Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 85/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
658
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sąd. WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lipca 2023 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do rozpatrzenia zażalenia W. Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. z dnia [...] października 2020 r.; 2. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz W. Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 20.02.2020 r. W. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. (dalej jako skarżąca) zwróciła się do Prezydenta Miasta P. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa zespołu zabudowy mieszkalno-usługowej wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą towarzyszącą, składającego się z nowego budynku usługowego z możliwością realizacji funkcji biurowej oraz wielokondygnacyjnego garażu podziemnego, siedmiu nowych budynków mieszkalnych wielorodzinnych z możliwością realizacji usług w parterze, garażu kubaturowego w bryle budynku oraz wielokondygnacyjnego garażu podziemnego, a także istniejącego budynku "dawnej stajni" wraz ze zmianą sposobu użytkowania z funkcji usługowo-magazynowej na funkcję usługowo-mieszkaniową wielorodzinną oraz przebudową, rozbudową i nadbudową o dwie kondygnacje, położony w P. przy ul. [...], dz. ewid. [...] i części dz. ewid. [...], obręb Ł. - F. " (dalej jako Inwestycja).

Postanowieniem z dnia 24.09.2020 r., znak [...] Prezydent Miasta P. stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla Inwestycji oraz określił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Na powyższe postanowienie, pismem z dnia 12.10.2020 r., zażalenie wniosła skarżąca, zarzucając mu naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 63 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 283 z późn. zm.). Pismem z dnia 19.10.2020 r. organ I instancji przekazał zażalenie do SKO.

Wobec nierozpatrzenia zażalenia w terminie, skarżąca pismem z dnia 1.03.2023 r. złożyła ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO lub Kolegium) podnosząc, że pomimo upływu 28 miesięcy od wniesienia zażalenia nie zostało ono rozpatrzone. Skarżąca wskazała, że Kolegium nigdy nie poinformowało jej o powodach nierozpatrzenia zażalenia w terminie, jak też nie wyznaczyło dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Składając ponaglenie, skarżąca jednocześnie wezwała SKO do niezwłocznego rozpatrzenia zażalenia.

Następnie pismem z dnia 22.05.2023 r. skarżąca wywiodła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpatrzeniu zażalenia z dnia 12.10.2020 r. na postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia 24.09.2020 r. znak [...], wnosząc o zobowiązanie SKO do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie w terminie miesiąca od dnia wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jak również o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa.

Uzasadniając skargę W. sp. z o.o. sp. k. wskazała, że brak rozpatrzenia jej zażalenia przez okres 30 miesięcy stanowi o rażącej bezczynności SKO. Skarżąca podkreśliła, że organ ten nigdy nie informował jej o przeszkodach w terminowym rozpatrzeniu zażalenia, nie wyznaczył również dłuższego niż ustawowy terminu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Dalej wyjaśniła, że Kolegium nie podjęło w sprawie jakichkolwiek czynności pomimo telefonicznych monitów, jak również złożonego ponaglenia. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wyjaśniła, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków strony skarżącej i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Końcowo skarżąca wskazała, że do dnia złożenia niniejszej skargi, nie otrzymała rozstrzygnięcia SKO w sprawie zażalenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości wyjaśniając, że niezałatwienie sprawy w terminie spowodowane było obciążeniem znaczną ilością spraw. Jednocześnie Kolegium wskazało, że postanowieniem z dnia 21.06.2023 r. rozpatrzono zażalenie skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i 4 oraz art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.).

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Wyjaśnienia wymaga, że wniesienie skargi na bezczynność dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przedmiotowa skarga jest dopuszczalna, gdyż skarżąca dopełniła wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed jej złożeniem, składając pismem z dnia 1.03.2023 r. ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a.

W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu. W orzecznictwie wskazuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04.09.2014 r., I OSK 413/14, CBOSA).

Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 p.p.s.a., który przewiduje, że w tym przypadku sąd:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku zaś, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2, sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

W analizowanym stanie faktycznym Kolegium rozpoznawało sprawę jako organ odwoławczy, w konsekwencji organ ten winien był rozpatrzyć ją w ciągu miesiąca (art. 35 § 3 k.p.a.). Tymczasem, jak wynika z analizy akt administracyjnych, od momentu otrzymania skargi tj. od dnia 22.10.2020 r. Kolegium nie podjęło żadnych czynności w sprawie, jak również nie poinformowało skarżącej o przyczynach opóźnienia w rozpoznaniu zażalenia. Złożone przez skarżącą ponaglenie także nie zdyscyplinowało organu do załatwienia sprawy. Dopiero po upływie miesiąca od wniesienia skargi na bezczynność Kolegium rozpatrzyło zażalenie. Bezczynność organu trwała więc niemalże 32 miesiące, co – mając na uwadze realia niniejszej sprawy – wskazuje na niewątpliwie lekceważący stosunek organu do obowiązku terminowego zakończenia postepowania.

W takiej sytuacji Sąd obowiązany był ocenić - stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. - czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie powinno być w sprawie wątpliwości co do tego, że SKO w dacie złożenia skargi nie dopełniło ciążącego na nim obowiązku załatwienia sprawy co oznacza, że pozostawało w bezczynności. Należy zaznaczyć, że każda bezczynność postępowania jest naruszeniem prawa, gdyż godzi w zasady prowadzenia postępowania wskazane w k.p.a. (art. 12, art. 35, art. 36 k.p.a.). Jednak nie każda bezczynność jest bezczynnością, w której mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa musi bowiem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do tego stanu, który może być podstawą stwierdzenia bezczynności. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej przez ich ewidentne (oczywiste) niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w celu ustalenia czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Innymi słowy, samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por.: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 29/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III SAB/Gd 13/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 124/14, CBOSA, wyrok WSA w Olsztynie z 18 października 2022 r., sygn. akt: II SAB/Ol 157/22, wyrok WSA w Poznaniu z 23 lutego 2023 r., sygn. akt: IV SAB/Po 10/23, CBOSA).

W powyższych okolicznościach przekroczenie terminu rozpoznania sprawy miało miejsce z oczywistym, rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z odpowiedzi na skargę, pozostawienie zażalenia skarżącej bez rozpatrzenia wynikało z obciążenia Kolegium znaczną ilością spraw. Organ nie przedstawił jednak szerszej argumentacji, która pozwoliłaby na uznanie, że jego bezczynność nie miała rażącego charakteru. Co więcej, przed wydaniem postanowienia z dnia 21.06.2023 r., organ nie podejmował żadnych dodatkowych czynności w sprawie, co tylko utwierdza Sąd w przekonaniu, że merytoryczne rozpoznanie zażalenia skarżącej mogło (i powinno) zostać rozpatrzone w ustawowym terminie. Na marginesie Sąd tylko wskazuje, że rolą organu administracji jest takie zorganizowanie pracy i zapewnienie odpowiednich zasobów kadrowych, aby rozpoznawanie spraw możliwe było w terminach określonych przepisami prawa.

Mając na uwadze całokształt sprawy Sąd w punkcie 2. wyroku stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a.

W aktach sprawy znajduje się postanowienie SKO z dnia 21.06.2023 r., którym rozpatrzono zażalenie skarżącej z dnia 12.10.2020 r. Z uwagi na załatwienie sprawy poprzez wydanie postanowienia, ale już po wniesieniu rozpoznawanej skargi, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzekł w punkcie 1. wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 3 wyroku zasadzając od Kolegium na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. kwotę 597 zł, na którą składają się wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).