Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1033/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust.1, art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 4 ust. 2 pkt 2, art.27 ust. 6
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z dnia 9 czerwca 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa– dalej jako "ARiMR", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r, poz. 267) dalej ,,k.p.a.’’ w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 5 ust. 1 pkt 14, art. 20 ust. 1 i art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173) dalej ,,ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich’’ oraz § 46 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361), po rozpatrzeniu odwołania firmy A Sp. z o.o w L. – dalej jako "Skarżąca" lub ,,Spółka’’ od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 14 marca 2014 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 15.05.2012 r. Skarżąca złożyła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013).

W dołączonej do wniosku Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 w roku 2012 rolnik zadeklarował pakiet 1 Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 Zrównoważony system gospodarowania na powierzchni 100,60 ha, wnioskując o przyznanie pomocy w wysokości 36.108,00 zł oraz pakiet 8 Ochrona gleb i wód, wariant 8.2.1 Międzyplon ozimy na powierzchni 100,60 ha, wnioskując o przyznanie pomocy w wysokości 42.126,00 zł. Do wniosku załączono materiał graficzny przesłany przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wraz z częściowo wypełnionym wnioskiem o przyznanie płatności, na którym strona zaznaczyła położenie działek rolnych objętych wnioskiem.

Zawiadomieniem z dnia 22.05.2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przekazał powyższy wniosek zgodnie z właściwością do rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR.

W dniu 22.10.2012 r. w gospodarstwie strony odbyła się kontrola na miejscu, która wykazała, iż odnośnie działki rolnej A stwierdzono powierzchnię 28,00 ha, dla działki rolnej B stwierdzono powierzchnię 50,29 ha, dla działki rolnej C stwierdzono powierzchnię 22,31 ha.

Do działek rolnych A, B, C zastosowano kody:

- DR 25 oznaczający, iż brak możliwości identyfikacji granic działki rolnej, ponieważ jest ona położona na znacznie większym obszarze od zadeklarowanej powierzchni,

- DR 50 oznaczający, iż granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku, co w konsekwencji może skutkować redukcją powierzchni działki rolnej,

- DR 52 oznaczający, iż stwierdzono zmniejszenie powierzchni PEG,

- DR 53 oznaczający, iż stwierdzono zwiększenie powierzchni PEG lub zmianę położenia obiektu niekwalifikowanego w ramach działki referencyjnej.

Ponadto stwierdzono, iż nie jest prowadzony rejestr działalności rolnośrodowiskowej oraz rejestr dla całego gospodarstwa w odniesieniu do nawozów naturalnych i mineralnych, co oznaczono kodem 03.

Wskazano także, iż rolnik nie przedstawił faktury na zakup nawozów i środków ochronnych roślin oraz, że przedstawił jedynie zmianę do planu działalności rolnośrodowiskowej w zakresie Pakietu 8, natomiast brak części ogólnej planu. Równocześnie ustalono, iż rolnik nie posiada aktualnego planu nawożenia, aktualnej analizy gleby oraz aktualnego bilansu azotu. Dokumenty te nie zostały przedstawione w dniu kontroli. Na działkach B, C stwierdzono rżysko po uprawie owsa oraz śladowe ilości żyta. Beneficjent przedstawił 2 aneksy do planu dotyczące uprawianej rośliny w międzyplonie. W aneksie z dnia 15.03.2011 r. roślina w międzyplonie na działkach A, B, C to żyto, a w aneksie z dnia 14.05.2011 r. znajduje się gorczyca.

Zastosowano również kod GR 5 oznaczający, iż stwierdzono nieprawidłowości w przypadku kontroli poszczególnych działek rolnych w gospodarstwie.

W uwagach Skarżąca wniosła zastrzeżenia co do stwierdzenia braku zasiewu poplonu na działkach B i C oraz oświadczyła, iż poplon zgodnie z planem został wysiany, zaś dokumenty i inne dowody na ten fakt zostaną przedstawione po uzyskaniu decyzji. Jednocześnie strona wniosła o rekontrolę w okresie wiosennym oraz złożyła oświadczenie o niestosowaniu osadów ściekowych. Strona zobowiązała się do przedstawienia faktur na zakup nawozów i środków ochrony roślin.

