Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1780/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 2 i 4
journal: Dz.U. 2010 nr 169 poz 1141
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi  z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz  wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki Protokolant Kamil Lissowski po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 marca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2084/13 w sprawie ze skargi P.Ś. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od P. Ś. na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2084/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu skargi P. Ś. (dalej: skarżący, wnioskodawca), uchylił rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem, który wpłynął do organu dnia [...] listopada 2012 r. skarżący wystąpił o przyznanie pomocy w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych."

Dnia [...] listopada 2012 r. strona w ramach samouzupełnienia wniosku dołączyła dokumenty w postaci protokołu dotyczącego ujemnych skutków przezimowania oraz opinię wojewody. Ponieważ we wniosku stwierdzono nieprawidłowości wnioskodawca był dwukrotnie wzywany do ich usunięcia. Pierwsze wezwanie do uzupełnień z dnia [...] stycznia 2013 r. zawierało 13 pozycji. Po odebraniu wezwania do uzupełnień [...] lutego 2013 r. do Oddziału Regionalnego ARiMR w O. wpłynęło pismo skarżącego wraz z załącznikami uzupełniającymi wniosek z dnia [...] czerwca 2012 r.

Z uwagi na to, iż nie wszystkie żądane dokumenty i wyjaśnienia zostały uzupełnione, ARiMR pismem z dnia [...] marca 2013 r. ponownie wezwała wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku. Po odebraniu wezwania do uzupełnień [...] marca 2013 r. do Oddziału Regionalnego ARiMR w O. wpłynęło pismo skarżącego wraz z załącznikami uzupełniającymi wniosek.

Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. o numerze [...] Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformowała wnioskodawcę, o odmowie przyznania pomocy z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w § 14 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia kląsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. Nr 169, poz. 1141, z późn. zm)."

Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżący wezwał Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do usunięcia naruszenia prawa. ARiMR pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr P-5/118 (znak [...]) poinformowała stronę o jego negatywnym rozpatrzeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, iż skarga P. Ś. była zasadna. W uzasadnieniu wskazano, że we wniosku o przyznanie pomocy skarżący złożył oświadczenie jednego ze współposiadaczy tj. M. Ś. o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy przez innego współposiadacza.

W pierwszym wezwaniu do usunięcia braków wniosku organ poinformował skarżącego, że z danych systemowych wynika, iż działka nr [...] wchodząca w skład jego gospodarstwa stanowi przedmiot współposiadania z M. Ś. oraz wezwał do wypełnienia sekcji IA wniosku i dostarczenie oświadczenia współposiadaczy o wyrażeniu zgody na ubieganie się o pomoc przez innego współposiadacza sporządzone na formularzu udostępnionym przez Agencję lub innych stosownych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył skrócony akt zgonu M. Ś.

W kolejnym piśmie skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez dostarczenie prawomocnego orzeczenia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym [...] stycznia 1986 r. M. Ś, celem ustalenia, kto jest właścicielem/współwłaścicielem majątku zmarłego.

W odpowiedzi na powyższe beneficjent złożył oświadczenie sporządzone w Kancelarii Notarialnej G. Ł. notariusza w N., iż na podstawie umowy o zniesienie współwłasności i darowizny z dnia [...] listopada 2001 r. jest: a) współwłaścicielem w [...] częściach nieruchomości położonej w N. – S. M., w gminie N., w powiecie n., w województwie o., składającej się z działki nr[...], stanowiącej zabudowane podwórze i rolę obszaru 0.7200 ha; zabudowanej domem mieszkalnym, stodołą, oborą, chlewnią, magazynem i garażem, zaś współwłaścicielem w pozostałym udziale [...] części ujawnionym w księdze wieczystej pozostaje jego dziadek M. Ś., który zmarł dnia [...] stycznia 1986 r. w N., gdzie ostatnio mieszkał; b) współwłaścicielem w 1/4 części nieruchomości położonej w N. — S. M., w gminie N., w powiecie n., w województwie o., składającej się z działki nr [...] stanowiącej rolę obszaru 8.8600 ha; zaś współwłaścicielem w pozostałym udziale 3/4 pozostaje jego dziadek M. Ś. c) wymieniony M. Ś. testamentem notarialnym z dnia [...] lutego 1981 r. sporządzonym w b. PBN w K., za Repertorium A nr [...] powołał na swoją jedyną spadkobierczynię swoją córkę H. M. Ś.-M., zaś w odniesieniu do spadku po M. Ś. nie zostało do tej pory wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, ani nie toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po nim i nie został też do tej pory sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia, przy czym wymieniona spadkobierczyni testamentowa H. M. Ś.-M. zmarła dnia [...] lutego 2008 r. w Kanadzie d) obie opisane wyżej pod a) i b) nieruchomości faktycznie znajdują się w całości w nieprzerwanym posiadaniu składającego to oświadczenie P. G. Ś. od ponad 17 lat, a uprzednio znajdowały w nieprzerwanym faktycznym posiadaniu od ponad 10 lat jego ojca W. Ś., od daty śmierci jego ojca – M. Ś.

