Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1183/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. F. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie


UZASADNIENIE

Skarżący T.F. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślił, że przyznano mu już prawo pomocy w sprawie I SA/Gd 1317/14, na dowód czego przytoczył uzasadnienie wydanego w tej sprawie postanowienia.

W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz, w którym wskazał, iż nie posiada obecnie stałej pracy. Utrzymuje się z prac dorywczych, z których osiąga dochód w wysokości ok. 1.000 zł. Podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i córką. Żona otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.750 zł brutto. Poza domem, którego zakup sfinansowano kredytem Skarżący nie posiada innych nieruchomości. Posiada natomiast dwa samochody, z czego jeden otrzymał w ostatnim czasie w spadku po dziadku. Wśród kosztów utrzymania wymienił opłaty za energię elektryczną, wodę, śmieci, telewizję, podatek od nieruchomości oraz ratę kredytu. Skarżący przedstawił zeznanie podatkowe, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia żony, zawiadomienia o terminach spłaty kredytu, dokumenty obrazujące bieżące wydatki, wyciągi bankowe.

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej. Uchylenie się od przedłożenia dokumentów i oświadczeń umożliwiających poczynienie stosownych ustaleń w powyższym zakresie stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II FZ 292/15).

To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a.

Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący – mimo przedłożenia szeregu dokumentów - nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W szczególności należy zwrócić uwagę na rozbieżności pomiędzy deklarowanym przez niego dochodem a wydatkami. Analiza tych wydatków daje podstawy do stwierdzenia, że Skarżący wydatkuje kwotę większą niż uzyskuje. Źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny jest bowiem wynagrodzenie żony wynoszące średnio 1.286,16 zł netto. Dodatkowo Skarżący – jak twierdzi – osiąga dochód z prac dorywczych typu pomoc na roli, pomoc przy zakupach, przy drobnych pracach wokół domu, zbieranie metali kolorowych. Wysokość tego dochodu określił na kwotę ok. 1.000 zł. Tymczasem tylko ujawnione przez Skarżącego stałe obciążenia finansowe wynoszą ok. 1.566 zł miesięcznie i składają się na nie: rata kredytu (1.086 zł), opłaty: za telewizję (64 zł), wywóz odpadów (50 zł), wodę (100 zł), energię elektryczną (173 zł), podatek od nieruchomości (93 zł). Co istotne w zestawieniu tym Skarżący pominął takie pozycje jak opłata za ogrzewanie, telefon, czy wydatki na zakup biletu miesięcznego, które – jak można wywieść z postanowienia WSA w Gdańsku z 3 lutego 2015 r. w sprawie I SA/Gd 1317/14 – również ponosi. Kwota obciążeń nie obejmuje także kosztów wyżywienia trzyosobowej rodziny, zakupu leków czy paliwa do dwóch samochodów i innych podstawowych wydatków związanych z utrzymaniem.

Z prostego zestawienia wysokości dochodów i wydatków (tych wymienionych w oświadczeniu i tych nieujawnionych, ale niewątpliwie ponoszonych) wynika zatem jednoznacznie, że kwota wydatków przewyższa kwotę dochodu. Konkluzja taka znalazła się zresztą w treści przywołanego wyżej postanowienia. Zauważono wówczas mianowicie, że koszty związane z eksploatacją domu oraz spłatą kredytu (2.374,50 zł) przewyższają kwotę osiąganych dochodów (2.237,20 zł netto).

Powyższe stawia zatem pod znakiem zapytania wiarygodność twierdzeń Skarżącego co do jego rzeczywistej kondycji finansowej. Co prawda w postępowaniu w sprawie I SA/Gd 1318/14 żona Skarżącego powołała się na fakt korzystania z pomocy udzielanej przez jej rodziców, niemniej w niniejszej sprawie okoliczności tej w żaden sposób (mimo wyraźnego wezwania) nie wykazano.

W związku z powyższym twierdzenia Skarżącego, iż nie posiada on żadnych oszczędności lub dodatkowych źródeł dochodu budzą wątpliwości. Niemożliwe jest bowiem, aby wydatki przewyższały dochody.

Rozstrzygnięcie o udzieleniu stronie uprawnienia procesowego w postaci przejęcia przez Skarb Państwa finansowania jej udziału w sprawie, może zapaść jedynie na podstawie klarownie i zgodnie z prawdą przedstawionego przez nią oraz wewnętrznie spójnego stanu faktycznego. Sytuacja bowiem, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, co w następstwie prowadzić musi do odmowy przyznania prawa pomocy.

Z tych względów referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by wniosek Skarżącego uwzględnić (jak to miało miejsce w sprawie I SA/Gd 1317/14). Nie można bowiem jednoznacznie stwierdzić, że poniesienie przezeń kosztów sądowych jest niemożliwe albo będzie wiązało się z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania jego i jego rodziny.

W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.