Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1850/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 135 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1882
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 maja 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1478/21 w sprawie ze skargi A.A. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr 18/Ks/o/2021 w przedmiocie stwierdzenia winy w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary nagany 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1478/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.A. (dalej jako "skarżąca") na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr 18/Ks/o/2021 w przedmiocie stwierdzenia winy w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary nagany, uchylił zaskarżone orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 19 lipca 2021 r. nr 35/2021.

W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 25 czerwca 2021 r. postanowieniem nr 35/2021 Komendant Miejski Policji w [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącej i przedstawił zarzuty następującej treści:

1) w okresie od 3 do 12 września 2020 r. pełniąc służbę w rejonie działania Komendy Miejskiej Policji w [...] dopuściła się przewinienia dyscyplinarnego polegającego na dwukrotnym naruszeniu dyscypliny służbowej w ten sposób, że pełniąc służby w godz. od 19:00 do 07:00:

– w nocy z 2/3 września 2020 r. w godz. 00:53 do 01:50 nie realizowała zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyslokacją służby i zadaniami przekazanymi podczas odprawy służbowej przebywając w tym czasie w miejscu niewidocznym, to jest na parkingu nieistniejącej już [...] przy ul. [...] w [...];

– w nocy z 11/12 września 2020 r. w godz. 04:23 do 05:02 nie realizowała zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyslokacją służby i zadaniami przekazanymi podczas odprawy służbowej przebywając w tym czasie w miejscu niewidocznym, to jest na terenie prywatnej posesji przy ul. [...] w [...],

to jest o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.), dalej jako "u.o.P.", w zw. z § 14 zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym oraz § 10 i § 13 ust. 1 i 2 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z 22 września 2017 r. w sprawie pełnienia służby na drogach;

2) w okresie od 3 do 12 września 2020 r. pełniąc służbę w rejonie działania Komendy Miejskiej Policji w [...] dopuściła się przewinienia dyscyplinarnego polegającego na dwukrotnym naruszeniu dyscypliny służbowej w ten sposób, że pełniąc służby w godz. od 19:00 do 07:00:

– w nocy z 2/3 września 2020 r. w godz. 00:53 do 01:50 przebywając na parkingu nieistniejącej już [...] przy ul. [...] w [...] dokonała w notatniku służbowym wpisów odnośnie realizacji od godz. 00:50 patrolu miasta [...];

– w nocy z 11/12 września 2020 r. w godz. 04:23 do 05:02 przebywając na ul. [...] w [...] dokonała w notatniku służbowym wpisów odnośnie realizacji od godz. 04:30 patrolu miasta [...], których to czynności we wskazanym w notatniku czasie lub miejscu faktycznie nie zrealizowała,

to jest o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 5 wytycznych nr 2 Komendanta Głównego Policji z 26 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych.

Komendant Miejski Policji w [...] orzeczeniem z dnia 19 lipca 2021 r. nr 35/2021 orzekł o winie skarżącej w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej w zakresie przedstawionych zarzutów i wymierzył karę dyscyplinarną nagany.

W uzasadnieniu wydanego orzeczenia wskazano, że w ramach postępowania dyscyplinarnego zebrano materiał dowodowy, który pozwala przyjąć, że sprawstwo i wina skarżącej nie budzą wątpliwości. Skarżąca nie przyznała się do przedstawionych zarzutów i odmówiła złożenia wyjaśnień. Przesłuchani w charakterze świadka sierż. szt. M.M. i asp. R.T., z którymi skarżąca pełniła wskazane w zarzutach służby, skorzystali z prawa do odmowy składania zeznań i w żaden sposób nie odnieśli się do przebiegu tych służb. Do ujawnienia nieprawidłowego realizowania zadań przez policjantów z Wydziału [...] KMP w [...] przyczynił się system pozycjonowania GPS z odbiornikiem zamontowanym w radiostacjach będących w radiowozach. Pozycjonowanie sygnału GPS następuje co 1 minutę. W toku czynności wyjaśniających z przeprowadzonej analizy służb nocnych policjantów pełnionych w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. sporządzono tabelę obejmującą datę i godziny służby nocnej, skład patrolu, radiowóz, z wykorzystaniem którego była pełniona służba nocna, czasookres w jakim system odnotował dłuższy pobyt radiowozu w jednym miejscu ze wskazaniem lokalizacji radiowozu. Do tabeli załączono wydruki map z systemu CISCO dla poszczególnych służb obrazujące czasookres oraz lokalizację radiowozów. W oparciu o dane z systemu GPS i zapisy w notatnikach służbowych dokonano następnie weryfikacji wskazań położenia radiowozów z zapisami w notatnikach służbowych stwierdzając, że w przypadku dwóch służb strony lokalizacja radiowozu, z wykorzystaniem którego policjantka pełniła służbę, nie zgadzała się z zapisami w notatniku służbowym.

Sąd pierwszej instancji wskazał dalej, że Komendant Wojewódzki Policji w [...], utrzymując w mocy orzeczenie dyscyplinarne pierwszej instancji, stwierdził, że oceniając czyny skarżącej przez pryzmat przepisów i zgromadzonych w sprawie dowodów skarżąca niewątpliwie dopuściła się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Organ drugiej instancji podkreślił, powołując się na art. 20a ust. 1a w zw. z ust. 1 u.o.P., że Policja ma prawo obserwowania i rejestrowania wykonywanych zadań służbowych, obiektów Policji i policyjnych środków transportu w celu zapewnienia ochrony informacji, form i metod realizacji zadań Policji. Przepisy te nie wskazują na obowiązek stałej i bezpośredniej obserwacji przez dyżurnego KMP w [...] czy pełniącego nadzór nad służbą każdego radiowozu będącego w służbie, gdyż biorąc pod uwagę liczbę radiowozów, które jednocześnie pełnią służbę na terenie podległym KMP w [...] byłoby to niemożliwe. Niemniej od 1 lutego 2021 r. na każdej służbie nocnej w godz. 00:00 do 06:00 dyżurni mają obowiązek co najmniej czterokrotnie dokonywać weryfikacji położenia radiowozu.

Skarżąca skorzystała z prawa do zapoznania się z materiałem postępowania dyscyplinarnego, jednak nie złożyła żadnych wniosków dowodowych. Z zebranego materiału dowodowego wynikało, ze do ujawnienia nieprawidłowego realizowania zadań przez policjantów Wydziału [...] KMP w [...] przyczynił się system pozycjonowania GPS. W dwóch z trzynastu służb strony potwierdzono niewłaściwe pełnienie służby za co przedstawiono zarzuty dyscyplinarne. GPS wskazał, jako lokalizację radiowozu, teren parkingu za byłą [...] przy ul. [...] w [...] (służba w nocy z 2/3 września 2020 r.) oraz teren prywatnej posesji przy ul. [...] w [...], gdzie zamieszkuje M.K. (służba w nocy 11/12 września 2020 r.). Zdaniem organu drugiej instancji trudno uznać argumentację w zakresie błędnego działania systemu i jego nieprawidłowości, gdyż za każdym razem system musiałby błędnie wskazywać lokalizację podczas pozostałych pełnionych przez stronę służb. Organ podał jednocześnie, że w przypadku radiowozu marki [...], z wykorzystaniem którego skarżąca pełniła obie służby objęte zarzutami, zainstalowana jest radiostacja [...], w której granica błędu może wynieść maksymalnie 5 metrów. Nawet rozbieżność taka nie prowadzi do wniosku, że policjantka w sposób prawidłowy realizowała zadania, które wynikały z dyslokacji służby i zadań przekazanych podczas odprawy do służby. W ocenie organu zarzuty stawiane przez skarżącą są wyłącznie jej subiektywną oceną i przyjętą przez nią linią obrony.

Odnosząc się do kwestii zarzucanej bezczynności w prowadzeniu postępowania Komendant Wojewódzki Policji w [...] wskazał, że z przekazanych materiałów wynika, że po ujawnieniu nieprawidłowości podczas pełnienia służby w nocy 11 września 2020 r., gdzie system CISCO wskazał kilkugodzinny postój radiowozu na prywatnej posesji w miejscowości [...] gm. [...] i w dniu 14 września 2020 r. kilkudziesięciominutowy postój radiowozu na terenie prywatnej posesji w [...] przy ul. [...], dokonano weryfikacji sposobu pełnienia służb nocnych przez policjantów wszystkich komórek prewencji Komendy Miejskiej Policji w [...] i podległych komisariatów. Czynności wyjaśniające obejmujące służby nocne funkcjonariuszy Wydziału [...] Komendy Miejskiej Policji w [...] rozpoczęły się 13 kwietnia 2021 r. i zostały zakończone 28 maja 2021 r. Dlatego też, w tym konkretnym przypadku, nie można mówić o bezczynności, ponieważ dopiero po zakończeniu powyższych czynności wyjaśniających przełożony dyscyplinarny powziął wiadomość odnośnie nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez stronę. W związku z faktem, że zaistniało uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez stronę przewinienia dyscyplinarnego 25 czerwca 2021 r. wszczęto postępowanie dyscyplinarne.

Odnosząc się do wymierzonej kary nagany organ odwoławczy wskazał z kolei, że nie dopatrzono się okoliczności mogących mieć wpływ na złagodzenie lub zaostrzenie kary, o których mowa w art. 134h ust. 2 i 3 u.o.P. Kara dyscyplinarna nagany jest jedną z najniższych z katalogu kar zawartych w u.o.P.

Skarżąca wywiodła skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o stwierdzenie nieważności orzeczeń wydanych w sprawie, a w przypadku nieuwzględnienia zarzutu nieważności o ich uchylenie i umorzenie postępowania, bądź o ich uchylenie, zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), dalej "k.p.a.", w zw. z art. 132 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 2 u.o.P., przez ich niezastosowanie i wszczęcie postępowania dyscyplinarnego pomimo upływu 90 - dniowego terminu od dnia powzięcia przez organ wiedzy o zdarzeniu, które w jego opinii może zostać zakwalifikowane jako przewinienie dyscyplinarne, a tym samym wydanie orzeczenia dotkniętego wadą nieważności z powodu jego wydania z rażącym naruszeniem prawa;

2) art. 132 ust. 3 pkt 3 u.o.P. w zw. z § 14 zarządzenia nr 768 oraz § 10 i § 13 ust. 1 i 2 zarządzenia nr 30, przez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżąca w nocy z 2/3 września 2020 r. od godz. 00:53 do godz. 01:50 pełniąc służbę w rejonie działania Komendy Miejskiej Policji w [...] nie realizowała zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyslokacją służby i zadaniami przekazanymi podczas odprawy służbowej przebywając w tym czasie w miejscu niewidocznym, to jest na parkingu nieistniejącej już [...] przy ul. [...] w [...], a które to okoliczności faktyczne organ ustalił na podstawie danych lokalizacyjnych GPS, podczas gdy skarżąca realizowała wówczas powierzone jej zadania w miejscu odgórnie wyznaczonym zgodnie z poczynionymi zapisami w notatniku służbowym, a dane lokalizacyjne udostępnione przez nadajnik GPS są danymi błędnymi, niedokładnymi, o czym skarżąca informowała w świetle treści przedłożonej do akt notatki wyjaśniającej;

3) art. 132 ust. 3 pkt 3 u.o.P. w zw. z § 14 zarządzenia nr 768 oraz § 10 i § 13 ust. 1 i 2 zarządzenia nr 30, przez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżąca w nocy z 11/12 września 2020 r. od godz. 04:23 do godz. 05:02 pełniąc służbę w rejonie działania Komendy Miejskiej Policji w [...] nie realizowała zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyslokacją służby i zadaniami przekazanymi podczas odprawy służbowej przebywając w tym czasie w miejscu niewidocznym, to jest na terenie prywatnej posesji przy ul. [...] w [...], a które to okoliczności faktyczne organ ustalił na podstawie danych lokalizacyjnych GPS, podczas gdy skarżąca realizowała wówczas powierzone jej zadania w miejscu odgórnie wyznaczonym zgodnie z poczynionymi zapisami w notatniku służbowym, a dane lokalizacyjne udostępnione przez nadajnik GPS są danymi błędnymi, niedokładnymi, o czym skarżąca informowała w świetle treści przedłożonej do akt notatki wyjaśniającej;

4) art. 132 ust. 3 pkt 3 u.o.P. w zw. z § 4 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 5 wytycznych nr 2, przez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżąca w sposób nieuprawniony dokonała w notatniku służbowym wpisów odnośnie realizacji w powyżej wskazanym okresie patrolu miasta [...], bowiem zdaniem organu czynności tych we wskazanym w notatniku czasie lub miejscu faktycznie nie realizowała, a które to ustalenia organ oparł na błędnych danych lokalizacyjnych GPS, podczas gdy skarżąca dokonała zapisów w notatniku służbowym zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, to jest zgodnie z lokalizacją, w ramach której ówcześnie przebywała, dokumentując przy tym czynności, które podejmowała w trakcie pełnienia służby (patrol miasta [...]);

II. przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:

1) art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 135 ust. 3 w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 2 u.o.P., przez zaniechanie umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe, bowiem:

a) pierwsze czynności w sprawie zostały podjęte 14 października 2020 r. i polegały na skompletowaniu dokumentów funkcjonariuszy pełniących służbę w Komendzie Miejskiej Policji w [...] przez pracownika cywilnego A.Z.;

b) w tym samym dniu, to jest 14 października 2020 r. dokonano kserokopii notatników służbowych funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w [...] – w tym notatnika służbowego skarżącej, a tym samym z dniem tym organ powziął wiadomość o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez skarżącą, a wobec faktu, że wszczęcie postępowania miało miejsce 25 czerwca 2021 r., to jest po upływie 90 dni od tej daty, organ powinien postępowanie to umorzyć, czego nie uczynił;

