Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 916/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 133, art. 149 par. 1a i 2, art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant: asystent sędziego Marita Gagatek–Jarzyna po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 274/22 w sprawie ze skargi W.Ż. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zmianę decyzji uchyla punkt drugi i trzeci zaskarżonego wyroku i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi W.Ż. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zmianę decyzji, wyrokiem z 18 listopada 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 274/22: umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o zmianę decyzji z [...] grudnia 2012 r., nr [...], (pkt 1); stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 3).

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W.Ż. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o zmianę decyzji z [...] grudnia 2012 r. nr [...].

W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył stan faktyczny sprawy, przedstawiając chronologicznie czynności podejmowane przez organ w wyniku kierowanych przez skarżącego wniosków, ponagleń i pism. Skarżący wskazał, że do dnia złożenia skargi sprawa z jego wniosków nie została zakończona. Wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji, stwierdzenie, że Prezydent m. st. Warszawy dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej do wysokości kwoty pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim (2021 r.) ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu Prezydent podniósł, że decyzją nr [...] z [...] grudnia 2012 r. m.in. ustanowił na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2, położonego w Warszawie przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...], na rzecz: M.K. w udziale wynoszącym 6/24 części gruntu; E.K. w udziale wynoszącym 6/24 części gruntu; L.G. w udziale wynoszącym 2/24 części gruntu; A.Ż. w udziale wynoszącym 2/24 części gruntu; W.Ż. w udziale wynoszącym 2/24 części gruntu; N.K. w udziale wynoszącym 3/24 części gruntu; P.K. w udziale wynoszącym 3/24 części gruntu (pkt I); odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części gruntu o powierzchni [...] pochodzącego z działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], stanowiącego część dawnej nieruchomości hipotecznej (pkt II).

W toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji ustalono, że na podstawie odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z 24 lutego 2011 r., sygn. akt I Ns 434/07, spadek po E.Ż. nabyli na podstawie ustawy: żona L.G. w udziale 1/3 części spadku, córka A.Ż. w udziale 1/3 części spadku, syn W.Ż. w udziale 1/3 części spadku.

Od ww. decyzji E.K. złożyła odwołanie w części dotyczącej punktów III i X ww. decyzji, a następnie je wycofała. W związku z powyższym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uznało, że strony postępowania złożyły odwołanie, lecz przed jego rozpoznaniem zostało ono wycofane, wobec czego decyzją z [...] maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie umorzyło postępowanie odwoławcze.

Pismem z 4 listopada 2013 r. (data wpływu do Urzędu m.st. Warszawy) W.Ż. wniósł o zmianę na podstawie art. 155 k.p.a. ww. decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z [...] grudnia 2012 r. wydanej w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego o powierzchni [...] m², położonego w W. przy ul. [...], poprzez skreślenie z listy użytkowników wieczystych L.G. i odpowiednie zwiększenie udziału na rzecz W.Ż. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zgodnie z prawem ukraińskim L.Ż. zrezygnowała z 1/3 części majątku spadkowego po E.Ż. na rzecz syna W.Ż.

Pismem z 14 lipca 2017 r. (data wpływu do Urzędu m.st. Warszawy) W.Ż. wniósł o zmianę na podstawie art. 155 k.p.a. ww. decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z [...] grudnia 2012 r. poprzez skreślenie z listy użytkowników wieczystych L.G. i A.Ż., i odpowiednie zwiększenie udziału na rzecz W.Ż. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że w imieniu LG. i A.Ż. – działając jako ich pełnomocnik – wyraża zgodę na zmianę ww. decyzji w żądanym kształcie.

Pismem z 25 maja 2021 r. (data wpływu do Urzędu m.st. Warszawy) W.Ż. ponowił ww. wniosek.

Decyzją nr [...] z [...] czerwca 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił zmiany ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z [...] grudnia 2012 r. wydanej w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. [...].

Wobec powyższego organ uznał, że skarga na bezczynność jest nieuzasadniona i należy ją oddalić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we wspomnianym na wstępie wyroku oddalił skargę. W uzasadnieniu przytoczył treść przepisów art. 3 § 2 pkt 1-4 i art. 149 § 1 i 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej, jako: p.p.s.a.) oraz art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. i wyjaśnił, że dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą natomiast istotne przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalnia sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania, czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a.). Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i z tego względu w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na zasadzie określonej w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Sąd I instancji przypomniał, że skarżący pismem z 4 listopada 2013 r. wniósł o zmianę na podstawie art. 155 k.p.a. decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] grudnia 2012 r. wydanej w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego o powierzchni [...] m², położonego w W. przy ul. [...], poprzez skreślenie z listy użytkowników wieczystych L.G. i odpowiednie zwiększenie udziału na rzecz W.Ż. Następnie pismem z 14 lipca 2017 r. wniósł ponownie o zmianę na podstawie art. 155 k.p.a. ww. decyzji poprzez skreślenie z listy użytkowników wieczystych L.G. i A.Ż. oraz odpowiednie zwiększenie udziału na rzecz W.Ż. Z kolei pismem z 25 maja 2021 r. W.Ż. ponowił ww. wniosek. Organ nie wydawał rozstrzygnięcia, a zrobił to dopiero decyzją z [...] czerwca 2022 r.

Biorąc pod uwagę powyższe, w świetle przepisów art. 12 § 1, art. 35 i art. 36 § 1 k.p.a., Sąd I instancji uznał, że skarga jest zasadna w zakresie, w jakim skarżący zarzucił Prezydentowi m. st. Warszawy bezczynność w rozpoznaniu wniosków o zmianę w trybie art. 155 k.p.a . decyzji z [...] grudnia 2012 r.

Oceniając natomiast przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd I instancji doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy – choć znaczna, jeżeli chodzi o czas trwania – nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie toczyło się w nadzwyczajnym trybie z art. 155 k.p.a., a nie dotyczyło stricte rozstrzygnięcia wniosku dekretowego (w tym zakresie nastąpiło pozytywnie rozstrzygniętego dla skarżącego). Nie zwalnia to oczywiście organu z działania zgodnie z ww. art. 35 i art. 36 k.p.a., tym niemniej zdaniem Sądu determinuje ocenę w zakresie charakteru bezczynności organu. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest bowiem wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym także terminów do załatwienia sprawy. Ocenie podlegał także w tym przypadku charakter sprawy. Nie można także pominąć faktu, że pomimo przekroczenia terminu organ wydał już decyzję, przez co jego zaniechań w postępowaniu nie można uznać jako unikanie podjęcia rozstrzygnięcia.

Jednocześnie Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej od organu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Jak zauważył, powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinni nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność Sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Nadto ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi.

W ocenie Sądu I instancji złożony w omawianym zakresie wniosek skarżącego należało uznać za bezzasadny. Prezydent m. st. Warszawy ostatecznie zakończył postępowanie z wniosku skarżącego o zmianę decyzji. Nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby obecnie nieuzasadnione.

W tym stanie sprawy Sąd I instancji stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o zmianę decyzji z [...] grudnia 2012 r. oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył W.Ż., zastępowany przez adwokata z urzędu, zaskarżając wyrok w części, tj. w pkt 2 i 3.

W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji:

1. naruszenie art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach sprawy w ten sposób, że mimo istnienia rażącej bezczynności organu Sąd nie zastosował tego środka, nie określił, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

2. naruszenie art. 149 § 2 w zw. z art. 133 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego z pominięciem okoliczności wynikających z akt sprawy, a mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, takich jak niewykonanie przez organ postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] października 2021 r. ([...]), w tym samowolę organu i niereagowanie na orzeczenie SKO i zakreślony termin na załatwienie sprawy; oraz wielomiesięczne przerwy w postępowaniu bez podejmowania jakichkolwiek czynności przez organ;

3. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 149 § 2 oraz art. 154 § 6 p.p.s.a. w postaci nieprzyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonym przez Prezesa GUS, zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. lub jakiejkolwiek innej sumy tytułem rekompensaty, mimo uznania, iż organ dopuścił się bezczynności, a postępowanie było prowadzone 6 lat i pomimo istnienia po stronie skarżącego oczywistej krzywdy w postaci wieloletniego zahamowania procesu inwestycyjnego na nieruchomości przez skarżącego, brak możliwości zbycia (lub innego rozporządzenia) udziałem w nieruchomości, jak i wysokiej uciążliwości dla skarżącego wynikającej nie tylko z przewlekłości, ale też bezczynności organu.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w części objętej skargą kasacyjną i rozpoznanie skargi poprzez:

a. stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa (m.in. poprzez brak wykonania przez organ orzeczenia SKO i załatwienia sprawy w oznaczonym przez SKO terminie);

b. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonym przez Prezesa GUS, zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a.

Ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt 2 i w pkt 3 oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wniesiono również o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu według norm przepisanych, które nie zostały uiszczone w całości ani w części.

W piśmie z 1 marca 2023 r. wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Strona przeciwna nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego została uwzględniona.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji.

Skarga kasacyjna powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia lub właściwe zastosowanie.

Ponadto dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny (zob. np. wyrok NSA z 5 listopada 2019 r., II FSK 3864/17).

Należy podkreślić, że trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora naruszył Sąd pierwszej instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18).

Kwalifikowane wymogi formalne skargi kasacyjnej, unormowane w art. 174 - art. 176 p.p.s.a., wiążą się z tym, że ten środek zaskarżenia nie tylko inicjuje postępowanie przed sądem administracyjnym drugiej instancji, ale także wyznacza jego merytoryczny zakres. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 3133/16, "w przypadku skargi kasacyjnej – będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia – czytelność sformułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym faktem wniesienia tego pisma (jak w przypadku skargi czy zażalenia), ale także z jego treścią. Określenie podstaw zaskarżenia, wymienionych w art. 174 p.p.s.a., sprecyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie w drodze racjonalnej argumentacji prawniczej, determinuje bowiem zakres zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym, co w konsekwencji wpływa na zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego".

Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia.

Poczynienie powyższych uwag na temat konstrukcji skargi kasacyjnej było konieczne ze względu na to, że oceniana skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada wszystkim ww. wymaganiom. Mankamenty skargi kasacyjnej nie są jednak na tyle znaczące, aby wykluczały możność jej rozpoznania.

Mając zatem na uwadze niedostatki ocenianej skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że przedmiotem sporu jest zasadność uznania przez Sąd I instancji, że wprawdzie organ był bezczynny, jednakże bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Skarżący kasacyjnie kwestionuje również stanowisko Sądu I instancji, że nie było podstaw do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. ze względu na wydanie przez organ decyzji po wniesieniu skargi na bezczynność oraz brak uzasadnienia przez skarżącego wniosku o przyznanie sumy pieniężnej.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie zaś z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Pojęcie bezczynności zostało wyjaśnione w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem bezczynność zachodzi wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednak mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Przedmiotem sądowej kontroli w sprawie ze skargi na bezczynność nie jest zatem określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Przedmiotem skargi na bezczynność jest wyłącznie ocena zachowania organu w postępowaniu administracyjnym przez pryzmat terminowości i ma ona na celu wymuszenie na organie podjęcia wymaganej prawem czynności lub aktu. Okoliczności związane z przyczynami niezałatwienia sprawy w terminie nie są brane pod uwagę.

Skoro stwierdzenie bezczynności organu następuje w wyniku ustalenia, że organ nie załatwił sprawy w terminie, to możliwe jest wskazanie momentu, w którym upłynął termin do załatwienia sprawy. Upływ terminu określonego w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych nie jest równoznaczny z powstaniem stanu bezczynności organu, jeżeli przed upływem takiego terminu doszło do wskazania nowego terminu zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Wyznaczenie terminu załatwienia sprawy po upływie terminu ustawowego lub terminu wskazanego zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. nie niweczy stanu bezczynności organu. Z kolei wyznaczenie terminu załatwienia sprawy przez organ rozpatrujący ponaglenie ma znaczenie jedynie dyscyplinujące organ.

Stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa przy bezczynności lub przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które należy rozpatrywać indywidualnie, w kontekście stanu faktycznego danej sprawy. Fakt przekroczenia ustawowych terminów załatwiania spraw sam w sobie - co do zasady - nie jest taką szczególną okolicznością. W konsekwencji stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, chociaż niewątpliwie stanowi naruszenie prawa, nie przesądza jeszcze o rażącym charakterze tego naruszenia (por. wyroki NSA z: 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/21; 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2331/16). Sformułowanie "rażące" oznacza działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyroki NSA z: 30 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2563/13; 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15). Kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie przewlekłości prowadzenia postępowania, jak również bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest więc oczywistość i drastyczność naruszenia prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia tego naruszenia (por. wyrok NSA z 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1610/20).

Przenosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Sąd I instancji nie wskazał, w jakiej dacie organ stał się bezczynny – stwierdzając jedynie, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy była znaczna, jeżeli chodzi o czas jej trwania.

Sąd I instancji uznając stwierdzoną bezczynność za nie mającą charakteru rażącego naruszenia prawa wskazał, że należy wziąć pod uwagę, że postępowanie toczyło się w nadzwyczajnym trybie z art. 155 k.p.a., a nie dotyczyło stricte rozstrzygnięcia wniosku dekretowego, co nie zwalnia organu z obowiązku załatwienia sprawy w terminie, tym niemniej determinuje ocenę w zakresie charakteru bezczynności organu. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest bowiem wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym także terminów do załatwienia sprawy. Ocenie podlegał także, zdaniem Sądu I instancji, charakter sprawy. Nie można także pominąć faktu, że pomimo przekroczenia terminu organ wydał już decyzję, przez co jego zaniechań w postępowaniu nie można uznać jako unikanie podjęcia rozstrzygnięcia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma podstaw do uznania, że bezczynność organu prowadzącego postępowanie toczące się w jednym z trybów nadzwyczajnych powinna być oceniana na innych zasadach, niż bezczynność organu prowadzącego postępowanie zwyczajne. Przepisy art. 35 i nast. k.p.a. dotyczą bowiem w sposób jednolity zarówno postępowań zwyczajnych, jak i nadzwyczajnych. Ponadto wydanie decyzji po wniesieniu skargi na bezczynność nie może znosić ewentualnej negatywnej oceny organu w okresie bezczynności.

Trafnie podnosi kasator, że Sąd I instancji nie odniósł się ani nie dokonał oceny czynności wyznaczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w postanowieniu z [...] października 2021 r. nowego terminu załatwienia sprawy oraz wyznaczenia przez organ w piśmie z 30 grudnia 2021 r. kolejnego terminu załatwienia sprawy przez organ – do 30 kwietnia 2022 r. Okoliczności te zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego mają znaczenie dla zakwalifikowania bezczynności jako rażąco naruszającej prawo. Sąd I instancji naruszył zatem art. 149 § 1a p.p.s.a. przyjmując, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa – w sytuacji, gdy pominął okoliczności mające znaczenie dla oceny charakteru bezczynności oraz wziął pod uwagę okoliczności, które nie powinny mieć znaczenia.

Sąd I instancji przyjął, że przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. pełni funkcję represyjną i prewencyjną, a przy tym ma też znaczenie kompensacyjne. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy przyznanie sumy pieniężnej nie jest zatem – w ocenie Sądu I instancji – zasadne, skoro wniosek o przyznanie sumy pieniężnej nie został uzasadniony, a ponadto nie istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia ten sankcji organ nadal nie załatwi sprawy, skoro została wydana decyzja w przedmiotowej sprawie. Sąd I instancji oddalił zatem wniosek skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. jedyną przesłanką warunkującą zarówno wymierzenie organowi grzywny, jak i przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Decyzja o zastosowaniu bądź odmowie zastosowania konkretnego środka (grzywny, sumy pieniężnej lub obu tych środków łącznie) należy do sądu administracyjnego. Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien przede wszystkim mieć na uwadze funkcje, jakie pełnią te środki. I tak, przyjmuje się, że grzywna jest środkiem o charakterze represyjnym i prewencyjnym mającym zdyscyplinować organ, natomiast suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Przyznanie stronie skarżącej od organu określonej sumy pieniężnej stanowi nie tyle sankcję dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania, co rekompensatę dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2230/17). Przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej stanowi swoistą rekompensatę dla strony skarżącej za doznane negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z nieterminowym rozpatrzeniem sprawy lub przewlekłością postępowania administracyjnego.

Z woli ustawodawcy przyznanie stronie skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., a więc w przypadku uwzględnienia jej skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zależy od uznania Sądu (może nastąpić z urzędu, bez wniosku strony), a ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnych ograniczeń. Ustawodawca w ogóle nie wskazał, że suma pieniężna z art. 149 § 2 p.p.s.a. ma być przyznawana celem naprawienia poniesionej przez stronę szkody majątkowej bądź niemajątkowej, wprowadzając instytucję "sumy pieniężnej" jako całkowicie odrębną od występujących w Kodeksie cywilnym "odszkodowania" i "zadośćuczynienia". W związku z tym przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. nie wyklucza możliwości dochodzenia przez stronę w postępowaniu cywilnym naprawienia szkody wynikłej z bezczynności organu lub przewlekłości prowadzonego postępowania. Dopiero w takim postępowaniu strona byłaby zobligowana do wykazania wystąpienia po jej stronie określonego uszczerbku majątkowego bądź niemajątkowego. W postępowaniu w przedmiocie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie ma miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego co do zaistniałej szkody.

