Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 438/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 marca 2023 r., nr SKO Gd/4384/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

T. D. (dalej: strona, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) z dnia 30 marca 2023 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2022 r. strona wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - matką L. T., ur. 25 czerwca 1933 r., legitymującą się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku o uznaniu jej za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od grudnia 2007 r. Daty powstania niepełnosprawności nie ustalono.

Decyzją z dnia 20 lipca 2022 r. nr GOPS.5140.ŚR.12.2022 Wójt Gminy Pszczółki (dalej: organ I instancji) odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, L. T. Organ wyjaśnił najpierw, że choć mąż skarżącej przebywa poza granicami Polski, to przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie mają zastosowania, a organem właściwym jest Wójt Gminy Pszczółki. Następnie organ wskazał, że z wywiadu przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wynika, iż T. D. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem N. D., oraz trójką dzieci. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie N. D., który pracuje w Norwegii. T. D. jest osobą niezatrudnioną, z pracy zrezygnowała około 12 lat temu z uwagi na konieczność opieki nad małoletnim synem. Skarżąca oświadczyła, że pomaga matce przy kąpieli, praniu, podawaniu leków, przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu oraz wożeniu do lekarzy.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ uznał, że nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające przyznanie T. D. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Zdaniem organu nie ma związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. T. D. od prawie 12 lat jest osobą niezatrudnioną, nieaktywną zawodowo, nie wspomniała też o żadnych schorzeniach, które aktualnie uniemożliwiałby podjęcie jej zatrudnienia. Organ powołał się także na pismo skarżącej, które wraz z kopią świadectw pracy oraz zaświadczeniem z Urzędu Pracy wpłynęło do organu 11.07.2022r. W piśmie tym T. D. oświadczyła, że pełną opiekę nad matką sprawuje od śmierci ojca, tj. od września 2012r., natomiast jak wskazał organ, z dokumentów będących w jego posiadaniu wynika, że ostatnie zatrudnienie jej zatrudnienie miało miejsce do dnia 16 sierpnia 2010r., czyli w chwili rozpoczęcia sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką skarżąca była już osobą niezatrudnioną. W ocenie organu I instancji zakres opieki, który polega na pracach we wspólnym gospodarstwie domowym, podawaniu posiłków i leków, towarzyszeniu w wizytach lekarskich, robieniu zakupów, wspólnych spacerach czy załatwianiu spraw urzędowych nie wymusza na osobie sprawującej opiekę rezygnacji z podjęcia pracy zarobkowej. Czynności dnia codziennego takie jak pranie, sprzątanie czy gotowanie są wykonywane również przez osoby pracujące, przed lub po pracy.

Skarżąca wniosła odwołanie, w wyniku którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 30 marca 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że matka skarżącej ma 89 lat i jest wdową, a poza skarżącą ma jeszcze siedmioro dzieci. Analizując przestanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium zwróciło również uwagę na pismo skarżącej z 8 sierpnia 2022 r., w którym skarżąca potwierdza, że w ciągu ostatnich 10 lat urodziła dwoje dzieci oraz że stara się o orzeczenie dla syna. Te fakty - w ocenie Kolegium - jednoznacznie świadczą o tym, że w przypadku skarżącej rezygnacja z zatrudnienia miała związek nie z koniecznością opieki nad matką, lecz z urodzeniem dzieci, a niepodejmowanie przez nią pracy również należy wiązać z opieką nad małoletnim potomstwem, w którego wychowaniu ojciec, zatrudniony w Norwegii, siłą rzeczy nie może na co dzień uczestniczyć. Odnosząc się do ustalonego w postępowaniu I instancji zakresu czynności opiekuńczych pełnionych przez skarżącą wobec matki, Kolegium zauważyło, że przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Tymczasem w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych rezygnacja z aktywności zawodowej musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, a rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Zgadzając się z oceną przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jakiej dokonał organ I instancji Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 marca 2023 r., wnosząc o jej uchylenie, zarzucono organowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji poprzez niezasadne uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż T. D. nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 tiret pierwsze ustawy o świadczeniach rodzinnych, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego prowadzi do jednoznacznej konstatacji, iż T. D. wypełnia przesłanki określone ww. przepisie.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że skarżąca musiała zrezygnować z pracy, aby zająć się sprawowaniem opieki nad matką, która de facto nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Niemożliwe byłoby pogodzenie wykonywania przez skarżącą jakiejkolwiek formy pracy zarobkowej bądź prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek z opieką nad Ł. T. Wobec tego oczywiste jest, że skarżąca zrezygnowała z wykonywania pracy na rzecz opieki nad swoją mamą, tym samym jest osobą uprawnioną do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w sprawie było spełnienie przez skarżącą przesłanki pozytywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z powołanego unormowania wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, wskazał, że z art. 17 ust. 1 ustawy wynika, iż podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Przy czym rezygnację z czegokolwiek należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Wykładnia omawianego pojęcia musi się więc odbywać przez pryzmat celu jakiemu służą świadczenia opiekuńcze, którym jest zrekompensowanie osobom wymagającym opieki i osobom tę opiekę sprawującym, utraconego zarobku i wydatków związanych z koniecznością zapewnienia tej opieki. Z punktu widzenia celu tego świadczenia, nie jest zatem istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 408/20).

Analizowany przepis nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Nie wskazał w szczególności, aby opieka ta musiała być całodobowa. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21, cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego – udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym. Codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia (wyrok NSA z 7 sierpnia 2019 r., I OSK 4023/18).

Jednocześnie sprawowanie opieki w myśl przepisów ustawy nie musi polegać na opiekowaniu się osobą wyłącznie leżącą. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20).

Organ uznały, że zakres sprawowanej przez skarżącą nad matką opieki nie stoi na przeszkodzie podjęciu przez nią zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu, z którą to oceną w okolicznościach tej sprawy nie można się zgodzić.

Z wywiadu środowiskowego wynika, że Ł. T. ma 89 lat, choruje na cukrzycę, nadciśnienie, miażdżycę, neuropatię, obecnie nie chodzi, używa wózka inwalidzkiego. T. D. w ramach sprawowanej nad matką opieki przygotowuje posiłki, pierze, sprząta, robi zakupy, zawozi do lekarza, wyprowadza na wózku na spacer, myje i dba o higienę osobistą. Pracownik socjalny w ramach wniosków wskazał, że T. D. sprawuje nad matką całodobową opiekę, gdyż matka nie chodzi.

W piśmie z dnia 8 lipca 2022 r. skarżąca wskazała, że pełną opiekę nad mamą sprawuje od września 2012 r. Mam ciężko choruje, z powodu cukrzycy niemal straciła nogę. Obecnie nie chodzi i z roku na rok jest coraz gorzej, wymaga opieki 24 godziny na dobę.

Zdaniem Sądu, ocena dokonana przez Kolegium dotycząca braku związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a zakresem niezbędnej opieki i pomocy świadczonej niepełnosprawnej w stopniu znacznym matce, w świetle ustaleń faktycznych, jest nieprawidłowa. Z ustaleń tych bowiem wynika, że matka skarżącej jest osobą głównie leżącą, wymagającą pomocy osoby drugiej w codziennym funkcjonowaniu ze względu na swój wiek i swoje schorzenia.

W ocenie Sądu stanowisko Kolegium, że opisane czynności, które skarżąca wykonuje w ramach sprawowanej opieki, to zwykłe prowadzenie gospodarstwa domowego, które nie wymuszają na niej rezygnacji z zatrudnienia, jest wynikiem zbyt pobieżnej oceny okoliczności tej sprawy. Każdy przypadek wymaga indywidualnej, wnikliwej oceny. Nietrafne jest założenie Kolegium, że dla przyjęcia, że stała opieka wyklucza możliwość zatrudnienia, konieczne jest wykonywanie w jej ramach innych czynności niż te związane z codziennym funkcjonowaniem osoby niepełnosprawnej. Prawdą jest, że przygotowywanie posiłków i ich podawanie, podobnie jak leków, sprzątanie domu, pranie czy też robienie zakupów są czynnościami dnia codziennego. Jednakże taka pomoc świadczona matce, która ma 89 lat, jest bardzo schorowana i porusza się wyłącznie na wózku inwalidzkim, w okolicznościach tej sprawy uznana być musi za odpowiadającą podanej definicji opieki. Charakter tych czynności nie pozostawia wątpliwości, że są one dokonywane stale, całodobowo i praktycznie we wszystkich sferach życia chorej.

Jak już wskazywano w orzecznictwie WSA w Gdańsku pod pojęciem "sprawowania opieki" użytym w art. 17 ustawy nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej (w niniejszej sprawie matki). Pielęgnacja w sensie medycznym i higienicznym nie wyczerpuje bynajmniej treści tego pojęcia. Także wyręczenie matki od jej normalnych, codziennych czynności życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, stanowi przejaw opieki nad nią. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że skarżąca w praktyce przez cały dzień pozostaje do dyspozycji matki, która wymaga pomocy osoby drugiej w codziennym funkcjonowaniu, co potwierdził pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy wskazując, że cyt. "T. D. sprawuje nad matką całodobową opiekę, gdyż matka nie chodzi". W tym konkretnym stanie faktycznym Kolegium winno było ocenić, że skarżąca realizuje wobec matki opiekę stałą, codzienną, pozostając do dyspozycji podopiecznej, udzielając pomocy i wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy, przy czym czynności opiekuńcze przekraczają zwykłe czynności prowadzone w zwykłym gospodarstwie domowym, w którym nie ma osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym, o takim charakterze potrzeb co matka skarżącej, a co - wbrew ocenie Kolegium - wyklucza możliwość wykonywania przez skarżącą pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze - zatem zgodnie z wymogami art. 17 ust. 1 ustawy. Zakres podejmowanych przez skarżącą obowiązków i konieczny na to czas - zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego - jest wystarczającą przesłanką do uznania, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy).

Błędna tym samym jest ocena dokonana przez Kolegium, że w sprawie brak jest podstaw do uznania, że pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy, z akt sprawy nie wynika bowiem, aby powodem niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia były inne przyczyny aniżeli sprawowanie tej opieki. Przyczyną taką nie jest w szczególności fakt jednoczesnego sprawowania opieki nad małoletnimi dziećmi. Z żadnego przepisu nie wynika bowiem, aby przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niepodejmowania zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny było jednoczesne sprawowanie opieki nad innymi członkami rodziny.

Wobec ustalenia, że skarżąca świadczy wobec matki stałą opiekę, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że Ł. T. posiada jeszcze inne dzieci. Sąd podziela jednolity w tym zakresie pogląd orzecznictwa (np. wyrok NSA z 28 stycznia 2022 r., sygnatura akt I OSK 925/21), że w sytuacji gdy jedno z uprawnionych w pierwszej kolejności dzieci podopiecznego zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw do pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych (por. art. 17 ust. 1a ustawy). W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się oświadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wreszcie, okoliczność, że skarżąca z pracy zrezygnowała z powodu urodzenia dziecka jeszcze zanim podjęła się w 2012 roku opieki nad matką, w żaden sposób nie wyklucza możliwości przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, skoro z ustaleń faktycznych wynika, że sprawowanie tej opieki na dzień złożenia wniosku stoi na przeszkodzie podjęciu przez skarżącą zatrudnienia. Jak już bowiem była o tym mowa, na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Z tego powodu miarodajny dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest stan faktyczny istniejący w dacie złożenia wniosku o świadczenie a także w dacie orzekania przez organy. Nie ma zatem istotnego znaczenia, że skarżąca zrezygnowała z pracy około 12 lat temu z powodu urodzenia dziecka. Istotne znaczenie ma bowiem w tej sprawie ustalenie, że aktualnie, tj. według stanu z dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia - skarżąca nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad matką.

W konsekwencji Sąd uznał, że organ dokonał wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 ustawy, wydając decyzję naruszającą zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Uchybienie organu polega przede wszystkim na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką sprawowaną przez nią nad matką.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w niniejszym wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.), zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącej kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).