Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 533/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
659
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 6 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2022 r. sygn. akt V SAB/Wa 33/22 w sprawie ze skargi [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie przewlekłości postępowania w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej dla producentów rolnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 listopada 2022 r., V SAB/Wa 33/22 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) w przedmiocie wniosku o przyznanie pomocy w pkt 1 stwierdził, że Prezes ARMiR dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. W pkt 2 stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa ARMiR nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W pkt 3 przyznał od Prezesa ARMiR na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 1000 zł. W pkt 4 zasądził od Prezesa ARMiR na rzecz skarżącego 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

[...] - dalej: skarżący lub strona - 30 grudnia 2020 r. złożył wniosek o przyznanie pomocy na operację typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania 6.2. "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Pismem z 1 czerwca 2021 r. Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARMiR wezwał stronę do usunięcia braków formalnych wniosku.

W wykonaniu wezwania organu I instancji strona 10 czerwca 2021 r. złożyła odpis dyplomu ukończenia studiów, zaświadczenie z ewidencji ludności oraz kosztorys inwestorski modernizacji budynku.

Organ pismem z 29 czerwca 2021 r. zawiadomił stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, informując że powodem niedochowania terminu jest oczekiwanie na planowane zwiększenie limitu środków finansowych na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Organ pismem z 6 lipca 2021 r. zawiadomił stronę o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w związku z nieusunięciem braków formalnych we wniosku, wskazanych w wezwaniu z 1 czerwca 2021 r.

Skarżący pismem z 8 lipca 2021 r. ponaglił organ I instancji do wydania decyzji w sprawie wniosku.

12 lipca 2021 r. strona złożyła formularz z informacjami o pomocy de minimis oraz pismo zatytułowane jako odwołanie od zawiadomienia z 6 lipca 2021 r. o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.

Organ pismem z 22 lipca 2021 r. wezwał stronę do sprecyzowania charakteru jej pisma z 12 lipca 2021 r.

W piśmie z 26 lipca 2021 r. strona wniosła o uznanie jej pisma z 12 lipca 2021 r. jako prośby o wznowienie terminu.

Organ pismem z 3 sierpnia 2021 r. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących wniosku, a mianowicie do: podania powierzchni działki zajętej pod planowane przedsięwzięcie gospodarcze oraz całkowitego kosztu operacji finansowej, aktualizację terminu złożenia wniosku o płatność I raty i aktualizację liczby załączników oraz doprecyzowania biznesplanu. W wezwaniu organ wskazał na konieczność korekty sześciu okresów sprawozdawczych, w których należy uzasadnić prawidłowość przedstawianych szacunków. Wezwano również do złożenia wyjaśnień w zakresie warunków technicznych i infrastruktury planowanego obiektu. Organ I instancji wyznaczył na złożenie wyjaśnień termin 7 dni od dnia doręczenia wezwania i pouczył, że niezłożenie wyjaśnień skutkować będzie rozpatrzeniem wniosku na podstawie posiadanych dokumentów i informacji.

13 sierpnia 2021 r. strona, w wykonaniu wezwania, przedłożyła dyplom ukończenia kursu masażu i niekonwencjonalnych metod leczenia, formularz pomocy de minimis, schemat pomieszczeń planowanego obiektu, poprawiony wniosek i wyjaśnienia.

Organ decyzją z 30 września 2021 r. odmówił stronie przyznania pomocy finansowej ze względu na niespełnienie warunku określonego w § 3 ust. 2 pkt. 4) i § 3 ust. 1 pkt. 6) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 1196, z późn. zm. dalej: rozporządzenie wykonawcze).

Orzekając na skutek odwołania strony Prezes ARiMR decyzją z 3 marca 2022 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W skardze na decyzję Prezesa ARiMR z 3 marca 2022 r., wniesionej do WSA w Warszawie, skarżący zarzucił naruszenie art. 8, 9, 54 § 3, 77, 156 i 145b k.p.a. oraz wniósł o "stwierdzenie zaistnienia przewlekłości organu, a na tej podstawie stwierdzenie bezzasadności powstania późniejszych decyzji".

Uzasadniając uwzględnienie skargi strony WSA w Warszawie podkreślił, że w sprawie przedmiotem skargi na przewlekłość jest prowadzenie postępowania w przedmiocie przyznania skarżącemu pomocy finansowej na podstawie przepisów rozporządzenia wykonawczego. Dla tego rodzaju spraw przepisem szczególnym ustanowiono znacznie dłuższy termin załatwienia sprawy niż przewidziany w przepisach k.p.a. Zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie przyznania pomocy w terminie 180 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy. W sprawie termin składania wniosków o przyznanie pomocy upływał 31 grudnia 2020 r., zatem termin na wydanie decyzji w sprawie przyznania pomocy przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji mijał 30 czerwca 2021 r. Organ I instancji wydał decyzję o odmowie przyznania pomocy 30 września 2021 r. Prowadzone przez organ I instancji postępowanie, trwało więc znacznie dłużej niż przewidziany w § 13 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego termin maksymalny załatwienia sprawy, albowiem decyzja w sprawie przyznania pomocy została wydana przez organ I instancji po upływie 272 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy, czyli z trzymiesięcznym opóźnieniem. Dłuższego, niż przewidziany przepisem rozporządzenia wykonawczego, terminu rozpoznania sprawy przez organ I instancji nie uzasadnia sam skomplikowany charakter wniosku, albowiem organ ten w sposób oczywisty nie dochował też staranności, jakiej można wymagać przy prowadzeniu wnioskowanego postępowania. Dopiero bowiem 10 czerwca 2021 r., a więc po upływie ponad pięciu miesięcy od daty wpływu wniosku do organu, strona została wezwana po raz pierwszy do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Przewidziany rozporządzeniem wykonawczym termin 6 miesięcy na wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji jest przewidziany na przeprowadzenie całego postępowania w przedmiocie przyznania pomocy, a nie na podjęcie przez organ czynności wstępnych związanych z badaniem spełnienia wymogów formalnych wniosku.

Sąd podkreślił, że sytuacja, w której organ podejmuje pierwsze czynności w sprawie na krótko przed upływem terminu, w którym ma wydać decyzję, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa, zaś taki sposób prowadzenia postępowania przez organ podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Tym samym organ dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Sąd I instancji stwierdzoną przewlekłość w okresie 3 miesięcy nie uznał za rażącą, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., ponieważ pomimo, że rzeczywisty termin rozpoznania sprawy (9 miesięcy) znacznie przekroczył normatywny termin do załatwienia sprawy określony w § 13 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego (6 miesięcy), to okres rozpoznania sprawy jest częściowo uzasadniony skomplikowanym charakterem wniosku oraz dużą ilością braków, którymi pierwotnie był obarczony złożony przez stronę wniosek. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty i znaczny. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W sprawie takie okoliczności rażącego opóźnienia nie zaistniały

Sąd podniósł, że środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W ocenie WSA działając na wniosek skarżącego sąd, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., przyznał mu sumę pieniężną w wysokości 1 000 zł, uznając że ta kwota ta będzie adekwatna w ustalonych okolicznościach sprawy, a mianowicie zawinionego nieprawidłowego działania organu administracyjnego oraz przedłużającej się niepewności skarżącego co do wyniku postępowania, mającego istotne znaczenie dla przedsięwzięcia planowanej przez niego działalności gospodarczej. Przyznana suma pieniężna mieści się w ramach określonych w art. 154 § 7 k.p.a., albowiem nie przekracza wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 18 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r. i w drugim półroczu 2021 r., przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2021 r. wyniosło 4 944,79 zł, a w drugim półroczu 2021 r. wyniosło 5 104,90 zł. Sąd uznał za niezasadne dalej idące żądanie strony przyznania sumy pieniężnej w górnej granicy ustawowej, jako nieadekwatne do negatywnych skutków jakie spowodowało wobec skarżącego przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, i w tym zakresie oddalił skargę. Sąd nie znalazł podstaw, by z urzędu wymierzyć organowi grzywnę w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a., uznając że przyznana stronie suma pieniężna stanowi wystarczającą represję za przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.

[...] wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając ww. orzeczenie w części w jakiej stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa ARMiR nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz w jakiej oddalono wniosek o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w zakresie przekraczającym kwotę 1.000 zł.

