Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 454/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.32 ust.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity
article: art.184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie NSA Anna Lech del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 28 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Bk 706/09 w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 706/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę T. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku ustalił, iż orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] lipca 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Białymstoku uznał T. B. winnym naruszenia obowiązku służbowego jakim jest bezstronne wykonywanie kontroli celnej, poprzez dokonanie w dniach [...] listopada 2008 r., [...] grudnia 2008 r., [...] grudnia 2008 r., [...] stycznia 2009 r., [...] lutego 2009 r. na drogowym przejściu granicznym w K., łącznie sześciu odpraw celnych obywatelki Białorusi V. N., którą osobiście zaprosił do kraju oraz zobowiązał się do pokrycia kosztów związanych z jej pobytem i wyjazdem, w tym kosztów ewentualnego leczenia oraz wydalenia z terytorium kraju, tj. naruszenia obowiązku służbowego określonego w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie celnej (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641 ze zm.), § 4 ust. 1 pkt 6, 8 Regulaminu służby/pracy w Urzędzie Celnym w Białymstoku stanowiącym załącznik do decyzji nr 16/2007/A.3 Naczelnika Urzędu Celnego w Białymstoku z dnia 20 lipca 2007 r. w sprawie wprowadzenia w Urzędzie Celnym w Białymstoku regulaminu służby/pracy oraz rozdz. II ust. 5 pkt 1 i 18 indywidualnej karty zakresu obowiązków i uprawnień z dnia 12 listopada 2007 r.

Za naruszenie powyższego obowiązku służbowego T. B. została wymierzona kara dyscyplinarna nagany z ostrzeżeniem.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, iż naganne postępowanie obwinionego polegało w szczególności na nie zgłoszeniu przełożonemu faktu, iż kontrolowana przez niego osoba podróżująca, została zaproszona do kraju na jego osobiste zaproszenie. W związku z takim zgłoszeniem bezpośredni przełożony funkcjonariusza mógłby bowiem wyłączyć danego funkcjonariusza celnego od prowadzenia poszczególnych czynności w kontroli celnej.

Wedle organu, obwiniony nie kwestionował poczynionych ustaleń dotyczących zaproszenia obywatelki Białorusi V. N. do Polski, dokonania jej sześciu odpraw celnych oraz niezgłoszenia bezpośrednim przełożonym tych faktów. Wprawdzie, zgodnie z regulacjami zawartymi w art. 130 § 1 Ordynacji podatkowej, obwiniony nie podlegał obligatoryjnemu wyłączeniu przy dokonaniu odprawy zaproszonej przez siebie cudzoziemki, niemniej jednak obowiązek taki wynikał z unormowań zawartych w art. 130 § 3 Ordynacji podatkowej, który stanowi, iż wyłączeniu od udziału w postępowaniu podlega funkcjonariusz celny, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności, które mogą wywołać wątpliwości, co do jego bezstronności. Tym samym organ uznał, że bezsporne jest, że obwiniony nie zawiadomił bezpośredniego przełożonego o zaistnieniu przesłanek do wyłączenia go z dokonania odpraw celnych.

W końcowej części organ podkreślił, iż funkcjonariuszy celnych obowiązuje generalny zakaz takiego postępowania, które mogłoby rodzić podejrzenie stronniczości lub interesowności. Tymczasem, w ocenie organu, w rozpatrzonej sprawie relacje obwinionego z cudzoziemką, którą osobiście zaprosił do kraju, doprowadziły do sytuacji rodzącej podejrzenie o stronniczość lub interesowność u współpracowników i przełożonych, ale również u podróżnych oczekujących praworządnego oraz uczciwego załatwienia swoich spraw przez funkcjonariusza administracji rządowej.

W odwołaniu od tego orzeczenia skarżący wniósł o jego uchylenie w całości. Skarżący zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania orzeczenia, których skutkiem było uznaniem go winnym zarzucanego czynu, a także naruszenie zasad: prawdy obiektywnej, szybkości postępowania, praworządności. Sformułował też zarzut pominięcia okoliczności przemawiających na jego korzyść, odrzucenia wniosków dowodowych i nieprzeprowadzenia dowodów wymaganych przepisami prawa, a nadto wymierzenie kary niewspółmiernej do zarzucanego czynu.

W wyniku rozpoznania powyższego odwołania, Dyrektor Izby Celnej w Białymstoku orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] września 2009 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Dyrektor Izby Celnej powtórzył za organem I instancji, że odwołujący dokonując odpraw celnych obywatelki Białorusi, którą wcześniej osobiście zaprosił do kraju naruszył obowiązek służbowy, jakim jest bezstronne wykonywanie kontroli celnej (art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej).

Odnosząc się natomiast do poszczególnych zarzutów odwołania, organ II instancji szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko podtrzymując, że we wskazanej wyżej sytuacji, funkcjonariusz celny winien być wyłączony od czynności kontrolnych (art. 130 § 3 Ordynacji podatkowej). Tymczasem obwiniony nie powiadomił przełożonych o fakcie zaproszenia obywatelki Białorusi, którą później kontrolował na przejściu granicznym. W rezultacie organ II instancji uznał, że T. B. dopuścił się naruszenia obowiązków służbowych w postaci bezstronnego wykonywania kontroli celnej.

W skardze na powyższe orzeczenie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, T. B. wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie: – art. 62 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej; – art.130 § 3 Ordynacji podatkowej; – art. 2 Konstytucji RP; – art. 413 § 2 k.p.k. w zw. z art. 79 ustawy o Służbie Celnej oraz § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520 ze zm.); – art. 5 § 2 k.p.k. z zw. z art. 79 ustawy o Służbie Celnej; – art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k. w zw. z art. 79 ustawy o Służbie Celnej; – § 21 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r.

W uzasadnieniu autor skargi wskazał, iż orzeczenie dyscyplinarne zostało wydane bez podstawy prawnej, albowiem – jego zdaniem – art. 130 § 3 Ordynacji podatkowej nie może stanowić podstawy do uznania, iż funkcjonariusz celny podlegał wyłączeniu, albo też, że był on zobowiązany do powiadomienia zwierzchników o ewentualnej podstawie wyłączenia. Przepis powyższy nie jest skierowany do funkcjonariusza celnego, a do bezpośredniego przełożonego. Nadto, zdaniem skarżącego, regulacja art. 32 ust 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej nie nakłada obowiązków, a jedynie określa sposób ich wykonywania.

Ponadto, w ocenie skarżącego, organy nie stwierdziły stronniczości obwinionego, a jedynie – istnienie podejrzeń o stronniczość, w efekcie czego uznały, że obwiniony powinien zgłosić żądanie wyłączenia go od udziału w postępowaniu.

W tej sytuacji, jak wywiódł skarżący, wydając orzeczenie dyscyplinarne, organ nie wyjaśnił okoliczności najbardziej istotnej dla oceny przedmiotowej sprawy, tj. kwestii czy zachowanie obwinionego przy dokonywanych odprawach było stronnicze, czy spowodowało konsekwencje polegające na naruszeniu interesów Państwa. Jeżeli bowiem istniały jakiekolwiek podstawy do przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego, to rozstrzygnięcie ze stwierdzeniem dopuszczenia się naruszenia obowiązków służbowych mogłoby zapaść dopiero po ustaleniu stronniczego dokonywania odprawy, co należałoby ustalić w szczególności poprzez ocenę skutków takich czynności. Poprzestanie jedynie na ustaleniu, iż "relacje z cudzoziemką, którą osobiście zaprosił doprowadziły do sytuacji rodzącej podejrzenie o stronniczość lub interesowność" jest niewystarczające dla przyjęcia naruszenia obowiązków służbowych i uchybia przepisom art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k., wyrażających dyrektywę orzekania w oparciu o całokształt okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Skarżący zarzucił także niewspółmierność kary do czynu ustalonego przez organy orzekające w przedmiotowej sprawie. Wymierzona kara jest nieadekwatna do rodzaju przypisanego czynu, dotychczasowej opinii, a także do zmiennych, których w istocie nie ustalono, tj. szkodliwości czynu i stopnia zawinienia. Zdaniem skarżącego, organ nie ustalił też, czy zarzucany obwinionemu czyn popełniony został umyślnie, czy nieumyślnie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Białymstoku podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie i wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, że skarga nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wyjaśnił, że w sprawach związanych z postępowaniem dyscyplinarnym obowiązkiem sądu administracyjnego jest sprawdzenie zgodności tego postępowania z obowiązującymi przepisami prawa, czyli z przepisami rozdziału 12 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych.

Wyjaśniając podstawy prawne wydanych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych Sąd I instancji przytoczył treść art. 62 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych.

Sąd zwrócił uwagę, że podstawą do zastosowania tej odpowiedzialności, może być, w szczególności, nierzetelne wykonywanie obowiązków służbowych (art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy).

Z kolei, w ramach tej odpowiedzialności, zgodnie z art. 63 cytowanej ustawy, funkcjonariuszowi celnemu mogą być wymierzane kary dyscyplinarne:1) upomnienie; 2) nagana; 3) nagana z ostrzeżeniem; 4) przeniesienie na niższe stanowisko lub obniżenie stopnia służbowego; 5) zakaz podwyższania stopnia służbowego przez 2 lata; 6) zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych przez 2 lata; 7) wydalenie ze Służby Celnej.

Zdaniem Sądu I instancji, wprowadzona gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił jednak, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich. Tę kwestię ustawodawca pozostawił do uznania właściwego organu. Natomiast warunkiem zastosowania powyższych przepisów jest jednoznaczne ustalenie faktu naruszenia przez funkcjonariusza celnego ciążących na nim obowiązków. Ustalenie to musi być konkretne, tzn. musi wskazywać czas, miejsce i sposób naruszenia obowiązków przez funkcjonariusza celnego. Sąd zauważył przy tym, że zarówno ocena wagi naruszenia obowiązku służbowego, jak i dobór adekwatnej do niego kary należy do organów dyscyplinarnych.

Jednocześnie Sąd I instancji wyjaśnił, że nie ma prawnych możliwości do ingerowania w kwestie wymiaru kary, a sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się w istocie do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie (tak: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 357/09).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy WSA w Białymstoku stwierdził, iż orzekające w sprawie organy prawidłowo przyjęły, iż skarżący dokonując odprawy celnej osoby zaproszonej przez siebie do kraju, dopuścił się naruszenia obowiązków służbowych określonych art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie celnej, § 4 ust. 1 pkt 6, 8 Regulaminu służby/pracy w Urzędzie Celnym w Białymstoku stanowiącym załącznik do decyzji nr 16/2007/A.3 Naczelnika Urzędu Celnego w Białymstoku z dnia 20 lipca 2007 r. w sprawie wprowadzenia w Urzędzie Celnym w Białymstoku regulaminu służby/pracy oraz rozdz. II ust. 5 pkt 1 i 18 indywidualnej karty zakresu obowiązków i uprawnień z dnia 12 listopada 2007 r. Postawione zatem skarżącemu zarzuty, w sposób niebudzący wątpliwości, wskazywały na konieczność zastosowania wobec skarżącego środka dyscyplinarnego.

W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie bezspornie wskazuje, iż skarżący dokonał odpraw celnych obywatelki Białorusi V. N., którą osobiście zaprosił do kraju oraz zobowiązał się do pokrycia kosztów związanych z jej pobytem i wyjazdem, w tym kosztów ewentualnego leczenia oraz wydalenia z terytorium kraju. Powyższa okoliczność znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, w szczególności zaś wynika z kserokopii zaproszenia nr [...], kserokopii wniosku o wpisanie zaproszenia do ewidencji zaproszeń z dnia [...] sierpnia 2009 r., a także wyjaśnień samego obwinionego. Brak jest także podstaw do kwestionowania pozostałych ustaleń i dowodów, jak np.: wydruków z bazy Centralnego Archiwum Odprawowego oraz Centralnego Archiwum Odpraw i Legitymowania Komendy Głównej Straży Granicznej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2009 r., danych z systemu "Podróżny" i innych będących podstawą do poczynionych ustaleń. Zgodnie z ww. dokumentami skarżący dokonał w dniach [...] listopada 2008 r., [...] grudnia 2008 r., [...] grudnia 2008 r., [...] stycznia 2009 r., [...] lutego 2009 r. na drogowym przejściu granicznym w K., łącznie sześciu odpraw celnych ww. obywatelki Białorusi.

WSA w Białymstoku uznał, że organ istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności (dokonywanie odpraw oraz odstąpienia przez skarżącego od złożenia żądania jego wyłączenia od czynności kontrolnych) ustalił w postępowaniu wyjaśniającym z poszanowaniem prawa skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu, tj. umożliwił mu złożenie wyjaśnień w sprawie i zapoznanie się ze zgromadzonym w jego toku materiałem dowodowym.

Zdaniem Sądu I instancji, organy obu instancji prawidłowo zastosowały regulacje zawarte w ustawie o Służbie Celnej i jej przepisach wykonawczych. Właściwie zatem organy uznały, że skarżący jako funkcjonariusz celny podlega unormowaniu art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym, funkcjonariusz jest obowiązany rzetelnie i bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania, zaś za naruszenie obowiązków służbowych ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną. Także w myśl § 4 ust. 1 pkt 6 i 8 ww. Regulaminu służby/pracy w Urzędzie Celnym w Białymstoku – pracownicy zobowiązani są do fachowego, rzetelnego, zgodnego z prawem i bezstronnego, prawidłowego, sprawnego i terminowego wykonywania powierzonych im zadań i przestrzegania regulaminu służby/pracy w sposób zapewniający ochronę interesów Państwa i Obywateli.

Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że na funkcjonariuszach celnych ciążą szczególne obowiązki związane z wykonywaniem funkcji publicznych. Osoba taka winna wyróżniać się nieskazitelnym charakterem, czyli postępować w taki sposób zarówno na służbie, jak i w życiu prywatnym, który nie będzie nastręczać jakichkolwiek wątpliwości, co do rzetelności i bezstronności funkcjonariusza przy pełnieniu obowiązków służbowych. Takie szczególne obwarowania zapewnić mają wykonanie zasady zaufania obywateli do Państwa i poczucie w społeczeństwie sprawiedliwości społecznej. Toteż, jak stwierdził WSA w Białymstoku, fakt dokonywania odprawy celnej osoby, która została zaproszona do kraju na osobistą prośbę kontrolującego, stwarza poczucie stronniczości i braku obiektywizmu przy wykonywaniu czynności służbowych takiego funkcjonariusza celnego. Powyższy stan rzeczy, z obiektywnego punktu widzenia nie da się zaakceptować jako bezstronny. Zachowanie skarżącego – zdaniem Sądu – wyczerpało znamiona naruszenia obowiązków zawartych w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Sąd podzielił przy tym stanowisko organów celnych, iż zaproszenie przez funkcjonariusza celnego cudzoziemca do Polski nie jest samo w sobie naruszeniem obowiązków służbowych. Jednakże w tym konkretnym przypadku istotnym był fakt, iż funkcjonariusz dokonywał odpraw celnych zaproszonej przez siebie osoby i nie zgłosił bezpośredniemu przełożonemu żądania w zakresie wyłączenia go od udziału w kontroli celnej w okolicznościach wywołujących wątpliwości co do bezstronności funkcjonariusza celnego.

W konsekwencji, według Sądu I instancji oznacza to, że T. B. naruszył ciążący na nim, na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, obowiązek obiektywnego i bezstronnego działania i to tym bardziej, że zaproszona obywatelka Białorusi nie była typową podróżną, jedną z wielu przekraczających granicę. Sąd I instancji podkreślił, że osoba ta miała wyjątkowy status, bowiem jako zaproszona osobiście przez skarżącego, miała zapewnienie, iż wszelkie koszty związane z jej pobytem w Polsce poniesie właśnie ten funkcjonariusz celny. Sąd I instancji opierając się na dokumentach z akt postępowania dyscyplinarnego nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego, wedle których nigdy nie widział on zaproszonej osoby i jej nie znał osobiście.

W ocenie Sądu, twierdzenie strony skarżącej, iż przepis ten nie statuuje obowiązku funkcjonariuszy, a jedynie sposób ich wykonywania nie jest trafne w realiach niniejszej sprawy. W tym zakresie Sąd I instancji odwołał się do systematyki powołanej ustawy i wskazał na tytuł jej rozdziału 9: "Obowiązki funkcjonariuszy celnych". Zwrócił również uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności niektórych przepisów ustawy o Służbie Celnej z Konstytucją, w których podkreśla się, iż funkcjonariuszy celnych obowiązuje generalny zakaz takiego postępowania, które mogłoby rodzić jakiekolwiek podejrzenie stronniczości lub interesowności (vide: wyrok TK z dnia 19 października 2004 r., K 1/04 , LEX Nr 127308, wyrok TK z dnia 13 lutego 2007 r., K 46/05, LEX Nr 245355).

Sąd zaznaczył, że dla ustalenia naruszenia obowiązków służbowych skarżącego, nie ma znaczenia ilość odbytych odpraw osoby zaproszonej przez T. B., a uchybienie obowiązkom wystąpi w opisanych okolicznościach już przy tylko jednej odprawie. Bezprzedmiotowe dla uznania naruszenia obowiązku jest także ustalenie, jakie skutki miały przeprowadzone kontrole, tj. czy podczas przeprowadzania odpraw miał miejsce przemyt towarów, czy wyłudzenie podatku od towarów i usług. Słusznie zatem, zdaniem Sądu, organ II instancji podniósł, iż ustalenie takiego związku rodziłoby potrzebę ewentualnego rozważenia czynu w kategorii współudziału w przestępstwie karno-skarbowym.

W końcowej części uzasadnienia WSA w Białymstoku stwierdził, iż przy odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia czy działanie lub zaniechanie było zamierzone czy też nie, a zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż skarżący dopuścił się naruszenia obowiązków służbowych i podlega karze.

Z tego też powodu Sąd nie dopatrzył się również naruszenia prawa w zakresie dowolności wymierzonej kary, czy też zarzucanej organowi rażącej niewspółmierności kary w stosunku do przewinienia. Sad przypomniał, że orzeczona kara mieści się w katalogu kar z art. 63 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Organy celne mając możliwość nałożenia kary nagany z ostrzeżeniem, skorzystały z niej w sposób dozwolony prawem, przez co nie można im postawić zarzutu naruszenia prawa w tym względzie.

Ponadto, Sąd za niezasadny uznał sformułowany przez skarżącego zarzut naruszenia poszczególnych przepisów k.p.a. oraz k.p.k. Wyjaśnił, iż w myśl art. 79 cyt. ustawy o Służbie Celnej, w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy celnych stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, a te nie zostały w sprawie naruszone. Sąd podał także, że organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, a poczynione w ten sposób ustalenia zostały w sposób rzetelny ujęte w uzasadnieniu obydwu wydanych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych.

Dodatkowo, WSA w Białymstoku podniósł, że wydane orzeczenia w przedmiocie nałożenia na funkcjonariusza celnego kary dyscyplinarnej w postaci nagany z ostrzeżeniem zawierają w sobie wszystkie elementy orzeczenia dyscyplinarnego zawarte w § 11 ust. 1-3 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata A. Z. – G. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniósł również o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej, przewidzianej w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a, kasator sformułował zarzut naruszenia przepisu art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że regulacja ta nakłada na funkcjonariusza celnego konkretne obowiązki, przez co może stanowić samodzielną podstawę zarzutu naruszenia przez funkcjonariusza celnego obowiązków służbowych w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że regulacja ta określa jedynie sposób wykonywania tych obowiązków.

Ponadto pełnomocnik, na wypadek przyjęcia, że przepis ten może stanowić samodzielną podstawę zarzutu naruszenia przez funkcjonariusza celnego obowiązków służbowych, dodatkowo, postawił zarzut naruszenia powołanego przepisu poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obowiązek rzetelnego i bezstronnego wykonywania powierzonych zadań może być naruszony już przez samo zaniechanie podjęcia czynności, które gwarantują rzetelność i bezstronność, podczas gdy przepis ten mógłby stanowić podstawę zarzutu w przedmiotowej sprawie dopiero w sytuacji, gdyby odprawę celną wykonano nierzetelnie lub stronniczo.

Natomiast w ramach drugiej z podstaw kasacyjnych, wymienionej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., kasator zarzucił naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. oraz art. 151 P.p.s.a poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy odmienne rozstrzygnięcie polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji było uzasadnione ze względu na naruszenie przez Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a w tym:

a) art. 413 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555) [dalej: k.p.k.] w zw. z art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej oraz art. § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych polegające na błędnym określeniu czynu, które zarzuca się skarżącemu, albowiem, jak wynika z uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego, rzeczywistym zarzutem nie jest stronnicze czy nierzetelne wykonywanie obowiązków służbowych, lecz zaniechanie zgłoszenia żądania wyłączenia od udziału w postępowaniu;

b) art. 130 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2005, Nr 8, poz. 60) stanowiącego rzeczywistą podstawę tezy o naruszeniu obowiązków służbowych, polegające na nieuwzględnieniu, że adresatem normy prawnej zakodowanej w tym przepisie jest bezpośredni przełożony pracownika lub funkcjonariusza celnego, w konsekwencji czego nie można w oparciu o nią konstruować obowiązków funkcjonariusza celnego;

c) art. 4 k.p.k., 7 k.p.k., 92 k.p.k. w zw. z art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy i dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a mianowicie:

1. niewyjaśnieniu, czy skarżący przy dokonywaniu odprawy obywatelki Białorusi V. N. nierzetelnie wykonywał obowiązki służbowe oraz czy jego zachowanie przy dokonywaniu tej czynności było stronnicze;

2. nieuwzględnieniu wyjaśnień składanych przez obwinionego, iż nie znał i nie zna obywatelki Białorusi V. N., przez co podczas przeprowadzonych odpraw celnych nie identyfikował jej z osobą, którą zaprosił do kraju, przy czym niewystarczające dla uzasadnienia odmowy tym wyjaśnieniom jest stwierdzenie, iż "wyjaśnienia te są realizacją linii obrony przyjętej przez obwinionego i w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie";

3. niewyjaśnieniu, czy zarzucony obwinionemu czyn miał cechy umyślności czy też jej braku, co miałoby znaczenie przy wyborze jednej z kar dyscyplinarnych określonych ustawą;

d) zawartej w art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 79 ustawy o Służbie Celnej zasady in dubio pro reo poprzez rozstrzyganie wątpliwości dotyczących zarówno bezstronnego wykonania obowiązków służbowych przez skarżącego, jak też w zakresie samej znajomości obywatelki Białorusi V. N., a przy tym świadomości tożsamości osoby, którą zaprosił do kraju i osoby, której odprawy dokonywał, na jego niekorzyść, w sytuacji gdy materiał dowodowy w żaden sposób nie potwierdzał przyjętych zarzutem założeń w tym zakresie;

e) art. 4 k.p.k. w zw. z art. 79 ustawy o Służbie Celnej polegające na nieuwzględnieniu przy wymiarze kary okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego, w tym nieujawnieniu ujemnych następstw dla służby, braku umyślności oraz pozytywnej oceny dotychczasowych wyników służby.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik przede wszystkim podał, że skarżącemu w istocie nie zarzuca się stronniczego czy nierzetelnego wykonywania obowiązków służbowych, lecz zaniechanie zgłoszenia żądania wyłączenia go od udziału w sprawie, co zdaniem organów dyscyplinarnych obu instancji powinien był uczynić w związku z treścią art. 130 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa.

Kasator nie zgodził się z tym stanowiskiem i wskazał, że funkcjonariusz celny nie będąc adresatem normy zakodowanej w tym przepisie nie może jej naruszyć, ponieważ adresatem tej normy jest bezpośredni przełożony pracownika lub funkcjonariusza celnego.

Nadto, pełnomocnik podkreślił, że warunkiem zastosowania art. 62 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej jest jednoznaczne ustalenie faktu naruszenia przez funkcjonariusza celnego ciążących na nim obowiązków. Tym samym, jak wywiódł dalej pełnomocnik, ustalenie to musi być konkretne, tzn. wskazywać na czas, miejsce i sposób naruszenia obowiązków przez funkcjonariusza celnego (wyrok NSA z dnia 24 lutego 2003 r., II SA 2894/01). Zdaniem pełnomocnika, organy dyscyplinarne obu instancji powyższemu obowiązkowi nie uczyniły zadość i ograniczyły się do stwierdzenia, że skarżący naruszył obowiązek bezstronnego wykonywania czynności poprzez zaniechanie zgłoszenia wyłączenia od udziału w sprawie. To zaś oznacza, że zarzut stronniczości nie został sformułowany w oparciu o ocenę przebiegu dokonywanych przez skarżącego odpraw.

Kasator zwrócił również uwagę, że nawet, jeżeli orzekające w sprawie organy dyscyplinarne przyjęły, że skarżący dopuścił się naruszenia obowiązków służbowych, to należało również ustalić, co, według kasatora, ma kluczowe znaczenie dla określenia kary dyscyplinarnej właściwej do zastosowania w okolicznościach przedmiotowego stanu faktycznego – czy czyn był popełniony umyślnie, czy też nieumyślnie. Toteż, brak ustaleń w przedstawionym wyżej zakresie narusza art. 4, 7 i 92 k.p.k. w zw. z art. 79 ustawy o Służbie Celnej.

W dalszej części uzasadnienia kasator wyjaśnił powiązanie zarzutu art. 32 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. W tym zakresie stwierdził, że Sąd I instancji nie wyjaśnił procesu wykładni art. 32 ust. 1, której wynikiem było ustalenie, że przepis ten może stanowić samodzielną podstawę do konstruowania obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego. Sąd poprzestał bowiem na stwierdzeniu, że za taką wykładnią przemawia już sama systematyka ustawy.

Pełnomocnik, odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2009 r. (II FSK 382/2008) uznał, że w tej sytuacji zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jest usprawiedliwiony.

W końcowej części uzasadnienia skargi kasacyjnej pełnomocnik powtórzył postawiony zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, a dodatkowo przedstawił zbieżny z przedstawionym w skardze kasacyjnej stanowiskiem pogląd WSA w Szczecinie, wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 395/07.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie.

Wedle organu zarzuty przedstawione w skardze kasacyjnej, w zakresie istoty sporu, powtarzają zarzuty wcześniej zgłoszone w skardze wniesionej do WSA w Białymstoku. Wobec powyższego organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 powołanej ustawy. W tej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie nie wystąpiła, stąd Sąd odwoławczy ograniczył się do zbadania postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W niniejszej sprawie kasator skargę kasacyjną oparł na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 P.p.s.a., a mianowicie na naruszeniu prawa materialnego oraz na naruszeniu przepisów postępowania. W tej zaś sytuacji, w pierwszej kolejności, trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

Pierwszym z postawionych przez pełnomocnika skarżącego zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy, jest zarzut naruszenia art. 413 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego w zw. z art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej oraz § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych. Kasator zarzuca, że w sprawie doszło do błędnego określenia czynu, którego popełnienie zarzuca się skarżącemu, albowiem rzeczywistym zarzutem, jak wynika z uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego, nie jest stronnicze czy nierzetelne wykonywanie obowiązków służbowych, lecz zaniechanie zgłoszenia przez T. B. żądania wyłączenia go od udziału w postępowaniu (odprawach celnych).

Zarzut ten jest niezasadny.

Na wstępie należy zauważyć, że jak wynika z treści art. 79 ustawy o Służbie Celnej, w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 12 ustawy – "Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy celnych" – stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Stosownie zaś do treści art. 80 ustawy, minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego, dyscyplinarnego, dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposób wykonywania kar dyscyplinarnych. Na podstawie tej delegacji ustawowej wydane zostało w dniu 29 sierpnia 2003 r. rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych. W odniesieniu do elementów składowych orzeczenia dyscyplinarnego, którym wymierzono karę dyscyplinarną stosuje się więc przepis § 11 ust. 1 ww. rozporządzenia. W przepisie tym określono elementy, które powinno zawierać orzeczenie dyscyplinarne. W myśl tego przepisu, orzeczenie dyscyplinarne powinno zawierać: 1) stopień, imię, nazwisko i stanowisko służbowe osoby wydającej orzeczenie; 2) stopień, imię, nazwisko i stanowisko służbowe obwinionego; 3) określenie czynu zarzucanego lub obowiązku, którego zaniechał obwiniony, ze wskazaniem czasu, miejsca i okoliczności; 4) rozstrzygnięcie w sprawie; 5) uzasadnienie prawne i faktyczne orzeczenia; 6) pouczenie o prawie do wniesienia odwołania lub złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o terminie i trybie wniesienia odwołania; 7) podpis osoby, która wydała orzeczenie, miejsce i datę wydania.

Postawiony zarzut dotyczy pkt 3 § 11 ust. 1 rozporządzenia. W tym zakresie pełnomocnik wywodzi, że wbrew sentencji orzeczenia dyscyplinarnego skarżącemu nie przypisuje się wcale naruszenia obowiązków służbowych poprzez stronnicze, czy też nierzetelne ich wykonywanie, lecz uznaje się go winnym zaniechania zgłoszenia żądania wyłączenia go od udziału w sprawie – przeprowadzanych odprawach celnych – w trybie określonym w art. 130 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa.

Nadto wnoszący skargę kasacyjną zarzuca, że organy dyscyplinarne uznając, iż skarżący popełnił czyn polegający na dokonaniu łącznie sześciu odpraw celnych obywatelki Białorusi V. N., którą osobiście zaprosił do kraju oraz zobowiązał się do pokrycia kosztów związanych z jej pobytem i wyjazdem, w tym kosztów ewentualnego leczenia oraz wydalenia z terytorium kraju, nie wskazały na czym w istocie miałaby polegać stronniczość i nierzetelność wykonywanych odpraw celnych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie naruszył przepisu § 11 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia. Z treści przywołanego przepisu wynika konieczność określenia zarzucanego obwinionemu czynu lub obowiązku, którego zaniechał. Organ dyscyplinarny w opisie czynu ma obowiązek zamieścić te elementy, które należą do jego istoty, a więc dotyczące podmiotu czynu, czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz jego ewentualnych skutków.

Podkreślić należy, iż obowiązek ten, w sytuacji stwierdzenia przez organ dyscyplinarny winy funkcjonariusza i zastosowania kary dyscyplinarnej w odniesieniu do czynu stanowiącego naruszenie przepisu art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, wymaga jednoznacznego ustalenia przez organ faktu naruszenia ciążących na funkcjonariuszu celnym obowiązków. Ustalenie takie musi być konkretne, tzn. musi precyzyjnie wskazywać czas, miejsce i sposób naruszenia obowiązków, a także wymieniać przyczyny, ze względu na które uznano je za wykonane nierzetelnie, nieobiektywnie, niesprawnie lub z uchybieniem terminów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 879/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/B1F96FE938).

Opis czynu zamieszczony w orzeczeniu dyscyplinarnym organu zarówno I, jak II instancji czyni zadość tym obowiązkom. Opisując czyn skarżącego, organy wskazały okoliczności przeprowadzenia, łącznie sześciu, odpraw celnych obywatelki Białorusi. Organy wskazały, że skarżący dokonywał tych odpraw pomimo, że osobiście zaprosił kontrolowaną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i, z pominięciem przepisu art. 130 § 3 Ordynacji podatkowej, nie zgłosił tego faktu przełożonym. W ten sposób funkcjonariusz T. B. naruszył obowiązek rzetelnego i bezstronnego wykonywania opisanych kontroli.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 130 § 3 Ordynacji podatkowej, polegającego na nieuwzględnieniu, że adresatem normy prawnej zakodowanej w tym przepisie jest bezpośredni przełożony funkcjonariusza celnego, w konsekwencji czego nie można w oparciu o nią konstruować obowiązków funkcjonariusza, stwierdzić należy, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Funkcjonariusz bowiem, w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, które mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, a za takie należy uznać fakt zaproszenia przez celnika kontrolowanej obywatelki Białorusi, ma obowiązek powiadomić o tych okolicznościach swego bezpośredniego przełożonego i złożyć stosowny wniosek o wyłączenie go od udziału w sprawie. Niedopełnienie tego obowiązku i zatajenie przez funkcjonariusza celnego istnienia okoliczności wywołujących wątpliwości co do jego bezstronności, uniemożliwia bezpośredniemu przełożonemu wydanie stosownego postanowienia. Dlatego też organy dyscyplinarne prawidłowo wskazały, iż funkcjonariusz swym zachowaniem naruszył obowiązki spoczywające na nim z mocy art. 130 § 3 Ordynacji podatkowej.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 4, 7 i 92 k.p.k. w związku z art. 79 cyt. ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej poprzez niewyjaśnienie, czy skarżący przy dokonywaniu odprawy celnej ww. obywatelki Białorusi, nierzetelnie wykonywał obowiązki służbowe oraz czy jego zachowanie było stronnicze. Podkreślić należy, iż organy dyscyplinarne prawidłowo wskazały, że skarżący naruszył obowiązki służbowe, nieinformując przełożonych o istnieniu okoliczności stanowiących podstawę do wyłączenia go od udziału w sprawie. Na tym też polegało, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nierzetelne wykonywanie przez skarżącego obowiązków służbowych.

Słusznie również organy dyscyplinarne i Sąd I instancji przyjęli, iż wyjaśnienia obwinionego, że nie znał i nie zna kontrolowanej obywatelki Białorusi, przez co podczas przeprowadzonych odpraw celnych nie identyfikował jej z osobą, którą zaprosił do kraju, są niewiarygodne i stanowią realizację linii obrony. Nie sposób bowiem uznać za wiarygodne wyjaśnień skarżącego, że nie znał i nie zna personaliów osoby przez siebie zapraszanej.

Nie można również podzielić poglądu kasatora, że Sąd I instancji naruszył zawartą w art. 5 § 2 k.p.k. zasadę in dubio pro reo poprzez rozstrzyganie wątpliwości co do bezstronnego wykonywania obowiązków służbowych przez skarżącego i świadomości skarżącego w zakresie tożsamości kontrolowanej osoby, na jego niekorzyść.

Wynikająca z zasady domniemania niewinności zasada in dubio pro reo (art. 5 § 2 k.p.k.) ma zastosowanie tylko wtedy, gdy pomimo przeprowadzenia wszystkich dostępnych dowodów, pozostają w dalszym ciągu niewyjaśnione okoliczności. W takiej sytuacji niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego. Wówczas wybiera się wersję, która dla oskarżonego jest najkorzystniejsza, choć nie wyklucza to tego, że mogło być inaczej, ale nie zdołano tego ustalić w sposób stanowczy (Jan Grajewski (w:) J. Grajewski, L. K. Paprzycki, S. Steinborn "Kodeks postępowania karnego. Komentarz", Tom I, LEX 2010, wyd. II, teza 6 do art. 5).

Nie można zasadnie, na co słusznie zwraca uwagę Sąd Najwyższy, stawiać zarzutu obrazy art. 5 § 2 k.p.k., podnosząc wątpliwości strony, co do treści ustaleń faktycznych lub co do sposobu interpretacji prawa. Dla oceny, czy nie został naruszony zakaz in dubio pro reo, nie są bowiem miarodajne tego rodzaju wątpliwości zgłaszane przez stronę, ale jedynie to, czy orzekający w sprawie Sąd rzeczywiście powziął wątpliwości co do treści ustaleń faktycznych lub wykładni prawa i wobec braku możliwości ich usunięcia rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego, względnie to, czy w świetle realiów konkretnej sprawy wątpliwości takie powinien był powziąć. W wypadku, gdy pewne ustalenie faktyczne zależne jest od dania wiary tej lub innej grupie dowodów, czy też dania wiary lub jej odmówienia wyjaśnieniom oskarżonego, to nie można mówić o naruszeniu zasady in dubio pro reo, a ewentualne zastrzeżenia co do oceny wiarygodności konkretnego dowodu, rozstrzygane być mogą jedynie na płaszczyźnie utrzymania się przez Sąd orzekający w granicach sędziowskiej swobody ocen, wynikającej z treści art. 7 k.p.k. (por. wyrok SN z 9 października 2008 r., V kk 114/08, OSN w SK 2008/1/1988).

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, iż w skardze kasacyjnej nie sprecyzowano na czym miałyby polegać wątpliwości Sądu co do bezstronnego wykonywania obowiązków służbowych przez skarżącego. Kwestia natomiast świadomości tożsamości kontrolowanej osoby została ustalona w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym również o dowody potwierdzające zaproszenie przez skarżącego kontrolowanej osoby. Fakt, iż organy dyscyplinarne nie dały wiary wyjaśnieniom skarżącego, iż nie znał i nie zna kontrolowanej obywatelki Białorusi, nie stanowi, o czym była mowa powyżej, naruszenia zasady in dubio pro reo.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 4 k.p.k., polegającego na nieuwzględnieniu przy wymiarze kary okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego, stwierdzić należy, iż zarzut ten również nie jest zasadny. Przepis art. 4 k.p.k. stanowi bowiem ogólną dyrektywę adresowaną do organów prowadzących postępowanie i zarzut jego naruszenia, bez wskazania innych konkretnych przepisów procedury, które miałyby zostać naruszone, nie może stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej (por. wyrok SN z dnia 20 kwietnia 2004 r., V KK 332/03 OSNwSK 2004/1/751). Kasator zaś, stawiając ten zarzut, nie wskazał innych przepisów procedury, które jego zdaniem zostały przez Sąd I instancji naruszone.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się przez Sąd I instancji do zarzutów skarżącego, że sformułowanie zarzutu naruszenia obowiązku bezstronnego lub rzetelnego wykonywania zadań służbowych wymaga uprzedniego ustalenia stronniczego lub nierzetelnego ich wykonywania oraz że organy dyscyplinarne zarzuciły mu naruszenie obowiązku z art. 130 § 3 Ordynacji podatkowej, który to przepis nie jest adresowany do funkcjonariusza celnego.

Sąd I instancji, co prawda wprost do zarzutów tych się nie odniósł, jednakże z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że Sąd ten przyjął, iż naruszenie obowiązku bezstronnego i rzetelnego wykonywania powierzonych zadań polegało na niepowiadomieniu przez skarżącego jego bezpośredniego przełożonego o fakcie zaproszenia kontrolowanej osoby. W tej zaś sytuacji podnoszona kwestia konieczności uprzedniego ustalenia stronniczości lub nierzetelności wykonywania, przez funkcjonariusza, powierzonych mu zadań – jest bezprzedmiotowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przyjął również, że na skarżącym spoczywał obowiązek powiadomienia jego bezpośredniego przełożonego o zaistniałej podstawie do wyłączenia go od udziału we wzmiankowanych odprawach celnych. Obowiązek ten, o czym była mowa powyżej, wynikał z przepisu art. 130 § 3 Ordynacji podatkowej. Dlatego też brak ustosunkowania się do tych zarzutów przez Sąd I instancji nie miał wpływu na wynik sprawy.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez skonstruowanie uzasadnienia w sposób, który nie pozwala na prześledzenie toku rozumowania Sądu w kwestii wykładni art. 32 ust. 1 cyt. ustawy o Służbie Celnej. Sąd I instancji przyjął bowiem słusznie, że przepis art. 32 ust. 1 pkt 2 może stanowić podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariusza celnego.

Jak już była o tym mowa, orzeczenie dyscyplinarne musi wskazywać fakt naruszenia ciążących na funkcjonariuszu celnym konkretnych obowiązków. Sąd I instancji słusznie przyjął, że na funkcjonariuszu spoczywał obowiązek zgłoszenia bezpośredniemu przełożonemu żądania w zakresie wyłączenia go od udziału we wzmiankowanych kontrolach celnych. Wywód w tym zakresie jest, wbrew twierdzeniom kasatora, zrozumiały i pozwala na prześledzenie toku rozumowania Sądu.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 cyt. ustawy o Służbie Celnej poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że regulacja ta nakłada na funkcjonariusza celnego konkretne obowiązki, przez co może stanowić samodzielną podstawę zarzutu w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że regulacja ta określa jedynie sposób wykonywania tych obowiązków, ewentualnie, w przypadku przyjęcia, że przepis ten może stanowić samodzielną podstawę zarzutu, naruszenia tego przepisu poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że obowiązek rzetelnego i bezstronnego wykonywania powierzonych zadań może być naruszony już przez samo zaniechanie podjęcia czynności, które gwarantują rzetelność i bezstronność, a nie dopiero przez stronnicze i nierzetelne ich wykonywanie.

W ocenie NSA, nie ulega wątpliwości, że przepis art. 32 ust. 1 cyt. ustawy o Służbie Celnej nakłada na funkcjonariuszy celnych konkretne obowiązki i może stanowić samodzielną podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej. Obowiązek rzetelnego i bezstronnego wykonywania powierzonych zadań może być naruszony zarówno przez działanie, jak i przez zaniechanie funkcjonariusza. Zaniechanie polega na niepodjęciu działania, do którego funkcjonariusz był zobowiązany. Zatem nierzetelne wykonywanie powierzonych obowiązków, to również niepodejmowanie przez funkcjonariusza działań, do których był zobowiązany. Działania te mogą, tak jak w rozpatrywanej sprawie, stanowić gwarancję obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy (instytucja wyłączenia pracownika).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.