Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 269/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: § 31 ust. 1 pkt. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 1225
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)
article: art. 3 pkt 3, art. 5 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 5, art. 30 ust. 5, art. 30 ust. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2024 poz 725
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 13 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant asystent sędziego Tomasz Stańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 16 lutego 2024 roku nr 44/2024 znak: GPB-III.7721.318.2023 AS w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu wobec zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz M. P. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.tp.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzją z 16 lutego 2024 r., nr 44/2024, znak: GPB-UI.7721.318.2023 AS, Wojewoda Łódzki (dalej także: Wojewoda, organ II instancji, organ odwoławczy), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) (dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania M. P. od decyzji Starosty Sieradzkiego (dalej także: organ I instancji)

z 12 grudnia 2023 r., nr 142/I/2023, znak: AB.6743.1169.2023, wnoszącej sprzeciw wobec zgłoszenia zamiaru "Budowy przydomowej oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym o pojemności 2000 l", na działce nr ewid. [...],

w miejscowości Z., gm. B. - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

M. P. (dalej także: Inwestor, skarżący) w dniu 5 października 2023 r., złożył do Starosty Sieradzkiego zgłoszenie robót budowlanych: "Budowy przydomowej oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym o pojemności 2000 l", na działce nr ewid. [..], w miejscowości Z., gm. B..

Starosta Sieradzki 10 października 2023 r. wydał postanowienie nr 193/2023, nakładające na inwestora obowiązek usunięcia, w terminie 60 dni od dnia doręczenia postanowienia, nieprawidłowości występujących w zgłoszeniu, w postaci braku potwierdzenia obowiązku dokonania skutecznego zgłoszenia wodnoprawnego inwestycji, stosownie do art. 394 ust. 1 pkt 13, w zw. z art. 388 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.) (dalej: prawo wodne).

Inwestor 13 października 2023 r. zawiadomił organ I instancji o złożeniu do Zarządu Zlewni w Kaliszu zgłoszenia budowy przedmiotowej oczyszczalni ścieków.

Starosta Sieradzki 12 grudnia 2023 r. wydał decyzję nr 142/I/2023, wnoszącą sprzeciw wobec robót budowlanych, objętych przedmiotowym zgłoszeniem, na podstawie art. 30 ust. 5c ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.

Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.) (dalej: prawo budowlane), stanowiącym, iż w razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada na zgłaszającego, w drodze postanowienia, obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia - wnosi sprzeciw w drodze decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, iż postanowieniem

nr 193/2023, organ I instancji nałożył na Inwestora obowiązek uzupełnienia zgłoszenia, o dokument potwierdzający skuteczne złożenie zgłoszenia wodnoprawnego, którego Inwestor nie przedłożył w terminie wskazanym w postanowieniu.

Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, odwołanie złożył Inwestor wskazując, iż zaskarżona decyzja narusza: art. 7 k.p.a - poprzez brak podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art. 7b k.p.a. - poprzez brak współdziałania w tej sprawie pomiędzy Starostwem w Sieradzu, a Nadzorem Wodnym w Kaliszu, art. 8 k.p.a. - poprzez prowadzenie postępowania w sposób niezgodny z powinnością działań budzących zaufanie strony do władzy publicznej, art. 9 k.p.a. - poprzez brak informowania strony o okolicznościach faktycznych sprawy i nie uprzedzenie strony telefonicznie bądź mailowo o przygotowywanej decyzji - sprzeciwie, art. 10 k.p.a. - poprzez brak współdziałania ze stroną, celem zapewnienia jej udziału w kolejnym stadium postępowania, art. 12 k.p.a. - poprzez brak wnikliwego działania przy użyciu najprostszych środków, np.: wykonanie telefonu bądź wysłanie sms lub maila do Wód Polskich - z pytaniem o stan sprawy.

