Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 708/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 221 w zw. z  art. 130 par. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Protokolant Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu wniosku Spółki G. z o.o. z siedzibą w N. (dalej powoływanej jako "Spółka") o przedłużenie udzielonego przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] r. zezwolenia na urządzanie

i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...], Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją

z dnia [...] r., na podstawie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływanej jako "Ordynacja podatkowa") w zw. z art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r.

o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 r., Nr 201, poz. 1540, dalej powoływanej jako "ustawa o grach hazardowych"), orzekł o umorzeniu postępowania. Przytaczając

w uzasadnieniu rozstrzygnięcia treść przepisów art. 118, art. 129 ust. 1 i 2 i art. 138 ustawy o grach hazardowych, organ stwierdził, że skoro w świetle art. 129 ust. 1 w zw. z art. 138 ustawy o grach hazardowych zezwolenia udzielone na mocy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U.

z 2004 r., Nr 4, poz. 27 ze zm.) na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych nie mogą być przedłużane, a w myśl mającego zgodnie z art. 118 ustaw yo grach hazardowych zastosowanie w sprawie - art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych postępowanie w sprawie wydania zezwoleń na prowadzenie takiej działalności wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy o grach hazardowych umarza się, to tym samym postępowanie w niniejszej sprawie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 129 ust. 2 ustawy o grach hazardowych.

Powyższą decyzję, w następstwie rozpatrzenia odwołania Spółki, Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy, w oparciu

o art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 221 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że obecnie obowiązujące przepisy ustawy o grach hazardowych,

w przeciwieństwie do uprzednio obowiązującej ustawy o grach i zakładach wzajemnych, nie wyodrębniają jako oddzielnego rodzaju gry – gier na automatach o niskich wygranych, których dotyczyło postępowanie w przedmiocie przedłużenia zezwolenia. Wskazał, że przepis art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych stanowi, że działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gry może być prowadzona wyłącznie na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Wówczas taka działalność może być prowadzona według przepisów dotychczasowej ustawy tylko do czasu wygaśnięcia zezwolenia. Organ wyjaśnił, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, wypełniona została zatem hipoteza normy prawnej zawarta w art. 129 ust. 2. ustawy o grach hazardowych i zgodnie z dyspozycją tego przepisu postępowanie powinno zostać umorzone. Zdaniem organu odwoławczego, niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do zarzutu Spółki dotyczącego oparcia rozstrzygnięcia administracyjnego o przepisy, które nie zostały notyfikowane i w związku z tym pozostają prawnie bezskuteczne, organ odwoławczy wyjaśnił, że nie jest to zarzut należący do sfery stosowania prawa, a uprawnienie do badania legalności aktów prawnych przekracza możliwości prawne organu administracji. Wskazał, że dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. L 204, str. 37, dalej powoływana jako "dyrektywa 98/34/WE"), zmieniona dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r. (Dz.U. L 217, str. 18), stanowi część krajowego porządku prawnego oraz, że adresatem jej postanowień jest ustawodawca krajowy, który wprowadzając nowe regulacje prawne stanowiące przepisy techniczne podlega rygorom tej dyrektywy. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji podjął właściwą decyzję walidacyjną i nie można mu w tym względzie zarzucić naruszenia jakichkolwiek wartości konstytucyjnych.

Nie zgadzając się z ww. decyzją, Spółka wniosła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagają się uchylenia

w całości zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji. Ponadto strona skarżąca wniosła o wystąpienie przez Sąd do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z szczegółowo określonym w skardze pytaniem prejudycjalnym, oraz o rozważenie wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego

z pytaniem prawnym co do zgodności art. 129 ust. 2 ustawy o grach hazardowych z art. 2 Konstytucji RP, oraz art. 221 Ordynacji podatkowej z art. 78 Konstytucji w takim zakresie w jakim przepis ten umożliwia wydanie orzeczenia w II instancji z pominięciem dewolutywnej procedury odwoławczej.