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., przez zaniechanie wynikających stąd obowiązków, bowiem organ:

a) ograniczył czynności do zebrania dowodów wyłącznie w postaci dokumentów, to jest map przedstawiających położenie nadajnika GPS, podczas gdy wielość spraw o tożsamym zakresie w macierzystej jednostce skarżącej jednoznacznie przemawia za tym, by wywodzić, że urządzenie GPS, którego zadaniem jest monitorowanie bieżącej lokalizacji funkcjonariusza – jest urządzeniem udostępniającym błędne (niedokładne) dane lokalizacyjne, co jednoznacznie przemawia za tym, że organ – w świetle cytowanego przepisu – powinien dołożyć wszelkich starań, aby ustalić: czy czyny, których popełnienie zarzucono skarżącej, zostały popełnione i czy skarżąca jest ich sprawcą, wyjaśnienie przyczyn i okoliczności popełnienia czynu, zebranie i utrwalenie dowodów w sprawie – czego organ pierwszej instancji zaniechał, a organ drugiej instancji nie dostrzegł;

b) zaniechał weryfikacji i ustaleń w zakresie sprawności i prawidłowego funkcjonowania urządzenia GPS oraz systemu CISCO w sytuacji, w której:

- organ pierwszej instancji ustalił okoliczności sprawy w oparciu o dane lokalizacyjne policyjnych środków transportu, które to urządzenie – zgodnie z wieloma zastrzeżeniami zgłoszonymi przez funkcjonariuszy z macierzystej jednostki skarżącej – jest urządzeniem często wadliwym, bowiem udostępniającym nieprawdziwe dane lokalizacyjne, na co uwagę zwrócił sam Komendant Miejski wprost ujmując, że: "w kwestii występowania usterek ustalono, że są one możliwe i mogą wynikać z uszkodzenia anteny GPS, uszkodzenia odbiornika GPS w radiostacji jak i problemów z samą aplikacją", czego organ drugiej instancji nie dostrzegł;

- osoby weryfikujące i monitorujące bieżące położenie policyjnego środka transportu, których zadaniem jest czuwanie nad bezpieczeństwem funkcjonariusza przez sprawdzanie danych lokalizacyjnych pojazdu służbowego, w świetle odgórnych założeń, dokonując bieżącej analizy danych lokalizacyjnych w powyższych okresach – nie zgłosili, a tym samym nie spostrzegli żadnych rozbieżności i zastrzeżeń;

- urządzenie GPS udostępniające dane lokalizacyjne pojazdu służbowego jest urządzeniem bez legalizacji, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 2 ustawy z 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (Dz. U. z 2021 r., poz. 1093);

3) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., przez:

a) brak odniesienia do stanowiska i twierdzeń skarżącej zawartych w uzupełnieniu odwołania z 25 sierpnia 2021 r., w tym w szczególności brak wskazania podstaw do nieuwzględnienia zawnioskowanych w tym piśmie dowodów;

b) brak wskazania podstawy prawnej, w świetle której organ uprawniony był do przetwarzania i wykorzystania danych lokalizacyjnych;

c) lakoniczne i wybiórcze uzasadnienie organu drugiej instancji w zakresie, w którym organ odniósł się do zarzutu skarżącej, w świetle którego wskazała ona, że nie została poinformowana o monitorowaniu służby przy pomocy GPS, bowiem organ ten powielając jedynie argumentację organu pierwszej instancji nie wskazał zarówno podstaw faktycznych, jak i prawnych w tym przedmiocie;

d) naruszenie zasady przekonywania i brak należytego wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi przy jej załatwieniu kierowały się organy;

e) nienależyte sporządzenie uzasadnienie zaskarżonego i poprzedzającego go orzeczenia, objawiające się w braku wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł;

4) art. 10 § 1 w zw. z art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nieuwzględnienie stanowiska profesjonalnego obrońcy, który w piśmie z 25 sierpnia 2021 r. (uzupełnienie odwołania) – uzupełnił stanowisko i twierdzenia skarżącej wywiedzione w odwołaniu, których organ nie wziął pod uwagę pozbawiając skarżącą czynnego udziału w postępowaniu, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady praworządności, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasady zaufania do władzy publicznej;

5) art. 140 w zw. z art. 136 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., przez nierozpoznanie wniosków dowodowych wskazanych w piśmie z 25 sierpnia 2021 r. (uzupełnienie odwołania, co w okolicznościach sprawy było konieczne do ustalenia stanu rzeczy);

6) art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 20 ust. 1c w zw. z art. 20a ust. 1 i 1a w zw. z art. 1 ust. 2 u.o.P. w zw. z art. 6 w zw. z art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE Seria L z 2016 r. Nr 119, str. 1 ze zm.), przez nieuprawnione wykorzystanie danych lokalizacyjnych pochodzących z urządzeń GPS znajdujących się w policyjnych środkach transportu, podczas gdy:

a) organ nie poinformował skarżącej;

b) skarżąca nie wyraziła zgody na monitoring;

c) dane lokalizacyjne udostępnione przez urządzenie GPS zamontowane w policyjnym środku transportu zostały wykorzystane w celach sprzecznych z przepisami u.o.P., w tym w szczególności wbrew normie wskazanej w art. 1 ust. 2;

d) urządzenie GPS jest urządzeniem bez legalizacji, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 2 Prawa o miarach;

7) art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 15 k.p.a. przez arbitralne działania organu pierwszej instancji objawiające się brakiem przeprowadzenia odpowiedniego, rzetelnego postępowania dowodowego i działania organu drugiej instancji, który w uzasadnieniu nie dostrzegł uchybienia przepisów prawa w postaci błędnego ich zastosowania, a tym samym powielił jedynie argumentację Komendanta Miejskiego, opisując jedynie szerzej zastosowane w sprawie przepisu prawa materialnego;

8) art. 80 k.p.a. przez dowolną i arbitralną ocenę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a tym samym uznanie wszystkich wskazanych okoliczności za udowodnione, podczas gdy w rzeczywistości w aktach sprawy brak pełnowartościowego dowodu, który przesądzałby o jakimkolwiek uchybieniu, którego miała dopuścić się w trakcie pełnione służby skarżąca, a tym samym brak dowodu, który dawałby podstawy zarówno do uznania skarżącą za winną naruszenia dyscypliny służbowej, jak również uzasadniałby wymierzenie skarżącej kary dyscyplinarnej nagany, w tym w szczególności:

a) uznanie, że skarżąca dopuściła się zarzucanego jej naruszenia dyscypliny służbowej, podczas gdy brak jest wiarygodnych dowodów to potwierdzających;

b) uznanie, że dane lokalizacyjne udostępnione przez urządzenie GPS znajdujące się w policyjnych środkach transport są dowodem wiarygodnym, a ponadto pozwalającym na ustalenie okoliczności faktycznych w sposób bezsprzeczny, podczas gdy jest to dowód sprzeczny z obowiązującym porządkiem prawnym, niewiarygodny i bezpodstawny;

c) uznanie, że kara dyscyplinarna nagany jest współmierna do stopnia zawinienia czynu i uwzględnia dotychczasowy przebieg służby skarżącej, a w sprawie brak jest okoliczności, które mogą mieć wpływ na złagodzenie lub zaostrzenie kary, a ponadto orzeczona kara jest "jedną z najniższych z katalogu kar", podczas gdy skarżąca pełni służbę od 2005 roku, a swoje powinności służbowe wykonuje w sposób rzetelny i prawy, nierzadko z narażeniem życia i zdrowia, a orzeczoną karę w żadnej mierze nie można uznać za współmierną i sprawiedliwą.

Skarżąca wniosła także o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów:

a) wydruku z aplikacji Whats App, dokumentów znajdujących się w aktach postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przez KMP w [...] asp. R.T., sygn. akt RPD-33/21, a także notatki służbowej z 13 kwietnia 2021 r. – na okoliczność daty powzięcia przez organ informacji o możliwości naruszenia przez skarżącą dyscypliny służbowej, a w konsekwencji podstaw do umorzenia postępowania z uwagi na art. 135 ust. 3 u.o.P.;

b) pisma Komendanta Wojewódzkiego z 10 września 2021 r. na okoliczność określenia celu, w świetle którego system monitoringu zamontowany w policyjnych środkach transportu powinien być wykorzystywany;

c) zwrócenie się do Komendanta Miejskiego o:

- udzielenie informacji ile patroli pełniło służbę w okresie objętym zarzutami wraz z podaniem dokładnego czasookresu, w ramach którego służba ta była pełniona, a następnie przeprowadzenie dowodu z udostępnionych przez Komendę dokumentów, - udzielenie informacji dotyczących imienia i nazwiska osób, które wówczas sprawowały funkcję "dyżurnego jednostki", "pomocnika dyżurnego" oraz "nadzorującego służbę", a których zadaniem było monitorowanie bieżącego położenia policyjnego środka transportu celem zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonariuszy – ww. dowody na okoliczność braku podstaw uznania, że skarżąca dopuściła się naruszenia dyscypliny służbowej, - udostępnienie dokumentów przedstawiających specyfikację urządzenia GPS zlokalizowanego w policyjnych środkach transportu, w tym również dokumentów legalizacji i przeprowadzenie dowodu z udostępnionych dokumentów na okoliczność uznania, że dane lokalizacyjne udostępnione przez urządzenie GPS nie mogą stanowić dowodu w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 26 stycznia 2022 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: 1) regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] z 16 marca 2010 r., 2) regulaminu z 2 stycznia 2014 r. zmieniającego regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...], 3) regulaminu z 11 września 2014 r. zmieniającego regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...], 4) regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] z 25 listopada 2015 r., 5) regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] zmieniającego regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...], 6) regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] z 24 maja 2018 r. zmieniającego regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...] 7) regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] z 14 lutego 2020 r. zmieniającego regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...], 8) regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] z 16 lipca 2021 r. – na okoliczność wskazania, że w okresie 2 września 2020 r. – 12 września 2020 r., jak i w okresie wcześniejszym, zapisy wewnętrznych uregulowań Komendy Miejskiej Policji w [...] nie przewidywały możliwości monitoringu lokalizacji radiostacji umieszczonych w radiowozach i stacji nasobnych przez system GPS; wskazania, że dane lokalizacyjne pochodzące z urządzeń GPS znajdujące się w policyjnych środkach transportu zostały wykorzystane w sposób nieuprawniony, to jest bez oparcia w regulaminie Komendy Miejskiej Policji w [...].

Na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji, która odbyła się w dniu 5 maja 2022 r. Sąd pierwszej instancji postanowił dopuścić dowód z pisma z dnia 13 kwietnia 2021 r. dołączonego do skargi oraz oddalić pozostałe wnioski dowodowe zawarte w skardze. Pełnomocnik skarżącej wniósł i wywiódł jak w skardze, jednocześnie podkreślił, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności do naruszenia terminu 90 dni do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Ponadto, pełnomocnik powołał się na analogiczną sprawę przed tut. Sądem o sygn. akt III SA/Po 1477/21, w której zapadł wyrok w dniu 10 marca 2022 r.

Uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji wskazał, że jak wynikało z ustaleń dokonanych przez organy w przedmiotowej sprawie w związku z ujawnieniem w dniach 11 i 14 września 2020 r. nieprawidłowej realizacji zadań służbowych poprzez spanie podczas służby przez policjantów Komisariatu Policji w [...] i Wydziału [...] Komendy Miejskiej Policji w [...], Komendant Miejski polecił przeprowadzenie czynności nadzorczych nad przebiegiem służb pełnionych w porze nocnej od 1 lipca do 14 września 2020 r. W wyniku weryfikacji powyższych służb stwierdzono nieprawidłowości podczas ich realizacji. W dniu 13 kwietnia 2021 r. Komendant Miejski Policji polecił przeprowadzenie czynności wyjaśniających, które zostały zakończone 28 maja 2021 r. i potwierdziły, że skarżąca miała zaplanowanych 13 służb nocnych, z czego ujawniono, że w 2 przypadkach służbę patrolową pełniła w sposób nieprawidłowy. W ocenie organów, skarżąca dopuściła się popełnienia zarzucanego jej przewinienia dyscyplinarnego, co uzasadniało nałożenie kary dyscyplinarnej. Zdaniem skarżącej, materiał dowodowy zebrany w postępowaniu w żaden sposób nie przesądza o jej winie, ponadto postępowanie dyscyplinarne wszczęto pomimo upływu 90-dniowego terminu od dnia powzięcia przez organ wiedzy o zdarzeniu, które mogło zostać zakwalifikowane jako przewinienie dyscyplinarne.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 135 ust. 1 u.o.P. postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, jeżeli: 1) czynności wyjaśniające nie potwierdziły popełnienia czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne; 2) upłynęły terminy określone w ust. 4 i 5; 3) postępowanie dyscyplinarne w sprawie tego samego czynu i tego samego policjanta zostało prawomocnie zakończone lub, wcześniej wszczęte, toczy się. Jak wynika z kolei z art. 135 ust. 3 u.o.P., postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Postępowanie dyscyplinarne, które wszczęto po upływie ostatnio podanego terminu umarza się, o czym stanowi już z art 135ja ust. 1 pkt 2 u.o.P.

