Postanowienie NSA, sygn. akt III OSK 6675/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Umorzono postępowanie kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 25 par. 1-4, art. 161 par 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2526/20 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Agencji [...] z siedzibą w [...] z dnia 20 listopada 2020 r. nr 1/2020 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia umorzyć postępowanie kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2526/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] (dalej także jako "Stowarzyszenie") na decyzję Agencji [...] z siedzibą w [...] (dalej: "Agencja") z dnia 20 listopada 2020 r. nr 1/2020 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 sentencji wyroku) oraz zasądził od Agencji na rzecz Stowarzyszenia kwotę 200 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2 sentencji wyroku).

Agencja zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Nadto Agencja wniosła o zasądzenie od Stowarzyszenia na rzecz Agencji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Do pisma procesowego złożonego w dniu 23 stycznia 2025 r. pełnomocnik Agencji załączył wyciąg z Ewidencji stowarzyszeń zwykłych prowadzonej przez Starostę Powiatowego w [...], z którego wynika, że Stowarzyszenie [...]w następstwie uchwały Walnego Zebrania z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] zostało zlikwidowane z dniem [...] kwietnia 2024 r. i wykreślone z ww. ewidencji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "P.p.s.a.", sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy skarżący skutecznie cofnął skargę; w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn", w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., mamy do czynienia wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna, tj. nastąpi brak któregokolwiek z elementów stosunku materialnoprawnego skutkujący tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi przy tym o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2019 r.; sygn. akt II OSK 2728/17).

Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. W okolicznościach sprawy rozważenia wymaga, czy w związku z likwidacją Stowarzyszenia [...], skutkującą jego wykreśleniem ze stosownej ewidencji, zaistniała bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego z przyczyn podmiotowych.

W pierwszej kolejności wymaga zaznaczenia, że okoliczność likwidacji Stowarzyszenia [...], skutkująca jego wykreśleniem ze stosownej ewidencji nie budzi wątpliwości - potwierdzają ją dane z publicznej ewidencji stowarzyszeń zwykłych oraz informacja przekazana przez pełnomocnika Agencji. W sprawie nie ma również sporu co do tego, że do likwidacji doszło w toku niniejszego postępowania kasacyjnego.

W świetle art. 32 P.p.s.a. stronami w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zdolność występowania w charakterze strony (zdolność sądową) mają osoby fizyczne, osoby prawne, organ administracji publicznej (art. 25 § 1 P.p.s.a.), państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej (art. 25 § 2 P.p.s.a.), inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 25 § 3 P.p.s.a.) oraz organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób (art. 25 § 4 P.p.s.a.). Osoby fizyczne mające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25, mają zdolność procesową (art. 26 P.p.s.a.).

Sąd administracyjny, w tym Naczelny Sąd Administracyjny, zobligowany jest z urzędu na każdym etapie postępowania oceniać wymogi posiadania przez stronę postępowania zdolności sądowej oraz zdolności procesowej (art. 25 oraz art. 26 w zw. z art. 193 w zw. z art. 58 § 1 pkt 5 i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Skoro Stowarzyszenie [...] zostało zlikwidowane utraciło zdolność sądową. Utrata zdolności sądowej co do zasady stanowi podstawę zawieszenia postępowania sądowego na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a., natomiast w razie stwierdzenia braku następcy prawnego strony, która utraciła zdolność sądową zawieszone postępowanie sądowe umarza się (art. 130 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Uznając, że likwidacja stowarzyszenia wiąże się z utratą zdolności sądowej przez ten podmiot oraz, że w takiej sytuacji brak jest następstwa prawnego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Natomiast postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., ponieważ strona skarżąca, która zainicjowała postępowanie sądowoadministracyjne przestała istnieć.

Mając powyższe okoliczności na uwadze skonstatować należy, że w rozpatrywanej sprawie eliminacji uległ jeden z podstawowych warunków prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, a mianowicie przestała istnieć strona tego postępowania w trakcie jego trwania, na etapie instancyjnej kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji. Wobec tego, postępowanie kasacyjne stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, obligujących Naczelny Sąd Administracyjny do umorzenia postępowania w sprawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. - umorzył postępowanie kasacyjne.

Wskazać w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego w związku z tym, że umorzenie postępowania ze względu na utratę przez stronę zdolności sądowej nie znajduje się w katalogu orzeczeń wymienionych enumeratywnie w art. 209 P.p.s.a.