Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 275/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 3 pkt 2,
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
article: art. 7,  8 par. 1, art. 3577 par. 1, art. 80, art. 84, 138 par. 1 pkt 1, art. 156 par. 1 pkt 5, art. 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, 145 par. 1 pkt 1 lot.c, art. 200
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj,, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. P. i D. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia do stanu poprzedniego lokalu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących M. P. i D. P. kwotę 980 (słownie: dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB), na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.), nakazał inwestorom M. i D. P., przywrócenie przebudowanego lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym na nieruchomości przy ul. J. w G., na terenie działki o numerze geodezyjnym [...] w obrębie G., do stanu poprzedniego tj. nakazał przywrócić: poprzedni układ ścian działowych w lokalu i położenie otworów drzwiowych oraz poprzedni podział stolarki okiennej w pomieszczeniu kuchni.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że [...] r. pracownicy PINB, w związku z otrzymanym zawiadomieniem przeprowadzili wizję lokalną w sprawie przebudowy lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym na nieruchomości przy ul. J.

Postanowieniem z [...] r., PINB wstrzymał roboty budowlane związane z przebudową lokalu mieszkalnego nr [...] i zobowiązał inwestorów do przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych

W dniu [...] r. zobowiązani wywiązali się z ciążącego na nich obowiązku i przedłożyli ocenę techniczną zgodnie którą, przebudowane elementy budynku są w stanie technicznym nadającym się do bezpiecznego użytkowania, jednak w celu dostosowania parametrów mieszkania do wymogów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, należało przebudować otwór drzwiowy do łazienki, który zgodnie z § 79 ust. 1 w/w rozporządzenia powinien mieć co najmniej szerokość 0,8 m i wysokość 2 m w świetle ościeżnicy, a w dolnej części - otwory o sumarycznym przekroju nie mniejszym niż 0,022 m2 dla dopływu powietrza. Ponadto w celu przywrócenia pierwotnej architektury elewacji należało wymienić okno w kuchni lub nakleić listwy imitujące pierwotny podział okna.

W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] r. znak: [...], PINB nakazał inwestorom wykonanie w terminie do 30-go listopada 2013 r. czynności mające na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości powstałych w trakcie przebudowy lokalu mieszkalnego nr 5 tj.:

1. Dokonać przebudowy otworu drzwiowego w pomieszczeniu łazienki celem jego poszerzenia do szerokości 80 cm w świetle otworu,

2. Dostosować podział okna w pomieszczeniu kuchni do podziału innych okien w elewacji budynku.

Jednocześnie zobowiązano inwestorów do wykonania prac budowlanych pod nadzorem uprawnionej osoby oraz przedłożenia oświadczenia uprawnionej osoby w którym stwierdza się, że roboty budowlane wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami a także do powiadomienia organu o zakończeniu prac budowlanych.

Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego (ZWINB), decyzją z dnia [...] r., znak [...], uchylił zaskarżoną decyzję PINB w części dotyczącej terminu wykonania obowiązków i określił termin do dnia [...]r., w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolejną decyzją, z [...] r. nr [...], powołując się na art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, PINB nakazał inwestorom przywrócenie przebudowanego lokalu mieszkalnego nr [...] do stanu poprzedniego tj. nakazał przywrócić poprzedni układ ścian działowych w lokalu i położenie otworów drzwiowych oraz przywrócić poprzedni podział stolarki okiennej w pomieszczeniu kuchni.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia, w dniu [...] r. do organu nadzoru budowlanego wpłynęło oświadczenie inż. K. K. stwierdzające, że roboty budowlane wynikające z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami i normami. Natomiast nie wpłynęło powiadomienie zobowiązanych o wykonaniu nałożonego obowiązku.

Aktualnie, w dniu [...] r., pracownicy PINB przeprowadzili oględziny przedmiotowego lokalu mieszkalnego, podczas których ustalono, że nałożone obowiązki pozostają niewykonane. Drzwi do pomieszczenia łazienki posiadają szerokość w świetle otworu 70 cm. Podział okna w pomieszczeniu kuchni nie jest dostosowany do podziału innych okien w elewacji budynku (podział okna pozostał taki sam jak przed wydaniem decyzji nakazowej). Według wyjaśnień D. P. poszerzono otwór drzwiowy do łazienki do szerokości 80 cm w 2021 r. Następnie ponownie zmniejszono go do szerokości 70 cm, gdyż w otworze drzwiowym znajdowały się rury ciągu ciepłowniczego. W odniesieniu do otworu okiennego D. P. wyjaśnił, że okno kuchenne zostało wymienione bez zmiany wymiarów zewnętrznych, natomiast w [...] r. naklejono pasek dzielący okno na dwie części, który to został następnie odklejony. Jak podał organ, szczegółowe ustalenia z przeprowadzonych czynności kontrolnych przedstawiono w protokole oględzin, który wraz z dokumentacją fotograficzną załączono do akt sprawy.

W toku postępowania, w dniu [...] r. do organu wpłynęło pismo inwestorów, w którym poinformowali, że przebudowa lokalu mieszkalnego w [...] roku polegała na zamurowaniu drzwi do WC i wyburzeniu ścianki działowej pomiędzy łazienką i WC. Pierwotnie otwór drzwiowy w łazience zgodnie z projektem miał 80 cm. Po połączeniu dwóch pomieszczeń pozostał w tym samym miejscu. Do pisma dołączono również fotografię.

Odnosząc się do przedłożonego pisma organ wskazał, że zgodnie z przedłożoną oceną techniczną sporządzoną przez mgr inż. H. D., otwór drzwiowy w pomieszczeniu łazienki został przesunięty, co jednoznacznie wyklucza jakoby ten otwór pozostał w tym samym miejscu. Ponadto, jeśli zgodnie z pierwotnym projektem budowlanym otwór drzwiowy miał szerokość 80 cm, a w obecnej jego szerokość w świetle wynosi 70 cm, potwierdza to również, że został on przebudowany. Tym samym w ocenie organu wskazane w przedłożonym w dniu [...] r. piśmie okoliczności nie mają wpływu na wydane rozstrzygnięcie, albowiem ustalono, że obowiązki wynikające z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nie zostały w całości wykonane.

Organ nadzoru budowlanego wskazał, że postępowanie naprawcze uregulowane w art. 51 ustawy Prawo budowlane ma charakter dwuetapowy. W pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego nakłada na inwestora określone obowiązki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 lub 3, po czym sprawdza, czy te obowiązki zostały wykonane i w zależności od tego wydaje odpowiednią decyzję na podstawie art. 51 ust 3 albo art. 51 ust. 4 lub ust. 5 ustawy Prawo budowlane.

Na drugim etapie postępowania naprawczego organ nadzoru budowlanego jest związany wydaną przez siebie decyzją ostateczną, wobec czego jest uprawniony wyłącznie do sprawdzenia, czy nałożone na inwestora obowiązki zostały wykonane, nie mogąc odmiennie ocenić tego, czy określone roboty budowlane mają charakter samowolny, kiedy zostały wykonane, kto był ich inwestorem (sprawcą samowoli) i jakie działania są wymagane do przywrócenia stanu zgodnego z prawem.

W ocenie organu twierdzenie inwestora, że wykonał nałożony na niego obowiązek w [...] r. (o czym nie poinformował PINB, a taki obowiązek również ciążył na inwestorze), a następnie znów dokonał przebudowy, w wyniku której wrócił do stanu tożsamego na czas rozpatrywania przedmiotowej sprawy, nie stanowi przesłanki umożliwiającej organowi stwierdzenie, że nałożony decyzją z dnia [...] r. obowiązek został wykonany.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik inwestorów wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie wskazanej decyzji i umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wskazał na liczne jego zdaniem zaistniałe naruszenia prawa oraz szeroko uzasadnił stanowisko w tym zakresie.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z [...] r. nr [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy po przywołaniu przepisów mających zastosowanie w sprawie wskazał, że PINB nałożył na skarżących - na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego - obowiązek wykonania jedynych możliwych robót, które skutkowałyby doprowadzeniem wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

Podkreślono, że obowiązkiem zobowiązanych było - zgodnie z art. 51 ust. 3 ustawy — zawiadomienie organu powiatowego o wykonaniu nałożonego na nich obowiązku, czego zobowiązani, jednakże nie uczynili. Wobec powyższego, PINB dokonał sprawdzenia wykonania tego obowiązku w późniejszym, wybranym przez siebie, terminie. Czynności kontrolne wykazały natomiast, że na dzień dokonania sprawdzenia wykonania obowiązku, nie był on wykonany. Przepis art. 51 ust. 3 ww. ustawy nie pozostawia zaś w takim przypadku innej możliwości, jak tylko wydanie decyzji nakazującej. Takie też rozstrzygnięcie podjął PINB wydając skarżoną decyzję.

Pismem z [...] r. pełnomocnik inwestorów wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj.:

– art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez nakazanie inwestorom przywrócenie przebudowanego lokalu mieszkalnego nr [...] do stanu poprzedniego tj. przywrócenie poprzedniego układu ścian działowych w lokalu i położenie otworów drzwiowych oraz przywrócenie poprzedniego podziału stolarki okiennej w pomieszczeniu w kuchni podczas gdy decyzja organu jest niewykonalna, jej niewykonalność występowała w dniu wydania decyzji administracyjnej oraz ma charakter trwały,

– art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez zastosowanie przedmiotowego przepisu, pomimo braku przesłanek do jego zastosowania, poprzez błędne uznanie, iż przebudowa ścianek działowych oraz ich likwidacja, jak również pozostałe prace wykonane przez inwestorów wymagały pozwolenia na budowę, podczas gdy na prace polegające na wyburzeniu ściany działowej nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, zaś prace te nie znajdują się także w katalogu, o którym mowa w art. 30 w zw. z art. 29 ustawy Prawo budowlane, a więc nie podlegają zgłoszeniu właściwym organom administracji architektoniczno-budowlanej,

2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy

– art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych dla sprawy kwestii, a przede wszystkim faktu, iż inwestorzy nigdy nie ingerowali w stolarkę okienną w kuchni - w takim stanie zakupili przedmiotowe mieszkanie od poprzednich właścicieli, a także, że wedle oceny technicznej przebudowane elementy budynku mieszkalnym inwestorów są w stanie technicznym nadającym się do bezpiecznego użytkowania, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy bez należytego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego,

– art. 84 w zw. z art. 80, w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego i brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki budowlanej, który określiłby czy możliwe i wykonalne jest w ogóle przeprowadzenie prac nakazanych skarżącym przez organ oraz czy przeprowadzenie przedmiotowych prac jest wykonalne z punktu technicznego i technologicznego oraz czy nie będzie zagrażać mieszkańcom lokalu.,

– art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji PINB z dnia [...] r. w sytuacji, gdy prawidłowe było stwierdzenie nieważności decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie decyzji i umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

– art. 107 § 3 k.p.a. przez sporządzenie niewystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, niewyjaśniającego przesłanek faktycznych i prawnych wydanego rozstrzygnięcia, co powoduje niemożność zastosowania się odwołującego się do treści decyzji podjętej w sposób arbitralny.

Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżących wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji w całości, a na wypadek uznania przez sąd, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi wskazano w szczególności, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu II Instancji jest bardzo lakoniczne i nie odnosi się praktycznie do żadnego z zarzutów skarżących. Organ nie wyjaśnił zarówno przesłanek faktycznych jak i prawnych wydanego rozstrzygnięcia.

Wskazano, że inwestorzy zastosowali się uprzednio do zaleceń organu i poszerzyli otwór drzwiowy do szerokości 80 cm, niemniej jednak z uwagi na fakt, iż w otworze drzwiowym znajdowały się rury ciągu ciepłowniczego, których inwestorzy nie mogą przesunąć m.in. z uwagi na fakt, iż przebiegają one przez cały budynek oraz stanowią część wspólną budynku, drzwi zostały z powrotem zmniejszone do szerokości 70 cm. Aktualnie poszerzenie drzwi doprowadziłoby do tego, że w otworze drzwiowym będą znajdowały się rury ciągu ciepłowniczego co jest wręcz niebezpieczne dla lokatorów i stwarza ryzyko katastrofy budowlanej. Na dowód istnienia kolizji szerszego otworu drzwiowego z rurami skarżący przedłożyli dokumentację zdjęciową.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie pełnomocnik inwestorów potrzymał swoje stanowisko natomiast skarżący oświadczył, iż oświadczenie kierownika robót z dnia [...] r. stanowiło powiadomienie organu o zakończeniu prac budowlanych nakazanych decyzją z [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Nadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Marterialnoprawną podstawę skarżonej decyzji stanowił art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego zgodnie z którym, po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 (tj. owiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem), i wydaje decyzję:

1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo

2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Co do zasady organy nadzoru budowlanego trafnie przyjęły, iż skarżona decyzja była wydawana na kolejnym etapie postępowania naprawczego (po uprzednim wstrzymaniu robót budowalnych i nakazaniu wykonania określonych czynności lub robót). Na powyższym etapie postępowania organy nadzoru budowalnego są związane z ostatecznym rozstrzygnięciem zapadłym na wcześniejszym etapie postępowania naprawczego. W takim postępowaniu rolą organu była ocena tego czy doszło do wykonania prac objętych nakazem. Każdorazowo punktem wyjścia do ustaleń w tym zakresie jest stwierdzenie wykonanie jakich obowiązków obejmował uprzednio wydany nakaz.

W badanej sprawie obowiązkiem inwestorów wynikającym ze stosownego ostatecznego nakazu z [...] r. było, jak trafnie zauważył organ odwoławczy w swojej decyzji z [...] r.:

1) przebudowanie otworu drzwiowego w pomieszczeniu łazienki celem jego poszerzenia do szerokości 80 cm w świetle otworu;

2) dostosowanie podziału okna w pomieszczeniu kuchni do podziału innych okien w elewacji budynku.

Powyższe miało nastąpić w terminie zakreślonym przez organ odwoławczy tj. do [...] r.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] r., a więc nie niewątpliwie przed zakreślonym przez ZWINB terminem, do PINB, wpłynęło oświadczenie z [...] r. inż. K. K., iż:

1. dokonano przebudowy otworu drzwiowego w pomieszczeniu łazienki celem jego poszerzenia do szerokości 80 cm w świetle otworu;

2. dostosowano podział okna w pomieszczeniu kuchni do podziału innych okien w elewacji budynku.

Jednocześnie kierownik oświadczył, że "roboty budowlane zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami i normami".

W tym miejscu warto zauważyć, iż stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowalnego organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

Istotą nałożonych nakazów jest ukształtowanie ich w taki sposób, aby osiągnąć zamierzony cel - w tym wypadku doprowadzenie do zgodności wykonanych robót z przepisami techniczno - budowlanymi, a istotnym elementem do tego celu prowadzącym jest skierowanie tych nakazów do podmiotu, który ma realną szansę ich wykonania.

Warto odnotować, że w wydanej na powyższej podstawie decyzji organu I instancji z [...] r., oprócz wyraźnego wskazania "nakazanych" czynności i robót budowanych (pkt 1 i pkt 2 sentencji decyzji) zapisano, iż organ "zobowiązuje" inwestorów do wykonania prac budowlanych pod nadzorem uprawnionej osoby oraz przedłożenia oświadczenia uprawnionej osoby w którym stwierdza się, że roboty budowlane wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami a także do powiadomienia organu o zakończeniu prac budowlanych.

Co znamienne organ II instancji rozpatrując w 2013 r. odwołanie od decyzji PINB i określając zakres czynności objętych nakazem, powyższy zapis dotyczący "zobowiązania" w ogóle pominął, poprzestając na opisie czynności stricte budowalnych. Tak też zdaniem sądu należy rozumieć przedmiot nakazu nałożonego na inwestorów, bowiem celem decyzji z [...] r. było nałożenie obowiązków wykonania robót budowanych lub czynności z nimi związanych a przywołana podstawa nie daje podstaw do nakładania obowiązków o innym charterze.

Sąd stwierdził, iż skoro w [...] roku do organu nadzoru budowlanego wpłynęło cytowane wyżej oświadczenie osoby uprawnionej - a w świetle opatrzenia go stosowaną przezentatą organu I instancji z datą "[...]" owa okoliczność nie budzi wątpliwości - całkowicie nieuprawnionym jawi się stanowisko organów jakoby inwestorzy nie powiadomili organu o zakończeniu prac. Jeśli organ nadzoru budowalnego powziął wątpliwości co do należytego umocowania osoby podpisującej oświadczenie o wykonaniu nakazanych decyzją robót w lokalu inwestorów, czy też co do zakresu wykonanych robót, winien był niezwłocznie podjąć stosowne czynności czy to wzywając inwestorów do przedstawienia wyjaśnień lub pełnomocnictwa czy to dokonując kontroli lokalu. Tymczasem takich wówczas czynności zaniechano.

Organ odwoławczy wskazując w decyzji, iż powiatowy organ nadzoru budowalnego dokonał sprawdzenia wykonania objętego nakazem obowiązku "w późniejszym, wybranym przez siebie, terminie" zdaje się nie dostrzegać, iż powyższe sprawdzenie w rozpatrywanej sprawie nastąpiło dopiero [...] r., a więc po upływie prawie dziesięciu lat od nałożenia na inwestorów obowiązków. Ustawodawca nie określił wprawdzie terminu na przeprowadzenie kontroli wykonania nakazu niemniej jednak jest oczywistym, iż takie działania powinny następować w rozsądnym terminie. Wynika to w szczególności z art. 7 k.p.a. stanowiącego, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto w myśl art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Wreszcie, zgodnie z art. 35 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy.

W ocenie Sądu, skoro organ nadzoru budowalnego dokonał kontroli wykonania swojej decyzji dopiero po upływie prawie dekady miał obowiązek szczególnie wnikliwego zbadania sprawy. Tymczasem czynności kontrolne prowadzone w mieszkaniu inwestorów jawią się jako pobieżne. Nadto swoje wnioski w sprawie organ opadł w istocie na prostym zestawianiu stanu lokalu z dnia kontroli ze znanym mu sprzed przeszło 10 lat przy całkowitym pominięciu wniosków wynikających z oświadczenia kierownika robót w [...] roku. Nadto organ błędnie odczytuje wyjaśnienia składane przez inwestorów. Nie jest bowiem tak jak zdaje się przyjmować organ, iż brak wykonania w [...] roku prac objętych nakazem jest niesporny i oczywisty. Otóż wbrew opisowi ustaleń protokolarnych zawartemu w decyzji organu I instancji (powielonemu zresztą przez organ II instancji), mogącemu sugerować niesporność poczynionych w toku kontroli ustaleń o braku wykonania nakazanych prac w [...] r. - inwestorzy wskazywali zarówno do protokołu jak i w późniejszych stanowiskach, że w [...] r. doszło do wtórnego zwężenia otworu drzwiowego, po wcześniejszym poszerzeniu, gdyż rury pionu grzewczego kolidowały z otworem drzwiowym utrudniając przejście. Inwestorzy wskazywali też, iż podział okna dzielący je na dwie części został odklejony (również) w [...] r.

