Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1061/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 3, art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 1072
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Starszy referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2024 r. sprawy ze skargi D. S.A. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 25 września 2023 r. nr PR.5432.25.2023 w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopalin bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Spóła Akcyjna D z siedzibą w B. zaskarżyła decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z 25 września 2023 r. o numerze PR.5432.25.2023, ldz. 26925/09/2023/GB. Decyzją tą Prezes WUG utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z 4 kwietnia 2023 r., nr [...], ldz. [...], o wymierzeniu Spółce opłaty podwyższonej w wysokości 4.562.633 zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 178.227,84 ton kopaliny – piasku drobno i średnioziarnistego w czasie od 3 września 2018 r. do 16 września 2020 r., na działce o numerze ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości D., gmina B., województwo [...] oraz na działce nr [...] położonej w obrębie B., województwo [...].

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu i ustaleniach.

Na skutek informacji uzyskanych od Policji i osoby prywatnej organ pierwszej instancji przeprowadził czynności mające ustalić, czy na wskazanych powyżej działkach [...] oraz [...] prowadzone jest wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji. W ich rezultacie ustalono, że działka [...] jest współwłasnością L. G. (udział ½) i G.G. (udział ½). Działka nr [...] jest ustawową współwłasnością małżeńską H. i F. B. Na działkach tych znajduje się złoże kopaliny – piasku drobno i średnioziarnistego. W wyniku eksploatacji kopaliny wydobyto 111.392,4 m³ piasków drobno i średnioziarnistych. Ustaleń tych organ pierwszej instancji dokonał na podstawie:

- oględzin terenu przeprowadzonych 16 września 2020 r., 17 czerwca 2021 r.,28 września 2021 r:;

- wyjaśnień podmiotów występujących w imieniu strony skarżącej oraz wyjaśnień współwłaścicieli działek:

- dokumentacji obliczeniowej, zdjęć wyrobisk, map oraz szkiców pomiarów sytuacyjno-wysokościowych.

Ustalono w ten sposób, że podmiotem, który wydobył kopalinę jest D S.A. oraz, że Spółka nie posiadała koncesji na wydobycie kopaliny. Zastosowano zatem przepis art. 140 ust. 1 w zw. z art. 140 ust. 2 pkt 2 oraz art. 140 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. w Dz.U. z 2023 r., poz. 1072, w skrócie "p.g.g."), zgodnie z którymi działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej, opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, organem właściwym w sprawie jest właściwy organ nadzoru górniczego.

W odwołaniu od tej decyzji Spółka zarzuciła organowi pierwszej instancji:

I Naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 140 ust. 1 w zw. z art. 140 ust. 2 pkt 2 w zw. art. 140 ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze przez jego błędne zastosowanie w sprawie, w której nie doszło do wydobycia kopaliny w rozumieniu przepisów tej ustawy;

2) art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu (nie zbadaniu w ogóle) braku zamiaru prowadzenia przez Spółkę działalności górniczej, podczas gdy prawidłowa wykładnia przywołanego przepisu nakazuje badanie celu i zamiaru podmiotu, który miałby prowadzić działalność górniczą;

3) art. 1 ust. 1 pkt 2 p.g.g. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie doszło do wydobywania kopaliny w postaci piasku i żwiru, przy czym prawidłowe ustalenie, zgodnie z którym nie doszło do wydobywania kopaliny, winno prowadzić do wyłączenia zastosowania tej ustawy w całości;

4) art. 143 ust. 2 i 3 p.g.g. przez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na pominięciu Strony postępowania – F.B., właściciela nieruchomości gruntowej położonej w B. i oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], podczas gdy osoba ta, wobec braku w sprawie podmiotu prowadzącego działalność bez wymaganej koncesji, powinna być stroną postępowania jako właściciel działki, która została wymieniona w zaskarżonej decyzji jako miejsce wydobycia kopaliny;

5) art. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 414 ze zm.) przez jego niezastosowanie i prowadzenie sprawy w oparciu o przepisy prawa geologicznego i górniczego.

II Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji:

1) art. 81 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie właściwym do prowadzenia postępowania jest organ nadzoru górniczego, przy czym właściwym organem nadzorczym w niniejszej sprawie jest właściwy organ nadzoru budowlanego;

2) art. 8 § 1 k.p.a., przez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organu władzy publicznej, tj.;

- prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie przez okres przeszło trzech lat i wydanie decyzji na podstawie wyłącznie ekspertyzy z dnia 3 października 2022 r., co do której Strona nie mogła się wypowiedzieć ze względu na poziom zawiłości sprawy (od czasu zapoznania się z ekspertyzą przez Stronę w dniu 28 marca 2023 r. minęło 7 dni do dnia wydania decyzji, tj. 4 kwietnia 2023 r., przy czym Organ pominął wniosek Strony o wydłużenie czasu na przedłożenie kompletnego stanowiska);

- uniemożliwienie Stronie złożenia istotnego wniosku dowodowego zawierającego szczegółowe odniesienie się do akt obszernego postępowania administracyjnego, przy jednoczesnym uprzednim poinformowaniu Strony o przedłużeniu prowadzenia postępowania administracyjnego do dnia 21 kwietnia 2023 r. (wprowadzenie Strony w błąd), co w konsekwencji doprowadziło do pominięcia stanowiska Strony, nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego co do istoty sprawy oraz do wydania zaskarżonej decyzji opartej o arbitralne i nieprawidłowe ustalenia Organu.;

3) art. 89 §2 k.p.a., przez jego niezastosowanie w sprawie, w której istotne okoliczności oraz obszerny i skomplikowany materiał dowodowy, jak również prowadzone oględziny i wydana ekspertyza, uzasadniały konieczność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z urzędu celem wyjaśnienia istniejących wątpliwości oraz zebrania dodatkowego materiału dowodowego;

4) art. 78 §1 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. przez pominięcie wniosku z pisma Strony z dnia 3 kwietnia 2023 r., w którym Strona poinformowała Organ o przygotowywanej generalnej odpowiedzi w stosunku do materiału dowodowego zebranego przez Organ do dnia 28 marca 2023 r. i wniosła o umożliwienie jej przedłożenia pisma zawierającego argumenty na obronę Skarżącej w sprawie do dnia 28 kwietnia 2023 r., przy czym przygotowywana odpowiedź Strony obejmowała takie zagadnienia jak rzetelność ekspertyzy Organu, wskazanie istotnych dla sprawy powinności organu w odniesieniu do aspektu ilościowego, wyłączenie kognicji Organu w odniesieniu do postępowania; w ten sposób doszło do pozbawienia Skarżącej możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania;

5) art. 81a k.p.a. przez niewyjaśnienie i nieustosunkowanie się do żadnych z występujących w sprawie istotnych wątpliwości (nieustalonych w trakcie postępowania), takich, jak: czas trwania rzekomego wydobycia, miejsce wydobycia, zamiar i cel wydobywających, wpływ prowadzonych prac archeologicznych na ilość pobranego materiału opisanego w zaskarżonej decyzji, przyjęcie założenia, że stwierdzona przez organ ilość materiału, który miał zostać przemieszczony jest ilością równą nielegalnemu wydobyciu, rodzaj wydobytego materiału, co doprowadziło do naruszenia zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść Strony;

6) art. 105 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie w sprawie, przy czym prawidłowe ustalenie charakteru prac wykonywanych przez D powinno prowadzić do umorzenia postępowania w sprawie nielegalnego wydobywania kopaliny i ewentualnego przekazania informacji do organu nadzoru budowlanego;

7) art. 7 i art. 77 k.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, co miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:

- błędne ustalenie działań Skarżącego na nieruchomości położonej w miejscowości D. i oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] i przypisanie im waloru prac górniczych bez wymaganej koncesji, przy czym prawidłowe ustalenie powinno prowadzić do wniosku o działaniach inwestycyjnych Skarżącej, objętych zakresem normowania prawa budowlanego;

- bezpodstawne ustalenie, że D prowadził prace ziemne na działce, która nie jest jego własnością, tj. na nieruchomości położonej w B. i oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], Skarżąca niniejszym zaprzecza, aby jakiekolwiek prace na tej działce prowadziła;

- brak ustalenia ilości rzekomego wydobycia osobno dla nieruchomości położonej w B. i oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] oraz dla nieruchomości położonej w B. i oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] i przypisanie całości rzekomego wydobycia z obu działek Skarżącemu, podczas gdy Skarżący zaprzecza tej okoliczności,

- oparcie ustaleń faktycznych w sprawie, w kluczowej kwestii – ilość wydobytej kopaliny - na danych pochodzących z aplikacji internetowej Google Earth i geoportal.gov.pl, które nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu jak niniejsze;

- błędne ustalenie czasu trwania prac ziemnych przy wykorzystaniu aplikacji internetowej (Google Earth) oraz portalu geoportal.gov.pl, niebędących narzędziami użytecznymi w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego z uwagi na niedostateczną liczbę zdjęć i niemożliwość określenia dokładnego czasu zdarzeń będących podstawą toczącego się postępowania, wykluczenie regulaminowe korzystania z aplikacji na potrzeby postępowania administracyjnego (vide: § 2 ust. 3 Regulaminu portalu Geoportal, https://www.geoportal.gov.pl/regulamin),

- błędne określenie materiału ziemnego, który występuje na nieruchomości oznaczonej w rejestrze gruntów numerem ewidencyjnym [...] poprzez wskazanie, że występują tam same żwiry i piaski, tymczasem prawidłowe ustalenie powinno prowadzić do wniosku o występowaniu na nieruchomości pokładów gliny zmieszanej z piaskiem oraz gliny zakamienionej niemających statusu kopaliny.

Prezes WUG, co tu już zostało nadmienione, nie uwzględnił odwołania Spółki i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Odpowiadając na zarzuty odwołania stwierdził, że prawidłowe jest ustalenie o wydobyciu bez wymaganej koncesji kopaliny z działek o nr [...] i [...] oraz o tym, że wydobycia dokonała Spółka. Organ nie podzielił przy tym twierdzenia Spółki, jakoby wykonane przez nią prace nie polegały na wydobyciu kopaliny, a na niwelacji terenu pod przyszłą inwestycję – budowę hal produkcyjnych oraz o tym, że zastosowanie powinny w sprawie znaleźć przepisy prawa budowlanego, a nie prawa geologicznego i górniczego. Zdaniem organu, prace przygotowawcze pod przyszłą inwestycje można prowadzić po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszeniu robót, jak stanowi o tym przepis art. 41 ust. 3 prawa budowlanego. Stosowne pozwolenie na budowę hali produkcyjnej z zapleczem na działce [...] Spółka uzyskała mocą decyzji Starosty B. z 15 lutego 2023 r. Warunki zabudowy Spółka uzyskała w 2022 r. zgodnie z decyzją Burmistrza B. z 30 listopada 2022 r., natomiast zgłoszenie o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. zostało zrealizowane 10 sierpnia 2023 r. Przesądza to o tym, jak twierdzi organ, że określone przez Spółkę prace niwelacyjne nie były pracami przygotowawczymi w rozumieniu prawa budowlanego, a stanowiły wydobycie kopaliny w celu użycia jej do robót budowlanych prowadzonych na innych działkach. Potwierdzają to inne dowody – wyjaśnienia przedstawiciela Spółki złożone 16 września 2020 r., pismo Spółki z 17 marca 2021 r., zapisy z protokołu oględzin z 28 września 2021 r. i oświadczenie przedstawiciela Spółki złożone w tym dniu.

Organ zwrócił również uwagę na fakt, że PINB w B. orzekł decyzją z 26 kwietnia 2022 r. o braku podstaw do prowadzenia postępowania w trybie przepisów prawa budowlanego.

Co do twierdzenia Spółki o tym, że w sprawie pominięto jako stronę postępowania właścicieli działki [...] organ uznał, że stroną tego rodzaju postępowania jest co do zasady ten, kto prowadzi wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji, a nie właściciel działki z której kopalina jest wydobywana, o ile nie jest wydobywającym kopalinę W tym przypadku wydobywającym kopalinę była Spółka, a nie właściciele działki [...].

Wypowiadając się na temat prawidłowości obmiaru terenu objętego wydobyciem kopaliny organ stwierdził, że jest ona gwarantowana kwalifikacjami pracownika organu pierwszej instancji, uprawnionego geodety, i wykorzystanym sprzętem pomiarowym. Podobnie dokumentacja organu pierwszej instancji zawiera wyjaśnienie sposobu obliczenia ilości wydobytej kopaliny, które przeprowadzone zostało z wykorzystaniem bezpośrednich pomiarów geodezyjnych i precyzyjnego sprzętu. Co do podniesionej przez Spółkę kwestii prac archeologicznych organ zauważył, że teren, na którym prace te były prowadzone nie jest objęty decyzją organu pierwszej instancji.

Czas wydobycia ustalono na podstawie zdjęć satelitarnych uzyskanych z aplikacji Google Earth Pro. Jako początek eksploatacji przyjęto 3 września 2018 r., tj. ostatnią datę uzyskania zdjęcia działki [...] w stanie nieprzekształconym pracami wydobywczymi, a jako końcowy termin eksploatacji dzień 16 września 2020 r., czyli dzień wykonania obmiaru, po którym stan działki nie uległ już zmianie. Wykorzystano także ortofotomapę zamieszczoną w serwisie www.geoportal.gov.pl powszechnie wykorzystywaną w postępowaniach administracyjnych.

Rodzaj wydobytej kopaliny określony został przez pracownicę organu z kwalifikacjami geologa górniczego i wieloletnim doświadczeniem zawodowym. Masa wydobytej kopaliny ustalona została z zastosowaniem gęstości kopaliny 1,60 ton/m³ według PN-81/B-03020.

W postępowaniu, co organ podniósł w dalszej części uzasadnienia decyzji, zapewniono stronie możliwość zapoznania się z aktami i wypowiedzenia co do przeprowadzonych w sprawie dowodów. Nie było też obowiązku przeprowadzenia rozprawy po myśl art. 89 § 2 k.p.a., ani przesłuchania strony zgodnie z art. 86 k.p.a. Dalsze wnioski dowodowe Spółki organ uznał za służące przedłużeniu postępowania.

W skardze na decyzję Prezesa WUG Spółka zarzuciła temu organowi:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 140 ust. 1 w zw. z art. 140 ust. 2 pkt 2 w zw. art. 140 ust. 3 pkt 3 prawa geologicznego i górniczego przez jego błędne zastosowanie w sprawie, w której nie doszło do wydobycia kopaliny w rozumieniu p.g.g.; zgodnie bowiem z definicją słowa "wydobywać" zawartą w Słowniku Języka Polskiego (wersja internetowa), a którą posługuje się art. 140 ust. 3 pkt. 3 p.g.g., czasownik ten oznacza m.in.: "wydostać coś z wnętrza na wierzch", "kopiąc lub wiercąc szyby w ziemi, wydostać surowce naturalne; też w odniesieniu do węgla: fedrować', a Spółka nie dokonywała żadnych z takich czynności;

2) art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na wyłączeniu w procesie wykładni normy przesłanki zamiaru prowadzenia działalności górniczej, podczas gdy prawidłowa wykładnia przywołanego przepisu nakazuje badanie celu i zamiaru podmiotu wykonującego prace ziemne, który miałby prowadzić ewentualne działania z zakresu wydobywania kopalin;

3) art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane przez jego niezastosowanie, podczas gdy prace niwelacyjne wykonane przez Skarżącą miały charakter prac przygotowawczych pod realizowaną inwestycję, co powinno doprowadzić do wyłączenia stosowania prawa geologicznego i górniczego i zastosowania norm przewidzianych w prawie budowlanym.

4) art. 93 pkt 4 w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 2 oraz w zw. z art. 41 ust. 4 prawa budowlanego, przez ich nieprawidłową wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wykonanie prac przygotowawczych bez pozwolenia na budowę jest bezkarne i niemożliwe na gruncie obowiązujących przepisów (argumentum ad absurdum), a każdorazowe wykonywanie prac niwelacyjnych bez pozwolenia będzie wydobywaniem kopaliny sankcjonowanym przepisami p.g.g.;

5) art. 1 ust. 1 pkt 2 p.g.g. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie doszło do wydobywania kopaliny w postaci piasku i żwiru, przy czym prawidłowe ustalenie, zgodnie z którym nie doszło do wydobywania kopaliny, winno prowadzić do wyłączenia zastosowania prawa geologicznego i górniczego w całości;

6) art. 143 ust. 2 i 3 p.g.g. przez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na pominięciu strony postępowania F.B. - właściciela nieruchomości gruntowej położonej w B. i oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], podczas gdy osoba ta, jako właściciel działki na której wydobyto kopalinę (według organu) powinna być strona tego postępowania;

7) art. 1 prawa budowlanego przez jego niezastosowanie i prowadzenie sprawy w oparciu o przepisy prawa geologicznego i górniczego;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji:

1) art. 81 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie właściwym do prowadzenia postępowania jest organ nadzoru górniczego, przy czym właściwym organem nadzorczym w niniejszej sprawie jest właściwy organ nadzoru budowlanego;

2) art. 8 § 1 k.p.a. przez zaaprobowanie prowadzenia postępowania administracyjnego przez organ I instancji oraz przez prowadzenie postępowania przez organ II instancji w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organu władzy publicznej, tj.;

- prowadzenie postępowania administracyjnego przez organ I instancji w sprawie przez okres przeszło trzech lat i wydanie decyzji na podstawie wyłącznie ekspertyzy z 3 października 2022 r., co do której Spółka nie mogła się wypowiedzieć ze względu na poziom zawiłości sprawy (od czasu zapoznania się z ekspertyzą przez stronę 28 marca 2023 r. minęło 7 dni do dnia wydania decyzji, tj. 4 kwietnia 2023 r., przy czym Organ pominął wniosek Strony o wydłużenie czasu na przedłożenie kompletnego stanowiska),

- uniemożliwienie Stronie złożenia istotnego wniosku dowodowego zawierającego opinie specjalistyczne (geologiczną oraz budowlaną), wskazujące w sposób ekspercki na braki materiału dowodowego przy jednoczesnym zaakceptowaniu rażąco wybrakowanej ekspertyzy organu I instancji jako materiału wystarczającego do zakończenia postępowania i wydania decyzji, pomimo złożenia przez Stronę wniosku o wydłużenie o 30 dni toczącego się postępowania przed Organem,

- co w konsekwencji doprowadziło do pominięcia stanowiska Strony, nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego co do istoty sprawy oraz do wydania zaskarżonej decyzji opartej o arbitralne, nieprawidłowe oraz czynione z nieuzasadnionym pośpiechem czynności ustalenia organu I oraz II instancji;

3) art. 78 §1 k.p.a. i art. 10§ 1 k.p.a. przez pominięcie wniosku z pisma Strony z dnia 14 września 2023 r., w którym Strona poinformowała Organ o przygotowywanej generalnej odpowiedzi w stosunku do materiału dowodowego zebranego przez Organ i wniosła o umożliwienie jej przedłożenia pisma zawierającego argumenty na obronę Skarżącej w sprawie, przy czym przygotowywana odpowiedź Strony obejmowała takie zagadnienia jak rzetelność ekspertyzy Organu, wskazanie istotnych dla sprawy powinności organu w odniesieniu do aspektu ilościowego, wyłączenie kognicji Organu w odniesieniu do postępowania; w ten sposób doszło do pozbawienia Skarżącej możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania;

4) 81a k.p.a. przez niewyjaśnienie i nie odniesienie się do żadnych z występujących istotnych wątpliwości (nieustalonych w trakcie postępowania), jak czasu trwania rzekomego wydobycia, miejsca wydobycia, zamiaru i celu wydobywających, wpływu prowadzonych prac archeologicznych na ilość pobranego materiału opisanego w zaskarżonej decyzji, przyjęcie rażąco uproszczonego założenia, że stwierdzona przez organ ilość materiału, który miał zostać przemieszczony jest ilością równą rzekomo nielegalnemu wydobyciu, rodzaju wydobytego materiału,

- co doprowadziło do naruszenia zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść Strony;

5) art. 105 § 1 k.p.a przez jego niezastosowanie w sprawie, przy czym prawidłowe ustalenie charakteru prac wykonywanych przez D powinno prowadzić do uchylenia decyzji organu I instancji i w konsekwencji do umorzenia postępowania w sprawie nielegalnego wydobywania kopaliny i ewentualnie do przekazania informacji do organu nadzoru budowlanego, w tym przypadku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.;

6) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie w sprawie, w której organ I instancji wydał decyzję administracyjną pomimo braku swojej kognicji, ewentualnie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, w której organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego co do istoty sprawy (m.in. brak badań materiałowych);

7) art. 7a k.p.a. w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 2 prawa budowlanego i art. 140 ust. 3 prawa geologicznego i górniczego przez dokonanie wykładni norm prawa administracyjnego (zakładających nałożenie na stronę obowiązku w postaci sankcji) w sposób rażąco niekorzystny dla Strony przez wyłączenie stosowania prawa budowlanego w sprawie, w której sam Organ dostrzegał problem w zakresie stosowalności p.g.g., pomimo istnienia szeregu przesłanek wskazujących na konieczność stosowania prawa budowlanego - od 2015 r. na terenie wskazanych tu nieruchomości Spółka prowadziła działania projektowo-koncepcyjne zmierzające do posadowienia hal produkcyjnych, w roku 2018 Spółka zleciła przygotowanie projektu hal, od 2015 r. zainwestowała w rozbudowę zakładu ponad osiem milionów złotych, Spółka jest producentem stolarki otworowej i nigdy nie zajmowała się wydobywaniem kopalin, wreszcie w ramach procesu inwestycyjnego Spółka musiała dokonać niwelacji terenu pod budowę hal i gdyby w roku 2018 miała już pozwolenie na budowę, to taką niwelację także by wykonała;

8) art. 78 § 1 k.p.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na pominięciu zgłaszanych w postępowaniu odwoławczym (pismo z 14.09.2023 r.) wniosków dowodowych jako niemających znaczenia dla wyjaśnienia sprawy tj. m.in.:

a) dowód z opinii biegłego z zakresu geologii;

b) dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa;

c) dowody z dokumentów dotyczących Inwestycji ( m.in. projekty od 2015 r., [...], decyzja o warunkach zabudowy, decyzja środowiskowa, pozwolenie na budowę),

d) dowód z przesłuchania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.;

przy czym przeprowadzenie wnioskowanych przez Spółkę dowodów miało znaczenie dla wyjaśnienia sprawy, gdyż pozwoliłyby w prawidłowy sposób zakwalifikować prace niwelacyjne Spółki z 2018 r. jako wchodzące w ciąg inwestycji i wykluczyłyby możliwość stosowania przepisów prawa geologicznego i górniczego;

9) art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. przez błędnie ustalenie stanu faktycznego sprawy, co miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:

- ustalanie przez Organ, że cyt. "bezsprzecznym jest, że na trenie działek objętym postępowaniem w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji doszło do wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji", przy czym w świetle materiałów przedłożonych przez Skarżącą działania niwelacyjne wykonane w 2018 r. są elementem toczącego się od 2015 r. procesu inwestycyjnego zmierzającego do posadowienia hal produkcyjnych z zapleczem na skalę istotną w perspektywie ogólnopolskiej, a także w świetle materiału dowodowego brak jest podstaw do przyjęcia że prace niwelacyjne prowadzone były przez Skarżącą w okresie 2018-2020, działania niwelacyjne nie polegały na "wydobywaniu" czegokolwiek z ziemi, a więc do stanu faktycznego nie może mieć zastosowania przepis art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g.,

- ustalenie na podstawie pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z 26 lipca 2023 r., że Skarżąca nie wykonywała prac przygotowawczych bez pozwolenia na terenie nieruchomości objętych postępowaniem, przy czym Organ całkowicie pominął okoliczność, że PINB w ogóle nie kontrolował czynności wykonywanych przez Skarżącą w 2018 r., a skupił się wyłącznie na pracach prowadzonych w ramach toczących się badań archeologicznych, postępowanie kontrolne PINB wszczęto na podstawie donosu byłej współwłaścicielki nieruchomości, która wskazała m.in., że prace archeologiczne stanowią samowolne prowadzenie prac budowlanych,

- ustalenie, że upływ czasu od wykonanej niwelacji do rozpoczęcia prac budowlanych nie pozwala na powiązanie prac niwelacyjnych z inwestycją, bez uwzględnienia okoliczności, które spowodowały wydłużenie czasu uzyskania pozwolenia na budowę, tj. konieczność przeprowadzenia badań archeologicznych, konieczność uzyskania decyzji środowiskowej, konieczność uzyskania warunków zabudowy, niepewność gospodarcza co do ryzyka rozpoczęcia procesu inwestycyjnego przekraczającego 500 milionów złotych jak pandemia C0VID-19 i jej skutki dla gospodarki, bezprawne usiłowanie przejęcia spółki przez akcjonariuszy mniejszościowych, czy wreszcie wojna w Ukrainie; w tym aspekcie Spółka wskazuje dodatkowo, że wnosiła do Organu o powołanie biegłego z zakresu budownictwa i informowała o tym, że złoży do akt sprawy opinię biegłego prywatnego potwierdzającą, że niwelacja była niezbędnym elementem inwestycji - Organ pominął jednak te wnioski dowodowe i wydał decyzję,

- bezpodstawną akceptację ustalenia organu I instancji, że Spółka prowadziła prace ziemne na działce, która nie jest jej własnością, tj. na nieruchomości położonej w B. i oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], Skarżąca niniejszym zaprzecza, aby jakiekolwiek prace na tej działce prowadziła,

- brak ustalenia ilości rzekomego wydobycia osobno dla nieruchomości położonej w B. i oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] oraz dla nieruchomości położonej w B. i oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] i przypisanie całości rzekomego wydobycia z obu działek Skarżącemu, podczas gdy Skarżący zaprzeczał tej okoliczności,

- oparcie ustaleń faktycznych w sprawie w kluczowej kwestii - ilość rzekomo wydobytej kopaliny - na danych pochodzących z aplikacji internetowej Google Earth i geoportal.gov.pl, które nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu jak niniejsze;

- akceptację błędnego ustalenia przez organ I instancji czasu trwania prac ziemnych przy wykorzystaniu aplikacji internetowej (Google Earth) oraz portalu geoportal.gov.pl, niebędących narzędziami użytecznymi w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego z uwagi na niedostateczną liczbę zdjęć i niemożliwość określenia dokładnego czasu zdarzeń będących podstawą toczącego się postępowania, wykluczenie regulaminowe korzystania z aplikacji na potrzeby postępowania administracyjnego (vide: § 2 ust. 3 Regulaminu portalu Geoportal, https://www.geoportal.gov.pl/regulamin),

- akceptację błędnego określenia przez organ I instancji materiału ziemnego, który występuje na nieruchomości oznaczonej w rejestrze gruntów numerem ewidencyjnym [...] przez wskazanie, że występują tam same żwiry i piaski, tymczasem prawidłowe ustalenie powinno prowadzić do wniosku o występowaniu na nieruchomości pyłów, piasków gliniastych itp.,

- uznanie za prawidłowe wykonanie obliczeń mas ziemnych na podstawie ortofotomapy, która wskazuje na błąd pomiarowy wynoszący 0,15 metra i nieuwzględnienie tego błędu w ekspertyzie wykonanej przez organ I instancji (dokumentacja z 3.10.2022 r.) która stała się podstawą ustalenia opłaty podwyższonej,

- uznanie za prawidłowe ustalenia stanu faktycznego sprawy w oparciu o ekspertyzę wykonaną przez organ I instancji (dokumentacja z 3.10.2022 r.) który nie przeprowadził jakichkolwiek materiałowych badań geologicznych,

- bezpodstawne przyjęcie, że Spółka dokonała celowego wydobycia kopaliny z Dąbia celem jej wykorzystania na terenie innych realizowanych budów, przy czym Organ nie przeprowadził w tym zakresie dostatecznego postępowania dowodowego uwzględniającego m.in. stosunki prawne pomiędzy Spółką a generalnymi wykonawcami, którzy sami zapewniali wykonanie przedmiotu umowy, w tym materiał,

- uznanie za prawidłowe ustalenia stanu faktycznego sprawy w oparciu o ekspertyzę wykonaną przez organ I instancji (dokumentacja z 3.10.2022 r.), którą to ekspertyzę wykonały osoby nieposiadające uprawnień geologicznych;

- prowadzenie procesu ustalania stanu faktycznego w sposób polegający na przyjmowaniu rażąco niekorzystnych dla Skarżącej i niezweryfikowanych okoliczności jak: ustalenie materiału ziemnego bez przeprowadzenia jakichkolwiek badań laboratoryjnych wyłącznie w oparciu o stanowisko osób niemających uprawnień geologicznych, przyjęcie czasookresu rzekomego wydobycia w czasie 2018-2020, gdzie za koniec okresu przyjęto moment wykonywania oględzin przez pracowników urzędu górniczego (2020), a nie rzeczywisty czas prowadzenia prac przygotowawczych (niwelacyjnych) przez Skarżącą.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, w skrócie jako "p.p.s.a.") oraz, w przypadku uznania, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy prawa budowlanego, o uchylenie na podstawie art. 135 p.p.s.a. również decyzji organu pierwszej instancji, jak również o zasądzenie na swą rzecz kosztów postępowania sądowego.

