Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 698/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: art. 7; art. 8; art. 77 par. 1; art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Adam Gołuch, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 marca 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/1068/2023/3514/KK w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta R. decyzją z 16 stycznia 2023 r., działając na podstawie art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3-3d, ust. 16, art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 141 ze zm., dalej u.d.w.) oraz art. 104 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej - K.p.a.) odmówił M. A. (dalej określanej jako Skarżąca lub Strona) przyznania dodatku węglowego.

W uzasadnieniu wskazano m.in., że wniosek Strony dotyczy adresu zamieszkania, na który został już przyznany dodatek węglowy. Wskazano także, że Strona, będąca wdową, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem użytkując piętro budynku, a ściślej trzy pokoje, kuchnie oraz łazienkę. Budynek nie jest podzielony na odrębne lokale. W budynku jest jeden kocioł na paliwo stałe.

W terminie do 30 listopada 2022 r. nie zostały podjęte kroki formalne w celu ustalenia odrębnego miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem w odrębnych lokalach. Skarżąca nie przestawiła zaświadczenia Starosty o wydzieleniu odrębnego lokalu mieszkalnego.

W odwołaniu Strona domagała się zmiany decyzji i przyznania jej dodatku węglowego. Zakwestionowała stanowisko organu o braku podstaw do przyznania jej dodatku węglowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy niewątpliwie na piętrze budynku zajmuje samodzielny, wyodrębniony ścianami lokal mieszkalny w którym prowadzi gospodarstwo wspólnie z synem. Do każdego z lokali mieszkalnych prowadzi z klatki schodowej odrębne wejście. Na dowód dołączyła do akt zdjęcia obrazujące układ mieszkań i wejście do budynku.

Zaznaczyła także, że w świetle przepisów ustawy o dodatku węglowym wszczęcie procedury wyodrębniającej lokal mieszkalny nie jest warunkiem uzyskania dodatku węglowego.

Decyzją z 3 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu nakreśliło przebieg dotychczasowego postępowania oraz przybliżyło podstawę prawną rozstrzygnięcia.

W ocenie Kolegium skoro ustawodawca wyraźnie wskazał przesłankę w art. 2 ust. 3c u.d.w., tj. że jeżeli w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem, to obowiązkiem Strony było podjęcie sformalizowanych działań mających na celu ustalenie odrębnego miejsca zamieszkania dla zajmowanego lokalu. Względy logiki nakazują bowiem stwierdzenie, że o braku możliwości dokonania określonej czynności w wyznaczonym terminie możemy mówić wyłącznie w sytuacji, w której próba dokonania tej czynności w ogóle została podjęta. Bezczynność Strony w omawianym zakresie nie może być utożsamiana z brakiem możliwości dokonania prawem wymaganej czynności w ustawowo określonym terminie. Odwołująca się Strona nie spełniła przesłanek ustawowych uprawniających do przyznania dodatku węglowego, a tym samym decyzja organu pierwszej instancji zasługuje na utrzymanie w mocy. Nie ma przy tym znaczenia faktyczna odrębność lokali, na którą powołuje się Strona w odwołaniu.

W skardze na tą decyzję Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes strony;

2) art. 8 K.p.a., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;

3) art, 10 § 1 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie, czy skarżący wykonał właściwie ciążący na nim obowiązek wynikający z art. 24 ust. 5a i ust. 5b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967 ze zm.); 4) art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a., poprzez lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, które nie zawiera dostatecznego uzasadnienia faktycznego i prawnego;

- naruszenie prawa materialnego:

5) art. 7 ustawy z dnia 5 kwietnia 1997 r. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.) poprzez naruszenie zasady działania na podstawie i w granicach przepisów prawa, a to przez wymaganie od Strony postępowania spełnienia "C..) obowiązku podjęcia formalnych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla zajmowanego lokalu ( .. który nie wynika z jakiegokolwiek przepisu obowiązującego prawa, a wręcz jest niemożliwy do spełnienia;

6) art. 2 ust. 3c — 3e ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 141) poprzez przyjęcie, że skarżąca nie spełnia wymagań ustawowych do przyznania jej dodatku węglowego.

Uzasadniając swoje stanowisko podkreśliła, że swoją decyzję organ uzasadnił argumentem jakoby strona nie spełniła warunku podjęcia formalnych kroków w celu nadania odrębnego adresu miejsca zamieszania. Natomiast samo uzasadnienie decyzji zawiera okoliczności sprzeczne z ostatecznymi wnioskami. Opisując ustalenia wywiadu środowiskowego wskazano, iż pod jednym adresem zamieszkania znajdują się dwa lokale mieszkalne i w lokalach tych prowadzone są oddzielne gospodarstwa domowe, których główne źródło ogrzewania uprawnia do przyznania dodatku węglowego, zgodnie z deklaracją dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wpisanej do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Jednocześnie stwierdzono, iż w związku z brzmieniem art. 2 ust. 3d u.d.w. przeprowadzony został wywiad środowiskowy.

W okolicznościach niniejszej sprawy w ocenie Skarżącej, nie można się zgodzić z argumentacją organu albowiem zgodnie z przepisami ustawy o własności lokali i ustaleniami poczynionymi w trakcie przeprowadzonego na potrzeby niniejszego postępowania wywiadu środowiskowego bezsprzecznie strona prowadzi osobne gospodarstwo w odrębnym lokalu i nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu w terminie do dnia 30 listopada 2022 roku.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko. Wniosło także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z póżn. zm.; dalej: P.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Natomiast według art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z 3 marca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta R. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w R. decyzję z 16 stycznia 2023 r. o odmowie przyznania Skarżącej prawa do dodatku węglowego.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1630; dalej: u.d.w.).

I tak, zgodnie jej art. 2 ust. 1 dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Z kolei zakres pojęcia "gospodarstwa domowego" wyznaczony został w art. 2 ust. 2 u.d.w. w ten sposób, że rozumie się przez nie:

a) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo

b) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

W dalszej kolejności podkreślenia wymaga, że w dniu 3 listopada 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236; dalej: ustawa nowelizująca). Mocą jej art. 26 pkt 1 lit. b w art. 2 u.d.w. dodany został w szczególności ust. 15g w brzmieniu "Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji."

Znowelizowany został przepis art. 2 u.d.w. także poprzez dodanie ust. 3c-3e. Zatem - co wynika z art. 2 ust. 3c u.d.w. - w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.

Natomiast według art. 2 ust. 3d u.d.w. w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

Dodatkowo - co wynika z art. 2 ust. 3e u.d.w. - w przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu.

W realiach rozpoznawanej sprawy organy skoncentrowały swoją uwagę wyłącznie na tym, czy w terminie do 30 listopada 2022 r. strona podjęła kroki formalne zmierzające do wydzielenia odrębnego adresu. Wobec zaś ustalenia, że takie kroki formalnoprawne nie zostały podjęte odmówiono stronie przyznania wnioskowanego dodatku. Jednak, w ocenie Sądu, stanowiska tego nie można uznać za prawidłowe.

W tym miejscu zwrócić uwagę trzeba na pogląd wypracowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, według którego kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2023 r. sygn. II SA/GI 210/23; wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r., II SA/GI 474/23; wyrok WSA w Gliwicach z 13 września 2023 r., II SA/GI 803/23; wyrok WSA w Opolu z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Op 74/23; wyrok WSA w Olsztynie z 18 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 180/23).

Nie bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie mają regulacje u.d.w. o charakterze proceduralnym. Stosownie zatem do art. 2 ust. 9 u.d.w. wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Wnioski o wypłatę dodatku węglowego złożone po dniu 30 listopada 2022 r. , jak stanowi art. 2 ust. 10 u.d.w., pozostawia się bez rozpoznania. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta, opierając się na art. 2 ust. 15 u.d.w., dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Z kolei regulacja art. 2 ust. 15a u.d.w. wskazuje, aby dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta brał pod uwagę w szczególności;

1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);

2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie;

a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140),

b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140),

c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687),

d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);

3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, działając na podstawie art. 2 ust. 15b u.d.w. wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.).

Według art. 2 ust. 16 u.d.w., przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.

Nadmienić trzeba, że zgodnie z art. 3 ust. 3 u.d.w. w sprawach nieuregulowanych u.d.w. stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803).

W świetle przywołanego stanu prawnego nie może budzić wątpliwości, że informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego muszą zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego.

Ponadto Sąd w składzie orzekającym podziela i przyjmuje za własne stanowisko tutejszego Sądu przedstawione m.in. w wyroku z 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 474/23, wedle którego w odniesieniu do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też wymagane było potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem.

Wprowadzona regulacja nie wymaga bowiem wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu czy złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego. Uwzględniając dokumentację niezbędną dla zainicjowania tego rodzaju postępowania, poważne wątpliwości budziłoby dokonanie powyższego w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w sytuacji, gdy nowelizacja, na mocy której do art. 2 dodano ust. 3c i ust. 3d weszła w życie w dniu 3 listopada 2022 r. (ustawa z 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych, Dz. U. z 2022 r. poz. 2236).

Wykazanie, iż omawiana tutaj przesłanka została spełniona może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony (por. wyroki WSA: w Gliwicach z 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23, z 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, w Łodzi z 23 maja 2023 r. sygn. I SA/Łd 299/23). Organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego. Wystarczy samo oświadczenie strony albo zaświadczenie z urzędu (zob.: powołany wyżej wyrok WSA w Łodzi z 23 maja 2023 r., sygn. I SA/Łd 299/23).

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy Skarżąca spełnia wymagania ustanowione w przepisach ustawy o dodatku węglowym do nabycia prawa do dodatku węglowego a zatem, czy stanowi gospodarstwo domowe w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt. wymienionej ustawy, w tym czy zamieszkuje pod adresem wskazanym we wniosku i to w odrębnym lokalu.

Z akt administracyjnych wynika, że Skarżąca złożyła wniosek o wypłatę dodatku węglowego w dniu 25 listopada 2022 r.

Deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw CEEB) została złożona dla budynku jednorodzinnego. Świadczy o tym wpis w pozycji A8 r. Rodzaj budynku. Z kolei z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika, że Skarżąca prowadzi wraz z synem gospodarstwo domowe, zaś jej matka prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Skarżąca wraz z synem zamieszkuje w domu jednorodzinnym, piętrowym do którego prowadzą dwa wejścia. Odrębne jest wejście do przestrzeni mieszkalnej Skarżącej znajdującej się na piętrze i odrębne do części zlokalizowanej na parterze budynku, zamieszkiwanej przez jej matkę. Na przestrzeń mieszkalną Skarżącej składa się kuchnia, łazienka i 3 pokoje. Wspólne są liczniki na prąd i wodę. Skarżąca w terminie do 30 listopada 2022 r. nie podjęła działań formalnych w celu ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod w/w adresem w odrębnych lokalach.

Poza tym złożony przez Skarżącą wniosek był kolejnym wnioskiem, w którym wskazano ten sam adres zamieszkania.

Prawo do dodatku węglowego, co wynika z art. 2 ust. 1 u.d.w. przysługuje osobie w gospodarstwie domowym (...), które może być gospodarstwem jednoosobowym. Tworzy je - w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt. 1 u.d.w. - osoba fizyczna samotnie zamieszkująca i gospodarująca. Jednocześnie zasadą wyrażoną w art. 2 ust. 3a u.d.w. jest, że dodatek węglowy przysługuje na gospodarstwo domowe rozumiane jako gospodarstwo umiejscowione pod tym samym adresem. Wyjątek od tej zasady stanowi art. 2 ust. 3c do 3e u.d.w. Kluczowe znaczenie dla jej zastosowania ma ustalenie przez organ w drodze wywiadu środowiskowego zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych.

Według NSA lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca (por. wyrok NSA z 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2920/16).

Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. organy administracji w toku postępowania z urzędu i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Tymczasem organy orzekające w sprawie, pomimo tego że zbadały warunki lokalowe w jakich zamieszkuje Skarżąca z synem oraz jej matka nie dokonały wyraźnej oceny, czy Skarżąca faktycznie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w odrębnym lokalu mieszkalnym czy też nie. Skupiły się natomiast na kreowaniu i egzekwowaniu obowiązku Skarżącej podjęcia w terminie do 30 listopada 2022 r. działań formalnych zmierzających do administracyjnego wyodrębnienia adresu. Który, jak wyżej wskazano, na gruncie regulacji ustawy o dodatku węglowym, nie został on określony.

W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie skoncentrowały się wyłącznie na badaniu przesłanki istnienia odrębnych lokali pod adresem możliwości formalnego wyodrębnienia tych lokali, zaniedbując ustalenie, czy Skarżąca faktycznie prowadząc gospodarstwo domowe jednoosobowe samodzielnie gospodaruje, o czym mowa w art. 2 ust. 2 pkt. 1 u.d.w. Przedmiotem rozpoznania w trakcie wywiadu środowiskowego nie uczyniono bowiem okoliczności samodzielnego gospodarowania Skarżącej. Nie zbadano istnienia w sprawie tej przesłanki w oparciu o inne dostępne organowi dane, o których mowa art. 2 ust. 15a u.d.w. np. informacje w składanych deklaracjach o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zauważyć należy, że wymieniony w przepisie enumeratywnie skonstruowany katalog źródeł pozyskiwania informacji w trakcie weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego ma umożliwić dokonanie ustaleń odpowiadających faktycznie istniejącej sytuacji osoby fizycznej wnioskującej o przyznanie prawa do dodatku węglowego. W prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym nie były one wykorzystane, przynajmniej o fakcie ich wykorzystania organy nie poinformowały w decyzji o odmowie przyznania prawa do dodatku węglowego.

W konsekwencji stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w, a w następstwie tego organy naruszyły również art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. Wymienione naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają ustaleń co do przesłanek warunkujących nabycie przez Skarżącą spornego świadczenia wskazanych w art. 2 u.d.w., uwzględniając wskazania wynikające z treści wyroku. Rozpoznanie wniosku Skarżącej o przyznanie dodatku węglowego powinno nastąpić w szczególności z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni przepisów ustawy o dodatku węglowym oraz określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego zasad postępowania dowodowego.

-----------------------

Sygn. akt II SA/GI 732/23

4