Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 754/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 504
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia del. WSA Hanna Knysiak - Sudyka po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 793/22 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 marca 2022 r. nr 992700/620/248/2021/SWO w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 793/22, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej "p.p.s.a." oddalił skargę R. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 11 marca 2022 r. nr 992700/620/248/2021/SWO w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że podstawę materialną decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 504 ze zm., dalej jako u.e.r.). Przepis ten stanowi regulację szczególną, pozwalającą w drodze decyzji uznaniowej na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Sąd I instancji podzielił ustalenie organu, że w przypadku skarżącego nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie mu renty w drodze wyjątku. Zdaniem WSA w Warszawie świadczenie pracy bez objęcia pracownika systemem ubezpieczenia społecznego nie uzasadnia wystąpienia przypadku "szczególnych okoliczności", świadcząc wyłącznie o braku dbałości o egzekwowanie swoich praw pracowniczych. W ocenie Sądu rację ma też organ wskazując, że skoro skarżący wskazuje – oprócz zasiłku opiekuńczego i świadczenia uzupełniającego – wynagrodzenie swojej małżonki w wysokości 3.542,03 zł brutto jako ich główne źródło dochodu w skali miesiąca, to przypadająca na jedną osobę w tej rodzinie kwota ok. 1.770 zł brutto przekracza wysokość najniższej emerytury, która od 1 marca 2022 r. wynosi 1.338,44 zł brutto. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu I instancji organ prawidłowo odmówił przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, a zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania ani prawa materialnego.

Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego (pkt 1), tj. art. 83 ust. 1 u.e.r. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wykazał, że 1) jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; 2) wskutek szczególnych okoliczności nie spełnia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do renty, 3) nie może ze względu na całkowitą niezdolność do pracy podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i 4) nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania (pkt 2), które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. w zw. z art. art. 134 § 1 p.p.s.a polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy organ II instancji nie zebrał i nie rozpatrzył w całości materiału dowodowego oraz nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także dokonał błędnej i dowolnej oceny materiału dowodowego tj. przez:

(i) brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie posiadania przez skarżącego środków utrzymania, podczas gdy skarżący jest na utrzymaniu żony, która ponadto utrzymuje ich wspólne dzieci;

(ii) brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie obiektywnych możliwości podjęcia przez skarżącego pracy i opłacania składek, podczas gdy skarżący nie mógł podjąć pracy i opłacać składek z uwagi na problemy zdrowotne (niezdolność do pracy), co miało istotne znaczenie dla ustalenia wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji skarżącego, a których uwzględnienie powinno skutkować przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku;

(iii) błędne przyjęcie, że skarżący nie wykazał, że niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym było spowodowane okolicznościami, na które skarżący nie miał wpływu, skutkujące odmową przyznania prawa do renty w drodze wyjątku, podczas gdy z dokumentów zgromadzonych przez organ wynika, że niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym było spowodowane okolicznościami, na które skarżący nie miał wpływu.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że na potrzeby zastosowania art. 83 ust. 1 u.e.r. szczególne okoliczności to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które czynią daną osobę nieatrakcyjną na rynku pracy, również takie kiedy osoba nie jest zdolna pod względem zdrowotnym do świadczenia pracy, choć nie legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy, ale jej stan zdrowia, w poszukiwaniu pracy, stawia ją w pozycji dużo gorszej niż osoba zdrowa. Jak wskazano, skarżący od lat zmaga się z chorobą, co w znacznej mierze utrudniało, a w zasadzie uniemożliwiało mu podjęcie zatrudnienia w okresach przerwy w świadczeniu pracy. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w zakresie obiektywnych możliwości podjęcia przez skarżącego pracy i opłacania składek, podczas gdy skarżący nie mógł podjąć pracy i opłacać składek z uwagi na problemy zdrowotne. Jednocześnie w ocenie strony organ błędnie przyjął, jakoby skarżący nie wykazał, że niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym było spowodowane okolicznościami, na które nie miał wpływu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych dopuszczonych treścią art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez niezastosowanie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (dalej jako u.e.r.) oraz na naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy poddać ocenie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż zostały skierowane przeciwko przyjętym przez WSA ustaleniom faktycznym stanowiącym podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowość poczynionych ustaleń co do faktów, w sensie operatywnym, pozwala na wskazanie właściwej dla nich podstawy materialnoprawnej, określającej skutki jakie należy wiązać z ich wystąpieniem.

