Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 10/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust.7;  art. 50 ust.1 pkt 2 i 4;
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 25; art. 52 ust.1;
journal: Dz.U. 2020 poz 471
law: Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 11 października 2022 r. nr ZOA-VI.7721.27.2021 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie na rzecz skarżącego A. N. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie decyzją z dnia 11 października 2022 r. znak: ZOA-VI.7721.27.2021 – po rozpatrzeniu odwołania A. N. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rykach z dnia 14 lipca 2022 r. znak: NB.7355/Gm.R./l 1/21/2022, nakazującej rozbiórkę drewnianej wiaty o wymiarach zewnętrznych 8,35 m x 4,60 m i wysokości od 3 m do 5,30 m, zlokalizowanej na działce nr ewid.[...] położonej w miejscowości K. [...], gmina R., stanowiącej współwłasność L. M., A. N. i J. N. – uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., aktualny t.j. – Dz. U. z 2023 r. poz. 682, dalej jako "Pr.bud.") nakazał inwestorowi, tj. A. N., rozbiórkę drewnianej wiaty o wymiarach zewnętrznych 8,35 m x 4,60 m i wysokości od 3 m do 5,30 m, zlokalizowanej na działce nr ewid.[...], położonej w miejscowości K. [...], gmina R., stanowiącej współwłasność L. M., A. N. i J. N..

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następująco okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

Pismem z dnia 7 czerwca 2021 r. D. P. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rykach o weryfikacje legalności i prawidłowości wykonanych robót budowlanych przy budowie drewnianego obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] w miejscowości K.. Wnioskodawca podniósł, że konstrukcja obiektu została wykonana z drewnianych podkładów odzyskanych z taboru kolejowego i nasączona substancjami łatwopalnymi nieprzeznaczonymi do impregnacji drewna. W ocenie wnioskodawcy, zastosowane materiały i technologie, jak również odległości od innych obiektów, będą sprzyjały rozprzestrzenianiu się ognia

Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 7 lipca 2021 r. organ I instancji ustalił na działce nr ewid.[...], stanowiącej współwłasność L. M., A. N. i J. N., znajduje się wiata o konstrukcji drewnianej i wymiarach w rzucie poziomym 8,50 m x 4,60 m, składająca się z sześciu słupów posadowionych na bloczkach betonowych o przekroju 25 cm x 15 cm każdy. Na ww. słupach wsparta jest drewniana konstrukcja dachu (o dwóch różnych wysokościach), pokrytego blachą, ze spadkiem w kierunku działki inwestora. Na długości 6,55 m wysokość wiaty wynosi od 3,10 m do 3,85 m, zaś na długości 1,95 m jej wysokość wynosi od 4,40 m do 4,65 m. Wyższa konstrukcja dachu wiaty osłania równocześnie istniejące wejście na poddasze murowanego budynku gospodarczego znajdującego się na ww. działce. Wejście na poddasze budynku gospodarczego odbywa się za pomocą drabiny. Wiata posiada niezależną konstrukcję słupową i jedną ścianę osłonową (słupy obite deskami) usytuowaną w granicy z działką nr ewid.[...] należącą do D. P.. Wody opadowe z dachu odprowadzane są za pomocą rynien i rur spustowych. Wiata nie posiada instalacji. Przeznaczona jest do składowania sprzętu rolniczego. Została wybudowana przez A. N. w 2017 r. po uprzednim rozebraniu starej wiaty będącej w złym stanie technicznym. Ustalono także, że w granicy działek nr ewid.[...] i [...] pozostał fundament o szerokości 20 cm i długości 4,9 m po poprzedniej wiacie. Na działce nr ewid.[...] znajduje się również budynek mieszkalny.

Decyzją z dnia 31 sierpnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rykach umorzył postępowanie administracyjne w sprawie powyższego obiektu.

Na skutek odwołania D. P. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 12 listopada 2021 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Organ drugiej instancji uznał, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, wynikającym przede wszystkim z braku dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy.

Rozpatrując sprawę po raz drugi organ I instancji w dniu 21 grudnia 2021 r. ponownie przeprowadził oględziny na działce nr ewid.[...], w wyniku których w zasadniczym zakresie potwierdzono ustalenia dokonane podczas oględzin z dnia 7 lipca 2021 r., przy czym w zakresie wymiarów przedmiotowego obiektu ustalono, że na długości 6,40 m wysokość wiaty wynosi od 4,40 m do 3,0 m, zaś na długości 1,95 m - od 5,30 m do 3,0 m. Doprecyzowano ponadto, że ściana osłonowa wiaty usytuowana jest w odległości 12 cm od krawędzi fundamentu o szerokości 0,20 m i długości 4,90 m, który pozostał w granicy działek nr ewid.[...] i [...] po poprzedniej wiacie. Wiata usytuowana jest stroną południową przy istniejącym na działce nr ewid.[...] murowanym budynku gospodarczym, stroną północną w odległości 6,60 m od drewnianego budynku gospodarczego o wymiarach 5,95 m x 3,0 m zlokalizowanego na działce nr ewid.[...], a stroną zachodnią w odległości 3,60 m od obiektu konstrukcji drewnianej znajdującego się na działce sąsiedniej nr ewid.[...] Odległość wiaty od drewnianej stodoły zlokalizowanej na działce nr ewid.[...] wynosi natomiast 13,8 m. Stwierdzono również, że drewniana ściana wschodnia wiaty, usytuowana przy granicy działki, nie spełnia wymogów ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Podczas oględzin w wiacie przechowywane były stare ramy okienne oraz kilka desek. Konstrukcja wiaty składa się z drewnianych słupów o przekroju prostokątnym, których wymiary zbliżone są do wymiarów podkładów kolejowych. Wiata nie posiada instalacji. Przeznaczona jest do składowania sprzętu rolniczego.

Obecny podczas oględzin A. N. przyznał, że ściana wschodnia wiaty nie jest usytuowana w granicy z działką nr ewid.[...], lecz jest odsunięta od tej granicy o ok. 20 cm. Ponadto oświadczył, że jego ojciec J. N. w 2017 r. zgłosił się do Starostwa Powiatowego w Rykach budowę przedmiotowej wiaty, lecz został wówczas poinformowany o braku konieczności dokonania zgłoszenia. D. P. podtrzymał natomiast twierdzenie, że wiata wykonana jest z podkładów kolejowych niedopuszczonych do stosowania w budownictwie.

W toku postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rykach ustalił również, że zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy Ryki, zatwierdzonym uchwałą nr XIX/123/04 Rady Miejskiej w Rykach z dnia 27 lutego 2004 r. (Dz. Urz. Woj. Lub. Z dnia 14 czerwca 2004 r. Nr 100, poz. 1642) działka nr ewid.[...] częściowo (w zakresie pasa o szerokości ok. 4,5 m) leży w terenie przeznaczonym pod poszerzenie pasa drogowego drogi powiatowej (ozn. 22129 KP), zaś częściowo w terenie przeznaczonym pod zabudowę zagrodową (ozn. CC 5 MR), w odniesieniu do którego plan w § 42 pkt 1 lit. "c" dopuszcza na działce budowlanej sytuowanie budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę granicy tej działki, w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy granicy.

Ustalono także, że działka nr ewid.[...] posiada powierzchnię 1400 m2 i są na niej zlokalizowane trzy wiaty, tj. wiata o wymiarach 5,95 m x 3,0 m zrealizowana na podstawie zgłoszenia z dnia 19 listopada 2013 r. dokonanego przez J. N., wiata o wymiarach 8,90 m x 4,4 m oraz wiata będąca przedmiotem niniejszego postępowania, o powierzchni zabudowy 38,41 m2

Pismem z dnia 11 lutego 2022 r. organ I instancji wezwał A. N., J. N. i L. M. do przedłożenia dokumentów potwierdzających, że wyroby zastosowane przy budowie przedmiotowej wiaty, tj. drewniane elementy konstrukcyjne - słupy i belki, zostały wprowadzone do obrotu zgodnie z przepisami odrębnymi oraz dokumentów potwierdzających, że użyte przy budowie przedmiotowej wiaty wyroby budowlane nie stanowią odpadu niebezpiecznego zgodnie z klasyfikacją odpadów, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779 ze zm., aktualny t.j. – Dz.U. z 2022 r. poz. 699 ze zm., dalej jako "u.o.o.").

W odpowiedzi na wezwanie A. N. przedłożył "Opinię dotyczącą klasyfikacji drewnianych podkładów kolejowych" sporządzoną w dniu 29 listopada 2017 r. przez J. w G. na zlecenie B. w W., w celu stwierdzenia, czy drewniane podkłady kolejowe pochodzące z linii kolejowej modernizowanego odcinka T.-K., miejsce poboru próby - stacja kolejowa K., tor nr 1 km 45.000, stanowią odpady niebezpieczne. Na podstawie przeprowadzonych badań w opinii tej stwierdzono, że wskazaną partię podkładów kolejowych należy kwalifikować jako odpad inny niż niebezpieczny, o kodzie: 17 02 01.

Pomimo wezwania A. N. nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego, że podkłady kolejowe wykorzystane do budowy przedmiotowej wiaty pochodzą z partii objętej przedstawioną opinią oraz, że zostały zakupione od spółki B..

Ustalono również, że w dniu 19 listopada 2013 r. J. N. dokonał zgłoszenia robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę w zakresie utwardzenia działki nr ewid.[...] oraz budowy na tej działce wiaty na sprzęt gospodarczy o wymiarach 6 m x 3 m. Wiata, której dotyczyło to zgłoszenie, nie jest jednak przedmiotem niniejszego postępowania.

Na podstawie powyższych ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rykach decyzją z dnia 14 lipca 2022 r. nakazał rozbiórkę przedmiotowej wiaty drewnianej o wymiarach zewnętrznych 8,35 m x 4,60 m i wysokości od 3 m do 5,30 m, zlokalizowanej na działce nr ewid.[...], stanowiącej współwłasność L. M., A. N. i J. N..

Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł A. N.. Kwestionując zapadłe rozstrzygnięcie podniósł, że chęć budowy spornej wiaty została zgłoszona do Starostwa Powiatowego w Rykach. Podkreślił, ze przedmiotowa wiata powstała w miejscu wcześniej istniejącej wiaty, będącej w złym stanie technicznym. Odwołujący się podtrzymał tez twierdzenie, że materiał użyty do budowy wiaty (słupy, belki) został zakupiony w firmie B. i nie stanowi odpadu niebezpiecznego.

Po rozpatrzeniu odwołania Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał za konieczne skorygowanie decyzji organu I instancji ze względu na brak określenia w niej adresata obowiązku rozbiórki. Organ odwoławczy zauważył, że z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 7 lipca 2021 r. wynika, iż wiatę wykonał w 2017 r. A. N.. Z tego względu, uchylając decyzję organu I instancji, organ odwoławczy nałożył obowiązek rozbiórki przedmiotowego obiektu na A. N. – jako inwestora robót budowlanych.

Organ II instancji przyznał, ze przedmiotowa wiata – wobec faktu, iż posiada ona powierzchnię zabudowy wynoszącą 39,1 m2 i znajduje się na działce o powierzchni 1400 m2, na której znajduje się budynek mieszkalny i łącznie zlokalizowane są trzy wiaty – spełnia wymagania określone w art. 29 ust. 2 pkt 2 Pr.bud., zwalniające z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia. W ocenie organu odwoławczego, w przypadku spornej wiaty zachodzą jednak okoliczności określone w art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Pr.bud.

Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że przedmiotowa wiata służy do przechowywania sprzętu gospodarczego i rolniczego, a więc pełni funkcję użytkową budynku i w związku z tym mają do niej zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm., dalej jako "r.w.t."). W myśl § 272 ust. 3 r.w.t. budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony działki sąsiedniej ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej, określonej w § 232 ust. 4 i ust. 5. Przedmiotowa wiata usytuowana jest w odległości ok. 20 cm od granicy działki sąsiedniej nr ewd. [...], ścianą wykonaną z materiałów palnych (drewnianych desek), czyli w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Ponadto usytuowanie obiektu gospodarczego w odległości 20 cm od granicy działki sąsiedniej narusza § 12 ust. 4 pkt 3 ww. rozporządzenia, który dopuszcza w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne ora przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 rozporządzenia, budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi.

Organ odwoławczy zgodził się również ze stanowiskiem organu I instancji, iż konstrukcja wiaty została wykonana z podkładów kolejowych, które znajdują się w katalogu odpadów niebezpiecznych, o którym mowa w art. 4 ust. 3 u.o.o., zawartym w rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10, dalej jako "r.k.o."), pod pozycją oznaczoną symbolem 17 02 04* - jako odpady drewna, szkła i tworzyw sztucznych zawierające lub zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi (np. drewniane podkłady kolejowe). Zastosowanie jako elementów konstrukcyjnych przedmiotowej wiaty (słupów, belek) drewnianych podkładów kolejowych (podrozjazdnic), które są odpadem niebezpiecznym, narusza art. 5 ust. 1 pkt 1 Pr.bud. Ponadto organ odwoławczy powołał treść art. 10 Pr.bud. określającego wymagania dotyczącej wyrobów stosowanych przy wykonywaniu robót budowlanych. Podkreślił w tym kontekście, że odpady w postaci podkładów kolejowych nie zostały wprowadzone do obrotu czy udostępnione na rynku krajowym zgodnie z przepisami odrębnymi. Takie wyroby podlegają utylizacji i nie mogą być powtórnie wykorzystywane w budownictwie.

W ocenie organu II instancji, w rozpatrywanej sprawie brak jest możliwości doprowadzenia przedmiotowej wiaty do stanu zgodnego z prawem z uwagi na opisane naruszenie przepisów techniczno-budowlanych określonych w r.w.t. oraz ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Doprowadzenie wiaty do stanu zgodnego z prawem wiązałoby się z jej rozbiórką i budową nowej wiaty z zastosowaniem wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku krajowym zgodnie z odrębnymi przepisami i zamierzonym zastosowaniem, ze ścianą oddzielenia przeciwpożarowego usytuowaną bezpośrednio przy granicy działki o wymaganej przepisami odporności ogniowej.

A. N. zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze wniósł jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz stwierdzenie jej nieważności. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postepowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił:

1) naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 29 w zw. ż art. 30 § 1 k.p.a. poprzez skierowanie decyzji do podmiotu nieposiadającego zdolności administracyjnoprawnej, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkuje jej nieważnością;

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz brak rozważenia przez organ możliwości wykonania prac naprawczych w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem oraz zaniechanie przez organ należytego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

- art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej:

2) przepisów prawa materialnego tj. art. 51 ust. 1 i 7 Pr.bud. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nakazaniu rozbiórki całej wiaty, w sytuacji, gdy doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem możliwe jest poprzez wykonanie prac naprawczych.

W uzasadnieniu skargi skarżący odniósł się w pierwszej kolejności do zarzutu przypisującego zaskarżonej decyzji wadę kwalifikowaną dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności. W tym kontekście podniósł, że jego ojciec J. N., który był inwestorem przedmiotowej wiaty, zmarł w dniu 7 listopada 2022 r. Skarżący wskazał, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej rażąco narusza prawo i uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślił, że na ocenę istnienia tej wady nie ma wpływu to, czy organ wiedział o śmierci strony oraz, czy jego niewiedza była zawiniona.

Rozwijając pozostałe zarzuty skargi skarżący podniósł, że inwestorem spornej wiaty oraz współwłaścicielem nieruchomości – w czasie jej powstania – był jego ojciec J. N.. Tymczasem nakaz rozbiórki skierowano do skarżącego, który jest współwłaścicielem nieruchomości jedynie w 1/3 części. Powołując się na poglądy orzecznictwa skarżący podniósł, że jeżeli obiekt budowlany jest własnością kilku osób, nakaz rozbiórki tego obiektu powinien być, co do zasady, skierowany do wszystkich współwłaścicieli, a nie tylko do jednego z nich, gdyż rozbiórka obiektu budowlanego jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu w rozumieniu art. 199 Kodeksu cywilnego. Nie można wykluczyć sytuacji, w której adresatem decyzji będzie wyłącznie jeden ze współwłaścicieli nieruchomości, z tym że winien nim być ten współwłaściciel, który był inwestorem i wzniósł obiekt budowlany bez zgody pozostałych współwłaścicieli lub bez ich wiedzy.

