Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 500/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17c
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi K.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 27 marca 2023 r., nr SKO Gd/5673/22 w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia rodzicielskiego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 23 lutego 2022 r. K. R. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") wystąpiła do Prezydenta Miasta Gdańska (dalej: "Prezydent", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego z tytułu urodzenia w dniu

13 grudnia 2021 r. syna J. R.

W odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji do uzupełnienia wniosku Strona podała, że nie nabyła prawa do zasiłku macierzyńskiego, na dowód czego załączyła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") z 1 marca 2022 r. o odmowie prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od 13 grudnia 2021 r. do 11 grudnia 2022 r.

Decyzją z 11 marca 2022 r. Prezydent, na podstawie art. 17c ustawy z dnia

28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", przyznał Wnioskodawczyni świadczenie rodzicielskie z tytułu urodzenia syna J. R. w kwocie 1.000 zł miesięcznie, na okres od 13 grudnia 2021 r. do 12 grudnia

2022 r.

Wnioskiem z 19 czerwca 2022 r. Strona wystąpiła do Prezydenta o zaprzestanie (od czerwca 2022 r.) wypłaty świadczenia rodzicielskiego przyznanego jej na podstawie decyzji z 11 marca 2022 r. Wnioskodawczyni wskazała, że świadczenie rodzicielskie uzyskała

w związku z brakiem przyznania zasiłku przez ZUS, jednak od decyzji z 1 marca 2022 r. złożyła odwołanie, które zostało uwzględnione i decyzją z czerwca 2022 r. przyznano jej prawo do zasiłku macierzyńskiego.

W odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji do złożenia wyjaśnień Strona w piśmie z 26 czerwca 2022 r. podała, że w czerwcu 2022 r. otrzymała decyzję ZUS przyznającą jej zasiłek macierzyński na okres 12 miesięcy, począwszy od 13 grudnia

2021 r. Wyjaśniono, że decyzja zapadła na skutek odwołania od pierwotnej decyzji o braku prawa do zasiłku. Strona wskazała również, że zasiłek za okres od 13 grudnia 2021 r. do 31 maja 2022 r. został wypłacony 8 czerwca 2022 r., zaś obecnie ZUS wypłacił zasiłek za czerwiec 2022 r.

Wobec ustalenia, że Stronie przyznano prawo do zasiłku macierzyńskiego na okres od 13 grudnia 2021 r. do 11 grudnia 2022 r. Prezydent uznał, że Wnioskodawczyni przestała spełniać ustawowe przesłanki do świadczenia rodzicielskiego od 13 grudnia

2021 r. i decyzją z 8 lipca 2022 r., wydaną na podstawie art. 32 u.ś.r., uchylił swoją decyzję

z 11 marca 2022 r. przyznającą Stronie prawo do świadczenia rodzicielskiego na syna J.R. w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 12 grudnia 2022 r.

W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Prezydent decyzją

z 28 lipca 2022 r. (sprostowaną postanowieniem z 29 lipca 2022 r.), na podstawie art. 132 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

(Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", uchylił swoją decyzję z 8 lipca 2022 r.

i umorzył postępowanie w sprawie uchylenia decyzji z 11 marca 2022 r. przyznającej Stronie prawo do świadczenia rodzicielskiego na syna J. R.

Postanowieniem z 22 sierpnia 2022 r. Prezydent, na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna J. R. i po jego przeprowadzeniu decyzją

z 10 października 2022 r., wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1

pkt 8 k.p.a., uchylił swoją decyzję z 11 marca 2022 r. i odmówił przyznania Stronie prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna J. R. na okres od 13 grudnia 2021 r. do 12 grudnia 2022 r.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że 23 lutego 2022 r. Strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna J. R. W dniu

10 marca 2022 r. dokumentacja została uzupełniona o decyzję ZUS z 1 marca 2022 r. odmawiającą Wnioskodawczyni prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od 13 grudnia 2021 r. do 11 grudnia 2022 r. Z uwagi na to, że Strona nie poinformowała, iż złożyła odwołanie od tej decyzji, Prezydent decyzją z 11 marca 2022 r. przyznał Wnioskodawczyni prawo do świadczenia rodzicielskiego na syna J. R. na okres od 13 grudnia 2021 r. do 12 grudnia 2022 r.

