Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 177/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17  ust. 1, art. 17  ust. 1b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: Art. 7, 77  par. 1, 80  i 107  par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

﻿Sygn. akt III SA/Kr 177/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2023 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 listopada 2022 r. sygn. akt SKO.NP/4115/370/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez B. P., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 23 listopada 2022 r., znak: SKO.NP/4115/370/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Ż. z dnia 13 października 2022 r., znak: [...], o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką Ł. K.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r., znak: [...], Burmistrz Ż. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Decyzją z dnia 3 marca 2022 r., znak: SKO.NP/4115/44/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Kolegium wskazało, że w trakcie ponownego rozpoznawania sprawy organ pierwszej instancji winien uzupełnić materiał dowodowy i ustalić czy skarżąca faktycznie nie podejmuje zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, w tym w gospodarstwie rolnym, w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. W tym celu organ winien wystąpić do KRUS oraz do właściwej placówki Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz wyjaśnić kwestie dotyczące ewentualnych decyzji związanych z gospodarstwem rolnym.

Decyzją z dnia 23 marca 2022 r., znak: [...], Burmistrz Ż. ponownie odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Decyzją z dnia 4 maja 2022 r,. znak: SKO.NP/4115/152/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tanowie uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Kolegium wskazało, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji winien uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2024 r. o sygn. akt K 38/13, oraz zbadać związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matka.

W dniu 23 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił sprzeciw skarżącej od ww. decyzji.

Decyzją z dnia 13 października 2022 r., znak: [...], Burmistrz Ż. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W uzasadnieniu tej decyzji organ podobnie jak poprzednio wskazał, że w przedmiotowym wypadku nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzależnia ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Dodał, że zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a przytoczony art. 17 ust. 1b ustawy w świetle skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 pozostaje obowiązującym przepisem prawa, który gminne organy właściwe realizujące świadczenie rodzinne mają obowiązek stosować. Nadto, organ opisał zdarzenia dotyczące aktywności zawodowej skarżącej, w tym kwestii dotyczących rezygnacji z pracy poza granicami Polski oraz zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Organ zauważył, że skarżąca uzupełniając materiał dowodowy, złożyła w dniu 5 października 2022 r. stosowne oświadczenia oraz przedłożyła ocenę pacjenta wg skali Barthel.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła skarżąca.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało treść przepisów art. 17 ust. 1 i 5 oraz ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

Wyjaśniło, że ww. wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W obecnej sytuacji prawnej nie jest więc dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny.

Zdaniem Kolegium stanowisko prawne organu pierwszej instancji, co do skutków omawianego wyroku Trybunału nie zasługuje na akceptację, ponieważ w świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że wiążą one wszystkich adresatów bez wyjątku, a zatem winny być przez nich respektowane.

Jednakże pomimo dokonania przez organ pomocy społecznej błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, według Kolegium decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bowiem bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez skarżącą, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Istotne w sprawie jest również to, że skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, że zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwia jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Organ wyjaśnił, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od spełnienia warunków wskazanych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W powołanym przepisie wyraźnie wskazano na konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osoby, o których mowa w pkt 1 - 4 w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. "Rezygnując z zatrudnienia" wnioskodawca musi celowo, intencjonalnie zaprzestać wykonywania pracy w formach prawem przewidzianych, z tytułu której otrzymuje wynagrodzenie. Z kolei "niepodejmowanie zatrudnienia" związane jest ze świadomą decyzją o nieubieganiu się o pracę, przy jednoczesnej, realnej możliwości jej wykonywania. Niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnacja z niego muszą być zaś bezpośrednio związane z koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy nad osobą niepełnosprawną. Nadto świadczenie pielęgnacyjne jest dedykowane dla osób w wieku produkcyjnym, które przez wzgląd na zaistniałe okoliczności życiowe - choroba bliskiej osoby - są zmuszone do zaprzestania pracy albo powstrzymania się od jej poszukiwania. Zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt l OSK 1549/19).

W niniejszej sprawie, skarżąca zwróciła się do OPS w Ż. z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej Do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w T. z dnia 22 maja 1990 r. nr [...] o zaliczeniu do pierwszej grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia na trwale.

