Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2256/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6130 Pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.7, art.77, art.80i art.107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: azrt.201 ust.1
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] Fermy Kur "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wyznaczenia terminu usunięcia naruszenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2019 r. znak: [...]; II. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej [...] Fermy Kur "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2256/19

UZASADNIENIE

Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] lipca 2019 r. po rozpatrzeniu odwołania [...] z siedzibą w [...] od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2019 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i wyznaczył [...] termin usunięcia naruszenia, tj. użytkowania instalacji do intensywnego chowu lub hodowli drobiu zlokalizowanej w [...] bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego - do dnia 31 grudnia 2019 r.

Decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

[...] WIOŚ przeprowadził w dniach od [...] sierpnia do [...] września 2018 r. kontrolę w [...] w [...] potwierdzoną protokołem kontroli nr [...]. W trakcie kontroli [...] WIOŚ ustalił, że spółka eksploatuje instalację do hodowli drobiu, w skład której wchodzi 8 obiektów inwentarskich, tj. kurników nr 1-7 o powierzchni użytkowej 1035 m2 każdy oraz kurnik nr 8 o powierzchni użytkowej 350 m2. Kontrola wykazała ponadto, że spółka dokonała w dniu [...] października 2008 r. zgłoszenia przedmiotowej instalacji w Starostwie Powiatowym w [...] w trybie art. 152 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, jako instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia. W ww. zgłoszeniu strona wskazała, że maksymalna obsada przedmiotowej instalacji wynosi 37 000 stanowisk, przy czym zgłoszenie nie obejmowało kurnika nr 7 oraz kurnika stadkowego. Na podstawie ww. zgłoszenia oraz obliczeń własnych obejmujących 2 obiekty nieujęte w zgłoszeniu, z uwzględnieniem wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. z 2010 r. nr 56, poz. 344) [...] WIOŚ ustalił podczas kontroli, że maksymalna łączna obsada stanowisk dla całej instalacji wynosi 49 465, co obliguje spółkę do uzyskania dla instalacji pozwolenia zintegrowanego. Strona pismem z dnia [...] września 2018 r. wniosła zastrzeżenia do protokołu kontroli [...]ego WIOŚ wskazując, że spółka prowadzi hodowlę drobiu zarodowego, a nie kur niosek. W ocenie strony [...] WIOŚ błędnie przyjął, że na 1 m2 może przebywać 9 sztuk kur.

[...] WIOŚ pismem z dnia [...] października 2018 r. zawiadomił spółkę o wszczęciu postępowania w sprawie wstrzymania użytkowania przedmiotowej instalacji w trybie art. 367 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, informując jednocześnie o możliwości złożenia wniosku o ustalenie terminu usunięcia naruszenia, tj. braku pozwolenia zintegrowanego. Strona pismem z dnia 30 października 2018 r. wniosła o ustalenie terminu usunięcia naruszenia, tj. braku pozwolenia zintegrowanego - do 31 lipca 2019 r., a następnie pismem z tego samego dnia, wniosła o ustalenie terminu usunięcia naruszenia, tj. braku pozwolenia zintegrowanego - do 31 grudnia 2019 r.

[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. wyznaczył spółce termin usunięcia naruszenia, tj. użytkowania instalacji do intensywnego chowu lub hodowli drobiu eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, do dnia 31 lipca 2019 r.

Strona odwołała się od ww. decyzji.

Wtoku postępowania odwoławczego strona pismem z dnia [...] maja 2019 r. wniosła o włączenie do materiału dowodowego następujących dokumentów:

1) Opinii Instytutu Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego

2) Opinii Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...]

3) Opinii Krajowej Rady Drobiarstwa - Izby Gospodarczej w [...].

