Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2029/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu admininstracji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 11
journal: Dz.U. 2022 poz 1657
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 174 pkt 2, art. 176
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 286/23 w sprawie ze skargi G. Z. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 4 stycznia 2023 r. nr NEP.906.35.2.9.2022 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Mogilnie z dnia 14 października 2022 r., nr N.EP-5381-14-2/19, 3. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy na rzecz G. Z. 660 (sześćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 286/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę G. Z. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 4 stycznia 2023 r., nr NEP.906.35.2.9.2022, w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dnia 28 kwietnia 2022 r. do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego wpłynął wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Mogilnie z dnia 22 kwietnia 2022 r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec G. Z., opiekuna prawnego małoletniego W. Z. w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego, polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jednocześnie zawnioskowano o zastosowanie grzywny, jako środka egzekucyjnego w celu przymuszenia. Do wniosku organ dołączył tytuł wykonawczy nr 5/2022 z dnia 22 kwietnia 2022 r.

Postanowieniem z dnia 17 maja 2022 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski nałożył na zobowiązanego grzywnę celem przymuszenia i wezwał do wykonania obowiązku określonego w ww. tytule wykonawczym.

Dnia 3 czerwca 2022 r. Skarżący złożył zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, w których zarzucił określenie obowiązku niezgodnie z treścią przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 ze zm., dalej –"u.z.z.z."), poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym. Na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej – "u.p.e.a."), Skarżący zarzucił brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, a także, że wierzyciel nie wskazał jakie konkretne działania ma podjąć zobowiązany i nie została w sposób prawidłowy podana podstawa prawna obowiązku. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy. Zdaniem Skarżącego, wierzyciel w podstawie prawnej obowiązku zbyt ogólnie wskazał art. 17 u.z.z.z. oraz błędnie wskazał podstawę prawną prowadzenia egzekucji administracyjnej. W związku z powyższym, Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości.

Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Mogilnie uznał zgłoszone przez Skarżącego zarzuty za niezasadne.

W wyniku wniesionego przez Skarżącego zażalenia Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 6 października 2022 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Mogilnie z dnia 23 czerwca 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu zarzutów, postanowieniem z dnia 14 października 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy oddalił zarzuty określone w punktach 1 i 2 ww. pisma Skarżącego (tj. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa oraz brak wymagalności obowiązku) oraz stwierdził niedopuszczalność zarzutów określonych w punkcie 3 a) i b) pisma z dnia 3 czerwca 2022 r.

Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, któremu zarzucił naruszenie art. 124 § 2 w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej - "k.p.a."), art. 33 § 2 pkt 2c, art. 7 § 3 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2023 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy kontrolując legalność powyższego postanowienia stwierdził, że nie jest ono niezgodne z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi.

W odniesieniu do oceny zarzutu dotyczącego braku spełniania przez tytuł wykonawczy wymogów wynikających z art. 27 u.p.e.a., Sąd przyznał rację organowi I instancji, że zarzut ten wykraczał poza zakres określony w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Sąd I instancji stwierdził, że pozostałe zarzuty podniesione w piśmie z dnia 3 czerwca 2022 r. zostały prawidłowo rozpatrzone przez organ.

Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a., tj. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa, Sąd I instancji podniósł, że w tytule wykonawczym został sformułowany obowiązek "stawienia się z małoletnim (...) celem zapoznania się z ustalonym przez lekarza indywidualnym tokiem obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka (...) i poddania dziecka zaległym szczepieniom ochronnym (...). Wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego będzie poprzedzonym lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia ochronnego." Powyższe podważało, zdaniem Sądu I instancji, twierdzenie Skarżącego, że wierzyciel określił obowiązek niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne.