Organ pierwszej instancji wskazał, że 19 czerwca 2022 r. Strona zwróciła się

z prośbą o zaprzestanie wypłaty świadczenia rodzicielskiego od 1 czerwca 2022 r., gdyż złożyła odwołanie od decyzji ZUS z 1 marca 2022 r. odmawiającej jej zasiłku macierzyńskiego. Odwołanie zostało uwzględnione przez ZUS, który uchylił powyższą decyzję i przyznał prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres od 13 grudnia 2021 r. do

11 grudnia 2022 r. w wysokości 80% podstawy wymiaru.

Prezydent podniósł, że z uwagi na to, iż jego decyzja z 11 marca 2022 r. została wydana w oparciu o decyzję ZUS, która została następnie uchylona, wznowił postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia prawa do świadczenia rodzicielskiego na J. R. na okres od 13 grudnia 2021 r. do 11 grudnia 2022 r. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji ustalił, że Wnioskodawczyni na mocy decyzji ZUS z czerwca 2022 r. nabyła prawo do świadczenia macierzyńskiego na syna J. R. za okres od 13 grudnia 2021 r. do 11 grudnia 2022 r. Prezydent wskazał,

że zgodnie z art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r. świadczenie rodzicielskie przysługuje osobom nie mającym prawa do zasiłku macierzyńskiego. Oznacza to, że brak jest przesłanek do przyznania Stronie świadczenia rodzicielskiego na syna J. R. w okresie od

13 grudnia 2021 r. do 11 grudnia 2022 r.

W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 27 marca

2023 r. utrzymało ją w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 17c u.ś.r. wskazując, że w sprawie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Kolegium wskazało, że decyzją z 11 marca 2022 r. Strona nabyła prawo do świadczenia rodzicielskiego na okres od 13 grudnia 2021 r. do 12 grudnia 2022 r.

w oparciu o ustalenie, że ZUS decyzją z 1 marca 2022 r. odmówił Wnioskodawczyni prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od 13 grudnia 2021 r. do 11 grudnia 2022 r. Jednakże wskutek złożonego odwołania ZUS uchylił własną decyzję odmawiającą przyznania prawa do zasiłku macierzyńskiego i przyznał Stronie prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres od 13 grudnia 2021 r. do 11 grudnia 2022 r. Zdaniem organu odwoławczego skoro decyzja, w oparciu o którą zostało przyznane prawo do świadczenia rodzicielskiego, została uchylona, to sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu w postępowaniu wznowieniowym

w oparciu o aktualny stan faktyczny.

Kolegium podało, że zgodnie z art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r. świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli co najmniej jeden z rodziców dziecka otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego.

Zdaniem organu odwoławczego skoro ZUS decyzją z czerwca 2022 r. uchylił własną decyzję z 1 marca 2022 r. i przyznał Stronie prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres od

13 grudnia 2021 r. do 11 grudnia 2022 r. w wysokości 80% podstawy wymiaru, brak jest podstaw do przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego na ten sam okres.

Kolegium podkreśliło, że nie jest możliwa kumulacja wielu rodzajów świadczeń finansowanych z budżetu państwa, które są związane z brakiem aktywności zawodowej spowodowanej opieką nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny. W ocenie organu odwoławczego brzmienie art. 17c ust. 9 u.ś.r. bezwzględnie stanowi przesłankę negatywną, uniemożliwiającą jednoczesne pobieranie świadczenia rodzicielskiego i zasiłku macierzyńskiego. Stronie został bowiem przyznany i wypłacony zasiłek macierzyński za okres od dnia urodzenia syna, tj. od 13 grudnia 2021 r., do 11 grudnia 2022 r. Bez znaczenia ma przy tym fakt, że Wnioskodawczyni wypłacono zasiłek macierzyński dopiero 8 czerwca 2022 r. (za okres od 13 grudnia 2021 r. do 31 maja 2022 r.), bowiem wypłacono go za okres tożsamy z okresem, za który Strona żąda przyznania świadczenia rodzicielskiego, tj. od 13 grudnia 2021 r. do 11 grudnia 2022 r. Zatem Strona, w dacie orzekania o odmowie przyznania świadczenia rodzicielskiego, otrzymała już za ten sam okres zasiłek macierzyński.