W zakresie prawa europejskiego Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. prawa pierwotnego, to jest fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej uregulowanych w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, tj. przepisów:

art. 34 TFUE - czyli zakazu stosowania jakichkolwiek ograniczeń ilościowych i środków im równoważnych w obrocie towarowym między krajami Unii Europejskiej, art. 49 TFUE - to jest zasady swobody przedsiębiorczości na obszarze Unii Europejskiej, art. 56 TFUE - to jest zasady swobody świadczenia usług na obszarze Unii Europejskiej,

2. przepisów procedury, polegające w szczególności na wydaniu orzeczenia, które jak wynika jedynie z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oparte zostało o przepis zawarty

w akcie prawnym (tj. ustawie o grach hazardowych), który na tle prawa Unii Europejskiej powinien zostać uznany przez Organ za nieobowiązujący i co skutkować powinno odmową jego zastosowania, a to przede wszystkim z uwagi na doniosłe uchybienie w procedurze prawotwórczej, brak realizacji obowiązku notyfikacji projektu ustawy o grach hazardowych Komisji Europejskiej, wynikającego w szczególności art. 8 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy nr 98/34/WE - wszystko z uwagi na co najmniej pośredni, niedozwolony wpływ przepisów technicznych na niepodważalne zasady swobodnego przepływu towarów i usług na terenie Unii Europejskiej.

W zakresie zaś prawa krajowego zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:

1. art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, mające postać pominięcia, w sentencji zaskarżonego orzeczenia, jego materialnej podstawy prawnej. W ocenie strony materialnej podstawy rozstrzygnięcia doszukiwać się trzeba jedynie w treści uzasadnienia zaskarżanej decyzji, gdzie powoływany i omawiany jest art. 129 ust. 2 ustawy o grach hazardowych.

2. art. 91 ust. 1 i 3 Konstytucji w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji, w takim jego zakresie,

w jakim organ, wbrew wskazanym przepisom, udzielił prymatu i zastosował niesprecyzowany (art. 129 ust. 2 lub inny?) przepis ustawy o grach hazardowych, mimo iż stoi on w czytelnej kolizji z postanowieniami wiążącej Polskę umowy międzynarodowej (TUFE) oraz aktu prawa ustanowionego przez organizację międzynarodową (dyrektywa nr 98/34/WE);

3. art. 2 Konstytucji, w tym wywiedzionych z niej zasad:

- ochrony praw podmiotowych słusznie nabytych,

- ochrony interesów w toku;

- zasady zaufania obywateli do państwa prawa oraz obowiązku informacyjnego organów władzy publicznej,

- zasady przyzwoitej legislacji, które to zasady zostały rażąco naruszone przez organ,

a to wobec zastosowania niesprecyzowanego (art. 129 ust. 2 lub inny?) przepisu ustawy o grach hazardowych;

4. art. 7 Konstytucji i wyrażonej w niej zasady legalizmu działania administracji publicznej, a to poprzez wydanie zaskarżanej decyzji przy zastosowaniu jedynie wybranych, wygodnych organowi przepisów prawa, przy pominięciu innych, obowiązujących regulacji, także o randze wyższej niż zastosowane przez organ;

5. art. 78 Konstytucji, a to poprzez zastosowanie art. 221 Ordynacji podatkowej, który umożliwia organowi celnemu l instancji orzeczenie w tej samej sprawie również jako organ II instancji, co powoduje, iż w sposób czytelny naruszona jest zasada dwuinstancyjności postępowania, której istotą jest prawo Strony do żądania rozpoznania sprawy w ramach dewolutywnej procedury odwoławczej.

Na rozprawie sądowej w dniu 11 stycznia 2011 r. pełnomocnik skarżącej zgłosił dodatkowo zarzut naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 w zw. z art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, wskazując, iż obie decyzje w sprawie sporządził ten sam pracownik

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 1369/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy orzekł oddaleniu wniesionej przez Spółkę skargi.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że wniosek Spółki który zainicjował przedmiotową sprawę administracyjną został złożony w dniu 4 września 2009 r., a więc pod rządami ustawy o grach i zakładach wzajemnych, natomiast zaskarżona decyzja została wydana w czasie obowiązywania ustawy o grach hazardowych, która weszła w życie 1 stycznia 2010 r. Zdaniem Sądu, w takim stanie rzeczy, organ prawidłowo zastosował regulujące taką sytuację przepisy ustawy o grach hazardowych. Przepis art. 118 powołanej ustawy przesądza bowiem, że do postępowań wszczętych

i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 2010 r., stosuje się przepisy ustawy o grach hazardowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Skoro postępowanie z wniosku skarżącej nie zostało zakończone, to tym samym organ orzekający prawidłowo umorzył postępowanie. Wskazując, że nowa ustawa nie przewiduje możliwości przedłużania zezwoleń udzielonych na podstawie poprzednio obowiązującej regulacji oraz, że art. 138 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych stanowi wprost, że zezwolenia udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy, nie mogą być przedłużane, Sąd stwierdził, że oznacza to, iż brak jest w ustawie o grach hazardowych materialnoprawnej podstawy do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej. Wydanie zatem decyzji w oparciu o art. 129 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, mimo że wniosek dotyczył przedłużenia zezwolenia, a nie udzielenie zezwolenie, nie narusza prawa w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji, gdyż w okolicznościach prawnych niniejszej sprawy brak było materialnoprawnej podstawy dla rozpatrzenia wniosku Spółki. Możliwe było ewentualne potraktowanie złożonego wniosku jako wniosku o wydanie nowego zezwolenia. Zdaniem Sądu nie zmieni to jednak faktu, że wydane rozstrzygnięcie jest prawidłowe, jako że brak materialnoprawnej podstawy dla rozpatrzenia w przedmiocie przedłużenia zezwolenia, obligowało do umorzenia postępowania. Takie samo rozstrzygnięcie zapadłoby też gdyby wniosek Spółki został potraktowany jako wniosek o wydanie nowego zezwolenia.

Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego niezgodności przepisów ustawy o grach hazardowych z przepisami prawa wspólnotowego, Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie organu miało charakter formalny, zaś ewentualne pytanie prejudycjalne może być sformułowane tylko w takim przypadku, gdy jest to niezbędne do wydania wyroku. Nie pozostają zatem w związku z rozpoznawaną sprawą zarzuty dotyczące ograniczenia swobód traktatowych. Z tych względów wniosek o zwrócenie się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym o wykładnię art. 34 i 36 TFUE nie znajduje żadnego uzasadnienia.

W kwestii zarzutu naruszenia obowiązku notyfikacji Sąd wskazał, że obowiązek notyfikacji dotyczy przepisów technicznych. Przez przepisy techniczne należy rozumieć m.in. specyfikacje techniczne i inne wymagania bądź zasady dotyczące usług, których przestrzeganie jest obowiązkowe w przypadku np. świadczenia usług. Takiego charakteru nie ma przepis derogujący poprzednią ustawę i wprowadzający nowe regulacje. Nie ma go również przepis nakazujący zaniechanie merytorycznego załatwienia wniosków, które zostały złożone przed wejściem w życie nowej ustawy i nie zostały do tego momentu rozpoznane. Stąd nie ma podstaw do przypisywania wymienionym przepisom charakteru przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, a tylko takie w myśl art. 8 tej dyrektywy wymagają notyfikacji Komisji. Zgodnie bowiem z art. 1 pkt 11 powołanej dyrektywy "przepisy techniczne" to specyfikacje techniczne i inne wymagania bądź zasady dotyczące usług, włącznie

z odpowiednimi przepisami administracyjnymi, których przestrzeganie jest obowiązkowe, de iure lub de facto, w przypadku wprowadzenia do obrotu, świadczenia usługi, ustanowienia operatora usług lub stosowania w Państwie Członkowskim lub na przeważającej jego części jak również przepisy ustawowe, wykonawcze

i administracyjne Państw Członkowskich, z wyjątkiem określonych w art. 10, zakazujących produkcji, przewozu, wprowadzania do obrotu i stosowania produktu lub zakazujących świadczenia bądź korzystania z usług lub ustanawiania dostawcy usług.

Z podanych względów Sąd nie uwzględnił wniosku o zwrócenie się do TSUE o orzeczenie w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni powołanych przez skarżącą przepisów traktatowych i dyrektywy 98/34/WE, zmienionej dyrektywą 98/48.

Sąd wskazał, że w sprawie nie doszło także do naruszenia zarzucanych przepisów Konstytucji. Wyjaśniając, że art. 2 i art. 7 Konstytucji RP wyrażają zasadę demokratycznego państwa prawnego oraz zasadę praworządności, stwierdził iż podjęte ustawowe regulacje mieściły się granicach tychże norm konstytucyjnych. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej odnośnie naruszenia zasady ochrony praw nabytych, czy też interesów w toku. Skoro bowiem przedmiotem postępowania był wniosek

o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, to nie można stwierdzić, iż skarżąca w sposób arbitralny została pozbawiona praw, które uzyskała na podstawie decyzji administracyjnej, bądź też nałożono na nią jako na posiadacza zezwolenia nowy obowiązek, którego wcześniej przepisy nie określały. Z tych samych powodów Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej odnośnie ochrony interesów. Sąd wskazał, że art. 36 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych umożliwiał podmiotowi, któremu wygasa zezwolenie wystąpienie z wnioskiem o jego przedłużenie na okres kolejnych 6 lat, jednakże nawet w takim wypadku organ orzekał o wydaniu zezwolenia, tak jakby było udzielane po raz pierwszy. Przepis ten nie stanowił bowiem nakazu wydania zezwolenia przez organ, a jedynie określał uprawnienie strony do wystąpienia ze stosownym wnioskiem w okresie obowiązywania wcześniejszego zezwolenia. Strona skarżąca w przedmiotowej sprawie nie nabyła jeszcze uprawnień, które podlegałyby ochronie.

Wyjaśniając przyczyny nie uwzględnienia wniosku skarżącej o poddanie ustawy o grach hazardowych, w szczególności art. 129 ust. 2 tej ustawy oraz art. 221 Ordynacji podatkowej ocenie prawnej Trybunału Konstytucyjnego, Sąd podkreślił, że wyłącznie wątpliwości Sądu, a nie skarżącego, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Sąd zaznaczył jednocześnie, że w rozpoznawanej sprawie zabrakło materialnoprawnej podstawy dla rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego wniosku i, że zatem problem konstytucyjności art. 129 ust. 2 ma charakter drugorzędny.

Sąd wskazał również, że zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia

w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia

i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W ocenie Sądu wprowadzenie ograniczenia w działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych poprzez uniemożliwienie prowadzenia takiej działalności w miejscach powszechnie dostępnych dla osób małoletnich, mieści się w celu, jakim jest ochrona moralności publicznej, w tym ochrona małoletnich przed uzależnieniem od hazardu. Zauważyć bowiem należy, iż nie jest możliwe wprowadzenie zakazu wstępu osobom niepełnoletnim do lokali gastronomicznych, handlowych i usługowych, w których znajdują się automaty do gier, a co za tym idzie skuteczne wyeliminowanie możliwości grania na automatach przez osoby małoletnie w takich lokalach. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 2 w zw. z art. 61 Konstytucji RP, którego skarżąca upatruje w zbyt szybkim wprowadzeniu nowych regulacji prawnych, Sąd stwierdził, że skoro materia objęta ustawą o grach hazardowych nie dotyczy żadnego z przypadków, o jakich mowa w art. 123 ust. 1 Konstytucji RP, które uniemożliwiają uznanie projektu ustawy za pilny, ustawodawca władny był zastosować taki właśnie tryb przy uchwalaniu tej ustawy.

Sąd nie uwzględnił także zarzutu naruszenia art. 78 Konstytucji przez zastosowanie art. 221 Ordynacji podatkowej, który umożliwia organowi celnemu l instancji orzeczenie

w tej samej sprawie również jako organ II instancji, a także zarzutu naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 w zw. z art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Wyłączenie pracownika od załatwienia sprawy na wskazanej podstawie dotyczy przypadku, w którym pracownik urzędu biorący udział w wydaniu decyzji w I instancji bierze następnie udział w wydaniu decyzji także w II instancji, natomiast nie dotyczy osób piastujących funkcję organu monokratycznego. W przeciwnym razie nie miałaby racji bytu instytucja przewidziana

w art. 221 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w przypadku wydania decyzji

w pierwszej instancji przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub przez samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym.

W następstwie rozpatrzenia wniesionej przez Spółkę skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, w której strona domagała się uchylenia go i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a ponadto wystąpienia do TSUE z pytaniem prejudycjalnym i do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 czerwca 2013 r. o sygn. akt II GSK 1053/11 orzekł

o uchyleniu rozstrzygnięcia Sądu I instancji z uwagi na naruszenie w sprawie, w stopniu mogącym mięć istotny wpływ na wynik sprawy, przepisów postępowania określonych

w art. 130 § 1 pkt 6 w zw. z art. 127 i art. 221 Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie za zgodną z prawem sytuację, w której decyzje w obu instancjach wydał (podpisał) ten sam funkcjonariusz celny – J. C.. W wyroku tym NSA nie odniósł się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (w szczególności naruszenia prawa materialnego) przyjmując, że wobec ww. przesłanki uchylenia zaskarżonego wyroku, byłoby to przedwczesne. Z tych samych przyczyn NSA nie znalazł podstaw do uwzględnienia zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o wystąpienie z pytaniami prawnymi do Trybunału Konstytucyjnego oraz z pytaniami prejudycjalnymi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Przytaczając w uzasadnieniu wyroku treści przepisu art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej oraz wyjaśniając sposób i zakresu rozumienia użytego w tym przepisie pojęcia "brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji", NSA stwierdził, że sytuacja

w której decyzja Dyrektora Izby Celnej T., zarówno w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak i w postępowaniu odwoławczym, wydana i podpisana została przez tego samego pracownika działającego z jego upoważnienia, tj. przez Zastępcę Dyrektora Izby Celnej T. J. C., w pełni uzasadnia podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 130 § 1 punkt 6 Ordynacji podatkowej. Zdaniem NSA za oczywiste uznać należy, że wskazany pracownik izby celnej, biorąc udział w podjęciu decyzji administracyjnej w I instancji, co polegało na jej wydaniu

i podpisaniu, jako osoba upoważniona w rozumieniu art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, nie mógł następnie uczestniczyć w załatwieniu sprawy na kolejnym etapie postępowania, w którym na skutek wniesionego środka zaskarżenia – odwołania – sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu przez ten sam organ i podejmowane było ponowne rozstrzygnięcie załatwiające tę sprawę co do istoty. Na etapie postępowania odwoławczego, regulowanego przepisem art. 221 Ordynacji podatkowej, w związku

z zawartym w nim odesłaniem, pracownik ten podlegał bowiem wyłączeniu od rozpatrzenia sprawy, jako pracownik izby celnej, który w rozumieniu przepisu art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, w wąskim rozumieniu tego pojęcia. Sąd II instancji zaznaczył ponadto, że skoro na gruncie art. 221 Ordynacji podatkowej ustawodawca zawarł jednoznaczne w swej treści odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu odwoławczym, to tym samym, zważywszy na treść regulacji zawartej w art. 235 Ordynacji podatkowej,

w postępowaniu regulowanym art. 221, ma w oczywisty sposób zastosowanie również przepis art. 130 tejże ustawy. Stwierdził przy tym, że fakt operowania przez ustawodawcę techniką odesłania do "odpowiedniego stosowania", nie ma żadnego istotnego i decydującego znaczenia dla usprawiedliwienia stanowiska, że brak cechy dewolutywności odwołania na gruncie rozwiązań przyjętych w art. 221 Ordynacji podatkowej, wyłącza stosowanie w postępowaniu regulowanym tym przepisem instytucji, o której mowa w art. 130 § 1 pkt 6 tej ustawy. Nie jest to bowiem element (czynnik), który mógłby być uznany za uzasadniający odstępstwo od stosowania instytucji wyłączenia pracownika. Uzasadniając wyrażone w sprawie stanowisko NSA powołał się także na uchwalę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt I GPS 2/12, w której to przesądzona została kwestia, że przepis art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego

w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 221 tej ustawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania obowiązujących przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego.

Ocena zaskarżonej decyzji wymaga zastosowania się do ww. kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, z uwzględnieniem

w szczególności, ze względu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie Sądu II instancji, dyrektywy wynikającej z treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), a obligującej sąd któremu sprawa została przekazana (z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie), do zastosowania się do wykładni prawa dokonanej w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis art. 190 ppsa wskazuje bowiem jednoznacznie na związanie Sądu, któremu sprawa została przekazana, wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez wykładnię prawa rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych oraz sposobu ich rozumienia

i stosowania w rozpoznawanej sprawie. Dotyczy ona zatem właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie. Sformułowanie przez NSA interpretacji przepisów prawnych, odmiennie od oceny zawartej w zaskarżonym orzeczeniu sądu I instancji, powoduje iż sąd pierwszej instancji przy ponownym przekazaniu sprawy, zobligowany jest do uwzględnienia dokonanej wykładni przepisów prawnych oraz zastosowania ich w sposób wskazany przez NSA.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej

w T. z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach

o niskich wygranych. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcia organ powoływał się zasadnie na regulacje ustawy o grach hazardowych, albowiem wniosek Spółki, który zainicjował przedmiotową sprawę administracyjną złożony został w dniu 4 września 2009 r., a więc pod rządami ustawy o grach i zakładach wzajemnych, zaś zaskarżona

i poprzedzająca ją decyzja, wydane zostały w czasie obowiązywania ustawy o grach hazardowych, natomiast art. 118 tej ustawy stanowi, że do postępowań wszczętych

i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy,

o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z treścią art. 8 tej ustawy do postępowań

w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia

29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), chyba że ustawa stanowi inaczej. Wyrażone w tym przepisie odesłania odnosi się zatem także i do, stanowiącego podstawę umorzenia postępowania w sprawie przepisu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, uprawniającego do podjęcia takiego rozstrzygnięcia w przypadku zaistnienia bezprzedmiotowości postępowania, jak i do przepisu art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że pracownik urzędu skarbowego, urzędu gminy (miasta), starostwa, urzędu marszałkowskiego, izby skarbowej, funkcjonariusz celny lub pracownik urzędu celnego, izby celnej, urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Celem określonej w przytoczonym przepisie instytucji wyłączenia jest, jak słusznie podkreślił to NSA w wydanym w sprawie wyroku z dnia 7 czerwca 2013 r., potrzeba zapewnienia ochrony prawidłowości i rzetelności postępowania oraz bezstronności orzekania, stanowiących istotną wartość procedury administracyjnej (podatkowej). Ma ona więc stanowić gwarancję bezstronności działania administracji publicznej przeciwdziałając przenoszeniu ocen formułowanych w pierwotnym postępowaniu na postępowanie odwoławcze, w którym sprawa ponownie podlegać powinna merytorycznemu i ze swej istoty obiektywnemu rozpatrzeniu. W prowadzonym postępowaniu odwoławczym, którego model powinien być ukształtowany w sposób gwarantujący realizację prawa do wniesienia odwołania, w tym prawa do ponownego oraz w szczególności sprawiedliwego rozpoznania sprawy, powinny więc znaleźć swoje zastosowanie wszystkie instytucje procesowe gwarantujące zachowanie standardu obiektywizmu działania administracji publicznej oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz ich kultury prawnej.

Okolicznością bezsprzeczną w przedmiotowej sprawie jest fakt, że decyzja Dyrektora Izby Celnej w T., zarówno w postępowaniu pierwszej, jaki i drugiej instancji, została podpisana przez tego samego pracownika, działającego

z upoważnienia organu tj. przez J. C., będącego Zastępcą Dyrektora Izby Celnej w T.. Taki stan rzeczy narusza w sposób istotny ww. przepis art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Wskazany pracownik Izby Celnej, podpisując jako osoba upoważniona decyzję pierwszo-instancyjną, brał bowiem udział w wydaniu tej decyzji, w rozumieniu o jakim mowa w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Nie mógł on więc następnie brać udziału w rozpatrywaniu sprawy

w postępowaniu odwoławczym, które stosownie do art. 221 Ordynacji podatkowej toczyło się przed tym samym organem. Jako osoba "biorąca udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" podlegał on wyłączeniu od załatwienia sprawy. Orzekając zaś dwukrotnie w tej samej sprawie naruszył zakaz wynikający z art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, co mogło mieć wpływ na naruszenie gwarancji bezstronności

i obiektywności organu odwoławczego. Podkreślić należy, iż przepis art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej ma charakter bezwzględny i nie wymaga by uprawdopodobnić jakikolwiek brak obiektywizmu czy bezstronności u pracownika wydającego decyzję.

Stanowisko o wyłączeniu od rozpatrzenia sprawy J. C.,

z uwagi na okoliczność, iż brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 130 §1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, wyraził także NSA w wyroku z dnia 7 czerwca 2013 r., który to powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt I GPS 2/12, podkreślił że przepis art. 130 §1 pkt 6 Ordynacji podatkowej ma zastosowania do pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 221 tej ustawy. Poglądem tym, jak podkreślono wyżej, tutejszy Sąd, orzekając ponownie w sprawie, jest związany.

Wskazać należy, że skoro Dyrektor Izby Celnej, jako organ o charakterze monokratycznym, na podstawie art. 143 § 2 pkt 4 Ordynacji podatkowej może upoważnić funkcjonariusza celnego lub pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu i w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń, i skoro odwołanie w niniejszej sprawie rozpatrywane było w trybie art. 221 Ordynacji podatkowej, to tym samym obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w T. był taki dobór pracowników upoważnionych do wydawania decyzji w jego imieniu, by w postępowaniu odwoławczym nie brali udziału ci pracownicy, którzy rozpatrywali sprawę w postępowaniu odwoławczym.

W tym stanie rzeczy w pełni uzasadniony jest zarzut strony, iż w sprawie miało miejsce istotne naruszenie art. 130 §1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Stosownie do art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej naruszenie przepisu art. 130 § 1 pkt 6 wskazanej ustawy stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

Wobec powyższego, biorąc pod uwagę wszystkie wskazane okoliczności, Sąd na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzję.

W przedmiocie jej wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 ppsa, zaś o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 ppsa.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów wyroku. Ponowne rozpatrzenie odwołania strony przez Dyrektora Izby Celnej w T. powinno zostać dokonywane przez pracownika nie biorącego udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] r. Z uwagi na powód uchylenia zaskarżonej decyzji tj. naruszenie art. 130 §1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów i wniosków skargi, uznając to za przedwczesne.