Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 439/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35 par. 1, art. 57 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Kowalski,, Asesor WSA Grzegorz Potiopa, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi B. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 27 marca 2023 r. znak 1001-IEE-2.7192.13.2023.6.MOK w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 27 marca 2023 r., znak 1001-IEE-2.7192.13.2023.6.MOK Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził niedopuszczalność zażalenia B. N. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 grudnia 2022 r., znak sprawy 1017-SEE.711.2389.690.2022.1 w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu tego postanowienia Dyrektor opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne, na podstawie wystawionego przez Burmistrza Wolborza tytułu wykonawczego Nr [...], obejmującego zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2015 - 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim skierował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawiadomienie z dnia 1 lipca 2020 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W dniu 24 lipca 2020 r. skarżąca wniosła do Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim pismo "Skarga i zarzuty na zajęcie z dnia 1 lipca 2020 r.", w którym zażądała uchylenia egzekucji w całości ze względu na nieistnienie zobowiązania. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ uznał wniesiony środek za zarzuty na podstawie art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej "u.p.e.a. W dniu 21 września 2020 r. organ egzekucyjny zwrócił się do Burmistrza Wolborza. o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów oraz wydał postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2022 r., Nr KO.401.52.2021 utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Wolborza. z dnia 20 października 2021 r., którym wierzyciel uznał za uzasadnione wniesione przez skarżącą zarzuty w części, tj. w zakresie należności pieniężnej egzekwowanej na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...], w części wynikającej z decyzji Burmistrza Wolborza. z 12 lutego 2015 r. nr RF.3120.1200038.1.2015.EA ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za 2015 r., tj. kwoty wynikającej z tytułu wykonawczego Nr [...] z pozycji E.1, E.2, E.3, E.4 (należność główna w wysokości 1.189 zł wraz z kwotą odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego za 2015 r. oraz dalszymi odsetkami), jak również kwoty upomnienia z pozycji E punkt 10 tytułu wykonawczego w wysokości 11,60 zł; a nadto uznał za nieuzasadnione wniesione przez skarżącą zarzuty w pozostałym zakresie, tj. w zakresie należności pieniężnej egzekwowanej na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...], w części wynikającej z decyzji Burmistrza Wolborza. z dnia 6 marca 2017 r. Nr RE.3120.1200038.13.2017.EA ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za 2016 r. oraz z dnia 6 marca 2017 r. Nr RF.3120.1200038.14.2017.EA ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za 2017 r., tj. kwoty wynikającej z tytułu wykonawczego Nr [...] z pozycji E.5, E.6, E.7, E.8, E.9, E.10, E.11 i E.12 (należność główna w wysokości 2 378,00 zł wraz z kwotą odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego za 2016 r. i 2017 r. oraz dalszymi odsetkami), jak również kwoty upomnienia z pozycji E punktu 10 tytułu wykonawczego w wysokości 11,60 zł. Stanowisko wierzyciela w przedmiocie wniesionych przez skarżącą zarzutów stało się ostateczne.

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2022 r., nr 1017-SEE.711.1726.2022.4 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim uznał za zasadny zarzut nieistnienia zobowiązania za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. i w tej części umorzył postępowanie egzekucyjne oraz uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia i przedawnienia należności za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. A postanowieniem z dnia 1 grudnia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał je w mocy.

W konsekwencji w dniu 30 grudnia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził zaś niedopuszczalność zażalenia na to postanowienie.

W skardze od tego postanowienia skarżąca podniosła, że zażalenie jest dopuszczalne i zasadne, ponieważ organ nie posiada prawomocnego wyroku stwierdzającego istnienie długu. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi niepodanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a także szereg nieprawidłowości w działaniu.

W odpowiedzi na tę skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023r. poz. 1634), zwanej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Rozpoznając w tak zakreślonej kognicji skargę - Sąd stwierdził, że jest ona bezzasadna, organy obu instancji nie dopuściły się bowiem naruszenia prawa w sposób skutkujący uchyleniem zaskarżonego aktu.

Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do tego, czy zobowiązanemu przysługuje zażalenie na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Nie podzielając stanowiska skargi - Sąd zauważa, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej zostało wszczęte przed 30 lipca 2020 r., zatem stosownie do przepisów przejściowych zawartych w ustawie z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzemieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.

Zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. W myśl zaś art. 57 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia, zawiadamiając o tym zobowiązanego. Jednocześnie organ egzekucyjny przystępuje do czynności egzekucyjnych.

Zważywszy na te przepisy - Sąd stwierdza, że art. 35 § 1 u.p.e.a. określa ramy czasowe tego zawieszenia, które trwa od zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (jest to termin początkowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego) do wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu (jest to termin końcowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego) – tak np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 lutego 2020 r., I SA/Po 947/19, LEX nr 2798748). Służy on tymczasowej ochronie dłużnika, który wniósł w trybie ustawy egzekucyjnej zarzuty, które mogą okazać się zasadne. Użyty w przepisie zwrot "zawiesza" oznacza, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje z mocy samego prawa. Wątpliwości w judykaturze budzi jednakże to, czy w takiej sytuacji organ egzekucyjny obowiązany jest wydać postanowienie o zawieszeniu, a następnie o podjęciu zawieszonego postępowania, czy też nie. W tej kwestii można spotkać dwa przeciwstawne poglądy. Wedle jednego organ nie wydaje postanowienia, bowiem konsekwencją skutku prawnego występującego z mocy prawa jest brak podstaw do wydawania postanowień stwierdzających zarówno wystąpienie tego skutku, jak i jego ustąpienie (wyrok NSA z dnia 29 marca 2022 r., III FSK 545/21, LEX nr 3341623). Wedle drugiego zaś nawet w takiej sytuacji organ może wydać te postanowienia. Podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia (np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 sierpnia 2016 r., III SA/Łd 331/16, LEX nr 2106054, czy wyrok z dnia 14 maja 2015 r., III SA/Wa 2932/14, LEX nr 1974880). Postanowienie w przedmiocie zawieszenia ma przy tym wyłącznie charakter deklaratoryjny, bowiem jedynie potwierdza fakt zawieszenia, a następnie podjęcia postępowania egzekucyjnego (tak np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2016 r., III SA/Wr 1309/15, LEX nr 2096398). Ten ostatni pogląd służy bez wątpienia zapewnieniu pewności sytuacji zobowiązanego w sensie informacyjnym. Jego przyjęcie, tak jak to uczynił w tej sprawie organ egzekucyjny, czytelnym czyniło dla zobowiązanego czasokres zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. Nie zmienia ono jednakże jego sytuacji prawnej, bowiem nie kształtuje jego żadnych praw czy obowiązków egzekucyjno-prawnych. Przyjmując zatem jako korzystniejszy dla zobowiązanego ten drugie pogląd Sąd jednocześnie stwierdza, że postanowienie o podjęciu zawieszonego postanowienia jest niezaskarżalne. Jak bowiem stanowi art. 17 § 1 u.p.e.a. "o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia". Na mocy art. 35 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. "przepisy art. 56 § 3, art. 57 § 1 i art. 58 stosuje się odpowiednio". Jednocześnie wedle art. 56 § 4 u.p.e.a. jedynie "na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania służy zażalenie". Przepis art. 17 § 1 u.p.e.a. nie stanowi samoistnej podstawy prawnej wydania postanowienia, albowiem przepis ten określa jedynie formę działania organu egzekucyjnego, ustanawiając jedynie domniemanie właśnie formy postanowienia (wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 czerwca 2017 r., V SA/Wa 3349/16, LEX nr 2357270). Aby zatem na postanowienie o podjęciu zawieszonego postepowania przysługiwało zażalenie konieczny jest wyraźny przepis, z którego uprawnienie to by wynikało (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 września 2010 r., I SA/Po 410/10, LEX nr 749902). Tymczasem z zestawienia art. 17 § 1, art. 57 § 1 oraz art. 56 § 3 u.p.e.a. wynika, że na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego nie przysługuje zażalenie. Na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego nie przysługuje zatem zażalenie (tak np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2019 r., I SA/Sz 812/18, LEX nr 2665545). Ustawa wyraźnie wskazuje zaskarżalność tylko postanowienia organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania (art. 56 § 4 u.p.e.a.). Obowiązek podjęcia zawieszonego postępowania powstaje przy tym nie tylko wówczas (wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 sierpnia 2016 r., III SA/Łd 331/16, LEX nr 2106054). Należy rozróżnić ustanie z mocy prawa przyczyny zawieszenia od dokonania procesowej czynności w postaci wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, o którym to postanowieniu organ obowiązany był zawiadomić strony. Zaniechanie tej czynności narusza nie tylko zasadę pisemności, ale także zasadę udzielania przez organ informacji. Naruszenie tych przepisów ma znaczenie o tyle istotne, że nie można wykluczyć, że strona po powzięciu wiadomości o kontynuacji egzekucji podjęłaby działania, które pozwoliłyby jej na uniknięcie zastosowania kolejnego środka egzekucyjnego. Mogłoby to wpłynąć na realizację zasady szybkości postępowania egzekucyjnego.

Wobec tej regulacji prawnej Sąd stwierdza, że wniesienie przez skarżącą zarzutów na postępowanie egzekucyjne zawiesiło je do czasu wydania postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Z uwagi na podjęcie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi ostatecznego postanowienia w sprawie wniesionych zarzutów, organ egzekucyjny miał obowiązek podjąć zawieszone postępowanie egzekucyjne. A skoro na to ostatnie – zgodnie ze wskazaną regulacją prawną – nie przysługuje zażalenie, to wniesione przez skarżącą zażalenie jest, co oczywiste, niedopuszczalne. Skarżąca została zresztą o tym pouczona w postanowieniu z dnia 30 grudnia 2022 r. Ale nawet gdyby przyjąć, że organ egzekucyjny nie wydaje postanowienia o zawieszeniu i jego podjęcie z uwagi na fakt, iż zawieszenie następuje z mocy ustawy w razie wniesienia zarzutów przez zobowiązanego, to tym bardziej skarżącej nie przysługiwałoby zażalenie. W obrocie prawnym nie występowałby bowiem akt administracyjny - postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Niezależnie od wskazanej regulacji prawnej wskazać trzeba, że nie do zaakceptowania byłaby sytuacja różnego traktowania zobowiązanego w zależności od tego, jaki pogląd co do formy zawieszenia postepowania egzekucyjnego przyjąłby organ egzekucyjny. W konsekwencji organ egzekucyjny zasadnie stwierdził, że wniesione przez skarżącą w dniu 19 stycznia 2023 r. zażalenie na postanowienie z dnia 30 grudnia 2022 r. jest niedopuszczalne.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

dch