Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 990/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 270, art. 272 § 2a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1 art. 2 lit. b), g), h) i l), art. 3 ust. 2 lit. a), art. 5 ust. 1 lit. c), art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1 lit. b), art. 14 ust. 2
law: Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. K. i A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 843/22 w sprawie ze skargi S. K. i A. D. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1726/18 w sprawie ze skargi S. K. i A. D. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 11 maja 2018 r. nr ULC-KOPP/0263-0620/05/17 w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. K. i A. D. solidarnie na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego kwotę 240,- (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 listopada 2022 r., o sygn. akt VI SA/Wa 843/22, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."), oddalił skargę S. K. i A. D. (dalej jako: "Strony" lub "Skarżący") o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2019 r., o sygn. akt VII SA/Wa 1726/18. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku i innych powołanych poniżej dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Sąd pierwszej instancji przedstawił w powyższym wyroku następujący stan faktyczny.

1.1. Prawomocnym wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r., o sygn. akt VII SA/Wa 1726/18, WSA w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę Stron na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 11 maja 2018 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania. W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że Skarżący choć posiadali rezerwację na lot w dniu [...] października 2014 r., o oznaczeniu [...], na trasie A. – K., to jednak nie istniała żadna umowa wiążąca biuro podróży - organizatora wycieczki - z A. S.A. w zakresie dotyczącym przedmiotowego lotu o powyższym oznaczeniu na powyższej trasie. W toku postępowania ustalono, że przewoźnikiem obsługującym sporny lot była firma B. Sp. z o.o. z siedzibą w W., a nie A. S.A. Stąd też sporny lot nie był lotem ani odwołanym, ani opóźnionym.

Na podstawie art. 272 § 2a w związku z art. 272 § 2 P.p.s.a. Strony wniosły skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego powyższym wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r., o sygn. akt VII SA/Wa 1726/18. Strony powołały się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia 2021 r., w połączonych sprawach C-146/20, C-188/20, C-196/20 i C-270/20, Azurair i in., w sprawie C-263/20 Airhelp oraz w sprawie C-395/20, przytaczając tezy nr 1-6 z sentencji tego orzeczenia, zawierające wykładnię przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenia (EWG) nr 295/91 (Dz.U.L.46 z 17 lutego 2004r. str. 1 – dalej w skrócie: "rozporządzenie nr 261/2004").

1.2. Sąd pierwszej instancji w powołanym na wstępie wyroku z dnia 25 listopada 2022 r., o sygn. akt VI SA/Wa 843/22, wyjaśnił, że spór w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1726/18, której wznowienia domagają się Skarżący, zasadzał się na rozstrzygnięciu, czy za wskazany w dokumencie podróży, wystawionym Stronom przez biuro podróży, lot oznaczony jako "[...]", ponosił odpowiedzialność przewoźnik – A. na zasadach określonych w rozporządzeniu nr 261/2004 w związku z jego odwołaniem, przejawiającym się w przeniesieniu/wykonaniu tego lotu przez innego przewoźnika lotniczego. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że biuro podróży C. w dniu [...] października 2014 r. wystawiło Skarżącym "dokument podróży nr [...]" ze wskazaniem lotu, podając "2014-10-[...] A. – K. [1] – [2] A. ([...])". Przy czym odpowiadając na zapytanie biura podróży C., czy istnieje możliwość, aby A. zrealizował w dniu [...] października 2014 r. dodatkowy lot na trasie K.-A.-K., A. poinformował, że z uwagi na brak załóg nie potwierdza lotu w dniu [...] października 2014 r. na tej trasie. Biuro podróży C. podało w toku postępowania, że lot oznaczony "[...]" obsłużył ostatecznie inny przewoźnik lotniczy, tj. B. i lot ten nie był ani odwołany, ani opóźniony. W konkluzji Sąd pierwszej instancji uznał, że stanowisko TSUE wyrażone w orzeczeniu z 21 grudnia 2021 r., w połączonych sprawach C-146/20 (...) pozostaje bez wpływu na wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2019 r., o sygn. akt VII SA/Wa 1726/18. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w sytuacji gdy przewoźnik A. nigdy nie zobowiązał się, a nawet odmówił wykonania spornego lotu nie można przypisać mu odpowiedzialności, na zasadach określonych w rozporządzeniu nr 261/2004, za niewykonanie/odwołanie/przeniesienie tego lotu. Za bezsporne uznano, że A. nie był przewoźnikiem obsługującym lot o oznaczeniu "[...]", w rozumieniu tezy nr 2 wyroku TSUE.

2.1. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Strony, reprezentowane przez adwokata, zaskarżyły powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 272 § 2a P.p.s.a. poprzez błędne ustalenie, że wyrok z dnia 21 grudnia 2021 r. TSUE w połączonych sprawach C-146/20 (...), nie miał wpływu na treść wyroku w o sygn. akt VII SA/WA 1726/18 w sytuacji, gdy w treści: punktów 1 i 2 powyższego wyroku TSUE w sposób jednoznaczny wskazano, że:

- art. 3 ust. 2 lit. a) rozporządzenie nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że pasażer posiada "potwierdzoną rezerwację" w rozumieniu tego przepisu, jeżeli organizator wycieczek przekazuje temu pasażerowi, z którym jest związany umową, "inny dowód" w rozumieniu art. 2 lit. g) tego rozporządzenia, który zawiera przyrzeczenie przewozu tego pasażera określonym lotem, zidentyfikowanym poprzez wskazanie miejsca i czasu odlotu i przylotu oraz numeru lotu, nawet jeżeli ten organizator wycieczek nie otrzymał od danego przewoźnika lotniczego potwierdzenia czasu odlotu i przylotu dotyczących tego lotu;

- art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że przewoźnik lotniczy może zostać uznany za "obsługującego przewoźnika lotniczego" w rozumieniu tego przepisu w odniesieniu do danego pasażera, gdy ów pasażer zawarł umowę z organizatorem wycieczek na konkretny lot obsługiwany przez tego przewoźnika lotniczego, przy czym przewoźnik lotniczy nie potwierdził rozkładu godzin lotu ani organizator wycieczek nie dokonał rezerwacji dla tego pasażera u owego przewoźnika lotniczego -

co za tym idzie pasażerowie mają legitymację czynną już na podstawie dokumentu podróży, wystawionego przez organizatora turystyki bez względu na to, czy takowa rezerwacja została przyjęta przez przewoźnika;

- art. 2 lit. h), art. 5 ust. 1 lit. c), art. 7 ust. 1 zdanie drugie i art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że planowy czas przylotu danego lotu w rozumieniu tych przepisów może, dla celów odszkodowania należnego na podstawie art. 7 tego rozporządzenia, wynikać z "innych dowodów" w rozumieniu art. 2 lit. g) tego rozporządzenia, które zostały przekazane pasażerowi przez organizatora wycieczek;

- art. 2 lit. I) i art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że lot jest uznany za "odwołany", gdy obsługujący przewoźnik lotniczy przyśpiesza go o ponad godzinę -

co za tym idzie przewiezienie pasażerów liniami lotniczymi B. Sp. z o.o. prawie 10 godzin przed planowanym rejsem A. stanowi odwołanie rejsu, na który to pasażerowie mieli pierwotną rezerwację.

W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2019 r., o sygn. akt: VII SA/WA 1716/18, alternatywnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Stron Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

3. Skarga kasacyjna z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz żadna z przesłanek, przewidziana w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę jedynie zakres wyznaczony podstawą skargi kasacyjnej określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., która dotyczy naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny, a nie jakikolwiek, wpływ na wynik sprawy.

3.1. Zgodnie z art. 270 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, w przypadkach wyczerpująco wyliczonych w art. 271-273 P.p.s.a. i stanowią one katalog zamknięty. W świetle tych przepisów skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego może być oparta m.in. o wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia (art. 272 § 2a P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie Skarżący powołali się na wyrok TSUE z dnia 21 grudnia 2021 r. w połączonych sprawach C-146/20 (...), w którym orzeczono, że:

1) art. 3 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że pasażer posiada "potwierdzoną rezerwację" w rozumieniu tego przepisu, jeżeli organizator wycieczek przekazuje temu pasażerowi, z którym jest związany umową, "inny dowód" w rozumieniu art. 2 lit. g) tego rozporządzenia, który zawiera przyrzeczenie przewozu tego pasażera określonym lotem, zidentyfikowanym poprzez wskazanie miejsca i czasu odlotu i przylotu oraz numeru lotu, nawet jeżeli ten organizator wycieczek nie otrzymał od danego przewoźnika lotniczego potwierdzenia czasu odlotu i przylotu dotyczących tego lotu;

2) art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że przewoźnik lotniczy może zostać uznany za "obsługującego przewoźnika lotniczego" w rozumieniu tego przepisu w odniesieniu do danego pasażera, gdy ów pasażer zawarł umowę z organizatorem wycieczek na konkretny lot obsługiwany przez tego przewoźnika lotniczego, przy czym przewoźnik lotniczy nie potwierdził rozkładu godzin lotu ani organizator wycieczek nie dokonał rezerwacji dla tego pasażera u owego przewoźnika lotniczego;

3) art. 2 lit. h), art. 5 ust. 1 lit. c), art. 7 ust. 1 zdanie drugie i art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że planowy czas przylotu danego lotu w rozumieniu tych przepisów może, dla celów odszkodowania należnego na podstawie art. 7 tego rozporządzenia, wynikać z "innych dowodów" w rozumieniu art. 2 lit. g) tego rozporządzenia, które zostały przekazane pasażerowi przez organizatora wycieczek;

4) art. 2 lit. l) i art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że lot jest uznany za "odwołany", gdy obsługujący przewoźnik lotniczy przyśpiesza go o ponad godzinę;

5) art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że nie ma on zastosowania do sytuacji, w której godzina przylotu przyśpieszonego lotu mieści się w granicach określonych w tym przepisie;

6) art. 5 ust. 1 lit. a) i art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że informacja o przyśpieszeniu lotu przekazana pasażerowi przed rozpoczęciem podróży może stanowić "ofertę zmiany planu podróży" w rozumieniu tego ostatniego z wskazanych przepisów;

7) art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że nakłada on na obsługującego przewoźnika lotniczego obowiązek poinformowania pasażera lotniczego o dokładnej nazwie i adresie przedsiębiorstwa, od którego może on dochodzić odszkodowania na podstawie art. 7 tego rozporządzenia, oraz, w danym przypadku, wskazania dokumentów, które powinien on załączyć do swojego żądania w przedmiocie odszkodowania, przy czym nie nakłada na tego przewoźnika obowiązku poinformowania pasażera lotniczego o dokładnej kwocie odszkodowania, które ten pasażer może ewentualnie uzyskać na podstawie art. 7 tego rozporządzenia.

3.2. W skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie słusznego stanowiska Sądu pierwszej instancji, że powyższy wyrok TSUE z dnia 21 grudnia 2021 r. nie ma w istocie wpływu, w rozumieniu art. 272 § 2a P.p.s.a., na treść wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2019 r., o sygn. akt VII SA/Wa 1726/18, a tym samym nie stanowi on uzasadnionej postawy do wzruszenia tego orzeczenia w toku wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. W pierwszej kolejności istotnym jest, że Skarżący nie posiadali potwierdzonej rezerwacji w doniesieniu do lotu o oznaczeniu "[...]" , który według Stron miał być realizowany przez A. Z niepodważonego stanu faktycznego sprawy wynika bowiem, że sporny rejs był obsługiwany przez innego przewoźnika lotniczego, tj. spółkę B. Co więcej z akt sprawy nie wynika, by doszło do zawarcia umowy między biurem podróży a A. jako przewoźnikiem.

Kluczowe w niniejszej sprawie jest pojęcie "obsługującego przewoźnika", w rozumieniu rozporządzenia nr 261/2004, które zostało wyjaśnione przez TSUE także w postanowieniu z dnia 10 marca 2023 r., w sprawie C-607/22. Mianowicie przepis art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, należy interpretować w ten sposób, że przewoźnika lotniczego nie można uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu tego przepisu, w sytuacji gdy pasażer zawarł z organizatorem wycieczek umowę dotyczącą konkretnego lotu oznaczonego numerem lotu i datą, który to lot miał być obsługiwany przez tego przewoźnika lotniczego, jednak ten ostatni nigdy nie zaplanował lotu o tym numerze i w tym terminie, lecz można go uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu wspomnianego przepisu, jeżeli przewoźnik ten stworzył ofertę, którą następnie ewentualnie zmienił.

Odnosząc powołane powyżej oba orzeczenia TSUE na grunt niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że przewoźnik A. nie tylko nie zobowiązał się, ale nawet odmówił wykonania spornego lotu w dniu [...] października 2014 r. na trasie K.-A.-K. Odpowiadając bowiem na zapytanie biura podróży C., czy istnieje możliwość, aby A. zrealizował sporny rejs, A. wprost oświadczył, że z uwagi na brak załóg nie potwierdza lotu w dniu [...] października 2014 r. na trasie K.-A.-K. Skoro zatem przewoźnik nie tylko nie stworzył oferty lotu na powyższej trasie w dniu [...] października 2014 r., ale wprost odmówił wykonania spornego lotu, to nie można uznać go za "obsługującego przewoźnika". Wobec powyższego, wbrew oczekiwaniom Skarżących, nie można w niniejszej sprawie przypisać odpowiedzialności A., na zasadach określonych w rozporządzeniu nr 261/2004, za niewykonanie/odwołanie/przeniesienie spornego lotu. Autor skargi kasacyjnej pomija, że lot oznaczony jako "[...]" obsłużył w rzeczywistości inny przewoźnik lotniczy, tj. spółka B. W skardze kasacyjnej nie wykazano, aby A. był przewoźnikiem obsługującym lot o oznaczeniu "[...]", w rozumieniu pkt 2 sentencji wyroku TSUE z dnia 21 grudnia 2021 r.

3.3. Wbrew także twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej z wyroku TSUE z dnia 21 grudnia 2021 r. nie można wyprowadzić wniosku, że brak zrealizowania lotu o oznaczeniu "[...]" przez A. w istocie stanowiło odwołanie lotu. Skoro A. nie był "obsługującym przewoźnikiem" lotniczym, to z oczywistych względów nie mógł mieć żadnego wpływu na jakiekolwiek opóźnienie, czy odwołanie owego lotu. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, stosownie do art. 2 lit. l) rozporządzenia nr 261/2004 odwołanie lotu oznacza nieodbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce oraz, gdy obsługujący przewoźnik lotniczy przyśpiesza lot o ponad godzinę. Lot wskazany w dokumencie z dnia [...] października 2014 r. wystawionym przez biuro podróży C., oznaczony jako "[...]", nie został zrealizowany przez A. nie dlatego, że linie te go odwołały, ale z tego powodu, że nigdy nie zobowiązały się i nie planowały go wykonać z uwagi na brak załóg. Skoro A. nie był "przewoźnikiem obsługującym", w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, to nie można do tego przewoźnika stosować orzeczenia TSUE.

W tym stanie rzeczy w skardze kasacyjnej nie zdołano podważyć trafnego stanowiska Sądu pierwszej instancji co do braku przesłanek do odpowiedzialności A., które nie miały żadnego związku z lotem oznaczonym "[...]". W świetle powyższego zasadny jest wniosek zawarty w zaskarżonym wyroku, że orzeczenie TSUE z dnia 21 grudnia 2021 r., jako niemające wpływu na treść wyroku z dnia 26 lutego 2019 r., o sygn. akt VII SA/Wa 1726/19, nie może być podstawą do skutecznego wzruszenia tego orzeczenia w ramach wznowienia postępowania ze skargi na decyzję Prezesa ULC z dnia 11 maja 2018 r.

3.4. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną Stron jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a.

W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na rzecz organu, na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

M. Bejgerowska A. Skoczylas M. Rysz