Z oświadczenia tego wynikało również, że przez wymieniony okres skarżący prowadził i nadal prowadzi samodzielnie gospodarstwo rolne na opisanych nieruchomościach, czyni też nakłady na remonty zabudowań mieszkalno - gospodarczych położonych na nieruchomości opisanej w pkt. a) tego oświadczenia, opłaca wszelkie podatki związane z własnością posiadaniem tych nieruchomości, w całości. Ponadto dołączył także oświadczenie o gromadzeniu materiałów niezbędnych do stwierdzenia nabycia spadku po M. Ś., lecz z uwagi na trudności z tym związane przypuszczalny koniec postępowania spadkowego określił w ramach czasowych do pół roku. Na potwierdzenie powyższego skarżący przedłożył również pismo wystosowane do ambasady przez Kancelarię Adwokacką.

W ocenie Sądu I instancji analiza zgromadzonego materiału dowodowego sprawy w kontekście obowiązujących przepisów prawa, skutkowała uznaniem, iż podjęte w sprawie rozstrzygnięcie nie było prawidłowe, bowiem zasadniczymi przesłankami przyznania pomocy jest posiadanie samoistne lub zależne gospodarstwa rolnego i prowadzenie przez beneficjenta działalności rolniczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jak wynika ze złożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń, objęte wnioskiem o przyznanie pomocy działki znajdowały się w jego posiadaniu samoistnym.

Sąd zauważył, że z instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy, dokumentami potwierdzającymi tytuł prawny do gospodarstwa, w którym będzie realizowana operacja mogą być: 1) w przypadku gdy nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym - odpis z ksiąg wieczystych wystawiony nie wcześniej niż trzy miesiące przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy, odpis aktu notarialnego wraz z kopią wniosku o wpis do księgi wieczystej, prawomocne orzeczenie sądu wraz z kopią wniosku o wpis do księgi wieczystej, ostateczna decyzja administracyjna wraz z kopią o wpis do księgi wieczystej, wydruk informacji zawartych w elektronicznej księdze wieczystej; 2) w przypadku posiadania zależnego – umowa dzierżawy lub inne dokumenty potwierdzające tytuł prawny. Podstawową przesłankę przyznania pomocy jest posiadanie samoistne lub zależne gospodarstwa rolnego. Zatem w ocenie Sądu nie można mówić o wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, co jest podstawowym obowiązkiem organu. W sprawie istnieje konieczność ustalenia raz jeszcze stanu faktycznego sprawy w zakresie rzeczywistego posiadania przez skarżącego kwestionowanych gruntów rolnych. Organ odwoławczy w ramach postępowania wyjaśniającego powinien przede wszystkim ustalić czy skarżący jest posiadaczem samoistnym działki nr [...]. W opisanych okolicznościach doszło do naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Niezasadne były natomiast zarzuty skarżącego dotyczące art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy, gdyż organ administracji udziela stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, jedynie na wniosek tychże stron. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie wynikało natomiast aby skarżący z takim żądaniem wystąpił. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy ARiMR ponownie przeanalizuje zebrany w sprawie materiał dowodowy mając na uwadze zalecenia i opinie wyrażone w uzasadnieniu orzeczenia.

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa złożyła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 13 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013 r. poz. 877) w związku z art. 199 kodeksu cywilnego poprzez ich niezastosowanie na skutek pominięcia faktu, iż nieruchomość na której miała być realizowana operacja objęta wnioskiem o przyznanie pomocy znajduje się we współwłasności wnioskodawcy i spadkobierców M. Ś.

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i pominięcie w uzasadnieniu wyroku faktów świadczących, iż nieruchomość na której miała być realizowana operacja objęta wnioskiem o przyznanie pomocy znajduje się we współwłasności wnioskodawcy i spadkobierców M. Ś.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w którym podtrzymano dotychczasowe stanowisko w sprawie.

P. Ś. nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z kolei art. 183 tej ustawy stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa opiera się na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a.

Za podstawę wyroku z 28 marca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2084/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ administracji publicznej, zgodnie z którymi wnioskiem z [...] listopada 2012 r. P. Ś. wystąpił o przyznanie pomocy w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych." W dniu [...] listopada 2012 r. skarżący w ramach samo uzupełnienia wniosku dołączył dokumenty w postaci protokołu dotyczącego ujemnych skutków przezimowania oraz opinię wojewody. Ponieważ we wniosku stwierdzono nieprawidłowości wnioskodawca był dwukrotnie wzywany do ich usunięcia [...] stycznia 2013 r. oraz [...] marca 2013 r. W ostatnim wezwaniu organ zażądał między innymi, prawomocnego orzeczenia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym [...] stycznia 1986 r. M. Ś. oraz w przypadku, gdy spadkobierców jest kilku (współwłaścicieli) do przedłożenia dokumentu: Oświadczenie Współposiadacza gospodarstwa/ działki ewidencyjnej lub działek ewidencyjnych o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy przez innego Współposiadacza, sporządzone na formularzu udostępnionym przez ARiMR. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera zatem jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należy najpierw przypomnieć regulacje prawne dotyczące przyznania pomocy finansowej w omawianym trybie.

Zgodnie z art. 22 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, pomoc w ramach działań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, 4, 5 i 8 oraz 16-23, jest przyznawana na podstawie umowy zawieranej, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej. Do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 21 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. W przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. W przypadku, o którym mowa w ust. 3, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).

Według art. 21 ust. 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane. Ocena zakresu odpowiedniego stosowania przepisu powinna uwzględniać bowiem systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio stosowany (tak: postanowienie NSA z 11 stycznia 2011 r., II GSK 1422/10). Odpowiednie stosowanie określonego przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost albo z pewnymi modyfikacjami, usprawiedliwionymi odmiennością stanu "podciągniętego" pod dyspozycję stosowanego przepisu, bądź na niedopuszczeniu jego stosowania do rozpatrywanego stanu w ogóle. Ta niedopuszczalność może wynikać albo bezpośrednio z treści wchodzących w grę regulacji prawych, albo z tego, że zastosowania danej normy nie dałoby się pogodzić ze specyfiką i odmiennością rozpoznawanego stanu (zob. J. Warylewski (red.), Zasady techniki prawodawczej. Komentarz do rozporządzenia, Warszawa 2003, s. 503).

Według § 1 pkt 1) i pkt 2) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 określa ono szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej we wskazanych ramach, w tym: tryb składania wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność; szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie pomocy oraz wnioski o płatność.

Zgodnie z § 13 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4 rozporządzenia, wniosek o przyznanie pomocy zawiera w szczególności, dane wskazane w pkt 1) do pkt 10). Do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się wymagane dokumenty, o których mowa w ust. 4. Agencja udostępnia formularz wniosku o przyznanie pomocy nie później niż w dniu podania do publicznej wiadomości informacji, o której mowa w § 10 ust. 1. Formularz wniosku o przyznanie pomocy zawiera wykaz dokumentów, które dołącza się do wniosku, wzory oświadczeń oraz formularze, na których sporządza się dokumenty dołączane do wniosku.

Z kolei, według § 14 ust. 4, ust. 6 rozporządzenia, jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie spełnia innych niż określone w ust. 1 i 3 wymagań, Agencja wzywa wnioskodawcę, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. Jeżeli wnioskodawca, pomimo ponownego wezwania, o którym mowa w ust. 5 pkt 2, nie usunął wszystkich braków w terminie, Agencja nie przyznaje pomocy. Przepis art. 22 ust. 3 ustawy, dotyczący odmowy przyznania pomocy, stosuje się odpowiednio.

Ten ostatni przepis brzmi: " W przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy." Odpowiednie zastosowanie wskazanego przepisu polega na zastosowaniu go wprost, ponieważ chodzi tutaj jedynie o formę i sposób powiadomienia wnioskodawcy o negatywnym rozpoznaniu jego wniosku z podaniem motywów takiego rozstrzygnięcia w formie pisemnej.

Przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być jedynie akt wydany w oparciu o art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a nie odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2010 r., sygn. akt II GSK 1155/10). W rozpoznawanej sprawie jest to pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa O. Oddział Regionalny z [...] czerwca 2013 r.

Z powołanych przepisów wynika, że to wnioskodawca ponosi całkowitą odpowiedzialność za kompletność, poprawność i zgodność z wymogami prawa dokumentacji wniosku, gdyż to on jest stroną postępowania w sprawie przyznania pomocy. Zgodnie z § 2 pkt 1) rozporządzenia, o pomoc może ubiegać się rolnik, który jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego, w rozumieniu Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha lub nieruchomości służącej do prowadzenia produkcji w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanych "gospodarstwem", w którym wystąpiła szkoda spowodowana co najmniej przez jedno ze zdarzeń losowych wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 2-11a ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 150, poz. 1249, z późn. zm.).

Treść wniosku wytycza zatem zakres postępowania w sprawie przyznania pomocy, której granice określa żądanie strony. Żądanie skierowane do właściwego organu przyznającego pomoc wiąże ten organ, ponieważ brak jest podstaw prawnych do tego, aby organ mógł w sposób dowolny zmienić treść żądania, lub też z urzędu ustalać jego rzeczywistą treść. Obowiązek informacyjny organu został bowiem uregulowany inaczej, niż w k.p.a.: udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Z kolei, w § 14 rozporządzenia zostały ściśle zakreślone granice działania organu w zakresie wezwania strony do usunięcia nieprawidłowości zawartych we wniosku.

W rozpoznawanej sprawie P. Ś. na etapie wstępnej weryfikacji dwukrotnie był wzywany pisemnie do usunięcia braków i nieprawidłowości wniosku.

Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji.

Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa nie wymaga w tym wypadku, aby naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, wystarczy jedynie uznanie że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowi I instancji można skutecznie zarzucić naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wówczas, gdy kontrolując legalność zaskarżonej decyzji nie dostrzega, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenia ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Sądowi I instancji można również zarzucić naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wtedy, kiedy bezzasadnie stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, którego to naruszenia właściwy rzeczowo i miejscowo w sprawie organ administracji publicznej w ogóle się nie dopuścił. Wpływanie istotne na wynik sprawy, to prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji, a więc ukształtowanie w niej stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd I instancji uchylając z tych powodów decyzję musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne.

Uchylając rozstrzygnięcie ostateczne Sąd I instancji stwierdził naruszenie przepisów postępowania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa -. art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich tj. przepisu, który brzmi: " W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy."

Zgodnie z art. 21 ust. 3 tej ustawy, strony (...) są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jest to regulacja inna niż zawarta w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w omawianym trybie szczególnym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego następuje w ramach zasady swobodnej oceny dowodów.

Według z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ administracji publicznej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Z treści powołanego przepisu wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdzając naruszenie art. 21 ust. 2 pkt 2) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich mającego odpowiednie zastosowanie w sprawie nie uzasadnił, na czym konkretnie polegało naruszenie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, pośród którego brak było dokumentów, o których mowa w § 13 ust. 4 rozporządzenia (Formularz wniosku o przyznanie pomocy zawiera wykaz dokumentów, które dołącza się do wniosku, wzory oświadczeń oraz formularze, na których sporządza się dokumenty dołączane do wniosku). Chodzi tutaj o: "Dokument potwierdzający tytuł prawny do gospodarstwa, w którym będzie realizowana operacja – w przypadku operacji bezpośrednio związanej z nieruchomością (do tej nieruchomości) oraz gdy Wnioskodawca nie ubiegał się o płatności bezpośrednie – kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem przez notariusza lub pracownika ARiMR" oraz dokument: "Oświadczenie współposiadacza gospodarstwa/działki ewidencyjnej lub działek ewidencyjnych o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy przez innego współposiadacza – w przypadku, gdy operacja realizowana jest w gospodarstwie stanowiącym przedmiot współposiadania, sporządzone na formularzu udostępnionym przez ARiMR – Załącznik nr 3 do wniosku o przyznanie pomocy."

Ponadto Sąd I instancji bez powołania się na art. 21 ust. 2 pkt 1) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wyraził pogląd, że organ odwoławczy naruszył zasadę praworządności. Wyrażona w tym przepisie zasada stania na straży praworządności oznacza obowiązek przestrzegania prawa przez organy administracji publicznej w sprawach przyznawania pomocy finansowej. Chodzi o praworządne stosowanie prawa regulującego procedurę podejmowania decyzji administracyjnej.

Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. nie zaakceptował oceny dowodów dokonanej przez organ administracji publicznej winien był wykazać w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że doszło do naruszenia art. 80 k.p.a. przez przekroczenie przez organ administracji publicznej granic swobodnej oceny dowodów.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Natomiast według art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt, zostało uznane za błędne. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyraził błędną ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, ponieważ na organach nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Ponadto Sąd I instancji z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a. wyraził błędny pogląd: "Przy ponownym rozpoznaniu sprawy ARiMR ponownie przeanalizuje zebrany w sprawie materiał dowodowy mając na uwadze zalecenia i opinie wyrażone w niniejszym uzasadnieniu." Pojęcie zaleceń oraz opinii nie jest znane p.p.s.a., ponieważ ustawa operuje pojęciami: ocena prawna; wskazania (...); wykładnia prawa.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. naruszył przepisy postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. stwierdzając inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, którego to naruszenia organ administracji publicznej się nie dopuścił, a także art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wadliwych wskazań, co do dalszego postępowania.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji nie dokonywał wykładni przepisów prawa materialnego będących podstawą prawną rozstrzygnięcia, jak również nie dokonywał oceny prawidłowości zastosowania tych przepisów do ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy, ponieważ zakwestionował ustalenia faktyczne dokonane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa..

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. w innym składzie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2) p.p.s.a.