Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 216/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1,  ust. 5
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J.B., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania K.S., decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2014 r., nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...] Prezydent Miasta P. odmówił K.S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na T.S., z uwagi na ustalone wobec wnioskodawczyni prawo do emerytury, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2001 r. Nr79, poz. 856 ze zm.) – zwanej dalej "uśr" wyklucza przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Od powyższej decyzji K.S. wniosła odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2014 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 uśr świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium zauważyło, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Organ odwoławczy ustalił, że odwołująca się ma ustalone prawo do emerytury w związku z powyższym świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje. Kolegium zwróciło uwagę, że przepisy uśr dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego nakładają na organy obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym, co oznacza, że przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu wszystkich warunków wynikających z przepisów prawa.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] K.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr polegającą na błędnym zastosowaniu wykładni językowej powołanego przepisu, podczas gdy organ powinien był zastosować wykładnię systematyczną i celowościową. Wykładnia gramatyczna zastosowana do przepisu jest sprzeczna z zasadą ochrony rodziny i równości wyrażoną w art. 32 i 71 Konstytucji RP; 2) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 7 Kpa poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej, tj. konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną synem T.S., co również wymaga dodatkowego nakładu pracy ze strony skarżącej. Zdaniem skarżącej, organ nie uwzględnił faktu, że osobom z prawami emerytalnymi umożliwia się podejmowanie dodatkowego zatrudnienia. Natomiast skarżąca jako emerytka i osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną nie może takiego zatrudnienia podjąć, z tego też względu powinno jej przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne; 3) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 8 Kpa poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli do władzy publicznej przez mechaniczne stosowanie prawa, nie bacząc przy tym na zasady współżycia społecznego i dobro jednostki, a w szczególności osób niepełnosprawnych i opiekunów. W skardze wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; 2) zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych w całości; 3) ustanowienie adwokata z urzędu, gdyż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na przepisy prawa materialnego - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a uśr, nie rozważywszy w pełni słusznego interesu jednostki. Zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wydając decyzję w sprawie powołali się jedynie na przepisy uśr bez rozważania sytuacji w jakiej skarżąca się znalazła.

Faktycznie wykładnia gramatyczna art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr może prowadzić do wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Zastosowana wykładnia gramatyczna przepisu art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr jest jednak sprzeczna z podstawowymi wartościami konstytucyjnymi, takim jak ochrona dobra rodziny (art. 18 i art. 71 Konstytucji RP) oraz równość wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Stosując ten przepis należy przyznać pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej przed wykładnią językową. Przede wszystkim świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia dla rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych. Uzyskanie prawa do emerytury nie zwalnia skarżącej z obowiązku wykonywania opieki nad dzieckiem, a co za tym idzie uniemożliwia jej podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Syn T.S. posiada orzeczenie kwaliﬁkujące go do l grupy osób niepełnosprawnych oraz orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe, porusza się na wózku inwalidzkim z pomocą osoby drugiej (dziecięce porażenie mózgowe czterokończynowe). Opieka nad nim to całodobowa praca. Poza tym pozostają jeszcze koszty utrzymania, na które składają się: utrzymane domu, zakup leków i środków czystości, koszty rehabilitacji oraz koszty utrzymania samochodu do przewozu osoby niepełnosprawnej.

Skarżąca podała, że jest matką samotnie wychowującą niepełnosprawne dziecko. Jej emerytura wynosi [...] zł. Syna - renta socjalna i rodzinna [...] zł. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z pewnością poprawiłoby egzystencję na właściwym poziomie dziecku i skarżącej. Art. 7 Kpa stanowi o obowiązku uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Decyzja administracyjna może dotyczyć nie tylko stron, lecz również jej skutki mogą rozciągać się na inne osoby. Jest to ważne z tych względów, że prawo materialne nie obejmuje ochroną wszystkich osób, które mogą być objęte skutkami działań prawnych organów administracji publicznej, nie przyznając ich interesom rangi interesu prawnego. Obowiązek uwzględnienia przy załatwieniu sprawy również interesów faktycznych jednostek jest zatem istotną dla tej kategorii interesu możliwością ich ochrony. W przedmiotowej sprawie skupiono się tylko na literalnym brzmieniu przepisu. Pominięto zupełnie fakt, że gdyby nie konieczność sprawowania opieki skarżąca mogłabym podjąć dodatkowe zatrudnienie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., wydając decyzje odmowne, zupełnie pominęli konsekwencje, jakich dozna syn skarżącej. Brak świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia skarżącej dbanie w pełni o sprawność ﬁzyczną (poprzez zapewnienie właściwej rehabilitacji) i rozwój psychoruchowy oraz intelektualny syna, jak również terminowe opłacanie rachunków, wykupowanie leków, itp. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości rezygnacji z przyznanego świadczenia w postaci emerytury. Nawet, jeżeli skarżąca wystąpiłaby o zawieszenie, czy wstrzymanie wypłaty świadczenia emerytalnego nie przestanie być osobą, która nie ma ustalonego prawa do emerytury. Ustawodawca nie przewidział również możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym, a świadczeniem pielęgnacyjnym, ewentualnie dopłaty wyrównującej niższe świadczenie. Funkcja świadczenia pielęgnacyjnego polega na rekompensacie rezygnacji z pracy i utraty zarobków. Dlatego, też uzyskanie prawa do emerytury nie powinno mieć znaczenia przy rozstrzyganiu o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Opieka nad osobą niepełnosprawną nie ustaje mimo osiągnięcia wieku emerytalnego przez opiekuna. W dalszym ciągu trzeba dbać o taką osobę przez 24 godziny. Również koszty takiej opieki nie ulegają zmianie, wręcz się zwiększają. Emeryci, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny mogą dorabiać do swoich świadczeń bez żadnych ograniczeń. Pomimo tego, że skarżąca uzyskała prawo do emerytury, to i tak w pewnym sensie zrezygnowałam z zatrudnienia, gdyż nie może podjąć dodatkowej pracy zarobkowej, z uwagi na opiekę sprawowaną nad synem T.S..

Skarżąca nie ma możliwości wyboru pomiędzy emeryturą, a świadczeniem pielęgnacyjnym bądź wyrównaniem emerytury do wysokości świadczenia pielęgnacyjnego. Przedstawiona powyżej argumentacja wskazuje, iż ustalone prawo do emerytury nie może przesądzać o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Poza sporem jest to, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 uśr świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Trafnie jednak zwróciło uwagę SKO w P., że zgodnie z przepisem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Skoro zatem skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, to jest osobą wyłączoną z grona beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr jest jednoznaczny w swej treści. Prezydent Miasta P. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. jako organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie były tym przepisem związane, skutkiem czego były zobligowane do wydania decyzji odmawiającej przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. Zgodnie bowiem z przepisem art. 7 Konstytucji RP i art. 6 Kpa organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W tej sytuacji nie można zarzucić organom działania sprzecznego z prawem. Organy administracji publicznej stosując jasny w swej treści przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr nie były uprawnione do odstąpienia od wykładni językowej tego przepisu na rzecz wykładni systemowej lub celowościowej. Te ostatnie reguły wykładni tekstu prawnego znajdują bowiem zastosowanie do przepisu o niejednoznacznej treści, różnie rozumianego, gdy wykładnia gramatyczna nie pozwala na odkodowanie treści normy prawnej.

Wbrew temu co twierdzi skarżąca, przepisy ustawy nie dają organowi orzekającemu w sprawie możliwości przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych, wedle kryterium słuszności, czy celowości jego przyznania wnioskodawcy. Przepis art. 7 Kpa na który powołuje się skarżąca nie obliguje organu do załatwienia sprawy (wydania decyzji) zgodnie z słusznym interesem strony. Przepis ten statuujący tzw. zasadę prawdy obiektywnej odnosi się do określonego sposobu prowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego oraz rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony w sprawach, w których organ orzeka w granicach tzw. uznania administracyjnego. Faktem jest, to, że w pewnego rodzaju sprawach kryterium interesu strony jest przesłanką rozstrzygnięcia (art. 154, art. 155 i art. 162 § 1 pkt 1 Kpa), jednakże i wówczas wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z interesem strony nie może prowadzić do naruszenia prawa. To samo odnosi się do przepisu art. 8 Kpa. Działanie zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organu nie może polegać na wydaniu decyzji oczywiście sprzecznej z prawem. Decyzja rażąco naruszająca prawo jest bowiem obciążona wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa).

Jeżeli chodzi o podniesiony na rozprawie zarzut niezgodności przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr z przepisami art. 2, art. 18, art. 32, art. 69 i art. 71 Konstytucji RP i o wniosek pełnomocnika skarżącej o wystąpienie przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji RP, trzeba wskazać, że Sąd nie dostrzegł zasadniczych wątpliwości w zakresie zgodności przepisu stanowiącego podstawę materialną decyzji odmownej z powoływanymi przez pełnomocnika skarżącej wzorcami konstytucyjnymi.

Sąd zwraca uwagę, że w ramach szeroko rozumianego prawa zabezpieczenia społecznego funkcjonuje m. in. system ubezpieczenia społecznego unormowany przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą emerytalną" oraz system świadczeń rodzinnych uregulowany przepisami uśr. Ogólnie rzecz biorąc, emerytura przyznana w pierwszym systemie powiązana jest z takimi zdarzeniami jak uzyskanie przez osobę fizyczną np. urodzoną przed dniem 1 stycznia 1949 r. określonego okresu ubezpieczenia i dożyciem określonego wieku (art. 27 ust. 1 ustawy emerytalnej). Emerytura przyznawana jest na wniosek, a prawo do niej nabywa się z mocy ustawy (art. 100 i art. 116 ust. 1 ustawy emerytalnej). Świadczenie pielęgnacyjne ma natomiast w założeniu w części zrekompensować danej osobie brak dochodu z pracy zarobkowej, która tej pracy nie może wykonywać, ponieważ musi opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie mogącym samodzielnie egzystować (art. 17 ust. 1 uśr).

Zarówno przepisy uśr jak i przepisy ustawy emerytalnej nie przewidują możliwości przechodzenia ze emerytury na świadczenie opiekuńcze. Odwrotna sytuacja jest możliwa. System świadczeń opiekuńczych ma więc charakter zamknięty. Brak jest zwłaszcza regulacji przewidującej zasadę przyznawania wnioskodawcy świadczenia o najwyższej kwotowo wysokości (świadczenia pielęgnacyjnego) z równoczesnym zawieszeniem prawa do niższego kwotowo świadczenia (emerytury), czy też wstrzymaniem wypłaty niższego kwotowo świadczenia oraz regulacji wskazującej, czy organ jest związany żądaniem strony w zakresie wnioskowanego świadczenia (jako najkorzystniejszego), czy też, że to organ z urzędu ocenia, które za świadczeń jest dla wnioskodawcy najbardziej korzystne.

Ustawodawca tworząc uśr przyjął, że do świadczenia pielęgnacyjnego uprawniona jest osoba sprawująca opiekę, która nie ma ustalonego prawa do świadczenia z innego systemu zabezpieczenia społecznego. Nie można zatem pobierać jednocześnie i emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, tak jak nie można uzyskiwać dochodu z pracy zarobkowej i pobierać świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu, ustawodawca przyjął zatem, że korzystniejsza, z punktu widzenia osoby uprawnionej do tego świadczenia i osoby pozostającej pod opieką, jest sytuacja, w której dana osoba, także ta opiekująca się dzieckiem niepełnosprawnym, zaspokaja potrzeby swojej rodziny z emerytury. Świadczy o tym mechanizm działania szeroko rozumianego systemu zabezpieczenia społecznego. Z emerytury nie można bowiem przejść na świadczenie pielęgnacyjne. Nie ma natomiast przeszkód prawnych, aby ze świadczenia pielęgnacyjnego przejść na emeryturę, gdy osoba uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego osiągnie ustawowo określony wiek emerytalny i wymagany okres ubezpieczenia, ponieważ za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne opłacane są składki na ubezpieczenia społeczne (art. 6 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 2015 r. poz. 121). Mechanizm działa zatem w jedną stronę, stwarzając osobom opiekującym się dziećmi niepełnosprawnymi warunki do przechodzenia na docelowe świadczenie nieutracalne – emeryturę.

Takie rozwiązanie nie budzi zastrzeżeń Sądu, ponieważ świadczenie pielęgnacyjne ma charakter subsydiarny, częściowo rekompensujący utracony zarobek osoby aktywnej zawodowo wychodzącej z rynku pracy oraz zwiększone wydatki na opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Zdaniem Sądu, nie można postrzegać świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego od emerytury jedynie przez pryzmat jego wysokości. Skarżąca pomija to, że – co do zasady - emerytura prawidłowo ustalona na wniosek danej osoby jest świadczeniem nieutracalnym. Jest to zatem świadczenie, które jest świadczeniem najbardziej pewnym. Sytuacja emeryta jako świadczeniobiorcy jest najbardziej stabilna spośród wszystkich osób pobierających świadczenia z szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Nie można wykluczyć tego, że przejście na świadczenie pielęgnacyjne mogłoby być, w dłuższej perspektywie czasowej, mniej korzystne dla skarżącej. Korzystanie z tego rodzaju świadczenia uzależnione jest od zdarzeń przyszłych, które nie zależą od osoby sprawującej opiekę, a dotyczą podopiecznego, który z założenia jest osobą o poważnym uszczerbku na zdrowiu, a więc może żyć krócej, niż osoba sprawująca opiekę, co powodowałoby utratę prawa do tego świadczenia. Trzeba też wskazać, że emeryt – co do zasady – może podjąć pracę zarobkową, natomiast osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne - nie. Istotne jest też to, że status emeryta zabezpiecza także materialnie członka jego rodziny. W przypadku śmierci emeryta dzieci własne uprawnione są do renty rodzinnej (art. 68 ustawy emerytalnej). W przypadku śmierci osoby uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego dziecko tej osoby nie otrzymuje żadnego świadczenia.

Przedstawione wyżej rozważania dotyczą emerytury uzyskiwanej na zasadach ogólnych. W niniejszej sprawie są one o tyle istotne, że skarżąca – jak wynika z przedłożonych organowi pierwszej instancji orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, decyzji przyznającej emeryturę i decyzji o wznowieniu wypłaty emerytury – ma ustalone prawo do emerytury RWE, tj. wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki. Podstawę prawną ustalenia skarżącej tego rodzaju emerytury stanowił przepis § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149) wydany na podstawie art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).

Istotne jest to, że po wejściu w życie ustawy emerytalnej osoby mające ustalone prawo do wcześniejszej emerytury zachowały to prawo (art. 180 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 195 pkt 5 ustawy emerytalnej). Emerytura tego rodzaju nie jest jednak tak stabilnym świadczeniem, jak emerytura powszechna, ponieważ np. w razie śmierci osoby podlegającej opiece, czy też podjęcia przez osobę sprawującą opiekę pracy zarobkowej prawo do tej emerytury ustaje (art. 101 pkt 1 ustawy emerytalnej).

Jednakże kobiety urodzone do dnia 31 grudnia 1948 r., mające ustalone prawo do wcześniejszej emerytury, po osiągnięciu tzw. powszechnego wieku emerytalnego (60 lat), mają prawo złożenia wniosku o ustalenie tzw. emerytury powszechnej (nieutracalnej), co wynika z przepisu art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy emerytalnej. Przy czym korzystniejszy sposób obliczania wysokości emerytury dotyczy osób, które po nabyciu uprawnień do świadczenia, którego podstawę wymiaru wskazały za podstawę wymiaru emerytury, podlegały co najmniej przez 30 miesięcy ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 53 ust. 4 ustawy emerytalnej). Skarżąca ma – co do zasady – możliwość przejścia na tzw. emeryturę powszechną, która jest świadczeniem stabilnym i która umożliwia kobiecie mającej ukończone 60 lat (która przed nabyciem prawa do wcześniejszej emerytury rozwiązała stosunek pracy), podjęcie zatrudnienia bez potrzeby zawieszania prawa do emerytury lub zmniejszania świadczeń (art. 103 ust. 1 i 2 w zw. z art. 103a ustawy emerytalnej) inaczej, niż w przypadku pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z powyższego wynika, że nie do końca trafne jest twierdzenie K.S., że uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego jest w oczywisty sposób korzystne dla niej i dla jej syna. Poruszone zagadnienie ma charakter dużo bardziej złożony. Przy rozpatrywaniu tej kwestii nie można kierować się tylko i wyłącznie wysokością świadczenia, ale trzeba uwzględnić także wszelkie możliwości prawne wiążące się z uzyskaniem statusu emeryta.

W ocenie Sądu, poruszone w skardze problemy związane są z brakiem zapewnienia odpowiednich mechanizmów pozwalających na przejście na wniosek emeryta z systemu emerytalnego do systemu świadczeń opiekuńczych, wedle kryterium uzyskania świadczenia korzystniejszego dla wnioskodawcy. Zagadnienie to wykracza poza kwestię zgodności z Konstytucją RP samego tylko przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, który powiązany jest systemowo z przepisami art. 24 ust. 7 w zw. z art. 3 pkt 24 lit. d oraz art. 62 ust. 2 pkt 2 uśr. Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że sygnalizowany w skardze problem ma charakter systemowy i dotyczy przyjętego przez ustawodawcę określonego modelu zabezpieczenia społecznego obowiązującego w Polsce.

W niniejszej sprawie finansowe potrzeby socjalne K.S. jako emerytki i jednocześnie matki osoby niepełnosprawnej (art. 67 ust. 1 Konstytucji RP) są zabezpieczone – utrzymuje się ona z wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad niepełnosprawnym od urodzenia dzieckiem. To samo dotyczy finansowych potrzeb socjalnych syna skarżącej T.S. jako osoby w sposób trwały całkowicie niezdolnej do pracy (art. 67 ust. 1 Konstytucji RP), który utrzymuje się z renty rodzinnej i renty socjalnej (oświadczenie o stanie majątkowym – k. 8 akt sądowych).

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie pełnomocnikowi skarżącej kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 250 tej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).