Sąd I instancji podniósł, że wystawienie tytułu wykonawczego zostało poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym dziecka przeprowadzonym w dniu 21 lipca 2021 r., po którym zostało zakwalifikowane do szczepień, lecz jego matka nie wyraziła zgody na wykonanie szczepień ochronnych z uwagi na wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa szczepienia. Sąd podkreślił, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do podania dziecka tym szczepieniom decyduje każdorazowo lekarz, a nie rodzic, a więc to do obowiązków lekarza należy ocena bezpieczeństwa przeprowadzenia szczepienia z punktu widzenia pacjenta. Sąd wskazał również, że lekarz nie zdecydował o odstąpieniu od szczepienia dziecka Skarżącego, nie sformułował żadnych przeciwskazań oraz nie skierował go do konsultacji specjalistycznej, o której mowa w art. 17 ust. 5 u.z.z.z.

Jakkolwiek z materiału dowodowego nie wynika, aby w toku badania kwalifikacyjnego (dnia 21 lipca 2021 r.) Skarżącemu zostało wydane zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, to jednak zdaniem Sądu nie można tego wykluczyć. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, a brak zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym nie stanowi przesłanki, od której zależy obowiązek poddania dziecka szczepieniom.

Oceniając zarzut oparty na art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. (dotyczący braku wymagalności obowiązku), Sąd podzielił argumentację organu I instancji dodając, że w skardze zarzucono również organowi, że nie uwzględnił faktu odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych. Odnosząc się do tej kwestii Sąd I instancji podniósł, że w aktach sprawy znajdowało się zaświadczenie z dnia 10 sierpnia 2022 r. o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, wystawione przez dr M. W. z "M." w B., w którym wskazano na istnienie przeciwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, dających podstawy do odroczenia wykonania szczepienia do dnia 31 grudnia 2022 r. Jednakże Sąd I instancji podniósł, że odroczenie od szczepień musi spełniać określone wymogi, w szczególności te określone w art. 17 ust. 5 u.z.z.z. oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, co prowadzi do wniosku, że odroczenie wynikające z zaświadczenia z dnia 10 sierpnia 2022 r. nie zostało dokonane zgodnie z powyższymi przepisami prawnymi. Sąd podkreślił, że – jak ustalił organ – w "M." w B. brak było punktu szczepień lub poradni szczepień i nie przechowywano tam dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych, a więc zdaniem Sądu dr M. W. nie miał podstaw do wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym i skierowania dziecka do poradni specjalistycznej.

Sąd I instancji podkreślił, że dr T. N., przeprowadzający badanie kwalifikacyjne dziecka w dniu 21 lipca 2021 r., nie skierował go do konsultacji specjalistycznej i co najważniejsze – po zapoznaniu się z zaświadczeniem z dnia 10 sierpnia 2022 r. – potwierdził brak przeciwskazań do szczepienia oraz wstrzymanie szczepienia, z uwagi na brak zgody rodziców.

Sąd I instancji podniósł także, że z odpowiedzi organu I instancji na zażalenie (pismo z dnia 2 listopada 2022 r.) wynikało, że dr M. W. wydawał grupie osób uchylających się od szczepień zaświadczenia tej samej treści, o czym zawiadomiono rzecznika odpowiedzialności zawodowej lekarzy. Sąd podkreślił, że do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego i do skargi do sądu Skarżący załączył kolejne zaświadczenie wydane przez tegoż lekarza. Odnosząc się do tego zaświadczenia Sąd wyjaśnił, że wpłynęło ono do organu odwoławczego dnia 10 lutego 2023 r., a zatem już po wydaniu i doręczeniu zaskarżonego postanowienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy. Zaświadczenie to nie mogło być więc uwzględnione przy rozpoznawaniu skargi, albowiem ocenie podlegało zaskarżone postanowienie z uwzględnieniem stanu faktycznego aktualnego na dzień jego wydania.

Za nieuzasadnione Sąd I instancji uznał także zarzuty naruszenia art. 7a, art. 77 i art. 80 i art. 81a k.p.a. Zdaniem Sądu organ zgromadził wystarczający materiał dowodowy do podjęcia rozstrzygnięcia i ocenił zebrane dowody w świetle przepisów mających zastosowanie w sprawie, natomiast dokonana ocena dowodów nie wykraczała poza granice swobodnej oceny dowodów. Sąd uznał, że organ wydał rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa i swoje stanowisko przedstawił w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom wynikającym z przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił G. Z., zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez błędne jego zastosowanie skutkującą uznaniem, że obowiązek jest wymagalny,

2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.:

A) art. 33 § 2 pkt 1 c u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i oparcie wymagalności obowiązku na § 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, który to przepis w dniu 9 maja 2023 r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt: 81/19 został uznany za niezgodny z Konstytucją;

B) art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., tj. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu;

C) art. 33 § 2 pkt 6 a u.p.e.a. tj. brak wymagalności obowiązku z uwagi na długotrwałe odroczenie małoletniego od obowiązkowych szczepień ochronnych, potwierdzone zaświadczeniem lekarskim, nadto z uwagi na brak wystąpienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym po wizycie lekarskiej w dniu 21 lipca 2021 r.,

D) art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. poprzez wykonanie obowiązku w części dotyczącej stawienia się małoletnim u lekarza POZ celem ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień.

Odpowiadając na skargę kasacyjną organ administracji wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem postanowienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym stwierdził, że postanowienie to nie jest niezgodne z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że zdaniem Sądu I instancji organ odwoławczy bez naruszenia prawa stwierdził, że zarzuty podnoszone przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym nie są zasadne.

Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku uzasadnia twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie, jakkolwiek nie wszystkie spośród tych zarzutów zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa – oparty na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. – zarzut z pkt 2. lit. B) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.) poprzez "[...] brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu".

Zwłaszcza, gdy w uzasadnieniu tej oceny – która nie pozostaje bez wpływu na wniosek odnośnie do braku zasadności zarzutów z pkt 2. lit. C) – D) petitum skargi kasacyjnej, o czym mowa dalej – odwołać się do znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13). Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były – co trzeba podkreślić – na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny. Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego wpływ może nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga – jak powyżej wyjaśniono – uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy.

Z przedstawionego punktu widzenia – a tym samym, wobec deficytów uzasadnienia skargi kasacyjnej – nie ma podstaw, aby zasadnie można było twierdzić o naruszeniu przez Sąd I instancji – jako wzorca kontroli legalności zaskarżonego postanowienia – przepisu art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Zwłaszcza, gdy podkreślić, że brak wskazania numeru PESEL strony zobowiązanej w treści upomnienia nie dyskwalifikuje tego dokumentu, ani też jego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym, albowiem stanowi on wezwanie do dobrowolnego wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, przypomnienie o wykonaniu obowiązku i wezwanie do dobrowolnego jego wykonania (zob. również wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 1170/23). Jeżeli przy tym podnieść, że strona skarżąca nie kwestionuje faktu doręczenia jej upomnienia, a co więcej, że numer PESEL był znany wierzycielowi, co znajduje swoje potwierdzenie w jego zamieszczeniu w tytule wykonawczym, to nie ma podstaw, aby zasadnie można było podważać brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz jego skuteczność.

Wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a., za niezasadny należało również uznać zarzut z pkt 2. lit. C) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) u.p.e.a. "tj. brak wymagalności obowiązku z uwagi na długotrwałe odroczenie małoletniego od obowiązkowych szczepień ochronnych, potwierdzone zaświadczeniem lekarskim, nadto z uwagi na brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym po wizycie lekarskiej w dniu 21 lipca 2021 r."

W odpowiedzi na ten zarzut trzeba przede wszystkim stwierdzić, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby podstawą zakwestionowania zaświadczenia z dnia 10 sierpnia 2022 r. o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, a co za tym idzie podstawą kwestionowania wynikającego z niego odroczenia wykonania obowiązkowych szczepień był argument, że "[...] podmiot w którym odbywało się badanie nie posiada punktu szczepień". W opozycji do stanowiska strony skarżącej (zob. s. 5 – 6 skargi kasacyjnej) trzeba podnieść, że "argument punktu szczepień" nie miał znaczenie dla prezentowanej w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku oceny odnośnie do zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Abstrahując już nawet od tego, że kwestia odnosząca się do istnienia punktu szczepień została postawiona w ścisłym funkcjonalnym związku z dokumentacją medyczną dotyczącą obowiązkowych szczepień ochronnych – którą nie dysponował lekarz wydający zaświadczenie, na którego walor powołuje się strona – trzeba przede wszystkim podkreślić, że to argumenty natury prawnej oraz merytorycznej szeroko przywołane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – których nota bene skarga kasacyjna nie podważa, albowiem nic takiego nie wynika z jej uzasadnienia – miały decydujące znaczenie dla wniosku o braku przydatności zaświadczenia z dnia 10 sierpnia 2022 r., a co za tym idzie dla wniosku o zasadności zakwestionowania przez wierzyciela tego zaświadczenia, w tym zwłaszcza w zakresie odnoszącym się do mającego wynikać z niego odroczenia wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka (zob. s. 12 – 14 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).

Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa również zarzut pkt 2. lit. D) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. "[...] poprzez wykonanie obowiązku w części dotyczącej stawienia się małoletnim u lekarza POZ celem ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień." Przede wszystkim dlatego, że wobec jego konstrukcji nie jest on zrozumiały, a z uzasadnienia skargi kasacyjnej – w którym przepis ten nie został nawet przywołany – nie wynika na czym miałoby polegać jego naruszenie.

Za uzasadnione należało natomiast uznać zarzuty z pkt 1. oraz z pkt 2. lit. A) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie odpowiednio zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi "poprzez błędne jego zastosowanie skutkującą uznaniem, że obowiązek jest wymagalny" oraz zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 c) u.p.e.a. "poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i oparcie wymagalności obowiązku na § 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych [...]", których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie.

Strona skarżąca nie bez podstaw kwestionuje bowiem prawidłowość stanowiska Sądu I instancji w zakresie odnoszącym się do oceny wymagalności spornego w sprawie obowiązku.

Wobec w stwierdzenia w sprawie SK 81/19, że "Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej", trzeba przyjąć, że stan prawny ukształtowany stwierdzeniem niekonstytucyjności wskazanej regulacji prawnej nie pozostaje bez wpływu na ocenę odnośnie do wymagalności spornego w sprawie obowiązku.

Jakkolwiek bowiem Główny Inspektor Sanitarny nie został pozbawiony kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ani też nie został ograniczony zakres treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie, to jednak z punktu widzenia istoty omawianej kwestii spornej za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że deficyty formy wskazanego komunikatu – który nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego – sprzeciwiają się temu, aby mógł on stanowić podstawę rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy. Innymi słowy, deficyty formy tego komunikatu powodują, że jego treść nie może kształtować, czy też współkształtować i precyzować treści obowiązku określonego ustawą w zakresie w jakim – co istotne – termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych zostały określone w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie tegoż komunikatu, co nie pozostaje bez wpływu na ocenę odnośnie do braku wymagalności samego obowiązku szczepień ochronnych. O wymagalności obowiązku administracyjnego decyduje bowiem cecha, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego, zaś stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie (zob. wyrok NSA z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 565/22).

W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że omawiane zarzuty kasacyjne zasadnie podważyły zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, w związku czym wyrok ten podlegał uchyleniu.

Wobec tego również, że istotę rozpatrywanej sprawy należało uznać za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., rozpoznał skargę strony na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, którą w świetle przedstawionych argumentów należało uznać za uzasadnioną, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem tego postanowienia oraz postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Mogilnie.

Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.