Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1538/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 178 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1427
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Ewa Radziszewska – Krupa (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z [...] stycznia 2020r. nr [...]


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Dyrektor Zakładu Karnego w [...] (zwany dalej: "Dyrektor ZK") decyzją z [...] stycznia 2020r. nr [...] zobowiązał P. O. (zwany dalej "Skarżącym") do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 14 651,35zł.

W podstawie prawnej powołano m.in. na art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2019r., poz. 256 ze zm., zwana dalej "k.p.a."), art. 181 ust. 1 w zw. z art. 178 ust. 1 pkt 1, art. 192 ust. 4 ustawy z 9 kwietnia 2010r. o Służbie Więziennej (Dz.U. 2019r., poz. 1427 z ze zm., zwana dalej: "u.s.w.") i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 19 lipca 2010r. w sprawie równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszowi Służby Więziennej z tytułu braku mieszkania (Dz.U. z 2010r. Nr 137 poz. 920, zwane dalej "Rozporządzeniem").

W uzasadnieniu wskazano, że Skarżącemu przyznano 7 listopada 2011r. równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, wypłacony od 1 września 2011r., w związku z tym, od tego dnia nabył Pan uprawnienie do pobierania równoważnika z tytułu braku mieszkania. Skarżący dostarczył 26 września 2019r. postanowienie Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział Cywilny z [...] marca i [...] lipca 2017r., z którego wynika, że z chwilą śmierci mamy – [...] września 2015r. Skarżący stał się spadkobiercą – współwłaścicielem - lokalu mieszkalnego. Dom znajduje się w [...], która jest miejscowością pobliską pełnienia służby. Udział w nieruchomości należy traktować jako posiadanie tytułu prawnego, co powinno powodować utratę prawa do równoważnika z tytułu braku mieszkania.

Zgodnie z art. 180 ust. 2 u.s.w. równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania przysługuje w okresie od dnia powstania uprawienia do jego pobierania do dnia, w którym nastąpiła utrata tego uprawnienia. Utrata uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania nastąpiła w dniu śmierci mamy – [...] września 2015r. Skarżący od [...] września 2015r. do [...] grudnia 2019r. nienależnie pobrał świadczenie w ww. wysokości - 14 651,35 zł. Kwota nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego podlega zwrotowi do kasy jednostki, w której funkcjonariusz pobierał równoważnik pieniężny, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego stała się ostateczna.

2. Skarżący w odwołaniu od ww. decyzji wniósł o jej zmianę, wskazując, że przez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy uznano, że Skarżący posiada tytuł prawny do nieruchomości w rozumieniu całościowo ujmowanych przepisów Rozdziału 18 u.s.w. Nie wzięto pod rozwagę, że udział Skarżącego w nieruchomości (dom jednorodzinny o powierzchni 127,17 m2) wynosi 1/10 i bez ustalenia w sposób wyczerpujący sytuacji mieszkaniowej Skarżącego, w szczególności - czy powierzchnia mieszkalna tej nieruchomości, po uwzględnieniu jego udziału, odpowiada liczbie przysługujących funkcjonariuszowi norm powierzchni mieszkalnej. Nie ustalono też, kto z członków rodziny zamieszkuje na nieruchomości, w której funkcjonariusz posiada 1/10 udział i czy Skarżący z pozostałymi spadkobiercami dokonał działu spadku i w jaki sposób.

3. Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w [...] (zwany dalej "Dyrektorem OSW"), po rozpatrzeniu ww. odwołania, utrzymał w mocy decyzję Dyrektor ZK, powołując się na ww. przepisy oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zdaniem Dyrektora OSW, organ pierwszej instancji był uprawniony do zobowiązania Skarżącego do zwrotu ww., nienależnie pobranego świadczenia. Dyrektor ZK należycie zbadał sprawę, wyjaśnił stan faktyczny i prawny oraz wydał prawidłową decyzję. Udział w nieruchomości należy traktować jako posiadanie tytułu prawnego, co powinno powodować utratę prawa do równoważnika z tytułu braku mieszkania. Zgodnie z art. 180 ust. 2 u.s.w. ww. równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania przysługuje w okresie od dnia powstania uprawienia do jego pobierania do dnia, w którym nastąpiła utrata tego uprawnienia. Utrata uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania nastąpiła w dniu śmierci matki Skarżącego – [...] września 2015r. i od tej daty ustały przesłanki określone w art. 178 ust. 1 pkt 1 u.s.w., uprawniające Skarżącego do otrzymywania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Skarżący w wyniku spadkobrania posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego w miejscowości pobliskiej. W takim przypadku nie ma więc znaczenia wielkość lokalu (domu), jak i sposób jego pozyskania. W u.s.w. przewidziano, że prawo do uzyskania lokalu mieszkalnego realizowane jest tylko przez przydział lokalu albo przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Równoważnik z tytułu braku lokalu mieszkania nie stanowi formy realizacji prawa funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego. Kwestia wielkości normy powierzchni, o której mowa w art. 173 ust. 1 i 2 pkt 2 u.s.w. ma znaczenie jedynie przy ocenie uprawnienia do przydziału lokalu mieszkalnego, albo pomocy mieszkaniowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Nie ma zastosowania do oceny prawa do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, gdyż ten jest uzależniony od tego czy funkcjonariusz posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, czy nie, bez względu na ewentualną wielkość tego lokalu.

4. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie w ww. decyzji Dyrektora OSW i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, z uwagi na naruszenie:

a) art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. - przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co skutkowało błędnym stwierdzeniem, że Skarżący posiada tytuł prawny do nieruchomości w miejscowości pobliskiej, dyskwalifikujący jego prawo do równoważnika z tytułu braku mieszkania;

b) art. 178 ust. 1 pkt 1 u.s.w. - przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że posiadanie przez funkcjonariusza udziału w nieruchomości mieszkalnej jest równoznaczne z posiadaniem przez funkcjonariusza tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego (w miejscowości pobliskiej pełnienia służby), bez wzięcia pod uwagę, czy lokal zaspokaja potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza,

c) art. 181 ust. 1 u.s.w. - przez jego nieprawidłowe zastosowanie i wydanie decyzji zobowiązującej do zwrotu pobranego równoważnika za okres od [...] września 2015r. do [...] grudnia 2019r., gdy funkcjonariusz nie utracił prawa do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania od [...] września 2015r.

Skarżący w uzasadnieniu wskazał, że w skład spadku po zmarłej matce wchodzi m.in. dom mieszkalny o powierzchni 127,17 m2, położony w [...], ale jego udział w tej nieruchomości wynosi 1/10. Skarżący nie zgodził się z interpretacją Dyrektora OSW, że wielkość normy powierzchni, o której mowa w art. 173 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.s.w. ma znaczenie jedynie przy ocenie uprawnienia do przydziału lokalu mieszkalnego, albo pomocy mieszkaniowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, a nie ma zastosowania do oceny prawa do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Równoważnik jest uzależniony od tego, czy funkcjonariusz posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, czy nie, bez względu na ewentualną wielkość lokalu. Taka interpretacja jest sprzeczna z ugruntowaną linią orzeczniczą, z której wynika, że pojęcie użyte w art. 178 ust. 1 pkt 1 u.s.w. - "tytuł prawny do lokalu mieszkalnego lub domu" odnosi się do lokalu mieszkalnego lub domu nadającego się do zamieszkania, w znaczeniu funkcjonalnym, stosownie do tytułu omawianego rozdziału ustawy. Chodzi zatem o taki lokal lub dom, który zaspokaja potrzeby mieszkaniowe.

Skarżący, powołując się na wyrok WSA w Olsztynie z 25 marca 2014r. sygn. akt II SA/Ol 143/14, stwierdził, że pojęcie lokalu mieszkalnego na gruncie uprawnień funkcjonariusza Służby Więziennej, dotyczących zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, odnieść należy do lokali służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnym, którego powierzchnia odpowiada normom przewidzianym w u.s.w. dla danego funkcjonariusza i który ponadto spełnia warunki lokalu mieszkalnego, a więc nadaje się do zamieszkania. Skarżący zwrócił też uwagę na uchwałę Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2013r. sygn. akt: II PZP 6/12, w której stwierdzono, że art. 178 ust. 1 pkt 1 u.s.w. wyłącza uprawnienie do równoważnika pieniężnego, jeżeli funkcjonariusz "posiada w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej tytuł prawny do lokalu mieszkalnego lub domu", z zastrzeżeniem jednak, że chodzi o tytuł prawny na podstawie którego funkcjonariusz ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe.

Skarżący nabył udział 1/10 domu jednorodzinnego o powierzchni 127,17 m2. Udział ten nie spełnia normy powierzchni mieszkalnej przysługującej samotnemu funkcjonariuszowi, zgodnie z normami zaludnienia, czyli 14-20 m2 (art. 173 ust. 1 u.s.w.). Potrzeby mieszkaniowe Skarżącego nie są więc zaspokojone, tym bardziej, że normy powierzchni dotyczą jedynie pokoi, a oprócz nich funkcjonariusz musi mieć jeszcze dostęp do kuchni i łazienki.

5. Dyrektor OSW w odpowiedzi na skargę z 9 sierpnia 202r. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wniósł też o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

6. Skarżący w piśmie procesowym z 16 października 2020r. również zwrócił się o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. skarga jest zasadna.

2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, z uwagi na treść art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."), w związku z art. 120 P.p.s.a. Zarówno Dyrektor OSW, jak również Skarżący zwrócili się, pismami wskazanymi w stanie faktycznym sprawy o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zgodnie zaś z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd administracyjny wskazuje również, że zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a., sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167), nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). W ramach swojej kognicji Sąd administracyjny pierwszej instancji bada zatem, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego, jak również aktu go poprzedzającego (art. 135 P.p.s.a.), nie naruszono m.in., przepisów postępowania albo przepisów prawa materialnego i to w stopniu mający, czy mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), albo czy nie zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

3. Sąd, rozpatrując sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżoną decyzję Dyrektora OSW, jak również utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora ZK z [...] stycznia 2020r. podjęto z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza bowiem, że jakkolwiek zgadza się z organami administracyjnymi obu instancji, że uprawnienie funkcjonariuszy Służby Więziennej do równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego normuje art. 178 ust. 1 u.s.w., tym niemniej rację ma Skarżący, że dokonując wykładni tego przepisu trzeba mieć na uwadze całość unormować wynikających z tej ustawy, które dotyczą spraw mieszkaniowych funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz kierować się interpretacją funkcjonalną i celowościową.

Stanowisko takie jest już ugruntowane w orzecznictwie Sądów administracyjnych, z uwagi na powziętą przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu Sędziów uchwałę z 29 kwietnia 2009r. sygn. akt I OPS 7/08 (ONSAiWSA z 2009r. nr 4, poz. 66), jak również tezy prezentowane w jej uzasadnieniu. Zdaniem NSA nabycie przez funkcjonariusza Służby Więziennej domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w art. 90 ustawy z 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz.U. 2002r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.), nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy. Z uzasadnienia natomiast ww. uchwały wynika, że wykładnia celowościowa ww. ustawy (kształt obecnej u.s.w. jest analogiczny) prowadzi do wniosku, że umowa najmu, współwłasność lokalu lub domu, przy usprawiedliwionej niemożności zamieszkania w nim, nie pozbawiają funkcjonariusza pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Sąd stwierdza ponadto, że z przepisów Rozdziału 18 u.s.w., zatytułowanego "Mieszkania funkcjonariuszy" wynika, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej (art. 170 ust. 1 u.s.w.); prawo to realizowane jest przez przydział lokalu albo przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 171 pkt 1 i 2 u.s.w.). Lokal mieszkalny przydziela się decyzją administracyjną przy uwzględnieniu okoliczności, o których mowa w art. 172 u.s.w. Zgodnie z art. 174 u.s.w. powierzchnia mieszkalna przedmiotowego lokalu powinna odpowiadać liczbie przysługujących temu funkcjonariuszowi norm powierzchni mieszkalnej (ust. 1), powierzchnią mieszkalną jest powierzchnia pokoi (ust. 2). Z art. 173 u.s.w. wynika, że jednostkowa norma powierzchni mieszkalnej wynosi od 7 m2 do 10 m2 (ust. 1), przy czym funkcjonariuszowi w służbie stałej, samotnemu, przysługują dwie normy, zaś posiadającemu rodzinę - po jednej normie dla funkcjonariusza i każdego członka rodziny, o którym mowa w art. 176 (ust. 2 pkt 1 i 2). Z art. 174 ust. 2 u.s.w. wynika, że powierzchnią mieszkalną jest powierzchnia pokoi.

Stosownie do art. 178 ust. 1 u.s.w. funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek nie posiada w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego lub domu (pkt 1); funkcjonariuszowi lub jego małżonkowi nie przyznano pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust. 1 (pkt 2).

Z tak przedstawionego stanu prawnego wynika, że prawo do uzyskania równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego powstaje wówczas, gdy nie zrealizowano określonego w art. 171 u.s.w. prawa funkcjonariusza w służbie stałej do lokalu mieszkalnego i jednocześnie nie występują negatywne przesłanki wynikające z art. 178 ust. 1 u.s.w. W konsekwencji oznacza to, że użytego w przepisie art. 178 ust. 1 u.s.w. pojęcia "tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego lub domu" nie można odnosić do jakiegokolwiek lokalu czy też pomieszczenia mieszkalnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 stycznia 2018r. sygn. akt I OSK 1725/17, utrzymując w mocy wyrok WSA w Rzeszowie z 29 marca 2017r. sygn. akt II SA/Rz 1212/16 (dostępne na www.nsa.gov.pl), wskazał, że przy wykładni warunków przysługiwania równoważnika pieniężnego nie można pomijać celu jego przyznania przez ustawodawcę. NSA w związku z tym uznał, że prawidłowo zatem wskazał Sąd pierwszej instancji, że wykładnia cytowanego przepisu musi uwzględniać charakter równoważnika, jako ustawowej formy finansowego wsparcia funkcjonariusza, gdy jego potrzeby mieszkaniowe nie zostały w sposób rzeczywisty zaspokojone.

Sąd pogląd ten w pełni podziela i uznaje za własny przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. Sąd stwierdza ponadto, że analogiczne stanowisko było już wielokrotnie prezentowane w orzecznictwie Sądów administracyjnych (por. np. prawomocne wyroki: WSA w Szczecinie z 23 lutego 2011r. sygn. akt II SA/Sz 1176/10; WSA w Olsztynie z 25 marca 2014r. sygn. akt II SA/Ol 143/14; 21 czerwca 2018r. sygn. akt III SA/Kr 398/18 – dostępne na www.nsa.gov.pl).

Sąd, mając powyższe poglądy judykatury na względzie, jak również biorąc pod uwagę stan prawny obowiązujący w chwili, gdy wydawane były zaskarżona decyzja Dyrektor OSW, jak również utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora ZK z [...] stycznia 2020r., stwierdza, że użyte w art. 178 ust. 1 pkt 1 u.s.w. pojęcie "tytuł prawny do lokalu mieszkalnego lub domu" odnosi się do lokalu mieszkalnego lub domu nadającego się do zamieszkania. Tym samym organ administracyjny, chcąc pozbawić funkcjonariusza przysługującego mu prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu, powinien przed wydaniem decyzji zbadać, czy przysługujący Skarżącemu tytuł prawny lokalu mieszkalnego lub domu będzie w stanie zaspokoić potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza w sposób rzeczywisty, wynikający z u.s.w. Chodzi zatem o taki lokal lub dom, który zaspokaja potrzeby mieszkaniowe (por. ww. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2009r. sygn. akt I OPS 7/08, choć wydaną w poprzednim stanie prawnym, ale zawierającą w uzasadnieniu ogólne uwagi, dotyczące uregulowania spraw mieszkaniowych funkcjonariuszy Służby Więziennej). Posiadanie zatem przez funkcjonariusza lokalu mieszkalnego lub domu (legitymowanie się tytułem prawnym do lokalu lub domu), w rozumieniu art. 178 ust. 1 pkt 1 u.s.w., oznacza realną możliwość zaspokojenia przez funkcjonariusza jego potrzeb mieszkaniowych w granicach przysługujących mu norm. Wykładnia ww. przepisu musi uwzględniać charakter równoważnika, jako ustawowej formy finansowego wsparcia funkcjonariusza, gdy jego potrzeby mieszkaniowe nie zostały w sposób rzeczywisty zaspokojone. Pojęcie lokalu mieszkalnego na gruncie uprawnień funkcjonariuszy Służby Więziennej, dotyczących zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, odnieść więc należy do lokali służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnym, którego powierzchnia odpowiada normom przewidzianym w u.s.w. dla danego funkcjonariusza i który ponadto spełnia warunki lokalu mieszkalnego, a więc nadaje się do zamieszkania. W przeciwnym bowiem razie należałoby przyjąć, że ustawodawca zarazem założył, że posiadanie tytułu prawnego do lokalu, który nie spełnia funkcji mieszkaniowej, pozbawia funkcjonariusza w służbie stałej prawa do uzyskania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (por. prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 24 maja 2011r. sygn. akt II SA/Po 214/11, LEX nr 1132368).

Sąd w związku z tym stwierdza, że jakkolwiek organy obu instancji uznały w wydanych w sprawie decyzjach, że Skarżący jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - równoważnika z tytułu braku mieszkania w ww. wysokości, gdyż odziedziczył w chwili śmierci matki – [...] września 2015r. udział 1/10 w domu znajdującym się w miejscowości pobliskiej pełnienia służby, a udział ten w nieruchomości należy traktować jako posiadanie tytułu prawnego - tym niemniej organy pominęły wykładnię celowościową i funkcjonalną art. 178 ust. 1 pkt 1 u.s.w. i w związku z tym nie poczyniły istotnych w sprawie ustaleń faktycznych. Ustalenia te powinny służyć zbadaniu, czy rzeczywiście odziedziczony przez Skarżącego udział w spadku po zmarłej matce, daje Mu możliwość zamieszkiwania w ww. domu o powierzchni 127,17 m2. Należało zatem poczynić ustalenia i rozważyć czy Skarżący ma faktyczną i realną możliwość zamieszkiwania w danym lokalu (domu), jaka jest liczba spadkobierców, którym również przysługują udziały i czy rzeczywiście doszło do działu ww. spadku w sposób umożliwiający zamieszkiwanie Skarżącego w odziedziczonej nieruchomości. Posłużenie się przez ustawodawcę w art. 178 ust. 1 pkt 1 u.s.w. pojęciem "tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego lub domu" nie upoważnia organów do przyjmowania bezrefleksyjnej i automatycznej wykładni tego przepisu, w myśl której każdy tytuł prawny do lokalu – chociażby był to relatywnie niewielki udział w prawie własności, który nie wiąże się z posiadaniem faktycznej możliwości zamieszkiwania w danym lokalu (domu) – bezwarunkowo wyłącza prawo funkcjonariusza do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. W świetle ww. poglądów prezentowanych w ww. orzecznictwie Sądów administracyjnych, należy przyjąć, że ww. przepis art. 178 ust. 1 pkt 1 u.s.w. wyłącza uprawnienie do równoważnika pieniężnego, wówczas jeżeli funkcjonariusz posiada w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej tytuł prawny do lokalu mieszkalnego lub domu, z zastrzeżeniem jednak, że chodzi o tytuł prawny, na podstawie którego funkcjonariusz ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe.

4. Skoro w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji przyjęły, że Skarżący od śmierci matki posiadał tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, pomijając ustalenia, ilu, poza Skarżącym, było spadkobierców, którym przysługiwało prawo do zamieszkiwania w ww. nieruchomości, w jakim stanie znajdowała się wspólna nieruchomość, z ilu pokoi się składała i czy doszło do działu spadku między współwłaścicielami, a tym samym, czy Skarżący miał zapewnione realne potrzeby mieszkaniowe oraz, czy spełnione były wymogi normy powierzchni mieszkalnej z art. 173 ust. 1 u.s.w., należało uznać, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy okoliczności te należało zbadać.

Stwierdzone uchybienia proceduralne, polegające na naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenie prawidłowego stanu faktycznego sprawy, jak również jego rozważenie z uwzględnieniem wykładni systemowej i funkcjonalnej art. 178 ust. 1 pkt 1 u.s.w., może przyczynić się do wyrażenia trafnych ocen w sprawie – w przedmiocie przysługiwania Skarżącemu prawa do równoważnika pieniężnego za brak mieszkania, czy też możliwości jego utraty od [...] września 2015r. do [...] grudnia 2019r.

Organy, ponownie rozpatrując sprawę, wezmą zatem pod uwagę ww. rozważania Sądu i dokonają pełnego ustalenia stanu faktycznego, jak również uwzględnią charakter równoważnika, jako ustawowej formy finansowego wsparcia funkcjonariusza Służby Więziennej, ustalając czy potrzebny mieszkaniowe Skarżącego zostały w sposób rzeczywisty zaspokojone w związku z odziedziczonym udziałem w ww. nieruchomości.

5. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie uznał, że zasadne było uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji Dyrektora OSW, jak też utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora ZK z [...] stycznia 2020r., na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a.

Sąd nie orzekł o kosztach postępowania, bowiem Skarżący korzystał z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d) P.p.s.a., nie był reprezentowany przez pełnomocnika, ani nie wykazał, aby poniósł inne koszty postępowania.