Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 772/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Regionalna Izba Obrachunkowa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze
Powołane przepisy: article: art.28 par.4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.90 ust.2
journal: Dz.U. 2013 poz 594
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Gminy N. na rozstrzygnięcie nadzorcze zawarte w uchwale Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Szczecinie z dnia [...] nr [..] w przedmiocie stwierdzenia nieważności części uchwały Nr V/034/2015 Rady Miejskiej w N. z dnia 25 marca 2015 r. w sprawie poboru podatków w drodze inkasa 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, 2. zasądza od Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Szczecinie na rzecz skarżącej Gminy N. kwotę [...] złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Rada Miejska w N. w dniu [...] r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie poboru podatku w drodze inkasa. Rada Miejska wskazała jako podstawę działania art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2013 r. poz. 594 z późn. zm.), w związku z art. 6b ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013, poz. 1381 ze zm.),oraz art. 6 ust. 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 201r,. poz. 849 ze zm.), oraz art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 30 października 2002r. ustawy o podatku leśnym (Dz. U. z 2014r,. poz. 465 ze zm.) oraz art. 47 § 4a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) - dalej: "o.p.",

Uchwałą nr [...] z dnia [...] r. Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w S. (dalej zwane Kolegium), działając w trybie art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2012 r., poz. 1113 z późn. zm.) orzekło o nieważności uchwały Rady Miejskiej w N. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie poboru podatku w drodze inkasa w części dotyczącej § 5 w zakresie wyrażenia "terminowo" z uwagi na stwierdzenie podjęcia jej z naruszeniem art. 28 § 4 o.p.

` Odnosząc prawne podstawy swojego rozstrzygnięcia do przepisów kompetencyjnych działania organu stanowiącego, Kolegium wskazało na wstępie art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach.

Kolegium Izby oceniając kwestionowaną uchwałę stwierdziło, że narusza ona art. 28 § 4 o.p. stanowiący, iż rada gminy może ustalać wynagrodzenie dla płatników lub inkasentów z tytułu poboru podatków stanowiących dochody budżetu gminy. Cytowany przepis zdaniem Kolegium uprawnia organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego wyłącznie do ustalenia wynagrodzenia dla wymienionych w nim podmiotów, nie upoważnia do ustalania warunków wypłaty tego wynagrodzenia. Tymczasem Rada Miejska w § 5 wymienionej uchwały uzależniła przyznanie inkasentom wynagrodzenia od terminowości przekazania pobranych podatków do Urzędu Gminy.

W piśmie z dnia 10 kwietnia 2015 r. Przewodniczący Rady Miejskiej w N. wyjaśnił, iż na podstawie analizy przepisu art. 28 o.p. rada gminy może uzależnić wynagrodzenie rada gminy może uzależnić wynagrodzenie od wymogu terminowego wpłacenia zainkasowanych kwot.

Przewodniczący przytoczył orzecznictwo oraz przykłady z literatury prawniczej z których wynika, że rada gminy może określić wynagrodzenie, uzależnione od wysokości pobranych świadczeń, bez względu na to, w jakim terminie zostały przekazane na rachunek budżetu gminy. Może też, ale wymaga to umieszczenia stosownego zapisu w uchwale, uzależnić je od kwot terminowo przekazanych podatków.

Kolegium Izby, po ostatecznym zbadaniu przedmiotowej uchwały stwierdziło, iż została ona podjęta z naruszeniem przepisów prawnych w części dotyczącej zapisów § 5 zakresie wyrażenia "terminowo".

Zdaniem kolegium postanowienia § 5 badanej uchwały w istotny sposób naruszają przepisy art. 28 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie z tym przepisem rada gminy, rada powiatu oraz sejmik województwa może ustalać wynagrodzenie dla płatników lub inkasentów z tytułu poboru podatków stanowiących dochody, odpowiednio, budżetu gminy, powiatu lub województwa. Natomiast Rada Miejska w N., poza ustaleniem wynagrodzenia dla inkasentów w § 5 badanej uchwały uzależniła przyznanie inkasentom wynagrodzenia od terminowości przekazania pobranych podatków do Urzędu Gminy.

W świetle powyższego zapisy § 5 uchwały pozostają w sprzeczności z regulacjami prawa materialnego i stanowią istotne naruszenie prawa skutkujące, w myśl art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, stwierdzeniem nieważności uchwały w części w zakresie wyrażenia "terminowo".

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Gmina N. wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej, wskazywała na naruszenie przepisu art. 28 § 1 o.p.. Zgodnie z tą regulacją płatnikom i inkasentom przysługa wynagrodzenie z tytułu terminowego wpłacania podatków pobranych na rzecz budżetu państwa. Zgodnie zaś z brzmieniem § 4 powołanego artykułu, rada m.in. gminy może ustalić wynagrodzenie dla płatników lub inkasentów z tytułu poboru podatków, stanowiących dochody budżetu gminy. Z analizy powołanego przepisu prawa (art. 28 Ordynacji podatkowej) wynika, że prawodawca rozgraniczył kwestie wynagrodzenia dla płatników i inkasentów, pobierających podatki na rzecz budżetu państwa od tych, które pobierane są na rzecz budżetu, np. gminy. W tym ostatnim przypadku ustawodawca pozostawił radzie gminy ustalanie wynagrodzenia inkasentom z tytułu podatków, stanowiących dochody gminy. Zdaniem skarżącej Gminy stwierdzić należy, że uprawnionym jest stanowisko, zgodnie z którym rada gminy może, ustalając - na podstawie art. 28 § 4 Ordynacji podatkowej - wynagrodzenie inkasentów za pobrany podatek stanowiący jej wyłączny dochód, przewidzieć w swej uchwale uzależnienie wypłaty tego wynagrodzenia (w całości lub w części) od terminowego przekazania przez inkasenta pobranego podatku na rzecz gminy. Żaden bowiem przepis prawa nie zawiera zakazu w zakresie zawarcia w uchwale rady gminy słowa "terminowe" w odniesieniu do wynagrodzenia za wpłacanie pobranego podatku na rachunek gminy. Przeciwny pogląd RIO jest całkowicie nieuzasadniony. Ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze jest wydane bez podstawy prawnej, a zakwestionowana uchwała jest zgodna z prawem, dlatego wnoszę jak na wstępie.

W odpowiedzi na skargę Regionalna Izba Skarbowa wnosząc o jej oddalenie, podtrzymała w całości swoją dotychczasową argumentację faktyczną i prawną.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał żądanie skargi, wskazując jednocześni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 i 2 pkt 5-7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270) dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie m. in. w sprawach skarg na: akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.

Stosując kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych(Dz. U. Nr 153, poz. 1267), rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze jako wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego podlegało w całości wyeliminowaniu z obiegu prawnego (art. 147 § 1 p.p.s.a.).

Zasady funkcjonowania samorządu terytorialnego, zadania, uprawnienia oraz funkcje nadzorcze zostały ujęte w art. 163-172 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która nadaje jednostkom samorządu terytorialnego w zakresie przyznanych im uprawnień samodzielność i zapewnia na mocy art. 165 ochronę sądową. Jednocześnie w art.171 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poddaje działalność samorządu terytorialnego z punktu widzenia legalności nadzorowi, wykonywanemu przez Prezesa Rady Ministrów i wojewodów, a w zakresie spraw finansowych przez regionalne izby obrachunkowe. Kryterium nadzoru jest zgodność działalności samorządu z Konstytucją i ustawami (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2003 r. Sygn. akt II SA/Wr 854/03, opubl. OSS 2004/2/43).

W celu umożliwienia sprawowania nadzoru przez regionalne izby obrachunkowe w zakresie spraw finansowych, w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2013 r. poz. 594 ze zm) w art. 90 ust. 2 określony został obowiązek przedkładania regionalnym izbom obrachunkowym uchwał rady gminy objętych nadzorem regionalnej izby obrachunkowej w terminie 7 dni od dnia podjęcia uchwały. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2012 r. poz. 1113 ze zm.), działalnością nadzorczą zostały objęte także uchwały w sprawach podatków i opłat lokalnych, do których mają zastosowanie przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Natomiast w art. 91 ustawy o samorządzie gminnym określono, iż uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub części orzeka organ nadzoru, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały, lub zarządzenia w trybie określonym w art. 90 cytowanej ustawy.

Zgodnie z art.18 ust. 1 pkt 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych orzekanie o nieważności uchwał i zarządzeń, o których mowa w art. 11 ust. 1 przypisano kolegium regionalnej izby obrachunkowej, a w myśl art. 18 ust. 3 w posiedzeniu kolegium ma prawo uczestniczyć przedstawiciel podmiotu, którego sprawa będzie rozpatrywana przed kolegium RIO.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie nadzorcze Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej stwierdzające nieważność uchwały Rady Miejskiej w N. z powodu naruszenia art. 28 § 4 o.p.. Jak zważyło Kolegium zakres umocowania rady gminy został wyznaczony art. 28 § 4 o.p. stanowiącym, iż w rada gminy, rada powiatu oraz sejmik województwa może ustalać wynagrodzenie dla płatników lub inkasentów z tytułu poboru podatków stanowiących dochody, odpowiednio, budżetu gminy, powiatu lub województwa.

Zdaniem Kolegium przytoczony przepis upoważnia organ samorządu terytorialnego wyłącznie do ustalania wynagrodzenia dla wymienionych w nim podmiotów nie upoważnia natomiast do ustalania warunków wypłaty tego wynagrodzenia. Tym samym w ocenie Kolegium uzależnienie przyznania inkasentom wynagrodzenia od terminowości przekazania pobranych podatków do Urzędu, było niedopuszczalne i stanowiło jej kwalifikowaną wadę prawną.

Na podstawie art. 6 ust. 12 u.o.p.o.l. rada gminy może zarządzać pobór podatku od nieruchomości od osób fizycznych w drodze inkasa oraz wyznaczać inkasentów i określać wysokość wynagrodzenia za inkaso. Odpowiednie rozwiązania przewiduje art. 6 ust. 8 ustawy o podatku leśnym, w myśl którego rada gminy, w drodze uchwały, może zarządzić pobór podatku leśnego od osób fizycznych w drodze inkasa oraz wyznaczyć inkasentów i określić wysokość wynagrodzenia za inkaso, a także art. 6b ustawy o podatku rolnym, stanowiącego, iż rada gminy może zarządzać pobór podatku rolnego od osób fizycznych w drodze inkasa oraz określać inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso.

Obok wskazanych powyżej przepisów należy także wskazać na drugą z podstaw do wprowadzenia w drodze uchwały rady gminy wynagrodzenia za inkasa, a mianowicie uregulowanie art. 28 § 4o.p. Zgodnie z powołanym przepisem rada gminy może ustalać wynagrodzenie dla inkasentów z tytułu poboru podatków stanowiących dochody, odpowiednio, budżetu gminy, powiatu lub województwa. Brzmienie powyższego przepisu nie budzi wątpliwości, skoro rada gminy może ustalać wynagrodzenie inkasentów, to jest to uprawnienie o charakterze fakultatywnym, nie zaś obligatoryjnym. Ustalenie zatem wynagrodzenia inkasentom i jego wysokości zależne jest od woli rady gminy.

Określając status inkasenta należy odwołać się do regulacji art. 9 Ordynacji podatkowej, w myśl którego inkasentem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Czynności inkasenta ograniczają się do pobrania podatku od podatnika w sytuacji, gdy podatnik zgłasza się u inkasenta w celu zapłaty podatku określonego przez organ podatkowy, wypisania dowodu wpłaty podatku, a następnie wpłaty pobranego podatku na konto budżetu gminy, w terminie wynikającym z uchwały.

W ocenie Sądu mając na względzie przytoczone regulacje stanowisko Kolegium wyrażone w uchwale jest nieprawidłowe, gdyż wbrew jego wywodom, brzmienie wskazywanego zapisu art.28 § 4 o.p. nie ogranicza kompetencji Rady tylko do ustalenia wynagrodzenia inkasenta w sytuacji gdy zarządzono pobór opłat lokalnych w drodze inkasa.

Zgodnie z powyższym uregulowaniem rada gminy może ustalać wynagrodzenie dla płatników lub inkasentów z tytułu poboru podatków stanowiących dochody, odpowiednio, budżetu gminy, powiatu lub województwa. Brzmienie powyższego zapisu nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że skoro rada gminy może ustalać wynagrodzenie inkasentów, to mamy do czynienia z uprawnieniem fakultatywnym, może zatem takiego wynagrodzenia nie ustalać. Taka wykładnia jest niesporna między Stronami. Wątpliwości budzi możliwość ustalania warunków przyznania wynagrodzenia inkasentom.

W ocenie Sądu w pojęciu "ustalać wynagrodzenie" mieści się również możliwość ustalenia zasad wynagradzania a tym samym uzależnić jego wypłatę od spełnienia określonego warunku. Wykładnia tak jest zgodna z wykładnią językową. Jak wynika z Słownika języka polskiego PWN ustalać oznacza tyle, co zdecydować o ostatecznej formie, postaci lub przebiegu czegoś.

Stąd też zapis w kwestionowanej uchwale Rady Gminy w N., który wprowadza warunek wypłaty wynagrodzenia od terminowości odprowadzenia podatku w żądnej mierze nie narusza wskazywanego ustawowego uregulowania art.28 § 4 o.p.

Należy podkreślić, że obowiązujące przepisy w żaden sposób nie ograniczają organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w ustaleniu wynagrodzenia za inkaso, nie nakazują aby wynagrodzenia były jednakowe, nie zakazują jego zróżnicowania, jak również nie wskazują, jakimi okolicznościami i kryteriami organ podejmujący uchwałę powinien się kierować przy ustalaniu wynagrodzenia.

Ustalenie wysokości tego wynagrodzenia ustawodawca pozostawił do uznania rady gminy, brak bowiem wynikającej z przepisów prawa dolnej czy górnej granicy tego wynagrodzenia. Ustalenie wynagrodzenia za inkaso podatków jest władczą, jednostronną czynnością z zakresu prawa podatkowego, jako działu prawa publicznego.

Gdyby zaakceptować stanowisko Kolegium, że Rada ma uprawnienie jedynie do ustalenia wynagrodzenia a już nie ma takiego uprawnienia co do ustalenia jego warunków to zdaniem Sądu taka wykładnia zawężałaby upoważnienie ustawowe zawarte w art.28 § 4 o.p.

Z uwagi na przyjętą w polskim systemie prawnym zasadę domniemania zgodności aktów normatywnych niższego rzędu z postanowieniami Konstytucji (zob. wyroki TK z 7 lutego 2001, sygn. akt K 27/00, opubl. OTK 2001, z. 2, poz. 29; z 25 lutego 2002 r., sygn. akt SK 29/01, opubl. OTK-A 2002, z. 1, poz. 5), podmioty stosujące prawo, w tym sądy, mając na uwadze treść art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, winny w razie wątpliwości przyjmować takie znaczenie przepisów prawnych, które nie będzie kolidowało z normami konstytucyjnymi (tzw. prokonstytucyjna wykładnia przepisów prawa). Stosownie do treści art. 165 ust. 2 Konstytucji Rp wprowadza zasadę samodzielność jednostek samorządu terytorialnego.

Zdaniem Sądu istota samodzielności gminy polega na tym, że w ramach obowiązującego porządku prawnego gmina we własnym zakresie (sama), bez dyktatu zewnętrznego i odgórnych poleceń, decyduje o wszystkich sprawach lokalnych, w szczególności o swoim ustroju, lokalnym porządku prawnym, podatkach i opłatach lokalnych, przeznaczeniu mienia komunalnego i zasadach korzystania z obiektów publicznych, zagospodarowaniu przestrzennym, zakresie podejmowanych inwestycji, kolejności, sposobach i środkach ich realizacji, a także o związanych z tym nakładach finansowych i rzeczowych. Inaczej mówiąc, "samodzielność gminy oznacza, że w granicach wynikających z ustaw nie jest ona podporządkowana czyjejkolwiek woli oraz że w tych granicach podejmuje czynności prawne i faktyczne, kierując się wyłącznie własną wolą, wyrażoną przez jej organy pochodzące z wyboru. A zatem, samodzielność ta wynika z granic określonych przez ustawy, które precyzyjnie ustalają zakres przedmiotowy, w którym samodzielność ta obowiązuje.

W ocenie Sądu ustawodawca wprowadzając w art. 28 § 4 o.p. możliwość ustalenia wynagrodzenia inkasenta wprowadził uprawnienie dla jednostki samorządu terytorialnego, co do ustalenia jego warunków. Taka wykładnia jest wykładnią prokonstytucyjną akceptującą zasadę samodzielności gminy.

Należy także podkreślić, iż także doktryna prawa wskazuje na fakultatywność uprawnienia rady gminy do określenia wynagrodzenia inkasenta. W komentarzu do art. art. 28 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2007, wyd. II. wskazuje się, iż kompetencja do ustalenia wynagrodzenia została przyznana organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego wszystkich szczebli. Obecnie jedynie gmina ma własne podatki, które są realizowane przez płatników i inkasentów. Stąd też to rada gminy może, ale nie musi, określić w drodze uchwały wynagrodzenie dla płatników i inkasentów. A zatem wynagrodzenia mogą być przez radę gminy wprowadzane, chociaż obowiązku ich wprowadzania nie ma. Ustawy regulujące poszczególne podatki samorządowe zawierają jedynie przepisy, w których wskazany jest organ uprawniony do określenia wynagrodzenia. Nie mogą być one interpretowane jako zawierające nakaz wprowadzania wynagrodzenia inkasentom. I tak np., zgodnie z art. 19 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, rada gminy, w drodze uchwały, może zarządzić pobór opłat w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso. Z przepisu tego wynika uprawnienie (a nie obowiązek) do podjęcia uchwały w tych sprawach.

Analogiczne stanowisko zajmują też komentatorzy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w tym Dudar Grzegorz, Etel Leonard, Presnarowicz Sławomir- Komentarz do art. 19 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, ABC, 2008.). Zaważają oni, iż "wprowadzenie opłat lokalnych w formie inkasa stanowi uprawnienie, a nie obowiązek rady gminy. Jednakże w stosunku do niektórych świadczeń, np. opłaty targowej, nie zarządzenie inkasa oznacza w praktyce utratę wpływów z tego tytułu. Uchwała rady gminy podjęta na podstawie art. 19 pkt 2 u.p.o.l. jest wystarczającą podstawą do nałożenia na inkasenta obowiązków wynikających z art. 9 o.p. Inkasent jest zobowiązany do pobrania od podatnika podatku (opłaty) i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Na mocy takiej uchwały, pomiędzy gminą i inkasentem nawiązuje się stosunek administracyjnoprawny, który jest skuteczny, bez konieczności wyrażenia zgody przez podmiot wskazany jako inkasent. Powołanie inkasentów powinno nastąpić w uchwale, w której określa się także wysokość wynagrodzenia za inkaso. Nieprawidłowe są uchwały, w których upoważnia się, najczęściej wójta, do powoływania inkasentów i zawierania z nimi umów, a w nich określania wynagrodzenia za inkaso. Wyznaczenie inkasenta i określenie wysokości jego wynagrodzenia należy do wyłącznej kompetencji rady gminy i nie może być przekazywane innym organom. Dalej komentatorzy zauważają, że niezmiernie istotnym instrumentem zapewniającym skuteczność inkasa jest wynagrodzenie inkasenta. Rada gminy, chcąc zapewnić uzyskanie zakładanych wpływów z opłat, powinna ustalić wynagrodzenie na takim poziomie, aby inkasent był materialnie zainteresowany poborem tych opłat. Gdy takiego zainteresowania nie będzie, wówczas inkasent nie będzie wywiązywał się ze swoich obowiązków. Organy gminy w takiej sytuacji nie mają żadnych instrumentów prawnych do przymuszenia inkasentów do wykonywania ciążących na nich obowiązków. Inkasent odpowiada jedynie za podatki i opłaty pobrane i nie przekazane na rzecz budżetu, nie odpowiada zaś za niepobranie podatków i opłat - art. 30 § 2 o.p. Nie wykonywanie przez inkasentów ciążących obowiązków nie jest także karalne na podstawie k.k.s. W przypadku nie wywiązania się inkasenta z nałożonych na niego, w drodze uchwały, obowiązków, rada gminy może jedynie odwołać go i powołać inną osobę.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 26 października 2001 r., rada nie posiada uprawnienia do nałożenia na wyznaczonych inkasentów dodatkowego obowiązku składania oświadczeń o odpowiedzialności materialnej oraz zastrzeżenia dla organu podatkowego możliwości żądania poręczenia finansowego i zastrzeżenia rygoru "zmiany inkasenta" w przypadku niespełnienia tych warunków. Wynagrodzenie za inkaso jest zatem ważnym elementem składowym uchwał rad gmin. Podkreślić jednakże należy, że rada gminy nie musi, zarządzając inkaso i wyznaczając inkasentów, określić wynagrodzenia za inkaso. (podkreślenie Sądu) Artykuł 19 pkt 2 u.p.o.l. stwierdza, że rada gminy może zarządzić inkaso, określić inkasentów i wynagrodzenie za inkaso. Z kolei art. 28 § 4 o.p. stanowi, że rada gminy może ustalać wynagrodzenie dla płatników i inkasentów z tytułu poboru podatków stanowiących dochód budżetu gminy. Ustalenie zatem wynagrodzenia inkasentom zależne jest od woli rady gminy.

Skoro zatem gmina może, ale nie musi wprowadzać wynagrodzenia inkasentów, to była także uprawniona uzależnienia wypłaty wynagradzania za pobór opłaty w drodze inkasa od terminowego odprowadzenia podatków.

Mając powyższe na uwadze, Sąd podzielając zarzuty skargi, z uwagi na stwierdzone naruszenie prawa materialnego i potrzebę wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Kolegium z obrotu prawnego, orzekł jak w sentencji wyroku,

Orzeczenie o kosztach postępowania oparto na podstawie art. 200 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).