Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 777/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184 w zw. z art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 916/24 w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2024 r. nr SKO Gd/6745/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 916/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: Sąd I instancji) odrzucił skargę A. L. (dalej: Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 28 czerwca 2024 r. nr SKO Gd/6745/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z 5 sierpnia 2024 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym), Skarżąca, działając przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła ww. skargę.

W związku z faktem, że w ww. skardze nie podano numeru PESEL Skarżącej - Sąd I instancji, pismem z 9 września 2024 r., w wykonaniu zarządzenia z 3 września 2024 r. wezwał pełnomocnika Skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi poprzez podanie numeru PESEL Skarżącej. Jednocześnie przy piśmie z 9 września 2024 r. doręczono pełnomocnikowi Skarżącej odpis odpowiedzi na skargę wraz z informacją o wyznaczeniu sędziego sprawozdawcy. Odrębnym pismem z tej samej daty pouczono ponadto o treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Powyższe wezwanie, jak wynika z urzędowego poświadczenia doręczenia (k. 15 akt sądowych) pełnomocnik Skarżącej odebrał 27 września 2024 r., pozostało ono jednakże bez jakiejkolwiek odpowiedzi.

Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 916/24 - Sąd I instancji odrzucił wniesioną skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego skargi w terminie poprzez podanie numer PESEL Skarżącej.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie i rzeczywiste wezwanie Skarżącej do uzupełnienia złożonej skargi o jej numer PESEL.

W oparciu o art. 194 § 3 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych, bowiem wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu postanowienia Skarżąca nie otrzymała wezwania do uzupełnienia numeru PESEL. Podniosła, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych nie zostało doręczone jej pełnomocnikowi, stąd nie miała świadomości nałożonego na nią obowiązku wskazania numeru PESEL. Co prawda pełnomocnik Skarżącej odebrał osobiście 27 września 2024 r. przesyłkę poleconą w niniejszej sprawie z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ale wbrew treści zaskarżonego postanowienia zawierała ona wyłącznie pismo przewodnie z 9 września 2024 r. z informacją o złożeniu odpowiedzi na skargę i wskazaniem wyznaczonego sędziego WSA, jako referenta wraz z fizycznie załączona odpowiedzią na złożona skargę. Podała przy tym, że nie mogła uczynić wezwaniu Sądu do uzupełnienia braków formalnych, bo zwyczajnie o nim nie wiedziała, a strona skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków procesowych. Niezależnie od powyższego jej zdaniem również nie sposób zgodzić się z poglądem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu (jego uzasadnieniu), że brak numeru PESEL strony skarżącej, gdy numer ten jest w aktach sprawy administracyjnej stanowi brak formalny, którego nieuzupełnienie winno skutkować odrzuceniem skargi. Jej zdaniem zapewne jest to uchybienie, jednakże nie powinno ono rodzić tak daleko przyjętych skutków prawnych w postaci odrzucenia skargi, tym bardziej, że obiektywnie nie stanowi przeszkody hamującej rozpoznanie sprawy, bowiem numer PESEL jest w aktach administracyjnych. W istocie takie postępowanie ogranicza konstytucyjne prawo obywateli do sądu, a sam wymiar sprawiedliwości co do możliwości zaskarżania aktów administracyjnych sprowadza do procesu formułkowego.

Z uwagi na powyższe, zdaniem Skarżącej, uznać należy, że Skarżąca nie mogła wykonać zarządzenia Sądu i nie ziściły się przesłanki odrzucenia skargi określone w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stąd zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a, skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów formalnych stosownie do postanowień art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. jest podanie w pierwszym piśmie procesowym, a więc co do zasady skardze, numeru PESEL wnoszącego pismo.

W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który ustanawia rygor odrzucenia skargi, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych.

Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi.

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Sądu I instancji skargę, w której nie podano numeru PESEL Skarżącego. W związku z czym prawidłowo Sąd I instancji wezwał pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia ww. braku formalnego skargi - w terminie 7 dni - od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie pełnomocnik Skarżącej odebrał 27 września 2024 r., jednakże pozostało ono bez jakiejkolwiek odpowiedzi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w rozpoznawanej sprawie zaszły przesłanki do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prezentowana w złożonym zażaleniu argumentacja, że pełnomocnik Skarżącej, że nie otrzymał wezwania do uzupełninia braku formalnego skargi, nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia, albowiem nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji sprawy.

Po pierwsze, z dołączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że została ona prawidłowo zaadresowana i doręczona pełnomocnikowi Skarżącej. Po drugie zaś, za bezskuteczny uznać należało zarzut dotyczący zawartości przesyłki, a w szczególności wskazanie na brak wśród doręczanych pism wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL. Zauważyć tu trzeba, że w orzecznictwie nie jest sporna dopuszczalność przesyłania w jednej przesyłce listowej kilku pism sądowych, pod warunkiem, że w momencie odbioru są one traktowane indywidualnie (zob. np.: postanowienia NSA: z dnia 19 sierpnia 2021 r., sygn. I OZ 245/21, z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. I OZ 929/20, z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. I OZ 663/19, czy z dnia 21 maja 2010 r., sygn. II FSK 619/10 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2000 r., sygn. I CZ 38/00, Biuletyn SN 2000, Nr 5, poz. 15).

Istotnym dla stwierdzenia prawidłowości takiego doręczenia jest, aby okoliczność ta wynikała z dołączonego do przesyłki zwrotnego potwierdzenia odbioru – a więc zawartość przesyłki powinna jasno wynikać z treści rubryki "rodzaj przesyłki". Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 19, dalej: "rozporządzenie"), znajdującego zastosowanie w sprawie na mocy art. 65 § 2 p.p.s.a., odbierający przesyłkę potwierdza jej odbiór na formularzu potwierdzenia odbioru przez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko. Takie sygnowanie podpisem odbioru przesyłki oznacza nie tylko potwierdzenie, że przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie wskazanej na formularzu, ale także, że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została opisana na formularzu potwierdzenia odbioru (zob. wyroki NSA: z 8 października 2020 r., II FSK 1072/18, z 25 września 2020 r., II FSK 1649/18, czy postanowienia NSA: z 19 sierpnia 2021 r., I OZ 245/21, z 26 lutego 2021 r., III FZ 185/21, z 31 marca 2010 r., I FSK 1929/09, z 21 maja 2010 r., II FSK 619/10).

Z analizy akt sprawy wynika, że na podany w skardze adres pełnomocnika Skarżącej zostało przesłane wezwanie z 9 września 2024 r. do uzupełnienia braku formalnego wniesionej skargi poprzez podanie numeru PESEL - w terminie 7 dni - od dnia doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia oraz pismo przewodnie z 9 września 2024 r., przy którym doręczono odpis odpowiedzi na skargę. Jednocześnie w piśmie tym - Sąd I instancji poinformował o wyznaczeniu sędziego sprawozdawcy. Odrębnym pismem z tej samej daty pouczono natomiast o treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zawartość nadanej przesyłki potwierdza pozostawione w aktach sprawy przez pracownika sekretariatu Sądu I instancji - odpisy tych pism (k. 12-14 akt sądowych), a przede wszystkim treść zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 15 akt sądowych), na którym, powyżej miejsca, w którym potwierdzono odbiór przesyłki, w rubryce "Rodzaj przesyłki" znajdują się skrótowy opis jej zawartości, z którego wynika, że przesyłka zawierała: "odp na skargę + inf o wyzn. s. spr. + poucz o możliwości sk. z trybu uproszonego + WEZWANIE". Jednocześnie stwierdzić należy, że opisany wyżej formularz zwrotnego potwierdzenia odbioru jest zgodny z wzorem ustalonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Opatrzony własnoręcznym podpisem przez osobę odbierającą przesyłkę, tj. pełnomocnika Skarżącej. Dowód potwierdzenia odbioru zawiera więc konkretne adnotacje o jego zawartości, a osoba podpisująca odbiór korespondencji poprzez sygnowanie jej podpisem tym samym poświadczyła, że odebrała wyszczególnione na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dokumenty, wśród nich "WEZWANIE".

Prawidłowo wypełniony na formularzu zwrotnego potwierdzenia odbioru, stanowiącym załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia, pocztowy dowód doręczenia pisma sądowego, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 556, dalej: "k.p.c."), potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych w nim pism (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 kwietnia 1998 r., III CZ 51/98, OSNC 1998). W tym właśnie zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Adresat przesyłki, który twierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu (zwrotnym potwierdzeniu odbioru), a których przyjęcie pokwitował własnoręcznym podpisem, powinien ten fakt udowodnić - zgodnie z wymaganiami art. 252 k.p.c. - co oznacza że samo twierdzenie pełnomocnika Skarżącej, że nie otrzymał przesyłki o wskazanych na dokumencie urzędowym zawartościach, których to otrzymanie potwierdził, będzie niewystarczające do obalenia wiarygodności tego dokumentów (czyli w tej sytuacji zawartości koperty, otrzymanej przez pełnomocnika Skarżącej 27 września 2024 r.). Przyjęcie bowiem dopuszczalności kwestionowania zawartości przesyłki po jej odbiorze stałoby w sprzeczności z istotą potwierdzania odbioru przesyłek. W każdym takim przypadku odbiorca przesyłki mógłby przecież podnosić, że otrzymał inne pisma niż wysłane (opisane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) lub też, że nie otrzymał żadnego pisma (czyli, że odebrał pustą kopertę).

Przechodząc dalej wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 3 lipca 2023 r. sygn. akt II GPS 3/22, podjął uchwałę o następującej treści: "Niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd". Jak wynika z treści podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały numer PESEL musi znajdować się w aktach sądowych sprawy, a w przypadku jego braku na wezwanie Sądu winien być w zakreślonym terminie nadesłany.

Podkreślić również należy, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Dostęp do sądu jest ograniczony m.in. koniecznością zachowania warunków formalnych, wymaganych dla nadania sprawie dalszego biegu. Strona – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu. Na gruncie niniejszej sprawy Skarżącej reprezentowanej przecież przez profesjonalnego pełnomocnika umożliwiono uzupełnienie braku formalnego wniesionego pisma, którego ostatecznie nie uzupełniono w terminie.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.