Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1174/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd.Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. S., J. S. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla M. L. z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...]; 2. uchyla decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...]; 3. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących M. S. i J. S. solidarnie kwotę [...]zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2017 r. (nr [...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej też jako "WWINB" lub "organ II instancji") – po rozpatrzeniu odwołania J. S. i M. S. od wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla M. L. (dalej też jako "PINB" lub "organ I instancji") decyzji z [...] sierpnia 2017 r. (nr [...]) nakazującej Marii i J. S. (właścicielom lokalu nr [...] w budynku położonym w L. przy ul. [...], do którego przynależy taras usytuowany na parterowej części budynku) wykonanie robót budowlanych polegających na zamontowaniu od strony zewnętrznej balustrady w drzwiach balkonowych (pokój w lokalu nr [...]) prowadzących na obecny taras, o wysokości min. 90 cm, w terminie do [...] października 2017 r. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił ww. decyzję PINB w części wskazującej termin wykonania nałożonego obowiązku w ten sposób, że w miejsce: "do [...] października 2017 r." orzekł: "do [...] grudnia 2017 r.", a w pozostałym zakresie utrzymał tę decyzję w mocy.

Zaskarżona decyzja WWINB zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W związku z pismem M. S. z [...] listopada 2015 r. pracownicy PINB przeprowadzili w dniu [...] grudnia 2015 r. kontrolę legalności obiektu budowlanego zlokalizowanego w L. na działce nr [...] (ul. [...]), w granicy z działką nr [...] (ul. [...]), w toku której ustalono, że dobudowana część budynku, w której znajduje się łazienka, przylega do lokalu mieszkalnego nr [...] należącego do K. C.. Na dachu tej części budynku znajduje się taras użytkowany przez J. S., zajmującego lokal mieszkalny na piętrze budynku. Obecna w trakcie kontroli K. C. oświadczyła, że nabyła lokal mieszkalny w 2012 r. i nie wie, kiedy powstała część, w której znajduje się łazienka. W czasie kontroli J. S. przedstawił decyzję pozwolenia na budowę nr [...] z [...] sierpnia 1974 r. (zwaną też dalej "Decyzją PnB"), wydaną przez Naczelnika Gminy Ś. (gdyż do 1977 r. przedmiotowa nieruchomość leżała poza granicami administracyjnymi miasta L., w miejscowości Z.), wraz z projektem budowlanym dotyczącym przebudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego i warsztatu.

Postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. PINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej na działce nr [...], uzasadniając, iż część budynku, którą M. S. określił jako samowolę budowlaną, jest zgodna z projektem budowlanym stanowiącym załącznik do Decyzji PnB. Na skutek zażalenia wniesionego przez M. S., WWINB – postanowieniem z [...] maja 2016 r. (nr [...]) – uchylił zaskarżone postanowienie PINB w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

W efekcie PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie legalności parterowej części budynku na działce nr [...], usytuowanej w granicy z działka sąsiednią nr [...], połączonej z budynkiem mieszkalnym na działce nr [...]. W toku tego postępowania ustalono, że współwłaścicielami nieruchomości przy ul. [...] (działka nr [...]) są Krystyna i Z. C. (lokal nr [...], na parterze) oraz Maria i J. S. (lokal nr [...], piętro). Natomiast M. S. i B. S. są współwłaścicielami nieruchomości sąsiedniej położonej przy ul. [...] (działka nr [...]). Wniosek o wszczęcie postępowania dotyczy "dobudówki" do budynku na działce nr [...] o wym. 3,5 x 2,5 m, na której dachu zlokalizowany jest taras otoczony z trzech stron metalową balustradą o wys. 90 cm. Zgodnie z oświadczeniem J. S., inwestorem robót był jego ojciec Z. S.. M. S. twierdzi, że rozbudowę wykonano w 1970 r., natomiast taras powstał w 1974 r. Po analizie materiału dowodowego PINB przyjął, że przedmiotowa część budynku powstała w latach 1970–1972, a taras w 1974 r.

Na tej podstawie PINB – decyzją z [...] lutego 2017 r. (nr [...]) – nakazał Marii i J. S. wykonanie robót budowlanych polegających na przesunięciu balustrady na tarasie przedmiotowej części budynku w ten sposób, aby odległość od granicy z sąsiednią nieruchomością, tj. z działką nr [...], wynosiła co najmniej 0,60 m.

Na skutek odwołań wniesionych przez J. S. i M. S. oraz M. S. i B. S., WWINB – decyzją z [...] kwietnia 2017 r. (nr [...]) – uchylił ww. decyzję PINB i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, podkreślając, że zgodnie z poglądem wyrażanym w orzecznictwie, w czasie badania przesłanek umożliwiających legalizację samowolnie wybudowanego obiektu organ stosuje przepisy aktualne, gdyż proces legalizacji zawsze ma na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Dlatego przy ocenie, czy możliwe do dokonania zmiany i przeróbki doprowadzą do stanu zgodnego z prawem, bierze się pod uwagę przepisy obowiązujące w chwili wydawania decyzji, a nie w chwili realizacji nielegalnej budowy. W konsekwencji – zdaniem WWINB – nie znajduje uzasadnienia wydanie przez PINB decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych mających doprowadzić do zgodności z nieobowiązującymi już przepisami zarządzenia Ministra Budownictwa i Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinno odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Urz. Min. Bud. Nr [...], poz. 44; dalej w skrócie "zarządzenie MBiMB z 1966 r."). Stwierdzenie niezgodności z przepisami obowiązującym w dacie wykonania robót budowlanych powinno bowiem skutkować rozważeniem rodzaju i zakresu robót, jakie powinny zostać wykonane w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami obecnie obowiązującymi.

Wzmiankowaną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2017 r. – wydaną na podstawie art. 40 ustawy z dnia [...] października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U Nr [...], poz. 229; dalej jako "Prawo budowlane z 1974 r.", w skrócie "pr.bud.1974") w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332; dalej jako "Prawo budowlane z 1994 r.", w skrócie "pr.bud.1994") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; w skrócie "k.p.a.") – PINB nakazał Marii i J. S. wykonanie robót budowlanych polegających na zamontowaniu od strony zewnętrznej balustrady w drzwiach balkonowych (pokój w lokalu nr [...]) o wysokości min. 90 cm w terminie do [...] października 2017 r.

Uchylając ww. decyzję PINB w części wskazującej termin wykonania nałożonego obowiązku (i określając w to miejsce nowy termin: "do [...] grudnia 2017 r."), a w pozostałym zakresie utrzymując tę decyzję w mocy – opisaną na wstępie decyzją z [...] października 2017 r. – WWINB w uzasadnieniu wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż budynek zlokalizowany na działce nr [...] przy ul. [...] w L. został rozbudowany o część o wym. 2,5 x 3,5 m, która pełni funkcję łazienki, w latach 1970–1972. Rozbudowa została bowiem ujawniona na mapach już w roku 1972, w wyniku prac geodezyjnych prowadzonych dla sąsiedniej działki nr [...], natomiast przedłożona Decyzja PnB została wydana [...] sierpnia 1974 r. i, jak wskazuje jej tytuł, dotyczyła wyłącznie nadbudowy istniejącego budynku mieszkalnego. W opisie technicznym do projektu budowlanego stanowiącego załącznik do Decyzji PnB wskazane zostały prace polegające na wykonaniu balustrady na tarasie nad łazienką (przedmiotowa rozbudowa). Przyjęto zatem, że taras na rozbudowanej części budynku powstał w 1974 r. WWINB podkreślił, że obecni współwłaściciele nieruchomości nie przedstawili żadnych dokumentów świadczących o legalności wykonanej rozbudowy, a Urząd Gminy Ś. nie posiada wśród ksiąg ruchu budowlanego z lat 1968–1974 dokumentów potwierdzających legalność budowy.

Zdaniem organu II instancji, PINB zasadnie przyjął zatem, że powyższa rozbudowa wykonana została w warunkach samowoli budowlanej i prawidłowo podjął działania w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. – zgodnie z art. 103 ust. 2 pr.bud.1994 – w tym, opierając się na zebranym materiale dowodowym, ocenił, że przedmiotowa rozbudowa jest w dobrym stanie technicznym i nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ul. [...], torów kolejowych i granic miasta L. (zatwierdzonego uchwałą Rady M. L. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r.; Dz. Urz. Woj. W.. Nr [...], poz. 2116), zgodnie z którym obiekt znajduje się na obszarze przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i usługi wolnostojące i wbudowane. Ponadto nie stwierdzono, by w jakikolwiek sposób obiekt ten stanowił niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, czy niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W świetle przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. PINB nie znalazł zatem podstaw do orzeczenia bezwzględnego nakazu rozbiórki. Jednak po analizie przepisów technicznych z 1966 r. – zawartych w zarządzeniu MBiMB z 1966 r. – stwierdził niezgodność w zakresie odległości przedmiotowego tarasu od granicy działki, która zgodnie z ówczesnymi przepisami powinna wynosić co najmniej 60 cm od granicy nieruchomości (§ 125 ust. 1 i 5 ww. zarządzenia). Skoro zaś – jak podkreślił dalej WWINB – w wyniku stwierdzenia naruszenia warunków technicznych obowiązujących w dacie budowy, nałożenie obowiązków następuje w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami obowiązującymi obecnie, tj. wynikającymi z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, ze zm.; dalej w skrócie "rozporządzenie MI z 2002 r."), to PINB prawidłowo podjął się analizy możliwości, a także rodzaju i zakresu robót, jakie powinny zostać wykonane w celu doprowadzenia tarasu do zgodności z § 12 ww. rozporządzenia. Z analizy tej wynika zaś, że jedynym rozwiązaniem zapewniającym zgodność z przepisami budowlanymi jest zamontowanie balustrady w drzwiach balkonowych stanowiących wyjście na taras. Przesunięcie balustrady tarasu o wynikające z przepisów 1,5 m spowodowałoby bowiem konieczność zmniejszenia ww. otworu drzwiowego (od krawędzi otworu do granicy jest tylko 126 cm), co w świetle przepisów również jest niedopuszczalne. Zatem – jak uznał WWINB – taras nie może istnieć w takim kształcie i konieczne jest zminimalizowanie klasycznego tarasu do drzwi z balustradą. W efekcie powstanie tzw. balkon francuski (portfenetr).

Skargę na opisaną decyzję WWINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli J. S. i M. S., argumentując w szczególności, że uważają sprawę za przedawnioną, gdyż "przedmiotowa sytuacja trwała i nikomu nie przeszkadzała przez 43 lata". Ponadto stwierdzili, że nie zgadzają się z obowiązkiem montażu balustrady w drzwiach balkonowych, i podkreślili, iż dostęp do tarasu jest im niezbędny, gdyż korzystają z niego dla celów poprawy zdrowia.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli jest w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie nakazujące Skarżącym – jako właścicielom lokalu nr [...] w budynku położonym w L. przy ul. [...] (działka nr [...]), do którego przynależy taras usytuowany na parterowej, rozbudowanej części tego budynku – wykonanie robót budowlanych polegających na zamontowaniu, od strony zewnętrznej, balustrady o wysokości min. 90 cm w drzwiach balkonowych (pokój w lokalu nr [...]) prowadzących na ów taras.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że organ I instancji – stosując się do treści art. 7 i art. 77 k.p.a. – prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a organ II instancji ustalenia te zasadnie zaakceptował.

I tak, prawidłowo – w oparciu o: mapę sytuacyjną działki w Z. przy ul. [...] (obecny adres: L., ul. [...]) z [...] marca 1972 r., pismo Wydziału Geodezji, Kartografii i [...] Urzędu M. L. z [...] sierpnia 2016 r. (sygn. [...]) oraz oświadczenie M. S. złożone do protokołu kontroli z [...] czerwca 2016 r. – organ ustalił, że rozbudowa budynku zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w L. miała miejsce w latach 1970–1972. Prawidłowo również ustalił, że taras na rozbudowanej części budynku, którego dotyczy kontrolowana decyzja, powstał w roku 1974 – co wynika z opisu technicznego do projektu budowlanego stanowiącego załącznik do decyzji pozwolenia na budowę nr [...] z [...] sierpnia 1974 r. ("Decyzji PnB") – w opisie tym wskazane zostały prace polegające na wykonaniu balustrady na tarasie nad łazienką.

Wobec powyższego zasadnie organ uznał, że taras na rozbudowanej części budynku powstał w 1974 r., a więc jeszcze pod rządem ustawy z dnia [...] stycznia 1961 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46, z późn. zm.; w skrócie "Prawo budowlane z 1961 r." lub "pr.bud.1961"). Zgodnie zaś z art. 36 ust. 1 tej ustawy: "Przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne jest uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę", przy czym pojęcie "budowy" obejmowało ówcześnie także nadbudowę, przebudowę, rozbudowę oraz remonty obiektów budowlanych (zob. art. 1 ust. 4 pkt 8 pr.bud.1961).

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że obecni współwłaściciele nieruchomości nie przedstawili żadnych dokumentów świadczących o legalności wykonanej rozbudowy. Ponadto organ sam podjął działania, celem ustalenia, czy przedmiotowe roboty budowlane zostały zrealizowane legalnie – zwracając się do Urzędu Gminy Ś. o nadesłanie dokumentacji budowlanej przedmiotowej inwestycji. Z pisma z [...] marca 2016 r. (znak [...]) wynika, iż ww. Urząd nie posiada wśród ksiąg ruchu budowlanego z lat 1968–1974 dokumentów potwierdzających legalność przedmiotowej budowy.

Wobec powyższego organ słusznie uznał, iż przedmiotowe prace zostały wykonane nielegalnie (w warunkach tzw. samowoli budowlanej), i zasadnie podjął działania zmierzające do zbadania możliwości ich zalegalizowania.

W tym miejscu wypada zaznaczyć, że w realiach niniejszej sprawy nie ma istotnego znaczenia kwestia, czy inkryminowany obiekt powstał przed 1 marca 1975 r., tj. pod rządem Prawa budowlanego z 1961 r., czy już po tym dniu, tj. w czasie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, z późn. zm.; w skrócie "Prawo budowlane z 1974 r." lub "pr.bud.1974"). Jak bowiem trafnie przyjmuje się w orzecznictwie, do legalizacji obiektów, które zostały wybudowane przed 01 marca 1975 r., stosuje się Prawo budowlane z 1974 r., a nie Prawo budowlane z 1961 r. (zob. np. wyrok NSA z 29.11.2016 r., II OSK 496/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA"). Z kolei zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017, poz. 1332, z późn. zm.; w skrócie "Prawo budowlane z 1994 r." lub "pr.bud.1994"), do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ww. ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. W myśl zaś tego ustępu, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

Z powyższych względów organy obu instancji słusznie uznały, że w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r.

Art. 37 ust. 1 tej ustawy stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: (1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub (2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Art. 37 ust. 2 pr.bud.1974 wskazuje z kolei, że terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

Z cytowanej regulacji wynika, że można nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego tylko z dwóch przyczyn. Po pierwsze, w razie wzniesienia obiektu na terenie nieprzeznaczonym pod zabudowę czy też wzniesienia obiektu na terenie przeznaczonym pod zabudowę innego rodzaju. Po drugie, wzniesienie obiektu powodującego niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że w odniesieniu do wykonanych robót budowlanych nie ziściły się przesłanki do wydania nakazu rozbiórki.

Po pierwsze, nie mamy do czynienia w tej sprawie z przypadkiem niezgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym (tu: z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w skrócie "m.p.z.p."). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13 (ONSAiWSA 2014, nr 6, poz. 89) przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 pr.bud.1974 w zw. z art. 103 ust. 2 pr.bud.1994, są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. W uzasadnieniu cytowanej uchwały wskazano, że wprawdzie przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 pr.bud.1974 w zw. z art. 103 ust. 2 pr.bud.1994 podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dniu orzekania przez organ administracji, lecz sprzeczne z zasadami konstytucyjnymi (art. 2, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) byłoby nakazanie rozbiórki z powodu niezgodności obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w czasie orzekania przez organy, z pominięciem oceny przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym. Wedle takiej wykładni – którą Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela – badanie przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym konieczne jest tylko wtedy, gdy aktualne przepisy, zabudowy danego rodzaju nie dopuszczają (zob. wyrok NSA z 26.05.2017 r., II OSK 1766/16, CBOSA).

Nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowa rozbudowa nie narusza ustaleń aktualnie obowiązującego na tym terenie m.p.z.p. – uchwały Rady M. L. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ul. [...], torów kolejowych i granic miasta L. (Dz. Urz. Woj. W.. Nr [...], poz. 2116). Zgodnie z postanowieniami tego planu miejscowego obiekt, którego dotyczy niniejsze postępowanie, znajduje się na obszarze przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i usługi wolnostojące i wbudowane (§ 61 ww. uchwały).

Po drugie, zgodzić należy się z organem – co zresztą nie jest kwestionowane przez strony – że przedmiotowa rozbudowa jest w dobrym stanie technicznym oraz nie stanowi niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, czy też niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Dobudowa została wykonana w technologii tradycyjnej: ściany murowane, strop żelbetowy, taras wykończony płytkami ceramicznymi i otoczony z trzech stron metalową balustradą o wysokości 90 cm. Ponadto podczas oględzin nie stwierdzono, aby przedmiotowa część budynku była w złym stanie technicznym i tym samym swym stanem stanowiła jakiekolwiek zagrożenie dla otoczenia.

Wobec powyższego, skoro brak jest podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki, to stwierdzona samowola budowlana podlega likwidacji w drodze procedury legalizacji.

Zgodnie z art. 40 pr.bud.1974 w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

W niniejszej sprawie organ słusznie uznał, iż odległość przedmiotowego tarasu od granicy działki jest sprzeczna z przepisami technicznymi zawartymi w – obowiązującym w okresie realizacji inwestycji – zarządzeniu Ministra Budownictwa i Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinno odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Urz. Min. Bud. Nr 10, poz. 44; w skrócie "zarządzenie MBiMB z 1966 r."). Zgodnie z § 125 ust. 1 tego zarządzenia balkony, galerie, loggie, tarasy i dostępne ściany oporowe powinny być zaopatrzone w balustradę o wysokości co najmniej:

1) przy wzniesieniu nad poziom terenu (podłogi) do 22 m – 0,90 m,

2) przy wzniesieniu nad poziom terenu (podłogi) do 22 m do 30 m – 1,00 m,

3) przy wzniesieniu nad poziom terenu (podłogi) powyżej 30 m – 1,10 m.

Natomiast w myśl § 125 ust. 5 zarządzenia MBiMB z 1966 r. elementy obiektów, wymienione w ust. 1, powinny znajdować się w odległości co najmniej 0,60 m od granicy nieruchomości, jeżeli nie stanowią połączenia architektonicznego budynków wzniesionych na sąsiednich nieruchomościach.

Wobec powyższego należy stwierdzić, iż lokalizacja przedmiotowego tarasu od strony granicy z działką nr [...] – tuż przy samej granicy – jest sprzeczna z cytowanym § 125 ust. 5 zarządzenia MBiMB z 1966 r.

Oznacza to, że ziściły się przesłanki do wydania na podstawie art. 40 pr.bud.1974 decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd w niniejszym składzie nie podziela stanowiska organu II instancji zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji (jak i we wcześniejszej decyzji tego organu z [...] kwietnia 2017 r.), w myśl którego stwierdzenie niezgodności z przepisami obowiązującymi w dacie wykonania robót budowlanych powinno skutkować rozważeniem rodzaju i zakresu robót, jakie powinny zostać wykonane w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami obecnie obowiązującymi.

Odnosząc się do powyższego stanowiska należy przypomnieć, że zgodnie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.: "Przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe." Cytowany przepis nie precyzuje, jakie konkretnie czynności powinny być oceniane na podstawie prawa dotychczasowego, ani też jakie działania powinny być prowadzone na podstawie tego prawa. Przepis wskazuje jedynie lakonicznie, a zarazem bardzo szeroko: "Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd – który Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela – że przez "przepisy dotychczasowe" należy rozmieć zarówno przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., jak też ówczesne przepisy wykonawcze do tej ustawy (por. np. wyroki NSA: z 08.12.2011 r., II OSK 1749/10, z 08.10.2013 r., II OSK 1070/12; z 17.06.2015 r., II OSK 2771/13; z 04.11.2015 r., II OSK 517/14; z 03.01.2017 r., II OSK 1057/15 – wszystkie dostępne w CBOSA). Oznacza to, że do obiektów zrealizowanych – tak, jak w kontrolowanej sprawie – przed dniem 01 marca 1995 r., nie ma podstaw do stosowania obecnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych. Jak bowiem przekonująco wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny, "rozporządzenie jako akt podustawowy wydany może być wyłącznie na podstawie i w granicach delegacji zawartej w ustawie. Skoro zatem w konkretnym stanie prawnym zastosowanie mają przepisy uprzednio obowiązującej ustawy [tj. Prawa budowlanego z 1974 r. – uw. WSA] to tym samym zastosowanie winny mieć przepisy podwykonawcze do tejże ustawy, nie zaś rozporządzenie Ministra infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie które wydane zostało na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r." (wyrok NSA z [...].12.2011 r., II OSK [...], CBOSA).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ nakładając obowiązki na Skarżących celem doprowadzenie obiektu (tarasu) do stanu zgodnego z prawem, nie powinien brać pod uwagę przepisów obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 . poz. 1422, z późn. zm.; w skrócie "rozporządzenie MI z 2002 r."), lecz obowiązujące w dacie realizacji legalizowanej inwestycji: przepisy zarządzenia MBiMB z 1966 r. – a przede wszystkim jego § 125 ust. 5 – co też zasadnie uczynił PINB w pierwotnie wydanej decyzji z [...] lutego 2017 r.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Ponadto Sąd zdecydował – na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. – uchylić także wcześniejszą decyzję WWINB z [...] kwietnia 2017 r. (pkt 2 sentencji wyroku). Podejmując takie rozstrzygnięcie Sąd miał na uwadze, iż decyzją tą organ II instancji uchylił poprzedzającą ją decyzję PINB z [...] lutego 2017 r. nakazującą Skarżącym wykonanie robót budowlanych w zakresie zdeterminowanym treścią zarządzenia MBiMB z 1966 r. A skoro PINB w tej decyzji – uchylonej ww. decyzją WWINB z [...] kwietnia 2017 r. – zastosował co do zasady właściwe przepisy prawa materialnego, to Sąd, mając na względzie powyższe oraz ekonomikę postępowania, postanowił wyeliminować z obrotu prawnego także ową decyzję WWINB z [...] kwietnia 2017 r.

O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżących koszt wpisu, w wysokości [...] zł.

Ponownie rozpatrując sprawę, WWINB rozpozna odwołania wniesione od decyzji PINB z [...] lutego 2017 r., z uwzględnieniem wskazań i ocen zawartych w niniejszym wyroku, w szczególności co do zasadności zastosowania, jako punktu odniesienia przy ustalaniu zakresu robót niezbędnych do doprowadzenia stwierdzonej samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem, przepisów zarządzenia MBiMB z 1966 r., a nie rozporządzenia MI z 2002 r. Niezależnie od tego weźmie także pod uwagę fakt ekspiracji terminu zakreślonego w ww. decyzji PINB do wykonania nałożonych obowiązków.