Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 208/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2024 poz 1283
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
article: art. 4, art. 15 § 1 pkt 4, § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Orońsko o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Orońsko a Prezydentem Miasta Chorzowa przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego postanawia wskazać Wójta Gminy Orońsko jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

PISMEM Z 7 PAŹDZIERNIKA 2024 R. WÓJT GMINY OROŃSKO WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA CHORZOWA W SPRAWIE ROZPATRZENIA WNIOSKU M. W. O PRZYZNANIE ZASIŁKU OKRESOWEGO I ZASIŁKU CELOWEGO.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Ośrodek Pomocy Społecznej w C. przekazał do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. wniosek zainteresowanego o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego oraz celowego na zakup żywności, środków czystości i opłacenie mandatów karnych. Z przekazanej dokumentacji wynika, że zainteresowany jest osobą bezrobotną i bezdomną, a ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały znajdowało się w miejscowości B., gm. Orońsko. Z oświadczenia złożonego przez matkę zainteresowanego wynika, że nie zamieszkiwał on jednak pod tym adresem, a wymeldowanie zainteresowanego nastąpiło w 2011 r. od kiedy przebywał on w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Po osiągnięciu pełnoletności zainteresowany przebywał u rodziny, a następnie w zakładzie karnym, po którego opuszczeniu wynajmował samodzielnie mieszkanie i pomieszkiwał u znajomych poza gm. Orońsko. W dniu 2 października 2024 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. wpłynęło oświadczenie Pana M. W., z którego wynika, że swoje centrum życiowe zamierza koncentrować w G., gdzie jako wychowanek domu dziecka ma prawo do lokalu komunalnego, również w G. będzie poszukiwał pracy. Z uwagi na koncentrację interesów życiowych zainteresowanego poza gm. Orońsko wnioskodawca uznał się za organ niewłaściwy w sprawie.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Chorzowa wskazał, że zainteresowany jest osobą bezdomną nieposiadającą skonkretyzowanego centrum interesów życiowych. Zaznaczył, że z uwagi na status zainteresowanego organ właściwy powinien zostać wskazany z uwzględnieniem ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. W związku z powyższym stwierdził, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Rozpoznając wniosek Wójta Gminy Orońsko, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta Chorzowa. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o przyznanie mu pomocy w formie zasiłku okresowego oraz celowego na zakup żywności, środków czystości i opłacenie mandatów karnych.

Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednakże w przypadku osoby bezdomnej – w myśl art. 101 ust. 2 u.p.s. – właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Analiza zacytowanych powyżej przepisów wskazuje, że art. 101 ust. 2 u.p.s ma charakter przepisu szczegółowego w stosunku do ogólnej regulacji art. 101 ust. 1 tej ustawy. Oznacza to, że ilekroć wniosek o świadczenie ze środków pomocy społecznej złoży osoba bezdomna, właściwość miejscowa organu, który powinien rozpatrzyć taki wniosek, ustalana jest z uwzględnieniem miejsca ostatniego zameldowania na pobyt stały, a nie ze względu na jej aktualne miejsce zamieszkania. Ponadto należy odnotować, że art. 101 ust. 2 u.p.s. posługuje się kryterium ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, tj. faktem dokonania meldunku, a nie pobytu określonej osoby w miejscu zameldowania. Przyjąć zatem należy, że art. 101 ust. 2 u.p.s. znajdzie zastosowanie również w sytuacjach, gdy osoba zameldowana pod określonym adresem w rzeczywistości pod nim nigdy nie zamieszkiwała.

Przenosząc treść powyższych uwag na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zatem uznać, że skoro wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego złożyła osoba bezdomna posiadająca ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały w gm. Orońsko, której to okoliczności nie negują pozostające w sporze organy, to organem właściwym do rozpatrzenia tego wniosku zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. jest Wójt Gminy Orońsko.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.