Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 21/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Transport
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 247 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2024 r. sprawy ze skargi UAB A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 25 października 2023 r., nr 2001-IOD.6181.1.2023 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 25 października 2023 r. nr 2001-IOD.6181.1.2023 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, po rozpatrzeniu odwołania UAB A. (dalej: "skarżąca", "spółka" bądź "przewoźnik") od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 17 sierpnia 2023 r., nr 2001-10A.6181.2.2023, odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z dnia 6 marca 2023 r., nr 318000-COC3.48.343.2022.MZ, w przedmiocie nałożenia na spółkę kary pieniężnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 21 lipca 2022 r. T. S., działając w imieniu spółki, przesłał do rejestru monitorowania przewozów zgłoszenie, któremu system nadal numer referencyjny [...] i zgodnie z którym skarżąca dokonywała przewozu towarów zaklasyfikowanych do pozycji CN 1509 w ilości 21.100 kg, z Hiszpanii na Białoruś, tranzytem przez terytorium Polski.

Tego samego dnia, po zakończeniu rejestracji zgłoszenia do systemu monitorowania przewozów drogowych wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia [...], NPUCS wezwał przewoźnika do przedstawienia środka transportu [...] wraz z towarem w Oddziale Celnym w Suwałkach w celu przeprowadzenia kontroli. Powyższej czynności przewoźnik nie wykonał, pomimo pouczenia go w wezwaniu oraz o obowiązku powiadomienia organu o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru oraz grożących karach administracyjnych w przypadku niewykonania obowiązku stawienia się do kontroli. Informacje te zostały podane w języku polskim, angielskim i rosyjskim.

Powyższe okoliczności były podstawą wszczęcia przez NPUCS postępowania. Jako dowód w sprawie organ pierwszej instancji dopuścił protokół z 30 sierpnia 2022 r. wraz z dokumentami zgromadzonymi w toku postępowania.

Następnie NPUCS pismem z 2 grudnia 2022 r. wystąpił do przewoźnika o udzielenie wyjaśnień co było powodem nieprzedstawienia środka transportu, objętego ww. zgłoszeniem. Dodatkowo organ wystąpił o przesłanie dokumentów związanych z realizacją transportu, w szczególności CMR oraz dokumentów dotyczących przewożonego towaru m.in. jego specyfikacji. Wezwanie zostało doręczone spółce w dniu 16 grudnia 2022 r. Na wezwanie nie udzielono odpowiedzi. Naczelnik skierował więc do przewoźnika kolejne pismo - postanowienie o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, wydane na podstawie art. 200 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej: "o.p."), które zostało doręczone stronie w trybie doręczenia zastępczego, na podstawie art. 150 § 3 o.p.

W toku prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania, z uwagi na brak kontaktu ze skarżącą, nie udało się więc uzyskać informacji o specyfikacji przewożonego towaru, objętego ww. zgłoszeniem. Naczelnik nie miał wiedzy, że przewożony towar podlega wyłączeniu z obowiązku monitorowania na gruncie ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 104 ze zm., dalej jako: "ustawa SENT"), w oparciu o art. § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 898, dalej: "rozporządzenie"). Zatem uznano, że brak przedstawienia przez spółkę dokumentów związanych z realizacją transportu powodował, że organ nie dysponował wiedzą, poza nazwą towaru i klasyfikacją CN, o masie brutto, czy objętości przewożonych jednostkowych opakowań.

Mając powyższe na uwadze Naczelnik, decyzją z 6 marca 2023 r. o nr 318000-COC3.48.343.2022.NW nałożył na spółkę karę pieniężną w łącznej kwocie 30.000 zł, z tytułu naruszenia art. 10a ust. 1 i art. 12a ust. 3 ustawy SENT. Podstawą nałożenia kary było naruszenie polegające na: (1) nieprzedstawieniu na wezwanie Naczelnika Podlaskiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem [...] w Oddziale Celnym w Suwałkach, (2) niezapewnienie przez przewoźnika w trakcie trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem [...] przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.

Decyzja została doręczona spółce w dniu 15 marca 2023 r. Skarżąca nie złożyła odwołania, w związku z czym, zgodnie z art. 128 o.p., decyzja stała się ostateczna.

W dniu 21 czerwca 2023 r. spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika, wskazując na przesłankę, wynikającą z 247 § 1 pkt 3 o.p., tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Powołując się na § 1 pkt 1 oraz § 3 rozporządzenia wskazała, że objęcie monitorowaniem przewożonego towaru nie było w ogóle obowiązkowe, co prowadzi do wniosku, iż przedstawienie środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT w Oddziale Celnym oraz przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem również nie było obowiązkowe. W ocenie spółki wymierzenie kar za te naruszenia stało się zatem bezprzedmiotowe.

DIAS, po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia 17 sierpnia 2023 r., odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji ostatecznej.

Po rozpoznaniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia 25 sierpnia 2023 r. DIAS stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej NPUCS z 6 marca 2023 r. W ocenie organu odwoławczego, z uwagi na brak kontaktu ze spółką, Naczelnik nie powziął informacji o specyfikacji towaru. Nie miał wiedzy, że przewożony towar podlega wyłączeniu z obowiązku monitorowania na gruncie ustawy SENT, w oparciu o art. § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. W ocenie organu, okoliczności faktyczne sprawy wynikające ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie dawały podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej

Nie godząc się ze stanowiskiem organu odwoławczego, spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając ww. decyzję w całości zarzuciła naruszenie:

1. art. 247 § 1 pkt 3 o.p. poprzez jego niezastosowanie, chociaż decyzja Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z dnia 6 marca 2023 r., znak: 318000.COC3.48.343.2022.MZ została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj.: naruszeniem art. 10a ust. 1 ustawy SENT oraz § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia,

2. art. 247 § 1 pkt 3 o.p. poprzez jego niezastosowanie, chociaż decyzja Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z dnia 6 marca 2023 r., znak: 318000.COC3.48.343.2022.MZ została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj.: z naruszeniem art. 22 ust. 1 pkt 3 oraz art. 22 ust. 2 ustawy SENT,

3. art. 247 § 1 pkt 3 o.p. poprzez jego niezastosowanie, mimo że wydanie przez Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z decyzji dnia 6 marca 2023 r., znak: 318000.COC3.48.343.2022.MZ nastąpiło wyłącznie w oparciu o dane zawarte w zgłoszeniu przewozu towarów w rejestrze SENT, sporządzonym przez pana T. S.,

4. art. 247 § 1 pkt 3 o.p. poprzez jego niezastosowanie, tj. poprzez nieuwzględnienie okoliczności przeprowadzenia postępowania administracyjnego przez Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku w języku polskim mimo nieznajomości języka polskiego przez stronę postępowania, będącą spółką prawa litewskiego, czego skutkiem było naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz zasady zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu,

5. art. 247 § 1 pkt 3 o.p. poprzez jego niezastosowanie, tj. poprzez niezebranie przez Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i pominięcie stanowiska wraz z dowodami skarżącej przedstawionego w odwołaniu z dnia 5 września 2023 r., uzasadniającymi wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej przez Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z rażącym naruszeniem prawa.

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji DIAS z dnia 25 października 2023 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia 17 sierpnia 2023 r. i stwierdzenie nieważności wydanej przez Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego decyzji z dnia 6 marca 2023 r., ewentualnie - o uchylenie zaskarżonych decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny legalności w niniejszej sprawie jest opisana powyżej decyzja DIAS w Białymstoku, którą utrzymano w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej NPUCS nakładającą na spółkę karę pieniężną w łącznej wysokości 30.000 zł. Kara ta została nałożona za niewywiązywanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 12a ustawy SENT, czyli nieprzedstawienie środka transportu do kontroli oraz niezapewnienie przez przewoźnika w trakcie trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem [...] przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem (art. 10a ust. 1 ustawy SENT).

Zarzuty skargi koncentrują się wokół przekonania skarżącej o wydaniu kwestionowanej decyzji NPUCS z rażącym naruszeniem prawa, która to okoliczność, w ocenie skarżącej spółki, skutkować powinna stwierdzeniem jej nieważności w świetle art. 247 § 1 pkt 3 o.p. Zdaniem spółki z obowiązujących przepisów, w szczególności § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wynika, że sporny przewóz powinien zostać objęty zwolnieniem z obowiązku wynikającego z § 1 pkt 1 rozporządzenia, gdyż przepisu tego nie stosuje się do towarów przewożonych w opakowaniach jednostkowych, których masa brutto nie przekracza 26 kg lub objętość nie przekracza 26 litrów. Skarżąca wyjaśniła, że zgodnie z dokumentami przewozowymi, oliwa była przewożona w skrzynkach, w których zapakowano 12 litrowych butelek oliwy oraz skrzynkach, w których zapakowano 12 półlitrowych butelek oliwy. Jednostkowe opakowanie przewożonego towaru nie przekraczało 26 kg ani 26 litrów. Skrzynka z litrowymi butelkami oliwy ważyły 16,44 kg, a z półlitrowymi 8,77 kg. Dowodem na powyższe okoliczności są listy CMR znajdujące się w aktach sprawy. Wobec powyższego, w ocenie spółki należy uznać, że objęcie monitorowaniem przewożonego towaru nie było w ogóle obowiązkowe, co prowadzi do wniosku, iż przedstawienie środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT w Oddziale Celnym oraz przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem również nie było obowiązkowe. W związku z powyższym nie doszło do naruszenia art. 10a ust. 1 oraz 12a ust. 3 ustawy SENT, a co za tym idzie – nałożona na spółkę kara pieniężna nie miała uzasadnienia.

Rozstrzygnięcie sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy nałożenie na spółkę kary pieniężnej w łącznej kwocie 30.000 zł, stanowiło rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 o.p.

W ocenie sądu, na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi negatywnej.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że z uwagi na występujące często w praktyce błędne wyobrażenie stron postępowania o możliwości wykorzystania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jako instrumentu prawnego do kolejnego rozpatrzenia sprawy (w szczególności gdy strona z różnych przyczyn nie skorzystała z możliwości wniesienia odwołania, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie) w orzecznictwie w sposób zdecydowany podkreśla się różnice między istotą postępowania nadzorczego i zwykłego. Przede wszystkim podnosi się, że instytucja stwierdzenia nieważności nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. W tej kwestii wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny i np. w wyroku z 2 grudnia 2016 r. (II FSK 3109/14, LEX nr 2175721) wyjaśnił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzje, których wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, obarczone są wadami, których enumeratywny wykaz określają przepisy art. 247 § 1 o.p., czy te wady nie występują. Postępowania o stwierdzenie nieważności żadną uzasadnioną miarą nie można, nawet faktycznie, utożsamiać z ponowieniem postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji, która stała się ostateczna. (...) W postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie odtwarza się stanu faktycznego przyjętego w decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Taka praktyka stanowiłaby naruszenie zasady dwuinstancyjności, wynikającej z art. 127 (por. wyroki NSA: z 21 października 2015 r., I FSK 1106/14, LEX nr 1985344; z 12 sierpnia 2016 r., II GSK 364/15, LEX nr 2142280; z 5 października 2017 r., II FSK 1286/17, LEX nr 2390446; z 14 lutego 2018 r., I FSK 1908/17, LEX nr 2474200; z 22 sierpnia 2018 r., II FSK 1925/16, LEX nr 2563866; z 12 sierpnia 2021 r., I FSK 653/18, LEX nr 3248684; z 6 października 2021 r., III FSK 119/21, LEX nr 3246874; wyrok WSA w Poznaniu z 16 lutego 2016 r., I SA/Po 1583/15, LEX nr 2013776). Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania zwykłego. Merytoryczne rozpoznanie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej polega na zbadaniu, czy zachodzi przynajmniej jedna z ośmiu podstaw wymienionych w art. 247 § 1 o.p. Wystąpienie jednej z takich kwalifikowanych podstaw, przy braku przesłanki negatywnej, obliguje organ do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Przepis art. 247 § 1 o.p. ma bowiem charakter związany i nie pozostawia organowi prawa do wyboru rozstrzygnięcia, jeśli spełnione są warunki pozytywne, a nie ma przeszkód prawnych, wskazanych w § 2. Swoboda organu (tzw. luz decyzyjny) przy prowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ograniczona jest do interpretowania pojęć niedookreślonych, zawartych w poszczególnych punktach § 1, przede wszystkim w odniesieniu do przypadku rażącego naruszenia prawa (pkt 3).

Powyższe wskazuje, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od reguły poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, która rozstrzyga o prawach strony. Regułę trwałości decyzji uzasadniają konstytucyjne zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa. Wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego może nastąpić jedynie w konkretnych sytuacjach przewidzianych w ustawach, w tym m.in. w art. 247 § 1 pkt 3 o.p., tj. w sytuacji jej wydania z rażącym naruszeniem prawa. Z uwagi na użycie w tym przepisie niedookreślonego pojęcia rażącego naruszenia prawa jego stosowanie daje organom podatkowym, w porównaniu z innymi podstawami stwierdzania nieważności, pewien luz decyzyjny, który podlega kontroli sądów administracyjnych. Podkreśla się przy tym, że mimo iż brak jest uniwersalnych kryteriów stwierdzania na tej podstawie nieważności, to panuje zgoda co do tego, że organy nie działają w takich przypadkach na zasadzie uznania administracyjnego. Stwierdzenie bowiem, że naruszenie prawa ma cechę rażącego, obliguje je do wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji ostatecznej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 stycznia 2015 r., III SA/Gl 1214/14, LEX nr 1678688).

W orzecznictwie sądowym utrwaliło się stanowisko, że rażące naruszenie prawa to takie kwalifikowane naruszenie normy prawnej (konkretnego przepisu prawa), które występuje wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność między treścią przepisu a rozstrzygnięciem zawartym w decyzji, przy czym istnienie tej sprzeczności da się ustalić przez proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu (por. wyroki NSA: z 11 października 2016 r., I FSK 516/15, LEX nr 2167764; z 25 lutego 2016 r., II FSK 3902/13, LEX nr 2036699; z 16 listopada 2021 r., III FSK 360/21, LEX nr 3278795; wyrok WSA w Łodzi z 13 listopada 2015 r., I SA/Łd 559/14, LEX nr 1944713). Przy ocenie, czy wystąpiło rażące naruszenie prawa, podkreśla się również, że nie tylko orzeczenie wydane przez organ musi w sposób ewidentny odbiegać od mającej zastosowanie w sprawie normy prawnej, lecz także wykładnia tej normy nie może nasuwać wątpliwości. Nie można natomiast mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdy na gruncie danego przepisu możliwy jest wybór różnych jego interpretacji, z których każda da się uzasadnić z jednakową mocą (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 27 października 2016 r., I SA/Go 258/16, LEX nr 2150642; wyrok NSA z 14 marca 2018 r., II GSK 4710/16, LEX nr 2480763). Niejednolite rozumienie normy prawnej i rozbieżności w jej wykładni wykluczają możliwość uznania aktu za rażąco naruszający prawo, z uwagi na brak oczywistości takiego naruszenia (por. wyroki NSA: z 18 lutego 2011 r., II FSK 1822/09, LEX nr 992225; z 14 marca 2018 r., II GSK 4710/16, LEX nr 2480763). W orzecznictwie podnosi się niekiedy, że do stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa powinno dochodzić, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (wyrok NSA w Warszawie z 7 czerwca 2001 r., III SA 907/00, LEX nr 59736; wyrok WSA w Gdańsku z 28 czerwca 2016 r., I SA/Gd 462/16, LEX nr 2090641).

Obrazowo pisze B. Gruszczyński ([w:] S. Babiarz [i in.], Ordynacja podatkowa..., s. 1045), że "nie każde naruszenie prawa ma charakter rażący, które to słowo pochodzi od czasownika «razić» (np. o słońcu), czyli «kłuć w oczy», «negatywnie się wyróżniać z otoczenia», «nie zgadzać się z tłem». Jeżeli przyjmiemy, że tłem jest prawo, to niezgodność z nim decyzji, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 3, «rzuca się w oczy», «odbija od tła». Najogólniej mówiąc, proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu wskazuje na ich wzajemną sprzeczność" (por. wyrok WSA w Poznaniu z 26 lutego 2008 r., III SA/Po 821/07, LEX nr 491905; wyrok NSA z 18 sierpnia 2009 r., II FSK 534/08, LEX nr 526492).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wyjaśnić, że zgodnie ze zgłoszeniem do rejestru monitorowania przewozów [...] przewoźnik dokonywał przewóz towarów klasyfikowany do pozycji CN 1509 w ilości 21.100 kg, z Hiszpanii na Białoruś, tranzytem przez terytorium Polski. W imieniu przewoźnika w dniu 21 lipca 2022 r. T. S. przesłał zgłoszenie do rejestru monitorowania przewozów, któremu system nadal numer referencyjny [...]. Wraz z numerem referencyjnym do spółki zostało przekazane wezwanie NPUCS do przedstawienia środka transportu wraz z towarem na ul. Raczkowską 184 w Suwałkach, w celu przeprowadzenia kontroli. Przewoźnik, pomimo przekazanej informacji, nie zgłosił się w wyznaczonym miejscu. W toku prowadzonego postępowania Naczelnik wystąpił do przewoźnika o udzielenie wyjaśnień co było powodem nieprzedstawienia środka transportu, objętego spornym zgłoszeniem oraz wystąpił o przesłanie dokumentów związanych z realizacją transportu, w szczególności CMR oraz dokumentów dotyczących przewożonego towaru m.in. specyfikacji towaru. Wezwanie zostało skutecznie doręczone spółce, która nie udzieliła odpowiedzi. Kolejne pismo skierowane do spółki (postanowienie o wyznaczenie terminu do wypowiedzenia się w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, wydane na podstawie art. 200 o.p.), zostało doręczone w trybie art. 150 § 3 o.p.

Wobec powyższego DIAS w zaskarżonej decyzji prawidłowo uznał, że z uwagi na brak kontaktu ze spółką, Naczelnik nie miał informacji o specyfikacji przewożonego towaru, objętego numerem referencyjnym [...], a co za tym idzie - bazował jedynie na posiadanych w momencie wydawania decyzji dowodach, które doprowadziły go do wydania spornej decyzji z dnia 6 marca 2023 r. Okoliczność, że organ, pomimo wielu prób skontaktowania się ze spółką nie uzyskał informacji o specyfikacji przewożonego towaru, nie stanowi w ocenie sądu rażącego naruszenia prawa, skutkującego koniecznością wyeliminowania tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Jak już zostało wyżej wskazane, instytucja stwierdzenia nieważności nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. W rozpoznawanej sprawie Naczelnik nie miał wiedzy, że przewożony towar podlega wyłączeniu z obowiązku monitorowania na gruncie ustawy SENT, w oparciu o § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, gdyż spółka nie odpowiadała na jego wezwania. Wobec powyższego sąd zgadza się z DIAS, że brak przedstawienia przez spółkę dokumentów, związanych z realizacją transportu, spowodował brak wiedzy, poza nazwą towaru i klasyfikacją CN, o masie brutto, czy też objętości przewożonych jednostkowych opakowaniach. Okoliczności faktyczne sprawy, wynikające ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie dawały zatem podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.

Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Stosownie zaś do treści art. 12a ust. 1 ustawy SENT, jeśli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Zgodnie zaś z art. 12a ust. 3, w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli. W przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 - na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20 000 zł (art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT). W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 (art. 22 ust. 3). Stosownie natomiast do brzmienia art. 26 ust. 3 ustawy SENT, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. W myśl zaś art. 26 ust. 5 ustawy SENT w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Jak już zostało wyżej wskazane, w przedmiotowej sprawie Naczelnik ustalił, że w dniu 21 lipca 2023 r. dokonane zostało zgłoszenie do rejestru monitorowania przewozu towaru o nazwie - [...], poz. CN 1509, w ilości 21.100 kg, pod numerem referencyjnym [...]. Według treści tego zgłoszenia jako zgłaszający, przewoźnik A. UAB wykonywał transport z Hiszpanii na Białoruś, w tranzycie przez terytorium Polski. Jednocześnie wraz z nadaniem numeru SENT przesłana została informacja o planowanej kontroli pojazdu w trybie art. 12 a) ustawy SENT, zawierająca wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym ww. zgłoszeniem w Oddziale Celnym w Suwałkach, celem przeprowadzenia kontroli. Powyższej czynności przewoźnik nie wykonał, pomimo stosownego pouczenia go w wezwaniu oraz o obowiązku powiadomienia organu o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru oraz grożących karach administracyjnych w przypadku niewykonania obowiązku stawiennictwa się do kontroli. Informacje te zostały podane w języku polskim, angielskim i rosyjskim.

Naczelnik ustalił też, że wykonanie spornego przejazdu przez terytorium kraju, pojazdem o podanych w zgłoszeniu SENT numerze i lokalizatorze o nr [...], wykonane zostało bez przekazywania danych geolokalizacyjnych. Jak wynika z wyjaśnień przekazanych przez Referat Usług Komunikacji Elektronicznej oraz Usługi Elektronicznego Monitorowania Przewozu Towarów lAS w Zielonej Górze - urządzenie geolokalizacyjne [...] zostało skonfigurowane do przekazywania danych do usługi e—TOLL, natomiast nie zostało skonfigurowane do przekazywania danych do systemu SENT-GEO. Wobec faktu nieprzekazywania przez przewoźnika aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem [...], Naczelnik miał zatem podstawy aby uznać, że naruszona została norma określona w art. 10a ust. 1 ustawy SEN T. Natomiast w myśl art. 22 ust. 2 a ustawy SENT, w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężna w wysokości 10.000 zł.

Powyższe uchybienia oraz brak kontaktu spółki z organem, skutkowały natomiast tym, że mając na uwadze zgromadzony w dniu wydania decyzji materiał dowodowy, niezawierający dokumentów z których wynikałoby, że przewożony towar podlega wyłączeniu z obowiązków zgłoszenia do systemu monitorowania przewozu towarów, w związku z niewykonaniem obowiązków stawienia się na wezwanie do kontroli i nieprzekazywania danych geolokalizacyjnych w trakcie całej trasy przewozów, Naczelnik prawidłowo zastosował przepisy ustawy SENT. W realiach rozpoznawanej sprawy nie można zatem mówić o rażącym naruszeniu prawa, zaś zastrzeżenia do decyzji z dnia 6 marca 2023 r. powinny zostać zgłoszone w drodze postępowania zwykłego, tj. w postaci odwołania. Okoliczność, że skarżąca zaniechała skorzystania ze zwykłego środka zaskarżenia w drodze wniesienia odwołania nie daje jej na obecnym etapie możliwości wzruszenia ww. decyzji w drodze postępowania nadzwyczajnego. Wobec powyższego sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, mogącym mieć wpływ na treść kwestionowanej decyzji.

Chybiony okazał się także zarzut naruszenia art. 247 § 1 pkt 3 o.p. poprzez nieuwzględnienie okoliczności przeprowadzenia przez Naczelnika postępowania w języku polskim, mimo nieznajomości języka polskiego przez skarżącą, będącego spółka prawa litewskiego, czego skutkiem było naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Należy bowiem wskazać na art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. 2021 poz. 672 ze zm.), wskazujący język polski jako język urzędowy. Nieznajomość języka polskiego nie może więc być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą brak kontaktu ze strony spółki, tym bardziej, że treść wezwania, a także pouczeń, została jej podana w języku polskim, angielskim i rosyjskim. Na przewoźniku bez wątpienia spoczywało zadanie dołożenia wszelkiej staranności w wypełnieniu obowiązków nałożonych przepisami prawa. Rolą profesjonalnego przewoźnika prowadzącego działalność gospodarczą, związaną z transportem towarów wrażliwych, jest podjęcie takich rozwiązań organizacyjnych, aby zadośćuczynić wymogom stawianym przez poszczególne ustawy regulujące transport drogowy. Do takich obowiązków należy także uczestnictwo w czynnościach i postępowaniach prowadzonych przez polskie organy w związku z transportem realizowanym przez terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 247 § 1 pkt 3 o.p. poprzez jego niezastosowanie, tj. poprzez niezebranie przez Naczelnika w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i pominięcie stanowiska wraz z dowodami przedstawionymi w odwołaniu z dnia 5 września 2023 r., uzasadniającymi wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej przez Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z rażącym naruszeniem prawa, sąd pragnie wyjaśnić, że organy wzięły pod uwagę zarówno stanowisko spółki jak i wskazywane dowody w postaci listów przewozowych CMR oraz faktur, jednakże zgłoszenie tych dowodów dopiero na etapie postępowania nadzwyczajnego organ prawidłowo ocenił jako spóźnione.

Konkludując sąd stwierdza, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W konsekwencji, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.