Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 940/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6534 Zamówienia publiczne
Hasła tematyczne: Zamówienia publiczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3 i 5
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 66 ust. 2, art. 67 ust. 1 pkt 12 i 13, art. 200 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 202 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1843
law: Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 984/20 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w I. na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia 9 kwietnia 2020 r. nr UZP/DP/O/022/15(12)/19/OS w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu udzielenia zamówienia publicznego z naruszeniem prawa 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. Sp. z o.o. w I. na rzecz Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji lub WSA) wyrokiem z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 984/20 oddalił skargę P. Sp. z o.o. w I. (dalej: skarżąca lub Spółka) na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych (dalej: organ) z dnia 9 kwietnia 2020 r., nr UZP/DP/O/022/15(12)/19/OS w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu udzielenia zamówienia publicznego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka, w której zaskarżyła orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisów art. 200 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1843 tj. w brzmieniu na dzień nałożenia kary pieniężnej; dalej: p.z.p.) w zw. z art. 202 ust. 1 p.z.p. przez błędną ich wykładnię, a w konsekwencji także niewłaściwe ich zastosowanie, co doprowadziło do uznania, iż prawidłowe jest ukaranie skarżącą karą pieniężną w sytuacji, gdy przy udzielaniu przez Spółkę zamówienia pn.: "Odbiór odpadów komunalnych [...]", nie doszło do naruszenia przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia w/w postępowania o udzielenie zamówienia publicznego) określających przesłanki stosowania trybu udzielenia zamówienia z wolnej ręki tj. w szczególności przepisów art. 67 ust. 1 pkt 12, 13 i 15 p.z.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia w/w postępowania o udzielenie zamówienia publicznego), przy czym w przypadku odmiennej interpretacji i prawidłowej implementacji w/w przepisów kara nie zostałaby nałożona;

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a., w ten sposób, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w w/w ustawie mimo, że organ administracji publicznej wydający zaskarżoną decyzję zaniechał podjęcia czynności niezbędnych do przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób prawidłowy i wyczerpujący, w szczególności nie ocenił kompleksowo i prawidłowo relacji zachodzących pomiędzy Spółką, Miastem I. i I. sp. z o.o. w I., przy czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dodatkowo nie przeprowadził dowodu z dokumentu załączonego do skargi, który dotyczył okoliczności mających związek z w/w relacjami, na skutek powyższych uchybień sprowadzających się do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niepełnego, wadliwie ocenionego materiału dowodowego i błędnie ustalonego stanu faktycznego, doszło do wydania wadliwego wyroku.

W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Alternatywnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji. Wniesiono też o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącej i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na jego rzecz oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego: błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.

W pierwszej kolejności rozpoznano zarzut błędnej wykładni 200 ust. 1 lit a) p.z.p. oraz jego zastosowania (na podstawie art. 202 ust. 1 p.z.p.), gdyż rozumienie tego unormowania wyznacza prawidłowość zakresu skontrolowanego przez Sąd I instancji postępowania organu oraz nałożenia kary pieniężnej.

Skarżący kasacyjnie w ramach zarzutu wskazuje, że prawidłowość nałożenia kary pieniężnej wymaga: - wskazania naruszenia konkretnych przepisów p.z.p. dotyczących udzielenia zamówienia z wolnej ręki, co w sprawie - jego zdaniem - nie nastąpiło w zaskarżonej do WSA decyzji; - wykazania "obiektywnego zaistnienia sytuacji, w której udzielenie zamówienia z wolnej ręki nie było prawidłowe na podstawie jakichkolwiek przepisów p.z.p. dotyczących udzielania zamówień publicznych" (s. 6 skargi kasacyjnej). W odniesieniu do drugiej kwestii przywołuje argument z dyspozycji art. 168 pkt 2 p.z.p., "zgodnie z którym »W przypadku ujawnienia naruszenia przepisów ustawy Prezes Urzędu może: (...) 2) nałożyć karę pieniężną, o której mowa w dziale VII; (...)«, gdzie mowa jest o przepisach ustawy (...), bez wskazywania konkretnej podstawy udzielenia zamówienia z wolnej ręki" (s. 7 skargi kasacyjnej). Ta okoliczność w związku z celami regulacji oraz kompetencjami Prezesa UZP oznacza, że organ nie powinien opierać się wyłącznie na okolicznościach faktycznych przytaczanych przez skarżącego na poszczególnych etapach postępowania (s. jw.). Argumentacja skarżącego kasacyjnie zmierza nie tylko w istocie do wykazania, że obowiązkiem organu jest rozważenie czy w badanym postępowaniu o zamówienie publiczne inne niż wskazane przez zamawiającego przesłanki uzasadniały zastosowanie trybu z wolnej ręki, jak i podważa przyjęte rozumienie przepisów zawartych w art. 67 ust. 1 pkt 12 i 13 p.z.p. oraz ich zastosowanie (s. 8-21 skargi kasacyjnej).

Zarzut naruszenia prawa materialnego jest częściowo nieusprawiedliwiony, a częściowo nieskuteczny.

Nieskuteczny jest zarzut w zakresie niewskazania w decyzji naruszenia konkretnych przepisów p.z.p. dotyczących udzielenia zamówienia z wolnej ręki. Nie poddawał się on ocenie merytorycznej, gdyż ustawowo określone elementy/składowe decyzji administracyjnej są określone przepisami prawa procesowego, a nie materialnego. A jak wskazano wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. Na ustalenie to nie wpływa najdalej nawet idące uwzględnienie uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (dostępna na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej powoływane tamże), w której stwierdzono, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Ani bowiem w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu w tym zakresie brak jest wskazania stosownych przepisów postępowania oraz - będącej tego konsekwencją - argumentacji dotyczącej uprawdopodobnienia wpływu owych naruszeń na wynik sprawy. Niezależnie od tej konstatacji Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w zaskarżonej do WSA decyzji organ wskazał i uargumentował zaistnienie naruszeń skonkretyzowanych regulacji p.z.p. To, że nie wymienił tychże naruszonych jego zdaniem przepisów w podstawie prawnej decyzji (nastąpiło to w jej uzasadnieniu) pozostaje bez znaczenia na zapadłe rozstrzygnięcie.

Nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego w pozostałym zakresie.

Zgodnie z dyspozycją art. 200 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.z.p. w stanie prawnym znajdującym zastosowanie w sprawie (ustawa z 29 stycznia 2004 r., Dz. U. z 2019 r., poz. 1843) podlega karze pieniężnej zamawiający, który udziela zamówienia z naruszeniem przepisów ustawy określających przesłanki stosowania trybów udzielania zamówienia: negocjacji bez ogłoszenia, z wolnej ręki lub zapytania o cenę. Istotne dla rozumienia co należy rozumieć przez "naruszenie przepisów ustawy określających przesłanki stosowania trybów udzielania zamówienia" - w omawianym przypadku: trybu z wolnej ręki - jest odwołanie się do wykładni systemowej, uwzględniającej podstawowe zasady udzielania zamówień, jak i unormowane obowiązki zamawiającego. Z art. 10 p.z.p. - w stanie prawnym z daty wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego przez Spółkę (ustawa z 29 stycznia 2004 r., Dz. U. z 2015 r. poz. 2164 ze zm.) wynikało, iż: podstawowymi trybami udzielania zamówienia są przetarg nieograniczony oraz przetarg ograniczony (ust. 1), a zamawiający może udzielić zamówienia w trybie negocjacji z ogłoszeniem, dialogu konkurencyjnego, negocjacji bez ogłoszenia, zamówienia z wolnej ręki, zapytania o cenę, partnerstwa innowacyjnego albo licytacji elektronicznej tylko w przypadkach określonych w ustawie (ust. 2).

Przesłanki udzielenia zamówienia z wolnej ręki określały ówcześnie regulacje zawarte w art. 67 p.z.p. Zgodnie zaś z dyspozycją ogólną p.z.p. dotyczącą udzielania zamówień z wolnej ręki, a zawartą w art. 66 ust. 1 tej ustawy zamówienie z wolnej ręki to tryb udzielenia zamówienia, w którym zamawiający udziela zamówienia po negocjacjach tylko z jednym wykonawcą. Znaczenie ma przy tym, że w ust. 2 art. 66 określono obowiązki informacyjne zamawiającego ogłaszającego o zamiarze zawarcia umowy, wśród których wymieniono "uzasadnienie wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki" (pkt 3). To oznacza, że zamawiający miał obowiązek określenia okoliczności, które uprawniały go do zastosowania tego trybu, a okoliczności te miały się lokować w przesłankach wymienionych w art. 67 p.z.p. Co istotne w rozpoznawanej sprawie - art. 67 ust. 11 pkt 5 p.z.p. uszczegóławiał/uzupełniał obowiązek informacyjny z art. 66 ust. 2 pkt 3 ustawy, stanowiąc, że w ogłoszeniu o zamiarze udzielenia zamówienia na podstawie ust. 1 pkt 12-15 należy podać m.in. podstawę prawną i uzasadnienie wyboru trybu udzielenia zamówienia z wolnej ręki.

Z przywołanych wyżej regulacji jednoznacznie wynika, że zamawiający który miał zamiar udzielić zamówienia z wolnej ręki ze względu na okoliczności wymienione w art. 67 ust. 1 pkt 12-15 (w niniejszej sprawie Spółka w dokumentacji zamówienia podała jako podstawę art. 67 ust. pkt 13 p.z.p.) miał obowiązek nie tylko uzasadnić w odniesieniu do zaistniałej w jego przypadku sytuacji, że wystąpiły okoliczności zastosowania trybu zamówienia z wolnej ręki, ale także wskazać na podstawę prawną zamierzonego do udzielenia zamówienia, czyli wskazać konkretny przepis p.z.p. ustalający przesłanki tego trybu. To na zamawiającym w trybie z wolnej ręki, które ma charakter wyjątkowy w kontekście ustanowionych trybów podstawowych (określonych w art. 10 ust. 1 p.z.p.) ciążył zatem obowiązek bądź to wskazania zarówno podstawy prawnej zastosowania trybu z wolnej ręki jak i uzasadnienia wyboru tego trybu (art. 67 ust. 1 pkt 12-15 w zw. z art. 67 ust. 11 pkt 5 p.z.p.), bądź też "tylko" uzasadnienia wyboru trybu danego zamówienia z wolnej ręki (w innych niż wskazane w art. 67 ust. 1 pkt 12-15 p.z.p. przypadkach). To zaś oznacza, że jeśli zamawiający zdecydował, że ma zamiar udzielić zamówienia w oparciu o zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 67 ust. 1 pkt 12-15 p.z.p. musiał także skonkretyzować w ogłoszeniu podstawę prawną trybu udzielenia zamówienia z wolnej ręki. Zatem skoro to zamawiający we wskazanych (art. 67 ust. 1 pkt 12-15 p.z.p.) sytuacjach, a nie organ określał podstawę prawną zamówienia z wolnej ręki, to zasadność tej podanej przez zamawiającego podstawy prawnej powinno być badane przez organ, z ewentualnym uwzględnieniem innych, w tym szczególnych regulacji.

Mając na uwadze dotychczasowe ustalenia przez "naruszenie przepisów ustawy określających przesłanki stosowania trybów udzielania zamówienia", o którym mowa w art. 200 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.z.p. w przypadku określenia podstawy prawnej zamówienia przez zamawiającego - co miało miejsce w sprawie niniejszej (a co kwestionowane nie jest) - dotyczyć ma podstaw/przepisów udzielenia zamówienia wskazanych przez samego zamawiającego, a dodatkowo ewentualnie innych regulacji, które wpływały na możliwość zastosowania zamówienia trybu z wolnej ręki określonych w p.z.p.

Organ zatem badając czy w danym przypadku doszło do naruszenia przepisów p.z.p. określających przesłanki stosowania danego wyjątkowego trybu udzielania zamówienia (w rozpoznawanej sprawie - trybu zamówienia z wolnej ręki; v. art. 200 ust. 1 pkt 1 lit. a p.z.p.), a w konsekwencji ustalenia, że doszło do danego naruszenia rozważyć ma podstawowo: 1) w przypadku zamówień udzielanych przez zamawiającego w oparciu o art. 67 ust. 1 pkt 12-15 p.z.p. - zaistnienie przesłanek zastosowania zamówienia z wolnej ręki w kontekście podanej przez zamawiającego podstawy prawnej zastosowania tego trybu; 2) zaistnienie podanych przez zamawiającego okoliczności udzielenia zamówienia publicznego (uzasadnienie wyboru trybu) z wolnej ręki w innych przypadkach. Jak już wcześniej ustalono, organ musi także uwzględnić czy unormowania szczegółowe nie ustalają wymogów w odniesieniu do zastosowania trybów określonych w p.z.p.

Wynika z tego, że Prezes UZP nakładając na zamawiającego, który to wskazał - zgodnie z zobowiązaniem zawartym w art. 67 ust. 11 p.z.p. - podstawę prawną zastosowania przy udzielaniu zamówienia w trybie z wolnej ręki, jest zobowiązany do badania prawidłowości zastosowania tejże podstawy, z uwzględnieniem dyspozycji innych niż p.z.p. regulacji (szczególnych), które determinują lub wpływają na ocenę zaistnienia ustalonych przez ustawodawcę okoliczności i podstawy udzielenia zamówienia. Organ nie jest zaś zobowiązany do rozważenia (zbadania) z urzędu czy w sprawie doszło do naruszenia alternatywnych ("jakichkolwiek") przepisów p.z.p. dotyczących w szczególności zastosowania innych podstaw prawnych udzielenia zamówienia z wolnej ręki. Tym samym argumentacja skarżącego kasacyjnie zmierzająca do wykazania, że organ powinien - w ramach wykazania naruszenia przepisów ustawy określających przesłanki stosowania innych niż podstawowe trybów udzielania zamówienia - rozważać nie tylko okoliczności i podstawy prawne zastosowania trybu z wolnej ręki wykazane przez zamawiającego (w sprawie były to wskazywane przez Spółkę art. 67 ust. 1 pkt 13 p.z.p. oraz - na etapie wnioskowania o ponowne rozpoznanie sprawy - także art. 67 ust. 1 pkt 12 p.z.p.), nie znajduje oparcia w przepisach obowiązujących w realiach rozpoznawanej sprawy. Spółka w dokumentacji zamówienia jako jego podstawę prawną wskazywała art. 67 ust. 1 pkt 13 p.z.p. Co więcej, we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zgodziła się ze stanowiskiem organu w zakresie w jakim wskazał on, że przy udzieleniu zamówienia na odbiór odpadów komunalnych Spółka naruszyła art. 67 ust. 1 pkt 13 p.z.p. ze względu na fakt że pomiędzy nią a spółką której zamówienia udzielono nie zachodzą relacje, o których mowa w lit. a) powyższej regulacji. Jednocześnie na etapie wnioskowania o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca kasacyjnie zgłosiła do rozważenia - jako podstawę prawną zastosowania trybu z wolnej ręki - art. 67 ust. 1 pkt 12 p.z.p. Organ w ramach ustalenia zaistnienia naruszenia przepisów p.z.p. dokonał badania także zaistnienie i tej dodatkowo oraz ex post wskazanej przesłanki. Nie był on natomiast obowiązany - w ramach badania wykazania zaistnienia udzielenia zamówienia z naruszeniem przepisów ustawy określających przesłanki stosowania trybu udzielania zamówienia z wolnej ręki, warunkującego nałożenie kary pieniężnej (v. art. 200 ust. 1 pkt 1 lit. a p.z.p.) - rozważania czy zamawiający dopełnił albo nie dopełnił innych niż wskazywane w stosownym ogłoszeniu przez samego zamawiającego przesłanek zastosowania trybu zamówienia z wolnej ręki.

Powyższe oznacza, że w sprawie nie nastąpiła błędna interpretacja przepisu art. 200 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.z.p. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie nastąpiło także jego błędne zastosowanie (w zw. z art. 202 ust. 1 p.z.p.). Skarżąca kasacyjnie w tym względzie skupia się na próbie wykazania błędnego rozumienia warunków udzielenia zamówienia z wolnej ręki, o których mowa w art. 67 ust. 1 pkt 13 oraz pkt 12 p.z.p., a także pkt 15 tej regulacji (który nie powinien być rozważany ze względów wyżej wskazanych) w zaistniałych stosunkach prawnofaktycznych, tj. statusu skarżącej spółki względem jednostki samorządu terytorialnego będącej jedynym jej właścicielem oraz spółki zależnej względem spółki skarżącej kasacyjnie.

Argumentacja skarżącej kasacyjnie w powyższym zakresie nie mogła odnieść zamierzonego skutku, niezależnie od jej merytorycznej niezasadności. A to z tego względu, że spółka zupełnie pomija i nie kwestionuje podstawowego w stanie sprawy ustalenia, a mianowicie, że udzielenie przez nią zamówienia w trybie z wolnej ręki nastąpiło z naruszeniem nakazu stosowania trybu przetargu do tego typu zamówień jak udzielone. Zgodnie bowiem z art. 6c ust. 2a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r. poz. 250 ze zm.) w przypadku gdy rada gminy w drodze uchwały postanowi o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne, wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest obowiązany udzielić zamówienia publicznego w trybie przetargu zorganizowanego na podstawie przepisów p.z.p. na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli tych nieruchomości albo na odbieranie i zagospodarowanie takich odpadów. A z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżąca zatem udzieliła zamówienia publicznego na "Odbiór odpadów komunalnych [...]" - we wskazanym przez siebie trybie z wolnej ręki - w sytuacji, gdy na mocy przepisów szczególnych (art. 6c ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach) możliwość zastosowania trybu z wolnej ręki w zaistniałym stanie faktycznym (tj. rada gminy postanowiła w drodze uchwały o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne) była wykluczona. Zasadne zatem było uznanie, że - poprzez zastosowanie przez spółkę trybu zamówienia z wolnej ręki in-house (spółce od niej zależnej) do wyżej wymienionego zamówienia - doszło do obejścia ustawowego nakazu trybu przetargowego przy udzielaniu zamówień.

W powyższym stanie prawnym nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczący art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. Jak już bowiem ustalono, zamawiający (skarżąca kasacyjnie Spółka) nie mógł zgodnie z obowiązującymi przepisami udzielić z wolnej ręki zamówienia na zadanie pn. "Odbiór odpadów komunalnych [...]". Ewentualne zatem rozważenie dotyczące istnienia relacji pomiędzy skarżącą kasacyjnie a spółką zależną od niej (której jest udziałowcem w 99%) oraz między nimi oraz jednostką samorządu terytorialnego, która jest jedynym właścicielem skarżącej kasacyjnie, w tym nieuwzględnienie przez WSA zgłoszonych w tym względzie dowodów - w kontekście wymogów określonych dla udzielenia zamówienia z wolnej ręki na podstawie art. 67 ust. 1 pkt 12 oraz pkt 13 p.z.p. - jest bezprzedmiotowe i nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, skoro wymienione wyżej zamówienie publiczne, z uwagi na powołaną dyspozycję art. 6c ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie mogło zostać udzielone w trybie zamówienia z wolnej ręki.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1860).