Skarżący podtrzymał stanowisko, iż podkłady kolejowe, z których częściowo wykonano wiatę, były bezpieczne. Wyjaśnił jednocześnie, że po 5 latach od powstania wiaty nie dysponuje już żadnym potwierdzeniem ich zakupu. W ocenie skarżącego, skoro jednak jedynie 10 słupków zostało wykonanych z podkładów, możliwa jest ich wymiana. Nadto skarżący stwierdził, że jest w stanie postawić ścianę ognioodporną lub zabezpieczyć obiekt w inny sposób wskazany w przepisach prawa.

W odpowiedzi na skargę Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Nie wszystkie jednak z podniesionych w skardze zarzutów co do legalności tego rozstrzygnięcia uznać można za słuszne.

W szczególności na uwzględnienia nie zasługuje zarzut najdalej idący, albowiem przypisujący zaskarżonej decyzji wadę rażącego naruszenia prawa, będącą zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podstawą stwierdzenia nieważności decyzji. Przypomnieć należy, że skarżący dopatruje się rażącego naruszenia prawa zaskarżoną decyzją w rzekomym skierowaniu jej do podmiotu nieposiadającego osobowości prawnej, tj. do osoby zmarłej, którą w tym przypadku jest jego ojciec J. N.. Zarzut ten pozbawiony jest podstaw z tego względu, że - jak wynika z dołączonej do akt sprawy kopii skróconego odpisu aktu zgonu (k. 5 akt sądowych) oraz z wyjaśnień samego skarżącego - J. N., który jako współwłaściciel działki nr [...] w miejscowości K. [...] istotnie brał udział w charakterze strony w zakończonym zaskarżoną decyzją postępowaniu administracyjnym dotyczącym posadowionej na tej nieruchomości wiaty i do którego decyzja ta również została skierowana, zmarł w dniu 7 listopada 2022 r. Tymczasem zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana w dniu 11 października 2022 r. Co więcej, w dniu 18 października 2022 r. została ona J. N. skutecznie doręczona (potwierdzenie odbioru – k. 19 akt adm. II inst.). J. N. zmarł zatem już po wydaniu zaskarżonej decyzji, a w tej sytuacji nie sposób uznać, że decyzja ta – jako skierowana również do niego – została skierowana do osoby zmarłej.

Ubocznie w tym miejscu należy wyjaśnić, że w związku z tym, iż śmierć J. N. miała miejsce w okresie po wydaniu zaskarżonej decyzji, a przed wniesieniem skargi, a więc przed wszczęciem postępowania sądowego, J. N. nie stał się uczestnikiem tego postępowania i tym samym nie zachodziły podstawy, by postępowanie to z powodu jego śmierci zawiesić w oparciu o art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Z kolei udział następców prawnych J. N. w niniejszym postępowaniu sadowym – jako osób, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym – zależny był od złożenia przez nich wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd za uzasadniony uznał natomiast zarzut błędnego określenia adresata nałożonego tą decyzją obowiązku rozbiórki.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, wobec daty wszczęcia przedmiotowego postępowania administracyjnego (14 czerwca 2021 r.) oraz treści art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy Pr. bud. w brzmieniu nadanym wskazaną ustawą nowelizującej, obowiązującym od 19 września 2019 r.

Art. 52 ust. 1 Pr.bud. w brzemieniu nadanym tą nowelizacją stanowi natomiast, że obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.

Nowe brzmienie art. 52 ust. 1 Pr.bud. rozstrzyga zatem, że nakazy i zakazy nakłada się na inwestora, natomiast jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego (por. A. Plucińska-Filipowicz (red.), M. Wierzbowski (red.), Prawo budowlane. Komentarz, wyd. IV, WKP 2021, teza 3 do art. 52).

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności protokołów przeprowadzonym w toku postępowania administracyjnego oględzin, nie budzi żadnych wątpliwości, że roboty budowlane przy budowie drewnianej wiaty będącej przedmiotem tego postępowania, zostały w całości zakończone – i to jeszcze przed jego wszczęciem (wszakże w toku postepowania zbędne już było wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 Pr.bud.). W tej sytuacji, zgodnie z art. 52 ust. 1 Pr.bud., nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu nie mógł już zostać skierowany do jego inwestora, lecz należało taki nakaz skierować do właściciela nieruchomości, na której obiekt ten został zrealizowany. Skoro zaś nieruchomość, na której posadowiono sporny obiekt (działka nr [...]) jest przedmiotem współwłasności kilku osób (w dacie orzekania przez organy - L. M., A. N. i J. N., zaś obecnie - L. M., A. N. oraz spadkobierców J. N.), obowiązek rozbiórki przedmiotowej wiaty powinien zostać nałożony na wszystkich współwłaścicieli solidarnie, albowiem rozbiórka obiektu budowlanego jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu, w rozumieniu art. 199 Kodeksu cywilnego. Podkreślić należy, że stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie i doktrynie (por. wyroki NSA: z dnia 10 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 66/12; z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2224/17; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 112/10; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Go 440/21; A. Gliniecki (red.) Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, WK 2016, teza 2 do art. 52, wraz z powołanym tam orzecznictwem).

Ubocznie wypada zauważyć, że nawet gdyby w okolicznościach niniejszej sprawy nałożenie obowiązku rozbiórki na inwestora było dopuszczalne, uczynienie adresatem tego obowiązku A. N. i tak nie mogłoby zostać uznane za prawidłowe, albowiem przypisanie temu współwłaścielowi nieruchomości roli inwestora budzi wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału. Założenie organu odwoławczego, że to A. N. jest inwestorem spornego obiektu, opiera się wyłącznie na lakonicznym stwierdzeniu zawartym w protokole oględzin z dnia 7 lipca 2019 r., iż (cyt.) "Pan A. N. wiatę wykonał w 2017 po uprzednim rozebraniu starej wiaty (...)". Tymczasem już podczas kolejnych oględzin przeprowadzonych w dniu 21 grudnia 2021 r. A. N. wskazywał, że to J. N. próbował dokonać zgłoszenia budowy spornej wiaty, zaś w skardze kategorycznie stwierdził, że to jego ojciec był inwestorem robót budowlanych. Rozbieżność powyższych oświadczeń poddaje w wątpliwość zasadność przypisania skarżącemu roli inwestora robót budowlanych. Precyzyjne ustalenie tej kwestii jest jednak aktualnie zbędne wobec zakończenia robót budowlanych i związanej z tym faktem konieczności uczynienia adresatem rozbiórki współwłaścicieli nieruchomości, na której sporna wiata została posadowiona.

Niezależnie od opisanej wyżej wady zaskarżonej decyzji wynikającej z naruszenia art. 52 ust. 1 Pr.bud. przy określeniu jej adresata, Sąd co do istoty podziela ocenę organów o niezgodności z prawem spornej wiaty, która czyni koniecznym orzeczenie o jej rozbiórce na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 Pr.bud.

Przypomnieć należy, że przedmiotowa wiata posiada powierzchnię zabudowy 39,1 m2. Posadowiona została na działce o powierzchni 1400 m2, na której znajduje się budynek mieszkalny oraz - poza przedmiotową wiatą - dwie inne wiaty, tj. wiata o wymiarach 5,95 m x 3 m, zrealizowana na podstawie zgłoszenia z dnia 19 listopada 2013 r. dokonanego przez J. N., oraz wiata o wymiarach 8,90 m x 4,40 m. Uwzględniając powyższe ustalenia stwierdzić należy, że przedmiotowa wiata, z mocy art. 29 ust. 2 pkt 2 Pr.bud., była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz obowiązku dokonania zgłoszenia. Przepis ten stanowi bowiem, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki.

Powyższe nie oznacza jednak, że przedmiotowa wiata nie podlega kontroli organów nadzoru budowlanego pod kątem jej zgodności z prawem. Obiekty zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia mieszczą się bowiem w dyspozycji art. 50 i 51 Pr.bud. Zatem środki przewidziane w art. 51 Pr. bud. organ nadzoru budowlanego może i powinien zastosować także w przypadku robót budowlanych (obiektów) niewymagających wprawdzie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, które jednak są wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2), czy też w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4).

