Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 249/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit c, art 200, art 205 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust 1, ust 1a, ust 5
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 listopada 2022 r. nr KOC/6515/Sr/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącej A. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 23 listopada 2022 r., nr KOC/6515/Sr/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpoznaniu odwołania A. K. od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 26 października 2022 r., nr ŚR/003795/SP/10/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że A. K. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowanej opieki nad bratem T. B. . Do wniosku dołączone zostały, m.in.: odpisy skrócone aktów zgonu rodziców, odpis skrócony aktu urodzenia brata oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 22 stycznia 2015 r. zaliczające T. B. na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności. Organ I instancji uznał brak spełnienia przez wnioskodawczynię warunków ustawowych do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Odwołanie od decyzji Prezydenta wniosła A. K. .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wskazało, że warunki nabycia prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określone zostały w ustawie z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U z 2022 r., poz. 615).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kolegium wyjaśniło, że urodzony 30 czerwca 1951 r. T. B. , będący bratem wnioskodawczyni, został orzeczeniem o niepełnosprawności z 22 stycznia 2015 r. zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, a niepełnosprawność istnieje od 53 roku życia. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 16 stycznia 2013 r. T. B. , z uwagi na stan zdrowia, wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. A. K. jest jedyną osobą mogącą sprawować tę opiekę. Ma ona ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności oraz pobiera z ZUS rentę rodzinną.

Kolegium odnosząc się do stanowiska organu I instancji dotyczącego pobierania przez skarżącą renty rodzinnej, jako przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, wskazało, że prawidłowa wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy i tym samym rozwiązanie problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalno-rentowego, powinny prowadzić do umożliwienia osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Nie sposób pominąć faktu, że przepis ten zawiera przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom sprawującym opiekę, a zatem dotyczy takich osób, które równolegle spełniają przesłanki pozytywne przyznania tego świadczenia, a zatem mogłyby je otrzymać, gdyby nie zaistniała przesłanka negatywna. Na gruncie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy zawieszenie pobierania emerytury przez opiekuna osoby niepełnosprawnej będzie zatem relewantne, jeżeli osoba ta w efekcie będzie mogła wykazać, że spełnia konieczne przesłanki pozytywne. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia stosownych pism organ I instancji powinien - zgodnie z art. 9 kpa - poinformować stronę, czego nie uczynił.

Kolegium mając na uwadze powyższe wskazało, że faktyczne i prawne możliwości zawieszenia przez A. K. prawa do renty i rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego pozostają jednak bez wpływu na możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. W stanie faktycznym sprawy nie zaistniała bowiem przesłanka podstawowa, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, a jest nią niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności.

Organ podkreślił, że przedmiotowe świadczenie nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem osoby bliskiej, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

O rezygnacji z zatrudnienia, czy też świadomym jego niepodejmowaniu, można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, na którą to zdolność wpływa także wiek takiej osoby i jej stan zdrowia.

Organ wskazał, że skarżąca miała 65 lat w dacie złożenia wniosku inicjującego postępowanie, a od marca 2018 r. pobiera rentę rodzinną z ZUS, która - jak oświadczyła - jest bardziej korzystna niż emerytura oraz posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. W ocenie Kolegium to z powodu wieku oraz z powodu pobierania od ponad 4 lat renty skarżąca nie może być zaliczona do kręgu osób, które rezygnują lub nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Zdaniem organu świadczenie pielęgnacyjne jest dedykowane wyłącznie osobom w wieku produkcyjnym. O rezygnacji z zatrudnienia, czy też świadomym jego niepodejmowaniu można bowiem mówić tylko w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, na którą to zdolność wpływa także wiek takiej osoby. Kolegium podało, że wiek produkcyjny to wiek zdolności do pracy, tj. dla mężczyzn grupa wieku 18-64 lata, a dla kobiet 18-59 lat.

Podsumowując Kolegium uznało, że 65 - letnia skarżąca z racji osiągnięcia wieku emerytalnego nie jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a co za tym idzie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1 ustawy, tj. istnienie bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem pracy) przez skarżącą, a sprawowaną opieką nad bratem.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 23 listopada 2022 r. złożyła A. K. .

Zaskarżonej decyzji zarzuciła obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art 7 i 8 kpa, poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli oraz pogłębiania zaufania organów administracji publicznej, tj. wydanie przez organ niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy było możliwe rozstrzygnięcie sprawy zgodnie ze słusznym interesem strony;

2) art 9 kpa, poprzez zaniechanie poinformowania strony o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i uzależnienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia stosownych pism, w sytuacji gdy organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

3) art 77 i 107 kpa, poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady praworządności, naruszeniem słusznego interesu skarżącej, nienależytym wyjaśnieniu okoliczności sprawy wskutek niedostatecznego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego;

4) art. 80 kpa, poprzez:

a. pominięcie okoliczności, że skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej już w 2013 r., kiedy to znajdowała się w wieku produkcyjnym w celu podjęcia opieki nad niepełnosprawnym bratem T. B. ,

b. pominięciu okoliczności, że skarżąca od 1996 r. pobierała rentę po zmarłym mężu i jednocześnie otrzymywała zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad bratem, który to zasiłek opiekuńczy był wypłacany jedynie do 31 października 2022 r.,

5) art. 107 § 6 kpa w zw. z art. 140 kpa polegającą na niewystarczającym uzasadnieniu decyzji, w szczególności poprzez brak rozpoznania zgłoszonych wniosków oraz twierdzeń strony.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła także obrazę przepisów prawa materialnego, która miała wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że skarżąca nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z racji sprawowania opieki nad swoim niepełnosprawnym bratem w sytuacji, gdy podjęła się opieki nad nim już w 2013 r., kiedy to znajdowała się w wieku produkcyjnym i w związku z tym zrezygnowała z pracy zarobkowej w postaci prowadzenia własnej działalności gospodarczej,

2) art 17 ust 1a i 1b pkt 1 ustawy, poprzez jego błędne niezastosowanie w sytuacji, kiedy doszło do spełnienia przesłanek pozwalających na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności, że niepełnosprawność brata skarżącej - osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia przez niego 18 roku życia i trwa ona od urodzenia.

3) art 17 ust. 5 pkt 1a ustawy, poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że skarżąca nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z racji sprawowania opieki nad swoim niepełnosprawnym bratem, bowiem ma ona ustalone prawo do renty z tytułu śmierci małżonka, w sytuacji gdy w rzeczywistości samo ustalenia prawa do renty nie wyklucza możliwości przyznania opiekunowi osoby niepełnosprawnej świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem, który nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby w zaspakajaniu podstawowych, codziennych potrzeb.

Nie można podzielić stanowiska Kolegium o braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem pracy), a opieką nad bratem.

Nie sposób się także zgodzić się z organem, że wiek skarżącej - 65 lat w dacie złożenia wniosku, skutkuje niemożnością zaliczenia jej do kręgu osób, które rezygnują z zatrudnienia lub jego nie podejmują.

Wprawdzie jak wskazała skarżąca od 2018 r. pobiera "rentę po mężu", nie zmienia to jednak faktu, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki uniemożliwiał i nadal uniemożliwia jej podejmowanie jakiegokolwiek zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej nawet w częściowym wymiarze czasu pracy. Brat skarżącej jest osobą niedowidzącą, o ograniczonej sprawności, jest dializowany trzy razy w tygodniu, wymaga specjalnej diety. Skarżąca jest jedyną osobą sprawującą opiekę nad bratem.

Zważyć należy, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy pozwala na otrzymanie wsparcia zarówno podmiotowi, który aby opiekować się niepełnosprawnym zrezygnował z zatrudnienia, jak też takiemu, który w zatrudnieniu nie pozostawał w momencie składania wniosku, jednak nie miał możliwości jego podjęcia, a to ze względu na sprawowaną opiekę. Tym samym, nacisk położony został na związek pomiędzy brakiem pozostawania w zatrudnieniu, czy wykonywania pracy zarobkowej, a czynnościami opiekuńczymi. Kwestii tej organ nie badał. Przy czym związek ten nie musi wcale polegać na tym, że o świadczenie może ubiegać się tylko osoba, która zrezygnowała z pracy i w krótkim odstępie czasowym występuje o to świadczenie. Artykuł 17 ust. 1 ustawy nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia albo jego niepodejmowania z powodu konieczności sprawowania opieki. Dlatego więc w sytuacji ustalenia, że niepełnosprawnemu zapewniona jest opieka odpowiednia do stanu zdrowia, w którym się znajduje, a zakres tej opieki wyklucza - biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe - wykonywanie czynności zarobkowych, wnioskodawca uprawniony jest do otrzymania świadczenia, o które się stara, pod warunkiem, że nie zachodzą inne przeszkody wynikające z przepisów prawa.

Skarżąca jest osobą w wieku emerytalnym, to jednakże z akt sprawy nie wynika, że jest całkowicie niezdolna do pracy. Miała by więc potencjalną możliwość podjęcia dodatkowego zatrudnienia, gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad bratem. Jednakże nie było to przedmiotem wnikliwego badania.

Odnosząc się do kwestii wieku skarżącej w dacie złożenia wniosku wskazać należy, że jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z: 9 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1787/11 i 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1944/21 ustawodawca w art. 17 ust. 1 ustawy nie wskazał granicy wieku osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jej nie podejmują z uwagi na konieczność sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności.

W art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy został określony krąg osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne oraz warunki od których uzależnione jest przyznanie świadczenia. Ani art. 17, ani żaden inny przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego nie zawiera także odesłania do ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która w art. 6 pkt 7 definiuje niezdolność do pracy, jako ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę.

Literalna wykładnia przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do wniosku, że ustawodawca w celu ustalenia zdolności bądź niezdolności do pracy zarobkowej przy sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną nie posłużył się kryterium wieku. Zdolność do zatrudnienia lub podjęcia pracy zarobkowej nie została zatem ograniczona przesłanką wieku. Prawo każdego obywatela do podjęcia pracy zarobkowej nie jest ograniczone wiekiem. Przyjęcie ograniczenia możliwości podjęcia pracy zarobkowej po osiągnięciu wieku emerytalnego nie da się także pogodzić z regulacjami przewidzianymi w innych obowiązujących ustawach. W ustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustawodawca przewidział możliwość zawieszenia emerytury w przypadku kontynuacji pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego (art. 103 i nast.). Podobnie przepisy ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) nie przewidują żadnych ograniczeń w podjęciu i prowadzeniu działalności przez emeryta lub rencistę. Jak podniosła skarżąca z uwagi na konieczność opieki nad bratem zmuszona była zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej już w 2013 r.

Z przyczyn wyżej wskazanych za zasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 17 ust. 1a pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt. 4 ustawy.

Skarżąca w toku postępowania podała, że pobiera "rentę po mężu". Z akt sprawy nie wynika, czy jest to renta rodzinna z tytułu śmierci małżonka, czy też renta rodzinna z tytułu śmierci małżonka przyznana w zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno- rentowego.

Zważyć należy, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone, m.in. prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego.

Jak wynika z treści powołanego przepisu, przeszkodą do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, ale wyłącznie wtedy, gdy została ona przyznana w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym.

Wskazać należy, że wcześniej art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy stanowił, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Brzmienie tego przepisu zostało zmienione 14 października 2011 r. przepisami ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1212) - na brzmienie obecnie obowiązujące. Z uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Druk Sejmowy VI kadencji Nr 3897) wynika, że celem ustawodawcy było pozbawienie świadczenia pielęgnacyjnego osób mających ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, jednakże przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego (emerytury albo renty).

Z przepisów ustawy wynika, że przesłanką do nabycia renty rodzinnej nie są okoliczności związane z nabyciem uprawnień emerytalno-rentowych osobiście przez daną osobą. Jak wskazuje się w doktrynie, renta rodzinna związana jest z ryzykiem utraty żywiciela, którym była osoba zmarła (por. R. Babińska-Górecka, M. Bartnicki [w:] Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych [w:] Emerytury i renty z FUS. Emerytury pomostowe. Okresowe emerytury kapitałowe. Komentarz do trzech ustaw emerytalnych, wyd. I, red. K. Antonów, LEX/el. 2019, art. 65). Funkcją renty rodzinnej jest kompensata dochodów utraconych wskutek śmierci ubezpieczonego, uzyskiwanych przez niego i przeznaczanych na utrzymanie własne oraz rodziny (K. Kwapisz [w:] Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, Warszawa 2013, art. 65).

Prawo do renty rodzinnej ma zatem charakter pochody. Nie jest skutkiem podlegania ubezpieczeniu społecznemu przez osobę uprawnioną. Jest skutkiem pozostawania w określonym przez ustawę związku pokrewieństwa lub powinowactwa z osobą uprawnioną do określonego świadczenia emerytalno-rentowego. Co istotne, przysługuje ono łącznie wszystkim osobom uprawnionym i nie w pełnej kwocie świadczenia pobieranego przez osobę zmarłą.

Natomiast w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej z innym świadczeniem przyznawanym na podstawie przepisów ustawy, można mówić o nabyciu przez daną osobę uprawnienia do świadczenia, którego pobieranie mogłoby wykluczać pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego w świetle art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy. Przyznanie renty rodzinnej w zbiegu z innym świadczeniem przewidzianym w ustawie oznacza, że osoba ta podlegała ubezpieczeniom przewidzianym w ustawie i nabyła do jednego z nich prawo. W pewnych sytuacjach jej "własne" uprawnienie może być mniej korzystne niż renta rodzinna, co skutkować może wyborem renty rodzinnej (por. wyroki: NSA z 24 listopada 2022 r., sygn. I OSK 207/22; WSA w Bydgoszczy z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 1078/22).

Jak wyżej zaznaczono, jeżeli uprawnienie do renty rodzinnej, nabyte zostało bez zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym, to nie ma przeszkód do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, chyba że w toku ponownie prowadzonego postępowania ustalone zostaną inne okoliczności, stanowiące w myśl przepisów ustawy przesłankę negatywną do przyznania wnioskowanego świadczenia (por. wyroki: WSA w Gdańsku z 10 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 200/21; WSA w Bydgoszczy z 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 15/19; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 27 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 59/19; WSA w Poznaniu z 24 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1968/20).

Jak wyżej zaznaczono kwestia powyższa nie została wyjaśniona.

Z akt sprawy oraz treści skargi wynika także, że skarżąca otrzymywała specjalny zasiłek opiekuńczy - ostatnio do 31 października 2022 r. W aktach sprawy decyzji w sprawie zasiłków nie ma.

Zważyć należy, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. b ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepis ten nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do kilku świadczeń rodzinnych (w niniejszej sprawie do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego), przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną.

Wprawdzie nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym strona posiadała jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres, jednakże strona ma możliwość wyboru świadczenia, o czym powinna być poinformowana przez organ.

Skoro specjalny zasiłek opiekuńczy został przyznany skarżącej do 31 października 2022 r. i nie był on następnie przyznany na kolejny okres świadczeniowy, to oznacza, że w dacie orzekania przez Kolegium skarżącej zasiłek ten już nie przysługiwał.

Jak wynika z porównania treści art. 16a ust. 1 ustawy dotyczącego przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego i art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych (świadczenie pielęgnacyjne) przesłanki do przyznania obu świadczeń są bardzo podobne. Skoro więc stronie przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy uznając, że spełnione zostały przesłanki do jego przyznania (w tym, m.in. dotyczące rezygnacji z zatrudnienia lub jego nie podejmowania, brak przeszkody związanej z wiekiem), to niezrozumiałym jest, dlaczego obecnie stanowisko organu jest odmienne.

Wskazać ponadto należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 kpa) zakres postępowania odwoławczego nie jest węższy niż zakres postępowania przed organem I instancji. Organ odwoławczy obowiązany jest dążyć z urzędu do ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W doktrynie i orzecznictwie nie ma wątpliwości co do tego, że organ wydający rozstrzygnięcie jest obowiązany uwzględnić stan faktyczny ustalony w chwili wydania rozstrzygnięcia. Odnosi się to nie tylko do organu I instancji, ale również do organu wydającego decyzję w postępowaniu odwoławczym.

Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn uznać należy, że Kolegium wydając zaskarżoną decyzję naruszyło art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80 kpa oraz art. 17 ust. 1a pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt. 4 ustawy i art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy.

Mając na uwadze powyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa oraz art. 200 i 205 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.