Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 555/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 87, art. 92c ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2024 poz 728
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Po 175/20 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 stycznia 2020 r. nr BP.501.2039.2019.0993.BD2.179 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz S. Sp. z o.o. w P. 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 26 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Po 175/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi S. Sp. z o.o. w P., uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 10 stycznia 2020 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, a także zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W miejscowości Gorzeń na drodze powiatowej DP 1926 3 lipca 2019 r. przeprowadzono kontrolę samochodu ciężarowego marki Terberg o nr. [...] załadowanego piaskiem, kierowanego przez O.I. Transport realizowało przedsiębiorstwo S. Sp. z o.o. w P. (dalej "skarżąca"). W wyniku kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 14 800 kg, naruszenia polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, który nie został sprawdzony lub poddany przeglądowi przez warsztat posiadający zezwolenie, niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 728; dalej "u.t.d.") – za każdy dokument. Kierowca zażądał ponownego ważenia, które potwierdziło uzyskany uprzednio wynik. Tego samego dnia w charakterze świadka przesłuchano kierownika budowy w przedsiębiorstwie skarżącej – A.L.

Skarżąca wskazała, że jej pracownicy przed załadunkiem towaru okazywali dowody rejestracyjne oraz wskazywali, ile towaru ma być załadowane na poszczególne pojazdy zgodnie z przepisami. Następnie kierowcy osobiście sprawdzali wyniki pomiarów i nie przekraczały one dopuszczalnych norm, dlatego w momencie zatrzymania wnosili o ponowne ważenie. Strona załączyła do pisma informację od podmiotu dokonującego załadunku, że podczas ważenia pojazdów jeden z czujników tensometrycznych wagi typu STRONG 14 o nr. seryjnym [...] został uszkodzony, a w konsekwencji błędnie wskazywał dane i zawieszał się. Usterkę stwierdzono 3 lipca 2019 r. w firmie M. Sp. z o.o. w S. Tym samym skarżąca nie miała żadnego wpływu na wynik ważenia, a swoim postępowaniem wykazała, że dochowała należytej staranności w zapewnieniu przestrzegania dopuszczalnych norm wagowych.

Decyzją z 21 sierpnia 2019 r. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 11 500 zł za stwierdzone w toku kontroli naruszenia.

Organ wskazał, że strona jako profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy zobowiązana była pozyskać wiedzę nie tylko odnośnie do ciężaru i właściwości towaru, ale także jego wpływu na obciążenie środka transportu. Brak wagi samochodowej, brak możliwości lub zaniechanie ważenia pojazdu po załadunku bądź też ewentualne niewłaściwe wyniki uzyskanego ważenia nie stanowiły przesłanek usprawiedliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych przewożących ładunki podzielne, których przewóz możliwy był pojazdami, których dopuszczalne masy całkowite mieszczą się w normach ustalonych przepisami o warunkach technicznych pojazdów. Organ podkreślił, że nie bez znaczenia pozostawał fakt, że w tym samym miejscu i czasie inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli aż 5 pojazdów realizujących transport na rzecz skarżącej, które przekraczały dopuszczalne normy znacznie powyżej 20%. W tej sytuacji organ wskazał, że w sprawie nie znalazł zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d,

Decyzją z 10 stycznia 2020 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy powyższą decyzję. Stwierdził, że wobec tak znaczącego przekroczenia przez skarżącą dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (ponad 20%) ujawnione wyniki nie były spowodowane błędem w działaniu wagi, ale następstwem niedochowania należytej staranności w realizacji świadczonych usług. Organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej, że nie miała wpływu na ujawnione naruszenie. Podczas załadunku pojazd powinien być zważony zarówno przed załadunkiem, jak również po nim. Brak powyższych czynności w dniu kontroli spowodował powstanie zarzucanego naruszenia. Zdaniem organu, zawodowy kierowca powinien łatwo spostrzec, że pojazd został załadowany ponad dopuszczalną masę całkowitą. W ocenie organu, skarżąca nie wykazała okoliczności z art. 92c u.t.d.

WSA w Poznaniu uchylił powyższą decyzję.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że skuteczne okazały się zarzuty jedynie w zakresie naruszenia polegającego na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%. Sąd uznał, że organ niedostatecznie wyjaśnił okoliczności związane z załadunkiem towaru, a w konsekwencji też przedwcześnie uznał brak możliwości wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika.

Zdaniem Sądu, poza oceną organu pozostały okoliczności związane z pierwotnym ważeniem i załadunkiem towaru dokonanym w dacie kontroli. Nie przedstawiono materiału, z którego wynikałoby, czy ważenie przy załadunku mogło nastręczać wątpliwości i jaki był jego przebieg. Sam fakt, że ilość towaru w istocie dwukrotnie przekraczała dopuszczalną, co zdaniem organu było widoczne i oczywiste, nie wynikał z zebranego materiału. Nie wynikało z niego też, czy kierowca podjął jakiekolwiek działania sprawdzające, czy poza okazaniem dokumentów miał możliwość zweryfikowania wyniku ważenia i czy w ogóle to zrobił. Nieznana była na gruncie zebranego materiału dowodowego reakcja kierowcy na podwójną, ewidentnie widoczną, jak twierdził organ, ilość towaru sypkiego. Dla ustalenia odpowiedzialności przewoźnika istotne znaczenie miało, czy kierowca nadzorował załadunek, czy dokonywał czynności sprawdzających załadunek i parametry pojazdu czy jakiekolwiek czynności kontrolne.

Sąd uznał, że jednoznaczne stwierdzenie organu, że niemal dwukrotne przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu tego samego dnia w pojazdach strony było następstwem niedochowania należytej staranności w realizacji świadczonych usług, a nie błędem w działaniu wagi, wymagało wskazania, w oparciu o jakie środki dowodowe organ je przyjął. Skoro bowiem nie kwestionował zaświadczenia o uszkodzeniu wagi i nie kontynuował ustaleń w tym zakresie poprzez choćby przesłuchanie osób z firm załadowcy czy wreszcie samych kierowców, to jest to stwierdzenie dowolne, bo niepoparte żadnym materiałem dowodowym. Co więcej przyjęcie, że tego samego dnia wszystkie pojazdy strony były przeładowane przy jednoczesnym uznaniu dokumentu o uszkodzeniu wagi, dowodzi raczej okoliczności, że właśnie tego dnia dokonano błędnego w ważenia, skoro – jak wiadomo Sądowi z urzędu – kontrola nastąpiła niemal jednocześnie. Brak wyjaśnienia choćby kwestii, czy także transporty innych firm były przeładowane, rodził szereg wątpliwości, które przedsiębiorca podnosił już w zastrzeżeniach do protokołu, załączając stosowny dokument, którego wiarygodności organ nie kwestionował. Ponadto przedsiębiorca nie kwestionował wyniku ważenia dokonanego przez kontrolujących, a wynik ważenia u załadowcy.

Sąd uznał, że jeżeli to niedochowanie należytej staranności, a nie błąd wagi, był powodem przeciążenia auta i przy ocenie stanu faktycznego organ uwzględnił zdarzenia objęte innymi postępowaniami, to w konsekwencji przyjąć należy, że we wszystkich tych wypadkach to kierowcy nie dochowali należytej staranności w trakcie załadunku. Gdyby z tak zebranego materiału dowodowego wyciągnąć takie wnioski, to tym bardziej należałoby rozważyć wpływ przedsiębiorcy na zaistniałe zdarzenie wobec zawinionego działania wszystkich kierowców, skoro w ocenie organu wszyscy byli doświadczonymi, zawodowymi kierowcami.

Zdaniem WSA, wymagało więc wyjaśnienia, czy przedsiębiorca miał wpływ na zachowanie kierowców i szczegółowego, zgodnego z wymogami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej :k.p.a.") uzasadnienia płynących stąd wniosków. Z tego powodu w ocenie Sądu zasadnym był zarzut naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. Wskazane zaniechania organów w zakresie postępowania wyjaśniającego, nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego uniemożliwiły – w ocenie Sądu – prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a co za tym idzie wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia. Organ nie wskazał w uzasadnieniu, czy działanie kilku kierowców w tych samych okolicznościach było wyłącznie ich zawinionym działaniem czy działaniem załadowcy, a w konsekwencji czy były to okoliczności nieprzewidywalne dla przedsiębiorcy w rozumieniu art. 92c u.t.d.

W zakresie pozostałych naruszeń Sąd w całości podzielił stanowisko organów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi strony ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie przepisów:

1. prawa materialnego, tj. art. 92c u.t.d. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że w rozpatrywanej sprawie okoliczności i dowody wskazywały, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć oraz że ciężar dowodowy wykazania tych okoliczności spoczywał na organie prowadzącym postępowanie, podczas gdy to na stronie skarżącej spoczywał ciężar wykazania dowodów na zaistnienie przesłanki wyłączającej jej odpowiedzialność, a przedstawione przez nią dowody i wyjaśnienia nie potwierdzały wykazywanej przez nią okoliczności jakoby przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł go przewidzieć,

2. postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej "p.p.s.a.") w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego pozwalającego na przypisanie stronie odpowiedzialności za powstałe naruszenie, podczas gdy w aktach sprawy znajduje się kompletny materiał dowodowy wskazujący na naruszenie przepisów przez przewoźnika, w tym protokół z ważenia pojazdu, który w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na dopuszczenie przez stronę do wykonywania przewozu pojazdem, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu została oddalona.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, stwierdził, że decyzja ta jest niezgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zaniechania organów w zakresie postępowania wyjaśniającego, nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a co za tym idzie wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia, czyli doszło do naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a., tj. na naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i na naruszeniu przepisów postępowania. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty w sprawie był prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można byłoby przejść do skontrolowania procesu wykładni przez Sąd przepisów prawa materialnego.

W ocenie NSA niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej). W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że o skuteczności zarzutów kasacyjnych stawianych na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w tym przepisie, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Należy więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu pierwszej instancji byłby inny.

Uzasadnienie skargi kasacyjnej w tym zakresie jest bardzo lapidarne. Organ zarzucił Sądowi błędne przyjęcie, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego pozwalającego na przypisanie stronie odpowiedzialności za powstałe naruszenie, ograniczając się w zasadzie jedynie do wskazania, że zdaniem organu w aktach sprawy znajduje się kompletny materiał dowodowy wskazujący na naruszenie przepisów przez przewoźnika, w tym protokół z ważenia pojazdu, który w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje na dopuszczenie przez stronę do wykonywania przewozu pojazdem, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona i że wydając decyzję organ "wziął pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego, w tym wyjaśnienia złożone przez stronę, wraz z dokumentem dotyczącym serwisu wagi na terenie załadowcy w dniu kontroli". Organ skoncentrował się natomiast w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na poglądzie, że postępowanie w tej sprawie było prawidłowe, gdyż "ciężar wykazania zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na stronie postępowania".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tak sformułowany zarzut kasacyjny nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei z art. 77 § 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Następnie organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Cały ten proces powinien znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stosownie bowiem do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W niniejszej sprawie ani organ pierwszej instancji, ani GITD - nie przeprowadziły prawidłowego postępowania dowodowego mającego na celu pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy i zbadanie okoliczności związanej z podstawowym w tej sprawie faktem, tj. prawidłowością przeprowadzonej procedury ważenia pojazdu, a w szczególności czy zgłoszona przez skarżącą awaria wagi u załadowcy mogła wpłynąć na nadmierne załadowanie pojazdów. Organy nie ustaliły zatem prawidłowo okoliczności pierwotnego ważenia i załadunku towaru, w tym udziału kierowców w czasie ich trwania. Nie podważono w zasadzie zgłoszonej w toku postępowania administracyjnego awarii wagi, a jednocześnie nie wyciągnięto z tego faktu żadnych wniosków poza stwierdzeniem, że nie jest jasne, że waga ta była użyta podczas ważenia pojazdu u załadowcy. Organy poprzestały jedynie na ogólnej ocenie zgłoszonej przez stronę awarii wagi, bez szczegółowej analizy czy do awarii tej faktycznie doszło oraz bez ocenienia jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto nie wyjaśniono dlaczego uznano, że okoliczność przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu była ewidentnie widoczna.

Na te braki w ustaleniach stanu faktycznego zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji uznając, że przeprowadzone w tej sprawie postępowanie wyjaśniające nie było wystarczające do nałożenia na skarżącą sankcji. Słusznie zatem wskazał WSA, że postępowanie było przeprowadzone z naruszeniem art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie nie odpowiadało art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie odnosiło się do wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności,.

Nie mógł też zostać uwzględniony powiązany z powyższymi przepisami w tym samym punkcie petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W doktrynie wskazuje się, że określenie "we wszystkich postępowaniach", użyte w art. 135 p.p.s.a., wskazuje, że środki prawne, o których mowa w komentowanym przepisie, powinny być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc w odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Chodzi więc zarówno o postępowania zaliczane do trybu głównego (toczące się przed organem pierwszej i drugiej instancji), jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 135).

W kontekście treści zaskarżonego wyroku podniesiony zarzut naruszenia tego przepisu nie jest zrozumiały. Sąd pierwszej instancji nie stosował tego przepisu, gdyż uchylił tylko zaskarżoną decyzję. Z tego powodu także ten zarzut nie mógł zostać uwzględniony.

Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut materialnoprawny podniesiony w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu naruszenie art. 92c u.t.d. poprzez jego błędną wykładnię polegało na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że w rozpatrywanej sprawie okoliczności i dowody wskazywały, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć oraz że ciężar dowodowy wykazania tych okoliczności spoczywał na organie prowadzącym postępowanie, podczas gdy to na stronie skarżącej spoczywał ciężar wykazania dowodów na zaistnienie przesłanki wyłączającej jej odpowiedzialność, a przedstawione przez nią dowody i wyjaśnienia nie potwierdzały wykazywanej przez nią okoliczności, jakoby przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł go przewidzieć.

Z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że "Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć".

Wbrew twierdzeniom organu, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA nie przeprowadził takiej "wykładni" art. 92c u.t.d., jak to zarzuca skarżący kasacyjnie. W uzasadnieniu zaskarżanego wyroku nie stwierdzono bowiem, że sąd przyjął, "że w rozpatrywanej sprawie okoliczności i dowody wskazywały, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć". Przeciwnie, Sąd wskazał, że przedwczesne byłoby stwierdzanie czy naruszono ten przepis prawa materialnego, skoro postępowanie w tej sprawie było niekompletne. Już tylko z tego względu omawiany zarzut nie mógł zostać uwzględniony. Stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej stanowi de facto próbę uzupełnienia decyzji o szerokie uzasadnienie przyczyn odmowy zastosowania w sprawie art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d., czego nie zawierała decyzja. Skarga kasacyjna nie jest jednak środkiem właściwym do uzupełniania decyzji o elementy, które niewystarczająco wybrzmiały w decyzji. Z tych powodów omawiany zarzut nie został przez NSA uwzględniony.

W konsekwencji, wbrew zarzutowi kasacyjnemu, nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Wskazać bowiem należy, że przepis ten, podobnie jak art. 151 p.p.s.a., ma charakter wynikowy. W orzecznictwie NSA wielokrotnie zwracano uwagę, że oba wskazane wyżej przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Pierwszy z nich wskazuje, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku uwzględnienia skargi ze względu na stwierdzone inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podobnie art. 151 p.p.s.a. wskazuje, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku, gdy skarga nie jest uwzględniona. Unormowania te są przepisami kompetencyjnymi – dającymi sądowi administracyjnemu uprawnienie do podejmowania przewidzianych prawem rozstrzygnięć oraz "wynikowymi" – mówiącymi o tym, jaki może być wynik sprawy. Przepisy te można naruszyć jedynie w powiązaniu z wyraźnie wskazanymi przepisami postępowania lub prawa materialnego. Dopiero bowiem naruszenie konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego może doprowadzić do konieczności uwzględnienia skargi. Ocena, czy oddalenie skargi jest wadliwe i stanowi naruszenie art. 145 § 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie, możliwa jest zatem wtedy, gdy zostanie wykazane naruszenie konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego. Jak jednak wskazano powyżej – rozpoznawana skarga kasacyjna nie podważyła stanowiska Sądu pierwszej instancji o niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). NSA uwzględnił to, że pełnomocnik skarżącej, który nie występował przed Sądem pierwszej instancji, sporządził w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedź na skargę kasacyjną (por. uchwałę NSA z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12, ONSAiWSA z 2013 r., nr 3, poz. 38).