Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 405/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 2 pkt 2, art. 33  ust. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 735
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...]. Nr [...]


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Szczecin, decyzją z dnia 19 lutego 2024 r., nr SP.5030.50.24.BJ9.D, na skutek wznowienia postępowania, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", oraz art. 33 ust. 4 pkt 1, ust. 4ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 735 ze zm.), dalej jako "u.p.z.", , orzekł o uchyleniu decyzji z dnia 10 maja 2023 r., nr 540.WT.05.23, o utracie przez G. R. (dalej jako: "strona", skarżący"), statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 11 kwietnia 2023 r., na własny wniosek oraz orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 10 kwietnia 2023 r., z powodu podjęcia pracy.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, zarzucając organowi I instancji błędy w ustaleniu stanu faktycznego. Skarżący wskazał, że pozostawał "do dyspozycji pracodawcy" od dnia 5 kwietnia 2023 r., natomiast w dniu 10 kwietnia 2023 r. został zaokrętowany. Podkreślił, że w jego opinii zatrudnienie trwało od dnia 5 kwietnia 2023 r. Dodatkowo wskazał, że zrzeka się prawa do zasiłku.

Wojewoda Zachodniopomorski, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 10 ust. 7 pkt 2 u.p.z., decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r., nr WZPS-1.8640.1.40.2024.ZS, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że z akt sprawy wynika, iż strona zarejestrowała się w urzędzie pracy w dniu 16 grudnia 2022 r., jako osoba bezrobotna.

Z uwagi na dokumenty przedłożone w dniu rejestracji oraz informacje widniejące w systemie Syriusz Std, a przekazane przez stronę podczas poprzednich rejestracji, organ I instancji, pismem z dnia 28 grudnia 2022 r., wezwał stronę do dostarczenia świadectw pracy potwierdzających zatrudnienie w okresach od 21 września 2021 r. do 31 sierpnia 2022 r. i od 1 września 2022 r. do 31 października 2022 r. w celu ustalenia uprawnienia do zasiłku. Ponieważ skarżący nie przedstawił kompletu wymaganych dokumentów, do których przedłożenia był wzywany, decyzją z dnia 27 stycznia 2023 r., nr SP.5030.41.2023.MA4.D, organ I instancji odmówił mu przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 16 grudnia 2022 r.

Organ odwoławczy podał dalej, że w dniu 5 kwietnia 2023 r. do PUP wpłynęła prośba strony o przyznanie prawa do zasiłku. Do podania załączono świadectwo pracy potwierdzające okres zatrudnienia od 1 września 2022 r. do 31 października 2022 r.

Z treści ww. dokumentu wynika, że stosunek pracy został rozwiązany na mocy porozumienia stron, tj. na podstawie art. 30 § 1 pkt 1 K.p. W związku z powyższym organ I instancji, decyzją z dnia 6 kwietnia 2023 r., nr SP.5031.183.2023.MA4.D, orzekł o przyznaniu stronie prawa do zasiłku od dnia 5 kwietnia 2023 r., do dnia 3 lipca 2023 r., w wysokości 80%, tj. [...] zł brutto miesięcznie.

Wskazano następnie, że dniu 11 kwietnia 2023 r. strona złożyła w PUP wniosek o wyrejestrowanie na własną prośbę. Uwzględniając podanie organ decyzją z dnia 10 maja 2023 r. orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 11 kwietnia 2023 r., na własny wniosek.

W dniu 13 lipca 2023 r. strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku skarżący wskazał m.in., że w terminie do wniesienia odwołania przebywał na pełnym morzu na statku w charakterze członka załogi (od 10.04.2023 do 08.07.2023 r.).

Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2023 r., nr ZPS-1.8641.1.38.2023.ZS Wojewoda Zachodniopomorski odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.

Postanowieniem z dnia 19 października 2023 r., organ wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku.

Następnie, pismem z dnia 14 listopada 2023 r. organ wezwał stronę do dostarczenia dokumentu potwierdzającego podjęcie pracy z dniem 5 kwietnia 2023 r. W wyznaczonym terminie strona nie dostarczyła wymaganego dokumentu i nie złożyła dodatkowych wyjaśnień.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ I instancji orzekł o uchyleniu swoich decyzji z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr SP.5031.183.2023.MA4.D w części dotyczącej przyznania prawa do zasiłku do dnia 3 lipca 2023 r. w wysokości 80%, tj. [...] zł miesięcznie oraz z dnia 10 maja 2023 r. nr 540.WT.05.23 o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 11 kwietnia 2023 r., na własny wniosek oraz orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku przez stronę z dniem 10 kwietnia 2023 r., z powodu podjęcia pracy.

W dniu 3 stycznia 2024 r. strona wniosła odwołanie od ww. decyzji.

Decyzją z dnia 2 lutego 2024 r., Wojewoda Zachodniopomorski uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że bezzasadnie orzekł o uchyleniu decyzji z dnia 6 kwietnia 2023 r., decyzja ta bowiem zawierała prawidłowe rozstrzygnięcie w kwestii przyznania stronie prawa do zasiłku z dniem 5 kwietnia 2023 r. Przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organ odwoławczy wskazał na konieczność wydania nowej decyzji, zgodnie z przepisami k.p.a. w kwestii wznowienia postępowania.

Działając zgodnie ze wskazówkami zawartymi w ww. decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego, organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 19 lutego 2024 r.

Organ odwoławczy podał dalej, że z uwagi na treść odwołania, pismem z dnia 12 marca 2024 r., wezwał stronę do dostarczenia dowodu potwierdzającego podjęcie przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z dniem 5 kwietnia 2024 r. W dniu 27 marca 2024 r., do Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło oświadczenie skarżącego, w którym stwierdził m.in., że wskazana przez niego data podjęcia pracy, tj. 10 kwietnia 2023 r. została podana "omyłkowo" oraz, że "od 5 kwietnia faktycznie pozostawał w stosunku pracy i w dyspozycji swojego pracodawcy (...) data 10 kwietnia 2023 r. jest datą zaokrętowania (...)". Strona nadto wskazała, że "nie jest w stanie udokumentować" podjęcia pracy z dniem 5 kwietnia 2023 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że przesłanką obligującą starostę do pozbawienia statusu osoby bezrobotnej jest podjęcie przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jednocześnie ustawa nie zawiera pojęcia pozostawania "w dyspozycji pracodawcy" jako formy wykonywania pracy lub innej z przesłanek powodujących utratę statusu bezrobotnego.

Dodatkowo Wojewoda zauważył, że skarżący w odwołaniu stwierdza, że to w "jego ocenie" zatrudnienie trwało już od 5 kwietnia 2024 r., jednakże wyrażanie przez skarżącego odmiennej oceny dowodów od tej, którą prezentuje organ administracji, nie oznacza, że ocena dokonana przez organ jest oceną błędną. W przedłożonym do organu odwoławczego oświadczeniu skarżący wprawdzie stwierdził, że nie posiada dokumentów potwierdzających podjęcie pracy z dniem 5 kwietnia 2023 r., jednakże na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie wykazał, by wystąpił lub choćby próbował wystąpić do pracodawcy o udostępnienie np. kopii umowy lub kontraktu, która mogłaby w sposób jednoznaczny wskazać datę podjęcia przez niego pracy.

W ocenie organu odwoławczego brak dostarczenia takiego dokumentu powoduje, że organ opierając się na zebranym materiale dowodowym - w tym m.in. na oświadczeniu skarżącego, że w dniu 5 kwietnia 2023 r. podjął "czynności dotyczące pracy", prawidłowo uznał datę 10 kwietnia 2023 r. jako właściwą datę podjęcia przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

G. R. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego.

Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wskazane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wyjaśnił, że w październiku 2023 r. otrzymał pismo z Powiatowego Urzędu Pracy o wznowieniu postępowania administracyjnego, dotyczącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Jednocześnie został poinformowany, że do urzędu wpłynęły dokumenty, z których wynika, że w dniu 10 kwietna 2023 r. podjął pracę i z dniem 10 kwietnia 2023 r. nie spełniał warunków osoby bezrobotnej.

