Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2755/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 3 października 2022 r. nr KOA/3071/Sr/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 20 czerwca 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 3 października 2022 r., nr KOA/3071/Sr/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania T. S. , od decyzji Wójta Gminy T. z 20 czerwca 2022 r., nr GOPS.4021.65.2022 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką G. S. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium wyjaśniło, że decyzją z 4 kwietnia 2022 r., nr GOPS.4021.61.2022 Wójt Gminy T. odmówił T. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wobec niespełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Decyzją z 18 maja 2022 r., nr KOA/1807/Sr/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło decyzję Wójta i przekazało mu sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę ustalenia, czy rezygnacja T. S. z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz jej niepodejmowanie są bezpośrednio związane z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Decyzją z 20 czerwca 2022 r. Wójt Gminy T. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wójt wskazał, że T. S. nie podejmowała zatrudnienia przez okres 10 lat przed datą powstania znacznego stopnia niepełnosprawności matki i w związku z powyższym trudno doszukać się bezpośredniego związku przyczynowego między znacznym stopniem niepełnosprawności G. S. (od 21 października 2019 r.), a dalszym niepodejmowaniem pracy przez T. S. .

Odwołanie od Wójta Gminy T. złożyła T. S. .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie rozpoznając sprawę wskazało, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.).

Organ wyjaśnił, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kolegium podkreśliło, że jakkolwiek ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to jednak z treści art. 17 ust. 1 wynika, że opieka musi być "stała" lub "długoterminowa". Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15).

Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. System świadczeń rodzinnych został bowiem tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia.

Z kolei w myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Kolegium wyjaśniło, że obecnie nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wobec tego w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Kolegium podało, że Wójt Gminy T. w decyzji z 20 czerwca 2022 r. prawidłowo nie wziął pod uwagę warunku ustalonego w art. 17 ust. 1b ustawy.

W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo przyjął, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie została spełniona przesłanka w postaci istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez T. S. , a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w 2015 r. T. S. w związku z pogarszającym się stanem zdrowia matki i koniecznością opieki nad nią, była zmuszona wydzierżawić część ziemi. Pozostawiła sobie tylko 2,0899 ha przeliczeniowych, aby posiadać ubezpieczenie w KRUS oraz uprawiać warzywa na własny użytek. Ponadto ostatnie zatrudnienie na podstawie umowy o pracę T. S. w firmie [...] sp. z o.o . ustało 30 kwietnia 2009 r. Tymczasem orzeczenie lekarza rzeczoznawcy KRUS w W. stwierdzające trwałą niezdolność G. S. do samodzielnej egzystencji zostało wydane 4 grudnia 2019 r. i jest to jedyne orzeczenie. Zatem skarżąca nie pracuje od 2009 r., zaś trwała niezdolność G. S. do samodzielnej egzystencji została stwierdzona od 21 października 2019 r. Taka chronologia zdarzeń wskazuje, że T. S. wiele lat przed pogorszeniem się stanu zdrowia matki i uzyskaniem w związku z tym orzeczenia o jej trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie podejmowała zatrudnienia.

Dodatkowo, ze stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca w ramach sprawowania opieki nad matką wykonywała takie czynności, jak; pomoc w przygotowaniu posiłków, pomoc w czynnościach związanych z utrzymaniem higieny osobistej, sprzątanie, pranie, robienie zakupów, organizowanie wizyt lekarskich. Matka skarżącej niewątpliwie jest osobą schorowaną wymagającą opieki, niemniej jednak nie jest osobą obłożnie chorą i przy pomocy laski jest w stanie samodzielnie się poruszać. W ocenie Kolegium czynności wykonywane przez skarżącą w związku ze sprawowaniem opieki nad matką były w istocie czynnościami sprowadzającymi się do pomocy przy czynnościach codziennych. Tak świadczona pomoc nie wykracza poza standardowe obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym, a zakres, rodzaj i charakter tych czynności mieści się w zakresie prawidłowych relacji rodzinnych, jakie występują pomiędzy rodzicem a dzieckiem. Zatem rodzaj i zakres tych czynności nie wyklucza jakiejkolwiek aktywności zarobkowej skarżącej.

Kolegium wskazało, że oprócz skarżącej zobowiązane alimentacyjnie w równym stopniu jest jej rodzeństwo, tj. brat i siostra. Jako powody, dla których osoby te nie sprawowały opieki nad matką, wymieniono chorobę brata oraz zamieszkiwanie przez siostrę w innej miejscowości. Tymczasem, zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem.

Świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. Zdaniem Kolegium nie sposób przyjąć, aby w przedmiotowej sprawie istniały obiektywne przeszkody w odniesieniu do rodzeństwa skarżącej w wywiązywaniu się przez nich ze swoich obowiązków alimentacyjnych, choćby poprzez przekazanie stosownych kwot pieniężnych, które bądź umożliwiłyby wynajęcie opiekuna, bądź byłyby wynagrodzeniem dla skarżącej z tytułu faktycznego wykonywania przez nią czynności opiekuńczych wobec matki.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 3 października 2022 r. złożyła T. S. . Wskazała, że decyzje organów obydwu instancji są dla niej krzywdzące. Podała, że zrezygnowała z uprawy ziemi ornej w związku z koniecznością sprawowania całodobowej opieki nad niepełnosprawną matką. Podniosła, że straciła wcześniej należne jej środki finansowe w związku ze spóźnionym złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, o którym to uprawnieniu nie posiadała wcześniejszej wiedzy.

Skarżąca wniosła o zmianę decyzji. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Niewątpliwie córka jest osobą na której, w rozumieniu przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki.

Jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie art. 17 ust. 1 ustawy w żaden sposób nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi o stałość opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, tj. 24 godziny na dobę (zob.: B. Chludziński [w:] P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17; wyroki: NSA z 23 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 786/2, WSA w Rzeszowie z 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 590/19; WSA we Wrocławiu z 6 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 287/19; WSA w Gliwicach z 25 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 970/19).

W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością niesporną, że matka skarżącej zgodnie z orzeczeniem KRUS jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Podczas wywiadu środowiskowego skarżąca oświadczyła, że sprawuje całodobową opiekę nad matką, a wobec pogarszającego się stanu zdrowia matki nie mogła pogodzić pracy w gospodarstwie rolnym z opieką nad matką i w 2015 r. wydzierżawiła część ziemi. Oświadczyła także, że rezygnuje z podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad matką.

Zważyć należy, że opieka musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, a zakres tych potrzeb jest określony w orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (wyroki NSA: z 7 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3946/18, z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19, z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1334/21, z 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21).

W rozpoznawanej sprawie organy nie kwestionowały samego faktu sprawowania opieki przez skarżącą nad matką, jednakże uznały, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą nie wykracza poza standardowe obowiązki domowe.

Wskazać należy, że jak podkreśla się w orzecznictwie treść orzeczenia o niepełnosprawności jest wiążąca dla organów orzekających w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż determinuje charakter i zakres opieki jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w danej sprawie osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania wnioskowanego świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Jak wyżej zaznaczono dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 ustawy zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka.

Niedopuszczalne jest samodzielne uznanie przez organy, że osoba legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności nie wymaga opieki lub wymaga jej w ograniczonym zakresie niż to wynika z wyżej wskazanego orzeczenia. Organy administracji nie mają bowiem kompetencji do dokonywania oceny stanu zdrowia osoby nad którą sprawowana jest opieka, w tym do badania, czy osoba wymaga opieki o charakterze stałym lub długotrwałym. Okoliczności te są bowiem przedmiotem orzeczenia o niepełnosprawności. W niniejszej sprawie organy zignorowały orzeczenie KRUS, z którego wynika, że G. S. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Z jednej strony Kolegium wskazało, że matka skarżącej jest osobą schorowaną i wymagającą opieki, a następnie podniosło, że nie jest osobą obłożnie chorą i przy pomocy laski może się samodzielnie poruszać. Jednakże poruszanie się o lasce, nie oznacza zdolności do samodzielnej egzystencji. Fakt niezdolności do samodzielnej egzystencji potwierdzonej przez właściwy organ wyznacza zakres niezbędnej pomocy innej osoby. Wszystkie wskazane czynności są konieczne, aby zapewnić osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej prawidłowe i godne funkcjonowanie adekwatnie do wieku i stopnia niepełnosprawności. Z zakresu tych czynności nie można wykluczyć zwykłych czynności życia codziennego, takich jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, którym osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może sprostać ze względu na swoje ograniczenia zdrowotne.

Organy uznały, że brak jest związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy utratą zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad matką. Podały, że skarżąca była ostatnio zatrudniona w [...] sp. z o.o, a zatrudnienie ustało 30 kwietnia 2009 r.

Zważyć należy, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy nie zakreśla ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowania z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie - po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia - wystąpi on o świadczenie pielęgnacyjne. Wobec tego brak jest podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (por. wyroki: NSA z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1939/21; WSA w Gdańsku z 6 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 19/22; WSA w Łodzi z 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20).

Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być dokonywana adekwatnie do czasu, w którym wnioskodawca występuje o przyznanie świadczenia. Istotne jest więc, czy w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do jego przyznania. Dla odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zatem wystarczające ustalenie, że skarżąca od 2009 r. nie jest zatrudniona. Kluczowym jest, że stan zdrowia matki skarżącej, w chwili złożenia wniosku, doprowadził do konieczności sprawowania nad nią stałej opieki, a wobec tego, czy opieka ta uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia. Jak wyżej zaznaczono przepis art. 17 ust. 1 ustawy nie zakreśla ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowania z powodu konieczności sprawowania opieki. Z treści tego przepisu wynika, że obok rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ustawodawca, jako przesłankę do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wskazał także na niepodejmowanie zatrudnienia (innej pracy zarobkowej).

Skarżąca podniosła, że już w 2015 r. z uwagi na stan zdrowia matki zmuszona była wydzierżawić gospodarstwo rolne.

Zatem nawet, gdyby okazało się, że powodem rezygnacji wnioskodawczymi z zatrudnienia w przeszłości nie była konieczność opieki nad matką, to niezbędne jest także zbadanie, czy brak możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia w późniejszym okresie powodowany był koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Ponadto, co istotne, organy nie ustaliły, czy skarżąca jest rolnikiem. Otóż skarżąca podnosiła kwestię wydzierżawienia części gospodarstwa rolnego i zaprzestania pracy w gospodarstwie w związku z koniecznością opieki nad matką. Podała także, że jest ubezpieczona w KRUS.

Kwestię świadczenia pielęgnacyjnego dla rolników reguluje przepis art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 17b ust. 1 i ust. 2 ustawy w przypadku, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Organy wskazały, że skarżąca w 2015 r. wydzierżawiła część ziemi, pozostawiając sobie 2,0899 ha przeliczeniowego. Organy nie wyjaśniły, czy skarżąca na tym areale nadal pracuje. Nie wskazały jaką powierzchnię zajmuje jej gospodarstwo, ile ziemi wydzierżawiła (w aktach są dwie umowy dzierżawy) oraz czy skarżąca uprawiała ziemię i w jakim okresie. Skarżąca podczas wywiadu podała, że część ziemi pozostawiła sobie na uprawę warzyw dla celów domowych, aby podlegać ubezpieczeniu KRUS. W odwołaniu podniosła, że w związku z opieką nad matką utraciła dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Kolegium nie odniosło się do tego zarzutu odwołania.

Sąd zwraca uwagę, że z faktu objęcia ubezpieczeniem społecznym rolnika na podstawie przepisów ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2021 r. poz. 266 ze zm.) wynika domniemanie prawne prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 1 tej ustawy ubezpieczenie społeczne rolników obejmuje, na zasadach określonych w ustawie, rolników i pracujących z nimi domowników (...). Natomiast w myśl art. 6 pkt 1 tej ustawy, przez rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.

Jednakże podnieść należy, że przesłanka pozwalająca na przyznanie rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego nie opiera się na domniemaniu prawnym prowadzenia gospodarstwa rolnego, lecz na stwierdzeniu w stanie faktycznym sprawy rzeczywistego zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Domniemanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wynikające z objęcia ubezpieczeniem przysługującym rolnikowi wynika - jak zostało to wskazane powyżej -wprost z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, natomiast przesłanka pozwalająca na przyznanie rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego nie opiera się na domniemaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, lecz wynika z rzeczywistego stanu rzeczy. Fakt zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego prowadzi do obalenia domniemania. Ciężar dowodu wykazania tego faktu ciąży na rolniku i ustawodawca ściśle określił, jaki rodzaj dowodu będzie służyć temu celowi.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Organy naruszyły także przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, ponieważ nie zostały wyjaśnione i właściwie ocenione wszystkie, wyżej wskazane, istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.