Przeprowadzone w sprawie postępowanie wykazało, że przedmiotowa wiata wykorzystywania jest do przechowywania sprzętu gospodarczego i rolniczego. Takie ustalenie co do funkcji przedmiotowego obiektu wynika chociażby z wniosków zawartych w protokole oględzin z dnia 21 grudnia 2021 r. i nie jest przez skarżącego kwestionowane. Ustalenie to determinuje natomiast konieczność przyjęcia, że w stosunku do spornej wiaty mają zastosowanie przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (r.w.t.). Rozporządzeniem tym – w świetle jego § 2 pkt 1 – objęte są bowiem nie tylko budynki, lecz również budowle nadziemne i podziemne spełniające funkcje budynków.

Zgodnie z § 12 ust. 2 r.w.t. sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 (tj. w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę granicy), dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość. Jak prawidłowo ustaliły organy, w niniejszej sprawie plan miejscowy dopuszcza taką możliwość. Nieruchomość, na której zrealizowano sporny obiekt, objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Ryki, zatwierdzonego uchwałą nr XIX/123/04 Rady Miejskiej w Rykach z dnia 27 lutego 2004 r. (Dz. Urz. Woj. Lub. Z dnia 14 czerwca 2004 r. Nr 100, poz. 1642). Zgodnie z tą uchwałą działka nr ewid.[...] częściowo (w zakresie pasa o szerokości ok. 4,5 m) leży w terenie przeznaczonym pod poszerzenie pasa drogowego drogi powiatowej (ozn. 22129 KP), zaś częściowo w terenie przeznaczonym pod zabudowę zagrodową (ozn. CC 5 MR), w odniesieniu do którego plan w § 42 pkt 1 lit. "c" dopuszcza na działce budowlanej sytuowanie budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę granicy tej działki, w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy granicy.

Ponadto stosownie do § 12 ust. 4 pkt 3 r.w.t., w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, dopuszcza się budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób uznać, że usytuowanie spornej wiaty odpowiada warunkom wynikającym z powyższych przepisów. Jako obiekt pełniący funkcję budynku gospodarczego, nie spełnia ona wymogu określonego w § 12 ust. 4 pkt 3 r.w.t. już tylko z tego względu, że jej długość przekracza 6,5 m. Przedmiotowa wiata narusza jednak powołane przepisy rozporządzenia oraz planu miejscowego przede wszystkim z tego względu, że jest zlokalizowana w odległości ok. 20 cm od granicy pomiędzy działkami nr ewid.[...] i [...]. Przepisy § 12 ust. 2 i ust. 4 pkt 3 r.w.t. zawierają natomiast alternatywę rozłączną, a zaakcentowanie przez prawodawcę bezpośredniości lokalizowania ściany budynku bez otworów przy granicy, bądź też w odległości 1,5 m od granicy wyklucza takie rozumienie tych przepisów, które dopuszcza usytuowanie budynku w dowolnej odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną, byleby mieściła się w przedziale od 1-1,5 m (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1823/16, LEX nr 2542771).

Fakt posadowienia spornej wiaty w odległości 20 cm od granicy, jakkolwiek przesądza o jej niezgodności z ww. przepisami techniczno-budowlanymi – to jednak czyni bezpodstawnym stwierdzenie, że obiekt ten narusza również § 272 ust. 3 r.w.t., który to przepis jedynie w odniesieniu do budynków usytuowanych bezpośrednio przy granicy działki nakłada obowiązek posiadania, od strony działki sąsiedniej, ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Sporna wiata musiałaby być wyposażona w taką ścianę jedynie w przypadku wybudowania jej bezpośrednio przy granicy działki.

Prawidłowa jest natomiast ocena organów, że przedmiotowy obiekt został zrealizowany również z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 10 Pr.bud. Nie jest bowiem kwestia sporną między stronami, że do budowy konstrukcji omawianej wiaty użyto dawnych podkładów kolejowych, które nie stanowią wyrobów budowlanych dopuszczonych do stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych, a co więcej – zgodnie z rozporządzeniem w sprawie katalogu odpadów (r.k.o.) – kwalifikowane są jako odpady niebezpieczne. W świetle tego rozporządzenia, podkłady kolejowe zaliczone zostały do odpadów z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych), o kodzie 17 02 04* - odpady drewna, szkła i tworzyw sztucznych zawierające lub zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi (np. drewniane podkłady kolejowe), gdzie wskazany symbol "*" oznacza odpady niebezpieczne.

O możliwości wykorzystania podkładów kolejowych do budowy spornej wiaty nie może samoistnie świadczyć przedstawiona przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego "Opinia dotyczącą klasyfikacji drewnianych podkładów kolejowych" sporządzona w dniu 29 listopada 2017 r. przez J..A. w G. na zlecenie B..A. w W. – i to niezależnie od faktu, że skarżący w żaden sposób nie potwierdził, iż wykorzystane do budowy konstrukcji spornej wiaty podkłady kolejowe zostały rzeczywiście nabyte od spółki B. i pochodzą z partii podkładów kolejowych objętych ww. opinią. Ponownie podkreślić należy, że zgodnie z r.k.o. zużyte podkłady kolejowe, z uwagi na substancję szkodliwą używaną do ich impregnacji (rakotwórczy olej kreozytowy), stanowią odpad niebezpieczny, a ich ponowne użycie (w sposób inny niż wynikający z ich przeznaczenia) jest ewentualnie możliwe, ale po dokonaniu zmiany ich klasyfikacji z odpadu niebezpiecznego na odpad inny niż niebezpieczny, zgodnie z procedurą przewidzianą w tym zakresie w ustawie o odpadach. Procedura ta wymaga uzyskania wyników badań właściwości odpadów przewidzianych do zmiany klasyfikacji oraz oceny tych wyników badań, wykonanych wyłącznie przez laboratoria, o których mowa w art. 147a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tj.: akredytowane laboratorium w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności lub certyfikowane jednostki badawcze, o których mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach), a następnie - decyzji właściwego marszałka województwa o zmianie klasyfikacji (art. 7 i art. 8 u.o.o.). W przypadku odpadów wykorzystanych przy budowie spornej wiaty brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że były one poddane opisanej procedurze zmiany kwalifikacji odpadu.

Zasadnie zatem orzekające w sprawie organy przyjęły, że sporna wiata narusza przepisy prawa, co wypełnia przesłankę z art. 50 ust. 1 pkt 4 Pr.bud. Wykorzystanie podkładów kolejowych do budowy konstrukcji tego obiektu świadczy ponadto o jego realizacji w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, co dodatkowo wypełnia przesłankę z pkt 2 ww. unormowania. W tej sytuacji objęcie przedmiotowego obiektu procedurą naprawczą skutkującą nakazaniem jego rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr.bud., jest co do zasady uzasadnione przy czym – jak już wyżej wskazano – adresatem wydanego w tym trybie nakazu winni być współwłaściciele nieruchomości, a nie inwestor robót budowlanych. Sąd nie podziela przy tym stanowiska skarżącego, że nakaz rozbiórki jest w analizowanym przypadku środkiem niewspółmiernym do stwierdzonego naruszenia prawa oraz, że możliwe jest doprowadzenie przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem przy zastosowaniu innych środków przewidzianych w art. 51 ust. 1 Pr.bud. Istota niezgodności z prawem przedmiotowej wiaty sprowadza się do jej lokalizacji (odległości od granicy działki) oraz zastosowania odpadów niebezpiecznych, jakim są podkłady budowlane, przy budowie konstrukcji tego obiektu. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że doprowadzenie przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe bez dokonania jego rozbiórki i dopiero następnie jego odtworzenia przy zachowaniu odpowiedniej odległości od granicy (w razie budowy bezpośrednio przy granicy – przy wykonaniu od strony granicy ściany oddzielenia przeciwpożarowego o odpowiedniej klasie odporności ogniowej) oraz przy zastosowaniu dopuszczalnych wyrobów budowlanych. Nakazanie rozbiórki przedmiotowej wiaty nie wyklucza zatem możliwości takiego działania zwłaszcza, że po wykonaniu nakazanej rozbiórki ewentualne ponowne zrealizowanie na działce nr [...] wiaty o powierzchni zabudowy do 50 m2 również będzie zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz dokonania zgłoszenia.

Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uwzględni wszystkie przedstawione wyżej uwagi i wniosku.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I. sentencji wyroku.

Zawarte w pkt II sentencji wyroku orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie ograniczają się do uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 500 złotych, znajduje natomiast uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.