Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 538/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 136 ust 3
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 19 stycznia 2024 r. znak: WS-VI.7534.3.108.2022.PB w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. K. (dalej: skarżąca) jest decyzja Wojewody Małopolskiego z 19 stycznia 2024 r. nr WS-VI.7634.3.108.2022.PB w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

W stanie faktycznym sprawy decyzją z 21 czerwca 2022 r. znak GN.III.JM.72211-261/05 Starosta Krakowski odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] oraz części działki nr [...] położonych w obr. [...] jedn. ewid. K. w K., w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. K. na rzecz P. K. , A. B. i K. K.. W uzasadnieniu organ wskazał, że nieruchomość, stanowiąca obecnie wyżej wymienione działki, została wywłaszczona orzeczeniem Kierownika Oddziału Wywłaszczeń Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z 22 grudnia 1967 r. Nieruchomość stanowi obecnie własność Gminy Miejskiej K. . Z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości zwrócili się poprzednicy prawni obecnych uczestników postępowania pismami z 5 kwietnia i 26 maja 1997 r. Jak podał organ, przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa pod budowę spółdzielczych budynków mieszkalnych, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr 46/62 z dnia 24 maja 1962 r. nr AB.Nr-622/62 wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie. Jak wynika z treści wniosku Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa, z dnia 27.09.1967r. nr ZGT 630-4/67, o wywłaszczenie nieruchomości, na rzecz Skarbu Państwa niezbędna była tylko część parceli l. kat. [...] b. gm. kat. K. , o pow. 0,0205 ha. Ww. nieruchomość, była niezbędna dla celów spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego, realizowanego w ramach narodowych planów gospodarczych i służących zaspakajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych ludności. Jak podkreślił organ, z treści protokołu z dnia 15.11.1967 r. z rozprawy wywłaszczeniowej wynika, iż właścicielka przewidzianej do wywłaszczenia części nieruchomości, wnosi o objęciem wywłaszczenia całości nieruchomości wraz z zabudowaniami gospodarczymi, gdyż pozostała część nie nadawałaby się na cele dotychczasowe.

Dalej organ podał, że z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie, w celu pozyskania odbitek zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu wykonanych w okresie od: 1970, 1975, 1982, 1998 i 2003 r. Zdjęcia te, przedstawiają wybudowane osiedle mieszkaniowe wraz z niezbędną do jego funkcjonowania infrastrukturą w postaci: parkingów, ciągów komunikacyjnych oraz zieleni.

Zawnioskowana do zwrotu nieruchomość ma kształt dziewięciokąta. Granica wschodnia przebiega w części po krawędzi zachodniej budynku znajdującego się na działce nr [...], a w części po krawędzi wschodniej budynku położonego na działce nr [...]. Granica zachodnia przebiega równolegle do krawędzi ściany zachodniej budynku położonego na działce nr [...] w odległości ok. 11 m., natomiast granica południowa znajduje się równolegle przy krawędzi ściany południowej ww. budynku w odległości ok. 1,25 m. Pozostałe granice są niewidoczne w terenie. W narożnikach: południo-zachodnim i południowo-wschodnim przedmiotowej nieruchomości znajdują się fragmenty chodników betonowych, natomiast w północnym narożniku przedmiotowej nieruchomości znajduje się fragment pokrytej tłuczniem drogi wewnętrznej, z kolei pozostała część nieruchomości stanowi teren zielony, porośnięty trawą oraz drzewami. Na przedmiotowej nieruchomości znajdują się: dwie linie kablowa niskiego napięcia oraz linia kablowa średniego napięcia.

Organ podkreślił, że na wniosek właścicielki, wywłaszczeniem objęto całą nieruchomość o pow. 0,0595 ha, ponieważ wskutek wywłaszczenia domu mieszkalnego, pozostała reszta o pow. 0,0390 ha, straciła swoje gospodarcze znaczenie, a zatem nieruchomość ta miała charakter nieruchomości dowłaszczonej. Zwrot nieruchomości "dowłaszczonej" możliwy jest tylko wówczas, gdy zwrotowi podlegają również działki przejęte na rzecz Skarbu Państwa na określony cel wywłaszczenia. Starosta Krakowski zaś ostateczną decyzją z dnia 30.09.2015 r., nr GN.III.WS.72211-261a/05, odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. K. m. K., w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. K.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Wojewoda Małopolski decyzją z 19 stycznia 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wskazał, że o zwrot nieruchomości wystąpiły uprawnione osoby, a nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Za kluczowe okoliczności organ uznał, że część przedmiotowej nieruchomości była niezbędna dla celów spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego, w treści protokołu z rozprawy wywłaszczeniowej z 15 listopada 1967 r. wskazano, że właścicielka przewidzianej do wywłaszczenia części nieruchomości wniosła o objęcie wywłaszczeniem całej nieruchomości wraz z zabudowaniami gospodarczymi, gdyż pozostała po wywłaszczeniu część nieruchomości nie nadawałaby się na dotychczasowy cel, zaś w uzasadnieniu orzeczenia wywłaszczeniowego wskazano, że na wniosek właścicielki nieruchomości objęto wywłaszczeniem "całą nieruchomość, w skład której wchodzi parcela oznaczona l. kat. [...] o pow. 595 m2, zamiast jej części o pow. 205 m2, ponieważ pozostała reszta tej parceli o pow. 390 m2, wskutek wywłaszczenia domu mieszkalnego straciła swe gospodarcze znaczenie i nie nadaje się na cele dotychczasowe". Zdaniem organu objęte wnioskiem o zwrot działki stanowią nieruchomość dowłaszczoną, której cel wywłaszczenia nigdy nie dotyczył, wobec tego nie można mówić o ich zbędności na cel wywłaszczenia i może ona podlegać zwrotowi tylko w razie zwrotu części nieruchomości, która była niezbędna na cel wywłaszczenia. W omawianej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem Starosta Krakowski decyzją z 30 września 2015 r. odmówił zwrotu parceli l. kat. [...] odpowiadającej części działki nr [...] z uwagi na zrealizowanie na jej terenie celu wywłaszczenia.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:

- art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) poprzez zignorowanie przez organ oceny prawnej i wskazań (wytycznych) wyrażonych przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 listopada 2002 r. sygn. akt I SA 960/01, nakazujących zwrot działek [...] i [...] położonych w obr.

[...] jedn. ewid. K. K. i poczynienie ustaleń jedynie co do pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości,

- art. 7 i 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a) poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie rozpatrzenie całego zgromadzonego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący,

- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej zamiast swobodnej oraz wybiórczej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

– art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, iż niewykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia i niezagospodarowane w jakikolwiek zorganizowany sposób działki, nie mogą podlegać zwrotowi z uwagi na brak podstaw do zwrotu pozostałych części wywłaszczonej nieruchomości.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Podkreśliła, że postępowanie dotyczące zwrotu przedmiotowych nieruchomości toczy się od 1997 r. W tym czasie swoje stanowisko zdążył przedstawić Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z jego orzeczeniem z dnia 25 listopada 2002 r. sygn. akt I SA 960/01 sprawa została skierowana do ponownego rozstrzygnięcia przez organ I instancji. Sąd w uzasadnieniu wyroku dokonał jednakże jednoznacznej oceny prawnej i zawarł klarowne wytyczne, które miały stanowić podstawę przyszłej decyzji. Przesądzają one o konieczności zwrotu działek nr [...] i [...] oraz poczynienia szczegółowych ustaleń dotyczących wyłącznie pozostałych gruntów. Zastosowane przez organ rozumowanie o "dowłaszczeniu" można uznać za legalne wyłącznie w odniesieniu do działki [...].

Dalej skarżąca podniosła, że nie organ nie zbadał czy okoliczne garaże powstały w wynikającym z art. 137 u.g.n. terminie. Ponadto właściwie nie przeanalizowano nawet, czy w przypadku ziem, które zdaniem skarżącej powinny zostać zwrócone następcom prawnym pierwotnej właścicielki, stanowiących nieużytki z nieusystematyzowaną i dziko rosnącą trawą oraz samosiejkami, można w ogóle mówić o wypełnieniu celu wywłaszczenia, niejako "z góry" przesądzając, że tereny te i tak nie zostaną zwrócone. Organ nie wziął również pod uwagę faktu, iż działki [...] i [...] zostały wyodrębnione przez Prezydenta Miasta Krakowa właśnie w celu ich zwrotu pierwotnym właścicielom. W ocenie skarżącej nie sposób mówić o rozpatrzeniu materiału w sposób wyczerpujący, gdy nie odniesiono się i nie nadano odpowiedniej mocy prawnej zapadłemu w toku rozpatrywania sprawy wyrokowi NSA.

Według skarżącej nieuzasadnione jest przyjęcie, iż nieruchomości niewykorzystane na cel wywłaszczenia nie mogą zostać zwrócone poprzednim właścicielom, jeżeli zostały "dowłaszczone" jako nienadające się do dalszego racjonalnego wykorzystania, a brak podstaw do zwrotu pozostałej części nieruchomości. W przypadku przedmiotowych nieruchomości można powziąć pewną wątpliwość, czy rzeczywiście zostały one "dowłaszczone". Pierwotna właścicielka złożyła odwołanie od wywłaszczającego ją orzeczenia oraz użyła wszelkich prawnie dopuszczalnych sposobów, by nie zostać wywłaszczoną, a później by odzyskać należące do niej w przeszłości ziemie. Trudno zatem jednoznacznie przyjąć, że pozbyła się nieruchomości na swój wniosek. Jednak nawet założenie, iż przedmiotowe nieruchomości istotnie zostały "dowłaszczone", w świetle dominującego obecnie stanowiska prezentowanego w doktrynie nie pozwala to bezrefleksyjnie założyć, że z tego tylko powodu nie nadają się do zwrotu w przypadku, gdy zwrotowi nie podlegają pozostałe części wywłaszczonej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Organ usystematyzował, że wywłaszczona parcela I. kat. [...] b. gm. kat. K. , uległa podziałowi na parcele: I. kat. [...] i I. kat. [...]. Natomiast z parceli I. kat. [...] powstały po kolejnych podziałach działki: nr [...] i nr [...] oraz część działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. K. m. K.. Dalej organ wskazał odpowiedzi na zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 153 p.p.s.a., że NSA nie brał wówczas pod uwagę, iż działki te stanowiły nieruchomość dowłaszczoną i co do zasady nie podlegały zwrotowi. W 2015 r. parcela I. kat. [...] (wydzielona z wywłaszczonej parceli I. kat. [...]) stała się przedmiotem postępowania o jej zwrot, jak wskazano wyżej, zakończonego prawomocną decyzją Starosty Krakowskiego o jej odmowie z uwagi na zrealizowanie na niej celu wywłaszczenia określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Zatem obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Sądu został wyłączony, ze względu na istotną zmianę okoliczności faktycznych.

W piśmie z 28 czerwca 2024 r. skarżąca wskazała, że wyrok NSA nie został zmieniony, więc jest wiążący, a przesłanka wykrycia nowych okoliczności faktycznych w postaci decyzji Starosty Krakowskiego z 2015 r. nie mogła doprowadzić do wznowienia ani postępowania sądowego, ani administracyjnego z powodu upływu czasu od wydania wyroku NSA z 2002 r. Dodała, że czas rozpatrzenia sprawy przez organy jest skandalicznie długi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje.

Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.

Na wstępie trzeba wskazać, że nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych związanych z wyjaśnieniem okoliczności faktycznych sprawy.

Wniosek o zwrot nieruchomości dotyczył pierwotnie działek nr [...], [...] /k.3 akt adm./, oraz działki nr [...] /k.52 akt adm./. W istocie chodziło o zwrot wywłaszczonej parceli l.kat. [...] jako zbędnej na cel wywłaszczenia.

Co do działki nr [...] – postępowanie zostało umorzone ostateczną decyzją Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia 23.11.1998r. /k.96 akt/.

Przechodząc do kwestii wywłaszczenia – postępowanie rozpoczęto od decyzji Prezydium Rady Narodowej w Krakowie z 24 maja 1962r. /k.245 akt w aktach adm. -zbiorze dokumentów/. Następnie projektem podziału z 16.02.1967r. dokonano podziału parceli l. kat. [...] o pow. 595 m2 na dwie – pgr l.kat. [...] o pow. 205 m2 oraz pgr l.kat. [...] o pow. 390 m2. Jest to istotne, gdyż zamiar wywłaszczenia dotyczył pierwotnie jedynie pgr l.kat [...] /k.248 oraz 25 akt adm./, co znalazło odbicie w przedmiotowym podziale. W dniu 15 listopada 1967 odbyła się rozprawa wywłaszczeniowa /k.239 akt w zbiorze/, z której sporządzono protokół. Jak z niego wynika, do wywłaszczenia przeznaczono powierzchnię 205 m2 z parceli [...] ( nie odnotowano zmiany oznaczenia parceli zgodnie z podziałem). Jednocześnie właścicielka nieruchomości wnioskowała o odstąpienie od proponowanego wywłaszczenia części nieruchomości ze znajdującym się na niej domem, istotnym dla całości jej gospodarstwa. Natomiast na wypadek nieuwzględnienia powyszego wniosku wniosła o objęcie wywłaszczeniem całej nieruchomości wraz z zabudowaniami gospodarczymi, gdyż pozostała część nieruchomości nie nadawała by się na cele dotychczasowe (prowadzenie gospodarstwa) /k.239/. We wniosku o wywłaszczenie z 27.11.1967r. zawnioskowano do wywłaszczenia powierzchnię działki [...] m2 z nowym oznaczeniem działki jako pgr l.kat. [...], ale zaznaczono we wniosku że właścicielce pozostaje poza granicami wywłaszczenia parcela o pow. 390 m2 zabudowana obiektami gospodarczymi pozostającymi w ścisłej łączności z przeznaczonym do wyburzenia budynkiem mieszkalnym /k.243/. Ostatecznie orzeczeniem o wywłaszczeniu Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 22.12.1967r. wywłaszczono całą parcelę pgr l.kat. [...] ( nie uwidaczniając geodezyjnego podziału). W uzasadnieniu wskazano, że na wniosek właścicielki wywłaszczono całość parceli, zamiast jej części o pow. 205 m2, albowiem pozostała część tej parceli o pow. 390 m2 wskutek wywłaszczenia domu mieszkalnego straciła

swe gospodarcze znaczenie i nie nadaje się na cele dotychczasowe /k.39 akt adm./. Jak z tego wynika, do części parceli o pow. 390 m2 ( pgr l.kat. [...]) zastosowano przepis art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. (Dz.U.1974.10.64 t.j.) o treści: "Wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe". Nie są zasadne zarzuty kwestionujące owo ustalenie.

Jak ustalił organ I instancji, parceli katastralnej nr [...] (powstałej z parceli kat. [...] od początku przewidzianej do wywłaszczenia) o pow. 205 m2 odpowiada obecnie część działki nr [...]. W tym zakresie została wydana ostateczna decyzja Starosty Krakowskiego GN.III.WS.72211-261a/05 z dnia 30 września 2013r. o odmowie zwrotu tej nieruchomości /k.256 akt/. Jako powód wskazano niezrealizowanie przesłanek do zwrotu z art. 136 i 137 u.g.n., albowiem nieruchomość ta została wykorzystana na cele wskazane w orzeczeniu o wywłaszczeniu.

Kwestia ta ma kapitalne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie pozostałych nieruchomości. Zgodnie z ustaleniami organu I instancji, są to działki nr [...], [...] oraz pozostała część działki nr [...] – położone w granicach parceli l.kat. pgr [...] o pow. 390 m2 /k.256 verte/. Jest to zatem ta część wywłaszczonej parceli l.kat. [...], która pierwotnie nie była przeznaczona do wywłaszczenia, a którą ujęto w orzeczeniu z 1967r. na skutek wniosku właścicielki.

Warto w tym miejscu zacytować wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2013 r. I SA/Wa 1001/12, LEX nr 1325303: "Część nieruchomości nabyta na żądanie właściciela w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. tylko wówczas, gdy spełnione zostaną warunki do zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości. Jeżeli w sprawie nie wystąpią przesłanki do zwrotu tej nieruchomości, wyłączone jest stosowanie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. do zwrotu części wywłaszczonej na wniosek właściciela. Przyczyną, dla której nie może nastąpić samodzielny zwrot takiej nieruchomości, jest okoliczność, że nie była ona w chwili wywłaszczenia niezbędna na żaden cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - wywłaszczona została na wniosek właściciela". Stanowisko to jest powszechnym w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wynika z niego, przekładając to na realia niniejszej sprawy, że gdyby zwrócono część nieruchomości o numerze [...] odpowiadającej pgr l.kat. [...], która była od początku przeznaczona do wywłaszczenia, wówczas mogłyby podlegać zwrotowi także pozostałe działki. One bowiem od początku były zbędne dla celu wywłaszczenia. Skoro tak się nie stało, brak podstawy prawnej do zwrotu tych działek, w ich bowiem przypadku nie można w ogóle mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, skoro wywłaszczać ich nie chciano, a uczyniono to na wniosek właściciela.

Jak z powyższego wynika, ustalenia i wnioski organów w tym zakresie są prawidłowe i nie zachodzą wskazywane w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego czy procesowego.

Należy zatem odnieść się do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. Zdaniem skarżącej, wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2002r. sygn. akt I SA 960/01 /k.128 akt/ wiążąco wskazywał, że zwrotowi mogą podlegać dwie działki, a mianowicie nr [...] i [...], oraz że niewątpliwym jest, że te działki podlegają zwrotowi. Rzeczywiście, takie stwierdzenia znajdują się w uzasadnieniu wyroku, gdzie NSA wskazuje, że działki te nie zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia. Podkreślenie NSA powstało w kontrze do konkluzji, że nie ustalono stanu zagospodarowania działki nr [...], z której te działki wydzielono, co do pozostałej powierzchni. Zalecenie dotyczyło ustalenia stanu zagospodarowania pozostałej powierzchni, z uwagą, że niewątpliwe jest w tym kontekście że tylko te działki podlegają zwrotowi.

W oparciu o powyższe skarżąca wskazuje na związanie Sądu ustaleniem NSA, że nieruchomości tj. działki nr [...] i [...] mają zostać zwrócone.

W ocenie Sądu ten argument nie jest trafny a sytuacja związania w świetle art. 153 p.p.s.a. nie zachodzi.

Po pierwsze, na etapie postępowania administracyjnego poprzedzającym wyrok NSA organy w ogóle nie badały kwestii wywłaszczenia części parceli kat. [...] na wniosek właścicielki. Komplet archiwalnych dokumentów w tym zakresie (protokół rozprawy wywłaszczeniowej, wniosek o wywłaszczenie i.t.d.) organy zgromadziły dopiero w 2015r. Zatem badano pod innym kątem stan faktyczny ( pod katem zbędności) , bez uwzględnienia tej kluczowej okoliczności.

Po drugie, gdy po zgromadzeniu tych dokumentów można już było poczynić te ustalenia, to jest wyjaśnić, że działki nr [...], [...] i część dz. [...] odpowiadające parceli pgr l.kat. [...] (części pgr l.kat. [...]) zostały wywłaszczone na wniosek właścicielki – organ I instancji ostateczną decyzją w dalszej kolejności odmówił zwrotu pozostałej części dz. [...] odpowiadającej parceli pgr l.kat. [...] (pozostałej części pgr l.kat. [...]), czyli tej, którą od początku planowano wywłaszczyć. Ta decyzja, jak to już wskazano, ostatecznie przesądziła o bezzasadności zwrotu pozostałych nieruchomości - dz. nr [...], [...] i części dz. [...], wywłaszczonych wyłącznie na wniosek właściciela.

Omawiana zmiana stanu faktycznego zdezaktualizowała wskazania czy konkluzje Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 25 listopada 2002r. Wówczas bowiem Sąd ten nie dysponował informacją, że zachodzi w sprawie przypadek wywłaszczenia na wniosek właściciela, w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958r. Należy zatem zauważyć, że regulacja zawarta w art. 153 p.p.s.a. przestaje obowiązywać w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego. Trzeba bowiem podkreślić, że orzeczenia sądów administracyjnych są aktami stosowania prawa w indywidualnych sprawach. W związku z tym ocena prawna sądu zawsze dokonywana jest w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych. Zmiana tego stanu faktycznego zatem może doprowadzić do dezaktualizacji oceny prawnej ( por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2022 r. I SA/Gd 677/22, LEX nr 3460486). Zmiana okoliczności faktycznych mogących uzasadniać odstąpienie od zasady wynikającej z art. 153 p.p.s.a., musi mieć taki charakter, że ocena prawna dokonana przez sąd w prawomocnym wyroku staje się nieaktualna, nieprzystająca do nowych okoliczności faktycznych sprawy ( wyrok NSA z dnia 19 listopada 2020 r. I OSK 863/19, LEX nr 3110210). Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.

Z tych względów, skoro skarżone decyzje odpowiadają prawu, na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.