Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 111/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 17 ust. 1 pkt 4, pkt 5 lit. a, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 95 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 504
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.)
article: art. 33
journal: Dz.U. 2023 poz 208
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
article: art. 63 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie: Asesor WSA Robert Talaga (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2024 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 listopada 2023 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 2 listopada 2023 r., nr [...]


UZASADNIENIE

W dniu 13 lipca 2023 roku K. J. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną tj. ojcem M. N. legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym wydanym na stałe nr [...] z dnia 27 lipca 2015 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w J.. Niepełnosprawność istnieje od: 20 lipca 2007 r., a ustalony stopień datuje się od: [...] czerwca 2015 r.

Decyzją z dnia 09 sierpnia 2023 r., znak [...] Burmistrz J. odmówił K. J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki.

Organ ustalił, iż: małżonek osoby wymagającej opieki S. N. posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane do 31 stycznia 2024 r. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie organ uzyskał informację, iż K. J. była uprawniona do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres do 31 maja 2023 r. K. J. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. M. N. ma jeszcze syna, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego rodzica. K. J. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, nie widnieje w rejestrze CEIDG jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. W okresie od 01 lipca 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. wykonywała pracę na umowę zlecenie. Dnia 24 kwietnia 2023 r. K. J. złożyła ponowny wniosek o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Decyzją ZUS orzeczono częściową niezdolności do pracy K. J. w okresie od 13 maja 2021 r. do 31 lipca 2028 r.

Organ I instancji wskazał, że przyczyną odmowy był fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie stała w odpowiednim czasie najdalej do 18 roku życia lub 25 roku życia w przypadku pobierania nauki, brak było związku rezygnacji z zatrudnienia z koniecznością sprawowania opieki, a wnioskodawczyni złożyła w kwietniu 2023 roku wniosek o ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy i na dzień wydania zaskarżonej decyzji wniosek ten nie został prawomocnie rozpoznany.

Wnioskodawczyni złożyła odwołanie wnosząc o przyznanie świadczenia.

Decyzją z dnia 9 października 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazać organowi pierwszej instancji celem ponownego rozpatrzenia.

Organ podkreślił, że złożony przez K. J. w dniu 24 kwietnia 2023 r. wniosek o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy nie został rozpoznany na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W tym zakresie organ powinien ustalić czy K. J. jest czy nie jest na skutek w/w wniosku uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Decyzją z dnia 02 listopada 2023 roku, nr [...] Burmistrz J. odmówił świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem.

Dnia 25 października 2023 r. K. J. dostarczyła decyzję z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 sierpnia 2023 r., znak [...], w której ustalono prawo do renty od 01 września 2023 r. z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Organ wziął pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 w sprawie zgodności z konstytucją art. 16a ust. 2 i art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, podkreślając, że jego skutkiem nie jest utrata mocy wiążącej tego przepisu i dlatego przepisy te należało uwzględnić przy weryfikacji prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W tym wypadku niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w wymaganym okresie.

W sprawie organ uwzględnił, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem M. N., który ma jeszcze syna, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego rodzica; wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, nie widnieje w rejestrze CEIDG jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. ZUS wydał decyzję o częściowej niezdolności do pracy K. J. do 31 lipca 2028 r. i z tego tytułu jest ona uprawniona do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Jednocześnie na podstawie uzyskanych informacji ustalono, że w okresie od 01 lipca 2022 roku do 30 czerwca 2023 roku wnioskodawczyni wykonywała pracę na umowę zlecenie. Organ zaznaczył, że jeżeli obowiązek alimentacyjny z różnych przyczyn nie przybierze postaci świadczenia pomocy w formie osobistych starań, może polegać np. na opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem przyznawanym za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Ponadto ojciec wnioskodawczyni ma jeszcze syna, który również jest zobowiązany do alimentacji a niemożność sprawowania osobistej opieki osoby niepełnosprawnej w zatrudnieniu nie stanowi zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego, którego celem jest dostarczenie środków niezbędnych do egzystencji osoby uprawnionej. Jeżeli obowiązek alimentacyjny z różnych przyczyn nie przybierze postaci świadczenia pomocy w formie osobistych starań, może polegać np. na opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni.

Decyzja z 30 listopada 2023 r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że odwołująca oczekuje dokonania innej niż językowa wykładni przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., co rodzi potrzebę odwołania się do ich prokonstytucyjnej wykładni celowościowej.

W ocenie Kolegium przepisy przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są jasne na tyle, że nie wymagają żadnej wykładni. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości i wystarcza jego wykładnia językowa, a sięganie do wykładni funkcjonalnej byłoby działaniem contra legem.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, że odwołująca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, ale od maja 2019 r. i do dnia 31 lipca 2028 r. ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, co stanowi negatywną przesłankę przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia wymienionego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Pismem z dnia 6 lutego 2024 roku K. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, gdyż według organu jako osoba uprawniona do renty nie może pobierać świadczenia pielęgnacyjnego. Szczególnie, że posiada prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a przepisy wyłączające możliwość przyznania w takiej sytuacji świadczenia pielęgnacyjnego zostały uznane za niezgodne z Konstytucją.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację wskazując, że strona skarżąca ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od maja 2019 roku do 31 lipca 2028 roku.

Pismem z dnia 26 lutego 2024 roku K. J. podkreśliła, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest dla niej krzywdząca i nie uwzględnia stanu faktycznego tzn.:

- Kolegium wskazuje, że posiada prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, ale jest to renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy (co potwierdza decyzja ZUS z dnia 28 sierpnia 2023 roku),

- Kolegium pominęło wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 zgodnie z którym przepis art. 17 ust. 5 pkt lit. a u.ś.r. traci moc w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 13 lipca 2023 r., a K. J. pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy przyznaną za okres od maja 2019 roku. Zgodnie z decyzją ZUS z dnia 28 sierpnia 2023 r., renta przyznana na skutek ponownego wniosku K. J. przysługuje jej od dnia 01 września 2023 do dnia 31 lipca 2028 roku.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (pkt I); Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (pkt II).

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów - rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku uczestnika postępowania. Trybunał stwierdził, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. Jak wynika z treści wyroku za sprzeczne z Konstytucją RP Trybunał uznał wyłącznie całkowite pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę z tytułu niezdolności częściowej do pracy, bez rozwiązania zagadnienia kolizji wymienionych świadczeń.

Oceniając kwestię zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia rentowego, w kontekście sposobu realizacji tych świadczeń w sytuacji ich zbiegu, należało sięgnąć do prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, pozwalającej na realizację zasad równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) i sprawiedliwości społecznej (art. 2). Przy czym należy pamiętać, że zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.

W ramach ustawy o świadczeniach rodzinnych funkcjonuje zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną, w sytuacji zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, na mocy którego, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 33 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym, w razie zbiegu prawa do emerytury z prawem do renty na podstawie ustawy, uprawnionemu przyznaje się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 3 i 4 (ust. 1), natomiast w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4 (ust. 2).

Przepisy każdej z wymienionych ustaw regulują więc zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie na podstawie wyraźnie wskazanych przepisów w odniesieniu do innych świadczeń (por. art. 27 ust. 5 pkt 5, czy art. 33 ust. 4). Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy.

Mając na uwadze powyższe oraz ustawowy cel świadczenia pielęgnacyjnego jakim jest zrekompensowanie opiekunowi braku dochodów z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy zastosowaniu wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, sprawiedliwe i uzasadnione wartościami konstytucyjnymi, jest uznanie prawa do wyboru świadczenia także w sytuacji gdy osoba spełniająca warunki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Wobec powyższego Sąd w niniejszej sprawie podziela pogląd, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji otrzymywania renty w niższej wysokości, w tym renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (lub innego świadczenia emerytalno-rentowego), jest dokonanie wyboru przez uprawnionego świadczenia pielęgnacyjnego i zawieszenie przez niego prawa do renty, czy emerytury (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020, sygn. I OSK 254/20).

Innymi słowy, wnioskodawczyni miała prawo dokonać wyboru pomiędzy świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego pozostającymi w kolizji, analogicznie do rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę między innymi w art. 27 ust. 5 ustawy. Przy czym prawo wyboru wiąże się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 1 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 958/20). Nieuzasadnione jest stanowisko polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Aktualnie w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że prawidłowa wykładnia ww. przepisu przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Źródłem zaś takiego uprawnienia strony jest właśnie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odczytywany z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej, gdyż zawarta w art. 27 ust. 5 u.ś.r. regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną dotyczy tylko zbiegu uprawnień do rożnych świadczeń rodzinnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1166/23).

Z akt niniejszej sprawy wynika, iż skarżąca (wnioskując o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego), miała ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W związku z powyższym, organ I instancji powinien wezwać skarżącą do wyboru jednego ze świadczeń wyjaśniając jej konieczność dokonania wyboru jednego ze świadczeń. Wobec tego uznać należy, że przedwcześnie odmówiono skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na negatywną przesłankę w postaci posiadania prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

W tym miejscu należy również zaznaczyć, że w toku postępowania administracji organy administracji powinny uwzględnić, że bez znaczenia była data powstania niepełnosprawności ojca wnioskodawczyni z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. W efekcie w niniejszej sprawie nie można było zatem odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tej przyczyny, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem przez nią 18 roku życia.

W tym stanie rzeczy, z powodów opisanych wyżej, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji zastosuje się do wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu. Dodatkowo podkreślić należy, że o możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądzi spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1b ustawy na dzień złożenia wniosku stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy, ponieważ wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r. Jeżeli rozpatrujący ponownie sprawę organ I instancji dojdzie do przekonania, że skarżąca spełniła przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dzień złożenia wniosku będzie to oznaczało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych w oparciu o art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 ze zm.).