Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 222/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 42 par.1-3, art.43, art.44, art.46, art. 7 art.77, art.80
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 16 września 2022 r., nr 2801-IEE.711.90.2022 w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia skarg na czynności egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz skarżącego R. Z. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 16 września 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako DIAS, organ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w E. (dalej jako NUS) z 20 czerwca 2022 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Jak wynika z akt sprawy i treści podjętych przez organy postanowień, organ egzekucyjny prowadził skierowane do majątku R. Z. (dalej zobowiązany, strona, podatnik, skarżący) postępowanie egzekucyjne, na podstawie trzech tytułów wykonawczych: z 2.05.2022 r. i z 9.05.2022 r. (dwa tytuły). Tytuły wykonawcze obejmowały należności podatkowe wynikające z zeznań PIT-36L za 2018 r. i 2019 r., oraz z deklaracji VAT-7 za marzec 2022 r. Wystawiono je po doręczeniu stronie upomnień, odpowiednio 22 i 29 kwietnia 2022 r. (karty nr 1, 15 i 16 akt NUS). Organ egzekucyjny zajął wierzytelności zobowiązanego na rachunkach w bankach: P. SA. B.P, S. S.A., P.1. S.A. (k. 4 i 17). Odpisy tytułów wykonawczych z 2.05.2022 r. i z 9.05.2022 r. oraz zawiadomienia o zajęciach z 2 maja 2022 r. i z 10 maja 2022 r., wysłano do dłużnika za pośrednictwem operatora pocztowego, na adres zobowiązanego wykazany w tytułach wykonawczych: E., ul. [...]. Odebrała je 5 i 12 maja 2022 r. M. K., opisana przez pracownika operatora pocztowego jako osoba, która podjęła się oddania przesyłek adresatowi, co wynika z potwierdzeń odbioru dopiętych do zajęć wierzytelności (k. 4 i 17 akt NUS). Należności objęte tytułami wykonawczymi zostały 18.05.2022 r. w całości wyegzekwowane, a ww. zajęcia uchylone zawiadomieniami NUS z 19.05.2022 r. Następnie zobowiązany złożył trzy pisma z 24 maja 2022 r., nadane w tym samym dniu w placówce operatora pocztowego. Pismem z 24 maja 2022 r., zobowiązany skierował do NUS, na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., skargę na czynności organu egzekucyjnego w zakresie zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych należności w podatku dochodowym za 2018 r. i 2019 r. (k. 26 akt NUS). Kolejnymi dwoma pismami z 24 maja 2022 r. skarżący złożył skargi na działanie NUS, kierowane do Ministra Finansów i do DIAS. Zostały one przekazane do rozpoznania NUS w zakresie odnoszącym się do skargi na zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych. Pismem z 9 czerwca 2022 r. strona uzupełniła skargę na czynności egzekucyjne. Zarzuciła doręczenie zawiadomień organu egzekucyjnego pracownikowi dłużnika zamiast zobowiązanemu. Pracownik przekazywał korespondencję ze znacznym opóźnieniem albo wcale, co uniemożliwiało stronie podjęcie stosownych działań (k. 27 akt NUS). Z akt sprawy wynika, że zobowiązany prowadził w czasie wszczęcia egzekucji działalność gospodarczą ze zgłoszonym miejscem siedziby: E., ul. [...] – od 1.12.2015 r. Wskazany adres był również adresem zgłoszonym przez stronę jako adres rejestracyjny (zamieszkania) od 23.07.2011 r. do 29.06.2022 r. Podatnik, licząc od 30 czerwca 2022 r., zmienił adres rejestracyjny na położony poza właściwością NUS, dodał też adres do doręczeń: E., ul. [...], co wynika z wydruku raportu z 22 listopada 2022 r. w aktach odwoławczych DIAS – dowód: wydruki z Systemu Rejestracji Centralnej Podatników SeRCe z 13.07.2022 r. i z 22.11.2022 r. (k. 25 akt NUS oraz w aktach postępowania odwoławczego). NUS postanowieniem z 20 czerwca 2022 r. stwierdził uchybienie terminu do złożenia skarg na powyższe czynności egzekucyjne zajęć wierzytelności z rachunków bankowych. Powołał w sentencji art. 17 § 1 i § 1c oraz art. 54 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej w skrócie u.p.e.a.). Wskazał w uzasadnieniu, że 5 i 12 maja 2022 r. doręczono dłużnikowi zawiadomienia o ww. zajęciach z 2 i 10 maja 2022 r. Organ stwierdził, że zobowiązany wniósł skargi na czynności egzekucyjne po upływie siedmiodniowego terminu na ich wniesienie. Skargi zostały nadane w placówce pocztowej 24 maja 2022 r., natomiast terminy na ich złożenie upłynęły odpowiednio 12 oraz 19 maja 2022 r. Po rozpatrzeniu zażalenia, DIAS zaskarżonym postanowieniem utrzymując w mocy postanowienie NUS z 20 czerwca 2022 r. stwierdził, że siedmiodniowy termin na złożenie skargi liczony jest od dnia doręczenia odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, czyli w niniejszej sprawie od daty doręczenia zawiadomień o zajęciu, a nie jak twierdzi strona, od daty wyegzekwowania całości należności. Zatem organ egzekucyjny nie naruszył wskazanych przepisów k.p.a., gdyż termin na wniesienie skargi liczył zgodnie z art. 54 § 3 u.p.e.a. Nie miał też podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia skarg złożonych z uchybieniem terminu, ponieważ z upływem wskazanego terminu wygasło uprawnienie strony do złożenia skarg na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Przy czym z akt sprawy nie wynika, aby dłużnik złożył wniosek o przywrócenie terminu. DIAS uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 42 § 1, art. 43, art. 44 i art. 46 k.p.a. w zakresie doręczeń korespondencji. Powołał się na wydruk z rejestru SeRCe z 13.07.2022 r. i podał, że adres doręczenia zajęć: E., ul. [...], jest adresem rejestracyjnym podatnika – adresem zamieszkania – ważnym od 23.07.2011 r., oraz adresem siedziby działalności gospodarczej i jednocześnie adresem przechowywania dokumentacji rachunkowej – ważnym od 1.12.2015 r. Natomiast zgłoszony przez skarżącego adres prowadzenia działalności gospodarczej: E., ul. [...], jest ważny od 27.02.2018 r. Wskazany adres rejestracyjny skarżący podawał również w pismach kierowanych do organów. Organ podkreślił, że o skuteczności doręczenia ww. korespondencji decyduje zarówno zwrotne potwierdzenie odbioru, jak i adnotacje poczynione przez doręczyciela. Pracownik urzędu pocztowego na jednym z potwierdzeń odbioru odnotował, że odbiorca korespondencji jest współlokatorem zobowiązanego. Organ odwoławczy uznał za wiążącą dla organu egzekucyjnego i organu odwoławczego informację pracownika operatora pocztowego, zawartą na zwrotnych potwierdzeniach odbioru, co do rzeczywistych dat tam wskazanych, dotyczących odbioru przesyłek, jak też wskazania osoby, której przesyłki przekazano. Przesyłki polecone były wysłane na właściwy adres zamieszkania zobowiązanego w E., ul.[...]. Tym samym, w toku postępowania organ egzekucyjny prawidłowo, zgodnie z przepisem art. 22 § 2 u.p.e.a., wysyłał korespondencję na adres zamieszkania zobowiązanego. DIAS podkreślił, że kwestionując skuteczność doręczenia spornych przesyłek pocztowych, skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających przeprowadzenie procedury reklamacyjnej u operatora pocztowego. Za niezasadne DIAS uznał także zarzuty naruszenia art. 10 k.p.a. oraz art. 54 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 12 k.p.a., jak też art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 – wobec odwołania stanu epidemii. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie zobowiązany, reprezentowany przez adwokata, wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak również "niewłaściwie wykonanych czynności w ramach postępowania egzekucyjnego, nakazanie zwrotu podatnikowi nienależnie pobranych świadczeń w toku egzekucji, umorzenie postępowania egzekucyjnego, skierowanie do podatnika upomnienia w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a. celem umożliwienia podatnikowi dobrowolnej spłaty należności podatkowych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego", 2. rozpoznanie sprawy po przeprowadzeniu rozprawy, 3. zasądzenie na rzecz podatnika kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, 4. przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci umowy o pracę zawartej 7 lipca 2020 r. między podatnikiem, a M. K., oraz wydruku z CEIDG na okoliczność tego, że uznanie za współlokatora podatnika jego pracownika w miejscu wykonywania działalności gospodarczej nie mogło skutkować zastępczym doręczeniem korespondencji kierowanej do podatnika. Pełnomocnik podatnika zarzucił naruszenie art. 42 § 1, art. 43, art. 44, art. 46 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., jak też art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a., a ponadto art. 54 § 1 ust. 1 u.p.e.a. w zw. z art. 7, 8 i 12 k.p.a. podnosząc niewłaściwe doręczenie zajęć egzekucyjnych, jak też błędne wyliczenie terminu do złożenia skargi na czynności organu, który winien być liczony od 18 maja 2022 r. wobec wyegzekwowania należności i zakończenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie pełnomocnika termin do złożenia skargi na czynności organu nie został otwarty. W treści skargi podkreślono, że organy obu instancji pominęły publicznie dostępny w rejestrze CEIDG wpis podatnika o jego stałym miejscu wykonywania działalności gospodarczej pod adresem: E., ul. [....]. Powołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2020 r. sygn. akt II GSK 134/20 i podniesiono, że doręczenia dokonano w miejscu pracy skarżącego, a nie miejscu jego zamieszkania. Zawiadomienia organu egzekucyjnego powinny być zatem doręczone bezpośrednio do rąk adresata, co wynika z art. 42 § 1 k.p.a. Jednak doręczono je M. K. – pracownikowi dłużnika, który w tym zakresie nigdy nie posiadał stosownego upoważnienia. Wobec tego podatnik nie miał możliwości podjęcia właściwej reakcji, korespondencja organu albo do niego w ogóle nie trafiała, albo też trafiała ze znacznym opóźnieniem, uniemożliwiając stronie podjęcie jakichkolwiek działań. Błędnie ponadto oznaczono pracownika jako współlokatora skarżącego. Kierowana do skarżącego korespondencja organu egzekucyjnego w rezultacie nie została skutecznie doręczona zobowiązanemu, który został w ten sposób pozbawiony swoich praw i możliwości dobrowolnej spłaty należności bez wysokich kosztów egzekucyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wyrokiem z dnia 1 lutego 2023 r. I SA/Ol 559/22 Sąd oddalając skargę zaakceptował ustalenia organu. Stwierdził, że prawidłowo doręczono przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych z 2.05.2022 r. i z 9.05.2022 r. oraz zawiadomień o zajęciach z 2 maja 2022 r. i z 10 maja 2022 r. Przesyłki zostały zaadresowane imiennie na zobowiązanego, co wynika z określenia osoby dłużnika w tytułach wykonawczych. Zobowiązany prowadził w czasie wszczęcia egzekucji działalność gospodarczą ze zgłoszonym miejscem siedziby: E., ul. [...] – od 1.12.2015 r. Wskazany adres był również adresem zgłoszonym przez stronę jako adres rejestracyjny – zamieszkania: od 23.07.2011 r. do 29.06.2022 r., czyli w okresie poprzedzającym rozpoczęcie działalności gospodarczej w 2015 r. Z treści art. 42 k.p.a. wynika, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Organ wysłał omawianą korespondencję na zgłoszony przez podatnika adres rejestracyjny – adres zamieszkania. Adresowanie przesyłek prawidłowo wskazywało na ich kierowanie do miejsca zamieszkania, a nie miejsca pracy. Odbierająca przesyłkę 5 maja 2022 r. M. K. po prostu podjęła się oddania przesyłki adresatowi, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Zaznaczenie na formularzu potwierdzenia odbioru – doręczenia przesyłki 5 maja 2022 r. dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania przesyłek adresatowi, jak też wpis pracownika operatora pocztowego doręczającego przesyłkę 12 maja 2022 r. na potwierdzeniu odbioru: "M. K. współlokator" – wprost świadczy o tym, że dokonano doręczeń w miejscu zamieszkania. Powyższy sposób doręczeń 5 i 12 maja 2022 r. jest skuteczny i nie narusza prawa. Tym bardziej, że skarżący nie podał organom w omawianym okresie innego adresu, pod którym zamieszkuje. Nie zmienia tego argumentacja strony skarżącej. Nie ma podstaw, aby w omawianej sytuacji uznawać za naruszające prawo doręczenie przesyłki pod adresem zamieszkania osobie, która podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Wystarczające są ustalenia adresowe, dokonane na podstawie zgłoszonych przez podatnika danych rejestracyjnych na dzień wystawienia tytułów wykonawczych. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 lutego 2024 r. III FSK 690/23 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji Jako częściowo zasadny NSA uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych na skutek dowolnej i wybiórczej oceny dowodów w konsekwencji czego ustalenie że odbierana korespondencja przez M. K. doręczana była domownikowi w rozumieniu art. 43 k.p.a. Za zasadny uznał również zarzut naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 43 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że doręczenie tytułów wykonawczych oraz zawiadomień nastąpiło prawidłowo. W ocenie NSA niezasadne są natomiast zarzuty w zakresie którym kwestionują ustalenie, że adres na który dokonywano doręczana jest adresem zamieszkania strony. Niezasadny jest zatem zarzut dotyczący błędnego ustalenia przez organ adresu zamieszkania. Organ oparł się na danych znajdujących się rejestrach i wskazujących na adres zamieszkania. Ponadto skarżący w omawianym okresie nie wskazał innego adresu pod którym zamieszkiwał. Jako prawidłowe należy uznać, że w dacie dokonania doręczenia spornej korespondencji adres: E. ul. [...] był adresem zamieszkania skarżącego. Powołując się na art. 43 k.p.a. oraz pojęcia "domownik strony" oraz "współlokator" NSA uznało, że w okolicznościach niniejszej sprawy kwestia doręczenia spornej korespondencji nie została wyjaśniona wystarczająco, aby przyjąć, że doręczenie zastępcze było skuteczne. W tej sytuacji, NSA uwzględnił zarzut procesowy dotyczący dowolnej i wybiorczej oceny, że pisma w postępowaniu egzekucyjnym były prawidłowo doręczane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu pierwszej instancji w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania nie dysponuje całkowitą swobodą przy wydawaniu nowego orzeczenia, lecz obowiązany jest uwzględnić wykładnię dokonaną przez sąd drugiej instancji, która przestaje wiązać tylko w ściśle określonych przypadkach zmiany stanu faktycznego sprawy, zmiany stanu prawnego, podjęcia przez NSA przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez WSA uchwały zawierającej odmienną wykładnię w tym samym zakresie, co wykładnia zamieszczona w wyroku uchylającym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdza, że nie wystąpiła żadna z ww. okoliczności, usprawiedliwiających ustanie związania wyrokiem NSA. Oznacza to, że że tutejszy Sąd wydając niniejszy wyrok był, na podstawie art. 190 p.p.s.a., związany wyrokiem NSA z dnia z 13 lutego 2024 r., sygn. akt III FSK 690/23. Zasadniczym zagadnieniem spornym pomiędzy stronami jest kwestia skutecznego doręczenia stronie korespondencji egzekucyjnej - przesyłek zawierających odpisy tytułów wykonawczych z 2.05.2022 r. i z 9.05.2022 r. oraz zawiadomień o zajęciach z 2 maja 2022 r. i z 10 maja 2022 r. Skarżący podnosi, że osoba odbierająca korespondencje nigdy nie zamieszkiwała z podatnikiem, bowiem od 2020 r. jest jego pracownikiem zatrudnionym w oparciu o umowę o pracę.

Podkreślić przy tym należy, że NSA w powołanym wyroku uznał, że adres na który dokonywano doręczana jest adresem zamieszkania strony. Organ oparł się na danych znajdujących się rejestrach i wskazujących na adres zamieszkania. Ponadto jak słusznie zauważył Sąd I instancji skarżący w omawianym okresie nie wskazał innego adresu pod którym zamieszkiwał. Jako prawidłowe należy uznać, że w dacie dokonania doręczenia spornej korespondencji adres: E. ul. [...] był adresem zamieszkania skarżącego. Rozpoznając ponownie wniesioną skargę, Sąd związany wykładnią i wskazaniami NSA uznał, że organ nie wyjaśnił w sposób wystarczający kwestii skutecznego doręczenia zastępczego korespondencji egzekucyjnej. Należy wskazać, że pod tym samym adresem, co miejsce zamieszkania strony, znajdowała się siedziba działalności gospodarczej skarżącego co również wynikało z rejestrów. Skarżący wskazał w toku postępowania, że M. K. jest jego pracownikiem, a jej adres zamieszkania jest zupełnie inny, niż adres zamieszkania strony. W toku postepowania organ nie wyjaśnił natomiast, co oznacza zawarty na potwierdzeniu doręczenia przesyłki zapis "współlokator" w kontekście art. 43 k.p.a. Rozpoznając ponownie sprawę należy podnieść, że pisma w postępowaniu administracyjnym, jak również w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, doręcza się w sposób sformalizowany i uregulowany w sposób kazuistyczny, co jest niezbędne ze względu na konieczność ścisłego określania faktów powodujących skutek prawny. Dokładne przestrzeganie tych reguł należy do podstawowych obowiązków organu, albowiem od skuteczności doręczenia zależą uprawnienia procesowe i materialnoprawne stron, w tym przypadku skarżącego podatnika. Zgodnie z treścią art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich miejscu zamieszkania lub w miejscu pracy, co oznacza, że pisma te doręcza się bezpośrednio do rąk adresata. Natomiast w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). Ponieważ doręczenie zastępcze wywołuje takie same skutki, jak doręczenie zwykłe do rąk adresata, to przyjęty przez ustawodawcę tryb doręczenia zastępczego określonego w art. 43 k.p.a. wymaga bezwzględnego przestrzegania jego warunków. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, że nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 43 k.p.a. zostały spełnione. Dowodem na to jest dokument urzędowy w postaci prawidłowo wypełnionego zwrotnego potwierdzenia odbioru. Doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. jest skuteczne, jeżeli spełnione są następujące przesłanki: a) adresat jest nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczania pisma, b) pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę, c) osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, d) w razie gdy pismo zostało przyjęte przez sąsiada lub dozorcę, o doręczeniu pisma tym osobom umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata. Dodatkowo wskazać należy, że aby doszło do skutecznego doręczenia korespondencji w sposób zastępczy, np. dorosłemu domownikowi, to adresat tej przesyłki musi pod wskazanym w tej korespondencji adresem zamieszkiwać. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że "domownikiem" w rozumieniu powołanego przepisu jest osoba, która pozostaje z adresatem pisma we wspólnym gospodarstwie domowym. Będą to osoby, dla których mieszkanie adresata będzie ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Osoba ta nie musi być zameldowana w miejscu zamieszkania adresata. Wystarczające dla uznania określonej osoby za domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a. jest, aby osoba odbierająca pismo zamieszkiwała z adresatem, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe lub też, aby będąc krewnym lub powinowatym, przebywała ona w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Wskazuje się, że status "domowników" adresata pisma mają również zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Skuteczne doręczenie następuje wówczas, gdy pod nieobecność adresata w domu, pismo odbiera dorosły domownik w rozumieniu wyżej podanym, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi, przy czym zobowiązanie to następuje z momentem przyjęcia pisma i złożenia czytelnego podpisu na potwierdzeniu odbioru. Brak przy tym podstaw, aby twierdzić, że odbierający pismo domownik musi złożyć oświadczenie, że zobowiązuje się oddać pismo adresatowi. Już sam fakt, że dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki oznacza, że podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi. Przepis art. 43 ustanawia domniemanie prawne o charakterze wzruszalnym wyrażające założenie, że po spełnieniu wymienionych w tym przepisie przesłanek pismo dotarło do adresata (tak E. Iserzon (w:) Iserzon E., Starościak J., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1964; s. 83). NSA powołując się przy tym na poglądy zawarte w orzecznictwie podniósł, że zakres domniemania bywa określany różnie. Wskazuje się niekiedy, że dotyczy ono prawdziwości danych dokumentu - zwrotnego potwierdzenia odbioru (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., II OSK 2673/16), czy też prawidłowości samego doręczenia (zob. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2015 r., II GSK 1482/14). Możliwość obalenia domniemania nie jest kwestionowana w orzecznictwie ani w nauce. Sporne jednakże pozostają jego skutki. W orzecznictwie wyrażono pogląd, zgodnie z którym w przypadku gdy okaże się, że pismo zostało odebrane przez osobę nienależącą do podmiotów wymienionych w art. 43 k.p.a., należy przyjąć, że nie doszło do doręczenia pisma adresowanego do strony - zob. J. Wegner, Komentarz do art. 43 (w:) W. Chróścielewski (red.), Z. Kmieciak (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2019. W orzecznictwie prezentowane jest równolegle stanowisko odmienne. Zakłada ono, że obalenie domniemania doręczenia przez podważenie spełnienia którejkolwiek z przesłanek nie prowadzi do uznania, że doręczenie nie miało miejsca, lecz że uchylone zostają skutki takiego doręczenia, związane z biegiem związanych z tym doręczeniem terminów (zob. postanowienia SN: z dnia 4 września 1970 r., I PZ 53/70, OSNCP 1971/6, poz. 100; z dnia 12 stycznia 1973 r., I CZ 157/72, OSNCP 1973/12, poz. 215; z dnia 16 czerwca 1997 r., I CKN 770/97, LEX nr 1224655; z dnia 14 marca 2001 r., II CZ 134/00, LEX nr 1167545; z dnia 8 sierpnia 2001 r., I CZ 104/01, LEX nr 51096; z dnia 8 sierpnia 2005 r., IV CZ 6/05, LEX nr 603429; z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 99/02 LEX nr 577482 i z dnia 5 lutego 2008 r., II PZ 72/07, LEX nr 817527; wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2004 r. OSK 937/04, LEX nr 2218304; wyrok SA w Lublinie z dnia 2 kwietnia 2015 r., I ACa 849/14, LEX nr 1711476; postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2016 r., I OZ 1747/16 - zob. J. Wegner, Komentarz do art. 43. Niezależnie od przyjętego kierunku interpretacji skutków obalenia domniemania doręczenia, rozstrzygnięcie, czy w stanie faktycznym sprawy doszło do skutecznego doręczenia tytułów wykonawczych wystawionych wobec skarżącego oraz zawiadomień o zajęciu, ma istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, tych ustaleń nie dokonał jednak organ rozstrzygający kwestię uchybienia terminu do złożenia skargi na czynności egzekucyjne. Tymczasem rozstrzygnięcie, czy w stanie faktycznym sprawy doszło do skutecznego doręczenia tytułów wykonawczych wystawionych wobec skarżącego oraz zawiadomień o zajęciu, ma istotny wpływ na wynik sprawy. Przesłanki doręczenia zastępczego muszą być spełnione kumulatywnie, a są nimi: nieobecność adresata w mieszkaniu, wydanie pisma za pokwitowaniem osobie wymienionej w art. 43 k.p.a., zobowiązanie tej osoby do przekazania pisma adresatowi i jeżeli tą osoba jest sąsiad lub dozorca domu pozostawienie zawiadomienia o tym fakcie w oddawczej skrzynce pocztowej bądź w drzwiach mieszkania. Nie jest wystarczające do uznania, jako prawidłowe doręczenie zastępcze - doręczenie osobie, która podjęła się oddania przesyłki. Osoba która podjęła się oddania przesyłki musi spełniać dodatkowe kryterium – być domownikiem bądź też sąsiadem (ale wtedy niezbędne jest zawiadomienie adresata). W rozpoznawanej sprawie, korespondencja zaadresowana na adres zamieszkania strony doręczona została – jak twierdzi strona - jego pracownicy. Na potwierdzeniu odbioru zaznaczono jednak, że doręczono dorosłemu domownikowi oraz wpisano "współlokator". W miejscu zamieszkania zgłoszona również była siedziba działalności strony, co wynikała również z rejestru na danych z którego organ przyjął miejsce zamieszkania. Jak już wskazano według art. 43 k.p.a. korespondencja w trybie zastępczym może zostać wydana dorosłemu domownikowi, sąsiadowi oraz dozorcy domu. Jak już wcześniej wskazano "domownikiem" w rozumieniu powołanego przepisu jest osoba, która pozostaje z adresatem pisma we wspólnym gospodarstwie domowym, będą to osoby, dla których mieszkanie adresata będzie ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Osoba ta nie musi być zameldowana w miejscu zamieszkania adresata (por. postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2011 r., II GSK 2247/11). Przykładowo, za domownika można uznać osobę spokrewnioną z adresatem pisma, ale nie jest to warunek konieczny. Warunkiem tym jest natomiast zamieszkiwanie tej osoby pod wskazanym adresem. W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy zdaje się natomiast wskazywać na to, że wszelka korespondencja, odbierana była przez osobę, której nie można przypisać cech "domownika", ani "sąsiada" w rozumieniu art. 43 k.p.a. Osoba, która odbierała korespondencję, nie prowadziła ze skarżącym wspólnego gospodarstwa domowego, zamieszkiwała pod innym adresem niż skarżący. Skarżący wykazywał w toku postępowania, że była jego pracownikiem. Określenia "współlokator" również nie można uznać za równoważne z domownikiem, co najwyżej można rozważyć, czy "współlokatora" można uznać za sąsiada, ale w takim wypadku wymagane jest zawiadomienie adresata o doręczeniu pisma sąsiadowi. Co istotne na to, że korespondencję odebrał pracownik, strona wskazała w toku postępowania przed organem, wprost w piśmie z 9 czerwca 2022 r. Organ nie podjął żadnych czynności by to wyjaśnić. W tej sytuacji zarzut procesowy dotyczący naruszenia art. 42 § 1, art. 43, art. 44 i art. 46 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., jak też art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zakresie doręczeń korespondencji należało uwzględnić i uznać, że w niniejszej sprawie organy nie ustaliły w sposób pełny czy doszło do skutecznego doręczenia korespondencji. W zebranym materiale dowodowym brak jest bowiem dokumentów wskazujących, że doszło do zawiadomienia adresata o doręczeniu pisma sąsiadowi. Organ nie wyjaśnił również, czy korespondencję odebrał upoważniony pracownik strony. Należy zauważyć, że rolą Sądu nie jest natomiast dokonywanie ustaleń faktycznych w tym zakresie i uznanie, w jakim charakterze występowała osoba odbierająca korespondencję. Rolą organu było bowiem wyjaśnienie, czy M. K. jest w kręgu podmiotów wymienionych w art. 43 k.p.a. Z uwagi na to, że pod wskazanym adresem miała również siedziba działalności skarżącego, to organ powinien wyjaśnić czy przesyłkę tę odebrał upoważniony pracownik. Osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, pisma w postępowaniu administracyjnym należy doręczać tak jak każdej innej osobie fizycznej, zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 - § 3 k.p.a. Niewątpliwie także, doręczenie przesyłki osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w jej zorganizowanym miejscu pracy, powinno nastąpić, jeżeli nie do rąk adresata, to do rąk osoby przez niego upoważnionej. Przez osobę upoważnioną, należy rozumieć każdą osobę, która ze względu na wykonywaną funkcję, została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo uprawniona przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą do odbierania korespondencji przychodzącej do siedziby firmy przez tę osobę prowadzonej, która jest jednocześnie miejscem jej pracy. W ocenie Sądu rozpatrującego sprawę, dopiero po wyjaśnieniu tej kwestii i oceny skutków ewentualnego wadliwego doręczania pism w postępowaniu egzekucyjnym, możliwe będzie rozstrzygnięcie przez organ, czy skarga na czynność egzekucyjną złożona została z uchybieniem terminu. Dowolna i wybiorcza ocena organu, że pisma w postępowaniu egzekucyjnym były prawidłowo doręczane, na co zwrócił uwagę NSA w przywołanym wyroku z dnia z 13 lutego 2024 r., III FSK 690/23, skutkuje tym, że kontrolowane rozstrzygnięcie jest wadliwe, gdyż zostało wydane z naruszeniem wyżej wymienionych przepisów prawa procesowego. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Zalecenia do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań i sprowadzają się do ponownego rozpoznania sprawy przez organ z uwzględnieniem przedstawionej oceny prawnej, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964). Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł .