Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 692/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1343/17 w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 4 grudnia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 1343/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M.C., uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego [...] marca 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W wyniku kontroli mobilnej należącego do M.C. (dalej "skarżący") samochodu specjalnego marki Renault o nr. rej. [...], poruszającego się wraz z naczepą ciężarową marki Wielton o nr rej. [...], przeprowadzonej [...] kwietnia 2016 r. ustalono, że kontrolowany pojazd [...] stycznia 2016 r. o godzinie [...] oraz o godzinie [...] poruszał się po drodze ekspresowej S3, na odcinku węzeł Międzyrzec Południe – węzeł Nowa Sól Zachód z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, określonym w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1440, ze zm.; dalej "u.d.p.") wynikającym z braku na koncie przedpłaconym, w systemie viaToll przypisanym do ww. pojazdu, odpowiedniej ilości środków pieniężnych koniecznych do opłacenia przejazdu w całości. Przejazd został udokumentowany zdjęciami z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy.

W piśmie z [...] kwietnia 2016 r. skarżący wskazał, że ww. pojazd wyposażony był w dwa urządzenia do poboru opłaty elektronicznej – o nr. seryjnym [...] do uiszczania opłaty w trybie przedpłatowym (dalej "urządzenie pre-pay") oraz o nr. seryjnym [...] do uiszczania opłaty w trybie odroczonej płatności z zabezpieczeniem (dalej "urządzenie post-pay"). Urządzenia te nie wydawały żadnych sygnałów braku pobrania opłaty, a system na autostradzie A4 otwierał bramki wjazdowe. Strona nie została również zawiadomiona przez operatora o niskim stanie konta.

Do materiału dowodowego włączono pismo Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. (dalej "operator viaToll"), z którego wynika, że przyczyną nieuiszczenia opłaty za opisany przejazd był brak środków na koncie użytkownika. Dostępne środki zostały bowiem wyczerpane [...] grudnia 2015 r. Operator viaToll wskazał, że zawarta z użytkownikiem umowa do konta pre-pay nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu, a użytkownik nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viaBox ani nie dokonywał jego wymiany. Ponadto operator viaToll poinformował, że nie odnotował nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat w dniu przejazdu.

Decyzją z [...] czerwca 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 zł, zgodnie z art. 13 k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Decyzją z [...] marca 2017 r. GITD utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Do akt sprawy włączono pismo operatora viaToll z [...] października 2016 r., z którego wynika, że kontrolowany pojazd o nr. rej. [...] został zarejestrowany w elektronicznym systemie poboru opłat (ESPO) [...] października 2015 r. o godzinie [...] na podstawie umowy nr [...], przewidującej możliwość uiszczenia opłaty po przejeździe, w trybie odroczonej płatności z zabezpieczeniem (umowa post-pay). Użytkownikowi wydano urządzenie post-pay. Jednocześnie ustalono, że ten sam pojazd samochodowy, poprzedni nr rej. [...], [...] maja 2015 r. o godz. [...] został zarejestrowany w elektronicznym systemie poboru opłat (ESPO) na podstawie umowy numer [...], do której wydano urządzenie do poboru opłaty elektronicznej pre-pay. Umowa ta nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty po przejeździe, w trybie odroczonej płatności z zabezpieczeniem (umowa pre-pay), a przypisane do niej konto użytkownika zostało zamknięte [...] maja 2016 r. Na tej podstawie GITD ustalił, że od [...] października 2015 r. do [...] maja 2016 r. dla ww. pojazdu zostały wydane dwa urządzenia do poboru opłaty elektronicznej. Natomiast z załączonego wykazu zarejestrowanych operacji oraz wykonanych doładowań dla umowy pre-pay jednoznacznie wynika, że w dniu naruszenia na koncie przedpłatowym użytkownika nie znajdowała się kwota pozwalająca na uiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd w całości. Z kolei z wykazu opłat należnych i opłat pobranych zarejestrowanych na koncie post-pay wynika, że za przejazdy pojazdu po płatnych odcinkach dróg krajowych od grudnia 2015 do marca 2016 r. opłaty nie zostały pobrane, gdyż przejazdy te nie zostały odnotowane w szczegółowym wykazie operacji na koncie użytkownika. Powyższe okoliczności potwierdziła treść pisma B. sp. z o.o. (operator karty flotowej) z [...] grudnia 2016 r., w którym wskazano, że do [...] marca 2016 r. oraz do [...] marca 2016 r. nie zostały wystawione faktury za opłaty z tytułu przejazdów wykonanych od grudnia 2015 r. do [...] marca 2016 r.

