Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 197/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 pkt 6
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2022 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 kwietnia 2022 r., nr 884/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez T. G. (dalej określanego jako: strona, skarżący, wnioskodawca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr 884/2022 z 28 kwietnia 2022 r., którą odmówiono stronie umorzenia należności z tytułu składek, wynikających z decyzji nr 240300/71/30/2022-RED-7561727128-DT z 8 lutego 2022 r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłej M. G., obejmujących:

1) zaległości z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 113.935,31 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne za okres 10/2015 - 09/2016, 02 - 03/2017, 05 - 06/2017, 09/2017, 01 - 10/2018, 01 - 06/2019 w łącznej kwocie 88.669,40 zł, w tym: składek: 50.181,22 zł; odsetek liczonych na 29 stycznia 2021 r.: 13.657,00 zł, kosztów egzekucyjnych: 6.546,18 zł; odsetek w kwocie 18.285,00 zł liczonych na 29 stycznia 2021 r. przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres 10/2015 - 09/2016, 02 - 03/2017, 01 - 10/2018, 01 - 06/2019;

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 10/2015 - 09/2016, 02 - 03/2017, 06/2017, 03 -10/2018, 01 - 06/2019 w łącznej kwocie 18.534,34 zł, w tym: składek: 8 379,13 zł; odsetek liczonych na 29 stycznia 2021 r.: 2.303,00 zł; kosztów upomnienia: 115,91 zł, kosztów egzekucyjnych: 1.702,30 zł i odsetek w kwocie 6.034,00 zł liczonych na 29 stycznia 2021 r. przypadających od składek za okres 10/2015 - 09/2016, 02 - 03/2017, 04 - 10/2018, 01 - 06/2019 w części finansowanej przez ubezpieczonych;

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 10/2017 - 10/2018, 01 - 06/2019 w łącznej kwocie 6.731,57 zł, w tym: składek: 5 623,57 zł; odsetek liczonych na 29 stycznia 2021 r.: 1.050,00 zł i kosztów upomnienia: 58,00 zł;

2) zaległości z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) w łącznej kwocie 49.699,31 zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne za 10/2015 - 09/2016, 02 - 03/2017, 05 - 06/2017, 09/2017, 01 - 10/2018, 01 - 06/2019 w łącznej kwocie 35.643,56 zł, w tym z tytułu: składek: 22.872,38 zł; odsetek liczonych na 29 stycznia 2021 r.: 6.225,00 zł i kosztów egzekucyjnych: 6.546,18 zł.

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 10/2015-09/2016, 02-03/2017, 06/2017, 03-10/2018, 01-06/2019 w łącznej kwocie 12.500,34 zł, w tym: składek: 8.379,13 zł, odsetek liczonych na 29 stycznia 2021 r.: 2.303,00 zł; kosztów upomnienia: 115,91 zł i kosztów egzekucyjnych: 1.702,30 zł,

c) Fundusz Pracy za okres 10/2017 - 10/2018, 01 - 06/2019 w łącznej kwocie 1.555,41 zł, w tym: składek 1.261,41 zł; odsetek liczonych na 29 stycznia 2021 r.: 236,00 zł i kosztów upomnienia 58,00 zł.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z 8 lutego 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu orzekł o odpowiedzialności skarżącego za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jego zmarłej matki – M. G., której jest on spadkobiercą. Jak ustalono, spadek po zmarłej [...] M. G. na podstawie ustawy nabyli z dobrodziejstwem inwentarza: skarżący, jego ojciec: K. G. oraz jego siostra M. U. Natomiast na mocy umowy z 7 czerwca 2021 r. o dziale spadku, zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...], spadkobiercy dokonali podziału majątku wspólnego w ten sposób, że K. G. otrzymał na wyłączną własność: nieruchomość położoną w miejscowości R., gmina L., (KW nr [...]) oraz nieruchomość położoną w K., (KW nr [...]). Według informacji zawartych w w/w akcie notarialnym szacunkowy stan czynny spadku wynosił wartość 1.440.000 zł. Wobec powyższego ZUS określił zakres odpowiedzialności skarżącego, jako jednego ze spadkobierców, w 1/3 części, czyli do kwoty 480.000 zł.

