchybiła terminowi do złożenia odwołania od tej decyzji, składając odwołanie w dniu 30 listopada 2022 r., albowiem nie sposób uznać że decyzja ta została doręczona Stronie ze skutkiem na dzień 27 stycznia 2022 roku.

Skoro zaś Strona nie uchybiła terminowi z uwagi na to, że nie rozpoczął on biegu, to organ nie miał również podstaw do rozstrzygania o odmowie jego przywrócenia. Organ winien był bowiem odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 O.p.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie organu odwoławczego zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu Sąd postanowił o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

Wobec takich motywów rozstrzygnięcia bezzasadne było odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi ([...] zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego ([...] zł) oraz kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ([...] zł).

Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.