Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 289/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71a par. 1 i par. 9
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Z.sp. z o.o. z siedzibą w Ch. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2023 r. nr 2201-IEE.711.91.340.2022.AR w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 stycznia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku po rozpatrzeniu zażalenia Z. sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: "Skarżąca", "Strona"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) dalej: "k.p.a." oraz art. 34 § 3 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) dalej: "u.p.e.a." utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 10 listopada 2022 r. nr 2203-SEE.711.18181375.2022.SLL.1, którym oddalono zarzut nieistnienia obowiązku i odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie kwoty 36.217,50 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. (dalej: "organ pierwszej instancji") prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku "S." P. S. S. w likwidacji z siedzibą w C. (dalej: "S."). W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku S. organ egzekucyjny - na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a. dokonał w Z. Sp. z o.o. zajęcia wierzytelności pieniężnych z tytułu rozliczeń z zobowiązaną.

W związku z brakiem realizacji zajęć egzekucyjnych, Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. 15 października 2020 r. przeprowadził kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanego środka (zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a.). Z ustaleń kontroli wynika, że po dniu odbioru pierwszego zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej tj. po 15 marca 2018 r. S. wystawiła 26 faktur dokumentujących sprzedaż na rzecz Z. Sp. z o.o. na łączną kwotę 62.908,50 zł, które zostały przez Z. Sp. z o.o. uregulowane częściowo wpłatami na rachunek bankowy zobowiązanej, a częściowo w formie wzajemnych kompensat.

Postanowieniem nr 2203-SEE.711.235862.2021.SLL z 9 kwietnia 2021 r. organ pierwszej instancji, działając na podstawie 71a § 9 u.p.e.a., określił wysokość nieprzekazanej przez Z. Sp. z o.o., jako dłużnika zajętej wierzytelności, kwoty w wysokości 68.692,73 zł.

W wyniku rozpoznania zażalenia Skarżącej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wydał 6 września 2021 r. postanowienie nr 2201-IEE.711.2.117.2021.AW, którym uchylił w całości postanowienie organu pierwszej instancji i orzekł o wysokości nieprzekazanej przez Z. Sp. z o.o. kwoty w wysokości 57.917,50 zł. Wniesioną przez Stronę skargę na podjęte przez organ drugiej instancji rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wyrokiem z 21 września 2022 r. o sygn. akt I SA/Gd 1437/21 (wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji powyższego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. wystawił 10 października 2022 r. tytuł wykonawczy nr 2203-SEE.711.1.2022, obejmujący wskazaną w postanowieniu nr 2201-IEE.711.2.117.2021.AW z 6 września 2021 r. kwotę należności pieniężnej w wysokości 57.917,50 zł. Powyższy tytuł wykonawczy, zgodnie z art. 71b u.p.e.a. stał się podstawą do skierowania egzekucji administracyjnej do majątku Z. Sp. z o.o. W celu wyegzekwowania należności organ egzekucyjny sporządził 11 października 2022 r. zawiadomienie nr 2203-SEE.711.60913179.2022.1.BOPE o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Skarżącej w P. S.A.

Korzystając z przysługującego prawa, pismem z 13 października 2022 r., Z. Sp. z o.o. wniosła zarzut przedawnienia w zakresie części obowiązku objętego wskazanym tytułem wykonawczym, podnosząc, że wierzytelności wynikające z 4 faktur wystawionych przez S. w 2018 r. na łączną kwotę 36.217,50 zł objęte są 2-letnim terminem przedawnienia zgodnie z art. 751 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (obecnie Dz. U. z 2022 poz. 1360 ze zm.) dalej: "k.c.", a w najgorszym przypadku 3-letnim terminem (art. 118 k.c.). Ponadto, Skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia.

Postanowieniem z 18 października 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr 2203-SEE.711.1.2022 z 10 października 2022 r.

W dniu 10 listopada 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. wydał postanowienie nr 2203-SEE.711.18181375.2022.SLL.1, którym oddalił wniesiony przez Z. Sp. z o.o. zarzut nieistnienia obowiązku i w konsekwencji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie kwoty 36.217,50 zł.

Zaskarżonym postanowieniem z 13 stycznia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu zażalenia Spółki, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nr 2203-SEE.711.1.2022 z 10 października 2022 r. było postanowienie nr 2201-IEE.711.2.117.2021.AW z 6 września 2021 r., którym na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. orzeczono o wysokości nieprzekazanej przez Skarżącą kwoty w wysokości 57.917,50 zł. Wydanie postanowienia było konsekwencją stwierdzenia przez organ bezpodstawnego uchylania się Z. Sp. z o.o. od przekazania organowi egzekucyjnemu wierzytelności zajętych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec S.

Słusznie zauważył organ pierwszej instancji, że przedawnienie roszczeń zgodnie z prawem cywilnym oznacza uprawnienie dłużnika danej wierzytelności do uchylenia się od jej wykonania z uwagi na upływ czasu (określanego jako termin przedawnienia). Długość trwania terminu przedawnienia zależna jest od rodzaju poszczególnych roszczeń, a ponadto może być przedłużona wskutek zdarzeń modyfikujących bieg przedawnienia (wskazanych w art. 121-123 k.c.). Kwestię przedawnienia można jednak odnosić wyłącznie do roszczeń istniejących, nie zaś do sytuacji, gdy roszczenie wygasło np. wskutek spełnienia go - tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

W sprawie bezspornie ustalono, że po dniu zajęcia pierwszej wierzytelności tj. po 15 marca 2018 r. Skarżąca dokonała z zobowiązaną kompensat roszczeń wzajemnych, w wyniku których nastąpiło wygaśnięcie wierzytelności S. wynikających faktur czynszu najmu.

Ponadto, nawet gdyby należałoby dokonać analizy istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr 2203-SEE.711.1.2022 z 10 października 2022 r. w kwestionowanej części pod kątem przedawnienia, to uznać by należało, że do przedawnienia wierzytelności wynikających z faktur: [...], nie doszło.

Organ odwoławczy zauważył, że wymienione w przepisie art. 751 k.c. roszczenia przedawniają się z upływem skróconego, 2-letniego terminu przedawnienia tylko wówczas, jeżeli przysługują one określonym kategoriom osób. Do pierwszej grupy zaliczyć należy osoby, które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju - w zakresie roszczeń o wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot poniesionych wydatków, jak też roszczeń z tytułu zaliczek udzielonych tym osobom. Do drugiej grupy kwalifikuje ustawodawca osoby trudniące się zawodowo czynnościami utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki oraz osoby utrzymujące zakłady na ten cel przeznaczone. Szczególna regulacja przedawnienia przewidziana w art. 751 k.c. odnosi się wyłącznie do roszczeń wyraźnie unormowanych w komentowanym przepisie. Inne roszczenia, a nawet te same roszczenia, lecz przysługujące innym osobom niż wskazane w treści komentowanego przepisu, ulegają przedawnieniu z upływem terminów ogólnych, unormowanych w art. 118 k.c.

Wobec powyższego, art. 751 k.c. nie będzie miał zastosowania do wierzytelności wynikających z faktur: nr [...] z 2 maja 2018 r., nr [...] z 29 czerwca 2018 r., nr [...] z 7 września 2018 r. oraz nr [...] z 4 grudnia 2018 r. Jak wynika z umowy zawartej przez Skarżącą, faktury te dokumentują wynajem przez Stronę od S. lokalu użytkowego. Z informacji zawartych w KRS wynika, że jednym z przedmiotów działalności S. jest wynajem własnych nieruchomości. Przepisy dotyczące umowy zlecenia zawarte w przepisach 734-751 k.c., w tym dotyczące 2-letniego przedawnienia, nie będą miały zastosowania do wierzytelności wynikających z przedstawionych faktur.

Do przedmiotowych wierzytelności, gdyby nie doszło do ich wygaśnięcia, miałby zastosowanie 3-letni termin przedawnienia wskazany w art. 118 k.c. Niemodyfikowany termin przedawnienia wierzytelności upływałby zatem z dniem 31 grudnia 2021 r. Z akt sprawy wynika jednak, że przed tą datą doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia, z uwagi na zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności, a następnie poprzez wydanie postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., które również miało miejsce przed 31 grudnia 2021 r.

W skardze wywiedzionej na powyższe postanowienie organu odwoławczego, Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Strona podtrzymała zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. nieistnienie obowiązku wskutek przedawnienia roszczenia. Przyjęcie stanowiska, że zapłata należności uniemożliwia podnoszenie zarzutu przedawnienia powodowałoby, nie dające pogodzić z zasadami praworządności oraz pewności, sytuację że organ mógłby w każdym czasie (nawet po kilkudziesięciu latach) skutecznie dochodzić wyegzekwowania kwoty tytułem nieprzekazanych należności. Zdaniem Skarżącego trudno zgodzić się ze stanowiskiem, iż doszło do przerwania biegu przedawnienia, a wskazane przez organ okoliczności nie powodują takiego przerwania i nie są to okoliczności wskazane w art. 123 k.c.

Dyrektor Izby w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.)

Kontroli Sądu poddano w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 13 stycznia 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucyjnej.

Dokonana na podstawie powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że jest ono prawidłowe, a zarzuty skargi nie mogą odnieść zamierzonego skutku.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zarzuty zgłoszone przez Skarżącego w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zasługiwały na uwzględnienie. Sąd stwierdza, że organ egzekucyjny II instancji prawidłowo rozstrzygnął kwestię zgłoszonych przez Stronę zarzutów, a kwestionowane postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem, po prawidłowo przeprowadzonym przez organ postępowaniu. Innymi słowy zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte żadnymi wadami prawnymi, które mogłoby skutkować koniecznością jego uchylenia.

Zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności; (§ 2) zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług; (§ 3) jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:

1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:

a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,

b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,

c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;

2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;

3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.

Z treści cytowanego przepisu wynika, że na skutek zajęcia po stronie dłużnika zajętej wierzytelności powstają ściśle określone obowiązki względem organu egzekucyjnego statuowane przepisami ustawy egzekucyjnej, ale w żaden sposób nie dochodzi do modyfikacji charakteru czy też treści wierzytelności. Istotą dokonanego zajęcie innej wierzytelności jest, że to organ egzekucyjny a nie wierzyciel staje się podmiotem uprawnionym do odbioru zajętej wierzytelności.

Aby opisany środek egzekucyjny był skuteczny ustawodawca wprowadził rozwiązania, które mają zapewnić jego efektywność. Zgodnie z art. 71 a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2, który nie ma zastosowania w sprawie. Stosownie do art. 71a § 9 u.p.e.a. jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.

Według art. 71b u.p.e.a. jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności.

Powołane wyżej przepisy konstytuują podstawy prawne umożliwiające wyegzekwowanie kwot od dłużnika zajętej wierzytelności. Aby możliwe było uznanie danego podmiotu, jako dłużnika zajętej wierzytelności nie jest wystarczające spełnienie jedynie przesłanki formalnej, czyli faktyczne realizowanie przez ten podmiot wezwania organu egzekucyjnego, lecz konieczne jest także, aby zobowiązanemu przysługiwała wobec niego określona wierzytelność lub prawo majątkowe, które mogłyby być przedmiotem zajęcia dokonanego przez organ egzekucyjny i w dalszej konsekwencji przeprowadzenia z nich egzekucji w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji.

Wymaga zatem rozstrzygnięcia, ze względu na treść zarzutów skargi, kwestia, jak długo może być dochodzona należność od dłużnika zajętej wierzytelności.

W orzecznictwie zwrócono uwagę, że użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Skuteczne uchylenie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności ma miejsce w sytuacji wystąpienia okoliczności natury prawnej, np. przedawnienia, potrącenia, wygaśnięcia, nieistnienia wierzytelności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FSK 34/20).

Treść zobowiązania, z którego wynika zajęta wierzytelność musi być oceniana z perspektywy przepisów właściwych dla tego zobowiązania. Powyższe oznacza także, że ocena bytu spornej wierzytelności powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszystkich właściwych w sprawie przepisów Kodeksu cywilnego, a więc nie tylko przepisów dotyczących okresów, po upływie których następuje przedawnienie zobowiązania ale także przepisów, które mają wpływ na bieg terminu tego przedawnienia.

Zgodnie z art. 123 § pkt 1 k.c., bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Powołany przepis nie uzależnia zaistnienia skutku przerwania biegu terminu przedawnienia od tego, że stosowne czynności mają zostać podjęte przez wierzyciela; stanowi się, że warunkiem przerwania biegu terminu przedawnienia jest każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy mamy do czynienia z czynnością podjętą przez organ egzekucyjny, wydanie postanowienia i wystawienie tytułu egzekucyjnego, zmierzającymi w celu dochodzenia roszczenia.

Art. 71 § 9 u.p.e.a., stanowiący podstawę wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty, mówi o bezpodstawnym uchylaniu się od przekazania zajętej wierzytelności jako przesłance prawnej a nie faktycznej. Dłużnik zajętej wierzytelności skutecznie może uchylić się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu w sytuacji wystąpienia okoliczności natury prawnej (przedawnienie, potrącenie, wygaśnięcie, nieistnienie wierzytelności). Zaistnienie takich względów już po wydaniu postanowienia z art. 71a § 9 u.p.e.a. powinno skutkować umorzeniem egzekucji prowadzonej względem dłużnika zajętej wierzytelności. U.p.e.a. nie wiąże bowiem z postanowieniem żadnych konsekwencji, wpływających na byt, czy charakter prawny zajętej wierzytelności. Zatem nie można przyjąć, że zajęta wierzytelność na skutek wydania postanowienia z art. 71a § 9 u.p.e.a. przekształca się w zobowiązanie publicznoprawne dłużnika zajętej wierzytelności, ani tym bardziej, że to postanowienie takie zobowiązanie kreuje, jako niezależne od zajętej wierzytelności. Treść zobowiązania, z którego wynika zajęta wierzytelność musi być oceniana z perspektywy przepisów właściwych dla tego zobowiązania, a nie według przepisów kształtujących odpowiedzialność zobowiązanego. Dłużnik zajętej wierzytelności nie staje się dłużnikiem podatkowym. Zatem, istnienie obowiązku po stronie dłużnika zajętej wierzytelności musi uwzględniać istnienie samego zobowiązania, zaś ocena bytu wierzytelności powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszystkich właściwych przepisów k.c.

Oczywistym jest, że od trzeciodłużnika na podstawie wystawionego wobec niego tytułu wykonawczego nie można egzekwować przedawnionego długu podatkowego zobowiązanego, niemniej trzeciodłużnik może powoływać się na przedawnienie wierzytelności, która została przez organ egzekucyjny u niego zajęta i z której toczy się egzekucja. Zatem względem należności zobowiązanego (w kontrolowanej sprawie – S. biegną terminy przedawnienia uregulowane przepisami Ordynacji podatkowej, zaś względem wierzytelności zajętej u trzeciodłużnika będą miały zastosowanie przepisy regulujące przedawnienie w k.c.). W egzekucji zajętej wierzytelności wniosek trzeciodłużnika o umorzenie tej egzekucji z powołaniem się na przedawnienie zajętej wierzytelności jest dopuszczalny (nie kwestionuje tego uprawnienia orzecznictwo NSA, wręcz przeciwnie - w pełni je podkreśla) i obowiązkiem organu egzekucyjnego jest rozpatrzenie takiego wniosku, przez przeanalizowanie go pod kątem podniesionej w nim przesłanki przedawnienia.

Podkreślenia zatem wymaga, że zgodnie z art. 118 k.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata. Zgodnie z wprowadzoną z dniem 9 lipca 2018 r. zmianą - koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Roszczenia ze stosunku najmu, podobnie jak każde inne roszczenia o charakterze majątkowym, ulegają przedawnieniu. Zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w art. 118 k.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jak przyjmuje się w doktrynie, świadczenie okresowe to takie, które musi być, co do zasady, spełniane wielokrotnie, w regularnych, określonych odstępach czasu. Nie może być więc wątpliwości co do tego, iż tego rodzaju klasycznym świadczeniem jest świadczenie najemcy z tytułu czynszu najmu czy też innych opłat go obciążających, np. z tytułu dostaw mediów do lokalu oraz świadczenie z tytułu odsetek za nieterminowe regulowanie tych należności.

Zdaniem Sądu w okolicznościach sprawy, do wierzytelności wynikających z faktur nr [...] zastosowanie miałby okres trzyletni, a więc przedawniłyby się pod koniec 2021 r. Powyższy termin nie jest również kwestionowany przez Skarżącego. We wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia 13 października 2022 r. Strona wprost odwołuje się do 3-letniego terminu przedawnienia (k. 201 akt administracyjnych).

Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie, takich okolicznościach które powodowałyby zawieszenie biegu przedawnienia (art. 121 k.c.). Okoliczności takich nie podnosił również Skarżący.

Wobec powyższego kwestią wymagającą dalszego rozważenia jest ustalenie, czy mogło dojść do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania cywilnoprawnego.

Wydanie postanowienia w trybie art. 71a § 9 u.pe.a, jak i wydanie w oparciu o to postanowienie tytułu wykonawczego wobec trzeciodłużnika, stanowią okoliczność przerywającą bieg przedawnienia, o której mowa w powołanym wyżej przepisie k.c. Stanowi on bowiem, że bieg przedawnienia przerywa się "przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju".

Wyjaśniając powyższe stwierdzenie należy wskazać, że przerwa może być spowodowana przez wierzyciela, jak i przez dłużnika, zaś przyczynami przerwania biegu terminu przedawnienia mogą być zarówno zdarzenia (czynności) w znaczeniu materialnoprawnym, jak i o charakterze procesowym (zob. Kidyba Andrzej (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, wyd. II, WKP 2012). Odnosząc powyższe do specyfiki niniejszej sprawy, niezbędnym staje się powołanie regulacji u.p.e.a. Na podstawie jej art. 67a § 1 organ egzekucyjny może z mocy samego zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego albo zajęcia ruchomości wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Oznacza to, że z chwilą skutecznego zajęcia wierzytelności lub prawa majątkowego przez organ egzekucyjny przechodzą na ten organ wszelkie uprawnienia zobowiązanego wynikające z zajętych wierzytelności lub praw, związane z ich realizacją. Zajęcie wierzytelności musi być dokonane w sposób prawnie skuteczny, tj. przewidziany w przepisach u.p.e.a. Tylko wtedy następuje bowiem przeniesienie na organ egzekucyjny wszelkich uprawnień zobowiązanego, które wynikają z zajętych wierzytelności lub praw. Konsekwencją skutecznego zajęcia jest możliwość wykonywania przez organ wszelkich praw zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Organ egzekucyjny wstępuje w miejsce zobowiązanego, natomiast trzeciodłużnikowi nie wolno wypłacać zobowiązanemu zajętej kwoty, lecz jest on zobowiązany do jej przekazania organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej od dłużnika podatkowego należności. Innymi słowy, poprzez omawiane zajęcie wierzytelności organ egzekucyjny wstępuje w prawa zobowiązanego nie tylko w toczącej się sprawie. Może on składać za zobowiązanego wszelkie oświadczenia woli i dokonywać czynności cywilnoprawnych związanych z realizacją zajętych praw i korzystać z rzeczy, o ile jest to niezbędne do przeprowadzenia egzekucji (zob. Kijowski Dariusz Ryszard (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II; LEX 2015).

Z powyższego należy wyprowadzić wniosek, że po skutecznie dokonanym zajęciu wierzytelności, organ egzekucyjny staje się wierzycielem zajętej kwoty, skoro co do niej wstąpił w prawa zobowiązanego w stosunku do jego dłużnika. Natomiast art. 71b u.p.e.a. daje temuż organowi egzekucyjnemu uprawnienie do ściągnięcia zajętej wierzytelności od dłużnika w trybie egzekucji administracyjnej, przy czym tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności jej zajęcia. Oznacza to, że organ egzekucyjny, który z mocy skutecznego zajęcia wierzytelności wszedł w prawa zobowiązanego w stosunku do tej wierzytelności, poprzez możliwość wystawienia tytułu wykonawczego (art. 71b u.p.e.a.) i prowadzenia na jego podstawie egzekucji administracyjnej zajętej wierzytelności występuje w podwójnej roli - wierzyciela i organu powołanego do egzekwowania roszczeń danego rodzaju, tj. roszczeń dłużnika w stosunku do zajętej wierzytelności. Obligatoryjną czynnością organu egzekucyjnego, poprzedzającą wystawienie tytułu wykonawczego, jest wydanie postanowienia w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a., w którym organ określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Dopiero ustalenie tej kwoty określi należność, w stosunku do której organ egzekucyjny wykonuje prawa zobowiązanego, a tym samym może być wystawiony tytuł wykonawczy. Wydanie tego postanowienia jest zwieńczeniem uregulowanej w art. 71a u.p.e.a. procedury kontroli realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego (zajęcia wierzytelności) i zapada ono tylko w sytuacji, gdy dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania jej (bądź jej części) organowi egzekucyjnemu, otwierając drogę do wyegzekwowania tej kwoty od trzeciodłużnika w trybie egzekucji administracyjnej. Jego wydanie jest niezbędne do wystawienia przeciwko temu dłużnikowi tytułu wykonawczego.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, zdaniem Sądu, wydanie postanowienia w trybie art. 71 § 9 u.p.e.a., podobnie jak następujące po nim wystawienie tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny w stosunku do objętej postanowieniem kwoty, są czynnościami przedsięwziętymi bezpośrednio w celu zaspokojenia roszczenia przysługującego zobowiązanemu od dłużnika. Zatem w przedmiotowej sprawie bieg terminu przedawnienia przerwało wydanie w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a. postanowienia z 6 września 2021 r., którym została określona kwota zajętej wierzytelności w kwocie 57.917,50 zł. Należy uściślić, że jedynie co do tej kwoty cywilnoprawnego roszczenia zobowiązanego względem trzeciodłużnika przedawnienie przestało biec.

Po przerwaniu biegu przedawnienia nie zaczęło ono biec na nowo (art. 124 § 1 k.c.), albowiem - jak już wyżej wyjaśniono - czynnością, która bieg przedawnienia przerwała, było wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia z art. 71a § 9 u.p.e.a. Wydanie zatem tego postanowienia jest czynnością przed innym organem powołanym do egzekwowania roszczeń danego rodzaju, przedsięwziętą bezpośrednio w celu zaspokojenia roszczenia. Natomiast w myśl art. 124 § 1 k.c. w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone. Zatem w kontrolowanej sprawie, dopóki nie zostanie zakończona wobec skarżącego egzekucja zajętej u niego wierzytelności zobowiązanego, przedawnienie tego roszczenia nie będzie biec na nowo. Zakończenie egzekucji może nastąpić np. w wyniku wyegzekwowania od Skarżącego objętej postanowieniem z 6 września 2021 r. należności, czy w wyniku przedawnienia należności podatkowej zobowiązanego.

Sąd stwierdza zatem, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wniosek Skarżącego o umorzenie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego podlegał oddaleniu.

Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi

i na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

[pic]