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uznał, że decyzja organu I instancji została wydana prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ przytoczył treść art. 367 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

Organ wyjaśnił, że kwestią kluczową do wyjaśnienia w niniejszym postępowaniu mającą wpływ na rozstrzygnięcie była kwestia obowiązku uzyskania pozwolenia zintegrowanego dla przedmiotowej instalacji. Organ odwoławczy ustalił na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności na podstawie protokołu kontroli nr [...], zgłoszenia z dnia [...] października 2008 r. dokonanego w Starostwie Powiatowym w [...], ale również na podstawie pisma strony z dnia [...] września 2018 r. dotyczącego zastrzeżeń do protokołu kontroli nr [...], że spółka prowadzi chów i hodowlę drobiu w następującym zakresie:

1) Drobiu do produkcji jaj wylęgowych - kurnik nr 8 tzw. "stadkowy" o powierzchni 350 m2, w którym obsada wynosi ok. 500 sztuk drobiu;

2) Kur niosek - prowadzona w kurnikach nr 1, 2, 3, 4 i 7 o powierzchni użytkowej 1035 m2 każdy. W ww. kurnikach prowadzona jest hodowla kur niosek, które otrzymywane są z jaj wylęgowych zniesionych w kurniku "stadkowym", następnie odchowywane w kurnikach nr 5 i 6, tzw. wychowalniach do ok. 16-18 tyg., z których finalnie trafiają do kurników nr 1, 2, 3, 4 i 7, w celu produkcji jaj spożywczych.

Zdaniem organu odwoławczego z przywołanych dokumentów wynika, że hodowla drobiu do produkcji jaj wylęgowych stanowi jedynie niewielki udział w działalności prowadzonej przez stronę, wobec powyższego nie ma podstaw do uznania, wbrew twierdzeniom strony, że instalacja jest wyłącznie instalacją do hodowli kur zarodowych. Materiał dowodowy tego nie potwierdza, natomiast nazwa fermy nie stanowi kryterium decydującego w tej kwestii. W związku z powyższym, do przeliczenia maksymalnej obsady w kurnikach nr 1, 2, 3, 4 i 7 zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej. Zgodnie z § 29 ww. rozporządzenia w systemie utrzymywania kur niosek, o którym mowa w § 27 pkt (a taki ma miejsce w przedmiotowej sprawie) maksymalna obsada kur niosek na m2 powierzchni użytkowej podłogi w kurniku powinna wynosić 9 sztuk. Zatem biorąc pod uwagę, że każdy z 5 kurników posiada powierzchnię użytkową wynoszącą 1035 m2 maksymalna łączna obsada stanowisk dla całej instalacji wynosi 46 575, co oznacza, że przekracza ona 40 000 stanowisk określonych w pkt 6 ppkt 8 lit. a załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2014 r. poz. 1169). Nie bez znaczenia pozostaje kwestia obsady kurników nr 5 i 6, do których wstawiane są również kury nioski, tylko we wcześniejszym stadium rozwojowym. W ocenie organu odwoławczego w tym przypadku należy również opierać się na wymaganiach, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej, analogicznie jak ma to miejsce w przypadku tuczników, gdzie powierzchnię kojca przypadającą na jedną sztukę przyjmuje się dla wagi tucznika, do której docelowo zwierzę jest chowane. Zatem przy powyższym założeniu maksymalna obsada w przedmiotowej instalacji, w kurnikach o nr 1-7 wynosi 65 205 stanowisk drobiu.

Odnośnie kurnika nr 8, w którym utrzymywany jest drób przeznaczony do produkcji jaj wylęgowych, organ odwoławczy wskazał, że obecnie obowiązujące przepisy nie regulują kwestii dotyczących minimalnych warunków jakie muszą posiadać stanowiska dla tego rodzaju drobiu. Uznał, że z punktu widzenia oddziaływania na środowisko nie ma znaczenia czy hodowane są kury nioski dorosłe, czy kurczęta kur niosek, jak również to czy hodowane są nioski czy drób do produkcji jaj wylęgowych. Niemniej jednak, nawet przyjmując, że obecnie obowiązujące przepisy nie umożliwiają wyliczenia liczby stanowisk dla instalacji w kurnikach nr 5, 6 oraz nr 8, z uwzględnieniem minimalnych warunków jakie muszą posiadać stanowiska dla drobiu, to nie zmienia to faktu, że obsada z jedynie 5 kurników o nr 1, 2, 3, 4 i 7 przekracza 40 000 stanowisk określone w pkt 6 ppkt 8 lit. a załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, co oznacza, że instalacja eksploatowana przez stronę objęta jest obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że z uwagi na to, że termin usunięcia naruszenia wyznaczony przez [...] WIOŚ do dnia 31 lipca 2019 r. upływa za ok. półtora miesiąca, zaskarżoną decyzję należało uchylić i wyznaczyć nowy termin usunięcia naruszenia. Zgodnie z art. 209 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska jeżeli pozwolenie ma objąć instalację po raz pierwszy lub ma objąć instalację po istotnej zmianie, wydanie pozwolenia powinno nastąpić w ciągu 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku [,..]. W związku z powyższym, aby w sposób realny umożliwić stronie uzyskanie pozwolenia zintegrowanego, należało uwzględnić sześciomiesięczny okres wskazany w przepisach do wydania ww. pozwolenia.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego niewłaściwego określenia liczby stanowisk dla drobiu, tj. na podstawie wniosków i zeznań prowadzącego instalację, zamiast w oparciu o stan faktyczny, organ wskazał, ż orzeka na podstawie całokształtu materiału dowodowego. [...] WIOŚ dokonał rozstrzygnięcia w sprawie na podstawie następujących dokumentów:

1) Protokołu kontroli nr [...], który stanowi dokument potwierdzający przeprowadzenie kontroli, tym samym potwierdzającym stan faktyczny ustalony w trakcie kontroli,

2) Zgłoszenia z dnia 24 października 2008 r. dokonanego przez stronę w Starostwie Powiatowym w [...], od którego Starosta nie wniósł sprzeciwu w trybie art. 152 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska,

3) Pisma strony z dnia 13 września 2018 r. dotyczącego zastrzeżeń do protokołu kontroli nr [...], i miał do tego prawo. Zarzuty wobec [...] WIOŚ są dla organu odwoławczego niezrozumiałe, gdyż sugerują, że w dokumentach, na których opierał się ww. organ strona poświadczała nieprawdę. [...] WIOŚ winien był dokonać własnych ustaleń co do wyliczenia maksymalnej obsady stanowisk w instalacji, dlatego organ odwoławczy naprawił ten błąd w ramach postępowania odwoławczego i niniejszej decyzji. Organ dodał, że wbrew twierdzeniom strony, przy ustalaniu obsady drobiu w instalacji, pod uwagę należy brać jedynie potencjalne, maksymalne wielkości, innymi słowy techniczne możliwości instalacji, a nie rzeczywiste, które są zmienne. Jest to generalna zasada obowiązująca przy ustalaniu wydajności instalacji, kwalifikująca je do obowiązku posiadania pozwolenia zintegrowanego. Zatem nie ma znaczenia w sprawie deklaracja strony co do obsady na poziomie niższym niż 40 000 stanowisk drobiu, czy nawet faktyczna obsada stwierdzona np. w dniu kontroli [...] WIOŚ.

Odnosząc się przedłożonych w ramach postępowania odwoławczego opinii, tj.: Instytutu Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego, Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...], Krajowej Rady Drobiarstwa - Izby Gospodarczej w [...] organ odwoławczy uznał, że pozostają one bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Powyższe opinie wskazują jedynie, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej nie ma zastosowania w przypadku hodowli drobiu do produkcji jaj wylęgowych. Tego stanowiska Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie neguje, natomiast, jak już zostało wykazane w niniejszym uzasadnieniu, w przedmiotowej fermie prowadzony jest chów i hodowla drobiu zarówno w celach produkcji jaj konsumpcyjnych jak i celach produkcji jaj wylęgowych, a nie jak sugerują przytoczone opinie wyłącznie hodowlę stad zarodowych.

[...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję w całości i zarzucając jej:

naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny wszystkich okoliczności przedmiotowej sprawy , a zwłaszcza:

a. charakteru prowadzonej przez skarżącą spółkę działalności, polegającej na hodowli zarodowej kur w oparciu o ściśle określone programy hodowlane, co determinuje bezpośrednio ilość kur utrzymywanych w hodowli;

b. nieustaleniu, w oparciu o własne pomiary, powierzchni użytkowej podłogi w kurnikach;

c. nie przeprowadzeniu żadnych ustaleń co do badawczo - rozwojowego charakteru działalności skarżącej spółki, a w tym realizowanych tam programów hodowlanych kur rasy Rhode Island Red, New Hampshire, Barred Rock oraz Susssex.

2. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, co w rezultacie doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że działalność skarżącej spółki polega na prowadzeniu chowu i hodowli drobiu zarówno w celach produkcji jaj konsumpcyjnych jak i jaj wylęgowych podczas gdy działalność fermy koncentruje się tylko i wyłącznie na hodowli kur zarodowych ww. ras oraz produkcji jaj przeznaczonych do wylęgu tych kur;

3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powodów, dla których uznał, że na fermie skarżącej powadzony jest chów i hodowla drobiu zarówno w celach produkcji jaj konsumpcyjnych, jak i w celach produkcji jaj wylęgowych podczas gdy z załączonych do akt sprawy opinii wynika, że prowadzona przez skarżącą spółkę działalność jest specjalistyczną hodowlą nastawioną tylko i wyłącznie na hodowli kur zarodowych ww. ras oraz produkcji jaj przeznaczonych do wylęgu piskląt będących krzyżówką wymienionych ras.

Ewentualnie, na wypadek nie uznania zarzutów naruszenia przepisów -postępowania za uzasadnione zarzuciła:

naruszenie prawa materialnego tj.:

4. art. 201 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013r. poz. 1232 z późn. zm.) poprzez dokonanie błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że działalność prowadzona przez skarżącą spółkę wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego podczas gdy jest to działalność przede wszystkim o charakterze badawczo - rozwojowym, mająca na celu ciągłe ulepszanie i selekcjonowanie hodowanych tam ras kur, i jako taka, powinna być zwolniona z tego obowiązku;

5. pkt 6 ppkt 8 lit. a załącznika do Rozporządzenia Ministra środowiska z dnia 27 sierpnia 2014r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2014r. poz. 1169) w zw. z art. 29 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. z 2010r. nr 56, poz. 344) poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżąca prowadzi hodowlę kur niosek w rozumieniu § 2 pkt. 8 ww. Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010r., w związku z czym ma do niej zastosowanie przepis pkt 6 ppkt 8 lit. a ww. Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014r., podczas gdy działalność skarżącej spółki ma głównie charakter badawczo - rozwojowy i dotyczy tylko i wyłącznie kur zarodowych.

Skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji, a także decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie decyzji organu II instancji i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania wraz z wytycznymi co do sposobu jej załatwienia, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przewidzianych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że analizując charakter prowadzonej przez skarżącą spółkę działalności organ doszedł do wniosku, że w kurnikach nr 1,2,3,4,7 prowadzona jest hodowla kur niosek, które otrzymywane są z jaj wylęgowych zniesionych w kurniku stadkowym nr 8, odchowywanych następnie przez ok. 16-18 tyg. w kurnikach nr 5 i 6, tzw. wychowalniach, aby ostatecznie trafić do kurników nr 1,2,3,4,7, w celu produkcji jaj spożywczych. Nie wiadomo na jakiej podstawie organ odwoławczy dokonał tych ustaleń, skoro nawet organ I instancji nie wypowiedział się na ten temat.

Podstawą ustaleń faktycznych dla organu I instancji były: a) protokół kontroli nr [...]; b) zgłoszenie instalacji do hodowli drobiu do Starostwa Powiatowego w [...], dokonane przez skarżącego w dniu 24 października 2008r., a także zastrzeżenia do protokołu kontroli nr [...]. W żadnym z tych dokumentów nie ma mowy o tym, że skarżąca spółka prowadzi hodowlę kur niosek oraz, że produkuje jaja spożywcze. Co więcej skarżąca, na etapie postępowania drugo-instancyjnego, złożyła do akt sprawy opinię Instytutu Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego, opinię Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. oraz opinię Krajowej Rady Drobiarstwa - Izby Gospodarczej w W. Z treści tych opinii, sporządzonych przez szanowane i cenione ośrodki zajmujące się szeroko rozumianą problematyką hodowli zwierząt wynika, że [...] utrzymuje tylko i wyłącznie kury zarodowe, a produkcja jaj przeznaczona jest do wylęgu kolejnych pokoleń tych kur, o jak najlepszych parametrach. To wszystko jest realizowane w ramach ściśle określonych programów hodowlanych przy ścisłej współpracy z Krajową Radą Drobiarstwa - Izbą Gospodarczą w [...] oraz Uniwersytetem Przyrodniczym w [...].

Dziwić może zatem postawa organu II instancji, który stwierdził, że powyższe opinie pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Organ II instancji nie próbował także w żaden sposób weryfikować ustaleń co do liczby stanowisk dla drobiu, dokonanych przez organ I instancji, i to pomimo kwestionowania tej okoliczności przez skarżącą spółkę w odwołaniu. Przyjęto w zasadzie a priori, że jest tak jak to zostało opisane w decyzji pierwszo-instancyjnej.

Reasumując, organ odwoławczy, w sferze ustalania stanu faktycznego, nie dokonał prawidłowej weryfikacji oraz oceny zebranego materiału dowodowego. Skoro bowiem w aktach sprawy znalazły się dokumenty (opinie), świadczące o tym, że skarżąca nie prowadzi zwykłej działalności hodowlanej w zakresie kur niosek, obliczonej na produkcję jaj przeznaczonych do konsumpcji, to organ winien uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując jednocześnie, na co winien zwrócić uwagę organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Organ zastosował art. 29 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010r., a także pkt 6 ppkt 8 lit. a załącznika do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014r. W ocenie skarżącej zastosowanie powyższych przepisów było błędne. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w § 1 pkt. 8 zawiera definicję legalną kury nioski, zgodnie z którą jest to dorosły ptak płci żeńskiej z gatunku kura, który osiągnął dojrzałość nieśną i jest utrzymywany w celu produkcji jaj nieprzeznaczonych do wylęgu. Jeżeli zatem skarżąca spółka nie prowadzi hodowli kur niosek w rozumieniu powyższej definicji, to błędem było zastosowanie art. 29 ust. 1 ww. Rozporządzenia.

Rozporządzenie nie reguluje kwestii związanych z funkcjonowaniem ferm zarodowych. Gdyby było inaczej to racjonalny ustawodawca z pewnością zawarłby stosowne przepisy w tym akcie prawnym, dotyczące tej problematyki.

W ocenie skarżącej spółki, rozporządzenia, na które powołują się organy I jak II instancji, dotyczą klasycznych modeli chowu i hodowli drobiu, nastawionych na produkcję jaj oraz kurcząt "mięsnych" (tzw. brojlerów).

Niezależnie od powyższego także zastosowanie art. 201 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska jest obarczone błędem. Zgodnie z tym przepisem pozwolenia zintegrowanego wymaga prowadzenie instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, z wyłączeniem instalacji lub ich części stosowanych wyłącznie do badania, rozwoju lub testowania nowych produktów lub procesów technologicznych.

W związku z takim brzmieniem przepisu musi budzić zdziwienie brak rozważenia, choćby teoretycznego, możliwości zastosowania art. 201 ust. 1 Prawa ochrony środowiska in fine, gdzie mowa jest o wyjątkach od ogólnej zasady konieczności posiadania pozwolenia zintegrowanego. Przecież organ II instancji wyraźnie przyznał, że podziela zapatrywanie wyrażone w załączonych przez skarżącą spółkę opiniach, że Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010r. nie ma zastosowania w przypadku hodowli drobiu do produkcji jaj wylęgowych.

Ostatecznie, w ocenie skarżącej spółki, hodowla stad zarodowych jest przede wszystkim działalnością o charakterze badawczo-rozwojowym i jako taka nie powinna być objęta obowiązkiem posiadania pozwolenia zintegrowanego, o którym mowa w art. 201 ust. 1 Prawa ochrony środowiska.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, gdyż decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lipca 2019 r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc na zasadność nałożenia obowiązku usunięcia naruszenia prawa polegającego na użytkowaniu instalacji do intensywnego chowu lub hodowli drobiu bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego.

W ocenie sądu organ odwoławczy nie wypełnił obowiązków wynikających z treści art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 K.p.a., gdyż nie dokonał wszystkich czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, nie zgromadził wystarczającego materiału dowodowego i nie dokonał wszechstronnej jego oceny. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ocenił w sposób wybiórczy, powierzchowny, i w podobny sposób odniósł się do twierdzeń i zarzutów strony odwołującej się, niedostatecznie motywując przeprowadzoną analizę dowodów i własną ocenę w uzasadnieniu decyzji, przez co naruszył także zasadę swobodnej oceny dowodów i wymogi w zakresie sporządzania uzasadnienia decyzji. Uchybienia te powodują, że w ocenie sądu rozstrzygnięcie o zobowiązaniu spółki do usunięcia naruszenia prawa polegającego na użytkowaniu instalacji do intensywnego chowu lub hodowli drobiu bez wymaganego zezwolenia, jest przedwczesne. Istota tak określonego obowiązku sprowadza się do zobligowania skarżącej spółki do uzyskania w określonym w decyzji terminie pozwolenia zintegrowanego. Organ odwoławczy jednak prowadząc przedmiotowe postępowanie wbrew swojemu stanowisku nie ustalił w sposób niebudzący wątpliwości, a tym samym nie wykazał, że spółka zobowiązana jest zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa uzyskać pozwolenie zintegrowane. Jest to rezultatem nieustalenia przez organ w stopniu wystarczającym stanu faktycznego w tej sprawie, dla którego kluczowym elementem było ustalenie charakteru prowadzonej przez spółkę działalności, a więc czy spółka prowadzi chów i hodowlę drobiu w celach zarówno produkcji jaj wylęgowych, jak też spożywczych, a jeżeli tak, to który rodzaj działalności przeważa, czy też wyłącznie hodowlę drobiu (w tym produkcję jaj wylęgowych). Następnie kolejnym istotnym elementem stanu faktycznego było ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości możliwości technicznych związanych z obsadą prowadzonej w określonym celu instalacji, a więc jakie są maksymalne, potencjalne możliwości obsady drobiu w instalacji, co pozwoliłoby na ocenę, czy ta możliwa obsada kwalifikuje instalację do konieczności posiadania pozwolenia zintegrowanego.

Organ nie odniósł się w wystarczający sposób do twierdzeń skarżącej spółki i sformułowanych przez nią zarzutów odwołania, odnoszących się do braku wszechstronnej oceny okoliczności sprawy przez organ I instancji. W końcu uznał za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy przedstawione przez skarżącą spółkę dowody tj. opinie podmiotów posiadających wiedzę i doświadczenie z zakresu hodowli zwierząt gospodarskich do których zaliczają się kury.

Choć organ odwoławczy stwierdził, że naprawił błąd organu I instancji i samodzielnie w przedmiotowej sprawie dokonał własnych ustaleń w zakresie wyliczenia maksymalnej obsady stanowisk w przedmiotowej instalacji, to zdaniem sądu jest to twierdzenie nie znajdujące odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ w rzeczywistości dokonał samodzielnie odmiennych od dokonanych przez organ I instancji obliczeń, jednak są to obliczenia oparte na przyjętych przez organ odwoławczy założeniach, a nie na ustalonych przez organ danych dotyczących powierzchni użytkowej budynków, która w rzeczywistości może być wykorzystana do obsady konkretnej liczby kur. Organ oparł się jedynie na tych dowodach, które wskazywały na powierzchnię użytkową kurników, a więc w odniesieniu do kurników 1,2,3,4,5,6 i 7 wartości stanowiącej dla każdego z tych kurników 1035 m2, której to informacji skarżąca spółka nigdy nie przeczyła. Dla tak określonej powierzchni przyjął obsadę maksymalną, wynikającą z § 29 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej i uznał, że instalacja spółki może pomieścić 65205 sztuk kur niosek. Jednocześnie przyznał, że brak jest przepisów normujących minimalne warunki dotyczące stanowisk dla drobiu przeznaczonego do produkcji jaj wylęgowych. Z tego względu ostatecznie przyjął, że nawet eliminując z ustaleń powierzchnię kurników nr 5,6 i 8, powierzchnia pozostałych 5 kurników wystarcza do uznania, że skarżąca spółka eksploatuje instalację, której potencjał umożliwia obsadę ponad 40000 szt. kur niosek. To zaś zgodnie z pkt 6 ppkt 8 lit. a załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2014 r. poz. 1169) obliguje spółkę do uzyskania pozwolenia zintegrowanego.

Organ przyjął za pewnik okoliczność, że spółka tylko w niewielkim zakresie prowadzi działalność hodowlaną, a więc w takim, który wiąże się z produkcją jaj wylęgowych. Założenia takiego dokonał biorąc pod uwagę powierzchnię kurnika nr 8 wynoszącą 500 m2 i jego obsadę rzeczywistą 500 szt. kur, ponieważ w tym budynku prowadzona jest produkcja jaj wylęgowych. Pozostałe kurniki w związku z tym uznał za służące do chowu kur niosek i produkcji jaj spożywczych. To zbyt duże uproszczenie, by mogło być uznane za wiążące ustalenie zarówno w zakresie charakteru prowadzonej działalności, jak też maksymalnej obsady kur niosek, która mogłaby być w tych pomieszczeniach utrzymywana.

Organ nie zdefiniował w sposób dostateczny na czym polega hodowla zarodowa drobiu, choć zgodzić się z nim należy, że nie przesądza o takim rodzaju działalności spółki sama jej firma. Definicję hodowli dotyczącej zwierząt gospodarskich określa art. 2 pkt 4 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2017 r., poz. 2132 j.t.) zgodnie z którym hodowla zwierząt to zespół zabiegów zmierzających do poprawienia założeń dziedzicznych (genotypu) zwierząt gospodarskich, w zakres których wchodzi ocena wartości użytkowej i hodowlanej zwierząt gospodarskich, selekcja i dobór osobników do kojarzenia prowadzony w warunkach prawidłowego chowu. Drób, w tym kura należy do zwierząt gospodarskich wyszczególnionych w art. 2 pkt 1 tej ustawy. Tak więc skoro działalność hodowlana to zespół działań prowadzonych w określonym celu, którym nie jest produkcja mięsa lub jaj spożywczych, a jest z pewnością selekcja i dobór osobników do kojarzenia, prowadzone w warunkach prawidłowego chowu zwierząt, to produkcja jaj wylęgowych jest tylko jednym z elementów składających się na tą działalność. Istotnym elementem działalności jest niewątpliwie ocena wartości użytkowej i hodowlanej zwierząt, a ta wymaga zapewne określonych warunków ich chowu. Na te właśnie elementy jako charakteryzujące działalność skarżącej spółki zwracała organowi uwagę ona sama w toku postępowania opisując proces hodowli kur w prowadzonej przez siebie instalacji, jak też przedstawiła opinie Instytutu Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego i Krajowej Rady Drobiarstwa - Izby Gospodarczej w [...]. W stanowisku tym oraz opiniach wskazano na to, że nie jest możliwe odnoszenie norm dotyczących obsady kur niosek utrzymywanych w celu produkcji jaj nieprzeznaczonych do wylęgu do działalności związanej z hodowlą tych zwierząt, bo inne są cele, inne ścisłe wymogi wynikające z programów hodowlanych, inne uwarunkowania techniczne pozwalające realizować zadania hodowcy (wyodrębnianie piskląt, młodzieży hodowlanej, stad kontrolnych i selekcyjnych, potrzeba stosowania gniazd, boksów, przegród oraz zapewnienia powierzchni do wykonania oceny ptaków). Stąd obsada kur jest mniejsza, aniżeli wynika to z powierzchni użytkowej budynków. Organ całkowicie dowolnie uznał te twierdzenia za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Co więcej przyjmując za punkt wyjścia do swoich obliczeń powierzchnię użytkową budynków pominął, że nawet w odniesieniu do chowu kur niosek przeznaczonych do produkcji jaj spożywczych do obliczenia maksymalnej obsady należałoby brać pod uwagę powierzchnię podłogi kurnika dostępną dla kur niosek, o szerokości co najmniej 0,3 m i wysokości co najmniej 0,45 m, z podłogą o nachyleniu nieprzekraczającym 14%, niebędącą powierzchnią gniazda (§ 2 pkt 14 b rozporządzenia MRiRW z 15 lutego 2010 r.).

Swojej oceny o produkcji jaj spożywczych w ramach działalności prowadzonej w przedmiotowej instalacji organ nie oparł na żadnym dowodzie, a jedynie na domysłach. Zapewne dlatego, że z opisu procesu hodowlanego zawartego w zgłoszeniu instalacji dokonanym przez spółkę wynika, że w 4 kurnikach utrzymywane tam do 10 m-ca życia kury, począwszy od ok. 6 m-ca życia znoszą jaja. Organ nie wyjaśnił skąd posiada wiedzę o spożywczym przeznaczeniu tych jaj, a pominął, opis dotyczący kontroli użytkowości jaj, wyodrębniania na podstawie dokonywanych ocen stada o jak największym potencjale. Nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego. Nie zapoznał się z ofertą handlową spółki, chociażby przez ustalenie jakie produkty oferuje na swojej stronie internetowej. Nie przeprowadził dowodu z przesłuchania strony. Sąd zapoznał się z informacjami zamieszczonymi na stronie internetowej www.rszew.pl przy wykorzystaniu której spółka nie oferuje sprzedaży jaj spożywczych. Pełnomocnik spółki na rozprawie na pytanie sądu o sposób wykorzystania jaj, które nie są przeznaczane do wylęgu oświadczył, że poddawane są utylizacji.

Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania w sposób zgodny z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., ponieważ nie podjął niezbędnych w sprawie czynności, nie zgromadził wystarczającego materiału dowodowego do rozstrzygnięcia sprawy, pominął istotne okoliczności i dowody wskazywane przez stronę, swoją ocenę oparł na dowolnej ocenie wybranych elementów materiału dowodowego, co musiało także prowadzić do naruszenia zasady zaufania do organu władzy publicznej.

W tej sytuacji ocena czy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego jest przedwczesna.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę prawną, zgromadzi wyczerpujący materiał dowodowy na podstawie, którego dokona analizy procesu hodowli i chowu zwierząt, ustali jaki jest charakter działalności skarżącej spółki (hodowla czy chów dla produkcji jaj spożywczych) i związaną z nim możliwą potencjalną obsadę eksploatowanej instalacji, przy uwzględnieniu powierzchni podłogi kurników dostępnej dla kur, zastosowanych rozwiązań technicznych związanych z prowadzoną działalnością, które mogą mieć wpływ na liczebność zwierząt, uwzględni przy ocenie materiału dowodowego twierdzenia spółki, w tym o badawczo - rozwojowym wymiarze jej działalności jako przesłance wyłączającej obowiązek uzyskania pozwolenia zintegrowanego i przedstawione przez nią dowody. Ze względu na to, że stan faktyczny w sprawie nie został ustalony, konieczne stało się uchylenie także decyzji organu I instancji ze względu na zagwarantowanie stronie prawa do dwuinstancyjnego postępowania.

Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jak też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 P.p.s.a.