Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 990/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie Asesor WSA Dominik Dymitruk (sprawozdawca), , Protokolant referent Kamila Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 września 2021 r. nr 0201-IOA.4246.234.2021 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją - po rozpatrzeniu odwołania K. P. (dalej: strona, skarżący) - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: Dyrektor IAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dalej: Naczelnik DUCS, organ I instancji) w sprawie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 300 000 zł z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach o nazwach: A. nr [...], A. nr [...], A. nr [...], bez koncesji w lokalu bez nazwy własnej, położonym we W. przy "ul. [...]/"ul. [...] (czwarty pawilon od nr [...] o nazwie "[...]".

Z akt sprawy wynika, że w dniu 4 kwietnia 2017 r. funkcjonariusze Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Wrocławiu przeprowadzili czynności procesowe na podstawie art. 211 Kodeksu postępowania karnego w związku z art. 113 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, w lokalu bez nazwy własnej, położonym we W. przy "ul. [...]/"ul. [...] (czwarty pawilon od nr [...] o nazwie "[...]"), na urządzeniach do gier, w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie gier hazardowych. W trakcie kontroli stwierdzono, że w ww. miejscu znajdują się urządzenia do gier o nazwach; A. nr [...], A. nr [...], A. nr [...], które mogły służyć do urządzania i prowadzenia gier hazardowych. Kontrolujący poddali przedmiotowe urządzenia eksperymentowi, w wyniku którego ustalili, że badane automaty spełniają przesłanki gier na automacie określonym w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 471 z późn. zm., dalej jako "u.g.h."), który stanowi, że grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół eksperymentu procesowego nr [...].

Na podstawie ustaleń kontrolujących stwierdzono, że oferowane przez powyższe urządzenia gry są znanymi oraz typowymi grami hazardowymi, w związku z czym zachodziło uzasadnione podejrzenie o naruszenie przepisów art. 2 ust. 3 lub ust. 5 u.g.h. Ponadto na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że podmiotem urządzającym gry hazardowe w dniu i miejscu przeprowadzanych czynności procesowych, tj. 4 kwietnia 2017 r., na automatach do gry: A. nr [...], A. nr [...]. A. nr [...], w lokalu bez nazwy własnej, położonym we W. przy "ul. [...]/"ul. [...] był K. P. Organ I instancji przyjął, że skoro strona nie posiadała koncesji na prowadzenie kasyna gry, postanowieniem z dnia 30 października 2020 r. nr 452000-COC-2.4246.922.2020.RP), wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia K. P. kary pieniężnej z art. 89 u.g.h., dotyczące eksploatacji ww. urządzeń do gier.

Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2021 r. organ podatkowy I instancji włączył do prowadzonego postępowania szereg dokumentów, w tym dokumenty pozyskane z akt Pierwszego Referatu Dochodzeniowo-Śledczego we Wrocławiu nr [...] i nr [...] wraz z ekspertyzą Biegłego Sądowego z zakresu informatyki przy Sądzie Okręgowym w Słupsku W. K. z oględzin zabezpieczonych automatów do gier A. nr [...], A. nr [...], A. nr [...] z dnia 30 sierpnia 2017 r.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a zwłaszcza wyżej wskazana opinia biegłego sądowego przesądził - zdaniem organu I instancji – że na zatrzymanych urządzeniach urządzane były gry hazardowe, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.

Mając powyższe na uwadze, decyzją z dna 17 czerwca 2021 r. (nr 458000-COC-2.4246.199.2020) na podst. art. 89 u.g.h. Naczelnik DUCS nałożył na stronę postępowania karę pieniężną w wysokości 300 000,00 zł.

W zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji, po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Odwołując się do akt sprawy i podjętych na ich podstawie ustaleń, Dyrektor IAS podzielił pogląd Naczelnik DUCS, że skarżącego można uznać za urządzającego gry hazardowe bez koncesji w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. Potwierdził to zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym m.in. protokół przesłuchania świadka R. G., postanowienie o przedstawieniu zarzutów K. P. z dnia 22 lutego 2018 r., protokół przesłuchania podejrzanego K. P. z dnia 18 maja 2018 r., wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt VII W 902/18. Ustalono, że skarżący nie posiadał zarówno koncesji na urządzanie i prowadzenie gier na automatach w przedmiotowym lokalu, jak również poświadczenia rejestracji przedmiotowych urządzeń, wymaganych przepisami prawa.

Nie posiadał również decyzji Ministra Finansów, o której mowa w art. 2 ust. 6 u.g.h., rozstrzygającej na wniosek podmiotu, że gry na danym urządzeniu nie mają charakteru gier hazardowych, co świadczy o tym, iż właściciel urządzeń nie podjął prawem przewidzianych działań, celem rozstrzygnięcia przez uprawniony organ, że przedmiotowe automaty nie służyły do prowadzenia na nich gier hazardowych lub, że takiego rozstrzygnięcia nie otrzymał.

Dyrektor IAS stwierdził także na podstawie akt sprawy, że urządzenia, będące przedmiotem eksperymentu, spełniają definicyjne przesłanki automatu do gier określone w art. 2 ust. 3 u.g.h., zgodnie z którym "grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. W tym zakresie organ przyjął, że opinia wykonana przez biegłego zawiera uzasadnienie, które pozwala dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków bez konieczności wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Biegły wskazał i wyjaśnił przesłanki, które doprowadziły go do przedstawionych konkluzji. Reasumując, biegły sądowy Sądu Okręgowego w Słupsku W. K. wskazał we wnioskach końcowych, że badane urządzenie umożliwia prowadzenie gier, które spełniają kryteria gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

Zgromadzony materiał dowodowy był w ocenie Dyrektora IAS wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Zgromadzono bowiem wystarczające dowody na okoliczność potwierdzenia zasad działania przedmiotowych urządzeń, które potwierdziły w sposób nie budzący wątpliwości ustawowe cechy gier na przedmiotowych automatach, jak i na okoliczność wykazania, że podmiotem urządzającym gry hazardowe w dniu 4 kwietnia 2017 r. był K. P.

W powyższym aspekcie sprawy organ wywiódł, że z zawartej w dniu 22 listopada 2026 r. umowy najmu powierzchni użytkowej wynika, iż skarżący był najemcą lokalu, w którym w trakcie kontroli stwierdzono oferowanie gier na automatach. Umowa zawiera podpisy strony, a nadto z konstrukcji umowy jasno wynika kto (tj. strona) jest najemcą lokalu. Ponadto, jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego skarżący miał wiedzę na temat prowadzonej w kontrolowanym lokalu działalności. Podczas przesłuchania w dniu 18 maja 2018 r. zeznał, że domyślam się, w jakim celu ma go wynająć. Z treści zeznań strony z dnia 6 czerwca 2018 r. wynika ponadto, że wynajmował on i sprzątał również inne lokale, w których odbywały się gry hazardowe, wynajmującym lokale zawsze mówił, że będą tam wstawiane automaty do gier; po zawarciu umów najmu przekazywał klucze do lokali osobom przysłanym przez D. R.; podpisane umowy wysyłał do D. R.; zawierał jako pełnomocnik D. R. umowy z T.; zawoził koperty z pieniędzmi za wynajem lokali ich właścicielom oraz sprzątał lokal, podczas gdy klienci grali na automatach. Mając zatem na uwadze treść zeznań K. P., Dyrektor IAS przyjął, że skarżący podejmowal działania polegające na zorganizowaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzeń, jak również dbając o utrzymanie lokalu w czystości, aktywnie uczestniczył (podejmował działania) w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych. Swoje stanowisko organ poparł także treścią wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt VII W 902/18, uznającego skarżącego winnym czynu polegającego na pomocy D. R. w urządzaniu gier o charakterze losowym na urządzeniach A. nr [...], A. nr [...], A. nr [...], wbrew przepisom u.g.h. poprzez wynajem w imieniu D. R. lokalu we W. przy "ul. [...] - róg z "ul. [...], w celu urządzania takich gier.

Końcowo Dyrektor IAS – po szeroki przytoczeniu i rozważeniu przepisów regulowanych art. 189a k.p.a. – wskazał, że nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych.

Reasumując, Dyrektor IAS przyjął, że w sprawie wykazano, iż skarżący był podmiotem urządzającym gry hazardowe bez koncesji, a tym samym – stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. – należało wymierzyć stronie karę pieniężną w wysokości po 100 000 zł, z tytułu użytkowania każdego z automatów, tj. w łącznej wysokości 300 000 zł.

W skardze na powyższą decyzję Dyrektora IAS skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, a to art. 122 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej przez sprzeczną z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego ocenę, wyrażającą się w przyjęciu że skarżący urządzał gry hazardowe w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., podczas gdy skarżący jedynie zawarł umowę najmu lokalu w imieniu D. R., a następnie sprzątał ten lokal, a nadto nie miał żadnej wiedzy na temat prowadzonej tam działalności, co wynika m. in. z jego zeznań złożonych w sprawie. Gdyby natomiast organ II instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy w sprawie, to nie wymierzyłby kary pieniężnej;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, a to art. 122 w zw. z art. 191 art. 187 § 1 w związku z art. 229 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie przeprowadzenia innych dowodów na okoliczność urządzania gier hazardowych w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. przez K. P., np. dowodu z zeznań D. R., który jako rzeczywiście urządzający gry ma kompleksową wiedzę na temat roli K. P. w przedmiotowym procederze;

3) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, a to art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niedostateczne przytoczenia podstaw faktycznych, które doprowadziły organ do stwierdzenia, że skarżący urządzał gry hazardowe. Organ nie wskazał konkretnie dlaczego uznał, że skarżący urządzał gry hazardowe, jedynie ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, m. in. zeznania skarżącego oraz wyrok karny pozwala na uznanie, że K. P. urządzał gry hazardowe w przedmiotowym lokalu;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzający gry" i przyjęcie, że jest nim podmiot, które czynności sprawdzały się do zawarcia umowy najmu w imieniu rzeczywiście urządzającego gry hazardowe D. R. oraz sprzątania tego lokalu.