Nie jest trafne zarzuty podniesione w ramach drugiej podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw.

art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. za art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżący zarzuca, że Sąd niezasadnie oddalił skargę w sytuacji gdy organ II instancji nie zebrał i nie rozpatrzył w całości materiału dowodowego oraz nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a także dokonał błędnej i dowolnej oceny materiału dowodowego. Z tymi zarzutami nie można się zgodzić. Tłem normatywnym, na bazie którego należy ocenić przedmiotowy zarzut jest art. 83 ust. 1 u.e.r. Stosownie do jego treści ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Zatem przyznanie skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku byłoby możliwe jeżeli: 1) brak spełnienia przez niego warunków do uzyskania tego świadczenia zgodnie z ustawą wynikałby ze szczególnych okoliczności; 2) nie może podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; 3) nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Spełnienie wszystkich podanych wymogów łącznie pozwala Prezesowi ZUS na wydanie decyzji w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Należy zastrzec, że kompetencja jurysdykcyjna Prezesa ZUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż nie jest on zobligowany do przyznania wnioskowanego świadczenia. Ma on obowiązek rozważyć, czy okoliczności faktyczne sprawy, a w szczególności uwarunkowania odnoszące się do osoby skarżącego, są na tyle istotne, że

w konfrontacji z interesem publicznym przemawiają za uczynieniem indywidualnego wyjątku od rozwiązań systemowych i przyznanie jej świadczenia, pomimo że nie spełnia ustawowych warunków do jego uzyskania. Podkreślić jednak należy, że okoliczności faktyczne kształtujące sytuację skarżącego mogą być rozważane wyłącznie w granicach zakreślonych celem instytucji przyznania świadczenia

w drodze wyjątku, wyznaczonym treścią art. 83 u.e.r. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że świadczenie w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną lub zdrowotną wnioskodawcy, gdyż takie świadczenia są przyznawane w ramach pomocy społecznej. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe jedynie w przypadku, gdy ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od niego okoliczności, nie spełnia wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym jest zasadne. Konieczne jest zatem wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności (por. wyrok NSA z 21 lipca 2023 r., sygn. III OSK 1831/22).

Zakres postępowania dowodowego w niniejszej sprawie był zatem determinowany wskazanymi wyżej przesłankami z art. 83 ust. 1 u.e.r. Należy ponadto podkreślić, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji opiera się na materiale dowodowym aktualnym na dzień jej wydania. W tym kontekście, z braku przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a., nie zasługuje na uwzględnienie wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia OL- 9 z 27.04.2023 r. o aktualnym złym stanie zdrowia skarżącego zgłoszony w piśmie do Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2023 r. Należy też zauważyć, że Prezes ZUS i Sąd I instancji nie kwestionują stanu zdrowia skarżącego i związanej z tym niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, a zatem i spełnienia jednej z przesłanek z art. 83 ust. 1 u.e.r.

Jak już wskazał, Sąd I instancji w myśl art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w postępowaniu w sprawach o świadczenia w drodze wyjątku stosuje się przepisy k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Zatem, organ podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach, jest związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Musi więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 k.p.a.). Ponadto jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że Prezes ZUS spełnił wymagania wynikające z tych przepisów.

W uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej Prezes ZUS stwierdził, że w wieku 54 lat, tj. do powstania całkowitej niezdolności do pracy, skarżący udokumentował 20 lat, 10 miesięcy i 14 dni okresów składkowych i nieskładkowych. W dziesięcioleciu przed dniem powstania niezdolności do pracy - zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – skarżący udokumentował tylko 3 lata i miesiąc tych okresów. Skarżący nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi: od 25 sierpnia 1989 r. do 2 grudnia 1990 r., od 30 grudnia 1990 r. do 28 lutego 1997 r., od 1 lutego 2011 r. do 22 lipca 2012 r. oraz od 1 grudnia 2012 r. do 31 stycznia 2019 r. Jednocześnie w okresach tych nie orzeczono względem skarżącego całkowitej niezdolności do pracy ani nie udokumentowano innych zdarzeń zewnętrznych niezależnych od woli skarżącego, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec.

Orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS nr 18003 z 12 marca 2020 r. skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy oraz za niezdolnego do samodzielnej egzystencji od stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. Ponadto komisja ustaliła, iż przestawiona dokumentacja nie pozwoliła na stwierdzenie, że niezdolność do pracy istnieje od 1 kwietnia 2014 r., tj. od dnia nabycia przez skarżącego uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy. Prezes ZUS ustalił również, iż dochód rodziny skarżącego stanowi wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia jego żony w wysokości 3.542,03 zł brutto. Prezes ZUS uznał zatem, że dochód przypadający na jednego członka dwuosobowej rodziny skarżącego w kwocie 1.771,02 zł brutto nie pozwala stwierdzić, że skarżący pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. Nie bez znaczenia jest też, że skarżący otrzymywał ponadto zasiłek pielęgnacyjny 215,84 zł i świadczenie dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji z ZUS w wysokości 500 złotych, które nie były wliczone do dochodu skarżącego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezes ZUS wnikliwie przeprowadził postępowanie dowodowe i prawidłowo rozpatrzył wszystkie przesłanki wymagane w art. 83 ust. 1 u.e.r. do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że do powstania całkowitej niezdolności do pracy skarżący nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym.

Całkowitą niezdolność do pracy skarżącego została ustalona w orzeczeniu Komisji Lekarskiej ZUS nr 18003 z 12 marca 2020 r. - dopiero od stycznia 2019 r. Co do daty powstania niezdolności do pracy należy zauważyć, że chociaż nie została wymieniona wśród przesłanek z art. 83 ust. u.e.r., ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku. Pozwala bowiem ustalić moment z którym ubezpieczony nie miał obiektywnej możliwości zatrudnienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego (tak też NSA w wyroku z 15 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 4314/21). Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.e.r. oceny zdolności do pracy, jej stopnia oraz daty powstania niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Natomiast zgodnie z art. 14 ust. 3 u.e.r. podstawą do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS. Zgodnie z przeważającym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, Prezes ZUS jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS a przesłanka ta nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu (patrz np. wyrok NSA z 9 sierpnia 2001 r. II SA 646/01).

We wskazanych wyżej przerwach w pracy nie była wobec skarżącego orzeczona niezdolność do pracy. Zatem organ zasadnie przyjął, że przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był jego stan zdrowia. Skarżący nie udowodnił innych zdarzeń zewnętrznych niezależnych od jego woli, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec. Twierdzenia skarżącego o jego wcześniejszej chorowitości i niemożliwości podjęcia pracy są gołosłowne i w żaden sposób nie zostały przez niego potwierdzone. Twierdzenie to jest też sprzeczne z treścią jego wniosku z 15 lutego 2012 r, w którym podaje, że przed 2019 r. bardzo często pracował bez umów "na czarno", także za granicą. Zatem świadomie unikał legalnego zatrudnienia związanego z opłacaniem składki na ubezpieczenie społeczne. Miał wobec tego obiektywną możliwość podjęcia zatrudnienia i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Trudno dociec na jakich dokumentach autorka skargi kasacyjnej opiera twierdzenie, że niespełnienie przez skarżącego warunków do świadczenia w trybie zwykłym było spowodowane okolicznościami, na które nie miał wpływu. W skardze kasacyjnej takich nie wskazała.

Odnosząc się do kwestii niewykazania przez skarżącego braku niezbędnych (a nie niewystarczających) środków utrzymania, stwierdzić należy, że z akt sprawy wynika, iż organ prawidłowo ustalił dochód dwuosobowej rodziny skarżącego na podstawie wynagrodzenia jego żony i w oparciu o to dochód na jednego członka rodziny. Wynik tych ustaleń nie pozwalał stwierdzić, że skarżący na dzień wydania zaskarżonej decyzji pozostawał bez niezbędnych środków utrzymania. W skardze kasacyjnej nie kwestionuje się, że przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania należy oceniać porównując sytuację materialną ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń emerytalnych i rentowych, określonych w przepisach jako minimalne. Wówczas ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenia wyjątkowe, przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Uznaje się, że najniższe świadczenie przyznawane w trybie zwykłym umożliwia zabezpieczenie podstawowych potrzeb uprawnionej osoby. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący na dzień wydania zaskarżonej decyzji prowadził wspólne gospodarstwo domowe jedynie z żoną. Wynika to między innymi z "Oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i o sytuacji materialnej" (druk ZUS ERP-15 z 15 lutego 2021 r. oraz z 1 marca 2022 r.). Z tych oświadczeń wynika, że czwórka dzieci skarżącego jest już dorosła, troje z nich nie mieszka ze skarżącym a jedna córka, co prawda zamieszkuje ze skarżącym ale według jego oświadczenia pozostaje na utrzymaniu swojego męża. Żadne dane dotyczące prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez skarżącego z dziećmi nie zostały również wskazane w skardze do Sądu I instancji ani we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący także w skardze kasacyjnej nie wskazuje dowodów, na podstawie których ustalone okoliczności przedstawiałby się inaczej. Zatem organ wyjaśnił wszystkie okoliczności w zakresie przesłanki posiadania przez skarżącego niezbędnych środków utrzymania

Podsumowując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wszystkie okoliczności faktyczne istotne do prawidłowego rozpoznania sprawy zostały wyjaśnione, organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy a ocena zebranego materiału dowodowego została dokonana w sposób prawidłowy. Brak jest jakichkolwiek przesłanek do uznania, że ocena ta jest błędna lub dowolna.

Wobec braku uzasadnienia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i w konsekwencji niemożliwości odniesienia się do tych zarzutów, należy uznać je za bezskuteczne.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 83 ust. 1 u.e.r. przez jego niezastosowanie stwierdzić zatem należy, że z zaakceptowanych przez Sąd I instancji prawidłowych ustaleń Prezesa ZUS wynika wprost, że skarżący nie spełnia dwóch przesłanek z art. 83 ust. 1 u.e.r. do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Mianowicie, skarżący nie wykazał aby nie spełniał warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym – wskutek szczególnych okoliczności. Nie wykazał aby przed stwierdzeniem wystąpienia u niego całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji tj. przed styczniem 2019 r. nie mógł podjąć pracy z niezależnych od niego powodów. Po wtóre nie wykazał, że nie ma niezbędnych środków utrzymania. W rezultacie Prezes ZUS był uprawniony do odmowy przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku z uwagi na niespełnienie wszystkich wymaganych łącznie przesłanek z art. 83 ust. 1 u.e.r.

Z tych powodów Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa ZUS jest zgodna z prawem, dlatego zasadnie na podstawie art. 151 p.ps.a. oddalił skargę.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.