Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SAB/Sz 30/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 4, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 13 ust. 1, ust. 2, art. 16 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 6 ust. 2, art. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 156 § 5, § 5a i § 5b
journal: Dz.U. 2022 poz 1375
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. P. na bezczynność Prokuratora w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. P. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Prokuratora R. (dalej: "organ zobowiązany") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

W dniu 26 września 2023 r. skarżący złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek do organu zobowiązanego o udzielenie mu informacji publicznej w postaci przekazania mu wymienionego wykazu dokumentów znajdujących się w aktach prawomocnie zakończonych postępowań o sygnaturach: 1 Ds. [...], 2 Ds. [...] oraz 2 Ds. [...] nadzorowanych przez Prokuraturę R.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wyrokami II SAB/Op 5/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu potwierdził, że wykaz dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania przygotowawczego stanowi informację publiczną. Natomiast wyrokami WSA w Warszawie z 19 maja 2008 r. (II SA/Wa 2171/07), WSA w Gdańsku z 16 grudnia 2015 r. (sygn. II SAB/Gd 176/15) oraz WSA w Bydgoszczy z 2 marca 2016 r. (II SAB/Bd 97/15) ugruntowany został pogląd, że prawomocnie zakończone postępowania przygotowawcze stanowi źródło informacji publicznych, niezależnie od tego "z jakich przyczyn postępowanie przygotowawcze zostało przez Prokuraturę prawomocnie zakończone". Skarżący wskazał, aby informację przesłać na jego adres email [...]

Pismem z dnia 3 października 2023 r. organ drogą mailową powiadomił skarżącego o braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z jego wnioskiem. Organ wyjaśnił, że przyczyną braku możliwości udostępnienia żądanych informacji - dokumentów, jest okoliczność, iż na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., zw. dalej: "u.d.i.p.") w sprawie wniosku skarżącego, nie mają zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, interpretowanymi także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dnia 20 listopada 2020 r. sygn. akt IOSK 298/20 "żądanie udzielenia informacji na podstawie akt sprawy, czy doręczenie kserokopii zawartych w aktach dokumentów, podlegają bowiem załatwieniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego". W tej sytuacji jedyną możliwością udostępnienia wnioskowanych informacji są przepisy k.p.k., regulujące dostęp do akt postępowań karnych. Stosownie do treści art. 156 § 5 k.p.k., akta postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom niż strony postępowania w trybie uregulowanym w tym przepisie. Kodeks postępowania karnego w art. 156 § 5 określa zasady, tryb i formę udostępniania informacji stronom i innym osobom z akt toczącego się i zakończonego postępowania przygotowawczego. Przepis ten określa zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi w sposób odmienny od wskazanych w u.d.i.p.

Pismem z dnia 4 października 2023 r. zatytułowanym "Wezwanie do prawidłowego doręczenia decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej", skarżący wezwał organ do doręczenia pisma Prokuratury z dnia 3 października 2023 r. zgodnie z obowiązującymi przepisami. Skarżący wskazał, że organ ma obowiązek doręczyć decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 39 i n. Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. przede wszystkim przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe bądź za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, o ile został spełniony jeden z warunków określonych w art. 391 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem skarżącego, należy zatem przyjąć, że na dzień złożenia przedmiotowego wezwania, w sprawie nie doszło do doręczenia decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Oznacza to, że organ pozostaje w stanie bezczynności, którą to może skontrolować sąd administracyjny. Zauważył przy tym, że nieprawidłowe doręczenie decyzji administracyjnej uniemożliwia wnioskodawcy skorzystanie z przysługującego środka prawnego. Bieg terminu na wniesienie odwołania liczony jest bowiem od dnia doręczenia decyzji (art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Na marginesie skarżący dodał, że w sprawie o sygnaturze [...] [...] Prokuratura R. w S. udostępniła mu w dniu 4 września 2023 r. pełen wykaz dokumentów znajdujących się w aktach prawomocnie zakończonego postępowania [...] mimo, że skarżący nie był jego stroną.

Pismem z dnia 13 października 2023 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego S. w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Wskutek bezczynności organu zarzucił naruszenie:

1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,

2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,

3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek, a podmiot jest zobowiązany w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku do udostępnienia informacji lub poinformowania wnioskodawcy o przedłużeniu terminu potrzebnego na rozpatrzenie wniosku, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie informacji w zakreślonym ustawowo terminie.

Skarżący stawiając powyższe zarzuty wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącego, informacje, o których udostępnienie się zwrócił, stanowią przedmiot konstytucyjnego uprawnienia, bowiem stanowią informacje o działalności organów władzy publicznej. Skarżący dodał, że wyrokami II SAB/Op 5/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu potwierdził, że wykaz dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania przygotowawczego stanowi informację publiczną. Natomiast wyrokami WSA w Warszawie z 19 maja 2008 r. (II SA/Wa 2171/07), WSA w Gdańsku z 16 grudnia 2015 r. (sygn. II SAB/Gd 176/15) oraz WSA w Bydgoszczy z 2 marca 2016 r. (II SAB/Bd 97/15) ugruntowany został pogląd, że prawomocnie zakończone postępowania przygotowawcze stanowi źródło informacji publicznych, niezależnie od tego "z jakich przyczyn postępowanie przygotowawcze zostało przez Prokuraturę prawomocnie zakończone".

Skarżący wskazał, że Prokuratura R. w analogicznej sprawie z jego wniosku, udostępniła mu informację publiczną w formie wykazu dokumentów ze sprawy [...] pismem z dnia 4 września 2023 r.

W związku z powyższym, przedmiotem złożonego przez niego wniosku było udostępnienie informacji podlegającej udostępnieniu. Z powodu nieudostępnienia tych informacji zgodnie z wnioskiem organ zdaniem skarżącego pozostaje w bezczynności, co sprawia, że skarga jest zasadna i konieczna.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Organ wyjaśnił, że iż przyczyną braku możliwości udostępnienia wnioskowanych dokumentów, jest fakt, iż przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i następne, nie znajdują zastosowania w odniesie do wniosku skarżącego albowiem przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. adresowane są do każdego (do wszystkich), a więc nie tylko do stron postępowania karnego, o czym przesądza m.in. treść zdania drugiego art. 156 § 5 k.p.k., z której wynika, iż akta postępowania mogą być w wyjątkowych sytuacjach udostępnione innym osobom niż strony (obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym). Powołane przepisy zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, zarówno co do etapu postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego). Ponadto powołane przepisy k.p.k. stanowią "przepisy innych ustaw", w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów u.d.i.p. do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej (wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Rz 175/22, LEX nr 3445929).

W niniejszym przypadku jeżeli wnioskodawca żądał udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, Prokuratura nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnioskującego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą i jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu. Przepis art. 156 k.p.k. stanowi lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie dostępu do dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania karnego, w tym przypadku także do wykazu tych dokumentów, wyłączając możliwość nieograniczonego dostępu do wskazywanych akt. Zatem w przypadku, gdy skarżący zażądał udzielenia informacji publicznej, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, Prokuratura nie miała obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz jedynie zawiadomiła wnioskującego, że żądane dane podlegają udostępnieniu w odrębnym trybie.

Ponadto w przedmiotowej sprawie Prokuratura R. nie odmówiła skarżącemu udostępnienia informacji publicznej, gdyż została skarżącemu wskazana ścieżka dostępu do żądanych informacji w oparciu o przepisy szczególne, z wyłączeniem zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Zdaniem organu, w sprawie nie zachodzi bezczynność, gdyż wniosek skarżącego w przedmiocie udzielenia informacji publicznej został prawidłowo rozpoznany, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie ze wskazanym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Dalej wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.)

W przypadku skargi na bezczynność organu, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność jest zatem zwalczanie braku działania organu, polegającego na niezałatwianiu w terminie sprawy, do której dany organ był zobowiązany.

Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą albo wreszcie poinformowanie wnioskującego, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W myśl art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Przyjmuje się, że termin czternastodniowy jest również obowiązujący w przypadku załatwienia wniosku w drodze decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).

W realiach rozpatrywanej sprawy skarżący zarzucił organowi bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia 26 września 2023 r. obejmujący żądanie udostępnienia wskazanych tam, a opisanych wcześniej dokumentów.

W ocenie Sądu należy wskazać w pierwszej kolejności, że bezspornym jest, iż Prokurator Rejonowy jest organem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej (zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Nie wymaga również jakichkolwiek szerszych rozważań stwierdzenie, że informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych odpowiadają definicji informacji publicznej (zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Dokumentem urzędowym - zgodnie z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. - jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Wykaz dokumentów znajdujących się w aktach prawomocnie zakończonych postępowań przygotowawczych stanowi dokument urzędowy w rozumieniu powyższych przepisów.

Istota sprawy sprowadza się zatem do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy odmowa udostępnienia żądanych informacji była, w świetle art. 1 ust. 2 u.d.i.p., prawidłowa.

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę, sposób załatwienia wniosku przez Prokuratora R. zasługuje na aprobatę.

Sąd podziela przy tym argumentację wyrażoną w podobnej sprawie w prawomocnym wyroku WSA w Gdańsku z dnia 2 grudnia 2022 roku sygn. akt III SAB/Gd 173/22, którą w dalszych rozważaniach się w dużej mierze posłuży.

Należy zatem podkreślić, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Co ważne, ustawodawca stworzył w ten sposób normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy tylko w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w u.d.i.p. oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają też stosowanie u.d.i.p. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w omawianej ustawie (tak m.in. G. Sibiga, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne, Przegląd Prawa Publicznego 2007/3, s. 12).

Sąd podziela też w całej rozciągłości pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Kr 35/21, że o ile dostęp stron postępowania i innych podmiotów do akt sprawy uregulowany jest odrębnie (w tym przypadku przepisami ustawy - Kodeks postępowania karnego), to tym samym w zakresie żądania strony o udostępnienie informacji o materiale zawartym w aktach wyłączone jest stosowanie przepisów u.d.i.p. Zasady dostępu do akt postępowania karnego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy reguluje art. 156 i n. ustawy - Kodeks postępowania karnego. I tak art. 156 § 1 tej ustawy stanowi, że stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie.

Z kolei przepisy art. 156 § 5, § 5a i § 5b ustawy – Kodeks postępowania karnego odnoszą się do postępowania przygotowawczego.

Zgodnie z art. 156 § 5 k.p.k. jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej.

Z kolei w razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść dowodów dołączonych do wniosku, z wyłączeniem dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b (art. 156 § 5a).

Co istotne, przepis § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego (art. 156 § 5b).

Szczególnie Sąd pragnie podkreślić, że art. 156 § 5b został dodany do ustawy – Kodeks postępowania karnego z dniem 22 czerwca 2021 r. mocą ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1023). Co ważne, w uzasadnieniu do projektu zmian (zob.: druk sejmowy nr 867) wskazano, że założeniem zmian jest jednoznaczne uregulowanie zasad dostępu do akt zakończonego postępowania przygotowawczego (modyfikacja art. 156 § 5 i proj. art. 156 § 5b k.p.k.). Projekt przewidywał unormowanie w Kodeksie postępowania karnego problematyki dostępu do akt zakończonego postępowania przygotowawczego, poprzez dodanie do art. 156 przepisu, oznaczonego jako § 5b, zgodnie z którym do udostępniania takich akt stosować się będzie odpowiednio § 5 tego artykułu. Dodanie wskazanego unormowania połączone jest z wyłącznie dostosowawczą modyfikacją przepisu § 5, eliminującą z jego brzmienia fragment zdania pierwszego, który wobec dodania nowego przepisu staje się zbędny. W ocenie projektodawców proponowane rozwiązanie miało na celu jednoznaczne ukształtowanie podstawy do udostępniania akt zakończonych postępowań przygotowawczych, zapewniającej możliwość szerokiego udostępnienia materiałów określonej sprawy w przypadkach takie udostępnienie uzasadniających, z drugiej zaś strony gwarantującej ochronę materiałów w sprawach, które pomimo formalnie zapadłej decyzji o zakończeniu postępowania przygotowawczego nie są sprawami zakończonymi w sensie merytorycznym (np. sprawy zakończone umorzeniem z powodu niewykrycia sprawcy przestępstwa albo braku wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie) i mogą zostać podjęte w razie ujawnienia nowych faktów, dowodów lub zaistnienia określonych zdarzeń prawnych. Projektodawcy wskazywali, że do udostępniania akt zakończonych postępowań przygotowawczych stosowane są obecnie regulacje u.d.i.p., przy czym niejednokrotnie są one stosowane niewłaściwie prowadząc do nieadekwatnego zakresowo w stosunku do celów tej ustawy ujawniania informacji zawartych w aktach takich postępowań. Szczególnie jaskrawymi przypadkami niewłaściwego stosowania tej ustawy w odniesieniu do materiałów postępowania przygotowawczego są przypadki udostępniania takich akt w całości, pomimo że znaczna ilość dokumentów w nich zawartych nie obejmuje informacji publicznej. Niewłaściwa interpretacja przepisów u.d.i.p. i ich nieprawidłowe stosowanie może doprowadzić do udostępnienia niewykrytemu sprawcy przestępstwa lub osobie działającej na jego zlecenie dokumentów z akt umorzonego postępowania przygotowawczego, co ułatwi mu uniknięcie odpowiedzialności karnej. Jako zagrażające konstytucyjnie gwarantowanym wolnościom i prawom należy ocenić potencjalne ujawnienie w tym trybie okoliczności dotyczących życia prywatnego określonych osób, a także ujawnienie danych osobowych, w tym danych wrażliwych, zawartych w materiałach postępowania, w szczególności w treści protokołów przesłuchań i opinii biegłych. Projektowane rozwiązanie, przewidujące odpowiednie stosowanie do akt zakończonego postępowania przygotowawczego reguł określonych w art. 156 § 5 k.p.k., miało pozwolić, w ocenie projektodawców, na objęcie ochroną informacji zawartych w materiałach sprawy, w celu zagwarantowania możliwości efektywnego kontynuowania postępowania w przypadku zaistnienia do tego podstaw oraz zapewnienia dostatecznej ochrony interesów osób uczestniczących w postępowaniu. Z drugiej strony proponowana zmiana miała pozwolić na udostępnianie akt sprawy w przypadkach za tym przemawiających, np. do celów naukowych, analitycznych lub szkoleniowych.

Mając na uwadze powyższe zapatrywania jak i rato legis regulacji art. 156 § 5b ustawy – Kodeks postępowania karnego należy wskazać, że prezentowany powyżej pogląd, ukierunkowany na wskazanie, że o ile dostęp stron postępowania i innych podmiotów do akt sprawy uregulowany jest odrębnie (w tym przypadku przepisami ustawy - Kodeks postępowania karnego), to tym samym w zakresie żądania strony o udostępnienie informacji o materiale zawartym w aktach wyłączone jest stosowanie przepisów u.d.i.p. znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, które w znacznej mierze odwołuje się do argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. (sygn. akt I OPS 7/13; publ. ONSAiWSA 2014/3/37).

W przedmiotowym uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że "przepisów tej ustawy (to jest ustawy o dostępie do informacji publicznej – przyp. Sądu) nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisami takimi są np. art. 73 - 74 kpa, 156 i 321 k.p.k., § 94 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 roku Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38 , poz. 249 ze zm.), art. 525 k.p.c., czy też art. 12a §2 p.p.s.a. (...). Przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. oraz art. 525 k.p.c. i § 94 regulaminu sądowego w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i nie ma do nich zastosowania u.d.i.p. Przyjęcie, że w pozostałych przypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w oparciu o art. 10 u.d.i.p., byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP."

Dalej wskazać należy, że zaprezentowane stanowisko zostało zaaprobowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 maja 2017 r.; sygn. akt I OSK 1399/15; z dnia 19 grudnia 2019 r.; sygn. akt I OSK 357/19 oraz z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 298/20). W wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 298/20 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił wprost, że kwestia dostępu do akt postępowania przygotowawczego wyczerpuje wszelkie uprawnienia pokrzywdzonego lub podejrzanego, a także innych osób związane z uzyskaniem przez nich informacji zawartych w aktach czy dokumentach prowadzonego postępowania. Przepisy u.d.i.p. nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów Kodeksu postępowania karnego sposobu pozyskiwania odpisów dokumentów czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego. Dokumenty zgromadzone przez organ w aktach, podlegają "udostępnieniu" wyłącznie na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego."

W świetle powyższych zapatrywań oraz okoliczności rozpoznawanej sprawy uznać w ocenie Sądu należało, że w tej sytuacji, wniosek strony nie mógł podlegać rozpatrzeniu w trybie u.d.i.p. Przedmiotowa konstatacja determinuje z kolei uznanie, że brak było podstaw prawnych do uznania bezczynności zarzucanej organowi.

Sąd tym samym nie uznał za trafne podniesionych w skardze zarzutów dotyczących zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego jak i postępowania. Nie mogły też wpłynąć na treść rozstrzygnięcia powołane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych czy też odmienna praktyka przyjęta we wskazanej w skardze innej Prokuraturze, albowiem wyroki sądów czy praktyka przyjęta przez inny organ nie stanowią źródła prawa. Co więcej każdy z wyroków zapada w innych okolicznościach faktycznych sprawy. Nawet jednak w sytuacji, gdy w identycznych stanach faktycznych w odniesieniu do różnych podmiotów zapadły odmienne rozstrzygnięcia, okoliczność ta nie może rzutować na treść wyroku wydawanego w innej sprawie. Sąd bowiem winien kierować się literą obowiązującego prawa, co uczynił w niniejszej sprawie i co wyjaśnił wyżej w treści uzasadnienia.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił wniesioną skargę jako bezzasadną, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przywołane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.