Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 876/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 3, ust. 5 pkt 1 lit. a; art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 9
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2021r. Burmistrz [...] odmówił przyznania W. S. świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad córką E. S.. W motywach decyzji podano, że wnioskodawczyni ma [...] lata mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dziećmi E. S., A. B. i M. S.. Córka jest osobą samodzielną, wykonuje podstawowe czynności dnia codziennego: mycie, czesanie, ubieranie, utrzymywanie higieny osobistej, przygotowywanie posiłków. Przy praniu pomaga jej siostra A. , która robi także zakupy. Wiele lat uczestniczyła w Warsztatach Terapii Zajęciowej w M. Z., gdzie nabyła umiejętności niezbędne do codziennego funkcjonowania. Nie wymaga całodobowej opieki, jej stan zdrowia pozwala na pozostawanie bez opieki matki, zwłaszcza gdy obecni są pozostali domownicy którzy nie pracują zawodowo , są dyspozycyjni. Matka nie wykonuje przy córce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających stałej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Zdaniem organu oznacza to, że opieka nad córką nie uniemożliwia wnioskodawczyni zatrudnienia. Organ stwierdził ponadto, że pobiera emeryturę wypłacaną przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpoznaniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3), innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z powyższego przepisu wynika zatem, że wnioskodawczyni musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędną w tak znaczącym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. Przede wszystkim warunek opieki całodobowej jest związany w sposób konieczny z osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, a więc z takimi osobami, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Dz. U. z 2021 r. poz. 573). W ocenie Kolegium w sprawie niniejszej taki związek jednak nie zachodzi. Materiał dowodowy zebrany w sprawie potwierdza, że osoba wymagająca opieki jest osobą na tyle samodzielną, iż nie wymaga stałej pomocy innej osoby w wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego. Pracownik socjalny ustalił, że skarżąca nie wykonuje przy córce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających stałej obecności i pomocy. Ponadto w opiekę tę włącza się siostra A. , która nigdzie nie pracuje, mieszka z matką i rodzeństwem. Organ odwoławczy podzielił także ocenę Burmistrza, że przeszkodą do przyznania świadczenia jest fakt pobierania przez stronę emerytury. Wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Przywołany przepis wyklucza zatem możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku posiadania ustalonego prawa do świadczeń określonych w tym przepisie, np. do emerytury. Zdaniem organu prawo do ww. świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego ustalane jest w formie decyzji administracyjnej odrębnego organu w trybie oddzielnych przepisów, dlatego przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne niezbędna jest rezygnacja z prawa do tych świadczeń. W. S. pobiera emeryturę rolniczą z KRUS (decyzja z dnia [...] marca 2021 r. znak: [...] o ponownym ustaleniu wysokości emerytury). W przypadku, gdy osoba spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i wnioskuje o jego przyznanie, a pobiera emeryturę rolniczą z KRUS powinna dokonać wyboru świadczenia poprzez rezygnację z emerytury rolniczej. Wybór można zrealizować, gdy strona pobiera emeryturę rolniczą, przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 34 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu rolników (Dz. U. z 2021 r., poz. 266 ze zm.), zgodnie z którym prawo to ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych. Kolegium zaznaczyło, że wobec reprezentowania skarżącej przez fachowego pełnomocnika zaniechało poinformowania jej o możliwości zawieszenia emerytury i przedłożenia decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. S. zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 17 ust. 1 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne przyjęcie, że nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ zakres opieki jakiej wymaga córka nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia oraz art. 6 kpa, 7 kpa, 8 kpa, 9 ka art. 77 kpa i art. 80 kpa w związku z art. 107 § 3 kpa poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że córka nie wymaga jej opieki i jest w stanie samodzielnie funkcjonować mimo posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca wskazała, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności E. S., z którego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dokument ten jest dokumentem urzędowym wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności składający się ze specjalistów lekarzy, którzy posiadając fachową wiedzę uznali niepełnosprawność znaczną córki. Organy nie mają natomiast umocowania do zastępowania powiatowych i wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Ustalenie zatem, że córka nie wymaga stałej lub długotrwałej jej opieki wykracza poza ich kompetencje. Z załączonego oświadczenie wynika natomiast, że budzi swoją córką, pomaga jej przy wykonywaniu higieny osobistej, przygotowuje ubrania, nadzoruje zażywanie przez nią leków, sprząta za nią i prasuje, robi dla niej zakupy, wychodzi z nią na spacer oraz czasami przygotowuje posiłki. Bez wątpienia więc trudno się zgodzić z oceną organów, iż zakres opieki umożliwia jej podjęcie pracy zawodowej. Zdaniem skarżącej organ winien wziąć pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Znaczny stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej, uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Zapoznając się więc z zakresem obowiązków ustalonych podczas wywiadu środowiskowego przez organ trudno się zgodzić, aby można było pogodzić opiekę nad niepełnosprawną córką, wymagającej nadzoru, dawkowania leków i pomocy przy załatwianiu spraw urzędowych z pracą zawodową. Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1172 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 21 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji należy zaś odnieść do osób, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Co prawda niektóre czynności z natury rzeczy są czynnościami bardziej lub mniej absorbującymi i czasochłonnymi, dotyczą spraw życiowych obu rodziców (bądź nawet całej rodziny) i są konieczne do wykonania bez względu na fakt czy odnoszą się do osoby niepełnosprawnej czy też osoby "pełnosprawnej", to jednak nie można z tego powodu pomniejszać czy odmawiać sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a tym bardziej w sytuacji - tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - w której osoba niepełnosprawna ma niewątpliwie problemy z samodzielnym załatwieniem podstawowych życiowych potrzeb. Skarżąca zwróciła uwagę, że sama ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Nie należy jednak rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Rzeczywiście zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U z 2020r. poz.

111 ) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z

tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty

socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub

rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu

uzupełniającym. W orzecznictwie wielokrotnie jednak zwracano uwagę, że przepis ten należy interpretować z zastosowaniem dyrektywy

wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej. Całościowo i wyczerpująco powyższe zagadnienie zostało omówione w wyroku

Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020r. ( I OSK 1983/20 opublikowanym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów

Administracyjnych ). Sąd zwrócił wówczas uwagę, że interpretacja wspomnianego przepisu w sposób eliminujący z kręgu osób, które

spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie, naruszałaby konstytucyjną zasadę

równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w

równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i

faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio

przekonywujących argumentach. Według NSA istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych

przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z

zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy

zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że tym podmiotom, które

mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy pozbawiono świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie tym

którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 ustawy umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto przyznano

prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody, niż wymienione w tych dwóch przepisach. W

związku z tym zróżnicowaniem należy podkreślić, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze

znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił również uwagę na wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257), w którym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1

lit. a) ustawy w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone

prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób

rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez

takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia

opiekunów – rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących

opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego)

jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie

Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa, niż wysokość

świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację

rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą

równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. W przekonaniu Naczelnego Sądu

Administracyjnego nie sposób zatem znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób

niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do

jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe, niż świadczenie

pielęgnacyjne. Sąd zwrócił również uwagę, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej

z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających

emeryturę w niższej wysokości, niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że z

powodu sprawowania opieki po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej. Jednocześnie NSA nie zgodził się ze

stanowiskiem, wyrażanym również w orzecznictwie, zgodnie z którym osobie posiadającej uprawnienie do jednego ze świadczeń wymienionych w

powyższym przepisie, należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne, w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia

wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym. Jego zdaniem wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości

odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z art.

17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na

samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od

trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w

zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie

odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Sąd powołując się na dotychczasowe orzecznictwo

opowiedział się za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub

emerytalno-rentowego wskazując, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty

jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną o czym wprost stanowi art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Osoba,

która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać

wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. W przypadku

emerytury rolniczej wybór taki można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na

podstawie art. 34 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym prawo to ulega zawieszeniu na zasadach określonych w

przepisach emerytalnych, a zatem w art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (Dz. U. 2020 poz. 53). Zgodnie z tym przepisem na wniosek emeryta można zawiesić wypłatę m.in. emerytury, do której

uprawniona jest jedna osoba. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla

emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych musi być interpretowana jako wiążąca się nie z

samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje

wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia

pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od

miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od

miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur. Sąd podkreślił przy tym, że o możliwości złożenia wniosku o

zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ

winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej są

obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na

ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Taka informacja powinna być udzielona stronie

wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie

wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe

będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka

organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby

uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas ( tak też NSA w wyroku z dnia 24 listopada

2020r. I OSK 1416/20 i podane tam orzecznictwo oraz w wyroku z dnia 27 maja 2021r. I OSK 303/21 opubl. w CBOSA ). Sąd rozpatrujący

niniejszą skargę podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyrokach. Jak wynika z akt

administracyjnych rozpoznawanej sprawy nie pouczono skarżącej o możliwości wyboru świadczenia. Nie poinformowały jej również o

możliwości zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, nie wezwały jej też do złożenia

brakujących dokumentów. Słusznie jednak Kolegium zauważyło, że skarżąca była reprezentowana przez radcę prawnego, który jako

profesjonalny pełnomocnik powinien mieć odpowiednia wiedzę o sposobie uzyskania wspomnianej decyzji.

Zgodzić należy się również z pozostałą oceną organu odwoławczego co do spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy przysługuje ono osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej

pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem

o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie

ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W wyroku z dnia 16 kwietnia 2021r. ( I OSK 2859/20 opubl. w CBOSA ) Naczelny Sąd

Administracyjny ponownie wskazał, powołując się na swoje dotychczasowe orzecznictwo, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera

definicji "sprawowania opieki", tym niemniej z treści art. 17 ust. 1 wynika, iż aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego

przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka

świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy

zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy

zarobkowej. Sąd po raz kolejny podkreślił, że omawiane świadczenie nie jest więc przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym

członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za

rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i w związku z tym świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu

a jako rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na rzeczywistą konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.

Innymi słowy, musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką.

Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek

przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym jest więc ustalenie

związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia), a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. ustalenie

wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Podzielając ten pogląd Naczelny Sąd Administracyjny

w wyroku z dnia 24 czerwca 2021r. ( I OSK 351/21, także wyrok NSA z 18 maja 2021r. I OSK 275/21 opubl. w CBOSA ) podkreślił, że takich

ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności.

Poza sporem bowiem jest, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 ustawy nie

podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki

i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad

osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Z tego powodu skoro w toku postępowania w przedmiocie

przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie podlegają ocenie, wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności wskazania dotyczące osoby

niepełnosprawnej (w kontekście ustalenia zakresu sprawowania rzeczywistej opieki nad taką osobą), to tym samym nie ma podstaw ku temu,

aby dla ustalenia charakteru i wymiaru sprawowanej opieki organ miał obowiązek przeprowadzenia przeciwdowodu przeciw treści tego

orzeczenia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może

zatem wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą.

Przeprowadzone postępowanie w sprawie nie daje podstaw do przekonania, że skarżąca spełnia warunek o jakim mowa wyżej. Przeprowadzony [...]

lipca 2021r. wywiad środowiskowy nie wspomina o jakichkolwiek czynnościach wykonywanych przez skarżącą w ramach opieki nad córką.

Również sama skarżąca w żadnym miejscu nie opisała zakresu sprawowanej opieki. Wprawdzie w odwołaniu od decyzji jej pełnomocnik zarzucił

niewyjaśnienia tej okoliczności, uznając, że decyzja została w tej sytuacji wydana przedwcześnie, nie przedstawił jednak okoliczności

mających potwierdzać związek skutkowo przyczynowy pomiędzy sprawowaną opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia. Co więcej mimo, że w

skardze jako załącznik wymieniono oświadczenie skarżącej dotyczącej formy i zakresu opieki, nie zostało ono jednak złożone. Powołując

się natomiast na wspomniane oświadczenie skarżąca wskazała w skardze, że budzi swoją córką, pomaga jej przy wykonywaniu higieny

osobistej, przygotowuje ubrania, nadzoruje zażywanie przez nią leków, sprząta za nią i prasuj, robi dla niej zakupy, wychodzi z nią na

spacer oraz czasami przygotowuje posiłki. Niezrozumiała jest przy tym zamieszczona w odwołaniu uwaga o zaniechaniu ustalenia przez

organu administracji danych dotyczących zatrudnienia czy też aktywności i zarobkowej skarżącej. Przecież wszystkie te dane skarżąca

ujawniła w oświadczeniu z dnia [...] maja 2021r. Nigdy też nie twierdziła, że pozostaje w zatrudnieniu, co przecież uniemożliwiłoby jej

uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. W aktach znajduje się natomiast decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia

[...] marca 2021r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury rolniczej. Wspomniany już wywiad potwierdza natomiast, że córka skarżącej nie

wymaga całodobowej opieki. Jest osobą samodzielną, wykonuje podstawowe czynności dnia codziennego: mycie, czesanie, ubieranie,

utrzymywanie higieny osobistej, przygotowywanie posiłków, raz dziennie przyjmuje leki. Przy praniu pomaga jej siostra A. , która

robi także zakupy dla całej rodziny. Wiele lat uczestniczyła w Warsztatach Terapii Zajęciowej w M. Z., gdzie nabyła

umiejętności niezbędne do codziennego funkcjonowania. Jej stan zdrowia pozwala na pozostawanie bez opieki matki, zwłaszcza, gdy obecni

są pozostali domownicy którzy nie pracują zawodowo, są dyspozycyjni. W ocenie sądu wymiar tak sprawowanej opieki nie wklucza możliwości

podjęcia zatrudnienia. Opisane w wywiadzie oraz skardze czynności, związane są z codziennym funkcjonowaniem rodziny. Sprzątanie,

robienie posiłków dla osób zamieszkujących ten sam budynek i korzystających z tych samych pomieszczeń, przy możliwościach uprawnionej

nie stanowi przesłanki dla nie podejmowania zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opiekę. Tego rodzaju czynności powinny być normą w

funkcjonowaniu rodziny. Zakres wykonywania opieki czyni natomiast niewiarygodnymi twierdzenia skarżącej, że zajmuje jej znaczną część

dnia. W świetle powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, że to w związku ze sprawowaną przez skarżącą opieką nad córką zrezygnowała,

czy też nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z

2019r. Poz. 2325 ) skargę należało oddalić.