Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 819/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 15 czerwca 2022 r., nr SKO.421.192.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

M. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 15 czerwca 2022 r., nr SKO.421.192.2022, którą uchylono decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z 31 stycznia 2022 r., nr BG/00103/01/2022, wydaną z upoważnienia Wójta Gminy P., o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, i umorzono postępowanie organu I instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

W dniu 26 października 2020 r. M. P. złożyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką G. K.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że matka skarżącej, G. K. (ur. 25 kwietnia 1957 r.) legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. z 15 lutego 2012 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane na stałe, a ponadto wynika z niego, że nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 19 września 2011 r. W orzeczeniu wskazano także, że G.K. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W trakcie przeprowadzonego w dniu 31 grudnia 2020 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że matka skarżącej ze względu na zwyrodnienie plamki żółtej utraciła wzrok, choruje także na cukrzycę, w związku z czym wymaga całodobowej opieki. Jak ustalił pracownik socjalny, G. K. mieszka z synem, który opiekuje się nią wieczorami i w nocy. Skarżąca mieszka w odległości około 1 km od matki, codziennie rano do niej przychodzi. W ramach sprawowanej opieki przygotowuje wszystkie posiłki, dawkuje oraz podaje matce leki, pomaga w utrzymaniu higieny osobistej, wychodzi na spacery, dotrzymuje matce towarzystwa, dba o utrzymanie ciepła w mieszkaniu, umawia wizyty lekarskie, realizuje recepty.

Decyzją z 27 stycznia 2021 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, jako przyczynę odmowy wskazując niespełnienie warunków, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z 17 marca 2021 r. uchyliło opisaną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji w zakresie zaistnienia negatywnej przesłanki, wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie Kolegium zobowiązało organ I instancji do przeprowadzenia szczegółowego rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia, czy wymiar sprawowanej opieki przez skarżącą uniemożliwia jej jakąkolwiek aktywność zawodową.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy w dniu 18 czerwca 2021 r., w trakcie którego ustalono, że u matki skarżącej pojawiły się zmiany reumatyczne (z powodu drętwienia wypadają jej przedmioty z rąk). Jak ustalił pracownik socjalny, G. K. jest całkowicie zależna od osoby drugiej, ze względu na ciągłe pogarszanie się jej stanu zdrowia, nie jest w stanie wykonać przy sobie żadnych czynności fizjologicznych sama. Skarżąca przed podjęciem się opieki nad matką była skierowana przez Powiatowy Urząd Pracy w C. do odbycia stażu zawodowego w O. w P., z którego zrezygnowała z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką. Skarżąca jest u matki codziennie od rana do wieczora. Pomaga jej wstać z łóżka, udać się do łazienki, umyć się, skorzystać z toalety. Wnioskodawczyni codziennie ubiera matkę, przygotowuje jej każdy posiłek, robi zakupy, opłaty, sprząta, prasuje, zapewnia matce komfort psychiczny wychodząc z nią na spacer i rozmawiając. Ze względu na to, że matka skarżącej jest osobą niedowidzącą, skarżąca wykupuje leki i podaje je w odpowiednich dawkach, oraz wykonuje zastrzyki z insuliny. W ocenie pracownika socjalnego, matka skarżącej wymaga ciągłej pomocy i opieki osoby drugiej, nie może zostać sama w domu. Skarżąca robi zaś wszystko, aby zapewnić matce jak najlepszą opiekę oraz poczucie bezpieczeństwa, co skutkuje tym, że nie jest w stanie podjąć zatrudnienia ani żadnej pracy zarobkowej.

Decyzją z 14 lipca 2021 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że pomimo spełnienia przesłanki sprawowania stałej opieki nad krewnym, legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności oraz niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, ponieważ nie został spełniony warunek wynikający z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Od powyższej decyzji skarżąca nie złożyła odwołania.

W dniu 18 listopada 2021 r. M. P. złożyła ponownie do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką G. K.

Decyzją z 31 stycznia 2022 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że pomimo spełnienia przesłanki sprawowania stałej opieki nad krewnym, legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności oraz niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, ponieważ nie został spełniony warunek wynikający z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie. W oświadczeniu z 30 maja 2022 r. skarżąca wyjaśniła, że nie odwołała się od decyzji organu I instancji z 14 lipca 2021 r. ze względu na problemy osobiste.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z 15 czerwca 2022 r. uchyliło decyzję organu I instancji z 31 stycznia 2022 r. i umorzyło postępowanie organu I instancji.

Analizując załączony materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie Kolegium stwierdziło, iż zachodzi tożsamość sprawy, która została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.

Organ odwoławczy podkreślił, iż dla stwierdzenia czy rozstrzygana sprawa została już uprzednio załatwiona inną decyzją ostateczną, kluczowe znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej (res iudicata) tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a nadto tylko między tymi samymi stronami.

Mając powyższe na uwadze Kolegium wyjaśniło, że decyzje organu I instancji, z 14 lipca 2021 r. oraz z 31 stycznia 2022 r. dotyczą tych samych świadczeń, zaś stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie, co w sposób nie budzący wątpliwości wynika z treści obu decyzji.

Organ odwoławczy stwierdził, że w zaistniałych okolicznościach, z uwagi na brzmienie art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., obowiązany był umorzyć postępowanie w sprawie, jako bezprzedmiotowe.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 oraz art. 16 § 1 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż zachodzi tożsamość sprawy, która została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, podczas gdy takowa tożsamość nie zachodzi, ponieważ we wniosku złożonym w dniu 26 października 2020 r. skarżąca wnosiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku, tj. od dnia 26 października 2020 r., a we wniosku złożonym w dniu 18 listopada 2021 r. skarżąca wnosiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia tegoż wniosku, tj. od dnia 18 listopada 2021 r., co oznacza, iż odmienne są czasookresy obu tych wniosków (a zarazem odmienny jest przedmiot orzekania w obu decyzjach), co wyklucza uznanie, iż mamy do czynienia z powagą rzeczy osądzonej (tzw. res iudicata), wobec tego bezzasadnie SKO w Słupsku umorzyło postępowanie organu I instancji;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania I instancji w całości, podczas gdy SKO w Słupsku winno uchylić zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wobec spełnienia przez skarżącą wszystkich przesłanek;

3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 139 k.p.a. poprzez złamanie zakazu reformationis in peius i orzeczenie na niekorzyść strony odwołującej się;

4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie ustalenia, iż obie sprawy nie są tożsame, gdyż dotyczą zupełnie innych okoliczności faktycznych, innych czasookresów;

5. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego w sprawie, tj. wybiórczą ocenę zgromadzonych dowodów i pominięcie, iż faktycznie oba wnioski skarżącej dotyczyły zupełnie innych czasookresów, a co za tym idzie miały inny przedmiot rozstrzygnięcia;

6. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a zwłaszcza poprzez niezapewnienie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przed wydaniem decyzji w sprawie, zwłaszcza nie wystąpienie do skarżącej o wyjaśnienie, czy oba wnioski dotyczą tej samej sprawy czy też nie, a tym samym bezzasadne uznanie, iż zachodzi powaga rzeczy osądzonej (tzw. res iudicata),

7. naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez złamanie zasady równości obywatela wobec prawa poprzez bezpodstawną odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, mimo spełnienia wszelkich przesłanek.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, iż w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ I instancji decyzją z 14 lipca 2021 r. ponownie orzekł o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - na podstawie tych samych przesłanek, co poprzednio, a więc opierając się znów bezpodstawnie na treści literalnej art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, z pominięciem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. Od tej decyzji z przyczyn przez siebie niezawinionych (z powodu problemów osobistych) skarżąca nie odwołała się, a nie znając procedury administracyjnej nie złożyła również wniosku o przywrócenie terminu, w wyniku czego decyzja organu I instancji z 14 lipca 2021 r. stała się ostateczna. Co jednak istotne, decyzja ta została wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku złożonego przez skarżącą w dniu 26 października 2020 r. Tym samym, dotyczyła ona przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 26 października 2020 r. Jak wskazała skarżąca, abstrahując od powyższego, prima facie decyzja ta jest niezgodna z prawem i wysoce niesprawiedliwa dla skarżącej, która od lat opiekuje się chorą matką i mimo spełnienia wszelkich przesłanek nadal nie otrzymuje świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca wyjaśniła, że wobec ewidentnej niesprawiedliwości poprzedniego orzeczenia, po upływie kilku miesięcy, tj. w dniu 18 listopada 2021 r. wystąpiła z nowym wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy czym świadczenie miałoby zostać przyznane od miesiąca, w którym wpłynął wniosek (zgodnie z art. 24 ustawy), a więc od listopada 2021 r., a nie jak poprzednio od października 2020 r.

Skarżąca podkreśliła, że w celu stwierdzenia, czy rozstrzygana sprawa została już uprzednio załatwiona inną decyzją ostateczną, zasadnicze znaczenie ma stwierdzenie, czy zachodzi tzw. tożsamość spraw, o czym w niniejszym przypadku nie może być mowy. Zdaniem skarżącej, Kolegium pominęło bowiem kluczowy fakt, jakim są różne czasookresy obu złożonych przez skarżącą wniosków o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wskazała skarżąca, warunkiem sine qua non stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta będzie istniała wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, a do tego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.

W ocenie skarżącej, w niniejszej sprawie nie wystąpiła podstawowa przesłanka ustawowa - a mianowicie tożsamość przedmiotu i stanu faktycznego. Skarżąca bowiem we wniosku złożonym w dniu 26 października 2020 r. wnosiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia tego wniosku, tj. od dnia 26 października 2020 r. (zgodnie z przepisami od października 2020 r.), a we wniosku złożonym w dniu 18 listopada 2021 r. wnosiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia tegoż wniosku, tj. od dnia 18 listopada 2021 r. (zgodnie z przepisami od listopada 2021 r.). W świetle powyższego, niewątpliwie więc zupełnie odmienne są czasookresy złożonych przez skarżącą wniosków. Skarżąca wywodzi uprawnienie z podobnej okoliczności faktycznej, co we wniosku złożonym w dniu 26 października 2020 r. (sprawowanie opieki nad matką), ale mimo to nie może być mowy o pełnej tożsamości przedmiotowej obu tych spraw, co wynika z faktu, iż świadczenie pielęgnacyjne ma charakter okresowy, zatem nie można mówić o tożsamości przedmiotowej w sprawie, skoro obecny wniosek skarżącej dotyczy innego okresu świadczeniowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 15 czerwca 2022 r., uchylającej decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z 31 stycznia 2022 r., wydaną z upoważnienia Wójta Gminy P., o odmowie przyznania skarżącej na jej wniosek świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, i umarzającej postępowanie organu I instancji stwierdził, że narusza ona prawo.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że umarzając postępowanie organu pierwszej instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami bezprzedmiotowością postępowania. Oznacza to, że uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji o charakterze kasacyjnym, o której mowa w tym przepisie nie jest dowolne, ale podlega ograniczeniu, które związane jest z wystąpieniem okoliczności powodujących bezprzedmiotowość postępowania przed organem pierwszej instancji. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza zaś brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, pociągającą za sobą brak możliwości wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (w sposób negatywny lub pozytywny dla strony). Wynikać ona może z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych, np. przestało obowiązywać prawo będące podstawą orzekania w danej sprawie, albo przestał istnieć podmiot, którego praw i obowiązków postępowanie dotyczy, bądź też w toku postępowania okazało się, że wszczęto je w sprawie nie będącej sprawą z zakresu administracji publicznej (zob. wyrok WSA w Warszawie z 7 lipca 2010 r., VIII SA/Wa 294/10, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie budzi wątpliwości, że jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego jest sytuacja, gdy sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Wydanie bowiem ponownego rozstrzygnięcia dotyczącego tożsamej sprawy oznaczałoby, na co słusznie zwróciło uwagę Kolegium, wydanie decyzji dotkniętej wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Wydanie w tej samej sprawie nowej decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę co do istoty naruszyłoby ustanowiony dotychczasową decyzją stan powagi rzeczy osądzonej.

Jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, tożsamość spraw administracyjnych zachodzi wtedy, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym w stosunku do postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Przy czym tożsamość przedmiotową należy rozumieć szerzej niż tylko jako przedmiot sprawy. Chodzi w tym wypadku zarówno o identyczny przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej, jak i o tożsamość stanu prawnego tej sprawy przy niezmienionych jej okolicznościach faktycznych (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2016 r., I OSK 1434/15, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżąca w dniach 26 października 2020 r. oraz 18 listopada 2021 r. złożyła wnioski o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką G. K. Wbrew jednak stanowisku organu odwoławczego, sprawa tocząca się na wniosek z 18 listopada 2021 r. nie jest sprawą tożsamą ze sprawą rozstrzygniętą na skutek wniosku złożonego 26 października 2020 r. Skarżąca złożyła wprawdzie w dniu 18 listopada 2021 r. wniosek o przyznanie tożsamego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką G. K., ale – co ma w sprawie zasadnicze znaczenie – na inny okres świadczeniowy. Choć zatem uprawnienie do uzyskania wnioskowanego świadczenia skarżąca wywodzi z tych samych okoliczności faktycznych co w poprzednim wniosku (sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką), to jednak w ocenie Sądu, o tożsamości przedmiotowej obu opisanych spraw nie może być mowy. Organ odwoławczy nie uwzględnił bowiem, że data złożenia wniosku determinująca datę początkową, od której ustala się prawo do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, ma istotne znaczenie dla ustalenia tożsamości spraw w niniejszej sprawie.

Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 615), zwanej dalej u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się zaś na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (art. 24 ust. 4 u.ś.r.). W konsekwencji, data złożenia przez stronę kolejnego wniosku w sprawie spowoduje – w przypadku spełnienia przez stronę przesłanek ustawowych – ustalenie innej daty początkowej przyznania świadczenia, co oznacza zmianę stanu faktycznego sprawy, który nie jest już tożsamy ze stanem faktycznym, jaki istniał w sprawie zakończonej ostateczną i prawomocną odmowną decyzją organu I instancji z 14 lipca 2021 r. (tak wyrok NSA z 8 lutego 2023 r., I OSK 1783/22, wyrok WSA w Poznaniu z 15 stycznia 2020 r., IV SA/Po 951/19, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odmienność wskazanych okresów nie pozwala zaakceptować stanowiska organu odwoławczego, że w sprawie pozostaje niezmieniony stan faktyczny w stosunku do postępowania rozstrzygniętego na skutek wniosku skarżącej z 26 października 2020 r.

Nie sposób zatem obecnego żądania strony interpretować jako identycznego z poprzednim i uznać, jak uczynił to organ odwoławczy, że postępowanie zainicjowane wnioskiem z 18 listopada 2021 r. jest bezprzedmiotowe. W tej sytuacji wniosek z 18 listopada 2021 r. należało rozpoznać merytorycznie w administracyjnym toku instancji. Tym samym zasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) uchylił zaskarżoną decyzję uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium będzie procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W odniesieniu do wniosku skarżącej o zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W niniejszej sprawie skarżąca działając osobiście i będąc zwolniona od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., nie poniosła żadnych kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a zatem brak było podstaw do zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w trybie przepisu art. 119 pkt 2 p.p.s.a., tj. zgodnie z wnioskiem skarżącej zawartym w skardze oraz wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ.