Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1021/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 37 ust. 1, art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Dnia 24 marca 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2023 roku sprawy ze skargi L. P. i H. P. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 15 września 2022 r. nr 215/2022 znak: WOP 7721.102.2022.KD w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji budynku gospodarczego oddala skargę. ał


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 września 2022 r. nr 215/2022 znak: WOP 7721.102.2022.KD Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej w skrócie również jako: "ŁWINB"), po rozpatrzeniu odwołania L.P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim (powoływanego w dalszej części uzasadnienia również jako :"PINB") nr 78/2021 z dnia 23 grudnia 2021 r., którą organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalizacji budynku gospodarczego /obiekt kat. III/ H.S. usytuowanego na działce nr ewid. gr. [...], obr. [...], miasto [...], w S. ul. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej w skrócie jako: "k.p.a") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim nr 78/2021 z dnia 23 grudnia 2021 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na podstawie ustaleń faktycznych, które prezentują się następująco:

W dniu 4 maja 2017 r., do Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wpłynął wniosek H.P. - pełnomocnika L.P., reprezentowanej przez adwokat K.P. "o przeprowadzenie postępowania sprawdzającego co do legalności oraz zasadności wybudowania budynku na działce H.S. w S. przy ul. [...], przylegającego do ogrodzenia działki nr [...]."

Przy piśmie z dnia 11 maja 2017r. znak: WOP.7720.0717.2017.MP przedmiotowy wniosek wraz z załącznikami został przesłany przez organ stopnia wojewódzkiego, zgodnie z właściwością, do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim.

W dniu 19 czerwca 2017 r. organ I instancji przeprowadził oględziny na terenie nieruchomości w S. przy ul. [...] (działka nr ewid. [...]). W protokole z oględzin organ stopnia powiatowego ustalił, że: "na w/w działce istnieje między innymi budynek gospodarczy - parterowy, murowany, stropodach kryty papą. Usytuowany jak na załączonym szkicu, ściana od strony działki Pani H.P. zakończona ogniomurem, wymiary budynku 4,30 m x 12,20 m. Z okazanych przez właścicielkę dokumentów wynika, że budynek istnieje na planie realizacyjnym z 1991r. (plan dotyczy przebudowy budynku mieszkalnego). Pozwolenia i dokumentacji budynku gospodarczego Pani H. S. nie posiada. Pani H. S. właścicielką nieruchomości jest od 22.10.1993 roku (akt notarialny rep. "A" Nr [...]); z treści aktu wynika, że na działce istniał budynek mieszkalny i dwa budynki gospodarcze. Budynek wykazany jest również jako istniejący na planie realizacyjnym z 1994 roku w dokumentacji dotyczącej budowy budynku gospodarczego łączącego dwa istniejące budynki".

H.P. (która nie została wpuszczona na teren działki nr ewid. [...]) podczas ww. oględzin wniosła uwagi do protokołu wskazując, że jej pismo interwencyjne dotyczy budynku gospodarczego usytuowanego wzdłuż granicy i posiadającego wymiary 4,30 m x 12,20 m. H.P. podniosła, że przedmiotowy budynek gospodarczy nie posiadał pozwolenia na budowę i nikt nie podpisał zgody na powstanie zabudowy w granicy. Jako załącznik do protokołu z oględzin organ I instancji sporządził szkice, na których wskazano ww. wymiary z oznaczonym usytuowaniem kontrolowanego obiektu budowlanego i dokumentację zdjęciową. Ponadto, organ stopnia powiatowego pozyskał kserokopie przedłożonych podczas oględzin przez H.S. dokumentów tj. planu realizacyjnego działki stanowiącego załącznik do decyzji Urzędu Gminy i Miasta Sulejów z dnia 2 lutego 1994 r. znak: GKM.7351/4/94 dot. dobudowy budynku gospodarczego zlokalizowanego w S. przy ul. [...] oraz planu realizacyjnego działki stanowiącego załącznik do decyzji Urzędu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 23 stycznia 1991 r. znak: NB.D-7350/32/91 dot. przebudowy i rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]).

Pismem z dnia 21 czerwca 2017 r. znak: PINB.7358/77/2017 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie budynku gospodarczego, usytuowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości S., ul. [...], gmina [...].

Następnie pismem z dnia 18 lipca 2017 r. organ I instancji skierował do H.S. wezwanie na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. do wystąpienia, w terminie 14 dni od daty otrzymania ww. pisma, do Urzędu Miejskiego w Sulejowie z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o zgodności istniejącego budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości S., ul. [...] z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie w powyższym wezwaniu organ I instancji określił, że H.S. w terminie do dnia 10 sierpnia 2017 r. powinna złożyć w PINB w Piotrkowie Trybunalskim dowód potwierdzający wystąpienie o rozstrzygnięcie ww. zagadnienia wstępnego.

W aktach sprawy znajduje się kopia wniosku H.S., złożonego w dniu 31 lipca 2017 r. do Urzędu Miejskiego, o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego na terenie działki nr [...] w miejscowości S. przy ul. [...] w granicy z działką nr ewid. [...], obr. [...].

Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2017 r., Nr 31/2017 PINB w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 123 k.p.a., zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie istniejącego budynku gospodarczego o wymiarach 4,30m x 12,20m usytuowanego na działce nr ewid. gr. [...] obr. [...] miasto [...] H.S. w S. ul. [...]. Wskutek rozpatrzenia zażalenia H.P., ŁWINB postanowieniem Nr 256/2017 z dnia 9 listopada 2017 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu I instancji.

W dniu 21 września 2018 r. organ I instancji przeprowadził oględziny spornej nieruchomości, podczas których ustalono, że we wrześniu 2018 r. właścicielka przedmiotowego budynku wymieniła w nim jedno okno na nowe. Przy drugim oknie uzupełniono ubytki tynku zewnętrznego. Nie stwierdzono wykonania robót budowalnych wymagających pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Również wewnątrz budynku nie prowadzono robót wymagających pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.

W dniu 18 lipca 2019 r. skarżący złożył wniosek do organu stopnia powiatowego o podjęcie zawieszonego postępowania.

Przy piśmie z dnia 9 września 2019 r. Burmistrz Sulejowa przesłał organowi I instancji decyzję z dnia 3 października 2018 r. znak: IGP.6730.158.2017, ustalającą dla H.S. warunki zabudowy i sposób zagospodarowania terenu obejmującego nieruchomość zlokalizowaną przy ul. [...] w S. (działka o nr ewid. [...], obręb [...], [...]) na inwestycję obejmującą budowę budynku gospodarczego (legalizacja samowoli budowlanej).

W dniu 19 września 2019 r. organ I instancji postanowieniem Nr 54/2019 podjął z urzędu postępowanie w sprawie legalizacji istniejącego budynku gospodarczego o wymiarach 4,30 m x 12,20 m usytuowanego na działce o nr ewid. [...], obręb miasto [...], w miejscowości S., ul. [...], gmina [...].

W dniu 28 października 2019 r. PINB w Piotrkowie Trybunalskim ponownie przeprowadził oględziny spornego budynku, podczas których ustalono, że przedłożona dokumentacja "budynek gospodarczy - inwentaryzacja wraz z orzeczeniem o stanie technicznym" wykonana przez J.A. odzwierciedla stan techniczny budynku.

