Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 449/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędzia WSA Piotr Popek Asesor WSA Jacek Boratyn /spr./ Protokolant ref. Anna Kotowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne okresy lat 2006-2010 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) przyznaje pełnomocnikowi skarżącego - radcy prawnemu N.S. od Skarbu Państwa, WSA w Rzeszowie, wynagrodzenie za udzielenie pomocy prawnej z urzędu, która nie została opłacona w kwocie 295,20 (słownie dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), w tym VAT w kwocie 55,20 (słownie pięćdziesiąt pięć złotych 20/100)


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na wniosek D. S. – zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącemu zaległości z tytułu:

- składek na ubezpieczenie społeczne, za okres od listopada 2006 r. do lutego 2007 r. oraz od sierpnia 2007 r do września 2010 r., w kwocie 14 931,90 zł, odsetek za zwłokę od tych należności, naliczonych do dnia wpływu wniosku o umorzenie, w wysokości 12 979 zł,

- składek na ubezpieczenie zdrowotne, od grudnia 2006 r. do lutego 2007 r. oraz od sierpnia 2007 r do czerwca 2008 r., od sierpnia 2008 do lipca 2009, od września 2009 do września 2010 w wysokości 8 227,89 zł, odsetek za zwłokę od tych należności, naliczonych do dnia wpływu wniosku o umorzenie, w wysokości 7 546 zł,

- składek na Fundusz Pracy za okres od sierpnia 2008 r. do września 2010 r. w kwocie 1 172,17 zł, odsetek za zwłokę od tych należności, naliczonych do dnia wpływu wniosku o umorzenie, w wysokości 988 zł, a także kosztów upomnienia w wysokości 123,20 zł.

W dniu 21 listopada 2017 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie jego zaległości wobec ZUS. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że nie jest w stanie bez uszczerbku własnego utrzymania oraz swoich najbliższych spłacić zaległości wobec ZUS, które jest znaczne. Wynika to z trudnej sytuacji materialnej, która związana jest z brakiem zatrudnienia. Skarżący wraz z żoną posiadają bowiem status osób bezrobotnych, bez prawa do zasiłku. W tej sytuacji cała rodzina pozostaje pod opieką ośrodka pomocy społecznej. Dodatkowo małżonka skarżącego choruje, pozostając pod stałą opieką poradni kardiologicznej, a skarżący sprawuje nad nią opiekę.

Skarżący dodał także, że nie posiada żadnego źródła dochodu, poza pracami dorywczymi, żyjąc bardzo skromnie dzięki pomocy rodziny. Oprócz zaległości z tytułu opłacania składek jest zadłużony również wobec innych podmiotów, w związku z czym prowadzone są wobec niego postępowania egzekucyjne. Żadne z tych zobowiązań cywilnoprawnych, z uwagi na brak środków, nie jest jednak spłacane.

Do złożonego wniosku skarżący dołączył zaświadczenie o korzystaniu z pomocy społecznej, zaświadczenia z urzędu pracy, dokumenty dotyczące zadłużenia wobec innych podmiotów, a także dokumentację medyczną, związaną z leczeniem żony i odpowiednie zaświadczenia lekarskie.

Na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym organ ustalił, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz córką, której własność stanowi mieszkanie, a w którym cała rodzina zamieszkuje. Zobowiązania skarżącego z tytułu zobowiązań cywilnoprawnych wynoszą: z tytułu zaciągniętych kredytów – 21 000 zł, z tytułu kredytów bankowych – 2 649,79 zł, wobec pozostałych instytucji – 8 000 zł. Stałe wydatki bytowe skarżący określił na kwotę 350 zł.

ZUS stwierdził, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w okresie od 1 lipca 2006 r. do 29 września 2010 r. W tym czasie nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy z tego tytułu.

ZUS, decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego i umorzenia jego zaległości. W ocenie organu umorzenie zaległości możliwe jest jedynie w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności zaległości, w myśl art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, ze. zm., zwanej dalej ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych) oraz w przypadkach wskazanych w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej rozporządzeniem). W przypadku skarżącego nie sposób jednak stwierdzić, że spełnia on wymogi, wynikające z kryteriów przyznania zwolnienia, albowiem nie umorzono prowadzonego w względem niego postepowania egzekucyjnego, z uwagi na nieściągalność zaległości. Skarżący nie został też dotknięty skutkami klęski żywiołowej. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że na skutek własnej choroby lub choroby domownika nie ma on możliwości uzyskania dochodu.

Jeżeli chodzi o przesłankę związaną z możliwością zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, to w tym zakresie organ zauważył, iż skarżący nie sprecyzował wysokości pomocy otrzymywanej od rodziny, nie podał też kto ponosi jego wydatki bytowe. Nie wskazał ponadto żadnych okoliczności, które świadczyłyby o niemożności podjęcia stałego zatrudnienia i uzyskania dochodu.

W tym zakresie organ podkreślił, że spłata zadłużenia nie musi następować jednorazowo, gdyż może zostać rozłożona na raty.

Organ zwrócił także uwagę na okoliczności powstania zadłużenia u skarżącego, a zwłaszcza to, że to każdy przedsiębiorca ponosi ryzyko związane z prowadzoną przez siebie działalnością.

W zakresie prowadzonego postępowania organ zauważył, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania, iż spełnia przesłanki, od których ustawodawca uzależnia przyznanie mu ulgi w postaci między innymi umorzenia zaległości.

W następstwie wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS, decyzją z [...] kwietnia 2018 r., utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] stycznia 2018 r.

W ponownie przeprowadzonym postepowaniu organ podtrzymał swoje stanowisko, w zakresie poczynionych dotychczas ustaleń faktycznych. Odnosząc się zaś do ustawowej przesłanki zwolnienia podtrzymał swoje stanowisko co do tego, że brak umorzenia postępowania egzekucyjnego wyklucza przyjęcie zaistnienia przesłanki nieściągalności zaległości. W przypadku skarżącego nie można zaś mówić o nieściągalności jego zaległości, gdyż Dyrektor Oddziału ZUS w dalszym ciągu prowadził względem niego postępowanie egzekucyjne, które wobec nieskutecznego zajęcia rachunku bankowego, przekazano do prowadzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w U. D. Na dzień wydawania decyzji postępowanie to nie zostało umorzone, tak więc nie została spełniona podstawowa przesłanka umorzenie zaległości składkowych.

Jeżeli chodzi o przesłanki umorzenia, wynikające z przepisów rozporządzenia, to w przypadku pierwszej z nich – sprowadzającej się do sytuacji, w której opłacenie należności pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, organ stwierdził, że sytuacji skarżącego nie sposób uznać za zagrażającą zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. W tym zakresie ZUS zaznaczył, że skarżący na potwierdzenie ponoszonych kosztów nie przedstawił żadnych dowodów, choć fakt ponoszenia tego rodzaju wydatków nie może samoistnie stanowić podstawy umorzenia. W tym zakresie organ dodał, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania spełnienia przesłanek umorzenia, co potwierdzają wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Podobnie skarżący nie wykazał, że poniósł straty w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, jak również tego, że został pozbawiony możliwości uzyskania dochodu, umożliwiającego spłacenie należności, z powodu własnej choroby lub choroby członka rodziny, nad którym musi sprawować opiekę. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia mówi bowiem nie o niemożności podjęcia pracy, lecz o niemożności uzyskania dochodu, niezależnie od tego w jakiej formie dochód ten miałby zostać uzyskany. Przesłanka ta nie zostaje więc spełniona w sytuacji, w której wnioskodawca maiłby możliwość podjęcia chociażby działalności gospodarczej, w stosunku do której będzie występował w charakterze organizatora.

Niezależnie od powyższego ZUS podkreślił, że w sprawach o umorzenie zaległości składkowych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany. W tym zaś kontekście, uwzględnienie wniosku skarżącego musiałoby oznaczać przejęcie przez ZUS odpowiedzialności i ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. To zaś stoi w wyraźnej sprzeczności z interesem społecznym, rozumianym w kategorii interesu ogółu podmiotów opłacających składki.

Oprócz tego organ podkreślił uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości.

Skargę na decyzję ZUS z dnia [...] kwietnia 2018 r. wniósł skarżący, domagając się jej zmiany, poprzez umorzenie jego zaległości wobec ZUS.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenia art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 78 K.p.a. (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.)) poprzez błędnie ustalony stan faktyczny, skutkiem czego została wydana zaskarżona decyzja.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że rodzina skarżącego pozostaje pod opieką ośrodka pomocy społecznej, a jego żona cierpi na liczne dolegliwości, w związku z którymi jest pod stała opieką poradni kardiologicznej.

Zdaniem skarżącego organ błędnie stwierdził, że nie wykazał on spełnienia przesłanek umorzenia, a zwłaszcza tego, że konieczność spłaty zaległości pozbawi go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Z przedstawionych przez niego informacji wynika bowiem, że żyje bardzo ubogo i bez pomocy rodziny nie miałby szans na przeżycie.

Do skargi dołączone zostały kserokopie decyzji w przedmiocie przyznania żonie skarżącego zasiłków okresowych i celowych z pomocy społecznej.

ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. pełnomocnik skarżącego, ustanowiona z urzędu, przedłożyła kserokopię zawiadomienia o zakończeniu egzekucji, które to zawiadomienie Sąd dopuścił w charakterze dowodu.

Pełnomocnik podkreśliła ponadto, że organ wydając zaskarżoną decyzję przekroczył granice uznania administracyjnego, a prezentowane przez niego tezy są gołosłowne. Zarzuciła też, że przynajmniej w części decyzja jest nieważna, gdyż dotyczy roszczeń, które uległy już przedawnieniu. Zauważyła przy tym, że do kwestii przedawnienie zaległości skarżącego brak jest jakiegokolwiek odniesienia, zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w aktach sprawy.

Składając wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z udzielonej z urzędu, które nie zostały pokryte, pełnomocnik zaznaczyła, że nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług, wobec czego nie przedłoży Sądowi faktury VAT.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Specyfika postępowania przed ZUS, zainicjowanego wystąpieniem przez zobowiązanego z wnioskiem o umorzenie zaległości składkowych sprowadza się do tego, że przed podjęciem rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, które bez wątpienia ma charakter uznaniowy, organ zobligowany jest do przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, zmierzającego do ustalenia przesłanek, od których ustawodawca uzależnia podjęcie tego rodzaju rozstrzygnięcia. Umorzenie zaległości może nastąpić bowiem jedynie w sytuacji zaistnienie tychże przesłanek, jednakże nawet ich stwierdzenie nie rodzi po stronie wnioskodawcy swoistego roszczenia o umorzenie. Organ może bowiem nawet w takiej sytuacji nie uwzględnić wniosku, jednakże w tym wypadku jego stanowisko winno być w odpowiedni sposób uzasadnione. Wynika to bowiem z faktu, że uznanie administracyjne nie może być utożsamiane z dowolnością po stronie organu, lecz winno znajdować odzwierciedlenie w okolicznościach konkretnej sprawy, a także wartościach chronionych i uznawanych w ramach obowiązującego porządku prawnego.

W kwestii ciężaru dowodowego, jeżeli chodzi o zaistnienie przesłanek umorzenia, zwłaszcza tych wynikających z regulacji rozporządzenia, zgodzić się należy z organem, że to wnioskodawca, domagający się przyznania mu ulgi w spłacie zaległości składkowych winien wskazać te okoliczności, które uzasadniają stwierdzenie, że wskazane w rozporządzeniu przesłanki zostały przez niego spełnione. To bowiem osoba występująca o umorzenie zaległości posiada najpełniejsze informacje o swojej sytuacji materialnej i osobistej i to ona wywodzi z nich korzystne dla siebie skutki prawne. W tym zakresie nie sposób jednak przyjąć, że takie rozłożenie ciężaru dowodowego w sprawie zwalnia organ z podejmowania jakichkolwiek aktywności w tym zakresie, zwłaszcza jeżeli chodzi o weryfikację i doprecyzowanie zgłaszanych przez stronę okoliczności. Postępowanie prowadzone przez ZUS w przedmiocie umorzenia zaległości składkowych prowadzone jest bowiem na podstawie przepisów K.p.a. i wobec tego podlega obowiązującym na jego gruncie regułom, wśród których naczelne miejsce zajmuje zasada prawdy materialnej, zobowiązująca organ do podjęcia działań w celu należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zebrania niezbędnego materiału dowodowego oraz jego właściwej oceny.

W niniejszej sprawie skarżący występując o umorzenie jego zaległości wobec ZUS powołał się na dwie przesłanki uprawniające do zastosowania tego rodzaju ulgi, wymienione w § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia, a mianowicie to, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych zarówno jego samego, jak i członków jego rodziny, a także że został pozbawiony możliwości uzyskania dochodu, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad członkiem rodziny. Takie sformułowanie wniosku oraz jego uzasadnienie nie zwalnia jednak organu od obowiązku rozpatrzenia zasadności umorzenia w kontekście wszystkich przesłanek umożliwiających podjęcie tego rodzaju rozstrzygnięcia, w tym także przesłanki rozstrzygnięcia, o której mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. nieściągalności zaległości.

Całkowita nieściągalność należności, umożliwiająca podjęcie rozstrzygnięcia o jej umorzeniu, jest pojęciem zdefiniowanym ustawowo, w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W tymże przepisie wyszczególnionych zostało 6 kryteriów świadczących o zaistnieniu nieściągalności, wśród których znalazły się miedzy innymi takie okoliczności jak: zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (pkt 3), stwierdzenie braku majątku przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego, z którego można prowadzić egzekucję (pkt 5), a także stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (pkt 6).

Organ w niniejszej sprawie stwierdził brak zaistnienia całkowitej nieściągalności zaległości powołując się jedynie na to, że prowadzone w stosunku do skarżącego postępowanie egzekucyjne nie zostało umorzone. W tym zakresie pominął jednak pozostałe okoliczności mogące świadczyć o tym fakcie. Wobec tego uznać należy, że takie stanowisko ZUS, co do niespełnienia przez skarżącego ustawowej przesłanki zwolnienia, jest przedwczesne, zwłaszcza wobec tego, że organ posiadał informacje zarówno, co do zaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, na co powołuje się w wydanych decyzjach, jak i stanu majątkowego skarżącego, który w prowadzonym postępowaniu składał odpowiednie oświadczenia w tym zakresie. Okoliczności te mogą zaś mieć wpływ na ocenę spełnienia przesłanki zaistnienia nieściągalności, dlatego też ich analiza jest konieczna. Tak więc w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ winien więc kompleksowo odnieść się do kwestii nieściągalności zaległości skarżącego, zwłaszcza w kontekście przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 3, pkt 5 i pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. pełnomocnik skarżącego przedłożyła kserokopię zawiadomienia o zakończeniu postepowania egzekucyjnego, jednakże na podstawie przedmiotowego dokumentu nie sposób jest stwierdzić ani daty zakończenia przedmiotowego postępowania, ani daty wystosowania zawiadomienia. W związku z tym nie sposób zarzucić organowi pominięcia tego rodzaju okoliczności, jednakże ponownie rozpatrując wniosek ZUS winien również ustosunkować się do tej kwestii.

W zakresie przesłanki związanej z koniecznością zaspokojenia potrzeb bytowych skarżącego i jego najbliższych, w kontekście obowiązku spłaty zaległości składkowych, ZUS podkreślił, że skarżący nie udokumentował ani wysokości dochodów uzyskiwanych z prac dorywczych, ani wartości pomocy materialnej od rodziny. Odnosząc się do tych kwestii zwrócić należy uwagę, że jednoznaczne określenie uzyskiwanych z wyżej wymienionych tytułów kwot, z samej istotny jest trudne, gdyż tego rodzaju przychody cechują się nieregularnością. Stąd też brak sprecyzowania ich wartości nie może być argumentem dyskwalifikującym przyjęcie spełnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Organ w omawianym zakresie zarzucił również, że skarżący nie podał dokładnej wysokości ponoszonych wydatków bytowych ani ich nie udokumentował, tymczasem w treści swojego oświadczenia wskazał on, że na utrzymanie miesięcznie wydaje 350 zł, gdyż pozostałych kosztów nie ponosi z braku środków. W ten sposób pośrednio więc określił wysokość uzyskiwanych dochodów, dlatego twierdzenia w tym zakresie, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie mogą stanowić podstawy wykluczenia spełnienia omawianej przesłanki zwolnienia.

Odmawiając uwzględnienia wniosku skarżącego ZUS zarzucił mu również to, że nie podał wysokości wsparcia, jakie uzyskuje jego rodzina z pomocy społecznej, nie negując samego faktu korzystania przez niego z tego rodzaju wsparcia. Ustosunkowując się do tej kwestii zaznaczyć jednak należy, że wobec istnienia jasnych i ustawowo sprecyzowanych kryteriów przyznawania wsparcia z pomocy społecznej, znajdujących odniesienie do sytuacji materialnej konkretnej rodziny, poddawanie w wątpliwość tego, że sytuacja rodziny skarżącego jest trudna, tylko w oparciu o nieprzedstawienie precyzyjnych wartości uzyskanej pomocy, nie może zasługiwać na akceptację. Przedmiotowe kryteria przyznawania wsparcia są bowiem ukształtowane na poziomie zabezpieczającym zaspokojenie minimalnych potrzeb bytowych rodzin, wobec czego rozpatrywanie tego rodzaju wsparcia w kontekście przysporzenia, umożliwiającego pozyskanie środków na spłatę zaległości, nie znajduje uzasadnienia.

W tym kontekście dodać też należy, że skoro organ widział potrzebę precyzyjnego ustalenia wartości uzyskiwanego przez rodzinę skarżącego wsparcia, mógł uzyskać tego rodzaju informacje, zwracając się bezpośrednio do niego samego lub też właściwego organu pomocy społecznej.

Ustosunkowując się ponownie do wniosku skarżącego organ rozważy więc zakres możliwości finansowych skarżącego, nie koncentrując się jedynie na środkach uzyskiwanych z pomocy społecznej, ale dokona kompleksowej oceny sytuacji bytowej jego rodziny. W tym zakresie poszerzy również swoje ustalenia o okoliczności związane z sytuacją majątkową i dochodową córki skarżącego, będącej właścicielka mieszkania, w którym cała rodzina zamieszkuje.

W zakresie pozostałych przesłanek z rozporządzenia stwierdzić należy, że słusznie organ uznał, iż w sytuacji skarżącego nie zachodzi okoliczność poniesienia przez niego strat materialnych, w następstwie klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Nie powołuje się bowiem na nią sam skarżący, a okoliczności tego rodzaju nie sposób stwierdzić na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów.

Co zaś się tyczy pozbawienia możliwości uzyskiwania przez skarżącego dochodu, wobec konieczności sprawowania opieki nad członkiem rodziny, to także w tym wypadku brak jest podstaw do przyjęcia zaistnienia tego rodzaju przesłanki. Skarżący nie wskazał bowiem na okoliczności, które mogłyby świadczyć o zaistnieniu tej przesłanki. W tym zaś zakresie zaznaczyć należy, że pozbawienia możliwości uzyskania dochodu, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad członkiem rodziny, prawodawca nie łączy z każdą postacią dolegliwości członka rodziny, ale jedynie taką, która przybierze tego rodzaju rozmiary, wobec których wnioskodawca będzie musiał podjąć osobistą opiekę, w efekcie czego utraci możliwość zarobkowania. Potrzeba roztoczenia osobistej opieki musi być także w należyty sposób udokumentowana, czego w niniejszej sprawie nie sposób jednak stwierdzić.

W kwestii omawianej przesłanki, na marginesie niniejszych rozważań zauważyć należy, że jeżeli chodzi o skutki związane ze stanem zdrowia zobowiązanego, uniemożliwiające uzyskiwanie dochodu, to organ bezpodstawnie rozróżnia świadczenie pracy w warunkach kierowniczego podporządkowania od prowadzenia działalności gospodarczej. Kryterium sformułowane w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie daje podstaw do takiego rozróżnienia, albowiem dolegliwości natury zdrowotnej mogą przybierać różnorakie formy, w tym także te, które nie są związane bezpośrednio z kondycją fizyczną wnioskodawcy.

Wobec powyższego, wszelkie rozważania w zakresie skorzystania z uznania administracyjnego są przedwczesne, jako że nie zostały poprzedzone prawidłowymi ustaleniami, co do spełnienia przez skarżącego przesłanek umorzenia zaległości składkowych.

W niniejszej sprawie wniosek o umorzenie zaległości dotyczy składek należnych na poszczególne miesiące, poczynając od 2006 r., tak więc, wobec tego, że wymagalność tych należności przypada na okres, który dzieli znaczny upływ czasu od daty rozpatrzenia wniosku o umorzenie wynikających z tego tytułu zaległości, w decyzji wydanej w sprawie z wniosku o umorzenie organ winien odnieść się również do kwestii ewentualnego przedawnienia zaległości.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję.

Na podstawie art. 250 P.p.s.a. i § 2 pkt 1 oraz § 4 i § 21 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715, zwane dalej rozporządzeniem) Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącej, w osobie radcy prawnego, wynagrodzenie za udzieloną z urzędu pomoc prawną, w wysokości 240 zł. Na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia, kwotę wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi powiększono o kwotę podatku od towarów i usług, liczonego według stawki podstawowej, w wysokości 55,20 zł.

Sąd, pomimo oświadczenia pełnomocnika, odnośnie nieposiadania statusu podatnika podatku od towarów i usług, przyznał wynagrodzenie za udzielenie pomocy prawnej z urzędu, powiększone o kwotę należnego od jego wysokości podatku od towarów i usług, albowiem, z uwagi na uregulowania rozporządzenia, a także przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 z późn. zm., zwanej dalej ustawa o podatku od towarów i usług), w szczególności art. 5, art. 15 ust. 1 ust. 2 i ust. 3 art. 113 tej ustawy, nie mógł przyznać wynagrodzenia bez uwzględnienia kwoty należnego podatku.

Radca prawny nieprowadzący działalności gospodarczej, podlegającej ujawnieniu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, świadcząc pomoc prawną z urzędu, uzyskuje przychód z działalności wykonywanej osobiście, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, która to działalność na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług stanowi działalność gospodarczą osoby fizycznej, podlegająca opodatkowaniu. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 tejże ustawy, działalnością gospodarczą jest między innymi działalność osób wykonujących wolne zawody. Wprawdzie, jak stanowi art. 15 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług, za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, jednakże zależność o której mowa w tym przepisie nie występuje pomiędzy sądem, ustanawiającym pełnomocnika z urzędu, a świadczącym pomoc prawną radcy prawnym.

W przypadku radcy prawnego świadczącego pomoc prawną z urzędu brak jest też możliwości zastosowania zwolnienia z art. 113 ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż z mocy ust. 13 pkt 1 pkt 2 przedmiotowego art. zwolnienia kwotowego nie stosuje się do usług prawniczych.

Tak więc zakwalifikowanie przychodu z tytułu świadczenia pomocy prawnej z urzędu przez radcę prawnego, jako przychodu z tytułu działalności wykonywanej osobiście, ma znaczenie jedynie na gruncie przepisów o podatku dochodowym i nie wpływa na to, że tego rodzaju działalność należy zakwalifikować jako wykonywanie działalności gospodarczej na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług, podlegające opodatkowaniu tym podatkiem. Tak więc każdy radca prawny wykonujący zawód winien się więc zarejestrować jako podatnik podatku od towarów i usług, dokumentować fakturami dostarczane usługi udzielania pomocy prawnej oraz składać odpowiednie deklaracje podatkowe.

Wobec powyższego Sąd nie ma możliwości przyznawania pełnomocnikowi świadczącemu pomoc prawną z urzędu wynagrodzenia, bez uwzględnienia należnego z tego tytułu podatku od towarów i usług.