Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 817/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6554
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 2 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2469
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej  z dnia 21 grudnia 2018 r. w sprawie kryteriów, na podstawie których Główny  Inspektor Rybołówstwa Morskiego dokonuje oceny wagi stwierdzonego naruszenia przepisów wspólnej polityki rybołówstwa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A.S. i K.J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2023 r. nr RYB.kr.9141.50.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za przekroczenie przyznanej kwoty połowowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Rybołówstwa Morskiego w S. (dalej jako: "organ I instancji" lub "Główny Inspektor") decyzją z 19 października 2022 r. nr IS-DK/97/2021 wymierzył A. S. i K.J.J.(dalej "skarżący" lub "zobowiązani") karę pieniężną w kwocie 711 904,50 zł za przekroczenie przyznanej kwoty połowowej szprota wpisanej w specjalnym zezwoleniu połowowym na rok 2021; przyznał na statek rybacki o oznace K.(...), którego armatorami są A.S.,K.J.J. 6 punktów za poważne naruszenie przepisów wspólnej polityki rybołówstwa; decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od decyzji skarżący podnieśli, że organ nie wziął pod uwagę okoliczności związanych z nieukierunkowanym połowem szproty przez statek rybacki K.(...) w ramach połowów śledzia i nie zgadzają się, że doszło do poważnego naruszenia przepisów Wspólnej Polityki Rybołówstwa (WPR), o którym mowa w art. 42 rozporządzenia nr 1005/2008. Stanęli na stanowisku, że organ niezasadnie wymierzył karę o blisko sześćdziesiąt razy wyższą niż innym armatorom.

Uznając bezzasadność złożonego odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną obecnie decyzją z 11 lutego 2023 r. nr RYB.kr.9141.50.2022 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał m. in., że zgodnie ze specjalnym zezwoleniem połowowym nr 1294/2021 z 29 grudnia 2021 r. armator otrzymał kwotę szprota w ilości 535722 kg do odłowienia w roku 2021 r. w podrejonie 25-32 Morza Bałtyckiego. Jak ustalono na podstawie danych z Systemu Elektronicznej Rejestracji i Elektronicznego Raportowania (ERS), armator statku rybackiego K.(...) na dzień 31 grudnia 2021 r. dokonał w podrejonach 25-32 Morza Bałtyckiego połowu szprota w łącznej ilości 693923 kg, co oznacza, że przyznana na statek rybacki K.(...) kwota połowowa szprota w roku 2021 została przekroczona o 158201 kg.

Organ wyjaśnił, że po stwierdzeniu popełnienia naruszenia ma obowiązek ustalić czy naruszenie ma poważny charakter w rozumieniu rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 21 grudnia 2018 r. w sprawie kryteriów, na podstawie których Główny Inspektor Rybołówstwa Morskiego dokonuje oceny wagi stwierdzonego naruszenia przepisów wspólnej polityki rybołówstwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 2469 ze zm. dalej "rozporządzenie w sprawie kryteriów"). Ustanowione w rozporządzeniu kryteria to powtarzalność danego naruszenia przepisów wspólnej polityki rybołówstwa oraz wartość osiągniętych korzyści finansowych powstałych w wyniku naruszenia przepisów wspólnej polityki rybołówstwa albo wartość rynkowa netto produktów rybołówstwa pozyskanych w wyniku naruszenia tych przepisów. W przypadku naruszenia polegającego na przekroczeniu kwot połowowych określonych gatunków organizmów morskich wpisanych w specjalnym zezwoleniu połowowym naruszenie ma poważny charakter jeżeli zostało popełnione co najmniej raz w okresie 12 kolejnych miesięcy od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za ten sam rodzaj naruszenia stała się ostateczna lub wartość osiągniętych korzyści finansowych powstałych w wyniku naruszenia przepisów wspólnej polityki rybołówstwa albo wartość rynkowa netto produktów rybołówstwa pozyskanych w wyniku naruszenia tych przepisów wynosi 7000 zł. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kryteriów, naruszenie przepisów wspólnej polityki rybołówstwa ma poważny charakter, jeżeli spełnione jest którekolwiek z kryteriów.

Zatem, jak podkreślił organ odwoławczy w celu ustalenia wartości rynkowej netto produktów rybołówstwa pozyskanych w wyniku popełnienia naruszenia, organ przeanalizował wartości rynkowe netto szprota, jakie armatorzy statku K.(...) uzyskali ze sprzedaży, co wystarczyło do przekroczenia kwoty 7000 zł. Jak wynika z informacji od Centrum Monitorowania Rybołówstwa - wydziału Departamentu Rybołówstwa średnia cena rynkowa szprota na dzień 31 grudnia 2021 r. wyniosła 0,90 zł/1 kg. Wysokość kary pieniężnej obliczono poprzez przemnożenie pięciokrotności wartości produktów rybołówstwa pozyskanych w wyniku popełnienia naruszenia. Wartość produktów rybołówstwa obliczono poprzez przemnożenie ilości szprota, o jaką została przekroczona kwota połowowa, tj. 158201 kg oraz średniej ceny rynkowej tego gatunku, tj. 0,90 zł/1 kg.

W wyniku ustalenia, że wartość osiągniętych korzyści finansowych przekracza kwotę 7000 zł, określoną w pkt 14 załącznika do rozporządzenia w sprawie kryteriów, Minister stwierdził, że naruszenie ma poważny charakter oraz przyznał punkty za poważne naruszenie przepisów Wspólnej Polityki Rybołówstwa. Zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy o rybołówstwie morskim, punkty za poważne naruszenia przyznaje się armatorowi statku rybackiego w liczbie określonej w załączniku XXX do rozporządzenia nr 404/2011. Zgodnie z załącznikiem XXX rozporządzenia nr 404/2011 za poważne naruszenie polegające na przekroczeniu kwot połowowych określonych gatunków organizmów morskich wpisanych w specjalnym zezwoleniu połowowym przyznaje się 6 punktów.

Organ odwoławczy podkreślił, że armatorzy statku rybackiego K.(...) przekroczyli przyznaną w ilości 158201 kg kwotę połowowa szprota już w dniu 25 kwietnia 2021 r. o 4732 kg. Po tej dacie statek rybacki K.(...) wypływał jeszcze trzynaście razy. Podczas tych trzynastu rejsów armatorzy dokonali połowu 153469 kg szprota. Organ wskazał, że przy prowadzeniu połowów śledzia, nieunikniony jest przyłów szprota. Zatem armator powinien był zostawić sobie kwotę szprota na przyłów, co jest powszechnie stosowana przez armatorów praktyką. Tymczasem, w niniejszej sprawie, na co wskazują wpisy w dzienniku połowowym, armator już pod koniec kwietnia wyłowił całą przyznaną mu kwotę połowową szprota i nie zostawił sobie kwoty szprota na przyłów.

Minister przypomniał, że w wielu rejsach połowowych, prowadzonych po wyczerpaniu kwoty połowowej szprota, ilości złowionego szprota są większe niż ilości złowionego śledzia (np. rejs z 28 kwietnia 2021 r., rejs z 27 kwietnia 2021 r., rejs z 25 kwietnia 2021 r., rejs z 22 września 2021 r. oraz z 15 września 2021 r.), co oznacza, że nie mamy do czynienia z przyłowem, lecz połowem określonego gatunku. W niniejszej sprawie ilości złowionego szprota w stosunku do ilości złowionego śledzia, wskazują, że szprot nie mógł stanowić jedynie przyłowu. Podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest przekroczenie kwoty połowowej szprota przyznanej armatorowi do odłowienia w 2021 r., dlatego też nie podlega badaniu zamiar armatora prowadzenia połowów innego gatunku.

Ze wskazanych wyżej powodów w ocenie Ministra na uwzględnienie nie zasługuje zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, poprzez pominięcie faktu, że statek rybacki K.(...) po wyczerpaniu kwoty połowowej szproty prowadził jedynie ukierunkowane połowy śledzia oraz że przerywał połowy i wracał do portu za każdym razem po uzyskaniu przyłowu szproty.

Decyzję organu odwoławczego zaskarżyli – przy pomocy swego pełnomocnika – A.S. i K.J.J. zarzucając jej obrazę:

1) art. 3 ust 1 lit. c w zw. z art. 42 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1005/2008 ustanawiającego wspólnotowy system zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania, zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, (WE) nr 1936/2001 i (WE) nr 601/2004 oraz uchylającego rozporządzenia (WE) nr 1093/94 i (WE) nr 1447/1999 (Dz.U. L 286 z 29.10.2008, str. 1, dalej "rozporządzenie nr 1005/2008") poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie przyjmując, iż każdorazowo przekroczenie kwoty połowowej szprota wpisanej w specjalnym zezwoleniu połowowym w 2021 r. jest zawsze bezwzględnie uznane za poważne naruszenie Wspólnej Polityki Rybołówstwa, o którym mowa w art. 42 ust. 1 rozporządzenia nr 1005/2008 podczas gdy art. 3 ust. 1 lit. c w zw. z art. 42 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1005/2008 wskazuje, iż jedynie domniemywa się, że statek rybacki prowadził połowy NNN jeżeli wykazano, że wbrew środkom ochrony i zarządzania obowiązującym na obszarze prowadzenia przez ten statek takiej działalności, prowadził połowy w strefie zakazu połowów, podczas sezonu zamkniętego, bez kwoty, po przekroczeniu kwoty lub poniżej zakazanej głębokości. Zdaniem strony należy przez to rozumieć, iż tylko wykonywanie połowów (tj. prowadzenie połowów jako czynności) ukierunkowanych na określony gatunek ryb w sposób umyślny, na który armator statku rybackiego wcześniej przekroczył kwotę (w tej sprawie gatunku szproty) mogłoby wypełnić znamiona dyspozycji art. 3 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1005/2008 i w dalszej kolejności dawać podstawę do rozważenia, czy doszło do połowów określonych jako NNN będących poważnym naruszeniem przepisów wspólnej polityki rybołówstwa, przy jednoczesnym uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy, w tym innych przepisów Wspólnej Polityki Rybołówstwa, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca z uwagi na fakt, iż statek rybacki K.(...) po wyczerpaniu kwoty połowowej szproty w żadnej sytuacji w 2021 r. nie prowadził ukierunkowanych połowów na ten gatunek (tj. szproty), lecz prowadził połowy na inny gatunek ryb, tj. śledzia, o czym świadczą używane i zgłaszane w dzienniku połowowym statku rybackiego K.(...) narzędzia połowowe OTM-32, zaś przekroczenie kwoty połowowej szproty wynikało z obowiązku prawnego armatorów statku rybackiego wprowadzenia tzw. "odrzutów" (tj. niepożądanych ryb) na pokład statku rybackiego i zatrzymania na statku, rejestracji i wyładunku, zgodnie z art. 15 rozporządzenia nr 1380/2013 z 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniającego rozporządzenia Rady (WE) nr 1954/2003 i (WE) nr 1224/2009 oraz uchylającego rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 i (WE) 639/2004 oraz decyzję Rady 2004/585/WE (DZ. Urz. UE L 354 z 28.12.2013, s. 22), dalej "rozporządzenie nr 1380/2013", co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przez organ kary pieniężnej wobec armatora statku K.(...) i przyznania punktów za poważne naruszenie;

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię § 2 ust 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 21 grudnia 2018 r. w sprawie kryteriów, na podstawie których Główny Inspektor Rybołówstwa Morskiego dokonuje oceny wagi stwierdzonego naruszenia przepisów wspólnej polityki rybołówstwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 2469 z późn.zm., dalej "rozporządzenie w sprawie kryteriów"), dokonaną przez organ odwoławczy w oderwaniu od przepisów nadrzędnych, takich jak: art. 3 ust 1 lit. c w zw. z art. 42 ust 1 lit a rozporządzenia nr 1005/2008 i błędne uznanie przez organ, że spełnienie przesłanek określonych w rozporządzeniu jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia, że naruszenie ma poważny charakter, podczas gdy przepisy wyższego rzędu wskazują, iż niezbędną przesłanką do zakwalifikowania połowu jako połów NNN jest ocena połowu armatorów, nie zaś sam skutek, do którego doszło wskutek przestrzegania przepisów dotyczących obowiązku wyładunkowego, o którym mowa w art. 15 rozporządzenia 1380/2013. Zatem, tylko ukierunkowane połowy na szprota bez indywidualnej kwoty tego gatunku byłyby podstawą do wypełnienia przesłanek, o których mowa w art. 3 ust 1 lit c w zw. z art. 42 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1005/2008, aby uznać połów jako połów NNN,

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 15 ust 1 rozporządzenia nr 1380/2013 w zw. z art. 50 ust. 3 ustawy z 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U. z 2022 r. poz. 540 dalej "ustawa o rybołówstwie morskim") poprzez błędną wykładnię, uznając, że armatorzy nie byli zobowiązani do wprowadzania tzw. "odrzutów" (tj. niepożądanych ryb, w tym przypadku szproty złowionej przy połowach śledzia) na pokład statku rybackiego i zatrzymania na statku, rejestracji i wyładunku tych ryb z uwagi na przekroczenie kwoty indywidualnej szproty, podczas gdy art. 15 ust. 1 jest przepisem bezwzględnym, za którego niewypełnienie istnieje sankcja określona w art. 90 ust 1 lit. c rozporządzenia 1224/2009 poprzez uznanie wyrzucenia "odrzutów" (przyłowów) za poważne naruszenie WPR określone w art. 42 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1005/2008. Ponadto, treść art. 15 ust. 1 rozporządzenia 1380/2013 wskazuje, że "przyłów" tylko "w stosownych przypadkach odlicza się od kwot" dodatkowo nie rozróżniając czy daną ilość wyłowionej ryby w ramach art. 15 ust. 1 odlicza się od kwoty indywidualnej czy też kwoty ogólnej, np. wyodrębnionej na podstawie art. 44 ust. 3 ustawy o rybołówstwie morskim,

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 44 ust. 3 ustawy o rybołówstwie morskim poprzez błędne przyjęcie przez organ, że z kwoty tej mogą korzystać jedynie armatorzy, którzy nie posiadają kwoty połowowej danego gatunku w specjalnym zezwoleniu połowowym,

- naruszenie przepisów art. 92 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1007 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540) w zw. z art. 131 ust 5 ustawy o rybołówstwie morskim oraz art. 366 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360) poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, bowiem skoro tryb nakładania kar pieniężnych jest wyczerpująco unormowany w art. 126 ust. 1 ustawy o rybołówstwie morskich oraz w przepisach kpa (rozdział 13), to brak jest przesłanej do stosowania przepisów wprost z Ordynacji podatkowej oraz przyjęcia, iż termin wymagalności zapłaty terminu kary administracyjnej i naliczania odsetek należy liczyć w terminie 14 dni od daty doręczenia stronie decyzji organu I instancji zamiast w terminie 14 dni od chwili ostateczności decyzji organu II instancji (tj. 14 dni od doręczenia stronie decyzji wydanej przez organ II instancji);

2) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7 kpa, art. 77 kpa - poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, w tym nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz nieprzesłuchanie świadka,

- art. 10 kpa, art. 80 kpa w zw. z art. 81 kpa oraz art. 81a kpa poprzez brak wyczerpującego i precyzyjnego wyjaśnienia, jakie fakty organy obu instancji uznały za udowodnione oraz rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść strony. Organ nie odniósł się do zarzutu nierównego traktowania podmiotów oraz nie wskazał na jakiekolwiek dowody, fakty, wiedzę specjalistyczną lub przepisy prawa, które mogłyby potwierdzić tezy organu II instancji, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z przyłowem, lecz połowem określonego gatunku,

- art 8 § 1 i § 2 kpa, poprzez naruszenie zasady równego traktowania strony i odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, i wymierzenie w stosunku do skarżących kary blisko pięćdziesiąt razy wyższej niż u innych armatorów,

- art. 189e kpa poprzez wymierzenie kary administracyjnej przez organ wobec strony pomimo faktu, iż do przekroczenia indywidualnej kwoty połowowej szproty armatorów K.(...) doszło przy nieukierunkowanym połowie śledzia na co strona nie mogła mieć wpływu, tj. wystąpiła siła wyższa,

3) błędy w ustaleniach faktycznych, mających wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy takich jak:

- bezpodstawne pominięcie faktu, iż statek K.(...) po wyczerpaniu kwoty połowowej w żadnej sytuacji w 2021 r. nie prowadził ukierunkowanych połowów szproty, lecz śledzia, o czym świadczą używane i zgłaszane narzędzia połowowe - nieuzasadnione pominięcie, iż statek rybacki K.(...) po przekroczeniu indywidualnej kwoty połowowej szproty przy połowie śledzia, przerywał połów i wracał do portu, co świadczy o nieprowadzeniu połowów ukierunkowanych na gatunek szproty,

- bezpodstawne pominięcie faktu, iż statek rybacki K.(...) nie zdołał odłowić całej indywidualnej kwoty połowowej śledzia z uwagi na przyłowy szprota i dążył do wymiany niewyłowionej kwoty indywidualnej śledzia na szprota z innymi jednostkami rybackimi, co świadczy o podejmowanych staraniach armatorów statku K.(...), aby indywidualna kwota szproty, była jak najmniej przekroczona - bezpodstawne pominięcie, iż statek rybacki K.(...) był kontrolowany w dniu 16 września 2021 r" w wyniku której to kontroli nie wykazano żadnych naruszeń przepisów WPR,

- pominięcie, że ogólna kwota połowowa dla Polski szproty na 2021 r. nie została odłowiona w całości, co stanowi, że przekroczenie kwoty połowowej szproty wpisanej w specjalnym zezwoleniu połowowym dla statku rybackiego K.(...) nie wpłynęło na naruszenie przez Polskę przepisów w ramach WPR i nie miało negatywnych skutków dla zasobów morskich kraju,

- błędne przyjęcie przez organ, że armatorzy mają zawsze możliwość wymiany kwot połowowych,

- pominięcie faktu, iż nieodłowienie przez armatora całej indywidualnej kwoty połowowej określonego gatunku w danym roku ma wpływ na zmniejszenie przydziału na przyszły rok tego gatunku w specjalnym zezwoleniu połowowym - polegający na błędnym przyjęciu przez organ, że ilość złowionego szprota świadczy o prowadzeniu faktycznie połowów szprota, podczas gdy zgodnie z wiedzą specjalistyczną i doświadczeniem zawodowym, przyłów szprota przy połowach śledzia jest sytuacją często spotykaną i nie jest ona uzależniona do techniki i metody połowu.

Podnosząc powyższe skarżący wnieśli o uchylenie skarżonej decyzji oraz decyzji wymierzającej karę pieniężną oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto o dopuszczenie dowodu z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. tj.

1. decyzji Głównego Inspektora Rybołówstwa Morskiego z 22 kwietnia 2022 r. nr IS-Dk/92/2021 na okoliczność naruszenie zasady równego traktowania strony i odstąpienia bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, przy wydawaniu niniejszej decyzji, biorąc pod uwagę poprzednio wydawane odmienne decyzje wobec innych armatorów statków rybackich w zbliżonym stanie prawnym i faktycznym za zdarzenia w tym samym czasookresie, tj. dotychczas organ uznawał przekroczenie kwoty połowowej szproty w podobnych ilościach za naruszenie z art. 125 pkt 1 lit. a ustawy o rybołówstwie morskim i wymierzał kary pieniężne w wysokości około 15 000 zł, zaś w niniejszym przypadku uznał, iż doszło do poważnego naruszenia przepisów WPR, o którym mowa w art. 42 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) NR 1005/2008 z 29 września 2008 r. i wymierzanie na podstawie art. 79 ust. 1, 2 i 6, art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim kary pieniężnej w wysokości 940 383 zł tj. kary pieniężnej przeszło pięćdziesiąt razy wyższej niż u innych armatorów;

2. ekspertyzy mgr inż. Krzysztof Stanucha, absolwenta Wydziału Rybactwa Morskiego Akademii Rolniczej w Szczecinie (obecnie ZUT Szczecin) w specjalizacji Eksploatacja Zasobów oraz Ochrona Mórz i Oceanów, posiadacza Certificate of Fisheries Management & Planning wydanego przez Humbeside International Fisheries Institute (UK), reprezentanta Krajowej Izby Producentów Ryb w Bałtyckiej Radzie Doradczej(BSAC), konsultanta polskiej Administracji (Departament Rybołówstwa) przy tworzeniu Regulacji Unijnej no 2187/2005 w zakresie ochrony zasobów rybackich poprzez środki techniczne w Morzu Bałtyckim, konstruktora narzędzi połowowych w Baltic Net sp. z o. o w przedmiocie uzyskania wiedzy specjalistycznej w zakresie selektywności narzędzi połowowych do połowów ryb pelagicznych ze szczególnym uwzględnieniem narzędzi połowowych do połowów śledzia - na okoliczność wiedzy specjalistycznej w zakresie narzędzi połowowych i technik połowowych szproty i śledzia, selektywności narzędzi połowowych oraz podstaw do uznania jaki połów można uznać za ukierunkowany w zakresie połowu śledzia i szproty, na okoliczność zaprzeczenia całkowicie dowolnych ustaleń organu II instancji w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na rozprawie w dniu 12 grudnia 2023 r. Sąd zarządził połączenie spraw o sygn. akt V SA/Wa 816/23 oraz V SA/Wa 817/23 do wspólnego rozpoznania i odrębnego wyrokowania.

Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy skarżący jako armatorzy statku rybackiego K.(...) przekraczając przyznaną kwotę połowową szprota o 158201 kg popełnili poważne naruszenie przepisów wspólnej polityki rybołówstwa co spowodowało przyznanie armatorowi tego statku 6 punktów i wymierzenie kary pieniężnej jak ustalił organ, czy też jak utrzymują skarżący wykonywali rejsy ukierunkowane na połów śledzia, a szprota stanowiła jedynie niepożądany przyłów, co powinno w konsekwencji prowadzić do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i przyznania punktów.

Sąd w tak zarysowanym sporze przyznaje rację organowi podzielając jego ustalenia faktyczne oraz oceny prawne.

Z akt sprawy niespornie wynika, że podczas rejsów połowowych skarżący już 25 kwietnia 2021 r. (na długo przed końcem 2021 r.) przekroczyli przyznaną im na ten rok - w ilości 693923 kg w specjalnym zezwoleniu połowowym - kwotę połowową szprota o 4732 kg. Co istotne, po tej dacie statek rybacki wypływał jeszcze trzynaście razy, a armatorzy dokonali połowu 153469 kg szprota. Wpisy w dzienniku połowowym wskazują, że armatorzy już pod koniec kwietnia wyłowili całą przyznaną im kwotę połowową szprota i nie zostawili sobie kwoty szprota na przyłów. W wielu rejsach połowowych, prowadzonych już po wyczerpaniu kwoty połowowej szprota, ilości złowionego szprota są większe niż ilości złowionego śledzia (np. rejs z 28 kwietnia 2021 r., rejs z 27 kwietnia 2021 r., rejs z 25 kwietnia 2021 r., rejs z 22 września 2021 r. oraz z 15 września 2021 r.), co oznacza, że nie mamy do czynienia z przyłowem, lecz połowem określonego gatunku, a szprot nie mógł stanowić jedynie przyłowu.

Wagę stwierdzonego naruszenia dokonuje organ na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 21 grudnia 2018 r. w sprawie kryteriów, na podstawie których Główny Inspektor Rybołówstwa Morskiego dokonuje wagi oceny wagi stwierdzonego naruszenia przepisów wspólnej polityki rybołówstwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 2469 ze zm. w skrócie: "rozporządzenie w sprawie kryteriów"). Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kryteriów, naruszenie przepisów wspólnej polityki rybołówstwa ma poważny charakter, jeżeli spełnione jest którekolwiek z kryteriów. Wynika z niego, że kryteria to powtarzalność danego naruszenia przepisów wspólnej polityki rybołówstwa oraz wartość osiągniętych korzyści finansowych powstałych w wyniku naruszenia przepisów wspólnej polityki rybołówstwa albo wartość rynkowa netto produktów rybołówstwa pozyskanych w wyniku naruszenia tych przepisów. W przypadku naruszenia polegającego na przekroczeniu kwot połowowych określonych gatunków organizmów morskich wpisanych w specjalnym zezwoleniu połowowym naruszenie ma poważny charakter jeżeli zostało popełnione co najmniej raz w okresie 12 kolejnych miesięcy od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za ten sam rodzaj naruszenia stała się ostateczna lub wartość osiągniętych korzyści finansowych powstałych w wyniku naruszenia przepisów wspólnej polityki rybołówstwa albo wartość rynkowa netto produktów rybołówstwa pozyskanych w wyniku naruszenia tych przepisów wynosi 7000 zł (zgodnie z poz. 14 załącznika do tegoż rozporządzenia).

Przywoływana regulacja przewiduje również, że zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie kryteriów, osiągniętą korzyść finansową, w przypadku kryterium dotyczącego wartości osiągniętych korzyści finansowych powstałych w wyniku naruszenia przepisów wspólnej polityki rybołówstwa albo wartości rynkowej netto produktów rybołówstwa pozyskanych w wyniku naruszenia tych przepisów, o którym mowa w załączniku do rozporządzenia, bierze się pod uwagę, jeżeli ta korzyść jest wpisana w dokumencie sprzedaży, o którym mowa w art. 62 rozporządzenia nr 1224/2009.

Mając na uwadze powyższe do analizy przyjęto kryterium wartości rynkowej netto produktów rybołówstwa pozyskanych w wyniku przekroczenia przyznanej kwoty połowowej szprota na rok 2021. Organ prawidłowo przeanalizował wartości rynkowe netto szprota, jakie armatorzy statku rybackiego o oznace K.(...) uzyskali ze sprzedaży tylko w kraju, po przekroczeniu kwoty połowowej. Wg Elektronicznego Systemu Raportowania (ERS) - rejestru sprzedaży przekroczyli już po pierwszym rejsie wartość netto szprota powyżej 7000 zł, a tym samym przekroczenie kwoty połowowej szprota wpisanego w specjalnym zezwoleniu połowowym w roku 2021 jest poważnym naruszeniem Wspólnej Polityki Rybołówstwa (WPR).

W związku z poważnym naruszeniem przepisów WPR, organ zasadnie zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy o rybołówstwie morskim (Dz. U. z 2022 r., poz. 540), przyznał na dany statek rybacki armatorowi tego statku wykonującemu rybołówstwo komercyjne punkty, o których mowa w art. 126 ust. 1 rozporządzenia nr 404/2011, za poważne naruszenia przepisów WPR, o których mowa w art. 42 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1005/2008.

Z kolei na podstawie art. 42 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1005/2008 z 29 września 2008 r. ustanawiającego wspólnotowy system zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania, zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2847/ 93, (WE) nr 1936/2001 i (WE) nr 601/2004 oraz uchylającego rozporządzenia (WE) nr 1093/94 i (WE) nr 1447/1999, na użytek rozporządzenia poważne naruszenie oznacza działania uznawane za połowy NNN zgodnie z kryteriami określonymi w art. 3. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. c ww. rozporządzenia, domniemywa się, że statek rybacki prowadzi połowy NNN, jeżeli wykazano, że wbrew środkom ochrony i zarządzania obowiązującym na obszarze prowadzenia przez ten statek takiej działalności: prowadził połowy w strefie zakazu połowów, podczas sezonu zamkniętego, bez kwoty, po przekroczeniu kwoty lub poniżej zakazanej głębokości.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 79 ust. 2 ustawy o rybołówstwie w związku z art. 126 ust. 1 rozporządzenia nr 404/2011 punkty za poważne naruszenia przyznaje się armatorowi statku rybackiego w liczbie określonej w załączniku XXX do rozporządzenia nr 404/2011. Zgodnie z poz. 8 załącznika nr XXX za prowadzenie połowów w strefie zakazu połowów, podczas sezonu zamkniętego, bez kwoty, no przekroczeniu kwoty lub poniżej zakazanej głębokości przyznaje się armatorowi punkty za poważne naruszenie WPR w liczbie 6 (słownie: sześć).

Nadto z art. 126 ust. 1 ustawy o rybołówstwie wynika, że kto dopuścił się poważnego naruszenia przepisów WPR, o którym mowa w art. 42 ust. 1 rozporządzenia nr 1005/2008 lub w art. 90 ust. 1 rozporządzenia nr 1224/2009, podlega karze pieniężnej w wysokości pięciokrotności wartości produktów rybołówstwa pozyskanych w wyniku popełnienia poważnego naruszenia, która jest ustalana na podstawie średniej ceny rynkowej danego gatunku organizmów morskich wynikającej z elektronicznego systemu raportowania połowów na dzień popełnienia naruszenia, a jeżeli w tym systemie brak jest średniej ceny rynkowej na dzień popełnienia naruszenia, bierze się pod uwagę średnią cenę rynkową wynikającą z tego systemu na dzień najbliższy przed dniem, w którym popełniono naruszenie.

Wysokość kary pieniężnej prawidłowo obliczono poprzez przemnożenie pięciokrotności wartości produktów rybołówstwa pozyskanych w wyniku popełnienia poważnego naruszenia. Wartość produktów rybołówstwa obliczono poprzez przemnożenie ilości szprota, o jaką została przekroczona kwota połowowa tj. 535722 kg oraz średniej ceny rynkowej tego gatunku, która wg Centrum Monitorowania Rybołówstwa (CMR) wydziału Departamentu Rybołówstwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynosiła na dzień 31.12.2021 r. 0,90 zł/1 kg.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 lit. c w zw. z art. 42 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1005/2008 poprzez błędne przyjęcie przez organ, że każdorazowo przekroczenie kwoty połowowej szproty wpisanej w specjalnym zezwoleniu połowowym powinno być zawsze bezwzględnie uznane za poważne naruszenie WPR, podczas gdy przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1005/2008 mówi jedynie o domniemaniu prowadzenia połowów NNN w przypadkach określonych w tym przepisie. Z taką interpretacją tego przepisu nie można się zgodzić, gdyż art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1005/2008 stanowi wprost, że działania określone w ust. 1 są uznawane za poważne naruszenia zgodnie z art. 42 w zależności od wagi danego naruszenia, która powinien określić właściwy organ państwa członkowskiego, biorąc pod uwagę takie kryteria, jak wyrządzona szkoda, jej wartość, rozmiar naruszenia lub jego powtarzalność. Z powołanego przepisu wynika wprost, że spełnienie przez dany podmiot kryteriów określonych w rozporządzeniu krajowym, obliguje organ do stwierdzenia, że doszło do poważnego naruszenia.

Sąd stwierdza, że brzmienie tego przepisu jest jasne i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że tylko prowadzenie ukierunkowanych połowów w sposób umyślny mogłoby wypełnić znamiona dyspozycji art. 3 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1005/2008, gdyż żaden przepis nie mówi o obowiązku badania przez organ nastawienia (zamiaru) czy też kwestii umyślności lub nieumyślności popełnienia naruszenia. Odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny i jest oderwana od winy sprawcy. Naruszenie przez dany podmiot określonej normy sankcjonującej dany obiektywny stan faktyczny czy zachowanie (działanie lub zaniechanie) powoduje skutek w postaci odpowiedzialności administracyjnej, chyba że organ - po spełnieniu przesłanek, o których mowa w art. 189f kpa - odstąpi od wymierzenia kary, co w sprawie, zważywszy na czas i skalę przekroczenia indywidualnych limitów połowowych zasadnie nie miało miejsca.

Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnej interpretacji przepisu art. 44 ust. 3 ustawy o rybołówstwie morskim, w przypadku gatunku organizmów morskich objętego obowiązkiem wyładunku, określonym w art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 1380/2013, realizacja obowiązku wyładunku odbywa się w ramach wspólnej albo indywidualnej kwoty połowowej tego gatunku przyznanej armatowi statku rybackiego w specjalnym zezwoleniu połowowym. Z przepisu tego wynika wprost, że odliczenie może nastąpić jedynie w ramach kwoty wspólnej albo indywidualnej armatora, nie zaś z kwoty ogólnej, jak podnoszą skarżący. Literalne brzmienie przepisu art. 50 ust 3 ustawy o rybołówstwie morskim, nie budzi żadnych wątpliwości.

Stosownie do przepisu art. 2 pkt 26 ustawy o rybołówstwie morskim, wspólna kwota połowowa to kwota połowowa danego gatunku organizmów morskich wyodrębniona w ramach podziału ogólnej kwoty połowowej, przyznawana armatorom statków rybackich do odłowienia bez podziału na poszczególne statki rybackie. Natomiast indywidualna kwota połowowa to maksymalna liczba sztuk lub masa danego gatunku organizmów morskich wyodrębniona w ramach podziału ogólnej kwoty połowowej, przyznawana armatorowi na statek rybacki do odłowienia w specjalnym zezwoleniu połowowym wydanym na ten statek (art. 2 pkt 3 ustawy o rybołówstwie morskim). Ogólna kwota połowowa została zdefiniowana w art. 2 pkt 7 ustawy o rybołówstwie morskim. Jak wynika ze specjalnego zezwolenia połowowego nr 1294/2021 przyznana na statek rybacki kwota połowowa szprota w ilości 535722 kg stanowiła kwotę indywidualną, co oznacza, że w rozpatrywanej sprawie realizacja obowiązku wyładunkowego mogła nastąpić jedynie w ramach indywidualnej kwoty połowowej armatora.

Nie mają racji skarżący, że zastosowanie art. 44 ust. 3 ustawy o rybołówstwie morskim stanowi dyskryminację armatorów posiadających kwotę połowową danego gatunku, gdyż przepis ten umożliwia prowadzenie połowów przez armatorów, którzy nie posiadają kwoty połowowej danego gatunku, a który występuje jako przyłów przy połowach. Celem tego przepisu jest umożliwienie prowadzenia połowów wszystkim armatorom pod katem realizacji obowiązku wyładunkowego. Armatorzy posiadający kwotę połowową danego gatunku, mogą realizować obowiązek wyładunkowy ze swojej kwoty. Natomiast armatorzy, którzy takich kwot nie mają, nie mogliby prowadzić połowów. Dzięki kwocie wyodrębnionej w ramach art. 44 ust. 3 ustawy o rybołówstwie morskim armatorzy mogą prowadzić połowy gatunków, które mają w specjalnym zezwoleniu połowowym, a przy połowach których może wystąpić przyłów gatunków, których nie mają w specjalnym zezwoleniu połowowym i realizować obowiązek wyładunkowy z kwoty wyodrębnionej w ramach art. 44 ust. 3 ustawy o rybołówstwie morskim. Natomiast, armatorzy którzy posiadają kwotę danego gatunku w ramach indywidualnej albo wspólnej kwoty połowowej korzystają z przyznanych przez organ kwot połowowych w zezwoleniach połowowych. Interpretacja skarżących stawiałaby na uprzywilejowanej pozycji armatorów posiadających już kwoty połowowe danego gatunku, gdyż po ich wyczerpaniu, mogliby nadal korzystać z kwot wyodrębnionych na podstawie art. 44 ust. 3 ustawy o rybołówstwie morskim, umożliwiających prowadzenie połowów armatorom nieposiadających kwot danego gatunku. Dlatego też, argument o wadliwości przepisów nie zasługuje na uwzględnienie. Armatorzy, jak również skarżący znają przypisy dotyczące obowiązku wyładunkowego, o którym mowa w art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 1380/2013, w związku z czym mają świadomość, że realizacja tego obowiązku odbywa się w ramach kwot połowowych posiadanych w specjalnych zezwoleniach. Skarżący posiadając wiedzę i doświadczenie, co do wystąpienia przyłowu szprota przy połowach śledzia, nadal prowadzili połowy, wiedząc że nie mogli realizować obowiązku wyładunkowego z własnej kwoty połowowej. A zatem prowadząc dalej połowy śledzia, przy dużych przyłowach szprota akceptowali naruszenie przepisu art. 50 ust. 3 ustawy o rybołówstwie morskim.

Odnosząc się do argumentacji skarżących dotyczącej sposobu prowadzenia połowów, podkreślić należy, że bez względu na stosowane narzędzie i technikę połowów, prowadzący połowy mają obowiązek monitorować stopień wykorzystania kwot połowowych przyznanych im w specjalnym zezwoleniu połowowym. W celu ochrony zasobów, wielkość kwot połowowych poszczególnych gatunków ryb podlegających limitowaniu na Morzu Bałtyckim, określana jest corocznie w drodze rozporządzenia Rady Unii Europejskiej, które wskazuje jaką kwotę danego gatunku ryby mogą odłowić poszczególne państwa członkowskie UE. Wielkość ustalonych dla Polski ogólnych kwot połowowych na rok 2021 została określona w rozporządzeniu Rady (UE) 2020/1579 z 29 października 2020 r. ustalającym uprawnienia do połowów na 2021 rok w odniesieniu do niektórych stad ryb i grup stad ryb w Morzu Bałtyckim oraz zmieniającym rozporządzenie (UE) 2020/123 w odniesieniu do uprawnień do połowów w innych wodach (Dz. Urz. L 362 z 30.10.2020, str. 3).

Z kolei, na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 47 ustawy o rybołówstwie morskim, minister właściwy do spraw rybołówstwa, dokonuje podziału przysługujących Polsce ogólnych kwot poszczególnych gatunków ryb, określając, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób i warunki ich podziału. Realizację powyższego upoważnienia ustawowego stanowi rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 15 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu podziału ogólnych kwot połowowych i dodatkowych kwot połowowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 370 ze zm.).

Jeśli chodzi o zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych to również one są bezpodstawne. W postępowaniu przed organami zgromadzono bowiem wystarczającą ilość dowodów, które zostały poddane należytej analizie i ocenie. Ocena ta nie nosi cech dowolności. Konsekwencją takiego stanu rzeczy była również rzetelna i przekonująca analiza mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Odmowa przeprowadzenia dowodu z przesłuchania szypra kutra należącego do skarżących i przeprowadzenia rozprawy administracyjnej nastąpiło zgodnie z zasadami postępowania dowodowego.

Nadto Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w skardze, gdyż przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie nie mogła być ocena prawidłowości zachowania Głównego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w S. wobec innych armatorów, a do tego w istocie zmierzał ów wniosek. Nie istniały też wątpliwości co do kwestii podniesionych w ekspertyzie specjalistycznej.

Podsumowując, Sąd stwierdza, że organ podjął wystarczające czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dysponował materiałem wystarczającym do wydania decyzji. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy prawidłowo zinterpretowane.

Sąd stwierdza, że zarzuty skarżących uznać należało za nieuzasadnione. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest bezzasadna zatem działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634 ze zm.), oddalił ją.