Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 181/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 240  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 574
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, asesor WSA Nina Beczek (spr.), Protokolant ref. staż. Oliwia Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] listopada 2023 r. znak [...] w przedmiocie wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie tytułu profesora I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz P. N. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Rada Doskonałości Naukowej decyzją z [...] listopada 2023 r. znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 228 ust. 7 i 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478), po rozpatrzeniu wniosku ks. dr hab. P. J. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymała w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2022 r. znak [...] o odmowie wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie ks. dr hab. P. J. N. tytułu profesora w dziedzinie nauk teologicznych w dyscyplinie nauki teologiczne.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że wnioskiem z 20 maja 2022 r. ks. dr. hab. P. J. N. wystąpił o nadanie mu tytułu profesora w dziedzinie nauk teologicznych w dyscyplinie nauki teologiczne.

Po rozpatrzeniu wniosku, Rada Doskonałości Naukowej decyzją z [...] grudnia 2022 r. odmówiła wystąpienia do Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej o nadanie ks. dr hab. P. J. N. tytułu profesora w dziedzinie nauk teologicznych w dyscyplinie nauki teologiczne. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Rada Doskonałości Naukowej wysoko ocenia działalność naukową, dydaktyczną i organizacyjną ks. dr hab. P. N., a w szczególności: interdyscyplinarny i międzynarodowy zakres prowadzonych przez kandydata badań; wysokie kwalifikacje naukowo-twórcze kandydata i kompetencje metodologiczne w dziedzinie nauki teologiczne w zakresie liturgiki. W ocenie Rady kandydat posiada znaczące publikacje w każdym ze wskazanych obszarów badawczych: liturgia Kościoła prawosławnego, liturgia Kościoła greckokatolickiego, badania źródłowe i tekstologiczne liturgii, teologia liturgii wschodniej, zagadnienia metodologiczne. Jednakże organ przyjął za swoje stanowisko wyrażone w negatywnej dla kandydata recenzji sporządzonej przez prof. dr hab. J. M. w zakresie małego wkładu osobistego kandydata w obie monografie wskazane jako główne osiągnięcie naukowe kandydata.

Od powyższego rozstrzygnięcia ks. dr. hab. P. J. N. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ ostatecznie uznał, że kandydat nie spełnia przesłanek do wystąpienia do Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej o nadanie mu tytułu profesora w dziedzinie nauk teologicznych w dyscyplinie nauki teologiczne. Decyzja Rady Doskonałości Naukowej została podjęta po ponownym wnikliwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego. Na podstawie art. 228 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Rada Doskonałości Naukowej powołała, w postępowaniu o nadanie ks. dr. hab. P. J. N. tytułu profesora, 5 recenzentów, którym zleciła wydanie opinii w zakresie spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych wymagań. Recenzje w postępowaniu przed Radą Doskonałości Naukowej sporządzili: prof. dr hab. I. A. C., prof. dr hab. S. A., prof. dr hab. J. M., prof. dr hab. A. P. P. oraz prof. dr hab. K. K. Recenzenci, jak wynika z treści recenzji, zapoznali się szczegółowo z całym materiałem dowodowym zgromadzonym w postępowaniu, a formułowane uwagi i zastrzeżenia uzasadnili. Recenzja sporządzona przez prof. dr hab. J. M. była negatywna dla kandydata.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ks. dr. hab. P. N. skierowany został do Zespołu VII Nauk Teologicznych Rady Doskonałości Naukowej w dniu 12 maja 2023 r., który po ponownym zapoznaniu się z recenzjami sporządzonymi w toku pierwszego postępowania (cztery recenzje kończą się pozytywnymi konkluzjami, a jedna negatywną) i pełną dokumentacją sprawy, po odniesieniu się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyraził negatywną opinię w sprawie i odmówił uwzględnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a tym samym wystąpił za utrzymaniem w mocy decyzji z [...] grudnia 2022 r. odmawiającej wystąpienia do Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej o nadanie ks. dr. hab. P. J. N. tytułu profesora w dziedzinie nauk teologicznych w dyscyplinie nauki teologiczne (wyniki tajnego głosowania z dnia 12 maja 2023 r. za uwzględnieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - 0 głosów, przeciw - 3 głosy, wstrzymujących się - 0 głosów).

