Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1012/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1, art. 148 par. 1, art. 149 , art. 162
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk – Gawęcka (spr.) Sędzia WSA Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi [S.P.] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [S.] z dnia 23 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [S.] na rzecz skarżącego [S.P.] kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z [...] października 2018 r., nr [...], odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] czerwca 2018 r. o nr [...] w sprawie ustalenia S. P. (dalej: Podatnik, Skarżący, Strona) zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 r. za nieruchomość położoną w S. przy al. [...].

W ocenie organu doszło do skutecznego doręczenia ww. decyzji w dniu [...] lipca 2018 r. dorosłemu domownikowi (matce Podatnika) zamieszkałemu pod adresem Skarżącego wskazanym w CEIDG. Z tego też względu wniosek podatnika z [...] października 2018 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji nie mógł zostać uwzględniony.

Nadto, w ocenie Kolegium z akt sprawy, tj. pisma organu podatkowego I instancji z [...] lipca 2018 r. w sprawie odwołania Strony wynika, że organ I instancji wskazał, że odwołanie strony wniesione zostało po ustawowym terminie do jego wniesienia. Pismo to doręczono pełnomocnikowi strony [...] lipca 2018 r. na adres wskazany w odwołaniu i pełnomocnictwie i należy uznać, że w tym dniu pełnomocnik strony uzyskał informację o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skutkuje to stwierdzeniem, że podanie nie zostało wniesione w ustawowym terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia tj. od dnia, w którym podatnik dowiedział się o wydaniu decyzji w sprawie.

Kolegium stwierdziło również, że strona nie uprawdopodobniła zaistnienia niezawinionych przez siebie okoliczności, które uniemożliwiały mu dochowanie terminu. Decyzja organu podatkowego I instancji doręczona została na adres wskazany i w umowie najmu z 2009 r., i w CEIDG jako stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej przez podatnika. Zatem zarzut doręczenia przesyłki osobie, co do której rzekomo na pierwszy rzut oka istnieją obawy w zakresie jej sprawności psychicznej uznać należy za chybiony.

Nie zgadzając się z taki rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do tut. Sądu, w której podniósł zarzuty naruszenia art. 120, art. 121 § 1 , art. 187§ 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: "O.p.")

W ocenie Podatnika przesyłka została niewłaściwie doręczona w dniu [...] czerwca 2018 r. jego schorowanej, częściowo niedołężnej i mającej kłopoty z pamięcią, matce na adres przy ul. [...] w G., pod którym Skarżący nie zamieszkuje, a jedynie odwiedza tam swoją matkę. Przesyłka została Skarżącemu przekazana przez matkę w dniu [...] lipca 2018 r. wraz z informacją, że tego dnia przesyłka została przez nią odebrana. [...] lipca 2018 r. Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji. Dopiero zapoznając się z postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2018 r. Strona powzięła informację, że jego odwołanie zostało wniesione po terminie bowiem decyzja organu Prezydenta Miasta S. została skutecznie doręczona w dniu [...] czerwca 2018 r.

Skarżący wniósł o zmianę rozstrzygnięcia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za nieruchomość położoną w S. przy al. [...] za rok 2015 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu kontrolowane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] czerwca 2018 r. nr [...] wydanej wobec Skarżącego narusza przepisy procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 162 Ordynacja podatkowa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a jednocześnie z wnioskiem należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z powyższego wynika, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest możliwe w przypadku łącznego spełnienia ww. przesłanek.

Odnosząc się do stanowiska organu, że Skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, Sąd zauważa, że nie można go podzielić.

W przedmiotowej sprawie okolicznością wskazywaną przez skarżącego, a mającą świadczyć o tym, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy jest niewiedza o wcześniejszej dacie doręczenia przesyłki zawierającej wydaną decyzję i biegnącym terminie do złożenia odwołania, wywołana doręczeniem przesyłki na adres matki Skarżącego, nie będący adresem zamieszkania skarżącego, która przekazała przesyłkę Skarżącemu dnia [...] lipca 2018 r. a nie jak przyjął organ dnia [...] czerwca 2018 r.

W tych okolicznościach za zasadne uznać należy stanowisko Skarżącego, że o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania skarżący dowiedział się z postanowienia Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia [...] września 2018 r. doręczonego dnia [...] września 2018 r., stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania a nie jak wskazuje organ w dacie doręczenia wniosku organu pierwszej instancji w sprawie odwołania, albowiem z treści stanowiska organu pierwszej instancji nie wynika z jakiej to okoliczności wywodzi, że doszło do doręczenia decyzji w dacie [...] czerwca 2018 r.

W dalszym ciągu wskazać należy, że w sprawie zasadnicze znaczenie ma kwestia, czy zostały spełnione wymogi dotyczące doręczenia decyzji przewidziane w przepisach ustawy – Ordynacja podatkowa.

W świetle art. 145 § 1 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Doręczenie pism osobom fizycznym, według art. 148 § 1 O.p., winno nastąpić w ich miejscu zamieszkania lub w miejscu pracy. Jest to tzw. doręczenie właściwe, gdyż adresat odbiera korespondencję osobiście. Ustawodawca przewidział ponadto możliwość innych form doręczeń pism, które mają charakter uzupełniający i określane są jako doręczenia zastępcze.

Doręczenie zastępcze odnosi taki sam skutek jak doręczenie właściwe. Aby jednak dokonane w ten sposób doręczenie uznane było za skuteczne muszą zostać kumulatywnie spełnione przesłanki z art. 149 O.p.

Ze stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wynika, że przedmiotową decyzję doręczono w trybie art. 149 O.p., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.

Sporna decyzja została doręczona Skarżącemu na adres w K. przy ul. [...] w dniu [...] czerwca 2018 r. Przesyłkę tę odebrała matka Skarżącego. W ocenie Podatnika, doręczenie to było nieprawidłowe ponieważ jego matka jest osobą starszą i schorowaną, ma kłopoty z pamięcią. W tej sytuacji doręczyciel powinien zatem pozostawić awizo, albowiem osoba, której doręczano pismo nie gwarantowała jego przekazania adresatowi. W efekcie Skarżący przesyłkę otrzymał dopiero [...] lipca 2018 r., a o jej doręczeniu w dniu [...] czerwca 2018 r. dowiedział się dopiero z postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2018 r. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Nadto, Skarżący zakwestionował prawidłowość adresu, na który została skierowana przesyłka i podniósł, że nie zamieszkuje w G. przy ul. [...], a jedynie odwiedza tam matkę.

Organ z kolei stanął na stanowisku, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji dorosłemu domownikowi w dniu [...] czerwca 2018 r. na adres Podatnika wskazany w CEDIG, jako stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy, wbrew argumentacji SKO, nie pozwala na zweryfikowanie czy adres, na który skierowana została przesyłka był adresem właściwym.

Przede wszystkim wskazać należy, że w aktach sprawy brak jest wydruku z CEDIG, na który powołuje się organ. Z kolei, umowa najmu nieruchomości przy al. [...], której dotyczyła decyzja Prezydenta Miasta S. z [...] czerwca 2018 r. i aneks do niej pochodzą z 2009 r.

W świetle powyższego Sąd nie jest w stanie zweryfikować prawidłowości doręczenia spornej przesyłki oraz twierdzenia Skarżącego, że nie zamieszkuje on pod adresem – K., ul. [...].

Gdyby przyjąć, że organy podatkowe przesłały decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r. roku na nieprawidłowy adres miejsca zamieszkania Skarżącego i przy przyjęciu, że ów błąd organów podatkowych nie był następstwem zaniechania Podatnika (a na podstawie przedstawionych przez organ akt sprawy nie można tego wykluczyć), należałoby przyjąć, że dokonane wobec niego doręczenie było nieskuteczne, a tym samym, że opisana wyżej decyzja w ogóle nie weszła do obrotu. Skoro bowiem przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji nie została wyekspediowana na prawidłowy adres Skarżącego, nie można przyjąć, aby doręczenie jej do rąk dorosłego domownika było skuteczne.

Zgodnie z art. 5a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t. j. Dz.U z 2017 r. poz.869 ze zm.) podatnicy będący osobami fizycznymi rozpoczynającymi działalność gospodarczą w ramach wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej składają zgłoszenie identyfikacyjne albo aktualizacyjne.

Zgodnie z art. 5 ust. 5a ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, do zgłoszeń identyfikacyjnych oraz zgłoszeń aktualizacyjnych podatników będących osobami fizycznymi wykonującymi działalność gospodarczą stosuje się formularz wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zgodnie z ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, ze zm.).

Zgodnie z art. 9 ust. 1d ustawy o zasadach ewidencji w przypadku zmiany adresu miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną mającą identyfikator podatkowy, o którym mowa w art. 3 ust. 1, nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym. Podatnicy mogą również dokonać aktualizacji adresu miejsca zamieszkania według wzoru określonego na podstawie art. 5 ust. 5.

W świetle powyższego, w ocenie Sądu, brak możliwości zweryfikowania informacji na temat prawidłowego adresu Skarżącego w oparciu o informację z CEIDG uniemożliwia zweryfikowanie prawidłowości zaskarżonej decyzji. Wprawdzie Skarżący także nie przedstawił żadnej argumentacji na poparcie swoich twierdzeń o niezamieszkiwaniu w K. przy ul. [...] i ew. zmiany swoich danych w CEIDG jednak podkreślić należy, że doręczenie jest w postępowaniu organów administracji publicznej czynnością sformalizowaną, zapewniającą gwarancje podstawowych praw strony w tym postępowaniu, a jednocześnie chroniącą organy przed negatywnym skutkiem działań strony zmierzającej do utrudnienia czy wydłużenia postępowania. W związku z tym czynność ta winna być dokonywana ze szczególną starannością i zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie uregulowaniami.

W orzecznictwie wskazuje się, że za wszelkie błędy popełnione w zakresie doręczenia odpowiada organ administracji publicznej, a prowadzą one do tego, że czynność doręczenia, nie może być uznana za skuteczną (wyrok NSA z 11 maja 2012 r. I FSK 1134/11, opubl. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Nadto, organ zobowiązany jest do działania zgodnie z przepisami prawa w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Skoro zatem przepisy o doręczeniach są istotnym elementem prawa do odpowiedniego ukształtowania procedury podatkowej, zgodnie z wymogami rzetelności, jasności i praworządności, a to prawo jest jednym z najważniejszych elementów prawidłowego prowadzenia postępowania podatkowego, to na uwzględnienie zasługują zarzuty skargi dotyczące na ruszenia art. 120, art.121 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie zostało wydane także z naruszeniem art. 162 § 2 w zw. z art. 122 O.p.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że wydając zaskarżone postanowienie doszło do naruszenia przywołanych powyżej przepisów tej ustawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") orzekł, jak w p. I sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota należnego wpisu od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenia adwokata (480 zł), ustalone jako stawka minimalna na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).