Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 518/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 201 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 20 stycznia 2023 r. nr SKO.410.285.2022 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej jako: Kolegium) utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy L. (dalej jako: Wójt) z dnia 24 listopada 2022 r. o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r.

W uzasadnieniu Kolegium podało, że postanowieniem z dnia 23 marca 2020 r. Wójt wszczął wobec Z. i J. P. postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r.

W związku ze śmiercią Z. P. w dniu 7 grudnia 2021 r., postanowieniem z dnia 24 czerwca 2022 r. organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie do czasu ustalenia kręgu spadkobierców po zmarłej.

W dniu 12 października 2022 r. do Urzędu Gminy L. wpłynął akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłej Z.P. - akt notarialny z dnia 28 stycznia 2022 r. rep. A nr [...], z którego wynika, że spadek po zmarłej Z. P. nabyli z mocy ustawy J. B. P., D. H., E. M. C., R. P. - wszyscy w 1/4 części. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 21 października 2022 r. Wójt podjął zawieszone postępowanie.

Pismem z dnia 2 listopada 2022 r. J. P. wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie, w oparciu o art. 201 §1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651, dalej jako: O.p.), do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy z powództwa Z. i J. P. przeciwko P. M. o wydanie nieruchomości gruntowej stanowiącej przedmiot opodatkowania, składającej się z działek nr [...], poł. w miejscowości G., gm. B., dla której Sąd Rejonowy [..] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Sprawa ww. prowadzona jest przez Sąd Okręgowy w Słupsku w I Wydziale Cywilnym, pod sygn. akt [...].

Po przeanalizowaniu złożonego wniosku organ I instancji wskazał, że nie jest zagadnieniem wstępnym kwestia zasadności roszczenia cywilnoprawnego, będącego przedmiotem postępowania sądowego - o wydanie nieruchomości.

Po rozpoznaniu zażalenia strony Kolegium utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W pierwszej kolejności Kolegium przeanalizowało treść art. art. 201 § 1 pkt 2 O.p. i wskazało, że ww. przepis pozwala na wyodrębnienie czterech elementów składających się na konstrukcję zagadnienia wstępnego tj. zagadnienie wyłania się w toku postępowania podatkowego; jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, co powoduje że zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy; pomiędzy rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji istnieje zależność. Jeżeli dane zagadnienie wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, to nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego i nie powoduje obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. Dalej Kolegium wyjaśniło, że podnoszone przez Stronę argumenty dotyczące samoistnego posiadania nieruchomości łączone z kwestią ewentualnego unieważnienia umowy dzierżawy nieruchomości, będzie stanowiło przedmiot ustaleń faktycznych podejmowanych przez organ w prowadzonym postępowaniu podatkowym w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, a w konsekwencji zostaną wzięte pod rozwagę - jako element wpływający na ustalony stan faktyczny sprawy - przy podejmowaniu kończącego postępowanie rozstrzygnięcia. To na organie właściwym dla określenia wysokości zobowiązania spoczywa obowiązek ustalenia podmiotu, któremu przysługuje status podatnika. Nie jest sporną okoliczność, że Strona jest właścicielem przedmiotowych nieruchomości. Tej konstatacji nie zmienia fakt prowadzenia przed sądem cywilnym sprawy o uznanie umowy za nieważną. Jego przyszły wynik, mógłby stanowić przedmiot oceny w kontekście wystąpienia przesłanek do wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, jak również zostać wziętym pod rozwagę, gdyby zapadł do czasu zakończenia postępowania podatkowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1. dokonanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku błędnej kontroli instancyjnej zaskarżonego przez Skarżącego postanowienia Wójta Gminy L. z dnia 24 listopada 2022 r. o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego Skarżącego za rok 2020 ujawniającej naruszenie art. 201 §1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540) skutkującej naruszeniem art. 233 §1 pkt § w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej w związku z błędnym przyjęciem przez organ II stopnia, że nie stanowi zagadnienia prejudycjalnego w sprawie o ustalenie łącznego zobowiązania pieniężnego Skarżącego za rok 2020, w zakresie odnoszącym się do podatku od nieruchomości - rozstrzygnięcie przez sąd cywilny zagadnienia prawnego w postaci nieistnienia/nieważności lub wygaśnięcia umowy dzierżawy z dnia 2 marca 2015 r. jaka według P. M., tj. uzurpowanego dzierżawcy gruntów należących do Skarżącego miała zostać zawarta z J. i Z. P. w odniesieniu do należących ówcześnie do J. i Z. P. a obecnie - do Skarżącego J. P. - gruntów a rozpoznawanego w postępowaniu cywilnym przed Sądem Okręgowym w Słupsku za sygn. [...] (poprzednio: [...]) i warunkującego możliwość ustalenia adresata decyzji podatkowej w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2020, skoro w świetle art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 1170) o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy od podatku od nieruchomości w przypadku eksploatowania gruntów rolnych pod prowadzenie działalności gospodarczej przez podmiot nie posiadający tytułu prawnego do gruntów obciąża w pierwszej kolejności samoistnego posiadacza przed właścicielem/współwłaścicielami nieruchomości, co w konsekwencji sprawia, że w sytuacji podnoszonego przez Skarżącego zawładnięcia jego gruntami przez P. M. bez ważnej podstawy prawnej a więc w ramach samoistnego posiadania w złej wierze nie jest możliwym określenie adresata decyzji podatkowej w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 rok bez rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy w Słupsku w sprawie o sygn. [...] zagadnienia istnienia/ważności w obrocie umowy, z którą P. M. wiąże uprawnienie do władania gruntami Skarżącego, zaś organ podatkowy nie może z poszanowaniem art. 1 k.p.c. samodzielnie badać cywilnoprawnego zagadnienia dotyczącego istnienia podstawy prawnej władania gruntami Skarżącego przez P. M., szczególnie w sytuacji, gdy Skarżący podejmuje wymierne kroki prawne w postępowaniu cywilnym w tym celu i informuje o tym organy podatkowe;

2. dokonanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku błędnej kontroli instancyjnej zaskarżonego przez Skarżącego postanowienia Wójta Gminy L. z dnia 24 listopada 2022 r. o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego Skarżącego za rok 2020 ujawniającej naruszenie art. 191 w zw. z art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540) skutkującej naruszeniem art. 233 §1 pkt § w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej poprzez niedostrzeżenie przez organ II stopnia braku dokonania przez Organ I stopnia wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie oceny zależności jaka występuje pomiędzy możliwością określenia adresata decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości a rozstrzygnięciem cywilnoprawnego zagadnienia istnienia/ważności umowy dzierżawy, z odwołaniem do której P. M. prowadzi na gruntach Skarżącego proces wydobywczy, wobec czego organ II stopnia bezzasadnie przyjął, iż pomimo zawiśnięcia sporu cywilnoprawnego pomiędzy Skarżącym a P. M. przed Sądem Okręgowym w Słupsku w sprawie za sygn. [...] (poprzednio: [...]) i wynikającą stąd możliwością wykazania statusu posiadacza samoistnego po stronie P. M. w odniesieniu do gruntów należących do Skarżącego, możliwym jest nałożenie na Skarżącego podatku od nieruchomości tylko z uwagi na niesporny fakt, iż jest on właścicielem przedmiotu opodatkowania, tj. z jednoczesnym zlekceważeniem realnej możliwości obciążenia tym podatkiem P. M. zajmującego w opinii Skarżącego jego grunty bez podstawy prawnej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, przedmiotem wyrokowania nie jest bowiem pisemna interpretacja przepisów prawa podatkowego, lecz postanowienie o odmowie jej wydania.

Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.

Zasadniczy spór dotyczy tego, czy w postępowaniu w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego podatku od nieruchomości wystąpiła przesłanka obligująca organ do zawieszenia postępowania podatkowego. W szczególności czy powodem do takiego zawieszenia są:

– okoliczności związane z ustaleniami dotyczącymi posiadania samoistnego nieruchomości,

– postępowanie prowadzone przed Sądem Okręgowym w Słupsku w sprawie o uznanie nieistnienia/nieważności lub wygaśnięcia umowy dzierżawy z dnia 2 marca 2015 r.

Przywołując ramy prawne sprawy wskazać należy, że stosownie do brzmienia art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Jak stanowi at. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1. właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;

2. posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;

3. użytkownikami wieczystymi gruntów;

4. posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (...).

