Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2051/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 2.
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
article: art. 165 b par. 1.
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło -Chlabicz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 30 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 476/22 w sprawie ze skargi "A." Sp. z o.o. Spółka komandytowa w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 17 listopada 2021 r. nr 1401-IOC.48.13.2021 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od "A." Sp. z o.o. Spółka komandytowa w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie 1.550 (jeden tysiąc pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 lipca 2022 r., uwzględnił skargę A. Sp. z o.o. w W. Sp. k. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 17 listopada 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, uchylając tą decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2020 r., umarzając postępowanie administracyjne oraz orzekając o kosztach postępowania sądowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

w wyniku przeprowadzonej w dniu 8 sierpnia 2019 r., na drodze S8 w miejscowości O. kontroli pojazdu, którym przewóz wykonywała skarżąca spółka stwierdzono nieprawidłowość polegającą na błędnym wpisaniu w zgłoszeniu SENT [...] numeru rejestracyjnego pojazdu. W zgłoszeniu wpisano numer naczepy [...], a w rzeczywistości towar przewożony był naczepą o numerze rej. [...].

Decyzją z dnia 30 grudnia 2020 r., Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł w związku ze zgłoszeniem niezgodnie ze stanem faktycznym danych dotyczących numeru rejestracyjnego środka transportu w wymienionym zgłoszeniu SENT.

Objętą skargą decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach organ wskazał, że błędne wpisanie numeru środka transportu, którym przewożony był towar, było uchybieniem bardzo istotnym z punktu widzenia realizacji monitorowania przewozu towarów wrażliwych, jakim są paliwa. Powyższego nie zmieniał fakt, że błąd dotyczył jedynie numeru naczepy pojazdu. Podmiot ma obowiązek wpisania do zgłoszenia SENT prawidłowego numeru zarówno ciągnika jak i naczepy, gdyż tylko w takim przypadku organy mają możliwość kontroli przemieszczania towarów objętych systemem monitorowania, a więc realizacji założeń ustawy SENT.

Organ uznał, że w sprawie nie zachodziły przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, wobec czego brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary.

Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję stwierdził, że w sprawie nie powinno dojść do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego albowiem przed doręczeniem postanowienia o wszczęciu postępowania upłynął wyznaczony przez ustawodawcę termin na dokonanie tej czynności. Sąd wskazał przy tym, że podziela tę linię orzeczniczą sądów administracyjnych, która stwierdza, że kontrola przewozu towarów, o której mowa w art. 13 ust. 2 ustawy SENT, jest kontrolą celno-skarbową, wykonywaną w formie określonej ustawą o KAS; przepis art. 165b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325, dalej: O.p.) ma zastosowanie do kontroli celno-skarbowej.

Sąd I instancji wskazał, że kontrola została przeprowadzona w dniu 8 sierpnia 2019 r. i zakończyła się protokołem kontroli sporządzonym tego samego dnia. Wobec tego najpóźniej 6 miesięcy po tej dacie można było wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie. Wszczęcie postępowania nastąpiło natomiast postanowieniem z dnia 30 września 2020 r., doręczonym w dniu 5 października 2020 r. Oznaczało to, że postępowanie administracyjne nastąpiło po upływie 13 miesięcy od zakończenia kontroli, a więc po upływie sześciomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 165b § 1 O.p. Wobec tego Sąd stwierdził, że naruszenie terminu stało na przeszkodzie wszczęciu, a w konsekwencji zakończeniu postępowania w formie decyzji merytorycznej.

W podstawie prawnej wyroku podano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135, art. 145 § 3 oraz art. 200 zw. z art. 205 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. przepisów procesowych mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art,135 oraz art.145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 165b § 1 O.p., poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania z uwagi na uznanie, że termin o którym mowa w art. 165b § 1 Ordynacja podatkowa jest w pełni wiążący do kontroli przewozu towarów jako kontroli celno-skarbowej i znajduje do niej zastosowanie wprost, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego uznania, że organy naruszyły art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej wszczynając bez podstawy postępowanie podatkowe po upływie terminu wskazanego w ww. przepisie oraz wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej, pomimo że art. 165 b§ 1 Ordynacji podatkowej nie znajduje zastosowania w postępowaniu administracyjnym toczącym się w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami, tj. w trybie kontroli przewozu towaru na podstawie art. 13 ww. ustawy.

Podnosząc ten zarzut skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka A. wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie albowiem słuszny jest jej zarzut zmierzający do wykazania, iż Sąd I instancji wadliwie, orzekając o wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji organu z dnia 17 listopada 2021 r., oparł swoją ocenę i kontrolę powołanego rozstrzygnięcia na stanowisku judykatury o zastosowaniu w sprawach kar za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, przepisu art. 165 b§ 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Przypomnienia wymaga, że podstawą uchylenia objętej skargą decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie oraz umorzenia postępowania administracyjnego prowadzonego w tej sprawie było stwierdzenie przez Sąd I instancji, że w sprawie miał zastosowanie termin, o którym mowa w powołanym art. 165 b§ 1 O.p., w konsekwencji czego, w stanie faktycznym sprawy, organ wszczynając postępowanie w sprawie uczynił to po terminie wynikającym z powołanego przepisu. Swoje stanowisko Sąd I instancji oparła na judykatach Naczelnego Sądu Administracyjnego, które kształtowały linię orzeczniczą stwierdzającą, że kontrola przewozu towarów, o której mowa w art. 13 ust. 2 ustawy SENT, jest kontrolą celno-skarbową, wykonywaną w formie określonej ustawą o KAS; przepis art. 165b § 1 O.p. ma zastosowanie do kontroli celno-skarbowej.

Wskazania wobec tego wymaga, że na tle spraw dotyczących administracyjnej kontroli przestrzegania przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, w zakresie terminu wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, w judykaturze Naczelnego Sądu Administracyjnego kształtowały się dwie linie orzecznicze. Pierwsza, na którą jak już wskazano powołał się Sąd I instancji, w której przedstawiono pogląd, że zasadne jest odpowiednie stosowanie art. 165b § 1 O.p. w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie ustawy SENT. Oraz druga linia, zgodnie z którą przyjęto, iż art. 165b § 1 O.p. nie ma zastosowania w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT.

Stwierdzić wobec powyższego należy, że w dacie wyrokowania przez Sąd I instancji dominującą, stabilną, przede wszystkim zaś aktualną stała się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego druga z wymienionych linii orzeczniczych, a więc ta linia, w której stwierdzono, że art. 165b § 1 O.p. nie ma zastosowania w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT.

Potwierdzenie tego stanu prawnego znalazło swój wyraz w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 1/23, w którym odmówiono Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców podjęcia uchwały mającej na celu wyjaśnienie: "Czy przepis art. 165b § 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 1997 r. Nr 137 poz. 926, dalej jako "OP") w zakresie jakim dotyczy terminu wszczęcia postępowania, znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. 2017 poz. 708, dalej jako "Ustawa SENT") oraz art. 26 ust. 5 ustawy SENT oraz art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. 2016 r. poz. 1947, dalej jako "ustawa o KAS")?".

Przyczyną odmowy podjęcia uchwały w zakresie wskazanego zagadnienia było stwierdzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, że po dacie 3 marca 2022 r., w której to dacie wydano wyrok w sprawie o sygnaturze akt II GSK 35/22, linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego została ukształtowana w sposób jednolity i trwały, zgodnie z poglądem ukształtowanym w drugiej linii orzeczniczej - w której Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że przepis art. 165b § 1 O.p. nie ma zastosowania w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Sąd I instancji dokonując kontroli decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 17 listopada 2021 r., wadliwie za wzorzec oceny przyjął powołaną pierwszą linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, która, co należy raz jeszcze podkreśli, w dniu wyrokowania przez WSA w Warszawie została zdominowana przez drugą, wówczas już stabilną linię orzeczniczą NSA. W konsekwencji Sąd I instancji dokonał wadliwej oceny wskazanego rozstrzygnięcia organu administracji skarbowej stosując w sprawie przepis art. 165b § 1 O.p., który jak już wskazano orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego uznało za niemający zastosowania w sprawach, w których stosuje się przepisy ustawy SENT.

Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji mieć będzie na uwadze aktualną linię orzeczniczą i wynikającą z niej wykładnię prawa, w sprawach kar nakładanych za naruszenia przywołanej ustawy SENT.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach, jak w punkcie drugim sentencji wyroku, postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).