Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1336/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 96 ust. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2010 nr 79 poz 523
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: asystent sędziego Marita Sikora po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 845/23 w sprawie ze skargi G.C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...] z dnia 19 lipca 2023 r. nr 29/2023 w przedmiocie zwolnienia ze służby I. Oddala skargę kasacyjną, II. Zasądza od G.C. na rzecz Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 845/23, oddalił skargę G.C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...] z dnia 19 lipca 2023 r. nr 29/2023 w przedmiocie zwolnienia ze służby. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Dyrektor Zakładu Karnego [...] decyzją z dnia 2 czerwca 2022 r., zawiesił G.C. w czynnościach służbowych na okres od dnia 2 czerwca 2022 r. do dnia 1 września 2022 r. w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo z art. 231 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r., poz. 17, dalej: "k.k."). Okres zawieszenia w czynnościach służbowych był następnie przedłużany kolejnymi decyzjami: z dnia 24 sierpnia 2022 r. (na okres od dnia 2 września 2022 r. do dnia 2 grudnia 2022 r.) i z dnia 2 grudnia 2022 r. (na okres od dnia 3 grudnia 2022 r. do czasu zakończenia postępowania karnego). Powyższych decyzji strona nie skarżyła.

Z uwagi na upływ 12-miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych w dniu 5 czerwca 2023 r. wobec funkcjonariusza zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia go ze służby w trybie art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2023 r., poz. 1683 ze zm., dalej: "u.s.w."), zakończone wydaniem decyzji z dnia 12 czerwca 2023 r., znak: S/K.111.455.2023.BZ o zwolnieniu G.C. ze Służby Więziennej z dniem 12 czerwca 2023 r. z powodu upływu 12-miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że toczące się przeciwko funkcjonariuszowi postępowanie karne nie zostało zakończone, zaś charakter zarzucanych mu czynów rzutuje negatywnie na morale funkcjonariuszy Służby Więziennej, którzy pozostają w służbie. Pełnienie służby przez funkcjonariusza na stanowisku wychowawcy działu penitencjarnego jest związane z pełnieniem funkcji publicznej ze stałym i bezpośrednim kontaktem z osobami pozbawionymi wolności, co w kontekście charakteru zarzucanych mu czynów, nie daje gwarancji nienagannej postawy, dającej wzorowy przykład osadzonym. Taki stan rzeczy osłabia zaufanie do Służby Więziennej zarówno ze strony osadzonych, jak i społeczeństwa. Organ I instancji wskazał, że pomimo istnienia przesłanek przemawiających na korzyść funkcjonariusza (ponad dziesięcioletni staż w służbie, bardzo dobre przygotowanie zawodowe, a także odpowiedni zasób wiedzy fachowej przydatny na zajmowanym stanowisku, dobre opinie służbowe i wyróżnienia za realizację dodatkowych obowiązków służbowych), wobec przedstawionych mu zarzutów z k.k. o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego oraz charakter i rodzaj zarzucanych czynów, nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania powierzonych zadań. Będąc funkcjonariuszem publicznym powinien cieszyć się nienaganną opinią, zachowywać się w sposób praworządny, a także dbać o pozytywny wizerunek formacji, w której służy. Ponadto jako funkcjonariusz pełniący niezwykle odpowiedzialną i ważną funkcję wychowawcy osób pozbawionych wolności, powinien posiadać nieposzlakowaną opinię i cieszyć się zaufaniem swoich przełożonych oraz powszechnym zaufaniem, a w związku z trwającym śledztwem zaufanie to zostało w znacznym stopniu utracone. Utrata zaufania z założenia stanowi możliwość stworzenia groźnych i niebezpiecznych w skutkach sytuacji, do czego w żadnej mierze nie można dopuścić. Ponadto organ I instancji wskazał, że nieobecność funkcjonariusza w służbie w związku z zawieszeniem go w czynnościach służbowych, powoduje, że czynności wchodzące w zakres jego obowiązków, musiały zostać przejęte przez innych funkcjonariuszy. Z uwagi na długotrwałość tego stanu (12 miesięcy) niewątpliwie wpłynęło to niekorzystnie na organizację, jak i efektywność działania jednostki, w której pełnił służbę. Zawieszenie w czynnościach skutkuje zablokowaniem etatu i brakiem możliwości zatrudnienia na jego miejsce innego funkcjonariusza. Interes społeczny przejawia się zatem w konieczności zapewnienia prawidłowej realizacji zadań rzeczonej jednostki.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] decyzją z dnia 19 lipca 2023 r., nr 29/2023, utrzymał w mocy decyzję z dnia 12 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w stosunku do funkcjonariusza spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. Został zawieszony z uwagi na wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Pozostawał zawieszony w czynnościach służbowych przez okres ponad 12 miesięcy (co nastąpiło z dniem 2 czerwca 2023 r.) i związane było to z prowadzonym wobec niego postępowaniem karnym, które nie zostało zakończone. Nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia.

Organ II instancji podkreślił, że pełnienie służby publicznej w charakterze funkcjonariusza Służby Więziennej, wymaga by każdy funkcjonariusz cechował się wysokim poziomem moralnym i nieposzlakowaną opinią, o której mowa w art. 38 u.s.w. Ponadto z treści art. 27 u.s.w. wynika, iż funkcjonariusze powinni wykazywać się nie tylko odpowiednim przygotowaniem ogólnym i zawodowym, ale też wysokim poziomem moralnym. Na podstawie zarzutów postawionych funkcjonariuszowi i okoliczności popełnionego czynu organ II instancji stwierdził, że stoją one w sprzeczności z rotą złożonego przez funkcjonariusza ślubowania zawartą w art. 41 ust. 1 u.s.w. oraz zasadami etyki zawodowej, o których stanowi Regulamin nr 1/2010 z dnia 18 października 2010 r. Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. Organ odwoławczy wskazał, że generalnie funkcjonariuszy Służby Więziennej obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa. Już sam fakt podejrzenia naruszenia obowiązującego porządku prawnego, bez względu na to jaki ma charakter owo naruszenie, może być uznany za sprzeniewierzenie się obowiązkom funkcjonariusza, które polegają m.in. na działaniach penitencjarnych i resocjalizacyjnych wobec osób pozbawionych wolności. Funkcjonariusze muszą więc mieć nieposzlakowaną opinię, którą notabene powinni się wyróżniać. Nałożenie tych szczególnych obowiązków na funkcjonariuszy ma służyć przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić Służby Więziennej wiarygodności w oczach opinii publicznej. Pełnienie służby przez funkcjonariusza, uprzednio związane ze stałym i bezpośrednim kontaktem z osobami pozbawionymi wolności, w kontekście charakteru zarzucanych czynów, rzutuje negatywnie na morale funkcjonariuszy Służby Więziennej, którzy pozostają w służbie, a także nie daje gwarancji nienagannej postawy, w szczególności w realizacji czynności z osobami pozbawionymi wolności. Zadania realizowane przez służbę wymagają, aby służbę w tej formacji pełniły wyłącznie osoby o nienagannej opinii, bezwzględnie przestrzegające prawa i zasad współżycia społecznego. Podejrzenie funkcjonariusza o zachowania zaprzeczające podjętym zobowiązaniom naraża dobre imię służby. W interesie społecznym, tożsamym z interesem służby jest to, aby postawione zadania, były realizowane wyłącznie przez osoby pozostające poza jakimikolwiek podejrzeniami o działalność sprzeczną z prawem. W ocenie organu odwoławczego, zachowanie funkcjonariusza, uprzednio pełniącego funkcję kierowniczą, mogłoby mieć deprawujący wpływ na innych funkcjonariuszy, szczególnie personel działu penitencjarnego, powodując destabilizację jednostki podlegającej zhierarchizowanej strukturze.

Ponadto długotrwała nieobecność funkcjonariusza w służbie wiązała się z koniecznością obciążania innych funkcjonariuszy pracą, a braki w obsadzie spowodowane długą absencją utrudniały właściwy proces organizacji służby, jak i efektywność działania jednostki. Zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach skutkuje zablokowaniem etatu i brakiem możliwości zatrudnienia na jego miejsce innego funkcjonariusza. W ocenie organu odwoławczego, okoliczność ta w powiązaniu z trudnościami kadrowymi Służby Więziennej i związana z nimi konieczność jak najbardziej efektywnego wykorzystania każdego posiadanego przez tę formację etatu, brak możliwości określenia terminu powrotu do służby, a tym samym właściwego zabezpieczenia realizacji zadań dotychczas wykonywanych przez nieobecnego w służbie funkcjonariusza, musi być oceniana jako sprzeczna z interesem służby.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że dopuszczalność zwolnienia funkcjonariusza ze służby z powodu upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych nie została uzależniona przez ustawodawcę od tego czy wobec funkcjonariusza zostało przeprowadzone postępowanie karne czy też dyscyplinarne, co do zarzucanych czynów, ani też od oceny zgromadzonego w postępowaniu karnym czy dyscyplinarnym materiału dowodowego, ale została uzależniona od samego upływu 12 miesięcy zawieszenia. Zawieszenie w czynnościach służbowych jest instytucją służącą szybkiemu odsunięciu funkcjonariusza od bieżącego wykonywania zadań służbowych, na wypadek, gdyby okazało się, że przestał on spełniać wymogi stawiane funkcjonariuszowi Służby Więziennej i przyjął naganną postawę względem obowiązującego prawa, uzasadniającą wykluczenie go z ram organizacyjnych służby publicznej. Natomiast kwestia dokonania ustaleń faktycznych dotyczących przebiegu zdarzenia jest przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez inne organy.

Z powyższą decyzją nie zgodził się funkcjonariusz wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "P.p.s.a."), uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd I instancji przypomniał, że w sprawie materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w., zgodnie z którym funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 - miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych. Jak wynika z ustaleń faktycznych, skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych decyzją z dnia 2 czerwca 2022 r., na okres od dnia 2 czerwca 2022 r. do dnia 1 września 2022 r. w związku z wszczęciem wobec niego postępowania karnego w sprawie o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. Okres zawieszenia był dwukrotnie przedłużany kolejnymi decyzjami, których strona nie skarżyła. W dacie wydania decyzji przez organ I instancji o zwolnieniu skarżącego ze służby, czyli w dniu 12 czerwca 2023 r., upłynęło 12 miesięcy od momentu zawieszenia go w czynnościach służbowych. Upływ tego terminu nastąpił z dniem 2 czerwca 2023 r. Nie ustały również przyczyny zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, bowiem postępowanie karne wszczęte przeciwko skarżącemu było nadal w toku. Wobec ziszczenia się przesłanki określonej w art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w., tj. upływu 12-miesięcznego okresu zawieszenia Dyrektor Zakładu Karnego zwolnił skarżącego ze służby. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...].

