Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 255/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Kamila Paszowska – Wojnar (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 28 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 maja 2024 r. nr 470000/71/2023/RED/EG-ORZ-25-1 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 lutego 2024 r. nr 470000/71/2023/RED/EG-ORZ-25.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. S. (skarżący, strona, zobowiązany) jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu (wierzyciel, organ, ZUS) z dnia 6 maja 2024 r. numer 470000/71/2023/RED/EG-ORZ-25-1 o oddaleniu zgłoszonych przez stronę zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Oddziału ZUS we Wrocławiu w celu wyegzekwowania nieopłaconych należności z tytułu składek wszczął postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego na podstawie decyzji nr 130200/RED/2507/2017 z dnia 29 grudnia 2017 r. określającej odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania spółki D. sp. z o.o., dotyczące powstałych i niepokrytych w toku postępowania kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. W wyniku postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że zobowiązania tej spółki z tytułu składki za okres od lutego 2010 r. do stycznia 2017 r. uległy przedawnieniu i postanowieniem z dnia 27 września 2023 r. numer 470000/71/2023-RED-EG-POST-494 umorzył postępowanie egzekucyjne w zakresie należności oraz odsetek prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 28 marca 2022 r. o numerach: [...] – [...] oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do powstałych i niepokrytych w toku postępowania kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych.

Pismem z dnia 7 grudnia 2023 r. skarżący wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, wskazując (po sprecyzowaniu pisma) na nieistnienie egzekwowanego obowiązku. Wskazał, że w dniu 1 grudnia 2023 r. otrzymał od organu egzekucyjnego łącznie [...] zawiadomień o zajęciu świadczenia emerytalnego, które dotyczyły naliczonych opłat egzekucyjnych w łącznej wysokości 465.751,73 zł. W treści zarzutów strona powołała się na treść art. 64 § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.), podnosząc, że w sprawie tytuły wykonawcze obejmowały należności, które uległy przedawnieniu i nie zachodzi żadna z sytuacji wymienionych w tym przepisie. Zatem skoro obowiązek zapłaty opłat egzekucyjnych nie powstał, to zdaniem skarżącego nie można ich egzekwować.

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu, działając jako wierzyciel, postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r. nr 470000/71/2023/RED/EG-ORZ-25, wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., oddalił zgłoszony przez stronę zarzut nieistnienia obowiązku. Po przytoczeniu stanu faktycznego i przywołaniu treści art. 33 § 1 i 33 § 2 u.p.e.a., wierzyciel wskazał, że odpowiedzialność osoby trzeciej ma charakter akcesoryjny, a zatem wygaśnięcie zobowiązania dłużnika pierwotnego co do należności głównej oraz odsetek powoduje jednocześnie wygaśnięcie zobowiązania osoby trzeciej w tym zakresie. Dalej wierzyciel podniósł, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność nieistnienia obowiązku, czy braku jego wymagalności. Stwierdzono, że opłata egzekucyjna powstaje w ściśle określonych przypadkach wskazanych w art. 64 § 7 u.p.e.a. i nie ma podstaw, by rozszerzać zakres tego katalogu. Przywołano także treść art. 64 § 9 u.p.e.a. określający przypadki, w których opłata ta nie powstaje i zwrócono uwagę, że nie zaszła żadna z sytuacji tam określonych, co oznacza, że opłata jest należna. Podkreślono, że koszty egzekucyjne powstałe w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego są odrębnym zobowiązaniem, na które nie rozciągają się skutki przedawnienia dochodzonego obowiązku. Zatem w ocenie wierzyciela opłaty te podlegają egzekwowaniu niezależnie od umorzenia postępowania co do należności głównej, w związku z czym słusznie wszczęto wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne i dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego zawiadomieniami z dnia 23 października 2023 r.

Zaskarżonym w sprawie postanowieniem z dnia 6 maja 2024 r. numer 470000/71/2023/RED/EG-ORZ-25-1 orzeczono o utrzymaniu w mocy postanowienia z dnia 29 lutego 2024 r. o oddaleniu zgłoszonych przez stronę zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Organ powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu powyższego postanowienia, dodając, że nie posiada żadnych dowodów, z których wynikałoby, że obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych nigdy nie powstał, a strona również takich dowodów nie przedstawiła. Podniósł, że koszty egzekucyjne powstają z chwilą wszczęcia postepowania egzekucyjnego, a w sprawie do takiego wszczęcia doszło, gdyż bank potwierdził otrzymanie zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego w dniu 19 kwietnia 2022 r., natomiast skarżący przesyłkę tę odebrał osobiście w dniu 25 kwietnia 2022 r. Podkreślono ponownie, że wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku nie powoduje automatycznego wygaśnięcia kosztów egzekucyjnych, które mogą podlegać odrębnemu postępowaniu egzekucyjnemu i wskazano w tej mierze na treść wyroku NSA z dnia 16 grudnia 2015 r,. w sprawie II FSK 2996/13.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący zaskarżył je w całości zarzucając:

- naruszenie art. 19 w zw. z art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu, podczas gdy właściwym organem w sprawie był Prezes ZUS;

- naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięciu faktów znanych organowi z urzędu;

- naruszenie art. 64 § 4 i 7 u.p.e.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż w sprawie egzekucyjnej doszło do wyegzekwowania należności od skarżącego oraz, że powstał w stosunku do skarżącego obowiązek zapłaty opłaty egzekucyjnej.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako niezgodnego z prawem.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w pouczeniu z dnia 25 marca 2024 r. organ wskazał, iż zgodnie z art. 83c ust. 1a w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. nr 137, poz. 887, dalej: u.s.u.s.) można złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i z możliwości tej skarżący skorzystał. Tymczasem zaskarżone postanowienie zostało wydane przez ZUS Oddział we Wrocławiu. W ocenie skarżącego powyższe skutkuje nieważnością wydanego postanowienia. Dalej skarżący wskazał, że sam wierzyciel nie jest w stanie określić, na podstawie których tytułów wykonawczych oraz jakie należności i w jakiej wysokości egzekwuje kwoty wobec niego. Zdaniem strony, bez wyjaśnienia powyższej kwestii nie można prawidłowo ustalić stanu faktycznego odnośnie zasadności prowadzonej egzekucji, a tym samym rozstrzygnąć o zgłoszonych zarzutach. Ponadto zdaniem skarżącego organ nadal pomija fakty znane mu z urzędu, co w szczególności dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia 27 września 2023 r. z uwagi na wygaśnięcie należności objętych tytułami wykonawczymi, co prowadzi do naruszenia art. 77 § 4 k.p.a. W ocenie skarżącego okoliczność, że nie doszło do wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi, a do umorzenia postępowania wskutek wygaśnięcia należności, ma kluczowe znaczenie dla naliczenia i egzekwowania opłat egzekucyjnych. Skarżący przywołał następnie treść art. 64 § 4 u.p.e.a. i art. 64 § 7 u.p.e.a. i wskazał, że kwestia naliczania opłat egzekucyjnych budziła liczne kontrowersje prawne i przed rokiem 2016 opłata egzekucyjna stanowiła dodatkową sankcję pieniężną, która z założenia miała skłaniać dłużnika do terminowego regulowania należności. Jednakże w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14) uznano za niekonstytucyjne zasady pobierania opłaty egzekucyjnej od wysokości egzekwowanego świadczenia, zamiast od wyegzekwowanego świadczenia. Dalej skarżący podniósł, że pomimo wydania tego przełomowego wyroku, dopiero ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. zmieniono pod tym kątem treść art. 64 u.p.e.a. Wobec tego, zdaniem skarżącego historyczna wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że obecnie opłaty egzekucyjne powinny być pobierane wyłącznie od wysokości należności wyegzekwowanych (a nie należności dochodzonych). Wskazano, że w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia zobowiązań spółki D. sp. z o.o. i postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, co oznacza, że zobowiązanie skarżącego jako osoby trzeciej również wygasło w zakresie należności głównej oraz odsetek. W ocenie skarżącego, skoro organ umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do spółki, bez wyegzekwowania kwot objętych tytułami egzekucyjnymi, to tym samym nie mógł naliczyć opłat egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwości organu, podniesiono, że postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 29 lutego 2024 r. zawierało błędne pouczenie, zaś prawidłowe pouczenie przesłano następnie stronie osobnym pismem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a ).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy skarżący nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Biorąc pod uwagę przywołane kryterium kontroli sądowoadministracyjnej, zaskarżonego postanowienia nie można było utrzymać w obrocie prawnym, chociaż z innych powodów, niż te, które podnosił skarżący.

Przedmiotem skargi jest postanowienie ZUS utrzymujące w mocy postanowienie tego samego organu (działającego jako wierzyciel) oddalające zgłoszone przez stronę zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. Skarżący podnosił zarzuty względem toczącego się wobec niego postępowania egzekucyjnego, które odnosiły się do nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.).

Przypomnienia również wymaga, że w niniejszej sprawie organem egzekucyjnym - stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a. - jest Dyrektor oddziału ZUS, a wierzycielem - ZUS, którego kompetencje wykonuje w tym zakresie Dyrektor oddziału ZUS.

Zasadniczo nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji wskazanych w art. 19 u.p.e.a. (art. 23 § 1 u.p.e.a ), a w przypadku ich braku - nadzór taki sprawuje dyrektor izby administracji skarbowej (§ 2) albo samorządowe kolegium odwoławcze (§ 3). Organy nadzoru są jednocześnie m.in. organami odwoławczymi od postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne (§ 4 pkt 1). Ze względu jednak na lex specialis, wynikające z art. 83c ust. 1a i 2 u.s.u.s., do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez ZUS jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję (w tym przypadku postanowienie) z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę bez skorzystania z tego prawa.

Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed nieuzasadnionym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Jak stanowi przepis art. 33. § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn ściśle wskazanych w art. 33 u.p.e.a. Według art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych może być:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zgodnie z brzmieniem art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Według treści art. 34 § 2 u.p.e.a, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej w sytuacjach określonych w ustawie.

W ocenie Sądu, poszczególne kwestie związane z zarzutem nieistnienia obowiązku nie zostały w niniejszej sprawie w sposób dostateczny wyjaśnione.

W tym miejscu Sąd przypomina, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Przepis art. 18 u.p.e.a. stanowi podstawę do stosowania przez organy egzekucyjne przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi, organy te podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5. Natomiast na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji (postanowienia) powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie powyższych wymogów nie spełnia.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wierzyciel w zasadzie ograniczył się do przedstawienia dotychczasowego przebiegu sprawy i zacytowania przepisów prawa, jak również wyrażenia szczątkowej oceny stanu faktycznego sprawy. Trzeba przy tym podkreślić, że ów stan faktyczny sprawy został również szczątkowo ustalony. W ramach powyższej oceny w zasadzie skupiono się na kwestii akcesoryjnego charakteru odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki i zakresu umorzenia postępowania egzekucyjnego (podniesiono, że umorzenie tego postepowania odnosi się wyłącznie do należności głównej i odsetek, nie zaś do kosztów egzekucyjnych). Wierzyciel nie odniósł się natomiast do argumentacji skarżącego, dotyczącej braku ustalenia, czy w sprawie zasadne było naliczenie przedmiotowej opłaty egzekucyjnej. Skarżący w skardze zarzucał, że doszło do naruszenia przepisów art. 64 § 4 i 7 u.p.e.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż w sprawie egzekucyjnej doszło do wyegzekwowania należności od skarżącego oraz, że powstał w stosunku do skarżącego obowiązek zapłaty opłaty egzekucyjnej. Analogicznie kwestia ta została potraktowana w treści samych zarzutów, w których skarżący podkreślał, że skoro umorzono postępowanie egzekucyjne wobec spółki D. sp. z o.o. i nie doszło do wyegzekwowania należności głównej wraz z odsetkami od spółki, to nie ma podstaw do naliczenia opłaty egzekucyjnej. Tymczasem w treści uzasadnienia zarówno postanowienia z dnia 29 lutego 2024 r., jak i zaskarżonego postanowienia, brak jest nie tylko odniesienia się do powyższej argumentacji skarżącego, lecz również nie sposób odnaleźć w tej mierze jakichkolwiek ustaleń i rozważań.

Zgodnie z treścią przepisu art. 64 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera w egzekucji należności pieniężnej opłatę egzekucyjną w wysokości 10% środków pieniężnych wyegzekwowanych na należność pieniężną, odsetki na dzień wyegzekwowania i koszty upomnienia. Maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 40 000 zł odrębnie dla każdego tytułu wykonawczego.

Jak stanowi z kolei przepis art. 64 § 7 u.p.e.a., obowiązek zapłaty opłaty egzekucyjnej powstaje z chwilą: 1) wyegzekwowania należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub kosztów upomnienia; 2) zapłaty po wszczęciu egzekucji administracyjnej organowi egzekucyjnemu lub wierzycielowi należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub kosztów upomnienia; 3) wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego w przypadku, gdy w okresie tego zawieszenia należność pieniężna, odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub koszty upomnienia zostały przekazane organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności lub zapłacone przez zobowiązanego lub przez podmiot tam wskazany.

Nie wystarczy zatem wskazanie, tak jak uczynił to organ, że skoro nie zaszły przypadki z art. 64 § 9 u.p.e.a., w których obowiązek zapłaty opłaty egzekucyjnej nie powstaje, to opłata egzekucyjna jest należna. Zanegowanie istnienia egzekwowanego obowiązku przez skarżącego i podanie okoliczności, które jego zdaniem przemawiają za taką oceną, obligowało organ do szczegółowego odniesienia się do tych okoliczności. Stwierdzenie organu, że opłata jest należna z powołaniem się na treść art. 64 § 9 u.p.e.a., nie może zatem być uznane w tej mierze za wystarczające.

Podsumowując tę część rozważań, Sąd stwierdza, że w sprawie nie wskazano na jakiej podstawie, z jakiego powodu i od jakich dokładnie wyegzekwowanych kwot naliczono opłatę egzekucyjną w wysokości 465.751,73 zł, którą obciążony został skarżący.

Po drugie, nie mniej istotne, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie odniesiono się także do zakresu odpowiedzialności skarżącego wynikającej z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. nr 130200/RED/2507/2017 z dnia 29 grudnia 2017 r., określającej odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania spółki D. sp. z o.o. Z treści tej decyzji, znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy, wynika, że skarżący odpowiada za należności spółki z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i odsetki od powyższej zaległości oraz za koszty egzekucyjne we wskazanej wysokości (68.081 zł, 17.675 zł i 5.305,80 zł, łącznie 91 061,80 zł). Tymczasem kwota opłaty egzekwowanej od skarżącego znacznie przewyższa kwotę kosztów egzekucyjnych określoną w powyższej decyzji. Nie wiadomo zatem, z jakiej przyczyny i na jakiej podstawie skarżący został nią obciążony.

Ponadto, co równie istotne, nie wyjaśniono charakteru opłaty egzekucyjnej w tym sensie, że nie jest wiadome, czy jest to opłata egzekucyjna z tytułu należności wyegzekwowanych od spółki, czy od samego skarżącego. Innymi słowy, również i w tym sensie nie wskazano, z jakiego powodu skarżący miałby ponosić odpowiedzialność z tytułu przedmiotowej opłaty egzekucyjnej.

Podkreślić również trzeba, że w aktach sprawy brak jest również odpowiedniej dokumentacji, z której powyższe okoliczności mogłyby wynikać.

W tej sytuacji Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie ZUS naruszają przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. i naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się końcowo do zarzutu strony, zgodnie z którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu nie był właściwy do wydania zaskarżonego postanowienia, wskazać trzeba, że zgodnie z art. 83c ust. 1a u.s.u.s., do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez Zakład jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Jak stanowi przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Sąd zgadza się z tezą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 lutego 2021 r. w sprawie I SA/Gl 1477/20, w myśl której zawarte w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. sformułowanie dotyczące adresata wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, jakim jest Prezes Zakładu, ma charakter przepisu technicznego, regulującego organizacyjną kwestię na czyje ręce kierowany jest wniosek. Przepis ten nie jest natomiast źródłem kompetencji Prezesa Zakładu, jako organu administracji publicznej właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Mimo zatem, że przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. określa jako adresata wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezesa ZUS, to nie zmienia ogólnej reguły, iż decyzje wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w imieniu którego mogą działać prawidłowo umocowani dyrektorzy poszczególnych oddziałów. W tej sytuacji, biorąc pod uwagę, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Sąd uznał omawiany zarzut skarżącego za nieuzasadniony.

Ze wskazanych już wyżej względów orzeczono zatem o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia ZUS w oparciu o treść art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania sądowego w związku z brakiem wystąpienia powyższych kosztów w sprawie.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ winien uwzględnić wyrażoną przez Sąd ocenę prawną i w ramach analizy zgłoszonego przez skarżącego zarzutu dokładnie zbadać wskazane przez Sąd kwestie (popierając je stosowną dokumentacją), a następnie wyjaśnić je w treści uzasadnienia.