Końcowo Kolegium wskazało, że celem regulacji art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r. jest objęcie nią stanów faktycznych, w których mogłoby dochodzić do niedopuszczalnej -

w ocenie prawodawcy - kumulacji pobierania świadczenia rodzicielskiego i podobnego do niego świadczenia macierzyńskiego z tytułu m.in. urodzenia tego samego dziecka za ten sam okres. Zasiłek macierzyński służy, podobnie jak świadczenie rodzicielskie, zapewnieniu środków utrzymania w okresie niezdolności do pracy wywołanej ciążą oraz macierzyństwem. W przypadku zbiegu uprawnień do dwóch świadczeń o podobnej funkcji przysługuje tylko jedno - zasiłek macierzyński.

W skardze na decyzję Kolegium K.R. zarzuciła jej naruszenie:

1. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak należytego przeprowadzenia postępowania administracyjnego, brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału skutkujące wadliwym ustaleniem faktycznym oraz wadliwą oceną, że istnieją podstawy do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia oraz że istnieją przesłanki negatywne przyznania świadczenia rodzicielskiego określone w art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r.

i Skarżąca nie spełnia przesłanek do uzyskania świadczenia rodzicielskiego na syna J. w okresie od 13 grudnia 2021 r. do 11 grudnia 2022 r. i należy odmówić jej świadczenia;

2. przepisów prawa materialnego poprzez brak należytej i zgodnej z ustawą wykładni

art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r. w zakresie, w jakim organ skonstatował, że Skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek do świadczenia rodzicielskiego od 13 grudnia 2021 r.;

3. przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się do zarzutów nr 3 i 4 odwołania.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że Kolegium dokonując wykładni art. 17

ust. 1 pkt 9 u.ś.r. powołuje się na kwestie fiskalne, tj. niedopuszczalność wypłaty ze środków budżetu dwóch świadczeń o tym samym celu oraz stwierdza, że fakt, iż zasiłek nie był wypłacany w momencie uzyskania i wypłaty świadczenia nie ma znaczenia. Zarzucono, że organ odwoławczy nie dokonuje także wykładni językowej przepisów, lecz powołuje się na względy celowościowe.

Skarżąca zwróciła uwagę, że w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.ś.r. posłużono się zwrotem "otrzymuje zasiłek", a zgodnie z językiem polskim "otrzymuje" to czas teraźniejszy. Zdaniem Strony organ nie może pomijać wykładni językowej przepisu i od razu bez wyjaśnienia przechodzić do wykładni celowościowej, która nadto nie ma uzasadnienia

w treści ustawy. Zgodnie zaś z ustawą dana osoba nie może otrzymywać świadczenia rodzicielskiego, jeśli otrzymuje zasiłek wychowawczy. Chodzi tu zatem o zbieżność otrzymywania w czasie dwóch świadczeń.

Skarżąca zwróciła uwagę, że na moment złożenia wniosku o wypłatę świadczenia rodzicielskiego, jak i przez okres od dnia jego wypłaty aż do czerwca 2022 r., nie otrzymywała zasiłku macierzyńskiego - miała zatem prawo i tytuł do uzyskania świadczenia rodzicielskiego. Zdaniem Strony w tym okresie spełniała ona przesłanki do tego świadczenia. Dopiero od czerwca 2022 r., gdy ZUS uchylił swą decyzję i rozpoczął wypłatę zasiłku, można rozważać, czy przestała ona spełniać ustawowe przesłanki do świadczenia rodzicielskiego.

W ocenie strony skarżącej organ wadliwie za moment istotny dla oceny przyjmuje datę orzekania o odmowie przyznania świadczenia. Przyjęcie takiego momentu oceny nie ma podstaw w u.ś.r., gdyż obowiązuje jej art. 24, a nadto prowadziłoby to do kuriozalnych sytuacji, tj. dokonywania oceny post factum, a nie na moment składania wniosku

o świadczenie. Takie rozumowanie prowadzi do absurdów, że należy porzucić prawo do odwołania się od decyzji ZUS, gdyż w sprawach dotyczących świadczeń rodzinnych będziemy oceniać istnienie przesłanek do świadczeń długo po momencie złożenia wniosku o świadczenie (być może po miesiącach, a może latach, gdy rozstrzygnie się kwestia świadczeń z ZUS). Na potwierdzenie słuszności zaprezentowanego stanowiska Skarżąca przywołała orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych.

Odnosząc się do argumentacji Kolegium dotyczącej ochrony finansów Państwa Skarżąca wskazała, że konstatacja organu, iż nie może dochodzić do wypłaty podwójnych środków z budżetu państwa jest co najmniej nieporozumieniem. Organ formułując takie tezy pomija bowiem, że: 1) ZUS to osoba prawna, a fundusz ubezpieczeń społecznych jest wyodrębnionym funduszem celowym, który nie jest tym samym co budżet państwa, nie dochodzi zatem do podwójnej wypłaty środków z budżetu, a w każdym razie nie jest to wykazane przez organ; 2) zasiłek macierzyński to pochodna składek i ma zastępować wynagrodzenie, nie jest tylko stricte świadczeniem wyłącznie na utrzymanie dziecka;

3) świadczenie rodzinne to świadczenie na utrzymanie dziecka finansowane z budżetu,

a więc z zupełnie innego instrumentu finansowania.

Podniesiono, że organ argumentując o niedopuszczalności podwójnej wypłaty

z budżetu pomija to, iż ZUS to osoba prawna zarządzająca specjalnym funduszem celowym, na który wpłacane są składki. Skarżąca wskazała, że płaciła składki na ZUS

(z działalności oraz wcześniej ze stosunku pracy). Powtórzono, że budżet państwa i ZUS to dwie prawnie odrębne instytucje. Organ zatem nie tylko myli pojęcia prawne, lecz kieruje się ochroną interesów fiskalnych, co nie ma podstaw w u.ś.r. ani nie ma podstaw biorąc pod wzgląd odrębność instytucji budżetu oraz funduszu ubezpieczeń społecznych.

Zdaniem Skarżącej o prawidłowości jej stanowiska świadczy wydanie pierwszej decyzji przez Prezydenta (decyzji z 8 lipca 2022 r.), którą uchylono decyzję przyznającą świadczenie jedynie za okres od czerwca 2022 r. do grudnia 2022 r. Wskazano, że decyzja ta została zaskarżona wyłącznie co do uzasadnienia, gdyż uzasadnienie zawierało jedno stwierdzenie naruszające interes Strony. Następnie jednak organ pierwszej instancji,

z naruszeniem art. 132 k.p.a., bezprawnie decyzję tę uchylił w całości. W ocenie Skarżącej uchylenie tej decyzji nie ma podstawa prawnych i stanowi naruszenie prawa określone jako rażące zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz dokonane bez podstawy prawnej. Dlatego też Strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z 28 lipca 2022 r.

Końcowo podkreślono, że Skarżąca nie wprowadziła organu w błąd, nie podała fałszywych danych i informacji, a to te okoliczności zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. stanowią podstawę do zwrotu. Co więcej, Strona niezwłocznie po pozytywnej decyzji ZUS wniosła o wstrzymanie świadczenia i poinformowała organ o zasiłku.

Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został

w skardze podniesiony.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 27 marca 2023 r. utrzymująca

w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z 10 października 2022 r., którą organ pierwszej instancji uchylił swoją decyzję z 11 marca 2022 r. i odmówił przyznania K. R. prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna J. R. na okres od

13 grudnia 2021 r. do 12 grudnia 2022 r.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429), która

w Rozdziale 3a reguluje kwestie związane z jednym ze świadczeń rodzinnych, jakim jest świadczenie rodzicielskie.

Z poszczególnych regulacji zawartych w art. 17c u.ś.r. wynika, że świadczenie to przysługuje m.in. matce dziecka (ust. 1 pkt 1). W przypadku urodzenia jednego dziecka przysługuje ono przez okres 52 tygodni (ust. 3 pkt 1) w wysokości - co do zasady - 1.000 zł miesięcznie (ust. 5). Matce dziecka świadczenie rodzicielskie przysługuje od dnia porodu (ust. 4 pkt 1). Świadczenie rodzicielskie nie przysługuje jednak, jeżeli co najmniej jeden

z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego (ust. 9 pkt 1).

Z przywołanych wyżej unormowań wynikają przesłanki pozytywne i negatywne przyznania świadczenia rodzicielskiego.

Dla potrzeb rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy najistotniejsze znaczenie ma ocena zaistnienia, względnie braku wystąpienia, przesłanki negatywnej, o której stanowi art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r. Przeszkodą w uzyskaniu świadczenia rodzicielskiego jest bowiem zbieg obu świadczeń (świadczenia rodzicielskiego i zasiłku wychowawczego) w dacie orzekania o świadczeniu rodzicielskim.

Z przedłożonej do akt sprawy przez Skarżącą decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z czerwca 2022 r. wynika, że za okres od 13 grudnia 2021 r. do 12 grudnia 2022 r. Stronie został przyznany i wypłacony zasiłek macierzyński z tytułu urodzenia syna J. ZUS uchylił bowiem swoją wcześniejszą decyzję z 1 marca 2022 r.

odmawiającą Skarżącej prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od 13 grudnia 2021 r. do 11 grudnia 2022 r. i przyznał Stronie prawo do tego zasiłku za wskazany okres. Co ważne, decyzja ta wywołała skutki z mocą wsteczną (ex tunc). ZUS przyznał Skarżącej uprawnienie do zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego, tj. od 13 grudnia 2021 r. do 11 grudnia 2022 r., zgodnie z okresowym charakterem tego świadczenia wynikającym z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca

1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby

i macierzyństwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 1732 ze zm.).

W tej sytuacji przyznanie Stronie świadczenia rodzicielskiego byłoby nieuzasadnione ze względu na negatywną przesłankę określoną w art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r., gdyż Skarżąca, w dacie orzekania o uchyleniu decyzji Prezydenta z 11 marca

2022 r. o przyznaniu jej świadczenia rodzicielskiego, tj. w dniu 10 października 2022 r., miała już przyznany, za ten sam okres (od 13 grudnia 2021 r. do 12 grudnia 2022 r.), zasiłek macierzyński.

Odnosząc się w tym miejscu do argumentacji skargi, że w art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r. posłużono się zwrotem "otrzymuje zasiłek macierzyński", a zatem czasem teraźniejszym, należy zwrócić uwagę na uzasadnienie projektu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r.,

poz. 1217 ze zm.), w którym wyraźnie wskazano, że projektowana ustawa przewiduje wprowadzenie nowego świadczenia rodzinnego dla rodzin wychowujących dzieci - świadczenia rodzicielskiego. Świadczenie to będzie przysługiwać osobom, które urodziły dziecko, a które nie są uprawnione (podkreślenie Sądu) do zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego. Wskazano również, że ze świadczenia rodzicielskiego nie będą mogły skorzystać osoby uprawnione (podkreślenie Sądu) do zasiłku macierzyńskiego, a także osoby, które mają prawo skorzystania z tego typu świadczeń

z tytułu urodzenia dziecka w innych systemach niż powszechny system ubezpieczeniowy (m.in. funkcjonariusze tzw. służb mundurowych).

Należy również wyjaśnić, jakie są cele przytoczonych powyżej regulacji.

Wskazane w art. 17c u.ś.r. świadczenie rodzicielskie jest skierowane do osób, które ponoszą zwiększone wydatki związane z urodzeniem, objęciem opieką lub przysposobieniem dziecka, a jednocześnie nie mają wsparcia finansowego w postaci zasiłku macierzyńskiego, czy podobnych świadczeń związanych z urodzeniem, objęciem opieką lub przysposobieniem dziecka.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że celem regulacji art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r. jest objęcie nią stanów faktycznych, w których mogłoby dochodzić do niedopuszczalnej - w ocenie prawodawcy - kumulacji pobierania świadczenia rodzicielskiego i podobnego do niego zasiłku macierzyńskiego z tytułu m.in. urodzenia tego samego dziecka za ten sam okres. Zasiłek macierzyński służy, podobnie jak świadczenie rodzicielskie, zapewnieniu środków utrzymania w okresie niezdolności do pracy wywołanej ciążą oraz macierzyństwem. W przypadku zbiegu uprawnień do dwóch świadczeń

o podobnej funkcji przysługuje tylko jedno - zasiłek macierzyński (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 20 września 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 145/22, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tej sytuacji przyjęcie argumentacji skargi prowadziłoby do wniosków nieakceptowalnych z punktu widzenia celów i funkcji przytoczonej regulacji prawnej, która wyklucza korzystanie z dwóch świadczeń o podobnych charakterze. Prowadziłoby to do przyznania Skarżącej świadczenia rodzicielskiego i zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia tego samego dziecka (syna J. R.) za ten sam okres (od 13 grudnia 2021 r. do 12 grudnia 2022 r.), co najmniej do dnia faktycznego wypłacenia Skarżącej zasiłku macierzyńskiego (tj. do 8 czerwca 2022 r.).

Nie ma znaczenia prawnego w sprawie to, że przesłanka negatywna skutkująca odmową przyznania świadczenia rodzicielskiego zaktualizowała się dopiero po uwzględnieniu przez ZUS odwołania Skarżącej od decyzji z 1 marca 2022 r. odmawiającej jej przyznania prawa do zasiłku macierzyńskiego. Ocena spełnienia przesłanek pozytywnych i negatywnych powinna być bowiem dokonywana w granicach sprawy administracyjnej, czyli adekwatnie do okresu, za który wnioskodawca występuje

o przyznanie świadczenia. Skoro jest to świadczenie przyznawane na wniosek i na wskazany w ustawie okres, to granice sprawy administracyjnej wyznacza nie tylko treść wniosku, w tym data jego złożenia, ale także spełnienie przesłanek jego przyznania w tym okresie.

Zgodnie z art. 24 ust. 9 u.ś.r. prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób,

o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od miesiąca objęcia dziecka opieką, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób,

o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od dnia objęcia dziecka opieką. W przypadku złożenia wniosku po terminie, nie później jednak niż w okresach, o których mowa

w art. 17c ust. 3, prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek.

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego w dniu 23 lutego 2022 r., czyli w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia syna (co miało miejsce 13 grudnia 2021 r.). Prawo do tego świadczenia Skarżąca otrzymała od miesiąca jego urodzenia.

W ocenie Sądu gdy jedna z przesłanek negatywnych przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego wystąpiła po złożenia wniosku w sprawie tego świadczenia, to organ administracji publicznej (zgodnie ze sformułowaną w art. 6 k.p.a. zasadą praworządności) jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność w momencie wydawania decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzja administracyjna zawiera datę wydania. Oznaczenie daty wydania decyzji administracyjnej jest doniosłe prawnie z tego względu,

że dla oceny jej legalności przez sąd administracyjny miarodajny jest stan prawny

i faktyczny istniejący w dniu wydania decyzji (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 582/20).

Dotyczy to również zaskarżonej decyzji, w której organy miały obowiązek uwzględnić zaistniałe po wszczęciu postępowania administracyjnego i w całym jego późniejszym toku zmiany w sferze faktów decydujących o ziszczeniu się przesłanek pozytywnych i negatywnych przyznania świadczenia rodzicielskiego, o których mowa

w art. 17c u.ś.r. Istotne jest zatem, czy na dzień wydania decyzji Skarżąca spełnia przesłanki przyznania świadczenia za żądany przez nią okres.

Zaskarżona decyzja Kolegium, co wynika wprost z jej treści, została wydana

27 marca 2023 r. Z kolei utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji została wydana 10 października 2022 r. W kontrolowanej przez Sąd sprawie jest zatem bezsporne, że w dacie orzekania o odmowie przyznania Skarżącej świadczenia rodzicielskiego na okres od 13 grudnia 2021 r. do 12 grudnia 2022 r. Strona otrzymała już należny zasiłek macierzyński z tytułu urodzenia syna J. R. Otrzymanie zasiłku macierzyńskiego za okres wstecz od 13 grudnia 2021 r. do 12 grudnia 2022 r. pozbawiło Skarżącą prawa do skutecznego ubiegania się o świadczenie rodzicielskie za okres tożsamy. W sprawie wystąpiła zatem przesłanka negatywna, o której stanowi art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r., w dacie orzekania o odmowie przyznaniu świadczenia rodzicielskiego (po wznowieniu postępowania w tym zakresie).

Bez znaczenia w sprawie jest również fakt, że zaległy zasiłek macierzyński wypłacono Skarżącej 8 czerwca 2022 r. (zgodnie z jej oświadczeniem zawartym w piśmie

z 26 czerwca 2022 r.), bowiem wypłacono go za okres wstecz od 13 grudnia 2021 r., tożsamy z okresem, za który żądała ona przyznania świadczenia rodzicielskiego. Tym samym zasadne było wydanie decyzji odmownej, bo w dacie orzekania przez organy administracji publicznej obu instancji obiektywnie wystąpiła negatywna przesłanka przyznania świadczenia rodzicielskiego za żądany przez Stronę okres.

W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a zaskarżone rozstrzygnięcie zostało należycie uzasadnione. Brak jest tym samym podstaw, aby przyznać słuszność podniesionym

w skardze zarzutom naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Zarzucany w skardze brak odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania nie dyskredytuje automatycznie podjętego rozstrzygnięcia, jeżeli motywy podjętej decyzji są w uzasadnieniu wystarczająco wyeksponowane, a rezultat postępowania jest zgodny z prawem.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.[pic]