Zdaniem GITD, z zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w dniu zarejestrowania naruszenia kontrolowany pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej z powodu braku na koncie przedpłatowym użytkownika systemu wystarczającej ilości środków pieniężnych pozwalających na uiszczenie opłaty elektronicznej w całości. Przejazd nie został również opłacony w trybie post-pay.

WSA w Warszawie uchylił powyższą decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję.

Zdaniem Sądu, organ naruszył przewidziane w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.; dalej "k.p.a.") zasady postępowania administracyjnego, albowiem w sprawie nie został ustalony stan faktyczny pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżący, korzystając z płatnego odcinka drogi publicznej, był zobowiązany do poniesienia opłaty, jednak okoliczność ta nie przesądza o zgodności z prawem decyzji nakładającej na stronę karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Obowiązkiem organu było (i będzie na etapie powtórnego postępowania) ustalenie, czy zakup, rejestracja i zamontowanie urządzenia viaBox oraz podpisanie dwóch umów dotyczących uiszczania opłaty za korzystanie z odcinka drogi publicznej, tj. umowy związanej z kontem pre-pay i umowy post-pay, świadczą o tym, że skarżący podjął wszelkie przewidziane prawem działania mające na celu uiszczenie wymaganej opłaty. Zdaniem Sądu, należy ustalić, czy w realiach rozpoznawanej sprawy uzasadnione jest przyjęcie, że skarżący powinien ponosić odpowiedzialność karnoadministracyjną za nieuiszczenie opłaty elektronicznej, skoro wywiązał się z nałożonych przepisami prawa obowiązków w zakresie ponoszenia opłat z tytułu korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, montując w kontrolowanym pojeździe dwa urządzenia viabox i wybierając w ten sposób dwie metody płatności, tj. pre-pay i post-pay.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, w przypadku umowy do konta w trybie przedpłaconym brak było możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu z powodu braku środków pieniężnych na koncie, odmiennie jednak – czego nie dostrzegł organ – przedstawia się sytuacja w odniesieniu do post-pay. Zgodnie bowiem z § 8 ust. 1 i 2 oraz § 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406; dalej "rozporządzenie w sprawie opłat elektronicznych") skarżący, mając zawartą umowę post-pay, miał prawo oczekiwać na dokument informujący go o wysokości naliczonej opłaty elektronicznej i wzywający do jej zapłaty. Jeżeli mimo wezwania skarżący nie wywiązałby się z obowiązku wniesienia tej opłaty w terminie 14 dni od daty wystawienia wezwania, należność zostałaby pobrana w całości z zabezpieczenia. Zdaniem WSA, oznacza to, że w przypadku korzystania z systemu post-pay, dopóki na koncie użytkownika zabezpieczone są środki wystarczające na pokrycie opłat elektronicznych, dopóty nie jest możliwe ustalenie, że do uiszczenia opłaty nie doszło, a tym samym brak jest podstaw do nałożenia z tego tytułu kary pieniężnej. Tym bardziej nie ma możliwości obciążenia karą strony takiej umowy w sytuacji – a taka miała miejsce w kontrolowanej sprawie – kiedy nie doszło do wystawienia za określone przejazdy dokumentu wzywającego do zapłaty, o którym mowa w § 8 i § 10 rozporządzenia w sprawie opłat elektronicznych. Jak wynika z akt sprawy, dokument, o którym mowa powyżej, za przejazdy pojazdu o nr rej. [...] po płatnych odcinkach dróg krajowych został wystawiony [...] marca 2016 r. i obejmował jedynie przejazdy w dniach [...] marca 2016 r., a zatem przejazdy kontrolowanego pojazdu do [...] marca 2016 r., m.in. przejazdu będącego podstawą nałożenia kary pieniężnej za naruszenie, pozostały nieopłacone. Skarżący podjął przewidziane prawem działania mające na celu realizację obowiązku ponoszenia opłaty elektronicznej. Montując w pojeździe zarejestrowane urządzenie viaBox i podpisując umowę post-pay, skarżący mógł być przekonany, że nie narusza obowiązujących w tym zakresie przepisów.

Sąd podkreślił, że niezależnie od powyższego, skarżący zarówno w toku postępowania, jak i w skardze zwracał uwagę na nieprawidłowości w działaniu systemu poboru opłat i wadliwość działania urządzenia viaBox, którego dotyczyła umowa z post-pay, co potwierdzają załączone do akt dokumenty, z których wynika, że urządzenie nie łączyło się z bramownicami. Bez znaczenia, zdaniem Sądu, pozostaje fakt, że złożono reklamację urządzenia dopiero po przeprowadzonej kontroli, bowiem skarżący do tego czasu, mając zawartą umowę post-pay, nie miał podstaw, aby przypuszczać, że urządzenie viaBox nie działa prawidłowo.

Okoliczności te – zdaniem Sądu pierwszej instancji decydujące dla rozstrzygnięcia sprawy – zostały zupełnie pominięte przez orzekający w sprawie organ. Dopiero w następstwie wyjaśnienia kwestii dotyczących uiszczenia opłaty, w tym okoliczności, czy doszło do wystawienia wobec skarżącego wezwania do zapłaty obejmującej sporny przejazd, organ będzie mógł ustalić, mając na uwadze oceny prawne i wskazania Sądu odnośnie do dalszego postępowania, czy materiał dowodowy w sprawie jest wystarczający dla nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za przejazd po drodze publicznej bez uiszczenia tej opłaty.

Sąd zauważył również, że na stronie 8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji znajduje się stwierdzenie o braku wyposażenia pojazdu skarżącego w urządzenie viaBox, które stoi w sprzeczności z ustaleniem o posiadaniu dwóch umów, a tym samym posiadaniu dwóch urządzeń viaBox przez skarżącego.

Dodatkowo WSA podkreślił, że przy ponownym ustalaniu stanu faktycznego we wskazanym powyżej zakresie organy administracji muszą mieć na uwadze treść art. 8 k.p.a., zobowiązującego do prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi, a w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przejawiające się w bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organ w sposób niedostateczny wywiązał się z obowiązku wszechstronnego i pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w szczególności nie ustalił, czy w sytuacji posiadania przez skarżącego dwóch urządzeń viaBox oraz dwóch rodzajów umów, w tym jednej na uiszczanie opłat elektronicznych w trybie odroczonej płatności z zabezpieczeniem, mogło dojść do faktycznego nieuiszczenia opłaty przez skarżącego, podczas gdy organ w sposób wszechstronny rozpoznał sprawę i ustalił, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o nr. rej. [...] po drodze ekspresowej S3 w dniu [...] stycznia 2016 r. nie została uiszczona, zarówno z umowy nr [...] (umowa pre-pay), jak również z umowy nr [...] (umowa post-pay), co wynika z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z informacji dostarczonych przez Kapsch Telematic Services sp. z o.o. oraz B. sp. z o.o.;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że skarżący do czasu dokonania reklamacji urządzenia viaBox przypisanego do umowy nr [...] nie miał podstaw do przypuszczania, że urządzenie to działa nieprawidłowo, podczas gdy z instrukcji obsługi urządzenia viaBox wynika wprost, kiedy użytkownik powinien udać się do punktu obsługi klienta celem sprawdzenia urządzenia viaBox, a nadto skarżący jako profesjonalny przewoźnik drogowy i wieloletni użytkownik systemu viaToll winien posiadać podstawową wiedzę w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że skarżący miał stworzone warunki do zorientowania się, że posiadane urządzenie viabox może być niesprawne i bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje fakt, że skarżący zawarł dwie umowy na kontrolowany pojazd;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organ nie ustalił, czy skarżący podjął wszelkie przewidziane prawem działania mające na celu uiszczenie wymaganej opłaty elektronicznej, a w konsekwencji, czy w realiach rozpoznawanej sprawy uprawnione było przyjęcie, że skarżący powinien ponieść odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie, podczas gdy organ wyjaśnił wszystkie okoliczności mające znaczenie dla prawnej odpowiedzialności skarżącego, w tym ustalił, że skarżący posiadał dwie aktywne umowy na uiszczanie opłaty elektronicznej dla pojazdu o nr. rej. [...], a należna opłata za sporny przejazd nie została uiszczona z powodu braku środków na koncie pre-pay oraz z powodu braku naliczenia wymaganej opłaty elektronicznej na koncie post-pay, co prowadzi do wniosku, że w tak ustalonym stanie faktycznym organ był uprawniony i jednocześnie zobowiązany do nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie, albowiem bez znaczenia dla karnoadministracyjnej odpowiedzialności skarżącego są podnoszone przez niego na etapie postępowania administracyjnego okoliczności faktyczne związane np. z niesprawnym urządzeniem viaBox;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niezasadnym wskazaniu przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (str. 19), że organ na str. 8 zaskarżonej decyzji zawarł stwierdzenie o braku wyposażenia kontrolowanego pojazdu w urządzenie viaBox, które stoi w sprzeczności z ustaleniami dokonanymi w postępowaniu administracyjnym, jak również, że organ w zaskarżonej decyzji jedynie lapidarnie odniósł się do kwestii związanej z zawartą przez skarżącego umową typu post-pay, podczas gdy uważna lektura decyzji organu prowadzi do wniosku, że wskazane przez Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdzenie nie znajduje odzwierciedlenia wobec zaskarżonego aktu organu, zaś organ odniósł się do umowy typu post-pay w takim zakresie, w jakim było to niezbędne do wyjaśnienia sprawy, albowiem ujawnione podczas kontroli naruszenie związane było z brakiem środków pieniężnych na koncie pre-pay.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842).

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

W skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Główny Inspektor Transportu Drogowego upatruje naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w "niezasadnym wskazaniu przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu (str. 19), że organ na str. 7 zaskarżonej decyzji zawarł stwierdzenie o braku wyposażenia kontrolowanego pojazdu w urządzenie viaBox" oraz że organ w zaskarżonej decyzji jedynie lapidarnie odniósł się do kwestii związanej z zawartą przez skarżącego umową typu post-pay, podczas gdy ta ocena sądu pozostaje w sprzeczności z ustaleniami dokonanymi w postępowaniu administracyjnym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest chybiony. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. Podkreślić trzeba, że stawianie zarzutu naruszenia powołanego przepisu nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania zaskarżonego wyroku w zakresie błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, umożliwia przeprowadzenie kontroli prawidłowości tego orzeczenia, co prowadzi do wniosku, że WSA uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia spełniającego warunki określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Zupełnie inną kwestią jest natomiast siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu, co prowadzi do wniosku, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od przedstawionego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, nie poddaje się kontroli kasacyjnej, czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia (por. m.in. wyroki NSA: z 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1821/14; z 6 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 985/17 te i kolejne powoływane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem NSA nie są także zasadne pozostałe podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe, tj. naruszenia przez sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Główny Inspektor Transportu Drogowego przyjął w zaskarżonej decyzji podstawą nałożenia kary było ustalenie w wyniku przeprowadzonej [...] kwietnia 2016 r. kontroli mobilnej, że należący do M.C. samochód specjalny marki Renault o nr. rej. [...], wraz z naczepą ciężarową marki Wielton o nr rej. [...], o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów przekraczającej 3,5 tony, [...] stycznia 2016 r. o godzinie [...] i o godzinie [...] poruszał się po drodze ekspresowej S3 na odcinku węzeł Międzyrzecz Południe – węzeł Nowa Sól Zachód, z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., co wynikało z braku na koncie przedpłaconym, w systemie viaToll przypisanym do tego pojazdu, odpowiedniej ilości środków pieniężnych koniecznych do opłacenia przejazdów w całości. Organ w zaskarżonej decyzji jako podstawę faktyczną nałożenia kary powołał więc tylko brak uiszczenia opłaty w systemie pre-pay, spowodowany brakiem środków na koncie, pomijając w istocie ustalenia odnośnie do istnienia drugiej, równoległej umowy, dotyczącej płatności w systemie post-pay.

Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji zasadnie zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania polegające na niedostatecznym wywiązaniu się z obowiązku wszechstronnego i pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Sąd trafnie uznał, że – uwzględniając zawarcie przez M.C. dwóch umów i posiadanie dwóch urządzeń viaBox – organ powinien był rozważyć te okoliczności w kontekście możliwości nałożenia na stronę kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty za przejazd.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wprawdzie wspomniał o istnieniu drugiej umowy i drugiego urządzenia viaBox, ale tych okoliczności w ogóle w rozstrzygnięciu nie uwzględnił i nie dokonał ich oceny. W szczególności nie wypowiedział się, czy i jaki wpływ na możliwość nałożenia kary na stronę miał, w rozpoznawanej sprawie, fakt posiadania przez stronę dwóch urządzeń viaBox, w tym jednego w systemie post-pay i okoliczność niewystawienia skarżącemu faktur za przejazd na podstawie umowy na uiszczanie opłat elektronicznych w trybie odroczonej płatności z zabezpieczeniem. Zdaniem Sądu, organ nie przeprowadził wnikliwej analizy stanu sprawy, pod kątem ustalenia, czy w sytuacji posiadania dwóch urządzeń via Box oraz dwóch rodzajów umów, w tym jednej przewidującej uiszczenie opłaty elektronicznej w trybie odroczonych płatności z zabezpieczeniem, mogło dojść do faktycznego nieuiszczenia opłaty przez skarżącego. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji słusznie zlecił wyjaśnienie tej kwestii przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Podkreślenia przy tym wymaga, że w skardze kasacyjnej nie zostało zakwestionowane stanowisko Sądu, że "(...) w przypadku korzystania z systemu post-pay, dopóki na koncie użytkownika zabezpieczone są środki wystarczające na pokrycie opłat elektronicznych, dopóty nie jest możliwe ustalenie, że do uiszczenia opłaty nie doszło, a tym samym brak jest podstaw do nałożenia z tego tytułu kary pieniężnej. Tym bardziej nie ma możliwości obciążenia karą strony takiej umowy w sytuacji – a taka miała miejsce w kontrolowanej sprawie – niewystawienia za określone przejazdy dokumentu wzywającego do zapłaty, o którym mowa w § 8 i w § 10 rozporządzenia." Oznacza to, że przyjęte przez Sąd pierwszej instancji stanowisko będzie wiążące przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA trafnie uznał, że organ nie ocenił należycie stanu faktycznego także w aspekcie istnienia podstaw do przyjęcia, że skarżący podjął wszelkie przewidziane prawem działania mające na celu uiszczenie wymaganej opłaty elektronicznej. Główny Inspektor Transportu Drogowego błędnie przyjął, że okoliczności związane np. z niesprawnym urządzeniem viaBOX nie miałyby żadnego znaczenia dla odpowiedzialności administracyjnej skarżącego. Wobec tego WSA słusznie zalecił organowi przeprowadzenie analizy i ocenę, jaki wpływ na nałożenie na stronę kary pieniężnej mogło mieć zaniechanie przez skarżącego złożenia, przed wszczęciem postępowania w sprawie, reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viaBox.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybione wywody GITD o możliwości pominięcia przy wydawaniu decyzji administracyjnej istotnej części stanu faktycznego i w konsekwencji podjęcia jej przy założeniu braku wpływu tych nieocenionych i nieuwzględnionych okoliczności faktycznych na wynik sprawy. Podnoszone przez stronę okoliczności faktyczne dotyczące zawarcia dwóch umów i posiadania dwóch urządzeń viaBox mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. na nałożenie na stronę kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd. Powinny one zostać ocenione przez organ, a wynik tej oceny i argumentacja odnosząca się do wspomnianych okoliczności przedstawiona w uzasadnieniu decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że analizy i oceny wszystkich okoliczności stanu faktycznego, w tym zawarcia dwóch umów i posiadania drugiego urządzenia viaBox, nie może zastąpić argumentacja przedstawiona dopiero w skardze kasacyjnej. Główny Inspektor Transportu Drogowego w środku odwoławczym podniósł, że "z instrukcji obsługi urządzenia viaBox wynika wprost, kiedy użytkownik powinien udać się do punktu obsługi klienta celem sprawdzenia urządzenia viaBox, a nadto skarżący jako profesjonalny przewoźnik drogowy i wieloletni użytkownik systemu viaToll winien posiadać podstawową wiedzę w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej" (punkt 2 petitum skargi kasacyjnej), jednak to nie konwaliduje wadliwości decyzji kontrolowanej przez Sąd pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że obie decyzje GITD zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.