Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 598/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 49 ust. 1  pkt 3  lit. b w zw. z art. 102  ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 598/24 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka, Sędziowie: Sędzia WSA Renata Czeluśniak, Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.), , Protokolant: Starszy Referent Monika Kostecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 r., sprawy ze skargi L. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 12 lutego 2024 roku, nr SKO-UP-4121-2/24 w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącego L. O 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postepowanie zostało wszczęte na skutek wniosku L. O. z 24 października 2023 r. o wydanie dokumentu prawa jazdy (k. 30 akt administracyjnych). Wnioskodawca wyjaśnił, że jego prawo jazdy zostało zatrzymane na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 4 października 2010 r., sygn. [...] na okres sześciu miesięcy. Skarżący uważa, że nie jest zobowiązany do odbycia żądanych dodatkowych kursów czy egzaminów aby dokument został mu wydany, gdyż został zatrzymany na okres krótszy niż 12 miesięcy.

Starosta Nowotarski decyzją z dnia 11 grudnia 2023 r. odmówił L. O. wydania prawa jazdy.

W uzasadnieniu wskazano, że orzeczeniem z dnia 24 listopada 1997 r. (sygn. akt [...]) Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w Zakopanem orzekło wobec L. O. zakaz prowadzenia pojazdów w ruchu lądowym na okres jednego roku i sześciu miesięcy. Zakaz był wykonywany od 4 grudnia 1997 r. do 4 czerwca 1999 r. Jak wynika z informacji zawartych w orzeczeniu, w trakcie zdarzenia kierowca nie posiadał przy sobie dokumentu, w związku z czym jego prawo jady nie zostało zatrzymane.

Następnie postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2010 r., sygn. [...] Sąd Rejonowy w Zakopanem zatrzymał kierowcy z dniem 14 sierpnia 2010 r. prawo jazdy kat. B, T. w celu zabezpieczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Kolejno wyrokiem nakazowym z dnia 4 października 2010 r., sygn. [...] – orzeczono wobec ww. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres ośmiu miesięcy.

Starosta Nowotarski zaakcentował przy tym fakt, że prawo jazdy L. O. pozostaje zatrzymane (dokument pozostaje w depozycie organu I instancji od 2 listopada 2010 r.), a kierowca był pozbawiony prawa jazdy przez okres przekraczający jeden rok (vide orzeczony w 1997 r. przez Kolegium zakaz obowiązywał przez jeden rok i sześć miesięcy). Podkreślono, że wprawdzie nie doszło do fizycznego zatrzymania dokumentu w związku z tą sprawą, ale w orzeczonym zakresie kierowca nie mógł uczestniczyć w ruchu drogowym.

W związku z powyższym organ I instancji uznał, że wniosek o wydanie prawa jazdy, nie może być rozpatrywany jako wydanie dokumentu w ścisłym pojęcia tego znaczeniu, ale podlega rozpatrzeniu w kontekście całości zgromadzonego materiału, czyli wiąże się z wcześniejszym zwrotem zatrzymanego dokumentu, który zgodnie z powołanymi wcześniej przepisami, musi zostać poprzedzony uzyskaniem pozytywnego wyniku z kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, stosownie do art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b i art. 102 ust. 2 u.k.p.

W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia organu I instancji, skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji odmownej w kwestii zwrotu dokumentu prawa jazdy w sytuacji, gdy dokument prawa jazdy w związku z zatrzymaniem go na podstawie orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń z dnia 24.11.1997 r., sygn. akt [...] został odwołującemu się wydany i zwrócony, co potwierdza także postępowanie wykonawcze toczące się przed Sądem Rejonowym w Zakopanem w sprawie o sygn. akt [...], gdy ponownie zatrzymano odwołującemu się dokument prawa jazdy, a to ma potwierdzać, że organ błędnie uznał, że odwołujący się powinien przystąpić do egzaminu sprawdzającego kwalifikacje w związku z zatrzymaniem prawa jazdy na mocy orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń, a tym samym organ l instancji naruszył przepisy prawa,

2. art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji

odmownej w kwestii zwrotu dokumentu prawa jazdy, w sytuacji, gdy zgodnie

z wyrokiem Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 04.10.2010 r., sygn. akt [...] orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów na okres 8 miesięcy, począwszy

od dnia 14.08.2010 r. co jednoznacznie wskazuje, że w momencie orzekania przez

Sąd Rejonowy w Zakopanem odwołujący się był w posiadaniu dokumentu prawa jazdy, co oznacza, iż odwołujący się nie był zobowiązany do przystąpienia do egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje, a dokument prawa jazdy powinien być zwrócony przez organ l instancji;

3. art. 76 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie,

że odwołujący się nie ma uprawnień do kierowania pojazdami, a jak wynika z treści pisma organu l instancji z dnia 22.03.2023 r., znak: [...] skierowanego do Sądu Rejonowego w Nowym Targu oraz z wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 31.05.2023 r., sygn. akt [...] odwołujący się posiada uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B i T, a organ l instancji jest związany treścią ww. wyroku.

SKO w Nowym Sączu w decyzji z 12 lutego 2024 r., nr SKO-UP-4121-2/24 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia podano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm.).

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w tej sprawie należało ustalić, czy względem skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok oraz czy skarżący poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego.

Przypomniano, że względem skarżącego mocą orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w Zakopanem, sygn. akt [...] w 1997 r. orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres jednego roku i sześciu miesięcy (który był wykonywany w okresie od 4.12.1997 r. do 04.06.1999 r.) Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że w dacie upływu okresu ww. zakazu obowiązywał art. 114 pkt 2 lit b ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok, a na dzień orzekania w przedmiotowej sprawie obowiązuje art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, który statuuje tożsamy obowiązek poddania się sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w przypadku ubiegania się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego kierowca był pozbawiony na okres przekraczający rok.

Zaznaczono, że ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy bezsprzecznie wynika, że po dniu 04.06.1999 r. i do dnia wydania zaskarżonej decyzji odwołujący się, pomimo złożenia wniosku w dniu 28.10.2011 r. o wydanie zaświadczenia na egzamin sprawdzający na prawo jazdy kat. B,T, co skutkowało wydaniem przez organ l instancji zaświadczenia z dnia 28.10.2011 r. i wygenerowaniu profilu kandydata na kierowcę (PKK) - nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Powyższe powoduje, że nie została spełniona przesłanka z art. 49 ust. pkt 3 lit. b w zw. z art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. warunkująca wydanie skarżącemu prawa jazdy.

W skardze złożonej na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, skarżący zarzucił naruszenie: a/ art. 6 i art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji odmownej w kwestii zwrotu dokumentu prawa jazdy, w sytuacji, gdy dokument prawa jazdy w związku z zatrzymaniem go na podstawie orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń z dnia 24.11.1997 r. sygn. [...] został skarżącemu wydany i zwrócony, co potwierdza także postępowanie wykonawcze toczące się do sygn. [...] przed Sądem Rejonowym w Zakopanem, gdy ponownie zatrzymano mu dokument prawo jazdy, a to oznacza, że organ błędnie uznał, że skarżący powinien przystąpić do egzaminu sprawdzającego kwalifikacje w związku z zatrzymaniem prawa jazdy na mocy orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń, a tym samym organ I instancji naruszył przepisy prawa.

b/ naruszenie art. 6 i art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji odmownej w kwestii zwrotu dokumentu prawa jazdy, w sytuacji, gdy zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 4.10.2010 r. sygn. [...] zakaz prowadzenia pojazdów został wydany na okres 8 miesięcy (postępowanie wykonawcze sygn. [...]) a Sąd Rejonowy w Zakopanem zatrzymał prawo jazdy z dniem 14.08.2010 r., co jednoznacznie wskazuje, że w momencie orzekania przez Sąd Rejonowy w Zakopanem skarżący był w posiadaniu prawa jazdy, które zostało mu zwrócone po okresie zatrzymania go na podstawie orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń, a to oznacza, że skarżący nie jest zobowiązany do przystąpienia do egzaminu sprawdzającego kwalifikacje, a dokument prawa jazdy powinien mi zostać zwrócony przez Starostę Nowotarskiego

c/ naruszenie art. 76 §1 k.p.a., 77 §1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie ma uprawnień do kierowania pojazdami, a jak wynika z pisma skierowanego przez Starostwo Powiatowe w Nowym Targu Wydział Transportu i Komunikacji z dnia 22.03.2023 r. znak: [...] do Sądu Rejonowego w Nowym Targu w związku z postępowaniem do sygn. [...] oraz z wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 31.05.2023 r. sygn. [...] posiada uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B i T, dodatkowo organ I instancji jest związany treścią wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 31.05.2023 r. sygn. [...]

d/ naruszenie art. 81a §1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy organ II instancji w ogóle nie ustalił czy przy ponownym zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 4.10.2010 r. sygn. [...] skarżący posiadał dokument prawa jazdy i uprawnienia do kierowania pojazdami, a jak wynika z akt wykonawczych postępowania karnego [...] Sądu Rejonowego w Zakopanem, dokument prawa jazdy w chwili zatrzymania posiadał, w konsekwencji powstaje wątpliwość czy dokumentacja znajdująca się archiwach Starostwa Powiatowego w Nowym Targu jest kompletna, gdyż po pierwszym zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń z dnia 24.11.1997 r. sygn. [...], prawo jazdy zostało skarżącemu zwrócone i posiadał on uprawnienia do kierowania pojazdami

e/ naruszenie art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5.01.2011 r. o kierujących pojazdami poprzez nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji, gdy posiadał prawo jazdy oraz uprawnienia do kierowania pojazdami w momencie jego ponownego zatrzymania na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 4.10.2010 r. sygn. [...], w którym zakaz prowadzenia pojazdów został wydany na okres 8 miesięcy (postępowanie wykonawcze sygn. [...]), a tym samym nie została spełniona dyspozycja w tym przepisie wskazana, co potwierdza także pismo skierowane przez Starostwo Powiatowe w Nowym Targu Wydział Transportu i Komunikacji z dnia 22.03.2023 r. znak: [...] do Sądu Rejonowego w Nowym Targu w związku z postępowaniem do sygn. [...] oraz treść wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 31.05.2023 r. sygn. [...], w których stwierdzono, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B i T.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 12 lutego 2024 r. oraz poprzedzjącej ją decyzji Starosty Nowotarskiego; jednocześnie, na podstawie art. 145a §1 p.p.s.a., w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w powołanym przepisie, wniósł o zobowiązanie Starosty Nowotarskiego do zwrotu prawa jazdy znajdującego się depozycie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 102 ust. 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm.), dalej w skrócie u.k.p. Zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. - sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega: osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Ust. 2 tego przepisu przewiduje, że w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3, prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem wydaje się po złożeniu, z wynikiem pozytywnym, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje.

Przepis art. 102 ust. 2 u.k.p. stanowi, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. (...)

Istota sporu między stronami dotyczy rozważenia kwestii, czy w sprawie zaistniały podstawy do uzależnienia zwrotu skarżącemu prawa jazdy od uzyskania przez niego pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Organy obu instancji stanęły bowiem na stanowisku, że zwrot skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy nie jest możliwy do czasu uzyskania przez niego pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, albowiem okres zatrzymania mu prawa jazdy przekroczył rok. Powyższe zdaniem organów administracyjnych wynika z orzeczenia Kolegium z 1997 r., w którym nałożono na skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres jednego roku i sześciu miesięcy (k. 6 akt administracyjnych).

Z ustaleń organu administracyjnego wynika, że nie doszło do fizycznego zatrzymania dokumentu w związku ze sprawą zakończoną orzeczeniem Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w Zakopanem z 24 listopada 1997 r. (k. 32 v. akt administracyjnych).

Bezsporne jest, że skarżącemu zatrzymano prawo jazdy kat. B, T z dniem 14 sierpnia 2010 r. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 17 sierpnia 2010 r., sygn. [...] (k. 11 akt administracyjnych). Wyrokiem nakazowym z dnia 4 października 2010 r., sygn. [...] (k. 14 akt administracyjnych) – orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres ośmiu miesięcy. Dokument prawa jazdy pozostaje w depozycie organu I instancji od 2 listopada 2010 r.

Rozstrzygnięcie powyższej, spornej między stronami kwestii, wymaga odniesienia się do istotnych z punku widzenia przedmiotu sporu przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Mając na uwadze przytoczone wyżej regulacje, tj. art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b u.k.p. i art. 102 ust. 2 u.k.p. zauważyć należy przesłanką do skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest upływ okresu przekraczającego rok liczony od dnia zatrzymania prawa jazdy. Dokonując wykładni powyższej przesłanki nie można pominąć jednak tego, że treść art. 102 ust. 2 u.k.p. w pełni koresponduje z przepisem art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p., stanowiącym, że sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była "pozbawiona" na okres przekraczający rok. Przy czym podkreślić należy w tym miejscu, że zgodnie z wyrażanym na gruncie orzecznictwa sądowoadministracyjnego poglądem, który tutejszy Sąd podziela - wyłącznie okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy wynikający wprost z określonych tytułów prawnych jak wyrok, postanowienie czy decyzja administracyjna przesądza o terminie pozbawienia prawa jazdy, a nie czas, w jakim w rzeczywistości osoba pozostawała bez prawa jazdy (por. wyroki: NSA z 24 października 2012 r. sygn. akt I OSK 24/12, WSA w Gdańsku z 19 października 2017 r. sygn. akt III SAB/Gd 38/17 - dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Koniecznym jest więc wyraźne rozróżnienie wskazanych powyżej okresów, tj. okresu pozbawienia prawa jazdy określonego w konkretnym tytule prawnym (np. decyzji administracyjnej) oraz okresu przez jaki dana osoba rzeczywiście pozostaje bez prawa jazdy (tj. od momentu faktycznego zatrzymania prawa jazdy do momentu jego zwrotu). Wykładnia przepisu art. 102 ust. 2 u.k.p. dokonana przy uwzględnieniu treści art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ukp prowadzi zatem do wniosku, że zwrot prawa jazdy uzależniony jest od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji wyłącznie w sytuacji, gdy okres na jaki dana osoba została pozbawiona prawa jazdy na podstawie określonego tytułu prawnego, przekracza rok. Skutku tego natomiast nie wywołuje jedynie czas w jakim osoba w rzeczywistości pozostawała bez prawa jazdy, tj. okres od dnia faktycznego zatrzymania prawa jazdy do momentu jego zwrotu. Zauważyć należy jednocześnie, że okres ten, zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, jest co do zasady dłuższy, niż stwierdzony tytułem prawnym okres pozbawienia prawa jazdy i nie pokrywa się z nim, a wynika to chociażby z konieczności dopełnienia przez stronę stosownych formalności takich jak np. złożenie wniosku o zwrot prawa jazdy, co do którego ustawodawca nie określił nawet terminu jego złożenia. Nie ma zatem podstaw prawnych aby dany okres uwzględniać obok okresu zatrzymania prawa jazdy stwierdzonego stosownym tytułem prawnym i tym samym de facto go wydłużać, a następnie uzależniać od tego konieczność zdania egzaminu państwowego na prawo jazdy. Konsekwencją przyjęcia odmiennej koncepcji, byłaby bowiem sytuacja, w której strona ponosiłaby konsekwencje np. przedłużających się postępowań sądowych lub administracyjnych, czy też określonych okoliczności życiowych (np. choroba, pobyt w szpitalu, wyjazd za granicę) uniemożliwiających złożenie wniosku o zwrot praw jazdy w terminie nieprzekraczającym roku od dnia zatrzymania prawa jazdy. W związku z powyższym nie może ulegać wątpliwości, że zgodnie z wolą racjonalnego ustawodawcy okres zatrzymania prawa jazdy, istotny dla możliwości prawidłowego stosowania art. 102 ust. 2 i art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b u.k.p., powinien mieć oparcie w decyzji administracyjnej, wyroku czy postanowieniu.

Za powyższym stanowiskiem przemawia dodatkowo treść art. 49 ust. 3 u.k.p., w którym wskazano, że sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego nie podlegają osoby wobec, których zapadł wyrok uniewinniający albo postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone, co również potwierdza, że konieczność zdania egzaminu skorelowana jest stricte z pozbawieniem prawa jazdy na podstawie tytułu prawnego, nie zaś z rzeczywistym okresem pozostawania bez prawa jazdy.

Linię interpretacyjną art. 102 ust. 2 u.k.p. zbieżną z powyższą orzecznictwo sądowoadministracyjne zaprezentowało m.in. w wyrokach: WSA w Łodzi z 18 czerwca 2019 r., sygn. III SA/Łd 257/19, WSA w Opolu z 13 sierpnia 2019 r., sygn. II SA/Op 217/19, WSA w Gdańsku z 19 października 2017 r. sygn. akt III SAB/Gd 38/17 (dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), a nadto w nieprawomocnych wyrokach: WSA w Bydgoszczy z 6 września 2022 r., sygn. II SA/Bd 659/22 oraz WSA w Gdańsku z 16 lipca 2020 r., sygn. III SA/Gd 283/20 oraz wyrokach WSA w Bydgoszczy z 28 czerwca 2023 r. sygn. II SA/Bd 145/23, z 5 lipca 2023 r. sygn. II SA/Bd 517/23 oraz z 23 sierpnia 2023 r. sygn. II SA/Bd 510/23 i z 21 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 1009/23 (dostępne jw.). Stanowi ona kontynuację jednolitej wykładni art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, tj. przepisu poprzednio regulującego instytucję zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oraz przywrócenia uprawnienia do kierowania pojazdem, a uchylonego z dniem 19 stycznia 2013 r. mocą art. 125 pkt 10 lit. g) u.k.p. (vide: wyrok NSA z 17 listopada 2008 r., sygn. I OSK 1457/07 oraz z 24 października 2012 r., sygn. I OSK 24/12, wraz z cytowanym w nich orzecznictwem, dostępne jw.). Stanowisko to podziela w całości Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