Wnioskiem z 25 listopada 2021 r. skarżący, działając przez ustanowionego pełnomocnika, zwrócił się o umorzenie całości należności z tytułu składek, którymi został obciążony po zmarłej matce. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik argumentowała, że sytuacja osobista, majątkowa i finansowa skarżącego uniemożliwia uregulowanie powstałej zaległości w jakimkolwiek stopniu. Wyjaśniła, że skarżący aktualnie prowadzi działalność gospodarczą – warsztat samochodowy, a na jego utrzymaniu pozostaje partnerka, która nie wykonuje pracy zarobkowej i nie uzyskuje dochodu (poza świadczeniem wychowawczym na rzecz małoletnich dzieci) oraz czworo małoletnich dzieci. Pełnomocnik podkreśliła, iż konieczność uiszczenia ustalonej zaległości z tytułu składek nie zapewni skarżącemu minimum socjalnego, uniemożliwi funkcjonowanie w codziennym życiu, nie pozwoli zrealizować i zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych. Być może spowoduje także konieczność korzystania z pomocy państwa, co nie jest zgodne zarówno z interesem zobowiązanej, jak i z interesem publicznym. Pełnomocnik zaznaczyła, że kwota pozostałej do spłaty zaległości znacznie przekracza możliwości finansowe strony, powodując, że będzie ona zmuszona wybierać pomiędzy spłatą powstałej zaległości, a swoim utrzymaniem i realizacją pozostałych ciążących na niej zobowiązań.

W toku postępowania skarżący oświadczył, że prowadzony przez niego warsztat nie zawsze na siebie zarabia, ponieważ w okolicy zostały otwarte inne warsztaty samochodowe. Wskazał, że stara się wprowadzać nowe usługi, ale bez rezultatu.

Wskazaną na wstępie decyzją z 28 kwietnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz., 423 ze zm. - zwanej dalej "usus") oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 - zwanego dalej "rozporządzeniem") odmówił umorzenia wnioskowanych należności.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja w sprawie została podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w oparciu o dokumenty dostarczone przez stronę (w tym m.in.: oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym z 5 stycznia 2022 r., faktur VAT, harmonogramu spłaty kredytu, zeznania PIT-5 za 12/2019, PIT-36 za 2020 r. orzeczenia o niepełnosprawności syna B. G. z 30 września 2020 r.) oraz informacje i materiały pozyskane z urzędu (korzystano m.in. z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Bazy Danych Ksiąg Wieczystych).

W dalszej części uzasadnienia organ podał, iż analiza dokumentacji zgromadzonej w sprawie wykazała, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą związaną z konserwacją i naprawą pojazdów samochodowych od 2015 r. Przedłożone dokumenty rozliczeniowe wskazują, że przychody/dochody (straty) z tytułu prowadzonej działalności kształtowały się następującą: za rok 2019 – 54.733,39/ strata 32.670,42 zł, za rok 2020 r. – 45 597,81 zł/ dochód 1.499,46 zł. Natomiast z oświadczenia o stanie majątkowym z 5 stycznia 2022 r. wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z partnerką A. P. oraz czworgiem dzieci: synem N. G. ([...] lat), córką M. G. ([...] lat), synem B. G. ([...] lat) oraz synem A. G. ( [...] lata). Nadto z akt sprawy wynika, że syn B. G. posiada dochód w łącznej kwocie 2.305 zł (zasiłek opiekuńczy), ponadto rodzina pobiera świadczenie "500+" w łącznej kwocie 2.000 zł. Skarżący nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, ani nie korzysta z innych form pomocy. Nadto organ ustalił, że partnerka skarżącego – A. P., figuruje jako świadczeniobiorca, za którego jednostka organizacyjna pomocy społecznej, wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma obowiązek opłacania składek, a podstawa wymiaru składek wynosi 2.199, 00 zł. Uzyskiwany dochód jest rekompensatą rezygnacji z zatrudnienia. Następnie organ wskazał, iż z oświadczenia skarżącego wynika, że ponosi on stałe wydatki miesięczne związane z utrzymaniem w kwocie około 3.200 zł, tj.:

- z tytułu miesięcznych opłat (czynsz, bez opłat eksploatacyjnych) – 400 zł;

- opłaty eksploatacyjne (energia, gaz, woda, itp.) – 2.000 zł

- koszty związane z leczeniem – 300 zł

- inne około 500 zł.

