Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2010/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 188 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 229
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 96 ust. 2, art. 203 ust. 3 tiret czwarta
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 167
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej ze skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Rz 340/19 w sprawie ze skarg A. Sp. z o.o. w K., "B" S.A. w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 14 marca 2019 r. nr 1801-IOC.4441.29.2018 w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną. 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 340/19 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2023 r., poz. 1634 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargi A K. i N. A. spółka z o.o. w K. i B S.A. w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 14 marca 2019 r. nr 1801-IOC.4441.29.2018 w przedmiocie długu celnego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 14 października 2015 r. w Oddziale Celnym w Rzeszowie objęto procedurą tranzytu zewnętrznego towar (odzież, kable USB, ładowarki, adaptery USB, kosmetyki i artykuły kosmetyczne) o łącznej masie 22 ton według zgłoszenia celnego T1. Jako nadawcę towaru wskazano - C w R.; odbiorcę towaru/kraj wysyłki/wywozu/kraj przeznaczenia - D (M. S., S., K.); kraj wysyłki – PL; kraj przeznaczenia – KZ; głównego zobowiązanego - B S.A.

Konsekwencją ustaleń podjętych w sprawie było wydanie decyzji z dnia 28 września 2018 r. zgodnie z którą, Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego stwierdził powstanie długu celnego w przywozie na dzień 22 października 2015 r. w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru objętego procedurą tranzytu zewnętrznego w dniu 14 października 2015 r. wg zgłoszenia celnego T1 i określił kwotę wynikającą z długu celnego.

Od ww. decyzji odwołanie wniósł główny zobowiązany, a także przewoźnik. DIAS decyzją z dnia 14 marca 2019 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 340/19 oddalił skargi A K. i N. A. spółka z o.o. w K. i B S.A. w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 14 marca 2019 r. w przedmiocie długu celnego.

Sąd I instancji stwierdził, że poza sporem jest, że w dniu 14 października 2015 r. w Oddziale Celnym w Rzeszowie objęto procedurą tranzytu zewnętrznego towar, na podstawie dokumentu tranzytowego T1. Towar został wyprowadzony z magazynu czasowego składowania w Rzeszowie, a następnie zwolniony do procedury tranzytu w Oddziale Celnym w Rzeszowie.

Zgodnie z deklaracją zawartą w zgłoszeniu tranzytowym towar miał zostać dostarczony do łotewskiego urzędu celnego przeznaczenia ZILUPES MKP (LV000723) w terminie do 21 października 2015 r. W trakcie realizacji procedury tranzytu, w dniu 16 października 2015 r. w systemie NCTS została zarejestrowana zmiana urzędu przeznaczenia na inny łotewski urząd, tj. REZEKNES 2 MKP (LV000742), gdzie zanotowano przybycie i zamknięcie operacji z wynikiem kontroli A2 (uznano za zgodnie). Wygenerowany został komunikat IE045 (zakończenie operacji tranzytowej).

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w świetle poczynionych ustaleń mimo wygenerowanego komunikatu IE045 procedura tranzytu nie została prawidłowo zamknięta, a towar objęty zgłoszeniem celnym nie został przedstawiony w oddziale celnym przeznaczenia, tj. REZEKNES 2 MKP (LV000742). Organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie bowiem uznały, że komunikat systemowy IE045 nie jest ostatecznym dowodem potwierdzającym prawidłowość realizacji procedury tranzytu.

W ocenie Sądu I instancji, informacje przekazane przez łotewskie organy celne, że procedura tranzytu została zakończona nieprawidłowo, bez kontroli celnej, a towary nią objęte nie zostały przemieszczone za kolejowymi listami przewozowymi, a ponadto, że nie jest znane miejsce znajdowania się towaru, jak również miejsce bezprawnego usunięcia towaru spod dozoru celnego. Procedura tranzytu nie została zatem zamknięta prawidłowo, a towar został usunięty spod dozoru celnego.

Zdaniem WSA organy prawidłowo ustaliły krąg dłużników odpowiedzialnych za powstały dług celny uznając, że są nimi spółki B i A.

W skardze kasacyjnej zaskarżano powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. art. 188 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 229 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm. – dalej jako Ordynacja podatkowa) w związku z art. art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2018r., poz. 167 ze zm.) przez ich niezastosowanie w wyniku czego Sąd dokonał błędnej kontroli legalności działalności administracji publicznej oraz nie zastosował środków określonych w ustawie w sytuacji, gdy organ nie podjął wszelkich niezbędnych czynności mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli i nie uwzględnił żądania strony skarżącej, co do przeprowadzania dowodu, w sytuacji gdy przedmiotem ww. dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, a okoliczności te nie zostały potwierdzone innymi dowodami, co skutkowało podważeniem zasady praworządności oraz zasady ogólnej prawdy materialnej i niewyjaśnieniem okoliczności stanu faktycznego oraz poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organów podatkowych.

Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 203 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992r. ustanawiającego wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z dnia 19.10.1992r,. s. 1 ze zm., dalej: WKC) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że powstał dług celny w przywozie w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru;

2) art. 203 ust. 3 tiret 4 w zw. z art. 96 ust. 2 WKC poprzez jego błędną wykładnię w oparciu o zaistniały stan faktyczny i błędne przypisanie skarżącej spółce odpowiedzialności z tytułu wspomnianych przepisów, a w konsekwencji uznaniu jej za dłużnika celnego w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki określone we wspomnianym przepisie do przypisania spółce A odpowiedzialności za powstały dług celny;

Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów procesowych i materialnych, niemniej jednak sposób ich sformułowania pozwala w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na łączne odniesienie się do nich. Uzasadnienie zarzutów kasacyjnych koncentruje się bowiem w zasadzie wokół wadliwej kontroli działalności organów dokonanej w ramach zaskarżonego wyroku w zakresie postępowania dowodowego i w konsekwencji naruszania przepisów prawa materialnego. Odnosząc się do tej kwestii należy wskazać, że zgodnie z art. 203 ust. 1 WKC - dług celny w przywozie powstaje w wyniku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, zaś ust. 2 tego artykułu stanowi, że dług celny powstaje z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego.

Stosownie do art. 203 ust. 3 WKC dłużnikami są: osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego; osoby, które uczestniczyły w usunięciu towaru i które jednocześnie wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego; osoby, które nabyły lub posiadały towar i które w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziały bądź powinny wiedzieć, że jest to towar usunięty spod dozoru celnego i odpowiednio osoba zobowiązana do wykonywania obowiązków wynikających z czasowego składowania towarów lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty.

Przypomnieć należy, że instytucja zobowiązania solidarnego funkcjonuje nie tylko w porządku rodzimym; znana jest wielu systemom europejskim. Wywodzi się ona z prawa prywatnego, ale coraz częściej jest wykorzystywana także w prawie administracyjnym. Prawodawca unijny regulując odpowiedzialność za dług celny wielu podmiotów także z tej konstrukcji skorzystał. Wykładając art. 213 WKC należy mieć na uwadze to, że przepisy prawa unijnego obowiązują w wielu rozmaitych systemach krajowych, o zróżnicowanej tradycji i kulturze prawnej. W tym tkwi pewna trudność wykładni prawa unijnego, bo pojęcia w nim zawarte powinny być rozumiane jednolicie. Sąd krajowy nie może zatem ograniczać się do znaczeń znanych w systemie krajowym, ale poszukiwać takiego rozumienia prawa unijnego, które uwzględnia ową multipłaszczyznowość porządków. W tym celu szczególnie pomocne są wypowiedzi Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W wyroku Trybunału z dnia 18 maja 2017 r., C-154/16 stwierdzono m.in., że art. 96 ust. 1 lit. a) i art. 96 ust. 2, art. 204 ust. 1 lit. a) i art. 204 ust. 3 oraz art. 213 rozporządzenia nr 2913/92, zmienionego rozporządzeniem nr 648/2005, należy interpretować w ten sposób, że organy celne państwa członkowskiego nie mają obowiązku dochodzenia należności na zasadzie odpowiedzialności solidarnej od przewoźnika który, wraz z głównym zobowiązanym, powinien być uznany za zobowiązanego do uiszczenia długu celnego. W tym względzie Trybunał orzekł, że mechanizm solidarności przewidziany w art. 213 owego kodeksu stanowi dodatkowy instrument prawny, którym dysponują władze krajowe celem wzmocnienia skuteczności ich działań w dziedzinie pokrycia długu celnego i ochrony środków własnych Unii (wyrok z dnia 17 lutego 2011 r., Berel i in., C-78/10, EU:C:2011:93, pkt 48).

W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, że skarżąca spółka pełniła funkcję przewoźnika w zakwestionowanej procedurze, o czym świadczą zapisy w zgłoszeniu tranzytowym z dnia 14 października 2015 r., gdzie jako przewoźnika wskazano A K. i N. A. sp. z o.o. Ponadto, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem został podjęty przez skarżącą spółkę do przewozu.

Dokonane przez organy celne ustalenia, następnie zasadnie zaakceptowane przez Sąd I instancji w ramach zaskarżonego wyroku, nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że skarżąca spółka w zakwestionowanym zgłoszeniu pełniła funkcję przewoźnika i w konsekwencji, ciążył na niej obowiązek przedstawienia towaru w stanie nienaruszonym w urzędzie celnym przeznaczenia. Podkreślenia przy tym wymaga, że towar nie został dostarczony do łotewskiego urzędu celnego przeznaczenia, wbrew przyjętemu zobowiązaniu, wynikającemu z art. 96 ust. 2 WKC. Nie jest znane miejsce znajdowania się towaru, jak również miejsce bezprawnego usunięcia towaru spod dozoru celnego. Tym samym przewoźnik nie wywiązał się z obowiązków wynikających z zastosowania procedury celnej tranzytu zewnętrznego, co prowadzi do obciążenia spółki odpowiedzialnością za dług celny na podstawie art. 203 ust. 3 tiret czwarty WKC w związku z art. 96 ust. 2 WKC.

Należy nadmienić, że usunięcie spod nadzoru celnego w rozumieniu przepisu art. 203 ust. 3 WKC należy rozumieć w ten sposób, że obejmuje ono każde działanie lub zaniechanie stanowiące choćby chwilową przeszkodę dla właściwego organu celnego w przeprowadzeniu kontroli przewidzianej we wspólnotowych przepisach celnych, co zostało również potwierdzone wyrokiem TSUE z dnia 29 października 2015 r . w sprawie C-319/14 w którym wyrażono pogląd, że usunięcie spod dozoru celnego, o którym mowa w art. 203 ust. 1 WKC należy rozumieć w ten sposób, że obejmuje ono każde działanie lub zaniechanie stanowiące dla właściwego organu celnego choćby chwilową przeszkodę w dostępie do towaru podlegającego dozorowi celnemu i w przeprowadzeniu kontroli przewidzianych w art. 37 ust.1 WKC.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na stwierdzenie, że przewoźnik wiedział, że dokonuje przewozu towarów objętych procedurą tranzytu i ponosi odpowiedzialność za powierzony towar. Podkreślenia wymaga, że ustalenie przewoźnika nie nastąpiło tylko poprzez wskazanie jego danych przez głównego zobowiązanego, ale również wynikało bezpośrednio ze zgłoszenia tranzytowego.

W świetle powyższego nie zasługują na uwzględnienie zarzuty w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 203 ust. 3 tiret czwarty WKC oraz art. 96 ust. 2 WKC poprzez uznanie za dłużnika przewoźnika — A K. i N. S. Sp. z o.o.

Za chybione należy również uznać zarzuty naruszenia art. 188 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 229 Ordynacji Podatkowej w związku z art. 73 ust. 1 ustawy Prawa celnego polegające na braku uwzględnienia wniosku dowodowego z przesłuchania świadków wskazanych przez skarżącą na okoliczność wykazania, że tego, że towar był przez przewoźnika przewożony tylko na trasie z Hamburga do Rzeszowa, otwarta w Niemczech procedura tranzytowa została zakończona i w dniu 15 października 2015 r. pobrano następny ładunek do Niemiec, a pusty kontener został zdany w Hamburgu. Wbrew twierdzeniom skarżącej spółki, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo uznał te okoliczności za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ nie wpływają one na uznanie, że przewoźnik uchybił obowiązkom w zakresie dozoru towaru po załadunku towaru w magazynie czasowego składowania, a także nie zgłaszał organom celnym braku możliwości dalszego przewozu, podejmując się dostarczenia towaru do urzędu przeznaczenia.

Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).