Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SO/Po 9/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1, art. 55 par. 1, art. 154 par. 6, art. 154 par. 6, art. 200, art. 205 par. 1 art. 63, art. 230 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy z wniosku P. N. przeciwko Dyrektorowi Szkoły P. w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie skargi postanawia 1. wymierzyć Dyrektorowi Szkoły P. grzywnę w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych); 2. zasądzić od Dyrektora Szkoły P. na rzecz wnioskodawcy P. N. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 8 maja 2023 r. P. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Szkoły Podstawowej [...] za nieprzekazanie Sądowi skargi Skarżącego na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej w związku z wnioskiem Skarżącego z dnia 13 marca 2023 r.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia 13 marca 2023 r. Skarżący skierował za pośrednictwem ePUAP do organu wniosek o dostęp do informacji publicznej. Następnie wskazano, że wniosek ten nie spotkał się z jakąkolwiek odpowiedzą ze strony organu, dlatego pismem z dnia 29 marca 2023 r. Skarżący wniósł za pośrednictwem organu skargę na bezczynność do WSA w Poznaniu. Skarżący podał, że z posiadanych przez niego informacji wynika, że organ do chwili obecnej nie przekazał skargi do Sądu.

W odpowiedzi na wniosek P. N. Dyrektor Szkoły wskazał, że żądana przez Skarżącego informacja publiczna została mu w całości udostępniona. Jednocześnie wyjaśniono, że powodem opóźnienia w udzieleniu informacji jest okoliczność tego rodzaju, że skrzynka ePUAP nie była otwierana, co sprawiło, że wiadomości zostały odczytane dopiero w dniach 13 i 14 czerwca 2023 r. W dniu 14 czerwca 2023 r. udzielono natomiast informacji publicznej.

Organ wskazał, że sprzeciwia się wymierzeniu grzywny zgodnie z żądaniem Skarżącego. Argumentowano, że wymierzenie jej ma charakter fakultatywny i nie jest możliwe jej wymierzenie z urzędu. Po drugie wniosek o wymierzenie grzywny powinien zawierać podstawę żądania oraz uzasadnienie, dlaczego wskazany organ ma zostać płatnikiem grzywny. Zdaniem Dyrektora we wniosku przedstawiono jedynie chronologiczny przebieg postepowania, bez jakiegokolwiek merytorycznego uzasadnienia przemawiającego za wymierzeniem grzywny. Końcowo wskazano, że Skarżący złożył w krótkich odstępach czasu dwa wnioski o udzielenie dostępu do informacji publicznych, które obejmują bardzo szeroki zakres tematyczny. Zdaniem organu składanie takich wniosków może mieć na celu wywołanie dolegliwości u adresata i utrudnianie jego funkcjonowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Wniosek o wymierzenie Dyrektorowi Szkoły grzywny okazał się zasadny.

Na wstępie wyjaśnić należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako "p.p.s.a."), poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jego wniesienia. Wniosek jest dopuszczalny, gdy wniosek wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia on wymogi formalne i został złożony w terminie. Zgodnie z uchwałą NSA w składzie 7 sędziów z dnia 7 kwietnia 2008 r., II FPS 1/08, ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42, wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. pobiera się wpis sądowy.

Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, za pośrednictwem którego wniesiono skargę na jego działanie lub bezczynność obowiązany jest przekazać skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd, w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Z powołanego wyżej art. 55 § 1 p.p.s.a. wynika, iż wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny organowi może nastąpić zatem w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13, LEX nr 1309900).

Przepisy te przewidują zatem dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Brak przy tym wymogu zachowania terminu do złożenia wniosku o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a.

Jak zwraca się w uwagę w orzecznictwie, art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. o sygn. akt II OSK 1024/06, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Funkcja dyscyplinująca polega na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na nią oraz akt sprawy. Aktualizuje się ona wtedy, gdy organ nie dopełnił tej czynności, a sąd chce na nim wymóc jej dokonanie. Wprawdzie oczywiste w tym wypadku jest także uchybienie terminowi przewidzianemu w art. 54 § 2 p.p.s.a., ale funkcja dyscyplinująca kwestii przekroczenia terminu nie dotyczy. Przekroczenie terminu wiąże się z funkcją represyjną, niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta do sądu, czy też nie. Różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, w drugim zaś już nie. Funkcja represyjna z art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji), w sytuacji, gdy sąd rozpoznaje wniosek o wymierzenie grzywny mimo dopełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed powiadomieniem sądu, ale z uchybieniem terminu. W związku z powyższym zauważyć należy, że orzeczenie sądu w sprawie wymierzenia organowi grzywny ma charakter uznaniowy. Użyte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "może" oznacza, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę zasadności wymierzenia grzywny. Oznacza to, że sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc na jakim etapie postępowania sądowego w sprawie głównej został złożony wniosek, jaka jest motywacja skarżącego, jak duże było przekroczenie terminu, jakie były przyczyny niedopełnienia obowiązku przez organ. Konstrukcja ustawowa w kwestii wymierzenia organowi grzywny w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., jest w tej mierze elastyczna i dopasowana do zmiennych realiów praktyki i zawsze należy mieć na względzie okoliczności konkretnej sprawy.

Powyższe wskazuje, że w sprawie dotyczącej wymierzenia organowi grzywny zasadnicze znaczenie ma wnikliwe i wszechstronne wyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z przekazywaniem przez organ sądowi skargi wraz z aktami sprawy oraz odnoszących się do przyczyn złożenia tego rodzaju wniosku o wymierzenie grzywny przez skarżącego (wnioskodawcę).

W postępowaniu z wniosku o wymierzenie organowi grzywny w związku z nieprzekazaniem do sądu skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej niezbędne jest ustalenie, czy podmiot, którego ukarania domaga się skarżący jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako u.d.i.p.). Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny dopuszczalności wniosku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 października 2011 r. I OZ 796/11, z dnia 19 kwietnia 2010 r. I OZ 125/10, CBOSA).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W rozumieniu powyższego przepisu dyrektor publicznej szkoły podstawowej jest więc podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.

W rozpatrywanej sprawie P. N. złożył w dniu 13 marca 2023 r. za pośrednictwem platformy ePUAP do Dyrektora Szkoły wniosek o dostęp do informacji publicznej. Wobec braku odpowiedzi na wniosek pismem z dnia 29 marca 2023 r. Skarżący złożył skargę na bezczynność podmiotu zobowiązanego do WSA w Poznaniu. Następnie, w wyniku powzięcia informacji o nieprzekazaniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, pismem z dnia 8 maja 2023 r. Skarżący złożył wniosek o wymierzenie organowi grzywny.

Mając na uwadze, że do dnia orzekania w niniejszej sprawie, skarga nie została przekazana przez podmiot zobowiązany do tutejszego Sądu, a więc niewątpliwie doszło do przekroczenia trzydziestodniowego terminu wymaganego przepisami prawa, należało orzec o wymierzeniu Dyrektorowi Szkoły grzywny. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje okoliczność, że podmiot zobowiązany udzielił skarżącemu w dniu 14 czerwca 2023 r. żądanych informacji. Skarga, mimo upływu ok. 4 miesięcy od jej wniesienia, nie została wciąż – stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. - przekazana do tut. Sądu.

W sprawie odróżnić bowiem należy, że pismem z 13 marca 2023 r. P. N. wystąpił z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, który należało załatwić zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Następnie w dniu 29 marca 2023 r. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły, którą należało w terminie 30 dni przekazać Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, czego Dyrektor nie wykonał. W związku z nieprzekazaniem tej skargi do WSA w Poznaniu wnioskodawca złożył 08 maja 2023 r. wniosek o wymierzenie organowi grzywny, który jest przedmiotem rozpoznania przez Sąd w niniejszej sprawie.

Podkreślenia wymaga, że ustalenie konkretnej wysokości wymierzanej grzywny pozostawione zostało przez ustawodawcę uznaniu sądu. Jedynie jej górna granica została określona w art. 154 § 6 p.p.s.a. - grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2023 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2022 r. przeciętne wynagrodzenie w roku 2022 r. wyniosło 6.346,15 zł. To oznacza, że maksymalna grzywna jaką można było wymierzyć organowi w tej sprawie wynosiłaby 63.461,50 zł.

W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Szkoły wskazywał na przyczynę opóźnienia w załatwieniu sprawy. Wyjaśniono, że w związku z zespoleniem skrzynki ePUAP szkoły z kontem osobistym jej Dyrektora korespondencja Skarżącego nie została w terminie odebrana. W ocenie Sądu wyjaśnienia te nie są przekonujące. Problemy techniczne podmiotu zobowiązanego leżą wyłącznie po jego stronie i nie powinny obciążać Skarżącego. Przy czym zauważyć należy, że Dyrektor do dnia wydania niniejszego postanowienia nie przekazał skargi na bezczynność z 29 marca 2023 r. do WSA w Poznaniu. Po powzięciu informacji o uchybieniu terminu do przekazania skargi do Sądu, Dyrektor powinien niezwłocznie podjąć czynności w celu jej przekazania do Sądu. Tym bardziej, że nie wymagało to od Dyrektora Szkoły jakiejkolwiek merytorycznej pracy – wręcz przeciwnie wystarczyła bowiem prosta czynność techniczna w postaci wysłania skargi do Sądu lub dostarczenia skargi do kancelarii Sądu przez pracownika Szkoły.

Mając powyższe na uwadze, Sąd wymierzył grzywnę w wysokości 500 zł, która nie przekracza maksymalnej wysokości grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i wyliczonej powyżej. Przy ustalaniu jej wysokości Sąd wziął pod uwagę, że skarga na bezczynność wciąż nie została przekazana, a problemy wskazane przez Dyrektora Szkoły nie zostały obiektywnie uzasadnione. Jednocześnie Sąd stanął na stanowisku, że nieprzekazanie skargi do Sądu nie jest wynikiem złej woli podmiotu zobowiązanego, lecz braku wymaganej wiedzy. Dyrektorzy szkół rzadko bowiem mają styczność ze skargami wnoszonymi do sądów administracyjnych.

Sąd nadto podkreśla, że wymierzenie grzywny w niniejszej sprawie nie wyklucza złożenia ponownego wniosku o wymierzenie podmiotowi zobowiązanemu grzywny w przypadku dalszego nieprzekazania skargi P. N.

z 29 marca 2023 r. na bezczynność Dyrektora Szkoły do WSA w Poznaniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w punkcie 1 postanowienia w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a.

O kosztach postępowania (pkt 2 postanowienia) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony przez wnioskodawcę wpis w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie przysługujące pełnomocnikowi wnioskodawcy, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265), w wysokości 480 zł, co łącznie daje kwotę 580 zł.

Sąd nie zasądził na rzecz wnioskodawcy zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł z uwagi na brak przedłożenia dowodu jej uiszczenia.