Organ przyjął również , na podstawie oświadczenia strony, że skarżący posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w kwocie 1.500 zł oraz zobowiązania względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w łącznej kwocie 15.000 zł, które to zobowiązania nie są regulowane i prowadzona jest w stosunku do nich przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przymusowa egzekucja. Nadto organ wskazał, że z pozostałych oświadczeń wynika, że skarżący nie posiada majątku nieruchomego, jak również ruchomości (co zostało potwierdzone w dostępnej bazie danych). Swój stan zdrowia skarżący ocenił jako dobry, zaś syn skarżącego B. G. choruje na [...] i [...], co potwierdza orzeczenie o niepełnosprawności z 30 września 2020 r. złożone do akt sprawy.

Organ podkreślił następnie, że zakres odpowiedzialności strony, jako spadkobiercy za zobowiązania zmarłej płatniczki, został ustalony w postępowaniu zakończonym prawomocną decyzją z 8 lutego 2022 r. W dacie wydania przedmiotowej decyzji należności z tytułu składek były wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Natomiast w myśl art. 24 ust. 5d u.s.u.s. przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Organ zaznaczył również, że w przedmiotowej sprawie nie jest prowadzone przymusowe dochodzenie należności.

Przechodząc do analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach organ przytoczył przepisy prawne mające zastosowanie w sprawie, tj.: art. 28 ust. 3 i 3a usus. Zaznaczył przy tym, że wyliczenie zawarte w ust. 3 tego przepisu ma charakter wyczerpujący, a tym samym stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

W wyniku oceny zebranego materiału dowodowego organ uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Wskazał, że ponieważ wnioskodawca jest spadkobiercą zmarłej płatniczki i ponosi odpowiedzialność za zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek, przesłanki o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c usus nie miały w sprawie zastosowania. Z przyczyn oczywistych nie zachodzi również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 1 usus. W sprawie nie ma również miejsca sytuacja, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 4a usus, albowiem wysokość należności z tytułu nieopłaconych składek przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Z kolei odnośnie pozostałych przesłanek całkowitej nieściągalności z pkt 3, 5 i 6 art. 28 ust. 3 usus (odnoszących się do kryterium braku majątku) wskazano, że w celu wyegzekwowania należności wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności nie zostało wdrożone przymusowe dochodzenie należności, zatem na tym etapie brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Tym samym, możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały przez Zakład wyczerpane.

Zakład nie stwierdził również spełnienia przesłanek umorzenia należności mimo braku ich całkowitej nieściągalności, określonych w § 3 rozporządzenia.

W tym zakresie stwierdził, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w sprawie zastosowania, ponieważ na wnioskodawcy ciążą zobowiązania z tytułu składek na podstawie decyzji o odpowiedzialności spadkobiercy z 8 lutego 2022 r.

Organ wykluczył również możliwość umorzenia na podstawie § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Wskazał, że z zebranego w trakcie postępowania materiału dowodowego nie wynika, aby zaistniała przesłanka umorzenia w postaci choroby dłużnika lub członka jego rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenia należności. Organ wskazał przy tym, iż co prawda syn zobowiązanego choruje na [...] i [...], niemniej jednak spełnienie przesłanki dotyczącej sytuacji zdrowotnej uwarunkowane jest nie tylko istnieniem choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia osoby zobowiązanej możliwości pozyskiwania dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia. Organ wskazał przy tym, że nie kwestionuje sytuacji zdrowotnej syna wnioskodawcy, którą uznał za udokumentowaną i podchodzi do niej ze zrozumieniem, jednak omawiana przesłanka ma zastosowanie, jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub członka jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodów. Natomiast w rozpatrywanej sprawie, zobowiązany pozostaje czynnym przedsiębiorcą. Brak jest zatem postaw do stwierdzenia, że stan zdrowia wnioskodawcy lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwia uzyskiwanie dochodu.

W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ wskazał, że uznał za niespełnioną przesłankę umorzenia odnoszącą się do trudnej sytuacji, która w przypadku zadłużenia pozbawiłaby zobowiązanego oraz członków jego najbliższej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Organ argumentował, że ocena występowania przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dokonuje się w oparciu o wszelkie dostępne dowody, które pozwalają stwierdzić, czy wnioskujący o umorzenie "rokuje" spłatę swoich zobowiązań, czy też nie, mając na względzie konieczność ochrony interesu publicznego w tego typu sprawach. Organ dokonał przy tym analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy wynikającej z przedłożonych przez niego dokumentów rozliczeniowych, wskazując, iż dla oceny możliwości płatniczych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą istotny jest nie dochód, a osiągnięty przychód z tej działalności, bowiem dochód jest jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania. Podobnie strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych. Organ wskazywał również, że jest oczywiste, iż spłata zadłużenia stanowić będzie obciążenie finansowe, jednakże Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako podmiot działający w oparciu o przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych zobowiązany jest realizować te zadania zgodnie z przepisami ustawy. Organ zaznaczył przy tym, że analizując możliwość umorzenia należy mieć na uwadze to, czy trudności finansowe mają charakter przejściowy, czy stały i pogłębiający się. W ocenie ZUS obecna sytuacja materialno-bytowa wnioskodawcy nie uzasadnia stwierdzenia, że trudności płatnicze mają charakter stały i pogłębiający się. Jak podkreślono, wnioskodawca jest osobą młodą, nie można więc wykluczyć, że w przyszłości nie będzie on osiągać dochodów pozwalających na spłatę zobowiązania. W przekonaniu organu istnieje również możliwość wyegzekwowania należności z tytułu składek, chociażby niewielkimi kwotami np. w formie zawartego układu ratalnego, bez uszczerbku dla sytuacji materialnej strony, zatem podjęcie decyzji o umorzeniu należności na chwilę obecną byłoby przedwczesne i nieuzasadnione.

Końcowo organ podniósł, że rozpatrując wnioski o umorzenia należności składkowych Zakład zobowiązany jest kierować się, poza interesem wnioskodawcy, zabezpieczeniem interesu społecznego, bowiem środki uzyskane przez ZUS z tytułu opłaconych składek przeznaczane są w znacznej części na wypłaty świadczeń społecznych osobom ubezpieczonym, w tym wypłaty rent inwalidzkich i emerytur. Stąd, ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego egzekwowania należności w okresie możliwości ich dochodzenia. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącego, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, podniósł zarzuty naruszenia:

- art. 28 ust. 3 pkt 6 usus, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi określona w powołanym wyżej przepisie przesłanka umożliwiająca stwierdzenie w stosunku do skarżącego całkowitej nieściągalności, podczas gdy mając na uwadze rodzaj oraz wysokość otrzymywanych przez skarżącego świadczeń, a także wysokość kwoty wolnej od potrąceń i świadczeń wolnych od egzekucji przyjąć należy, iż w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko skarżącemu nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne,

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, poprzez:

a) niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a także dokonanie dowolnej oceny przedstawionych przez skarżącego dokumentów w postaci harmonogramów spłaty kredytu, faktur VAT, decyzji oraz potwierdzenia stanu konta kontrahenta i finalnie przyjęcie, iż nie pozwalają one stwierdzić by sytuacja finansowa i materialna skarżącego przemawiała za wnioskiem, że ewentualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne nie może doprowadzić do wyegzekwowania zaległości chociażby w części, co w ocenie organu stanowi przeszkodę do umorzenia należności z tytułu składek, w sytuacji gdy prawidłowa i rzetelna analiza wskazanych wyżej dowodów przemawia za odmiennym wnioskiem,

b) niedokonanie przez organ porównania sytuacji materialnej skarżącego z wysokością zaległej należności i niewskazanie dochodów skarżącego, które w ocenie organu byłyby wystarczające do pokrycia powstałej z tytułu składek zaległości - zwłaszcza w kontekście rodzaju dochodu uzyskiwanego przez skarżącego oraz związanych z nim ograniczeń w egzekucji,

- art. 28 ust. 3a usus w zw. z § 3 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie i finalnie odmowę umorzenia należności z tytułu składek, w sytuacji gdy sytuacja osobista, rodzinna i finansowa skarżącego przemawia za umorzeniem wspomnianych należności pomimo niestwierdzenia całkowitej nieściągalności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej jako: "ppsa", zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).

W tak zakreślonych ramach prawnych sprawy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem analiza procesu decyzyjnego organu wskazuje, że nie narusza on przepisów postępowania - art. 77 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2021 r., poz. 735 - dalej w skrócie "kpa") w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, co uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

W kontrolowanej sprawie podstawę analizy zasadności żądania strony o umorzenie należności z tytułu składek stanowiły prawidłowo przywołane przez Zakład przepisy art. 28 ust. 3 usus w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 usus, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 wskazano natomiast, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi wówczas, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ustawodawca przewidział nadto w art. 28 ust. 3a usus możliwość umarzania przez ZUS należności z tytułu składek w uzasadnionych przypadkach, mimo braku całkowitej nieściągalności, w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Korzystając z upoważnienia ustawowego (art. 28 ust. 3b) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. określił przesłanki umarzania należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z tym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z przywołanych przepisów wynika jednoznacznie, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Dopiero wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek otwiera organowi możliwość (a nie obowiązek) zastosowania tego rodzaju ulgi. W tym to bowiem momencie organ rozstrzygający sprawę korzysta z przypisanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego - nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07).

Z kolei sądowej kontroli legalności takiej decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Natomiast o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, rozstrzyga organ administracji publicznej.

Badając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych ramach prawnych Sąd stwierdza, że organ dokonał rzetelnej analizy wszelkich okoliczności sprawy.

W ocenie Sądu, należy podzielić stanowisko organu co do przesłanek z punktów 1, 2, 3, 4, 4a, 4b i 5 usus, które są niesporne.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego co do wadliwej oceny przesłanki, o której mowa w punkcie 6 art. 28 ust. 3 usus, który to przepis wiąże stan całkowitej nieściągalności z sytuacją, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, iż nie neguje poglądów wyrażonych w orzecznictwie przywołanych przez pełnomocnika skarżącego, niemniej jednak należy mieć na uwadze, że ocena wystąpienia tej przesłanki winna być rozpatrywana każdorazowo z uwzględnieniem konkretnej indywidualnej sytuacji zobowiązanego. Nadto należy zwrócić uwagę, iż w przepisie tym jest mowa o oczywistości. Przepis znajduje bowiem zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. A zatem w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, zdecydowanie, niepodważalnie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W art. 28 ust. 3 pkt 6 usus. wskazano bowiem na oczywistość faktu, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Chodzi zatem o sytuacje widocznej, oczywistej dysproporcji majątku nadającego się do egzekucji i spodziewanych kosztów egzekucyjnych.

W rozpatrywanej sprawie organ wskazywał, że brak jest owej oczywistości, bowiem postępowanie egzekucyjne w stosunku do należności objętych niniejszym wnioskiem nie toczyło się. Nadto lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wskazuje, że organ upatruje możliwości skutecznej egzekucji z dochodów uzyskiwanych przez skarżącego także w przyszłości. Wprawdzie, aktualnie możliwość efektywnego ściągnięcia należności jest ograniczona, jednakże skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a nadto jest osobą młodą, niespełna 30 - letnią, zdrową, zdolną do pracy. Zatem organ zasadnie nie wykluczył możliwości skutecznej egzekucji, przyjmując prognozy jej efektywności w oparciu o potencjalne możliwości zarobkowe skarżącego. Tym samym organ miał podstawy by ocenić, iż obecna sytuacja może mieć charakter przejściowy, a przejściowe trudności w uzyskaniu zaspokojenia należności, wykluczają uznanie już na obecnym etapie, że egzekucja w przyszłości nie ma szans powodzenia. Należy podkreślić, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia czynności egzekucyjnych, organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania.

Okoliczność, że organ nie porównał spodziewanych kosztów egzekucji z majątkiem skarżącego (nie przedstawił w tym zakresie stosownych obliczeń, jak zarzuca skarżąca) nie podważa oceny organu. Należy podkreślić, że w art. 28 ust. 3 pkt 6 usus wskazano na oczywistość faktu, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki. Natomiast sytuacja skarżącego na taką oczywistość nie wskazuje. Ocena możliwości egzekucyjnych nie zawsze odnosi się wyłącznie do bieżącej sytuacji, w szczególności gdy bieżącej sytuacji nie można przypisać cech trwałości. Branie pod uwagę potencjalnych możliwości egzekucyjnych, jakie mogą się pojawić w przyszłości uzasadnia m.in. interes społeczny. Zdaniem Sądu, wobec możliwej w przyszłości, ponad trzydziestoośmioletniej potencjalnej aktywności zawodowej skarżącego, nie zachodzi sytuacja trwałej utraty zdolności zarobkowania. Zasadne przy tym było odniesienie się przez organ także do przyszłych, potencjalnych możliwości zarobkowych skarżącego. Tym samym organ słusznie przyjął, że w sprawie istnieje szansa na wyegzekwowanie należności z tytułu składek. Umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, prawidłowa jest ocena organu, że w okolicznościach sprawy nie zachodzą wobec skarżącego przesłanki, pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie, na podstawie art. 28 ust. 3 usus.

Za prawidłowe Sąd uznaje również stanowisko organu w kwestii niespełnienia przez skarżącego przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Podkreślić przy tym należy, że organ nie negował problemów zdrowotnych syna skarżącego, ale stwierdził, że nie został spełniony warunek odnoszący się do pozbawieniem możliwości uzyskiwana dochodu. Rację należy przyznać organowi, iż ww. przesłanka ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba osoby zobowiązanej lub któregoś z członków jej rodziny uniemożliwia uzyskanie dochodu niezbędnego do opłacenia należności. Sytuacja taka nie zachodzi, gdyż skarżący prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje z tego tytułu określony dochód.

W ocenie Sądu, organ, wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszył również przepisów postępowania w aspekcie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a usus w związku z § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia. W tym zakresie należało ocenić, czy skarżący wykazał, mając na uwadze stan rodzinny i majątkowy, że spłata zobowiązania np. w układzie ratalnym, pozbawiłaby jego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub że przewlekła choroba skarżącego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy organ prawidłowo przyjął, skarżący nie wykazał, że odmowa przyznania wnioskowanej ulgi stanowi dla niego zagrożenie dla zabezpieczenia niezbędnego poziomu życia. Organ przeprowadził analizę możliwości finansowych zobowiązanego, opierając się co na oszacowaniu dochodów i obciążeń jego rodziny wynikających z dokumentów i oświadczeń przedłożonych przez skarżącego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ, opierając się na oświadczeniu majątkowym skarżącego wziął pod uwagę, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z partnerką A. P. oraz czwórka dzieci: synem N. G. ([...] lat), córką M. G. ([...] lat), synem B. G. ([...] lat) oraz synem A. G. ([...] lata). Organ uwzględnił przy tym, że rodzina skarżącego osiąga dochód z tytułu zasiłku opiekuńczego w łącznej kwocie 2.305 zł oraz pobiera świadczenie rodzinne w łącznej kwocie 2.000 zł. Natomiast stałe wydatki miesięczne związane z utrzymaniem zostały przez skarżącego określone na łączną kwotę 3.200 zł. Nadto organ wskazał, że skarżący posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w kwocie 1.500 zł oraz względem ZUS w kwocie około 15.000 zł. Jak wynika z odpowiedzi na skargę zobowiązania te są regulowane w drodze postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ rentowy. Uwzględniając powyższe okoliczności, organ stanął na stanowisku, że skarżący nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację osobistą zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności bez wywarcia dla niego i jego rodziny zbyt ciężkich skutków, których przykładowe wyliczenie zawarto w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Organ podkreślał przy tym, że stan ten musi być trwały w przewidywalnej perspektywie czasowej. Zdaniem Sądu rozważania organu w tym zakresie są prawidłowe, szczególnie wobec możliwej w przyszłości, ponad trzydziestoośmioletniej potencjalnej aktywności zawodowej skarżącego. W sprawie nie zachodzi sytuacja bowiem trwałej utraty zdolności zarobkowania. Sąd, co do zasady podziela stanowisko, że przy ocenie przesłanek wskazanych w tym przepisie należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, leki itp.), czy mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. W orzecznictwie na gruncie omawianego przepisu podkreśla się, że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z tym trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. Prawidłowo zatem organ przeanalizował zgromadzone dowody pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawienia skarżącego - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek - zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w tym zakresie. W ocenie Sądu, zasadne przy tym było odniesienie się do przyszłych, potencjalnych możliwości zarobkowych skarżącego. Nie można oczywiście wykluczyć pogorszenia się sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego w przyszłości, jednak odmowa umorzenia odnosi się do sytuacji obecnej, ocenianych, na chwilę wydania decyzji potencjalnych możliwość egzekucyjnych. Aktualna odmowa nie wyklucza pozytywnego wniosku o umorzenie złożonego w przyszłości w oparciu o zmienione okoliczności. W opisanej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organu, albowiem ustalenia w tym zakresie zostały oparte na niekwestionowanych i udokumentowanych ustaleniach ZUS-u oraz na oświadczeniach samego skarżącego, które wykazały, że sytuacja skarżącego rzeczywiście nie jest na tyle trudna i złożona by organ, w sposób nieuprawniony odmówił umorzenia należności. Samo zaś subiektywne przekonanie skarżącego powołanie się na trudną sytuację osobistą, finansową oraz zdrowotną nie może stanowić samoistnej podstawy do umorzenia należności. Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego, że organ nie wziął pod uwagę, że prowadzona przez niego działalność przynosi straty, wskazać należy, iż okoliczność ta sama w sobie nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia należności, czy też przyjęcia, że spłata zadłużenia w układzie ratalnym, prowadzić będzie do sytuacji, że skarżący i jego rodzina nie będą dysponowali środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, leki itp.). Podkreślić przy tym należy, że okoliczności braku dochodu z prowadzonej działalności, nie ma przesądzającego znaczenia, w sytuacji gdy działalność ta generuje przychody. Sytuacja może mieć bowiem charakter przejściowy, wynikający z poczynionych nakładów inwestycyjnych. Skarżący natomiast nie wykazał źródła owej straty. Nadto w ocenie Sądu organ słusznie przyjął, że sytuacja wskazana przez skarżącego może mieć charakter przejściowy. Podkreślić należy, że celem prowadzenia działalności gospodarczej jest osiąganie zysków, w sytuacji gdy prowadzona działalność gospodarcza jest nierentowna w długiej perspektywie niezasadnym staje się jej dalsze prowadzenie. Zaś skarżący będąc osobą zdolną do pracy, może podjąć inne zatrudnienie, które dostarczać będzie mu dochodów w miejsce wskazywanej przez niego straty z prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreślić przy tym należy, że obecna sytuacja na rynku pracy jest stosunkowo dobra, występują niedobory pracowników w wielu sektorach i branżach. Natomiast z informacji zawartych na stronach Powiatowego Urzędu Pracy w K. (powiat właściwy ze względu zamieszkania skarżącego), wynika, że stopa bezrobocia wynosi poniżej 5 %, a w Centralne Bazie Ofert Pracy dostępne są liczne oferty, w tym także dotyczące mechaników (oferta numer: [...]). Natomiast umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów, nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. Natomiast sam skarżący nie wykazał, aby chociażby częściowa spłata zadłużenia, w odpowiednich ratach ustalonych z organem, pozbawiałaby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Należy uwypuklić, że w kontekście art. 28 ust. 3a usus w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych powinien wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wobec tego, jeśli to wnioskodawca ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim jako wnioskodawcy (por. wyroki NSA: z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 157/13; z dnia 13 marca 2014 r., sygn. II GSK 31/13). Skarżący w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze nie podważył prawidłowej oceny organu, że w sprawie nie zachodziły przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a usus w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Organ poddał trafnej analizie i ocenie materiał dowodowy w sprawie, a skarżący nie przedstawił dowodów podważających stanowisko organu.

Podsumowując, w ocenie Sądu organ prawidłowo przeanalizował zgromadzone dowody pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawienia skarżącego - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek - zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w tym zakresie. Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i dokonały jego trafnej oceny prawnej. Przedstawione okoliczności dowodzą wprawdzie, że aktualna sytuacja finansowa uniemożliwia skarżącemu jednorazową spłatę zadłużenia, lecz nie przesądza o braku możliwości spłaty zadłużenia w dłuższej perspektywie. Organ trafnie zauważył, że instytucja umorzenia przewidziana jest dla przypadków szczególnie drastycznych, gdy ze względu na obiektywne, niezależne od dłużnika okoliczności nie jest możliwe uzyskiwanie przez niego dochodów, ani obecnie ani w przyszłości. W analizowanej sprawie organ zatem słusznie przyjął, iż pomimo że obecna sytuacja skarżącego jest niewątpliwie trudna, to nie przesądza o braku możliwości spłaty zadłużenia w dłuższej perspektywie.

Nadto należy zwrócić uwagę, że zadłużenie skarżącego wynika z przeniesienia odpowiedzialności z tytułu zadłużenia zmarłej matki skarżącego. Jak wynika z akt sprawy szacunkowy stan czynny spadku, zgodnie z aktem notarialnym z 7 czerwca 2021 r. Repertorium A Nr [...], wynosił 1.440.000 zł. Zaś udział skarżącego wynosił 1/3, czyli 480.000 zł, co ponad czterokrotnie przekracza kwotę należności przeniesioną na skarżącego decyzją z 8 lutego 2022 r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłej M. G. Natomiast okoliczności, iż skarżący w umowie dotyczącej działu spadku, nie doprowadził do fizycznego przyznania mu należnej części spadku, nie może obecnie stanowić okoliczności przemawiającej za umorzeniem należności wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności. Sama okoliczność braku przysporzenia nie ma wpływu na istnienie odpowiedzialności za długi spadkowe. Niekorzystne, przy czym dobrowolne rozporządzenia majątkowe skarżącego nie mogą skutkować umorzeniem należności wynikających z długów spadkowych. Jedynie na marginesie wskazać przyjdzie, że gdyby sytuacja skarżącego w istocie była trudna, z uwagi na trudności związane wynikającą z braku dochodów i sytuacja ta miałby utrzymywać się w długiej perspektywie czasowej, to niezrozumiałe staje działanie skarżącego, który w umowie dotyczącej działy spadku rezygnuje z należnego mu przysporzenia majątkowego, i to w znacznej wysokości szacowanej na 480.000 zł, przy czym jak już wskazano powyżej kwota wynikająca z przeniesienia odpowiedzialności jest ponad 4 – krotnie niższa, iż wartość czynna udziału w spadku, który przypadał na skarżącego. Zaakceptowanie powyższych działań mogłoby być poczytywane jako akceptacja działań polegających na celowym wyzbywaniu się majątku na rzecz osób najbliższych w celu sztucznego wytworzenia po stronie zobowiązanego sytuacji spełniającej przesłanki do umorzenia należności publicznoprawnych. Co prawda organ bierze pod uwagę, aktualny stan majątkowy skarżącego uwzględniając pewną perspektywę na przyszłość odnosząca się do potencjalnych możliwości zarobkowych, niemniej jednak pewne nieznajdujące uzasadnienia ekonomicznego działania skarżącego mogą budzić wątpliwości co do rzetelności przedstawienia sytuacji majątkowej i finansowej.

Podsumowując, w świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych słusznie stwierdził ZUS, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w przepisach usus, ani w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, uzasadniająca umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W prawidłowo ustalonych przez organ okolicznościach sprawy odmowa uwzględnienia wniosku nie jawi się zatem jako sprzeczna z powołanymi wyżej przepisami rozporządzenia. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że odmowa przyznania wnioskowanej ulgi stanowi dla niego zagrożenie dla zabezpieczenia niezbędnego poziomu życia.

Wydanej decyzji nie można również ocenić jako dowolnej, ponieważ poprzedzona została wyjaśnieniem sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy, w zakresie możliwym do ustalenia przez ZUS. Podjęte w następstwie dokonanych ustaleń rozstrzygnięcie zostało w należyty sposób uzasadnione, nie uchybiając treści art. 107 § 3 kpa Zdaniem Sądu organ dopełnił także wymagań wynikających z ogólnych przepisów postępowania administracyjnego, w tym wynikających z zasady przekonywania wskazanej w art. 11 kpa i swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 kpa. Ponadto organ stosownie do treści art. 77 § 1 kpa w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Zakład nie miał też obowiązku dokonania oceny zgromadzonego materiału dowodowego wyłącznie z korzyścią dla skarżącego, lecz zobligowany był odpowiednio i bezstronnie ocenić zaistnienie przesłanek.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę.