Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 776/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 i 2 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 81a
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 19 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 791/22 w sprawie ze skargi K.F. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 29 sierpnia 2022 r. nr PSIII.8641.101.2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. prostuje oczywiste omyłki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w ten sposób, że: a. na stronie 4 (czwartej) w wersie 2 (drugim) od dołu, po słowach "Kwestionowane postanowienie" słowo "Wojewody" zastępuje słowem "Prezydenta"; b. na stronie 7 (siódmej) w akapicie 2 (drugim), po słowach "Nadto Sąd oceniając procedowanie" słowa "organów rozpoznających" zastępuje słowami "Wojewody rozpoznającego"; po słowie "ponieważ" słowa "organy nie prowadziły" zastępuje słowami "Wojewoda nie prowadził"; 2. oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 791/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. F. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 29 sierpnia 2022 r. nr PSIII.8641.101.2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, uchylił zaskarżone postanowienie (k. 54, 61 akt sądowych).

Skargę kasacyjną wniósł Wojewoda Śląski (dalej Wojewoda lub skarżący kasacyjnie), reprezentowany przez r. pr. L. K., zaskarżając wyrok III SA/Gl 791/22 w całości, zarzucając wyrok zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie postanowienia, które nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, na skutek błędnego uznani przez Sąd, że organ II instancji naruszył art. 8 kpa, bowiem nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i art. 81a kpa wskutek nierozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 58 § 2 kpa przez wadliwą wykładnię polegającą na uznaniu, że fakt istnienia w trakcie biegu terminu na dokonanie czynności przeszkody w dochowaniu terminu powoduje automatyczne wydłużenie terminu do dokonania czynności do 7 dni od daty ustania przyczyny, podczas gdy brak istnienia przeszkody w dochowaniu terminu w dacie upływu pierwotnego terminu skutkować winien co do zasady tym, że brak jest podstaw do przywrócenia, chyba że dojdzie do uprawdopodobnienia, że przeszkoda w uchybieniu terminu istniejąca wyłącznie w czasie biegu terminu, a nie w terminie końcowym spowodowała, że doszło do uchybienia terminowi i nie mamy do czynienia z winą podmiotu, który uchybił terminowi;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 58 § 1 kpa przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że strona przeciwna uprawdopodobniła okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, a także uznanie, że strona przeciwna nie mogła skorzystać z pomocy innych osób przy dokonywaniu czynności;

4. art. 141 § 4 ppsa polegające na: a. zawarciu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niespójnego z jego sentencją stwierdzenia, że ocena spełnienia przesłanek przywrócenia terminu wyrażona w postanowieniu jest prawidłowa; b. błędnym wskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że dnia 12 lipca 2022 r. doręczono skarżącej postanowienie I instancji; c. błędnym sformułowaniu zarzuty naruszenia art. 8 § 1 kpa wobec "organów rozpoznających sprawę";

5. art. 151 ppsa przez jego niezastosowanie polegające na braku oddalenia skargi w całości i uznaniu, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, mimo że zaskarżone orzeczenie jest zgodne z art. 8, art. 81a i art. 58 § 1 i 2 kpa;

6. art. 133 § 1 ppsa przez wadliwe uznanie, że na podstawie akt sprawy można dojść do wniosku, że skarżąca uprawdopodobniła okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu mimo, że doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że skoro skarżąca w dniach 29 czerwca 2022 r., 13 lipca 2022 r. i 20 lipca 2022 r. nie miała dolegliwości bólowych związanych ze skręceniem kolana (co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy) to nie sposób przyjąć, że dolegliwości te pojawiły się nagle 14 lipca 2022 r., by zaraz potem ustąpić, a także że na podstawie tych akt można uznać, że strona przeciwna nie mogła skorzystać z pomocy innych osób, podczas gdy po pierwsze we wniosku o przywrócenie terminu (a wyłącznie ten wniosek stanowić winien podstawę rozpoznania skargi) skarżąca w żaden sposób nie powołała się na brak możliwości powierzenia przez nią opieki nad dziećmi na czas wyjścia na pocztę czy na brak możliwości wyręczenia się inną osobą w celu wysłania zażalenia w terminie, a po drugie, nawet gdyby przyjąć, że Sąd I instancji mógł rozważać ww. okoliczności - choć fakt opieki na dziećmi, rzekomego samotnego wychowywania dzieci czy brak możliwości wyręczenia się inną osobą wykracza poza ramy wniosku o przywrócenie terminu - to skarżąca mogła skorzystać choćby z pomocy ponad dwunastoletniego syna (według kserokopii dowodu osobistego znajdującego się w aktach sprawy syn urodził się w marcu 2010 r.), wynajmującego (w dacie 16 lipca 2022 r. miał on odebrać od skarżącej czynsz najmu, co wynika z potwierdzeń wpłat czynszu znajdujący się w aktach) czy innych osób, np. znajomych czy ojca dziecka M.;

7. art. 134 § 1 ppsa przez orzeczenie poza granice danej sprawy, bowiem we wniosku o przywrócenie terminu (piśmie inicjującym postępowanie w przedmiocie przywrócenie terminu - a wyłącznie ten wniosek mógł stanowić podstawę rozstrzygnięcia przez Wojewodę), skarżąca nie powołała się na fakt samotnego wychowywania dzieci, fakt braku możliwości powierzenia przez nią opieki nad dziećmi na czas wyjścia na pocztę czy na brak możliwości wyręczenia się inną osobą w celu wysłania zażalenia w terminie co oznacza, że ani Wojewoda, ani Sąd I instancji nie powinien uczynić przedmiotem rozstrzygnięcia tych okoliczności.

Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 ppsa, oddalającego w całości skargę skarżącej; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości Sądowi I instancji; zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżąca podniosła, że treść przedmiotowej skargi [kasacyjnej] jest bezprzedmiotowa i w sposób nieuzasadniony kwestionuje zaskarżony wyrok; wyraziła zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym; nie wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny tych aspektów prawnych, które świadczą o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać.

Istota sprawy zasadza się na założeniu skargi kasacyjnej, że wyłącznie wniosek o przywrócenie terminu winien stanowić podstawę rozpoznania skargi (zarzuty 6 i 7 petitum skargi kasacyjnej). Założenie to jest nietrafne. Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest konieczny, by organ rozstrzygał o przywróceniu terminu (art. 58 § 1 kpa). Jednakże teza, że tylko wniosek o przywróceniu terminu i podniesione w nim okoliczności uprawdopodobniające, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącej, "stanowić powinien podstawę rozpoznania skargi", nie ma oparcia w prawie.

Zarzuty naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ppsa nie zasługiwały na uwzględnienie.

Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy [...] (art. 133 § 1 zd. 1 in princ. ppsa). Sąd administracyjny bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przed organami administracyjnymi odpowiadają prawu (wyrok NSA z 23. 1.2007 r. II FSK 72/06, ONSAiWSA 2008/3/31). Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 są zarówno akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne (wyrok NSA z 9.9.2005 r. FSK 1925/04 (aprobowane przez J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 334, uw. 1 i 3 do art. 133).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Niezwiązanie granicami skargi nie oznacza, że sąd może czynić przedmiotem swych rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi, bez względu na treść zaskarżonego aktu [...]. Oznacza ono natomiast, że sąd I instancji ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (np. wyrok NSA z 27.7.2004 r. OSK 628/04, aprobowany przez J.P. Tarno - op. cit., s. 346, uw. 2).

Podniesienie w skardze dalszych argumentów, uprawdopodobniających, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej w skardze (prócz wskazujących na stan zdrowia, obrzęk kolana - dnia 14 lipca 2022 r. - w dalszych dniach gorączka, wymioty, obstrukcja, silny ból; wykonanie rezonansu magnetycznego z kontrastem dnia 20 lipca 2022 r.), wskazujących, że od 5 lat wychowuje troje dzieci w wieku: 12, 6 i 5 lat i że nie miała możliwości skorzystania z pomocy osób trzecich (s. 6-7 skargi), nie naruszało prawa, a Sąd I instancji prawidłowo uznał, że mieści się to w granicach sprawy.

Zaskarżony wyrok nie narusza wskazanych jako normy dopełnienia zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 § 1 kpa), rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a § 1 kpa) ani art. 58 § 1 i 2 kpa. Ustawodawca jednoznacznie nałożył na wnioskodawcę obowiązek uprawdopodobnienia, nie zaś udowodnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy wnioskodawcy. Skoro Sąd I instancji trafnie uznał, że Wojewoda naruszył owe normy dopełnienia, obowiązany był zaskarżone postanowienie uchylić (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa).

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi art. 141 § 4 ppsa i poddaje się kontroli instancyjnej. Autor skargi kasacyjnej trafnie wskazał oczywiste omyłki popełnione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co Naczelny Sąd Administracyjny sprostował na podstawie art. 156 § 3 ppsa.

Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.