Następnie decyzją z dnia 19 grudnia 2019 r., Nr 120/2019 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 105 k.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w S.

W wyniku przeprowadzenia postępowania drugoinstancyjnego, zainicjowanego odwołaniem L.P., ŁWINB wydał w dniu 11 marca 2020r. decyzję Nr 62/2020, którą uchylił w całości ww. decyzję PINB w Piotrkowie Trybunalskim i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że o ile kwestia zgodności spornej inwestycji z przepisami planistycznymi stanowiła przedmiot oceny organu nadzoru stopnia powiatowego, to należy podzielić zarzut skarżącego, iż organ I instancji nie dokonał analizy przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w czasie realizacji budowy przedmiotowego obiektu - rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Organ stopnia powiatowego nie powinien poprzestać jedynie na ustaleniu, że przedmiotowy budynek gospodarczy powstał bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a zatem w warunkach samowoli budowlanej. Konieczne jest również ustalenie, czy jego realizacja była zgodna z pozostałymi przepisami Prawa budowlanego, w tym normami techniczno-budowlanymi wówczas obowiązującymi. Dopiero analiza ww. kwestii pozwoli na wykluczenie przesłanek z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U Nr. 38, poz. 229, dalej również jako: "Prawo budowlane z 1974 r."). Do powyższego obliguje przepis art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351, dalej również jako: "Prawo budowlane z 1994 r."), zgodnie z którym w odniesieniu do obiektów budowlanych, które powstały przed 1 stycznia 1995 r. w warunkach samowoli budowlanej (lub wobec których wszczęto postępowanie administracyjne przed tą datą) nie ma zastosowania przepis art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., mają natomiast zastosowanie przepisy dotychczasowe. Na gruncie ww. przepisu uznano za zasadne, aby przez "przepisy dotychczasowe" rozumieć zarówno przepisy ustawy Prawa budowlanego z 1974 r., jak też ówczesne przepisy wykonawcze.

Ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji pozyskał z Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim oraz Urzędu Miejskiego w Sulejowie informacje o braku posiadania w swoich zasobach przez ww. podmioty decyzji o pozwoleniu na budowę spornego budynku.

Następnie w dniu 5 czerwca 2020 r. organ powiatowy przeprowadził oględziny budynku gospodarczego na działce nr [...] w S. przy ul. [...]. Jak wynika z protokołu oględzin: "na ww. działce istnieje budynek gospodarczy - murowany, dach kryty papą ze spadkiem i odprowadzaniem wód opadowych na teren własny działki, ściana w granicy murowana, pełna bez otworów, zakończona ogniomurem, budynek nie wymaga żadnych przeróbek, w aktualnym stanie spełnia przepisy starych i nowych warunków technicznych, nie występuje żadne zagrożenie dla jego użytkowników jak i użytkownika działki sąsiedniej, w budynku nie występują żadne studzienki co zarzucała strona skarżąca."

W dniu 16 czerwca 2020 r. PINB w Piotrkowie Trybunalskim zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań.

Decyzją z dnia 10 lipca 2020 r. Nr 43/2020 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim działając na podstawie art. 105 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalizacji budynku gospodarczego /obiekt kat. III/ H.S. usytuowanego na działce nr ewid. gr. [...], obr. [...], miasto [...], w S. ul. [...].

W wyniku rozpatrzenia odwołania L.P. - reprezentowanego przez adw. K.P., Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu 07 grudnia 2020 r. decyzję Nr 331/2020, którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję Nr 43/2020 z dnia 10 lipca 2020 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Następnie w wyniku wniesienia przez H.S. sprzeciwu na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 07.12.2020 r. Nr 331/2020, Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał w dniu 14 maja 2021 r. wyrok, którym oddalił sprzeciw.

W ponownie prowadzonym postępowaniu w dniu 19 listopada 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził oględziny na działce przy ul. [...] w S. Zgodnie z treścią protokołu z oględzin: "stan budynku nie uległ zmianie od dnia poprzedniej kontroli. Jest to budynek wybudowany zgodnie ze sztuką budowlaną. Murowany, parterowy, ściana w granicy murowania pełna (bez otworów) zakończona ogniomurem. Dach jednospadowy - stropodach kryty papą ze spadkiem na teren własnej działki. Lokalizacja budynku zgodna z § 12 rozporządzenia o warunkach technicznych z 1980 r. Działka sąsiednia niezabudowana. Granicząca z istniejącym budynkiem gospodarczym niezabudowana. Obecny stan budynku jest zgodny również z § 36 ww. warunków technicznych. Stan budynku wraz z lokalizacją umożliwia jego bezpieczne użytkowanie pod kątem warunków przeciwpożarowych i zdrowia użytkowników". Do protokołu z oględzin załączono dokumentację zdjęciową.

Pismem z dnia 25 listopada 2021 r. organ I instancji zawiadomił strony stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie.

W piśmie z dnia 18 listopada 2021 r. H.P. zwróciła się do organu stopnia powiatowego o przekazanie jej kserokopii protokołu z kontroli, odwołania H.S., jej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz orzeczenia WSA w Łodzi zapadłego w sprawie.

W dniu 7 grudnia 2021 r. PINB w Piotrkowie Trybunalskim wydał postanowienie Nr 188/2021 którym odmówił H.P. i L.P. wydania kopii dokumentów wymienionych w piśmie z dnia 18 listopada 2021 r. W uzasadnieniu podkreślił, że strona nie wskazała na zaistnienie okoliczności, które uniemożliwiłyby stronie zapoznanie się z aktami sprawy, a przede wszystkim nie wskazała ważnego interesu, który przesądzałby o konieczności wydania żądanych kopii dokumentów. Nadto, iż brak jest przepisu prawa, który umożliwiałby organom administracji publicznej wydawanie nieuwierzytelnionych odpisów dokumentów.

Następnie w dniu 23 grudnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim wydał decyzję Nr 78/2021, którą umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie legalizacji budynku gospodarczego /obiekt kat. 111/ H.S. usytuowanego na działce nr ewid. gr. [...], obr. [...], miasto [...], w S. ul. [...].

Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, odwołanie złożył L.P. reprezentowany przez adw. K.P. Jak wynika z treści wniesionego odwołania skarżący podniósł zarzut naruszenia: "art. 105 k.p.a. oraz art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowalne poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania w sprawie nielegalnie wybudowanego budynku, który nie odpowiada warunkom techniczno-budowalnym określonym w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. (w szczególności §12, §14, §36) oraz stwarza realne zagrożenie dla środowiska i zdrowia ludzkiego, poprzez niezgodne z prawem usytuowanie budynku oraz nieprawidłowe odprowadzenie wody i ścieków z budynku, co jednocześnie stanowi naruszenie interesów skarżącego jako właściciela działki sąsiadującej nr ewid. [...], obręb [...], w granicy której sporny budynek jest posadowiony". Ponadto odwołujący zarzucił naruszenie art. 9, 10 §1, 79 §1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie kontroli zgodności przedstawionej przez H.S. dokumentacji spornego budynku ze stanem faktycznym w dniu 19 listopada 2021 r., pomimo braku wcześniejszego powiadomienia o tych czynnościach L.P. lub jego pełnomocnika (powiadomienie doręczono pełnomocnikowi w dniu 22 listopada 2021 r.) co uniemożliwiło stronie wzięcie udziału w czynnościach kontrolnych. W części postulatywnej odwołania, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie, a w przypadku naruszeń prawa budowlanego - wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę przez H.S. przedmiotowego obiektu budowlanego.

W dniu 13 lipca 2022 r., organ stopnia wojewódzkiego wydał postanowienie Nr 131/1/2022, którym zlecił Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim przeprowadzenie dodatkowego postępowania, w celu uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie poprzez przeprowadzenie oględzin na działce o nr ewid. [...], obr. [...], miasto [...], przy ul. [...], mających na celu ustalenie: 1) miejsca, gdzie odprowadzane są ścieki socjalno-bytowe z budynku gospodarczego oraz czy przedmiotowy obiekt budowlany podłączony jest do kanalizacji znajdującej się przy ulicy jego usytuowania; 2) szczelności zbiornika w sytuacji, gdy woda i ścieki odprowadzane są do bezodpływowego zbiornika na nieczystości; 3) szczelności instalacji odprowadzającej wody i ścieki z przedmiotowego budynku gospodarczego; 4) czy istnieje możliwość podłączenia nieruchomości do publicznej sieci kanalizacyjnej.

W dniu 24 sierpnia 2022 r. do organu II instancji wpłynęło pismo PINB w Piotrkowie Trybunalskim zawierające żądane wyjaśnienia. Zgodnie z jego treścią: "w dniu 18 sierpnia 2022 r. pracownicy inspektoratu przeprowadzili kontrolę uzupełniającą na terenie nieruchomości, działka nr ewid. [...], obr. [...], miasto [...] H.S., w miejscowości S., ul. [...]. W wyniku dokonanych oględzin stwierdzono: "1) ścieki z budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego, w którym znajduje się jeden zlew odprowadzane są poprzez przyłącza do zbiornika głównego przydomowej oczyszczalni ścieków. Oczyszczalnia ścieków wybudowana została na podstawie zgłoszenia dokonanego w Starostwie Powiatowym w Piotrkowie Trybunalskim w dniu 03 października 2014 r., a następnie również na podstawie zgłoszenia dokonanego w dniu 26 czerwca 2019 r. dokonano rozbiórki starej oczyszczalni i wybudowano nową na ww. nieruchomości. Z przeprowadzonych oględzin wynika, że najbliżej ułożony przewód rozsączający z odpowietrzeniem znajduje się w odległości ok. 10 m od granicy z działką L.P. 2) i 3) W dniu kontroli nie stwierdzono jakichkolwiek śladów wycieków - zastoisk ścieków istniejących zarówno na działce Pani H.S. jak również na terenie działki Pana L.P. w zbliżeniu do granicy z działką sąsiadki. Nadmieniam, że teren działki Pana L.P. wzdłuż granicy z działką Pani H.S. został obniżony (zmiana niwelety terenu o ponad 1 m). Według wyjaśnień złożonych przez Panią H.P., Pan L.P. wykonał dwie studnie tzw. chłonne z kręgów betonowych na wysokości budynków Pani H.S. W dniu kontroli przeprowadzone oględziny nie potwierdziły występowania wody w tych studniach. 4) W S. przy ul. [...] nie występuje sieć kanalizacji gminnej. Nie ma możliwości podłączenia kanalizacji z ww. nieruchomości do takiej sieci". Do pisma załączono: protokół z oględzin z dnia 18 sierpnia 2022 roku, pisma przedłożone przez H.P. w toku postępowania uzupełniającego; kserokopię dokonanych zgłoszeń budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, faktury, deklaracje; kserokopię opinii technicznej sporządzonej przez biegłego sądowego marzec/kwiecień 2021 r. Zgodnie z treścią protokołu oględzin z dnia 18 sierpnia 2022 r.: "1) budynek podłączony do zbiornika głównego przydomowej oczyszczalni ścieków, w budynku występuje w jednym pomieszczeniu jeden zlew. 2) okazano zgłoszenie dot. budowy przydomowej oczyszczalni z dnia 24.06.2019 r. dokonane w Starostwie Powiatowym w Piotrkowie Trybunalskim (przebudowa rozsączania oraz zgłoszenie z dnia 03.10.2014 r. dot. budowy przydomowej oczyszczalni ścieków rozprowadzonych sączków. Najbliżej położony sączek w odległości ok. 10 m od granicy działki P. P.; 3) z dokonanych oględzin nie stwierdzono nieszczelności przewodów instalacji wod-kan budynku gospodarczego; 4) na ul. [...] nie występuje sieć kanalizacji gruntowej. Brak możliwości podłączenia nieruchomości do publicznej kanalizacji". Odnotowano również, że H.P. nie została wpuszczona przez H.S. na działkę na której odbywały się oględziny. Do protokołu załączono dokumentację zdjęciową oraz przedłożoną przez H.P. opinię biegłego sądowego dot. montażu przydomowej oczyszczalni z marca/kwietnia 2021 r.

W dniu 24 sierpnia 2022 r. do ŁWINB wpłynęło pismo H.P. stanowiące dodatkowe wyjaśnienia w sprawie po przeprowadzeniu przez organ pierwszej instancji oględzin w dniu 18 sierpnia 2022 r. Pismo zawierało głównie zarzuty pod względem poprawności przeprowadzenia czynności kontrolnych przez organ stopnia powiatowego w dniu 18 sierpnia 2022 r. na działce przy ul. [...] w S.

Wskutek przeprowadzonego postępowania ŁWINB wydał zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji podkreślił, iż sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej. Umorzenie postępowania administracyjnego jest przy tym orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem przepis art. 105 § 1 k.p.a. nie powinien być interpretowany rozszerzająco, a umorzenie postępowania winno być traktowane jako środek ostateczny, stosowany tylko w sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

W rozpatrywanej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim przedmiotem postępowania uczynił legalność budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] w S. przy ul. [...]. Wedle art. 103 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy (czyli przed dniem 1 stycznia 1995 r.) i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy nowej ustawy za wyjątkiem objętym art. 103 ust. 2. W myśl tego przepisu, do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne i nie zostało ono zakończone, nie stosuje się art. 48 ustawy Prawo budowlane, a przepisy ustawy Prawo budowlane z roku 1974. Sporny budynek, został wybudowany przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Powyższa okoliczność jest bezsporna i nie kwestionuje jej żadna ze stron postępowania.

W świetle uregulowań Prawa budowlanego z 1974 r. każdy obiekt budowlany wzniesiony bez pozwolenia na budowę w czasie obowiązywania tejże ustawy należy uznać za samowolę budowlaną, wymagającą legalizacji. Stanowiące akt wykonawczy do ww. ustawy, rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 z późn. zm.) w § 44 również stanowi o konieczności uzyskania przez inwestora takiego pozwolenia na budowę.

Organ II instancji podkreślił, że zgodnie z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. organ orzeka o nakazie rozbiórki całego obiektu budowlanego lub jego części, jeżeli stwierdzi, że obiekt ten znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1), lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2). Wobec powyższego, właściwy organ nadzoru budowlanego dopiero po ustaleniu, że sporny obiekt budowlany nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym i nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, może wykluczyć nakaz rozbiórki takiego obiektu i przejść do postępowania legalizacyjnego. Przy czym nie wystarczy wskazanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne. Dlatego też nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 tej ustawy. Decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność.

Analizując spełnienie przesłanek z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. ŁWINB wskazał, iż inwestor legitymuje się decyzją Burmistrza Sulejowa z dnia 3 października 2018 r. znak: IGP.6730.158.2017, ustalającą dla H.S. warunki zabudowy i sposób zagospodarowania terenu (działka o nr ewid. [...], obręb [...], S.) na inwestycję obejmującą budowę budynku gospodarczego. Decyzja ww. została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 31 grudnia 2018 r. znak: KO.420-239/18.

Organ wykluczył również drugą przesłankę, a więc wskazane w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. spowodowanie przez obiekt niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ścieki z budynku odprowadzane są do przydomowej oczyszczalni ścieków, która została wybudowana na podstawie zgłoszenia dokonanego w Starostwie Powiatowym w Piotrkowie Trybunalskim w dniu 03 października 2014 r., a następnie dokonano w dniu 26 czerwca 2019 r. rozbiórki starej oczyszczalni i wybudowano nową na ww. nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się opinia techniczna biegłego sądowego w zakresie sieci i urządzeń wodno-kanalizacyjnych mgr. M.R. dot. poprawności montażu przydomowej oczyszczalni ścieków na nieruchomości przy ul. [...] w S. Z niniejszej opinii wynika, że przydomowa oczyszczalnia "działa poprawnie i została poprawnie zamontowana, a jej eksploatacja jest prowadzona zgodnie z wytycznymi producenta" (..) oczyszczalnia ścieków w żadnym wypadku nie przekracza wartości dopuszczalnych i działa w sposób właściwy". Ponadto: "niemożliwe jest aby jedna przydomowa oczyszczalnia ścieków, z której zrzut do gleby to maksymalnie około 1m3/dobę miał tak ogromny wpływ na działkę sąsiadującą. Gdyby wokół budynku przy ulicy [...] został prawidłowo wykonany drenaż odwadniający, z zachowaniem głębokości posadowienia, rodzaju i średnicy rur, kierunku przepływu oraz odpowiedniego spadku to w dużej mierze uchroniłoby budynek przed napływem wód gruntowych i powierzchniowych". Analizowany budynek gospodarczy pozostaje zatem zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie wymogów wodno-kanalizacyjnych, nie tworzy tym samym realnego niebezpieczeństwa dla ludzi, mienia lub pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Po ustaleniu, że sporny obiekt budowlany nie narusza art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z roku 1974 (co jednoznacznie już na tym etapie wyklucza nakaz rozbiórki takiego obiektu) właściwy organ prowadząc postępowanie legalizacyjne winien dokonać oceny, czy analizowany obiekt budowlany został zrealizowany zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi i zgodnie z zasadami sztuki budowlanej, a w przypadku braku takiej zgodności, skorzystać należy z regulacji wynikającej z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. W zaskarżonej decyzji, organ I instancji zawarł stanowisko o zgodności ww. obiektu z przepisami techniczno-budowlanymi. Z uzasadnienia wynika, że lokalizacja obiektu jest zgodna z decyzją o warunkach zabudowy, a także nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, w szczególności §13 ust. 1 oraz ust. 2 oraz §14 i § 36 (działka sąsiednia niezabudowana) Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki z dnia 3 lipca 1980 r. W ocenie ŁWINB ustalenia organu I instancji co do zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi w okresie powstania budynku są prawidłowe. Wobec czego należało uznać, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nakazujące wykonać określone roboty budowlane celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Organ II instancji powołał aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym jeśli obiekt wybudowano bez pozwolenia na budowę, ale zgodnie z przepisami zarówno z zakresu planowania przestrzennego, jak i innymi, to organ nie ma podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 40 i art. 42 ust. 1 tej ustawy. Ten ostatni przepis przewidywał obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie - jako decyzji kończącej postępowanie w sprawie likwidacji samowoli budowlanej - tylko w odniesieniu do obiektów, co do których wydano nakaz przewidziany w art. 40 tej ustawy. Analiza tych przepisów wskazuje, że w Prawie budowlanym z 1974 r. samowola budowlana mogła mieć charakter formalny i materialnoprawny. Samowola formalna oznaczała realizację obiektu bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ale zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym, warunkami technicznymi i zasadami sztuki budowlanej. Do obiektów wybudowanych w ramach takiej samowoli nie miał zastosowania ani przepis art. 37 ust. 1, ani art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. i organ nie miał też podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o te przepisy i wydania decyzji w sprawie likwidacji samowoli budowlanej. Oznacza to, że w odniesieniu do niektórych samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych nie zachodzi potrzeba podejmowania konkretnych działań legalizacyjnych, gdyż przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie przewidywały ani obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, ani innych aktów legalizujących samowolę tego rodzaju. W świetle powyższego stanowiska zaprezentowanego w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13, wobec braku konieczności wydawania przez organ I instancji nakazu przewidzianego art. 40 ustawy Prawo budowlane, organy nadzoru nie są zobligowane do wydawania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego, organ stopnia powiatowego zasadnie umorzył prowadzone postępowanie ze względu na brak podstaw do jego dalszego prowadzenia i niemożność zakończenia go wydaniem decyzji merytorycznej w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. o pozwoleniu na użytkowanie. Powyższe oznacza brak prawnej dopuszczalności prowadzenia przed organami nadzoru budowlanego postępowania w oparciu o ustawę Prawo budowlane z roku 1974, a zatem zostało ono słusznie umorzone jako bezprzedmiotowe.

W końcowej części swoich rozważań ŁWINB odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu i podkreślił, iż kwestia zalewania nieruchomości przy ul. [...] została wyjaśniona przez biegłego sądowego w zakresie sieci i urządzeń wodno-kanalizacyjnych mgr. M.R. w opinii technicznej dot. poprawności montażu przydomowej oczyszczalni ścieków na nieruchomości przy ul. [...] w S., sporządzonej w marcu/kwietniu 2021 r. z której wynika, że "przydomowa oczyszczalnia ścieków, która obsługuje ww. nieruchomość działa poprawnie i została poprawnie zamontowana, a jej eksploatacja jest prowadzona zgodnie z wytycznymi producenta przydomowej oczyszczalni ścieków, a co za tym idzie zgodnie z obowiązującymi przepisami dot. obsługi i eksploatacji przydomowych oczyszczalni ścieków". Ponadto: "wpływ przydomowej oczyszczalni ścieków zamontowanej na nieruchomości przy ulicy [...] na nieruchomość przy ulicy [...] jest zerowy, ponieważ problemy z napływem wód gruntowych i powierzchniowych występują na całej powierzchni działki położonej przy ulicy [...], a drenaż rozsączający przydomowej oczyszczalni ścieków obsługujący nieruchomość przy ulicy [...] występuje praktycznie punktowo, a ilość odprowadzanych wstępnie oczyszczonych ścieków bytowych jest wielokrotnie niższa od wartości maksymalnych, zgodnych z przepisami Prawa budowlanego".

Odnośnie drugiego zarzutu skarżących wskazano, iż organ I instancji rzeczywiście dopuścił się wadliwości związanej ze zbyt późnym doręczeniem zawiadomienia o przeprowadzeniu oględzin, ale nie sposób uznać by takie uchybienie miało istotny wpływ na całość wydanego rozstrzygnięcia.

Skargę na powyższą decyzję złożyli L.P. i H.P., reprezentowani przez pełnomocnika adw. M.S., zaskarżając tę decyzję w całości i zarzucając jej naruszenie:

– art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. poprzez nieustalenie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy w odniesieniu do przyłączenia instalacji wodno - kanalizacyjnej budynku gospodarczego H.S. do wybudowanej przydomowej oczyszczalni ścieków, a w szczególności jaki ma wpływ to przyłączenie na dopuszczalną prawem przepustowość tej oczyszczalni, biorąc pod uwagę ilość osób zameldowanych w budynku mieszkalnym oraz dotychczasowe średnie zużycie wody na jednego mieszkańca przedmiotowej nieruchomości;

– art. 37 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego z 1974 roku, poprzez bezzasadne przyjęcie, iż budynek gospodarczy stanowiący własność H.S., a zgłoszony do legalizacji jako samowola budowlana, nie stanowi źródła niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia (dla użytkowników sąsiedniej nieruchomości), podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż ścieki z budynku gospodarczego są odprowadzane do przydomowej oczyszczalni ścieków z systemem drenażu rozsączającego, która była pierwotnie przeznaczona dla budynku mieszkalnego rodziny – S., podczas gdy, wydana opinia techniczna przez biegłego sądowego w przedmiotowej sprawie w jakimkolwiek stopniu nie odnosi się do poprawności przyłączenia spornego budynku gospodarczego do tej oczyszczalni jak i do kwestii technicznej tj. wzajemnej zależności poziomu wód gruntowych od położenia dolnej części rozsączalnika wykonanej przydomowej oczyszczalni tego urządzenia. W tym miejscu należy podnieść, iż poprawnie działająca oczyszczalnia ścieków z systemem drenażowym wymaga, aby poziom wód gruntowych sięgał na odległość nie wyższą niż 1,5 m od dolnej części rozsączalnika . W przeciwnym razie , taka oczyszczalnia ścieków nie spełniająca tych wymogów, nie tylko nie zapewni przepustowości dla budynku mieszkalnego - rodziny S., a tym bardziej w przypadku dodatkowego jej obciążenia w związku z przyłączeniem do tego urządzenia budynku gospodarczego, będącego źródłem emisji ścieków,

– art. 105 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż organ administracyjny I i II instancji przeprowadził niezbędne czynności, zmierzające do wyeliminowania istnienia zagrożenia dla mienia i zdrowia osób mieszkających na sąsiedniej nieruchomości (skarżących) w następstwie braku wydania decyzji merytorycznej nakazującej natychmiastową rozbiórkę budynku gospodarczego stanowiącego przedmiot samowoli budowlanej, biorąc pod uwagę zakres szkód jakie powstały na nieruchomości stanowiącej własność L.P., w następstwie niekontrolowanego zalewania jej ściekami pochodzącymi także z eksploatacji budynku gospodarczego stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania;

– art. 79 § 1 i 2 k.p.a. poprzez pozbawienie możliwości uczestnictwa skarżącego L.P. i jego pełnomocnika w czynności kontrolnej dokumentacji technicznej spornego budynku gospodarczego, a pośrednio przydomowej oczyszczalni ścieków należących do H.S., a w konsekwencji braku możliwości wniesienia swoich zastrzeżeń i wniosków do protokołu kontroli, z uwzględnieniem okoliczności związanych z zapewnieniem poprawnej eksploatacji spornego budynku gospodarczego pod kątem przyłączenia go do przydomowej oczyszczalni ścieków i koniecznością zwiększenia przepustowości tego urządzenia hydrotechnicznego .

W konsekwencji skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości łącznie z decyzją organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż organ II instancji powinien dążyć do wyeliminowania przesłanki negatywnej w postaci opisanej w art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku. Zaś powołanie się przez organ II instancji na istnienie w aktach sprawy opinii technicznej sporządzonej przez biegłego sądowego M.R. co do poprawności technicznej wykonanej oczyszczalni ścieków na gruncie stanowiącym własność H.S., nie stanowi pełnego wyczerpania kwestii unormowanej w wyżej przytoczonym przepisie prawa.

Z ustaleń dokonanych przez organ II instancji wynika, iż w budynku gospodarczym znajduje się infrastruktura wodno - kanalizacyjna, która w realiach przedmiotowej sprawy stanowi dodatkowe źródło zanieczyszczeń odprowadzonych do wybudowanej oczyszczalni ścieków, która ma swoją zakładaną przepustowość. W ocenie skarżących bezspornym jest, iż H.S. podłączyła instalację kanalizacyjną budynku gospodarczego do oczyszczalni ścieków, obsługującej także budynek mieszkalny, tym samym narażając to urządzenie hydrotechniczne na realne przeciążenie, biorąc pod uwagę jego techniczną stronę opartą na systemie drenażowo - rozsączającym. W ramach prowadzonego postępowania nie ustalono dość istotnych okoliczności:

1. do czego służy wzniesiony budynek gospodarczy , a w szczególności w jakim celu zamontowano w nim sieć wodno - kanalizacyjną z umywalką;

2. jakie jest miesięczne zużycie wody w ramach budynku gospodarczego i domu mieszkalnego;

3. czy w oparciu o budynek gospodarczy prowadzona jest działalność gospodarcza przez H.S. i jej domowników;

4. czy H.S. może wykazać odpowiednimi rachunkami jak często korzysta z wozu asenizacyjnego usuwającego nieczystości z przydomowej oczyszczalni ścieków;

5. skąd Organ I i II instancji posiada dane o zrzucie wody do oczyszczalni ścieków nie większym niż 1 m3 na osobę na nieruchomości H.S.

Dodatkowo skarżący twierdzą, iż opinia sporządzona do sprawy przez biegłego sadowego mgr. M.R., nie odpowiada na sporne kwestie w sposób wyczerpujący, albowiem, po pierwsze nie opiera się na badaniach hydrogeologicznych gruntu na nieruchomości przy ulicy [...] w S., a takie badanie stanowi punkt wyjścia dla stwierdzenia poprawności działania oczyszczalni ścieków w relacji do przyłączonej do niej instalacji wodno - kanalizacyjnej budynku gospodarczego, który bezspornie nie jest podłączony do sieci kanalizacyjnej gminnej z uwagi na jej brak. Biegły nie dokonał także oceny poprawności montażu technicznego oczyszczalni z punktu widzenia wzajemnej zależności poziomu wód gruntowych od położenia dolnej części rozsączalnika. Poprawnie działająca oczyszczalnia ścieków z systemem drenażowym wymaga, aby poziom wód gruntowych sięgał na odległość nie wyższą niż 1,5 m od dolnej części rozsączalnika. W wielu wypadkach powyższy wymóg techniczny wymaga usytuowanie poletka drenażowego na specjalnie usypanej skarpie. Tym samym wątpliwym jest w świetle powyższych okoliczności, czy wykonana instalacja wodno - kanalizacyjna w budynku gospodarczym jest technicznie poprawna, skoro właściciel nieruchomości opiera jej działanie na przyłączeniu do przydomowej oczyszczalni ścieków, obsługującej także budynek mieszkalny.

Ponadto zarówno organ I i II instancji, nie odniósł się w jakimkolwiek stopniu do załączonej przez skarżącej dokumentacji fotograficznej, pokazującej stan ich posesji i budynku mieszkalnego w relacji do zobrazowanego na zdjęciach spływu ścieków wytoczonymi korytarzami z nieruchomości H.S. W tej sytuacji dalsze korzystanie przez ww. z budynku gospodarczego o statusie samowoli budowlanej zagraża dalszemu niekontrolowanemu wypływowi ścieków na działkę należącą do skarżących, poprzez użytkowanie budynku gospodarczego.

W konsekwencji skarżący wnieśli jak w petitum skargi.

W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał argumentację przytoczoną w uzasadnieniu skarżonej decyzji, a w konsekwencji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), zwanej ustawą o COVID-19, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, wyraził pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego".

Zważywszy na treść powyższej regulacji, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 23 lutego 2023 r., niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19, ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 20 stycznia 2023 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na brak oświadczenia pełnomocnika skarżących oraz uczestniczki postępowania o możliwościach technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Skutkowało to skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu, o czym uczestniczka postępowania oraz strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 23 lutego 2023 r.

Wymagany przy tym, przywołaną wyżej uchwałą NSA, standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z 20 stycznia 2023 r.), z czego jednak nie skorzystały.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procesowymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem tak rozumianej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie jest decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 września 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 23 grudnia 2021r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji budynku gospodarczego H.S., usytuowanego na działce o nr ewid. [...] obr. [...] miasto [...], w S. przy ul. [...].

Podstawę decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a więc gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze władczej ingerencji organów administracji publicznej, przybierającej postać decyzji administracyjnej. Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania wiąże się z koniecznością uprzedniego zebrania kompletnego materiału dowodowego i poprawnego ustalenia na jego podstawie stanu faktycznego sprawy, który będzie wykluczał prawną możliwość merytorycznego jej rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Łodzi z 5 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 1091/18, opublikowany podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dostępnej pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej również jako: "CBOSA").

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. poz. 229, z późn. zm.), dalej u.p.b. Niesporna w niniejszej sprawie jest bowiem okoliczność, że przedmiotowy budynek został wybudowany przed dniem 1 stycznia 1995r., zatem należy stosować przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z roku 1994, który stanowi, że przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

Stosownie do art. 37 ust. 1 u.p.b. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Według art. 37 ust. 2 u.p.b. terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego mógł wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli było to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

Zgodnie z art. 40 u.p.b. w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

W tym miejscu, w ślad za organem, należy odwołać się do poglądu wyrażonego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., gdzie Sąd wskazał, iż na gruncie Prawa budowlanego z 1974 r. samowola budowlana, mogła mieć charakter formalny i materialnoprawny. Samowola formalna oznaczała realizację obiektu bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ale zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym, warunkami technicznymi i zasadami sztuki budowlanej. Do obiektów wybudowanych w ramach takiej samowoli nie miał zastosowania ani przepis art. 37 ust. 1, ani art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., organ nie miał też podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego na zasadzie tych przepisów i wydania decyzji w sprawie likwidacji samowoli budowlanej. Oznacza to, że w odniesieniu do niektórych samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych nie było potrzeby podejmowania żadnych działań legalizacyjnych, gdyż przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie przewidywały ani obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, ani innych aktów legalizujących samowolę (uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r., sygn. II OPS 2/13, ONSAiWSA 2014/6/89).

Zatem jeżeli inwestor zrealizował obiekt bez pozwolenia na budowę, ale na terenie, na którym dopuszczalna była tego rodzaju zabudowa, to nie było podstaw do wydania nakazu rozbiórki, chyba że zachodziła przesłanka określona w art. 37 ust.1 pkt 2 u.p.b. W takim wypadku organ mógł prowadzić postępowanie zmierzające do legalizacji tego obiektu na podstawie art. 40 u.p.b. Przepis ten jednak miał zastosowanie wówczas, gdy obiekt zrealizowano bez pozwolenia na budowę i niezgodnie z innymi przepisami niż przepisy o planowaniu przestrzennym (przykładowo z przepisami dotyczącymi warunków technicznych). Jeżeli natomiast obiekt wybudowano bez pozwolenia na budowę, ale zgodnie z przepisami zarówno z zakresu planowania przestrzennego, jak i innymi, to organ nie miał podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 37u.p.b. ani na podstawie art. 40 i art. 42 ust. 1 tej ustawy. Ten ostatni przepis przewidywał obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie - jako decyzji kończącej postępowanie w sprawie likwidacji samowoli budowlanej - tylko w odniesieniu do obiektów, co do których wydano nakaz przewidziany w art. 40 u.p.b.

Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej powyżej uchwale z 16 grudnia 2013 r. wskazuje, że z treści art. 37 u.p.b. wynika, że ustalenie wystąpienia tych przesłanek jest powiązane z oceną stanu faktycznego i prawnego, której dokonuje organ w chwili orzekania. Wykładnia językowa art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. prowadzi do wniosku, że wszystkie przesłanki rozbiórki obiektu budowlanego określone w tych przepisach należy odnosić do daty orzekania przez organ administracji. Według ugruntowanego orzecznictwa nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi byłoby orzekanie rozbiórki obiektu budowlanego, w sytuacji, gdy inwestorzy wykazali jego zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uzyskując ostateczną decyzję o warunkach zabudowy już w trakcie postępowania rozbiórkowego.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy w pierwszej kolejności wskazać, że nie budzi wątpliwości, iż przedmiotowy budynek gospodarczy został zbudowany bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. W konsekwencji organ zobowiązany był ustalić, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.b.

W niniejszej sprawie decyzją Burmistrza Sulejowa z 3 października 2018 r. znak: IGP.6730.158.2017 ustalono dla przedmiotowej inwestycji warunki zabudowy. Nie została zatem spełniona przesłanka nakazania przymusowej rozbiórki obiektu, wskazana w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

Istotą sprawy pozostało rozstrzygnięcie, czy budynek gospodarczy, znajdujący się na nieruchomości należącej obecnie do H.S., a stanowiący samowolę budowlaną, powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, tj. czy zachodzą okoliczności wskazane w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b.

Skarżący, domagając się nakazania rozbiórki budynku, zarówno w skardze, jak w i toku całego postępowania administracyjnego wskazywali na niebezpieczeństwo, jakie stanowi wybudowany budynek gospodarczy dla użytkowników sąsiedniej nieruchomości. W ich ocenie dowody jednoznacznie pokazują, iż ścieki z budynku gospodarczego odprowadzane są do przydomowej oczyszczalni ścieków z systemem drenażu rozsączającego, a następnie trafiają na działkę skarżących.

W toku postępowania organy administracji publicznej dokonały wnikliwej analizy stanu przedmiotowego budynku gospodarczego, zarówno pod kątem jego zgodności z przepisami prawa budowlanego, bezpieczeństwa dla ludzi i mienia jak i wpływu na sąsiednie nieruchomości. W wyniku postępowania wyjaśniającego ustalono, że stan techniczny budynku nie budzi zastrzeżeń, został on wybudowany zgodnie ze sztuką budowlaną, nie stwarza zagrożenia zarówno dla mieszkańców działki, na której jest posadowiony, jak i dla mieszkańców okolicznych działek. Przedmiotem analizy organu stopnia powiatowego była również zgodność budynku z obowiązującymi w trakcie jego budowy przepisami techniczno – budowlanymi, zawartymi w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. W protokole oględzin z dnia 19 listopada 2021 r. wskazano, iż ich przedmiotem jest "budynek murowany, parterowy, ściana w granicy murowania pełna (bez otworów) zakończona ogniomurem. Dach jednospadowy - stropodach kryty papą ze spadkiem na teren własnej działki. Lokalizacja budynku zgodna z §12 rozporządzenia o warunkach technicznych z 1980 r. Działka sąsiednia niezabudowana. Granicząca z istniejącym budynkiem gospodarczym niezabudowana. Obecny stan budynku jest zgodny również z § 36 ww. warunków technicznych. Stan budynku wraz z lokalizacją umożliwia jego bezpieczne użytkowanie pod kątem warunków przeciwpożarowych i zdrowia użytkowników".

W związku z zarzutami podnoszonymi w skardze, należy przypomnieć , że zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Dowolnymi będą bowiem ustalenia oparte na niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym. Dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a., a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści, wykluczają zarzut dowolności.

W ocenie Sądu organy administracji publicznej obu instancji prawidłowo wywiązały się z tego zadania. Kilkukrotne oględziny spornego budynku gospodarczego i nieruchomości, na której jest wybudowany, a także pozostałe dowody przeprowadzone przez organy, pozwoliły jednoznacznie ocenić aktualny stan techniczny samowoli budowlanej, kwestię zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia a także wpływ na nieruchomość skarżących. Natomiast zlecone organowi pierwszej instancji przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi postępowanie wyjaśniające uzupełniło materiał dowodowy, rozwiewając wątpliwości istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Co więcej, pomimo jednoznacznych wniosków płynących z oględzin nieruchomości H.S., organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów skarżących, dotyczących zalewania należących do nich nieruchomości przez ścieki wypływające z nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy budynek gospodarczy. Powołał się w tym zakresie na opinię biegłego o specjalności zewnętrznych i wewnętrznych sieci, instalacji i urządzeń wodno-kanalizacyjnych, centralnego ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji oraz przesyłu gazu, wydaną w toku postępowania w sprawie o wykroczenie, polegające na odprowadzaniu wód oraz wprowadzaniu ścieków, pochodzących z działki położonej w S. przy ul. [...] na grunty sąsiednie na szkodę skarżących. Należy również wskazać, iż w toku postępowania odwoławczego organ II instancji zlecił organowi stopnia powiatowego dokonanie kolejnych oględzin przedmiotowego budynku, ze szczególnym naciskiem na zbadanie kwestii odprowadzania ścieków z tegoż budynku. W toku oględzin w dniu 18 sierpnia 2022 roku ustalono, iż ścieki z budynku gospodarczego (w którym znajduje się wyłącznie jeden zlew) odprowadzane są do przydomowej oczyszczalni ścieków. Najbliżej ułożony przewód rozsączający z odpowietrzeniem znajduje się w odległości ok. 10 m od granicy z działką skarżących. W dniu kontroli nie stwierdzono jakichkolwiek śladów wycieku - zastoisk ścieków istniejących zarówno na działce H.S. jak i na terenie działki skarżącego, w zbliżeniu do granicy z działką sąsiadki. Natomiast stan techniczny przydomowej oczyszczalni ścieków, do której przyłączona jest instalacja kanalizacyjna spornego budynku gospodarczego, był przedmiotem opinii biegłego sądowego z zakresu zewnętrznych i wewnętrznych sieci, instalacji i urządzeń wodno-kanalizacyjnych, centralnego ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji oraz przesyłu gazu. Opinia ta została wydana w toku postępowania w sprawie o wykroczenie, mające polegać na zalewaniu działki skarżących nieczystościami pochodzącymi z nieruchomości H.S., jednak zakres okoliczności, podlegających badaniu przez biegłego w toku wydania opinii sprawił, iż jej wnioski stały się przydatne również dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Biegły w swojej opinii wypowiedział się stanowczo i jednoznacznie, że przydomowa oczyszczalnia ścieków znajdująca się na sąsiedniej nieruchomości nie ma żadnego wpływu na zalewanie działki skarżących. Z przeprowadzonych oględzin, które biegły wykonał 29 marca 2021 roku na nieruchomości zlokalizowanej w S. przy ulicy [...] wynikało, że przydomowa oczyszczalnia ścieków, która obsługuje ww. nieruchomość, działa poprawnie. Ponadto została prawidłowo zamontowana, zaś jej eksploatacja jest prowadzona zgodnie z wytycznymi producenta, a co za tym idzie zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi obsługi i eksploatacji przydomowych oczyszczalni ścieków. Biegły uwzględnił fakt, iż na nieruchomości H.S. zamieszkuje 7 osób, zaś szacunki co do zużycia wody oparł na przepisach Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz.U. Nr 8, poz. 70). W konsekwencji doprowadziło to do wniosku, iż nawet przy znacznym zawyżeniu uśrednionych norm zużycia wody na jedną osobę, ilość ścieków nie przekroczy maksymalnie przyjętych norm dobowych. Ponadto wybudowanie przydomowej oczyszczalni ścieków odbyło się w ramach przewidzianej prawem procedury, zatem było kontrolowane przez odpowiednie organy. Biegły wskazał również, iż niedogodności, jakie występują na całej działce położonej przy ulicy [...], tj. wykwity na murze bramy wjazdowej, na ścianach budynku mieszkalnego, na wewnętrznych ścianach piwnicy, mają charakter napływu wód gruntowych i powierzchniowych, a ich intensywność zależy od intensywności opadów atmosferycznych. Gdyby na budynek zlokalizowany przy ulicy [...] miała wpływ działająca przy ulicy [...] przydomowa oczyszczalnia ścieków, to byłby on zauważalny bez względu na panujące warunki atmosferyczne. Byłby również ciągły, ze względu na to, że mieszkańcy nieruchomości korzystają z wody oraz kanalizacji w sposób ciągły. W ocenie biegłego niemożliwe jest, aby jedna przydomowa oczyszczalnia ścieków, z której zrzut do gleby to maksymalnie około 1 m3 na dobę (zatem nawet więcej, niż wynika z uśrednionych norm zużycia wody, zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody) miał tak ogromny wpływ na działkę sąsiadującą. Ponadto problemy z napływem wód gruntowych i powierzchniowych występują na całej powierzchni działki położonej przy ulicy [...], a drenaż rozsączający przydomowej oczyszczalni ścieków, obsługujący nieruchomość przy ulicy [...], występuje praktycznie punktowo. Ilość odprowadzanych wstępnie oczyszczonych ścieków bytowych jest wielokrotnie niższa od wartości maksymalnych zgodnych z przepisami prawa budowlanego. W aktach postępowania znajduje się również inwentaryzacja budynku gospodarczego wraz z orzeczeniem o stanie technicznym z czerwca 2018 r. sporządzona przez J.A., z treści której wynika, że budynek wyposażony jest m.in. w instalację wodociągową i kanalizacyjną oraz, że instalacje te są w dobrym stanie technicznym. Organy administracji zasadnie i prawidłowo rozważyły również ewentualną konieczność wydania decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami, stosownie do treści art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Powyższe ustalenia doprowadziły ŁWINB do słusznego wniosku, iż nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Budynek gospodarczy nie narusza bowiem przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie stwarza również niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Postępowanie nie wykazało, aby podłączenie zlokalizowanej w budynku sieci wodno – kanalizacyjnej do przydomowej oczyszczalni ścieków wywoływało zalewanie nieruchomości sąsiednich nieczystościami. Dlatego też wykluczone jest nakazanie rozbiórki budynku gospodarczego, stanowiącego samowolę budowlaną.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze należy zauważyć, że nie dotyczą one w istocie stanu technicznego budynku gospodarczego będącego samowolą budowlaną lecz przydomowej oczyszczalni ścieków, do której przyłączony jest zarówno budynek gospodarczy jak i budynek mieszkalny. Skarżący podnoszą zarzut nieustalenia okoliczności związanych z przepustowością tej oczyszczalni, poprawnością przyłączenia budynku gospodarczego do oczyszczalni oraz wzajemnej zależności poziomu wód gruntowych od położenia dolnej części rozsączalnika wykonanej przydomowej oczyszczalni ścieków a także jakie jest miesięczne zużycie wody w budynku gospodarczym i mieszkalnym H.S., czy prowadzona jest działalność gospodarcza, czy H.S. może wykazać się rachunkami za korzystanie z wozu asenizacyjnego usuwającego nieczystości z przydomowej oczyszczalni ścieków. W związku z tymi okolicznościami podnoszony jest w skardze także zarzut naruszenia art. 79 § 1 i 2 k.p.a. poprzez pozbawienie możliwości uczestniczenia skarżącego i jego pełnomocnika w czynności kontrolnej dokumentacji technicznej i braku możliwości wniesienia zastrzeżeń i wniosków do protokołu kontroli. Wobec tak sformułowanego stanowiska skarżących należy zauważyć, że okoliczności związane z funkcjonowaniem i bieżącą eksploatacją przydomowej oczyszczalni ścieków nie są okolicznościami istotnymi w postępowaniu w sprawie legalizacji budynku gospodarczego. Ponadto, zważywszy na podnoszony zarzut naruszenia 79 k.p.a. Sąd wskazuje, że naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych. Jednakże przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c jednoznacznie stanowi, że warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W literaturze wskazuje się, że uchylenie decyzji na tej podstawie wymaga wykazania, że gdyby nie było stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej byłoby inne (por. Tarno Jan Paweł, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. LexisNexis 2011). W niniejszej sprawie, jak wynika z akt postępowania administracyjnego, przywołany powyżej zarzut naruszenia art. 79 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia. Ponadto należy wskazać, iż skarżący nie przybliżyli w skardze zakresu ewentualnych zastrzeżeń i wniosków, które (gdyby zostały złożone) mogłyby skutkować odmiennym rozstrzygnięciem. Materiał dowodowy został również prawidłowo oceniony przez organy administracji. Dla skutecznego podważenia dokonanej oceny dowodów nie jest wystarczające przedstawienie własnej wersji takiej oceny przez stronę wnoszącą skargę. W skardze należy wówczas wykazać, że granice swobodnej oceny dowodów, wyznaczone przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a., zostały wyraźnie przekroczone, a w szczególności, że wnioski wyprowadzone ze zgromadzonego materiału w sposób oczywisty są sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego rozumowania. Skarżącym nie udało się skutecznie zakwestionować oceny dowodów dokonanej przez organy administracji, zaś ich twierdzenia, ograniczają się do zaprzeczania prawidłowym ustaleniom organów. Ponadto okoliczności, wskazywane przez skarżących jako te, których organy administracji nie ustaliły, okazały się nieistotne dla rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się na koniec do podnoszonego w toku postępowania zarzutu dotyczącego usytuowania samowoli budowlanej przy granicy z działką skarżących, należy wskazać na okoliczność nie kwestionowaną w niniejszej sprawie, polegającą na tym że działka nr [...], od strony północnej, tj. od strony przy której zlokalizowany jest sporny budynek gospodarczy, sąsiaduje bezpośrednio z działką nr [...], będącą działką niezabudowaną. Ponadto, jak wynika z planu realizacyjnego działki z roku 1994, na którym ujawniony jest przedmiotowy budynek, działka granicząca od strony północnej była wówczas działką niezabudowaną, oznaczoną na planie realizacyjnym jako "[...] niezabud." Trafnie zatem wskazują organy obu instancji na treść § 13 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki z dnia 3 lipca 1980 r. Stosownie do § 13 ust. 1 ww. rozporządzenia dopuszcza się sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. § 13 ust. 2 stanowi zaś, iż w wypadkach określonych w ust. 1 ściany budynku gospodarczego, graniczące z działką sąsiednią, nie powinny mieć okien i drzwi, a wody opadowe z dachu od strony granicy działki nie mogą być odprowadzane na teren działki sąsiedniej. Budynki gospodarcze usytuowane bezpośrednio przy granicy działki nie mogą przylegać do budynków mieszkalnych na sąsiedniej działce. Jak wynika z ustaleń organów w kontrolowanej sprawie warunki powyższe zostały spełnione. Zarzut skarżących nie znajduje zatem uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym.

Podsumowując, organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji trafnie ustalił, że sporny budynek został wybudowany bez pozwolenia na budowę, ale nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.b. Wprawdzie zgodnie z art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., procedura legalizacyjna przewiduje możliwość przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej, jednak odnosi się to wyłącznie do obiektów budowlanych, wobec których wydano decyzję przewidzianą w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Skoro wobec H.S. nie wydano decyzji nakazującej dokonanie zmian lub przeróbek, mających na celu doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z przepisami, a ponadto nie spełnia on przesłanek do wydania nakazu jego rozbiórki, to nie było potrzeby podejmowania żadnych działań legalizacyjnych. Należy podkreślić, iż postępowanie naprawcze ma na celu doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Lecz jeżeli organy nadzoru budowlanego uznają, że nie doszło do naruszenia przepisów i wykonane roboty budowlane są zgodne ze sztuką budowlaną i obowiązującymi normami, nie wydają decyzji merytorycznej. Skoro nie zaistniała potrzeba władczej ingerencji organów administracji publicznej, wyrażonej w drodze decyzji merytorycznej, postępowanie stało się bezprzedmiotowe i winno zostać zakończone decyzją formalną, umarzającą postępowanie, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., co rzeczywiście miało miejsce w niniejszej sprawie.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

is