Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2174/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 121, art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 1989 nr 32 poz 172
law: Ustawa z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Danuta Kania, Andrzej Góraj (spr.), Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2015 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dowódcy Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych RP z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie dodatku za długoletnią służbę wojskową – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Centrum Operacji Specjalnych – Dowództwa Komponentu Wojsk Specjalnych z [...] lipca 2014 r. w sprawie przyznania [...] A. B. z dniem [...] lipca 2014 r. dodatku za długoletnią służbę wojskową w wysokości 300 zł, powiększonego o 15% należnego uposażenia zasadniczego.

W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji prawidłowo ustalił staż wojskowy żołnierza, wynoszący ponad 15 lat. W ocenie organu odwoławczego, poprawnie też nie zaliczono do tego stażu okresu od listopada 1982 r. do maja

1991 r. Nie negując faktu, iż zwolnienie ze służby skarżącego w 1982 r. nastąpiło w związku z jego przekonaniami politycznymi, organ powołał art. 1 ustawy z 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne (Dz. U. z 1989 r. Nr 32, poz. 172), zgodnie z którym, pracownik opisany w tym przepisie, mógł w terminie do 30 czerwca 1990 r. zgłosić na piśmie gotowość ponownego podjęcia pracy w tym zakładzie pracy. Przywołał również art. 12 ze znaczkiem 1 ww. ustawy, w myśl którego ustawa ta znajduje odpowiednie zastosowanie do byłych żołnierzy zawodowych, którzy zgłoszą wniosek o przyjęcie do służby, o ile spełniają oni warunki przewidziane w odrębnych przepisach.

Zestawiając powyższe regulacje z faktem, iż skarżący nie złożył stosownego wniosku o przyjęcie do służby w terminie do 30 czerwca 1990 r., organ doszedł do konkluzji, iż brak jest przesłanek dla zaliczenia do stażu służby okresu od listopada 1982 r. do maja 1991 r.

Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wywiódł skarżący, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając organowi naruszenie:

- § 25 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych przez uznanie, że z uwagi na niezgłoszenie przez stronę wniosku o przyjęcie do służby w terminie do 30 czerwca 1990 r., nie można do stażu służby zaliczyć okresu, gdy strona była pozbawiona zatrudnienia za działalność polityczną,

- art. 11 ustawy z 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne (Dz. U. z 1989 r. Nr 32, poz. 172), poprzez błędną interpretację i nieuwzględnienie art. 11 ust. 6 tej ustawy.

Dodatkowo w uzasadnieniu skargi powołano uchwałę Sądu Najwyższego wydaną w dniu 9 kwietnia 1991 r. w sprawie o sygn. akt I PZP 7/91.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie naruszała ona prawa.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy możliwość zaliczenia do stażu służby, okresu pozostawania poza nią, z uwagi na pozbawienie zatrudnienia za działalność polityczną, uzależniona jest od zgłoszenia na piśmie gotowości do ponownego podjęcia służby w terminie określonym w art. 1 ustawy z 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne (Dz. U. z 1989 r. Nr 32, poz. 172).

Problematyką tą zajmowały się już sądy administracyjne. Na szczególną uwagę zasługują motywy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2014 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I OSK 1228/13. Została w nich zawarta konkluzja, iż: "Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. pracownik uspołecznionego zakładu pracy, z którym stosunek pracy został rozwiązany w jakikolwiek sposób w związku z przekonaniami politycznymi, religijnymi pracownika albo z jego przynależnością do związku zawodowego, prowadzeniem działalności związkowej lub samorządowej w okresie od sierpnia 1980 r., albo uczestniczeniem w działalności związkowej prowadzonej w sposób niezgodny z przepisami ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277, z 1988 r. Nr 11, poz. 84 i z 1989 r. Nr 20, poz. 105), może w terminie do dnia 30 czerwca 1990 r. zgłosić na piśmie gotowość ponownego podjęcia pracy w tym zakładzie pracy.

Z mocy art. 121 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. jej przepisy stosuje się odpowiednio także do byłych żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, Służby Więziennej i Pożarnictwa, którzy zgłoszą wniosek o przyjęcie do służby, o ile spełniają oni warunki przewidziane w odrębnych przepisach.

