Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 341/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Transport
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.3 par.2,art.269,art.2par.2,art.2par.1pkt1,art.145par.1pkt1lit.a i c,art.153,art.152,art.200;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.77ust.4pkt2 i ust.2,ust.5,ust.6;
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art.92ust.1,art.188pkt3,art.190 ust.1,art.2,art.217,art.45 ust.1,art.178;
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: par.1 ust.1;
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.) Asesor WSA Renata Kantecka Protokolant Anna Gradowska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 17 września 2008 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Pismem z dnia "[...]" B. P. wniosła o zwrot nadpłaty w wysokości 425 zł za wydanie karty pojazdu na samochód osobowy marki Fiat Tempra, w związku z jego rejestracją w dniu "[...]". W piśmie strona powołała uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008r., sygn. akt I OPS 3/07.

Decyzją z dnia "[...]", wydaną na podstawie m.in. art. 207 w związku z art.74 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2005r. nr 8, poz.60 ze zm.), Prezydent Miasta Olsztyn odmówił stwierdzenia nadpłaty w celu zwrotu kwoty 425 zł za wydanie przedmiotowej karty pojazdu.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ stwierdził, iż opłata za wydaną kartę pojazdu została pobrana zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. nr 137, poz.1310 ze zm.). Zgodnie z §1 ust.1 ww. rozporządzenia za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Nadto organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, gdyż postępowanie w sprawie wydania karty pojazdu jest jedynie czynnością materialno-techniczną realizowaną w związku z rejestracją pojazdu. W uzasadnieniu podkreślono także, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006r., sygn. akt U 6/04 (Dz.U. nr 15, poz.119) orzekł, że §1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny z art.77 ust.4 pkt 2 i ust.5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2005r. nr 108, poz.908 ze zm.) oraz art.92 ust.1 i art.217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ale jednocześnie wskazał, iż przepis ten traci moc obowiązującą dopiero z dniem 1 maja 2006r. Powołany przepis obowiązywał w dniu rejestracji pojazdu przez stronę, co oznacza, że strona uiściła opłatę za wydanie karty pojazdu zgodnie z obowiązującym przepisem.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, iż nie jest ważne jak jej wniosek będzie nazwany, istotne jest, że oczekuje ona zwrotu nadpłaconej kwoty za wydanie karty pojazdu. Decyzji zarzuciła naruszenie art.90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, podkreślając, że organy mają obowiązek odmowy zastosowania normy prawa krajowego w razie stwierdzenia jej niezgodności z prawem wspólnotowym. Wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i zwrot niesłusznie pobranej opłaty za kartę pojazdu.

Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach zaskarżonej decyzji Kolegium przytoczyło treść art.2 §2, art.72 §1 i art.74 pkt 3 Ordynacji podatkowej i stwierdziło, że w niniejszej sprawie należy stosować przepisy działu III Ordynacji podatkowej, gdyż opłata za wydanie karty pojazdu mieści się w pojęciu opłat, o których mowa w art.2 §2 Ordynacji. Kolegium zaznaczyło, iż nadpłatę można scharakteryzować jako nienależne świadczenie podatkowe (sytuację świadczenia przez podatnika bez podstawy prawnej).

Za zasadniczą dla stwierdzenia czy w przedmiotowej sprawie powstała nadpłata przy pobraniu opłaty za kartę pojazdu, uznał organ odwoławczy, kwestię analizy treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. Wskazał przy tym, iż Trybunał Konstytucyjny uwzględnił wniosek Ministra Transportu i Budownictwa i uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006r. celem umożliwienia wprowadzenia do tego czasu – bez pozbawiania powiatów odpłatności za ich czynności – nowej, zgodnej z Konstytucją, regulacji. Zdaniem organu, w konsekwencji ograniczenia skutków orzeczenia Trybunału w ramach czasowych, nie powstały pozytywne przesłanki warunkujące możliwość rozstrzygnięcia o powstaniu nadpłaty w niniejszej sprawie. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż nie doszło do powstania nadpłaty w sensie podatkowym, a tym samym decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Powołując się na tezę uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007r., sygn. akt III CZP 35/07, nadmienił, iż strona może domagać się zwrotu nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu na drodze sądowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. P. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art.90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, gdyż opłata przekracza koszty związane z drukiem i dystrybucją i jest ukrytym podatkiem. Zdaniem skarżącej uprawnienie do otrzymania zwrotu nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu jest przesądzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. Wskazała, iż kwota 500 zł obniżona została do wysokości 75 zł w rozporządzeniu Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006r. w sprawie opłat za kartę pojazdu. Na poparcie swojego stanowiska powołała postanowienie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-134/07 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 kwietnia 2008r., sygn. akt II SA/Rz 698/07.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępnie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na decyzje, postanowienia oraz inne akty i czynności organów wskazane w art.3 §2, w odniesieniu do których Sąd stosuje środki przewidziane w art. od 145 do 150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej w skrócie p.p.s.a. Do zadań sądu należy zbadanie, czy zaskarżony akt organu administracji publicznej wydany został zgodnie z prawem materialnym i czy nastąpiło to z zachowaniem odpowiedniej procedury. Zgodność z prawem oznacza przy tym zarówno zgodność z prawem krajowym, jak i prawem wspólnotowym. Z dniem 1 maja 2004r. Polska, na mocy podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003r. w Atenach Traktatu, stała się bowiem członkiem Unii Europejskiej. Zgodnie z art.2 aktu o warunkach przystąpienia, stanowiącego część Traktatu, Polska od dnia przystąpienia związana jest postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot Europejskich i Europejski Bank Centralny. Podkreślić należy, że obowiązek bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego spoczywa na wszystkich organach państw członkowskich Unii.

Rozpoznawana sprawa dotyczy kwestii, która spowodowała szereg wątpliwości tak w zakresie stosowania prawa materialnego, jak i trybu postępowania w przypadku żądania zwrotu zawyżonej opłaty za kartę pojazdu, pobranej na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r., sygn. akt U 6/04 (opublikowanego w Dz.U. nr 15, poz.119 z dnia 30 stycznia 2006r.).

Wskazanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł, że §1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny z art.77 ust.4 pkt 2 i ust.5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym oraz art.92 ust.1 i art.217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie orzekł, iż przepis ten traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006r.

Trybunał stwierdził, że niezgodność zakwestionowanego przepisu z powołanymi przepisami ustawy – Prawo o ruchu drogowym, polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty, wykracza ono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Kwestionowany przepis niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w art.77 ust.4 pkt 2 i ust.5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalił opłatę, uwzględniającą dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Tym samym przepis ten uznał Trybunał za niezgodny z art.92 ust.1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenia uprawnień ustawodawcy. Trybunał wskazał również, iż opłata charakteryzuje się cechami podobnymi do podatku, z tym że w przeciwieństwie do podatków, jest świadczeniem ekwiwalentnym. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, niepozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, Trybunał uznał za sprzeczne z art.217 Konstytucji. Rozwiązanie takie oznacza uregulowanie przez organ wydający akt wykonawczy materii zastrzeżonej do regulacji ustawowej. Opłata ta w części wynikającej z jej podwyższenia stanowi bowiem nową daninę publiczną. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006r. było konsekwencją uwzględnienia wniosku Ministra Transportu i Budownictwa i nastąpiło w celu umożliwienia wprowadzenia do tego czasu - bez pozbawiania powiatów odpłatności za ich czynności - nowej regulacji, zgodnej z postanowieniami Konstytucji.

Wątpliwości co do trybu rozstrzygania żądań zwrotu opłat za kartę pojazdu osób, od których na podstawie zakwestionowanego przepisu taka opłata została pobrana zostały wyjaśnione uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008r., sygn. akt I OPS 3/07 (publ. ONSAiWSA 2008/2/21). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę, iż: "Skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie §1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. nr 137, poz.1310 ze zm.), jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art.3 §2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.).". Jak wynika z uzasadnienia uchwały, do powyższego wniosku Sąd doszedł po dokonaniu wnikliwej analizy charakteru opłaty na gruncie Prawa o ruchu drogowym i zasad jej pobierania oraz po odniesieniu się do uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego i uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007r., sygn. akt III CZP 35/07. Stwierdził, że opłata za wydanie karty pojazdu nie ma charakteru podatkowego, gdyż jej głównym celem jest zrekompensowanie poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty pojazdu. Skoro uiszczona opłata nie stanowiła realizacji obowiązku o charakterze podatkowym, do załatwienia sprawy o zwrot opłaty nie mogą mieć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej o zwrocie podatku. Nie ma również podstaw do przyjęcia, iż taką sprawę organ może załatwić w drodze decyzji administracyjnej, stosując przepisy Kodeksu Postępowania Administracyjnego, ponieważ ustawa Prawo o ruchu drogowym w ogóle nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat, a z przepisów Kodeksu nie można wyprowadzić zasady, iż każde żądanie skierowane do organu wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Ponieważ obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, to obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa. Organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej.

Powyższa uchwała z mocy art.269 p.p.s.a. jest wiążąca dla sądów administracyjnych i skład orzekający w niniejszej sprawie jest obowiązany ją respektować. Jednakże nie tylko z tego względu Sąd nie podziela stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do trybu rozstrzygnięcia – decyzją opartą o przepisy Ordynacji podatkowej. Fakt, że opłaty stanowiły dochód budżetów powiatowych wyklucza stosowanie do nich Ordynacji podatkowej, co wynika z treści art.2 §2 w związku z art.2 §1 pkt 1 tej ustawy. Przede wszystkim zauważyć należy, że żaden organ nie był zobowiązany do ich określenia lub ustalenia, o czym mowa w wymienionych przepisach.

Należy wskazać, że w przypadku zakwalifikowania stanowiska organu odnośnie zgłoszonego przez stronę żądania jako "innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej" dotyczącego "uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego jest oceniana na podstawie art.52 §3 oraz art.53 §2 p.p.s.a.

Mając na uwadze art.45 ust.1 w związku z art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Sąd stwierdza, że "załatwienie" sprawy przez organy obu instancji w drodze decyzji i zastosowanie się skarżącej do pouczeń w nich zawartych nie może jej szkodzić. Ponadto Sąd stwierdza, że w sytuacji gdy strona, składając wniosek, powołała się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, to obowiązkiem organu było zapoznanie się z jej treścią i odniesienie się do stanowiska NSA.

Merytorycznie, w rozpatrywanej sprawie Sąd zobowiązany jest do wypowiedzenia się w kwestii oceny, czy wobec orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. sygn. U 6/04 stwierdzającego, iż zakwestionowany przepis § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r., którego utratę mocy obowiązującej wskazano na dzień 1 maja 2006r., mógł on stanowić podstawę do pobrania w dniu 8 lutego 2006r. opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł.

Według art. 188 pkt 3 Konstytucji RP, Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami.

Ocena skutków orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stanowi zagadnienie bardzo złożone. Odwołując się do tekstu ustawy zasadniczej należy wskazać, że w myśl art.190 ust.1 Konstytucji mają one moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zatem wiążą wszystkie podmioty prawa, w tym organy władzy publicznej. Z kolei zgodnie z art.190 ust.3 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia o niekonstytucyjności przepisu przez Trybunał Konstytucyjnego jest utrata mocy obowiązującej tego przepisu z dniem wejścia w życie orzeczenia, w dniu jego publikacji bądź w innym, określonym przez Trybunał terminie. Zauważyć należy, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu tworzy nowy stan prawny dopiero od chwili wejścia w życie wyroku, przy czym trzeba mieć na uwadze, że utrata mocy obowiązującej przepisu, wynikająca z rozstrzygnięcia Trybunału jest czymś innym aniżeli uchylenie przepisu w wyniku aktu prawotwórczego uprawnionego organu. Skutek w postaci utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu – jest usunięciem swoistej patologii normatywnej z systemu prawnego, a nie zwyczajną zmianą stanu prawnego. Kwestią sporną zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie jest to czy i jakie skutki wywołuje utrata mocy obowiązującej określonego aktu normatywnego w zakresie praw i obowiązków pod rządem przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją. Skala poglądów jest szeroka : od stanowiska, że orzeczenia działają wstecz, od daty wejścia w życie kwestionowanego przepisu do tezy, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego rodzą skutki na przyszłość, od daty ogłoszenia wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność (por. M.Florczak-Wątor "Orzeczenia TK i ich skutki prawne", Poznań 2006, s.68). Zdaniem Sądu podstawę prawną dla przyjęcia poglądu o wstecznej mocy obowiązującej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego można wywieść z art.190 ust.4 Konstytucji, który dopuszcza wznowienie postępowania, uchylenie decyzji i innych rozstrzygnięć, na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. Z treści powyższej normy wynika, że zakładany w niej cel powinien być realizowany przez wszelkie środki prawne pozostawione do dyspozycji stronom i sądom dla osiągnięcia efektu ponownego rozstrzygnięcie sprawy na podstawie stanu prawnego, po wyeliminowaniu niekonstytucyjnego przypisu.

Niezależnie od powyższego wyjaśnić należy, iż w zasadzie brak jest rozbieżności w orzecznictwie sądowym i doktrynie co do tego, że z mocy art.178 ust.1 Konstytucji - sąd może w toku rozpoznawania sprawy oceniać, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. Uprawnienie każdego sądu rozpoznającego sprawę do oceny czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą było i jest przyjmowane zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w tym względzie najpełniej zostało wyrażone w postanowieniu z dnia 13 stycznia 1998r. sygn. 2/978 (OTK Z 1998r., nr 1 poz. 4), w którym Trybunał stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany. Wielokrotnie w tej kwestii wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny ( zob. w uchwałach NSA z dnia 30 października 2000r. sygn. OPK 13/00, pub. ONSA z 2001r. Nr 2 pos. 63, z 15 grudnia 2000r. sygn. OPK 20-22/00, pub. ONSA z 2001r. Nr 3, poz. 104, z dnia 22 maja 2000r. sygn. OPS 3/00, pub. ONSA z 2000r. Nr 4, poz. 136, w wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2006r. sygn. I OPS 4/05, niepublikowany).

W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega jednak na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez Sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy pomimo, że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym.

W momencie orzekania w niniejszej sprawie obowiązuje nowy akt prawny rangi podustawowej - rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 59, poz. 421) - w którym określono wysokość opłaty za kartę pojazdu w wysokości 75 zł, jako adekwatną do zapisanych w ust. 5 art. 77 ustawy Prawo o ruchu drogowym kosztów druku i dystrybucji tych kart pojazdu. Powyższa okoliczność nie ma wpływu na rozpatrzenie sprawy, skoro Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonego aktu lub podjętej czynności administracyjnej w dacie wydania takiego aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności administracyjnej.

Nie budzi zaś wątpliwości Sądu okoliczność, iż pobrana opłata za kartę pojazdu na mocy zakwestionowanego przepisu rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003r. nie jest zgodna z treścią delegacji ustawowej, bowiem wykracza poza te ramy stosując zawyżoną stawkę opłaty za kartę pojazdu o koszty, które nie zostały wyszczególnione w przepisie ustawowym, co potwierdza chociażby stanowisko przedstawiciela Ministra Transportu i Budownictwa wyrażone na rozprawie w dniu 17 stycznia 2006r. przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie wyżej powołanej (sygn. U 6/04).

Jak już wyżej stwierdzono, Sąd działając w ramach art. 178 ust. 1 Konstytucji RP ma możliwość dokonania samodzielnej oceny konstytucyjności przepisu § 1 pkt 1 wskazanego rozporządzenia. Z uwagi na różnicę w skutkach prawnych takiego stwierdzenia, które w przypadku kontroli dokonywanej przez Sąd skutkują jedynie w indywidualnie rozstrzyganej sprawie, zaś w przypadku stwierdzenia niezgodności z przepisami ustawy dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny dotyczą generalnie wszystkich, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanął na stanowisku konieczności uwzględnienie innych norm Konstytucji, nie stanowiących wzorca kontroli dla zakwestionowanego przepisu, z uwagi na związanie Trybunału Konstytucyjnego zakresem wniosku o zbadanie jego konstytucyjności. Chodzi tu o zasadę niedyskryminacji i równości wobec prawa ustanowioną w art.32 Konstytucji, a także zgodność świadczenia, które Trybunał Konstytucyjny, przez jego nieadekwatność, uznał za mające charakter podatkowy – z prawem unijnym.

Wskazać należy, że w tej kwestii wypowiedział się Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007r. w trybie prejudycjalnym w sprawie C-134/07 Piotr Kawala v. Gmina Miasta Jaworzna.

ETS w sprawie tej stwierdził, że: "Artykuł 90 akapit pierwszy WE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak ta przewidziana w §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany." W punkcie 36 opisanego orzeczenia ETS jednoznacznie stwierdził, że sporna opłata jest objęta zakazem z art.90 akapit 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

Sąd zwraca uwagę, iż jedyną sytuacją, w której organ administracji publicznej może odmówić zastosowania przepisu aktu wykonawczego, jak podkreśla się w doktrynie oraz co wynika z dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych, jest sytuacja, w której sąd administracyjny kontrolując legalność zaskarżonej decyzji bądź czynności odmówi zastosowania przepisu aktu podustawowego, sprzecznego z ustawą. Wówczas, stosownie do art. 153 ustawy p.p.s.a organ administracji publicznej przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie związany oceną prawną sądu ( por. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2004. s. 410, wyrok NSA z 7 listopada 2002r. sygn. akt II SA 962/01, niepub., wyrok NSA z 4 lutego 2003r., sygn. akt II SA 1773/01, niepub., wyrok WSA z 16 czerwca 2004r. sygn. akt 6 II SA 1095/03, niepub.)

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 6 w zw. z ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie uprawniało Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej koszt związany z drukiem i dystrybucją takiej karty. Domniemanie konstytucyjności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. zostało obalone z chwilą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego tj. 30 stycznia 2006r. Pobranie opłaty od skarżącej nastąpiło w dniu 8.02.2006r.

Wobec powyższego organ rejestracyjny, który będzie ponownie rozpatrywał sprawę, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. będzie zobowiązany nie zastosować ww. przepisu rozporządzenia.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania (pkt. II) Sąd orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona czynność nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa art. 152 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie uchylono decyzje organów obu instancji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty, a zatem brak jest podstaw aby stwierdzać ich niewykonalność do czasu uprawomocnienia się wyroku