Organ ustalił, że w 2017 r. skarżąca zrezygnowała z pracy zarobkowej

za granicą i wróciła do kraju, aby opiekować się matką (por. pismo z dnia 5 października 202 r.). Do czasu powrotu wymagająca opieki matką opiekował się syn skarżącej. Skarżąca jest właścicielem gospodarstwa rolnego, oświadczyła że jest rolnikiem, jednakże zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 12 grudnia 2017 r.

Organ dodał, że dowodem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego jest w świetle art. 17b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stosowne oświadczenie złożone przez rolnika pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Taka forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika.

W piśmie z dnia 5 października 2022 r. skarżąca oświadczyła, że od roku 2012 wydzierżawia gospodarstwo rolne o powierzchni 2,41 ha J. M. na dwa okresy 10 letnie. Z umowy dzierżawy z dnia 2 stycznia 2012 r. wynika, że po zakończeniu dzierżawy dzierżawca zobowiązany jest zwrócić nieruchomość wydzierżawiającemu w stanie nie pogorszonym. Okres na który przedmiotowa umowa dzierżawy została zawarta, upłynął w miesiącu styczniu 2022 r. W dniu 2 stycznia 2022 r. skarżąca zawarła kolejną umowę dzierżawy z J. M., na okres kolejnych 10 lat, z zastrzeżeniem prawa do odstąpienia od umowy.

Nadto ustalono, że decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Ubezpieczeń KRUS z dnia 14 marca 2022 r. znak: [...] stwierdzono ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz ubezpieczenia emerytalne - rentowego dla skarżącej oraz ustanie obowiązku opłacania składek za ww. osobę. Niniejsza decyzja została podjęta w związku z wydzierżawieniem gospodarstwa rolnego, co zostało udokumentowane przez Urząd Gminy w Ż. w dniu 10 marca 2022 r.

Z kolei na podstawie pisma p.o. Zastępcy Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 marca 2022 r., znak: [...] ustalono, że skarżąca nie figuruje w krajowym systemie ewidencji producentów.

Zdaniem Kolegium w przedmiotowym wypadku nie zaistniał związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżąca nie zrezygnowała bowiem z prowadzenia gospodarstwa rolnego; od 2012 r. nie wykonywała jedynie pracy o charakterze rolniczym - podjęła decyzję o jego wydzierżawieniu i ją zrealizowała (dowód: umowa dzierżawy z dnia 2 stycznia 2012 r.).

Nadto, z upływem obowiązywania pierwszej umowy dzierżawy spisała kolejną umowę w dniu 2 stycznia 2022 r. (dowód: umowa dzierżawy z dnia 2 stycznia 2022 r.) niejako kontynuując dzierżawę.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Kolegium stwierdziło, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w 2017 r. kiedy wróciła do Polski z zamiarem sprawowania opieki nad matką. Zdarzenia tego, zdaniem organu nie można jednak wiązać ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dacie 30 grudnia 2021 r. Po powrocie z za granicy skarżąca złożyła bowiem wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, który został przez organ pomocowy uwzględniony. Zasiłek ten skarżąca pobierała do października 2021 r.

Kolegium zauważyło nadto, że matka skarżącej jest osobą legitymującą się orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 22 maja 1990 r. zaliczającym ją do pierwszej grupy Inwalidów. Dlatego zdaniem Kolegium należało ocenić, czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, uniemożliwia skarżącej podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.

Organ ustalił, że skarżąca w godzinach porannych przeprowadza toaletę (myje twarz, ręce, resztę ciała), przebiera i zmienia pampersy, smaruje, oklepuje plecy spirytusem, ubiera. Następnie układa matkę w pozycji siedzącej i przenosi na fotel sanitarny, później na wózek inwalidzki i włącza inhalator na 15 minut. W dalszej kolejności przygotowuje śniadanie i podaje leki. Między godziną 9 - 12 w zależności od samopoczucia, pozostawia matkę na wózku inwalidzkim bądź kładzie do łóżka. W godzinach popołudniowych przygotowuje posiłek i go podaje wraz z lekami tj. między 14.30 - 15.00), kładzie matkę do łóżka. Następnie wykonuje czynności porządkowe, robi zakupy, reguluje płatności, załatwia sprawy urzędowe, realizuje recepty, załatwia sprawy medyczne. Około godziny 17.00 zmienia matce pampersy i podaje kolację. Wieczorem około godziny 20.00 przeprowadza toaletę, zmienia pampersa, kładzie do łóżka i podaje leki, smaruje, oklepuje, w razie potrzeby podaje inhalator.

W ramach przeprowadzonego w dniu 14 stycznia 2022 r. wywiadu wymienione zostały czynności opiekuńcze polegające na wykonywaniu czynności toaletowych, ubieraniu, podawaniu posiłków (matka samodzielnie je spożywa), przygotowaniu i podawaniu leków.

Nadto w aktach sprawy znajduje się karta oceny świadczeniobiorcy kierowanego do objęcia pielęgniarską opieką długoterminową domową wg skali Barthel sporządzona w dniu 8 listopada 2021 r., z której wynika, że pacjentka potrzebuje pomocy w krojeniu, smarowaniu - 5 pkt, przy przemieszczaniu się z łóżka na krzesło i z powrotem, siadanie potrzebuje większej pomocy fizycznej - 5 pkt, potrzebuje pomocy przy czynnościach osobistych, jest zależna przy korzystaniu z toalety, zależna przy kąpieli i myciu całego ciała, nie porusza się po powierzchniach płaskich, nie jest w stanie wchodzić i schodzić ze schodów, zależna przy ubieraniu i rozbieraniu, nie kontroluje czynności fizjologicznych - 0 pkt. Wynik przeprowadzonej kwalifikacji wyniósł - 10 pkt na 100 pkt możliwych do uzyskania.

Nadto skarżąca przedłożyła do akt:

- kartę konsultacji z dnia 26 sierpnia 2013 r. rozpoznanie - stan po udarze mózgu z niedowładem połowiczym, nadciśnienie, niewydolność układu krążenia,

- kartę informacyjną z dnia 24 stycznia 2017 r. - u niepełnosprawnej rozpoznano kurczowe porażenie połowiczne, niedowład kończyn dolnych, stan po dwukrotnym zawale prawej półkuli mózgu, niewydolność serca, utrwalone migotanie przedsionków, stan po implantacji sztucznej zastawki mitralnej z powodu stenozy lewego ujścia żylnego, stan po przebytym wstrząsie anafilaktycznym, infekcja dróg oddechowych w trakcie hospitalizacji,

- kartę informacyjną z dnia 24 sierpnia 2021 r. - rozpoznano złamanie przezkrętarzowe kości udowej lewej, złamanie końców dalszych obu kości przedramienia lewego,

- zaświadczenie lekarskie z dnia 5 października 2022 r. wydane przez Gminny Zakład Opieki Zdrowotnej - rozpoznano niewydolność serca, jaskrę, następstwa chorób naczyniowych mózgu, otępienie naczyniowe, przewlekłą chorobę niedokrwienną serca.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ przyjął, że ww. czynności opiekuńcze mają charakter typowych czynności codziennych. Czynności te, aczkolwiek zapewne konieczne, nie wymagają nieprzerwanej obecności osoby opiekuna.

Dodatkowym aspektem w sprawie, zdaniem Kolegium jawi się udział w opiece nad niepełnosprawną matką obok skarżącej jej rodzeństwa: siostra - przesyła co miesiąc 400 zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów związanych z datkami medycznymi, pielęgnacyjnymi, zakupem lekarstw; brat - ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie pracować w dłuższym wymiarze czasu. Wobec powyższego część obowiązków w ww. zakresie mogą przejąć syn i córka wymagającej opieki, na których również ciąży wobec matki obowiązek alimentacyjny, wynikający wprost z treści art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jak i obowiązek moralny. Pomoc chociażby w szczególnych sytuacjach mógłby świadczyć syn skarżącej, który sprawował opiekę nad wymagającą opieki pod nieobecność w kraju skarżącej, tj. do 2017 r. Nadto skarżąca powinna rozważyć możliwość zwrócenia się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie pomocy w postaci usług opiekuńczych. Taka pomoc mogłaby stanowić uzupełnienie opieki sprawowanej przez skarżąca, umożliwiając jej podjęcie zatrudnienia (wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1160/21, LEX nr 3328096).

W konsekwencji Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu. Skarżąca nie wykazała bowiem, że zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwiał jej w sposób zupełny podjęcie innej pracy zarobkowej. Czynności skarżącej związane z opieką nad matką, pomimo jej widocznej niepełnosprawności nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie pracy. Zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką, w świetle zasad doświadczenia życiowego jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy. Konkluzja taka wynika z analizy przedstawionej na wstępie historii zatrudnienia skarżącej, czynności wykonywanych podczas opieki nad matką, opisanych w wywiadzie środowiskowym z dnia 14 stycznia 2021 r. zadeklarowanych przez odwołującą się w oświadczeniach z dnia 21 marca 2022 r. oraz 5 października 2022 r. oraz przedłożonych do akt kart informacyjnych z leczenia szpitalnego oraz zaświadczeń lekarskich.

Nie kwestionując zatem złego stanu zdrowia matki skarżącej Kolegium podkreśliło, że, sama konieczność sprawowania opieki czy też wykonywanie czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. System świadczeń rodzinnych został bowiem tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Tymczasem zebrany materiał dowodowy jest w pełni wystarczający dla uznania, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką, a rezygnacją i niepodejmowaniem przez Nią zatrudnienia, nie istnieje związek przyczynowo -skutkowy.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

1) art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wystarczającego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i błędne ustalenie, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez skarżącą, a koniecznością stałej opieki nad matką, podczas gdy:

a) w oświadczeniu z dnia 5 października 2022 r. - którego treść nie została w żaden sposób zakwestionowana przez organ - skarżąca wyraźnie wskazała, że od 2017 r. specjalnie zrezygnowała z pracy zarobkowej podejmowanej za granicą i wróciła do kraju aby opiekować się matką i nie ma tu znaczenia, że skarżąca zrezygnowała z pracy zarobkowej w 2017 r. a wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożyła w 2021 r., jako że nie ma obowiązku składania wniosku w tym samym roku w którym zostały zrealizowane przesłanki jego przyznania, okoliczności pozwalające na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zachowały aktualność do dnia dzisiejszego, a nadto skarżąca do 2021 r. pobierała inne, mniej korzystne świadczenie;

b) w oświadczeniu z dnia 5 października 2022 r. - którego treść nie została w żaden sposób zakwestionowana przez organ - skarżąca wskazała, że wydzierżawią gospodarstwo rolne od 2012 r., a po powrocie do kraju w 2017 r., nie mogła podjąć się prowadzenia tegoż gospodarstwa rolnego, z uwagi na konieczność opieki nad matką, co w sposób oczywisty świadczy o niepodejmowaniu działalności rolniczej od czasu powrotu do kraju właśnie z uwagi na konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną; a co za tym idzie, już sam fakt powrotu do kraju w celu opieki nad matką, przy jednoczesnej rezygnacji z pracy za granicą oraz brak podjęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego, świadczy o istnieniu oczywistego i bezpośredniego związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez skarżącą, a koniecznością stałej opieki nad matką

2) 7 i 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wystarczającego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, i błędne ustalenie, że strona nie wykazała w dostateczny sposób, że zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwia jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia w innej pracy zarobkowej, podczas gdy:

a) w oświadczeniu z dnia 5 października 2022 r., którego treść nie została w żaden sposób zakwestionowana przez organ --skarżąca w sposób szczegółowy przestawiła czynności podejmowane codziennie w ramach opieki nad matką, z którego to zestawienia wynika w sposób jednoznaczny, że skarżąca podejmuje czynności opiekuńcze całodobowo i w sposób ciągły oraz nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej;

b) skarżąca przedłożyła szereg dokumentów, w tym kartę oceny świadczeniobiorcy kierowanego do objęcia pielęgniarską opieką długoterminową domową wg skali Barthel, z której wynika, że wynik przeprowadzonej kwalifikacji wynosi 10 pkt na 100 możliwych, przy czym wynik od O do 20 oznacza kwalifikowanie się do opieki długoterminowej ze względu stan bardzo ciężki pacjenta oraz taki wskaźnik Barthel informuje o całkowitym braku samodzielności i bezwarunkowej potrzebie kompleksowej opieki nad chorym, przy czym taką właśnie opiekę samodzielnie sprawuje skarżąca, a z zasada logiki i doświadczenia życiowego wynika, że osoba starsza, całkowicie niesamodzielna i po udarze wymaga całodobowej opieki, której nie może zapewnić osoba pracująca, jako że między innymi należy stosować praktykę przeciwodleżynową polegającą między innymi na tym, że pacjentowi powinno się zmieniać pozycję co dwie godziny, nie wspominając o konieczności regularnej zmiany pampersów oraz karmieniu i nawadnianiu kilka razy dziennie;

