Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3563/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nogal Asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr DGK-WP.771.14.2.2023.MH w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległej opłaty podwyższonej za wydobywanie piasku bez wymaganej prawem koncesji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Klimatu i Środowiska zaskarżoną decyzją z 6 kwietnia 2023 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Z. (Skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z 10 lutego 2023 r. nr [...], [...], którą Organ ten na podstawie art. 67b § 1 pkt 2 w związku z art 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) i art. 142 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1072 ze zm.) odmówił rozłożenia na raty opłaty podwyższonej ustalonej decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w R. z 30 czerwca 2017 r. nr [...], w części należnej Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, to jest 191.137,20 zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Klimatu i Środowiska przedstawił treść przepisów stanowiących podstawę wydania decyzji i stwierdził, że podejmując decyzję w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, musi w pierwszej kolejności zbadać, czy w sprawie zachodzi ważny interes podatnika lub interes publiczny. Udzielenie ulgi podatkowej musi wynikać z okoliczności wyjątkowych, nagłych i niemożliwych do przewidzenia przez przedsiębiorcę, gdzie mimo działań i chęci przedsiębiorcy nie jest on wyjątkowo w stanie ponieść obciążających go zobowiązań. Podkreślił, że Skarżąca jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, a zatem ulga jej udzielona będzie stanowić pomoc de minimis, która podlega stosownym prawnym ograniczeniom.

W ocenie Organu odwoławczego, Organ I instancji dokonał prawidłowej oceny pojęcia ważnego interesu strony, podejmując się rozległej i szczegółowej analizy zgromadzonych w sprawie dowodów obrazujących dochody i zobowiązania Spółki, jej sytuację finansową oraz przyczyny, jakie doprowadziły do obecnej sytuacji ekonomicznej. Analiza ta doprowadziła do ustalenia, że sytuacja ekonomiczno-finansowa Skarżącej jest stabilna, a uzyskiwane przychody wskazują na rentowność firmy, natomiast nie potwierdzają się argumenty o zagrożeniu zaprzestania prowadzenia działalności, groźbie upadłości oraz utracie możliwości generowania zysków w wyniku uiszczenia opłaty podwyższonej. Organ wskazał, że sama Spółka składając do Organu I instancji dowód w postaci "Formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis" wskazała w nim, że nie spełnia kryteriów kwalifikujących do objęcia postępowaniem upadłościowym, że nie odnotowuje rosnących strat, malejących obrotów, ani zmniejszenia przepływu środków finansowych. Wskazała w nim jedynie na zwiększające się zadłużenie i rosnące kwoty odsetek od zobowiązań. Organ I instancji słusznie przy tym dowodził, że dla zobowiązanego każda okoliczność powodująca niemożność bieżącego regulowania zobowiązań zawsze stanowić będzie jego ważny interes. Jednak to nie subiektywne poczucie zobowiązanego jest tutaj istotne, co było wielokrotnie podkreślane w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Organ odwoławczy podkreślił, że opłata podwyższona w ogóle nie zostałaby dla Skarżącej Spółki ustalona, gdyby Spółka nie podjęła się wydobywania kopalin bez koncesji. Jest to okoliczność bezsporna, zważywszy na prawomocność i ostateczność decyzji ustalającej sporną opłatę. Organy nie powinny bowiem wyróżniać podmiotów, które co prawda znajdować się mogą w trudnej sytuacji, ale spowodowanej działalnością nielegalną. Takie postępowanie organu stanowiłoby rażące i nieusprawiedliwione naruszenie jednej z podstawowych zasad polskiego porządku prawnego, tj. zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe wskazuje, że nie zachodzi również przesłanka interesu publicznego, bowiem w interesie publicznym nie leży udzielanie pomocy podmiotom występującym świadomie wbrew polskiemu porządkowi prawnemu. Mając na uwadze, że działania Skarżącej ostatecznie prowadzić miały do uszczuplenia należności Skarbu Państwa, państwo nie ma obowiązku ani interesu wspierać w tej chwili podmiotu w ratowaniu jego płynności finansowej. Ciężar takiej opłaty, ma na celu nie tylko wyrównanie straty Skarbu Państwa spowodowanej bezprawną działalnością, lecz także prewencję.

Minister Klimatu i Środowiska zauważył również, że Skarżąca mogła uiścić wcześniej sporną należność zapobiegając powstawaniu dalszych odsetek, jednakże świadomie powstrzymywała się przed jej uiszczeniem. Z kolei powoływanie się na uzyskanie decyzji o rozłożeniu na raty zobowiązań podatkowych, powstających na mocy powszechnie obowiązujących przepisów prawa, obciążających na równych zasadach wszystkich podatników jest nieadekwatne w tej sprawie, w której Organ rozpatrywał wniosek o rozłożenie na raty opłaty podwyższonej, ustalonej w wyniku działalności Skarżącej naruszającej porządek prawny, a zatem rodzaju sankcji za bezprawne zachowanie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję w całości wnosząc o uchylenie i zmianę zaskarżonej decyzji w całości oraz rozłożenie podwyższonej opłaty wraz z odsetkami na raty, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisu art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez dowolną ocenę, że w sprawie nie zachodzi ważny interes strony, w szczególności poprzez przyjęcie, że strona posiada zdolność finansową do jednorazowej spłaty opłaty podwyższonej wraz z odsetkami, ewentualnie może pozyskiwać środki finansowe do uiszczenia opłaty podwyższonej wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Zdaniem Skarżącej, przesłanka ważnego interesu strony została wykazana. Spełnienie tej przesłanki wynika już z okoliczności wskazanych przez Organ pierwszej instancji, w szczególności zajęcie środków finansowych przez wierzyciela, brak środków finansowych ponad bieżące potrzeby, brak oszczędności, brak możliwości pozyskania kredytu oraz przewlekłość postępowania w sprawie opłaty podwyższonej, które jest nie tylko niezawinione przez stronę, lecz przede wszystkim uniemożliwia stronie spełnienie zobowiązania w sposób jednorazowy. Skarżąca stwierdziła, że wykazała, że w dniu 31 grudnia 2021 r. poniosła stratę w kwocie blisko 41000 zł, zaś w dniu 31 grudnia 2022 r. poniosła stratę w kwocie 3.745,05 zł. Na powyższe wyniki finansowe zasadniczy wpływ miało to, że strona na przełomie 2020/2021 roku utraciła dochody wynikające z najmu. Nie zgodziła się też ze stanowiskiem Organu, że rozłożenie na raty podwyższonej opłaty stanowiłoby nieuzasadnioną pomoc w postaci skredytowania podatków. Podniosła, że w sprawie podatkowej uzyskała pozytywną decyzję o rozłożeniu na raty zobowiązań podatkowych w kwocie około 124000 zł, stanowiącej jedną trzecią wysokości kary pieniężnej. Tym bardziej nieuzasadnione jest więc odmawianie stronie rozłożenia na raty zobowiązania niepodatkowego, lecz karnego w postaci opłaty podwyższonej (w kwocie ponad 309000 zł), której faktycznie strona nie ma możliwości jednorazowo spłacić.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powołanym kryterium Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem.

Zgodnie z treścią art. 142 ustawy Prawo geologiczne i górnicze do podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące zobowiązań podatkowych. Określone tymi przepisami uprawnienia organów podatkowych przysługują wierzycielom. Wierzycielami jest odpowiednio: gmina, powiat, województwo oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Organem właściwym w zakresie decyzji wydawanych na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej w powołanym zakresie w części dotyczącej NFOŚiGW jest Prezes Zarządu tego Funduszu. W sprawach regulowanych niniejszą ustawą organem wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w stosunku do Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest minister właściwy do spraw środowiska.

Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy art. 67b § 1 pkt 2 w związku z art 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

W myśl art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej Organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. Stosownie zaś do art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej Organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis.

Przechodząc do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że analiza akt sprawy, a także uzasadnienia zaskarżonej decyzji i argumentów skargi wskazują na to, że Skarżąca skutecznie nie wykazała, by w jej przypadku zaistniały okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie ulgi, o jaką wnosiła. Należy podkreślić, że ustawodawca pozostawił uznaniu organu podatkowego ustalenie istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej. W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego kontroli sądu administracyjnego nie podlega uznanie administracyjne, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

W ocenie Sądu, zgromadzony w tej sprawie materiał był wystarczający do wydania decyzji, a ponadto został przez Organ należycie rozważony.

Zaskarżona decyzja oparta jest na przepisach, które w swej treści zawierają pojęcia niedookreślone takie jak "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". Organ dysponuje więc pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do wykładni tych pojęć, jak i oceny sytuacji faktycznej Skarżącej. Użyty w powołanym przepisie spójnik "lub" wyraża możliwość zamienną, co oznacza, że obie wymienione przesłanki mają charakter równorzędny. Należy przy tym zaakcentować, że dopiero stwierdzenie przez organ co najmniej jednej z tych przesłanek, powoduje konieczność rozważenia, czy zaległość podatkowa może być rozłożona na raty. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ uznał, iż nie stwierdza wystąpienia zarówno przesłanki "ważnego interesu podatnika" jak i przesłanki "interesu publicznego".

Minister Klimatu i Środowiska trafnie podkreślił w decyzji, że działanie Skarżącej w sposób przez prawo zabroniony narusza interes publiczny oraz powoduje, że interes naruszającego nie może być uznany za słuszny. Trudno zakwestionować poprawność takiej argumentacji. Opłata podwyższona w ogóle nie zostałaby bowiem dla Skarżącej Spółki ustalona, gdyby Spółka nie podjęła się wydobywania kopalin bez koncesji. Jest to okoliczność bezsporna, zważywszy na prawomocność i ostateczność decyzji ustalającej sporną opłatę (vide wyrok NSA z dnia 27 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 170/19).

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że sama utrata przez Skarżącą dochodów z tytułu najmu oraz trudności w pozyskaniu nowych najemców w czasie pandemii COVID-19 nie może stanowić samodzielnej okoliczności uzasadniającej wystąpienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub ważnego interesu publicznego. Pojęcia ważnego interesu podatnika nie można bowiem ograniczać wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych. Należy go także oceniać z uwzględnieniem normalnej sytuacji ekonomicznej podatnika, wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków (vide wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Ke 457/20).

W ocenie Sądu, Organy w tej sprawie prawidłowo oceniły i w sposób uprawniony przyjęły, że jej okoliczności, zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności zaś dokumenty złożone przez Skarżącą, wskazują, iż mimo przejściowych trudności finansowych, jakie Skarżąca miała w latach 2021 - 2022, w chwili obecnej posiada ustabilizowaną sytuację finansową, uzyskiwane przychody wskazują na rentowność Spółki, a jednocześnie brak jest okoliczności wskazujących na zagrożenie upadłością, czy utratę zysków. Wykazała to sama Skarżąca w dokumencie złożonym do sprawy, tj. "Formularzu informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis", że takie zagrożenia nie istnieją.

Sąd podziela również pogląd wyrażany w przywołanym przez Organy orzecznictwie, zgodnie z którym ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej co do zasady obciąża przedsiębiorcę i nie powinno być przenoszone na Skarb Państwa. Dlatego też, biorąc również pod uwagę, że w chwili wystąpienia z wnioskiem o udzielenie ulgi podatkowej, Skarżąca jest już w ustabilizowanej sytuacji finansowej, niezagrażającej upadłością, Organy w sposób uprawniony nie stwierdziły zaistnienia przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskowanej ulgi.

Należy mieć przy tym na uwadze, że objęta wnioskiem opłata podwyższona ma wyrównać stratę poniesioną przez Skarb Państwa w wyniku bezprawnego działania Skarżącej (de facto pozbawienia budżetu państwa należnych mu opłat eksploatacyjnych za wydobytą kopalinę), ale też ma charakter sankcji, która powinna być dotkliwa, by osiągnąć również skutek prewencyjny.

Sąd podziela też pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że ulga podatkowa ma stanowić wyjątek od reguły ponoszenia opłat i podatków w terminie i wysokości określonej przepisami prawa lub orzeczeniami organów administracyjnych.

Sąd zauważa ponadto na marginesie, że Skarżąca może złożyć ponowny wniosek o zastosowanie ulgi uznaniowej w sytuacji, gdy wystąpią nowe okoliczności w stosunku do stanu faktycznego istniejącego w dniu podejmowania decyzji odmawiającej przyznania tej ulgi (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 marca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1248/07).

Ze wszystkich wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.