Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 705/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77  § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi R.N. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z [...] kwietnia 2011 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu na rzecz R.N. kwotę [...] złotych([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. w dniu [...].04. 2010r. dokonał kontroli stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. R. [...] w P, w trakcie której stwierdzono nieodpowiedni stan techniczny budynku polegający na: miejscowym odparzeniu i ubytku tynków z elewacji i gzymsów, pęknięciu ścian, występowaniu zacieków na podsufitce ostatniej kondygnacji, ubytków cegieł w ścianach piwnicy, ubytków cegieł w stropach nad piwnicą, spróchniałych belkach podłogowych mieszkania nad piwnicą, uszkodzeniu nadproża przy zejściu do piwnicy, uszkodzeniu schodów zewnętrznych przy wejściu do budynku. Protokoły z 04.03.2010 r. i z 05.03.2010 r. z okresowej kontroli przedmiotowego budynku też wskazują na jego zły stan techniczny.

PINB dla Miasta P. w dniu [...].04.2010r. wydał postanowienie nr [...] nakładające na R.N. obowiązek dostarczenia w terminie 1 miesiąca ekspertyzy technicznej z uwzględnieniem wskazania robót naprawczych, doprowadzających obiekt przy ul. R. [...] w P. do właściwego stanu technicznego oraz określeniem czy obiekt ten stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia użytkowników, a także czy może być nadal użytkowany. Właściciel budynku przedłożył Ekspertyzę techniczną Nr [...] z dnia [...]. 06.2010 r. dotycząca dwóch budynków będących jego własnością: przy ul. R. nr [...] i przy ul. R.nr [...] inż. J.K. (dalej Ekspertyza Nr [...]).

Następnie PINB dla Miasta P., po wszczęciu postępowania administracyjnego, w dniu [...].08.2010r. wydał decyzję nr [...], w której działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm., dalej Prawo budowlane lub ustawa), nakazał R.N. będącemu właścicielem budynku mieszkalnego wielorodzinnego, znajdującego się przy ul R. [...] w P., wykonanie określonych robót budowlanych – w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, tj. przede wszystkim: brak obróbek przy kominach, uszkodzenia stropu przy zejściu do piwnicy, zawilgocenie elewacji, ubytki stopnia górnego w schodach zewnętrznych.

W związku z odwołaniem wniesionym przez R.N., Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].12. 2010r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Podstawą ww. orzeczenia były wady proceduralno-prawne. Wskazano także na fakt przedłożenia przez właściciela przedmiotowego budynku Opinii technicznej w zakresie stanu technicznego tego budynku z 12.11.2010 r., sporządzonej przez inż. S.T. (dalej Opinia techniczna) która może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i powinna być przeanalizowana przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy sprawy, m.in. o oryginał Ekspertyzy technicznej oraz Opinii technicznej. Organ ustalił także, że w stosunku do budynku przy ul. R. [...] w P. (który bezpośrednio przylega do budynku przy ul. R. [...]) nie została wydana decyzja rozbiórkowa, oraz że budynek przy ul. R [...] nie jest wpisany do rejestru zabytków, ale jest objęty ochroną konserwatorską jako element zespołu urbanistyczno-architektoniczny centrum miasta P. wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją z dnia [...] marca 1980r., w związku z czym wszelkie zmiany w bryle i elewacji budynku wymagają uzgodnienia konserwatorskiego. Wskazano także, że Miejski Konserwator Zabytków nie wydał żadnych decyzji na prowadzenie jakichkolwiek robót w budynku przy ul. R. [...] w P.

Mając powyższe na uwadze, PINB dla Miasta P decyzją z dnia [...].04.2011r. nr [...], działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, nakazał właścicielowi budynku mieszkalnego wielorodzinnego, znajdującego się przy ul. R. [...] w P. wykonanie wymienionych w decyzji robót budowlanych - w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku znajdującego się na terenie nieruchomości w P. przy ul. R. [...]. W decyzji określono terminy wykonania obowiązków wskazanych w decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R.N., wskazując na wadliwą ocenę Opinii technicznej inż. T.. Skarżący, wbrew stanowisku organu I instancji stwierdził, iż z analizowanej opinii wynika, że "Remont byłby nieuzasadniony technicznie i ekonomicznie ze względu na stan zniszczenia elementów budynku i skalę koniecznych do dokonania przebudów". Skarżący stwierdził również, iż organ I instancji całkowicie pominął jego stanowisko zawarte w piśmie z dnia 07.04.2011r., w którym poinformował organ o podjętych działaniach zmierzających do realizacji nałożonego inną decyzją PINB dla Miasta P. obowiązku opróżnienia sąsiedniego budynku przy ul. R. [...], a także o planowanym wystąpieniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę budynku przy ul R. [...]. Skarżący wskazał przy tym, iż ze złożonych do sprawy Ekspertyzy technicznej [...] i Opinii technicznej wynika jednoznacznie, że rozbiórka budynku przy ul. R. [...] stwarza zagrożenie zawalenia się budynku przy ul R. [...]. Skarżący zarzucił również organowi I instancji wyznaczenie bardzo krótkich terminów realizacji robót budowlanych określonych w zaskarżonej decyzji, który przy konieczności uzyskania opinii konserwatorskiej, pozwolenia na budowę i opróżnienia części budynku na czas trwania remontu, powoduje, że nie ma możliwości jego dotrzymania.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...].05. 2010r. nr [...], działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. – dalej K.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że PINB dla Miasta P. ustalił, iż dostarczona Opinia techniczna i Ekspertyza techniczna [...] przemawiają za dokonaniem rozbiórki budynku przy ul. R. [...] w P., przy czym dopuszczają również możliwość wykonania robót budowlanych doprowadzających przedmiotowy budynek do polepszenia jego stanu technicznego. Organ odwoławczy stwierdził również, iż w ww. Ekspertyzie i Ocenie technicznej wskazano także, że rozbiórka budynku przy ul. R. [...] będzie miała wpływ na stan techniczny budynku przy ul. R. [...] (wpłynie na sztywność murów tego budynku oraz spowoduje bardzo duże niebezpieczeństwo zawalenia się budynku przy ul. R. [...]). Dostarczone dokumenty nie wskazują jednak na istniejące niebezpieczeństwo użytkowania budynku oraz nie zakazują dalszego jego użytkowania. WWINB uznał zatem, iż organ I instancji prawidłowo dokonał zbadania stanu technicznego przedmiotowego budynku pod kątem obowiązujących warunków technicznych (art. 5 ust. 1 ustawy; rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie) oraz stwierdził określone naruszenia w tym zakresie (przytaczając: § 16, § 52, § 113, § 122, § 123, § 125, § 147, § 291, § 298, § 309, § 315, § 318). Zdaniem organu odwoławczego, w zaskarżonej decyzji PINB dla Miasta Poznania prawidłowo określił zakres robót budowlanych doprowadzających stan budynku przy ul. R. [...] do stanu właściwego, uwzględniając stwierdzone naruszenia.

Organ odwoławczy zaznaczył, że w stosunku do budynku przy ul. R. [...] nie została wydana żadna decyzja o rozbiórce, lecz jedynie decyzja o opróżnieniu budynku.

WWINB wskazał także, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji o rozbiórce zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy. Dostarczone w sprawie Opinia i Ekspertyza techniczna dopuszczają bowiem możliwość wykonania robót budowlanych doprowadzających przedmiotowy budynek do stanu odpowiedniego. Nadto, nie przewidują one zakazu użytkowania budynku przy ul. R. [...] w P.. Skoro więc przedmiotowy obiekt jest w złym stanie technicznym, to mimo iż wykonanie robót doprowadzających go do stanu odpowiedniego jest techniczne i ekonomicznie nieuzasadnione ze względu na stan zniszczenia elementów budynku i listę koniecznych do wykonania przebudów, które doprowadziłyby do spełnienia wymagań obowiązujących przepisów (wyniki opinii technicznej sporządzonej przez mgr. inż. S.T.), konieczne jest nałożenie obowiązków na podstawie art. 66 ustawy.

Skargę na powyższą decyzję wniósł R.N. reprezentowany przez radcę prawnego P.H. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 77 § 1 i 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się w przyjęciu, że z zawartego w opinii technicznej, autorstwa inż. T. stwierdzenia: "budynek przy ul. R. [...] znajduje się w złym stanie technicznym i nadaje się do rozbiórki" nie wynika, aby przedmiotowy budynek nie nadawał się do remontu, a w konsekwencji wysnuciu nielogicznego, zdaniem skarżącego wniosku, zgodnie z którym przeprowadzenie remontu przedmiotowego budynku jest możliwe. Zdaniem skarżącego, niewyczerpująco rozpatrzono również cały materiał dowodowego. Powyższe wyraża się w nieuwzględnieniem tego, że planowana rozbiórka budynku położonego w P. przy ulicy R. [...] może doprowadzić do zawalenia się budynku położonego w P. przy ulicy R. [...], co oznacza, że przeprowadzanie remontu budynku położonego przy ulicy R. [...] jest nieuzasadnione nie tylko z uwagi na przemawiający za dokonaniem rozbiórki jego zły stan techniczny, ale również z uwagi na planowaną rozbiórkę budynku sąsiedniego. Z ostrożności wskazano również na naruszenie art. 7 i 8 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącego ewentualnych wątpliwości dotyczących tego, czy budynek położony w P. przy ulicy R. [...] nadaje się do remontu, czy też do rozbiórki.

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 67 ust. 1 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że w odniesieniu do budynku położonego w P. przy ulicy R. [...] nie może zostać wydana decyzja nakazująca jego rozbiórkę, mimo że z dostarczonych opinii i ekspertyz technicznych wynika, że budynek nadaje się do rozbiórki.

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podnosząc iż w jego ocenie, zaskarżona decyzja została wydana bez uwzględnienia wszystkich aspektów sprawy i wniosków wynikających ze złożonych do akt ekspertyz technicznych. Zdaniem skarżącego, z treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że konieczna jest rozbiórka przedmiotowego budynku. Zarówno Opinia techniczna sporządzona przez S.T. jak i Ekspertyza techniczna wykonana przez J.K. potwierdzają, że przedmiotowy budynek nie nadaje się do remontu, a jedynym rozwiązaniem jest jego rozbiórka.

Odnosząc się do naruszenia art. 7 i 8 K.p.a. wskazano, że organ II instancji przeczy sam sobie; z jednej strony twierdząc, że budynek nadaje się do remontu, z drugiej strony cytując następujący fragment opinii technicznej sporządzonej przez S.T.: "budynek przy ul. R. [...] znajduje się w złym stanie technicznym i nadaje się do rozbiórki". Jeżeli przedmiotowy brak spójności i jednolitości stanowiska organu jest wynikiem występujących w tym zakresie wątpliwości, to w ocenie skarżącego, wątpliwości te powinny zostać uwzględnione na jego korzyść.

Zarzucając organowi II instancji naruszenie art. 67 ustawy skarżący wskazał, że z samych opinii i ekspertyz wynika, że budynek nadaje się do rozbiórki. Przy czym, należy wskazać, że warunek by budynek był nieużytkowany zostanie spełniony, jeżeli organ wyda decyzję w przedmiocie opróżnienia budynku. Wydanie takiej decyzji jest konieczne z uwagi na zły stan techniczny budynku oraz planowaną rozbiórkę budynku sąsiedniego położonego przy ulicy R. [...], która to rozbiórka stwarza zagrożenie dla budynku położonego przy ulicy R. [...]. Skarżący podjął bowiem działania zmierzające do uzyskania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę budynku przy ulicy R. [...], w odniesieniu do którego PINB dla Miasta P. nałożył wcześniej na skarżącego obowiązek opróżnienia. Z powyższego, zdaniem skarżącego, należy wnioskować, że przepis art. 67 ustawy może znaleźć zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola Sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: P.p.s.a.), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się zatem do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania tego aktu.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż stan techniczny budynku przy ul. R. [...] jest nieodpowiedni, bo nie spełnia wymogów technicznych stawianym budynkom mieszkalnym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r. (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm. - dalej rozporządzenie), co wykazuje zarówno Ekspertyza [...] jak i Opinia techniczna.

Sporne natomiast jest, czy w sprawie organ II instancji w sposób wyczerpujący zebrał i prawidłowo ocenił materiał dowodowy, wyprowadzając prawidłowe wnioski pod kątem przesłanek zawartych w zastosowanej normie prawnej, a także z uwzględnieniem reguł postępowania administracyjnego.

Aczkolwiek Sąd I instancji, rozpoznając skargę, nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami (art. 134 § 1 P.p.s.a.), to jednak musi się do nich odnieść (art. 141 § 4 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd rozpocznie kontrolę zaskarżonej decyzji od rozważenia zarzutów skargi.

Zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczy art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu, zarzut ten nie jest trafny o tyle, że organy nie orzekały na jego podstawie. Należy jednak zauważyć, że postępowanie prowadzone było "w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. R. [...]" (vide zawiadomienie z 02.07.2010 o wszczęciu postępowania z urzędu w dniu 12.03.2009), bez wskazania podstawy prawnej jego prowadzenia. Nadto, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ instancji wyraził stanowisko, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 67 Prawa budowlanego, wyjaśniając (aczkolwiek nie całościowo) dlaczego. Tak więc, organ rozważał okoliczności sprawy także pod kątem art. 67 ustawy.

Wady procesowoprawne zaskarżonej decyzji, według skargi, tj. naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz zasad ogólnych postępowania administracyjnego pozostają w ścisłym związku z twierdzeniem, że organy niewłaściwie oceniły dostarczone opinie techniczne i wyprowadziły z nich nieprawidłowe, w tym nielogiczne, wnioski.

Powyższe zarzuty nie są bezpodstawne, stąd potrzeba przedstawienia stanu prawnego w zakresie objętym rozstrzygnięciem, z uwzględnieniem poglądów doktryny i orzecznictwa, oraz ustosunkowania się do dokonanych przez organ odwoławczy ustaleń faktycznych, w tym oceny Ekspertyzy [...] i Opinii technicznej.

W nawiązaniu do wcześniejszych uwag, Sąd, poza powołanym - jako podstawa materialnoprawna zaskarżonej decyzji - art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, uwzględni też treść art. 67 ust. 1 tej ustawy. Powodem powyższego jest nie tylko to, że powołują się na ten ostatnio wymieniony przepis organy i skarżący, ale i dlatego, że zarówno w literaturze, jak i w orzecznictwie, komentarze dotyczące jednego z ww. przepisów najczęściej nawiązują do drugiego przepisu.

W myśl art. 66 ust. 1 ustawy,: "W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4)powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

W odniesieniu do ww. przepisu należy zwrócić uwagę, iż określenie "nieodpowiedni" stan techniczny oznacza, iż ustalony stan techniczny obiektu narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów prawnych (zob. wyrok z 29.04.2008 r., sygn. akt II SA/Po 427/07, LEX nr 505912).

W doktrynie przyjmuje się, kierując się wykładnią systemową, że przesłanki zastosowania art. 66 ustawy odnoszą się do stosunkowo najmniejszych naruszeń przepisów prawa budowlanego (Z. Leoński, w: Z. Leoński, M. Szewczyk, Zasady prawa budowlanego i zagospodarowania przestrzennego, Poznań 2002, s. 301). Usuwaniu "większych naruszeń" służą dalej idące nakazy (art. 67-69 ustawy). W piśmiennictwie wskazuje się też, iż treść decyzji podjętej na podstawie ww. przepisu będzie całkowicie zależna od okoliczności faktycznych sprawy. Oznacza to konieczność wyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym stwierdzonych nieprawidłowości oraz zapewnienia całkowitej zgodności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dokonanymi w sprawie ustaleniami (R. Dziewiński, P. Ziemski Prawo budowlane komentarz, Wydawnictwo ABC, 2006. zob. LEX kom. do art. 66). W odniesieniu do art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego podkreśla się, iż ze względu na fakt, że posługuje się on pojęciami niedookreślonymi, rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego powinno zostać podjęte po wnikliwej analizie stanu faktycznego i zawierać przekonywujące uzasadnienie (S. Szuster komentarz LEX do art. 66). Równocześnie w doktrynie i orzecznictwie, ugruntowany jest pogląd, iż decyzje podejmowane na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego mają charakter związany (zob. j.w. R. Dziewiński, P. Ziemski komentarz do art. 66, j.w. S. Szuster komentarz do art. 66), co zresztą wynika wprost z brzmienia przepisu. W odniesieniu do powyższego, należy zwrócić uwagę na poglądy prawne, wyrażane zarówno w kontekście art. 66 ustawy jak i art. 67 ustawy, iż żaden przepis prawa nie daje podstawy do wydania decyzji nakładającej na osobę fizyczną lub prawną obowiązku ubiegania się o pozwolenie na budowę w sytuacji, gdy osoba ta nie wyraża woli podejmowania działalności inwestycyjnej (j.w. R. Dziewiński, P. Ziemski, kom. do 66; Prawo budowlane. Komentarz pod red. Z. Niewiadomskiego, C. H. Beck, 2003 r., s. 644).

W piśmiennictwie podnosi się także, że rozstrzygnięcie organu podjęte na podstawie art. 66 ustawy, powinno uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego poprzez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (zob. Prawo budowlane pod red. Z. Niewiadomskiego, j. w. s. 637).

Powyższa myśl nawiązuje do treści art. 67 Prawa budowlanego: "Jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia." (ust. 1). "Przepisu ust. 1 nie stosuje się do obiektów budowlanych wpisanych do rejestru zabytków." (ust. 2). W literaturze wskazuje się, że ww. przepis ma na celu wyeliminowanie obiektów budowlanych, których stan uniemożliwia doprowadzenie ich do prawidłowego stanu technicznego. Kwalifikacja stanu obiektu, określająca, czy obiekt nadaje się do remontu, należy do organu orzekającego. Podkreśla się też, że zwrot "nie nadaje się" odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu (gdyż taka sytuacja przy współczesnych środkach technicznych występuje niezmiernie rzadko), ale przede wszystkim do braku zamiaru usunięcia istniejącego stanu naruszenia porządku prawnego w budownictwie (j.w. S. Szuster, komentarz do art. 67; L. Bar, E. Radziszewski, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 1999, s. 152-153). To ostatnie może wynikać z negatywnej oceny ekonomiczności (opłacalności) podjęcia odbudowy, prac remontowych (Z. Leoński w: Z. Leoński, M. Szewczyk, Zasady prawa budowlanego, j. w. s. 301). Z tego też powodu istotne jest, w postępowaniu w sprawach na podstawie art. 67 Prawa budowlanego, ustalenie zamiarów i możliwości właściciela. Uprawdopodobnienie przez zobowiązanego, możliwości przeprowadzenia remontu, może stanowić podstawę wydania decyzji na podstawie art. 66 ustawy (zob. j.w. R. Dziwiński, P. Ziemski, komentarz do art. 67).

Z powyższego wynika, że aczkolwiek przesłanki zastosowania art. 66 ust. 1 i art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego są odrębne dla wskazanych w każdym z nich stanów faktycznych, to pewne elementy tych stanów faktycznych są tego samego rodzaju. Chodzi o "nieodpowiedni stan techniczny". Skoro nakaz określony w art. 67 ust. 1 ustawy ma na celu wyeliminowanie obiektów budowlanych, których stan uniemożliwia doprowadzenie ich do prawidłowego stanu technicznego, tzn., że może on być wydany wyłącznie w odniesieniu do obiektów o "nieodpowiednim stanie technicznym" i po spełnieniu pozostałych przesłanek. W związku z powyższym, organ prowadzący postępowanie w przedmiocie "stanu technicznego obiektu" powinien oceniać zebrany całościowo materiał dowodowy nie tylko pod kątem, czy stan techniczny budynku jest "nieodpowiedni" (art. 66 Prawa budowlanego), ale w perspektywie jego ustaleń winna też być kwestia, czy obiekt "nadaje się do remontu," i ewentualnie jakie inne rozstrzygnięcia w sprawie mogłyby być podjęte i w jakich okolicznościach.

Takie podejście organu do oceny całościowo zebranego materiału dowodowego jest konieczne w niniejszej sprawie, z uwagi na powiązanie sprawy budynku przy ul R. [...] z budynkiem przy ul R. [...] w związku z faktycznym sąsiedztwem obu budynków i ich technicznym zespoleniem. Z Ekspertyzy [...] i Opinii wynika, że budynek przy ul. R. [...] dobudowany jest bliźniaczo do budynku przy ul. R. [...], w zaskarżonej decyzji wskazuje się, że budynek R. [...] "bezpośrednio przylega" do budynku R. [...]". Nadto, w odniesieniu do R. [...] wydana została decyzja w trybie art. 68 prawa budowlanego, i - jak wynika z wyraźnych oświadczeń właściciela - zmierza on do całkowitego opróżnienia budynku oraz jego rozbiórki. Przede wszystkim zaś, zarówno z Ekspertyzy [...] jak i z Opinii wynika, że "w przypadku wykonania rozbiórki budynku nr [...] istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo zawalenia się budynku nr [...]." Należy dodać, iż w Ekspertyzie w związku z ww. stwierdzeniem: " proponuje się" rozbiórkę budynku przy ul. R [...], a w Opinii stwierdza się wprost, że obiekt ten "nadaje się do rozbiórki".

Ignorowanie powyższego może zatem doprowadzić do takiej sekwencji zdarzeń, że po zrealizowaniu remontu obiektu przy ul R. [...], bądź w trakcie, dojdzie do rozbiórki budynku przy ul. R. [...], co – w świetle przytoczonych opinii - niewątpliwie spowoduje zagrożenie bezpieczeństwa mieszkańców.

W nawiązaniu do interpretacji art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, przypomnieć należy oceny wyrażone w Ekspertyzie i w Opinii dotyczące remontu budynku przy ul. R. [...], by następnie odnieść się do wniosków wyprowadzonych przez organ odwoławczy. W Ekspertyzie przyjmuje się możliwość zaplanowania remontu budynku przy ul. R. [...] "dla poprawy bezpieczeństwa budynku i mieszkańców" oraz "w celu dostosowania rozwiązań budynku w większym stopniu do podstawowych wymogów Rozporządzenia". Równocześnie, jak już wskazywano, "proponuje się rozbiórkę" ww. budynku. W Opinii, w odniesieniu do budynku przy ul. R. [...], wskazuje się wprost, że "remont byłby nieuzasadniony technicznie i ekonomicznie ze względu na stan zniszczenia elementów budynku i listę koniecznych do wykonania przebudów, które doprowadziłyby do spełnienia wymagań obowiązujących przepisów," oraz stwierdza się, że budynek "nadaje się do rozbiórki."

W tym świetle, przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem procesowoprawnym, za nadinterpretację stwierdzeń Ekspertyzy [...] i Opinii uznać należy następujące wnioski organu odwoławczego: "Dostarczone w sprawie opinie i ekspertyzy techniczne dopuszczają (...) możliwość wykonania robót budowlanych doprowadzających przedmiotowy budynek do stanu odpowiedniego." "Nie wskazuje się także (w ww. ekspertyzie i opinii), by przeprowadzenie robót remontowych było niemożliwe." Zdaniem orzekającego Sądu, powyższe sformułowania, przy uwzględnieniu wpływu, jaki rozbiórka budynku R. [...] będzie miała na stan techniczny budynku R. [...] (w zaskarżonej decyzji pisze się – w oparciu o obie opinie - o wpływie na sztywność murów tego ostatnio wymienionego budynku oraz o "bardzo dużym niebezpieczeństwie zawalenia się budynku przy ul. R. [...]") nie stanowią odzwierciedlenia konkluzji Ekspertyzy i Opinii, ani logicznego z nich wniosku. W nawiązaniu do wcześniejszej interpretacji art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy, stwierdzić także trzeba, że (wywołujący tu wątpliwości) wniosek zaskarżonej decyzji o dopuszczalności remontu nie jest – zdaniem Sądu - tożsamy z ustosunkowaniem się organu do kwestii czy "nieodpowiedni stan techniczny" przedmiotowego obiektu jest tego rodzaju, że "nadaje się do remontu" w rozumieniu art. 67 ustawy, przy spełnieniu, w perspektywie czasowej, pozostałych przesłanek wskazanych w ww. przepisie. Utwierdzają w tym przekonaniu podsumowujące wnioski organu odwoławczego: "(...) dostarczone materiały dowodowe wskazują na bardzo zły stan techniczny budynku przy ul. R. [...] w P. oraz konieczność podjęcia kroków zmierzających do poprawy stanu technicznego budynku bądź też podjęcia decyzji o jego rozbiórce." Czyli organ w dniu podjęcia decyzji widzi alternatywne możliwości co do rozwiązania nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego budynku. Dalej organ wskazuje, że jeżeli wolą właściciela przedmiotowego budynku jest jego rozbiórka, winien on podjąć niezbędne kroki w tym celu, zwracając się z odpowiednim wnioskiem do właściwego organu.

Powyższe potwierdza zarzuty skargi, iż organ jest nieprecyzyjny i niekonsekwentny w swoich ustaleniach w oparciu o materiał dowodowy, formułuje nielogiczne wnioski, nie poparte przekonywującym uzasadnieniem. Powyższe skłania też do takiej konstatacji (jak w skardze), iż w przypadku wątpliwości, organ miał możność zażądać wyjaśnień lub doprecyzowania wniosków obu opinii przez ich autorów, bądź zlecić sporządzenie nowej opinii (opinii biegłego).

Wcześniejsze rozważania pozwalają na stwierdzenie, iż pozostając przy ustaleniach i wnioskach Ekspertyzy [...] i Opinii, organ odwoławczy podjął rozstrzygnięcie bez wnikliwej analizy stanu faktycznego i zapewnienia całkowitej zgodności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dokonanymi w sprawie ustaleniami (j.w. R. Dziewiński, P. Ziemski- kom. do 66), nadto w decyzji nie zawarł przekonywującego uzasadnienia. Tym samym, organ odwoławczy uchybił wymogom art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., w wyniku czego zastosował art. 66 ust. 1 pkt Prawa budowlanego, bez całościowego odniesienia stanu faktycznego sprawy (w tym powiązania technicznego budynków przy ul. R. [...] i R. [...] i przyszłości budynku przy R. [...] do stanu opisanego w hipotezie normy w nim zawartej.

Należy przypomnieć, iż zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów – art. 80 kpa). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: po pierwsze – opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie – ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie – organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 kpa szczególną moc dowodową.. W końcu, po czwarte – rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki.

W zakresie nie objętym zarzutami skargi, Sąd zauważa, że organ odwoławczy nie odniósł się do informacji Miejskiego Konserwatora Zabytków (przesłanej na żądanie organu i instancji) dotyczącej kwalifikacji obiektu pod kątem ochrony konserwatorskiej; nie wskazał, jaki wpływ ma podana kwalifikacja na rozstrzygnięcia organu nadzoru budowlanego w sytuacji, gdy budynek ma "nieodpowiedni stan techniczny", oraz gdy równocześnie – jak utrzymuje skarżący i jak można wnosić z przedłożonych opinii technicznych – budynek nie nadaje się do remontu.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ powinien prowadzić postępowanie zgodnie z wymogami K.p.a., uwzględniając uwagi i wytyczne zawarte w niniejszym uzasadnieniu, w tym o uzupełniającym postępowaniu dowodowym w celu dokonania pełnej analizy stanu faktycznego, i podjąć rozstrzygnięcie zgodne z dokonanymi w sprawie ustaleniami, dając temu wyraz w uzasadnieniu, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ oraz c/ P.p.s.a., Sąd orzekła jak w punkcie 1 sentencji. O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a., a o kosztach na podstawie art. 200 tej ustawy.