c) organ nie opiera powyższego wniosku na wnikliwej analizie materiału dowodowego przedłożonego przez skarżącą, lecz całkowicie bezrefleksyjnie powołuje się na nieprzystające do rzeczonego stanu faktycznego orzecznictwo wsa, pomijając w swojej argumentacji szczegółowe rozważania nad konkretnym stanem faktycznym występującym w przedmiotowej sprawie, nie wyjaśniając jak - zdaniem organu - można pogodzić opiekę nad matką skarżącej z pracą zarobkową - a wręcz posługuje się tak abstrakcyjnymi i oderwanymi od przedmiotowej sprawy porównaniami jak porównanie opieki nad matką skarżącej do opieki nad dzieckiem, które można rano nakarmić i ubrać a następnie odprowadzić do żłobka, celem podjęcia aktywności zawodowej przez opiekuna

d) to organ podejmuje działania zmierzające do wykazania, że strona nie spełnia wymogu formalnego do otrzymania wnioskowanego świadczenia, co oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji i to organ obowiązany jest do wykazania, że w przypadku danej osoby zakres wykonywanej opieki nie uprawniał do otrzymania przedmiotowego świadczenia, a ewentualne niejasności i występujące wątpliwości powinny być rozpoznawane na korzyść osoby ubiegającej się oświadczenie; a co za tym idzie, należało uznać, że skarżąca wykazała w dostateczny sposób, że zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwia jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia w innej pracy zarobkowej, a organ - prowadząc postępowanie dowodowe - nie ustalił ani jednej okoliczności faktycznej pozwalającej na przeciwną konstatację.

3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wystarczającego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, i błędne ustalenie, że syn i córka wymagającej opieki mogą również sprawować opiekę nad matką, jak również może to czynić syn skarżącej, podczas gdy:

a) organ w ogóle nie dokonał ustaleń faktycznych, które stanowiłyby podstawę powyższych wniosków, a zamiast tego dokonał arbitralnego i nieuzasadnionego ustalenia w powyższym zakresie;

b) siostra skarżącej czyni starania celem pomocy w opiece nad matką, w takim zakresie w jakim jest to możliwe, a to poprzez przesyłanie 400 zł miesięcznie, lecz z zasad doświadczenia życiowego wynika, że wskazana kwota ani nie może w pełni zaspokoić potrzeb niepełnosprawnej osoby ani, tym bardziej, nie może zastąpić świadczenia pielęgnacyjnego i zrekompensować utratę zarobków przez skarżącą, tym bardziej że siostra przebywa na stałe w USA, więc nie jest w stanie dołożyć osobistych starań celem pomocy w opiece;

c) brat skarżącej przebywa na stałe w USA oraz cierpi na wiele dolegliwości poważnie ograniczających jego możliwości zarobkowe, a nadto utrzymuje studiującą córkę i w związku z tym nie jest w stanie regularnie łożyć na utrzymanie matki;

d) obowiązek alimentacyjny skarżącej względem matki wyprzedza obowiązek alimentacyjny syna skarżącej, a co za tym idzie, organ powołuje się na możliwość uzyskiwania jego pomocy w sposób nieuprawniony, a nawet hipotetyczna możliwość uzyskiwania pomocy od syna skarżącej, nie powinna czynić przeszkody do uzyskania przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

a co za tym idzie, sam fakt posiadania rodzeństwa oraz syna przez skarżącą nie powinien wpływać na decyzje organu, tym bardziej że wspomniane osoby nie są w stanie podjąć się opieki nad wymagająca opieki w szerszym zakresie niż to czynią.