W dniu 25.01.2013 r. strona złożyła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dokumentację w sprawie rolnośrodowiskowej, m.in. plan działalności rolnośrodowiskowej część ogólną z roku 2010 wraz ze zmianą z dnia 30.07.2010 r., zmianę do planu rolnośrodowiskowego na rok 2012 z dnia 15.05.2012 r., plan nawożenia za rok 2012, rejestr rolnośrodowiskowy za okres 2011-2012, rejestr zabiegów ochrony roślin w roku 2011, faktury na zakup nawozów oraz środków ochrony roślin, faktury na wywóz nieczystości i rachunków, umowę na wywóz odpadów, sprawozdanie z badania gleb z 2010 r. oraz KRS.

Pismem z dnia 4.02.2013 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zwrócił się z prośbą do Dyrektora Oddziału ARiMR o przeprowadzenie ponownej kontroli na miejscu w gospodarstwie Skarżącej.

W odpowiedzi na powyższe pismo, Kierownik Biura Kontroli na Miejscu poinformował, iż ponowna analiza dokumentacji z kontroli przeprowadzonej w dniu 22.10.2012 r. nie wykazała podstaw do przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu. Kierownik BKM nie znalazł przesłanek do uwzględnienia żądania strony i wznowienia kontroli w gospodarstwie.

W dniu 20.03.2013 r. strona złożyła wniosek o przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z oświadczenia B. L. na okoliczności wynikające z treści pisma z dnia 23.01.2013 r. W oświadczeniu z dnia 14.03.2013 r. B. L. potwierdziła, iż z powodów zdrowotnych nie było z nią kontaktu (nawet telefonicznego), np. podczas zabiegów lub badań. Tak też było w dniu kontroli 19.10.2012 roku. Leczenie jest kontynuowane do chwili obecnej.

Decyzją z dnia 21.03.2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania wnioskodawcy płatności rolnośrodowiskowej.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, iż zgodnie z § 27 ust.6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, w przypadku nie wywiązania się z prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej płatność rolnośrodowiskowa w danym roku nie przysługuje. Ponadto organ l instancji wskazał, iż wnioskodawca podpisał i odebrał raport nie wnosząc uwag odnośnie braku prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej.

2. W dniu 12 kwietnia 2013 r. Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 6, 7, 9, 11, 12 § 1 i 2 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Ponadto Skarżąca wskazała na brak pisemnego zawiadomienia o kontroli przeprowadzonej w dniu 22.10.2012 r., przez co wnioskodawca, mimo prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej, nie był w stanie przedstawić go kontrolującym. Zdaniem Skarżącej organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, m.in. nie uwzględnił uwag C. P. składanych kontrolującym w dniu przeprowadzenia kontroli, nie przesłuchał B. L. w charakterze świadka i nie skonfrontował świadka z C. P. na okoliczność prowadzenia raportu działalności rolnośrodowiskowej. Ponadto nieuzasadniona była odmowa ponownej kontroli na miejscu z uwzględnieniem złożonej przez stronę w dniu 23.01.2013 r. dokumentacji.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, iż raport z kontroli powinien być uzupełniony o dokumenty złożone w dniu 23.01.2013 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w, w tym m.in. o raport z działalności rolnośrodowiskowej.

W opinii Skarżącej decyzja dotknięta jest wadą, gdyż Skarżąca w dniu kontroli dysponowała rejestrem, który opisywał szczegółowo i należycie wszystkie zabiegi agrorolne. Okolicznością o charakterze nadzwyczajnym była choroba nowotworowa księgowej, która dysponowała dokumentem zawierającym rejestr, z którą to osobą w dniu kontroli nie było kontaktu, z przyczyn nie zawinionych przez Skarżącą. Przeprowadzenie kontroli bez wcześniejszego powiadomienia Skarżącej o jej terminie uniemożliwiło przedstawienie kontrolującym rejestru działalności rolnośrodowiskowej.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

3. Decyzją z dnia 13 stycznia 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto zasada przekonywania nie została zrealizowana poprzez pominięcie niektórych faktów. W ocenie organu II instancji Kierownik ARiMR ograniczył się wyłącznie do przedstawienia stanu faktycznego w sprawie oraz do zacytowania regulacji prawnej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., bez jego omówienia oraz bez odniesienia się do zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W przedmiotowej sprawie za niewystarczające należało także uznać uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie uzasadnienia prawnego, wobec przytoczenia przepisu prawa bez zawarcia umotywowanej oceny stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazania, jaki zachodzi związek między oceną a treścią rozstrzygnięcia. Podkreślenia także wymagało, iż niepoprawne uzasadnienie faktyczne i prawne w znacznym stopniu utrudnia stronie odniesienie się do rozstrzygnięcia organu w złożonym odwołaniu, w rezultacie utrudniając stronie realizację tego uprawnienia.

4. Decyzją z dnia 14 marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania wnioskodawcy płatności rolnośrodowiskowej.

W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że wyniku przeprowadzonej w dniu 22.10.2012 r. kontroli podstawowych wymagań związanych z realizacją programu rolnośrodowiskowego stwierdzono, że rolnik nie prowadzi rejestru całego gospodarstwa w odniesieniu do nawozów naturalnych i mineralnych. Rolnik przystępując do programu rolnośrodowiskowego podejmuje zobowiązanie stosowania reguł określonych przez odpowiednie procedury.

Okolicznościami zwalniającymi od odpowiedzialności, mogącymi stanowić podstawę do naruszenia przyjętych reguł są zdarzenia mające charakter siły wyższej lub inne o charakterze nadzwyczajnym.

W ocenie organu I instancji przedstawione przez reprezentanta dokumenty nie potwierdzają wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności wynikających z art. 31 rozporządzenia (WE) 73/2009 r.

Nieobecność głównej księgowej w dniu powiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie rolnym, tj. w dniu 19.10.2012 r., nie ma związku z długookresową niezdolnością rolnika do pracy. Ponadto C. P. został wyznaczony przez Skarżącą do reprezentowania spółki między innymi przed organami administracji państwowej, zatem w opinii organu I instancji jest osobą odpowiedzialną za dostarczenie organowi kontrolującemu dokumentów niezbędnych w dniu kontroli. Ponadto B. L. w świetle przedstawionych dowodów będących w posiadaniu ARiMR nie jest stroną ani reprezentantem w toczącym się postępowaniu, a jedynie osobą współpracującą ze Skarżącą. W związku z powyższym nie ma podstaw do uznania wystąpienia w niniejszej sprawie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Organ podkreślił także, że kontrola została przeprowadzona trzy dni po tym jak reprezentant spółki został powiadomiony o kontroli, w związku z powyższym C. P. miał możliwość przygotowanie wszystkich niezbędnych dokumentów.

Zgodnie z § 27 ust. 6 rozporządzenia, w przypadku niewywiązania się z prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej, który winien zawierać m.in. wykaz działań dotyczących zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, płatność rolnośrodowiskowa w danym roku nie przysługuje. Organ wyjaśnił także, iż celem prowadzenia rejestru jest możliwość kontroli stosowanych na gruntach rolnych dawek azotu, których przekroczenie jest sankcjonowane.

5. Od powyższej Skarżąca pismem z dnia 1 kwietnia 2014r. złożyła odwołanie, w którym zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niepowiadomienie pełnomocnika Skarżącej o zebranym materiale dowodowym mimo, że organ I instancji prowadził postępowanie niemal przez dwa miesiące, choć na organie administracji publicznej ciąży prawny obowiązek umożliwienie stronom jeszcze przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

- naruszenie przepisów art. 138 § 2 zdanie drugie k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wskazań Dyrektora ARiMR odnoszących się do stwierdzenia naruszenia w kontrolowanej instancyjnie decyzji art. 107 § 3 k.p.a.,

- błędne zastosowanie przepisu art. 77 § 1 i § 2 k.p.a oraz 78 § 1 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie dowodów wniesionych przez skarżącą w postaci uwag C. P., przesłuchania B. L. oraz skonfrontowania tych osób.

W uzasadnieniu odwołania Skarżąca podniosła, iż całkowicie błędne jest stanowisko organu I instancji, że skoro B. L. nie jest przedstawicielem Skarżącej, nie należy prowadzić dowodów z jej udziałem, a zarazem, że ewentualna siła wyższa dotyczyć może tylko przedstawiciela Skarżącej. Żaden przepis prawa, w szczególności żaden z powołanych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji ani przytoczonych w jej uzasadnieniu przepisów, nie zawiera takiego sposobu wykładni przepisów ani ich zastosowania.

Ponadto Skarżąca podkreśliła, iż organ I instancji kontrolował stronę w 2011 roku i wówczas oryginał planu działalności rolnośrodowiskowej został okazany. W rezultacie organ I instancji nie wyjaśnił kwestii braku planu, a jedynie oparł się na dokumentach zgromadzonych w toku postępowania.

W niniejszej sprawie kontrolerzy mieli świadomość niedysponowania przez Skarżącą planem działalności rolnośrodowiskowej, a kontynuowanie kontroli w tym przypadku z góry zakładało wydanie decyzji odmownej.

Zdaniem Skarżącej organ I instancji powinien był dopuścić dowód z przesłuchania C. P., który wykazałby okoliczności i przyczyny podpisania protokołu przez ww. bez uwag. Niestety postawa przedstawicieli organu nie umożliwiła wykazania tej okoliczności. Organ I instancji powinien skierować wezwanie do osoby zajmującej się prowadzeniem rachunkowości spółki.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ II instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

6. Decyzją z dnia 9 czerwca 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotne jest ustalenie, czy w przypadku nieprowadzenia w pełnym zakresie rejestru działalności rolnośrodowiskowej na dzień kontroli na miejscu, nawet wobec późniejszego przedstawienia stosownych dokumentów, mamy do czynienia z prowadzeniem rejestru i w konsekwencji, czy i ewentualnie jaką sankcję należy zastosować.

Zdaniem organu, prowadzenie rejestru działalności rolnośrodowiskowej jest warunkiem uzyskania płatności. W § 27 rozporządzenia ustalono, że w przypadku stwierdzenia uchybień w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskową przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w stosunku do części do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo zinterpretował przepisy uznając, że brak danych w dniu kontroli należy zakwalifikować jako przypadek podpadający pod dyspozycję § 27 ust. 6 rozporządzenia, co skutkuje zmniejszeniem płatności.

W ocenie organu odwoławczego fakt późniejszego przedstawienia, tj. w dniu 25.01.2013 r. rejestru działalności rolnośrodowiskowej, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, gdyż nie odzwierciedla stanu faktycznego stwierdzonego w dniu kontroli tj. w dniu 22 października 2012 r.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego zawiadomienia o kontroli przeprowadzonej w dniu 22.10.2012 r., iż co do zasady kontrole na miejscu nie powinny być zapowiadane, zaś zawiadomienie rolnika o kontroli ma miejsce, gdy jego obecność jest niezbędna do przeprowadzenia kontroli, natomiast nie ma obowiązku informowania o kontroli na piśmie. Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie strona była zawiadomiona o kontroli na miejscu w dniu 19.10.2012 r. (telefonicznie) i osobiście brała w niej udział, a zatem miała możliwość, aby przygotować wszystkie dokumenty niezbędne podczas kontroli, w tym również rejestr działalności rolnośrodowiskowej, który powinien być prowadzony na bieżąco i przedstawiony na żądanie inspektorów terenowych.

Ponadto kontrolerzy stwierdzili w trakcie kontroli, iż rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej oraz nie prowadzi rejestru dla całego gospodarstwa w odniesieniu do nawozów naturalnych i mineralnych. Tym samym, zarzut, iż kontrolerzy mieli świadomość niedysponowania przez stronę rejestrem działalności rolnośrodowiskowej i kontynuowali kontrolę jest bezpodstawny, gdyż strona dysponowała rejestrem, który jednak nie zawierał wszystkich wymaganych prawem elementów.

Organ wyjaśnił, że u Skarżącej w roku 2011 nie odbyła się żadna kontrola na miejscu w ramach programu rolnośrodowiskowego i nie podlegał weryfikacji ani plan działalności rolnośrodowiskowej, ani rejestr działalności rolnośrodowiskowej. Natomiast należy wskazać, iż kontrola na miejscu przeprowadzona w roku 2011 dotyczyła kampanii z roku 2010 i miała na celu zweryfikowanie wniosków składanych przez wnioskodawcę w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz pomocy finansowej z tytułu ONW, zaś w ramach tej kontroli dokumenty wymagane w programie rolnośrodowiskowym nie podlegają sprawdzeniu.

Zdaniem organu, skoro w roku 2011 nie była przeprowadzona kontrola na miejscu w ramach programu rolnośrodowiskowego, to też nie ma możliwości przeprowadzenia z urzędu dowodu z kontroli z roku 2011, na co wskazuje Skarżąca w odwołaniu.

Organ podkreślił, że strona miała możliwość odniesienia się do treści protokołu i z powyższej możliwości skorzystała. Brak uwag strony w zakresie nieprowadzenia w pełnym zakresie rejestru działalności rolnośrodowiskowej w raporcie z kontroli pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.

W ocenie organu fakt, że B. L. była chora i brak było możliwości odebrania rejestru przez reprezentanta spółki nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem to strona zobowiązana jest zapewnić inspektorom terenowym możliwość skontrolowania dokumentacji i to strona powinna mieć dostęp do przedmiotowej dokumentacji. Skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością reprezentowaną przez zarząd, który prowadzi jej sprawy, zatem zarząd zobowiązany jest, mimo choroby osoby nie będącej pracownikiem spółki, a jedynie osobą fizyczną prowadzącą prywatne Biuro Rachunkowe, zapewnić jej prawidłowe funkcjonowanie, a w niniejszej sprawie - organ spółki powinien dopilnować, aby spółka posiadała i przedstawiła na żądanie kontrolujących wszelkie niezbędne dokumenty, w tym rejestr działalności rolnośrodowiskowej. Podpisując wniosek o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej strona oświadczyła m.in., iż posiada aktualny plan działalności rolnośrodowiskowej, a także zobowiązała się do prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej w gospodarstwie rolnym.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji uzasadnił w decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.) w sposób logiczny i przekonujący podjęte rozstrzygnięcie opierając się na materiale dowodowym, przytaczając jednocześnie jakie dowody uznał za istotne i udowodnione, a jakim dowodom odmówił wiarygodności.

Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego art. 7 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a poprzez niepowiadomienie Skarżącej o zebranym materiale dowodowym, organ odwoławczy stwierdził, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, natomiast w przedmiotowej sprawie Skarżąca nie wyraziła żądania odnośnie czynnego udziału w postępowaniu, w związku z powyższym powyższy zarzut jest nieuzasadniony.

7. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca zarzuciła decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 9 czerwca 2014 r.:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tj. Dz. U. Nr 64, poz. 427 z późn. zm.) poprzez nierozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez nieuwzględnienie wniesionego w późniejszym terminie tj. 25 stycznia 2013 r. rejestru rolnośrodowiskowego za okres 2011-2012 oraz innych dokumentów wniesionych w tym dniu, a także żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka tj. C. P. oraz B. L., a także przeprowadzenia dowodu z konfrontacji tych osób;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 21 ust. 1 i 2 pkt 3 i 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez nieudzielenie niezbędnych pouczeń, a także nieudzielanie stronie istotnych informacji tak by nie ponosiła szkody pomimo chęci ich pozyskiwania;

Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy Dyrektorowi Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do ponownego rozpoznania.

W ocenie Skarżącej organy I i II instancji bezzasadnie odmówiły uwzględnienia wniesionego w późniejszym terminie tj. 25 stycznia 2013 r. rejestru działalności rolnośrodowiskowej za okres 2011-2012 oraz innych dokumentów wniesionych w tym dniu, a także żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka tj. C. P. oraz B. L., a także przeprowadzenia dowodu z konfrontacji tych osób. Błędne jest wskazanie organu II instancji jakoby nie przedstawienie w dniu przeprowadzenia kontroli rejestru działalności rolnośrodowiskowej należy kwalifikować jako równoznaczne z nieprowadzeniem rejestru.

W ocenie Skarżącej nieobecność księgowej spowodowana była siłą wyższą, co usprawiedliwia nieposiadanie przez Skarżącą w dniu kontroli potrzebnego rejestru.

Zdaniem Skarżącej organy pozbawiły ją prawa czynnego udziału w postepowaniu, pomimo wykazywanej aktywności. Uzyskując stosowne informacje Skarżąca nie poniosłaby szkody w postaci decyzji odmawiającej jej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 r.

8. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

9.1. Skarga jest niezasadna.

9.2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W związku z powyższym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Wyjaśnić również należy, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Badając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych powyżej przepisów Sąd nie stwierdził takiego naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

9.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia czy organy zasadnie odmówiły Skarżącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, z uwagi na stwierdzone podczas kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącej w dniu 22 października 2012 r. nieprawidłowości przyjmując, że Skarżąca nie prowadziła rejestru działalności rolnośrodowiskowej.

Zaskarżona decyzja dotyczy płatności rolnośrodowiskowej na 2012r. przyznawanej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 r. do której mają zastosowanie powołane przez organy akty prawne tj. ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, rozporządzenie MRiRW z dnia 26 lutego 2009r., rozporządzenie Rady( WE) nr 1698/2005 i rozporządzenie Komisji ( UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady ( WE ) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011r.ze zm. ).

Przy czym zaznaczyć należy, iż wprawdzie rozporządzenie MRiRW z dnia 26 lutego 2009r. zostało uchylone przez § 58 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 poz. 361) z dniem 15 marca 2013 r., jednakże § 46 tego rozporządzenia stanowi, iż do przyznawania płatności rolnośrodowiskowej w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia ma zastosowanie rozporządzenie MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r.

Stosownie do treści § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Ponadto wskazać należy, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego.

Natomiast w myśl § 27 ust. 6 ww. rozporządzenia, jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o której mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku.

Deklarując przystąpienie do programu rolnośrodowiskowego producent rolny przyjmuje na siebie zobowiązania do spełnienia wszystkich prawnych wymogów otrzymania płatności. Jednym z nich jest obowiązek prowadzenia na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej.

Prowadzone w ramach zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu [...] (Dz.U.UE.L.2009.316.65) przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności.

Celem prowadzenia rejestru rolnośrodowiskowego jest możliwość oceny realizacji przez producenta programu, zweryfikowania działań agrotechnicznych wykonywanych w gospodarstwie rolnym na działkach zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowych. Brak rejestru, a tym samym brak danych uniemożliwia realizację przyjętego celu oraz kontroli należytego stosowania nawozów na gruntach rolnych.

Zgodnie z instrukcją wypełniania rejestru działalności rolnośrodowiskowej wypełnianie rejestru należy rozpocząć w dniu wykonania pierwszego zabiegu agrotechnicznego wynikającego z realizacji zadań określonych wybranych pakietach i wariantach. Wpisów należy dokonywać na bieżąco, jednak nie później niż w ciągu 15 dni od wykonania czynności agrotechnicznej związanej z danym pakietem/wariantem, zastosowania nawozów oraz środków ochrony roślin.

Rolnik ma obowiązek prowadzenia rejestru przez cały okres uczestnictwa w Programie Rolnośrodowiskowym. W odniesieniu do zastosowania nawozów rejestr prowadzi się dla całego gospodarstwa, tzn. w rejestrze zamieszcza się dane dotyczące zastosowania wszelkich nawozów w całym gospodarstwie rolnym – zarówno na działkach zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowej, jak i na innych działkach w gospodarstwie.

Obowiązkiem beneficjenta programu rolnośrodowiskowego jest więc prowadzenie rejestru na bieżąco (na formularzu udostępnionym przez Agencję), tak aby stosowne informacje mogły zostać zweryfikowane w dniu kontroli na miejscu, pod kątem przyjętych przez rolnika zobowiązań.

W wyniku przeprowadzonej w dniu 22 października 2012r. kontroli podstawowych wymagań związanych z realizacją programu rolnośrodowiskowego stwierdzono m.in, że rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej oraz rejestru dla całego gospodarstwa w odniesieniu do nawozów naturalnych i mineralnych. Znalazło to wyraz w raporcie z czynności kontrolnych, które to nieprawidłowości oznaczono kodem pokontrolnym ,,03’’.

Reprezentujący skarżącą C. P. wniósł zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych co do stwierdzenia braku zasiewu poplonu na działkach B i C, oświadczył, że poplon zgodnie z planem został wysiany. Dokumenty i inne dowody na ten fakt zostaną przedstawione po uzyskaniu decyzji. Wniósł o rekontrolę w okresie wiosennym. Ponadto złożył oświadczenie, iż nie stosuje osadów ściekowych i zobowiązał się do przedstawienia faktur na zakup nawozów i środków ochrony roślin zużytych w bieżącym roku.

Skarżąca zarówno w dniu kontroli jak i po niej nie zgłosiła zastrzeżeń co do ustaleń kontrolujących dotyczących braku prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej.

W rozpoznawanej sprawie, wobec wyżej przedstawionych okoliczności, w sytuacji stwierdzenia w trakcie kontroli braku rejestru, która to okoliczność nie była kwestionowana przez Skarżącą, organy były uprawnione zakwalifikować powyższe jako fakt nie prowadzenia rejestru.

Nie znajduje uzasadnienia prezentowane stanowisko Skarżącej, iż rejestr był prowadzony w sytuacji braku złożenia zastrzeżeń w trakcie kontroli czy też w terminie 7 dni od dnia otrzymania raportu zgodnie z § 8 ust.2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków przeprowadzenia kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, ( Dz. U. Nr 168, poz. 1181 ze zm. ), o której to możliwości reprezentujący Spółkę został pouczony.

Nie zmienia tej oceny okoliczność, że rejestr został złożony przez Skarżącą w dniu 25 stycznia 2013r. tj. po upływie trzech miesięcy od zakończenia kontroli.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organy prawidłowo zinterpretowały przepisy uznając, że brak rejestru w dniu kontroli należy zakwalifikować jako przypadek określony dyspozycją § 27 pkt 6 rozporządzenia.

Rejestr działalności rolnośrodowiskowej jest dokumentem potwierdzającym prawidłową realizację zadań zamieszczonych w planie rolnośrodowiskowym, za których wykonanie rolnik otrzymuje dopłaty. Brak rejestru uniemożliwił weryfikację prawidłowości wykonania przyjętych przez beneficjenta zobowiązań. Sankcją zaś za nieprowadzenie rejestru jest odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Należy podkreślić, że art. 21 ust. 1 ustawy stanowiąc, że do postępowania w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wyraźnie zastrzega pierwszeństwo zasad i warunków określonych przepisami prawa unijnego. Ponadto w art. 21 ust. 2 wprowadzono odstępstwa od zasad ogólnych k.p.a. Zgodnie bowiem z jego treścią: "w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się".

Stosownie natomiast do art. 21 ust. 3, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że to wnioskujący o przyznanie płatności powinien wskazać okoliczności, z których wiąże korzystne dla siebie skutki prawne, jak również przedstawić dowody na poparcie powyższych okoliczności.

Strona została zatem zobowiązana do wzmożenia aktywności, bowiem postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Organ nie ma obowiązku, tak jak w k.p.a., podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Mając powyższe na uwadze i odnosząc się do zarzutu braku przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadka C. P. oraz prowadzącej księgowość spółki B. L., należy wskazać, że w trakcie przeprowadzonego postępowania został złożony jedynie wniosek o przeprowadzenie dowodu z oświadczenia B. L. na okoliczności wynikające z treści pisma z dnia 23 stycznia 2013r. tj. iż dokumenty, w tym rejestr przechowywany był w biurze prowadzącej księgowość spółki, a która to była nieobecna z powodu problemów zdrowotnych i odbywanego procesu leczenia.

W ocenie Sądu organy odniosły się do złożonego oświadczenia i zasadnie wskazały, iż skarżąca jest spółką prawa handlowego, reprezentowaną przez zarząd, w związku z tym choroba osoby prowadzącej prywatne Biuro Rachunkowe, nie będącej pracownikiem Skarżącej nie może mieć wpływu na prawidłowe funkcjonowanie spółki, w tym na spełnienie przez Skarżącą wymogów wynikających z przyznania płatności rolnośrodowiskowej, również w zakresie prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej.

Natomiast C. P. pełniący funkcję Dyrektora Zarządzającego jako osoba reprezentująca Skarżącą uczestniczył bezpośrednio w trakcie prowadzonych czynności kontrolnych, w tym wniósł zastrzeżenia do protokołu z czynności kontrolnych z dnia 22 października 2012r. jednakże nie kwestionował ustaleń kontrolujących dotyczących braku prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej.

Dlatego też niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez nierozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 21 ust.1 i 2 pkt 3 i 4 ww. ustawy poprzez nieudzielanie niezbędnych pouczeń, a także nieudzielania istotnych informacji należy wskazać, że z treści powołanego art. 21 ust.2 pkt 4 ustawy wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie wynika, aby organ zobowiązany był – niejako z urzędu, bez wyraźnego żądania skarżącej – zapewnić jej czynny udział w toczącym się przed nim postępowaniu. Skarżąca nie zgłosiła natomiast takiego żądania, ani na etapie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności, ani w trakcie trwania postepowania pierwszoinstancyjnego.

W związku z powyższym zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 21 ust.1 i 2 pkt 3 i 4 powołanej ustawy.

Z tych względów sąd uznał, że organ wydając decyzję odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowych nie naruszył przepisów prawa.

9.4. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.