Prezydium Rady Doskonałości Naukowej, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Zespołu i zgromadzonym materiałem dowodowym, podjęło decyzję o odmowie uwzględnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a tym samym podjęło decyzję za utrzymaniem w mocy decyzji z [...] grudnia 2022 r. odmawiającej wystąpienia do Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej o nadanie ks. dr. hab. P. J. N. tytułu profesora (wynik tajnego głosowania z dnia 29 maja 2023 r. za uwzględnieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - 1 głos, przeciw - 8 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów).

Wynik głosowania Prezydium Rady Doskonałości Naukowej wskazuje, że większość jego członków ponownie nie znalazło wystarczających podstaw do uznania, że kandydat spełnia wymagania określone przepisami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Negatywna konkluzja organu została oparta na analizie zarówno argumentów złożonych przez stronę we wniosku, jak i analizy materiału dowodowego zgromadzonego podczas postępowania. Na dzień wydawania przedmiotowej decyzji strona nie spełnia ustawowych przesłanek do wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie jej tytułu profesora z art. 227 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zgodnie z którym:

Tytuł profesora może być nadany osobie, która:

posiada stopień naukowy doktora habilitowanego oraz:

a) wybitne osiągnięcia naukowe krajowe lub zagraniczne,

b) uczestniczyła w pracach zespołów badawczych realizujących projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbyła staże naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, lub prowadziła badania naukowe lub prace rozwojowe w uczelniach lub instytucjach naukowych, w tym zagranicznych,

2) posiada stopień doktora habilitowanego w zakresie sztuki oraz wybitne osiągnięcia artystyczne

- a także spełnia wymaganie, o którym mowa w art. 20 ust. 1 pkt 5 (w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. nie pracowała w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 430, 399, 447, 534 i 1571), nie pełniła w nich służby ani nie współpracowała z tymi organami).

2. W wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych najwyższą jakością osiągnięć naukowych albo artystycznych, tytuł profesora może być nadany osobie posiadającej stopień doktora. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio.

3. Osiągnięcie, o którym mowa w ust. 1 lub 2, może stanowić zrealizowane oryginalne osiągnięcie projektowe, konstrukcyjne, technologiczne lub artystyczne.

W ocenie organu, już sam brak możliwości spełnienia jakiejkolwiek przesłanki określonej w art. 227 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce eliminuje możliwość podjęcia pozytywnej decyzji o wystąpieniu do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o nadanie tytułu profesora.

Rada wskazała, że kandydat zgłosił dwie publikacje do oceny: Statuty Synodu Zamojskiego 1720 roku. Nowe tłumaczenie z komentarzami, red. nauk. P. Nowakowski, tłum. M. Grzelak, P. Nowakowski, Kraków 2020 (ss. 432) oraz Dziedzictwo Synodu Zamojskiego 1720 - 2020. Wyzwania i perspektywy, Kraków 2021 (ss. 349). Rada zauważyła, że są one rezultatem zespołowego grantu, którego kandydat był kierownikiem (program Dialog MNiSW) realizowanego w UPJPII w latach 2019-2021, a udział kandydata w pierwszej publikacji to jego redakcja naukowa, przygotowanie wstępu do całości oraz 47 stronicowy komentarz. W drugiej publikacji, stanowiącej drugie najważniejsze osiągnięcie kandydata, jego udział jest jeszcze mniejszy: redakcja całości oraz 11 stronicowy artykuł.

Zdaniem Rady zarzuty kandydata są bezzasadne, że Rada Doskonałości Naukowej odwołuje się tylko do jednej negatywnej recenzji prof. dr hab. J. i wyłącznie na jej podstawie podejmuje negatywną decyzję, jednocześnie pomijając 4 jednoznacznie pozytywne recenzje. Rada Doskonałości Naukowej podała, że wzięła pod uwagę całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, a swoją decyzję podjęła nie tylko na podstawie uzyskanych w sprawie recenzji, ale także w wyniku zapoznania się z dorobkiem kandydata załączonym do wniosku. Organ ocenił całość dorobku kandydata w rozumieniu ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, w tym również po uzyskaniu habilitacji. Rada zapoznała się ze wszystkimi recenzjami sporządzonymi w niniejszym postępowaniu, ale przychyliła się w ostatecznej ocenie do recenzji negatywnej, która słusznie kwestionuje "wybitność" dzieła w myśl art. 227 ust. 1 lit. a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W ocenie organu, wybitność nie może wyrażać się w redakcji książki i współtłumaczeniu z jęz. łacińskiego na jęz. polski, a także sporządzeniu krótkiego komentarza liczącego 47 stron. Jako drugie z najważniejszych osiągnięć skarżącego wskazana jest książka zespołowa - 20 autorów, a przyczynek kandydata wynosi jedynie 11 stron (s. 181-191) oraz redakcja tej książki.

Rada podtrzymała, że osobisty wkład kandydata w główne dokonanie naukowe jest bardzo mały. Kandydat jako główne osiągnięcia naukowe wskazał: przekład dokumentów [...] z języka łacińskiego na polski bez wskazania jego rzeczywistego udziału w nim, co jednakże zostało uzupełnione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdzie dołączono zaświadczenie, że udział ten wyniósł 50%, czyli realnie 61 stron przekładu na język polski wraz z 47 stronicowym komentarzem kandydata do tego tekstu oraz liczący tylko 11 stron artykuł w innej wieloautorskiej monografii (w której znajduje się łącznie 20 różnych autorów tekstów) pod redakcją kandydata. Tym samym nie można w całościowej ocenie osiągnięć naukowych kandydata uznać ich za wybitne.

Organ wskazał ponadto, że w orzecznictwie sądów administracyjnych odnoszącym się do kontroli postępowania administracyjnego związanego z postępowaniem przed Radą Doskonałości Naukowej, przyjmuje się, że: "Decyzja Centralnej Komisji jest uchwałą podejmowaną przez określone gremium i to w głosowaniu tajnym. Głosowanie to jest przy tym tajne zarówno dla kandydata, jak i dla członków Komisji. Z tego powodu uzasadnienie decyzji musi cechować pewna ogólnikowość, gdyż zapadłe w omawianym trybie rozstrzygnięcie stanowi pewną wypadkową szeregu ocen i poglądów, niekoniecznie podzielanych w całości przez całe gremium. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji nie może być wyczerpujące i nie musi ściśle odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a. (...) powodów rozstrzygnięcia podjętego w trybie tajnego głosowania nie da się przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w art. 107 § 3 k.p.a." (wyroki NSA: z 10 grudnia 2009 r., I OSK 902/09 i z 27 kwietnia 2010 r., I OSK 1226/09).

W świetle powyższego Rada Doskonałości Naukowej stwierdziła, że kandydat nie spełnił warunku, o którym mowa w art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym.

Skargę na decyzję Rady Doskonałości Naukowej wniósł P. N., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, zarzucając jej naruszenie:

I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 107 § 1 pkt 2 kpa poprzez wskazanie w decyzji dwóch dat, które mają być datą jej wydania, tj.: [...] maja 2023 r. oraz [...] listopada 2023 r., co powoduje wątpliwości nie tylko w zakresie faktycznej daty wydania decyzji, ale również stanu prawnego, jaki obowiązywał w dacie jej wydania, w szczególności w związku z treścią ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw;

2) art. 107 § 3 kpa poprzez uzasadnienie decyzji nieodnoszące się do zarzutów skarżącego podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w tym w szczególności w zakresie ograniczenia się wyłącznie do oceny dwóch pozycji, a nie całości dorobku naukowego wskazanego przez skarżącego we wniosku oraz w zakresie braku zastosowania kryterium merytorycznego dla oceny dorobku naukowego skarżącego;

3) art. 107 § 3 kpa poprzez uzasadnienie decyzji nieprzedstawiające, jak rzekome wzięcie pod uwagę czterech pozytywnych recenzji przedłożyło się na decyzję Rady oraz brak wskazania motywów, dla których Rada ostatecznie przychyliła się do jednej recenzji negatywnej;

4) art. 228 ust. 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez wydanie decyzji w terminie dłuższym niż wyznaczone ww. przepisem sześć miesięcy od dnia doręczenia Radzie Doskonałości Naukowej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;

5) art. 228 ust. 8 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez wydanie decyzji bez zasięgnięcia opinii dwóch recenzentów innych niż powołani w toku postępowania przed I instancją, mimo że zaskarżona decyzja wydana została już po wejściu w życie znowelizowanego brzmienia ww. artykułu przy jednoczesnym braku przepisów przejściowych, które nakazywałyby stosowanie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed nowelizacją przepisów dotychczasowych; przepis w znowelizowanym brzmieniu obligatoryjnie zobowiązuje organ do zasięgnięcia opinii dwóch dodatkowych recenzentów, nie pozostawiając tu jakiejkolwiek uznaniowości po stronie organu;

II. przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 227 § 1 pkt 1a Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ograniczenie oceny dorobku naukowego do dwóch pozycji spośród wskazanych przez skarżącego jako główne osiągnięcia, podczas gdy ocenie winna podlegać całość dorobku skarżącego i wszystkie osiągnięcia skarżącego wskazane przez niego jako wybitne we wniosku, co doprowadziło do nieprawidłowego uznania organu, że dorobek naukowy skarżącego nie jest wybitny;

2) art. 227 § 1 pkt 1a Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie oceny dorobku naukowego skarżącego (ograniczonego do dwóch pozycji) według kryterium ilościowego, a nie według kryterium merytorycznego, co doprowadziło do nieprawidłowego uznania organu, że dorobek naukowy skarżącego nie jest wybitny.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Rada Doskonałości Naukowej wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Rada Doskonałości Naukowej uchybiła procedurze, o jakiej mowa w art. 240 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (w brzmieniu obowiązującym do 1 października 2023 r.).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że 20 maja 2022 r. ks. dr hab. P. J. N. wystąpił do Rady Doskonałości Naukowej o nadanie mu tytułu profesora w dziedzinie nauk teologicznych w dyscyplinie nauki teologiczne.

Uchwałą z 11 lipca 2022 r. Prezydium Rady Doskonałości Naukowej powołało - na podstawie art. 228 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574) - 5 recenzentów: ks. prof. dr hab. I. C., ks. prof. dr hab. J. S., ks. prof. dr hab. S. A., ks. prof. dr hab. J. M. i ks. prof. dr hab. A. P. Następnie pismem z 11 lipca 2022 r. Rada zwróciła się z prośbą o opracowanie dla Rady Doskonałości Naukowej opinii spełniającej wymogi określone w art. 228 ust. 3 ustawy.

W dniu 9 sierpnia 2022 r. ks. prof. dr hab. J. S. odmówił opracowania opinii z uwagi na stan zdrowia. W związku z tym 30 września 2022 r. Prezydium Rady Doskonałości Naukowej podjęło uchwałę o odwołaniu ks. prof. dr hab. J. S. z pełnienia funkcji recenzenta w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora ks. dr hab. P. N. w dziedzinie nauk teologicznych w dyscyplinie nauki teologiczne i powołano na jego miejsce prof. dr hab. K. K.

Opinie w sprawie złożyło 5 recenzentów. Cztery recenzje sporządzone przez: ks. prof. dr hab. I. C., ks. prof. dr hab. S. A., ks. prof. dr hab. A. P. i prof. dr hab. K. K. kończą się pozytywnymi konkluzjami, natomiast opinia ks. prof. dr hab. J. M. jest negatywna.

Analiza nadesłanych akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że postępowanie w sprawie nadania tytułu profesora zostało przeprowadzone w sposób naruszający przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w brzmieniu obowiązującym przed 1 października 2023 r., w rozdziale IV zawiera szczegółowo opisane warunki, które muszą być spełnione, by ubiegać się o tytuł profesora (art. 227 ustawy) oraz określa sposób postępowania w sprawie nadania tytułu profesora. Przepis art. 228 powołanej ustawy stanowi w ust. 1, że postępowanie w sprawie nadania tytułu profesora wszczyna się na wniosek osoby, o której mowa w art. 227 ust. 1 albo 2, zawierający uzasadnienie wskazujące na spełnienie wymagań, o których mowa w art. 227, składany do RDN. Zgodnie z art. 228 ust. 3 omawianej ustawy RDN powołuje 5 recenzentów, którym zleca wydanie opinii w zakresie spełnienia wymagań, o których mowa w art. 227 ust. 1 albo 2. Rada Doskonałości Naukowej, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania opinii, w drodze decyzji administracyjnej: 1) występuje do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie wnioskodawcy tytułu profesora albo 2) odmawia wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie wnioskodawcy tytułu profesora (art. 228 ust. 5). Zgodnie z art. 229 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a i b i ust. 2 powołanej ustawy, recenzentem w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora może być osoba posiadająca:

1) tytuł profesora w zakresie danej dziedziny lub

2) co najmniej stopień doktora zatrudniona przez co najmniej 5 lat w zagranicznej uczelni lub instytucji naukowej na stanowisku profesora, która:

a) przez okres co najmniej 5 lat kierowała samodzielnie zespołem badawczym oraz

b) posiada znaczący dorobek w zakresie danej dziedziny.

2. Recenzentem nie może zostać osoba, która w okresie ostatnich 5 lat dwukrotnie nie dochowała terminu, o którym mowa w art. 228 ust. 4.

Sposób wyznaczania recenzentów przez Radę Doskonałości Naukowej reguluje art. 240 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Z przepisu tego wynika, że kandydatów na recenzentów wskazuje zespół, o którym mowa w art. 235 ust. 5, w liczbie stanowiącej co najmniej trzykrotność liczby recenzentów wyznaczanych przez RDN w danej sprawie (ust. 1) oraz, że recenzenci są wyznaczani przez RDN po przeprowadzeniu losowania spośród kandydatów, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Zgodnie z art. 236 ust. 1 pkt 4 ustawy, statut RDN określa szczegółowy tryb wyznaczania recenzentów. W statucie (załącznik do uchwały nr 1/2020 Rady Doskonałości Naukowej z dnia 9 października 2020 r.) obowiązującym na dzień wyznaczania recenzentów, szczegółowy tryb wyznaczania recenzentów uregulowany został w rozdziale 3 (§ 20–24). Zgodnie z § 22 zespół ustala listę kandydatów na recenzentów w postępowaniu o nadanie tytułu profesora, zawierającą imiona i nazwiska kandydatów w liczbie co najmniej trzykrotnie większej niż liczba recenzentów wymagana w tym postępowaniu, stosując kryteria o których mowa w art. 229 ustawy oraz uwzględniając inne dane opisane w pkt 1-4 tego przepisu. Przepis § 23 statutu stanowi, że imienna lista recenzentów jest ustalana poprzez losowanie za pomocą narzędzia informatycznego działającego w oparciu o generator liczb losowych bez powtórzeń.

Zgodnie z art. 240 ust. 1 powołanej ustawy, zespół działający w ramach Rady ustala, w sposób uregulowany § 22 statutu, listę kandydatów na recenzentów. Lektura akt sprawy nie potwierdza, że taka lista istniała. W aktach sprawy brak jest również dokumentów, z których wynikałby sposób dokonania losowania poszczególnych recenzentów z listy kandydatów. Zgodnie z art. 240 ust. 2 omawianej ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed zmianą przepisów dokonaną ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 212), recenzenci są wyznaczani przez RDN po przeprowadzeniu losowania spośród kandydatów, o których mowa w ust. 1. Czynność losowania została uregulowana w statucie. Zgodnie z § 23 statutu imienna list recenzentów jest ustalana poprzez losowanie za pomocą narzędzia informatycznego działającego w oparciu o generator liczb losowych bez powtórzeń. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z § 4 statutu Prezydium RDN i zespoły działają na posiedzeniach. Z posiedzenia prezydium RDN albo zespołu sporządza się protokół (§ 4 ust. 12). Nadesłane Sądowi akta sprawy nie zawierają ani dokumentów dotyczących czynności wyboru kandydatów na recenzentów, ani czynności losowania recenzentów. Tym samym nie można, w ocenie Sądu uznać, że zachowane zostały w procedurze powoływania recenzentów wymogi ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo szkolnictwie wyższym i nauce oraz statutu.

W komentarzu do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (A. Jakubowski, wyd. C.H.Beck, Warszawa 2023), wprawdzie dotyczącym zmienionego stanu prawnego, autor odnosząc się do modelu wyboru kandydatów na recenzentów opartego na losowaniu wskazuje, że "taki sposób ma zapewnić obiektywizm i bezstronność w wyborze recenzentów. Mając na względzie tę funkcję, sposób przeprowadzania losowania kandydatów musi być transparentny i eliminujący możliwość wpływu innych osób, a przy tym zapewniający możliwość kontroli społecznej. W tym celu z przebiegu losowania powinien być sporządzony protokół, jak też wskazane jest, aby cały proces był nagrywany. Do losowania może być wykorzystany system komputerowy, który będzie samodzielnie archiwizował przeprowadzone losowanie". Sąd ten pogląd podziela. W przypadku czynności losowania, którą nakazują przepisy ustawy (art. 240), koniecznym jest udokumentowanie tych czynności. W przeciwnym wypadku zniweczony jest cel tego przepisu, tj. zapewnienia transparentności i weryfikacji prawidłowości przeprowadzonej czynności. Statut Rady Doskonałości Naukowej nakłada na Radę i jej zespoły obowiązek sporządzania protokołów. W rozpatrywanej sprawie ani Rada, ani Zespół nie wywiązały się z nałożonych obowiązków, stąd nie było możliwe ustalenie, w jaki sposób powołani zostali do sprawy poszczególni recenzenci. W aktach sprawy nie ma żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że losowanie miało miejsce i jaki był jego przebieg. Akta sprawy nie zawierają dokumentów (protokołów losowania, protokołów posiedzeń), z których wynikać będzie sposób wskazania kandydatów na recenzentów oraz sposób losowania recenzentów, także tego recenzenta, który został wyznaczony w zamian za tego, który odmówił sporządzenia opinii.

W ocenie Sądu, skoro w sprawie nie zostało wykazane, że recenzenci zostali wybrani w drodze losowania za pomocą narzędzia informatycznego i czynność ta wobec braku dokumentacji nie może podlegać żadnej kontroli, to należy uznać, że taki sposób procedowania uchybia procedurze, o której mowa w art. 240 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, co musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, by procedurę wyznaczenia recenzentów przeprowadzić zgodnie wymogami art. 240 ustawy. Sąd zwraca przy tym uwagę, że od 1 października 2023 r. treść art. 240 ustawy została zmieniona mocą art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw w ten sposób, że po ust. 1 dodano ust. 1a w brzmieniu: "1a. RDN sporządza listę kandydatów na recenzentów, wskazanych zgodnie z ust. 1. Kolejność kandydatów na liście ustala się w drodze losowania.", zaś ust. 2 otrzymał brzmienie: "2. Recenzenci są wyznaczani przez RDN według kolejności na liście, o której mowa w ust. 1a.". Zatem recenzenci wyznaczani są według kolejności na liście ustalanej przez losowanie.

Jednocześnie wyjaśnić należy, że wskazane uchybienia w procedowaniu jakiego dopuściła się Rada Doskonałości Naukowej uniemożliwiły Sądowi dokonanie oceny zarzutów skargi, ocena ich przez Sąd byłaby bowiem, wobec wadliwości przeprowadzonego przez organ postępowania, przedwczesna.

Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, co również podniósł skarżący w skardze, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji opatrzone zostały dwiema datami, które mają być datą jej wydania. Decyzja wydana w pierwszej instancji w nagłówku opatrzona została datą "[...] marca 2023 r.", zaś w tytule decyzji wskazano "Decyzja z dnia [...] grudnia 2022 r.". Natomiast decyzja wydana w postępowaniu o ponowne rozpatrzenie sprawy w nagłówku opatrzona została datą "[...] listopada 2023 r.", zaś w tytule decyzji wskazano "Decyzja z dnia [...] maja 2023 r.". Opatrywanie decyzji dwiema datami budzi poważne wątpliwości nie tylko co do faktycznej daty wydania decyzji, ale również stanu prawnego, jaki obowiązywał w dacie jej wydania, w szczególności – jak w niniejszej sprawie – w związku ze zmianą przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, dokonaną wskazaną ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zwrócić trzeba uwagę, że przepis art. 107 § 1 kpa wymienia elementy obligatoryjnych składników każdej decyzji, do których zalicza między innymi datę wydania (pkt 2) i podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji ( pkt 8). Przez datę wydania decyzji należy rozumieć datę wydania decyzji na piśmie lub datę ogłoszenia decyzji ustnie, z tym że datą wydania decyzji pisemnej jest dzień podpisania decyzji zawierającej wymagane prawem składniki (H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III). Należy zwrócić w tym miejscu również uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2002 r., III RN 149/01 (OSNP2003/16, poz. 371), zgodnie z którym "Datą wydania przed organ (...) decyzji (...) jest data jej podpisania przez osobę upoważnioną do jej wydania, przy czym w razie wątpliwości jest to data umieszczona w decyzji". Z tym dniem, tj. z dniem podpisania, decyzja jest wydana i rozpoczyna swój byt prawny i bez względu na datę doręczenia stronie decyzji, decyzja już istnienie (jest wydana) i organ administracji jest nią związany także w okresie między jej wydaniem a jej doręczeniem (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2022 r., II GSK 352/19, a także z dnia 4 sierpnia 2022 r., III OSK 7246/21 – dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznaczenie decyzji jedną datą ma doniosłe znaczenie z tego względu, że dla oceny legalności decyzji przez sąd administracyjny miarodajny jest stan prawny i faktyczny istniejący w dniu wydania decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 1982 r., SA/Kr 664/82, ONSA 1982/2, poz. 106). Ponadto "Data wydania (sporządzenia) decyzji zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. jest czynnością procesową wywołującą oznaczone, choć nie wszystkie skutki prawne. Owe skutki prawne sprowadzają się do: 1) określenia momentu czasowego, w którym będzie oceniana legalność decyzji; podstawa prawna decyzji powinna odpowiadać stanowi prawnemu obowiązującemu w dniu jej wydania, w ustalony w toku postępowania administracyjnego stan faktyczny sprawy powinien odpowiadać stanowi rzeczywistemu z daty wydania decyzji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej; 2) wyznaczenia terminu, w którym sprawa powinna być załatwiona; 3) skutków wynikających z przepisów szczególnych, np. określenie momentu czasowego, w którym będą oceniane przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania (...)" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2006 r., II OSK 714/05, ONSAiWSA 2006/5, poz. 132). Powyższa doniosłość prawidłowego oznaczenia daty wydania decyzji ma zatem w sprawie doniosłe znaczenie wobec treści ustawy o zmianie ustawy - Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, która wprowadziła zmiany w procedurze administracyjnej w przedmiocie nadania tytułu profesora między innymi z dniem 1 października 2023 r., tj. w dacie pomiędzy pierwszą a drugą datą oznaczoną w decyzji wydanej w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako datą jej wydania. Nieprawidłowość ta uniemożliwia kontrolę legalności tej decyzji.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).

O kosztach postępowania zasądzonych w punkcie 2. sentencji wyroku orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które obejmują wysokość uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł oraz wysokość kosztów zastępstwa prawnego przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964). Sąd nie uwzględnił uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, ponieważ w świetle art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2111), nie podlega opłacie skarbowej złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w sprawach nauki, szkolnictwa i oświaty pozaszkolnej oraz ochrony zdrowia.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ uwzględni wyrażoną wyżej ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, wiążące organ na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.