W myśl art. 3 ust. 3 u.p.o.l. jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. wyrok NSA z 22 lutego 2022 r., sygn. akt I FSK 273/18, wszystkie powołane wyroki dostępne są w CBOSA) pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego organ nie może rozstrzygnąć w ramach własnych kompetencji. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego (prejudycjalnego) przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści (wyrok NSA z 3 listopada 2021 r., I FSK 1779/18). W orzecznictwie podkreśla się, że charakteru zagadnienia wstępnego nie mają w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 o.p. ustalenia faktyczne, które zachowując wpływ na rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, wykazują jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji (wyrok NSA z 27 października 2021 r., III FSK 117/21). Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 o.p. może być wyłącznie kwestia prawna, która dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, co oznacza, że takim zagadnieniem nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie (wyrok NSA z 3 grudnia 2020 r., II GSK 1073/20.

Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 o.p., nie powstaje, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne. Zależności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i rozpatrzenia sprawy podatkowej nie można utożsamiać z wymogiem ukierunkowania tej ostatniej na określoną treść decyzji podatkowej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależeć bowiem powinno rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, a nie zaś wydanie decyzji o określonej treści.

W świetle tego co zostało wyjaśnione, podnoszone przez Skarżącego argumenty dotyczące samoistnego posiadania nieruchomości łączone przez Stronę z kwestią ewentualnego unieważnienia umowy dzierżawy nieruchomości, będzie stanowiło przedmiot ustaleń faktycznych podejmowanych przez organ w prowadzonym postępowaniu podatkowym w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego podatku od nieruchomości, a w konsekwencji zostaną wzięte pod rozwagę – jako element wpływający na ustalony stan faktyczny sprawy – przy podejmowaniu kończącego postępowanie rozstrzygnięcia. Jak słusznie skonstatowało bowiem SKO w skarżonym postanowieniu, to na organie właściwym dla określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości spoczywa obowiązek ustalenia podmiotu, któremu przysługuje status podatnika. W poczynieniu tych ustaleń nie wyłoniło się żadne zagadnienie prawne, w związku, z którym rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji uzależnione byłoby od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Również postępowanie prowadzone przed Sądem Okręgowym w Słupsku w sprawie o uznanie umowy sprzedaży nieruchomości za nieistniejącą/nieważną bądź wygasłą nie stanowi zagadnienia wstępnego, od którego rozstrzygnięcia uzależnione jest rozpatrzenie sprawy określenia zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości.

Nie jest sporną pomiędzy organami, a stroną okoliczność, że Skarżący jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Tej konstatacji nie zmienia fakt prowadzenia przed Sądem Okręgowym w Słupsku sprawy o uznanie umowy sprzedaży dzierżawy nieruchomości za nieistniejącą/nieważną bądź wygasłą. Jego przyszły wynik, mógłby stanowić przedmiot oceny w kontekście wystąpienia przesłanek do wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, jak również zostać wziętym pod rozwagę, gdyby zapadł do czasu zakończenia postępowania podatkowego. Nie może przy tym ujść uwadze Sądu, że Skarżący od lat toczy spór z P. M. przed wieloma sądami. Sprawę ważności przedmiotowej umowy dzierżawy badały prokuratury, które nie stwierdziły istnienia przesłanek jej nieważności. Także przed Sądem Rejonowym w Wejherowie (sygn. akt [...]) prowadzono postępowanie w tym przedmiocie, które zostało umorzone. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, że Sąd Rejonowy w Wejherowie związany jest postanowieniem Sądu Rejonowego w Bytowie oraz Sądu Okręgowego w Słupsku, które jednoznacznie przesądziły, że przedmiotowa umowa dzierżawy istnieje i została ważnie i skutecznie zawarta.

Konkludując, w ocenie Sądu, kolejne postępowanie zainicjowane przed Sądem Okręgowym w Słupsku w sprawie o uznanie umowy dzierżawy za nieistniejącą/nieważną bądź wygasłą nie wpływa na możliwość kontunuowania przedmiotowego postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości, bowiem rozstrzygnięcie ww. procesu nie stanowi zagadnienia wstępnego w wyrokowanej sprawie.

W świetle powyższego podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.