Autor skargi kasacyjnej domagał się uchylenia wyroku w zaskarżonej części poprzez stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa ARMiR miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznanie od organu na rzecz strony sumy pieniężnej w wysokości 24.723 zł. Skarżący kasacyjnie wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz przeprowadzenie rozprawy.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1. Przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. oraz art 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z § 13 ust. 1 w zw. z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa ARMiR nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, kiedy pomoc przysługuje według kolejności ustalonej przy zastosowaniu kryteriów wyboru, zaś przewlekłość postępowania nie pozwoliła na uwzględnienie wniosku Skarżącego przy ustalaniu kolejności przysługiwania pomocy, w efekcie czego przewlekłość Organu spowodowała, że wydanie decyzji przyznającej pomoc było niemożliwe, zaś skutek ten świadczy o rażącym naruszeniu prawa;

2. Przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. oraz art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. w zw. z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego poprzez stwierdzenie, że przyznana Skarżącemu suma pieniężna w wysokości 1.000 zł jest adekwatna w ustalonych okolicznościach sprawy w sytuacji, kiedy kwotę tę uznać należy za nieproporcjonalnie niską mając na względzie charakter naruszenia prawa, następstwa przewlekłości postępowania oraz wysokość pomocy o jaką ubiegał się Skarżący.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Pismem z 10 lutego 2023 r., skarżący kasacyjnie uzupełnił wniesiony środek odwoławczy o nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Prezes ARMiR w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postepowania kasacyjnego.

W dalszych pismach procesowych strony podtrzymały dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Za podstawę wyroku z 25 listopada 2022 r., V SAB/Wa 33/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął następujące ustalenia faktyczne. Pismem z 30 grudnia 2020 r. [...] złożył wniosek o przyznanie pomocy na operację typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania 6.2. "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Termin składania wniosków o przyznanie pomocy upływał 31 grudnia 2020 r., zatem termin na wydanie decyzji w sprawie przyznania pomocy przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji mijał 30 czerwca 2021 r. Dyrektor OR ARiMR wydał decyzję o odmowie przyznania pomocy 30 września 2021 r. Prowadzone przez organ I instancji postępowanie, trwało znacznie dłużej niż przewidziany w § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 termin maksymalny załatwienia sprawy, albowiem decyzja w sprawie przyznania pomocy została wydana przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji po upływie 272 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy, czyli z trzymiesięcznym opóźnieniem. Dopiero 1 czerwca 2021 r., po upływie ponad pięciu miesięcy od daty wpływu wniosku do organu, strona została wezwana po raz pierwszy do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera zatem jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji.

W ramach tej podstawy kasacyjnej w pkt I.1. a. petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art 149 § 1a p.p.s.a. w związku z § 13 ust. 1 w związku z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w związku z art. 8 kpa; w pkt I.2. a. petitum skargi kasacyjnej naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. w związku z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego.

Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1), pkt 3) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Według art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast, zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd (...) może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości (...) lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości (...).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że przewidziany rozporządzeniem wykonawczym termin 6 miesięcy na wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji jest przewidziany na przeprowadzenie całego postępowania w przedmiocie przyznania pomocy, a nie na podjęcie przez organ czynności wstępnych związanych z badaniem spełnienia wymogów formalnych wniosku. Sytuacja, w której organ podejmuje pierwsze czynności w sprawie na krótko przed upływem terminu, w którym ma wydać decyzję, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa, zaś taki sposób prowadzenia postępowania przez organ podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Z tych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Stwierdzoną przewlekłość w okresie 3 miesięcy sąd nie uznał za rażącą, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., ponieważ pomimo, że rzeczywisty termin rozpoznania sprawy (9 miesięcy) znacznie przekroczył normatywny termin do załatwienia sprawy określony w § 13 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego (6 miesięcy), to okres rozpoznania sprawy jest częściowo uzasadniony skomplikowanym charakterem wniosku oraz dużą ilością braków, którymi pierwotnie był obarczony złożony przez stronę wniosek.

Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a. jest pojęciem zdefiniowanym w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych: "Ilekroć w ustawie jest mowa o wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa, należy przez to rozumieć również wykonywanie władzy publicznej bez podstawy prawnej." W każdym wypadku stwierdzenie sądu, że rażące naruszenie miało miejsce powinno być należycie udowodnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając brak dowodów na ustalenie, że miało miejsce rażące naruszenie prawa swoje stanowisko należycie uzasadnił, zasadnie powołując się na czasookres postępowania.

Wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (art. 149 § 2 p.p.s.a.) ma charakter fakultatywny. Jest to uprawnienie z którego sąd może skorzystać z urzędu, a w razie kiedy wniosek taki zawarty jest w skardze na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (element skargi) sąd powinien o nim orzec w wyroku. Wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej może nastąpić w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. kiedy sąd uwzględni skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas kiedy sąd nie stwierdzi, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając brak dowodów na ustalenie, że miało miejsce rażące naruszenie prawa, przyznał skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 1.000 złotych, uznając że ta kwota jest adekwatna w ustalonych okolicznościach sprawy, a mianowicie zawinionego, nieprawidłowego działania organu administracji publicznej oraz przedłużającej się niepewności skarżącego co do wyniku postępowania, mającego istotne znaczenie dla planowanej przez niego działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie szczegółowo uzasadnił wysokość przyznanej sumy pieniężnej oraz ocenił żądanie strony przyznania sumy pieniężnej w górnej ustawowej wysokości, jako nieadekwatne do negatywnych skutków jakie spowodowało wobec skarżącego przewlekłe prowadzenie postępowania.

Przyjmuje się, że prawo materialne to normy prawne bezpośrednio regulujące stosunki pomiędzy podmiotami prawa, określając przesłanki (fakty) powodujące ich powstanie, zmianę lub wygaśnięcie. Do prawa materialnego zalicza się również normy prawne regulujące określone obowiązki, zakazy lub nakazy i przewidujące określone sankcje za ich nieprzestrzeganie. Inaczej mówiąc, przepisy prawa materialnego to takie, które kształtują sytuację prawną podmiotu. Z kolei, prawo procesowe określa sposób dochodzenia praw i roszczeń publicznoprawnych wynikających z prawa materialnego, normy tego prawa określają w jaki sposób i w jakich terminach ma być załatwiana konkretna sprawa administracyjna. Prawo formalne, procesowe to zespół norm prawnych regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, prawo to urzeczywistnia normy prawa materialnego. Normy prawa procesowego mogą być zawarte w tym samym akcie normatywnym co normy prawa materialnego.

Przepisy art. 149 § 1a p.p.s.a., art. 149 § 2 p.p.s.a., art. 149 § 1 pkt 1) p.p.s.a., które może zastosować lub stosuje sąd administracyjny kreują uprawnienia skarżącego (strony) oraz nakładają obowiązki na organ administracji publicznej. Są to zatem przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Takim środkiem jest ten, określony w art. 149 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy. Wyrok uwzględniający skargę na bezczynność organu administracji publicznej nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności, ewentualne wskazania w tym przedmiocie nie są wiążące.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył przepisów postępowania tj. wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 151 p.p.s.a., który w sprawie nie miał zastosowania, ponieważ skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy została uwzględniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zastosował środek przewidziany w ustawie – art. 149 § 1 pkt 3) p.p.s.a. Sąd I instancji nie naruszył również przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w związku z art. 8 kpa.

Zgodnie z art. 8 § 1 i 2 kpa, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Kasator nie wskazał w zarzucie żadnej z tych jednostek redakcyjnych art. 8 kpa, jak również nie uzasadnił na czym polegało naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej oraz zasady utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w postępowaniu, w którym mają zastosowanie szczególne zasady procedowania. Według art. 27 ust.1 pkt 2) ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast w § 9 ust. 1 wskazanego rozporządzenia wykonawczego w punktach od 1 do 13 wskazano, jakie elementy powinien zawierać wniosek o przyznanie pomocy, aby Dyrektor oddziału regionalnego Agencji mógł wydać decyzję w sprawie przyznania pomocy w terminie 180 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 2 lit b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 265).