Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1210/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Marata Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2023 r., znak SKO.ŚR/4111/655/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. M. (dalej "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 22 czerwca 2023 r. (znak SKO.ŚR/4111/655/2023) utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy T. 10 maja

2023 r. (znak: RŚR.521.35.2023) w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Skierowanym do Wójta Gminy T. wnioskiem z 9.03.2023 r. skarżąca zwróciła się o przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad ojcem, J. W. Do wniosku załączyła: orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca z 16.07.2021 r. uwarunkowanej schorzeniami narządu ruchu (symbol 05-R), orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 2019 r. stwierdzające niezdolność ojca skarżącej do samodzielnej egzystencji, badanie TK stawu biodrowego ojca skarżącej z 20.05.2021 r. (obrazujące stan po zespoleniu złamania panewki stawu biodrowego w 2010 r.), karty informacyjne leczenia szpitalnego z 2010 r. (stłuczenie głowy) i z 2011 r. (usprawnienie po złamaniu stawu biodrowego), oświadczenia pięciorga rodzeństwa skarżącej, z których wynika, że osoby te nie będą starały się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem, jak też, że opieki nad tą osobą sprawować nie mogą.

Z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca sprawuje opiekę nad ojcem, a opieka ta obejmuje: przygotowanie i podanie posiłków, robienie prania, sprzątanie, zaopatrywanie w lekarstwa, udział w wizytach lekarskich (u lekarza rodzinnego oraz dermatologa).

Wójt Gminy T. decyzją z 10.05.2023 r. odmówił skarżącej przyznania oczekiwanego świadczenia. W uzasadnieniu podał, że skarżąca w latach 2015-2021 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką, a następnie – do 18.10.2022 r. pobierała z powyższego tytułu świadczenie pielęgnacyjne. Zakończenie pobierania powyższego świadczenia związane było ze śmiercią osoby podlegającej opiece. Organ przytoczył wynikające z wywiadu środowiskowego ustalenia dotyczące zakresu opieki skarżącej nad ojcem oraz zwróci uwagę na fakt, że – poza skarżącą - jest jeszcze pięcioro dzieci niepełnosprawnego. Wójt przytoczył oświadczenia rodzeństwa skarżącej, z których wynika, że nie mogą oni opiekować się ojcem. Następnie organ wskazał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (uzależniająca przyznanie świadczenia od momentu powstanie niepełnosprawności osoby podlegającej opiece) ponieważ ojciec skarżącej ma orzeczony stopień niepełnosprawności od 24.06.2021 r. Zwrócono jednocześnie uwagę, że niepełnosprawny, oprócz starającej się o świadczenie pielęgnacyjne, ma jeszcze pięcioro dzieci, którym nie został zniesiony obowiązek alimentacyjny i które mogą pomóc w sprawowaniu nad nim opieki.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1b ustawy o świadczenia rodzinnych akcentując, iż przyjęta wykładnia tego przepisu pomija wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. sygn. akt K 38/13 uznający tenże przepis za niekonstytucyjny;

- art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieznajdujące oparcia w treści tego przepisu przyjęcie, że fakt posiadania przez osobę niepełnosprawną wymagającą opieki innych dzieci (oprócz odwołującej się) zobowiązanych do alimentacji, ma wpływ na jej uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 22.06.2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium zwracając uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. sygn. akt K 38/13 wskazywało, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczenia rodzinnych nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. SKO podzieliło natomiast pogląd organu I instancji co do braku spełnienia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, tj. braku występowania związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem w celu sprawowania opieki nad osobą wymagają opieki. Wskazało w tym aspekcie, iż orzekające w sprawie organy nie kwestionują okoliczności, że stan zdrowia ojca skarżącej wiąże się z koniecznością sprawowania opieki, którą zapewnia skarżąca. Kolegium podzieliło to zapatrywanie organu I instancji, które wskazując, że ojciec skarżącej ma jeszcze pięcioro dzieci - akcentowało, że względem tych osób nie został zniesiony obowiązek alimentacyjny, a osoby te mogą pomóc w sprawowaniu opieki. Wywodziło SKO, że w orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, iż ustawodawca nie zagwarantował w odniesieniu do osób równolegle zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego prawa do wyboru przez nich samych tej osoby, która będzie się opiekowała osoba niepełnosprawną i pobierała świadczenie pielęgnacyjne. W sytuacji więc gdy obowiązek alimentacyjny obciąża kilka osób, każda z nich ma obowiązek opieki i powinny się one stosownie podzielić tym obowiązkiem, tak aby nie była nim obciążona tylko jedna osoba. Kolegium zwróciło uwagę na przepisy k.r.o. dotyczące obowiązku alimentacyjnego (art. 128, art. 129 § 2, art. 135 § 1) i podało, że w niniejszej sprawie, zarówno skarżąca jak i jej rodzeństwo są osobami zobligowanymi do świadczeń alimentacyjnych wobec ojca w jednakowym stopniu, jak również do ewentualnego otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro dopuszczalna jest interpretacja, że świadczenie pielęgnacyjne można przyznać osobie dalej spokrewnionej przed osobą spokrewnioną w stopniu bliższym, to również w niniejszej sytuacji należy przyjąć, że nie jest wykluczone przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednej z osób, które są spokrewnione w tym samym stopniu, o ile obiektywne okoliczności wyłączają możliwość wykonania obowiązku alimentacyjnego przez inne osoby. Podkreślał organ odwoławczy, że w tej sprawie nie sposób przyjąć, że istnieją jakiekolwiek obiektywne przeszkody w odniesieniu do rodzeństwa skarżącej w wywiązywaniu się przez nich ze swoich obowiązków alimentacyjnych, choćby poprzez zapłatę stosownych kwot pieniężnych, bądź wynajęcie opiekuna, tudzież wynagrodzenie dla skarżącej z tytułu faktycznego wykonywania przez nią czynności opiekuńczych wobec ojca.

Dodał organ II instancji, że w ustawie o pomocy społecznej przewidziane zostały także usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone przez Ośrodki Pomocy Społecznej, które mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy, a wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni - nie mogą takiej pomocy zapewnić. Stąd – w ocenie organu – skarżąca może mieć zapewnioną niezbędną pomoc również na tej podstawie.

Akcentowało SKO w Krakowie, że świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest z powodu niemożności wykonywania w ogóle pracy zarobkowej w związku z koniecznością zapewnienia stałej opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, a nie jedynie z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Samo orzeczenie o niepełnosprawności nie rozstrzygało więc o związku przyczynowym pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych (wyrok WSA w Krakowie z 7.11.2022 r., sygn. akt III SA/Kr 732/22).

Końcowo wskazał organ, że wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem. Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zakładzie karnym; przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, a także wiek połączony ze stopniem zniedołężnienia, który obiektywnie nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowania opieki nad ojcem, jednak jej nie uniemożliwiają. Sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem najbliższej rodziny wymaga poświecenia osób najbliższych, ale zasada pomocniczości zapewnienia pomocy przez państwo kosztem publicznych finansów powoduje, że środki te są angażowane dopiero w sytuacji gdy obiektywnie nie jest możliwe wykorzystanie pomocy rzeczowej lub finansowej osób zobowiązanych prawnie do alimentacji niepełnosprawnego (WSA w Krakowie z 6.06.2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1818/21).

W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji,

- zobowiązanie organów obu instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu,

- zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego na podstawie art. 200 p.p.s.a., w tym kosztów zastępstwa prawnego.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki kilku zobowiązanych do alimentacji w równym stopniu na jej rzecz, uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z nich pomimo spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek;

2) naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu sprawowanej nad ojcem opieki, co skutkowało brakiem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Na wstępie należy podkreślić, że SKO w Krakowie w wydanej w tej sprawie decyzji trafnie zweryfikowało błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącej żądanego świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25. roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych; aktualny publikator Dz. U. 2023 r., poz. 390; dalej u.ś.r.). Kolegium Odwoławcze wskazując bowiem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) prawidłowo wywiodło, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować winno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Przepis ten mówi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także - stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu natomiast kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślić bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam tylko fakt opieki nad niepełnosprawnym, lecz za rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna (lub jego rezygnację z zatrudnienia) – wynikający właśnie z konieczności sprawowania tej opieki. Jak przy tym wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20). Jak zasadnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 7.10.2011 r. (sygn. I SA/Wa 1265/11), wymóg opieki nad osobą niepełnosprawną związany jest z całkowitą zależnością tej osoby od otoczenia. Trafnie też zauważył NSA w wyroku z 12.10.2021 r. (sygn. akt I OSK 493/21), że o tym, czy istnieje związek przyczynowy w rozumieniu wyżej wskazanym, decydować winien zakres wymaganych czynności opiekuńczych i konieczny na to czas wykluczający - zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego - aktywność zarobkową i zawodową opiekuna.

W ocenie Sądu, rozstrzygając sprawę organ odwoławczy prawidłowo oparł się na niewątpliwej okoliczności posiadania przez skarżącą pięciorga rodzeństwa, akcentując zarazem, iż po stronie wszystkich tych osób nie zachodzą obiektywne okoliczności pozwalające przyjąć istnienie przeszkód we wsparciu skarżącej w opiece nad ojcem. Sąd orzekający w tej sprawie podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym możliwość współdziałania rodzeństwa wnioskodawcy w opiece nad niepełnosprawnym rodzicem jest postrzegana jako element stanu faktycznego mającego wpływ na ustalenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej wnioskującego, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1235/22, czy wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1280/22). Dostrzec w związku z powyższym należy, iż zasadnie organy administracji przyjęły, że przeprowadzona analiza oświadczeń rodzeństwa przedłożonych przy wniosku inicjującym postępowanie nie pozwalała przyjmować, iż po stronie wszystkich dzieci zobowiązanych do alimentacji ojca skarżącej występować mogą, wskazane powyżej, okoliczności obiektywnie je zwalniające z obowiązku udzielania wsparcia rodzicowi. Podkreślić trzeba, że brat skarżącej C. opisując swoją sytuację w kontekście ocenianych w sprawie okoliczności wskazał, że mieszka daleko i pracuje (dorabia sobie). Z kolei siostra skarżącej M. podała, że jest aktywna zawodowo. Brat J. oświadczył natomiast jedynie, iż z ojcem nie mieszka, zaś siostra K. podała, że pracuje i mieszka 60 km od ojca, przez co opieki sprawować nie może. Jedynie brat skarżącej L. podał, że jest na rencie, a stan jego zdrowia uniemożliwia mu opiekę nad ojcem (nawiasem mówiąc, na żądanie organu nie przedłożył jednak orzeczenia o własnej niepełnosprawności). W oparciu o przedstawiony wyżej, trafny pogląd wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz ustalone w sprawie okoliczności przyjąć należało, że celnie przyjął zarówno organ I. jak i II. instancji, że w stosunku do piątki rodzeństwa skarżącej nie stwierdzono obiektywnych przeszkód w możliwości udzielenia jej wsparcia w opiece nad ojcem w wybranej formie. Takich obiektywnych okoliczność nie stanowi fakt realizowania aktywności zawodowej lub zamieszkiwania w innej niż podopieczny, miejscowości.

W realiach ocenianego przypadku wskazać nadto należy, iż SKO w Krakowie w motywach rozstrzygnięcia i zaprezentowanych rozważaniach, nie zakwestionowało tego, że stan zdrowia ojca skarżącej wiąże się z niewątpliwą koniecznością zapewnienia mu opieki i że skarżąca, tę opiekę realizuje. Dostrzec jednak należy, iż organ odwoławczy nie odniósł się do zakresu opieki świadczonej przez skarżącą nad ojcem. Ocena natomiast także tego aspektu sprawy jest nieodzowna z perspektywy ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy nieodejmowaniem pracy zarobkowej przez skarżącą, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem (por. rozważania na wstępie uzasadnienia). Zatem, argumentację organu II instancji ocenić należało jako niepełną. Niemniej jednak, z uwagi na prawidłowość rozstrzygnięcia organu, uchybienie to odnoszące się do spełnienia wymogów z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., nie mogło zostać ocenione jako na tyle istotne, aby mogło doprowadzić do pozbawienia zaskarżonej decyzji mocy wiążącej. Uchylenie przez Sąd zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy sądowa kontrola tegoż aktu wykaże takie naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy (por. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c. usatwy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. 2023 r., poz. 1634; dalej p.p.s.a). Chodzi tu o takie naruszenie, które skutkuje przyjęciem, że bez jego popełnienia nie doszłoby do wydania rozstrzygnięcia określonej treści (por. np. wyrok NSA z 26 lutego 2021, sygn. akt II OSK 3020/20). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodziła albowiem z niekwestionowanych okoliczności wynikało, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad ojcem nie wypełniał przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważyć bowiem trzeba, iż zakres ten ustalony został w sprawie w oparciu o bezspornie oświadczenie złożone przez samą skarżącą i zapisane przez pracownika socjalnego w trakcie wywiadu środowiskowego (k. 26 akt adm.). Według tego oświadczenia, opieka nad ojcem obejmować ma: przygotowanie i podanie posiłków, robienie prania, sprzątanie, zaopatrywanie w lekarstwa, udział w wizytach lekarskich (u lekarza rodzinnego oraz dermatologa). Tożsamo zakres opieki niezbędnej ojcu przedstawiony został przez siostrę skarżącej K. w piśmie z dnia 24.04.2023 r. (k. 46 akt adm.). Stwierdzić zatem trzeba, że ostatnio wskazana osoba, jako córka niepełnosprawnego, niewątpliwie także dysponuje wiedzą odnośnie potrzeb opiekuńczych jej rodzica. Skoro więc zarówno oświadczenie córki K., jak też samej skarżącej - odnośnie do zakresu opieki niezbędnej ich ojcu pokrywają się, to przyjąć zasadnie należało, że wskazane wyżej czynności wypełniają wszelkie potrzeby opiekuńcze niepełnosprawnego. Zakres ten przy tym nie jest szczególnie rozległy. W istocie obejmuje on aktywność w zakresie prowadzenia gospodarstwa domowego (robienie prania, sprzątanie, przygotowanie posiłków), jak też udział w wizytach lekarza rodzinnego i dermatologa i wykup leków. Nie są to zatem czynności, których realizacja wymaga stałej obecności (np. czujności) opiekuna celem zapewnienia egzystencjalnych potrzeb lub uchronienia podopiecznego od ewentualnego niebezpieczeństwa, jakie może spowodować swoim nieświadomym zachowaniem. W akcentowanym ostatnio aspekcie zauważyć trzeba, że z akt sprawy wynika, iż ojciec skarżącej odebrał osobiście decyzję organu I instancji (k. 70 akt adm.), co niewątpliwe pozwala także przyjmować, że jest to osoba na tyle mobilna, że jest w stanie dojść do drzwi domu i je otworzyć listonoszowi, jak też jest na tyle świadomy (zorientowany co do czasu i miejsca), że zdolny jest pokwitować odbiór korespondencji kierowanej do jego córki (opiekuna) i odebrane pisma - przekazać adresatowi. Ten stan zdrowia ojca skarżącej, koreluje więc z podawanym przez skarżącą zakresem koniecznych tej osobie czynności opiekuńczych, który jak wskazano, nie jest szczególnie rozległy i obejmuje zasadniczo sferę pomocy w prowadzeniu gospodarstawa domowego. Jak jednak wskazano na wstępie uzasadnienia, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. System świadczeń rodzinnych został bowiem tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny nieodzownie wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo skutkowy (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Opieka ta powinna być zatem w takim stopniu absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla podopiecznego. Takich, przedstawionych wyżej cech koniecznej niepełnosprawnemu pomocy nie sposób było doszukać się w kontrolowanej sprawie.

Reasumując prawidłowe było stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem.

Końcowo należy podkreślić, że ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia, a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z 16.04.2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z 18.05.2021 r., sygn. akt I OSK 275/21).

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.