Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 404/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, , po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 16 maja 2024 r., nr [...] Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia A. J. (dalej jako "skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie (dalej jako "organ I instancji") z 2 kwietnia 2024 r. nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie wystawił w dniu 18 sierpnia 2023 r. w stosunku do A. J. tytuł wykonawczy [...], obejmujący obowiązek poddania jej małoletniego syna L. J. (ur. [...] lipca 2021 r.) obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych :

1) szczepienie przeciwko gruźlicy – powinno być podane w ciągu 24 godzin po urodzeniu;

2) szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B – I, II, III dawka, które powinny być podane w ciągu 24 godzin po urodzeniu, w 2 miesiącu życia, w 7 miesiącu życia;

3) szczepienie przeciwko błonicy tężcowi i krztuścowi – I, II, III, IV dawka, które powinny być podane w 2, 4, 5-6 i 16-18 miesiącu życia;

4) szczepienie przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (POLIOMYELITIS) – I, II, III dawka, które powinno być podane w 4, 5-6, 16-18 miesiącu życia;

5) szczepienie przeciwko Haemophilus influenzae typu b – I, II, III, IV dawka powinno być podane w 2, 4, 5-6, 16-18 miesiącu życia;

6) szczepienie przeciwko Inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae – I, II, III dawka, które powinno być podane w 2, 4, 13-15 miesiącu życia;

7) szczepienie przeciwko odrze, śwince, różyczce – I dawka, które powinno być podane w 13-15 miesiącu życia.

W piśmie z 18 sierpnia 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie zwrócił się do Wojewody Lubelskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji w sprawie uchylania się przez skarżącą od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka oraz o nałożenie na zobowiązanego grzywny.

W piśmie z 7 września 2023 r. podmiot leczniczy [...] w L. poinformował Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w Lublinie, że małoletni L. J. zgłoszony jako osoba uchylająca się od obowiązkowych szczepień ochronnych w dniu 7 września 2023 r. zgłosił się wraz z matką na wizytę kwalifikacyjną do szczepienia. Stwierdzono, że dziecko jest zdrowe i zakwalifikowane je do szczepienia przeciwko WZW B – I dawka. Wskazano, że szczepienia nie wykonano, ponieważ rodzic oczekuje wykluczenia nadwrażliwości na jakikolwiek składnik preparatu szczepionkowego w warunkach POZ.

Postanowieniem z 19 lutego 2024 r. Wojewoda Lubelski nałożył na skarżącą grzywnę w wysokości 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w wyżej wymienionym tytule wykonawczym i wezwał skarżącą do wykonania tego obowiązku.

W piśmie z 28 lutego 2024 r. skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego w związku z uchylaniem się strony od obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym.

Wojewoda Lubelski uznał powyższe pismo skarżącej za zarzuty w sprawie egzekucji odnoszące się do wyżej wymienionego tytułu wykonawczego z 18 sierpnia 2023 r. i przekazał je do rozpatrzenia wierzycielowi – Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Lublinie.

Postanowieniem z 2 kwietnia 2024 r. organ I instancji oddalił zarzuty wniesione przez skarżącą w piśmie z 28 lutego 2024 r. w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej uchylania się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącą zażalenia, postanowieniem z 16 maja 2024 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284), dalej jako "ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń". Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określają natomiast przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077), dalej jako "rozporządzenie".

Organ II instancji stwierdził, że do dnia wydania postanowienia strona nie przedstawiła żadnego dokumentu poświadczającego wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych bądź dokumentu świadczącego o występowaniu przeciwwskazań do zdrowotnych do ich wykonania.

Organ odwoławczy podniósł, że o wykonaniu obowiązku nie może świadczyć wskazana przez stronę okoliczność zgłoszenia na lekarskie badanie kwalifikacyjne do szczepień w dniu 7 września 2023 r., w trakcie którego lekarz nie stwierdził występowania przeciwwskazań zdrowotnych do szczepień, a rodzic oczekując wykluczenia nadwrażliwości na jakikolwiek składnik preparatu, nie wyraził zgody na przeprowadzenie szczepienia.

Organ II instancji podkreślił, że obowiązek poddania szczepieniom ochronnym dotyczy całej procedury, tj. badania kwalifikacyjnego oraz samego szczepienia ochronnego. Badanie kwalifikacyjne jest nieodłącznym elementem procesu szczepienia, a obowiązek dotyczy wszystkich elementów składowych tego procesu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. J. zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego w całości.

Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako "k.p.a.", poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącej, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela;

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy obowiązek jest niewykonalny i nie może być uznany za wymagalny z uwagi na odroczenie małoletniego od obowiązkowych szczepień ochronnych w związku ze skierowaniem celem wykluczenia przeciwwskazań do szczepień, ponadto dla dziecka nie został ustalony indywidualny kalendarz szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia;

3. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;

4. naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, powodujące uznanie, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W odpowiedzi na skargę Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej uchylania się przez skarżącą od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.), dalej jako "u.p.e.a.", egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji.

Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym albo oddala zarzut albo uznaje zarzut w całości lub w części albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie, na podstawie tytułu wykonawczego z 18 sierpnia 2023 r., stwierdzającego obowiązek poddania dziecka skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które nie zostały wykonane w obowiązujących terminach.

Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Przed wystawieniem tytułu wierzyciel wystosował do skarżącej upomnienie z 1 marca 2023 r.

Upomnienie zostało wystosowane wobec uchylania się zobowiązanej od wykonania obowiązku szczepień ochronnych. Jak wynika z akt sprawy, zgłoszenie o uchylaniu się przez rodziców/prawnych opiekunów dziecka od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u L. J. wystosowane zostało 31 grudnia 2021 r. przez podmiot: [...], ul. [...], [...]. W formularzu odnotowano, że matka dziecka nie wyraziła zgody na szczepienia oraz że dziecko było tylko raz w przychodni na wizycie patronażowej. Kolejne zgłoszenie osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych jest z 6 lutego 2023 r. wskazano w nim, że rodzice nie wyrażają zgody na szczepienie dziecka. Byli dwukrotnie powiadamiani o przypadających obowiązkowych szczepieniach ochronnych. W piśmie z 30 czerwca 2023 r. podmiot leczniczy [...] poinformował, że L. J. nie rozpoczął cyklu szczepień. W karcie uodpornienia brak jakichkolwiek szczepień ochronnych. Poinformowano, że placówka nie posiada dokumentacji medycznej odraczającej obowiązkowe szczepienia, nie ma przeciwwskazań do szczepień. W piśmie z 7 września 2023 r. kierownik [...] poinformował, że w tym dniu matka zgłosiła się z dzieckiem na wizytę kwalifikacyjną do szczepienia. Stwierdzono, że dziecko jest zdrowe, kwalifikuje się do szczepienia przeciwko WZW typu B. Poinformowano, że szczepienia nie wykonano – rodzic oczekuje wykluczenia nadwrażliwości na jakikolwiek składnik preparatu szczepionkowego w warunkach POZ.

W aktach sprawy znajduje się również liczna korespondencja skarżącej z Powiatową Stacją Sanitarno-Epidemiologiczną w Lublinie, skierowana do organu w odpowiedzi na upomnienie, w której skarżąca wskazywała, że podjęła próby zapisania dziecka na badanie kwalifikacyjne, ale dziecko było wciąż chore (korespondencja przesłana pocztą elektroniczną z 27 marca 2023 r., 6 kwietnia 2023 r., 19 kwietnia 2023 r., 7 maja 2023 r., 21 maja 2023 r., 31 maja 2023 r., 9 czerwca 2023 r., 23 czerwca 2023 r., 2 lipca 2023 r., 9 lipca 2023 r.).

Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że brak jest w tych okolicznościach podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącej.

Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącej obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Zgodnie z powołanym przepisem, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).

W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 ustawy wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.

W przepisie art. 17 ust. 10 ustawy udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.

W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 z późn. zm.). Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 1 października 2023 r. Przepis § 5 tego rozporządzenia stanowił, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Zgodnie zaś z ostatnio wymienionym przepisem Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

Aktualnie obowiązuje wydane na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077), które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.

Z powyższego wynika, że obowiązek wykonania określonych szczepień ochronnych u syna skarżącej nadal istnieje i w dacie wniesienia zarzutów oraz wydania postanowień organów obu instancji znajdował oparcie w przepisach ustawy oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia.

Zgodnie z aktualnie obowiązującym rozporządzeniem, brakujące szczepienia ochronne u L. J. to:

1) szczepienie przeciwko gruźlicy;

2) szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B;

3) szczepienie przeciwko błonicy tężcowi i krztuścowi;

4) szczepienie przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (POLIOMYELITIS);

5) szczepienie przeciwko Haemophilus influenzae typu b;

6) szczepienie przeciwko Inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae;

7) szczepienie przeciwko odrze, śwince, różyczce.

Wskazane wyżej szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia.

Jak wskazano już wyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym.

