Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SAB/Gd 119/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego 1. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni do rozpoznania sprawy z wniosku skarżącej K. B. z dnia 6 sierpnia 2020 r. w terminie 1 (jednego) miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2. stwierdza, że bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni na rzecz skarżącej K. B. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 6 sierpnia 2020 r. K. B. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni (dalej: "PINB", "Organ") o wydanie decyzji nakazującej przeprowadzenie czynności mających na celu ustalenie zgodności z przepisami prawa budowlanego użytkowania lokalu przy ul. S. [...] w Gdyni i nakazanie wstrzymania jego użytkowania oraz nałożenie na właściciela budynku obowiązku przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333) - dalej: "Prawo budowlane". W przypadku niedostarczenia dokumentów lub niewstrzymania użytkowania powyższego obiektu wniesiono o wydanie decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania, tj. funkcji mieszkalnej budynku, użytkowanego obecnie na cele wychowania przedszkolnego bez wymaganego prawem zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Jednocześnie wniesiono o przeprowadzenie oględzin wskazanej nieruchomości w celu: ustalenia sposobu jej użytkowania, ustalenia powierzchni wykorzystywanej na cele usługowe oraz mieszkalne, ustalenia dzieci uczęszczających do punktu przedszkolnego oraz wyliczenia powierzchni, która powinna być im zapewniona, ustalenia odległości małej architektury od okien budynków sąsiednich, ustalenia spełniania dodatkowych wymogów przewidzianych prawem, w szczególności spełnienia obowiązku dostosowania nieruchomości do potrzeb osób niepełnosprawnych.

Pismem z 1 grudnia 2020 r. Strona zwróciła się do Organu o informację o stanie sprawy wskazując, że nie otrzymała jakiejkolwiek informacji o sposobie załatwienia jej wniosku z 6 sierpnia 2020 r.

W dniu 24 lutego 2021 r. Wnioskodawczyni zwróciła się do PINB (poprzez e-mail)

o informację, co się dzieje w sprawie zainicjowanej jej wnioskiem z 6 sierpnia 2020 r.

Pismem z 19 kwietnia 2021 r. Strona ponownie zwróciła się do Organu o informację o stanie sprawy wskazując, że nie otrzymała jakiejkolwiek informacji o sposobie załatwienia jej wniosku z 6 sierpnia 2020 r.

Wnioskiem z 12 maja 2021 r. Wnioskodawczyni wystąpiła do PINB o rozpoznanie sprawy z jej wniosku z 6 sierpnia 2020 r. i wydanie orzeczenia w sprawie.

Pismem z 18 czerwca 2021 r. Strona, na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", wniosła do Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku ponaglenie na bezczynność PINB w niniejszej sprawie.

W dniu 31 maja 2023 r. Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Organu wnosząc o: 1) stwierdzenie, że PINB dopuścił się bezczynności, stwierdzając jednocześnie, że miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2) zobowiązanie PINB do załatwienia sprawy w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku w przedmiocie niniejszej skargi, 3) orzeczenie o zwrocie od strony przeciwnej na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że wniosek Skarżącej do PINB o wydanie decyzji nakazującej przeprowadzenie czynności mających na celu ustalenie zgodności z przepisami prawa budowlanego użytkowania lokalu przy ul. S. [...] w Gdyni i nakazanie wstrzymania jego użytkowania oraz nałożenie na właściciela budynku obowiązku przedstawienia

w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego, został złożony 6 sierpnia 2020 r. W przypadku niespełnienia powyższego żądania wniesiono o wydanie decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania, tj. funkcji mieszkalnej ww. budynku, użytkowanego obecnie na cele wychowania przedszkolnego bez wymaganego prawem zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Strona podała, że w związku z brakiem odpowiedzi 18 czerwca 2021 r. wniesiono ponaglenie na bezczynność w rozpoznaniu wniosku z 6 sierpnia 2020 r. Podniesiono, że od dnia złożenia wniosku do dnia sporządzenia skargi PINB nie podjął żadnych czynności mających na celu wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie. Zaznaczono, że Skarżąca nie otrzymała żadnej odpowiedzi na złożone ponaglenie, zaś każdy telefon do PINB z zapytaniem odnośnie sprawy kończył się zbywaniem Strony i jej pełnomocnika.

Podsumowując wskazano, że od dnia złożenia przez Skarżącą wniosku o wszczęcie postępowania upłynęły prawie trzy lata, niewątpliwe jest więc, że PINB dopuścił się bezczynności i miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślono,

że przedmiotowa sprawa dotyczy bezpieczeństwa dzieci przebywających w lokalu przy

ul. S. [...] w Gdyni, który w ocenie Strony nie spełnia wskazanych

w przepisach prawa norm i warunków.

Pismem z 27 czerwca 2023 r. PINB, na podstawie art. 79 § 1 k.p.a. i art. 81a ust. 1 Prawa budowlanego, zawiadomił właścicielkę budynku przy ul. S. [...]

w Gdyni, że 20 lipca 2023 r. zostanie przeprowadzona kontrola w sprawie zmiany sposobu użytkowania tego budynku na przedszkole.

Pismem z tego samego dnia Organ zawiadomił Stronę, że wyznaczył kontrolę

w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy

ul. S. [...] w Gdyni. Wskazano, że w zależności od ustaleń kontroli będą przeprowadzone dalsze czynności administracyjne. Odwołując się do art. 28 k.p.a. PINB poinformował, że z posiadanych informacji nie wynika, aby poruszona sprawa dotyczyła interesu prawnego lub obowiązku Wnioskodawczyni, a jedynie jej interesu faktycznego,

w związku z czym nie można jej uznać za stronę w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie i obciążenie kosztami postępowania strony skarżącej.

W uzasadnieniu wskazano, że w związku z wnioskiem Skarżącej z 6 sierpnia

2020 r. o przeprowadzenie postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego przy ul. S. [..] w Gdyni na przedszkole PINB wyznaczył

w przedmiotowym budynku kontrolę mającą na celu ustalenie stanu faktycznego. Ponadto Organ powiadomił Skarżącą, że zgodnie z art. 28 k.p.a. nie może być stroną w sprawie zmiany sposobu użytkowania ww. budynku mieszkalnego jednorodzinnego na przedszkole, a czynności administracyjne prowadzone będą z urzędu, bez udziału Skarżącej, zaś w zależności od ustaleń kontroli prowadzone będą dalsze czynności administracyjne.

Końcowo Organ wyjaśnił, że opóźnienie w załatwieniu przedmiotowej sprawy spowodowane jest ograniczonym osobowo zespołem inspektorów (obecnie jedynie trzech inspektorów merytorycznych) i tym samym nadmiernym przeciążeniem inspektorów ilością prowadzonych postępowań, skomplikowanym charakterem wpływających spraw, odwołań, interwencji oraz zakończeń budów i wiążących się z nimi kontroli, a także doraźnych akcji kontrolnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia

29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).

W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi K. B. zwalcza bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni w zakresie rozpatrzenia jej wniosku z 6 sierpnia 2020 r. dotyczącego wydania decyzji nakazującej przeprowadzenie czynności mających na celu ustalenie zgodności z przepisami prawa budowlanego użytkowania lokalu przy ul. S. [...] w Gdyni i nakazania wstrzymania jego użytkowania oraz nałożenie na właściciela budynku obowiązku przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego, a w przypadku niedostarczenia dokumentów lub niewstrzymania użytkowania powyższego obiektu wydania decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania, tj. funkcji mieszkalnej budynku, użytkowanego obecnie na cele wychowania przedszkolnego bez wymaganego prawem zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.

Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi należy wskazać, że pismem

z 18 czerwca 2021 r. Strona wniosła ponaglenie na bezczynność Organu w niniejszej sprawie. Tym samym Skarżąca wyczerpała przysługujące jej środki zaskarżenia, zgodnie

z wymogiem art. 52 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W związku z czym przedmiotowy środek zaskarżenia należy uznać za dopuszczalny.

Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 k.p.a., jest obowiązek działania organów sprawnie, wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).

Zgodnie zaś z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane

z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3

(§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo

z przyczyn niezależnych od organu (§ 5).

Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy

w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a.). Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane (zob. wyrok NSA z 25 września 2018 r. sygn. akt I OSK 1467/18, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, obojętne jest, czy przekroczenie przez organ ustawowego terminu odnoszącego się do podjęcia lub wykonania czynności jest zawinione, czy też niezawinione (zob. wyrok NSA z 29 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 2635/18). Przedmiotem kontroli w postępowaniu zainicjowanym złożeniem skargi na bezczynność jest zatem ocena, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej - czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione.

Oceniając tok czynności kontrolowanego Organu w kontekście powyższych uwag Sąd uznał, że pozostaje on bezczynny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sprawa zainicjowana wnioskiem Skarżącej z 6 sierpnia 2020 r. dotyczącym przeprowadzenia czynności mających na celu ustalenie zgodności z przepisami prawa budowlanego sposobu użytkowania lokalu przy ul. S. [...] w Gdyni nie została załatwiona

w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a.

Na podstawie przesłanych przez Organ akt administracyjnych sprawy należy przyjąć, że wniosek o podjęcie przez PINB władczych działań został złożony 7 sierpnia 2020 r. W tym bowiem dniu wpłynął do Organu wniosek Skarżącej z 6 sierpnia 2020 r.

o przeprowadzenie czynności mających na celu ustalenie zgodności z przepisami prawa budowlanego użytkowania lokalu przy ul. S. [..] w Gdyni. Od tego momentu Organ miał ustawowy obowiązek zakończyć postępowanie w terminie miesiąca lub, uwzględniając nawet skomplikowany charakter sprawy, w terminie dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W terminach tych nie zostało jednak wydane rozstrzygnięcie kończące sprawę. Oznacza to, że ww. wniosek Skarżącej z 6 sierpnia 2020 r. nie został rozpoznany.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że na dzień wniesienia skargi nie został dochowany termin załatwienia sprawy wynikający z art. 35 § 3 k.p.a. Sprawy nie rozpoznano również na datę orzekania przez Sąd, gdyż do dnia wydania wyroku PINB nie poinformował Sądu o załatwieniu sprawy. W konsekwencji należało uwzględnić żądanie skargi co do wyznaczenia kontrolowanemu Organowi terminu na rozpoznanie sprawy,

o czym Sąd orzekł w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W tym zakresie Sąd uznał, że termin jednego miesiąca na załatwienie sprawy będzie adekwatny do jej okoliczności.

Jak już wyżej wskazano wniosek Skarżącej wpłynął do PINB 7 sierpnia 2020 r. Kolejne pisma Strony (z 1 grudnia 2020 r., z 24 lutego 2021 r., z 19 kwietnia 2021 r.,

z 12 maja 2021 r.), w których zwracano się do PINB o informacje o stanie sprawy, pozostały bez odpowiedzi Organu. Dopiero po otrzymaniu skargi (a więc po prawie trzech latach od wpływu wniosku) PINB, pismem z 27 czerwca 2023 r., zawiadomił właścicielkę budynku przy ul. S. [..] w Gdyni o zamiarze przeprowadzenia kontroli

w sprawie zmiany sposobu użytkowania tego budynku na przedszkole. Pismem z tego samego dnia Organ poinformował Skarżącą o wyznaczeniu ww. kontroli oraz o tym,

że niniejsza sprawa nie dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, a jedynie jej interesu faktycznego, w związku z czym nie można jej uznać za stronę w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się w tym miejscu do ww. stanowiska PINB należy zwrócić uwagę,

że zgodnie z art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale (tj. w Rozdziale 5b "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy" - przypisek Sądu) wszczyna się z urzędu, jednakże regulacja ta została wprowadzona do Prawa budowlanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471). Z poszczególnych przepisów ustawy nowelizującej wynika,

że weszła ona w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, tj. z dniem 19 września 2020 r. (art. 39), zaś do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1 (tj. Prawem budowlanym - przypisek Sądu), wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia

w życie ustawy nowelizującej, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym (art. 25).

Wniosek Skarżącej został złożony 7 sierpnia 2020 r., a zatem przed wejściem

w życie przepisów ustawy nowelizującej z 13 lutego 2020 r. Oznacza to, że przepis art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego nie ma w niniejszej sprawie zastosowania.

Zdaniem Sądu podnoszone przez Organ w odpowiedzi na skargę okoliczności związane z ilością i skomplikowanym charakterem prowadzonych spraw, odwołań, interwencji oraz zakończeń budów i wiążących się z nimi kontroli, a także doraźnych akcji kontrolnych przeprowadzanych w ograniczonym osobowo zespole inspektorów nie mogą usprawiedliwiać trwającego w niniejszym postępowaniu stanu bezczynności.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że działania PINB w niniejszym postępowaniu nie są podejmowane sprawnie i efektywnie. Postępowanie Organu pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Taki sposób procedowania jak w niniejszej sprawie podważa także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa.

Podsumowując, wobec przedstawionej powyżej chronologii działań PINB na tle okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jako że Organ nie rozpatrzył wniosku Skarżącej w terminie, czym naruszył postanowienia przepisów art. 35 § 1 i 3 k.p.a. oraz korespondujące z nimi art. 12 § 1 i 2 k.p.a. W ocenie Sądu bezczynność PINB nie budzi wątpliwości. Od wpływu wniosku do Organu, co miało miejsce 7 sierpnia 2020 r., do dnia wniesienia skargi (31 maja 2023 r.) upłynęły prawie trzy lata. PINB dopuścił się zatem zarzucanej mu przez Skarżącą bezczynności, która istnieje nieprzerwanie również w dniu rozstrzygania sprawy przez Sąd (do dnia wydania wyroku Organ nie poinformował Sądu o załatwieniu sprawy). Przy czym, jak już wcześniej wskazano, dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością Organu. Okoliczności te są badane przez Sąd przy ocenie charakteru naruszenia prawa.

Z mocy art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd zobligowany był jednocześnie stwierdzić, czy bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (zob. wyrok WSA

w Gdańsku z 3 lutego 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 107/20). Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. kilkukrotne przekroczenie ustawowego terminu na przeprowadzenie postępowania oraz podejmowanie czynności nieefektywnych i ewidentna "zła wola" organu w zakresie realizacji swoich ustawowych obowiązków (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 8 września

2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 112/20). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., jest zatem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić,

że naruszono prawo w sposób oczywisty. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W piśmiennictwie wskazuje się,

że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej

i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie

w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 808-812).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że bezczynność PINB miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy zauważyć, że przez prawie trzy lata od otrzymania wniosku z 6 sierpnia 2020 r. PINB nie podjął żadnej czynności

w sprawie. Również po wniesieniu przez Stronę ponaglenia Organ nadal był bierny. Dopiero po otrzymaniu skargi PINB sporządził i wysłał dwa pisma. Taki sposób procedowania narusza postanowienia przepisów art. 35 § 1 i 3 k.p.a. oraz korespondujące z nimi art. 12 § 1 i 2 k.p.a. Należy również zwrócić uwagę, że Organ nie skorzystał z art. 36 k.p.a. i ani razu nie zawiadomił Strony o tym, że nie załatwi sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Takie postępowanie Organu godzi w sformułowaną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej.

Oceniając prowadzone postępowanie Sąd nie tylko badał przekroczenie terminów ustawowych, lecz rozważył także, czy możliwe było szybsze i efektywniejsze prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie i w tym zakresie uznał, że było to w granicach możliwości Organu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., orzekł jak punkcie 2 wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt 3 wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), zasądzając od Organu na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł, na którą składa się uiszczony wpis sądowy od skargi (100 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł).

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, albowiem przedmiotem skargi była bezczynność organu administracji publicznej (art. 119 pkt 4 P.p.s.a.).[pic]