Zdaniem Sądu meriti, w świetle podniesionych w skardze zarzutów, kluczowym zagadnieniem w kontrolowanej sprawie, istotnym dla oceny legalności orzeczenia, jest ocena, czy postępowanie dyscyplinarne wszczęto przed upływem terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P. Bieg terminu, jak wynika ze wskazanego powyżej przepisu, ustawodawca powiązał z powzięciem przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, a zatem początkową datę biegu terminu wyznacza dzień uzyskania informacji o takim działaniu policjanta, które stanowi naruszenie dyscypliny w rozumieniu przepisów ustawy. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że chodzi przy tym o powzięcie przedmiotowej wiadomości po raz pierwszy przez przełożonego dyscyplinarnego. Sąd pierwszej instancji powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2016 r. (sygn. akt I OSK 3173/14), zgodnie z którym, przepis art. 135 ust. 3 u.o.P. jest przepisem prawa materialnego. Powołany przepis powinien być wykładany literalnie. Nie może być on interpretowany zależnie od okoliczności sprawy. Dzień powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego to dzień, w którym nastąpiło faktyczne (rzeczywiste) powzięcie wiadomości o tym, że określone zdarzenie, będące przewinieniem dyscyplinarnym, nastąpiło. Ponadto, chodzi tu również o uzyskanie wiadomości na tyle wiarygodnych, że pozwoliły one przełożonemu dyscyplinarnemu nabrać uzasadnionego przekonania, że określone zachowanie policjanta może wyczerpywać znamiona przewinienia dyscyplinarnego.

W ocenie Sądu meriti, w kontrolowanej sprawie, organy nie wyjaśniły w sposób dostateczny kwestii ewentualnego upływu terminu, o którym mowa w art. 135 ust 3 u.o.P. Z treści przedstawionej wraz ze skargą notatki służbowej z 13 kwietnia 2021 r. wynika, że Komendant Miejski Policji w związku z ujawnieniem w dniu 11 i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy z Komisariatu Policji w [...] i Wydziału [...] KMP w [...] polecił dokonać sprawdzenia w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od 1 lipca do 14 września 2020 r.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu pierwszej instancji nie można było przyjąć, że organy w sprawie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, kiedy przełożony dyscyplinarny skarżącej powziął wiadomość o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, za które wymierzono karę dyscyplinarną. Wątpliwości jakie pojawiają się w tym względzie nie zostały wyjaśnione na żadnym etapie postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano wprawdzie, że wobec zdarzeń ujawnionych 11 i 14 września 2020 r. dokonano weryfikacji sposobu pełnienia służb nocnych przez policjantów wszystkich komórek prewencji Komendy Miejskiej Policji w [...] i podległych komisariatów, jednak nie sprecyzowano już kiedy konkretnie weryfikacja taka nastąpiła, na czym miałaby ona polegać oraz jakie informacje i kiedy w stosunku do skarżącej w toku tej weryfikacji pozyskano. W świetle treści notatki służbowej z 13 kwietnia 2021 r. istotne wątpliwości budzi to – co sugeruje dalsza część uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia – aby ta weryfikacja miała ograniczać się jedynie do przeprowadzenia czynności wyjaśniających, które rozpoczęto właśnie 13 kwietnia 2021 r. Wspomniana notatka służbowa jednoznacznie bowiem wskazuje na to, że czynności polegające na sprawdzeniu w systemie CISCO służb pełnionych w godzinach nocnych prowadzone były w okresie wcześniejszym, przez co wyjaśnienia wymaga to, w jakim okresie czynności te zostały podjęte i jakie ma to znaczenie dla rozpatrywanej sprawy w kontekście zachowania terminu z art. 135 ust. 3 u.o.P. Jak podnosi natomiast skarżąca pierwsze czynności w sprawie, z których miałaby wynikać wiedza przełożonego służbowego odnośnie zarzuconych jej przewinień dyscyplinarnych, miały być podjęte już 14 października 2020 r. Wobec braku jakichkolwiek wyjaśnień powyższych kwestii przez organy ustosunkowanie się do tego twierdzenia skarżącej na obecnym etapie postępowania jest niemożliwe. Twierdzenie zaś organu, że dopiero po zakończeniu czynności wyjaśniających (to jest 28 maja 2021 r.) przełożony dyscyplinarny powziął wiadomość odnośnie nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez stronę, staje się wobec powyższego co najmniej przedwczesne, jako wymagające dalszych, szczegółowych wyjaśnień wobec ujawnionej notatki służbowej z dnia 13 kwietnia 2021 r., jak i twierdzeń skarżącej wskazujących na prowadzenie czynności już w październiku 2020 r.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że jeżeli przełożony dyscyplinarny w istocie wiedział wcześniej o zdarzeniu, za które wymierzył skarżącej karę dyscyplinarną, analizował zebrany materiał, wiedział o roli w nim określonych funkcjonariuszy, to nie sposób byłoby przyjąć, że termin 90-dniowy zakreślony ustawą na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (art. 135 ust. 3 u.o.P.) w tej konkretnie sprawie, należy liczyć od daty zakończenia czynności wyjaśniających, zleconych przez organ 13 kwietnia 2021 r. Konieczność wyjaśnienia, w sposób nie budzący wątpliwości, wskazanych powyżej okoliczności, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy powoduje w ocenie Sądu meriti, że zaskarżone orzeczenie jak i poprzedzające je orzeczenie organu pierwszej instancji nie poddają się kontroli tut. Sądu, w świetle wskazanych powyżej przepisów.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. art. 135 ust. 3 u.o.P., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dniem powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez skarżącą był dzień wcześniejszy niż 13 kwietnia 2021 r., albowiem samo analizowanie przez policjantów prowadzących czynności nadzorcze zebranego w sprawie materiału jest równoznaczne z analizą tego materiału realizowaną przez przełożonego dyscyplinarnego, a co za tym idzie wiedzą tego przełożonego dyscyplinarnego o zaistniałym przewinieniu dyscyplinarnym w sytuacji, gdy w rzeczywistości po raz pierwszy przełożony dyscyplinarny dowiedział się o przypuszczeniu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez skarżącą, zapoznając się z treścią notatki służbowej st. asp. I.N. z dnia 13 kwietnia 2021 r. i postanowieniem opatrzonym tą samą datą, wszczął czynności wyjaśniające w trybie i na zasadach określonych w przepisie art. 134i ust. 4 oraz ust. 4a u.o.P., w związku z wątpliwościami co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na nieprawidłowym realizowaniu zadań służbowych przez funkcjonariuszy z Wydziału [...] Komendy Miejskiej Policji w [...], po przeprowadzeniu których w dniu 25 czerwca 2021 r. wydal — na podstawie art. 134i u.o.P. - postanowienie nr 35/2021 o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącej, albowiem wobec tej policjantki zaszło uzasadnione przypuszczenie o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, co w konsekwencji powinno skutkować uznaniem, że nie zaistniały przesłanki do uchylenia orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr 18/Ks/o/2021 z dnia 25 sierpnia 2021 r. oraz poprzedzającego je orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w [...] nr 35/2021 z dnia 19 lipca 2021 r., albowiem do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego nie doszło z przekroczeniem terminu o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P., gdyż przełożony dyscyplinarny wiadomość o tym, że zaistniało określone zdarzenie, będące przewinieniem dyscyplinarnym, którego dopuściła się skarżąca faktycznie powziął dopiero w dniu 28 maja 2021 r. W tym bowiem w dniu przełożony dyscyplinarny zapoznał się ze sprawozdaniem z przebiegu postępowania wyjaśniającego (datowanym na dzień 28 maja 2021 r.), w którym z uwagi na uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez Skarżącej przewinienia dyscyplinarnego zawarto wniosek o wszczęcie wobec niego takiego postępowania;

II. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. przez bezpodstawne uznanie, że organy (Komendant Miejski Policji w [...] i Komendant Wojewódzki Policji w [...]) nie wyjaśniły w sposób dostateczny kwestii ewentualnego upływu terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P., czyli tego, iż dniem powzięcia wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez przełożonego dyscyplinarnego skarżącej był dopiero dzień 13 kwietnia 2021 r., a także poprzez dokonanie oceny, że przełożony dyscyplinarny już przed tym dniem miał wiedzę o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, podczas gdy ze zgromadzonych w sprawie materiałów w sposób jednoznaczny wynikało, że dopiero w wyniku prowadzonych przez wyznaczonych policjantów czynności nadzorczych co do sposobu realizacji obowiązków służbowych przez policjantów z Komendy Miejskiej Policji w [...], w trakcie których gromadzono i analizowano zebrane materiały, poddano pod wątpliwość prawidłowość realizacji przez skarżącą czynności służbowych, co znalazło odzwierciedlenie w notatce służbowej datowanej na dzień 13 kwietnia 2021 r., z którą zapoznał się przełożony dyscyplinarny i który niezwłocznie po powzięciu wiadomości co do tych wątpliwości wszczął czynności wyjaśniające w trybie art. 134i ust. 4 u.o.P., przy czym wiadomość o tym, że określone zdarzenie będące przewinieniem dyscyplinarnym, którego dopuściła się skarżąca, powziął w rzeczywistości dopiero w dniu 28 maja 2021 r. W tym bowiem dniu przełożony dyscyplinarny zapoznał się ze sprawozdaniem z przebiegu postępowania wyjaśniającego (datowanym na dzień 28 maja 2021 r.), w treści którego, z uwagi na uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez skarżącą przewinienia dyscyplinarnego, zawarto wniosek o wszczęcie wobec niej postępowania dyscyplinarnego;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez uznanie, iż w sprawie doszło do naruszenia przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 135 ust. 3 u.o.P., w sytuacji gdy zaskarżone decyzje zostały wydane w oparciu i na podstawie przepisów prawa obowiązujących w chwili wydania obu decyzji, co skutkowało wydaniem wyroku uwzględniającego skargę, w sytuacji, gdy zastosowanie tego przepisu, powinno prowadzić do jej oddalenia.

Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie - z ostrożności procesowej - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Ponadto skarżący kasacyjnie organ wniósł o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżący kasacyjnie organ oświadczył nadto, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy i wnosi o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego obliczonych zgodnie z normami przepisanymi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie organ złożył stosowny wniosek, a skarżąca nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w dyspozycji art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki skutkujące nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.),

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

W skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. podniesione zostały zarzuty dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Z uwagi na to, że w realiach rozpatrywanej sprawy zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią w istocie konsekwencję naruszenia przepisów prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty kasacyjne mogą być rozpoznane łącznie i we wzajemnym powiazaniu.

Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyznaczonych wyżej granicach kontrola prawidłowości zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Spór w sprawie dotyczy tego, od jakiej daty należy liczyć 90-dniowy termin, o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w aktach administracyjnych znajduje się notatka służbowa z dnia 13 kwietnia 2021 r. z treści której wynika, że Komendant Miejski Policji w [...] w związku z ujawnieniem w dniu 11 września 2020 r. i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy z Komisariatu Policji w [...] i [...] Drogowego KMP w [...] polecił dokonać sprawdzenia w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. Wobec powyższego, w ocenie Sądu pierwszej instancji nie można było przyjąć, że organy w sprawie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, kiedy przełożony dyscyplinarny skarżącej powziął wiadomość o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, za które wymierzono karę dyscyplinarną. Wątpliwości jakie pojawiają się w tym względzie nie zostały wyjaśnione na żadnym etapie postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, że wobec zdarzeń ujawnionych 11 i 14 września 2020 r. dokonano weryfikacji sposobu pełnienia służb nocnych przez policjantów wszystkich komórek prewencji Komendy Miejskiej Policji w [...] i podległych komisariatów. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie sprecyzowano jednak kiedy konkretnie weryfikacja taka nastąpiła, na czym miałaby ona polegać oraz jakie informacje i kiedy w stosunku do skarżącej w toku tej weryfikacji pozyskano. W świetle treści notatki służbowej z 13 kwietnia 2021 r. istotne wątpliwości budzi to – co sugeruje dalsza część uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia – aby ta weryfikacja miała ograniczać się jedynie do przeprowadzenia czynności wyjaśniających, które rozpoczęto właśnie 13 kwietnia 2021 r. Wspomniana notatka służbowa jednoznacznie bowiem wskazuje na to, że czynności polegające na sprawdzeniu w systemie CISCO służb pełnionych w godzinach nocnych prowadzone były w okresie wcześniejszym, przez co wyjaśnienia wymaga to, w jakim okresie czynności te zostały podjęte i jakie ma to znaczenie dla rozpatrywanej sprawy w kontekście zachowania terminu z art. 135 ust. 3 u.o.P. Jak podnosi natomiast skarżąca pierwsze czynności w sprawie, z których miałaby wynikać wiedza przełożonego służbowego odnośnie zarzuconych jej przewinień dyscyplinarnych, miały być podjęte już 14 października 2020 r. Wobec braku jakichkolwiek wyjaśnień powyższych kwestii przez organy ustosunkowanie się do tego twierdzenia skarżącej na obecnym etapie postępowania jest niemożliwe. Twierdzenie organu, że dopiero po zakończeniu czynności wyjaśniających (to jest 28 maja 2021 r.) przełożony dyscyplinarny powziął wiadomość odnośnie nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez stronę, staje się wobec powyższego co najmniej przedwczesne, jako wymagające dalszych, szczegółowych wyjaśnień wobec ujawnionej notatki służbowej z dnia 13 kwietnia 2021 r., jak i twierdzeń skarżącej wskazujących na prowadzenie czynności już w październiku 2020 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji jest nieprawidłowe. Jest ono bowiem sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego, logicznego rozumowania oraz fundamentalnymi zasadami postępowania dyscyplinarnego.

Przede wszystkim nie sposób uznać, że z treści notatki z dnia 13 kwietnia 2021 r. wynika, że przełożony dyscyplinarny skarżącej miał wiedzę o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego wcześniej niż przed dniem 13 kwietnia 2021 r. Sposób zredagowania notatki nie budzi bowiem wątpliwości. Z treści notatki wynika, że w związku z ujawnieniem w dniu 11 września 2020 r. i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji w [...] i Wydziału [...] KMP w [...] , którzy spali podczas służby, Komendant Miejski Policji w [...] polecił dokonać sprawdzenia w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy Wydziału [...] KMP w [...] w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego literalne brzmienie notatki nie nasuwa żadnych wątpliwości.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje przy tym, że podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego nie mogą być dowolne przypuszczenia lecz tylko uzasadnione podejrzenie popełnienia przewinienia przez określonego policjanta. W sytuacji jednak wystąpienia cienia wątpliwości w tym zakresie wszczęcie należy poprzedzić przeprowadzeniem czynności wyjaśniających, w toku których należy dołożyć wszelkiej staranności w zebraniu rzetelnego materiału dowodowego; materiał ten w istocie będzie świadczyć na korzyść lub niekorzyść policjanta podejrzewanego o popełnienie przewinienia. Określone postępowanie ma bowiem na celu ustalenie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną policjanta. Udzielenie odpowiedzi na tak sformułowane pytanie wymaga wszechstronnego wyjaśnienia przyczyn określonego zachowania funkcjonariusza Policji podczas wykonywania przezeń czynności służbowych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi więc wątpliwości, że przypisanie policjantowi sprawstwa przewinienia dyscyplinarnego powinno nastąpić z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, która wraz z zasadą oficjalności obowiązuje w postępowaniu dyscyplinarnym. Na przełożonym dyscyplinarnym spoczywa obowiązek zebrania materiału dowodowego i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Jest to warunek nieodzowny dla prawidłowego przeprowadzenia tego procesu, a co za tym idzie, także prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Przypisanie winy wymaga bowiem jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego prawidłowej oceny prawnej (zob. w tej materii wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 sierpnia 2017 r.; sygn. akt II SA/Go 420/17).

W kontekście powyższego podkreślić należy, że samo zbieranie przez policjantów z Komendy Miejskiej Policji w [...] dokumentów w sprawie, czy w trybie czynności nadzorczych, czy w trybie czynności wyjaśniających nie jest tożsame z powzięciem przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego, a co za tym idzie wiedzą tego przełożonego dyscyplinarnego o zaistniałym przewinieniu dyscyplinarnym.

W tym miejscu wymaga wskazania, że w świetle art. 132 ust. u.o.P. przewinienie dyscyplinarne polega na naruszeniu dyscypliny służbowej lub na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ww. ustawy). Otwarty katalog czynów określonych jako naruszenie dyscypliny służbowej zawiera art.132 ust. 3 pkt 1- 9 omawianej ustawy. Z art. 134 ust.1, ust. 4 i ust. 5 u.o.P. wynika, że przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego. Jeżeli zachodzą wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej albo tożsamości sprawcy, przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny zleca przeprowadzenie czynności wyjaśniających. Czynności te należy ukończyć w terminie 30 dni. Postępowanie dyscyplinarne wszczyna się z dniem wydania postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Policjanta, co do którego wydano postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, uważa się za obwinionego. Co istotne, postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego (art. 135 ust. 3 u.o.P.).

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że obowiązek wszczęcia postępowania dyscyplinarnego co do zasady powstaje wówczas, gdy przełożony dyscyplinarny powziął uzasadnione przypuszczenie o naruszeniu przez jego podwładnego dyscypliny służbowej oraz że wszczęcie takiego postępowania może nastąpić tylko w nieprzekraczalnym, 90-dniowym terminie od uzyskania przez przełożonego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Po upływie tego terminu następuje przedawnienie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Oznacza to, że postępowanie dyscyplinarne cechuje zasada szybkości represji dyscyplinarnej, bowiem zarówno uruchomienie postępowania, jak i zastosowanie sankcji dyscyplinarnych może nastąpić jedynie przed upływem wyznaczonych przez ustawodawcę terminów.

Jeszcze raz zaakcentować należy, że o dopuszczalności wszczęcia postępowania dyscyplinarnego nie może decydować powzięcie jakichkolwiek zastrzeżeń co do postawy policjanta ani dotarcie takich informacji do dowolnego pracownika, czy funkcjonariusza macierzystej jednostki Policji. Uzasadnione przypuszczenie popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, to taka sytuacja lub taki zestaw okoliczności, które dają przełożonemu dyscyplinarnemu podstawy do subiektywnego osądu, iż dany policjant rzeczywiście naruszył dyscyplinę służbową. Nie mogą to być przypuszczenia, że przewinienie dyscyplinarne nastąpiło. Natomiast pojęcie "powzięcie wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego" należy rozumieć jako uzyskanie wiadomości na tyle wiarygodnych, że pozwoliły one przełożonemu dyscyplinarnemu nabrać uzasadnionego przekonania, że określone zachowanie policjanta może wyczerpywać znamiona przewinienia dyscyplinarnego. Zatem w omawianym zakresie istotny jest fakt powzięcia wiadomości, które umożliwiają dokonanie oceny działania lub zaniechania policjanta oraz data dotarcia takich wiadomości do właściwego podmiotu, to jest do przełożonego dyscyplinarnego, ewentualnie innych, określonych osób, o ile posiadają one pisemne upoważnienie, o jakim mowa w art. 133 ust. 6 u.o.P. (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 stycznia 2017 r.; sygn. akt I OSK 2106/16, z dnia 10 listopada 2023 r.; sygn. akt III OSK 2635/21 oraz z dnia 17 stycznia 2024 r.; sygn. akt III OSK 2227/22).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ze zgromadzonych w sprawie dowodów jednoznacznie wynika, że przełożony dyscyplinarny wiadomość o tym, że zaistniało określone zdarzenie, będące przewinieniem dyscyplinarnym, którego dopuścił się skarżący, faktycznie powziął dopiero w dniu 28 maja 2021 r. W tym bowiem w dniu przełożony dyscyplinarny zapoznał się ze szczegółowym sprawozdaniem z przebiegu postępowania wyjaśniającego (datowanym na dzień 28 maja 2021 r.), w którym z uwagi na uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez skarżącej przewinienia dyscyplinarnego zawarto wniosek o wszczęcie wobec skarżącej postępowania dyscyplinarnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób przyjąć, że moment wykonania kserokopii notatników służbowych uznać należy za równoznaczny z uzyskaniem wiedzy o przewinieniu dyscyplinarnym przez przełożonego dyscyplinarnego. Jak wynika z ustaleń organów, skarżąca w badanym okresie pełniła 13 służb nocnych, z czego tylko 2 służby były pełnione w sposób nieprawidłowy. Fakt ten został wykazany w toku czynności wyjaśniających. Co istotne, postępowania wyjaśniające obejmowały innych funkcjonariuszy Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w [...]. Zatem tylko wnikliwe postępowanie wyjaśniające mogło dać organowi obraz rzeczywistego przebiegu służb funkcjonariuszy w okresie 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. i podstawę do wszczęcia postepowania dyscyplinarnego. Należy bowiem podkreślić, że przewinienia dyscyplinarne, które były podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącej, nie miały charakteru czynu jednorazowego. Polegały również na zaniechaniach i obejmowały pewien okres w czasie. Okoliczności te tym bardziej determinują zapatrywanie, że "powzięcie wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego" należy skorelować nie z uzyskaniem jakichkolwiek wiadomości lecz z uzyskaniem wiadomości na tyle wiarygodnych, że pozwalają one przełożonemu dyscyplinarnemu nabrać uzasadnionego przekonania, że określone zachowanie policjanta może wyczerpywać znamiona przewinienia dyscyplinarnego. Dodać przy tym należy, że w realiach tej sprawy organ zastosował tzw. kumulatywną kwalifikację czynów skarżącej, gdyż na gruncie przepisów u.o.P. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2020 r. nie znajdowała zastosowania konstrukcja czynu ciągłego (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2013 r.; sygn. akt I OSK 1605/12). Dopiero ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610), obowiązującą od dnia 1 października 2020 r., dodano do u.o.P. art. 132c definiujący tzw. dyscyplinarny czyn ciągły, charakteryzujący się zachowaniami o tym samym charakterze (w celu wykonania tego samego zamiaru lub z wykorzystaniem takiej samej sposobności) w krótkich odstępach czasowych.

Dodatkowo, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę, można nawiązać - w celach poglądowych - do regulacji dotyczącej postępowania przygotowawczego zawartych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 37 ze zm.), dalej jako "k.p.k.", choć oczywistym jest, że postępowanie karne i postępowanie dyscyplinarne są postępowaniami całkowicie niezależnymi. Wskazać w tym miejscu należy, że przepis art. 307 k.p.k. przewiduje instytucję czynności sprawdzających. Służy ona do podejmowania przedsięwzięć mających na celu potwierdzenie informacji o popełnieniu przestępstw zawartych w zawiadomieniach, które dotarły do organów ścigania. Postępowanie sprawdzające uregulowane w art. 307 k.p.k. poprzedza ewentualne wszczęcie śledztwa lub dochodzenia; jego celem jest wyjaśnienie, czy dopuszczalne jest śledztwo lub dochodzenie ze względów faktycznych, a więc czy jest do tego podstawa faktyczna oraz zachodzi prawna dopuszczalność postępowania karnego. Zawiadomienia o przestępstwie mają przede wszystkim charakter informacji o podejrzeniu zaistnienia przestępstwa. Są impulsem określonej osoby czy instytucji do sprawdzenia przez organ ścigania, czy istnieją podstawy do ścigania karnego. Niezależnie jednak od tego, czy określone zgłoszenie ma charakter informujący czy postulujący – do organów procesowych należy ocena, czy określone zdarzenie nosi cechy przestępstwa (zob. J. Grajewski, S. Steinborn [w:] Komentarz aktualizowany do art. 1-424 Kodeksu postępowania karnego, L. K. Paprzycki (red.), System Informacji Prawnej LEX/el. 2015). Co istotne, czynności sprawdzające mogą dotyczyć zarówno płaszczyzny merytorycznej (np. czy istotnie zdarzenie miało miejsce), oceny prawnej (czy zaistniały czyn jest przestępstwem), jak i problematyki procesowej (czy nie zachodzą przesłanki warunkujące niedopuszczalność postępowania, np. abolicja, znikoma szkodliwość społeczna). Czynności wchodzące w skład postępowania sprawdzającego dokumentowane są w formie notatek urzędowych (art. 143 § 2 in fine k.p.k.).

Z kolei w art. 308 k.p.k. uregulowano podejmowanie czynności procesowych przed formalnym wszczęciem śledztwa lub dochodzenia. Są one określane jako dochodzenie wstępne. Bezpośrednio po dokonaniu wskazanych czynności musi być podjęta decyzja co do dalszego toku postępowania. Jest ona zależna od efektów tych czynności i od tego, w jakiej formie może być dalej prowadzone postępowanie przygotowawcze. Po dokonaniu czynności w niezbędnym zakresie w sprawie, w której postępowanie może być prowadzone w formie dochodzenia, Policja – w zależności od wyników czynności – wydaje postanowienie o wszczęciu dochodzenia albo postanowienie o umorzeniu postępowania i przesyła je wraz z aktami prokuratorowi w celu jego zatwierdzenia (art. 305 § 3). Prokurator, nie podzielając zasadności umorzenia dochodzenia, odmawia zatwierdzenia postanowienia i zleca wszczęcie dochodzenia albo sam wszczyna dochodzenie lub śledztwo (zob. R. A. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego, T. III, Komentarz do art. 297-424, Wolters Kluwer Polska 2017, System Informacji Prawnej LEX/el). W sprawie, w której prowadzenie śledztwa jest obowiązkowe, Policja lub inny organ, który podejmował te czynności, przekazuje sprawę niezwłocznie prokuratorowi, który wydaje postanowienie o wszczęciu śledztwa bądź postanowienie o umorzeniu postępowania w niezbędnym zakresie, ewentualnie zleca jego sporządzenie organowi prowadzącemu to dochodzenie. Wydanie postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia nie oznacza rzeczywistego wszczęcia tego postępowania, lecz jedynie przekształcenie już toczącego się postępowania w postaci postępowania w niezbędnym zakresie w śledztwo lub dochodzenie, które jest właściwe dla danej sprawy.

Konkludując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr 18/Ks/o/2021 oraz poprzedzającego je orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 19 lipca 2021 r. nr 35/2021, albowiem w świetle dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych nie sposób uznać, że do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego doszło z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organom dyscyplinarnym nie sposób postawić zarzutu braku wnikliwości, tym bardziej, że podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego winno być (i było) uzasadnione przypuszczenie popełnienia przewinień, a nie jakiekolwiek, w istocie niezweryfikowane fakty.

Z powyższych względów, działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu (orzeczenie jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku).

Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej na rzecz organu w całości (orzeczenie jak w punkcie drugim sentencji wyroku) uznając, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było w istocie wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględni powyżej przedstawione stanowisko i dokona kompleksowej oceny prawnej sprawy w znaczeniu materialnoprawnym, odnosząc się do wszystkich argumentów prezentowanych przez strony postępowania.