4) art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że skarżącej słusznie odmówiono prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, między innymi z tego względu, że syn i córka matki skarżącej mogą również sprawować opiekę nad matką, jak również może to czynić syn skarżącej, podczas gdy skarżąca spełnia wszelkie przesłanki konieczne do uzyskania tegoż świadczenia a ustawodawca nie przewidział wśród negatywnych przesłanek przyznania świadczenia, niemożliwości sprawowania opieki przez pozostałe rodzeństwo, co za tym idzie, świadczenie jest przyznawane temu kto wystąpi z wnioskiem i kto spełni przesłanki i nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci podopiecznej;

5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy decyzja nie odpowiada prawu i winna zostać uchylona.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym wobec wniosku pełnomocnika skarżącej, zawartego w skardze i postanowień art. 119 § 2 P.p.s.a.

Skarga nie zasługiwała jednak na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), w brzmieniu obowiązującym na datę zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Mając powyższe regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych na względzie nie ulega wątpliwości w niniejszej sprawie, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła osoba uprawniona – córka (skarżąca), a opieka sprawowana jest nad matką, legitymującą się orzeczeniem legitymującą się orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej Do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w T. z dnia 22 maja 1990 r. nr [...] o zaliczeniu do pierwszej grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia na trwale, co odpowiada znacznemu stopniowi niepełnosprawności.

Zauważyć należy, że wykładnia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna prowadzić do takiego rozumienia tego przepisu, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

W ocenie Sądu, zgodzić się więc należało ze stanowiskiem Kolegium, że błąd organu pierwszej instancji w wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który na tej podstawie odmówił przyznania żądanego przez skarżącą świadczenia, nie mógł przekreślić trafności i zasadności podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie podjęło, pomimo powyższego uchybienia w wykładni art. 17 ust. 1b ustawy organu pierwszej instancji, prawidłowe jednak rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Zasadnie bowiem uznało, podobnie jak i organ pierwszej instancji, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż brak jest związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją z pracy lub innego rodzaju zatrudnienia, przez skarżącą lub niepodejmowaniem pracy, czy innego rodzaju zatrudnienia, a koniecznością sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką.

Po pierwsze, prawidłowe jest stanowisko, że skoro wymagająca opieki matka skarżącej ma oprócz skarżącej jeszcze dwoje dzieci – syna i córkę - którzy co prawda przebywają na stałe w USA, mają własne życie rodzinne i zawodowe, opiekują się członkami własnych rodzin - to nie stanowi to obiektywnej przesłanki (przeszkody) uniemożliwiającej im sprawowanie opieki nad matką. Wskazać należy, że okoliczność pozostawania w zatrudnieniu nie oznacza, iż pozostałe rodzeństwo jest zwolnione z obowiązku alimentacyjnego wobec matki, o którym mowa w art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359, zwanej dalej w skrócie k.r.o.).

Stosownie do stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie np. w wyrokach z dnia 26 kwietnia 2021 r., sygn. III SA/Kr 1065/20, z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. III SA/Kr 1386/21 i III SA/Kr 1418/21, z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. III SA/Kr 1480/21, z dnia 29 marca 2022 r., sygn. III SA/Kr 1601/21, z dnia 3 czerwca 2022 r., sygn. III SA/Kr 372/22, z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. III SA/Kr 39/22 z dnia 13 września 2022 r., sygn. III SA/Kr 409/22, z dnia 14 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 731/22, z dnia 28 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 935/22 czy z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. III SA/Kr 1025/22, opubl. w CBOSA, w których Sąd wskazał, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad wymagającym opieki. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, również realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób, tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie do treści art. 129 § 2 k.r.o, krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża, co należy podkreślić, w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Zgodnie z art. 135 § 1 k.r.o., zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z kolei stosownie do § 2 tego przepisu, wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej, może, ale nie musi, polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych, polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania uprawnionego. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 k.r.o., osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania, będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w tej samej kolejności, byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, by pozostałe rodzeństwo z obiektywnych przyczyn, a więc niezależnych od ich woli, nie byli w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Fakt przebywania rodzeństwa poza granicami kraju nie zwalnia je z tego obowiązku. Pomoc ta nie musi polegać na osobistych czynnościach, lecz może polegać na pomocy finansowej. Sama skarżąca przyznaje, że siostra przesyła 400 zł miesięcznie, lecz jak wskazała - z zasad doświadczenia życiowego wynika, że kwota ta ani nie może w pełni zaspokoić potrzeb niepełnosprawnej osoby ani, tym bardziej, nie może zastąpić świadczenia pielęgnacyjnego i zrekompensować utratę zarobków przez skarżącą. Brat natomiast nie jest w stanie wspomóc ją finansowo z uwagi na dolegliwości, studiującą córkę i utrzymanie rodziny. Brak jest jednakże w aktach takich dokumentów, z których wynikałyby okoliczności wskazujące na niemożność udzielenia przez brata i siostrę skarżącej pomocy finansowej w wysokości nie powodującej uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny, a stanowiącej adekwatną kwotę pieniędzy niezbędnych do opieki nad matką, ani że skarżąca nie jest w stanie takich środków finansowych uzyskać pomimo podjętych stosownych działań. Praca co do zasady nie jest obiektywną przeszkodą w sprawowaniu opieki, gdyż pomoc pozostałych osób zobowiązanych o alimentacji może przybrać formę właśnie współfinansowania koniecznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Zwrócić bowiem należy uwagę, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, ponieważ to na rodzinie ciąży obowiązek opieki, zwłaszcza nad niepełnosprawnym jej członkiem. Sąd zdaje sobie sprawę z trudności związanych ze stanem zdrowia matki skarżącej, zwłaszcza że jak wynika z akt jest osobą schorowaną, po udarze mózgu z niedowładem połowiczym, choruje na nadciśnienie tętnicze, cierpi na niewydolność układu krążenia, rozpoznano u niej kurczowe porażenie połowiczne, niedowład kończyn dolnych, stan po dwukrotnym zawale prawej półkuli mózgu, niewydolność serca, przewlekłą chorobę niedokrwienną serca, utrwalone migotanie przedsionków, następstwa chorób naczyniowych mózgu, jaskrę, stan po implantacji sztucznej zastawki mitralnej z powodu stenozy lewego ujścia żylnego, stan po przebytym wstrząsie anafilaktycznym, a jak wynika z karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 24 sierpnia 2021 r. - rozpoznano u niej złamanie przezkrętarzowe kości udowej lewej, złamanie końców dalszych obu kości przedramienia lewego.

Niemniej jednak zasadne jest stanowisko Kolegium, że w przypadku kilku osób zobowiązanych do alimentacji, a tak jest, jak już wskazano w tej sprawie, możliwe jest takie podzielenie się obowiązkami, żeby każda z osób zobowiązanych do alimentacji wobec niepełnosprawnej matki mogła po pierwsze, odpowiednio do sytuacji podjąć, czy też utrzymać, jak w tym wypadku swoje zatrudnienie poza granicami kraju. Co do zasady praca zawodowa brata i siostry skarżącej nie mogły być więc uznane za obiektywną przeszkodę w wywiązaniu się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego wobec matki, gdyż jak już podkreślono, jego realizacja nie musi polegać na osobistych staraniach. Przebywanie za granicą jest jedynie przeszkodą osobistej pomocy rodzeństwa w sprawowaniu opieki nad matką, ale realizacja ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego wobec matki może polegać na finansowaniu usług opiekuńczych, stosownie do indywidualnych możliwości. Stosownie bowiem do treści art. 129 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jak słusznie podniosło Kolegium, krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Nie sposób również pominąć w tej ocenie istnienia związku przyczynowo – skutkowego okoliczności rezygnacji skarżącej z pracy w gospodarstwie rolnym w związku z koniecznością opieki nad matką.

Zwrócić należy uwagę na uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 5/12), w której wskazano, że rolnik przy właściwej organizacji pracy, może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną.

Podkreślić należy, że system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo skutkowy.

