Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 407/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w P. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 14 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odpadów I. uchyla pkt 4 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, II. w pozostałej części skargę oddala, III. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem pokontrolnym z 14 kwietnia 2023 r. skierowanym do członków Zarządu "B. – P. " Sp. z o.o., [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej zwany: WIOŚ) na podstawie art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1070 ze zm. dalej u.I.O.Ś.) zarządził:

1. Przestrzegać warunków posiadanego pozwolenia zintegrowanego. Termin realizacji: na bieżąco.

2. Prowadzić ewidencję odpadów zgodnie ze stanem faktycznym, w sposób rzetelny i na bieżąco, zgodnie z przyjętym katalogiem odpadów, przy użyciu kart ewidencji odpadów oraz kart przekazywania odpadów sporządzanych oddzielnie dla każdego rodzaju odpadu. Termin realizacji: na bieżąco.

3. Wnosić rzetelnie sporządzane roczne sprawozdania o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami do Marszałka Województwa [...]. Termin realizacji: ustawowy, korekta za 2021 r. niezwłocznie dostosować do wymagań prawnych.

4. Przekazywać zaktualizowane dane wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska niezwłocznie po zmianie danych niezbędnych do identyfikacji zakładu. Termin realizacji: niezwłocznie dostosować do wymagań prawnych.

Jednocześnie WIOŚ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 25 maja 2023 r.

W uzasadnieniu tego zarządzenia Organ wyjaśnił, że na podstawie ustaleń ww. kontroli, przeprowadzonej w Spółce stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. W związku z tym WIOŚ zarządził, w wyżej opisanych punktach 1-4 Zarządzenia, usunięcie stwierdzonych naruszeń. Motywując poszczególne punkty, Organ podał m.in. co następuje.

Ad 1. Przedmiotem przeważającej działalności ww. Spółki jest prowadzenie przetwarzania odpadów Innych niż niebezpieczne. Spółka prowadzi gospodarkę odpadami metali [...]. Podmiot miał eksploatować od dnia 13 kwietnia 2021 r. instalację do wtórnego wytopu metali [...] lub ich stopów, w tym oczyszczania, odlewania lub przetwarzania metali z odzysku, o zdolności produkcyjnej wytopu większej niż 201 na dobę na podstawie pozwolenia zintegrowanego udzielonego przez Marszałka Województwa [...] spółce Przedsiębiorstwo Metali [...] "B." Sp. J., K. i P. K., B. K. (dalej również PM[...] B. Sp. j.) decyzją z dnia 27 października 2017 r. znak [...], udzielającą pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do wtórnego wytopu metali [...] lub ich stopów o zdolności produkcyjnej powyżej 20 Mg/dobę zlokalizowanej pod adresem ul. [...] nr [...] w [...].

Podczas kontroli ustalono, że spółka B. -P. Sp. z o.o. była zobowiązana do zmiany pozwolenia zintegrowanego w zakresie oznaczenia prowadzącego instalację od dnia 13 kwietnia 2021 r., gdyż była prowadzącym instalację w rozumieniu art. 3 pkt 31 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2022 r. poz. 2556 ze zm.) "rozumie się przez to podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska, na zasadach wskazanych w ustawie". Podczas kontroli ustalono, że Spółka nie wniosła takiej zmiany wynikającej z art. 189 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, pomimo tego, że stała się podmiotem faktycznie prowadzącym instalację.

Podczas kontroli ustalono, że podczas eksploatacji instalacji do przetwarzania odpadów przez Spółkę, powstaje emisja gazów i pyłów do powietrza która posiada system wentylacji mechanicznej, a na terenie zakładu znajdują się dwa emitory oznaczone w decyzji jako E-l i E-2. Źródłem emisji do powietrza jest proces produkcyjny powodujący emisję pyłów PM 10, PM2,5, dwutlenku azotu, dwutlenku siarki, tlenku węgla i fluoru.

W rozumieniu warunków określonych w pkt 1.7.1 pozwolenia zintegrowanego monitoring emisji substancji do powietrza Spółka powinna prowadzić zgodnie wytycznymi BAT. 10 załącznika do decyzji Wykonawczej Komisji (UE) z dnia 13 czerwca 2016 r. ustanawiającej konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT), tj. raz w roku zgodnie z normą EN 13284-1. Ustalono, że obowiązki sprawozdawcze dotyczące prowadzenia instalacji od dnia 13 kwietnia 2021 r. były obowiązkiem spółki B. -P. Sp. z o.o, tj. wykonanie pomiarów i ich przesłanie do WIOŚ oraz MWW w P. .

Jak ustalono podczas kontroli dla emisji substancji do powietrza na emitorze E-l i E-2 zlokalizowanego na terenie dz. [...] pod adresem ul. [...]. [...] w P. wykonano pomiary, które zgodnie z okazanym sprawozdaniem z dnia 15 listopada 2021 r. zostały wykonane w dniu 20 października 2021 r. na zlecenie spółki B. -P. Sp. z o.o. Na podstawie okazanego sprawozdania nr [...] z dnia 15 listopada 2021 r. ustalono, że pomiary emisji wykonano na dwóch emitorach E-l i E-2 w zakresie wskazanym w pozwoleniu zintegrowanym, tj, pył ogółem, dwutlenku azotu, dwutlenku siarki, tlenku węgla, fluoru. Emisja uzyskana w wyniku pomiaru nie wykazała przekroczeń dopuszczalnych wartości emisji ww. substancji do powietrza. Zgodnie z pkt 1.8 pozwolenia zintegrowanego wyniki pomiarów emisji gazów i pyłów do powietrza spółka B. -P. Sp. z o.o. miała obowiązek przekazywać wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska w terminie 30 dni od dnia zakończenia pomiarów. Spółka nie przekazała wyników pomiarów emisji do powietrza WIOŚ oraz Marszałka Województwa [...] 30 dni od dnia zakończenia pomiarów i tym samym naruszyła pkt. 1.8 posiadanego pozwolenia zintegrowanego udzielonego decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia 27.10.2017 r, znak [...] w zakresie wykonania badań emisji i przekazywania wyników monitorowania emisji.

Przestrzeganie warunków decyzji udzielającej m.in. pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do przetopu metali do posiadania, której podmiot zgodnie z art. 181 ust. 1 pkt 1, art. 183 ust. 1, art. 201 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.) był zobowiązany, jest obowiązkiem jej adresata, dopóki podmiot nie otrzyma zmiany posiadanego zezwolenia.

Ad 2. Kontrolowana Spółka jest zobowiązana prowadzić ewidencję odpadów z zastosowaniem KPO i KEO w bazie BDO za pomocą indywidualnego konta. Podczas kontroli ustalono, że Spółka nie potwierdzała przejęcia odpadów na bieżąco, lecz jako podmiot przejmujący odpady potwierdzała przyjęcie odpadów nawet po upływie 226 dni od faktycznej daty rozpoczęcia transportu odnotowanej w KPO. Nie potwierdzano niezwłocznie przejęcia odpadów, naruszając art. 69 ust. 3 ustawy z 14 grudnia 2012 o odpadach, zwanej dalej "u.o.". Podmiotem przekazującym i transportującym było Przedsiębiorstwo Metali [...] "B." Sp.J. Skarżąca Spółka prowadziła ewidencję odpadów nierzetelnie i nie na bieżąco - niezgodnie ze stanem faktycznym i wymaganiami art. 66 ust. 1 u.o. W tym zakresie Organ przedstawił tabelarycznie przykładowe KPO wraz z wyliczeniami liczby dni od faktycznej daty rozpoczęcia transportu do daty potwierdzenia przejęcia odpadów (zasadniczo powyżej 200 dni), wskazując także kody odpadów, nr KPO i daty przyjęcia.

Ad 3. Spółka, w związku z przetwarzaniem w 2021 r. (od dnia 13 kwietnia 2021 r.) oraz wytwarzaniem odpadów, była zobowiązana do złożenia Marszałkowi Województwa [...]. rocznego sprawozdania o wytarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami za 2021 - co wynika z art. 75 i art. 76 u.o. Sprawozdanie za 2021 r. Skarżąca złożyła w ustawowym terminie, jednakże w sprawozdaniu dane dla odpadów zebranych nie są identyczne z umieszczonymi w KEO. Z zapisów zamieszczonych w sprawozdaniu w Dziale XIII o odpadach poddanych odzyskowi, w tym recyklingowi lub unieszkodliwieniu, zawarto informację o odpadach przetworzonych metodą R4 w 2021 r. Z powyższego dla Spółki wynikał obowiązek umieszczenia odpowiednich informacji w Działach: III, XI i XII przedmiotowego sprawozdania. Tym samym roczne sprawozdanie o wytarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami za rok 2021 było nierzetelne.

Ad 4. Organ wskazał również, że zgodnie z art. 236b ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 z późn. zm.) prowadzący instalację obejmującą co najmniej jeden z rodzajów działalności określonych w załączniku nr I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego, w terminie do dnia 31 marca roku następującego po danym roku sprawozdawczym, przekazuje do właściwego wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska sprawozdanie zawierające dane o przekroczeniu obowiązujących wartości progowych dla uwolnień i transferów zanieczyszczeń oraz transferów odpadów poza miejsce powstawania odpadów przekraczających rocznie 2 tony dla odpadów niebezpiecznych lub 2 000 ton dla odpadów innych niż niebezpieczne.

Przedmiotowa instalacja została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń przez spółkę PM[...] B. Sp. j., która była użytkownikiem instalacji do dnia 13 kwietnia 2021 r. Z dniem 13 kwietnia 2021 r, nastąpiła zmiana użytkownika instalacji, którym stała się spółka B. -P. Sp. z o.o. Zatem, mając na względzie zmianę użytkownika instalacji z dniem 13 kwietnia 2021 r. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 22 lutego 2022 r. w sprawie danych objętych Krajowym Rejestrem Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń (Dz.U. 2022 poz. 455 ze zm.) spółka B.- P. Sp. z o.o. była zobowiązana:

- zgodnie z § 4 ust. 9 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie danych objętych Krajowym Rejestrem Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń "Zmiany danych niezbędnych do identyfikacji zakładu dokonuje się przez wypełnienie i przesłanie formularza zamieszczonego na stronie internetowej, o której mowa w ust. 1, po zalogowaniu na konto niezwłocznie po zaistnieniu stanu faktycznego uzasadniającego dokonanie aktualizacji tych danych". Natomiast zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia "Szczegółowy zakres danych niezbędnych do identyfikacji zakładu jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia", w którym jest obowiązek podać prowadzącego instalację - jak ustalono podczas kontroli Spółka nie dokonała zmiany danych użytkownika instalacji;

- zgodnie z art. 236b ust. Ib ustawy Prawo ochrony środowiska "W przypadku zmiany danych niezbędnych do identyfikacji zakładu, o których mowa w ust. 1 pkt 2, prowadzący instalację przekazuje zaktualizowane dane wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska niezwłocznie po tej zmianie" - Spółka nie dokonała zmiany danych identyfikacyjnych zakładu, jako nowego użytkownika instalacji;

- zgodnie z art. 236b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska "Prowadzący Instalację obejmującą co najmniej jeden z rodzajów działalności określonych w załączniku I do rozporządzenia [...], który prowadzi tę instalację z przekroczeniem progów wydajności określonych w tym załączniku, przekazuje wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska: dane niezbędne do identyfikacji zakładu, na terenie którego jest prowadzona instalacja" - Spółka nie przekazała danych tut. Organowi.

Podczas kontroli stwierdzono, że spółka B.-P. Sp. z o.o., jako nowy użytkownik instalacji od dnia 13 kwietnia 2021 r. była zobowiązana do składania sprawozdania o wielkości emisji, jeżeli takie były oraz o transferach odpadów. Na podstawie danych z ewidencji odpadów ustalono, że Spółka w 2021 r. nie przekroczyła dopuszczalnych progów transferu odpadów innych niż niebezpieczne. Spółka nie była zobowiązana do złożenia sprawozdania PRTR o wielkości transferu poprzez aplikację, a zatem nie musiała składać sprawozdania w formie papierowej do WIOŚ w P. . W dniu 25 marca 2022 r. sprawozdanie PRTR za 2021 r. zostało złożone przez spółkę PM[...] B. Sp. j. dla przedmiotowej instalacji przez aplikację oraz przekazane zostało do tut. Organu sprawozdanie w wersji papierowej, sprawozdanie złożył podmiot, który nie był prowadzącym instalację

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisane powyżej Zarządzenie pokontrolne, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, polegającego na:

- błędnej wykładni art. 69 ust. 3 i 3a u.o. przez przyjęcie, że zgodnie z tym przepisem moment powstania obowiązku potwierdzenia przejęcia odpadów następuje w dacie rozpoczęcia transportu odpadów, a nie objęcia nad nimi władztwa, co skutkowało stwierdzeniem naruszenia obowiązków określonych w tym przepisie, z pominięciem ustaleń dotyczących aspektu posiadania odpadów,

2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 107 § 1 pkt 5 i 6 oraz § 3 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a., przez sformułowanie rozstrzygnięcia w sposób nieprecyzyjny i ogólnikowy, co ma istotny wpływ na możliwość realizacji obowiązków wynikających z zaskarżonego aktu,

- art. 107 § 2 w zw. z art. 77 k.p.a. przez oparcie aktu na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającego na pominięciu części ustaleń dokonanych w toku kontroli, co miało istotny wpływ na całokształt rozstrzygnięcia zawartego w Zarządzeniu.

W odpowiedzi na skargę, Organ wniósł o jej oddalenie, obszernie ustosunkowując się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; w skrócie "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4) – przy czym jest poza sporem, że takimi aktami są m.in. zarządzenia pokontrolne wydawane przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska (zob. np. wyrok NSA z 02.06.2009 r., II GSK 1009/08, ONSAiWSA 2010, nr 5, poz. 86). Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak rozumianej sądowej weryfikacji legalności działania organów administracji publicznej jest w niniejszej sprawie wskazane i opisane powyżej Zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska z 14 kwietnia 2023 r. znak: [...]

Na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.IOŚ, który stanowił podstawę prawną wydania zaskarżonego w niniejszej sprawie zarządzenia, na podstawie ustaleń kontroli Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska może: 1) wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej; 1a) wydać na podstawie odrębnych przepisów zalecenia pokontrolne; 2) wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjną; 3) wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej.

Adresatem zarządzenia pokontrolnego jest w każdym przypadku osoba fizyczna, także wówczas, gdy kontrolowanym przedsiębiorcą była osoba prawna.

Sądowa weryfikacja zarządzenia pokontrolnego – tak, jak i innych aktów z zakresu administracji publicznej – prowadzona być może wyłącznie pod względem jego legalności, czyli zgodności z prawem. Badanie legalności zarządzenia oznacza zasadniczo konieczność sprawdzenia, czy w świetle przepisów prawa i w ustalonym stanie faktycznym istniały podstawy do jego wydania – zarówno w wymiarze prawnomaterialnym, jak i proceduralnym.

W orzecznictwie utrwalone jest już stanowisko, że do zarządzeń pokontrolnych, o jakich mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 u.IOŚ, nie stosuje się przepisów k.p.a., gdyż jest to postępowanie odrębne (zob. wyroki NSA: z 18.01.2011 r., II OSK 2036/09; z 21.06.2012 r., II OSK 723/12; por. też wyroki NSA: z 06.05.2014 r., II OSK 2893/12; z 08.03.2022 r., III OSK 936/21; dostępne w CBOSA).

Już z tych względów, podniesione w pkt 2 petitum skargi zarzuty naruszenia wyszczególnionych przepisów k.p.a. (art. 107 § 1 pkt 5 i 6 oraz § 3 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11, art. 107 § 2 w zw. z art. 77) nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Niepodleganie procedury kontrolnej wprost wymogom k.p.a. nie zwalnia jednak organu Inspekcji z obowiązku rzetelnego wyjaśnienia - przed wydaniem zarządzenia pokontrolnego - wszystkich prawnie relewantnych okoliczności faktycznych danej sprawy. W sprawach, w których dochodzi do wydania aktu administracyjnego o charakterze władczym, ale nie w procedurze normowanej przez k.p.a., obowiązek wnikliwego wyjaśnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia wynika z zasad: legalizmu oraz demokratycznego państwa prawnego.

Wbrew zarzutom skargi, zarządzenie w zakresie pkt.1-3 odpowiada prawu, i to także w zakresie przyjętych za jego podstawę ustaleń faktycznych, bazujących na ustaleniach kontroli wyczerpująco opisanych i należycie udokumentowanych w Protokole kontroli mającym status dokumentu urzędowego.

Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko, zgodnie z którym środkiem dowodowym służącym do ustalenia stanu faktycznego w trakcie kontroli jest m.in. ewidencja odpadów. Wystawienie karty przekazania odpadu potwierdza podjęcie działalności w zakresie zbierania odpadów. Przepisy prawa nie określają liczby kart, czy też ilości odpadów, od których można uznać, że rozpoczęto zbieranie odpadów. (...) Nawet jednorazowe przyjęcie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania wypełnia przesłanki zbierania odpadów (zob. wyrok NSA z 16.04.2019 r., II OSK 1409/19, CBOSA).

W kontrolowanej sprawie Organ, na podstawie prowadzonej przez Spółkę ewidencji odpadów (w tym wpisów do BDO, KPO i KEO), a także pozostałych dokumentów zebranych w sprawie, ustalił fakt zbierania przez Spółkę odpadów. Sama Skarżąca nie kwestionowała, że z dokumentów ewidencyjnych rzeczywiście ów fakt wynika. Skarżąca nie zarzuciła fałszerstwa sporządzonych dokumentów lub uskutecznionych wpisów, nie twierdziła, że dokonywane przez nią wpisy (zarówno w KPO, jak i KEO) były błędne, a jedynie przeciwstawiła im swoje późniejsze twierdzenia i oceny.

Odnośnie zarzutów dotyczących pkt. 1 Zarządzenia pokontrolnego Sąd zważył co następuje:

W ocenie organu na Skarżącej jako prowadzącej instalację spoczywa wynikający z pozwolenia zintegrowanego (udzielonego przez Marszałka Województwa [...] spółce Przedsiębiorstwo Metali [...] "B." Sp. J., K. i P. K., B. K. decyzją z dnia 27 października 2017 r. znak [...]) obowiązek przekazywania wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska w terminie 30 dni od dnia zakończenia pomiarów emisji substancji do powietrza. Podczas kontroli ponad wszelką wątpliwość stwierdzono, że Spółka nie przekazała w tym terminie wyników pomiarów emisji do powietrza WIOŚ oraz Marszałkowi Województwa [...] a więc naruszyła pkt. 1.8 posiadanego pozwolenia zintegrowanego udzielonego decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia 27.10.2017 r. znak [...], w zakresie wykonania badań emisji i przekazywania wyników monitorowania emisji.

W skardze natomiast podniesiono, iż pkt. 1 Zarządzenia sformułował w stosunku do Spółki obowiązek przestrzegania warunków posiadanego pozwolenia zintegrowanego, które jak wynika z uzasadnienia ma polegać na dopełnieniu formalności dotyczących zgłoszenia zmiany prowadzącego instalację. Wyjaśniono, iż Spółka dokonała tego zgłoszenia wnioskiem z dnia 9 września 2022 r. skierowanym do Marszałka Województwa [...].

Zarzuty skargi nie przystają zdaniem Sądu do treści punktu 1 i zawartych w nim nakazów. Zarządzenie dotyczy przekazywania wyników pomiarów emisji do powietrza, a nie zgłoszenia zmiany prowadzącego instalację objętą pozwoleniem zintegrowanym - ta ostatnia kwestia nie stanowiła przedmiotu pkt 1 zarządzenia.

Obowiązek przedstawienia wyników pomiarów emisji do powietrza do WIOŚ wynika z pkt I.8 decyzji Marszałka Województwa [...] z 17 października 2017. W uwagach do protokołu Spółka potwierdziła, że dokonała pomiaru, ale tak samo jak w skardze nie wskazała, iż dostarczyła go do WIOŚ . W związku z tym treść pkt. 1 Zarządzenia pokontrolnego w ustalonym stanie faktycznym odpowiadała prawu.

Weryfikując z kolei prawidłowość pkt 2 Zarządzenia - w kontekście także zarzutów skargi – należy w pierwszej kolejności jako w pełni trafne ocenić spostrzeżenie Organu, że BDO została utworzona w celu uszczelnienia i monitorowania obiegu odpadów przez cały sektor gospodarowania odpadami, poprzez gromadzenie informacji dotyczących podmiotów gospodarczych, które zajmują się ich wytwarzaniem, zbieraniem i przetwarzaniem. Jednym z głównych celów powstania bazy BDO jest przeciwdziałanie nielegalnemu obrotowi odpadami, a także szarej strefie w tym zakresie, odpowiedzialnej za przekazywanie odpadów podmiotom nieuprawnionym.

Stąd, w ocenie Sądu, tak ważne jest w szczególności terminowe i rzetelne (zgodne ze stanem rzeczywistym) prowadzenie ewidencji odpadów, który to obowiązek został opatrzony przez ustawodawcę sankcją administracyjnej kary pieniężnej (zob. art. 194 ust. 1 pkt 5b u.o.).

Wbrew zarzutom skargi, Organ zasadnie stwierdził, że w świetle przywołanych w Zarządzeniu przepisów u.o. Spółka była zobowiązana do prowadzenia ewidencji odpadów, z zastosowaniem kart przekazania odpadów i kart ewidencji odpadów, za pomocą indywidualnego konta w bazie BDO - co, zresztą faktycznie czyniła, z tym że - jak ustalono w trakcie kontroli - przejęcia odpadów Spółka nie potwierdzała na bieżąco, lecz z opóźnieniem, jako podmiot przyjmujący. Naiwnym byłoby przyjęcie, że podmiotem odpowiedzialnym za zaistniałą sytuację było wyłącznie Przedsiębiorstwo Metali [...] "B." Sp.J.. Zarówno to Przedsiębiorstwo jak i skarżąca Spółka są podmiotami powiązanymi chociażby w zakresie tożsamych osób sprawujących funkcje członków Zarządu Skarżącej i wspólników Przedsiębiorstwa Metali [...] "B." Sp.J. W zaistniałym stanie faktycznym trafne było skierowanie pkt. 2 Zarządzenia pokontrolnego do członków Zarządu Skarżącej Spółki oraz analogicznego zarządzenia do wspólników Przedsiębiorstwa Metali [...] "B." Sp.J. wykonującego transport odpadów (tej ostatniej okoliczności dotyczy wyrok WSA w Poznaniu z 17 sierpnia 2023 r. sygn.. akt IV SA/Po [...]).

Skarżąca podniosła także, że sformułowanie co do terminu dokonania potwierdzenia przejęcia odpadów opiera się na słowie "niezwłocznie", co oznacza, że nie ma sztywnego terminu na wykonanie tej czynności. WIOŚ formułując wnioski o naruszeniu obowiązków z art. 69 ust 3 i 3a u.o. nie oparł się na ustaleniach dotyczących przebiegu tych działań dokonanych w toku czynności kontrolnych. Wnioskowanie o tym czy Spółka "B.- P. " działała niezwłocznie, powinno się było opierać na okoliczności związanych z realizacją tych działań. Pierwszą z nich jest okres poddany kontroli, który obejmuje lata 2020-2021, a więc szczyt pandemii CON/ID-19. Jest to fakt powszechnie znany. W związku z tym działania podejmowane niezwłocznie różniły się co do czasu ich realizacji od normalnego procedowania czynności przez przedsiębiorców. W tym zakresie zdaniem Skarżącej WIOŚ naruszył art. 107 § 2 w zw. z art. 77 kpa. Spółka zarzuciła, że zgodnie z pkt. 2 Zarządzenia, WIOŚ nałożył na Skarżącą obowiązek prowadzenia ewidencji odpadów "na bieżąco", mimo, że przepisy art. 69 UO nie posługują się takim sformułowaniem. Oznacza to, zdaniem Skarżącej że sposób sformułowania przez WIOŚ tego obowiązku w rozstrzygnięciu Zarządzenia narusza przepisy art. 107 § 1 pkt. 5 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 kpa.

W ocenie Sądu powyższa argumentacja nie może podważyć ustalenia Organu, że ewidencja odpadów była prowadzona przez Spółkę nieterminowo i nierzetelnie. W okolicznościach kontrolowanej sprawy - mając zwłaszcza na względzie częstotliwość oraz długość ujawnionych okresów opóźnień - zbędne staje się dokonywanie szerszej analizy i precyzacji pojęcia "niezwłocznie", użytego w art. 69 ust. 3 i 3b u.o. Skoro przekazującym i transportującym odpady było Przedsiębiorstwo Metali [...] "B." Sp.J., a przejmującym Skarżąca Spółka, zaś rozbieżności między datami rozpoczęcia transportu, przyjęcia odpadów wynosiły nawet do kilku miesięcy, to nie może być wątpliwości, że działania skarżącej naruszyły obowiązek "niezwłocznego" potwierdzania przedmiotowych zdarzeń w BDO.

Przechodząc do analizy pkt 3 Zarządzenia, wypada zauważyć, że Skarżąca nie podważyła zasadności sformułowanego w nim obowiązku rzetelnego sporządzania sprawozdań rocznych, w tym korekty sprawozdania za rok 2021.

Organ uznał, iż Spółka złożyła roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami za 2021 w ustawowym terminie. Niemniej sprawozdanie to nie zawierało informacji:

- o odpadach wytworzonych w Dziale III, Informacja o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, z wyłączeniem

składowisk odpadów, obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, instalacji do termicznego przekształcenia odpadów;

o odpadach wytworzonych w Dziale XI, Informacja o wytworzonych odpadach;

o odpadach zebranych w Dziale XII Informacja o zebranych odpadach.

Ze względu na ww. błędy złożone sprawozdanie za 2021 r, było sporządzone nierzetelnie.

Skarżący podniósł, iż WIOŚ stwierdził, że złożone przez Spółkę sprawozdanie nie zawiera informacji w Dziale XI i XII, jednak nie uzasadnia jakie ustalenia kontroli wskazują, że informacje powinny zostać w tych działach umieszczone. Formułując obowiązek zmiany zachowania Spółki na podstawie ustaleń kontroli, zdaniem Skarżącej WIOŚ powinien był określić z jakich ustaleń potrzeba zmiany wynika. Bez tego na Spółkę zostały nałożone obowiązki, których zakres nie został wyjaśniony. Oznacza to, że sposób sformułowania obowiązku w pkt. 3 Zarządzenia również narusza przepisy art. 107 § 1 pkt. 5 i 6 oraz § 3 w zw. z art. 8 § 1 i art. 8 § 1 i art. 11 kpa.

Powyższy zarzut jest niezrozumiały. Organ wykazał, że ww. niezrealizowane obowiązki wynikają z obowiązujących przepisów oraz z danych ewidencjonowanych przez Skarżącą, w tym danych przedstawionych w Dziale XIII sprawozdania o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami za 2021 r. Organ wskazując na te ustalenia był konsekwentny, zwrócił na nie uwagę zarówno w protokole kontroli, jak i w Zarządzeniu pokontrolnym. Argumentacja organu jest logiczna i przekonująca, a Skarżącej nie udało się stanowiska Organu podważyć.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zarzuty skargi dotyczące pkt.1, pkt. 2 i pkt. 3 Zarządzenia pokontrolnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd, mając na uwadze art. 134 p.p.s.a., nie dopatrzył się także innych, niż zarzucone w skardze, naruszeń, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania przedmiotowego fragmentu zarządzenia pokontrolnego z obrotu prawnego.

W zakresie pkt. 4 Zarządzenia pokontrolnego Organ zauważył, że instalacja której dotyczy ten punkt została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń przez PM[...] B. Sp. j. (który to podmiot był użytkownikiem instalacji do dnia 13 kwietnia 2021 r. Z dniem 13 kwietnia 2021 r. nastąpiła zmiana użytkownika Instalacji, którym stała się spółka B.-P. Sp. z o.o. Zatem, mając na względzie zmianę użytkownika instalacji z dniem 13 kwietnia 2021 r. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 22 lutego 2022 r. w sprawie danych objętych Krajowym Rejestrem Uwalniania I Transferu Zanieczyszczeń (Dz.U. 2022 poz. 455 ze zm.) spółka B.- P. Sp. z o.o. była zobowiązana:

- zgodnie z § 4 ust. 9 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie danych objętych Krajowym Rejestrem Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń "Zmiany danych niezbędnych do identyfikacji zakładu dokonuje się przez wypełnienie I przesłanie formularza zamieszczonego na stronie internetowej, o której mowa w ust. 1), po zalogowaniu na konto niezwłocznie po zaistnieniu stanu faktycznego uzasadniającego dokonanie aktualizacji tych danych". Natomiast zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia "Szczegółowy zakres danych niezbędnych do identyfikacji zakładu jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia", w którym jest obowiązek podać prowadzącego instalację - jak ustalono podczas kontroli Spółka nie dokonała zmiany danych użytkownika instalacji;

- zgodnie z art. 236b ust, 1b ustawy Prawo ochrony środowiska "W przypadku zmiany danych niezbędnych do identyfikacji zakładu, o których mowa w ust. 1 pkt 2, prowadzący instalację przekazuje zaktualizowane dane wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska niezwłocznie po tej zmianie" - Spółka nie dokonała zmiany danych Identyfikacyjnych zakładu, jako nowego użytkownika instalacji;

zgodnie z art. 236b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska "Prowadzący instalację obejmującą co najmniej jeden z rodzajów działalności określonych w załączniku I do rozporządzenia [...], który prowadzi tę instalację z przekroczeniem progów wydajności określonych w tym załączniku, przekazuje wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska: dane niezbędne do identyfikacji zakładu, na terenie którego jest prowadzona instalacja" - Spółka nie przekazała danych tut. Organowi.

Mając na względzie ww. przepisy oraz ustalenia stanu faktycznego, podczas kontroli Organ stwierdził, że spółka B.-P. Sp. z o.o., jako nowy użytkownik Instalacji od dnia 13.04.2021 r. nie przekroczyła dopuszczalnych progów transferu odpadów innych niż niebezpieczne. Spółka nie była zobowiązana do złożenia sprawozdania PRTR o wielkości transferu poprzez aplikacje, a zatem nie musiała składać sprawozdania w formie papierowej do WIOŚ w P. . W dniu 25 marca 2022 r. sprawozdanie PRTR za 2021 r. zostało złożone przez spółkę PM[...] B. Sp. j. dla przedmiotowej instalacji przez aplikację oraz przekazane zostało do tut. Organu sprawozdanie w wersji papierowej, sprawozdanie złożył podmiot, który nie był już prowadzącym instalację.

Skarżąca podniosła, że WIOŚ nałożył na Spółkę obowiązek przekazywania zaktualizowanych danych WIOŚ niezwłocznie po zmianie danych niezbędnych do identyfikacji zakładu. Jednak w uzasadnieniu Zarządzenia (ad. 4) WIOŚ zawarł szerszy zakres działań w odniesieniu jakie powinna wykonywać Spółka - obowiązek składania sprawozdania o wielkości emisji. W treści uzasadnienia WIOŚ przedstawił ustalenia kontroli, z których wynika, że Spółka nie przekraczała progów, które nakładałyby na nią obowiązek złożenia sprawozdania. Zdaniem Skarżącej zarządzenie zawiera więc w uzasadnieniu twierdzenia, które nie zostały uwzględnione w treści rozstrzygnięcia i są ze sobą wzajemnie sprzeczne. Nie można mieć bowiem obowiązku, jeżeli nie spełnia się przesłanek jego nabycia wynikających z właściwych przepisów prawa. Powoduje to, że Zarządzenie zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 107 § 1 pkt. 5 i 6 oraz § 3 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 kpa.

Zdaniem Sądu WIOŚ uznał, iż w świetle powołanych przepisów ustawy o ochronie środowiska nie zgłoszono do WIOŚ danych po zmianie podmiotu prowadzącego instalację. Sąd zważył, że z odpowiedzi na skargę wynika, iż jeszcze przed wydaniem zaskarżonego Zarządzenia pokontrolnego – 31 stycznia 2023 i 23 lutego 2023 r. Spółka złożyła do WIOŚ informacje o zmianie danych prowadzącego instalację. Jednocześnie ustalono, iż Spółka nie była zobowiązana do składnia sprawozdania o którym owa w art. 236b ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie środowiska. Zatem zarządzenie w pkt. 4 Zarządzenia pokontrolnego należy odczytywać, jako przypomnienie o obowiązku (na przyszłość) aktualizowania danych w przypadku wystąpienia przesłanek do złożenia takiego sprawozdania. Taka treść nie mieści się jednak w zakresie kierowanych do kontrolowanego zarządzeń usunięcia naruszeń. W przedmiotowym fragmencie stanu faktycznego Skarżąca wszystkie naruszenia już usunęła. Tym samym Sąd uznał, że organ w zakresie pkt. 4 Zarządzenia pokontrolnego naruszył przepis art. 12 ust. 1 pkt. 1 i ust. 2 u.IOŚ, z których wynika, że zarządzenie pokontrolne dotyczyć może wyłącznie naruszeń prawa, które nie zostały wyeliminowane do daty sporządzenia zarządzenia pokontrolnego

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. uchylił pkt. 4 zaskarżonego Zarządzenia pokontrolnego, a na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę w pozostałym zakresie. Mając na względzie, że skarga została uwzględniona w niewielkim zakresie, Sąd na podstawie art. 206 P.p.s.a. odstąpił od zasądzenia od Organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania w całości.