Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 920/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, Protokolant Referent-stażysta Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 października 2022 r. nr RDZ-5/2022 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 31 października 2022 r. nr RDZ-5/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w Bielsku-Białej (dalej: organ) odmówił M.M. (dalej: skarżąca) prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne za okres od marca 2020r. do maja 2020 r. według wniosku złożonego w dniu 3 czerwca 2020 r.

Z akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

W dniu 3 czerwca 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do maja 2020 r. wraz z deklaracjami ZUS DRA za następujące miesiące: marzec, kwiecień, maj 2020 r. Tak skompletowane dokumenty były zapakowane osobno w dwóch kopertach i skarżąca wrzuciła je do wystawionej urny, w holu budynku ZUS w Z.

Decyzjami nr [...], [...] i [...] z 27 lipca 2020 r. ZUS oddział w Bielsku-Białej odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do maja 2020 r. według złożonego przez skarżącą wniosku z dnia 3 czerwca 2020 r. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, iż warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, zgodnie z art. 31 zq ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0V1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, było przesłanie bądź złożenie deklaracji rozliczeniowych lub raportów imiennych miesięcznych za miesiące: marzec, kwiecień, maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r. chyba, że płatnik składek zwolniony był z obowiązku ich składania. Zdaniem ZUS-u z analizy dokumentacji wynikało, iż na dzień 30 czerwca 2020 r. nie wpłynęły wymagane dokumenty. Z uwagi na co, ZUS oddział w Bielsku-Białej odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do maja 2020 r.

W związku z powyższym skarżąca pismem z dnia 12 sierpnia 2020 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Następnie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzjami z dnia 26 października 2020 r. nr [...], nr [...], nr [...], utrzymał w mocy następujące decyzje organu I instancji z dnia 27 lipca 2020 r.: znak [...] nr [...], znak [...] nr [...], znak [...] nr [...].

Od powyższych decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 października 2020 r. skarżąca wywiodła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który 2 czerwca 2022 r. (wyrokami pod sygn. akt III SA/Gl 1642/21, III SA/Gl 1643/21, III SA/Gl 1644/21) uchylił ww. zaskarżone decyzje z dnia 26 października 2020 r. oraz poprzedzające je decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku- Białej z dnia 27 lipca 2020 r.

W związku z powyższym organ ponownie rozpatrzył sprawę i w wyniku czego ww. zaskarżoną decyzją z dnia 31 października 2022 r. odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne za okres od marca 2020r. do maja 2020 r. według wniosku złożonego w dniu 3 czerwca 2020 r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ przywołując treść regulacji art. 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, ze zm. - zwanej dalej ustawą COVID-19) wskazał, że z dokumentacji zaewidencjonowanej na koncie skarżącej wynika, że do 30 czerwca 2020 r. nie wypłynęły wymagane deklaracje rozliczeniowe i w związku z czym warunek określony w art. 31 zq ust. 1. ustawy COVID-19 nie został spełniony, a tym samym organ nie może zwolnić skarżącej z obowiązku opłacania składek za ww. okres.

Na powyższą decyzję z dnia 31 października 2022 r. nr RDZ-5/2022 skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając jej:

- naruszenie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. dalej: k.p.a.) oraz art. 31 zq ust. 3 ustawy z dnia o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. Z 2021 r. poz. 2095) poprzez nie uwzględnienie w przedmiotowej decyzji wskazań zawartych w wyroku WSA w Gliwicach o sygn. akt SA/Gl 1643/21 z dnia 2 czerwca 2022 r. m.in. poprzez niewystarczające wyjaśnienie okoliczności wyjmowania pism przez pracowników ZUS z wyznaczonej urny oraz niewystarczające odniesienie się do okoliczności złożenia przez skarżącą kompletu dokumentów wymaganych do otrzymania przedmiotowego zwolnienia,

- naruszenie art. 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) poprzez wydanie decyzji odmawiającej, prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. biorąc pod uwagę spełnienie przez skarżącą wszystkich kryteriów wymaganych do otrzymania przedmiotowego zwolnienia tj. złożenie w ustawowym terminie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne wraz z deklaracją ZUS DRA za miesiące marzec-maj 2020 r.,

- naruszenie art. 31 zq ust. 1 i 3 w/w ustawy poprzez nieuwzględnienie deklaracji ZUS DRA za miesiące marzec-maj 2020 r. wrzuconej przez mnie do urny umieszczonej w holu budynku ZUS w Z. przy ul. [...] w ustawowym terminie,

- naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie czynności niezbędnych do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,

- naruszenie art. 9 k.p.a. zgodnie, z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek,

- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. zgodnie, z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

- naruszenie art. 35 § 1 k.p.a. zgodnie, z którym organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawy bez zbędnej zwłoki.

Skarżąca wskazała, iż 2 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 października 2020 r. nr [...] oraz poprzedzające je decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej z dnia 27 lipca 2020 r. Natomiast ZUS Oddział w Bielsku-Białej wydał decyzję odmawiającą prawa do zwolnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. według wniosku złożonego w dniu 3 czerwca 2020 r., dopiero 31 października 2022 r. W międzyczasie ZUS Oddział w Bielsku-Białej nie przesyłał skarżącej żadnej korespondencji, w tym terminu załatwienia sprawy oraz nie podał przyczyny zwłoki.

W uzasadnieniu skargi skarżąca m.in. wskazała, że 3 czerwca 2020 r dokumenty ubezpieczeniowe ZUS DRA za miesiące: marzec, kwiecień oraz maj 2020 r. wrzuciła do wystawionej przed budynkiem ZUS w Z. urny razem z wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek za miesiące: marzec, kwiecień, maj 2020 r. (były zapakowane osobno w dwóch kopertach), a w piśmie z 7 sierpnia 2020 r. dołączyła kopie w/w deklaracji, w przypadku gdyby pierwotne deklaracje zostały zagubione przez ZUS.

Wskazała, iż wezwanie o dołączenie deklaracji ZUS DRA dostała dopiero 3 sierpnia 2020 r., dokładnie dwa miesiące od dnia złożenia przez nią przedmiotowego wniosku z 3 czerwca 2020 r. wraz z deklaracjami ZUS DRA za miesiące: marzec, kwiecień, maj 2020 r. Podkreśliła też, że jeżeli pracownik ZUS zajmujący się dopatrzył się nieprawidłowości w złożonym wniosku, tj. braku deklaracji ZUS DRA za miesiące objęte zwolnieniem, to dlaczego nie poinformował skarżącej o tym fakcie wcześniej przed upływem ustawowego terminu tj. do 30 czerwca 2020 r.

Podniosła, iż mimo, że ustawowy termin mijał dopiero 30 czerwca 2020 r., nie wezwano jej w tym czasie do przedłożenia wymaganych dokumentów w stosownym terminie. Podkreśliła, że wniosek wpłynął do ZUS-u Oddział w Z. dnia 3 czerwca 2020 r. i organ miał wystarczająco dużo czasu by zweryfikować czy jest on kompletny i czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne.

Ponadto wskazała, że z danych powszechnie dostępnych wynika (komunikat ZUS z 29 kwietnia 2020 r., dostępny na stronie internetowej www.zus.pl w zakładce "Aktualności"), że ZUS od dnia 4 maja 2020 r. przywrócił standardową obsługę klientów w placówkach ZUS, zachęcając jedynie do załatwiania spraw w ZUS "bez wychodzenia z domu", przez elektroniczny portal Platformy Usług Elektronicznych. Zatem organ od 4 maja 2020 r. powinien był realizować w sprawie uregulowaną w art. 10 k.p.a. zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania w sprawie. Zamieszczenie na stronie internetowej ZUS komunikatu, iż jednym z warunków zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., nie później niż do 30 czerwca 2020 r. chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania, nie wyczerpuje ciążącego na organie obowiązku indywidualnego, w konkretnej sprawie, poinformowania strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (por. wyrok WSA w Poznaniu z 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 306/21).

Wskazała, że w decyzji RDZ-5/2022 z dnia 31 października 2022 r. nie wyjaśniono czy skrzynki umieszczone w holu ZUS-u Inspektorat w Z. zostawały pod nadzorem jednego pracownika, czy ten sam pracownik wyjmował dokumenty ze skrzynki i przenosił je do pomieszczenia kancelaryjnego i opróżniał czy też może były to różne osoby. Nie wskazano również, czy przypadek skarżącej był odosobniony, czy też inne podmioty zgłaszały brak wrzucanych przez nie dokumentów.

W związku z powyższym zdaniem skarżącej ZUS Oddział w Bielsku-Białej nie zastosował się do wskazań zawartych w wyroku WSA w Gliwicach III SA/Gl 1643/21 z 2 czerwca 2022 r., w którym zaznaczono, iż organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien wskazać, kto dokonywał wyjmowania pism ze skrzynki, czy była to jedna osoba czy też odbywało się to kolegialnie. Nie wskazano też jaka jest gwarancja zachowania poprawności przedstawionej procedury oraz jaka była odpowiedzialność merytoryczna pracowników i jakie stanowiska służbowe posiadali.

Na potwierdzenie swego stanowiska skarżąca przywołała szereg orzeczeń sądów administracyjnych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując m.in., że zaskarżona decyzja zakończyła postępowanie, które uwzględniło wskazania zawarte w wyroku WSA w Gliwicach z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1642/21, ponieważ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w sposób wyczerpujący opisał zasady obsługi dokumentacji wpływającej do organu. Przedstawił zarówno dopuszczalne formy przekazywania przez płatników dokumentacji do organu, jak również ich dalsze procedowanie. Ponadto szczegółowo opisał obsługę dokumentacji uskładanej do urny znajdującej się w holu organu przy ul. [...] w Z..

Wskazał, że składanie deklaracji rozliczeniowych nie jest nowym, dodatkowym obowiązkiem płatnika warunkującym uzyskanie zwolnienia, a osoba prowadząca działalność gospodarczą ma ustawowy obowiązek składania deklaracji rozliczeniowych co miesiąc, chyba że jest, na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, z niego zwolniona. Ponieważ skarżąca nie zachowała ustawowego terminu na złożenie poprawnej deklaracji mogła skorzystać ze zwolnienia .

Organ wskazał, że nałożone na organ obowiązki wynikające z art. 9 k.p.a., nie zwalniają strony postępowania od dołożenia należytej staranności w zaznajomieniu się z przepisami prawa materialnego regulującymi jej uprawnienia i obowiązki. Nie można od organu wymagać, aby pełnił rolę adwokata strony. Nadto w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że obowiązki informacyjne ciążące na organie administracyjnym nie mogą być utożsamiane z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej, udzielenia porad prawnych bądź instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania (wyrok NSA z dnia 08.0l.2014r. sygn. akt II GSK 1507/12, LEX nr 1457647; wyrok NSA z dnia 16.01.2019 r., sygn. akt II GSK 1889/18, LEK nr 2626719). Na stronie ciąży zatem dbałość o swoje interesy (wyrok NSA z dnia 18.04.2018 r., sygn. akt II GSK 51/08).

Podniósł, iż twierdzenie skarżącej o wrzuceniu deklaracji do urny znajdującej się w holu budynku ZUS przy ul. [...] w Z. nie znalazło potwierdzenia, ponieważ organ ustalił, że 3 czerwca 2020 r. został złożony tyko wniosek o zwolnienie z opłacania składek RDZ .

W Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach sprawa ze skargi na decyzję organu z 31 października 2022 r. nr RDZ-5/2022 w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (dot. zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.), prowadzona pod sygn. akt III SA/Gl 920/22, jest przedmiotem kontroli sądowej na niniejszym posiedzeniu Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U z 2023 r. poz. 259 - dalej zwanej p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to narusza prawo.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu o odmowie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd rozpoznając sprawę miał na uwadze, że zaskarżona decyzja objęta jest dyspozycją art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wobec tego organ rozpoznając ponownie sprawę na skutek wyroku WSA związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym wyroku. Należy przy tym podkreślić, że użyte w przywołanym przepisie pojęcie "oceny prawnej" wykracza swym zakresem poza samą tylko "wykładnię prawa", gdyż zawiera się w nim nie tylko wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych, ale i sposobu ich stosowania (ewentualnie stwierdzenie niedopuszczalności ich zastosowania) w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt, zostało uznane za błędne. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania" - stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej - dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu (...), art. 153 p.p.s.a.).

Wobec powyższego skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie zobligowany był do zbadania czy organ odwoławczy wywiązał się ze wskazań zawartych w wyrokach WSA w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gl, 1642/21, III SA/Gl 1643/21 III SA/Gl 1643/21. W tych orzeczeniach w konkluzji stwierdzono, że: "przy ponownym prowadzeniu sprawy organ będzie zobligowany do prowadzenia postępowania zgodnie z wymogami wynikającymi z omówionych wyżej przepisów postępowania. Organ powinien przede wszystkim przedstawić (wyjaśnić) procedurę i przyjęte przez siebie rozwiązania, zgodnie z którymi odbywało się wnoszenie przez strony podań (wniosków) w formie pism procesowych, bezpośrednio do organu w czerwcu 2020 r., kiedy to obowiązywały szczególne ograniczenia związane z przeciwdziałaniem skutkom pandemii. Następnie zaś wykazać, na podstawie jakich czynności weryfikacyjnych, przez kogo przeprowadzonych, poczyniono ustalenia, co do wpłynięcia czy też niewpłynięcia skarżącej deklaracji ZUS DRA za maj 2020 r. wraz z wnioskiem o zwolnienie z dnia 3 czerwca 2020 r."

Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w myśl art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Tym wymogom organ ponownie rozpatrując sprawę nie sprostał ponieważ skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek za trzy kolejne miesiące począwszy od marca 2020 r. do maja 2023r, a organ dostrzegając brak deklaracji i mając na uwadze dyspozycję przywołanych wyżej przepisów art. 7 i art. 9 k.p.a. powinien powiadomić skarżącą o tym braku. Jak wynika z k.p.a. obowiązek informacyjny oznacza, że w przypadku ustalenia, że nie zostały złożone przez skarżącą wymagane dokumenty ZUS powinien był niezwłocznie po wpłynięciu wniosku poinformować ją w trybie art. 9 k.p.a., że ma obowiązek ich złożenia do 30 czerwca 2020 r. W następstwie złożenia przez skarżącą wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym zgodnie z treścią wyrażoną w art. 9 k.p.a., organ powinien czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu ZUS oddział w Bielsku-Białej powinien był udzielić niezwłocznie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek został pozytywnie rozpatrzony. Powyższe uchybienie ZUS-u Oddział w Bielsku-Białej miało istotny wpływ na wynik sprawy. Również przepis art. 77 § 4 k.p.a. zobowiązywał organ do zakomunikowania skarżącej faktów znanych organowi z urzędu, a które nie wymagają dowodu. Przepis ten stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Jeżeli więc organ, na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych, posiadał wiedzę, że skarżąca nie złożyła wymaganej deklaracji rozliczeniowej, a nie jest zwolniony z obowiązku jej składania, powinien był zakomunikować to stronie przed upływem ustawowego terminu określonego przepisem art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, tj. przed do 30 czerwca 2020 r.

Wykonanie przez organ powyższych obowiązków było o tyle istotne, że gdyby nastąpiło jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., skarżąca miałby szansę przed upływem ustawowego terminu przedstawić wymaganą dokumentację rozliczeniową, spełniając tym samym wymóg określony w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19. W związku z powyższym organ powinien chociażby rozważyć możliwość przywrócenia terminu skarżącej, na podstawie art. 15zzzzzn2, ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255).

W ocenie Sądu organ wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił wskazań zawartych w ww. wyrokach WSA w Gliwicach z 2 czerwca 2022 r. (sygn. akt III SA/Gl 1642/21 III SA/Gl 1643/21, III SA/Gl 1644/21), w zakresie procedury wnoszenia wniosków i ustalenia czy deklaracje zostały złożone do skrzynki, zgodnie z twierdzeniem skarżącej. Organ wskazał jedynie w jaki sposób wyjmowano pisma ze skrzynki, a nie kto tego dokonywał i potwierdził, że 3 czerwca 2020 r. został złożony jedynie przez skarżącą wniosek RDZ o zwolnienie z opłacania składek Poza tym wskazaniem brak jakichkolwiek informacji o przewidzianej w czerwcu 2020 r. procedurze wnoszenia pism bezpośrednio do organu. Nie wyjaśnione zostało jak wyglądało wyjmowanie pism ze skrzynki, tj. kto tego dokonywał, czy była to jedna osoba czy też odbywało się to kolegialnie. Niewiadomym pozostaje, w jaki sposób złożone w ten sposób dokumenty były następnie rejestrowane, ani w jakim trybie odbywało się ich przekazywanie właściwym komórkom organu i jakie gwarancje procesowe praw stron temu towarzyszyły. Tym samym organ uchybił treści art.153 p.p.s.a, gdyż nie uwzględnił wskazań ww. wyroków na co w sposób jednoznaczny wskazuje WSA w poprzednio wydanym wyroku z dnia 2 czerwca 2022 r. (sygn. akt III SA/Gl 1643/21), z którym to poglądem na mocy art. 153 p.p.s.a, Sąd orzekający jest związany w sprawie, a treści w nim zawarte mają moc wiążącą w sprawie. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe wskazania co do dalszego procedowania w sprawie.

Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.