W skardze Spółka zawarła równocześnie skierowany do Sądu wniosek, by na podstawie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd przeprowadził dowody z dokumentów dołączonych do Skargi: opinia dr hab. inż. A.B. (Uniwersytet W.-M.) oraz prof. dr hab. A.S. (Uniwersytet W.) dotyczącej poprawności wykonania dokumentacji Okręgowego Urzędu Górniczego w G., na dz. ew. [...] obręb D. oraz dz. ew. [...] i [...](wcześniej [...]) obręb B.- [...], gmina B., powiat [...], woj. P., opinii Technicznej pt. "[...]" autorstwa inż. J.W. oraz inż. arch. A.K. na okoliczność nieuzasadnionego zastosowania prawa geologicznego i górniczego w niniejszej sprawie oraz rażących błędów przy ustaleniu stanu faktycznego przez Organ oraz organ I instancji, w szczególności odnoszących się do metodologii ekspertyzy wykonanej przez organ I instancji wykonanie ekspertyzy przez osoby nieposiadające uprawnień geologicznych, błędne i niekorzystne dla Skarżącej przyjęcie wartości obliczeniowych.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko.

Skarga jest nieuzasadniona.

W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do zasadniczego dla sprawy argumentu strony skarżącej o błędnej interpretacji stanu faktycznego i przyjęciu, że Spółka prowadziła działalność górniczą, wydobywała kopalinę, podczas gdy nie taki był jej zamiar i cel, a podjęte czynności (niwelacja terenu) były elementem szeroko zakrojonego procesu inwestycyjnego, którego celem była budowa hal produkcyjnych, co powinno skutkować oceną stanu faktycznego na gruncie przepisów prawa budowlanego, a nie prawa geologicznego i górniczego.

W wymiarze teoretycznym wywód ten ma sens, ale w konfrontacji z ustalonym stanem faktycznym już nie. Zgodnie z przepisem art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji, polegająca na wydobyciu kopaliny, podlega opłacie podwyższonej. Zgodnie z kolei z definicją z art. 6 ust. 3 tej ustawy kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Dla ustalenia zatem, czy zaszły podstawy do wymierzenia opłaty podwyższonej konieczne jest ustalenie czy miało miejsce wydobycie kopaliny przez odłączenie jej od złoża i czy nastąpiło to bez wymaganej koncesji.

Ustalenie organów o tym, że Spółka wydobyła kopalinę, odłączyła ją od złoża, nie budzi wątpliwości Sądu. Z treści Protokołu z oględzin terenu z 16 września 2020 r. wynika, że zastano tam wyrobisko stokowo-wgłębne, wchodzące nieznacznie w obręb działki [...]. Stwierdzono jednocześnie ślady prac ziemnych niwelacyjnych oraz wydobycia kopaliny. Stan skarp wskazywał na wydobycie kruszywa w ostatnim czasie, stwierdzono prace mające na celu niwelację spągu wyrobiska oraz złagodzenie skarp, których wysokość dochodziła do 10 m. Nie jest przy tym przedmiotem sporu fakt, że są to wszystko ślady czynności wykonanych przez skarżącą Spółkę oraz, że na wydobycie kopaliny Spółka nie posiadała koncesji.

Z ustaleń organów, przyjętych również na podstawie oświadczeń przedstawicielka Spółki wynika, że część wydobytego piasku zużyto na budowach prowadzonych na sąsiednich działkach (do budowy hal, utwardzenia drogi dojazdowej do drogi publicznej, zagęszczenia torfowiska) i choć cel wydobycia kopaliny nie jest istotny z punktu widzenia opłaty podwyższonej, to odwołanie się do tego faktu potwierdza fakt wydobywania kopaliny.

Czy zatem zasługuje na uwzględnienie teza Spółki o tym, że czynności te podlegają reżimowi prawa budowlanego, a nie geologicznego i górniczego. Na przeszkodzie takiej interpretacji stanu faktycznego stoi fakt, że czynności te Spółka podjęła zanim uzyskała zatwierdzony projekt i pozwolenie na budowę, jak również zanim zgłosiła wykonywanie robót budowlanych. Zgodnie z art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 prawa budowlanego rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych, do których zalicza się wykonanie niwelacji terenu, z tym że prace te mogą być wykonywane tylko na terenie objętym pozwoleniem na budowę. Nie da się zatem potraktować tego, co zrobiła Spółka poczynając od 3 września 2018 r. jako prac przygotowawczych – niwelacji terenu, bo przy bezspornym ustaleniu o braku pozwolenia na budowę, braku zatwierdzonego projektu, w sferze dowolnej deklaracji Spółki leży określenie tego, co miałoby być przygotowywane. Brak jest w takiej sytuacji wyraźnego powiazania podjętych prac z procesem budowlanym, co znalazło wyraz najpierw w twierdzeniach o budowie hal produkcyjnych, następnie jednej hali [...], która powstała na innej działce [...], a na tej, której sprawa dotyczy, powstał parking.

Ustalenie organów, że Spółka podjęła działalność wydobywczą ma sens w świetle ustaleń faktycznych i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Spółka wszak nie zaprzecza, że wydobyty piasek w części został przez nią zużyty do budów prowadzonych na innych działkach, co potwierdzili w toku postępowania przedstawiciele Spółki, a związek tego wydobycia, w czasie, gdy było wykonywane z konkretnym procesem budowlanym na tej działce nie został wykazany. Było to zatem wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji.

W tych stwierdzeniach zamyka się odpowiedź na zarzuty naruszenia prawa materialnego z pkt 1, 2, 3, 4, 5 i 7 skargi (według systematyki przyjętej w tym uzasadnieniu). Spółka wydobyła kopalinę, odłączyła ją od złoża, co w samej istocie stanowi zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 p.g.g. działalność regulowaną przepisami prawa geologicznego i górniczego. Twierdzenie Spółki, że nie miała zamiaru wydobywania kopaliny pozostaje w wyraźnej kontrze do ustaleń faktycznych, Spółka wydobyła kopalinę i działała w tym celu. Nie można uznać, że wykonała prace przygotowawcze zgodnie z art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 prawa budowlanego ponieważ nie były to prace wykonane na terenie objętym pozwoleniem na budowę.

Spółka posługuje się pojęciem "szeroko rozumianego procesu inwestycyjnego" jako okoliczności, która pozwala interpretować jej zamierzenia i podjęte działania. Zdaniem Sądu, nawet przyjęcie tego terminu jako prawdziwego nie oznacza, że obszar objęty takim zamierzeniem jest wyjęty spod reżimu prawa górniczego i geologicznego, jak również prawa budowlanego i nie zezwala na łamanie postanowień tych regulacji, a zatem wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji podlega opłacie podwyższonej również wtedy, gdy przeprowadzono go w ramach szeroko rozumianego procesu inwestycyjnego.

Odnośnie zarzutu nr 7, o pominięciu właściciela działki [...] jako strony tego postępowania, stanowisko organów jest prawidłowe. Stroną postępowania o wymierzenie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji na podstawie art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. jest ten, kto wydobywa kopalinę. Jest to opłata za wydobywanie kopaliny, a nie za posiadanie działki na której prowadzono wydobycie. Nic nie wskazuje na to, by właściciel działki [...] był podmiotem wydobywającym kopalinę. Ustalenia organów w tym zakresie są uzasadnione.

Jak wynika przy tym z ustaleń organów wejście z wydobyciem kopaliny na teren działki nr [...] miało miejsce w nieznacznym stopniu i jest wynikiem prac, w ujęciu całościowym, przeprowadzonych przez Spółkę, stąd zasadne jest przypisanie ich stronie skarżącej.

O tym, że czynności te nie podlegały przepisom prawa budowlanego, Sąd już wypowiedział się.

Pora zatem przejść do zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Właściwość organu nadzoru górniczego, co jest przedmiotem zarzutu z pkt 1, wynika z wcześniejszych ustaleń o tym, że działalność Spółki podlega przepisom prawa górniczego i geologicznego i w konsekwencji, zgodnie z przepisem art. 140 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, właściwym jest tu organ nadzoru górniczego. Stanowisko organów jest w tym zakresie prawidłowe.

Zarzutu z pkt 2 i 3 skargi o prowadzeniu postępowania z naruszeniem przepisu art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 78 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Twierdzenie, jakoby Spółka nie mogła podjąć obrony swych praw z uwagi na tempo prowadzenia postępowania nie wytrzymuje konfrontacji ze stanem faktycznym. Postępowanie w sprawie wszczęto 31 sierpnia 2021 r. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana 4 kwietnia 2023 r., do tego czasu termin załatwienia sprawy przesuwany był wielokrotnie, za każdym razem ze stosowną informacją dla Spółki. Dokumentacja obliczenia ilości wydobytej kopaliny sporządzona została 3 października 2022 r. i załączona do akt sprawy. Decyzja odwoławcza zapadła 25 września 2023 r.

Nic przy tym nie wskazuje na to, by stronę pozbawiono możliwości zapoznawania się z aktami sprawy, wypowiadania się na temat zgromadzonych dowodów, przedstawiania własnych poglądów. Wszystko to jednak musi być objęte reżimem postępowania, które powinno zmierzać do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie, co wiąże tak organ, jak i stronę, z tym że stronę w tym sensie, że nie może oczekiwać bezustannego odkładania wydania rozstrzygnięcia. W końcu Spółkę sukcesywnie informowano o przedłużeniu postępowania do określonego dnia, więc trzeba było przyjąć, że tych zawiadomień nie może być nieskończona ilość, a z upływem ostatniego wskazanego terminu zakończenia postępowania decyzja zostanie wydana.

Sąd nie zgodził się z zarzutem, jakoby nieuwzględnienie wniosku z 14 września 2023 r. o przedłużenie postępowania tak, by Spółka mogła przedstawić swój pogląd na temat charakteru prac jako niwelacyjnych oraz wadliwego ustalenia ilości wydobytej kopaliny pozbawiło ją możliwości prezentowania swych poglądów i obrony swych praw. Zamiarem Spółki było kwestionowanie ustaleń zawartych w opracowaniu "[...]", które pochodzi z 3 października 2022 r. oraz tezy funkcjonującej w postępowaniu od chwili jego wszczęcia. Nie można w takim układzie twierdzić, że uniemożliwiono stronie zajęcie stanowiska w sprawie.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nr 4 o niewyjaśnieniu kwestii wątpliwych i nie odniesieniu się do nich (czas i miejsce wydobycia, zamiar i cel wydobywającego, wpływ prac archeologicznych na ilość pobranego materiału, wadliwe ustalenie ilości wydobytej kopaliny).

Czas i miejsce wydobycia zostały wskazane w decyzji, co do tego nie ma wątpliwości. Miejsce zobrazowano dokumentacją geodezyjną, czas ustalono na podstawie zdjęć w sposób logiczny wskazując na moment rozpoczęcia jako ten, z którego pochodzą ostatnie zdjęcie terenu w stanie nienaruszonym i moment końcowy, czyli datę, po której obraz terenu nie zmienił się. Kwestionując te ustalenia Spółka nie przedstawia nic od siebie. Jeśli nie kwestionuje faktu, że przeprowadziła, według jej terminologii - niwelację terenu, to nie powinno stwarzać jej trudności wskazanie czasu w jakim to zrobiła. Jeśli natomiast kwestionuje ustalenia organu i określa je nieprawidłowymi, to powinna wskazać prawidłowe - jako punkt odniesienia do ustaleń organu.

O zamiarze i celu wydobywającego Sąd już wypowiedział się, uznając ustalenie organów jako mieszczące się w granicach swobodnej oceny dowodów.

Organ wyjaśnił też, że prace archeologiczne nie miały wpływu na ustalenie ilości wydobytej kopaliny z tego względu, że prowadzone były na terenie nieobjętym decyzją.

Jednym z kluczowych zarzutów jest ten o ilości i rodzaju wydobytej kopaliny, bazujący na twierdzeniu o konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych, jako że wymagane są tu wiadomości specjalne.

Sąd nie podzielił tego zarzutu. Przede wszystkim Sąd nie zgadza się z twierdzeniem, jakoby obowiązkiem organu było dopuszczenie dowodu z opinii biegłego dla ustalenia ilości i rodzaju wydobytej kopaliny, ponieważ są to wiadomości specjalne.

Twierdzenie to wywiedzione zostało z treści art. 84 § 1 k.p.a.: Gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. W niniejszej sprawie występują wyspecjalizowane organy geologiczno-górnicze, do których kompetencji należy wykonywanie nadzoru i kontroli nad działalnością regulowaną prawem geologicznym i górniczym (art. 1 ust. 2 pkt 2 p.g.g.), w tym wymierzanie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji (art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 pkt 3 p.g.g.). Skoro jest to właściwość tych organów, to naturalnym jest przyznanie im kompetencji do przyjmowania ustaleń koniecznych do wykonywania swych obowiązków i w tym celu organy zatrudniają pracowników o kwalifikacjach niezbędnych do wykonywania ich ustawowych zadań. Występujący w treści art. 84 § 1 k.p.a. zwrot Gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne ... należy rozumieć w ten sposób, że chodzi o wiadomości, które leżą poza kompetencjami organu. W niniejszej sprawie obliczenia ilości wydobytej kopaliny dokonała zatrudniona w organie osoba z uprawnieniami mierniczego górniczego, co spełnia wymogi z art. 116 ust. 3 p.g.g., zgodnie z którym Dokumentację mierniczo-geologiczną sporządza: mierniczy górniczy, a w przypadku wydobywania kopalin metodą odkrywkową - także osoba posiadająca kwalifikacje zawodowe w zakresie geodezyjnych pomiarów sytuacyjno-wysokościowych. Jest to wystarczająca podstawa do przyjęcia, że obliczenia ilości wydobytego piasku dokonała osoba o właściwych kwalifikacjach.

Na tej samej zasadzie Sąd nie znajduje podstaw do kwestionowania ustalenia co do rodzaju wydobytej kopaliny. Oceny tej dokonała pracownica Urzędu będąca geologiem górniczym (dowód kwalifikacji przedstawiony na rozprawie), trudno przyjąć, że nie ma kwalifikacji do rozpoznania bez badań laboratoryjnych piasku średnio i drobnoziarnistego dla potrzeb postępowania o wymierzenie opłaty podwyższonej za wydobycie tego rodzaju kopaliny.

Twierdzenie, jakoby występowały na tym terenie piaski gliniaste mogło prowadzić do podwyższenia opłaty z uwagi na ich ciężar właściwy, co organ wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, czego Sąd nie brał pod uwagę ze względu na treść art. 134 § 2 p.p.s.a. zakazującego wydania orzeczenia na niekorzyść skarżącego.

Nie można zarzucać organowi odwoławczemu, że nie przeprowadził dowodu z opinii biegłych, bo organ nie miał takiego obowiązku, a opinie nie zostały mu przedstawione do chwili wydania decyzji odwoławczej.

Przeprowadzenie dowodu z tych opinii w postępowaniu sądowym nie było możliwe z uwagi na treść art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgłoszony przez Spółkę wniosek o przeprowadzenie dowodu nie mieści się w tych kategoriach, bo nie dotyczy dowodu z dokumentu. Co prawda opinie sporządzone zostały na piśmie z podpisem autorów, co nadaje im zewnętrzny wyraz dokumentu prywatnego, ale jest zasadnicza różnica miedzy dowodem z dokumentu, a dowodem z opinii biegłych. Są to rodzajowo zupełnie odmienne źródła dowodowe, stąd w art. 75 § 1 k.p.a. osobno wymienione są jako dowody dokumenty i opinie biegłych. Wnioskowanie w tym przypadku o przeprowadzenie dowodu z opinii jako z dokumentu jest obejściem przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a.

Trzeba też mieć na uwadze to, że sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonych decyzji, czynności i aktów i nie prowadzi co do zasady postępowania dowodowego w sprawie. Prowadzą je orzekające w sprawach organy. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd bada prawidłowość przyjętych przez nie ustaleń faktycznych. W tym przypadku Sąd nie znajduje podstaw do przyjęcia, że ustaleń tych dokonano wadliwie, czyli w sposób sprzeczny z przepisami prawa geologicznego i górniczego.

Jednakowo Sąd nie znalazł podstaw do zarzucenia organom, że pominęły dowód z opinii biegłych z zakresu budownictwa dla ustalenia, że prace niwelacyjne były elementem szeroko rozumianego procesu inwestycyjnego, a nie wydobywaniem kopaliny. Sąd już wyraził pogląd, w myśl którego szeroko rozumiany proces inwestycyjny, by trzymać się terminologii przyjętej przez Spółkę, nie przekreśla konieczności postępowania zgodnego z prawem geologicznym i górniczym, jak również budowlanym. Tu jeszcze raz przypomnieć należy, że zgodnie z art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 prawa budowlanego rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych, do których zalicza się wykonanie niwelacji terenu, z tym że prace te mogą być wykonywane tylko na terenie objętym pozwoleniem na budowę.

Sąd nie znajduje podstaw do twierdzenia, że w sprawie konieczne było przesłuchanie w charakterze świadka Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. oraz dowodu z dokumentów dotyczących prowadzonej przez Spółkę inwestycji. Nikt w sprawie nie kwestionuje prowadzenia przez Spółkę inwestycji, ale też, co Sąd podkreśla po raz kolejny, nie zwalnia to przedsiębiorcy w trakcie prowadzenia tego procesu z obowiązku stosowania się do przepisów prawa geologicznego i górniczego oraz prawa budowlanego.

Co do wykorzystania w postępowaniu dowodowym takich instrumentów jak dane z aplikacji Google Earth i geoportal.gov.pl Sąd zwraca uwagę na treść art. 75 § 1 k.p.a., zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Możliwość wykorzystania tych środków w postępowaniu administracyjnym została już zaakceptowana w orzecznictwie sądów administracyjnych, co organ podkreślił w odpowiedzi na skargę, wskazując na orzeczenia III SA/Kr 1209/11, oraz II SA/Kr 418/20.

Wobec dotychczasowych ustaleń zrozumiałym jest, że Sąd nie uwzględnił zarzutów z pkt 5 i 6 o naruszeniu art. 105 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie było podstaw do tego, by organ odwoławczy miał obowiązek uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie jako niepodlegające rygorom prawa geologicznego i górniczego, jak również uchylić decyzję organu pierwszej instancji w celu przeprowadzenia postępowania dowodowego w szerszym zakresie. Kwestie te zostały już tu uzasadnione.

Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę Spółki na podstawie art.151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.