W przedmiotowej sprawie okres pozbawienia skarżącego prawa jazdy, znajduje potwierdzenie w konkretnym tytule prawnym, jakim jest postanowienie Sądu Rejonowego w Zakopanem z 17 sierpnia 2010 r., sygn. akt [...]. Jak wynika z ww. postanowienia i ww. wyroku z 4 października 2010 r. sygn. akt [...] - okres zatrzymania prawa jazdy wynosił osiem miesięcy. Zatem skarżący nie został pozbawiony prawa jazdy na mocy ww. orzeczeń na okres przekraczający rok. Rzeczywisty okres pozostawania bez prawa jazdy nie powoduje ziszczenia się przesłanki uzależniającej zwrot prawa jazdy od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Istotnie, w orzeczeniu Kolegium ds. Wykroczeń z dnia 24 listopada 1997 r., na które powołuje się organ administracyjny, orzeczono względem skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku i 6 miesięcy. W orzeczeniu tym stwierdzono, że skarżący w momencie popełnienia zarzucanego mu czynu (jazda samochodem w stanie nietrzeźwości) nie posiadał przy sobie wymaganych uprawnień do prowadzenia pojazdu. Wobec skarżącego nie wydano natomiast żadnego tytułu prawnego, pozbawiającego go prawa jazdy w związku z powyższą sprawą (brak w aktach administracyjnych takiego dowodu). Starosta Nowotarski wprost w decyzji z dnia 11 grudnia 2023 r. wskazał, że "nie doszło do fizycznego zatrzymania dokumentu w związku z tą sprawą".

Podsumowując, z powyższego wynika więc, że okres pozbawienia skarżącego prawa jazdy – wbrew stanowisku organów – nie przekroczył rocznego okresu, o którym stanowi art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. Z akt sprawy nie wynika jednocześnie aby na gruncie sprawy zaistniały jakiekolwiek inne przesłanki ku temu, aby wniosek skarżącego rozpatrzyć negatywnie. W związku z tym odmowa przez organy orzekające zwrotu prawa jazdy wyłącznie z uwagi na błędną wykładnię przepisów i związane z tym nieprawidłowe uznanie, że zwrot prawa jazdy skarżącemu uzależniony jest od uzyskania przez niego pozytywnego wyniku egzaminu państwowego, prowadzi do wniosku, że uchybienie to miało istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Stwierdzić należy zatem, że organy obu instancji - dokonując błędnej wykładni ww. przepisów i w sposób nieuprawniony uznając, że istotnym w sprawie z punktu widzenia art. 102 ust. 2 u.k.p. było nałożenie na skarżącego w 1997 roku samego zakazu prowadzenia pojazdów i powiązanie go faktem zatrzymania prawa jazdy skarżącemu na mocy orzeczeń sądu karnego z 2010 r. – naruszyły mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego i w konsekwencji wydały rozstrzygnięcia wadliwe w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania, dotyczących w szczególności uchybień w zakresie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wadliwości procedowania przez organy administracyjne. Wskazać należy w tym miejscu, że – wbrew zarzutom skargi - ustalone w sprawie okoliczności faktyczne nie są sporne i znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych. Sporna w sprawie była wyłącznie kwestia wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów.

W tym stanie rzeczy Sąd - stwierdzając, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają wskazane powyżej przepisy prawa materialnego, w sposób mający wpływ na wynik sprawy oraz biorąc pod uwagę to, że zwrot prawa jazdy jest czynnością materialno-techniczną pozostającą w zakresie właściwości organu I instancji - uchylił obydwa wydane w sprawie rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ppsa (pkt 1 sentencji wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię mających zastosowanie w sprawie przepisów.

Wobec niewątpliwej okoliczności ustania przyczyny zatrzymania (upływ okresu wskazanego w wyroku z 4 października 2010 r.), po złożeniu wniosku oraz opłaceniu stosownej opłaty i w razie niezaistnienia ku temu innych przesłanek negatywnych, zatrzymane prawo jazdy powinno zostać skarżącemu zwrócone, zgodnie z dyspozycją 102 ust. 2 zdanie pierwsze u.k.p.

Sąd nie stwierdził podstawy uzasadniającej umorzenie postępowania administracyjnego, albowiem zastosowanie niewłaściwej wykładni prawa materialnego przez organy obu instancji nie powoduje, że postępowanie z wniosku skarżącego stało się bezprzedmiotowe.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa, zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę uiszczonego w sprawie wpisu (pkt 2 sentencji wyroku).