Stąd twierdzenie organu jakoby "w [...] r. naklejono pasek dzielący okno na dwie części, który to został następnie odklejony" oraz przyjęcie, że inwestorzy "wykonali nałożony obowiązek w [...] r." są całkowicie nieuprawnione i nie znajdują żadnego oparcia w materialne dowodowym. Przyjęcie w toku orzekania takich błędnych ustaleń oraz całkowite zignorowanie okoliczności wynikających z oświadczenia kierownika robót z [...] r. o "wykonaniu robót budowalnych" oraz pominięcie spójnych wyjaśnień skarżących o wtórnym zwężeniu otworu drzwiowego i odklejeniu podziału okna w [...] r., nakazuje uznać, iż organ nie przeprowadził należycie postępowania dowodowego oraz poczynił wadliwe ustalenia.

W ocenie Sądu, skoro organ nadzoru budowalnego z niezrozumiałych i w żaden nie wyjaśnionych przyczyn zdecydował się skontrolować wykonanie prac nałożonych swoją decyzją dopiero po prawie10 latach, a zatem po okresie bardziej odpowiednim dla archiwizacji akt administracyjnych nie zaś dla prowadzenia postępowania w trybie art. 51 Prawa budowalnego, winien mieć na względzie, iż nie sposób oczekiwać, aby inwestorzy "od ręki" dysponowali dowodami na potwierdzenie swoich twierdzeń o wykonaniu robót budowlanych w 2013 r. Zresztą, z uwagi na sposób "zobowiązania" inwestorów w decyzji nakładającej obowiązki do powiadomienia organu o zakończeniu prac budowlanych - nie przewidujący żadnej szczególnej formy - mogli oni uznać, szczególnie wobec dalszej bierności organu nadzoru budowlanego, iż z tego obowiązku wywiązali się w [...] r. poprzez dostarczenie oświadczania kierownika robót. Stąd ewentualne braki posiadanej przez nich dokumentacji - w sytuacji, gdy roszczenia cywilne przedawniają się po 6 latach a zobowiązania podatkowe po 5 latach - nie mogą być rozstrzygane na ich niekorzyść. Ustawodawca poprzez określenie takich dat przedawnienia wyznacza bowiem pewne standardy dotyczące czasu przechowania dokumentacji przez osoby fizyczne.

Nadto, jeśli organ powziął wątpliwość co prawdziwości oświadczeń kierownika robót o wykonaniu prac w [...] r. i nie wykonał ich weryfikacji bezpośrednio po bo ich uzyskaniu, winien był aktualnie przeprowadzić odpowiednio wnikliwe postępowanie dowodowe wykorzystując wszelkie dostępne mu środki takie jak: umożliwienie inwestorom np. przedłożenia ewentualnych posiadanych przez nich dowodów na poniesienie wydatków związanych z prowadzonymi robotami, przesłuchanie kierownika robót co do zakresu i daty wykonanych prac, pozyskanie dokumentacji budynku np. dotyczącej stanu elewacji i okien w poszczególnych latach od zainteresowanej w sprawie spółdzielni mieszkaniowej czy wreszcie powołanie biegłego celem weryfikacji zakresu prac w lokalu skarżących. Dopiero podważenie prawdziwości oświadczeń inwestorów i kierownika robót co może nastąpić aktualnie jedynie w oparciu o odpowiednio zgromadzone i poddane ocenie dowody, mogłoby dawać podstawy do poczynienia ustalenia, iż w zakreślonym w decyzjach z [...] r. terminie, roboty budowalne nie zostały wykonane.

Skoro powyższych czynności organ zaniechał, a na dodatek swoje rozstrzygnięcie oparł na wadliwie odczytywanym protokole z kontroli poprowadzonej [...] r., należało przyjąć, iż naruszył on zasady postępowania administracyjnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. W tym też stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Stosując zaś dyspozycję art. 135 p.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania o konieczności eliminacji z obrotu prawnego także decyzji organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Sąd nie dopatrzył się natomiast podstaw do stwierdzenia nieważności powyższych aktów administracyjnych bowiem zarzuty nieważnościowe dotyczą w istocie nie tyle skarżonej aktualnie decyzji, co poprzednio zapadłej decyzji ostatecznej, a więc mogłyby podlegać one weryfikacji w odrębnym postępowaniu w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej.

Cytowane powyżej orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl