Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 523/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P.P. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 lipca 2023 r. nr 603/2023 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie robót budowlanych obejmujących remont części dachu i wykonanie okien połaciowych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 lipca 2023 r. nr 603/2023, Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej w skrócie jako: "DWINB"), po rozpoznaniu zażalenia P. P. (dalej jako: "skarżący") na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu (dalej jako: "PINB), z dnia 30 maja 2023 r., zawieszającego postępowanie w sprawie robót budowlanych obejmujących remont części dachu i wykonanie okien połaciowych w budynku przy ulicy [...] we W., do czasu zakończenia postępowania sądowego o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 9 sierpnia 2022 r. skarżący zwrócił się do PINB o wszczęcie postępowania w sprawie samowoli budowlanej w budynku przy ulicy [...] we W. We wniosku skarżący podniósł, że poprzednicy prawni obecnych współwłaścicieli budynku wykonali remont części dachu budynku wraz z przebudową w postaci wykonania dodatkowych okien połaciowych, wbrew decyzji Prezydenta Wrocławia wnoszącej sprzeciw do zgłoszenia przedmiotowych robót i bez zgody pozostałych współwłaścicieli oraz bez uzgodnień, m.in. konserwatorskich. Skarżący wniósł o przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego i obciążenie opłatą legalizacyjną następców prawnych inwestorów, tj. B. K., D. P. i A. M. oraz A. S. i M. W. Wyjaśniono przy tym, że przedmiotowe roboty budowlane przeprowadzone zostały w 2009 r. bez zgody poprzedniczki prawnej skarżącego – jego babci – Z. P., która była w dacie wykonania robót właścicielem mieszkania nr [...] w budynku.

Pismem z dnia 12 września 2022 r. PINB poinformował skarżącego o braku podstaw do wszczęcia postępowania. Wyjaśnił, że tożsama skarga była już przedmiotem postępowania przed organem w 2019 r. i nie znalazł on wówczas podstaw do wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Okoliczności sprawy nie zmieniły się, zatem pismo z dnia 9 sierpnia 2022 r. oceniono jako bezpodstawną skargę.

Na skutek zaleceń organu odwoławczego, PINB pismem z dnia 1 grudnia 2022 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie robót budowlanych obejmujących remont części dachu i wykonanie okien połaciowych w budynku przy ulicy [...] we W., a w dniu 9 stycznia 2023 r. przeprowadził kontrolę budynku.

Pismem z dnia 26 stycznia 2023 r. A. S. i M. W. wyjaśnili, że nabyli udział w nieruchomości w 2015 r., a więc 6 lat po zakończeniu robót. Z wyjaśnień uzyskanych od poprzednich właścicieli wynika, że przeprowadzili oni niezbędny remont dachu, za zgodą pozostałych współwłaścicieli i partycypacją w kosztach po 1/3 (w budynku wyodrębnione są trzy lokale mieszkalne). Nie posiadają więcej informacji w przedmiocie wykonanych robót, ani stanu budynku przed ich wykonaniem.

Podobnych informacji udzielili pozostali współwłaściciele wskazując, że lokal nabyli w 2020 r.

Pismem z dnia 23 marca 2023 r. PINB wezwał współwłaścicieli budynku o wyjaśnienie, czy jako obecni współwłaściciele nieruchomości wyrażają zgodę na wykonane roboty budowlane. Pouczył przy tym, że w związku z faktem, że tworzą oni tzw. "małą wspólnotę", do wykonania przedmiotowych prac niezbędna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, a w przypadku jej braku, można żądać upoważnienia do wykonania robót przez sąd powszechny. W przypadku wystąpienia do sądu o uzyskanie zgody, należy o tym zawiadomić organ nadzoru budowlanego. Pismem z dnia 26 kwietnia 2023 r. skarżący poinformował, że nie wyraża zgody na wykonanie robót i podtrzymuje wniosek o legalizację i obciążenie opłatą legalizacyjną pozostałych współwłaścicieli.

Pismem z dnia 29 kwietnia 2023 r. pozostali współwłaściciele poinformowali PINB, że zgodnie wnieśli do sądu powszechnego wniosek o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd i załączyli kopię wniosku wraz z prezentatą sądu, potwierdzającą jego złożenie.

Postanowieniem z dnia 30 maja 2023 r. PINB zawiesił prowadzone postępowanie administracyjne, do czasu zakończenia postępowania przed sądem powszechnym o wyrażenie zgody na wykonanie robót.

Utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie DWINB wyjaśnił, że podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.). Zgodnie z jego brzmieniem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W ocenie DWINB w rozpatrywanej sprawie przesłanki określone w tym przepisie zostały spełnione, a więc zawieszenie postępowania jest zasadne.

DWINB podniósł, że PINB wezwał pismem z dnia 23 marca 2023 r. strony prowadzonego postępowania do przedłożenia dokumentu stwierdzającego posiadanie przez nie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w dacie prowadzenia tego postępowania, zaznaczając, że przedstawienie wspomnianego dokumentu jest kluczową kwestią, warunkującą rzeczoną legalizację wykonanych robót. PINB doprecyzował przy tym, że ze względu na strukturę właścicielską rzeczonego budynku tj. "małą wspólnotę", wymaganym dokumentem będzie zgoda na wykonanie rzeczonych robót, wyrażona przez wszystkich właścicieli i poinformował, że w przypadku braku powyżej zgody - współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać upoważnienia do jej dokonania przez sąd powszechny.

Wniosek taki został złożony do Sądu Rejonowego dla W.-K. w dniu 28 kwietnia 2023 r., o czym PINB dla miasta Wrocławia został odpowiednio poinformowany.

W świetle powyższego DWINB wskazał, że zagadnieniem wstępnym jest określona w przepisach prawa materialnego przesłanka wydania decyzji administracyjnej, której rozstrzygnięcie wykracza poza kompetencje organu administracji publicznej, przy czym rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i warunkiem wydania decyzji przez organ administracji publicznej. Wobec niewątpliwego braku zgody współwłaścicieli na rzeczone roboty budowlane będące przedmiotem prowadzonego przez PINB postępowania, organy administracji państwowej wyznaczają odpowiedni termin do wystąpienia przez wnioskodawcę do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie w przedmiocie wyrażenia zgody na czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu. W przypadku zaś wystąpienia przez strony postępowania z takim wnioskiem, organ administracji zobligowany jest do zawieszenia postępowania, do czasu zakończenia postępowania sądowego.

DWINB zaznaczył również, że badanie czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest kwestią nie tylko z zakresu prawa cywilnego ale również z zakresu prawa budowlanego i prawa administracyjnego. Powyższe nie oznacza jednak, że organy administracji właściwe w sprawach uregulowanych w Prawie budowlanym są również właściwe do rozstrzygania sporów dotyczących tego, kto posiada tytuł prawny do określonej nieruchomości. Jeżeli taki spór wystąpi, jak w przedmiotowej sprawie, to rozstrzygnąć o nim może jedynie sąd powszechny. Wówczas nie ma wątpliwości, że powstaje zagadnienie wstępne, uprawniające organ do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem P. P. wniósł skargę do tutejszego sądu, domagając się jego uchylenia.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 97 § 1 pkt 4) w zw. z art. 123 § 1, art. 138 § 1 pkt 1) i art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I Instancji o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych, obejmujących remont części dachu i wykonanie okien połaciowych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] we W., do czasu zakończenia postępowania sądowego o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną, podczas gdy w okolicznościach sprawy brak było jakichkolwiek podstaw do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, które z tej przyczyny winno podlegać uchyleniu przez organ odwoławczy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ odwoławczy całkowicie zaniechał ustosunkowania się do zarzutów i argumentacji podniesionej w zażaleniu, apriorycznie i bezrefleksyjnie uznając za rzekomo zgodne z prawem postanowienie organu I Instancji. Zdaniem skarżącego brak jakiegokolwiek odniesienia się przez DWINB do zarzutów i argumentacji skarżącego świadczy tylko o tym, że w sprawie brak było podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego. Dalej wywodzono, że pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Skarżący wywodził, że w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że wytoczenie w toku postępowania administracyjnego sprawy cywilnej, nie zawsze będzie przeszkodą tamującą bieg prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania legalizacyjnego, albowiem związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem aktu administracyjnego wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania rozstrzygnięcia w prowadzonej przez organ sprawie. W razie, gdy związek ten nie występuje lub jest jedynie hipotetyczny, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Skarżący podkreślił, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak zgody współwłaścicieli (w tym brak zgody Z. P., a obecnie brak zgody jej następcy prawnego P. P.) na wykonane sporne roboty budowlane jest faktem i organ ma wszelkie podstawy do uznania tej okoliczności za podstawę rozstrzygnięcia. Nikt bowiem z poprzedników prawnych obecnych współwłaścicieli lokali mieszkalnych położonych przy ul. [...] i [...] we W., tj. T. T., A. G. i R. G., ani nikt z ich następców prawnych, tj. B. K., D. P. i A. M. (następcy prawni A. G. i R. G.) oraz A. S. i M. W. (następcy prawni T. T.) żadnej takiej rzekomej zgody pozostałych współwłaścicieli na przeprowadzony remont nie przedłożył.

Relewantny dla niniejszej sprawy art. 51 p.b. nie wiąże sposobu zakończenia postępowania naprawczego z uprzednim żądaniem od inwestora złożenia oświadczenia o posiadaniu przez niego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co nie oznacza, że nie jest to okoliczność istotna prawnie. Konsekwencją braku jednoznacznego odwołania wyżej wymienionego przepisu do art. 32 ust. 4 pkt 2) p.b. jest to, że organ samodzielnie winien ustalić czy inwestor dysponował, względnie dysponuje prawem do nieruchomości na cele budowlane. Zatem nie ma żadnych powodów, aby zwlekać z zakończeniem postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie do czasu rozstrzygnięcia ww. sprawy cywilnej. W toku postępowania administracyjnego prowadzonego przed organami nadzoru budowlanego sprawdzana jest zgodność realizacji obiektu budowlanego z prawem budowlanym. To, czy inwestor posiada ukształtowane prawo do zabudowy nieruchomości, ma znaczenie przy ubieganiu się o pozwolenie na budowę, ale okoliczność ta ma również znaczenie dla skutecznego zakończenia procesu legalizacji. Jeśli jednak sprawca samowoli budowlanej nie potrafi wykazać się prawem do zabudowy nieruchomości oznacza to, że nie mógłby w tych warunkach uzyskać pozwolenia na budowę. Tym bardziej nie ma podstaw do tego, aby prawo chroniło go w sytuacji, gdy samowolnie wykonał obiekt, na który nie mógłby uzyskać pozwolenia.

W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 14 lutego 2024 r. skarżący dodatkowo podniósł, że cywilna sprawa sądowa o wyrażenie zgody na dokonanie czynności zwykłego zarządu dotyczy zgody następczej, tymczasem w postępowaniu zgoda ta musi mieć charakter pierwotny, a legalizacja nie zależy od późniejszej akceptacji wykonanej samowoli. Wskazał, że w toczącym się postępowaniu cywilnym podniósł również tę argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn.zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie DWINB utrzymujące postanowienie PINB o zawieszeniu postępowania prowadzonego w sprawie samowolnych robót budowlanych. W ramach prowadzonego postępowania organ ustalił, że przedmiotowe roboty obejmowały swym zakresem elementy wspólne obiektu budowlanego. Nadto w prowadzonym postępowaniu, na co zwrócił uwagę organ II instancji, doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych ingerujących w części wspólne nieruchomości wymaga przedstawienia przez inwestora stosownej zgody lub zastępującego ją orzeczenia sądu. Do organu I instancji wpłynął w dniu 8 maja 2023 r. odpis wniosku kierowanego do Sądu Rejonowego dla W. K., zawierający prezentatę tego sądu z dnia 28 kwietnia 2023 r., dotyczący wyrażenia zgody na wykonanie prac budowlanych w zakresie remontu dachu.

W oparciu o rzeczony wniosek organ nadzoru budowlanego dostrzegł zaistnienie zagadnienia wstępnego warunkującego rozstrzygniecie sprawy i zawiesił postępowanie, co zostało zaaprobowane przez organ odwoławczy, natomiast skarżący kwestionuje zasadność tego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wystąpi, gdy ziszczone są cztery elementy: zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego; jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; wymaga ono uprzedniego rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji oraz istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

W niniejszej sprawie znajdujące zastosowanie przepisy prawa materialnego tj. ustawa Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 t.j.), które warunkują kierunek prowadzonego postępowania naprawczego, wykazaniem się przez inwestora tytułem prawnym do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Problematyka oceny okoliczności dotyczących przedstawienia przez stronę stosownego dokumentu w tym zakresie i zawieszenia z tej przyczyny postępowania administracyjnego niejednokrotnie stanowiła oś sporu miedzy stronami, a nawet spowodowała rozbieżność w orzecznictwie.

Zdaniem Sądu, skoro w ramach postępowania naprawczego organ administracji bada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, kluczowe znaczenie będzie miało też to, że organy administracji nie mają kompetencji do ingerowania w stosunki cywilnoprawne i zastępowania w tym zakresie sądów powszechnych. W konsekwencji, rzeczą organu administracji jest każdorazowo rozważenie, czy w okolicznościach konkretnej sprawy rozstrzygnięcie sprawy cywilnej nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie budowlanej. Dodatkowo, w przypadku współwłasności nieruchomości, roboty budowlane wymagają co do zasady, jako należące do kategorii czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, udzielenia zgody na ich wykonanie przez współwłaścicieli w sposób zgodny z prawną formą zarządu tej nieruchomości. Jeżeli jednak powstanie spór w tym zakresie, rozstrzygnąć go może tylko sąd powszechny. Wówczas może powstać zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania prowadzonego przez organ administracji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że zakres i charakter samowolnie wykonanych robót budowlanych uzasadniał zakwalifikowanie ich do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną, a zatem wymagana była zgoda większości właścicieli lokali ewentualnie zastąpiona orzeczeniem sądu. Nie bez znaczenia pozostaje w sprawie, że następcy prawni inwestorów wystąpili do sądu powszechnego o uzyskanie orzeczenia zastępującego taką zgodę, co potwierdzili złożoną organowi kopią pisma wnioski skierowanego do Sądu Rejonowego dla W. K.

Jak już wskazano wcześniej, organy nadzoru budowlanego nie mają kompetencji do ingerowania w stosunki cywilnoprawne i zastępowania w tym zakresie sądów powszechnych, w tym w zakresie oceny skuteczności złożonego do sądu wniosku. Natomiast w przedstawionych okolicznościach faktycznych i prawnych, złożenie przez "inwestorów" wniosku do sądu rejonowego o zezwolenie na wykonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd stanowi zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., uzasadniające zawieszenie postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Od treści rozstrzygnięcia tego sądu zależy bowiem, w jaki sposób zostanie zakończone postępowanie prowadzone przez PINB.

Należy zwrócić uwagę, że słusznie zwrócił uwag skarżący, że każda sprawa powinna być oceniana indywidualnie. W tym aspekcie Sąd wskazuje, że w orzeczeniach cytowanych przez skarżącego, w stanach faktycznych brakowało elementu zawiśnięcia przed sądem powszechnym sprawy z wniosku o udzielenie przez sad zgody zastępczej, która bezspornie w niniejszym postępowaniu wystąpiła. Cytowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 530/19 dotyczył zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia wniosku o zasiedzenie i wydanie nieruchomości, nie wyrażenie zgody zastępczej. Różnica więc jest zasadnicza, albowiem, jak wskazano w orzeczeniu NSA, albowiem w kwestii wniosku o wyrażenie zgody zastępczej NSA podkreślał, że w zależności od tego na jakim etapie postępowania legalizacyjnego z nim wystąpiono, może ono stanowić podstawę do zawieszenia prowadzonego postępowania legalizacyjnego, w innych wskazywał zaś wprost, że takie zawieszenie jest zasadne. W wyroku z dnia 29 listopada 2023 r. II OSK 626/21, opublikowanego w internetowej bazie orzeczeń NSA CBOSA, NSA wskazał stanowczo, że "Jeśli część współwłaścicieli nieruchomości uzyska zgodę na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd nieruchomością, to zaistnieją przesłanki do legalizacji tzw. samowoli budowlanej. Jeśli zaś zgody takiej osoby te nie uzyskają, to legalizacja nie będzie możliwa. Rozstrzygnięcie sądu powszechnego ma więc bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie organów administracji. Dopóki nie zapadnie orzeczenie sądu powszechnego większość współwłaścicieli nieruchomości ma potencjalną możliwość zadysponowania nieruchomością poprzez dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd tą nieruchomością. Możliwość ta powinna być brana pod uwagę przez organy administracji w postępowaniu administracyjnym i organy te nie powinny podejmować działań, które powodowałyby, że możliwość ta byłaby jedynie możliwością iluzoryczną. Taka zaś sytuacja powstałaby wówczas, gdy część współwłaścicieli wystąpiła do sądu powszechnego o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd nieruchomością a pomimo tego nastąpiłoby wydanie przez organy nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki z tego powodu, że osoby, które dokonały tzw. samowoli budowlanej nie są w stanie wykazać posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cel budowlane, gdyż mniejszość współwłaścicieli nie jest zainteresowana legalizacją tej samowoli".

Sąd dostrzegł również niekonsekwencję stanowiska skarżącego, który przez cały okres postępowania administracyjnego domaga się nałożenia na inwestorów (ich następców prawnych) opłaty legalizacyjnej. Tymczasem strona zdaje się nie dostrzegać, że nałożenie obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej jest elementem pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie legalizacji, do którego nie dojdzie, w przypadku braku zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. Opłata bowiem jest nakładana jako ostatni element procesu legalizacji, po weryfikacji jej formalnych możliwości, tj. m.in. zgodności z przepisami obowiązującego planu miejscowego, przepisami techniczno – budowlanymi oraz prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Bez łącznego spełnienia tych warunków, legalizacja, a zatem i nałożenie opłaty, nie jest możliwe.

Oczywiście kwestie dotyczące prawidłowości ustalenia sprawców samowoli budowlanej, czy możliwości zalegalizowania budynku, pozostają poza granicami kontroli Sądu w niniejszej sprawie i będą rozstrzygnięte przez organ w dalszym toku postępowania. W sprawie zachodzi bowiem konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny odnośnie prawa inwestorów do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Jako nie zasługujące na uwzględnienie Sąd uznał również stanowisko skarżącego wyrażone w piśmie procesowym z dnia 14 lutego 2024 r. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że fakt zaistnienia samowoli budowlanej ocenia się się według przepisów z chwili jej powstania, niemniej już możliwość jej legalizacji, bada się wedle przepisów obowiązujących w dacie orzekania w postępowaniu legalizacyjnym. Zatem to w postępowaniu legalizacyjnym obowiązkiem organu jest zbadanie takiej zgody, skoro w wielu przypadkach o samowoli można mówić właśnie z powodu braku dysponowania nieruchomością na cele budowlane w chwili realizacji inwestycji. Konieczność przedłożenia takiej zgody z daty wykonania samowoli, niweczyłaby w ogóle możliwość prowadzenia postępowań legalizacyjnych w takich przypadkach. Nadto, w sytuacji braku istnienia stron, które w dacie realizacji inwestycji winny były wyrazić zgodę (np. zgon osoby fizycznej, rozwiązanie osoby prawnej), również uniemożliwiałaby "automatycznie" możliwość legalizacji samowoli przez następców prawnych. Jedynym możliwym rozwiązaniem w takich przypadkach byłby nakaz rozbiórki ewentualnie przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Zatem stanowisko skarżącego nie tylko kłóci się z ratio legio przepisów legalizacyjnych, ale również nie znajduje potwierdzenia w obowiązujących przepisach.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić