Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 802/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [....] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 15 marca 2023 r. nr SKO.415.31.770.2023 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 19 stycznia 2023 r. GGiB.6220.19.2020; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz strony skarżącej Fundacji [...] z siedzibą w [...] kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Fundacji [...] (dalej: "Skarżąca" lub "Fundacja") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Kolegium", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 15 marca 2023 r. nr SKO.415.31.770.2023, wydane w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony.

Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że wnioskiem z 13 stycznia 2023 r. Fundacja zwróciła się do Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "Organ I instancji") o dopuszczenie do udziału w postępowaniu prowadzonym pod nr [...], a którego przedmiotem jest ustalenie warunków zabudowy dla przebudowy drogi leśnej. Skarżąca wskazała, że wniosek został złożony w trybie art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a."

Uzasadniając zgłoszone żądania Fundacja podniosła, że prowadzi działalność statutową, której celem jest propagowanie i realizowanie działań na rzecz ochrony przyrody, poprzez działalność interwencyjną i kontrolną w zakresie stanu środowiska przyrodniczego oraz przestrzeganie przepisów dotyczących ochrony przyrody, zagospodarowania i planowania przestrzennego oraz budownictwa, w tym między innymi inicjowanie i udział w postępowaniach administracyjnych i postępowaniach sądowych, wyrażanie opinii na temat spraw z zakresu ochrony przyrody, wyrażanie wniosków i opinii w procesie stanowienia prawa, kierowanie wniosków i wystąpień do organów władzy publicznej oraz innych odpowiednich organów i podmiotów. Interes społeczny, w którego obronie stanęła Fundacja to wydawanie decyzji pozwalających na realizację przedsięwzięć ingerujących w środowisko zgodnie z prawem. Zdaniem Fundacji społeczeństwo, poprzez organizacje społeczne, ma prawo przyglądać się temu jakie decyzje wydają organy samorządu terytorialnego i w przypadku przekonania o ich wadliwości - kwestionowania tych decyzji, a w interesie społecznym jest, by przy wydawaniu decyzji nie dochodziło do rażącego naruszenia prawa.

Postanowieniem z [...] stycznia 2023 r. nr [...] Wójt odmówił dopuszczenia Skarżącej do udziału w postępowaniu.

Organ I instancji podniósł, że przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego nie jest ocena środowiska, lecz decyzja o warunkach zabudowy, która ma określać rodzaj inwestycji, warunki zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy. Zdaniem Organu I instancji, nie istnieje powiązanie merytoryczne między celem organizacji a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej, a przedstawiony statut nie jest wystarczający, gdyż nie jest szczegółowy i nie daje możliwości ustalenia, że działalność Fundacji wiąże się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której Fundacja zamierza przystąpić na prawach strony. Wójt uznał, że Fundacja posiada lakoniczny wpis w ramach celów statutowych, podejmowania określonego rodzaju działań, który nie może przesądzać o kwestii dopuszczenia do postępowania administracyjnego. Zdaniem Wójta, Skarżąca nie wykazała należycie interesu społecznego, jaki uzasadniałby jej udział w prowadzonym postępowaniu, a takim uzasadnieniem nie może być ochrona zgodnego z prawem wydania decyzji. Spełnieniem tego wymogu nie może być zwłaszcza zapis mówiący o podejmowaniu działań zmierzających do uczestnictwa w postępowaniach administracyjnych, gdyż zamiar ten jest jedną z form realizacji celów statutowych, nie zaś okolicznością uzasadniającą dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym. Powyższe obligowało do wydania postanowienia o odmowie dopuszczenia Skarżącej do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.".

We wniesionym zażaleniu Fundacja zarzuciła błędne przyjęcie, że postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i dopuszczenie Fundacji do udziału w postępowaniu na podstawie art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1094 z późn. zm.).

Postanowieniem z 15 marca 2023 r. nr SKO.415.31.770.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...].

Organ odwoławczy podniósł, że stosownie do art. 31 § 2 k.p.a., organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innej osoby może brać udział w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej oraz przemawia za tym interes społeczny. Żądanie organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu musi być więc uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Ocena zasadności żądania organizacji społecznej dokonywana jest również z punktu widzenia istnienia interesu społecznego, jako ustawowej przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Oznacza to, że nawet wówczas, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym jest uzasadniony jej celami statutowymi, to i tak organ administracji publicznej może uznać to żądanie za niezasadne z uwagi na brak interesu społecznego.

Kolegium podniosło, że w opisywanej sprawie żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu nie znajduje uzasadnienia w celach statutowych Skarżącej, a argumentacja powołana w uzasadnieniu wniosku nie pozwala stwierdzić, że za jej udziałem w postępowaniu przemawia interes społeczny.

W ocenie Organu odwoławczego, słusznie zauważył Wójt, że Fundacja domagając się dopuszczenia do udziału w postępowaniu wskazała w złożonym wniosku jedynie na okoliczność propagowania i realizowania działań na rzecz ochrony przyrody (§ 5 Statutu) poprzez działalność interwencyjną i kontrolną w zakresie stanu środowiska przyrodniczego oraz przestrzeganie przepisów dotyczących ochrony przyrody, zagospodarowania i planowania przestrzennego oraz budownictwa, w tym m.in. inicjowanie i udział w postępowaniach administracyjnych i postępowaniach sądowych, wyrażanie opinii na temat spraw z zakresu ochrony przyrody, wyrażanie wniosków i opinii w procesie stanowienia prawa, kierowanie wniosków i wystąpień do organów władzy publicznej oraz innych odpowiednich organów i podmiotów (§ 6 pkt 14 Statutu). Zapis Statutu dotyczący podejmowania działań zmierzających do uczestniczenia w postępowaniach administracyjnych jest formą realizacji celów statutowych, nie zaś okolicznością uzasadniającą dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym.

Zdaniem Kolegium, tak sformułowany zapis w żaden sposób nie wskazuje na interes społeczny uzasadniający udział Fundacji w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Wójta. Jako argumentu nie można również potraktować jedynie ogólnikowego wskazania, że organizacja sprawować będzie kontrolę społeczną nad postępowaniem. Także przyglądanie się przez Fundację temu, jakie decyzje wydają organy samorządu terytorialnego, czy też potencjalne naruszenia prawa przez organy w postępowaniu administracyjnym nie stanowią przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w tym postępowaniu. Określając w ten sposób interes społeczny, taki podmiot jak Skarżąca musiałby być dopuszczony do niemal każdego postępowania.

W ocenie Organu odwoławczego nie można również pominąć, że postępowanie prowadzone przez Wójta dotyczy bezpośrednio działań mających wpływ na szeroko pojmowaną ochronę środowiska czy przyrody, gdyż toczy się ono z wniosku podmiotu jakim jest Nadleśnictwo, a dotyczy nie budowy nowej inwestycji lecz przebudowy już istniejącego szlaku zrywkowego. Również z istoty decyzji o warunkach zabudowy wynika, że jej wydanie nie skutkuje bezpośrednio realizacją danego zamierzenia, a jedynie stwarza prawną i teoretyczną możliwość jego zrealizowania, z oczywistą możliwością odstąpienia od jego realizacji. Zdaniem Kolegium, powyższe oznacza, że w sprawie nie zaistniały podstawy do dopuszczenia Fundacji do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie drogi leśnej. Stąd za prawidłowe należało uznać zatem stanowisko Wójta.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Fundacja [...] wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia Organu I instancji, a ponadto o zobowiązanie Organów do dopuszczenia Skarżącej do udziału w postepowaniu administracyjnym.

Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. naruszenie art. 44 w zw. z art. 98 ust. 4 ustawy środowiskowej, poprzez niezastosowanie lub błędną wykładnię tego przepisu w sytuacji, gdy z wniosku Fundacji wynika, że Fundacja spełnia przesłanki organizacji ekologicznej umożliwiając na podstawie tego przepisu będącym lex specialis pozytywne rozpatrzenie jej wniosku, a zatem dopuszczenie skarżącej do udziału w postępowaniu ze względu na jej przymioty prowadzenia działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania wymagającego udziału społeczeństwa, a nadto,

– uznanie, że postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy, w ramach którego przeprowadzana jest ocena oddziaływania na obszar Natura 2000, nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa, w którym zastosowanie ma art. 44 ustawy środowiskowej, w sytuacji gdy wprost z przepisu art. 98 ust. 4 wynika, że organ wydający decyzję "główną" ma obowiązek zapewnić udział społeczeństwa, a co za tym idzie do tego postępowania będzie miał zastosowanie art. 44 ustawy środowiskowej;

– uznanie, że organem właściwym do udziału w postępowaniu, na podstawie art. 44, jest RDOŚ w [...], a nie Wójt Gminy [...] w sytuacji, gdy RDOŚ w [...] stwierdza jedynie obowiązek przeprowadzenia oceny na Naturę 2000 i wydaje postanowienie o uzgodnieniu przedsięwzięcia, którego to strona postępowania nie może samodzielnie zaskarżyć; dopiero w decyzji o warunkach zabudowy strona może kwestionować postanowienie RDOŚ, co oznacza, że to właśnie w tym postępowaniu dotyczącym decyzji o warunkach zabudowy Fundacja mogłaby być stroną;

2. sprzeczne z zasadą przekonywania uzasadnienie decyzji, poprzez niewyjaśnienie wszystkich przesłanek jakimi kierował się organ, tj. nie wyjaśnienie dlaczego wniosek Fundacji nie został rozważony przez organ w postępowaniu z udziałem społeczeństwa według przepisu art. 44 ustawy środowiskowej oraz nieustosunkowanie się do zarzutu Fundacji, że przecież - jeśli przyjąć tok myślenia organu, że to przed RDOŚ [...] miałby zastosowanie ewentualny art. 44 ustawy środowiskowej - to takie rozumowanie jest kompletnie sprzeczne z uprawnieniami jakie przysługują stronie postępowania, tj. prawem do zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie, prawem składania wniosków dowodowych, oraz najważniejsze z prawem do kwestionowania decyzji organu. RDOŚ w [...] nie toczy własnego postępowanie, w którym ustaliłby krąg stron postępowania, nie wydaje postanowienia, na które przysługiwałoby zażalenia, zatem argumentacja organu nie znajduje uzasadnienia w rzeczywistości, bo będąc stroną nie ma możliwości przed RDOS korzystania z przymiotów strony; możliwość ta pojawia się dopiero w postępowaniu przed Wójtem Gminy [...], która wydaje decyzję, od której podmiotowi na prawach strony służy odwołanie;

3. naruszenie art. 31 § 1 k.p.a., polegające na przyjęciu, że Fundacja zgłaszając chęć udziału w postępowaniu dotyczącym inwestycji ingerujące w środowisko naturalne karpackich lasów, na terenie Karpat, nie działa w interesie społecznym, w sytuacji gdy Fundacja podała, że od lat zaangażowana jest w ochronę przyrody na terenie Pogórza Przemyskiego oraz Karpat posiada wiedzę z zakresu ochrony przyrody potrzebną przy realizacji inwestycji, potwierdzoną szeregiem badań i inwentaryzacji przyrodniczych, działań społecznych, a udział Fundacji w postepowaniu niewątpliwie przyczyniłby się do zachowania prawdy obiektywnej postępowania co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga okazała się uzasadniona, przez co została uwzględniona.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 269; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Otóż w myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi z kolei art. 120 p.p.s.a.

Skarga w niniejszej sprawie została uwzględniona z powodu potwierdzonych przez Sąd uchybień Organów obu instancji w zakresie ustalania i oceny okoliczności faktycznych niezbędnych do zastosowania wobec strony właściwych norm prawa procesowego, co miało istotny wpływ na ustalony w postanowieniu wynik sprawy. Innymi słowy, doszło do określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. naruszenia przepisów prawa procesowego w postaci art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. konstytuujących na gruncie postępowania administracyjnego zasadę prawdy obiektywnej.

W niniejszej sprawie doszło do negatywnego dla Fundacji zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) o udziale organizacji społecznej w postępowaniu administracyjny. Przesłanki umożliwiające w organizacji społecznej skuteczne żądanie aktywizacji czynności procesowych określa art. 31 § 1 K.p.a.. W myśl regulacji organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu. Warunkami otwierającymi temu podmiotowi prawa możliwość pozytywnego rozpoznania żądania jest to, aby wniosek organizacji było uzasadniony celami statutowymi oraz aby jednocześnie za realizacją tego żądania przemawiał interes społeczny. Dodać do tego należy, że w myśl art. 31 § 3 K.p.a. organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. W orzecznictwie NSA utarł się pogląd, iż organizacja społeczna, składająca wniosek na podstawie art. 31 § 1 K.p.a., nie działa we własnej sprawie administracyjnej jako strona postępowania. Organizacja w tym przypadku zmierza do wszczęcia postępowania z urzędu lub do dopuszczenia do wszczętego już postępowania, jako podmiot na prawach strony. Nie może zatem dysponować własnym interesem prawnym w sprawie będącej przedmiotem tego postępowania. Przesłanką powyższego żądania jest interes społeczny (zob. wyrok NSA z 22 września 2020 r. sygn. II OSK 1061/20, LEX).

Skarżąca Fundacja zarzuca Organom obu instancji naruszenie regulacji o dość zbliżonej treści do wyżej opisanej w postaci art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2023 r., poz. 1094; zwana dalej u.d.i.ś.). W jego świetle : Organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Na tle wymienionych powyżej unormowań ukształtowało się w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, w myśl którego : Przepis art. 44 ust. 1 u.o.u.i.o.ś. stanowi lex specialis wobec przepisu art. 31 k.p.a. Wynika to z tego, że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie w postępowaniach wymagających udziału społeczeństwa. Ponadto, dotyczy on wyłącznie organizacji ekologicznych, a zatem organizacji społecznych, których statutowym celem jest ochrona środowiska (art. 3 ust. 1 pkt 10 u.o.u.i.o.ś.). Inaczej określono również przesłanki dopuszczenia do udziału w postępowaniu tego rodzaju organizacji ekologicznej, ponieważ rozpoznając wniosek złożony na podstawie art. 44 ust. 1 u.d.i.p. właściwy organ administracji publicznej nie jest zobowiązany do badania, czy za dopuszczeniem danej organizacji społecznej będącej organizacją ekologiczną przemawia interes społeczny (zob. wyrok NSA z 27 czerwca 2023 r., sygn. III OSK 2434/21, LEX nr 3575588, oraz powołane tam orzecznictwo). W przytoczonym wyżej orzeczeniu NSA wyraził również stanowisko które skład orzekający w całości akceptuje i uznaje za własne, iż istnienie pomiędzy art. 31 K.p.a. i art. 44 u.d.i.p. reguły kolizyjnej nie oznacza jeszcze, że dana organizacja społeczna nie może występować w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa na zasadach ogólnych, wynikających z art. 31 k.p.a., o ile oczywiście spełni przesłanki wynikającego z tego przepisu. Odmienne stanowisko wykluczałoby możliwość udziału w postępowaniach wymagających udziału społeczeństwa dopuszczenia innych niż organizacje ekologiczne organizacji społecznych, co jest oczywiście niedopuszczalne. U.d.i.p. zawiera szereg rozwiązań szczególnych, ale nadal jest to w tych sprawach postępowanie prowadzone w trybie i na podstawie przepisów k.p.a., które regulują dostęp do postępowania organizacji społecznych. Jeżeli zatem dana organizacja społeczna domaga się udziału w postępowaniu prowadzonym z udziałem społeczeństwa, powołując się przy tym na art. 31 ust. 1 k.p.a., to brak jest podstaw do odmowy zastosowania tego przepisu tylko z tego powodu, że regulamin lub statut tej organizacji pozwala zakwalifikować ją do organizacji ekologicznych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 10 u.d.i.p.. Przepisy u.d.i.p. nie wyłączają w żaden sposób możliwości zastosowania art. 31 K.p.a. w postępowaniu prowadzonym z udziałem społeczeństwa, poza wyraźnym wyłączeniem art. 31 ust. 4 k.p.a., które ma zastosowanie wyłącznie w przypadku wniosku organizacji ekologicznej złożonego na podstawie art. 44 u.d.i.p. Innymi słowy, organizacja społeczna może rozporządzać swymi uprawnieniami do udziału w toczącym się postępowaniu poprzez wywodzenie ich z istniejących aktualnie podstaw normatywnych, tj. z art. 44 ust. 1 u.d.i.p. lub z art. 31 § 1 K.p.a.. Nie została ona zobligowana do wykorzystania tylko jednej z istniejących podstaw, co powoduje że właściwy organ winien rozpoznać żądanie organizacji w takim trybie procesowym, który został mu wyraźnie zakomunikowany.

Skarżąca Fundacja nietrafnie zarzuca naruszenie w zakończonym postępowaniu art. 44 u.d.i.p. w związku z art. 58 ust. 4 tej ustawy poprzez ich niezastosowanie. Otóż jak wynika z treści wydanych postanowień o odmowie dopuszczenia Fundacji do toczącego się postępowania, stanowiły one odpowiedź Organów na żądanie Fundacji z dnia 13 stycznia 2023 r. Nie budzi bowiem wątpliwości, że to organizacja społeczna w sposób wyraźny wytyczyła ramy procesowe swego wniosku o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu. Wskazała bowiem w zaadresowanym do Wójta Gminy [...] piśmie na : art. 31 § 1 K.p.a. W piśmie tym nie tylko przytoczono tą regulację K.p.a., ale wskazano na adekwatną do przedmiotu sprawy działalność statutową oraz przytoczono argumentację mającą przekonywać za istnieniem konkretnych względów z obszaru interesu społecznego. Należy ponownie podkreślić, że od organizacji społecznej zależy na jakich podstawach prawnych złoży swój wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu – obowiązuje tu w pełni zasada rozporządzalności wnioskiem.

Przedmiotem rozpoznania Organów był więc złożony przez Fundację wniosek z dnia 13 stycznia 2023 r. nie zaś wniosek oparty na art. 44 u.d.i.p. z dnia 8 lutego 2022 r. Na podstawie uprzednio złożonego wnioseku Fundacja uczestniczyła w postępowaniu prowadzonym przez RDOŚ w [...] w sprawie oceny oddziaływania planowanej przez Nadleśnictwo przebudowy drogi leśnej [...] na obszar Natura 2000. Wobec wyraźnie zakreślonej podstawy formalno-prawnej wniosku strony skarżącej, Organy nie naruszyły prawa, odnosząc jego treść do zastosowanego w sprawie art. 31 § 1 K.p.a. Fundacja składając kolejny wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym miała prawa oczekiwać od Organów odpowiedzi skonstruowanej w oparciu o w/w regulację procesową.

Nie oznacza to jednak, że poprzez wydanie kwestionowanych przed WSA postanowień nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy ustalony w postaci odmowy dopuszczenia Fundacji do udziału w postępowaniu.

Organy obu instancji wskazały w uzasadnieniu swych rozstrzygnięć, iż to na organizacji społecznej spoczywa ciężar wykazania istnienia przesłanek wskazujących na zasadność żądania dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowania w świetle art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. Wobec tego należy przypomnieć, że przedmiotem toczącego się postępowania był wniosek Nadleśnictwa [...] o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji pod nazwą : przebudowa drogi leśnej [...]. To postępowanie w związku z nałożeniem obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na obszar natura 2000 Bieszczady, było postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa ochronie środowiska (vide : postanowienie RDOŚ z dnia 14 grudnia 2022 r. o uzgodnieniu realizacji przedsięwzięcia Nadleśnictwa na obszar Natura 2000). Jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia 14 grudnia 2022 r obszar Natura 2000 Bieszczady to najwartościowszy obszar tego rodzaju na Podkarpaciu i jeden z najcenniejszych w Polsce, gdzie występuje aż 64 przedmiotów ochrony. Obszar ten stanowi jedną z najwartościowszych w Europie ostoi fauny puszczańskiej z wszelkimi wielkimi drapieżnikami. Obszar Natura 2000 Bieszczady charakteryzuje się także bogatą florą roślin naczyniowych, gdzie odnotowano 28 typów siedlisk przyrodniczych. Według treści w/w postanowienie RDOŚ wezwał Wójta do zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w toczącym się postępowaniu.

Planowana przez Nadleśnictwo inwestycja będzie swymi skutkami gospodarczymi w fazie realizacji i eksploatacji ingerować w obszar poszczególnych wartości przyrodniczych cennych dla środowiska, co jednoznacznie potwierdza postanowienie w/w RDOŚ określające warunki dopuszczania przebudowy drogi do wykonania. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę to postanowienie opiniujące, przedmiot postępowania oraz statutowej działalności Fundacji, nie sposób przekonująco kwestionować, że ta organizacja społeczna załączając do wniosku swój statut wykazała, iż jej statutowe cele działalności pokrywają się z założeniami przedmiotu prowadzonego postępowania. Celem tego postępowania było bowiem m.in. określenie takich warunków realizacji przedsięwzięcia oddziaływującego na środowisko, które będą ograniczać negatywny wpływ przebudowy drogi leśnej na elementy przyrodnicze obszaru Natura 2000 Bieszczady. Z zapisów celów działania Fundacji wynika bowiem, że do jej działań należy prowadzenie działalności kontrolnej w zakresie stanu środowiska przyrodniczego oraz przestrzegania przepisów dotyczących ochrony przyrody, zagospodarowania i planowania przestrzennego oraz budownictwa w tym udział w postępowaniach administracyjnych i sądowych. Cele statutowe Fundacji bezpośrednio łączą się z przedmiotem postępowania prowadzonego przez Wójta z uwagi na jego szczególną lokalizację w specjalnej strefie ochrony przyrody. Innymi słowy, udział tej Organizacji w toczącym się postępowaniu był uzasadniony jej celami statutowymi w postaci ochrony przyrody realizowanej poprzez inicjowanie lub udział w postępowaniach wymagających udziału społeczeństwa ze względu na potrzebę ochrony środowiska. Działalność tego rodzaju została wyraźnie zapisana w przedłożonym Organom statucie Fundacji, przez co jej wniosek wpisuje się w warunki dopuszczenia organizacji społecznej, w jakich mowa art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.

Ponadto, Fundacja składając wniosek zdołała także wykazać istnienie konkretnych okoliczności warunkujących potrzebę ochrony interesu społecznego w obszarze ochrony środowiska w toczącym się z wniosku Nadleśnictwa postępowaniu. Wnioskodawca nie poprzestał w swym podaniu na ogólnych przesłankach, ale wskazał na określone rzeczywiste zdarzenia, które wiązały się z potrzebą zapewnienia udziału czynnika społecznego w postępowaniu administracyjnym. Wyjaśniono bowiem w treści wniosku, iż do końca 2019 r. Fundacja prowadziła kampanię społeczną o nazwie : [...].

Wnioskująca Fundacja zasadnie odwołała się do ustaleń prawnych poczynionych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2020 r. w sprawie ze skargi Fundacji o sygn. II OSK 1061/20, LEX. Wyrok ten dotyczył zbliżonych okoliczności faktycznych i prawnych, bo dotyczył postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. W uzasadnieniu swego kasacyjnego wyroku NSA podkreślił, że skarżąca Fundacja przedstawiła konkretne argumenty wskazujące na posiadaniem interesu społecznego, a to realizacja inwestycji na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego oraz zebranie znacznej liczby podpisów pod petycją [...]. Również w niniejszym postępowaniu wnioskodawca społeczny wskazał na konkretne argumenty przekonujące, że za jego udziałem w postępowaniu przemawia interes społeczny wykazane poprzez aktywny udział społeczeństwa w petycji obejmującej ochronę środowiska naturalnego Bieszczad.

Z uwagi na potwierdzone dowodami przez Fundacje uzasadnienie dopuszczenia jej do udziału w toczącym się postępowaniu celami statutowymi oraz istnienie konkretnych okoliczności faktycznych przemawiający za potrzebą ochrony interesu społecznego przy procesowym udziale tej organizacji w toczącym się postępowaniu, doszło zdaniem WSA do naruszenia art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie dopuszczenia organizacji społecznej w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji w postaci przebudowy drogi leśnej [...]. Do naruszenia przytoczonej regulacji doszło w wyniku błędnej oceny załączonego do wniosku statutu Fundacji, treści samego wniosku i pozostałych przedłożonych przez Fundacje dokumentów. Skutkiem potwierdzonych nieprawidłowości w zastosowaniu przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt. 2 tego Kodeksu, musiało być uwzględnienie przez WSA skargi Fundacji poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO oraz poprzedzającego ten akt postanowienia Wójta Gminy [...] – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a..

Organy ponownie rozpoznając wniosek skarżącej Fundacji zobligowane będą mocą art. 153 P.p.s.a. do uwzględnienia wyrażonej w niniejszym wyroku oceny prawnej ich działań, co oznaczać powinno dopuszczenie wnioskodawcy do udziału w toczącym się postępowaniu z wszystkimi tego konsekwencjami procesowymi.

Z wyłożonych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania przed WSA orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.