Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1288/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 a par. 2 kpa
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi A.K na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 7 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektor Izby) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 lutego 2019 r. w przedmiocie odmowy A.K. (dalej skarżący), wszczęcia postępowania w sprawie podania z dnia 30 stycznia 2019 r. zawierającego skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego w postaci zajęcia zawiadomieniem nr [...] z dnia 5 grudnia 2017 r. nadpłaty.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby wskazał następujący stan faktyczny.

W toku prowadzonego do majątku A.K. postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomieniem nr [...] z dnia 5 grudnia 2017 r., dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w wysokości 50,00 zł w Urzędzie Skarbowym w G..

Odpis przedmiotowego zawiadomienia doręczono skarżącemu za pośrednictwem poczty w dniu 20 grudnia 2017 r..

Pismem z dnia 3 stycznia 2018 r. wniósł skarżący skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia; zawiadomieniem nr [...] z dnia 5 grudnia 2017 r. innej wierzytelności pieniężnej w Urzędzie Skarbowym w G., którą Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem nr [...] z dnia 8 lutego 2018 r. oddalił.

Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem, pismem z dnia 26 lutego 2018 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 27 lutego 2018 r.) złożył skarżący w ustawowym terminie zażalenie, w wyniku rozpoznania, którego Dyrektor Izby postanowieniem nr [...] z dnia 9 kwietnia 2018 r. uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w całości i uznał skargę na czynności egzekucyjne za uzasadnioną.

Wskazał również Dyrektor Izby, że WSA w Gdańsku postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 613/18 odrzucił skargę skarżącego na ww. postanowienie Dyrektora Izby z dnia 9 kwietnia 2018 r..

Podniósł również Dyrektor Izby, że pismem z dnia 30 stycznia 2019 r. (nadanym w dniu 31 stycznia 2019 r.) ponownie skarżący wniósł skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w postaci zajęcia nadpłaty w kwocie 50 zł na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia 5 grudnia 2017 r., zaś organ egzekucyjny - w związku z uchybieniem terminu do wniesienia skargi - postanowieniem nr [...] z dnia 28 lutego 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania w jej sprawie.

Pismem z dnia 26 marca 2019 r. wniósł skarżący, w prawem przewidzianym terminie - zażalenie na w/w postanowienie organu egzekucyjnego, zarzucając mu naruszenie przepisów:

- art. 61 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 i art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne;

- art. 7, art. 44 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 i art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym ustaleniu przez organ egzekucyjny, iż skarga na czynności egzekucyjne została wniesiona z uchybieniem terminu;

- art. 124 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 i art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne;

wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego, przy zaistniałym w sprawie stanie faktycznym, Dyrektor Izby wskazał na treść przepisu art. 61a § 1 K.p.a., który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, jak i brak materialnoprawnej podstawy do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

Taką właśnie przyczyną jest niewątpliwie upływ terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie zasadniczą przeszkodą do wszczęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowania w zakresie zgłoszonej skargi na czynności egzekucyjne był upływ terminu do jej wniesienia.

Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Uchybienie terminu do wniesienia skargi czyni natomiast czynność zobowiązanego prawnie nieskuteczną.

Skoro zatem odpis zawiadomienia nr [...] z dnia 5 grudnia 2017 r. doręczono skarżącemu za pośrednictwem poczty w dniu 20 grudnia 2017 r., to ustawowy termin na wniesienie skargi upłynął w dniu 3 stycznia 2018 r..

Z akt sprawy wynika natomiast, że skargę na czynności egzekucyjne wniósł skarżący ponownie pismem z dnia 30 stycznia 2019 r.. W związku z powyższym, składając skargę po upływie 14-dniowego terminu, uchybił terminowi, przewidzianemu dla tej czynności.

Niezależnie od powyższego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podniósł, iż w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego skorzystał skarżący z prawa wniesienia skargi na czynność egzekucyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego w postaci zajęcia zawiadomieniem nr [...] z dnia 5 grudnia 2017 r. nadpłaty, którą organ egzekucyjny postanowieniem nr [...] z dnia 8 lutego 2018 r. oddalił, zaś tut. organ - wskutek rozpoznania zażalenia - postanowieniem nr [...] z dnia 9 kwietnia 2018 r. rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w całości uchylił i uznał wniesioną skargę na czynność egzekucyjne za uzasadnioną.

Zdaniem Dyrektora Izby, zasadnym było zatem wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego , na podstawie art. 61 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia zawiadomieniem nr [...] z dnia 5 grudnia 2017 r. nadpłaty.

W konsekwencji powyższego Dyrektor Izby stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i nie narusza przepisów prawa, w szczególności tych wskazanych w zażaleniu z dnia 26 marca 2019 r..

Postanowienie to zawiera ponadto wszystkie składniki struktury postanowienia administracyjnego wymienione w art. 124 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zarówno uzasadnienie prawne jak i faktyczne.

Skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do WSA wniósł A.K..

Przedmiotowemu postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 7 maja 2019 r. oraz poprzedzającemu je postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 lutego 2019 r. zarzucił naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zmian.) - dalej k.p.a. - w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 z późn. zmian.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji,

2. art. 61a § 1 k.p.a. w związku z 18 i art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie poprzez bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania dot. ww. skargi na czynności egzekucyjne,

3. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 44 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym ustaleniu przez organy obydwu instancji, iż skarga na czynności egzekucyjne została wniesiona z uchybieniem terminu,

4. art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania dot. zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Zarzucając powyższe wniósł o:

1. uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr [...] z dnia 7 maja 2019 r. oraz w całości poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...], [...] z dnia 28 lutego 2019 r.,

2. zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniósł m. in., że organy obydwu instancji bezpodstawnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie z ww. skargi na czynności egzekucyjne, gdyż skarga została wniesiona z zachowaniem terminu. Organy pierwszej i drugiej instancji bezzasadnie zaniechały merytorycznego rozpatrzenia ww. skargi na czynności egzekucyjne, która zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zajęcie innej wierzytelności pieniężnej nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 89 § 1 - § 3 i art. 89a § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które zostały nieprawidłowo zastosowane przez organ egzekucyjny. Zawiadomienie o zastosowaniu środka jest nieprawidłowe pod względem formalnym, przy czym środek egzekucyjny został zastosowany w postępowaniach egzekucyjnych podlegających umorzeniu na skutek wniesionych w odrębnych pismach zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Środek egzekucyjny w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zastosowano nieprawidłowo z naruszeniem przepisu art. 89 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wskazał skarżący, że wraz z zawiadomieniem o zajęciu nie otrzymał żadnego z odpisów tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzycieli: Naczelnika Urzędu Skarbowego, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

W jego ocenie, nie może być uznana za zgodną z prawem czynność w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało nieprawidłowo wszczęte.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych w skardze na czynności egzekucyjne nie jest możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. W związku z powyższym wynik powyższej sprawy jest związany ze sposobem rozpatrzenia innych spraw, tj. zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 8 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz wniosku na podstawie art. 59 § 1 punkty 1, 2, 3, 4, 7, 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzycieli: Naczelnika Urzędu Skarbowego, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wymienionych w zawiadomieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej nr [...] z dnia 5 grudnia 2017 r., doręczonym w dniu 20 grudnia 2017 r..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej w skrócie zwanej p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego.

Mając na uwadze treść skargi do WSA na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem niniejszego postępowania jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną tj. zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w toczącym się do majątku skarżącego postępowaniu egzekucyjnym. Skarga z dnia 30 stycznia 2019 r. została złożona po terminie. Powyższe pismo zakreśla granice sprawy, co czyni niedopuszczalnymi zarzuty nawiązujące do innych spraw przywołanych w uzasadnieniu tj. zarzutów z art. 33 § 1 u.p.e.a., czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a..

Przechodząc do meritum sprawy, należy podnieść, że kwestię skargi na czynność egzekucyjną regulują przepisy art. 54 u.p.e.a.. Zgodnie z treścią art. 54 § 1 i 4 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne i wnosi się ją w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej. W niniejszej sprawie zobowiązany o zajęciu został zawiadomiony pismem z dnia 5 grudnia 2017 r., doręczonym 20 grudnia 2017 r., zatem termin 14 dni upłynął 3 stycznia 2018 r., co czyni spóźnioną skargę z 30 stycznia 2019 r., a zatem nie mogą być rozważane kwestie merytoryczne w niej zawarte.

Podniesienia wymaga również kwestia uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 8 lutego 2018 r. oddalającego skargę na przedmiotowe zajęcie innej wierzytelności z dnia 5 grudnia 2017 r. przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2018 r. i uznanie skargi na czynność egzekucyjną za uzasadnioną. Skarga do WSA na ww. postanowienie z dnia 9 kwietnia 2018 r. została prawomocnie odrzucona, co skutkuje brakiem przedmiotu zaskarżenia.

Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że prawidłowo organy obu instancji uznały, iż w sprawie brak podstaw do merytorycznego rozpoznania skargi z dnia 30 stycznia 2019 r..

W świetle powyższego Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę uznając, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

DSz