Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 165/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 49f ust. 1, art. 49g ust. 1, art. 49i ust. 1, art. 49i ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 15 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie legalizacji obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 5 października 2023 r., nr [...] znak [...]; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") decyzją z 15 stycznia 2024 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: "PINB") z 5 października 2023 r., nr [...], znak [...], w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

W dniu 18 października 2022 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę budynku gospodarczego na nieruchomości przy ul. [...], [...] O. , podczas której ustalono, zgodnie z oświadczeniem właściciela obiektu L. W., że budynek ten, o wymiarach 4,55 m x 10,0 m i wysokości 3,20-4,30 m, konstrukcji murowanej z dachem jednospadkowym konstrukcji drewnianej, powstał w latach 50-tych ubiegłego wieku, a od ok. 15 lat funkcjonuje w nim kotłownia służąca do ogrzewania budynku mieszkalnego.

W dniu 19 grudnia 2022 r. do siedziby PINB wpłynął wniosek L. W. o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

PINB decyzją z 5 października 2023 r., nr [...], znak [...], na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a."), zalegalizował samowolnie wybudowany budynek gospodarczy w m. O., ul. [...], działka nr [...] (obręb [...] miasto O.).

WINB – wydając decyzję podaną na wstępie niniejszego uzasadnienia –stwierdził, że na gruncie przepisów obowiązujących w dacie powstania budynku, a więc w latach 50-tych ubiegłego wieku, wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę (rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, tekst jedn. Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216 ze zm.). Zgodność samowoli budowlanej z prawem należy oceniać na czas jej legalizacji z uwagi na fakt, że celem regulacji jest doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, a więc w czasie teraźniejszym, nie zaś do stanu prawnego, który utracił moc. Oczywistym jest, że obiekty budowlane powstałe kilkadziesiąt lat temu mogą nie spełniać współczesnych wymogów technicznych, a celem procedury legalizacyjnej jest doprowadzenie samowoli do stanu zgodnego z prawem.

W przypadku samowoli budowlanej podstawową procedurę legalizacyjną przewiduje art. 48 i nast. Prawa budowlanego. W sprawie złożono wniosek o przeprowadzenie uproszczonej procedury legalizacyjnej.

Sporny budynek gospodarczy zgodnie zarówno z oświadczeniem właścicieli, jak i zeznaniami świadka, powstał w latach 50-tych ubiegłego wieku. Data powstania tego budynku nie budzi sporu. W ocenie organu odwoławczego prawidłowo zatem zastosowano uproszczoną procedurę legalizacyjną do tego budynku, pełniącego funkcje kotłowni, bowiem od zakończenia jego budowy upłynęło co najmniej 20 lat. Organ II instancji podkreślił, że co do zasady bez znaczenia w tym względzie pozostaje funkcja jaką pełni dany obiekt budowlany.

Uproszczona procedura legalizacyjna z art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego zakłada, że skoro obiekt funkcjonował przez tak znaczny czas (co najmniej 20 lat), to postępowanie można ograniczyć do oceny prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i zweryfikowania stanu technicznego budynku. W sprawie przedłożono oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, mapę inwentaryzacyjną powykonawczą i ekspertyzę techniczną. Z ekspertyzy wynika, że przedmiotowy budynek w obecnym stanie technicznym nadaje się w całości do eksploatacji oraz nie zagraża zdrowiu i życiu ludzi i może być bezpiecznie wykorzystywany z jego dotychczasowym sposobem użytkowania.

Zdaniem organu II instancji po ustaleniu, że spełnione zostały przesłanki z art. 49i ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego prawidłowo wydano w I instancji decyzję, którą zalegalizowano powyższy budynek.

Odnosząc się do odwołania WINB podniósł, że – jak już podkreślono – w przypadku uproszczonej procedury legalizacyjnej co do zasady kluczową kwestię stanowi czas istnienia obiektu budowlanego. Nie jest ważne jaką funkcję pełnił ten obiekt na przestrzeni lat i czy był zmieniany. Obecna funkcja tego obiektu to kotłownia. Natomiast z ekspertyzy technicznej wynika, że obiekt może być użytkowany zgodnie z dotychczasowym sposobem użytkowania jak bowiem podano kwestia bezpieczeństwa użytkowania może być oceniana wedle dotychczasowego albo zamierzonego sposobu użytkowania. Zgodnie z wykonaną przez uprawnioną osobę ekspertyzą techniczną obiekt nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczne jest jego użytkowanie, również wysokość komina jest prawidłowa. Budynek nie przekracza nadto granicy działki. W kwestii okapu organ odwoławczy stwierdził, że zobowiązany był jedynie do zbadania prawa do dysponowania na cele budowlane nieruchomością, na której znajduje się sporny obiekt oraz oceny stanu technicznego budynku, którego legalizacja dotyczy. Z uwagi na fakt, że inwestor tego budynku nie żyje, obowiązki zostały prawidłowo nałożone na L. W. będącego współwłaścicielem nieruchomości.

W skardze do tut. Sądu skarżąca D. G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., a polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy decyzja ta zapadła na skutek błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za jej podstawę, a polegającego na błędnym ustaleniu, że stan techniczny budynku gospodarczego, którego dotyczyło uproszczone postępowanie legalizacyjne, nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania, podczas gdy stan techniczny tego budynku stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi oraz nie pozwala na jego bezpieczne użytkowanie zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania;

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. przez brak wyczerpującej oceny materiału dowodowego, co skutkowało uznaniem, że stan techniczny budynku gospodarczego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania, a to z pominięciem twierdzeń podnoszonych przez stronę, w szczególności odnoszących się do wysokości komina na budynku gospodarczym względem okiem budynku mieszkalnego skarżącej, czy znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie komina koron drzew.

WINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

W piśmie z 22 kwietnia 2024 r. L. W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł o oddalenie skargi i dopuszczenie dowodu z trzech fotografii na okoliczność stanu technicznego budynku, niestwarzania przez budynek zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, możliwości jego bezpiecznego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem.

Uczestnik postępowania powołując się na ekspertyzę techniczną podniósł, że nie ma podstaw do kwestionowania jej ustaleń i przyjmowania, że stan techniczny budynku stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, lub nie pozwala na bezpieczne jego użytkowanie. Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących immisji w postaci przenikania dymu na nieruchomości sąsiednie, jak i odległości komina od okiem, uczestnik podniósł, że nie są one przedmiotem postępowania. Zarzuty te nie odnoszą się do stanu technicznego budynku, ale dotyczą warunków jego sytuowania, które nie mogą być kwestionowane w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, skoro obiekt istniał co najmniej 20 lat i przez ten czas jego lokalizacja była akceptowana.

W piśmie procesowym z 15 maja 2024 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dwóch załączonych fotografii na okoliczność ustalenia położenia budynku gospodarczego względem nieruchomości skarżącej, a także koron drzew na tej nieruchomości, zadymiania obszaru sąsiedniej nieruchomości przez rzeczony budynek gospodarczy, stwarzania przez ten budynek zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz stanu technicznego nie pozwalającego na jego bezpieczne użytkowanie zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.

W piśmie z 21 maja 2024 r. uczestnik postępowania L. W. wniósł o dopuszczenie dowodu z: a. trzech fotografii – na okoliczność położenia komina skarżącej w bardzo bliskiej odległości od drzew, bezzasadność jej argumentów na temat odległości komina uczestnika od drzew, b. zaświadczenia [...], c. świadectwa nr [...], d. dowodu wpłaty z 7 kwietnia 2024 r., e. protokołu odbioru montażu urządzenia grzewczego – na okoliczność, iż uczestnik dokonał wymiany pieca typu "kopciuch" na kocioł wodny typu Toret-Pelet. Z załączonych do pisma fotografii zdaniem uczestnika wynika, że komin skarżącej położony jest znacznie bliżej drzew aniżeli jego komin.

Pismem z 6 czerwca 2024 r. skarżąca wniosła o pominięcie wniosków dowodowych uczestnika postępowania, jako nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i zmierzających do przedłużenia postępowania.

Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się 18 lipca 2024 r. pełnomocnik skarżącej wniósł i wywiódł jak w skardze. Dodatkowo podniósł, że Sąd powinien zweryfikować krąg uczestników postępowania, gdyż według wiedzy skarżącej uczestnik postępowania L. W. ma również rodzeństwo, a organ nie wziął tego pod uwagę i nie zweryfikował kwestii własnościowych gruntów, na których znajduje się przedmiotowy obiekt. Pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko przedstawione w dotychczasowych pismach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 15 stycznia 2024 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 5 października 2023 r., nr [...], znak [...] [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "P.p.s.a.") oznacza konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Poddane kontroli tut. Sądu decyzje wydane zostały w wyniku przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym stanowi art. 49f i nast. Prawa budowlanego. W art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego wskazano, że w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo b) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia – jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Z ust. 2 cytowanego artykułu wynika przy tym, że w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, a więc obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (przyp. Sądu), uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego.

Podstawy przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w kontrolowanej sprawie nie są przedmiotem sporu ani nie budzą wątpliwości Sądu toteż ograniczyć trzeba się do stwierdzenia, że z uwagi na wniosek uczestnika postępowania L. W. organy nadzoru budowlanego zasadnie wdrożyły tę procedurę względem wybudowanego w latach 50-tych bez wymaganego pozwolenia na budowę budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...], miasto O. (ul. [...]), w którym obecnie znajduje się kotłownia.

Istota sporu do jakiego doszło w sprawie sprowadza się zaś do stwierdzenia, czy organy nadzoru budowlanego zasadnie dokonały legalizacji wspomnianego obiektu budowlanego, a przede wszystkim czy prawidłowo przyjęły, że z ekspertyzy technicznej przedłożonej przez L. W. wynika, że stan techniczny tego obiektu nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne jego użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.

Zgodnie z art. 49g ust. 1 Prawa budowlanego w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w określonym terminie. Do dokumentów legalizacyjnych, o czym stanowi już ust. 2 tego artykułu, należą: 1) oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2, to jest oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (przyp. Sądu); 2) geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego; 3) ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadająca odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.

W trakcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, w myśl art. 49g ust. 1 Prawa budowlanego, organ sprawdza: 1) kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz 2) czy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49 ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. W przypadku pozytywnej oceny tych kwestii wydana zostaje decyzja o legalizacji, o czym stanowi art. 49i ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Decyzja taka jest przy tym, stosownie do art. 49i ust. 2 Prawa budowlanego, podstawą użytkowania obiektu budowlanego.

Przywołane powyżej przepisy Prawa budowlanego regulujące uproszczone postępowanie legalizacyjne jednoznacznie wskazują, iż jednym z kluczowych środków dowodowych w tym postępowaniu jest sporządzana na jego potrzeby ekspertyza techniczna. To ekspertyza techniczna służy bowiem organom nadzoru budowlanego za podstawę do oceny, czy stan techniczny objętego rzeczonym postępowaniem obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne jego użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Oczywiste powinno być zatem i to, że ów ekspertyza musi podlegać szczególnie wnikliwej ocenie ze strony organów nadzoru budowlanego.

Bez względu na to czy przedkładaną przez stronę ekspertyzę techniczną obiektu budowlanego traktować jako dowód z dokumentu prywatnego, czy jako dowód bliższy opinii biegłego (por. wyroki NSA z 31 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2076/13, z 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 206/16, dostępne w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) – ocena tego rodzaju dowodu przez organ nadzoru budowlanego nie może ograniczać się do samej tylko akceptacji płynących z niego wniosków, ale powinna zawierać rzetelną analizę jego treści pod katem wymagań wiarygodności dowodowej określonej w art 80 K.p.a. Zgodnie z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wprawdzie przepis ten nie wyraża wprost kryteriów swobodnej oceny dowodów, to jednak wynikają one z jej istoty i celu jakiemu ma służyć. W ramach tak definiowanej oceny organ powinien opierać swoje ustalenia na dowodach weryfikowanych pod kątem obowiązujących przepisów prawa, elementarnej wiedzy, doświadczeniu życiowym i zdrowym rozsądku (logice). To te kryteria powinny być brane pod uwagę przy ocenie materiału dowodowego, w tym właśnie przy ocenie ekspertyzy technicznej. Z całą więc pewnością procesowa ocena takiej ekspertyzy musi obejmować jej zgodność z obowiązującymi przepisami prawa. Z całą też pewnością weryfikowana powinna być warstwa merytoryczna ekspertyzy, choć tylko w takim zakresie, w jakim pozwalają na to inne dowody i wskazania wiedzy ogólnej, doświadczenia życiowego i zdrowego rozsądku (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 20 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 166/23, CBOSA).

W realiach rozpatrywanego przypadku sporządzona ekspertyza techniczna budzi zaś istotne wątpliwości i to w dwóch płaszczyznach.

Po pierwsze, organy nadzoru budowlanego nie przeprowadziły żadnej oceny tego, czy osoba, która sporządziła rzeczoną ekspertyzę techniczną ma odpowiednie, to jest wystarczające uprawnienia budowlane względem obiektu budowlanego będącego jej przedmiotem, a konsekwentnie, czy sporządzona przez nią ekspertyza uwzględnia wszelkie istotne elementy tego obiektu.

W postanowieniu z 24 stycznia 2023 r., nr [...], PINB – nakładając na L. W. obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych – ograniczył się wyłącznie do powtórzenia w tym względzie treści art. 49g ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego podając, że ekspertyza techniczna powinna być sporządzona przez: "osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane". Przedstawiona w wykonaniu tego obowiązku ekspertyza datowana na lipiec 2023 roku sporządzona została przez mgr inż. M. M. posiadającego przygotowanie zawodowe do wykonywania samodzielnej funkcji projektanta w specjalności konstrukcyjno-budowlanej.

Dość natomiast zauważyć, że z przedłożonej jednocześnie inwentaryzacji wynika, iż w rzeczonym obiekcie znajduje się m.in. instalacja elektryczna, a także urządzenia stanowiące zasadniczy element instalacji grzewczej obsługującej nie tylko sporny budynek, lecz także inne obiekty.

Tymczasem sporządzona ekspertyza techniczna w ogóle nie odnosi się do tych elementów spornego obiektu. Zawarte w niej stwierdzenie jego stanu technicznego w ogóle pomija znajdujące się w nim instalacje, względnie części instalacji obsługujących także inne obiekty.

Odwołując się w tym miejscu pomocniczo do art. 62 ust. 5 Prawa budowlanego zauważyć trzeba, że zgodnie z tym przepisem kontrole stanu technicznego instalacji elektrycznych, piorunochronnych i gazowych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2, mogą przeprowadzać osoby posiadające kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci energetycznych i gazowych. Warto także odnotować, mając na względzie zaistniały w sprawie spór, że stosownie do art. 62 ust. 6 Prawa budowlanego kontrolę stanu technicznego przewodów kominowych, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c, powinny przeprowadzać: 1) osoby posiadające kwalifikacje mistrza w rzemiośle kominiarskim – w odniesieniu do przewodów dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych; 2) osoby posiadające uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności - w odniesieniu do przewodów kominowych, o których mowa w pkt 1, oraz do kominów przemysłowych, kominów wolno stojących oraz kominów lub przewodów kominowych, w których ciąg kominowy jest wymuszony pracą urządzeń mechanicznych.

Jednocześnie odpowiednie przepisy (aktualnie art. 14 [prawa budowlanego) wprost wskazują, że uprawnienia budowlane udzielane są w różnych specjalnościach, w tym odrębnie w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, a odrębnie instalacyjnej z podziałem na rożne rodzaje sieci instalacji i urządzeń.

Organy nadzoru budowlanego zupełnie pominęły powyższą problematykę, co już samo w sobie wskazuje na to, iż dokonana przez te organy ocena przedłożonej ekspertyzy technicznej nie może być uznana za rzetelną i odpowiadającą wymogom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Jako że problematyka ta została zupełnie pominięta na etapie uproszczonego postępowania legalizacyjnego nie jest rolą Sądu zastępowanie organów, które powinny odnieść się do niej w pierwszej kolejności.

Po drugie, sporządzona ekspertyza techniczna budzi także dalsze istotne wątpliwości co do treści i co za tym idzie przydatności dowodowej

Z treści tej ekspertyzy wynika bowiem, że jednym z założeń przyjętych przy jej sporządzeniu była konstatacja, zgodnie z którą oceniany budynek wybudowany był znacznie wcześniej niż nadbudowa i przebudowa budynku mieszkalnego na działce sąsiedniej. Przedstawiono przy tym zdjęcia budynku gospodarczego przed remontem i nadbudowy budynku mieszkalnego ul. [...].

Nie sposób ocenić – bez wiadomości specjalnych, a zwłaszcza stanowiska osoby, która sporządziła rzeczoną opinię – na ile założenie to miało wpływ na stawiane w tej opinii wnioski, jednak z całą stanowczością uznać trzeba, że przyjęcie takiego założenia wykraczało poza przedmiot samej ekspertyzy. Nie było bowiem tym przedmiotem ustalenie chronologii zdarzeń – wykonania poszczególnych obiektów budowlanych – i ocena znaczenia tejże chronologii dla spornego w sprawie obiektu budowlanego. Zresztą akcentowana w tym względzie w ekspertyzie okoliczność momentu nadbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego przy ul. [...] nie była nawet przedmiotem ustaleń organów nadzoru budowlanego. To natomiast organy nadzoru budowlanego mogłoby być ewentualnie uprawnione do oceny jakie znaczenie okoliczność ta ma dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy. Ekspertyza techniczna powinna ograniczać się jedynie do wykazania, czy stan techniczny spornego budynku stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne jego użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania – z uwzględnieniem zastanej sytuacji, a nie przyjmowanych przez osobę sporządzającą ekspertyzę założeń.

Odniesienie się w tym względzie do zarzutów skarżącej, w których zwraca ona uwagę na konieczność uwzględnienia wysokości i odległości komina spornego budynku wobec budynku mieszkalnego przy ul. [...], a także wobec znajdujących się w jego pobliżu drzew, na obecnym etapie, zważywszy na wykazane powyżej uchybienia, jest przedwczesne. Do problematyki tej, po wyeliminowaniu wykazanych powyżej uchybień, powinny w pierwszej kolejności odnieść się organy nadzoru budowlanego uwzględniwszy zwłaszcza ekspertyzę techniczną, która odpowiadać będzie przepisom prawa, w tym sporządzona będzie (co organy wykażą) przez osobę lub osoby posiadające odpowiednie dla przedmiotu postępowania uprawnienia budowlane.

Podkreślenia jedynie wymaga to, iż nie można przyjąć stanowiska uczestnika postępowania L. W., jakoby kwestia zadymienia nieruchomości sąsiedniej ograniczała się wyłącznie do problematyki usytuowania, czy lokalizacji spornego obiektu. Problemy akcentowane przez skarżącą rozważyć bowiem trzeba w odniesieniu do przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1225), w których unormowano m.in. warunki techniczne przewodów kominowych (por. jego § 140 i nast.), co bez wątpienia powinno być objęte ekspertyzą techniczną.

Brak jest podstaw do uwzględnienia złożonych w toku postępowania sądowego wniosków dowodowych. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ustalenie czy spełnione są warunki z art. 49i ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, do czego w istocie zmierzają wspomniane wnioski dowodowe, jest rolą organów nadzoru budowlanego, które powinny to uczynić po przeprowadzeniu pozbawionego istotnych wad procesowych postępowania. Wykazane powyżej wątpliwości i zastrzeżenia co do znajdującej się w aktach administracyjnych ekspertyzy technicznej, które z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. zostały pominięte przez organy nadzoru budowlanego, muszą być wyeliminowane przez same organy, w tym z udziałem osoby lub osób posiadających stosowną wiedzę, i nie mogą być przedmiotem własnych wyjaśnień sądu. Bez znaczenia jest natomiast kwestia położenia komina na nieruchomości skarżącej, bowiem obiekt budowlany, którego komin ten jest częścią, nie stanowi przedmiotu poddanego kontroli postępowania legalizacyjnego.

Wobec powyższego podzielić trzeba podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. Przedwczesne jest jednak uznanie, czy sporny obiekt stwarza podnoszone przez skarżącą zagrożenia.

Sąd nie może podzielić zastrzeżeń skarżącej odnoszących się do ustalenia kręgu stron postępowania. Uchybienia w tym względzie mogłyby być uznane za przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., która nie jest jednak uwzględniana przez sąd administracyjny bez podniesienia w tym zakresie zarzutu przez osobę, której przysługuje przymiot strony, a która została pominięta w postępowaniu. Wskazać zresztą trzeba, że w aktach administracyjnych znajduje się wydruk informacji o działce nr [...], z którego wynika, że jest ona przedmiotem własności L. W. i J. W..

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania postanowiono w pkt II. sentencji wyroku w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę PINB uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Organ ten przede wszystkim odniesie się do tego, czy ekspertyza techniczna przygotowana przez osobę upoważnioną do wykonywania samodzielnej funkcji projektanta w specjalności konstrukcyjno-budowlanej w okolicznościach sprawy jest wystarczająca zarówno co do uprawnień osoby, która ją sporządziła, jak i co do jej treści. Organ ten uwzględni także, że przy sporządzeniu dotychczasowej ekspertyzy w sposób nieuprawniony oparto się na założeniu odnoszącym się do chronologii powstania poszczególnych obiektów budowalnych lub ich części. Organ wezwie uczestnika postępowania L. W. do przedłożenia nowej lub uzupełnionej ekspertyzy technicznej w zakresie wynikającym z poczynionych tak ustaleń. W razie wydania decyzji, w której organ orzekać będzie o legalizacji spornego budynku, PINB z zachowaniem wymogów z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. wyczerpująco odniesie się do zarzutów skarżącej, w których zwraca ona uwagę na potrzebę uwzględnienia wysokości i odległości komina spornego budynku wobec jej budynku mieszkalnego, a także wobec znajdujących się w jego pobliżu drzew. Sąd zwraca także uwagę organu na konieczność jednoznacznego określania budynku, którego dotyczy postępowanie, zważywszy na to, że na działce nr [...] znajdują się dwa budynki gospodarcze.