Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 38/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 3 i par. 1a
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. i M. R. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 7 grudnia 2021 r. o odszkodowanie 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz B. K. i M. R. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z 17 stycznia 2023 r. B. K. i M. R. (dalej: "skarżące"), wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy (dalej: "organ", "Prezydent") w sprawie rozpoznania wniosku z 7 grudnia 2023r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] w trybie art. 215 ugn.

Skarżące wskazały, że organ naruszył art. 35 § 1 i k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy a także art. 36 § 1 i k.p.a. i 12 k.p.a.

Skarżące wniosły o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie wyznaczonym przez sąd; 2) wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; 3) przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w dopuszczalnej maksymalnej wysokości; 4) zasądzenie od Prezydenta m. st. Warszawy kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że przystąpienie Organu do rozpatrywania przedmiotowego wniosku możliwe było dopiero po zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do przedmiotowej nieruchomości, które to zostało zakończone decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 25 marca 2022 r.

Podkreślono, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a.

Wskazano, że ponad kwestią szybkiego zakończenia sprawy istotne dla Urzędu jest całościowe jej zbadanie, bowiem zgodnie z treścią art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Ponadto podkreślono, że w celu zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego Organ podjął szereg czynności mających na celu merytoryczne załatwienie sprawy.

Wskazano również, iż akta przedmiotowej nieruchomości zostały przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przy piśmie z dnia 30 marca 2022 r. w związku ze skargą na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienia prawa własności czasowej. Akta przedmiotowej nieruchomości zostały zwrócone do organu przy piśmie z dnia 10 sierpnia 2022 r. Zdaniem Prezydenta brak oryginałów akt przedmiotowej nieruchomości stanowił dodatkową przeszkodę w sprawnym rozpoznaniu wniosku.

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że nie pozostaje w bezczynności i kontynuuje gromadzenie materiału niezbędnego do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Podkreślono, że dalsze czynność w sprawie zostaną podjęte po wpłynięciu opracowania geodezyjnego i fotogrametrycznego.

W dniu 10 maja 2023r. dołączono do akt sprawy postanowienie z dnia 10 maja 2023r., nr 209/SD/2023 Prezydenta m. st. Warszawy, którym organ zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie z wniosku z dnia 7 grudnia 2021r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Jak wynika z akt sprawy Prezydent m. st. Warszawy postanowieniem z 10 maja 2023r., nr 209/SD/2023 zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 7 grudnia 2021 r. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] w trybie art. 215 ugn.

Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji.

Na gruncie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw, aby w ramach skargi na bezczynność organu prowadzącego postępowanie dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego. Dokonanie przez Sąd, w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu, oceny prawidłowości zawieszenia postępowania prowadziłoby w istocie do oceny zgodności z prawem stosowania przez organ norm prawa procesowego i materialnego w prowadzonym przed nim postępowaniu, co jest nieuprawnione, gdyż te kwestie mogą być przedmiotem oceny jedynie w postępowaniu dotyczącym kontroli postanowienia o zawieszeniu postępowania. Zatem w sprawie niniejszej, w związku z wydaniem przez Prezydenta m. st. Warszawy ww. postanowienia z dnia 10 maja 2023 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania - zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Zawieszenie postępowania w sprawie rozpoznania ww. wniosku powoduje bowiem, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności.

Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć.

Użycie ww. art. 149 § 1a p.p.s.a., zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, zdaniem Sądu, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu.

Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy czyniąc je własnym stanowiskiem w sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., w sprawie sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., w sprawie sygn. akt II OSK 468/13).

Powracając na grunt zawisłej sprawy wskazać należy, że z akt sprawy wynika następujący przebieg postępowania.

Pismem z dnia 21 czerwca 2022 r. adw. R. P. działający w imieniu skarżących B. K. i M. R. wniósł ponaglenie na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 215 ugn.

Pismem z dnia 6 lipca 2022 r. organ zwrócił się do Biura Organizacji Urzędu m. st. Warszawy Wydział Archiwum o udzielenie informacji na temat inwestycji dotyczących przedmiotowej nieruchomości oraz dat ich rozpoczęcia.

W dniu 28 lipca 2022 r. do organu wpłynęły wnioskowane materiały archiwalne.

Pismem z dnia 6 lipca 2022 r. zwrócono się do Urzędu Dzielnicy Wola m. st. Warszawy Wydział Architektury i Budownictwa o udzielenie informacji na temat inwestycji dotyczących przedmiotowej nieruchomości oraz dat ich rozpoczęcia.

W dniu 14 lipca 2022 r. wpłynęły wnioskowane materiały archiwalne.

W dniu 3 sierpnia 2022 r. Prezydent zlecił geodecie uprawnionemu opracowanie geodezyjne polegające na rozliczeniu przedmiotowej nieruchomości w działkach ewidencyjnych, rozliczeniu w strefach zabudowy wg. planu ogólnego z 1931 r., oraz wkreśleniu na zdjęcia lotnicze pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego

nr [...].

W dniu 30 listopada 2022 r. do organu wpłynęło ww. opracowanie geodezyjne w zakresie rozliczenia przedmiotowej nieruchomości w działkach ewidencyjnych oraz rozliczeniu w strefach zabudowy wg. planu ogólnego z 1931 r.

W dniu 23 stycznia 2023 r. do tut. Biura wpłynęło ww. opracowanie geodezyjne w zakresie wkreślenia na zdjęcia lotnicze przedmiotowej nieruchomości.

W dniu 6 lutego 2023 r. zlecono wykonanie opracowania fotogrametrycznego polegającego na opisie zdjęć lotniczych z WBH [...] w oparciu o ww. opracowanie geodezyjne. Termin realizacji przedmiotowego zlecenia został wyznaczony na dzień 6 marca 2023 r.

W związku z pojawieniem się wątpliwości dotyczących obejmowania przedmiotowej nieruchomości przez plan szczegółowy terenów otoczonych ulicami [...] i linią kol. obw. z 1938 r. w dniu 3 lutego 2023 r. zlecono geodecie uprawnionemu wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na wkreśleniu granic przedmiotowej nieruchomości w ww. plan szczegółowy. Termin realizacji ww. zlecenia został wyznaczony na dzień 17 marca 2023 r.

Pismem z dnia 31 stycznia 2023 r. organ zwrócił się do Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m. st. Warszawy o udzielenie informacji, czy przedmiotowa nieruchomość została objęta ww. planem szczegółowym, a jeśli tak to jakie przeznaczenie ww. plan szczegółowy przewidywał dla przedmiotowej nieruchomości. W dniu 15 lutego 2023 r. do tut. Biura wpłynęła odpowiedź od Biura Architektury i Planowania Przestrzennego.

Ponadto dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność - organ postanowieniem z 10 maja 2023r., nr 209/SD/2022 zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu ustalenia następstwa prawnego po K. R. oraz J. R..

Nie ulega więc wątpliwości, że rozpoznając przedmiotowy wniosek Prezydent m. st. Warszawy uchybił powołanym wyżej przepisom k.p.a. Wobec zaś podejmowania przez organ jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w k.p.a., Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa (pkt 1 sentencji wyroku).

Sąd nie znalazł natomiast wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz od organu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna z art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje.

Sąd nie znalazł również wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o wymierzenie organowi grzywny i w tej części skargę także oddalił.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a w zw. z 149 § 1 pkt 1 orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art.151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.