Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 681/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 6 września 2022 r. nr SKO/RŚ-423/239/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 11 kwietnia 2022 r. Z. M. złożyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Niechlowie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem Z. M. Do wniosku strona załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 21 stycznia 2022 r., zaliczające męża strony do znacznego stopnia niepełnosprawności, symbol przyczyny niepełnosprawności 02-P, 11-I, 07-S, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 17 grudnia 2021 r.

Decyzją z dnia 22 lipca 2022 r. nr GOPS.4702.7.2022.MSZ Wójt gminy Niechlów odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ pierwszej instancji wskazał, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole do ukończenia 25 roku życia. Poza tym, zdaniem organu, zakres sprawowanej opieki nie koliduje z podjęciem zatrudnienia. Mąż strony wykonuje bowiem szereg podstawowych czynności samodzielnie, nie jest osobą leżącą, nie wymaga pomocy przy wstawaniu, siadaniu, samodzielnie korzysta z toalety, samodzielnie porusza się, samodzielnie spożywa posiłki i przyjmuje leki, samodzielnie ubiera się. Pomoc potrzebna przy przygotowywaniu i podawaniu posiłków, przygotowywaniu leków i odzieży, sprzątaniu, praniu, zakupach. Opieka może być realizowana w różnych porach dnia. W opiece nad ojcem pomaga córka, która wykonuje drobne czynności, jak podanie herbaty, przygotowanie śniadania, podanie leków. Niepracujące żona i córka mogą sprawować naprzemiennie opiekę nad mężem i ojcem.

W odwołaniu od decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt 38/13, uznającego ten przepis za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, przez co naruszono art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia 6 września 2022 r. nr SKO/RŚ-423/239/2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wyjaśniło, że bezpodstawna jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i wiek powstania niepełnosprawności.

Zdaniem SKO, rozmiar i zakres opieki sprawowanej przez wnioskodawczynię nad niepełnosprawnym mężem nie wymusza na niej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Większość czynności nie wymaga nawet stałej obecności strony w ciągu dnia (przygotowanie ubrań, posiłków, pomiar poziomu cukru, mierzenie ciśnienia, podanie leków, podłączenie aparatu na bezdech senny). Niektóre z tych czynności nie muszą być też wykonywane codziennie (zakupy, wizyty lekarskie, wykupowanie recept, załatwianie spraw urzędowych). Mąż strony wymaga pomocy przy przygotowywaniu ubrań, przy kąpieli, dozowaniu leków, które można przygotować wcześniej w specjalnym organizerze.

Strona nie wykonuje przy mężu żadnych czynności opiekuńczo-pielęgnacyjnych i zabiegów leczniczych, związanych z jego osobą, a raczej udziela pomocy i wsparcia osobie, której choroby mogą utrudniać, lecz nie uniemożliwiać samodzielnego funkcjonowania. Z podjęciem zatrudnienia nie kolidują czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (sprzątanie, pranie, zakupy) oraz spacery czy wizyty u lekarzy – osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe.

Opieka nad mężem nie jest ciągła i nie wyklucza podjęcia aktywności zawodowej. Ostatnia praca strony nie była na tyle absorbująca (bez określenia godzin pracy), aby kolidowała ze sprawowaniem opieki nad mężem. Pewne czynności strona mogła wykonywać przed pracą, a inne po pracy. Co istotne, wspólnie z rodzicami zamieszkuje nie pracująca córka, która pomaga w opiece nad ojcem oraz syn, który również pomaga w opiece nad ojcem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy z uwagi na konieczność sprawowania bezpośredniej stałej opieki nad mężem ze względu na jego stan zdrowia nie jest ona w stanie podjąć zatrudnienia. Skarżąca podkreśliła, że opieka nad osobą niepełnosprawną nie musi być całodobowa. Istota opieki polega na zapewnieniu zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby niepełnosprawnej i zapewnienie jej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 217 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad mężem a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a więc czy istotnie skarżąca nie podejmuje lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem.

Wskazać trzeba, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA"). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA. Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje. Zatem organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

Opieka będąca przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter szczególny, wymagający znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, co powinno wynikać z okoliczności obiektywnych. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie.

Należy też zaznaczyć, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku małżonków względem siebie, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości organów, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do alimentacji swojego męża, legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki. Organ zakwestionował natomiast związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad mężem.

Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21).

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca (68 lat) zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepełnosprawnym mężem (73 lata) oraz niepracującą córką (43 lata). Rodzina utrzymuje się z emerytury męża skarżącej. W tym samym domu zamieszkuje również pracujący zawodowo syn (42 lata) wraz z żoną i dzieckiem, ale prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.

Z przedłożonej do akt administracyjnych sprawy dokumentacji medycznej – zaświadczenia lekarza rodzinnego - specjalisty chorób wewnętrznych z dnia 14 grudnia 2021 r. wynika, że mąż skarżącej choruje na cukrzycę typu II, nadciśnienie tętnicze, zwyrodnienie kręgosłupa, przerost prostaty, otępienie naczyniowe – zaburzenia dementywne od roku 2020.

W wyniku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 10 maja 2022 r. ustalono, że mąż skarżącej porusza się samodzielnie w obrębie mieszkania i poza domem, samodzielnie korzysta z toalety, profilaktycznie zakłada pampersy (problemy z utrzymaniem moczu), samodzielnie ubiera się (wymaga przygotowania odzieży), komunikuje się z otoczeniem, nie wymaga czuwania podczas snu, samodzielnie kąpie się (należy podgrzać mu wodę), samodzielnie spożywa posiłki.

Skarżąca przygotowuje mężowi ubrania, podgrzewa wodę do mycia, przygotowuje i podaje posiłki, mierzy ciśnienie i poziom cukru, dozuje i podaje leki, podłącza na noc aparat na bezdech senny, umawia i towarzyszy przy wizytach lekarskich, robi zakupy, pierze, sprząta, pali w piecu, załatwia sprawy urzędowe.

Jak ustalono, skarżąca nie prowadziła dzienniczka, w którym należy zapisywać wyniki pomiaru glukometrem poziomu cukru, a z rozmowy można wywnioskować, że czynność ta nie byłą dawno wykonywana.

W opiece nad ojcem pomagają również dzieci skarżącej. Córka skarżącej nigdy nie pracowała zawodowo i jest bierna zawodowo, okresowo podejmowała prace dorywcze, pozostaje na utrzymaniu ojca. Pomaga ojcu w strzyżeniu włosów i goleniu (wywiad środowiskowy), w razie nieobecności matki gotuje obiad, podaje ojcu obiad i napoje (oświadczenie córki z dnia 7 lipca 2022 r.), podaje śniadanie, herbatę i leki (zeznanie strony z dnia 8 czerwca 2022 r.).

Również w miarę możliwości pomaga ojcu syn - w strzyżeniu włosów i goleniu, czasem zawozi do lekarza.

Z powyższego wynika, że mąż skarżącej jest osobą chodzącą, korzysta z toalety, samodzielnie spożywa posiłki, jest komunikatywny. Jak słusznie wskazał organ, skarżąca nie wykonuje przy mężu czynności ściśle pielęgnacyjnych, ale wykonuje głównie czynności związane z prowadzeniem wspólnego z mężem gospodarstwa domowego. Poza tym w opiece nad ojcem pomagają zamieszkujące w tym samym domu dzieci skarżącej, zwłaszcza córka, która nie jest aktywna zawodowo.

W dniu 8 czerwca 2022 r. skarżąca wyjaśniła, że jest w wieku emerytalnym, ale nie jest uprawniona do pobierania świadczeń emerytalnych bądź rentowych. Większość życia pracowała u teściów w gospodarstwie rolnym, nie była jednak zgłoszona do ubezpieczenia społecznego jako domownik. W 1997 r. zawarła dwie umowy zlecenia: w dniu 19 września 1997 r. na okres od 19 września 1997 r do 30 września 1997 r. i w dniu 1 października na okres od 1 października 1997 r do 30 października 1997 r. (wyrywanie cebuli). W okresie od 10 marca 2000 r. do 7 sierpnia 2007 r. była zarejestrowana w PUP.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 16 lutego 2022 r. skarżąca zawarła umowę zlecenia z V. spółka z o. o. z siedziba w L., "Al. [...]" odnośnie prowadzenia sprawy uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie w dniu 28 lutego 2022 r. zawarła umowę zlecenia z K. spółka z o. o. z siedzibą w L., "Al. [...]" na czas nieokreślony, w której zobowiązała się jako ulotkarz do dystrybucji plakatów reklamowych w miejscowości zamieszkania oraz dozoru, czy dany plakat jest eksponowany w ciągu miesiąca. W zaświadczeniu z dnia 25 maja 2022 r. prezes zarządu spółki K. potwierdził, że skarżąca była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia, jednak umowa zlecenia została rozwiązana przez skarżącą w dniu 31 marca 2022 r. z uwagi na konieczność sprawowania długotrwałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W dniu 11 kwietnia 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika (L., "Al. [...]"). Skarżąca wyjaśniła, że do podjęcia tej pracy w lutym 2022 r. zmusiła ją trudna sytuacja finansowa, jednak z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia męża w marcu 2022 r. zmuszona była zrezygnować z tej pracy.

Należy zauważyć, że skarżąca nie udokumentowała ani też nie wyjaśniła różnicy w stanie zdrowia męża w lutym i w marcu 2022 r.

W ocenie Sądu, opisany powyżej zakres opieki faktycznie sprawowanej nad mężem nie stoi na przeszkodzie w podjęciu przez skarżąca pracy na podstawie umowy zlecenia, np. jako roznosiciel ulotek czy też dystrybutor plakatów. Nie można uznać za absorbującą czasowo dystrybucję plakatów reklamowych i dozór tych plakatów w niewielkiej miejscowości, w której zamieszkuje skarżąca, zwłaszcza że wspólnie z rodzicami zamieszkuje nieaktywna zawodowo córka skarżącej, pomagająca w opiece nad ojcem w czasie nieobecności matki w domu.

Nie znajduje więc potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia miało związek przyczynowy z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Mając na uwadze powyższe ustalenia w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznał organ, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad mężem.

Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad mężem. Zakres sprawowanej opieki nie koliduje z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca zasadniczo nie wykonuje bowiem czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z osobą niepełnosprawnego męża. Opieka nad mężem ogranicza się bowiem do pomocy przy higienie osobistej (grzanie wody) i przygotowaniu ubrań, podawaniu posiłków i leków, przy czym mąż samodzielnie spożywa przygotowane przez żonę posiłki. Jest osobą chodzącą, wychodzi z domu. Jednakże wykonywanie tych czynności przez skarżącą możliwe byłoby również po podjęciu przez nią pracy zarobkowej (przed rozpoczęciem lub po zakończeniu obowiązków zawodowych). Natomiast pozostałe czynności wykonywane przez skarżącą (robienie zakupów, przyrządzanie posiłków, sprzątanie, pranie) związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego i z pewnością nie kolidują z podjęciem zatrudnienia przez skarżącą. Tego rodzaju czynności wykonuje bowiem wiele pracujących osób, poza godzinami pracy.

W ocenie Sądu, SKO zasadnie uznało, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą wynika z innych przyczyn i nie jest konsekwencją sprawowania opieki nad mężem. Skarżąca jest obecnie w wieku emerytalnym i pracowała w gospodarstwie rolnym teściów (bez odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne). Aktualnie, jak wyjaśniła, skarżąca i jej mąż nie posiadają gospodarstwa rolnego.

Należy podkreślić, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki musi istnieć związek przyczynowo – skutkowy. Takiego związku przyczynowo – skutkowego Sąd nie dopatrzył się w sytuacji skarżącej. Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu dla osób niepodejmujących zatrudnienia ani też zastępować świadczeń emerytalno – rentowych dla osób w wieku emerytalnym, które nie są jednak uprawnione do ich pobierania. Pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego małżonkom jest powinnością drugiego małżonka, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej z powodu świadczenia tej pomocy. Nieuzasadniony jest więc zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Należy również zauważyć, że także dzieci skarżącej, obciążone są obowiązkiem alimentacyjnym wobec ojca. W szeregu czynnościach, zwłaszcza związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego może pomóc (i jak ustalono pomaga) skarżącej dorosła niepracująca córka, zamieszkała w tym samym domu i pozostająca na utrzymaniu ojca. Również aktywny zawodowo syn skarżącej pomaga w miarę możliwości ojcu. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, istnieje możliwość sprawowania przez rodzinę "naprzemiennej" opieki nad mężem i ojcem.

W związku z tym należy zaaprobować stanowisko obu organów orzekających w sprawie, zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art.17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem jak słusznie uznały organy, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad mężem.

Nieuzasadnione zatem są zarzuty odnośnie naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.