Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2479/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska WSA Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi H. L. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2021 r. znak [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi H. Ł. ("skarżąca") jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2021 r. znak: [...], wydane w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, w następującym stanie faktycznym sprawy:

Decyzją z dnia [...] lutego 1980 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków w J. wpisał do rejestru zabytków "[...]".

Pismem z dnia 21 stycznia 2021 r. skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu, na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r., poz. 710) oraz art. 17 pkt 2 i art 61a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w J. z dnia [...] lutego 1980 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że prowadził już postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w J. z dnia [...] lutego 1980 r., wpisującej do rejestru zabytków [...]. Postępowanie to zakończyło się wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji. Organ wskazał, że postępowanie dotyczyło tego samego przedmiotu -tj. tej samej decyzji co żądanie skarżącej. Ponadto obecnie treścią żądania jest, tak jak i w sprawie już rozstrzygniętej, stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego z 1980 r. z powodu rażącego naruszenia prawa i trwałej niewykonalności decyzji. W kontekście tej podstawy prawnej, we wniosku złożonym w dniu 25 stycznia 2021 r. podniesione są w istocie argumenty podobne do tych, które rozważane były przez organ nadzorczy w zakończonym już postępowaniu. Organ wskazał, że również strony obu postępowań są te same: stanowią je właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości położonych na terenie miasta S. w granicach administracyjnych z daty wpisu do rejestru zabytków. Organ podkreślił, że fakt, iż w postępowaniu zakończonym decyzją Ministra z dnia [...] kwietnia 2008 r. rozpatrywano wniosek Gminy S. a w niniejszym - osoby fizycznej, nie oznacza braku tożsamości obu spraw. Sytuacja ta stanowi zdaniem organu przykład analogiczny do omówionej powyżej sytuacji dysponowania tym samym dobrem.

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

I. naruszenie art. 6 k.p.a., art 7 k.p.a. i art.61 a § 1 k.p.a. przez ustalenie, że zachodzi stan rzeczy rozpoznanej i powstał obowiązek odmówienia wszczęcia postępowania,

II. naruszenie art 24 § 3 k.p.a., 25 § 1 pkt 1 i wydanie postanowienia przez osobę i organ podlegający wyłączeniu.

W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. Wskazała m. in. że według prawa materialnego jednostki podziału terytorialnego nie mają statusu zabytku i nie mogą być wpisane do rejestru zabytków. Zdaniem skarżącej wydanie decyzji [...] lutego 1980 r. przez dawnego WKZ w J. o wpisaniu do rejestru zabytków obiektów: [...],[...],[...] było wynikiem zwykłej niedbałości o czym świadczą uzasadnienia tych decyzji. Stan ten jest utrzymywany, a w przypadku gminy S. gdzie 82% powierzchni miasta zajmują lasy, przyjmuje się, że na całej powierzchni w granicach administracyjnych znajduje się zabytkowy układ urbanistyczny.

Skarżąca podniosła, że podstawą ograniczenia prawa własności nie może być wadliwa decyzja oraz pozbawiona podstaw prawnych interpretacja. Wskazała, że właściciele i posiadacze nieruchomości położonych poza obszarem zabytkowym, a jedynie na obszarze administracyjnym miasta, dotknięci są bezprawnymi ograniczeniami na gruncie Prawa Budowlanego i ustawy o ochronie zabytków, a od 4 lat decyzje w sprawie usunięcia drzew i krzewów wydają organy niewłaściwe.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę organ uznał ją za nieuzasadnioną i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] czerwca 2021 r. znak: [...], którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w J. z dnia [...] lutego 1980 r. wpisującej do rejestru zabytków [...].

Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., który legł u podstaw zaskarżonego postanowienia gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. jest zatem możliwe przy zaistnieniu przeszkód o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że odmowa wszczęcia z przyczyn przedmiotowych (innych uzasadnionych przyczyn) występuje chociażby wówczas, gdy sprawa ma status res iudicata, bądź w ogóle nie może być rozstrzygana w oparciu o określone przepisy prawa materialnego. Jak się podnosi w orzecznictwie przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 kpa, "należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym" (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 marca 2013 r. sygn.. akt II SA/GL 1161/12). Ze względu na obowiązującą regułę trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w art. 16 k.p.a., na którą słusznie powołał się GINB, fakt, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja oznacza, że sprawa nią objęta nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego. Naruszenie tej zasady przez ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy pociąga za sobą sankcję nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco.

Zdaniem Sądu organ zasadnie wskazał, że sprawa ewentualnej nieważności decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w J. z dnia [...] lutego 1980 r. została już rozstrzygnięta na skutek wniosku złożonego przez Gminę S., który wpłynął do organu 27 września 2006 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] lutego 1980 r. W rezultacie sprawa nieważności niniejszej decyzji została już poprzednio rozstrzygnięta ostatecznie (i prawomocnie) inną decyzją i ta decyzja pozostaje w obrocie prawnym. W tej sytuacji brak jest możliwości ponownego rozpatrzenia merytorycznego sprawy nieważności decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w J. z dnia [...] lutego 1980 r. czego domaga się skarżąca. W sprawie bowiem występuje tożsamość przedmiotowa (ta sama sprawa) a jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem w takim przypadku jest wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W związku z tym zaskarżone postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] czerwca 2021 r. jest zgodne z prawem.

W odniesieniu do zarzutów i argumentów sformułowanych przez skarżącą należy wyjaśnić, że nie wpływają one na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Istotą postanowienia jest wyłącznie odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn formalnych tj. wcześniejszego załatwienia w drodze decyzji administracyjnej tej samej sprawy. Argumenty merytoryczne wskazujące na nieważność wspomnianej decyzji nie mogą być zatem brane pod uwagę ani przez organ, ani przez Sąd rozpatrujący skargę.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji.