Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 423/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 5, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 21 § 5, art. 122, art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] kwotę [...] ,- zł ([...] złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P., decyzją z dnia 13 stycznia 2016 r., nr [...], ustalił A. M. (dalej zwanej również skarżącą) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. na kwotę [...]zł.

Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że ustalając wysokość zobowiązania podatkowego za podstawę opodatkowania w odniesieniu do budynków mieszkalnych o wysokości powyżej 2,20 m przyjęto powierzchnię 88,55 m2. W odniesieniu do pozostałych budynków powyżej wysokości 2,20 m za podstawę opodatkowania przyjęto powierzchnię o wielkości 40,57 m2. Omawianą decyzją opodatkowania również pozostałe grunty o powierzchni 51,54 m2. Prezydent Miasta P. wskazał również, że wymiaru podatku od nieruchomości dokonano na podstawie danych wynikających z ewidencji podatkowej oraz złożonej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, gruntach rolnych i lasach. Z uzasadnienia omawianej decyzji wynika również, że drugą ze stron postępowania był M. P..

Skarżąca wniosła odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji, domagając się jej uchylenia. Decyzji Prezydenta Miasta P. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.o.l.") – poprzez błędne uznanie, iż obiekt położony na terenie nieruchomości przy ul. [...] w P. – hala garażowa – kwalifikuje się jako budynek, którego pomieszczenia mierzą w świetle powyżej 2,20 m czego konsekwencją było ustalenie niewłaściwego wymiaru podatku od nieruchomości, w sytuacji gdy przedmiotowe pomieszczenia mierzą w świetle mniej niż 2,20 m wysokości.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że dokonane pomiary wskazują, że pomieszczenia tworzące halę garażową mierzą ok. 2,05 m wysokości. Jest to wysokość od podłoża do elementów konstrukcyjnych hali tj. do elementów instalacji wodno-kanalizacyjnej i wentylacyjnej zainstalowanej przy stropie. Wskazane elementy są przy tym trwale zainstalowane w budynku oraz niezbędne do jego funkcjonowania. W ocenie skarżącej sformułowanie "wysokość w świetle" oznacza rzeczywistą wysokość pomieszczenia tworzącą przestrzeń użytkową hali.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 05 grudnia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy wymienioną na wstępie decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 4 ust.2 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlega cała powierzchnia kondygnacji budynku, jeżeli jej wysokość w świetle przekracza 220 cm, zaś jeżeli jej wysokość wynosi od 140 cm do 220 cm opodatkowaniu podlega jedynie 50% tej powierzchni. Sformułowanie "wysokość kondygnacji w świetle" oznacza, że chodzi tutaj o wysokość pomiędzy powierzchnią podłogi i powierzchnią sufitu lokalu, przy czym za podłogę i sufit należy przyjąć płaszczyzny elementów konstrukcyjnych budynku. Dla ustalenia powierzchni lokalu nie mają znaczenia zmiany, które nie mają charakteru konstrukcyjnego, jak wskazane przez skarżącą podwieszane pod sufitem elementy instalacji wodno - kanalizacyjnej i wentylacyjnej. Istotne znaczenia dla celów podatkowych ma bowiem wysokość kondygnacji w świetle, tj. między elementami konstrukcyjnymi, nie zaś fizyczna wysokość kondygnacji, jako takiej. Bez znaczenia jest również trwałość zamontowanych elementów, nie stanowiących elementów konstrukcyjnych budynku czy ich niezbędność do prawidłowego jego funkcjonowania. Podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące zaniżonej przestrzeni użytkowej obiektu, ograniczonej możliwości korzystania z hali przez ich właścicieli, czy obniżonej przez to wartości hali nie mogą mieć wpływu na zmniejszenie stawki podatkowej.

Ostateczna decyzja SKO w P. stanowi przedmiot skargi kierowanej do WSA w Poznaniu. W skardze skarżąca domaga się uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuca się:

– rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci obrazy art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – poprzez wybiórcze potraktowanie argumentów wskazanych w odwołaniu od decyzji z pominięciem części z nich, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie;

– uznanie za dowód w sprawie nieprawdziwych informacji i zastosowanie w oparciu o nie art. 4 ust. 2 u.p.o.l., bowiem F(1) sp. z o.o. nie jest i nigdy nie była współwłaścicielem przedmiotowej hali garażowej;

– naruszenie wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. obowiązku – poprzez brak powiadomienia jednej ze stron postępowania, tj. M. P. o podjętej decyzji, w tym kontekście podniesiono, że brak przekazania decyzji i jej uzasadnienia jednej ze stron jest rażącym naruszeniem uprawnień strony uniemożliwiającym jej złożenie stosownych środków zaskarżenia.

W odpowiedzi na skargę SKO w P. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Zaznaczono przy tym, że decyzja Kolegium zostanie niezwłocznie doręczona M. P., który będzie mógł wnieść oddzielną skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kwestią sporną w sprawie poddanej sądowej kontroli jest ustalenie podstawy opodatkowania w podatku od nieruchomości ustalonym decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia 13 stycznia 2016 r. W odwołaniu i skardze skarżąca podniosła, że wysokość podlegającej opodatkowaniu hali garażowej "od podłoża do elementów konstrukcyjnych hali" wynosi mniej niż 220 cm, wobec czego powierzchnia takiego pomieszczenia zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%. Z tą argumentacją nie zgodził się organ odwoławczy. Podkreślenia jednak wymaga, że w toku postępowania nie przeprowadzono żadnego dowodu w celu ustalenia wysokości hali garażowej. Okoliczność ta ma natomiast zasadnicze znaczenie dla ustalenia podstawy opodatkowania, tj. powierzchni użytkowej spornego pomieszczenia.

Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. – Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm.; dalej: u.p.o.l.), w brzmieniu obowiązującym w 2016 r., podstawę opodatkowania stanowi dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. Na podstawie art. 1a ust. 1 pkt u.p.o.l. za powierzchnię użytkowa budynku lub jego części uznać należy powierzchnię mierzoną po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych; za kondygnację uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe. Na mocy art. 4 ust. 2 u.p.o.l. powierzchnię pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeżeli wysokość jest mniejsza niż 1,40 m, powierzchnię tę pomija się.

W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2014 r., III SA/Wa 1330/14 – wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazuje się, że dane dotyczące powierzchni użytkowej części budynków w postaci lokali stanowiących odrębną nieruchomość (garaż) mogą być ustalane na podstawie fizycznego obmiaru jego powierzchni po wewnętrznej długości ścian. Obmiaru dokonuje podatnik i wykazuje powierzchnię użytkową w informacji o nieruchomościach bądź deklaracji. Tego sposobu ustalania powierzchni nie można zastępować danymi, np. z aktu notarialnego lub projektu architektonicznego budynku.(Leonard Etel komentarz do art.4 u.p.o.l.).Ustalenie powierzchni użytkowej budynku lub jego części według autonomicznej definicji prawa podatkowego może nastręczać wiele trudności. Wskazanego sposobu obmiaru nie można też zastępować opiniami sporządzanymi dla celów innych postępowań sądowych lub administracyjnych (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 grudnia 2007 r., I SA/Gd 818/07,Lex nr 466018). W przypadku trudności można jednak skorzystać z dokumentacji budowlanego-architektonicznej, bowiem pozwolą one np. na ustalenie powierzchni wyłączonych z powierzchni użytkowej budynku lub jego części tj. klatek schodowych, dźwigów. Danych tych nie zawiera akt notarialny.

W rezultacie, skoro o podstawie opodatkowania w podatku od nieruchomości decyduje faktyczna powierzchnia użytkowa przedmiotu opodatkowania omawianego w tej sprawie, liczona stosownie do art.1a ust.1 pkt 5 i art. 4 ust. 2 u.p.o.l., to obowiązkiem organu odwoławczego, wynikającym z przepisów art. 122 w zw. z art. 187 oraz art. 21 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. – Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), jest wyjaśnienie wątpliwości dotyczących powierzchni jak i jego wysokości, poprzez zlecenie organowi I instancji, na podstawie art. 229 Ordynacji podatkowej, przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości.

Wskazać należy, że rolą organów podatkowych, stosownie do treści art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, jest podejmowanie w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy. Organy podatkowe są przede wszystkim zobowiązane do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Brak jakichkolwiek ustaleń faktycznych w zakresie wątpliwych okoliczności faktycznych obciąża organy, które nie mogą odwoływać się przed ustaleniem stanu faktycznego do przepisów prawa, które można zastosować w sprawie.

Zauważenia również wymaga, że do celów podatkowych istotne znaczenie ma nie tyle wysokość kondygnacji, lecz wysokość kondygnacji w "świetle". Skoro ustawodawca w treści powołanego art. 4 ust. 2 u.p.o.l. użył zwrotu "kondygnacji o wysokości w świetle", a nie zwrotu "wysokość kondygnacji", to dla wyjaśnienia zakresu pojęciowego tego zwrotu nie jest uprawnione bezpośrednie sięganie do przepisów innych ustaw w tym do prawa budowlanego i wydanych na jego podstawie aktów wykonawczych. Zwrot ten oznacza, że chodzi o wysokość prześwitu między dwiema płaszczyznami, co w odniesieniu do kondygnacji budynku może jedynie oznaczać wysokość między podłożem a najniższymi trwałymi elementami konstrukcyjnymi stropu. Tak ustalona treść przepisu art. 4 ust. 2 u.p.o.l., w oparciu o reguły wykładni gramatycznej jest zbieżna z treścią ustaloną w oparciu o reguły wykładni funkcjonalnej, albowiem co do zasady podstawę opodatkowania dla budynków stanowi ich powierzchnia użytkowa, co w przypadku garaży wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem oznacza, że mogą tam wjechać samochody o wysokości nie większej niż najniższy trwały element konstrukcyjny stropu.

Ustalenie tych wszystkich danych dotyczących powierzchni użytkowej garażu jak i jego wysokości, pozwoli na prawidłowe ustalenie podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

W rezultacie na uwzględnienie zasługują podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszania przepisów postępowania w zakresie, w jakim dotyczą one wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Abstrahując od błędnego powołania w skardze nieznajdujących zastosowania w sprawie poddanej sądowej kontroli przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, organy naruszyły art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Na podstawie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Mimo, że sporną kwestią w sprawie było ustalenie podstawy opodatkowania, organy podatkowe nie przeprowadziły w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego. Na marginesie należy zauważyć, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu uznania za dowód w sprawie nieprawdziwych informacji. Skarżąca wskazała bowiem, że wymieniony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podmiot F(1) sp. z o.o. nie jest i nigdy nie był współwłaścicielem spornej hali garażowej. Nie wyjaśniono zatem, czy organ prawidłowo powołał się na dane pochodzące od tego podmiotu przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

Na uwzględnienie nie zasługuje natomiast zarzut dotyczący braku powiadomienia jednej ze stron postępowania, tj. M. P. o podjętej decyzji. Odnosząc się do tego zarzutu, zaznaczyć należy, że w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru zaskarżonej decyzji przez M. P.. Ponadto, M. P. był uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie poddanej sądowej kontroli, w związku z czym jego uprawnienia procesowe nie zostały naruszone. Dodatkowo należy wyjaśnić, że uchylenie zaskarżonej decyzji w związku ze skargą A. M. odniesie skutek także wobec M. P., który będzie stroną ponownie prowadzonego przez organ odwoławczy postępowania podatkowego.

Konkludując, stwierdzić należy, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy zobowiązany będzie ustalić stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia. W szczególności organ winien wyjaśnić, jaka jest podstawa opodatkowania podatkiem od nieruchomości, poprzez wskazanie powierzchni użytkowej spornej hali garażowej. Organ winien zatem rozważyć zlecenie organowi pierwszej instancji przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w trybie art. 229 Ordynacji podatkowej. Wydając ponownie decyzję, w oparciu o bezspornie ustalony stan faktyczny sprawy, organ odwoławczy winien zastosować przedstawioną ocenę prawną dotyczącą sposobu wykładni art. 4 ust. 2 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2016 r. nr 718), jak w sentencji wyroku.