W uzasadnieniu odwołania Inwestor podnosił fakt uzyskania przez niego skutecznego zgłoszenia wodnoprawnego, wymaganego postanowieniem

nr 193/2023 Starosty Sieradzkiego, a brak przedłożenia potwierdzenia w tym zakresie, do organu I instancji, w wymaganym terminie, usprawiedliwiał brakiem wiedzy o formie tego potwierdzenia. Informacja o braku sprzeciwu Nadzoru Wodnego Wód Polskich w Kaliszu, w przedmiotowej sprawie, została ogłoszona 5 grudnia 2023 r., na stronie internetowej tego urzędu, bez przekazania skarżącemu informacji o wyłączności tej formy. Skarżący zarzucił Staroście Sieradzkiemu brak podjęcia próby dopytania go o posiadanie wymaganego dokumentu oraz brak kontaktu z Nadzorem Wodnym Wód Polskich w Kaliszu, co spowodowało wydanie decyzji wnoszącej sprzeciw do złożonego zgłoszenia, mimo posiadania przez Inwestora wymaganego potwierdzenia skutecznego zgłoszenia wodnoprawnego. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał decyzję Starosty Sieradzkiego w mocy.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie, zgłoszeniu podlega budowa przydomowej oczyszczalni ścieków [...], o pojemności 2000 l, wydajności 1 m3 na dobę, z drenażem rozsączającym, na działce nr ewid. [...], w miejscowości Z., gm. B..

Do przedmiotowego zgłoszenia dołączony został: opis, zasady działania oraz montażu przydomowej oczyszczalni ścieków, mapa przedstawiająca usytuowanie inwestycji na działce nr ewid. [...], oświadczenie inwestora o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Termin rozpoczęcia robót określono na dzień 2 listopada 2023 r.

Organ odwoławczy wskazał, że kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi fakt niedopełnienia przez Inwestora, obowiązku przedłożenia dokumentu potwierdzającego skuteczne złożenie zgłoszenia wodnoprawnego, w odniesieniu do przedmiotowego obiektu budowlanego, stosownie do postanowienia nr 193/2023 Starosty Sieradzkiego. Organ I instancji uznał, iż postanowienie nie zostało wykonane, ponieważ w określonym terminie nie doręczono do organu I instancji uzupełnienia zgłoszenia, w postaci dokumentu potwierdzającego ww. skuteczne zgłoszenie wodnoprawne. Inwestor wskazał jednak, że w wyznaczonym w postanowieniu terminie, zgłoszenie skutecznie wniósł, co zostało potwierdzone informacją zamieszczoną na stronie internetowej Nadzoru Wodnego Wód Polskich w Kaliszu.

Wojewoda, powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1311) oraz prawa wodnego, podniósł, że w jego ocenie obowiązkiem Inwestora było przedłożenie organowi I instancji zaświadczenia o braku sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 423 ust. 9 prawa wodnego, a przynajmniej przedłożenie wydruku informacji zamieszczonej na stronie internetowej Nadzoru Wodnego Wód Polskich w Kaliszu, o braku sprzeciwu do tego zgłoszenia - w terminie przewidzianym postanowieniem nr 193/2023 Starosty Sieradzkiego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wbrew przeświadczeniu Inwestora, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie ma obowiązku ustalania, niejako w zastępstwie Inwestora, ze stosownym organem, na jakim etapie jest sprawa Inwestora. W przekonaniu organu II instancji, gdyby ustawodawca uznał, że to organy administracji publicznej powinny dokonać powyższych ustaleń między sobą, odpowiednie przepisy przewidziałyby wprost obowiązek dokonania takich uzgodnień.

Ponadto, organ II instancji nie doszukał się podstawy prawnej, by przyjąć, że organ administracji publicznej ma obowiązek telefonicznego, czy mailowego, uprzedzania wnioskodawcy o zamiarze wydania decyzji, w toczącym się postępowaniu. W ocenie organu odwoławczego - Inwestor znał termin, do którego powinien uzupełnić zgłoszenie.

Jednakże w niniejszej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, należy uwzględnić fakt, że Inwestor uzyskał we wskazanym, w postanowieniu nr 193/2023 Starosty Sieradzkiego terminie, potwierdzenie skutecznie złożonego zgłoszenia wodnoprawnego. Jedynie z powodu swojej niewiedzy, w przedmiocie sposobu dostarczenia tego potwierdzenia, nie przedłożył go organowi I instancji, we właściwym terminie. Z tego względu, organ odwoławczy stoi na stanowisku, że należy przyjąć spełnienie powyższego obowiązku przez Inwestora, uwzględniając fakt przedłożenia, w postępowaniu odwoławczym, wydruku informacji z 5 grudnia 2023 r., zamieszczonej na stronie internetowej Nadzoru Wodnego Wód Polskich w Kaliszu, o braku sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Teren działki inwestycyjnej nie jest objęty obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Stosownie do art. 59 ust. 2a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 977 ze zm.), inwestycja ta nie wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Przechodząc do analizy zgodności przedmiotowej inwestycji z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn.

Dz. U. z 2022 r. poz. 1225), organ II instancji wskazał, iż z dokumentacji sprawy wynika, że brak jest możliwości podłączenia terenu inwestycyjnego do sieci kanalizacyjnej, a wydajność przydomowej oczyszczalni ścieków ma wynosić 1 m3 na dobę. Natomiast, na mapie sytuacyjnej, na której zamieszczono usytuowanie przedmiotowej oczyszczalni ścieków, nie została naniesiona odległość: licząc od najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, do osi studni usytuowanej na działce nr ewid. [...], która powinna wynosić, co najmniej 30 m. Brak jest też w aktach sprawy informacji, czy studnia ta dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.

W związku z powyższym, pismem z 17 stycznia 2024 r., organ odwoławczy wezwał Inwestora do uzupełnienia zgłoszenia w powyższym zakresie.

W dniu 24 stycznia 2024 r., do organu II instancji wpłynęła odpowiedź Inwestora, w którym odniósł się on jednak jedynie do działki inwestycyjnej nr ewid. [...], informując, iż na działce tej nie ma studni, gdyż została zlikwidowana 20 lat temu.

Organ odwoławczy, 25 stycznia 2024 r., wystosował do Inwestora ponowne wezwanie wskazując, iż uzupełnienie dokumentacji zgłoszenia o naniesienie, na kopii mapy sytuacyjnej, odległości między najbliższym przewodem rozsączającym planowanej kanalizacji indywidualnej a osią studni, dotyczy studni znajdującej się na działce nr ewid. [...], nie zaś na działce nr ewid. [...].

W dniu 5 lutego 2024 r., do organu II instancji, wpłynęła odpowiedź Inwestora, w której informuje, iż znajdujący się na działce o nr ewid. [...] dom letniskowy sąsiada od wielu lat jest podłączony do wodociągu wiejskiego, a studnia nie funkcjonuje, w szczególności nie jest z niej czerpana woda przeznaczona do spożycia. Do pisma dołączono kopię mapy sytuacyjnej z usytuowaniem zgłaszanej przydomowej oczyszczalni ścieków oraz studni na działce nr ewid. [...], między którymi naniesiono odległość: "ok. 25 m".

Odnosząc się do powyższego, organ odwoławczy stwierdził, iż sama informacja udzielona przez inwestora, o niewykorzystywaniu wody ze studni na działce nr ewid. [...], do celów spożywczych, jest niewystarczająca. Zauważono, że studnia znajduje się na terenie działki nienależącej do inwestora. Informacja o podłączeniu budynku znajdującego się na terenie tej działki, do wodociągu wiejskiego, nie znajduje potwierdzenia ani na przedłożonej przez Inwestora kopii mapy sytuacyjnej, ani na ogólnodostępnych stronach internetowych np.: geoportalu powiatu [...], gdzie szereg okolicznych budynków mieszkalnych posiada naniesione podłączenie do sieci wodociągowej. Z map tych nie wynika jednak, by budynki usytuowane na działce nr ewid. [...], posiadały takie podłączenie. Organ dodał, iż właściciel działki nr ewid. [...] nie jest uczestnikiem niniejszego postępowania i nie ma możliwości wypowiedzenia się w tym przedmiocie.

W ocenie organu odwoławczego, zgłoszona inwestycja jest niezgodna z przepisem § 31 ust. 1 pkt 4 wskazanego rozporządzenia, w zakresie wymaganej odległości od najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, do studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.

W tym stanie rzeczy, organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie może zostać uwzględnione, a zaskarżona decyzja Starosty Sieradzkiego, wnosząca sprzeciw do przedmiotowego zgłoszenia, zostaje utrzymana w mocy, choć utrzymanie sprzeciwu następuje z innych względów, niż wskazano w decyzji.

Dodatkowo podkreślono, że utrzymany sprzeciw nie wyklucza możliwości realizacji planowanej inwestycji w przyszłości, jednakże po doprowadzeniu planowanego zamierzenia budowlanego do stanu zgodności z obowiązującymi przepisami prawa i ponownym wniesieniu kompletnego zgłoszenia.

Z powyższą decyzją nie zgodził się M. P.

i w wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść tych rozstrzygnięć, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty Sieradzkiego z 12 grudnia 2023 r., nr 142/I/2023 o sprzeciwie w sprawie zgłoszenia zamiaru "Budowy przydomowej oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym o pojemności 2000 l", na działce nr ewid. [...], w miejscowości Z., gm. B., były przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.) (dalej: p.b.).

W świetle art. 29 ust. 1 pkt 5 p.b. budowa przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę nie wymaga pozwolenia na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 p.b. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy w kontrolowanej sprawie, zgłoszeniu podlega budowa przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności 1 m3 na dobę, tak więc inwestycja ta wymaga zgłoszenia.

Jak stanowi art. 30 ust. 5 p.b. powyższego zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w tym terminie.

Zgodnie z art. 30 ust. 5c p.b. w razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada na zgłaszającego, w drodze postanowienia, obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia - wnosi sprzeciw w drodze decyzji. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy organ odwoławczy uwzględnił fakt, że skarżący uzyskał, we wskazanym w postanowieniu nr 193/2023 Starosty Sieradzkiego terminie, potwierdzenie skutecznie złożonego zgłoszenia wodnoprawnego. Słusznie więc uznał organ odwoławczy, że skarżący jedynie z powodu swojej niewiedzy, w przedmiocie sposobu dostarczenia tego potwierdzenia, nie przedłożył go organowi I instancji we właściwym terminie. Z tego względu, organ odwoławczy, przyjął w ocenie Sądu prawidłowe stanowisko, o spełnieniu przez skarżącego obowiązku wskazanego w postanowieniu nr 193/2023 Starosty Sieradzkiego przez Inwestora, uwzględniając fakt przedłożenia, w postępowaniu odwoławczym, wydruku informacji, z 5 grudnia 2023 r., zamieszczonej na stronie internetowej Nadzoru Wodnego Wód Polskich w Kaliszu, o braku sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Zgodnie z art. 30 ust. 6 pkt 2 p.b. organ administracji

architektoniczno-budowlanej wnosi sprzeciw, jeżeli budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy. Użycie przez ustawodawcę w powyższym przepisie sformułowanie "organ [...] wnosi sprzeciw" wskazuje, iż sposób rozstrzygnięcia nie został pozostawiony uznaniu organu, lecz w przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w art. 30 ust. 6 pkt 2 p.b. wniesienie przez organ sprzeciwu jest obligatoryjne (por. wyrok WSA w Opolu z 11 lutego 2015 r., II SA/Op 620/14, LEX nr 1654470, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 grudnia 2019 r. "przepis art. 30 ust. 6 pkt 2 zawiera zatem samodzielną podstawę do zgłoszenia sprzeciwu, gdy budowa narusza "inne przepisy", przy czym należy zwrócić uwagę, że ustawodawca nie sprecyzował, jak też nie określił jakie przepisy miał na uwadze. W związku z tym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w określeniu "inne przepisy" powinny się mieścić przepisy uregulowane w ustawach, jeżeli z przepisów tych wynikają normy o charakterze bezwzględnie obowiązujący. Do przepisów o takim charakterze można zaliczyć między innymi [...] art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane." (wyrok NSA z 10 grudnia 2019 r., II OSK 245/18, LEX nr 2768177, CBOSA). W ocenie Sądu w określeniu "inne przepisy" mieszczą się także przepisy uregulowane w rozporządzeniach, jeżeli z przepisów tych wynikają normy o charakterze bezwzględnie obowiązującym.

W kontrolowanej sprawie bezsporne jest, że teren działki inwestycyjnej (działka nr [...]) nie jest objęty obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Bezsporne jest także, że stosownie do art. 59 ust. 2a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 977 ze zm.), inwestycja nie wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Przydomową oczyszczalnię ścieków budowaną, tworzoną do budynku, któremu ma służyć, a nie wraz z nim, należy zakwalifikować jako obiekt budowlany w rozumieniu p.b. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 2 listopada 2013 r., IV SA/Po 858/13, LEX nr 1402495, CBOSA), do którego na podstawie art. 5 ust. 1 p.b. stosuje się przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225) (dalej: rozporządzenie). W kontrolowanej sprawie zgłoszenie przez skarżącego robót budowalnych dotyczy właśnie takiej przydomowej oczyszczalni ścieków.

Na podstawie § 31 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia, odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, niewymagającej, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony ujęć i źródeł wodnych, ustanowienia strefy ochronnej, powinna wynosić - licząc od osi studni - co najmniej do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód - 30 m.

Podkreślić trzeba, że w kontrolowanej sprawie poza sporem pozostaje ustalenie, iż objęta zgłoszeniem działka nr [...], sąsiaduje poprzez drogę z działką nr [...], na której zlokalizowana jest studnia, której odległość do najbliższego przewodu rozsączającego zaprojektowanej oczyszczalni ścieków wynosi około 25 m. Okoliczność istnienia studni na działce nr [...] wynika z map zawartych w aktach administracyjnych, ale także z samego oświadczenia skarżącego. Natomiast odległość studni do najbliższego przewodu rozsączającego zaprojektowanej oczyszczalni ścieków określona została przez samego skarżącego.

Skarżący, nie kwestionując powyższych ustaleń, stoi jednak na stanowisku, że lokalizacja projektowanej oczyszczalni ścieków nie narusza wymogu wynikającego z § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, albowiem studnia zlokalizowana na jego działce (nr [...]) została zlikwidowana ponad 20 lat temu, studni tej nie ma na kopii mapy zasadniczej działki nr [...] wykonanej we wrześniu 2023 r., natomiast studnia na działce nr [...] nie jest od dawna użytkowana, a tym samym nie spełnia kryteriów studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, o której mowa w tym przepisie. Przy czym jako dowód na okoliczność, iż sąsiedzka studnia jest nieużytkowana, skarżący wskazał na połączenie działki nr [...] z siecią publicznego zaopatrzenia w wodę oraz, że w studniach w osadzie Z. (w której położone są działki nr [...] i [...]) praktycznie nie ma wody.

Rozstrzygnięcie zawisłego przed Sądem sporu wymaga zatem w pierwszej kolejności udzielenia odpowiedzi na pytanie czy przepis § 31 rozporządzenia ma zastosowanie wyłącznie do studni aktualnie wykorzystywanych do dostarczania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, czy chodzi tutaj o samą możliwość takiego wykorzystania studni, co czyni zaprzestanie wykorzystywania studni niewystarczającym dla wyłączenia jej z ochrony przewidzianej w powyższym przepisie.

Sąd stoi na stanowisku, że dyspozycją § 31 rozporządzenia objęta jest każda istniejąca studnia, z której – choćby potencjalnie – możliwy jest pobór wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, nawet, jeżeli aktualnie pobór ten nie jest realizowany. Zatem okoliczność, iż aktualny właściciel studni nie wykorzystuje jej w taki sposób, nie jest wystarczające dla dopuszczenia do realizacji w jej sąsiedztwie obiektów i urządzeń wymienionych w § 31 rozporządzenia w odległościach mniejszych niż określone w tym przepisie. W takiej sytuacji każda taka studnia utraciłaby bowiem trwale możliwość wykorzystywania jej w celu poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i nie mogłaby realizować tej funkcji nawet w przypadku zmiany właściciela (por. wyrok WSA w Lublinie z 15 lutego 2024 r., II SA/Lu 1055/23, CBOSA).

Dlatego też, zdaniem Sądu, twierdzenia skarżącego, że studnia na działce

nr [...] nie jest obecnie wykorzystywana, nie można przyjąć za wystarczające dla uznania, że nie ma tutaj zastosowania wymóg określony w § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia.

Jednak, bazujące wyłącznie na oświadczeniu skarżącego ustalenie, iż odległość studni istniejącej na działce nr [...] od najbliższego przewodu rozsączającego projektowanej oczyszczalni ścieków wynosi około 25 m i w związku z tym jest mniejsza, niż wymaga tego § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, nie może być uznane za wystarczającą podstawę do wniesienia przez organ sprzeciwu na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 p.b. Należy także zauważyć, że aby obiekt miał charakter studni, jako budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b., musi stanowić całość użytkową i posiadać takie elementy techniczne, które pozwalałyby na potencjalne skorzystanie dla celu wydobycia wody (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2828/17, LEX nr 2751358, CBOSA). Ponadto, nawet jeśli dany obiekt posiada walory techniczne i użytkowe pozwalające na zakwalifikowanie go jako studni, ocena, czy korzysta on z ochrony przewidzianej w § 31 rozporządzenia, wymaga dodatkowo ustalenia, czy - przynajmniej potencjalnie - studnia ta może dostarczać wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, a więc wodę spełniającą kryteria określone w art. 2 pkt 18 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 537 ze zm.). Przy czym wymaga podkreślenia, że ww. pojęcie należy interpretować szeroko – jako obejmujące nie tylko wodę przeznaczoną do picia, lecz również wodę nadającą się do wykorzystywania do innych celów domowych (gospodarczych) (por. wyroki: wyrok NSA z dnia 28 września 2016 r., II OSK 3183/14; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 lutego 2017 r., II SA/Bk 13/17; wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 grudnia 2019 r., II SA/Lu 525/19; wszystkie wyroki opublikowane w CBOSA).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że utrzymując w mocy wniesiony przez organ I instancji sprzeciw do dokonanego przez skarżącego zgłoszenia (mimo ustalenia przez organ odwoławczy że skarżący wywiązał się z obowiązku nałożonego na niego przez organ I instancji postanowieniem nr 193/2023, a tym samym, że odpadła przesłanka zgłoszenia sprzeciwu wynikająca z art. 30 ust. 5c p.b.), organ odwoławczy powinien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy stan techniczny i walory użytkowe studni znajdującej się na działce nr [...], umożliwiają wykorzystywanie jej do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, we wskazanym wyżej rozumieniu. Ustalenie tej kwestii jest tym bardziej niezbędne, że skarżący powołuje się na okoliczność nieużytkowania przedmiotowej studni przez jej właścicieli. Organ odwoławczy powinien był także ustalić jaka jest odległość studni istniejącej na działce nr [...] od najbliższego przewodu rozsączającego projektowanej oczyszczalni ścieków. Takich ustaleń w niniejszej sprawie zabrakło, co świadczy o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z obowiązkiem tym koresponduje treść art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Podkreślić trzeba, że specyfika postępowania w sprawie sprzeciwu wobec zgłoszenia robót budowlanych powoduje, że w sytuacji, jaka wystąpiła w kontrolowanej sprawie, tj. w przypadku stwierdzenia braków w materiale dowodowym uniemożliwiających dokonanie weryfikacji zasadności sprzeciwu, obowiązek ich uzupełnienia musi zostać nałożony na organ odwoławczy, natomiast nie jest zasadne w takiej sytuacji uchylenie decyzji organu pierwszej instancji celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten organ, albowiem ze względu na upływ terminu określonego w art. 30 ust. 5 p.b., nie byłoby możliwe ponowne wniesienie przez ten organ sprzeciwu wobec zgłoszenia, nawet gdyby uzupełnione postępowanie dowodowe potwierdziło zasadność takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2013 r., II OSK 2358/11, LEX nr 1559578, CBOSA). Należy zwrócić uwagę, że art. 30 ust. 5 p.b. przewiduje stosunkowo krótki, bo zaledwie 21-dniowy termin do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia, przy czym specyfika tej regulacji dotyczy działań podejmowanych zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji. Oznacza to, że wskazane organy w kwestii zgłoszenia tracą po upływie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia kompetencję do wydania decyzji o sprzeciwie. Jest to ściśle związane z charakterem instytucji zgłoszenia oraz celem jej wprowadzenia, a więc przyspieszeniem procesu budowlanego i ułatwieniem inwestowania (por. A. Kosicki [w:] A. Plucińska-Filipowicz (red.), M. Wierzbowski (red.), Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, komentarz do art. 30). Tak więc organ odwoławczy rozpoznając odwołanie od decyzji o wniesieniu sprzeciwu nie może ograniczyć się tylko do formalnej weryfikacji i kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, a uprawniony jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, z uwagi na konsekwencje upływu materialnoprawnego terminu do wniesienia sprzeciwu. Termin, o którym mowa w art. 30 ust. 5 p.b., ma bowiem taki charakter, jeśli został wykorzystany w całości w postępowaniu zgłoszeniowym nie może być już przywrócony. Jednakże żaden przepis procedury administracyjnej odnoszący się do działalności organu w postępowaniu odwoławczym, w tym przy rozpoznaniu odwołania od decyzji o wniesieniu sprzeciwu, nie wyłącza przeprowadzenia uzupełniającego postępowania. Wyniki tego postępowania w następstwie poczynionych ustaleń wpływają jedynie na rodzaj decyzji, jakie może podjąć organ odwoławczy uwzględniając normatywną treść art. 30 ust. 5 p.b. (por. wyrok NSA z 28 maja 2020 r., II OSK 2367/19, LEX nr 3047303, CBOSA).

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań Sądu oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. Rozpatrując sprawę Wojewoda Łódzki uwzględni powyższe uwagi i wnioski. Obowiązkiem organu odwoławczego będzie ustalenie, czy stan techniczny i walory użytkowe studni znajdującej się na działce nr [...], umożliwiają wykorzystywanie jej do poboru wody przeznczonej do spożycia przez ludzi. Organ odwoławczy ustali także jaka jest odległość studni istniejącej na działce nr [...] od najbliższego przewodu rozsączającego projektowanej oczyszczalni ścieków. Celem wyjaśnienia tej okoliczności organ odwoławczy skorzysta z uprawnień przewidzianych w art. 136 k.p.a., a w szczególności rozważy przeprowadzenie dowodu z oględzin. W zależności od wyniku poczynionych ustaleń Wojewoda utrzyma w mocy decyzję organu I instancji lub decyzję tę uchyli i umorzy postępowanie pierwszej instancji w sprawie sprzeciwu.

ds