Postanowienie NSA, sygn. akt II FSK 1584/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odrzucono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 176, art. 180
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Edyta Anyżewska, WSA del. Dariusz Skupień, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 172/08 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe p o s t a n a w i a odrzucić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 172/08 oddalił skargę A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 września 2005 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącego, jako osoby trzeciej - członka zarządu B. sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: spółka) - z tytułu pobranego i nieodprowadzonego podatku dochodowego od osób prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że istota sporu niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy istniały dostateczne przesłanki prawne, by obciążyć skarżącego odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. (powiększone o odsetki od przedmiotowej zaległości podatkowej oraz odsetki od zaległości we wpłatach miesięcznych zaliczek na poczet podatku).

Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący w okresie od 1 czerwca 1999 r. do 15 marca 2000 r. pełnił w spółce funkcję prezesa zarządu, a od 16 marca 2000 r. do 31 lipca 2000 r. funkcję wiceprezesa zarządu. Decyzją z dnia 28 stycznia 2003 r. Izba Skarbowa w K. określiła spółce zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r., a egzekucja prowadzona z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Wobec powyższego decyzją z dnia 30 czerwca 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. orzekł o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 1999 r. w kwocie 13.841 zł, odsetki za zwłokę od ww. zaległości w kwocie 16.385,20 zł, odsetki za zwłokę z tytułu zaliczek miesięcznych na podatek w kwocie 5.008,70 zł oraz koszty egzekucyjne w kwocie 655,30 zł. W odwołaniu od decyzji podniesiono, że spółka w okresie, kiedy skarżący pełnił funkcję członka zarządu, nie posiadała żadnych zaległości podatkowych. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 28 września 2005 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części określenia wysokości odsetek za zwłokę od zaległości we wpłatach miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 1999 r. w kwocie 5.008,70 zł oraz kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie 655,30 zł. W pozostałej części utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Podkreślono, że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna, oraz że skarżący był członkiem zarządu spółki w okresie kiedy powstała zaległość, wobec czego została spełniona przesłanka odpowiedzialności wynikająca z art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.).

W skardze na decyzję strona zarzuciła organom podatkowym naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że w okresie wskazanym w decyzji pełnił one funkcję członka zarządu spółki oraz art. 200 Ordynacji podatkowej. W jego ocenie nastąpiło również przedawnienie zobowiązania podatkowego.

Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 1875/05 uchylił zaskarżoną decyzję.

W wyniku wniesionej przez Dyrektora Izby Skarbowej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 2008 r. sygn. akt II FSK 1606/06 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Gliwicach w całości i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Orzekając w niniejszej sprawie Sąd odwoławczy uznał, iż niesporne między stronami, że w czasie kiedy skarżący pełnił funkcję członka zarządu, spółka była wypłacalna (regulowała należności wobec budżetu państwa). Biorąc to pod uwagę Sąd II instancji stwierdził, że skoro mimo wypłacalności, spółka z o.o. nie zapłaciła podatku i z tego tytułu powstała zaległość, to odpowiedzialność za nią członka zarządu, wynikającą z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, pełniącego funkcję w czasie, o którym mowa w § 2 tego przepisu (powstanie zobowiązania) jest oczywista. Przesłanki egzoneracyjne, o których mowa w § 1 tego przepisu do takiej sytuacji nie mają zastosowania. Nakazanie ustalenia momentu, w którym zarząd "przy dołożeniu należytej staranności mógł uzyskać wiedzę o tym, że Spółka w sposób trwały zaprzestała płacenia długów" jest - w okolicznościach tej sprawy - nie tylko bezzasadne, ale i niezrozumiałe. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że to zarząd prowadzi sprawy spółki (art. 201 § 1 K.s.h.) i z tego tytułu jest on źródłem a nie odbiorcą tego rodzaju informacji. Jeżeli z oświadczenia osoby najlepiej znającej kondycję spółki (jej prezesa) wynikało, że za jego jednoosobowego kierownictwa taki "moment" nie miał miejsca, to późniejsze (w kolejnym lub kolejnych latach) pogorszenie się sytuacji finansowej spółki, uzasadniające wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego nie ma wpływu na zakres odpowiedzialności członka zarządu.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Sąd pierwszej instancji, będąc jednocześnie związany wykładnią art. 116 § 1-2 Ordynacji podatkowej dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 10 czerwca 2008 r. oddalił skargę strony.

Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający stwierdził, że skoro mimo wypłacalności spółki nie zapłaciła ona podatku i z tego tytułu powstała zaległość, to odpowiedzialność za nią członka zarządu, wynikającą z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, pełniącego funkcję w czasie, o którym mowa w § 2 tego przepisu (powstanie zobowiązania) jest oczywista, a przesłanki egzoneracyjne, o których mowa w § 1 tego przepisu, do takiej sytuacji nie mają zastosowania. Sąd wskazał, że zarząd prowadzi sprawy spółki (art. 201 § 1 K.s.h.) i z tego tytułu jest on źródłem, a nie odbiorcą tego rodzaju informacji. Jeżeli z oświadczenia osoby najlepiej znającej kondycję spółki (jej prezesa) wynikało, że za jego jednoosobowego kierownictwa taki "moment" (tzn. moment uzasadniający złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości ) nie miał miejsca, to późniejsze (w kolejnym lub kolejnych latach) pogorszenie się sytuacji finansowej spółki, uzasadniające wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego nie ma wpływu na zakres odpowiedzialności członka zarządu. W konsekwencji uznał, że skoro decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności dotyczy zaległości w podatku, który powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, bez znaczenia dla zwolnienia członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki ma data określenia tych zaległości.

W ocenie Sądu, w warunkach niniejszej sprawy, bez znaczenia jest okoliczność, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu tylko przez część roku, w którym powstało zobowiązanie podatkowe spółki (tj. od 1 czerwca 1999 r.). Jak zaznaczył, fakt ten nie ma znaczenia skoro skarżący pełnił ją do 31 lipca 2000 r. (w tym do 15 marca 2000 r. jako jednoosobowy zarząd), czyli do końca okresu rozliczeniowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r., który zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przypada na dzień 31 marca 2000 r. W świetle art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym w 1999 r., bez znaczenia było, kto pełnił funkcję członka zarządu w pierwszych miesiącach roku podatkowego, a także okoliczność, że z dniem 31 lipca 2000 r. skarżący przestał pełnić obowiązki członka zarządu (zobowiązanie podatkowe powstało z mocy prawa w 1999 r., a wiec w okresie kiedy tę funkcję sprawował). Zdaniem Sądu kwestia ta mogłaby mieć znaczenie w odniesieniu do odsetek od nieuiszczonych za te miesiące zaliczek (tj. miesiące styczeń - maj 1999 r.), jednakże zaskarżoną decyzją została uchylona decyzja organu I instancji w tej części dotyczącej określenia wysokości odsetek za zwłokę od zaległości we wpłatach miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 1999 r. (także w zakresie kosztów postępowania egzekucyjnego), co sprawia, że także w tym zakresie kwestia współodpowiedzialności członków obu zarządów stała się bezprzedmiotowa.

W ocenie Sądu również za nietrafne należy uznać pozostałe zarzuty skargi, w tym zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zobowiązanie podatkowe za rok 1999 przedawniłoby się z dniem 31 grudnia 2005 r. Decyzja organu odwoławczego została natomiast wydana przed upływem tej daty.

Podobnie za nieuzasadniony Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy wyznaczyły postanowieniami (odpowiednio z dnia 15 czerwca 2005 r. oraz 2 września 2005 r.) siedmiodniowy termin do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Na powyższy wyrok skargę kasacyjną złożył skarżący zaskarżając go w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom formalnym przepisanym dla pism w postępowaniu sądowym, wymienionym w art. 46 i art. 47 cytowanej ustawy oraz spełniać wymagania szczególne, materialne, właściwe tylko dla niej. Są to: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia i oznaczenie zakresu żądanego uchylenie lub zmiany.

O ile braki formalne przepisane dla pism w postępowaniu sądowym mogą zostać uzupełnione w trybie art. 49 w związku z art. 193 cytowanej ustawy, o tyle wymagania kreatywne tzn. nadające pismu procesowemu właściwości kasacyjne, wyklucza zastosowanie trybu usuwania braków formalnych przewidzianych w przytoczonych wyżej przepisach.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, a więc bada skargę tylko w ramach wskazanych w niej podstaw oraz w ramach wniosku w niej zawartego (o uchylenie lub zmianę z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany).

W rozpatrywanej spawie autor skargi kasacyjnej nie wniósł o uchylenie lub zmianę orzeczenia (art. 176 in fine p.p.s.a.). Powyższy brak, wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 p.p.s.a.) uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie skargi. Sąd odwoławczy nie może domyślać się intencji jej autora, ani wnioskować czego strona skarżąca oczekuje, żądając rozstrzygnięcia.

Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu żądania i jego kierunku.

Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych. Skoro autor skargi kasacyjnej nie złożył jednoznacznego wniosku o uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku, czego wymaga art. 176 p.p.s.a., to skarga kasacyjna pozbawiona jednego ze swych podstawowych elementów konstrukcyjnych, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 180 w związku z art. 178 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 marca 2004 r. sygn. akt FSK 209/04, z dnia 11 maja 2004 r. sygn. akt FSK 914/04, wyrok z dnia 6 września 2005 r. sygn. akt FSK 2201/04).

Mając powyższe na uwadze postanowiono jak w sentencji.