Skoro skarżąca, jak ustalono, przed sprawowaniem osobistej opieki nad matką zajmowała się prowadzeniem gospodarstwa rolnego i przed sprawowaniem tej opieki od 2012 r. wydzierżawiła to gospodarstwo rolne (dowód: umowa dzierżawy z dnia 2 stycznia 2012 r.) i dalej z upływem obowiązywania pierwszej umowy dzierżawy spisała kolejną umowę dzierżawy w dniu 2 stycznia 2022 r. (dowód: umowa dzierżawy z dnia 2 stycznia 2022 r.) kontynuując dzierżawę gospodarstwa rolnego, to nie można było uznać inaczej, iż złożone przez nią oświadczenie o rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego nie jest wiarygodne i skuteczne. Po pierwsze, nie można bowiem zaprzestać pracy w gospodarstwie rolnym w związku koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w sytuacji, gdy już wcześniej przed złożeniem tego oświadczenia do tego doszło. Oddanie bowiem gospodarstwa rolnego w dzierżawę powoduje to, że jego właściciel ma ograniczone możliwości podejmowania decyzji dotyczących prowadzenia działalności w tym gospodarstwie. Prowadzenie gospodarstwa leży wówczas w gestii dzierżawcy co potwierdza domniemanie z art. 38 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2023 r., poz. 208 ze zm.). Nie można więc zrezygnować z pracy, której się już nie prowadzi. Po drugie, z pola widzenia nie można także tracić okoliczności, ze oświadczenie to złożone było na poczet wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, który został przez organ pomocowy uwzględniony, a zasiłek ten skarżąca pobierała do października 2021 r. Nawet jeżeli by uznać, że oświadczeniem, które powinno być brane pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek do przyznania skarżącej prawa do żądanego świadczenia w niniejszym postepowaniu, jest oświadczenie skarżącej o zaprzestaniu z pracy w gospodarstwie rolnym z dnia 30 grudnia 2021 r., to ja już Sąd wskazał do zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym już doszło. W ocenie Sądu nie można takiego stanu rzeczy podciągnąć i stwierdzić, że skarżąca nie podejmuje pracy w tym gospodarstwie, jak podnosi pełnomocnik skarżącej w skardze stawiając organom zarzut niewłaściwej oceny w tym zakresie spełnienia się tej przesłanki. Zarówno bowiem rezygnacja z pracy zarobkowej, jak i jej niepodejmowania w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym są wynikiem procesu decyzyjnego danej osoby. Skoro miałoby być to niepodejmowanie pracy zarobkowej, to niecelowym i nielogicznym byłoby wówczas składanie oświadczenia o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym.

W konsekwencji powyższych rozważań, prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że okoliczności stanu faktycznego i prawnego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Podkreślić należy, że pomimo niekwestionowanego złego stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności pomocy przez córkę (do czego jest zobowiązana zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), samo sprawowanie opieki, jak wyżej podkreślono, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ww. ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego stan zdrowia matki nie jest więc taki, że wyklucza całkowicie podjęcie przez skarżącą pracy w gospodarstwie rolnym zwłaszcza, że jak Sąd podkreślił, rolnik przy właściwej organizacji pracy, może nie tylko osobiście prowadzić gospodarstwo rolne, ale może nim jedynie zarządzać i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną osobą. Specyfika pracy w gospodarstwie rolnym pozwala bowiem jej zaplanowanie i dostosowanie rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wobec tego nawet dysfunkcje matki w poruszaniu się związane z niedowładem kończyn dolnych, schorzenia układu krążeniowego, nie mogły przemawiać za uznaniem, że niemożliwa jest jakakolwiek praca zawodowa skarżącej, zaś złamania kości udowej, czy przedramienia są stanami przejściowymi. Część czynności opiekuńczych to, jak trafnie oceniły organy, czynności dnia codziennego, wykonywane i związane z prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego, a nie tego rodzaju, że wymuszające rezygnację, czy tez niepodejmowanie pracy zarobkowej.

Biorąc pod uwagę powyższe nie można zatem postawić skutecznie organom orzekającym zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wobec tego za prawidłową należało uznać ocenę Kolegium w kontekście istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy w gospodarstwie rolnym, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Nie można również, zdaniem Sądu, zarzucić skutecznie organom orzekającym naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 7 i 77 § 1, 80 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775) poprzez brak wystarczającego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i poczynienie błędnych ustaleń istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności i dokonania niewłaściwej oceny istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności.

Mając powyższe na uwadze, wbrew twierdzeniom skargi, Kolegium władne było więc, w ocenie Sądu, do skorzystania z przyznanych mu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. kompetencji utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji, który podjął prawidłowe rozstrzygnięcie. W tym zakresie Kolegium nie naruszyło art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz.1634), orzekł, jak w sentencji wyroku.