Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 293/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 49c ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska ( spr.), Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2018 r. sprawy ze skargi I. P. i Ł. B. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] Minister Rozwoju i Finansów (dalej: "Minister", "organ odwoławczy", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania I. P. i Ł. B. (dalej: "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2017 r. nr [...] odmawiającą skarżącym umorzenia w całości i umarzającą w części, tj. w kwocie 50.000 zł opłatę legalizacyjną ustaloną postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") z [...] maja 2014 r. nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postanowieniem z [...] lutego 2014 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: "PINB") ustalił skarżącym opłatę legalizacyjną w wysokości 250.000 zł za wybudowanie przydomowego odkrytego basenu rekreacyjnego o wymiarach 4,5 m x 9,7 m na działce położonej w I., bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.

Powyższe rozstrzygnięcie skarżący zaskarżyli zażaleniem do WINB, który postanowieniem z [...] maja 2014 r. uchylił zaskarżone postanowienie PINB w całości oraz ustalił skarżącym opłatę legalizacyjną za budowę ww. basenu w wysokości 125.000 zł.

Postanowienie WINB stało się przedmiotem skargi skarżących do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z 27 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 892/14 oddalił skargę.

Od ww. orzeczenia skarżący wnieśli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA"), który wyrokiem z 25 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 470/15 oddalił skargę kasacyjną (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wnioskiem z 6 kwietnia 2017 r. skarżący wystąpili do Wojewody [...] o umorzenie w całości ustalonej opłaty legalizacyjnej.

W uzasadnieniu wniosku wskazali, że postanowienie WINB jest ostateczne i prawomocne, lecz 28 czerwca 2015 r. uległ zmianie stan prawny w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowalne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 443; dalej: "ustawa nowelizująca"), zgodnie z którym budowa przydomowych basenów i oczek wodnych o powierzchni do 50 m2 nie wymaga pozwolenia na budowę, tylko zgłoszenia robót budowlanych.

Skarżący zaznaczyli, iż przesłankami zastosowania art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej jest wykazanie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a przy wykładni interesu publicznego należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej.

W ocenie skarżących, poczucie sprawiedliwości i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej wymaga rozważenia umorzenia opłaty legalizacyjnej w sytuacji, gdy wszystkie dokumenty wymagane przez PINB - jeszcze w 2014 r. - zostały wówczas przedłożone.

Również w toku postępowania przed sądem administracyjnym skarżący podnosili, że niezgodne z konstytucyjną zasadą proporcjonalności jest klasyfikowanie przydomowych basenów w oparciu o współczynnik kategorii VIII, co doprowadziło do ustalenia opłaty legalizacyjnej za przydomowy basen o powierzchni 43,65 m2 na poziomie ponad dwukrotnie wyższym niż za wzniesienie budynku mieszkalnego. Koszt rozbiórki i ponownego wzniesienia przydomowego odkrytego basenu będzie niższy niż ustalona opłata legalizacyjna. Ustalanie opłaty legalizacyjnej w wielkości niewątpliwie przekraczającej wartość rozebrania i wybudowania ponownie takiego samego obiektu w sposób oczywisty wskazuje, iż przyjęte rozwiązanie ustawowe było nieadekwatne do zakładanego i pożądanego celu regulacji.

Według skarżących, skoro obecnie prawodawca nie wymaga pozwolenia na budowę (a zatem nie ma obowiązku uiszczania opłat legalizacyjnych) odkrytych przydomowych basenów o powierzchni do 50 m2, a do takich należy ich basen, to umorzenie opłaty legalizacyjnej znajduje uzasadnienie w interesie publicznym (pogłębianiu zaufania obywateli do organów władzy publicznej, racjonalizacji działań), a także w ważnym interesie inwestora, który nie będzie musiał zlecać rozbiórki basenu spełniającego wszelkie wymogi tylko po to, by taki sam obiekt wybudować w oparciu o tożsamą dokumentację. To oznaczałoby marnotrawstwo pracy i pieniędzy obywateli Rzeczpospolitej Polskiej.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z [...] września 2017 r. Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji"), mając za podstawę art. 104 k.p.a. oraz art. 49c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.; dalej: "p.b.") w związku z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.; dalej: "O.p."), w punkcie pierwszym odmówił umorzenia w całości opłaty legalizacyjnej ustalonej w wysokości 125.000 zł, a w punkcie drugim umorzył w części ww. opłatę legalizacyjną, tj. w wysokości 50.000 zł.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji podkreślił, że ulga w postaci całkowitego umorzenia zaległości jest rozwiązaniem najdalej idącym w katalogu dostępnych form wsparcia osoby zobowiązanej, zawartych w przepisach, a jednocześnie jest instytucją nadzwyczajną, wyjątkową, albowiem nadrzędną zasadą jest regulowanie należności ustalonych rozstrzygnięciami właściwych organów. Zaległość wynikająca z ustalonej opłaty legalizacyjnej jest specyficzną należnością budżetową, stanowiącą warunek legalizacji samowoli budowlanej. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej nie jest przy tym obowiązkiem strony i dlatego opłata ta nie stanowi zobowiązania publicznoprawnego. Natomiast jest prawem pozwalającym na legalizację popełnionej samowoli budowlanej. Zatem podmiot właściwy do jej uiszczenia ma możliwość wyboru: uiścić opłatę legalizacyjną i zalegalizować samowolę legalizacyjną albo nie uiszczać opłaty legalizacyjnej i dokonać rozbiórki budowli (lub jej części) stanowiącej samowolę budowlaną. Ocena racjonalności postępowania i wybór właściwego działania należy do podmiotu, którego dotyczy postępowanie legalizacyjne.

W dalszej kolejności Wojewoda podniósł, iż w sprawach stosowania ulg podatkowych w spłacie zaległości pieniężnych przedmiotem oceny organów podatkowych musi być stan faktyczny, w tym głównie sytuacja finansowa, materialna, rodzinna i życiowa zobowiązanego istniejąca w dacie rozstrzygnięcia sprawy, która przekłada się także na interes publiczny, odnoszący się między innymi do zapewnienia bezpieczeństwa socjalnego obywateli oraz do zapewnienia - przede wszystkim w kontekście bezpieczeństwa socjalnego - zaufania do działań organów państwa.

Organ I instancji zaakcentował, że we wniosku skarżący nie powoływali się na swoją sytuację majątkową, finansową, życiową czy też zdrowotną, gdyż takie okoliczności nie występują w niniejszej sprawie. W związku z tym skarżący (pomimo wezwania organu) nie przedłożyli dowodów w tym zakresie.

Zdaniem Wojewody, podnoszona przez skarżących zmiana stanu prawnego, w wyniku której aktualnie do tego typu obiektów nie jest wymagane pozwolenie na budowę, a w konsekwencji nie występuje także kwestia uiszczenia opłaty legalizacyjnej, dotyczy przede wszystkim kwestii wymagania i ustalenia opłaty legalizacyjnej, a ta była rozpatrywana przez właściwe organy: nadzoru budowlanego i sądowe (także w zmienionym stanie prawnym – vide ww. wyrok NSA z 25 listopada 2016 r.) i została zakończona prawomocnym rozstrzygnięciem potwierdzającym zasadność ustalenia opłaty legalizacyjnej w przedmiotowej sprawie, czego nie kwestionują także skarżący, a obowiązujące przepisy prawne nie przewidują możliwości zmiany w tym zakresie.

Organ I instancji wskazał, że każdy obywatel ma obowiązek przestrzegać obowiązującego porządku prawnego w dacie podejmowania decyzji o zamierzeniach inwestycyjnych, dlatego skarżący powinni mieć świadomość konsekwencji wybudowania przydomowego basenu bez wymaganego pozwolenia na budowę. Mając jednak na uwadze stabilność systemu prawnego i fakt dokonanej zmiany przepisów prawa w tym przedmiocie, wyłączających obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla lego typu obiektów, Wojewoda uznał za zasadne umorzenie w części przedmiotowej opłaty - w kwocie 50.000 zł.

Dodał, iż kwota ustalonej opłaty legalizacyjnej jest wysoka (jak podają skarżący, dwukrotnie przewyższa wartość rozbiórki i ponownego posadowienia basenu, w związku z czym żaden inwestor z niej nie skorzysta, gdyż wybierze rozwiązanie tańsze).

W ocenie organu I instancji, kwota pozostała do zapłaty jest adekwatna do zaistniałej samowoli budowlanej i zabezpiecza interes publiczny. Umorzenie w części opłaty legalizacyjnej zapewni uwzględnienie ważnego interesu skarżących (ułatwi im spłatę zaległości w znacznie niższej wysokości), a jednocześnie zabezpiecza interes fiskalny Skarbu Państwa.

Po rozpoznaniu odwołania skarżących od decyzji Wojewody, organ II instancji powołaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, nie znajdując podstaw do jego uchylenia.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że przyznanie ulgi w ramach uznania administracyjnego jest możliwe, gdy w sprawie występują jedna albo obie z przesłanek udzielenia ulgi (ważny interes podatnika lub interes publiczny).

Minister przyznał, że kwota ustalonej opłaty legalizacyjnej jest bardzo wysoka z punktu widzenia obiektywnych kryteriów ekonomicznych. Jednakże konstatacja ta nie może sama w sobie stanowić wyłącznej i wystarczającej podstawy do podjęcia decyzji o umorzeniu należności. Po pierwsze wysokość opłaty legalizacyjnej jest zdeterminowana prawem (ustawowy algorytm), a po drugie procedura jej ustalenia podlega kontroli administracyjnej i wreszcie ustalenie należności jest wynikiem popełnienia przez skarżących deliktu budowlanego. Dlatego też organ nie może kierować się kalkulacją (zaproponowaną przez skarżących w odwołaniu) - skoro koszt rozbiórki oraz prac budowlanych będzie znacząco niższy niż ustalona opłata legalizacyjna, to skarżący uiszczą kwotę 25.000 zł, a pozostałą część opłaty (tj. 100.000 zł) należy im umorzyć.

Wobec tego, że przedmiotem niniejszego postępowania nie było orzekanie o sprawiedliwości czy słuszności przepisów Prawa budowlanego, lecz rozważenie zasadności umorzenia należności, Minister jako nieuzasadniony ocenił wniosek skarżących o sporządzenie opinii przez biegłego w zakresie kosztów rozbiórki i ponownego posadowienia basenu. Zaznaczył, iż opłata legalizacyjna nie podlega egzekucji administracyjnej, czyli należność ta nie może być wyegzekwowana przymusowo, a stan przywrócenia zgodności z prawem może zostać osiągnięty poprzez rozbiórkę obiektu budowlanego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w związku z art. 49c ust. 1 p.b. poprzez wadliwe przyjęcie, że udzielenie ulgi w części, tj. umorzenie opłaty legalizacyjnej w kwocie 50.000 zł będzie racjonalne, gdyż uwzględni ważny interes strony z uwzględnieniem interesu publicznego, w sytuacji gdy za takie rozwiązanie należałoby uznać umorzenie należności w kwocie 100.000 zł;

2. nieuwzględnienie zmiany prawnej dokonanej z dniem 28 czerwca 2015 r., kiedy to weszła w życie ustawa nowelizująca, w której w art. 1 pkt 7 lit. a) tiret ósmy zmieniono art. 29 ust. 1 pkt 15 p.b. w ten sposób, że od 28 czerwca 2015 r. budowa przydomowych basenów do 50 m2 nie wymaga pozwolenia na budowę, tylko zgłoszenia robót budowlanych (art. 30 ust. 1 pkt 1 p.b.) jako przesłanki uzasadniającej zastosowanie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w niniejszej sprawie;

3. art. 122 w związku z art. 210 § 4 O.p. poprzez niewyjaśnienie kluczowej okoliczności sprawy, a mianowicie nowelizacji przepisów p.b. jako przesłanki uzasadniającej udzielenie stronie ulgi w kwocie 100.000 zł.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli poszczególne jej zarzuty, podnosząc, iż nie kwestionują słuszności czy zasadności ustalenia opłaty legalizacyjnej, lecz upatrują przesłanki do zastosowania art. 67a § 1 O.p. w fakcie zmiany w 2015 r. stanu prawnego. Zdaniem skarżących, organ odwoławczy nie rozważył czy zmiana stanu prawnego może stanowić przesłankę udzielenia ulgi (a jeśli tak, to w jakiej części). Tymczasem wyważenie dwóch interesów (publicznego – fiskalnego i prywatnego) musi prowadzić do oceny ustalonej wysokości opłaty legalizacyjnej pod kątem jej racjonalności w zmienionym stanie prawnym.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć organów obu instancji stanowi art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Stosownie bowiem do art. 49c ust. 1 p.b. do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.

Jak wynika z treści przepisu art. 67a § 1 pkt 3 O.p. decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przepis prawa umożliwia organowi administracyjnemu dokonanie wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak treść rozstrzygnięcia decyzji zapadłej na podstawie uznania administracyjnego nie może być dowolna - powinna być poprzedzona dokładnym ustaleniem stanu faktycznego. W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 67a § 1 O.p. organ administracyjny winien więc dokładnie wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, przede wszystkim sytuację majątkową wnioskodawcy. Dopiero wówczas organ administracyjny może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny. Jak stanowi art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ocena ta powinna być poprzedzona wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności faktycznych. Obowiązek ten wynika z art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji państwowej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Podkreślić należy, iż kontrola sądowa decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie takiej decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (vide J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2004, s. 494-495, wraz z powoływanym tam orzecznictwem NSA). Zatem dokonując kontroli decyzji uznaniowej, sąd administracyjny weryfikuje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej, a także czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.

Istotą uznania administracyjnego jest to, że wprowadzając pojęcie nieostre, niedookreślone przerzuca się na organ administracji publicznej konieczność wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią. Organ jest zatem zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie do rozważenia istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" w kontekście wniosku stron.

W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych (vide wyrok NSA z 10 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 31/08). Prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 O.p., właściwy organ ustala czy z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jego ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Ważny interes podatnika wymaga, aby wnioskodawca - na gruncie konkretnego stanu faktycznego - wykazał przed organem, iż z uwagi na ww. okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, nie jest w stanie uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 3 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 517/08).

Natomiast za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W tak pojmowanym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo; dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W kontekście "interesu publicznego" można wskazać sytuację, w której w przypadku spłaty zaległości podatkowych (bądź jak w niniejszej sprawie - ustalonej opłaty legalizacyjnej) zaszłaby konieczność korzystania przez stronę z pomocy społecznej (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 90/09).

Na gruncie niniejszej sprawy nie ma wątpliwości, że okoliczności obrazujące sytuację życiową i majątkową skarżących takie jak możliwości płatnicze, źródła dochodów, sytuacja rodzinna, wiek, stan zdrowia nie były przedmiotem rozważań organów obu instancji, bowiem skarżący oświadczyli, iż tego rodzaju okoliczności nie występują i uznali za zbędne przedstawianie dowodów w tym zakresie. Wniosek o umorzenie ustalonej opłaty legalizacyjnej motywowali wyłącznie faktem zmiany stanu prawnego polegającej na wyeliminowaniu obowiązku uzyskiwania pozwoleń na budowę dla przydomowych basenów o powierzchni do 50 m2.

Bezsporna jest również zasadność ustalenia opłaty legalizacyjnej, którą prawomocnie przesądził NSA w wyroku z 25 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 470/15 (zapadłym po wejściu w życie ustawy nowelizującej).

Istota sporu między stronami sprowadza się zatem do oceny, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, że w sprawie brak jest dostatecznych i wystarczających podstaw do podjęcia decyzji o umorzeniu ustalonej opłaty legalizacyjnej z uwagi na zmianę przepisów.

Sąd w składzie tu orzekającym aprobuje stanowisko organów obu instancji.

W uzasadnieniu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 2710) wskazano, że celem wprowadzenia zmiany wart. 49, art. 49b i dodanie nowego art. 49c w ustawie jest jednoznaczne rozstrzygnięcie o możliwości stosowania do opłat legalizacyjnych - w wyjątkowych, uzasadnionych losowo przypadkach - ulg przewidzianych w ustawie - Ordynacja podatkowa. Takie rozwiązanie jest analogiczne do przypadków, w których możliwe jest stosowanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych oraz innych zobowiązań publicznoprawnych. Stworzenie potencjalnych możliwości stosowania ulg w spłacie opłat legalizacyjnych jednocześnie urealnia realizację zakładanego przez ustawodawcę w ustawie - Prawo budowlane prawa wyboru: legalizacja obiektu budowlanego albo jego rozbiórka.

Trafnie Minister stwierdził, że ustawodawca, wprowadzając art. 49c p.b., nie zaprzeczył dotychczasowemu dorobkowi orzeczniczemu sądów administracyjnych w zakresie sprecyzowania jakie okoliczności powinny być brane pod uwagę przy ocenie przesłanek udzielania ulg w spłacie zobowiązań publicznoprawnych (tj. "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego"), jak również nowelizacja ta nie zmieniła charakteru opłaty legalizacyjnej (tj. nieuiszczona w terminie opłata legalizacyjna nie staje się zaległością podatkową).

Sąd zgadza się ze stanowiskiem organów obu instancji, iż w sprawach o umorzenie zaległości pieniężnej (ściśle określonej kwoty pieniężnej) nie może być pominięty aspekt finansowy; innymi słowy sytuacja finansowa i materialna wnioskodawcy jest tu kluczowa. Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżący z jednej strony nie powołują się na pogorszenie ich możliwości płatniczych (z tego względu nie wykonali wezwania organu do udokumentowania ich sytuacji materialnej), a z drugiej strony - podnosząc argument zmiany stanu prawnego - wskazują, iż już opłata legalizacyjna w kwocie 25.000 zł będzie dotkliwa w porównaniu do skali naruszenia.

Jak słusznie dostrzegły organy orzekające w sprawie, podnoszony przez skarżących argument dotyczy przede wszystkim kwestii słuszności i zasadności ustalenia opłaty legalizacyjnej, a ta została prawomocnie zakończona ww. wyrokiem NSA.

Bezsprzecznie opłata legalizacyjna jest wysoka z punktu widzenia obiektywnych kryteriów ekonomicznych. Jednak jest wysokość jest określona ustawowym algorytmem i wynika z jej celu jakim jest konwalidowanie skutków deliktu budowlanego. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest uprawnieniem inwestora, a nie obowiązkiem. Skoro skarżący twierdzą, że żaden rozsądny inwestor nie uiści tak wysokiej opłaty, to przywrócenie stanu zgodnego z prawem może nastąpić przez rozbiórkę basenu, co według skarżących zamknie się w kwocie 8.000 zł (tyle samo, ich zdaniem, wyniesie koszt budowy basenu).

W ramach postępowania o umorzenie opłaty legalizacyjnej nie ma miejsca na uwzględnienie propozycji skarżących, wynikającej z ich prywatnych kalkulacji, że racjonalna – w ich ocenie – będzie opłata legalizacyjna na poziomie 25.000 zł. W sytuacji gdy dla skarżących kwestie majątkowe nie mają w tej sprawie znaczenia, zmiana stanu prawnego nie może stanowić pretekstu do uwzględnienia ich żądania. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż skarżący w dacie wybudowania przedmiotowego basenu dopuścili się samowoli budowlanej, ignorując obowiązek uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.

Z kolei okoliczność, iż Wojewoda, a za nim Minister uznali, że częściowe umorzenie opłaty legalizacyjnej (w kwocie 50.000 zł) jest działaniem racjonalnym i pożądanym z punktu widzenia występowania interesu publicznego, u podstaw którego leży zapewnienie poczucia zrozumienia i dążenie do pogłębiania zaufania obywateli do działań organów administracji publicznej, nie może być traktowana jako możliwość miarkowania ulgi stosownie do kalkulacji skarżących.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że opłata legalizacyjna na poziomie 75.000 zł jest adekwatna do zaistniałej samowoli budowlanej i zabezpiecza ochronę interesu Skarbu Państwa. Jednocześnie ustalenie tej opłaty w znacznie niższej kwocie stanowi istotną ulgę dla skarżących, którzy z jednej nie zgłaszali żadnych trudności natury finansowej, a z drugiej strony pozostaje im możliwość dokonania rozbiórki obiektu.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, a zarzuty przedstawione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) oddalił skargę.