Zgodnie natomiast z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r., okresy pozostawania bez pracy po ustaniu stosunku pracy z osobą, o której mowa w art. 1, wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, w tym również z ubezpieczenia społecznego. Należy przy tym wyjaśnić, że okres pozostawania bez pracy nie jest ani okresem zatrudnienia, ani okresem uznawanym za okres zatrudnienia, lecz jedynie okresem podlegającym wliczeniu do tzw. stażu pracy. Nie przyjmuje się tu bowiem fikcji prawnej pozostawania przez wspomniany okres w stosunku pracy. Orzeczenie o przywróceniu do pracy nie unieważnia zwolnienia z pracy z mocą wsteczną. Restytuuje ono stosunek pracy wyłącznie na przyszłość, to jest doprowadza do powstania stosunku pracy, jak istniał przed bezprawnym zwolnieniem pracownika z pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010r. sygn. akt II PK 265/09, LEX nr 602244). Zatem wymieniony przepis ustawy z dnia 24 maja 1989 r. stanowi jedynie ogólną zasadę doliczania do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze i uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, okresów pozostawania bez pracy, czyli – najogólniej rzecz ujmując – okresu od chwili rozwiązania stosunku pracy na warunkach opisanych w hipotezie art. 1 do daty przywrócenia do pracy na zasadach określonych w omawianej ustawie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2009 r., akt sygn. II UK 391/08, Lex 1341673 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt III AUa 174/10 Lex 738015).

W uzasadnieniu wyroku z dnia 25 października 1999 r. sygn. akt II SA 1456/99 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wprowadzony ustawą z dnia 24 maja 1989 r. mechanizm "ponownego zatrudnienia" osób represjonowanych z prawnego punktu widzenia oznacza, że nie uznano wcześniejszych zwolnień z pracy (służby) za niebyłe. Nie przyjęto więc, że nie było w ogóle przerwy pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracy (stosunku służbowego), a ponownym jego nawiązaniem na podstawie tej ustawy. Okresy pozostawania bez pracy z omawianych przyczyn podlegają zaliczeniu do stażu pracy, gdyż ustawodawca dopuścił taką możliwość specjalnym przepisem prawnym, to jest art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r.

Warunkiem skorzystania z przedmiotowych uprawnień przez żołnierza zawodowego było złożenie stosownego wniosku na zasadach określonych w omawianej ustawie, to jest zgłoszenie na piśmie gotowości ponownego podjęcia służby w terminie do dnia 30 czerwca 1990 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska zaprezentowanego w skardze kasacyjnej, że uprawnienia, o jakich mowa w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r., przysługują niezależnie od tego czy, zgłoszenie gotowości do pracy nastąpiło w terminie wynikającym z art. 1 ustawy. Nie zasługuje też na aprobatę wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2013 r. II SA/Wa 1391/12, w którym stwierdzono, że nieuprawnione jest stanowisko, zgodnie z którym ustawodawca uzależnił możliwość domagania się zaliczenia okresu po zwolnieniu ze służby do okresu jej pełnienia od zachowania terminu określonego w art. 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanką do zastosowania art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. było zgłoszenie w terminie określonym w art. 1 ustawy gotowości do służby w tej samej jednostce wojskowej, z której nastąpiło zwolnienie z przyczyn wymienionych w ustawie. Szczególne uprawnienia przysługujące osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne uzależnione są co do zasady od podjęcia zatrudnienia w danym zakładzie pracy, chyba że osoby, które zgłosiły gotowość do pracy w zakreślonym terminie, później nie skorzystały z prawa do ponownego nawiązania stosunku pracy (stosunku służbowego). Należy mieć na uwadze, że analizowana ustawa miała rekompensować osobom represjonowanym niesłuszne pozbawienie ich zatrudnienia. Rekompensata ta miała następować poprzez ponowne zatrudnienie osoby, o której mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. Wyłącznie w razie złożenia pisemnej gotowości do podjęcia zatrudnienia były uruchamiane wszystkie procedury przewidziane w ustawie, w wyniku których osoba zainteresowana powinna zostać zatrudniona (art. 2 ust. 1). W przypadku odmowy zatrudnienia wniosek o ponowne zatrudnienie podlegał ocenie przez Społeczną Komisję Pojednawczą (art. 3), a w razie oddalenia roszczenia przez Komisję orzekał w sprawie właściwy wojewódzki sąd pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 10 ust. 2).

Nieskorzystanie z prawa do ponownego nawiązania stosunku pracy, o jakim mowa w art. 11 ust. 6 ustawy z dnia 24 maja 1989 r., przysługiwało wyłącznie osobom, które wyraziły gotowość podjęcia zatrudnienia w warunkach przewidzianych w art. 1 ustawy, pomimo to nie zostały zatrudnione, np. w związku z zawarciem ugody, o jakiej mowa w art. 6 ust. 6 ustawy. Przepis art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. uzależnia zastosowanie przedmiotowej regulacji od łącznego spełnienia przez osobę represjonowaną dwóch warunków: 1) rozwiązania umowy o pracę w związku z przekonaniami politycznymi, religijnymi, w związku z przynależnością do związku zawodowego, prowadzeniem działalności związkowej, samorządowej w okresie od sierpnia 1980 r., 2) zgłoszenia gotowości ponownego podjęcia pracy w terminie do dnia 30 czerwca 1990 r.

Termin wynikający z analizowanego przepisu jest terminem prawa materialnego, z upływem którego pracownik traci uprawnienia wynikające z ustawy. Art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. pozwalający na wliczenie do stażu pracy okresu pozostawania bez pracy, po ustaniu stosunku pracy z osobą, o której mowa w art. 1, nie może być wykładany w oderwaniu od treści art. 1 ustawy. Uprawnienie przewidziane w art. 11 ust. 2 ustawy jest pochodne w stosunku do podstawowego uprawnienia, jakim jest zapewnienie osobom represjonowanym prawa powrotu do pracy, przy spełnieniu warunków określonych w art. 1 ustawy. Przepis art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. należy interpretować przy zastosowaniu metod wykładni celowościowej. Zasadniczym celem ustawodawcy było przywrócenie do pracy osób represjonowanych. Termin na skorzystanie z tego prawa został przez ustawodawcę ściśle określony – do dnia 30 czerwca 1990 r. Także skorzystanie z innych uprawnień, będących pochodną prawa do ponownego zatrudnienia, wymaga więc zachowania warunków określonych w art. 1. Przepis art. 11 ust. 2 ustawy odsyła bowiem do osób, o których mowa w art. 1 i nie ma zastosowania w razie niespełnienia przez pracownika warunków w nim określonych. Jednym z nich jest właśnie zachowanie terminu do złożenie oświadczenia o gotowości na ponowne podjęcie pracy (służby). Innymi słowy w sytuacji, gdy osoba wymieniona w art. 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. nie wdrożyła procedury zmierzającej do ponownego nawiązania stosunku pracy, poczynając od złożenia na piśmie gotowości podjęcia zatrudnienia, nie przysługują jej inne uprawnienia określone w ustawie".

Tutejszy Sąd w pełni podziela wyżej przywołane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego i traktuje je jak własne. Stąd więc, zestawiając powyższą wykładnię przepisów ustawy z 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne (Dz. U. z 1989 r. Nr 32, poz. 172), ze stanem faktycznym niniejszej sprawy, jako uprawniona jawi się konkluzja, iż organy wydając skarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa. Skoro bowiem okolicznością niesporną było to, że skarżący zaniechał złożenia stosownego wniosku, o jakim mowa w art. 1 omawianej ustawy, w terminie do 30 czerwca 1990 r., to tym samym utracił on możliwość skutecznego domagania się zaliczenia do stażu służby okresu pozostawania poza nią, a spowodowanego zwolnieniem w związku z przekonaniami politycznymi.

Na marginesie należało zaś dodać, iż powołana w skardze uchwała Sądu Najwyższego dotyczy problematyki nieco innej niż ta, jaka stanowi istotę niniejszej sprawy. Stad więc konkluzje z niej wynikające nie mogły znaleźć bezpośredniego zastosowania przy rozpoznawaniu przedmiotowej skargi.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).