Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2080/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 4 ust. 2 pkt 1; art. 5 ust. 2a; art. 13a ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 lutego 2022 r. nr KO A/4109/Sw/21 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 16 lutego 2022 r. nr KOA/4109/Sw/21, po rozpoznaniu odwołania T. K. od decyzji Burmistrza Miasta K. z 9 września 2020 r. nr OPS.ŚWod.5500.1839.165.2020, orzekającej o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dzieci, uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w przedmiocie wydania decyzji.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr KOA/3029/Sw/20 z 24 marca 2021 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta K. Nr OPS.ŚWod.5500.1839.165.2020 z 9 września 2020 r. w sprawie odmowy przyznania T. K. świadczenia wychowawczego na syna K. K. i syna H. K. na okres zasiłkowy 2018/2019.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego [...] z [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...], Sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom i ustalił miejsce zamieszkania dzieci przy matce. Jednocześnie Sąd ustalił alimenty od T. K. na rzecz dzieci.

Dnia 23 marca 2020 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt [...] z [...][...] grudnia 2019 r., zobowiązujący matkę dzieci do zapłaty alimentów na rzecz dzieci.

W związku z powyższym organ pierwszej instancji uznał, że w okresie zasiłkowym 2018/2019 T. K. nie posiadał dokumentu potwierdzającego sprawowanie władzy rodzicielskiej wraz z zobowiązaniem alimentacyjnym nad dziećmi K. K. i H. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1072/21 uchylił decyzję Kolegium wskazując, że Kolegium ponownie rozpoznając sprawę odniesie się do treści ugody z dnia 21 grudnia 2020 r., zawartej przed Sądem Rejonowym w W. w sprawie sygn. akt [...] oraz postanowienia tegoż Sądu umarzającego postępowanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 16 lutego 2022 r, po ponownym rozpatrzeniu odwołania T. K., uchyliło zaskarżoną decyzję z 9 września 2020 r. i umorzyło postępowanie w przedmiocie wydania decyzji.

Ponownie rozpoznając odwołanie organ ustalił, że 27 kwietnia 2018 r. matka dzieci, A. K. złożyła oświadczenie, że powierza opiekę nad dziećmi ich ojcu, T. K. i miejscem zamieszkania dzieci będzie miejsce zamieszkania ich ojca. Podpis A. K. został poświadczony przez notariusza, akt not. Rep. A nr [...]. Stosownie do ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w W. [...] grudnia 2021 r. w sprawie sygn. akt [...] od [...] kwietnia 2018 r. miejscem zamieszkania dzieci stron jest miejsce zamieszkania ich ojca. Jednocześnie strony ustaliły zobowiązanie A. K. do płacenia alimentów na rzecz dzieci do rąk ich ojca.

Organ zwrócił uwagę, że w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a.

Organ wskazał, że T. K. wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 złożył 25 października 2018 r., zatem już w okresie, gdy dzieci razem z nim zamieszkiwały.

Organ odwoławczy podkreślił, że w sytuacji gdy stronie przysługuje świadczenie wychowawcze ma zastosowanie przepis art. 13a ust. 1 ww. ustawy, który stanowi, że przyznanie przez organ właściwy lub wojewodę świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji. Wymagają wydania decyzji odmowa przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenie lub zmiana prawa do świadczenia wychowawczego oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, a taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zachodzi.

Mając powyższe na uwadze organ uchylił decyzję Burmistrza Miasta K. odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na dzieci i zważywszy na art. 13a ust. 1 ustawy umorzył postępowanie w przedmiocie wydania decyzji.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 16 lutego 2022 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. K.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w związku z art, 7 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a, poprzez błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i wadliwe umorzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji, podczas gdy organ II instancji powinien orzec co do istoty sprawy i przyznać skarżącemu świadczenie wychowawcze na rzecz jego synów, K. K. i H. K., za okres zasiłkowy 2018/2019, ewentualnie, w trybie art. 138 § 2 k.p.a., organ II instancji mógł uchylić decyzję Burmistrza w całości i przekazać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując jednocześnie, że wobec spełnienia przez skarżącego przesłanek do przyznania świadczenia wychowawczego na jego synów organ I instancji winien przyznać i wypłacić to świadczenie; tym samym naruszono także zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej i pozbawiono skarżącego świadczenia, przy jednoczesnym stwierdzeniu spełnienia przesłanek do jego uzyskania;

2) naruszenie art. 13a ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (u.p.p.w.d.) w związku z art. 10 ust. 1 u.p.p.w.d. w związku z art. 2 pkt 11 u.p.p.w.d. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2022 r. poprzez błędną wykładnię tych przepisów i w konsekwencji ich nieprawidłowe zastosowanie, polegające na założeniu, że skoro przyznanie świadczenia wychowawczego przez Burmistrza jako organ właściwy nie wymaga wydania decyzji, to SKO winno umorzyć postępowanie w tym przedmiocie, co doprowadziło do tego, że - pomimo prawidłowego uznania, iż świadczenie wychowawcze należy się skarżącemu - przedmiotowe świadczenie nie zostało przyznane przez żaden organ (ani organ II instancji, ani Burmistrza);

3) naruszenie 107 § 3 k.p.a w związku z art. 140 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez nieprecyzyjne, niejasne i niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak też brak wyraźnych wytycznych dla organu I instancji dotyczących przyznania i wypłaty świadczenia na rzecz Skarżącego, co doprowadziło do tego, że – pomimo prawidłowego uznania, iż świadczenie wychowawcze należy się skarżącemu - przedmiotowe świadczenie nie zostało przyznane przez żaden organ (ani organ II instancji, ani Burmistrza).

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie wydania decyzji oraz o zobowiązanie SKO w Warszawie do przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na jego synów H. K. i K. K. za okres zasiłkowy 2018/2019, w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku zapadłego w niniejszej sprawie; ewentualnie o zobowiązanie SKO w Warszawie do przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania wraz z konkretnymi wytycznymi, iż organ I instancji winien przyznać i wypłacić to świadczenie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosiło o jej oddalenie i podtrzymało w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że zaskarżona decyzja została wydana po przeprowadzeniu postępowania, którego zakres został ściśle wyznaczony w poprzednim wyroku tutejszego Sądu z 13 lipca 2021 r. Zgodnie bowiem z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W zasadniczej kwestii tj. zasadności żądania skarżącego Sąd nakazał przeprowadzić postępowanie odnoszące się do ugody z 21 grudnia 2020 r. zawartej przed Sądem Rejonowym w W. sygn. akt [...] oraz postanowienia tegoż sądu umarzającego postępowanie. SKO ponownie rozpoznając odwołanie złożone przez skarżącego związane było zaleceniami tam zawartymi. Także Sąd w składzie orzekającym jest związany zaleceniami tam zawartymi, gdyż od wydania ww. wyroku przepisy prawa nie uległy zmianie.

Dalej należy podkreślić, że przedmiotem kontroli jest decyzja SKO, uchylająca decyzję organu I instancji, którą odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia wychowawczego na synów i umarzająca postępowanie w przedmiocie wydania decyzji. Podstawę materialnoprawną w rozpatrywanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1981) oraz ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 z późn. zm. - dalej "u.p.d."). Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.d., świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a (dotyczącego sprawowania opieki naprzemiennej przez obojga rodziców - przypis Sądu). Istotną zatem przesłanką, służącą ustaleniu prawa do tego świadczenia, jest wspólne zamieszkiwanie i pozostawanie na utrzymaniu jednego z rodziców. W realiach rozpoznawanej sprawy okoliczność wspólnego zamieszkiwania skarżącego z synami oraz sprawowania nad nimi opieki od 1 kwietnia 2018 r. została przez organ odwoławczy ustalona w sposób jednoznaczny w oparciu o zapisy ugody z [...] grudnia 2020 r. zawartej przed Sądem Rejonowym w W. sygn. akt [...]. Wynika to wprost z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Z kolei z art. 13a ust. 1 zdanie pierwsze u.p.d. wynika jednoznacznie, że od dnia 1 lipca 2019 r. przyznanie przez organ właściwy lub wojewodę świadczenia wychowawczego nie następuje, jak dotychczas w drodze decyzji administracyjnej, a ma charakter czynności materialno-technicznej. W sytuacji przyznania świadczenia wychowawczego organ zobowiązany jest jedynie do poinformowania wnioskodawcy o tym fakcie. Z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 3387 z 10 kwietnia 2019 r., LEX/el) wynika, iż zamiarem ustawodawcy było uproszczenie postępowania i przyspieszenie wypłaty przyznanego świadczenia wychowawczego uprawnionym do tego podmiotom. Jednocześnie celem zapewnienia prawa strony do odwołania, ustawodawca pozostawił obowiązek wydawania decyzji administracyjnych w sprawach: odmowy, uchylenia, zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia, co wprost wynika z treści zdania drugiego art. 13a ust. 1 u.p.d.

W sprawie niniejszej organ I instancji przeprowadził postępowanie zakończone wydaniem decyzji odmownej. Kolegium natomiast uznało takie rozstrzygniecie za nieprawidłowe i kierując się zapisami ww. przepisów stwierdziło brak podstaw do wydania decyzji pozytywnej (decyzji przyznającej wnioskowane świadczenie wychowawcze), uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w przedmiocie wydania decyzji. W sytuacji bowiem spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia wychowawczego organ zobowiązany jest jedynie do poinformowania wnioskodawcy o przyznaniu tego świadczenia. Tak więc rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nie może zostać zawarte w decyzji.

Powyższe stanowisko organu odwoławczego oznacza, że Burmistrz Miasta K. powinien pozytywnie rozpoznać wniosek skarżącego z 25 października 2018 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na rzecz jego synów K. K. i H. K., za okres zasiłkowy 2018/2019. Rozpoznaniu przedmiotowego wniosku nie stoi na przeszkodzie umorzenie przez Kolegium postępowania prowadzonego w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego.

Organ II instancji prawidłowo zatem uchylił decyzję Burmistrza Miasta K., stojąc w świetle zgromadzonego materiału dowodowego na stanowisku, że skarżącemu za dochodzony okres przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego na rzecz synów.

Jak również prawidłowo umorzył postępowanie dotyczące odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, mając na względzie, że przyznanie tego świadczenia nie wymaga wydania decyzji.

Przypomnieć także należy, że art. 10 ust. 1 ustawy z 11 lutego 2016 r. stanowi, że postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi organ właściwy. W myśl art. 2 pkt 11) tej ustawy organem właściwym jest wójt, burmistrz łub prezydent miasta, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenie wychowawcze. Taka właściwość wynika także z ww. ustawy zmieniającej z dnia 17 września 2021 r. Bowiem ustawa ta w art. 17 ust. 1 pkt 1) stanowi, że w sprawach świadczenia wychowawczego, które nie jest realizowane w tamach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w których wnioski o ustalenie prawa do tych świadczeń zostały złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie), stosuje się przepisy dotychczasowe.

Reasumując, Kolegium prawidłowo uznało, że nie jest uprawnione do wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze za wnioskowany okres, a w świetle materiału dowodowego brak jest podstaw do odmowy przyznania tego świadczenia przez organ I instancji tj. w przedmiotowej sprawie Burmistrza Miasta K.

Należy także zauważyć, że kognicja Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy jedynie oceny zaskarżonej decyzji, nie jest natomiast nią objęte postępowanie organu I instancji już po jej wydaniu. Skarżący wbrew swoim obawom, nie jest jednak pozbawiony instrumentów prawnych umożliwiających otrzymanie wnioskowanego świadczenia wychowawczego, gdyż postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego nie zostało zakończone przez organ właściwy w sposób wymagany przepisami prawa.

Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.