Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 408/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par 4 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 226 poz 2235
law: Rozporządzenie Ministra  Gospodarki, Pracy  i Polityki Społecznej z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie zawieszenia pobierania ceł od niektórych  towarów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi E S.A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu sporządzenia rejestru prac oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (jedn. tekst Dz.U. z 2023, poz. 338), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz.U. 2023r., poz. 775), art. 222 § 1 i § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (jedn. tekst Dz. U. z 2022, poz. 1510 ze zm.), § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (jedn. tekst Dz. U. z 202lr., poz. 2235 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania E Spółki Akcyjnej od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia [...].02.2023 w części dotyczącej punktu 7, tj. nakazania sporządzenia rejestru prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w odniesieniu do narażenia pracowników na krzemionkę krystaliczną - frakcję respirabilną, zatrudnionych na stanowiskach - technik ds. wytwarzania i technik elektroenergetyk - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].02.2023, nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...].01.2023 r. przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej jako - PPIS) przeprowadzili kontrolę w obiekcie E S.A., Oddział Rejon Eksploatacyjny, w zakresie oceny narażenia pracowników na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy (protokół kontroli z dnia [...].01.2023r. nr [...]). Podczas kontroli stwierdzono szereg nieprawidłowości, w tym m.in. brak rejestru prac których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym; brak rejestru pracowników narażonych na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. Pismem z dnia [...].02.2023 r. strona wniosła zastrzeżenia do ustaleń stanu faktycznego w zakresie nieprawidłowości dotyczących braku objęcia pracowników ciepłowni w [...] obowiązkiem rejestru prac których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym jak również brakiem rejestru pracowników narażonych na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. W piśmie strona wyjaśniła, "że przedmiotowe rejestry znajdują się w siedzibie spółki E S.A.. Nie mniej jednak pracownicy zatrudnieni w ciepłowni systemowej [...] nie zostali ujęci w tych rejestrach z uwagi na brak występowania procesów technologicznych, w których dochodzi do uwalniania substancji chemicznych, ich mieszanin lub czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym (...) "Pracownicy ciepłowni [...] nie wykonują procesów pracy polegających na obróbce mechanicznej podczas których uwalniana jest krzemionka krystaliczna. Zatem narażenie nie występuje i nie ma obowiązku objęcia pracowników przedmiotowymi rejestrami " W dalszej części strona podniosła, że cyt. " Sam fakt obligatoryjnego oznaczania krzemionki krystalicznej podczas oceny narażenia na określony czynnik z wykazu NDS tak jak w naszym przypadku ma to miejsce przy pyłach węgla kamiennego - nie oznacza jeszcze, że mamy do czynienia z występowaniem czynnika rakotwórczego, powstającego w trakcie pracy. Krzemionka krystaliczna zawarta w węglu kamiennym stosowanym w naszym procesie technologicznym występuje w śladowych ilościach tj. 0,01 mg/m3oraz 0,008 mg/m3, co kształtuje się na poziomie nieprzekraczającym OJ NDS". Strona podkreśliła również, że wykorzystywanie węgla kamiennego w procesie technologicznym jest w dużej mierze zautomatyzowane. Transport opału do lejów zasypowych kotłów odbywa się za pomocą taśmociągów. W trakcie transportu następuje również zraszanie opału eliminujące ewentualne pylenie, co dodatkowo przedkłada się na redukcję ewentualnego narażenia.

Decyzją z dnia [...].02.2023 r. nr [...] PPIS zobowiązał E Spółkę Akcyjną do wykonania następujących obowiązków:

1. zamontować zlewozmywak dwukomorowy w jadalni,

2. zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki korzystania z jadalni tj. odnowić powierzchnię sufitu,

3. zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki korzystania z ustępu tj. odnowić ściany na wprost wejścia powyżej płytek widoczna popękana i łuszcząca się farba,

4. zamontować wentylację mechaniczną o działaniu ciągłym łub włączanej automatycznie w ustępie na parterze,

5. zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki korzystania z pomieszczeń higieniczno- sanitarnych tj. zamontować 3 nowe baterie umywalkowe w umywalni oraz 1 baterię przy umywalce oraz 1 przy zlewozmywaku w jadalni,

6. zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy tj. odnowić powierzchnię ścian w pomieszczeniu Palacza (sterówka),

7. sporządzić rejestr prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym łub mutagennym w odniesieniu do narażenia pracowników na krzemionkę krystaliczną - frakcję respirabilną, zatrudnionych na stanowiskach - technik ds. wytwarzania i technik elektroenergetyk. Jednocześnie organ wskazał, że ww. nakazy należy wykonać do dnia 15.05.2023r.

Od powyższej decyzji E Spółka Akcyjna wniosła odwołanie zaskarżając ww. decyzję w części dotyczącej obowiązku wskazanego w pkt. 7 tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania przed organem I instancji. Strona zarzuciła naruszenie:

art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80, KPA, poprzez "naruszenie zasady prawdy obiektywnej, polegające na braku przeprowadzenia przez organ I instancji stosownego dowodu, za pomocą którego organ I instancji w sposób niebudzący wątpliwości dokonałby ustalenia czy w wyniku wykonywania prac w kotłowni [...] faktycznie powstaje krzemionka krystaliczna, opierając się przy tym wyłącznie na artykule naukowym pt. "Ocena narażenia zawodowego na frakcję respirabilną krzemionki krystalicznej powstającą w trakcie pracy" (M. Pośniak i E. Dobrzyńska, Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy, 2022r.), co tym samym spowodowało, iż organ I instancji dokonał dowolnej, a nie swobodnej, oceny dowodów i w konsekwencji błędnie przyjął, iż w wyniku wykonywania prac w kotłowni [...] powstaje krzemionka krystaliczna";

§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym łub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. z 202lr., poz. 2235) poprzez jego błędne zastosowanie przez organ I instancji i przyjęcie, że w realiach niniejszej sprawy, E S.A. jest zobowiązana sporządzić rejestr prac, któiych wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami lub procesami technologicznymi działaniu rakotwórczym lub mutagennym - w odniesieniu do narażenia pracowników na krzemionkę krystaliczną - frakcja respirabilna, zatrudnionych na stanowiskach - technik ds. wytwarzania i technik elektroenergetyk;

C. art. 7a § 1 KPA w zw. z art. 81a § 1 KPA, poprzez naruszenie przez organ zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść Strony, pomimo, iż w przedmiotowej sprawie istnieją niedające się usunąć wątpliwości odnośnie stanu faktycznego, a decyzja wydana przez organ I instancji, nakłada na stronę obowiązki o charakterze administracyjnym, nie zważając na to, iż zebrany materiał dowodowy nie wykazał, aby w wyniku wykonywania prac w kotłowni [...] powstawała krzemionka krystaliczna;

D. art. 8 § 1 KPA w zw. z art. 1 i KPA oraz art. 107 § 3 KPA, poprzez naruszenie zasady budowania zaufania do organów władzy publicznej, polegające na nieuwzględnieniu stanowiska E S.A. wyrażonego w piśmie z dnia [...] lutego 2023 r., stanowiącego zastrzeżenia do ustaleń stanu faktycznego z protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] stycznia 2023 r., co skutkowało brakiem odniesienia się przez organ I instancji do argumentacji strony przedstawionej w ww. piśmie z dnia [...] lutego 2023 r.

W uzasadnieniu odwołania strona zwróciła uwagę, że mając na uwadze treść § 4 ust. 1 in princypin rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. zgodnie z którym Pracodawca prowadzi rejestr prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym (...), niewątpliwym jest, iż na gruncie przedmiotowej sprawy "okolicznością istotną w sprawie" - było dokonanie analizy polegającej na ustaleniu, czy w wyniku wykonywania prac w kotłowni [...] faktycznie powstaje krzemionka krystaliczna. W tym kontekście E S.A. zwracił uwagę, iż załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. zawiera wykaz czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. W jego treści, pod pozycją 6 ujęte zostały prace związane z narażeniem na krzemionkę krystaliczną - frakcję respirabilną powstającą w trakcie pracy. Z treści załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. wyraźnie wynika, że do tego typu prac zaliczamy prace związane z narażeniem na krzemionkę krystaliczną (frakcję respirabilną) powstającą w trakcie pracy". Odwołujący się podniósł, że pracownicy kotłowni [...] nie wykonują procesów pracy polegających na obróbce mechanicznej, podczas których uwalniana jest krzemionka krystaliczna. Zatem, w zaistniałym stanie faktycznym pracownicy ci nie są narażeni na czynniki o działaniu rakotwórczym lub mutagennym.

Sam fakt obligatoryjnego oznaczania krzemionki krystalicznej podczas oceny narażenia na określony czynnik, wynika z załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. 2018.1286 ze zm.). W załączniku tym pod pozycją 538 występuje węgiel (kamienny i brunatny) w zakresie badań frakcji wdychalnej i respirabilnej oznaczonej odnośnikiem 7) "Obowiązuje jednocześnie oznaczenie frakcji respirabilnej krzemionki krystalicznej". Wobec tego, że w ciepłowni [...], jako nośnik energii wykorzystywany jest węgiel kamienny, pomiary stężeń pyłu obejmują zarówno frakcję wdychalną, respirabilną, jak i oznaczenie krzemionki krystalicznej. Fakt ten jednak, zdaniem E S.A., nie oznacza jeszcze, że w zaistniałym stanie faktycznym mamy do czynienia z występowaniem czynnika rakotwórczego, powstającego w trakcie pracy. Skarżący podaje, że krzemionka krystaliczna zawarta w węglu kamiennym, stosowanym przez E S.A. w kotłowni [...] w procesie technologicznym, występuje w śladowych ilościach tj. na poziomie nie przekraczającym 0,1 NDS. Jednakże nie jest ona uwalniana w procesie obróbki mechanicznej, gdyż takie procesy nie występują. Podkreśla fakt, że wykorzystywanie węgla kamiennego w procesie technologicznym jest w dużej mierze zautomatyzowane. Transport opału do lejów zasypowych kotłów odbywa się za pomocą taśmociągów. Dodatkowo w trakcie transportu następuje też zraszanie opału eliminujące ewentualne pylenie, co przekłada się także na redukcję ewentualnego narażenia na czynnik rakotwórczy. Strona wskazała również, że powyższe stanowisko zostało potwierdzone przez Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy. W swym stanowisku stwierdził on, że istotnym elementem determinującym klasyfikację czy krzemionka krystaliczna jest czynnikiem rakotwórczym, jest przede wszystkim proces pracy w wyniku mechanicznej obróbki, takiej jak rozdrabnianie, mielenie, ciecie, kruszenie, szlifowanie czy polerowanie. Natomiast branże, w których dochodzi do uwalniania frakcji respirabilnej krzemionki krystalicznej, to przede wszystkim przemysł górniczy, kamieniarski, odlewniczy, jak również branża budowlana. W tych branżach pracownicy biorą udział w procesach pracy, polegających na obróbce mechanicznej materiałów zawierających (a tym samym uwalniających) krystaliczną krzemionkę. Zatem w powyższych branżach można więc mówić o narażeniu pracowników na czynnik rakotwórczy. Nie można tego natomiast stwierdzić w przypadku pracowników kotłowni [...]. Zdaniem skarżącego samo zatrudnienie pracowników w sektorze energetycznym, jak również przebywanie na terenie ciepłowni nie stanowi o narażeniu na krystaliczną krzemionkę. O tym może stanowić obróbka materiałów ją zawierających, a to nie ma miejsca, na co wskazuje powyższy opis.

Strona podniosła, że podobnie wypowiedziała się Międzyresortowa Komisja ds. Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń i Natężeń Czynników Szkodliwych Zdrowia w Środowisku Pracy, na 95 posiedzeniu Komisji. Zdaniem Międzyresortowej Komisji, sam fakt obligatoryjnego oznaczania frakcji respirabilnej krzemionki krystalicznej podczas oceny narażenia na czynnik nie może być uznany jako występowanie czynnika rakotwórczego, ponieważ nie spełnia tej kwalifikacji, określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. Jako jeden z przykładów przedstawiono malowanie za pomocą farb proszkowych, gdzie w pomiarach wykazano występowanie frakcji respirabilnej krystalicznej krzemionki (zgodnie z odnośnikiem 9 załącznika nr 1 rozporządzenia NDS i NDN), ale krystaliczna krzemionka nie jest surowcem w tym procesie i nie powstaje w trakcie pracy. Zatem tego rodzaju stanowiska (zdaniem Komisji) nie podlegają rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r., ponieważ frakcja respirabilna krzemionki krystalicznej nie wydziela się w procesie produkcji, tylko pochodzi z innych źródeł np. z powietrza zewnętrznego (tak jak ma to miejsce również w przypadku funkcjonowania kotłowni [...]). Ponadto Komisja stwierdza, że to pracodawcy, po dokładnej analizie stosowanych surowców, powinni sami decydować, które stanowiska należy zaliczyć do tych, na których występuje frakcja respirabilnej krzemionki krystalicznej.

Dalej skarżąca stwierdziła, że nie można z automatu kwalifikować, tak jak zrobił to w niniejszej sprawie organ I instancji, że w danym przedsiębiorstwie występuje narażenie na krystaliczną krzemionkę, tylko i wyłącznie z tego powodu, że należy ono do gałęzi przemysłu energetycznego. Tego typu kwalifikacja powinna wynikać ze szczegółowej analizy, jak wskazuje stanowisko Międzyresortowej Komisji ds. NDS i NDN i należy do obowiązków pracodawcy, który najlepiej zna stosowane przez niego procesy pracy. Zaznacza, iż ani w toku kontroli, ani w toku postępowania administracyjnego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie przeprowadził żadnych pomiarów, za pomocą których zostałoby ustalone czy w kotłowni [...] pracownicy faktycznie narażeni są na krystaliczną krzemionkę. Ponadto skarżący cytując § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. wskazał, że z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, iż znajduje on swoje zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do tych prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w świetle natomiast przywołanych w odwołaniu okoliczności faktycznych, nie sposób przyjąć, by w kotłowni [...] pracownicy zatrudnieni na stanowiskach - technik ds. wytwarzania i technik elektroenergetyk, byli narażeni na krzemionkę krystaliczną - frakcja respirabilna.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako - PWIS) wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, iż podstawą nałożenia na stronę obowiązku sporządzenia rejestru prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w odniesieniu do narażenia pracowników na krzemionkę krystaliczną - frakcję respirabilną, zatrudnionych na stanowiskach - technik ds. wytwarzania i technik elektroenergetyk, stanowił m.in art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2021r. poz. 195 ze zm.) oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (jedn. tekst Dz. U. z 202lr., poz. 2235 ze zm., dalej jako rozporządzenie z dnia 24 lipca 2012 r.).

W myśl art. 222 § 1 i § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (jedn. tekst Dz. U. z 2022, poz. 1510 ze zm.), w razie zatrudniania pracownika w warunkach narażenia na działanie substancji chemicznych i ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, pracodawca zastępuje te substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne mniej szkodliwymi dla zdrowia lub stosuje inne dostępne środki ograniczające stopień tego narażenia, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Pracodawca rejestruje wszystkie rodzaje prac w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, określonymi w wykazie, o którym mowa w § 3, a także prowadzi rejestr pracowników zatrudnionych przy tych pracach.

Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 lipca 2012r pracodawca prowadzi rejestr prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, zawierający następujące dane: 1) wykaz procesów technologicznych i prac, w których substancje chemiczne i ich mieszaniny łub czynniki o działaniu rakotwórczym łub mutagennym są stosowane, produkowane lub występują jako zanieczyszczenia bądź produkt uboczny, oraz wykaz tych substancji chemicznych i ich mieszanin oraz czynników wraz z podaniem ilościowej wielkości produkcji lub stosowania; 2) uzasadnienie konieczności stosowania substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, o których mowa w pkt 1;

3) wykaz i opis stanowisk pracy, na których występuje narażenie na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników łub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym; 4) liczbę pracowników narażonych na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, w tym liczbę kobiet, zwanych dalej "pracownikami'; 5) określenie rodzaju substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym powodujących drogę i wielkość narażenia oraz czas jego trwania; 6) rodzaje podjętych środków i działań ograniczających poziom narażenia na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym,

Zdaniem PWIS strona zatrudnia pracowników w warunkach kontaktu z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, skoro pracodawca podejmuje działania i stosuje środki ograniczające narażenie na krzemionkę krystaliczną. Z analizy akt sprawy wynika, że w zakładzie E S.A., Oddział Rejon Eksploatacyjny, pracę w zakresie obsługi kotłów wykonuje 12 pracowników, w tym 8 osób zatrudnionych na stanowisku technik ds. wytwarzania oraz 4 osoby na stanowisku technik elektroenergetyki. Pracodawca w [...], zgodnie z wymogami § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 419), które zostało wydane na podstawie art. 227 § 2 K.p., rozpoznał i wskazał czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników, a następnie w kwietniu i wrześniu 2021 r. przeprowadził pomiary zapylenia (węgla kamiennego i brunatnego) oraz zawartość krystalicznej krzemionki (kwarc, krystobalit), które wykazały, że na stanowiskach: technik ds. wytwarzania: frakcja wdychalna 1,6 mg/m3 (0,16 NDS); frakcja respirabilna 0,8 mg/m3 (0,4 NDS), zawartość krystalicznej krzemionki 0,01 mg/m3 (0,1 NDS); technik elektroenergetyk: frakcja wdychalna 1,5 mg/m3 (0,15 NDS); frakcja respirabilna 0,7 mg/m3 (0,3 NDS), zawartość krystalicznej krzemionki 0,008 mg/m3 (0,08 NDS);

W myśl § 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów szkodliwych dla zdrowia czynników chemicznych lub pyłów, o których mowa w § 4, wykonanych w odstępie co najmniej dwóch lat, a w przypadku czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, o których mowa w § 6 - co najmniej sześciu miesięcy, nie przekroczyły 0.1 wartości NDS. pracodawca może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.

Organ wskazał, że powyższe dwa pomiary zostały wykonane w odstępie ok. 6 miesięcy (a nie w okresie 2 lat, jak wskazuje § 4 ww. rozporządzenia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, który stanowi, że w przypadku występowania szkodliwego dla zdrowia czynnika chemicznego lub pyłu, z wyjątkiem czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, badania i pomiary wykonuje się co najmniej raz na dwa lata - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,1 do 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS), co należy uznać, że pracodawca powyższy czynnik - krzemionkę krystaliczną zakwalifikował jako czynnik o działaniu rakotwórczym lub mutagennym.

PPIS wskazał, że przepis § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 lipca 2012 r. wyraźnie nakazuje opracowanie i prowadzenie rejestru prac, w których substancje chemiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym są stosowane lub występują jako zanieczyszczenie, czego jednak, jak ustalił PPIS w trakcie przeprowadzonej kontroli skarżący nie prowadzi. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do ww. rozporządzenia z dnia 24 lipca 2012 r. prace związane z narażeniem na krzemionkę krystaliczną - frakcję respirabilną powstającą w trakcie pracy znajdują się w wykazie czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. Wobec powyższego obowiązkiem pracodawcy jest wypełnienie wymogów wynikających z ww. rozporządzenia. Organ wyjaśnił, że przepisy ww. rozporządzenia wdrażają postanowienia dyrektywy 2004/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy (Dz.Urz.UE.L 158.50 z 30.04.2004). Załącznik 1 ww. dyrektywy podaje spis procesów, w których są uwalniane substancje rakotwórcze, m.in. prace związane z narażeniem na krzemionkę krystaliczną - frakcję respirabilną powstającą w trakcie pracy.

W niniejszej sprawie pracodawca nie podważa faktu wystąpienia krzemionki krystalicznej zawartej w węglu stosowanym w procesie technologicznym na stanowisku technik ds. wytwarzania i technik elektroenergetyk i ma świadomość zagrożeń wynikających z obecności krzemionki krystalicznej w środowisku pracy, stosując środki ochrony zbiorowej w postaci zapewnienia hermetyzacji procesu oraz systemu zraszania opalu eliminującego ewentualne pylenie. Niemniej jednak ustawodawca w załączniku nr 1 do w.w. rozporządzenia z dnia 24 lipca 2012 r. wyszczególnia zamknięty katalog procesów technologicznych, rozumiany też jako prace w których dochodzi do uwalniania substancji chemicznych, ich mieszanin lub czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, w tym prace związane z narażeniem na krzemionkę krystaliczną - frakcję respirabilną powstającą w trakcie pracy. Organ wskazał, że w sytuacji gdy strona dysponowała swoimi pomiarami, które przedstawiała podczas kontroli z dnia [...].01.2023r. (protokół nr [...]) z kwietnia i września 2021 r., (których organ nie kwestionował) nie było konieczności przeprowadzenia dodatkowych badań. Samo bowiem występowanie krzemionki krystalicznej nawet w granicach 0,1 NDS obliguje pracodawcę do prowadzenia rejestru prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. Ponadto, jak wynika z protokołu kontroli, pracodawca przedstawił do wglądu dokumentację oceny ryzyka zawodowego związaną z pracami wykonywanymi w Kotłowni, w której wykazał czynniki szkodliwe dla zdrowia takie jak: hałas, zapylenie (pyły węgla kamiennego) oraz kontakt z substancjami chemicznymi.

PWIS wyjaśnił, że zgodnie z opracowanymi wytycznymi Instytutu Medycyny Pracy [...] pod nazwą cyt.: "Zalecenia dla pracodawców i służb kontrolnych dotyczące prowadzenia wymaganych prawnie rejestrów czynników rakotwórczych lub mutagennych i narażonych na nie pracowników na poziomie zakładów pracy" (2019 r. opublikowanym na stronie internetowej) uważa się, że jeżeli stężenie czynnika rakotwórczego lub mutagennego na stanowisku pracy jest poniżej OJ wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia, to na stanowisku pracy brak jest narażenia inhalacyjnego na czynnik rakotwórczy lub mutagenny. W takim przypadku nie wykazuje się liczby osób pracujących w narażeniu na tym stanowisku pracy, a pracowników traktuje się jako pracujących w kontakcie z kancerogenem/mutagenem zawodowym bez narażenia. Pracodawca w przypadku stwierdzenia pracy wyłącznie pracy wyłącznie w kontakcie z kancerogenem lub mutagenem zawodowym rejestruje liczbę osób narażonych równą "0". Wskazane jest opisanie stanowiska pracy w taki sposób, aby móc wykazać podstawę do przyjęcia takiego założenia (pracy w kontakcie), co oznacza udokumentowanie pomiarów substancji rakotwórczej lub mutagennej na tym stanowisku pracy"

Zgodnie z ww. dokumentem za prace w kontakcie rozumie się prace, przy których występuje możliwość narażenia inhalacyjnego i/lub bezpośredniego działania czynnika chemicznego na skórę, bez względu na stężenie czynnika chemicznego w powietrzu i stosowane środki ochrony indywidualnej lub ochrony zbiorowe. Dotyczy to również procesów technologicznych hermetyzowanych. W związku z powyższym pracodawca jest zobowiązany do prowadzenia tylko rejestru prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. W trakcie kontroli pracodawca nie przedstawił do wglądu ww. rejestru, co stanowi naruszenie § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 lipca 2012r. W warunkach niniejszej sprawy stwierdzone podczas przeprowadzonych przez pracodawcę pomiarów z kwietnia i września 2021 r., stężenie wykazało, że w dniu pomiarów i w czasie pobierania próbek dla frakcji respirabilnej krzemionki krystalicznej osiągnęło wartość odpowiednio 0,01 mg/m3 i 0,008mg/m3, co potwierdza, że wdrożone przez pracodawcę środki ochrony zbiorowej w postaci hermetyzacji procesu oraz zraszania opału podczas transportu stanowią skuteczną metodę ochrony pracowników przed bezpośrednim narażeniem pracowników na rakotwórcze działanie krzemionki krystalicznej. W świetle powyższego strona nie musi prowadzić rejestru pracowników narażonych na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. Jednak nie zwalnia to strony z obowiązków jakie ciążą na niej jako na pracodawcy zatrudniającym pracowników w warunkach narażenia na działanie tego czynnika tj. m.in.: prowadzenia rejestru prac których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. Powyższe potwierdzone zostało w przytoczonym w zakażonej decyzji artykule naukowym pt. " Ocena narażenia zawodowego na frakcję respirabilną krzemionki krystalicznej powstającą w trakcie pracy" (M. Pośniak i E. Dobrzyńska, Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy, 2022r.), wskazując, że "Przez prace w kontakcie z FRKK rozumie się prace, przy których występuje możliwość narażenia inhalacyjnego i/lub bezpośredniego działania czynnika chemicznego na skórę, bez względu na stężenie czynnika chemicznego w powietrzu i stosowane środki ochrony indywidualnej lub ochrony zbiorowej. Dotyczy to również procesów technologicznych hermetyzowanych.

Na powyższą decyzję PWIS nr [...] z dnia [...] maja 2023 r. E Spółka Akcyjna (dalej jako - E S.A.) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

I) art. 138 § 1 pkt 1 KPA w z w. z art. 7 KPA w z w. z art. 77 KPA oraz art. 80 kpa polegające na :

poczynionym przez PWIS błędzie w ustaleniach faktycznych polegającym na nieprawidłowym przyjęciu, iż E S.A. w [...] przeprowadza pomiary zapylenia (węgla kamiennego i brunatnego) oraz zawartości krystalicznej krzemionki (kwarc, krystobalit) na stanowiskach technik ds. wytwarzania oraz technik elektroenergetyk w odstępach co 6 miesięcy, a nie w okresie 2 lat, jak wskazuje § 4 rozporządzenia z dnia 2 lutego 2011 r., co w konsekwencji doprowadziło PWIS do błędnego wniosku, iż E S.A. krzemionkę krystaliczną zakwalifikowała jako czynnik o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, podczas gdy pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy przeprowadzane są przez E S.A., na każdym z ww. stanowisk, w odstępach dwuletnich, zaś w realiach niniejszej sprawy jedynie koincydencja sprawiła, iż pomiędzy pomiarami na stanowiskach technik ds. wytwarzania oraz technik elektroenergetyk upłynęło około 6 miesięcy, co nie zmienia jednak faktu, iż wcześniejsze pomiary (na stanowisku technik ds. wytwarzania oraz na stanowisku technik elektroenergetyk) zostały przeprowadzone 2 lata wcześniej, a kolejne zaplanowane zostały w harmonogramie za kolejne 2 Jata, co wynika wprost z dokumentów źródłowych Spółki;

poczynionym przez UWIS błędzie w ustaleniach faktycznych, polegającym na nieprawidłowym ustaleniu, iż E S.A. w [...] stosuje środki ochrony zbiorowej w postaci zapewnienia hermetyzacji procesu celem zabezpieczenia przed krystaliczną krzemionką, podczas gdy w toku postępowania administracyjnego, a także w odwołaniu od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej jako PPIS) nr [...] z dnia [...] lutego 2023 r., E S.A. wskazywała, iż wykorzystywanie węgla kamiennego w procesie technologicznym jest w dużej mierze zautomatyzowane, zaś transport opału do lejów zasypowych kotłów odbywa się za pomocą taśmociągów, w trakcie którego następuje też zraszanie opalu, mające przede wszystkim na celu zapewnienie do produkcji energii surowca o właściwych parametrach, które przy okazji eliminuje ewentualne pylenie, tym niemniej jest wynikiem przyjętego procesu technologicznego oraz wymogiem wynikającym z przepisów o ochronie przeciwpożarowej, a nie działaniem, mającym na celu stricte stosowanie środków ochrony zbiorowej, czy też hermetyzacją procesu technologicznego celem zabezpieczenia przed krzemionką krystaliczną, na które w sposób całkowicie dowolny powołuje się w uzasadnieniu wydanej decyzji organ II instancji;

utrzymaniu przez PWIS decyzji PPIS nr [...] z dnia [...] lutego 2023 r., która została wydana w wyniku naruszenia zasady prawdy obiektywnej, poprzez brak przeprowadzenia przez PPIS stosownego dowodu, za pomocą którego PPIS w sposób niebudzący wątpliwości dokonałby ustalenia czy w wyniku wykonywania prac w kotłowni [...] faktycznie powstaje krzemionka krystaliczna, opierając się przy tym, w sposób wybiórczy, wyłącznie na artykule naukowym pt. "Ocena narażenia zawodowego na frakcję respirabilną krzemionki krystalicznej powstającą w trakcie pracy"(M. Pośniak i E. Dobrzyńska, Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy, 2022 r.), co tym samym spowodowało, iż PPIS dokonał dowolnej, a nie swobodnej, oceny dowodów i w konsekwencji błędnie przyjął, iż w wyniku wykonywania prac w kotłowni [...] powstaje krzemionka krystaliczna;

art. 138 § 1 pkt 1 KPA w zw. z art. 8 § 1 KPA w zw. z art. 11 KPA oraz art. 107 § 3 KPA, poprzez utrzymanie przez PWIS decyzji PPIS nr [...] z dnia [...] lutego 2023 roku, w sytuacji gdy do wydania ww. decyzji PPIS doszło z naruszeniem zasady budowania zaufania do organów władzy publicznej, polegającym na nieuwzględnieniu stanowiska E S.A. wyrażonego w piśmie z dnia [...] lutego 2023 r. stanowiącego zastrzeżenia do ustaleń stanu faktycznego z protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] stycznia 2023 r., co skutkowało brakiem odniesienia się przez organ I instancji do argumentacji strony przedstawionej w ww, piśmie z dnia [...] lutego 2023 r., a także polegającym na sporządzeniu przez PWIS wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w którym organ II instancji zdaje się używać wykluczającej się argumentacji na poparcie swojego stanowiska odnośnie prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez PPIS.

Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj: § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 lipca 2012 r. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w realiach niniejszej sprawy, E S.A. jest zobowiązana sporządzić rejestr prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym łub mutagennym - w odniesieniu do narażenia pracowników na krzemionkę krystaliczną - frakcja respirabilna, zatrudnionych na stanowiskach - technik ds. wytwarzania i technik elektroenergetyk.

W związku z postawionymi zarzutami, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c PPSA, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji PWIS oraz uchylenie w części poprzedzającej ją decyzji PPIS nr [...] z dnia [...] lutego 2023 roku - tj. w zakresie obowiązku wskazanego w pkt 7 ww. decyzji; na podstawie art. 145 § 3 PPSA o umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego w zakresie nałożonego na E S.A. obowiązku sporządzenia rejestru prac; zasądzenie od PWIS na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, stosownie do art. 200 w z w. z art. 205 § 2 i § 4 PPSA.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca przytoczyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I Instancji. Ponadto Skarżąca wskazała, że wprowadzenie działań redukujących ryzyko zawodowe i poprawiających warunki pracy - które PWIS wykorzystał jako zarzut skierowany przeciwko Skarżącej - wynikają nie tylko z przedstawionych regulacji, ale też, a nawet przede wszystkim ze względów technologicznych oraz z wymogów przepisów o ochronie przeciwpożarowej, gdyż węgiel jest materiałem stanowiącym zagrożenie pożarowe. Nie może zatem budzić wątpliwości, iż wymaga podejmowania stosownych działań ograniczających tego rodzaju ryzyka i zapewniających bezpieczne prowadzenie procesów technologicznych.

Skarżąca zauważyła, iż wobec tego, że w ciepłowni [...], jako nośnik energii wykorzystywany jest węgiel kamienny, pomiary stężeń pyłu obejmują zarówno frakcję wdychalną, respirabilną, jak i oznaczenie krzemionki krystalicznej. Fakt ten jednak, zdaniem E S.A., nie oznacza jeszcze że w zaistniałym stanie faktycznym mamy do czynienia z występowaniem czynnika rakotwórczego, powstającego w trakcie pracy. Krzemionka krystaliczna zawarta w węglu kamiennym, stosowanym przez E S.A. w kotłowni [...] procesie technologicznym, występuje w śladowych ilościach tj. na poziomie nie przekraczającym 0,1 NDS. Jednakże nie jest ona uwalniana w procesie obróbki mechanicznej, gdyż takie procesy nie występują. Pomiary wykazują, iż wartość krzemionki krystalicznej zawartej w powietrzu znajduje się na poziomie nie przekraczającym 0,1 NDS co pozwalałoby na odstąpienie od wykonywania tego rodzaju pomiarów - na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych w środowisku pracy. Jednakże nie pozwala na to załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. W załączniku tym pod pozycją 538 występuje węgiel (kamienny i brunatny) w zakresie badań frakcji wdychanej i respirabilnej oznaczonej odnośnikiem oznaczającym, że obowiązuje jednoczesne oznaczenie frakcji respirabilnej krzemionki krystalicznej. Jak wynika z powyższego w przypadku pyłów węgła nie można odstąpić od badania zawartości krzemionki krystalicznej i nie ma tu znaczenia fakt, że jest wartości są znikome nieprzekraczające 0,1 NDS. Co w przypadku występowania w procesach pracy substancji chemicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym pozwalałoby na odstąpienie od ich wykonywania, jeżeli dwa ostatnie pomiary wykazałyby wartość nieprzekraczającą 0,1 NDS.

Powyższe stanowisko zostało również potwierdzone przez Centralny Instytut Ochrony Pracy-Państwowy Instytut Badawczy. Co więcej, podobnie wypowiedziała się Międzyresortowa Komisja ds. Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń i Natężeń Czynników Szkodliwych dla Zdrowia w Środowisku Pracy, na 95 posiedzeniu Komisji. Do powyższego stanowiska organ się nie odniósł. W ten sposób, organ II instancji naruszył również zasadę budowania zaufania do organów administracji publicznej oraz zasadę przekonywania, wyrażone odpowiednio w art- 8 KPA oraz art. 11 KPA.

W świetle przedstawionych okoliczności, nie można z automatu kwalifikować, tak jak zrobiły to w niniejszej sprawie PPIS oraz PWIS, że w danym przedsiębiorstwie występuje narażenie na krystaliczną krzemionkę, tylko i wyłącznie z tego powodu, że należy ono do gałęzi przemysłu energetycznego, tego typu kwalifikacja powinna wynikać ze szczegółowiej analizy, jak wskazuje stanowisko Międzyresortowej Komisji cis. NDS i NDN i należy do obowiązków pracodawcy, który najlepiej zna stosowalne przez niego procesy pracy.

Skarżąca zauważyła, iż żaden z organów, tj. zarówno PPIS, jak i PWIS, nie zwrócił uwagi na charakterystykę pracy wykonywanej przez technika ds. wytwarzania oraz technik elektroenergetyka. Osoby wykonujące te prace nie są ciągle obecne przy transporcie opalu do lejów zasypowych kotłów. Osoby te, w czasie pracy, przemieszczają się po całym terenie zakładu, wykonując również pracę na zewnątrz, a nie przebywają cały czas w pomieszczeniach, w których transportuje się opal do kotłów, w szczególności, iż sam proces zasypywania kotłów trwa około 2 godziny i jest wykonywany w zależności od potrzeby (może się zdarzyć, że co kilka dni kocioł jest zasypywany). Okoliczności powyższych, organy administracji publicznej w niniejszej sprawie w ogóle nie wzięły pod uwagę, nie przydając im jakiejkolwiek wartości, choć wydaje się, iż jest to jeden z kluczowych aspektów, mając na względzie przepisy prawa, które znajdują w tym zakresie zastosowanie.

E S.A. wskazała ponadto, że ryzyko związane z krzemionką krystaliczną dotyka całego społeczeństwa, gdyż krzemionka występuje powszechnie, zarówno w środowisku pracy, jak i w środowisku poza zawodowym. Prawdopodobnie występuje również w środowisku pracy PPIS oraz PWIS, a także sądów administracyjnych oraz innych prywatnych i publicznych podmiotów prawa, jeżeli tylko praca taka odbywa się np. przy otwartym oknie. Nie uzasadnia to jednak, wdrażania rozwiązań, który w tym konkretnym wypadku, organ administracji publicznej nałożył w sposób bezpodstawny na E S.A.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2023 r. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z Informacji o wynikach badań i planu pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Aktualizacja na podstawie sprawozdania nr [...]. Pomiary wykonane przez E Logistykę - Labolatorium Ochrony Środowiska - na okoliczność potwierdzającą, iż tak jak wykazały to badania przeprowadzone w 2021 r. i w 2023 r. w kotłowni [...], stężenie czynnika rakotwórczego lub mutagennego na stanowisku pracy wynosi poniżej 0,1 wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia, a co za tym idzie na w.w. stanowiskach pracy brak jest narażenia inhalacyjnego na czynnik rakotwórczy lub mutagenny zapylenia (węgla kamiennego i brunatnego) oraz zawartości krystalicznej krzemionki (kwarc, krystobalit) oraz sprawozdania nr [...] z badań w zakresie frakcji respirabilnej krzemionki krystalicznej na terenie miejskim - na okoliczność potwierdzającą, iż stężenie frakcji respirabilnej krzemionki krystalicznej w kotłowni [...] na stanowiskach technik ds. wytwarzania oraz technik elektroenergetyk, występuje w takim samym stężeniu jak stężenie kwarcu i krystobalitu w powietrzu na terenie miejskim.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.). Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli miało lub mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 p.p.s.a. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że odpowiada ona prawu, a zarzuty skargi nie są zasadne.

Zgodnie z art. art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. W myśl art. 222 Kodeksu pracy w razie zatrudniania pracownika w warunkach narażenia na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, pracodawca zastępuje te substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne mniej szkodliwymi dla zdrowia lub stosuje inne dostępne środki ograniczające stopień tego narażenia, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Nadto pracodawca rejestruje wszystkie rodzaje prac w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, a także prowadzi rejestr pracowników zatrudnionych przy tych pracach. Stosowne do treści § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. Nr z 2021 poz. 2235) pracodawca prowadzi rejestr prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, zawierający następujące dane: wykaz procesów technologicznych i prac, w których substancje chemiczne i ich mieszaniny lub czynniki o działaniu rakotwórczym lub mutagennym są stosowane, produkowane lub występują jako zanieczyszczenia bądź produkt uboczny, oraz wykaz tych substancji chemicznych i ich mieszanin oraz czynników wraz z podaniem ilościowej wielkości produkcji lub stosowania. W załączniku nr 1 do tego rozporządzenia zawierającego wykaz czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, w rozdziale II zatytułowanym - Procesy technologiczne, w których dochodzi do uwalniania substancji chemicznych, ich mieszanin lub czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym - pod pozycją szóstą wymieniono prace związane z narażeniem na krzemionkę krystaliczną - frakcję respirabilną powstającą w trakcie pracy. Wskazać również trzeba, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (DZ. U. z 2018 r. poz. 1286) najwyższe dopuszczalne stężenie, najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe i najwyższe dopuszczalne stężenie pułapowe frakcji respirabilnej, w środowisku pracy wynosi - 2 (vide: § 2 oraz załącznik nr 1 lp. 538).

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] stycznia 2023 r. w E Oddział Rejon Eksploatacyjny została przeprowadzona kontrola przez PPIS, której przedmiotem była ocena narażenia pracowników na czynniki szkodliwe dla zdrowia. W takcie kontroli, na podstawie przedstawionych wyników badań stężeń substancji szkodliwych dla zdrowia pochodzących z kwietnia 2021 r. i września 2021 r. oraz arkuszy oceny ryzyka zawodowego zatrudnionych pracowników, ustalono w środowisku pracy w [...] występowanie substancji w postaci krzemionki krystalicznej frakcja respirabilna (dalej jako - FRKK). W.w. wyniki badań wykazały, że najwyższe dopuszczalne stężenie (NDS) FRKK nie zostały przekroczone. I tak na stanowisku - technik ds. wytwarzania zawartość FRKK wynosiła w powietrzu - 0,1 NDS, natomiast na stanowisku - technik elektroenergetyk zawartość tej substancji w powietrzu - wynosiła 0,08 NDS.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej nie ma przeszkód procesowych w dopuszczeniu jako dowód w sprawie wyników aktualnych badań dotyczących stężenia czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy przeprowadzonych przez pracodawcę w ramach jego obowiązków. W szczególności na potrzeby prowadzonego przez organ inspekcji sanitarnej postępowania administracyjnego nie jest wymagane odrębne przeprowadzenie badań stężenia czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, skoro pracodawca takimi opracowaniami dysponuje (vide: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2013 r. sygn. akt II OSK 581/12). Wskazać trzeba, że obowiązek wykonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia wynika z art. 222 kp oraz wydanego na podstawie art. 222 ust.7 kp rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (DZ.U z 2023 r. poz. 419). W § 6 - § 7 tego rozporządzenia określono częstotliwość wykonywania badania i pomiaru stężenia w wypadku występowania czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. Zauważyć trzeba, że w realiach rozpatrywanej sprawy okoliczność dotycząca prawidłowości wykonania badań oraz ich wyników nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Zarzut strony w tym zakresie koncentrował się wokół wskazanej przez organ daty wykonania badań, które - jak twierdzi skarżąca – wykonane w poszczególnych miesiącach 2021 r. - dotyczyły odrębnych stanowisk pracy. Jednakże wskazana okoliczność nie wpływa na ustalenie, że w środowisku pracy skarżącej stwierdzono występowanie określonego stężenia FRKK, a okoliczność ta pozostaje poza sporem. Nadto, jak wynika z akt sprawy, również badania przeprowadzone w latach poprzednich wykazywały obecność FRKK, przy czym nie doszło do przekroczenia NDS dla tej substancji.

W ocenie Sądu błędna jest interpretacja pkt 6 załącznika nr 1 do w.w. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r., polegająca na zawężającym rozumieniu pojęcia narażenia na FRKK oraz ograniczeniu narażenia jedynie do prac polegających na mechanicznej obróbce węgla kamiennego. Taka interpretacja w.w. przepisu nie ma oparcia w treści § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, w którym mowa jest o pozostawaniu w kontakcie z wymienionymi tam substancjami szkodliwymi oraz nie wynika z treści wskazanego pkt 6 załącznika nr 1 do w.w. rozporządzenia, w którym to przepisie prawodawca posługuje się szerokim określeniem, wskazując na prace związane z narażeniem na FRKK, a nie jedynie na wykonywanie prac powodujących uwolnienie FRKK. Ponadto dokonując interpretacji omawianego przepisu rozporządzenia należy mieć na uwadze odpowiednie przepisy kodeksu pracy, w tym wynikający z art. 207 kpa obowiązek pracodawcy ochrony życia i zdrowia pracownika.

Konkludując powyższe należy stwierdzić, że w badanej sprawie nie jest kwestionowana okoliczność, że wykryte stężenie FRKK nie przekracza najwyższego dopuszczalnego stężenia w środowisku pracy. Zdaniem Sądu nie jest trafna argumentacja skarżącej, według której ze względu niewielkie stężenie substancji szkodliwej nałożenie obowiązku prowadzenia rejestru prac nie jest zasadne. Zauważyć należy, że w świetle przytoczonego art. 222 § 2 kpa oraz § 4 w.w. rozporządzenia z dnia 24 lipca 2012 r. obowiązek prowadzenia rejestru prac uzależniony jest od tego, czy wykonywanie prac powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami szkodliwymi dla zdrowia. Kontakt, o jakim tu mowa, może mieć formę inhalacyjną lub bezpośrednio - na skórę, przy czym przepisy nie wskazują progu stężenia substancji szkodliwej, od którego powstaje omawiany obowiązek prowadzenia rejestru prac. W ocenie Sądu ustalone w w.w. rozporządzeniu z dnia 12 czerwca 2018 r. progi najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia (NDS, NDSCH, NDSP) mają na celu określenie wysokości stężeń, których przekroczenie w środowisku pracy nie jest dopuszczalne, nie dotyczą natomiast obowiązków pracodawcy wynikających z innych przepisów prawa.

Sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym powyżej wyroku sygn. akt II OSK 581/12. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie wykrycie w środowisku pracy FRKK, niezależnie od wielkości jej stężenia powodowało konieczność nałożenia na skarżącą obowiązku, określonego w decyzji organu I instancji. Wykrycie tego czynnika chemicznego, nawet jeśli jego stężenie nie przekracza najwyższego dopuszczalnego stężenia, oznacza bowiem, iż w środowisku pracy mamy do czynienia z narażeniem na jego działanie. Wskazać jednocześnie należy, iż zgodnie z art. 207 § 2 kpa pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników.

Z powyższych względów nie mogły odnieść spodziewanego przez skarżącą skutku zawnioskowane przez nią dowody, które na podstawie art. 106 § 3 p,p.s.a. zostały przez Sąd w sprawie dopuszczone oraz przeprowadzone.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa proceduralnego tj. art. art. 8, art. 11, art, 107 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.