W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:

1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,

2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,

3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw:

a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,

b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,

4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),

5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,

6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,

7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do syna skarżącej obowiązkowe i wymagalne.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że syn skarżącej urodzony 26 lipca 2021 r., nie został zaszczepiony wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami przeciwko gruźlicy, WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, odrze, śwince, różyczce, pomimo że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny.

W świetle powyższego brak podstaw do kwestionowania istnienia oraz wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w powyższym zakresie, a także stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.

Trzeba zauważyć, że w toku postępowania skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego ani jakiejkolwiek dokumentacji medycznej wskazującej na istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień u jej syna. Natomiast tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r.).

Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że obowiązek nie może być uznany za wymagalny, gdyż tytuł wykonawczy zobowiązuje do poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wskazując terminy szczepień, które upłynęły, a szczepienia wyrównawcze należy prowadzić według indywidualnego kalendarza szczepień, który nie został ustalony.

Stosownie do powołanego już wyżej przepisu art. 17 ust. 5 ustawy, w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. W myśl zaś § 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Jak wyjaśniono w Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2024, szczepienia wyrównawcze należy prowadzić według indywidulanego planu szczepień – indywidulanego kalendarza szczepień, zwanego dalej "IKSz".

Jednakże potrzeba ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień w związku z wcześniejszym zaniechaniem przez matkę dziecka poddania syna obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu w terminach przewidzianych przepisami prawa, co spowodowało konieczność wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie może być uznana za mogącą podważyć legalność tytułu wykonawczego oraz prowadzonego na tej podstawie postępowania egzekucyjnego.

W okolicznościach sprawy wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz wystąpienie przez wierzyciela do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, by w przypadku syna skarżącej stwierdzone zostały przeszkody do wykonania szczepień. Jak wynika z akt sprawy, pierwszy formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych został wystawiony przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w dniu 31 grudnia 2021 r. W formularzu wskazano na brak zgody matki na szczepienie dziecka. Z treści tego formularza wynika też, że 26 października 2021 r. rodzice dziecka byli pisemnie powiadamiani o przypadających obowiązkowych szczepieniach ochronnych. W formularzu z 6 lutego 2023 r. jako przyczynę uchylania się od obowiązkowych szczepień ochronnych wskazano brak zgody rodziców. Przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel zwrócił się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko, o udzielenie informacji czy u dziecka występują przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia ochronnego i czy dziecko posiada odroczenie od obowiązkowych szczepień ochronnych, a także czy opiekunowie prawni dziecka rozpoczęli uzupełnianie szczepień ochronnych. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 30 czerwca 2023 r., lekarz poinformował o braku przeciwwskazań do szczepień u syna skarżącej. Wskazał, że w dniu 6 kwietnia 2023 r. zaplanowano wizytę kwalifikacyjną do szczepienia, ale stawił się tylko ojciec dziecka, poinformował, że dziecko ma infekcje i zostało w domu. W kolejnym piśmie z 7 września 2023 r. lekarz podmiotu leczniczego [...] poinformował, że z dziecko stawiło się z matką na wizytę kwalifikacyjną do szczepienia. Dziecko zostało zakwalifikowane do szczepienia przeciwko WZW typu B – 1. dawka. Szczepienia nie wykonano, ponieważ matka oczekuje wykluczenia nadwrażliwości na jakikolwiek składnik preparatu szczepionkowego w warunkach POZ. Do załączono zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym z 7 września 2023 r.

W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że syn skarżącej był poddawany badaniom kwalifikacyjnym i mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza, nie został zaszczepiony.

Nie zasługuje na uwzględnienie argument skarżącej, która twierdzi, że obowiązek określony w tytule wykonawczym jest niewykonalny z tego względu, że w trakcie badania lekarskiego jej syna nie zostały wykluczone żadne przeciwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych.

Wymaga podkreślenia, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, realizowanym w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta.

Z powyższego wynika, że tylko w trybie badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej.

Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji wynika, że lekarz poddał dziecko skarżącej badaniu i nie stwierdził przeciwskazań zdrowotnych do poddania dziecka szczepieniom ochronnym (dziecko zostało zakwalifikowane do szczepienia na wirusowe zapalenie wątroby typu B – 1. dawka).

Skarżąca zarzuca, że nie została również wykluczona nadwrażliwość na składniki szczepionki.

Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać należy, że wykluczenie jakichkolwiek reakcji organizmu dziecka na szczepienie, paraliżowałoby możliwość realizacji zadań państwa w zakresie realizacji programu szczepień powszechnych, ponieważ każde podanie dawki szczepiennej wiązałoby się z koniecznością przeprowadzenia nieokreślonej liczby testów alergologicznych na wystąpienie jakiejkolwiek niepożądanej reakcji poszczepiennej, które i tak same w sobie mogłyby nie dawać stuprocentowej pewności braku wystąpienia takiej reakcji (jej "wykluczenia"). Z punktu widzenia racjonalnego ustawodawcy, uwzględniającego w wydawanych przez siebie aktach, zwłaszcza w zakresie zdrowia publicznego, ugruntowane stanowisko środowisk naukowych, takie rozumienie kwestionowanego przepisu niweczyłoby cel ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Jego realizacja warunkowana byłaby wykonaniem nieuzasadnionych aktualnym stanem wiedzy medycznej i kosztownych testów względem każdego ze szczepionych pacjentów. W takich warunkach program szczepień ochronnych nie mógłby być skutecznie realizowany. To z kolei skutkowałoby niewątpliwym wzrostem ryzyka występowania epidemii chorób, które właśnie dzięki powszechnym szczepieniom współcześnie nie stanowią już niebezpieczeństwa dla zdrowia publicznego (vide wyrok WSA w Szczecinie z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 287/24).

Jak już wyżej wskazano, zaświadczenie wystawione wobec dziecka skarżącej potwierdza, że lekarz nie stwierdził przeciwwskazań do wykonania szczepienia, a zatem obowiązek szczepienny nie podlegał odroczeniu i był wymagalny. Jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 287/24, wykluczenie wszelkich znanych i nieznanych nauce przeciwwskazań do wykonania szczepienia jest z natury rzeczy niemożliwe, bowiem ryzyko wystąpienia niepożądanego zjawiska zdrowotnego zasadniczo nigdy nie osiąga 0%. Nawet w przypadku powszechnie stosowanych leków, dostępnych bez recepty, nie ma 100% gwarancji braku wystąpienia reakcji niepożądanych, na co zwracają uwagę producenci leków w treści ulotek dołączonych do opakowania leków. Rolą lekarza jest ocena, czy wedle jego wiedzy i przeprowadzonego badania wobec konkretnego pacjenta ryzyko przyjęcia szczepienia jest na tyle małe, by uznać szczepienie za bezpieczne. Zaświadczenie lekarskie, posługujące się sformułowaniem "stwierdzono brak przeciwwskazań" jest w tym zakresie decydujące. Ustawa o chorobach zakaźnych nie przewiduje zresztą prawa do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne przez pacjenta. Przeciwnie – ustawa statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, a decydujący głos należy w tym zakresie do lekarza (jedynie gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej, zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy).

W sprawach dotyczących realizacji przez rodziców obowiązku szczepiennego względem dzieci nie bez znaczenia pozostaje to, że – jak stanowi art. 95 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o chorobach zakaźnych i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska (art. 72 ust. 1 Konstytucji) (vide wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3611/15).

Z tych względów stwierdzić należy, że wobec niewykonania obowiązku wskazanego w upomnieniu, wystawienie tytułu wykonawczego i wszczęcie w oparciu o ten tytuł postępowania egzekucyjnego było prawidłowe.

W związku z zarzutem braku oświadczenia skarżącej o odmowie szczepień trzeba wskazać, że dokumenty zgromadzone w toku postępowania jednoznacznie wskazują, że skarżąca uchyla się od realizacji wymagalnego obowiązku poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Brak realizacji tego obowiązku, mimo skierowanego do skarżącej upomnienia, powoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Opiekę nad małoletnim synem sprawuje między innymi skarżąca, jako matka dziecka. Na skarżącej spoczywa więc wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1 tego artykułu. Treść tego obowiązku została stwierdzona w tytule wykonawczym. Zarzuty podniesione w tym zakresie w skardze uznać więc należy za bezpodstawne.

Wymaga podkreślenia, że w świetle przytoczonych wcześniej przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (art. 17 ust. 2, 3 i 4) o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do podania szczepionki dziecku decyduje każdorazowo wyłącznie lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania lub inne względy sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie.

W ocenie sądu nie doszło w toku postępowania do naruszenia zasad postępowania wyrażonych w art. 7a, art. 15, art. 77, art. 80 oraz art. 81a k.p.a. Organy podjęły wszelkie czynności, mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i ustalenie, w jakich okolicznościach doszło do niepoddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia, a stan faktyczny, jak i prawny nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

W konsekwencji, stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest trafne. Nie ma podstaw do kwestionowania możliwości prowadzenia egzekucji. W sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazane w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Organ II instancji rozpoznał sprawę, odniósł się do zarzutów skarżącej i uzasadnił swoje stanowisko. Nie naruszył zatem art. 15 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącej organ II instancji nie ograniczył się do podzielenia stanowiska organu I instancji.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.).

Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.