Należy też zwrócić uwagę na zasadniczą różnicę między sumą pieniężną przyznawaną na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. a zadośćuczynieniem pieniężnym należnym na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Otóż jak wskazano wyżej, jedynym warunkiem przyznania sumy pieniężnej jest stwierdzony przez sąd fakt bezczynności organu lub przewlekłości prowadzonego postępowania, co nie jest wystarczającą podstawą zasądzenia zadośćuczynienia. Jak bowiem przyjmuje się w orzecznictwie sądów cywilnych, w postępowaniu, o którym stanowi art. 4171 § 3 k.c. (a więc po uzyskaniu prejudykatu co do stwierdzenia przewlekłości - w odniesieniu do postępowania administracyjnego - art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 i 154 p.p.s.a.), zadośćuczynienie pieniężne dochodzone na podstawie art. 448 k.c. może być przyznane tylko za szkodę niemajątkową (krzywdę) doznaną w następstwie naruszenia dobra osobistego, natomiast prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie samo w sobie nie jest dobrem osobistym podlegającym ochronie na podstawie art. 23 k.c. Warunkiem przyznania zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. jest zatem określenie konkretnego dobra osobistego, które zostało naruszone na skutek przewlekłości postępowania (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 6 maja 2010 r., sygn. akt II CSK 640/09 i z 24 września 2015 r., V CSK 741/14). Jakkolwiek zatem bezczynność w terminowym rozpoznaniu sprawy lub przewlekłość postępowania administracyjnego z reguły wiąże się z negatywnymi przeżyciami w sferze psychicznej strony, to jednak nie zawsze przyjmują one postać krzywdy doznanej w następstwie naruszenia dóbr osobistych strony, uzasadniającej roszczenie o zadośćuczynienie. Nie oznacza to, że nie powinny być one stronie zrekompensowane w drodze świadczenia przyznawanego na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., bez szczegółowego badania przez sąd administracyjny charakteru i rozmiarów doznanej przez stronę krzywdy.

Warto też zwrócić uwagę na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC), który wielokrotnie stwierdzał, że przedłużające się postępowanie administracyjne stanowi naruszenie przez Polskę art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (por. np. sprawa Fuchs przeciwko Polsce, skarga nr 33870/96, wyrok z 11 lutego 2003 r. i sprawa Beller przeciwko Polsce, skarga nr 51837/99 wyrok z 1 lutego 2005 r.). Otóż w swoim orzecznictwie ETPC przyjmuje, że istnieje silne domniemanie, iż nadmierna długość postępowania powoduje szkodę moralną (por. sprawa Scordino przeciwko Włochom, 36813/97 wyrok z dnia 29 marca 2006 r.). Jest to co prawda domniemanie możliwe do obalenia, jednak to nie skarżący ma wykazywać fakt poniesienia określonego uszczerbku i jego rozmiary, lecz ciężar wykazania, że uszczerbek taki nie powstał, obciąża podmiot wykonujący władztwo publiczne, jeśli kwestionuje on zasadność roszczeń skarżącego w tym zakresie. Nie ma zatem podstaw do formułowania tezy o obowiązku strony wykazania istnienia oraz wysokości szkody poniesionej w związku z bezczynnością organu lub przewlekłością postępowania.

Należy też zauważyć, że jak wynika z uzasadnienia projektu nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), wprowadzając możliwość przyznania w sprawach bezczynności organów administracji (przewlekłego prowadzenia postępowania) na rzecz strony sumy pieniężnej, wzorowano się na rozwiązaniu przyjętym w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 75) (druk sejmowy nr 1633 i 2539, VII Kadencja). Ta zaś ustawa została znowelizowana z dniem 1 maja 2009 r. (Dz. U. z 2009 r. poz. 498) w ten sposób, że w razie uwzględnienia skargi wprowadzono zasadę obligatoryjnego przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości co najmniej 2000 zł, a następnie z dniem 6 stycznia 2017 r. uzupełniono tę regulację określając, że wysokość przyznawanej sumy pieniężnej wynosi nie mniej niż 500 zł za każdy rok postępowania, a sąd może przyznać sumę pieniężną wyższą niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jeżeli sprawa ma szczególne znaczenie dla skarżącego, który swoją postawą nie przyczynił się w sposób zawiniony do wydłużenia czasu trwania postępowania (Dz. U. z 2016 r. poz. 2103). Wprowadzenie obowiązku przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej jest związane z wielokrotnie wytykaną Polsce przez ETPC wadliwością stosowania instytucji przyznania sumy pieniężnej. Trybunał wymaga bowiem oprócz urzędowego przyznania, że doszło do przewlekłości i podjęcia działań przyspieszających postępowanie, także zapewnienia skarżącemu słusznej i adekwatnej do okoliczności danej sprawy rekompensaty za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie (por. np. sprawa Jagiełło przeciwko Polsce, skarga nr 59738/00, wyrok z dnia 23 stycznia 2007 r., sprawa Rutkowski i inni przeciwko Polsce, wyrok z 7 lipca 2015). Z kolei wskazanie sposobu określania wysokości przyznawanej sumy pieniężnej nawiązywało do wypracowanego w orzecznictwie ETPC (sprawa Apicella przeciwko Włochom skarga nr 64890/01, wyrok z 10 listopada 2004 r.) mechanizmu ustalania wysokości słusznego zadośćuczynienia za szkodę niematerialną spowodowaną przewlekłością postępowania, według którego podstawę do przeprowadzenia wyliczenia stanowi kwota pomiędzy 1.000 a 1.500 euro za każdy rok trwania postępowania, przy czym ta kwota bazowa jest ograniczana ze względu na:

1) liczbę instancji, które rozstrzygały w czasie trwania postępowania,

2) zachowanie skarżącego, w szczególności liczbę miesięcy lub lat, które minęły z powodu odwołań składanych przez skarżącego,

3) przedmiot sporu, np. sprawa majątkowa ma mniejsze znaczenie dla skarżącego oraz

4) poziom życia w kraju.

W związku z powyższym należy przyjąć, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przyznanie tej sumy powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego, jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania.

Za przyznaniem sumy pieniężnej przemawia również stwierdzenie, że bezczynność organu wypełnia znamiona rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, że sąd administracyjny, który stwierdził w wyroku, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, może odstąpić od przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, jeżeli strona wystąpiła z takim wnioskiem, tylko w wyjątkowo uzasadnionych przypadkach. Oznacza to, że sąd administracyjny odstępując od przyznania skarżącemu sumy pieniężnej obowiązany jest wyjaśnić, jaki to wyjątkowo uzasadniony przypadek zaistniał, żeby uznać za uzasadnione odstąpienie od zastosowania tego środka (tak: J. P. Tarno, M. A. Król, Przyznanie sumy pieniężnej jako środek dyscyplinowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 1/2019 s. 21-22, a także wyrok NSA z 11 maja 2018, sygn. akt I OSK 2230/17).

Jakkolwiek ustawodawca w rozwiązaniach przyjętych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zdecydował się na wprowadzenie zasady obligatoryjnego zasądzania sumy pieniężnej w przypadku uwzględnienia skargi, to jednak nie może budzić wątpliwości, że negatywne odczucia strony związane z bezczynnością organu lub przewlekłym prowadzeniem postępowania są szczególnie dotkliwe w sytuacji, gdy bezczynność lub przewlekłość przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w takiej sytuacji przyznanie stronie sumy pieniężnej jest wskazane i powinno być regułą w sytuacji wystąpienia o nią przez skarżącego, a odstąpienie od zastosowania tego środka powinno być przez sąd uzasadnione. Pogląd ten koreluje z przytoczonym wyżej orzecznictwem ETPC, według którego po pierwsze istnieje silne domniemanie, iż nadmiernie długie postępowanie powoduje szkodę moralną i domniemanie to może być obalone tylko przy należytym uzasadnieniu takiego stanowiska przez sąd krajowy, a po drugie konieczne jest zapewnienie stronie z tego tytułu słusznej rekompensaty.

Zauważyć również należy, że skoro przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie jej "swoistego zadośćuczynienia" za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy, to okoliczność wydania decyzji po wniesieniu skargi na bezczynność organu nie wyłącza możności przyznania stronie skarżącej sum pieniężnych na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wskazane przez Sąd I instancji okoliczności, to jest wydanie decyzji przez organ oraz brak uzasadnienia wniosku o przyznanie sumy pieniężnej, nie stoją na przeszkodzie przyznaniu skarżącemu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie okazał się zatem zasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę i dokonując oceny, czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, weźmie pod uwagę wskazane wyżej okoliczności. Sąd I instancji oceni również zasadność żądania skarżącego przyznania mu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

Z przedstawionych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego, gdyż należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.