Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 447/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 28 i art. 35
journal: Dz.U. 2022 poz 1191
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 447/24 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 lipca 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch, Sędziowie: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski, Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.), , Protokolant: Starszy Referent Monika Kostecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2024 r., ze skargi J. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 2 lutego 2024 roku, nr WO-II.621.1.4.2024 w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 2 lutego 2024 r., nr WO-II.621.1.4.2024 Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy J. z 1 grudnia 2013 r., znak: OP.5343.5.2023, orzekającą o odmowie wymeldowania B. M. (dalej: uczestniczka) z pobytu stałego z adresu Z. 1.

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Sprawa o wymeldowanie uczestniczki z miejsca pobytu stałego z budynku nr 1 w Ż. była już przedmiotem postępowania zarówno przed organem pierwszej instancji, jak i przed Wojewodą Małopolskim. Wojewoda Małopolski decyzją z 7 sierpnia 2018 r., znak: WO-1.621.1.54.2018 uchylił w całości decyzję Wójta Gminy Ł. z 7 sierpnia 2018 r. orzekającą o wymeldowaniu uczestniczki z pobytu stałego z budynku znajdującego pod adresem Z. nr 1 i orzekł o odmowie wymeldowania uczestniczki, uznając, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia przez nią przedmiotowego budynku. Od powyższego rozstrzygnięcia J. M. (dalej: skarżący) wniósł skargę do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1107/18 oddalił skargę skarżącego. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 października 2022 r., sygn. akt II OSK 3188/19 oddalił skargę kasacyjną skarżącego od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W dniu 9 czerwca 2023 r. skarżący ponownie wystąpił do Wójta Gminy J. z wnioskiem o wymeldowanie uczestniczki z budynku nr 1 w Z., uzasadniając przedmiotowe wystąpienie toczącym się obecnie pomiędzy byłymi małżonkami postępowaniem o podział majątku dorobkowego przed Sądem Rejonowym w Nowym Targu, gdzie - jak podał - strony zgodnie ustaliły, że skarżący będzie zamieszkiwał pod adresem Z. 1.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wójt Gminy J., uznał, że nie doszło ze strony uczestniczki do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności i decyzją z 1 grudnia 2023 r. orzekł o odmowie jej wymeldowania.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Podniósł w nim, że według stanu na 1 grudnia 2023 r. strony zgodnie ustaliły w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w Nowym Targu do sygn. akt [...], że uczestniczka nie będzie zamieszkiwała pod adresem, z którego ma zostać wymeldowana, zaś obecnie zamieszkuje w Z. pod nr 2. Wskazano, że pomiędzy stronami nie toczą się postępowania karne, zaś stan relacji należy ocenić jako spokojny. Podkreślono, że miejsce zamieszkania ma charakter fizycznego przebywania, realizacji swoich potrzeb w danym lokalu, gdzie znajduje się centrum życiowe osoby, który korzysta z jego urządzeń, nocuje w nim lub spędza wolny czas. Jak ustalono - takim miejscem dla uczestniczki jest należący do stron dom w Z. 2, gdzie mieszka z dziećmi, płaci rachunki, przyjmuje gości w tym swojego konkubenta. Zdaniem skarżącego organ ustalił, że uczestniczki nic nie wiąże z adresem Z. 1, a strony w toku postępowania o podział majątku w sposób jasny sprecyzowały swoje oczekiwania, które wyraziły również w niniejszym postępowaniu.

Decyzją z 2 lutego 2024 r., Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji przywołał min. twierdzenia uczestniczki, z których wynikało, że chce ona być zameldowana pod wymienionym adresem do czasu podziału majątku. Podkreśliła, że we wniosku do Sądu o podział majątku wspólnego wnioskowała o to by dom pod adresem Z. 2 był jej własnością, natomiast drugi dom ma zostać spłacony przez skarżącego, jeśli tego nie zrobi połowa domu będzie nadal własnością uczestniczki. Jak wskazała, jej wniosek do Sądu o taki podział został sformułowany w obawie przed długo toczącym się postępowaniem sądowym, a co za tym idzie, także bolesnym powrotem do zdarzeń z przeszłości. Wskazała, że chce uniknąć wracania do tego, co przechodziła z dziećmi, mieszkając wspólnie ze skarżącym. Wskazała też, że z uwagi na to, że skarżący miał orzeczony sądowy zakaz zbliżania się do niej na okres 3 lat, nie składała do sądu wniosku o przywrócenie mienia. W obawie przed byłym mężem nie powróciła do domu pod adresem Z. 1 (k. 228 akt sprawy).

Organ odwoławczy wskazał, że o ile w realiach niniejszej sprawy okoliczność niedobrowolnego opuszczenia budynku nr 1 w Z. przez uczestniczkę została ustalona w sposób bezsporny (w tym miejscu organ odwołał się do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1107/18 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2022 r., sygn. akt II OSK 3188/19), o tyle nową okolicznością jest obecnie sprawa z wniosku uczestniczki o podział majątku wspólnego, która zawisła przed Sądem Rejonowym w Nowym Targu, I Wydział Cywilny pod sygn. akt. [...]. Stwierdzono, że w świetle przestępstw popełnionych przez skarżącego wobec uczestniczki oraz ich wspólnych dzieci, nie można było wymagać od uczestniczki aby podejmowała jeszcze na drodze cywilnej, działania zmierzające do przywrócenia jej posiadania przedmiotowego budynku. Zwrócono również uwagę na orzeczony prawomocnie wobec skarżącego zakaz zbliżania się do uczestniczki. Za nie istotną uznano okoliczność, że uczestniczka zamieszkuje obecnie wraz z dziećmi w innej nieruchomości, będącej również współwłasnością stron. Z okoliczności tej, która nie była kwestionowana w toku postępowania, nie wynika bowiem w żaden sposób, że opuszczenie przez uczestniczkę budynku nr 1 w Z. miało charakter dobrowolny. Uznano też, że wobec nie zakończenia postępowania w sprawie o podział majątku dorobkowego, brak jest również przesłanki trwałości opuszczenia budynku nr 1 w Z. przez uczestniczkę (k: 158 akt sprawy).

Tym samym ponownie uznano, że nie zostały spełnione przesłanki opuszczenia przez uczestniczkę miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności gdyż nie doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia przedmiotowego budynku.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze podniósł, że organ oparł się na okolicznościach sprawy z 2018 r. i nie zbadał obecnej sytuacji stron. Podniesiono, że uczestniczka w 2015 r. wyprowadziła się z domu w Z. nr 1 do drugiego domu, który stanowi własność byłych małżonków. Ponadto podał, że na dzień 1 grudnia 2023 r. strony zgodnie ustaliły w toku postępowania sygn. akt [...] przed Sądem Rejonowym w Nowym Targu, że uczestniczka nie będzie zamieszkiwała pod adresem, z którego ma zostać wymeldowana, zaś sama zamieszkuje w Z. 2. Skarżący podniósł, że w sprawie nie ma sporu, że uczestniczka nie będzie mieszkała pod adresem Z. 1. Ponadto w aktach sprawy znajdują się zeznania stron - z który jednoznacznie wynika, że uczestniczka nie zamierza wracać do domu gdzie jest zameldowana. Skarżący powołując się na orzecznictwo sądu administracyjnego wskazał też, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Jak wskazał skarżący w omawianej sprawie w toku czynności przed sądem cywilnym - uczestniczka wyraziła wolę nie wracania do starego domu, a zatem zrzekła się uprawnienia wynikającego z prawa do meldunku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2022 r., poz. 1191 ze zm.), dalej jako "ustawa". Zgodnie z art. 35 ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jedyną zatem przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania.

Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Natomiast opuszczenie lokalu przejawia się zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem spraw życiowych w innym miejscu. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09, LEX nr 597910). Opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Przez dobrowolność rozumie się nie tylko opuszczenie lokalu z własnej woli, tj. bez przymusu, ale także sytuację, w której, niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, opuszczający lokal nie podejmuje działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w lokalu (por. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2007 r., sygn. II OSK 401/06; z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. II OSK 389/07). Z kolei zamiar stałego przebywania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem należy ustalać na podstawie całokształtu okoliczności sprawy oraz zachowania danej osoby zainteresowanej (por. wyroki w sprawie sygn. akt: II OSK 515/17 i II OSK 1419/20 oraz w sprawie sygn. akt II SA/Gl 1529/19 - orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA i powołane tam orzecznictwo).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu, nie ma wątpliwości, że uczestniczka nie opuściła domu pod wskazanym adresem w sposób dobrowolny. Świadczy o tym bogaty materiał dowodowy wskazujący, że zarówno nad nią jak i jej dziećmi skarżący znęcał się fizycznie i psychicznie. Ponadto stosował przemoc względem członków rodziny uczestniczki. Zostało to potwierdzone w zaświadczeniach lekarskich i prawomocnych wyrokach karnych skazujących skarżącego za zarzucane mu przestępstwa gdzie ofiarami była uczestniczka, jej dzieci i krewni. Ponadto względem skarżącego orzeczono zakaz zbliżania się do uczestniczki zatem trudno oczekiwać aby wysuwała ona środki prawne celem przywrócenia możliwości przebywania w lokalu.

Co do opuszczenia przez uczestniczkę domu pod przedmiotowym adresem w sposób trwały Sąd zauważa, że obecnie uczestniczka od kilku lat zamieszkuje w drugim domu należącym do byłych małżonków, do którego wniosła się z dziećmi z obawy przed skarżącym w 2015 r. Aktualnie toczy się między byłymi małżonkami postępowanie o podział majątku dorobkowego i strony wspólnie wnioskują by dom pod adresem Z. 1 został przyznany skarżącemu, a dom pod adresem Z. 2 – uczestniczce. W ocenie Sądu, z wyrażanych na obecnym etapie postępowania podziałowego zgodnych wniosków skarżącego i uczestniczki co do sposobu rozdzielania składników majątku dorobkowego w postaci obydwu domów, nie można wywieść trwałości opuszczania przez uczestniczkę domu pod adresem Z. 1. Uczestniczka w protokole z 23 listopada 2023 r. (k. 228 a.a.) wskazała, że z obawy przed skarżącym nie wracała do domu pod adresem Z. 1. Wskazała też, że nie wie jak zakończy się postępowania o podział majątku wiec do tego czasu chciałaby być zameldowania pod ww. adresem. W ocenie Sądu powyższe wskazuje, że uczestniczka nie wyraziła woli definitywnej rezygnacji z powrotu do domu pod adresem Z. 1 i uzależnia swoje zamiary od wyniku postepowania o podział majątku. O tym czy opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego ma charakter trwały świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod innym adresem ale jednoznaczny zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i definitywnym brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Tymczasem, uczestniczka na datę zaskarżonej decyzji była nadal współwłaścicielem budynku, w którym jest zameldowana, nie zerwała zatem wszelkich związków z tym miejscem. Mimo aktualnie zgodnych wniosków stron co do rozdziału domów w postepowaniu przed sądem powszechnym (na okoliczność czego skarżący przedłożył protokół z rozprawy przed sądem powszechnym z 20 maja 2024 r., k. 59 akt sądowych), nie jest wykluczone, że stanowiska te mogą ewoluować wobec pozostałych wzajemnych rozliczeń i roszczeń stron, nie wiadomo więc jaki będzie finalny wynik postępowania o podział majątku. Z uwagi na przykre dla uczestniczki zaszłości związane z gwałtownym i nieobliczalnym zachowaniem skarżącego należy przyjąć, że do czasu zakończenia sądowego postępowania w przedmiocie podziału majątku dorobkowego, istniejący stan rzeczy w zakresie zamieszkiwania uczestniczki należy uznać za tymczasowy.

Jeśli chodzi o czas jaki uczestniczka przebywa poza miejscem, w którym jest zameldowana, to jak wiadomo z akt sprawy między stronami najpierw toczyło się postepowanie rozwodowe, a teraz o podział majątku dorobkowego, w którym to rozstrzygnięciu ma ulec kwestia przydziału stronom poszczególnych domów. Czas trwania tych postępowań jest niezależny od uczestniczki i nie może stanowić okoliczności przemawiającej za trwałością opuszczenia przez nią miejsca zameldowania.

Z tych też powodów w ocenie Sądu nie można uznać, że opuszczenie przez uczestniczkę domu pod ww. adresem ma charakter trwały.

Dodatkowo Sąd podnosi, że w uprzednio prowadzonym postępowaniu zakończonym w 2018 r. odmową wymeldowania uczestniczki, finalnie zapadł wyrok NSA z 5 października 2022 r., sygn. akt II OSK 3188/19, którego kluczowe fragmenty powołał organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Jak to już wyżej wskazano, NSA uznał, że w okolicznościach sprawy brak jest dobrowolności opuszczenia starego domu przez uczestniczkę. NSA stwierdził również brak przesłanki trwałości opuszczenia przedmiotowego domu wobec toczących się w postępowaniu rozwodowym negocjacji między stronami dotyczących podziału majątku.

Zmiana stanu faktycznego w niniejszym postępowaniu wynika jedynie z faktu, że negocjacje te toczą się w ramach postępowania o podział majątku dorobkowego. Jak już wyżej wspomniano, zgłoszone aktualnie przez strony zgodne wnioski co do rozdziału między nimi domów mogą podlegać modyfikacjom i nie ma w tej kwestii definitywnego rozstrzygnięcia. Jednocześnie uczestniczka w protokole z 23 listopada 2023 r. wyraziła swoje stanowisko w tej kwestii w sposób warunkowy, uzależniony od wyniku postępowania o podział majątku dorobkowego. Zatem nadal nie jest spełniona przesłanka trwałości opuszczenia przedmiotowego budynku.

Sąd zauważa w tym miejscu, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia, o której stanowi art. 170 p.p.s.a., w stosunku do sądów oznacza obowiązek przyjęcia, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Jeżeli w konkretnym postępowaniu uczestniczą te same podmioty i znajdują w niej zastosowanie te same przepisy prawa co w sprawie wcześniej zakończonej prawomocnym wyrokiem, obowiązkiem sądu administracyjnego jest uwzględnienie związania wynikającego z treści tego wyroku [por. również glosa W. Piątka do wyroku NSA z dnia 25 marca 2013 r., II GSK 2322/11. W przypadku kontrolowanego postepowania, sprawa toczy się między tymi samymi stronami, na tej samej podstawie prawnej, a jak wyżej wskazano, zmiana w okolicznościach faktycznych nie jest na tyle istotna aby można było przyjąć, że Sąd w niniejszej sprawie ma podstawy dokonać innej oceny niż ta wyrażona w wyroku NSA z 5 października 2022 r., sygn. akt II OSK 3188/19.

Z powyższych powodów należało uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu zarówno pod kątem przepisów prawa procesowego jak i materialnego.

Końcowo Sąd wskazuje, że nie uznał za zasadny wniosek skarżącego zawarty w piśmie z 21 czerwca 2024 r. o odroczenie rozprawy. Zgodnie z treścią art. 99 p.p.s.a. sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. Takiej przyczyny Sąd się w niniejszej sprawie nie dopatrzył, w szczególności nie uznał za takową potencjalną możliwość zakończenia postepowania o podział majątku dorobkowego przed sądem powszechnym w ciągu najbliższych 60 dni.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.