Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1530/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2023 poz 1280
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży  Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Protokolant referent stażysta Marta Stec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej J. Z. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 maja 2022r. sygn. akt II SA/Wa 4189/21 uchylił wydaną wobec Skarżącej – J. Z. decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej "Ministrem") z [...] października 2021r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oraz zasądził od Ministra na rzecz Skarżącej 480 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Z uzasadnienia ww. orzeczenia wynika m.in., że skarga podlegała uwzględnieniu, bo naruszono art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r., poz. 329, zwanej dalej "P.p.s.a.") oraz art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie Minister nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku WSA w Warszawie z 19 marca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 2262/18. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu Minister zastosował się do oceny prawnej i wskazań WSA w Warszawie, przedstawiając swoje stanowisko w zakresie spełnienia przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2020r., poz. 723, zwanej dalej "u.z.e.f.") – warunku krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990r. i rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989r. Sąd - biorąc pod uwagę długość okresu służby na rzecz państwa totalitarnego zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym, tj. w porównaniu do całego okresu służby, wynoszącego 21 lat, 5 miesięcy i 12 dni - za trafną uznał dokonaną przez Ministra w zaskarżonej decyzji ocenę w tym zakresie oraz podniósł, że Minister zasadnie przyjął, że służba przez okres 4 miesięcy i 15 dni była służbą krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f. Okres służby, o którym mowa w art. 13b u.z.e.f. wyniósł około 1,7% całego okresu służby. Trafnie też Minister przyjął, że wnioskodawczyni rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po 12 września 1989r.

Sąd wskazał natomiast, że Minister nie uwzględnił w pełni oceny i wskazań Sądu w zakresie konieczności ustalenia, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Sąd w wyroku z 19 marca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 2262/18 wskazał, że organ "dokona wyczerpującej oceny" co do tego, czy sprawa Skarżącej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 u.z.e.f. Wyrażając ocenę w tym zakresie organ powinien przywołać fakty dotyczące służby Skarżącej, jej postawy, charakteru służby i warunków jej pełnienia, o czym była mowa w zaskarżonej decyzji i odniesie powyższe do tych osiągnięć w służbie, które uznaje za wybitne, czy szczególnie wyróżniające. Musi również dokonać oceny w kontekście krótkotrwałej służby przed 12 września 1989r. oraz formalnej służby w SB, z uwagi na brak etatu w Milicji Obywatelskiej. Sąd wskazał też, że w uchylonej przez Sąd decyzji organ nie przedstawił "żadnych faktów dotyczących służby" Skarżącej, "charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które zdaniem organu nie pozwalają na przyjęcie, że jest to szczególnie uzasadniony przypadek."

Zdaniem WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 4189/21 Minister w zaskarżonej decyzji [...] października 2021r. w dalszym ciągu nie przedstawił "żadnych faktów dotyczących służby" Skarżącej, "charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które zdaniem organu nie pozwalają na przyjęcie, że jest to szczególnie uzasadniony przypadek." Pamiętać też należy, że w sprawie poprzednio rozpatrywanej przez WSA orzekał również Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1411/19), którego ocena prawna także wiąże. Sam organ wskazał w obecnie zaskarżonej decyzji z [...] października 2021r., powołując się na wyrok NSA z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1895/19, że unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 u.z.e.f. należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza, w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego." Taka ocena prawna wyrażona została przez NSA także w wyroku z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1411/19. NSA w ww. wyroku wydanym w sprawie Skarżącej jednoznacznie wskazał m.in., że z aksjologicznego punktu widzenia uzasadnione jest (...) przyjęcie, że regulacja art. 8a ust. 1 u.z.e.f. ma zastosowanie (...) do osób, których aktywność ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a jedynie wykonywanej w okresie i aparacie organizacyjnym "państwa totalitarnego".

Minister w zaskarżonej decyzji wskazał tymczasem, że Skarżąca (na stanowisku [...]) nie wykonywała zadań operacyjnych, ale zasilała szeregi formacji, która została stworzona do skutecznej eliminacji wszelkich przejawów dążeń wolnościowych w Polsce, stąd też zdaniem organu sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku. Organ podniósł też, że Skarżąca wykonywała przed 1990r. zadania charakterystyczne dla ustroju totalitarnego, jednakże ich nie wskazał. Minister nie przedstawił żadnych konkretnych czynności podejmowanych przez skarżącą, które wskazywałyby na zindywidualizowane zaangażowanie w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie dokonał w sprawie pełnej i rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Nie przywołał żadnych działań, czy zadań Skarżącej, godzących w prawa i wolności obywatelskie. Skarżąca wskazuje przy tym, że w sekretariacie wykonywała czynności z zakresu biurowości. Organ nie wykazał, aby Skarżąca angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie zadań i funkcji charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego i nie przedstawił takich zadań. Wprost przeciwnie, uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala raczej na stwierdzenie, że aktywność Skarżącej w okresie zakwalifikowanym jako służba na rzecz państwa totalitarnego, ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a jedynie wykonywanej w okresie i aparacie organizacyjnym "państwa totalitarnego". Ocenę Ministra, co do tego, że sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku uznać należało tym samym za dowolną, zwłaszcza w kontekście oceny prawnej dokonanej w tej sprawie przez NSA.

WSA w Warszawie w ww. wyroku o sygn. akt II SA/Wa 4189/21 wskazał w związku z tym, że Minister, ponownie rozpatrując sprawę, uwzględni ocenę prawną i wskazania WSA w Warszawie zawarte w wyroku z 19 marca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 2262/18 oraz ocenę prawną wyrażoną przez NSA w wyroku z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1411/19. Dokonując oceny, czy sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek organ powinien kierować się wskazaniem NSA, zgodnie z którym "Z aksjologicznego punktu widzenia uzasadnione jest (...) przyjęcie, że regulacja art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma zastosowanie do pozostałej – w stosunku do dwóch wyżej wymienionych – grupy osób, tj. osób, których aktywność ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a jedynie wykonywanej w okresie i aparacie organizacyjnym "państwa totalitarnego".

2. Minister w decyzji z [...] maja 2023r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z ww. wyrokiem WSA w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 4189/21 odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącej art. 15c, art. 22a, art. 24a u.z.e.f., powołując się na art. 8a u.z.e.f.

Minister w uzasadnieniu decyzji wskazał, że Skarżąca wnioskiem z [...] lipca 2017 r. (data wpływu do organu [...] lipca 2017r.) wystąpiła o zastosowanie wobec Niej art. 8a u.z.e.f. Skarżąca w uzasadnieniu tego wniosku wskazała, że [...] stycznia 1989r. złożyła do Szefa [...] Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] podanie o przyjęcie do służby w Milicji Obywatelskiej. Procedura przyjęcia trwała od [...] września 1989r. i została przyjęta na stanowisko [...] i pracowała w gabinecie Szefa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych. Skarżąca od [...] września 1989r. do [...] stycznia 1990r. była zawieszona na etacie jako [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] (zwany dalej "SB RUSW"), gdy faktycznie pełniła służbę na stanowisku [...] w Milicji Obywatelskiej. Skarżącą od [...] sierpnia 1990r. przyjęto do pracy w Policji, w której służyła nienagannie do dnia [...] lutego 2011r.

Minister przyjął, że z akt sprawy wynika, że Skarżącą zwolniono ze służby w Komendzie [...] Policji, z Sekcji [...], [...] lutego 2011r. i nabyła prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c u.z.e.f. Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (zwany dalej "IPN") z [...] października 2018r. (informacji o przebiegu służby) wynika, że Skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f. od [...] września 1989r. do [...] stycznia 1990r.

Z dokumentacji przekazanej przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA wynika, że całkowity okres służby Skarżącej wynosi 21 lat, 5 miesięcy i 12 dni.

Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. IPN [...], przekazanych przez IPN pismem z [...] marca 2020r. nie wynika, aby Skarżąca nierzetelnie wykonywała swoje obowiązki po 12 września 1989r. Z opinii przekazanej przez Komendę Główną Policji wynika, że Skarżąca w toku pełnionej służby rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki, o czym świadczą informacje zawarte m.in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. W materiałach nie odnaleziono informacji o wymierzonych karach dyscyplinarnych, jak również nie były prowadzone wobec Skarżącej postępowania karne lub karno-skarbowe. Wśród materiałów nie ma też dokumentów potwierdzających udział Skarżącej w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Minister, po odwołaniu się do treści art. 8a u.z.e.f. oraz po przytoczeniu stanowiska wyrażonego przez WSA w Warszawie w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 4189/21, stwierdził, że zbyteczne było podejmowanie przez organ kolejnej analizy w obszarze krótkotrwałości pełnienia przez Skarżącą służby na rzecz totalitarnego państwa oraz rzetelnego wykonywania przez nią zadań i obowiązków po 12 września 1989r., bowiem ocena prawna wyrażona przez Sąd jest dla organu wiążąca, zaś sformułowanie konstatacji sprzecznej z ową oceną, stanowiłoby naruszenie prawa, jak również byłoby działaniem nieuwzględniającym szeroko rozumianej ekonomiki procesowej. Stąd też przed wydaniem decyzji, organ w szczególności rozpatrzył wszystkie te aspekty, które miały lub ewentualnie mogły mieć wpływ na ukształtowanie się ostatecznego poglądu co do wystąpienia w sprawie "szczególnie uzasadnionego przypadku", umożliwiającego zastosowanie wobec Skarżącej art. 8a u.z.e.f.

Zdaniem Ministra z analizy dokumentacji przekazanej przez IPN wynika, że Skarżącą przyjęto do SB [...] września 1989r. na stanowisko [...] SB RUSW, na jej wniosek i na zaproponowane warunki pracy i płacy wyraziła zgodę. Z opinii służbowej z [...] stycznia 1990r. za okres od [...] września 1989r. do [...] stycznia 1990r. wynika, że Skarżąca, mimo krótkiego stażu, osiągała w służbie dobre wyniki i była zdyscyplinowanym i zaangażowanym funkcjonariuszem. Skarżąca doskonale zdawała sobie sprawę z rzeczywistego charakteru służby. Istotnie formalnie powołano Ją do służby w Milicji, ale w rzeczywistości pełniła służbę, wykonując swoje obowiązki funkcjonariusza SB. Wskazuje na to wiele informacji zawartych w dokumentacji przekazanej przez IPN. Skarżąca ponadto sama wypełniła wniosek o przyjęcie do służby byłego funkcjonariusza SB, co wskazuje, gdzie pracowała (akta IPN – s. 42). Dodatkowo Skarżącą przeniesiono w związku z likwidacją SB RUSW. Nie sposób zaprzeczyć, że była funkcjonariuszką zatrudnioną w jednostkach organizacyjnych SB, uczestniczyła w podtrzymaniu działalności aparatu represyjnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.

Minister, stwierdzi też, że na gruncie doświadczenia życiowego i pragmatyki służbowej wiadome jest, że Skarżąca, pracując w SB świadoma była czym zajmowała się komórka organizacyjna, dla której wykonywała zadania służbowe. Minister poparł stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 24 lutego 2010r. (sygn. akt K6/09), w którym stwierdzono "Jest prawdopodobne, że motywacje czysto zawodowe (służba w tajnej policji) nie różnią się od tych, jakie występują obecnie. Istotną różnicę czyni przedmiot wyboru. W żadnym przypadku wybór służby w tajnej policji politycznej państwa komunistycznego nie zasługuje na aprobatę, niezależnie od komórki organizacyjnej i stanowiska służbowego funkcjonariusza". Minister w związku z tym stwierdził, że choć Skarżąca spełniła przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.e.f., sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a u.z.e.f.

3. Skarżąca, reprezentowana przez adw. P. Z., w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] lipca 2023r. wniosła o uchylenie ww. decyzji Ministra z [...] maja 2023r. i zasądzenie kosztów postępowania i przeprowadzenie rozprawy, z uwagi na naruszenie:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - przez zaniechanie ustalenia faktycznego charakteru i przedmiotu wykonywanych przez Skarżącą zadań służbowych w okresie od [...] września 1989r. do [...] stycznia 1990r. oraz bezpodstawne przypisanie Skarżącej, że "uczestniczyła w podtrzymaniu działalności aparatu represyjnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej", choć Skarżąca stanowczo twierdziła i przedstawiła dowody, że: - w ww. okresie była "zawieszona na etacie" [...] SB; - faktycznie wykonywała obowiązki [...] w Milicji Obywatelskiej, w gabinecie Szefa RUSW i zajmowała się obsługą sekretariatu, korespondencji przychodzącej i wychodzącej; - w okresie służby nie miała i nie wyrażała ideologicznych zapatrywań popierających "ustrój totalitarny", nigdy nie należała do partii politycznej, zachowując postawę apolityczną – nieangażowania się w żadną działalność polityczną;

2) art. 8a ust. 1 u.z.e.f. przez:

- jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że istnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" jest wyeliminowane przez pełnienie służby w instytucjach i formacjach wskazanych w art. 13b ust. 1 u.z.e.f., gdy pełnienie służby w ww. instytucjach i formacjach jest warunkiem wstępnym możliwości zastosowania art. 8a ust. 1 u.z.e.f.

- nieuwzględnienie przy ocenie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku": - krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r. (od [...] września 1989r. do [...] stycznia 1990r. - przez 4 miesiące i 15 dni oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., zwłaszcza że są to kryteria ustawowe ww. przesłanki; - wykonywania jedynie przez 12 dni służby przed dniem 12 września 1989r. - w okresie szczególnie istotnym z punktu widzenia szczególnie art. 8a ust. 1 pkt 2 i art. 13c pkt 1 u.z.e.f.; - wykonywanie ww. służby na samym początku jej stażu zawodowego w służbie, wynoszącego łącznie 21 lat, 5 miesięcy i 12 dni; - faktycznego pełnienia służby poza SB RUSW, zarówno w sensie organizacyjnym, przedmiotu zadań jak i fizycznej lokacji miejsca pracy;

3) art. 153 P.p.s.a. - przez niezrealizowanie przez Ministra wskazań i nie dostosowanie się do ocen wyrażonych w ww. wyrokach: WSA w Warszawie z 19 marca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 2262/18, NSA z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1411/19 i WSA z 31 maja 2022r. sygn. akt II SA/Wa 4189/21.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała, że zaskarżona decyzja jest już trzecią decyzją Ministra (po decyzji z [...] października 2018r. i z [...] października 2021r.), odmawiającą Skarżącej wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. Świadczy to uporczywej tendencyjności działania Ministra, polegającej na odmownym załatwianiu sprawy wbrew przesłankom merytorycznym. Wcześniejsze decyzje Ministra uchylono w ww. wyrokami WSA w Warszawie. Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wprost przyznał (podobnie, jak w decyzji z [...] października 2021r.), że Skarżąca spełnia przesłanki szczegółowo określone w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.e.f.: krótkotrwale pełniła służbę przed 31 lipca 1990r. i rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po 12 września 1989r. Minister w zaskarżonej decyzji w odróżnieniu od decyzji z [...] października 2021r. nie stwierdza jakoby Skarżąca utożsamiała się z ustrojem totalitarnym, a także wykonywała przed 1990r. zadania charakterystyczne dla tegoż ustroju.

Zdaniem Skarżącej Minister nie ustalił właściwie przedmiotu pełnionej przez Skarżącą służby, co ma zasadnicze znaczenie w sprawie. W konsekwencji właściwie nie zastosował art. 8a ust. 1 u.z.e.f., przez dokonanie oceny, że zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", uzasadniający wydanie decyzji, o jaką ubiega się Skarżąca. Minister zarazem wyraził poglądy, świadczące o błędnej wykładni ww. przepisu i uchybił regule z art. 153 P.p.s.a. - związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniach ww. Sądów. W rezultacie niesłusznie przyjął, że Skarżąca nie spełnia przesłanek objęcia jej unormowaniami dotyczącymi okresu służby przed 2 stycznia 1999r. na zasadach ogólnych.

Skarżąca uwypukliła, że ustalenia faktyczne w zakresie służby przez Nią pełnionej przed [...] stycznia 1990r. (od [...] stycznia 1990r. do [...] lipca 1990 r. została przeniesiona na stanowisko [...] w Referacie Ogólnym RUSW), są błędne, gdy chodzi o rzeczywiste miejsce wykonywania służby i niedostatecznie dokładne w odniesieniu do rzeczywistego przedmiotu obowiązków wykonywanych. Skarżąca już we wniosku z [...] lipca 2017r., wszczynającym postępowanie w sprawie, wskazała, że od [...] września 1989r. do [...] stycznia 1990r. była "zawieszona na etacie" [...] SB RUSW, ale wykonywała obowiązki [...] w Milicji Obywatelskiej w RUSW. "Zawieszenie na etacie" SB RUSW polegało na formalnym angażu w tej formacji, gdy faktycznie skierowano ją do wykonywania zadań [...] w MO. Praktyka tego rodzaju wówczas istniała, z uwagi na brak koherencji planowania etatów z faktycznym zapotrzebowaniem na personel w poszczególnych strukturach organizacyjnych. Skarżąca stanowczo zastrzegła, że wykonując swoje obowiązki nigdy nie była w siedzibie SB RUSW (przy ul. [...]), oddalonej o ok. 4 km od siedziby RUSW (przy ul. [...]). Ustalenie zatem przez Ministra, że Skarżąca pełniła służbę jako [...] w SB RUSW nie jest zgodne z faktami. Od stycznia 1989r. aplikowała o przyjęcie do służby w MO, a nie w SB i jedynie w wyniku zwolnienie się etatu w SB została "zawieszona na etacie" SB. Skarżąca wykonywała pracę w MO. W związku z tym wskazała 12 świadków na okoliczność faktycznego zatrudnienia i załączyła oświadczenia tych osób, stwierdzające, że Skarżąca nie pracowała w SB RUSW, lecz "wykonywała obowiązki służbowe w MO", i że zajmowała się tam "obsługą sekretariatu" i "obsługą wpływającej korespondencji". Minister, dokonując ustalenia w zakresie przedmiotu służby Skarżącej poprzestał jedynie na tym, że była [...] w SB RUSW, gdy możliwe było zbadanie faktycznego przedmiotu Jej zajęć służbowych i sprawdzenie czy pełnienie służby było ukierunkowane na realizację zadań i funkcji właściwych "państwu totalitarnemu", co miałoby znaczenie w świetle art. 8a ust. 1 u.z.e.f. Skarżąca nie była osobą kierującą sekretariatem, ani jedynym pracownikiem sekretariatu. Z załączonych oświadczeń wynika, że w sekretariacie pracowały jeszcze co najmniej dwie osoby (kierowniczka - J. M. i H. B.). Rola Skarżącej w strukturze sekretariatu obejmowała czynności wykonawcze z zakresu biurowości. Skarżąca nie podejmowała działań o charakterze analitycznym, koncepcyjnym, operacyjnym; nie sprawowała funkcji przełożonej wobec innej osoby, a stwierdzenia zawarte we wniosku inicjującym postępowanie administracyjne, dawały Ministrowi asumpt do ustaleń, jaki był faktyczny przedmiot służby Skarżącej i czy wykonywała zwyczajne, standardowe czynności pracownika sekretariatu, typowe dla pracy sekretarskiej w każdej służbie publicznej. Zdaniem Skarżącej niewystarczające było więc oparcie się przez Ministra jedynie na piśmie IPN z [...] października 2018r., z którego wynika, że Skarżąca "pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f., w okresie od [...] września 1989r. do [...] stycznia 1990r. Ponadto, choć Skarżąca wnioskowała o przesłuchanie świadków (w tym m.in. Szefa RUSW i kierownika Referatu Ogólnego RUSW) i załączyła oświadczenia, Minister nie dopuścił i nie przeprowadził tych dowodów, co wskazuje na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Według utrwalonego orzecznictwa, informacja sporządzana przez IPN, na podstawie art. 13a u.z.e.f. stanowi wprawdzie dokument urzędowy, ale nie wyłącza przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tego dokumentów - art. 76 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 25 maja 2021r. sygn. akt III OSK 1861/21).

Skarżąca wskazała, że jakkolwiek Minister stwierdził, że Skarżąca, jako "zatrudniona w jednostkach organizacyjnych SB uczestniczyła w podtrzymaniu działalności aparatu represyjnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej", nie wskazał, jakie czynności charakterystyczne dla służby bezpieczeństwa w ustroju totalitarnym miałaby wykonywać. Dodatkowo stwierdzenie to można adresować do każdej osoby pełniącej służbę, o której mowa w art. 13b u.z.e.f.. W konsekwencji oznacza to, że wedle Ministra żadna osoba pełniąca tą służbę z definicji nie kwalifikuje się do spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Brak przykładów jest też znamienny, gdyż Skarżąca takich czynności nie wykonywała. Ustalenie faktycznego charakteru służby Skarżącej, miało w sprawie zasadnicze znaczenie. Skoro wszechstronnych ustaleń z tego zakresu zabrakło, to postępowanie i decyzja Ministra są dotknięte wadami, które powinny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, bo Minister dokonał błędnej wykładni przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" przewidzianej w art. 8a ust. 1 u.z.e.f. W sposób należyty nie uzasadnił też decyzji uznaniowej i nie wyciągnął właściwych wniosków z dokonanych przez siebie ustaleń, że sytuacja Skarżącej odpowiadała przesłankom szczegółowym określonym w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.e.f. Skarżąca, pełniąc służbę przed 12 września 1989r. jedynie przez 12 dni, była początkującym pracownikiem i nie byłaby w stanie wdrożyć się w działania, które bezpodstawnie przypisuje jej Minister. Ponadto przedmiot wykonywanych przez Skarżącą obowiązków, sprowadzający się do obsługi sekretariatu, w szczególności do odbierania, ekspediowania i rejestracji korespondencji, powinien prowadzić do wniosku, że realizacja tych zadań nie zawierała w sobie konotacji negatywnych.

4. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skargę należało uwzględnić.

2. Sąd na wstępie zauważa, że Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Tym samym Sąd administracyjny nie ocenia decyzji pod kątem jej (słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie kontroli dokonywanej z punktu widzenia legalności zobowiązany jest zbadać, czy organ administracyjny nie naruszył m.in. prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd administracyjny, w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd, stosownie do art. 134 § 2 P.p.s.a. nie może wydać orzeczenia na niekorzyść́ skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że Sąd w granicach badanej sprawy zobowiązany jest z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi, dokonać pełnej oceny co do zgodność z prawem zaskarżonego aktu i w przypadku skargi na decyzję uwzględnia wszystkie zaistniałe w sprawie naruszenia, na które wskazuje art. 145 § 1 P.p.s.a., w tym czy nie zaszły przyczyny określone w art. 156 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W przypadku, gdy zajdą okoliczności przewidziane w art. 156 k.p.a., Sąd stwierdza nieważność zaskarżonego aktu w całości lub w części.

3. Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd według ww. kryteriów, wykazała, że zaskarżona decyzja Ministra była wadliwa pod względem procesowym, co miało istotny wpływ na zastosowanie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 8a u.z.e.f. w aspekcie "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Sąd na wstępie wskazuje, że Minister po raz kolejny – z niezrozumiałych i niewyjaśnionych rzetelnie względów - naruszył art. 153 i art. 170 P.p.s.a. oraz art. 80 i art. 77 § 1 k.p.a., także w związku z art. 8 § 1 k.p.a. i to w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z tym Sąd jeszcze raz podkreśli, tak, jak uczynił to WSA w Warszawie w prawomocnym i wiążącym w sprawie wyroku z 31 maja 2022r. sygn. akt II SA/Wa 4189/21, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie administracyjnym i na Sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2000r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98 – dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Sąd wskaże ponadto, że w świetle art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Wszystkie trzy wydane w sprawie Skarżącej wyroki o sygn. akt II SA/Wa 4189/21, II SA/Wa 2262/18 I OSK 1411/19 były prawomocne i wiązały zarówno Ministra, jak i Skarżącą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z 19 marca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 2262/18, uchylającym poprzednią odmowną decyzję Ministra, wydaną wobec Skarżącej - wskazał, że Minister, ponownie rozpoznając sprawę, powinien przywołać fakty dotyczące służby Skarżącej, jej postawy, charakteru służby i warunków jej pełnienia i musi również dokonać przedmiotowej oceny w kontekście krótkotrwałej służby przed 12 września 1989r. oraz formalnej służby w SB, z uwagi na brak etatu w Milicji Obywatelskiej.

Podobne wskazania znalazły się także w uzasadnieniach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1411/19 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 maja 2022r. sygn. aktu SA/Wa 4189/21.

WSA w Warszawie w ostatnim z ww. orzeczeń wskazał wyraźnie, że Minister nie uwzględnił w pełni oceny i wskazań Sądu wyrażonych w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 2262/18 - w zakresie konieczności ustalenia, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Sąd przyjął także, że Minister zastosował się do oceny prawnej i wskazań WSA w Warszawie, przedstawiając swoje stanowisko w zakresie spełnienia przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.e.f. - warunku krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990r. i rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989r. Sąd - biorąc pod uwagę długość okresu służby na rzecz państwa totalitarnego zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym, tj. w porównaniu do całego okresu służby, wynoszącego 21 lat, 5 miesięcy i 12 dni - za trafną uznał dokonaną przez Ministra w zaskarżonej decyzji ocenę w tym zakresie oraz podniósł, że Minister zasadnie przyjął, że służba przez okres 4 miesięcy i 15 dni była służbą krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f. Okres służby, o którym mowa w art. 13b u.z.e.f. wyniósł około 1,7% całego okresu służby. Trafnie też Minister przyjął, że Skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po 12 września 1989r.

WSA w Warszawie w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 4189/21 podniósł ponadto, że Sąd w wyroku z 19 marca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 2262/18 wskazał, że organ "dokona wyczerpującej oceny", co do tego, czy sprawa Skarżącej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 u.z.e.f. Wyrażając ocenę w tym zakresie organ powinien przywołać fakty dotyczące służby Skarżącej, jej postawy, charakteru służby i warunków jej pełnienia i odniesie powyższe do tych osiągnięć w służbie, które uznaje za wybitne, czy szczególnie wyróżniające. Minister musi również dokonać oceny w kontekście krótkotrwałej służby przed 12 września 1989r. oraz formalnej służby w SB, z uwagi na brak etatu w Milicji Obywatelskiej, skoro nie przedstawił "żadnych faktów dotyczących służby" Skarżącej, "charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które zdaniem organu nie pozwalają na przyjęcie, że jest to "szczególnie uzasadniony przypadek".

Zdaniem WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 4189/21 Minister w zaskarżonej decyzji z [...] października 2021r. w dalszym ciągu nie przedstawił "żadnych faktów dotyczących służby" Skarżącej, "charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które zdaniem organu nie pozwalają na przyjęcie, że jest to szczególnie uzasadniony przypadek." Sąd przypomniał też, że w sprawie orzekał NSA (sygn. akt I OSK 1411/19), wskazując, m.in., że z aksjologicznego punktu widzenia uzasadnione jest (...) przyjęcie, że regulacja art. 8a ust. 1 u.z.e.f. ma zastosowanie (...) do osób, których aktywność ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a jedynie wykonywanej w okresie i aparacie organizacyjnym "państwa totalitarnego". Ocena prawna NSA wiąże. Minister tymczasem w zaskarżonej decyzji wskazał, że Skarżąca (na stanowisku [...]) nie wykonywała zadań operacyjnych, ale zasilała szeregi formacji, którą stworzono do skutecznej eliminacji wszelkich przejawów dążeń wolnościowych w Polsce, stąd też sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku. Organ podniósł też, że Skarżąca wykonywała przed 1990r. zadania charakterystyczne dla ustroju totalitarnego, jednakże ich nie wskazał. Minister nie przedstawił żadnych konkretnych czynności podejmowanych przez Skarżącą, które wskazywałyby na zindywidualizowane zaangażowanie w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Sąd w sprawie II SA/Wa 4189/21 przyjął, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie dokonał w sprawie pełnej i rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Nie przywołał żadnych działań, czy zadań Skarżącej, godzących w prawa i wolności obywatelskie. Skarżąca wskazuje przy tym, że w sekretariacie wykonywała czynności z zakresu biurowości. Organ nie wykazał, aby Skarżąca angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie zadań i funkcji charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego i nie przedstawił takich zadań. Wprost przeciwnie, uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala raczej na stwierdzenie, że aktywność Skarżącej w okresie zakwalifikowanym jako służba na rzecz państwa totalitarnego, ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a jedynie wykonywanej w okresie i aparacie organizacyjnym "państwa totalitarnego". Ocenę Ministra, co do tego, że sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku uznać należało tym samym za dowolną, zwłaszcza w kontekście oceny prawnej dokonanej w tej sprawie przez NSA.

W związku z tym WSA w Warszawie w ww. wyroku o sygn. akt II SA/Wa 4189/21 zobowiązał Ministra do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań WSA w Warszawie zawartych w wyroku z 19 marca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 2262/18 oraz oceny prawnej wyrażonej przez NSA w wyroku z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1411/19. Minister, ponownie rozpatrując sprawę i dokonując oceny, czy sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, powinien kierować się wskazaniem NSA, zgodnie z którym "Z aksjologicznego punktu widzenia uzasadnione jest (...) przyjęcie, że regulacja art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma zastosowanie do pozostałej – w stosunku do dwóch wyżej wymienionych – grupy osób, tj. osób, których aktywność ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a jedynie wykonywanej w okresie i aparacie organizacyjnym "państwa totalitarnego".

4. W ocenie Sądu, rozpoznającego sprawę ze skargi na ww. decyzję Ministra z [...] maja 2023r., należało uznać, że organ ten kolejny raz nie wykonał w sposób należyty ww. wskazań zawartych w prawomocnych orzeczeniach Sądów administracyjnych (WSA w Warszawie z 19 marca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 2262/18, NSA z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1411/19 i WSA z 31 maja 2022r. sygn. akt II SA/Wa 4189/21) oraz nie dostosował swoich ocen do ocen prawnych wyrażonych w ww., prawomocnych orzeczeniach.

Minister nie wziął przede wszystkim pod rozwagę okoliczności, że Sądy administracyjne konsekwentnie wskazały w ww. orzeczeniach, wiążących na mocy art. 153 i art. 170 P.p.s.a., że w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" należało odwołać się do okoliczności faktycznych dotyczących służby Skarżącej, a w szczególności do charakteru tej służby, jak i warunków jej pełnienia przez Skarżącą, które - zdaniem Ministra - pozwalały przyjąć, że w odniesieniu do Skarżącej nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a u.z.e.f.

Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z niewyjaśnionych przyczyn pominął ww. aspekt sprawy i nie rozważył, zgodnie z art. 80 i art. 77 § 1 k.p.a., okoliczności konsekwentnie ponoszonych przez Skarżącą, a wynikających z Jej wniosku z [...] lipca 2017 r. (data wpływu do Ministra [...] lipca 2017r.), wszczynającego postępowanie w sprawie zastosowania wobec Skarżącej art. 8a u.z.e.f., i to zarówno w zakresie faktów dotyczących służby Skarżącej, jak również charakteru tej służby oraz warunków i miejsca jej pełnienia. Nie budzi to zaufania do organu administracji publicznej i w sposób oczywisty narusza, oprócz art. 153 i art. 170 P.p.s.a., także art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 8a u.z.e.f., który odwołuje się do "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Minister w zaskarżonej decyzji, ponownie rozpatrując sprawę, nie rozważył też w sposób należyty, stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., czy aktywność zawodowa Skarżącej w okresie uznawanym przez ustawodawcę za służbę na rzecz totalitarnego państwa ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a jedynie wykonywanej w okresie i aparacie organizacyjnym "państwa totalitarnego", czy też nie. Minister ponadto ponownie nie przywołał żadnych działań, czy zadań Skarżącej, godzących w prawa i wolności obywatelskie. Pominął również, że Skarżąca wskazywała w toku postępowania, a przede wszystkim we wniosku wszczynającym to postępowanie, że w sekretariacie wykonywała czynności z zakresu biurowości. Dodatkowo Minister nie przeprowadził wnioskowanych przez Skarżącą dowodów, oraz nie ustosunkował się do złożonych przez Skarżącą oświadczeń, co wskazuje również na naruszenia zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jak również zasady zaufania do organów administracyjnych w kontekście długości prowadzonego postępowania administracyjnego, począwszy od [...] lipca 2017r.

Minister w zaskarżonej decyzji nie wykazał również, aby Skarżąca angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie zadań i funkcji charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego, a ponadto organ nie przedstawił takich zadań. Wprawdzie Minister w zaskarżonej decyzji podniósł, że Skarżącą istotnie powołano do służby w Milicji Obywatelskiej, a nie w SB, tym niemniej przyjął – bez podania jakichkolwiek konkretów – że Skarżąca w rzeczywistości pełniła służbę, wykonując swoje obowiązki funkcjonariusza SB. Nie budzi to zaufania do organu administracji publicznej i w sposób oczywisty narusza oprócz art. 153 i art. 170 P.p.s.a., także art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 8a u.z.e.f. Przepisy te naruszono także z tego powodu, że Minister w sposób ogólnikowy wskazuje, że jego stanowisko z ww. zakresu ma potwierdzenie w wielu informacjach zawartych w dokumentacji przekazanej przez IPN, ale nie powołuje się, np. na konkretne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy.

Nie stanowi to zatem o prawidłowym rozważeniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 8a u.z.e.f. i czyni zasadnymi zarzuty podnoszone w skardze, jak również argumentację skargi, że świadczy to o uporczywej tendencyjności działania Ministra, polegającej na odmownym załatwianiu sprawy Skarżącej, wbrew przesłankom merytorycznym, jak również wbrew wskazaniom wynikającym z prawomocnych i wydanych w odniesieniu do Skarżącej w rozpoznawanej sprawie wyroków WSA w Warszawie z 19 marca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 2262/18, NSA z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1411/19 i WSA z 31 maja 2022r. sygn. akt II SA/Wa 4189/21.

Zdaniem Sądu niezrozumiałe i niekonsekwentne jest również stanowisko Ministra, który z jednej strony wskazuje, że Skarżącą istotnie powołano do służby w Milicji Obywatelskiej, a następnie przyjmuje, że Skarżąca była zatrudniona w jednostkach organizacyjnych SB i uczestniczyła w podtrzymaniu działalności aparatu represyjnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Warto też w tym kontekście stwierdzić, że Skarżąca słusznie w skardze podnosi, że Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazał, jakie czynności charakterystyczne dla służby bezpieczeństwa w ustroju totalitarnym miałaby wykonywać Skarżąca. Natomiast z wyżej wskazanych, wiążących w sprawie wyroków Sądów administracyjnych wynika, że ustalenie faktycznego charakteru służby Skarżącej, miało w sprawie zasadnicze znaczenie. Skarżąca bowiem już w ww. wniosku z [...] lipca 2017r. (zaskarżoną decyzję wydano [...] maja 2023r., czyli po ok. 6 latach od wpłynięcia ww. wniosku) uwypukliła, że ustalenia faktyczne w zakresie służby przez Nią pełnionej przed [...] stycznia 1990r. (od [...] stycznia 1990r. do [...] lipca 1990r. przeniesiona na stanowisko [...] w Referacie Ogólnym RUSW) były niedostatecznie dokładne w odniesieniu do rzeczywistego przedmiotu wykonywanych przez Skarżącą obowiązków.

Tym samym Minister powinien się kwestią tą zająć w pierwszej kolejności, stosownie do art. 153 P.p.s.a. i art. 170 P.p.s.a. oraz ocen prawnych i wskazań wyrażonych w ww., prawomocnych orzeczeniach WSA w Warszawie z 19 marca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 2262/18, NSA z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1411/19 i WSA z 31 maja 2022r. sygn. akt II SA/Wa 4189/21. Było to tym bardziej istotne, że Minister prawidłowo uznał w zaskarżonej decyzji, że Skarżąca spełnia przesłanki szczegółowo określone w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.e.f., gdyż krótkotrwale pełniła służbę przed 31 lipca 1990r. i rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po 12 września 1989r.

Rozważenie ww. okoliczności, konsekwentnie podnoszonych przez Skarżącą, w związku z ww. prawomocnymi i wiążącymi w sprawie wyrokami było też istotne z tego względu, że Minister wydawał zaskarżoną decyzję w zakresie uznania administracyjnego w związku z art. 8a u.z.e.f. Natomiast w judykaturze - na co prawidłowo zwróciła uwagę Skarżąca w uzasadnieniu skargi - konsekwentnie wskazywano, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące, niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Tym samym uzasadnienie decyzji uznaniowej, którą wydał w sprawie Minister, powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego oraz wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu, z którego powinno też wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyroki NSA z: 17 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 491/09; 20 lipca 2011r. sygn. akt I OSK 2006/10 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

5. Wadliwości wyżej wskazane przez Sąd, uzasadniały wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu i przyjęcie za zasadne większości podnoszonych w skardze zarzutów.

Zdaniem Sądu niezasadny był jedynie zarzut skargi o naruszeniu przez Ministra art. 8a ust. 1 u.z.e.f. w kontekście nieuwzględnienia przy ocenie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990r. (od [...] września 1989r. do [...] stycznia 1990r. - przez 4 miesiące i 15 dni oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989r. - wykonywania przez 12 dni służby przed 12 września 1989r. oraz wykonywanie ww. służby na samym początku stażu zawodowego Skarżącej wynoszącego łącznie 21 lat, 5 miesięcy i 12 dni.

Minister uznał te warunki za spełnione zarówno w zaskarżonej decyzji, jak również w poprzedniej decyzji z [...] października 2021r., podlegającej kontroli WSA w Warszawie w wyroku z 31 maja 2022r. sygn. akt II SA/Wa 4189/21, który przyjął, że w tym aspekcie decyzja ta była prawidłowa. Tym samym podnoszone z tego zakresu w skardze zarzuty nie mogły być uznane za zasadne.

6. Minister, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rozważy w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a u.z.e.f. podnoszone przez Skarżącą konsekwentnie okoliczności, że wykonując swoje obowiązki nie była w siedzibie SB RUSW (przy ul. [...]), oddalonej o ok. 4 km siedzibie RUSW MO (przy ul. [...]) oraz wskazywała na możliwość wykazania tej okoliczności zeznaniami i oświadczeniami świadków.

Minister weźmie też pod rozwagę faktyczny przedmiot zajęć służbowych wykonywanych przez Skarżącą w aspekcie działań ukierunkowanych na realizację zadań i funkcji właściwych "państwu totalitarnemu", z uwagi na art. 8a ust. 1 u.z.e.f. Skarżąca bowiem konsekwentnie podnosiła, że nie była osobą kierującą sekretariatem, ani jedynym pracownikiem tegoż sekretariatu oraz wskazywała, że z załączonych oświadczeń wynika, że w sekretariacie pracowały jeszcze co najmniej dwie osoby (kierowniczka sekretariatu - J. M. i H. B.), a Skarżąca nie podejmowała działań o charakterze analitycznym, koncepcyjnym, operacyjnym; nie sprawowała funkcji przełożonej wobec innej osoby.

Skoro Minister nie uwzględnił roli, jaką pełniła Skarżąca w strukturze sekretariatu oraz nie rozważył wykonywanych przez nią czynność, należało przyjąć, że należycie nie wykonał wiążących i prawomocnych, ww. orzeczeń NSA i WSA w aspekcie działań i zadań Skarżącej mogących godzić w prawa i wolności obywatelskie, naruszając tym samym art. 153 i art. 170 P.p.a.s.a. Wadliwość tę należy naprawić przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Rozważenie przez Ministra ww. okoliczności faktycznych było też niezbędne do prawidłowego zastosowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 8a u.z.e.f.

7. Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Postanowienie o zwrocie kosztów postępowania, wydano na mocy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023r., poz. 1964 ze zm.), gdyż Skarżąca była reprezentowana przez adwokata (punkt drugi sentencji).