Skarżący oświadczył, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zasiłku (pismo złożone w dniu 13 lipca 2023 r.) napisał złą datę, mianowicie sprostowanie dotyczy daty 10 kwietnia 2023 r. Powinien był napisać 5 kwietnia 2023 r. Od 5 kwietnia 2023 r. faktycznie pozostawał w stosunku pracy i w dyspozycji pracodawcy. Omyłkowo wskazana data 10 kwietnia 2023 r. jest datą zaokrętowania, a nie podjęcia pracy. W rzeczywistości pracę podjął już przed zaokrętowaniem w dniu 5 kwietnia 2023 r., kiedy to w szczególności był w podróży służbowej do portu docelowego.

Ponadto wskazał, że nie jest w stanie udokumentować (nie dysponuje dokumentami, kserokopiami umów o prace poświadczających zatrudnienie), że w dniu 5 kwietnia 2023 r. podjął pracę. Tak samo jak nie dysponował i nie przedkładał żadnych dokumentów wskazujących datę 10 kwietnia 2023 r., która nie jest przez organy kwestionowana.

Dodatkowo - jak w piśmie z dnia 10 listopada 2023 r., wniósł o utratę statusu osoby bezrobotnej z dniem 5 kwietnia 2023 r. i zrzekł się prawa do zasiłku przyznanego mu na podstawie decyzji nr SP.5031.183.2023. MA4.D w całości.

Końcowo podkreślił, że z uwagi na zaistniałą sytuację obawia się konsekwencji prawnych wynikających z niewłaściwej chronologii zatrudnienia, czego chce uniknąć i dąży do wyjaśnień i ustalenia faktycznych okresów zatrudnienia na potrzeby niniejszego postępowania. Wskazał również, że nie chce nikogo oszukać i nie chce nienależnych mu świadczeń.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 3 października 2024 r., skarżący podtrzymał skargę. Wskazał, że pozostawał w gotowości do podjęcia zatrudnienia od dnia 5 kwietnia 2023 r., kiedy otrzymał od pracodawcy telefon z wiadomością, że zostanie zaokrętowany w okresie od 5 do 10 kwietnia 2023 r.- dokładnej daty nie pamięta. Skarżący oświadczył, że niepotrzebnie doniósł dokumenty – świadectwa pracy, które stanowiły podstawę przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Uważa, że zasiłek mu się nie należał. Podkreślił przy tym, że wszystko działo się szybko. Nie podawał żadnego konta bankowego do przelewu zasiłku i zasiłek na jego konto nie wpłynął. W tej chwili chyba nie dysponuje kontraktem, z którego wynikałoby jego zatrudnienie. Wskazał, że z momentem zaokrętowania pracodawca płaci również za okres, w którym oczekiwał na podjęcie zatrudnienia, od momentu powiadomienia go o możliwości zawarcia kontraktu.

Na pytanie Sądu wskazał, że jego wniosek obejmował pozbawienie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 5 kwietnia 2023 r.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę. Wskazał, że organ nie dysponuje dokumentami, które wskazywałyby, że skarżący podjął zatrudnienie w dniu 10 kwietnia 2023 r. W ocenie organu kluczowe znaczenie w tej sprawie ma data podjęcia zatrudnienia, a ta data wynika z oświadczenia złożonego przez skarżącego.

Na pytanie Sądu skarżący oświadczył, że nie pamięta dokładnie, ale już 6 kwietnia 2023 r. był prawdopodobnie w podróży poza miejscem zamieszkania i nie korzystał z żadnych świadczeń przysługujących mu z tytułu posiadania statusu osoby bezrobotnej.

Pełnomocnik organu oświadczył, że nie ma wiedzy czy zasiłek dla bezrobotnych został Skarżącemu wypłacony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Szczecin, w przedmiocie uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Osią sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość ustalenia przez organy daty początkowej, od której skarżący powinien utracić status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

Na wstępie rozważań wskazać zatem należy, że stosownie do art. 2 pkt 2 u.p.z., pod pojęciem osoby bezrobotnej, poza koniecznością spełnienia innych warunków wskazanych w treści tego przepisu, należy rozumieć osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej.

Rejestracja osoby bezrobotnej, jak i przyznanie wynikających z ustawy o promocji zatrudnienia świadczeń, w tym zasiłku dla bezrobotnych, następuje na wniosek osoby zainteresowanej. Warunkiem dokonania rejestracji i przyznania zasiłku jest spełnianie przez wnioskodawcę wymagań przewidzianych przepisami ustawy, w tym między innymi warunku zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia, o której mowa w art. 2 pkt 2 u.p.z. Przy czym podkreślenia wymaga, że warunki te, w szczególności gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, muszą być spełnione zarówno w dacie rejestracji, jak i przez cały okres korzystania ze statusu osoby bezrobotnej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 141/23)

W art. 33 ust. 4 u.p.z. wymieniono okoliczności powodujące pozbawienie statusu osoby bezrobotnej. Wśród przesłanek, w pkt 6 wskazano złożenie wniosku o pozbawienie statusu bezrobotnego. Konsekwencją utraty statusu osoby bezrobotnej jest utrata prawa do związanych z tym statusem świadczeń.

Podkreślenia przy tym wymaga, iż zarówno rejestracja w systemie, jak i wystąpienie o przyznanie zasiłku mają charakter całkowicie dobrowolny, co oznacza, że osoba bezrobotna może swoim uprawnieniem w tym zakresie dowolnie dysponować, w tym może wystąpić o pozbawienie jej statusu osoby bezrobotnej, bez podania przyczyny. W konsekwencji może również zrezygnować z przysługującego jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Kwestią do rozstrzygnięcia pozostaje, czy dopuszczalne jest pozbawienie bezrobotnego statusu, a co za tym idzie przysługujących mu z tego tytułu uprawnień, na jego wniosek, ale z datą wsteczną. Wydawać by się mogło, że w takiej sytuacji, pozbawienie statusu osoby bezrobotnej powinno nastąpić najwcześniej z datą złożenia wniosku, bowiem z nadaniem statusu wiąże się możliwość korzystania chociażby z opieki zdrowotnej, refundowanej z budżetu państwa.

W badanej sprawie uwadze organów umknęła jednak okoliczność, iż sam skarżący deklarował, iż w dniu 10 kwietnia 2023 r. przebywał na pełnym morzu, natomiast nie był gotowy do podjęcia zatrudnienia już od dnia 5 kwietnia 2023 r. Gotowość tę utracił w związku ze złożeniem mu propozycji pracy i jej przyjęciem. Utrata zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia stanowi samoistną przesłankę do pozbawienia statusu osoby bezrobotnej i badanej sprawie, zdaniem Sądu winno to nastąpić w dacie zadeklarowanej przez skarżącego.

Nie ma podstaw do tego, aby nie dać skarżącemu wiary, iż w dniu 5 kwietnia 2023 r. otrzymał propozycję pracy i ją przyjął. Brak jest bowiem jakichkolwiek dokumentów potwierdzających tezę, że podjęcie zatrudnienia nastąpiło w dniu 10 kwietnia 2023 r., a nie w dniu deklarowanym przez skarżącego. Okoliczność, iż skarżący faktycznie podjął zatrudnienie w dniu 10 kwietnia 2023 r. i tak nie miałaby, w ocenie Sądu większego znaczenia, skoro skarżący zadeklarował, że już w dniu 5 kwietnia 2023 r. pozostawał do dyspozycji nowego pracodawcy, nie pozostawał zatem do dyspozycji powiatowego urzędu pracy i nie podjąłby zatrudnienia, które ewentualnie zostałoby mu przez ten organ wskazane.

Konsekwencją utraty statusu osoby bezrobotnej winno być pozbawienie skarżącego prawa do zasiłku i wszelkich świadczeń ze statusem tym związanych. Jeżeli skarżący w tym czasie skorzystał z takich świadczeń (a tego organ nie ustalił), to należałoby je wówczas potraktować jak świadczenia nienależnie pobrane, czego zdaje się skarżący jest świadom i jak sam oświadczył ze świadczeń takich nie korzystał począwszy od dnia 5 kwietnia 2023 r., bowiem w tym czasie podjął działania zmierzające bezpośrednio do podjęcia pracy.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – j.t.), orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Przywołane w treści uzasadnienia wyroki są dostępne w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.