WSA w Szczecinie wskazał również, że przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie jest kwestia zwolnienia funkcjonariusza ze służby, a nie jego zawieszenie w czynnościach służbowych. Jakkolwiek okres zawieszenia w czynnościach służbowych jest przesłanką do zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w., to jednak samo zawieszenie w czynnościach służbowych następuje w odrębnym postępowaniu. Jest to odrębność zarówno przedmiotu i trybu rozstrzygnięcia, jak i przesłanek tego zawieszenia. W toku postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. organ ma więc tylko obowiązek ustalenia czy miało miejsce zawieszenie funkcjonariusza przez okres 12 miesięcy. Brak jest podstaw, aby w toku postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby poddawać weryfikacji ostateczne decyzje o zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach służbowych, do czego w istocie zmierzają zarzuty skargi. Dwunastomiesięczny okres zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych wynika z decyzji organu I instancji z dnia 2 czerwca 2022 r., 24 sierpnia 2022 r. i 2 grudnia 2022 r. Decyzje te mają przymiot ostatecznych, bowiem strona nie skorzystała z prawa do odwołania.

Nie można przyjąć, że jakoby decyzją z dnia 2 grudnia 2022 r. skarżącego można było zawiesić w czynnościach maksymalnie na trzy miesiące, co oznacza, że stan zawieszenia ustał ex lege z dniem 3 marca 2023 r. Przepis art. 94 ust. 3 u.s.w. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 lipca 2022 r. o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1933) w związku z art. 56 ust. 5 ustawy nowelizującej, który według skarżącego, powinien stanowić podstawę decyzji z dnia 2 grudnia 2022 r., stanowił: "zawieszenie może nastąpić na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy". Wykładnia tego przepisu, wbrew twierdzeniom skarżącego, prowadzi do wniosku, że okres zawieszenia na trzy miesiące dotyczy pierwszej, pierwotnej decyzji o zawieszeniu, zaś przedłużenie zawieszenia może nastąpić na dłuższy okres, jednak nie przekraczający 12 miesięcy.

Redakcja art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. jednoznacznie wskazuje, że decyzja w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Zatem po ustaleniu przesłanki formalnoprawnej jaką jest upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych organ powinien ustalić czy istnieją przesłanki przemawiające za zwolnieniem funkcjonariusza ze służby.

Przyjęta w art. 96 ust. 2 u.s.w. konstrukcja uznania administracyjnego pozwala organowi na wybór takiego rozstrzygnięcia, które uważa za najwłaściwsze dla osiągnięcia celów funkcjonowania służby więziennej, zarówno co do dalszego pozostawienia funkcjonariusza w służbie, mimo zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, jak i jego zwolnienia ze służby. Jednocześnie sądowy zakres kontroli decyzji o charakterze uznaniowym jest ograniczony, albowiem Sąd nie bada celowości jej podjęcia, a jedynie kontroluje, czy wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów prawa było dopuszczalne, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz, czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega, czy przy podjęciu decyzji została spełniona, powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony, przy czym zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został ustalony i wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.

W ocenie Sądu I instancji, organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a ich rozstrzygnięcie nie posiada znamion dowolności. W decyzjach obu instancji została omówiona podstawa prawna, przytoczono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a także w sposób wyczerpujący umotywowano przyczyny, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. Organy w swoich decyzjach o zwolnieniu ze służby w sposób przekonujący uzasadniły, że dalsze wykonywanie obowiązków przez skarżącego, z uwagi na rodzaj stawianych mu zarzutów stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku zakładu karnego oraz podważa autorytet funkcjonariusza Służby Więziennej zarówno wśród współpracowników jak i osadzonych, zaufanie przełożonych, jak również godzi w dobre imię formacji. Organy zwróciły także uwagę na szczególne wymagania stawiane funkcjonariuszom Służby Więziennej zwłaszcza w zakresie legitymowania się nieposzlakowaną opinią, wskazując że uzasadnione wątpliwości co do braku tego przymiotu dyskwalifikują skarżącego jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że ze statusem funkcjonariusza Służby Więziennej wiąże się szczególny stopień społecznego zaufania, który odnosi się zarówno do sfery służby, jak i postawy osobistej. W szeregach Służby Więziennej winni zatem pozostawać jedynie funkcjonariusze obdarzeni wyjątkowym zaufaniem społecznym, jak również zaufaniem przełożonych, co wynika bezpośrednio z art. 27 u.s.w., który stanowi, że funkcjonariusze powinni wykazywać się wysokim poziomem moralnym, a w kontaktach z osadzonymi oddziaływać swoim własnym przykładem. Wedle natomiast art. 38 u.s.w. służbę w Służbie Więziennej może pełnić osoba, która daje rękojmię prawidłowego wykonywania powierzonych zadań. Ponadto stosownie do treści § 5 regulaminu Nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, funkcjonariusz, zarówno w służbie, jak i poza służbą powinien zachowywać się w sposób praworządny, odpowiadający godności funkcjonariusza publicznego. Dlatego też postawienie skarżącemu zarzutów karnych może nasuwać uzasadnione wątpliwości, co do zachowania przez niego przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii. "Poszlaka" w języku polskim oznacza bowiem podejrzenie, natomiast "nieposzlakowany" - to ten, któremu nie można nic zarzucić, przypisać, nieskazitelny. Powyższe pojęcie odnosi się zarówno do sfery życia prywatnego, jak i zawodowego. Utratę przymiotu "nieposzlakowanej opinii" nie powoduje tylko karalność danej osoby. Taki skutek może wywoływać także znalezienie się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, samo już podejrzenie o możliwości popełnienia przez skarżącego przestępstwa, świadczy o niespełnieniu wymogu nieskazitelnej postawy moralnej, która determinuje możliwość pełnienia służby publicznej. W interesie społecznym, tożsamym z interesem służby, jest aby zadania Służby Więziennej były realizowane wyłącznie przez osoby pozostające poza jakimikolwiek podejrzeniami o działalność sprzeczną z prawem. Jednocześnie z orzecznictwa jasno wynika, że funkcjonariusz, który jest podejrzany o popełnienie przestępstwa, powinien oczyścić się z zarzutów w ciągu 12 miesięcy. Inaczej może być zwolniony.

Sąd I instancji podkreślił, że nie jest rolą organu ustalanie w postępowaniu w przedmiocie zwolnienia ze służby okoliczności będących przedmiotem innych postępowań, w tym postępowania karnego czy dyscyplinarnego. Przepis art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. nie uzależnia postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby od uprzedniego przeprowadzenia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego czy dyscyplinarnego. W oparciu o zastosowaną w sprawie podstawę zwolnienia skarżącego ze służby art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. organ zobowiązany był zgromadzić taki materiał dowodowy, który pozwalałby na ocenę zaistnienia tej przesłanki jak i pozwalałby na wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, co pozostaje w związku z uznaniowym charakterem decyzji o zwolnieniu ze służby w oparciu o wskazaną podstawę prawną. Taki materiał dowodowy został w sprawie zgromadzony. To upływ 12-miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych stanowił podstawę do zwolnienia skarżącego ze służby, a nie samo zawiadomienie organów ścigania o przedstawieniu mu zarzutów karnych.

Przekonanie skarżącego o braku jego winy w związku z zarzucanymi mu czynami nie ma znaczenia i nie podlega ocenie w postępowaniu o zwolnienie ze służby. W konsekwencji nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący braku oparcia się przez organy obu instancji na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu karnym.

Postępowanie w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby organ może prowadzić niezależnie od tego, czy postępowanie dyscyplinarne lub karne się zakończyło czy też nie, albowiem przesłanką do jego prowadzenia jest upływ maksymalnego okresu zawieszenia w czynnościach. Materiał dowodowy w sprawie dowodzi, że w dacie wydania decyzji przez organ I instancji o zwolnieniu skarżącego ze służby upłynęło 12 miesięcy od momentu jego zawieszenia w czynnościach służbowych. Nie ustały również przyczyny zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, bowiem postępowanie karne wszczęte przeciwko skarżącemu było nadal w toku. Te okoliczności faktyczne, potwierdzone zebranym materiałem dowodowym, determinowały ocenę, czy zaistniały podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w.

W ocenie Sądu I instancji, nie znajduje uzasadnienia zarzut, że zwolnienie skarżącego na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. narusza konstytucyjną zasadę domniemania niewinności, przewidzianą w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, bowiem podstawą zwolnienia skarżącego ze służby nie był sam fakt postawienia mu zarzutów karnych.

Wbrew stanowisku skarżącego organy obu instancji rozważyły dotychczasowy przebieg służby i jego zaangażowanie w wykonywane obowiązki. Wywiodły jednak, że zachowanie skarżącego podważyło jego dotychczasową nieposzlakowaną opinię, autorytet i wiarygodność oraz zaufanie przełożonych i podwładnych. Ponadto organy wskazały, że długotrwała absencja skarżącego w służbie ma wpływ zarówno na organizację, jak i efektywność działania jednostki, w której skarżący pełnił służbę. Z jednej strony skutkuje ona zablokowaniem etatu i brakiem możliwości zatrudnienia na jego miejsce innego funkcjonariusza, z drugiej strony powoduje konieczność zapewnienia przez jednostkę tej formacji prawidłowej realizacji zadań, poprzez zobowiązanie innych funkcjonariuszy do wykonywania przez długi czas czynności za nieobecnego (zawieszonego) funkcjonariusza, co z pewnością dezorganizuje pracę i harmonogram służby pozostałych funkcjonariuszy. Ciągłe trwanie zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych bez wątpienia dezorganizuje służbę oraz uniemożliwia efektywne wykorzystanie przydzielonych etatów.

W dniu 25 marca 2024 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiódł skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. art. 27 pkt 3 i art. 38 ust. 1 pkt 4 u.s.w. w zw. z § 5 Regulaminu Nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że funkcjonariusz musi cechować się "nieposzlakowaną opinią", podczas gdy w rzeczywistości z żadnej z tych norm obowiązek taki expressis verbis nie wynika, w przeciwieństwie do ustaw ustrojowych innych formacji (np. Policji, czy Straży Granicznej), co nakazuje przyjąć, że ustawodawca nie kreuje takiego wymogu wobec funkcjonariusza Służby Więziennej, a w konsekwencji sam fakt przedstawienia G.C. zarzutów karnych nie godzi w jego nieposzkalowaną opinię i nie rzutuje negatywnie na zaufanie, jakim cieszy się w oczach społeczeństwa, co winno skutkować uznaniem, że w takim przypadku brak jest interesu społecznego w zwolnieniu go ze służby, co powinno prowadzić do uwzględnienia skargi;

2. art. 96 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 27 pkt 1 i 38 ust. 1 pkt 4 u.s.w. w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zasada domniemania niewinności nie znajdzie zastosowania w postępowaniu dotyczącym zwolnienia G.C. ze służby, albowiem postawienie skarżącemu zarzutów karnych nie stanowi bezpośredniej przyczyny zwolnienia, lecz jest nią upływ czasu spowodowany zawieszeniem w czynnościach służbowych, podczas gdy w rzeczywistości zawieszenie to nie nastąpiłoby gdyby skarżącemu nie przedstawiono zarzutów karnych, a w konsekwencji nie doszłoby również do zwolnienia skarżącego ze służby, co nakazuje przyjąć, że fakt postawienia zarzutów stawił przyczynę zwolnienia w sytuacji, w której tak być nie powinno, albowiem z samego przedstawienia zarzutów nie można jeszcze wyciągnąć wniosku, że skarżący nie spełnia wymogu nieposzlakowanej opinii oraz traci zaufanie społeczne, albowiem do czasu skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego należy uważać go za niewinnego, a więc traktować tak, jakby zarzutów tych nie było, co winno skutkować pozostawieniem G.C. w szeregach Służby Więziennej;

3. art. 96 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 27 pkt 1 i 38 ust. 1 pkt 4 u.s.w. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że samo przedstawienie skarżącemu zarzutów karnych pozbawia go nieposzlakowanej opinii oraz zaufania społecznego, wymaganego od funkcjonariuszy Służby Więziennej, co może implikować zwolnienie go ze służby po upływie 12 miesięcy zawieszenia wywołanego tym faktem, podczas gdy w przypadku innych zawodów, w których również wymaga się zachowania nieposzlakowanej opinii, czy nieskazitelnego charakteru, tj. sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych takie zwolnienie nie jest możliwe przed wydaniem prawomocnego wyroku skazującego za delikt dyscyplinarny będący następstwem popełnionego czynu zabronionego, co prowadzi do wniosku, że dla podmiotów o tym samym kryterium relewantnym, jakim jest nieposzlakowana opinia, czy nieskazitelność charakteru formułuje się różne zasady zwalniania z zawodu, przy czym część z nich może być zwolniona wyłącznie po wydaniu prawomocnego wykroku sądu dyscyplinarnego, będącego następstwem prawomocnego skazania za przestępstwo, a część - w tym funkcjonariusze Służby Więziennej - nawet przed prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego skazującym za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, co prowadzi do wniosku, że podmioty te nie są równo traktowane, a zatem prawidłowa, prokonstytucyjna wykładnia tych norm powinna skutkować stwierdzeniem o niemożności zwolnienia G.C. przed wydaniem wobec niego prawomocnego wyroku skazującego, bowiem sam fakt przedstawienia mu zarzutów karnych nie pozbawia go jeszcze nieposzlakowanej opinii;

4. art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. w zw. z art. 56 ust. 5 ustawy z dnia 22 lipca 2022 r. o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Z 2022 r., poz.) w zw. z art. 94 ust. 3 u.s.w. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wobec G.C. spełniona została przesłanka dwunastomiesięcznego okresu zawieszenia, albowiem począwszy od 2 czerwca 2022 r. dwukrotnie zawieszono go na trzy miesiące, a za trzecim razem - do czasu zakończenia postępowania karnego, które do chwili obecnej się toczy, podczas gdy w rzeczywistości z uwagi na rozpoczęcie postępowania przed wejściem w życie nowelizacji, konieczne było stosowanie przepisów ustawy nowelizowanej, gdzie dopuszczano możliwość jednostkowego zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych maksymalnie na okres trzech miesięcy, które następnie mogło podlegać przedłużeniu o kolejne trzy miesiące, przy czym łączny okres zawieszenia nie mógł wynosić więcej niż dwanaście miesięcy, co nakazuje przyjąć, że w przypadku G.C. doszło do zawieszenia go jedynie na dziewięć miesięcy, bowiem na skutek braku ograniczenia w czasie trzeciej decyzji o zawieszeniu, okres ten ex lege wynosił trzy miesiące, a w konsekwencji ziszczeniu nie uległa przesłanka niezbędna do zwolnienia skarżącego ze służby w postaci upływu dwunastomiesięcznego okresu zawieszenia, czego Sąd I instancji nie dostrzegł, a co skutkowało oddaleniem skargi w sytuacji, w której powinna ona zostać uwzględniona;

5. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przeprowadzeniu błędnej kontroli odwoławczej decyzji wydanych przez organy obu instancji, podczas gdy zostały one wydane dowolnie, z przekroczeniem granic uznaniowości oraz z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej na skutek niewłaściwie przeprowadzonego postępowania dowodowego polegającego na:

a) uznaniu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć, że zwolnienie skarżącego ze służby jest zgodne z wyważonym interesem społecznym i słusznym interesem samego G.C., albowiem na skutek prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego utracił on przymiot nieposzlakowanej opinii oraz zaufanie ze strony społeczeństwa i przełożonych, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego nie daje podstaw do takiego stwierdzenia, bowiem dotychczasowy przebieg służby G.C. był nienaganny: od 1 stycznia 2013 r. skarżący był 21 razy wyróżniany, w tym dwukrotnie przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, w 2017 r. otrzymał wyróżnienie w Plebiscycie na Sportowca Roku Służby Więziennej, ukończył również z oceną bardzo dobrą studia podyplomowe w Szkole Wyższej Wymiaru Sprawiedliwości [...] w zakresie penitencjarystyki, otrzymując I stopień oficerski i zostając dowódcą plutonu, a nadto zajmował stanowisko Zastępcy Wyznaczonego Zaawansowanego Użytkownika Systemu CBDOPW OISW [...], posiadając uprawnienia często szersze niż dyrektorzy jednostek, umożliwiające edycję danych systemowych we wszystkich jednostkach Okręgu [...] oraz po jednoczesnej absencji od marca 2022 r. kierownika działu penitencjarnego oraz jego zastępcy został wybrany przez dyrekcję jednostki spośród grona ponad czterdziestu psychologów oraz wychowawców jako osoba samodzielnie realizująca ich zadania, a następnie od dnia 1 maja 2022 r. powierzone mu zostało pełnienie obowiązków zastępcy kierownika działu penitencjarnego oraz członka komisji penitencjarnej, podczas gdy za zwolnieniem G.C. przemawiał jedynie fakt wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego, które nie zostało jeszcze zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym, a zatem nie powinno się z niego wyciągać negatywnych konsekwencji dla skarżącego;

b) pozostawienie G.C. w zawieszeniu skutkuje zablokowaniem etatu i brakiem możliwości zatrudnienia na jego miejsce innego funkcjonariusza, podczas gdy w rzeczywistości cykl wyłonienia w ramach konkursu oraz wyszkolenia nowego funkcjonariusza Służby Więziennej trwa tyle samo, co okres zawieszenia G.C., który w przypadku zapadnięcia w jego sprawie wyroku uniewinniającego będzie musiał zostać przywrócony na dawne stanowisko służbowe, co oznacza, że szkolenie na jego miejsce nowego funkcjonariusza może okazać się nieekonomiczne - których to okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie dostrzegł dokonując kontroli odwoławczej decyzji organów obu instancji, a co skutkowało oddaleniem skargi w sytuacji, w której powinna ona zostać uwzględniona.

Jednocześnie na podstawie przepisu art. 193 Konstytucji RP wniesiono o przedstawienie przez Naczelny Sąd Administracyjny Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania, czy przepis art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. i art. 94 ust. 2 u.s.w. w zw. z art. 27 pkt 3 u.s.w. i art. 38 ust. 1 pkt 4 u.s.w. zakresie, w którym umożliwia zwolnienie funkcjonariusza Służby Więziennej po upływie 12 miesięcy zawieszenia spowodowanego wszczęciem przeciwko temu funkcjonariuszowi postępowania karnego jest zgody z przepisem art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP tym bardziej, że w przypadku innych zawodów statuujących konieczność legitymowania się "nieskazitelnym charakterem", czy "nieposzlakowaną opinią" (np. sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawny) zwolnienie bądź wydalenie z zawodu może nastąpić dopiero w wyniku prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego następującego po zapadnięciu prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego?

W odpowiedzi na skargę kasacyjna Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:

Na wstępie należy odnieść się do wniosku skarżącego kasacyjnie o przedstawienie przez Naczelny Sąd Administracyjny Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania, czy przepis art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. i art. 94 ust. 2 u.s.w. w zw. z art. 27 pkt 3 u.s.w. i art. 38 ust. 1 pkt 4 u.s.w. zakresie, w którym umożliwia zwolnienie funkcjonariusza Służby Więziennej po upływie 12 miesięcy zawieszenia spowodowanego wszczęciem przeciwko temu funkcjonariuszowi postępowania karnego jest zgody z przepisem art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności z Konstytucją RP ww. art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. i art. 94 ust. 2 u.s.w. w zw. z art. 27 pkt 3 u.s.w. i art. 38 ust. 1 pkt 4 u.s.w.

Po pierwsze, podstawą zwrócenia się przez sąd w trybie art. 193 Konstytucji RP do Trybunału Konstytucyjnego z określonym pytaniem prawnym, jest z jednej strony sytuacja powzięcia przez sąd wątpliwości co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, której to wątpliwości nie daje się usunąć w drodze wykładni, z drugiej zaś wystąpienie zależności pomiędzy odpowiedzią na pytanie prawne a rozstrzygnięciem rozpoznawanej, konkretnej sprawy. Przedstawienie więc pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu musi być poprzedzone stwierdzeniem zaistnienia w konkretnej sprawie, niedającej się usunąć w drodze wykładni wątpliwości co do konstytucyjności aktu normatywnego, od której rozstrzygnięcia zależy orzeczenie o przedmiocie sprawy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zachodzi taka uzasadniona wątpliwość, bowiem w sprawie przepisy pragmatyczne statuujące przesłankę zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych (art. 94 ust. 2 u.s.w.), przesłankę zwolnienia ze służby z upływem 12-miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych (art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w.), warunki jakie powinien spełniać funkcjonariusz Służby Więziennej (art. 27 pkt 3 i art. 38 ust. 1 pkt 4 u.s.w.) nie naruszają ani wskazanego w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP domniemana niewinności, ani statuowanego w art. 32 ust. 2 Konstytucji RP zakazu dyskryminacji. Wskazane wyżej przepisy w ogóle nie dotyczą kwestii winy danej osoby, lecz statuują rozwiązania, które mają zapewnić prawidłowe działanie służby mundurowej w zakresie wykonywania nałożonych na nią w art. 2 u.s.w. zadań. Zadania te wpisują się w określony w art. 5 Konstytucji RP obowiązek Rzeczypospolitej ochrony bezpieczeństwa obywateli. Oczywistym jest, że sprawne wykonywanie zdań z zakresu podstawowego obowiązku Państwa jakim jest strzeżenie bezpieczeństwa swoich obywateli wymaga powołania specjalnych formacji do wykonywania takich zadań – służb mundurowych. Formacje te są zmilitaryzowane, a funkcjonariusze są uprawnieni do stosowania w imieniu Państwa przemocy. Oznacza to, że osoby pełniące w nich służbę podlegają szczególnej dyscyplinie służbowej, a wobec nich są postawione szczególne wymagania. Wymogi te i zasady szczególne, inne niż w przypadku pracowników z reguły są uzasadnione i w żaden sposób nie dyskryminują pełniących w nich służbę osób.

Po drugie, w obecnym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stracił zdolność wykonywania swoich zadań. Podnieść bowiem należy, że w składzie osobowym Trybunału Konstytucyjnego znajdują się osoby powołane na stanowisko sędziego ze złamaniem przepisów Konstytucji RP, ponieważ objęli oni stanowiska w miejsce prawidłowo powołanych sędziów (aktualnie dotyczy to Mariusza Muszyńskiego, Justyna Piskorskiego i Jarosława Wyrembaka), co doprowadziło do sytuacji, że cały Sąd Konstytucyjny został niejako "zainfekowany" bezprawnością, a zatem utracił, w sensie materialnym, zdolność do zgodnego z prawem orzekania, ponieważ istnieje duży stopień prawdopodobieństwa, że w składzie orzekającym znajdzie się przynajmniej jeden z tzw. "sędziów dublerów". Owa nielegalność wyboru na stanowiska zajęte przez prawidłowo wybranych przez Sejm VII kadencji sędziów potwierdzona została wyrokami Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 3 grudnia 2015 r., sygn. akt K 34/15; 9 grudnia 2015 r., sygn. akt K 35/15; 9 marca 2016 r., sygn. akt K 47/15 oraz wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 7 maja 2021 r. w sprawie Xero Flor Sp. z o.o. przeciwko Polsce, sygn. 4907/18. Jak natomiast wywiódł Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. akt I KZP 5/23 "organ, w którego składzie zasiadają osoby powołane na miejsca wcześniej obsadzone, nie jest organem opisanym w Konstytucji jako Trybunał Konstytucyjny, a zatem wydane przez taki organ decyzje nie wywierają skutków, o jakich mowa w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Nadto na czele TK stoi obecnie osoba, co do której od co najmniej kilku miesięcy są znaczenie wątpliwości, czy istotnie może pełnić funkcję Prezesa polskiego sądu konstytucyjnego, co powoduje kolejne wątpliwości co do prawowitości obecnie funkcjonującego Trybunału. W takiej sytuacji polski sędzia, gdy istnieją poważne zastrzeżenia wobec konstytucyjności aktu prawnego może jedynie na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP podjąć się samodzielnej oceny zgodności z Konstytucją RP aktu prawnego będącego podstawą orzekania. Natomiast do czasu przywrócenia prawowitości polskiemu sądowi konstytucyjnemu nie powinien kierować do niego żadnych wniosków o zbadanie danego aktu prawnego z Konstytucją RP.

Przechodząc do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej wskazać należy, że została ona oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 P.p.s.a., tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.

Zarzut obrazy art. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art.7 k.p.a., 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. wydają się wskazywać na to, że strona skarżąca oczekiwała ponownej oceny materiału dowodowego, która miałaby doprowadzić do stwierdzenia, że dowody te nie pozwalały na przyjęcie, że zwolnienie funkcjonariusza na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. było uzasadnione. Jednak wbrew zarzutom, ocena ta, przeprowadzona została zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. i nie doprowadziła organu administracji do stwierdzenia, że przesłanka zwolnienia skarżącego kasacyjnie na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. nie została spełniona, a Sąd I instancji, odnosząc się do postępowania dowodowego przeprowadzonego w toku postępowania przez organ administracji, trafnie ocenił je jako odpowiadające wymogom wynikającym z kodeksu postępowania administracyjnego.

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wskazać należy, że są one niezasadne.

Nie można uznać, że WSA w Szczecinie naruszył art. 27 pkt 3 i art. 38 ust. 1 pkt 4 u.s.w. Należy wskazać, że istotnie ustawa pragmatyczna funkcjonariuszy więziennych nie posługuje się pojęciem "nieposzlakowanej opinii". Art. 27 pkt 3 u.s.w. statuuje, że funkcjonariusz powinien wykazywać się odpowiednim przygotowaniem ogólnym i zawodowym oraz wysokim poziomem moralnym, systematycznie dokształcać się i podnosić kwalifikacje zawodowe. W postępowaniu wobec osób pozbawionych wolności są obowiązani oddziaływać pozytywnie swoim własnym przykładem. Z kolei wedle art. 38 ust. 1 pkt 4 u.s.w. służbę w SW może pełnić osoba, która m.in. daje rękojmię prawidłowego wykonywania powierzonych zadań. W szeregach Służby Więziennej powinni zatem pozostawać jedynie funkcjonariusze obdarzeni wyjątkowym zaufaniem społecznym, jak również zaufaniem przełożonych, co wynika bezpośrednio z art. 27 u.s.w., który stanowi, że funkcjonariusze powinni wykazywać się wysokim poziomem moralnym, a w kontaktach z osadzonymi oddziaływać swoim własnym przykładem. Wedle natomiast art. 38 u.s.w., służbę w Służbie Więziennej może pełnić osoba, która daje rękojmię prawidłowego wykonywania powierzonych zadań. Ponadto stosownie do treści § 5 regulaminu Nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej funkcjonariusz, zarówno w służbie, jak i poza służbą powinien zachowywać się w sposób praworządny, odpowiadający godności funkcjonariusza publicznego. Takie sformułowanie wskazanych wyżej przepisów pragmatycznych wskazuje, że "rękojmia prawidłowego wykonywania zadań, o której mowa. wart 38 u.s.w. w istocie odpowiada znanemu w innych służbach mundurowych wymogowi legitymizowania się przez funkcjonariusza "nieposzlakowaną opinią". Dlatego też postawienie skarżącemu zarzutów karnych może nasuwać uzasadnione wątpliwości, co do zachowania przez niego przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii. "Poszlaka" w języku polskim oznacza bowiem podejrzenie, natomiast "nieposzlakowany" - to ten, któremu nie można nic zarzucić, przypisać, nieskazitelny. Powyższe pojęcie odnosi się zarówno do sfery życia prywatnego, jak i zawodowego. Utratę przymiotu "nieposzlakowanej opinii" nie powoduje tylko karalność danej osoby. Taki skutek może wywoływać także znalezienie się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji (tak jak w niniejszej sprawie). Zatem samo już podejrzenie o możliwości popełnienia przez skarżącego zarzucanych mu czynów, świadczy o niespełnieniu wymogu nieskazitelnej postawy moralnej, która determinuje możliwość pełnienia służby publicznej" (wyrok NSA z dnia 5 października 2021r., sygn. akt III OSK 4269/21, podobnie wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2023 r. sygn. akt III OSK 7472/21). Przyjąć zatem należy, że zarówno powinność zachowania się funkcjonariusza wobec osadzonych jak i rękojmia wykonywania powierzonych zadań w istocie statuują konieczność legitymowania się przez funkcjonariusza więziennego nieposzlakowaną opinią, która stanowi niezbędny element sprawowania przez niego służby. Oczywistym jest bowiem, że służbę powinni pełnić tylko tacy funkcjonariusze, co do których nie ma wątpliwości co do ich uczciwości, a to oznacza, że "rękojmia", o której mowa w art. 38 ust. 1 pkt 4 u.s.w. jest utożsamiana w orzecznictwie z "nieposzlakowaną opinią" jako niezębnym przymiotem funkcjonariusza w innych służbach mundurowych (por wyrok WSA w Opolu z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt II SA/Op 188/22).

Nie mógł odnieść skutku również drugi zarzut skargi kasacyjnej. W sprawie nie można utożsamiać "domniemania niewinności" z instytucją zwolnienia ze służby więziennej na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. Przesłanką zwolnienia skarżącego kasacyjnie na podstawie tego przepisu był bowiem upływ dwunastomiesięcznego terminu zawieszenia w czynnościach służbowych, potrzeby formacji związane z sytuacją, w której nie wykonuje on zadań, a koniecznym jest aby jego zadania mogła wykonywać inna osoba i wreszcie utrata rękojmi, o której mowa w art. 38 ust. 1 pkt 4 u.s.w. Organy orzekające w sprawie, podobnie jak kontrolujący ich postępowanie Sąd I instancji, w ogóle nie wypowiadały się na temat winy skarżącego kasacyjnie w zakresie zarzucanego mu czynu, a jedynie stwierdziły, że charakter postawionych mu zarzutów powoduje, że utracił on przymioty pozwalające mieć do niego zaufanie.

W zakresie trzeciego zarzutu skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że stosunek prawny łączący funkcjonariusza SW ze służbą jest "stosunkiem służbowym". Cechą stosunku służbowego są wysokie wymagania stawiane funkcjonariuszowi statuowane zarówno w przepisach dotyczących przyjmowania do służby jak i obowiązujące przez cały czas jego trwania. Tak wysokie wymagania nieznane innym stosunkom zatrudnienia związane są ze specyfiką służby. Funkcjonariusze bowiem działają w obszarze bezpieczeństwa Państwa i są uprawnieni do stosowania w jego imieniu przemocy. Sprawna realizacja zadań postawionych przed każdą ze służb mundurowych wymaga, aby cieszyły się one zaufaniem społecznym. Stąd służbę powinny pełnić osoby, co do których nie ma wątpliwości co do ich uczciwości i poszanowania prawa. Dlatego też przepisy pragmatyczne we wszystkich służbach mundurowych statuują przesłankę zwolnienia ze służby funkcjonariusza, wobec którego postępowanie karne nie zakończyło się w określonym terminie (por. np. art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, art. 45 ust. 2 pkt 11 ustawy o Straży Granicznej). Wymogi takie nie stanowią elementu dyskryminacji funkcjonariuszy, lecz są one proporcjonalnym wymogiem stawianym wobec osób, które w imieniu Państwa wykonują ważne zadania z zakresu ochrony bezpieczeństwa obywateli.

Nie można uznać za uzasadniony zarzutu naruszenia art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. w zw. z art. 56 ust. 5 ustawy o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 94 ust. 3 u.s.w. W tym bowiem zakresie Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni tych przepisów, słusznie konstatując, że okres zawieszenia na okres trzech miesięcy dotyczy pierwszej decyzji o zawieszeniu, potem zaś organ może przedłużyć okres zawieszenia na okres dłuższy, jednak nie przekraczający dwunastu miesięcy. Wskazuje na to brzmienie art. 94 ust. 3 u.s.w. sprzed nowelizacji. Zgodnie ze zdaniem drugim ust. 3 w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy. Przytoczona część przepisu wprost odnosi się do przedłużenia zawieszenia, a w przypadku upływu trzymiesięcznego okresu zawieszenia, jeżeli nie odpadły powody, które spowodowały wydanie decyzji o zastosowaniu tego środka, przełożony może wydać decyzję o zawieszeniu funkcjonariusza na kolejny okres, nieprzekraczający razem z dotychczasowym 12 miesięcy.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął zgodnie z art. 209 w zw. z art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a.