Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 2162/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 6, art. 184 w zw. z art. 182 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.K. i P.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lipca 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wa 259/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi J.K. i P.T. na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rozwoju i Technologii postępowania w sprawie rozpatrzenia odwołania postanawia: oddalić skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) postanowieniem z 3 lipca 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wa 259/24, odrzucił skargę J.K. i P.T. (dalej: skarżący) na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 21 października 2022 r., znak: SPN.II.7534.2.2018.ML wywłaszczającej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości pod drogę publiczną.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyli skarżący, zastępowani przez adwokata, zaskarżając powyższe rozstrzygnięcie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie prawa procesowego, tj.:

1. art. 133 § 1 ustawy z dnia 11 maja 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez wadliwe ustalenia na podstawia akt sprawy, że skarga w niniejszej sprawie została złożona po zakończeniu postępowania administracyjnego, mimo że została ona nadana przesyłką poleconą w dniu 22 kwietnia 2024 r., tj. w dniu, w którym następnie doręczono stronie skarżącej decyzję organu;

2. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. przez jego wadliwe zastosowanie, wskutek błędnego uznania, że okoliczność wydania w dniu 17 kwietnia 2024 r. przez organ rozpoznający sprawę, tj. Ministra Rozwoju i Technologii, decyzji kończącej postępowanie w sprawie skutkuje niedopuszczalnością złożenia skargi na bezczynność i przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez ww. organ w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., mimo iż skarga ta została złożona w dniu 22 kwietnia 2024 r., a więc w dniu doręczenia ww. decyzji (tym samym w dniu wejścia ww. decyzji do obrotu prawnego), co doprowadziło do błędnego odrzucenia skargi złożonej w niniejszej sprawie mimo braku ku temu usprawiedliwionych podstaw normatywnych.

W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, o ile nie zostanie złożony spis kosztów.

Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności odnosząc się do wniosku strony o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie należy podkreślić, że zgodnie z art. 182 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi tego rodzaju postanowienie, a Sąd nie jest związany w tym zakresie wnioskiem strony, uwzględniając zasadę szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania (art. 7 p.p.s.a.), ponadto z uwagi na występujący w sprawie jedynie problem prawny, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że złożona po zakończeniu postępowania administracyjnego skarga do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Prawidłowo rozstrzygnięcie to zostało oparte na wiążącej w przedmiotowej sprawie uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21, zgodnie z którą skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

W uzasadnieniu przywołanej uchwały wskazano m.in., że "badanie przez sąd administracyjny dopuszczalności skargi polega w pierwszej kolejności na ocenie, czy istnieje jej przedmiot należący do zakresu kognicji sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 i 3 oraz art. 5 p.p.s.a. Badaniu sądu podlega więc na wstępie istnienie przedmiotowej przesłanki zaskarżenia (dopuszczalności skargi w zakresie przedmiotowym), tzn. określenia czy na zaskarżoną formę działalności administracji publicznej lub jej zaniechania (bezczynności, przewlekłego prowadzenia postępowania) przysługuje skarga objęta zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 i 3 i art. 5 p.p.s.a. Jeżeli bowiem przewlekle prowadzone postępowanie uległo zakończeniu przed wniesieniem skargi, to zachodzi jej niedopuszczalność z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), skoro przestaje istnieć przedmiot kontroli sądu administracyjnego. W takim przypadku prowadzenie kontroli sądowoadministracyjnej staje się niedopuszczalne, bo nie ma czego kontrolować (por. T. Woś, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 6, art. 58, Warszawa 2016 s. 528). Ustalenie natomiast przez sąd, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność skargi z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia, czyni bezprzedmiotowym badanie przez sąd warunków formalnych dopuszczalności wniesienia skargi, tj. ewentualnego faktu wyczerpania przez skarżącego środków zaskarżenia - wymogu przewidzianego w art. 52 § 1, czy też w art. 53 § 2b p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z: 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 136/21, 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1751/19; 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1752/19; wyrok NSA z 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 973/19)". Skarga ta jest bowiem niedopuszczalna z powodu braku przedmiotu zaskarżenia. Rozpatrzenie sprawy przez organ przed wniesieniem skargi powoduje, że zarzucana w skardze przewlekłość tego postępowania przestaje realnie istnieć; ustaje ona jako okoliczność faktyczna i tym samym nie może stanowić przedmiotu skargi, jako zdarzenie przeszłe nieistniejące w dniu jej wniesienia. Przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, jakim jest przeciwdziałanie opieszałości organu w rozstrzygnięciu sprawy, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwie ocenił, że w momencie wniesienia skargi nie występował zarzucany skargą stan przewlekłości postępowania, bowiem Minister Rozwoju i Technologii wskutek rozpoznania odwołania skarżących 17 kwietnia 2024 r. wydał decyzję. Niewątpliwe zatem - w kontekście powyższej uchwały z 7 marca 2022 r. - brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania takiej skargi przez sąd administracyjny. W dniu składania skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania istniała bowiem decyzja rozstrzygająca w przedmiocie odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 21 października 2022 r., znak: SPN.II.7534.2.2018.ML, która została skutecznie doręczona stronie.

Z tych też względów nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył również art. 133 § 1 p.p.s.a. Niewątpliwie zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie akt sprawy. Zauważyć należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uznał, że przedmiotowa skarga została złożona po zakończeniu postępowania administracyjnego. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. uchwale "przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie. Za rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji należy przy tym uznać nie tyle samo wydanie aktu administracyjnego, ale jego uzewnętrznienie wobec stron postępowania w postaci jego doręczenia stronom ze skutkiem prawnym ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego. Samo wydanie aktu przez organ jest bowiem czynnością techniczną, która nabiera doniosłości prawnej w postaci rozstrzygnięcia sprawy dopiero w chwili, gdy zostanie skutecznie oświadczona stronom postępowania, jako kończąca tok postępowania".

W przedmiotowej sprawie decyzja organu drugiej instancji z 17 kwietnia 2024 r. została doręczona skarżącym 22 kwietnia 2024 r., a zatem zgodnie z powyższym to w tym dniu nastąpiło rozstrzygnięcie sprawy przez organ, a tym samym doszło do ostatecznego zakończenia postępowania. Nadanie zaś skargi na przewlekłość postępowania w dniu, w którym doszło do jego zakończenia, skutkować musiało uznaniem jej za niedopuszczalną, bowiem przestał istnieć przedmiot kontroli sądu administracyjnego, o czym było powyżej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.