Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 741/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 262 o 1 pkt 2, art. 264 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 772/21 w sprawie ze skargi S. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 17 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 772/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę S. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 17 sierpnia 2021 r. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Burmistrz Miasta i Gminy Łagów wszczął na wniosek skarżącego postępowanie rozgraniczeniowe odnośnie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...] położonymi w miejscowości L., gm. Łagów.

Decyzją z dnia 31 maja 2021 r. Burmistrz Miasta i Gminy Łagów orzekł o rozgraniczeniu powyższych nieruchomości – zgodnie z protokołem oraz szkicem granicznym sporządzonym w dniu 23 lutego 2021 r. przez geodetę uprawnionego Ł. B.

Ponadto w dniu 31 maja 2021 r. Burmistrz Miasta i Gminy Łagów wydał postanowienie, którym ustalił koszty postępowania w sprawie zakończonej decyzją o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w miejscowości L., gm. Łagów, tj. nieruchomości nr [...] z nieruchomością sąsiednią nr [...] w kwocie 4.200 zł i zobowiązał do ich uiszczenia: 1) S. B., współwłaściciela działki nr [...], udział 1/2 – w wysokości 1.050 zł; 2) A. G., współwłaściciela działki nr [...], udział 5/16 – w wysokości 656,25 zł; 3) J. G., współwłaściciela działki nr [...], udział 1/16 – w wysokości 131,25 zł; 4) W. G., współwłaściciela działki nr [...], udział 1/16 – w wysokości 131,25 zł; 5) P. K., współwłaściciela działki nr [...], udział 1/16 – w wysokości 131,25 zł; 6) Gminę Łagów, właściciela działki nr [...] – w wysokości 2.100 zł.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący.

Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2020 r. organ I instancji wszczął postępowanie rozgraniczeniowe na wniosek skarżącego. W wyniku zapytania ofertowego jako najkorzystniejsza wybrana została oferta B. Z geodetą tym w dniu 31 sierpnia 2020 r. podpisano umowę, w której wynagrodzenie ustalono na kwotę 4.200 zł, a termin wykonania umowy na dzień 31 stycznia 2021 r. Aneksem nr 1 do umowy podpisanym w dniu 16 kwietnia 2021 r. przedłużono termin jej realizacji do dnia 30 kwietnia 2021 r. W dniu 11 maja 2021 r. do organu I instancji wpłynęła faktura VAT nr 15/2021 na kwotę 4.200 zł, która została w całości opłacona przez ten organ w dniu 14 maja 2021 r.

Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na wykonanie umowy w całości i uiszczenie przez organ I instancji wynagrodzenia geodety bez potrąceń, zasadnie organ ten zaliczył powyższą kwotę do kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz prawidłowo orzekł o wysokości ich ponoszenia przez strony tego postępowania.

Skargę na powyższe postanowienie wniósł skarżący, podnosząc zarzuty dotyczące czynności podejmowanych przez geodetę w trakcie postępowania rozgraniczeniowego, kwestii sposobu i terminu wykonania umowy oraz rozliczenia z wykonawcą prac geodezyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalając skargę stwierdził, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa, w szczególności art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 152 K.c. i właściwie je zastosował. Koszty postępowania, na które składało się wynagrodzenie geodety upoważnionego do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych, poniesione zostały w interesie stron tego postępowania. Dlatego obowiązkiem ich uiszczenia zasadnie obciążono po połowie zarówno współwłaścicieli działki nr [...] proporcjonalnie do ich udziałów, jak i właściciela działki nr [...]. W konsekwencji, zdaniem Sądu, prawidłowo obciążono kosztami rozgraniczenia współwłaścicieli działki nr [...] proporcjonalnie do udziałów.

Dodatkowo Sąd zauważył, że organ prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe dokonał wyboru wykonawcy prac geodezyjnych w trybie zamówień publicznych i spośród kilku ofert, które wpłynęły do organu, wybrana została oferta przedstawiająca korzystną propozycję cenową. Po drugie, na etapie administracyjnym przeprowadzone zostało postępowanie rozgraniczeniowe i wydana została decyzja w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Ponadto, koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały prawidłowo rozliczone przez organ pomiędzy stronami tego postępowania.

Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśniono, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie kontroluje zgodności z prawem postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, w tym również decyzji orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości. Przedmiotem kontroli jest bowiem postanowienie wydane w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia i zobowiązania do ich uiszczenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. poprzez oddalenie skargi podczas gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności z błędnie wykonanych map i szkiców granicznych przez biegłego geodetę jednoznacznie wynika, że praca wykonana przez geodetę została wykonana wadliwie i jako taka powinna podlegać uzupełnieniu i poprawie;

2) prawa materialnego a to art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że zaniechanie egzekwowania zastrzeżonej w umowie z dnia 31 sierpnia 2020 r. kary umownej przez Burmistrza Miasta i Gminy Łagów nie stanowiło naruszenia art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a.;

3) prawa materialnego a to art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przez jego niezastosowanie i pominięcie przez Sąd I instancji, drugiej część powołanego wyżej przepisu, że wójt, burmistrz (prezydent miasta) w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności przez geodetę powinien był zwrócić dokumentację do poprawy i uzupełnienia, a nie obciążać kosztami sporządzenia błędnej dokumentacji skarżącego.

Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:

1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach;

2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania;

3) zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, a w razie nie uchylenia zaskarżonego wyroku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za pomoc prawną udzieloną z urzędu.

Ponadto w piśmie procesowym z dnia 8 marca 2022 r. skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się prawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., a nadto nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony w ustawowym terminie nie zawnioskowały o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że wyrokiem z dnia 16 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę S. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 17 sierpnia 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy Łagów z dnia 31 maja 2021 r. o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego w sprawie ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością położoną w miejscowości L., gm. Łagów oznaczoną nr [...] z nieruchomością sąsiednią o nr [...] i obciążeniu tymi kosztami po połowie zarówno współwłaścicieli działki nr [...] proporcjonalnie do ich udziałów, jak i właściciela działki nr [...]. W ocenie Sądu I Instancji, który odwołał się m.in. do treści uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, organ dokonał prawidłowej wykładni art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., zasadnie przyjmując, że koszty postępowania zostały poniesione w interesie wszystkich współwłaścicieli nieruchomości objętych rozgraniczeniem oraz właściwie do kosztów postępowania rozgraniczeniowego zaliczył koszty wynagrodzenia geodety. Koszty te były bowiem koniecznymi kosztami postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości.

Z tym stanowiskiem nie zgodził się skarżący kasacyjnie, który podkreślił, że nie podważa ogólnych norm wynikających z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 152 K.c., a jedynie kwestionuje obowiązek ponoszenia jakichkolwiek należności z tytułu błędnie wykonanych, zdaniem strony, dokumentów przez geodetę.

Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W myśl zaś art. 264 § 1 K.p.a., jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy Łagów z dnia 31 maja 2021 r. utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach o ustaleniu kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego zostało wydane w związku z decyzją Burmistrza Miasta i Gminy Łagów z dnia 31 maja 2021 r. kończącą postępowanie, prowadzone w trybie administracyjnym, w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonej w miejscowości L. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z nieruchomością sąsiednią oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] (droga) położoną w miejscowości L., gm. Łagów. Decyzją tą organ zatwierdził przebieg granicy pomiędzy ww. nieruchomościami, a zatem prawidłowo postanowieniem z dnia 31 maja 2021 r. Burmistrz Miasta i Gminy Łagów orzekł w zakresie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, z uwagi na treść art. 264 § 1 K.p.a.

Podkreślić przy tym trzeba, że przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie ustalające koszty dokonanego rozgraniczenia, które wyniosły 4.200 zł i wynikały z podjętych w sprawie czynności przez geodetę, nie zaś kontrola prawidłowości decyzji o rozgraniczeniu. Nie ulega wątpliwości, że na koszty postępowania rozgraniczeniowego składały się czynności geodety Ł. B. ustalone na podstawie złożonej w dniu 18 sierpnia 2020 r. oferty, zawartej w dniu 31 sierpnia 2020 r. umowy, zmienionej następnie aneksem z dnia 16 kwietnia 2021 r. w zakresie dotyczącym terminu realizacji prac, a także dostarczonej w dniu 11 maja 2021 r. faktury VAT. Jak wynika z akt sprawy prace wynikające z tej umowy zostały wykonane a określone w niej wynagrodzenie zostało zapłacone przez Gminę Łagów. Z tych względów nie miały znaczenia dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia argumenty zmierzające do wykazania, że na skutek wadliwego wykonania czynności przez geodetę dokumentacja zawierała błędy, które powinny skutkować jej zwrotem do poprawy i uzupełnienia. Polemika skarżącego kasacyjnie z dokumentami sporządzonymi przez geodetę nie może bowiem wpłynąć na ocenę legalności wydanych w sprawie postanowień. Skoro w odrębnym akcie administracyjnym, tj. decyzji rozgraniczeniowej, organ uznał efekty pracy geodety za poprawne to nie można oczekiwać aby w postępowaniu dotyczącym ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego rolą organu oraz sądu administracyjnego miało być ponowne weryfikowanie, badanie czy wręcz ocena sporządzonych dokumentów. Kwestie te mogłyby stać się natomiast przedmiotem ewentualnych rozważań przez sąd powszechny, po przekazaniu sprawy – w trybie art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Ponadto, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, z uwagi na zawarcie w dniu 16 kwietnia 2021 r. z uprawnionym geodetą aneksu do umowy zmieniającego termin jej realizacji, skutkiem czego nie doszło do obciążenia przewidzianą w umowie karą umowną, nie można uznać, że koszty które w postępowaniu rozgraniczeniowym powstały wyłącznie z winy uczestnika postępowania, tj. Gminy Łagów. Rozgraniczenie prowadzone było w interesie wszystkich stron postępowania i istniała w tej sytuacji podstawa do obciążenia kosztami postępowania m.in. skarżącego kasacyjnie bowiem każda ze stron biorąca udział w postępowaniu rozgraniczeniowym miała interes w ustaleniu przebiegu granic. Kwestie dotyczące dyscypliny finansów publicznych pozostają natomiast poza granicami niniejszej sprawy.

Z tych względów nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

W świetle przedstawionej argumentacji za chybiony należało uznać także zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. bowiem przedstawiona wykładnia przepisów prawa materialnego dowodzi, że w sprawie nie doszło do naruszenia procedury administracyjnej, gdyż wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia prawidłowego ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego zostały wyjaśnione i ustalone.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjnym w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a.