Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2376/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6221 Kary pieniężne z zakresu nadzoru ubezpieczeniowego
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Kara administracyjna
Skarżony organ: Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 3a
journal: Dz.U. 2018 poz 473
law: Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli  Komunikacyjnych - t.j.
article: art. 190
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 836/23 w sprawie ze skargi A. S.A. w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 18 września 2018 r. nr DPS-WPO.6064.16.2018.MS w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. S.A. w W. na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego 8100 (osiem tysięcy sto) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 10 lipca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 836/23 oddalił skargę A. S.A. w W. (dalej: A., spółka, skarżąca) na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: KNF, Komisja) z 18 września 2018 r. nr DPS-WPO.6064.16.2018.MS w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Decyzją z 18 maja 2018 r. KNF w pkt I nałożyła na A. karę pieniężną w wysokości 800 000 zł za naruszenie art. 14 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 473; dalej: ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych) w związku z niewypłaceniem przez zakład ubezpieczeń odszkodowania w terminie oraz niedopełnieniem obowiązku wskazanego w art. 14 ust. 3 ustawy; a także umorzyła postępowanie administracyjne w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 362 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 999 z późn. zm.) w związku z niewypłaceniem odszkodowania w terminie lub niedopełnieniem obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 ustawy.

Decyzją z 18 września 2018 r. KNF uchyliła decyzję własną z 18 maja 2018 r. w zakresie jej pkt I i orzekła co do istoty sprawy w ten sposób, że nałożyła na A. karę pieniężną w wysokości 750 000 zł za naruszenie art. 14 ust. 1, 2 i 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z niewypłaceniem przez zakład ubezpieczeń odszkodowania w terminie oraz niedopełnieniem przez zakład ubezpieczeń obowiązku, o którym stanowi art. 14 ust. 3 ustawy, a także umorzyła – jako bezprzedmiotowe – postępowanie w części dotyczącej nałożenia na A. kary pieniężnej za naruszenie art. 14 ust. 1 i ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.

Komisja uznała, że w sprawie zastosowanie znajduje art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, bowiem zawiadomienia o szkodzie zgłoszono po jego wejściu w życie, tj. po 11 czerwca 2007 r. Zdaniem Komisji dla stwierdzenia faktu niedochowania terminów wynikających z art. 14 ust. 1, 2 i 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych nie ma znaczenia, jaka była przyczyna takiego stanu rzeczy, bowiem zgodnie z art. 14 ust. 3a ustawy obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów ustawy o obowiązkowym ubezpieczeniu obliguje Komisję do zastosowania sankcji w postaci kary pieniężnej przewidzianych w art. 212 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1206 ze zm.; dalej: ustawa o działalności ubezpieczeniowej), a obecnie (w dacie wydania decyzji) sankcji z art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.

Wyrokiem z 14 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 2200/18, WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A., uchylił pkt 2 decyzji KNF z 18 września 2018 r.

W ocenie sądu pierwszej instancji, argumentacja organu w zakresie stosowania art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych była błędna, gdyż nie uwzględniała treści art. 3 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 102, poz. 691; dalej: ustawa zmieniająca), dodającego do ustawy art. 14 ust. 3a.

Na skutek skargi kasacyjnej organu, NSA wyrokiem z 12 grudnia 2022 r. sygn. akt II GSK 1079/19 uchylił wyrok WSA z 14 marca 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji wskazując, że sąd pierwszej instancji związany będzie wykładnią prawa przedstawioną w wyroku NSA i oceni przez jej pryzmat prawidłowość decyzji w zakresie wysokości nałożonej na A. kary pieniężnej.

Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę A. na decyzję KNF z 18 września 2018 r., stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.).

Sąd pierwszej instancji, działając na podstawie art. 190 p.p.s.a. – zgodnie z którym, ponownie rozpoznając sprawę związany był wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny – podzielił stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 12 grudnia 2022 r., że zastosowanie art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych związane jest z nieprawidłowościami w działalności ubezpieczyciela w zakresie likwidacji szkody. Regulacja ta nie ingeruje w stosunek prawny łączący skarżącego z podmiotami, które przed 11 czerwca 2007 r. zawarły z A. umowy ubezpieczenia obowiązkowego. Przepis ten nie nakłada również żadnych nowych obowiązków na skarżącego w stosunku do podmiotów, które przed 11 czerwca 2007 r. zawarły z A. umowy ubezpieczenia obowiązkowego, w szczególności nie wprowadza nowych bardziej rygorystycznych terminów likwidacji szkody zgłoszonej po 11 czerwca 2007 r. W ocenie WSA art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych przewiduje zastosowanie przez KNF środków nadzorczych w przypadku niewywiązania się przez ubezpieczyciela z obowiązków likwidacji szkody w terminach określonych w art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, jeżeli postępowanie likwidacyjne zostało wszczęte po 11 czerwca 2007 r. i niezależnie od tego, kiedy zostały zawarte umowy ubezpieczenia obowiązkowego.

W ocenie WSA nie jest zatem uzasadnione stanowisko, z którego miałoby wynikać, że przepis art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, a co za tym idzie możliwość stosowania określonego nim środka nadzoru, a więc kary pieniężnej, nie ma zastosowania do umów zawartych przed 11 czerwca 2007 r. Jest tak z uwagi na treść art. 3 ustawy zmieniającej. Stąd też w rozpoznawanej sprawie kluczowa jest data powstania opóźnienia zakładu ubezpieczeń w wykonaniu obowiązków określonych w art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, a nie data zawarcia umowy ubezpieczenia. Tym samym za niezasadny WSA uznał zarzut naruszenia art. 14 ust. 3a w związku z art. 159 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.

Zdaniem sądu pierwszej instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do przyjęcia, że we wszystkich stwierdzonych naruszeniach art. 14 ust. 1–3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, za które nałożona została kara pieniężna, podstawą przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego były umowy obowiązkowego ubezpieczenia. Tym samym za niezasadny WSA uznał zarzut naruszenia art. 78 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 7a § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. przez oddalenie zgłoszonych wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków.

Zdaniem sądu niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 362 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 481 ust. 1, art. 504 i art. 503 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej poprzez jego retroaktywne zastosowanie, pomimo że zarzucane A. delikty administracyjne miały miejsce przed wejściem w życie ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (tj. przed 1 stycznia 2016 r.), a postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia sankcji zostało wszczęte 8 stycznia 2018 r. i zakończone wydaniem decyzji z 18 maja 2018 r. W ocenie WSA ustalenie naruszeń z art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych skutkuje – zgodnie z art. 14 ust. 3a tej ustawy w związku z art. 362 ust. 1 pkt 2 i w związku z art. 481 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej – jak słusznie przyjął organ – wydaniem decyzji o nałożeniu na zakład ubezpieczeń kary pieniężnej.

Za chybione WSA uznał zarzuty dotyczące nałożenia przez organ rażąco wygórowanej kary pieniężnej z naruszeniem zasady proporcjonalności. Sąd stwierdził, że organ prawidłowo wziął pod uwagę, że w zakresie podstawowej działalności zakładu ubezpieczeń leży prowadzenie postępowań likwidacyjnych, a liczba zidentyfikowanych w toku niniejszego postępowania naruszeń przepisu prawa pozwala na stwierdzenie stosunkowo nieznacznej, z punktu widzenia skali prowadzonej przez zakład ubezpieczeń działalności, liczby przypadków, w których wystąpiło naruszenie terminów przewidzianych w art. 14 ust. 1–3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Komisja dokonała miarkowania wysokości kary w kontekście rozmiaru, wagi naruszenia przepisów prawa, czasu trwania poszczególnych naruszeń, uwzględniając przy tym sytuację finansową A.

W skardze kasacyjnej A. zaskarżyło powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenia kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 p.p.s.a., skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

A. naruszenie art. 189d pkt 1, 4 i 6 k.p.a. w zw. z art. 362 ust. 1 pkt 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej w zw. z art. 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 62 i art. 104 § 1 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie prawa strony do obrony – poprzez brak proporcjonalności i wnikliwej indywidualizacji kary pieniężnej w odniesieniu do każdego konkretnego przypadku zarzuconego przez KNF naruszenia prawa (zarzuty dotyczą przekroczenia terminu wypłaty zarówno o 2 dni, jak i o 53 miesiące) – bez właściwego uwzględnienia wagi i okoliczności naruszenia prawa oraz czasu trwania tego naruszenia, a także bez ustalenia faktycznego stanu sprawy, mającego wpływ na wysokość kary pieniężnej za każde z zarzucanych naruszeń; z pominięciem wagi każdego zarzucanego naruszenia prawa; z pominięciem zróżnicowanego interesu indywidualnego/publicznego przy każdym zarzucanym naruszeniu prawa; z pominięciem bardzo zróżnicowanego czasu trwania każdego zarzucanego naruszenia prawa; z pominięciem minimalnego przyczynienia się A. do powstania naruszenia – w przypadku niektórych zarzucanych naruszeń prawa; z pominięciem braku zaistnienia korzyści po stronie A. w przypadku któregokolwiek z zarzucanych naruszeń prawa;

B. naruszenie art. 14 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię ustępu 1 tego przepisu (a w konsekwencji również ustępu 2) wskutek: 1. pominięcia prawno-ubezpieczeniowego charakteru tych przepisów i wynikającej z powyższego charakteru ich wykładni językowej, systemowej i celowościowej, a w konsekwencji powyższego: 2. liczenia wszelkich terminów od dnia zgłoszenia roszczenia przez poszkodowanego albo innej osoby, niewymienionej w art. 14 ust. 1 ustawy, zamiast liczenia wszelkich terminów wyłącznie od dnia złożenia przez poszkodowanego zawiadomienia o szkodzie; 3. ponownego liczenia terminów od dnia zgłoszenia każdego, następnego, czy kolejnego roszczenia – już złożeniu przez poszkodowanego zawiadomienia o szkodzie; 4. przypisywania A. kilku naruszeń art. 14 ust. 1, art. 14 ust. 2 lub art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w sytuacji, gdy poszkodowani albo inne osoby, niewymienione w art. 14 ust. 1 ustawy zgłosili jednocześnie kilka roszczeń w jednym zgłoszeniu roszczenia (a w przypadku poszkodowanych również w jednym zawiadomieniu o szkodzie); 5. przypisywania A. dalszego naruszenia art. 14 ust. 1-3 ustawy po wypłaceniu przez A. odszkodowania w terminie 30 dni;

C. naruszenie art. 14 ust. 1-2 w zw. z art. 14 ust. 3a ustawy, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię ustępu 1 tego przepisu (a w konsekwencji również ust. 2) wskutek: 1. pominięcia prawno-ubezpieczeniowego charakteru tych przepisów (art. 14 ust. 1-2 ustawy) i wynikającej z powyższego charakteru ich wykładni językowej, systemowej i celowościowej, a w konsekwencji powyższego: 2. zastosowanie ust. 1 (i w konsekwencji ust. 2 tego przepisu) odnośnie osób innych niż poszkodowani (o których mowa w tych przepisach); 3. poprzez nałożenie kary pieniężnej za działania A. względem osób zgłaszających do A. roszczenia (w tym cesjonariuszy), niebędących poszkodowanymi (ani innymi osobami, o których mowa w art. 14 ust. 1 i ust. 2 ustawy), o których mowa w art. 14 ust. 1–2 ustawy oraz 4. poprzez nałożenie kary pieniężnej za rzekome naruszenie przez A. terminów z art. 14 ust. 1-2 ustawy względem poszkodowanych, pomimo tego że nie złożyli oni zawiadomień o szkodzie w rozumieniu art. 14 ust. 1 ustawy lub nie złożyli oni żadnych roszczeń względem A. (związanych z zarzutami KNF);

D. naruszenie art. 14 ust. 3a w zw. z art. 159 ust. 1 i art. 163 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię tego przepisu i zastosowanie go jako przepisu dotyczącego również umów ubezpieczenia obowiązkowego zawartych przed wejściem w życie przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, w których zawiadomienia o szkodzie zostały zgłoszone przed datą wejścia w życie ustawy;

E. naruszenie art. 78 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 7a § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie przez KNF wniosków dowodowych A. o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków zgłoszonych przez A., pomimo braku wyjaśnienia okoliczności (tj. braku ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym terminu złożenia zawiadomienia o szkodzie, czy wątpliwości co do osoby, która takie zawiadomienie złożyła), na jakie zostali zgłoszeni przez A. świadkowie oraz poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść A., co do treści i znaczenia dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego, w sytuacji jednoczesnego faktycznego przyjęcia przez KNF, że okoliczności na jakie zostali zgłoszeni przez A. świadkowie, zostały już dostatecznie wyjaśnione.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie spółka przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną KNF wniosła o jej oddalenie w całości, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna spółki oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. Wprawdzie strona wnosząca ten środek nie odnosi poszczególnych zarzutów do właściwej podstawy prawnej, co jest poważnym błędem formalnym tej skargi, to jednak z treści zarzutów w sposób jednoznaczny wynika, że budowane są one w obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. Z tego też powodu NSA może dokonać merytorycznej oceny wnoszonego przez spółkę środka prawnego. Gdyby z treści zarzutów nie wynikał charakter stawianych naruszeń, to NSA nie mógłby merytorycznie rozpoznać skargi kasacyjnej.

W sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne odnoszą się do obu podstaw z art. 174 p.p.s.a. sąd drugiej instancji w pierwszej kolejności dokonuje oceny zarzutów podnoszących naruszenie prawa procesowego, a dopiero w dalszej odnosi się do naruszeń procesowych. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wówczas, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny, albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.

Skarga kasacyjna spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Sąd drugiej instancji zwraca uwagę, że sformułowany przez spółkę zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 14 ust. 3a jest merytorycznie nietrafny, natomiast pozostałe zarzuty kasacyjne są oczywiście niezasadne.

Przystępując do oceny zarzutów kasacyjnych NSA zwraca uwagę na okoliczność, której nie dostrzega skarżąca kasacyjnie spółka, że obecnie rozpoznawana sprawa ma ściśle wyznaczone granice. Wynika to z tego, że kontrolowany wyrok sądu pierwszej instancji jest trzecim rozstrzygnięciem sądowym, a to ma swoje konsekwencje dla wyznaczenia granic sprawy kasacyjnej. Granice te wynikają z treści art. 190 p.p.s.a. Rzeczą oczywistą jest, że NSA rozpoznając skargę kasacyjną jest związany treścią tego przepisu, zatem nie może dokonywać innych ocen prawnych jak te, które w sprawie już zostały sformułowane. Zakres takiego związania ma swoje konsekwencje dla oceny skargi kasacyjnej, bowiem wyznacza on pole, w którym sąd drugiej instancji może się wypowiedzieć, a jednocześnie daje podstawę do uznania za niezasadne tych zarzutów kasacyjnych, które nie nawiązują do treści art. 190 p.p.s.a. i nie dotyczą materii, która – ze względu na treść tego przepisu – może być oceniana w obecnie toczącym się postępowaniu kasacyjnym.

Sąd drugiej instancji zwraca uwagę, że WSA w Warszawie wyrokiem z 14 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 2200/18 rozstrzygnął dwie kwestie, czyli uznał błędnie, że KNF wadliwie zastosowała przy nakładaniu kary na spółkę art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych oraz przesądził, że w pozostałym zakresie decyzja KNF z 18 września 2018 r. odpowiada prawu. Sąd pierwszej instancji dał temu wyraz w jednoznacznym stanowisku wskazując, że sąd nie dopatrzył się innych wadliwości w skarżonej decyzji. W związku z tym oceniając zasadność zarzutów sformułowanych w obecnie rozpoznawanej skardze kasacyjnej NSA przypomina, że brak tych wadliwości (w ocenie WSA) odnosił się do przepisów, które są podstawą zarzutów obecnej skargi kasacyjnej i nie odnoszą się do poprawności stosowania art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Zatem w zakresie tych zarzutów sąd pierwszej instancji wypowiedział się, a to stanowisko jest wiążące, również obecnie przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej spółki ze względu na treść art. 190 p.p.s.a.

Podkreślić należy, że spółka nie kwestionowała wyroku z 2019 r., natomiast skargę kasacyjną od niego wywiodła KNF, przy czym organ nie kwestionował oceny prawnej w zakresie innych naruszeń niż art. 14 ust. 3a. ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. Oznacza to, że ocena prawna wyrażona wówczas przez sąd pierwszej instancji jest wiążąca i nie może być kwestionowana obecnie stawianymi zarzutami, zwłaszcza że one w ogóle nie odnoszą się do art. 190 p.p.s.a., zatem trudno byłoby ustalić, w jakim zakresie NSA powinien obecnie kontrolować zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Powyższej oceny nie zmienia nawet to, że związanie takie ma miejsce nawet wtedy, gdyby wówczas sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej wykładni lub nieprawidłowo zastosował przepisy, bowiem na obecnym etapie postępowania odstąpienie od stanowiska przyjętego wówczas w wyroku z 2019 r. byłoby niemożliwe. Z tych więc powodów nie mogły być skuteczne zarzuty kasacyjne, które wykraczają poza ocenę stosowania art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.

Natomiast w zakresie wadliwego zastosowania art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych stwierdzić należy, że zarzut tak zbudowany jest niezasadny. Wprawdzie podkreślić trzeba, że również on nie jest powiązany z art. 190 p.p.s.a., co jest wadą formalną, niemniej jednak może być oceniony ze względu na treść uchwały NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (publ. ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1).

Dokonując oceny tego zarzutu sąd drugiej instancji zauważa, że w wyroku NSA z 12 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1079/19, jednoznacznie wskazano na sposób wykładni i stosowania art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Ze względu na wadliwą wykładnię tego przepisu dokonaną przez sąd pierwszej instancji, wyrok tego sądu został uchylony, a sprawę przekazano temu sądowi do ponownego rozpoznania. Ponowne jej rozpoznanie mogło dotyczyć tylko tej jej części, która została uznana przez NSA za wadliwą, a więc mogło to odnosić się tylko do wykładni i zastosowania art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.

Kontrolując w tym zakresie zaskarżony obecnie wyrok NSA stwierdza, że sąd pierwszej instancji poprawnie wykonał obowiązek nałożony wyrokiem NSA z 12 grudnia 2022 r. Wniosek taki jest logiczną konsekwencją możliwości orzeczniczych sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w którym skarga może być uwzględniona, jeżeli kontrolowany akt narusza prawo lub musi być oddalona, jeżeli prawa nie narusza. Tertium non datur.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 8100 zł stanowi zwrot kosztów za sporządzenie i wniesienie w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie przed NSA pełnomocnika organu, który występował przed sądem pierwszej instancji (pkt 2 sentencji).