Jako ewentualny zarzut podniósł skarżący naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, a to art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie i nie pienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w stosunku do K. P., pomimo zaistnienia przesłanek do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w niniejszej sprawie.

Tak stawiając zarzuty, skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu i przekazanie sprawy organowi I instancji celem jej ponownego rozpatrzenia;

2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wywołanego wniesieniem niniejszej skargi, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych oraz uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł;

3) wstrzymanie - w całości - wykonalności zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu do czasu prawomocnego zakończenia niniejszej sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a w przypadku nieuwzględnienia przez organ wniosku zawartego w punkcie 3 wniósł o wstrzymanie - w całości - wykonalności zaskarżonej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do czasu prawomocnego zakończenia niniejszej sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie w całości.

Postanowieniem z dnia 26 listopada 2021 r. (nr 0201-IOA.492.145.2021) Dyrektor IAS odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Także tutejszy Sąd, postanowieniem z dnia 30 grudnia 2021 r., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, określanej dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Sąd, poddając kontroli zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Normy prawa materialnego, które Sąd bierze pod uwagę dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zostały ustanowione w cytowanej ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. W dniu 1 kwietnia 2017 r. weszły w życie przepisy ustawy z 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88), na mocy których został zmieniony przepis art. 89 u.g.h. ustanawiający odpowiedzialność podmiotu urządzającego gry. Z akt sprawy wynika, że ujawnienie zdarzenia będącego przedmiotem postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez wymaganej koncesji nastąpiło w dniu 4 kwietnia 2017 r., a zatem jest ono objęte zakresem zastosowania norm o treści zmodyfikowanej przez ww. ustawę zmieniającą, albowiem sankcja administracyjna za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie deliktu administracyjnego, tj. naruszenia zakazu (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1358/18).

Zgodnie z art. 3 u.g.h. urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia. W myśl art. 14 ust. 1 u.g.h. urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, w tym turniejów gry w pokera, gier w kości oraz gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gier na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy, z wyjątkiem ust. 4 i 5. Jak stanowi natomiast art. 32 ust. 1 u.g.h., koncesji na prowadzenie kasyna gry udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych.

W myśl art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, przy czym wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadku gier na automatach wynosi 100 000 zł od każdego automatu (art. 89 ust. 4 pkt 1a u.g.h.).

Dla wymierzenia kary pieniężnej konieczne jest, wobec powyższego, ustalenie konkretnego podmiotu urządzającego gry na automatach, ustalenie charakteru tych gier - czy są to gry na automatach w rozumieniu u.g.h., ustalenie, że gry na automatach były urządzane bez koncesji, zezwolenia lub dokonania wymaganego zgłoszenia.

Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zakres wskazanej definicji został rozszerzony w art. 2 ust. 5 u.g.h., który stanowi, że grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Porównanie zamieszczonych w art. 2 ust. 3 i art. 2 ust. 5 u.g.h. zwrotów "gra zawiera element losowości" oraz "gra ma charakter losowy" prowadzi do wniosku, że o ile na gruncie art. 2 ust. 3 u.g.h., poza losowością gry na automacie, możliwe jest jeszcze wprowadzenie jako istotnych elementów umiejętności, zręczności lub wiedzy, o tyle na gruncie art. 2 ust. 5 u.g.h. te elementy (umiejętność, zręczność, wiedza) powinny mieć jedynie charakter marginalny, aby zachowała ona charakter losowy w rozumieniu tego przepisu (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 357/20).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęcie "losowości", użyte w kontekście gier hazardowych, wiązane jest z zależnością wyniku gry w szczególności od przypadku rozumianego jako zdarzenie lub zjawisko, których nie da się przewidzieć. Przyjmuje się, że wystąpienie "przypadku" oznacza, że wynik gry jest nieprzewidywalny z punktu widzenia grającego i nie zależy wyłącznie od jego możliwości czy umiejętności. Losowość gier jest rozumiana jako niemożliwość przewidzenia rezultatu gry w normalnych warunkach. Do zakwalifikowania gry do gier losowych wystarczy stwierdzenie wystąpienia w grze elementu losowości wpływającego bezpośrednio na wynik gry (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 4304/17).

W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że zatrzymane we wskazanym lokalu urządzenia posiadają określone przez ustawodawcę cechy, tj. są urządzeniami elektronicznymi pozwalającymi na urządzanie gier o wygrane pieniężne, w których gra zawiera element losowości, a w związku z tym należą do desygnatów wyżej określonego pojęcia, tzn. są automatami do gry w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h.

Takie ustalenia wynikały między innymi z protokołu eksperymentu procesowego z dnia 4 kwietnia 2017 r., jak również z treści trzech opinii biegłego z dnia 30 sierpnia 2017 r. Co więcej, zdaniem Sądu, prawidłowo do oceny charakteru ujawnionego urządzenia i rozgrywanych na nim gier organ posłużył się dowodem z opinii biegłego oraz dowodem z oględzin zatrzymanego urządzenia przeprowadzonych w toku eksperymentu procesowego. W postępowaniu prowadzonym w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach, obowiązuje bowiem zasada otwartego katalogu środków dowodowych, dopuszczająca jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 o.p.). Dowód w postaci opinii biegłego, tak jak wszystkie inne dowody w postępowaniu, podlegał swobodnej ocenie, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego (art. 191 o.p.). W rozpoznawanej sprawie opinie biegłego są rzeczowe i spójne, a na ich podstawie, jak równoważ dowodu z eksperymentu procesowego, organ wysnuł logiczne wnioski. Przeprowadzone na badanym urządzeniu gry kontrolne jednoznacznie wykazały na ich losowy i komercyjny charakter.

W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest ponadto fakt, że działalność w zakresie urządzania gier na kontrolowanym w niniejszej sprawie urządzeniach prowadzona była w lokalu niebędącym kasynem gry, bez zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier hazardowych oraz rejestracji automatów do gier.

Sporne natomiast w niniejszym postępowaniu, powiązaną z treścią podniesionych skardze zarzutów, było, czy skarżący prawidłowo został uznany za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.

Podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za wskazany w tych przepisach delikt administracyjny, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na hazardowe.

Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Jak słusznie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna, jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów ustawy hazardowej, która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu, jako element wspólnego przedsięwzięcia. Przy ocenie, czy podmiot nie powinien zostać uznany za urządzającego gry na automacie niezbędne jest odwołanie się do wszystkich elementów stanu faktycznego (zob. np.: wyroki NSA z dnia: 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 2736/16; 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5233/16; 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 310/17).

W tym stanie rzeczy, przez "urządzanie gier hazardowych" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. należy rozumieć realizowanie czynności, które w swoim efekcie doprowadzają do tego, że gra hazardowa faktycznie się odbywa. Realizowanie nawet jednej z wielu czynności przyczyniającej się bezpośrednio i w takim samym stopniu do tego, że gra na automacie w ogóle się odbędzie jest wystarczające do uznania osoby realizującej te czynności za urządzającego grę hazardową. Do takich czynności zaliczyć należy także te związane z organizacją (stworzeniem warunków) samej gry na automatach, takie jak pozyskanie lokalu dla wstawienia do niego automatu do gier, wyposażenie lokalu (miejsca prowadzenia gry) w automaty do gier, zakup lub wynajem lokalu, zapewnienie dostępu do energii elektrycznej, itp. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 552/22).

Jeszcze raz należy podkreślić, że warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Nie wyklucza to więc możliwości współdziałania wielu podmiotów w nielegalnym procederze urządzania gier, a więc np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie zawartej umowy (porozumienia, niekoniecznie pisemnego) dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier, jeżeli można im przypisać nawet niewielki wycinek z opisanej wyżej aktywności.

Sąd podziela zatem prezentowany już w orzecznictwie pogląd, że istotny jest fakt stworzenia technicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzenia i używanie go do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych, takich jak udostępnienie powierzchni lokalu pod zainstalowane urządzenia, zapewnieniu ciągłości dostępu energii elektrycznej, otwieraniu i zamykaniu lokalu, a przez to organizacji czasu urządzania gier na automatach (por. wyroki NSA: z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 125/17; z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 420/18 i II GSK 429/18).

W tym zakresie organy administracji zasadnie przyjęły, że skarżący był "urządzającym gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. W kontekście zgromadzonego materiału dowodowego przyjęta przez organy kwalifikacja okazała się prawidłowa.

W pierwszej jednak kolejności Sąd wskazuje, że ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie czynione zostały przez organy w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w toku czynności kontrolnych funkcjonariuszy Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu oraz postępowania karnoskarbowego, włączony do akt niniejszego postępowania postanowieniem z dnia 12 stycznia 2021 r. Kierunek interpretacji tegoż materiału wyznaczał również prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2018 r. (sygn. akt VII W 902/18) uznający skarżącego winny popełnienia czynu z art. 107 § 4 Kodeksu karnego skarbowego, to jest tego, że w dniu 4 kwietnia 2017 r. w punkcie bez nazwy we W. przy "ul. [...]-róg z "ul. [...], pomagał D. R. w urządzaniu gier o charakterze losowym na wskazanych wyżej urządzeniach wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych, poprzez wynajmem w imieniu D. R. lokalu we W. przy "ul. [...]-róg z "ul. [...], w celu urządzania takich gier.

Przede wszystkim jednak Sąd wyjaśnia, że na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego, zgodnie z art. 11 p.p.s.a., jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny rozpoznając sprawę związany jest wyłącznie ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Tymczasem omawiany wyrok dotyczy czynu stanowiącego wykroczenie, nie zaś przestępstwo. W takim stanie rzeczy sąd administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę nie jest związany wyrokiem sądu, a ustalenia co do okoliczności sprawy, podobnie jak organy, może czynić na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 390/21).

W sprawie uznania skarżącego za "urządzającego gry" w rozumieniu przepisów u.g.h. istotne dla organów okazało się ustalenie, że skarżący posiadał tytuł prawny do lokalu na rogu "ul. [...] z "ul. [...] we W. na podstawie umowy najmu zawartej w dniu 22 listopada 2016 r., co wynika z samej umowy załączonej do akt. Okoliczność ta potwierdzona została także dowodem w postaci zeznań wynajmującej R. G. złożonych w toku postępowania karnoskarbowego.

W ocenie Sądu ustalenia organów co do posiadania przez skarżącego tytułu prawny do lokalu, w którym urządzano gry hazardowe zostały oparte na wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego, w szczególności złożonych w toku postępowania karnoskarbowego przez samego skarżącego obszernych wyjaśnień, w których opisał swój udziału w procederze urządzania gier hazardowych (dowody w postaci protokołu z przesłuchania skarżącego w charakterze podejrzanego w dniu 18 maja 2018 r. oraz protokołu przesłuchania dokonanego w dniu 6 czerwca 2018 r.).

Sąd doszedł do przekonania, że choć w postępowaniu karnoskarbowym, zakończonym wskazanym wyżej wyrokiem sądu karnego, czyn przypisany skarżącego polegał na pomocy D. R. w urządzaniu gier o charakterze losowym poprzez wynajmem w jego imieniu lokalu we W. przy "ul. [...]-róg z "ul. [...], w celu urządzania takich gier, organ uprawniony był do odmiennej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie będąc związany ustaleniami sądu karnego (jak to zostało już uprzednio wyjaśnione).

Przede wszystkim należało uwzględnić fakt, że organy administracji, a następnie sąd administracyjny, nie były uprawnione do oceny stosunku cywilnoprawnego wykreowanego umową najmu z dnia 22 listopada 2016 r., a szerzej – dokonania ustaleń, w jakim charakterze skarżący zawierał rzeczoną umowę, a tym samym czy przysługiwał mu status posiadacza zależnego. Niezależnie jednak od tego, w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd uznał, że dokonywana w tym zakresie analiza nie wymagała badania relacji stron w zakresie ich wzajemnych zobowiązań cywilnoprawnych, w szczególności analizy treści ich oświadczeń woli związanych z zawarciem umowy (art. 65 § 1 i § 2 k.c.).

W tym względzie nie budzi wątpliwości, a co przyznał sam skarżący w protokole przesłuchania podejrzanego w dniu 18 maja 2018 r., że zawarł on umowę najmu lokalu. Samo natomiast przeświadczenie skarżącego, że czyni to w imieniu D. R. na podstawie udzielonego uprzednio pełnomocnictwa, nie ma potwierdzenie ani w treści umowy, w której to skarżący został określony jako najemca, nie zaś pełnomocnik D. R. jak winno zostać to odnotowane, jak również nie może stanowić podstawy do odmiennego oznaczenia stron umowy. Także sama wynajmująca R. G. potwierdziła w toku przesłuchania w postępowaniu karnoskarbowym, że to skarżący zawarł umowę najmu lokalu. Z drugiej strony Sąd wskazuje, że brak jest w materiale dowodowym podstaw do przejęcia, jakoby skarżący działał w ramach omawianego stosunku prawnego w charekterze zastępcy pośredniego, a zatem we własnym imieniu, ale na rachunek D. R. Przede wszystkim treść udzielonego skarżącemu pełnomocnictwa z dnia 4 grudnia 2015 r. nie stanowi podstaw do takiego stwierdzenia, będąc klasycznym źródłem umocowanie do działania w cudzym imieniu. Nie mniej istotne pozostaje, że skarżący w toku prowadzonego postępowania nie powołał się na taki charakter łączącego go z D. R. stosunku prawnego, a w konsekwencji tego nie przedstawił na jego poparcie żadnych dowodów.

Podkreślić należy, że czynność dokonana przez przedstawiciela tylko wtedy wywoła skutki prawne w sferze reprezentowanego, gdy przedstawiciel działa w jego imieniu. To jego nastawienie musi być ujawnione w sposób wyraźny lub dorozumiany; z zachowania przedstawiciela musi wynikać rola w jakiej on występuje. Zasada jawności działania w charakterze przedstawiciela ma dwie strony – oznacza oczekiwanie, że przedstawiciel ujawni, dokonując czynności prawnej, że działa w cudzym imieniu, po drugie zaś oznacza wskazanie osoby, w imieniu której działa. Co istotne owo wskazanie może również nastąpić w sposób wyraźny lub dorozumiany. Przedstawiciel nie musi wyraźnie wymieniać z imienia i nazwiska osoby, w imieniu której działa, lecz wystarczy, że osoba ta jest dla osoby trzeciej (kontrahenta) rozpoznawalna w świetle zachowania się przedstawiciela lub dzięki kontekstowi sytuacyjnemu, w którym to zachowanie następuje, zarazem z tych okoliczności wynika, że czynność prawna jest dokonywana w imieniu owej osoby - reprezentowanego (Z. Radwański (red.), System prawa prywatnego, Prawo cywilne - część ogólna, t. 2, 2002, s. 491).

Innymi słowy, jeśli ktoś zawiera umowę posługując się swoim nazwiskiem, nie informuje przy tym drugiej strony, że działa w cudzym imieniu, a następnie podpisuje umowę swoim nazwiskiem bez okazania dokumentu pełnomocnictwa, to z takiej czynności nie mogą wynikać skutki prawne dla mocodawcy.

W sytuacji więc, gdy przedstawiciel nie ujawnia, że działa w cudzym imieniu przyjmuje się, iż skutki prawne czynności powstają po jego stronie, zaś osiągnięcie skutku w postaci powstania praw czy obowiązków w sferze prawnej reprezentowanego wymaga dokonania dalszych czynności. W niniejszej jednak sprawie, wobec zastrzeżenia zawartego w § 3 ust. 2 umowy, oddanie przedmiotu umowy w podnajem osobie trzeciej zostało wyłączone.

Wskazać ponadto należy, że dla istnienia posiadania nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możliwość takiego korzystania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 września 1999 r., sygn. akt I CKN 134/98).

Organ w treści zaskarżonej decyzji prawidłowo zatem uwzględnił charakter, w jakim skarżący zawarł umowę najmu lokalu z dnia 22 listopada 2016 r., jak również z treści dowodów z protokołów przesłuchania skarżącego w charakterze podejrzanego w dniu 18 maja 2018 r. oraz protokołu przesłuchania dokonanego w dniu 6 czerwca 2018 r. wyprowadził słuszne wnioski dotyczące aktywnej roli skarżącego w urządzaniu gier na automatach. Przede wszystkim skarżący wyjaśnił w nich, jak doszło do podjęcia współpracy z D. R., a także wskazał na obowiązki jakie wykonywał w związku z urządzaniem gier hazardowych nie tylko w lokalu na rogu "ul. [...] z "ul. [...] we W., a mianowicie: wynajmowanie lokali w celu umieszczenia w nich automatów do gry, a następnie ich sprzątanie, zawieranie umów na dostarczanie energii elektrycznej, w miarę potrzeby opłacanie rachunków za energię oraz czynszów najmu. Skarżący przyznał także, że każdorazowo informował wynajmujących o tym, że w ich lokalach zostaną umieszczone automaty do gry, co potwierdziła wynajmująca R. G., a zatem nie ulega wątpliwości, iż posiadał wiedzę o przeznaczeniu lokali, które stanowiły przedmiot zawartych przez niego umów najmu. W świetle powyższych okoliczności należało stwierdzić, że skarżący występował w roli nie tylko pracownika, trudniącego się sprzątaniem lokali, w których prowadzona była nielegalna działalność hazardowa, lecz także wyręczał D. R. w szeregu czynnościach dotyczących pozyskania lokali, a także zapewnienia im koniecznych zasobów – energii elektrycznej, działając w tym zakresie we własnym imieniu. Doszło więc do porozumienia i podziału ról przy urządzaniu gier na przedmiotowych automatach, pomiędzy skarżącym a D. R.

W ocenie Sądu, organy wykazały istnienie przesłanek do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. Skoro skarżący wielokrotnie wynajmował powierzchnie różnych lokali na terenie Wrocławie pod instalacje automatów do gier, świadczy to o działaniu świadomym i powtarzalnym. Jego zachowanie sprowadzało się zatem do pozyskiwania różnych lokali i umożliwienia wstawienia do nich automatów do gier hazardowych. Można zatem uznać, że skarżący zawodowo trudnił się tego rodzaju działalnością. Pozyskując lokale i umożliwiając instalowanie w nich automatów do gier, działał jako urządzający nielegalne gry hazardowe.

Biorąc pod uwagę dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, Sąd wskazuje, że brak było podstaw do nałożenia na skarżącego, jako dysponenta lokalu, kary administracyjnej w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. przewidujący odpowiedzialność posiadacza zależnego lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. Aby wskazana podstawa mogła być zastosowania, wykazać należy, że w lokalu, w którym znajduje się niezarejestrowany automat czy automaty do gier, prowadzony był określony typ działalności, czyli działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. Chodzi przy tym o działalność wykonywaną faktycznie w dniu, w którym ustalono w lokalu obecność niezarejestrowanych automatów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 595/22, LEX nr 3503740). Tymczasem z akt sprawy (protokołu eksperymentu procesowego z dnia 4 kwietnia 2017 r.) wynika, że w przedmiotowym lokalu nie była prowadzona inna działalność niż związana z grami na automatach.

Zdaniem Sądu, brak możliwości przypisania odpowiedzialność administracyjnej w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. otwiera drogę do rozważenia zasadności pociągnięcia dany podmiot do odpowiedzialności administracyjnoprawnej urządzających gry hazardowe w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1, 2 lub 8 u.g.h. W tych bowiem przypadkach warunkiem odpowiedzialności jest ustalenie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, czyli podejmował czynności związane z udostępnianiem automatów, ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzenia oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2019 r.; sygn. akt II GSK 1140/17).

W przypadku – jak w niniejszej sprawie – współdziałania w nielegalnym procederze urządzania gier hazardowych (np. właściciela automatu i właściciela - bądź dysponenta – lokalu) możliwe jest pociągnięcie każdy z tych podmiotów do odrębnej odpowiedzialności administracyjnoprawnej, w razie wykazania istnienia pomiędzy podmiotami współurządzającymi gry porozumienia w zakresie podziału zadań i funkcji w procesie urządzania gier.

Pomimo twierdzeń skarżącego, że jego czynności sprowadzały się wyłącznie do zawierania w imieniu D. R. umów najmu lokali oraz ich sprzątanie, istotny jest fakt, iż to skarżący stworzył techniczne i organizacyjne warunki umożliwiające sprawne i niezakłócone funkcjonowanie niezarejestrowanych automatów z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Dlatego dokonana przez organy kwalifikacja zachowania skarżącego w świetle dyspozycji przepisu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jest prawidłowa.

Podkreślić także należy, że nawet odmienna ocena charakteru udziału skarżącego w procesie zawarcia umowy najmu lokalu (zbieżna z oceną dokonaną w wyroku karnym) nie ma znaczenia dla wyniku sprawy. Niezależnie bowiem od tego, komu przysługiwałby tytuł prawny do lokalu, tj. skarżącemu czy też D. R., wobec braku podstaw do zastosowania w sprawie podstawy odpowiedzialności wywodzonej z art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h., odpowiedzialność skarżącemu i tak oparta byłaby na treści art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.

W konsekwencji zarzuty skargi (dotyczące naruszenia art. 122 w zw. z art. 191 o.p. oraz art. 210 § 4 o.p.) wskazujące na błędne, nieuzasadnione okolicznościami sprawy przypisanie skarżącemu przez organ przymiotu urządzającego (współurządzającego) gry hazardowe nie zasługują na uwzględnienie. Podobnie zresztą jak zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy i dokonane na jego podstawie ustalenia faktyczne spełniały przy tym wymogi wynikające z art. 122, art. 187 § 1, czy art. 191 o.p. Zdaniem Sądu, podjęcie przez organ kroków zmierzających do ustalenia okoliczności faktycznych związanych z urządzaniem gier na automatach wbrew warunkom ustawy o grach hazardowych uznać należy za postępowanie wypełniające przesłanki art. 122 o.p. Trzeba mieć na względzie, że przepis ten mówi o działaniach niezbędnych, a wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. obowiązek organu do gromadzenia materiału dowodowego nie jest niczym nieograniczony i bezwzględny. Obowiązek ten obciąża organ jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu, zgromadzony w kontrolowanej sprawie materiał dowodowy pozwalał zaś na poczynienie istotnych ustaleń faktycznych, wystarczających dla uznania skarżącego za podmiot urządzający gry hazardowe bez koncesji. Zgromadzone dowody jednoznacznie bowiem wskazują, że skarżący podjął aktywne działania związane z organizacją gier na wymienionych urządzeniach, co pozwala na uznanie jego za urządzającego gry.

Nie okazał się również uzasadniony zarzut dotyczący sposobu gromadzenia dowodów w postępowaniu, tj. naruszenie art. 122 w zw. art. 191 i art. 187 § 1 o.p. przez zaniechanie przeprowadzenia innych dowodów na okoliczność urządzania przez skarżącego gier hazardowych. Należy w tym względzie podkreślić, że skarżący był w toku postępowania reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, jednakże nie wykazywał on żadnej inicjatywy dowodowej, w tym co do dowodów, których brak przeprowadzenia zarzuca w treści skargi. Zważyć także należy, że swoje ustalenia organy dokonały w gruncie rzeczy na materiałach pochodzących z postępowania karnego, włączonych następnie do postępowania administracyjnego. Te natomiast stanowią przede wszystkim protokoły zeznań (przesłuchań) samego skarżącego, w których opisał on swój aktywny udział w urządzaniu gier hazardowych i którym nie zaprzeczył w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia kary administracyjnej. Tym samym prowadzenie dalszego postępowania dowodowego w kierunku zaprzeczającym jego wyjaśnieniom, czy w celu ich potwierdzenia, nie było uzasadnione.

Skoro z niewadliwych ustaleń organów celno-skarbowych wynika, że w lokalu, którego posiadaczem zależnym był skarżący, znajdowały się trzy niezarejestrowane automaty do gier, to obowiązkiem organów było - stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. - wymierzyć skarżącemu karę pieniężną w wysokości po 100 000 zł, z tytułu użytkowania każdego z nich, co w sprawie prawidłowo uczyniono.

W odniesieniu natomiast do treści zarzutów podniesionych w skardze, odnoszących się do zasadności stosowania w sprawach dotyczących wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry - w zakresie nieuregulowanym w przepisach ustawy o grach hazardowych oraz w ustawie Ordynacja podatkowa (na podstawie odesłania w art. 8 i art. 91 u.g.h.) - przepisów Działu IVa k.p.a., a w szczególności uwzględnienia przepisu art. 189f k.p.a., Sąd wskazuje, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odniósł się do brzmienia tych przepisów oraz indywidualnie do sytuacji skarżącego. uznając przy tym, że nie wystąpiły przesłanki zawarte w art. 189f k.p.a.

Sąd pragnie wyjaśnić, że odnośnie do stosowania regulacji Działu IVa k.p.a. przy rozpoznawaniu spraw dotyczących nałożenia administracyjnej kary pieniężnej uregulowanej w przepisach u.g.h. podziela stanowisko wyrażane w tym zakresie w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wskazujące, że przepisy Działu IVa k.p.a. (art. 189a-189k) mają charakter materialnoprawny i regulują kompleksowo zagadnienia zawiązane z nakładaniem kary pieniężnej, w tym z przesłankami wymiaru kary, możliwością odstąpienia od jej wymierzania, terminami przedawnienia nakładania i egzekwowania kary, odsetkami od zaległej kary, ulgami w jej wymierzaniu. Przepisy te mają zatem stanowić uzupełnienie regulacji przewidzianych w przepisach szczególnych, przy poszanowaniu zasady, że przepis szczególny ma pierwszeństwo przed przepisem ogólnym (por.: uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, nr druku 1183). Artykuł 189a k.p.a. stanowi, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu (§ 1), natomiast w § 2 wskazano, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Przepis zatem art. 189a § 2 k.p.a. in fine wprowadza swoistą regułę kolizyjną, w myśl której, przepisów Działu IVa - odnośnie kwestii wymienionych w tym przepisie - nie stosuje w zakresie, w jakim kwestie te regulują przepisy odrębne, co oznacza, że przepisy odrębne nie mogą być modyfikowane regulacjami Działu IVa k.p.a. W przypadku natomiast, gdy przepisy odrębne w ogóle nie regulują zagadnienia wskazanego w § 2 art. 189a k.p.a., przepisy Działu IVa k.p.a. stosuje się wprost w oznaczonym zakresie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 4 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 628/18; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 53/20; a także: LEX/el - komentarz do art. 91 u.g.h. [w:] S. Radowicki (red.), M. Wierzbowski (red.), Ustawa o grach hazardowych, WKP 2019). Przepisy u.g.h. regulują materialnoprawne przesłanki wymiaru kary administracyjnej, przy jednoczesnym braku uregulowań w zakresie odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, co w ocenie Sądu daje podstawę do stosowania normy z art. 189f k.p.a. na tle spraw związanych z nakładaniem kar pieniężnych w trybie przepisów u.g.h.

Przepis art. 189f k.p.a. reguluje instytucję odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i stosownie do jego brzmienia: Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna (§ 1); W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia (§ 2), przy czym organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia (§ 3).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy rację miał organ, że brak jest przesłanek do jego zastosowania. Należy zwrócić uwagę, że aby można było odstąpić w trybie art. 189f k.p.a. od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, waga naruszenia prawa musi być znikoma, a strona musiałaby zaprzestać naruszenia prawa, zaś obie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. W przypadku podmiotów, na które nakładana jest kara pieniężna na podstawie art. 89 u.g.h. nie można mówić o znikomej wadze naruszenia prawa. Mając na uwadze charakter działalności hazardowej oraz przyjęte przez ustawodawcę zasady organizacji gier, w tym wprowadzone zakazy i ograniczenia w zakresie urządzania gier hazardowych, które służyć mają ochronie dóbr prawnych, w szczególności ochronie społeczeństwa i obywateli przed negatywnymi skutkami uzależnienia od hazardu, naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych nie może być uznane za naruszenie prawa znikomej wagi. W niniejszej sprawie nie można także stwierdzić spełnienia przesłanki zaprzestania przez skarżącego naruszenia prawa, bowiem skarżący sam nie zaprzestał nielegalnej działalności polegającej na naruszeniu przepisów ustawy o grach hazardowych, lecz nastąpiło to w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych, co uniemożliwiło dalsze kontynuowanie procederu.

Podkreślić w tym miejscu należy, że kara pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., ma rekompensować nieopłacony podatek od gier - stanowi sankcję publicznoprawną, która posiada cechy sankcji prawnofinansowej, bowiem przepisy u.g.h. regulują nie tylko warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach, ale także podatek od gier. Tak więc urządzanie oraz prowadzenie gier hazardowych jest rodzajem działalności gospodarczej, z której wpływy, stanowią podstawę opodatkowania podatkiem od gier w oparciu o zasady określone w przepisach rozdziału VII u.g.h. Zgodnie z art. 71 ust. 1 u.g.h. podatnikiem podatku od gier jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która prowadzi działalność w zakresie gier hazardowych na podstawie udzielonego zezwolenia, z wyłączeniem loterii promocyjnych, podmiot urządzający gry objęte monopolem państwa oraz uczestnik turnieju gry pokera, a zatem brak koncesji czy też zezwolenia niweczy możliwość powstania obowiązku podatkowego i powstanie zobowiązania podatkowego, dlatego w miejsce obowiązku podatkowego, który nie powstaje i w konsekwencji nie pojawia się w ogóle podatek od gier, aktualizuje się sankcja prawnofinansowa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 771/14).

W ocenie Sądu, organ dokonał również prawidłowej oceny argumentów i dowodów przedstawianych przez stronę. Postępowanie to zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do tych organów, które udzielały stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Organy wyjaśniły też stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Uznać więc należy, że przeprowadzone postępowanie w pełni odpowiada wymogom wynikającymi z art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191, art. 192 i art. 197 § 1 o.p.

Z tych wszystkich względów - stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. - skargę należało oddalić w całości i orzec jak w sentencji wyroku.