Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 431/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 13 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Marzenna Kosewska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2024 roku sprawy ze skargi [...] w [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 20 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2023 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz strony skarżącej kwotę 697,- (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 23 czerwca 2023 r. Rolniczy Kombinat Spółdzielczy [...] w [...] zwrócił się o przyznanie płatności na rok 2023 dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami.

Decyzją z 9 maja 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] przyznał stronie płatność ONW na rok 2023 w łącznej wysokości 5 646,28 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że we wniosku złożono oświadczenie o uznaniu strony jako spółdzielnię i oświadczenie o liczbie członków spółdzielni (dwunastu), ale nie złożono dokumentu potwierdzającego poddanie się badaniu lustracyjnemu. Skutkuje to niespełnieniem wymagań do przyznania płatności z uwzględnieniem liczby członków spółdzielni zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r., poz. 483), dalej: "rozporządzenie ONW". Wobec zatem zadeklarowania powierzchni 38,45 ha i zatwierdzenia obszaru o powierzchni 38,23 ha, wysokość płatności obliczono jako iloczyn powierzchni zatwierdzonego obszaru i stawki płatności do 1 ha (179 zł), uwzględniając degresję, o której mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW.

Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji załączając pismo Związku Rewizyjnego Spółdzielczości Rolniczej w P. z 12 grudnia 2022 r., w którym stwierdzono przeprowadzenie lustracji działalności strony obejmującą okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. i podano syntezę ustaleń lustracji oraz pismo strony do Związku Rewizyjnego Spółdzielczości Rolniczej w P. z 12 kwietnia 2023 r. informujące o wykonaniu zaleceń polustracyjnych.

Decyzją z 20 czerwca 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, co następuje.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia ONW wniosek o przyznanie płatności ONW zawiera informacje i oświadczenia, jakie powinny być zawarte we wniosku o przyznanie podstawowego wsparcia dochodów, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ustawy.

Stosownie do § 6 ust. 2 rozporządzenia ONW w przypadku gdy o przyznanie płatności ONW ubiega się spółdzielnia produkcji rolnej albo spółdzielnia rolników:

1) wniosek o przyznanie płatności ONW zawiera:

a) oświadczenie, że o przyznanie tej płatności ubiega się spółdzielnia produkcji rolnej albo spółdzielnia rolników, oraz

b) wniosek o przyznanie tej płatności z uwzględnieniem liczby członków tej spółdzielni;

2) do wniosku o przyznanie płatności ONW dołącza się:

a) oświadczenie o liczbie członków spółdzielni, którzy mają zostać uwzględnieni przy przyznawaniu płatności ONW zgodnie z § 3 ust. 4,

b) oświadczenie podmiotu przeprowadzającego badanie lustracyjne, o którym mowa w art. 91 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze, o poddaniu się wnioskodawcy temu badaniu lub inny dokument potwierdzający poddanie się przez wnioskodawcę temu badaniu albo oświadczenie wnioskodawcy o poddaniu się temu badaniu.

Zgodnie z § 3 ust. 4 rozporządzenia ONW w przypadku gdy o przyznanie płatności ONW ubiega się spółdzielnia produkcji rolnej albo spółdzielnia rolników, przy przyznawaniu tej płatności danej spółdzielni, na jej wniosek:

1) maksymalny limit powierzchni użytków rolnych wskazany w § 2 ust. 1 pkt 1 ustala się dla tej spółdzielni jako iloczyn tego limitu oraz liczby członków tej spółdzielni,

2) wielkość powierzchni obszaru zatwierdzonego wskazanej w ust. 2 ustala się dla tej spółdzielni jako iloczyn tej wielkości powierzchni oraz liczby członków tej spółdzielni,

3) górną granicę przedziału powierzchniowego wskazanego w ust. 2 pkt 1 ustala się dla tej spółdzielni jako iloczyn tej górnej granicy przedziału powierzchniowego oraz liczby członków tej spółdzielni,

4) dolną i górną granicę przedziału powierzchniowego wskazanego w ust. 2 pkt 2 ustala się dla tej spółdzielni jako iloczyn odpowiednio dolnej i górnej granicy tego przedziału powierzchniowego oraz liczby członków tej spółdzielni,

5) wielkość powierzchni obszaru zatwierdzonego wskazanej w ust. 2 pkt 3 ustala się dla tej spółdzielni jako iloczyn tej wielkości powierzchni oraz liczby członków tej spółdzielni

- jeżeli ta spółdzielnia poddała się badaniu lustracyjnemu, o którym mowa w art. 91 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2021 r. poz. 648), w ciągu ostatnich trzech lat poprzedzających rok złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW.

Dołączenie do odwołania dokumentu potwierdzającego przeprowadzenie badania lustracyjnego nie może stanowić podstawy do zmiany decyzji. Nawet bowiem błędy oczywiste mogą być poprawione jedynie do dnia wydania decyzji (§ 8 ust. 3 rozporządzenia ONW).

W skardze na decyzję organu odwoławczego strona zarzuciła naruszenie:

1. art. 6, art. 8, art. 77 § 1, art. 136 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "K.p.a.", w zw. z art. 62 ust. 1 i art. 66 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r., poz. 261 ze zm.), dalej: "ustawa o Planie" przez niezawiadomienie strony przez organ pierwszej instancji o konieczności uzupełnienia braku wniosku (dostarczenia dokumentu potwierdzającego poddanie się badaniu lustracyjnemu) i niepodjęcie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów, mimo że strona przesłała z odwołaniem brakujący dokument; skutkowało to błędnym potraktowaniem skarżącego jako rolnika indywidualnego, podczas gdy jest on spółdzielnią i wnioskował o przyznanie płatności z uwzględnieniem liczby członków spółdzielni;

2. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez jego błędne zastosowanie;

3. § 8 ust. 3 rozporządzenia ONW przez błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, że decyzja wydana przez organ pierwszej instancji nie jest dotknięta istotną wadą proceduralną polegającą na tym, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, w ramach kontroli formalnej wniosku, nie umożliwiono stronie poprawienia oczywistego błędu, jakim było niezałączenie do wniosku dokumentu o poddaniu się badaniu lustracyjnemu.

Skarżący wniósł o:

1. uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości, a decyzji organu pierwszej instancji - w części, w jakiej nie przyznano pełnej płatności ONW z uwzględnieniem liczby członków spółdzielni, w celu dopuszczenia przez organ pierwszej instancji dowodu z protokołu lustracji z 12 grudnia 2022 r. i przyznania płatności z uwzględnieniem liczby członków spółdzielni;

2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W dodatkowym piśmie procesowym skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.").

Nie jest sporne, że wbrew § 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ONW skarżący jako spółdzielnia produkcji rolnej nie dołączył do wniosku oświadczenia podmiotu przeprowadzającego badanie lustracyjne, o którym mowa w art. 91 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze, o poddaniu się wnioskodawcy temu badaniu lub innego dokumentu potwierdzającego poddanie się przez wnioskodawcę temu badaniu albo oświadczenia wnioskodawcy o poddaniu się temu badaniu.

Sporne jest natomiast to, czy organ pierwszej instancji miał obowiązek zareagować na ten brak informując wnioskodawcę o tym braku i o skutkach jego nieusunięcia. Rację ma skarżący, że organ miał taki obowiązek i obowiązku tego nie wykonał.

Jak stanowi art. 62 ust. 1 ustawy o Planie w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4 [pkt 4 stanowi o płatnościach ONW], nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 K.p.a. [tj. innym niż niewskazanie adresu wnoszącego podanie], kierownik biura powiatowego Agencji niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać zmiany wniosku o przyznanie tej pomocy, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 K.p.a. nie stosuje się, co oznacza brak możliwości pozostawienia podania bez rozpoznania z tej przyczyny.

Skoro zatem wniosek spółdzielni miał brak formalny (nie dołączono do niego oświadczenia podmiotu przeprowadzającego badanie lustracyjne, o którym mowa w art. 91 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze, o poddaniu się wnioskodawcy temu badaniu lub innego dokumentu potwierdzającego poddanie się przez wnioskodawcę temu badaniu albo oświadczenia wnioskodawcy o poddaniu się temu badaniu), organ pierwszej instancji powinien był zastosować art. 62 ust. 1 ustawy o Planie, gdyż wniosek otrzymał już 23 czerwca 2023 r., a zmiany wniosku strona mogła dokonać najpóźniej do 25 lipca 2023 r. (§ 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 maja 2023 r. w sprawie określenia dłuższego terminu składania wniosków o przyznawanie pomocy finansowej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oraz zgłaszania zmian do tych wniosków w 2023 r.; Dz. U. z 2023 r., poz. 907). W przypadku niezwłocznego poinformowania strony przez organ pierwszej instancji o braku i skutkach jego nieusunięcia strona miałaby jeszcze możliwość usunięcia tego braku.

Możliwości powyższej strona została przez organ pierwszej instancji pozbawiona, natomiast do odwołania dołączyła pismo Związku Rewizyjnego Spółdzielczości Rolniczej w P. z 12 grudnia 2022 r., w którym stwierdzono przeprowadzenie lustracji działalności strony obejmującą okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. i podano syntezę ustaleń lustracji oraz pismo strony do Związku Rewizyjnego Spółdzielczości Rolniczej w P. z 12 kwietnia 2023 r. informujące o wykonaniu zaleceń polustracyjnych. Zgodnie z art. 5 ustawy o Planie z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., chyba że ustawa o Planie stanowi inaczej. Stosownie do art. 136 § 1 K.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Wbrew temu przepisowi organ odwoławczy nie podjął żadnych działań nim przewidzianych, ignorując dołączony do odwołania dokument przez niepoddanie go ocenie, czy stanowi on usunięcie braku wniosku. Błędnie podniósł natomiast, że dokument ten nie może stanowić podstawy do zmiany decyzji, gdyż błędy oczywiste mogą być poprawione jedynie do dnia wydania decyzji (§ 8 ust. 3 rozporządzenia ONW). Organ tym samym niezasadnie utożsamił brak formalny wniosku (który pierwotnie rzeczywiście miał miejsce) z błędem wniosku (takowego nie było, gdyż niedołączenie do wniosku wymaganego prawem dokumentu nie jest błędem wniosku, lecz jego brakiem formalnym).

Powyższe oznacza naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Planie stanowiących, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w związku z art. 62 ust. 1 ustawy o Planie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci przyznania płatności ONW w niższej wysokości niż przy uwzględnieniu liczby członków spółdzielni (§ 3 ust. 4 rozporządzenia ONW).

Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy oceni czy dołączony do odwołania dokument stanowi usunięcie braku wniosku. Jeśli uzna, że tak, rozpatrzy merytorycznie wniosek. Jeśli natomiast uzna, że dokument ten nie stanowi usunięcia braku formalnego wniosku, organ uzasadni dlaczego zajął takie stanowisko, a następnie zastosuje art. 62 ust. 1 ustawy o Planie przez poinformowanie skarżącego o stwierdzonym braku i skutku jego nieusunięcia w wyznaczonym przez organ terminie.

Wobec tego Sąd orzekł, jak w pkt I. sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W pkt II. sentencji wyroku orzeczono o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na zasądzone koszty składają się: kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcowskiego.