Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2710/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80 art. 23 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art. 13, art. 20
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 10 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Op 397/13 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora O. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 lipca 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

J. K. w dniu 15 czerwca 2005 r. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. W wyniku realizacji tego wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...], przyznał J. K. płatność z tytułu realizacji pakietu K01c - międzyplon ścierniskowy, naliczonej dla powierzchni 21,38 ha, deklarowanej na działce B, w wysokości 11.117,60 zł, w tym ze środków krajowych 2.228,10 zł i ze środków unijnych - 8.889,50 zł.

W wyniku rozpatrzenia kolejnego wniosku rolnośrodowiskowego na rok 2006, złożonego przez J. K. organ decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...], przyznał płatność w kwocie 11.117,60 zł, w tym ze środków krajowych 2.228,10 zł i ze środków unijnych - 8.889,50 zł, która została zrealizowana w dniu 6 lutego 2007 r. Powierzchnia uwzględniona w naliczeniu wynosiła 21,38 ha.

W dniu 26 lutego 2007 r. w gospodarstwie rolnym należącym do J. K. przeprowadzona została kontrola na miejscu, w wyniku której na działce rolnej B, objętej pakietem K01c, stwierdzono błąd oznaczony kodem W14, oznaczający, że producent rolny nie pozostawił w okresie zimowym co najmniej 33% gruntów ornych pokrytych roślinnością. Na działce tej zastosowano ponadto kod DR3 - stwierdzony rodzaj rolniczego użytkowania nie kwalifikuje się do płatności rolnośrodowiskowej oraz kod Q4 - plan rolnośrodowiskowy nie jest podpisany na każdej stronie przez uprawnionego doradcę rolnośrodowiskowego.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wznowił postępowanie w sprawie płatności na rok 2006, a Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. - postanowieniem z dnia 19 października 2007 r. przekazał sprawę w celu dalszej obsługi wniosku rolnośrodowiskowego - Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w O., który decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. uchylił decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. oraz odmówił stronie przyznania płatności na 2006 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 14 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Op 183/09, oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 985/09, uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Opolu wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Op 46/11, uchylił decyzje organów obu instancji wydane w trybie nadzwyczajnym, wskazując, że stwierdzony w czasie kontroli z dnia 26 lutego 2007 r. brak okrywy roślinnej na gruntach rolnych nie mógł stanowić podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W konsekwencji powyższego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2006 r.

W dniu 11 maja 2007 r. J. K. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w G. wniosek kontynuacyjny o płatność na 2007 r. Przeprowadzona w dniu 1 lutego 2008 r. kontrola na miejscu wykazała, że powierzchnia działek rolnych zgłoszonych we wniosku rolnośrodowiskowym do płatności rolnośrodowiskowej wynosi 21,38 ha. Ustalono przy tym, że producent rolny nie pozostawił co najmniej 33% gruntów ornych w gospodarstwie pokrytych roślinnością w okresie zimowym (nieprawidłowość oznaczona kodem W14). Stwierdzono również, że plan rolnośrodowiskowy nie jest podpisany na każdej stronie przez uprawnionego doradcę rolnośrodowiskowego (kod nieprawidłowości Q4).

W związku z uznaniem, że J. K. w roku gospodarczym 2006 i 2007 nie wywiązywał się z zadań, które zobowiązał się realizować przystępując do programu rolnośrodowiskowego z dniem 1 marca 2005 r., a które wynikają z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 174, poz. 1809, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. na podstawie § 16 ust. 2 ww. rozporządzenia zawiesił J. K. płatność rolnośrodowiskową na rok 2007. W związku z wniesieniem odwołania, decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w O. decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...], natomiast WSA w Opolu prawomocnym wyrokiem z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Op 775/11, oddalił skargę wniesioną na powyższą decyzję.

W dniu 14 maja 2008 r. J. K. złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2008, po czym w piśmie z dnia 28 września 2008 r. poinformował organ, że w związku z opóźnionym zbiorem plonu głównego na zgłoszonych do programu rolnośrodowiskowego działkach gorczyca nie zostanie wysiana do dnia 30 września. Następnie, w piśmie z dnia 5 grudnia 2008 r. stwierdził, że "ze względu na występujące mrozy wysiana w terminie późniejszym niż 30 września gorczyca nie ma możliwości wzrostu i rozwoju."

Kolejna kontrola, przeprowadzona w gospodarstwie J. K. w dniu 12 lutego 2009 r. wykazała, że na wszystkich działkach rolnych, które zostały zgłoszone do płatności rolnośrodowiskowej producent rolny nie przestrzegał terminu siewu, gdyż dokonał go po 30 września, co stanowi błąd oznaczony kodem W16. Nieprawidłowość ta wystąpiła po raz drugi, co spowodowało wydanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. w dniu [...] października 2012 r. decyzji na podstawie § 16 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego o zawieszeniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008.

Następnie w dniu 5 maja 2009 r. J. K. złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2009, w wysokości 11.117,60 zł z tytułu realizacji pakietu - ochrona gleb i wód, wariant - międzyplon ścierniskowy (K01c), na powierzchni 21,38 ha. W piśmie z dnia 30 września 2009 r. J. K. poinformował organ, że w związku z opóźnionym zbiorem plonu głównego na działce zgłoszonej do programu rolnośrodowiskowego gorczyca nie zostanie wysiana do dnia 30 września, a na wezwanie organu wyjaśnił w piśmie z dnia 1 grudnia 2009 r., że na działkach zgłoszonych we wniosku gorczyca została wysiana.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G., działając m.in. na podstawie § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], wstrzymał J. K. wypłatę płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2009 r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu 12 marca 2013 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków, wypłaconych na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. i z dnia [...] listopada 2006 r. o przyznaniu płatności na rok 2005 i na rok 2006.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał w dniu [...] kwietnia 2013 r. decyzję nr [...], na mocy której ustalił J. K. nienależnie pobrane płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości 22.235,20 zł, przyznane na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. i z dnia [...] listopada 2006 r., powiększonej o należne odsetki. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634, z późn. zm.), art. 104 K.p.a., § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) - Dz. Urz. UE L z 2004 r., nr 153, s. 30, zwanego dalej rozporządzeniem nr 817/2004.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji odnotował, że J. K. w roku gospodarczym 2006 i 2007 nie dochował wymogów określonych w programie rolnośrodowiskowym, do którego przystąpił 1 marca 2005 r. Czynności kontrolne ujawniły bowiem, że producent rolny nie pozostawił co najmniej 33% gruntów rolnych w gospodarstwie pokrytych roślinnością w okresie zimowym (nieprawidłowość oznaczona kodem W14), a ponadto stwierdzono kod nieprawidlowości Q4 - plan rolnośrodowiskowy nie jest podpisany na każdej stronie przez uprawnionego doradcę rolnośrodowiskowego. W tej sytuacji znajduje zastosowanie § 16 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Ze względu na drugie wystąpienie w roku 2007 nieprawidłowości W14 dla pakietu/wariantu/grupy upraw K01c oraz Q4, które wystąpiły po raz pierwszy w 2006 r., płatność na rok 2007 została zawieszona. Ponadto stwierdzono, że na wszystkich działkach zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowej producent nie przestrzegał terminu siewu (dokonał siewu po 30 września). Odnośnie roku gospodarczego 2008 ustalone zostało przez kontrolerów wystąpienie po raz drugi nieprawidłowości oznaczonej kodem W16, co spowodowało zawieszenie płatności na ten rok. Z kolei co do roku 2009, ponownie stwierdzono uchybienie polegające na niewysianiu gorczycy do dnia 30 września. Powyższe spowodowało wstrzymanie żądanej płatności, na podstawie § 17 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Dalej organ wskazał na wynikający z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa obowiązek ustalenia w niniejszej sprawie kwoty nienależnie pobranych płatności, a także powinność zwrotu tych środków przez indywidualnego beneficjenta (art. 71 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004), powiększonych o należne odsetki. Następnie organ przypomniał, powołując się na przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który m.in. zobowiąże się do realizacji określonych przepisami pakietów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Stosownie do § 17 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli u producenta rolnego, któremu na podstawie § 16 ust. 2 zawieszono płatność rolnośrodowiskową, ponownie stwierdzono uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wyjaśnił również, że do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej oraz przybliżył zasady zwrotu przedmiotowych należności, w tym naliczania odsetek za zwłokę. Następnie stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L z 2004 r. nr 141, s. 18), zwanego dalej rozporządzeniem nr 796/2004, gdyż w rozważanym przypadku nie można mówić o dobrej wierze strony, która zobowiązana była do kontynuacji zobowiązania wieloletniego, a mimo to kolejne kontrole wykazały brak realizacji programu. Nie znajduje również zastosowania art. 73 ust. 4 tego rozporządzenia, ponieważ powodem prowadzenia niniejszego postępowania jest zaniechanie zobowiązania wieloletniego przez J. K., a nie błąd Agencji polegający na niewłaściwym przyznaniu płatności.

W wyniku złożonego odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O. wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] kwietnia 2013 r. Przedstawiając faktyczny stan prawny i znajdujący zastosowanie w sprawie stwierdził, że zastosowany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji przepis § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego reguluje dwa rozstrzygnięcia, bowiem w sytuacji wystąpienia przesłanek w nim wymienionych organ Agencji zobowiązany jest wstrzymać dalszą wypłatę płatności rolnośrodowiskowych, a następnie rozstrzygnąć o zwrocie wcześniej wypłaconej pomocy. W stanie faktycznym sprawy, w dniu [...] października 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał decyzję, mocą której wstrzymał stronie wypłatę płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, a która stała się ostateczna w dniu 8 listopada 2012 r. Następstwem takiego działania było wydanie decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r., przesądzającej o konieczności zwrotu pobranych płatności rolnośrodowiskowych (za lata 2005 i 2006). Zdaniem organu odwoławczego, ziściła się przesłanka do wydania zaskarżonej decyzji, ponieważ doszło do ponownego stwierdzenia przez organ pierwszej instancji nieprawidłowości w realizacji poszczególnych zadań w ramach określonych pakietów, w sytuacji gdy wcześniej nastąpiło zawieszenie płatności na podstawie § 16 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Bezsporne jest, że w dniach [...] lipca 2011 r. i [...] października 2012 r. wydane zostały decyzje o zawieszeniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych - odpowiednio na rok 2007 i 2008. Obie decyzje stały się ostateczne, a z ich uzasadnień wynika, że w dwóch kolejnych kontrolach na miejscu przeprowadzonych w gospodarstwie J. K. (w dniach 26 lutego 2007 r. i 1 lutego 2008 r.) stwierdzono nieprawidłowości w realizacji wymogów określonych dla stosowanego pakietu (producent rolny nie pozostawił co najmniej 33% gruntów ornych w gospodarstwie pokrytych roślinnością w okresie zimowym, co jest jednym z wymogów dla pakietu Ochrona wód i gleb). Poza wszelką wątpliwością pozostaje także okoliczność trzeciego uchybienia, stwierdzonego w trakcie kontroli z dnia 12 lutego 2009 r. (dla wniosku kontynuacyjnego z roku 2008), a polegającego na niedokonaniu siewu rośliny poplonowej w wyznaczonym terminie.

Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G., że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu, zawarte w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004. Przekazane stronie płatności rolnośrodowiskowe za rok 2005 i 2006 nie wynikały z pomyłki Agencji. Decyzje przyznające te płatności były prawidłowe, natomiast obowiązek zwrotu nienależnie pobranych środków wynika ze stwierdzenia uchybień w realizacji programu rolnośrodowiskowego. Ponadto organ nie zgodził się z argumentem dotyczącym zaktualizowania się przesłanki z art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. W tym zakresie wskazał, że co prawda upłynął czteroletni termin od daty wypłaty zarówno w przypadku płatności za rok 2005, jak i 2006, jednak działania J. K. nie nosiły znamion dobrej wiary. Trzy kontrole ujawniły liczne nieprawidłowości, zatem należy przyjąć, że strona nie podejmowała żadnych czynności mających na celu zmianę niekorzystnego - z punktu widzenia realizacji zobowiązania - stanu rzeczy. Wprawdzie J. K. informował corocznie organ o braku możliwości wysiania poplonu w terminie, jednak takie stwierdzenia mogą być traktowane jedynie w kategoriach informacyjnych, nie świadczą bowiem o podejmowanych działaniach zmierzających do wywiązania się z obowiązków warunkujących realizację programu rolnośrodowiskowego. Z tego względu, zdaniem organu odwoławczego, brak jest podstaw do odstąpienia od dochodzenia zwrotu środków za te lata i w przedmiotowej sprawie winien mieć zastosowanie termin dziesięcioletni. Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O. zauważył, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest programem realizowanym w okresie pięcioletnim, dlatego nie można odnosić obowiązku zwrotu płatności jedynie do roku, w którym stwierdzono uchybienia. Skoro realizacja omawianego obowiązku rozciąga się na okres pięciu lat, to również powinność zwrotu, w przypadku stwierdzenia uchybień, musi dotyczyć wszelkich płatności pobranych w ramach określonego zobowiązania. Za takim stanowiskiem przemawia również wykładnia celowościowa przepisu, który pozwala na usunięcie z uczestnictwa w programie producentów rolnych nagminnie (corocznie) uchybiających wymaganiom określonym dla danego pakietu. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że w porządku prawnym pozostają dwie decyzje ostateczne, jednak zapadły one w postępowaniu, którego przedmiotem było rozstrzygnięcie w zakresie przyznania płatności rolnośrodowiskowych w danym roku. Z kolei postępowanie zakończone wydaniem decyzji nr [...] miało na celu ustalenie nienależnie pobranej kwoty, w sytuacji ziszczenia się przesłanki określonej w § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Z uwagi na opisane różnice przedmiotowe nie jest możliwe utożsamianie dwóch opisanych postępowań, konsekwencją czego jest brak konieczności uchylania decyzji przyznających płatność w ramach niniejszego postępowania. Końcowo, organ odwoławczy stwierdził, że określona jako nienależnie pobrana kwota płatności jest prawidłowa i wynika z decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. i [...] listopada 2006 r., przyznających płatność rolnośrodowiskową na rok 2005 i 2006.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznając skargę J. K. uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż nie zawiera wad skutkujących koniecznością jej uchylenia albo stwierdzenia nieważności w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a.

Sąd po przedstawieniu stanu prawnego sprawy wskazał, że skarżący podjął zobowiązania rolnośrodowiskowe, które wynikały z decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. i [...] listopada 2006 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Zawierały one zapis, że terminem rozpoczęcia 5 letniego okresu zobowiązania jest dzień 1 marca 2005 r. Sąd zaznaczył, że dochowanie wymogów programu w jednym roku nie jest podstawą do uznania, iż producent rolny wywiązał się z całości zobowiązania i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu dotyczącego realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniane w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania.

Sąd zaaprobował ustalenia organów, że skarżący nie realizował zadań wynikających z programu rolnośrodowiskowego, do którego przystąpił. W toku kontroli z dnia 26 lutego 2007 r. stwierdzono bowiem - odnośnie wszystkich działek rolnych objętych pakietem K01c - błąd oznaczony kodem W14, oznaczający, że producent rolny nie pozostawił w okresie zimowym co najmniej 33% gruntów ornych pokrytych roślinnością. Ten sam błąd wykryto także w trakcie kontroli z dnia 1 lutego 2008 r., co spowodowało wydanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. o zawieszeniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2007. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano § 16 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym ponownie stwierdzone u producenta rolnego uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, powoduje, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zawieszeniu w danym roku i w roku następnym. Druga kontrola ujawniła dodatkowo inną nieprawidłowość, polegającą na nieprzestrzeganiu przez producenta rolnego terminu siewu - błąd oznaczony kodem W16. Błąd ten stwierdzono następnie podczas kontroli w dniu 12 lutego 2009 r., skutkiem czego było wydanie w dniu [...] października 2012 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzji o zawieszeniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008, na podstawie § 16 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. We wniosku kontynuacyjnym na rok 2009 skarżący oświadczył, podobnie jak w roku poprzednim, że gorczyca nie została wysiana do dnia 30 września.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. w ocenie Sądu słusznie uznał, że zaktualizowała się przesłanka do wydania decyzji wstrzymującej płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2009 r. (decyzja z dnia [...] października 2012 r.). Zgodnie bowiem z § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi w przypadku, jeżeli u producenta rolnego, któremu na podstawie § 16 ust. 2 zawieszono płatność rolnośrodowiskową (a tak się stało w kontrolowanej sprawie), ponownie stwierdzono uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2.

Sąd podkreślił, że zarówno decyzje zawieszające J. K. płatności rolnośrodowiskowe na rok 2007 i 2008, jak i decyzja wstrzymująca tę płatność na rok 2009, stały się ostateczne. W konsekwencji, powstał więc obowiązek zwrotu przyznanych w ramach programu płatności, którego - po myśli ust. 2 § 17 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - dokonuje się na zasadach i w trybie określonych w ustawie o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Sąd wyjaśnił, że postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Brak jest przy tym podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków, jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA z 15 listopada 2012 r., II GSK 518/11, LEX nr 1070257 oraz z 11 kwietnia 2013 r., II GSK 96/12, LEX nr 1337229; wyrok WSA w Warszawie z 24 listopada 2011 r., V SA/Wa 1884/11, LEX nr 968989). Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków nie występuje tylko wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane i wypłacone na podstawie decyzji administracyjnej, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z porządku prawnego, ale mamy z nią do czynienia także w przypadku, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.

Sąd stwierdził, że nie mogła odnieść oczekiwanego skutku argumentacja skargi o braku możliwości uznania za nienależnie pobrane płatności za lata 2005 i 2006, podczas gdy w porządku prawnym pozostają dwie ostateczne decyzje przyznające te płatności. Wywiązanie się w danym roku z zadań wynikających z programu rolnośrodowiskowego nie oznacza, że producent rolny wypełnił w całości zobowiązanie i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku.

Sąd uznał, że wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach programu ocenia się w okresie 5-letniego okresu zobowiązania, zaś stwierdzenie uchybień w realizacji tego programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania i powoduje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za cały okres ich pobierania. Badając dalej wydane w sprawie decyzje odnotować należy, że skarżący rozpoczął realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego 1 marca 2005 r. i z tego tytułu otrzymał na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. i [...] listopada 2006 r. płatności: za rok 2005 i 2006 w kwotach po 11.117,60 zł, w tym każdorazowo ze środków krajowych po 2.228,10 zł i ze środków unijnych po 8.889,50 zł. Organy obu instancji prawidłowo więc wyliczyły, że podlegające zwrotowi, nienależnie pobrane środki wynoszą 22.235,20 zł. Trafnie również stwierdziły, że stosownie do art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 rolnik zwraca kwotę nienależnej płatności powiększoną o odsetki, a następnie podały właściwe regulacje i przedstawiły metodę obliczania tych odsetek.

Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organów, że nie wystąpiły przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu płatności przez skarżącego, o jakich mowa w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004. W sprawie mają zastosowanie przepisy uchylonego z dniem 1 stycznia 2010 r. rozporządzenia nr 796/2004, na co wskazuje treść art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L z 2009 r., nr 316, s. 65). Zgodnie z tym przepisem, rozporządzenie nr 796/2004 stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r.

Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zastosowania przepisu art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004. Jak słusznie dowodziły organy administracji, powodem prowadzenia przedmiotowego postępowania nie jest błąd Agencji polegający na niewłaściwym przyznaniu płatności, lecz zaniechanie realizacji zobowiązania wieloletniego. Przepis art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia w akapicie drugim stanowi, że w sytuacji gdy beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany wcześniej jest ograniczony do czterech lat. Rozporządzenie nie podaje definicji pojęcia dobrej czy złej wiary, dlatego zasadne jest odwołanie się w tej mierze do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w którym słusznie podnosi się, że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Badaniu podlegają zatem okoliczności konkretnej sprawy, w tym świadomość beneficjenta. Jak trafnie wywiedziono w orzecznictwie, "generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. (...) Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu" (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2012 r., II GSK 1209/11, LEX nr 1137853). Dokonując oceny zachowania skarżącego pod wskazanym wyżej kątem, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia powyższej przesłanki wyłączającej - z uwagi na termin przedawnienia - dochodzenie zwrotu płatności. Wprawdzie, zarówno w przypadku płatności za rok 2005, jak i za rok 2006, upłynął czteroletni termin od daty wypłaty tych płatności, jednak nie można uznać, że skarżący działał w dobrej wierze. Niewątpliwie, podjął się on realizacji programu rolnośrodowiskowego, i to na znanych mu zasadach. Miał również świadomość skutków braku kontynuowania zobowiązania wieloletniego. Pomimo tego, trzy kontrole stwierdziły powtarzające się w kolejnych latach nieprawidłowości w realizacji programu. Zgodzić trzeba się z argumentacją organu odwoławczego, że świadczy to o tym, iż strona świadomie nie podejmowała żadnych czynności mających na celu zmianę niekorzystnego, z punktu widzenia realizacji zobowiązania, stanu rzeczy, a oceny w tym zakresie nie może zmienić fakt corocznego informowania organu o niedochowaniu warunków programu.

J. K. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), dalej jako p.u.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako p.p.s.a. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy polegającego na stwierdzeniu naruszenia (w toku postępowania administracyjnego będącego przedmiotem skargi podlegającej rozpoznaniu) przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2007 r. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na ustaleniu, że zwrot na podstawie tego przepisu ma dotyczyć płatności za ubiegłe lata, również te, w których nie były wykryte żadne nieprawidłowości,

2. art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, iż w realiach niniejszej sprawy nie upłynął okres przedawnienia.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podkreślił, że skarżący dysponuje tytułem prawnym do płatności za rok 2005 i 2006, którym są ostateczne decyzje przyznające płatności za te lata. Decyzje te nie zostały w trybach nadzwyczajnych uchylone ani zmienione, funkcjonują nadal w obrocie prawnym. Wobec tego nie jest możliwe wydawanie innych decyzji w przedmiocie płatności za te lata.

Ponadto wskazał, że art. 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie zakłada zwrotu płatności za lata ubiegłe, a w szczególności za te w których nie zostały wykryte żadne nieprawidłowości. Niedopuszczalne zatem, w jego ocenie jest żądnie zwrotu otrzymanych płatności na podstawie tego przepisu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, wobec czego nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna oparta została na podstawie określonej w pkt 2 art. 174 p.p.s.a.

Merytoryczną ocenę postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów błędnej wykładni zastosowania przepisów prawa materialnego, poprzedzić należy następującym wyjaśnieniem. Mianowicie, zarzut " błędnej wykładni prawa" to zarzut mylnego zrozumienia treści przepisu przez Sąd I instancji. Wymaga on - aby mógł być rozpatrzony - wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładania przepisu, którego zarzut kasacyjny dotyczy i jaka powinna być jego prawidłowa wykładania, co oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej. Wyjaśnienia wymaga również, że w sytuacji, gdy strona skarżąca kasacyjnie podważa prawidłowość zaskarżonego wyroku wyłącznie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym, w odniesieniu do którego zarzuca błąd wykładni, to nie może budzić żadnych wątpliwości, że rozpatrzenie tego rodzaju zarzutu (zarzutów) nie może pomijać stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie. Zwłaszcza, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, która mogłaby ewentualnie odnieść zamierzony skutek, wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Tym samym, ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone, nie zaś, na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca kasacyjnie uznaje za prawidłowy.

Wobec tego, że stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie został zakwestionowany, to za oczywiste uznać należy, że ocena postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego nie może pomijać faktów, które Sąd I instancji przyjął za podstawę wyrokowania.

Z punktu widzenia istoty sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie, na tle niekwestionowanych okoliczności jej stanu faktycznego, w pierwszej kolejności odnieść należy się do charakteru płatności rolnośrodowiskowej udzielonej stronie w związku z podjęciem realizacji wieloletniego zobowiązania (programu) rolnośrodowiskowego, która to płatność za rok 2005, 2006 objęta została żądaniem zwrotu, jako nienależnie pobrana. Kwestia ta bezpośrednio wiąże się zarzutem błędnej wykładni art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2001 oraz § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. oraz oceną jego zasadności.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, postawione w skardze kasacyjnej zarzuty, w żadnym stopniu nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji odnośnie do przyjętego w zaskarżonym wyroku kierunku wykładni i zastosowania w rozpatrywanej sprawie przepisów art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2001 oraz § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r.

Jeśli chodzi zarzut dotyczący naruszenia § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, to zdaniem skarżącego kasacyjnie nie może być mowy o nienależnie pobranych płatnościach w jego wypadku, gdyż tytułem prawnym do płatności za rok 2005 i 2006 są ostateczne decyzje administracyjne, które nigdy nie zostały uchylone czy zmienione w trybach nadzwyczajnych, a dopóki funkcjonują w obrocie prawnym wydawanie jakichkolwiek innych decyzji w tym zakresie narusza procedurę. Ponadto przepis ten w żadnej mierze nie zakłada zwrotu płatności za lata ubiegłe, a już w szczególności za ten czas, kiedy organ nie wykrył żadnych nieprawidłowości.

Ustosunkowując się do tej argumentacji należy wskazać, że stosownie do przepisu § 17 ust. 1 pkt 2 płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli u producenta rolnego, któremu na podstawie § 16 ust. 2 zawieszono płatność rolnośrodowiskową, ponownie stwierdzono uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w 1 ust. 2 .

Podejmując się w 2005r. realizacji zobowiązania rolnośrodwiskowego J. K. spełniać musiał warunki określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się m.in. do: przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26 czerwca 1999, z późn. zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30 kwietnia 2004); a także realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Zgodnie z przywołanym art. 23 ust. 1 rozporządzenia 1257/1999/WE wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych lub związanych z warunkami utrzymania zwierząt przez okres co najmniej pięciu lat. W miarę potrzeby dla szczególnych rodzajów zobowiązań określany jest dłuższy okres, uwzględniający ich wpływ na środowisko lub warunki utrzymania zwierząt.

Z przepisów tych wynika zatem, że konstrukcja instytucji płatności za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego zakładała zobowiązanie się przez producenta do realizacji tego zobowiązania, przez okres co najmniej 5 lat. J. K. składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych zobowiązał się do realizacji 5 – letniego okresu zobowiązania poczynając od 1 marca 2005 r., co wynika również z decyzji z [...] marca 2006 r. oraz [...] listopada 2006 r. Słusznie zatem uznano w sprawie, że wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu dotyczącego realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniane w okresie całego 5 – letniego okresu zobowiązania.

Jednocześnie ustawodawca wiąże określone konsekwencje z zaprzestaniem realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, wskazując w § 17 ust.1, że płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie realizuje pakietu objętego wnioskiem, nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2, albo opracował go niezgodnie z warunkami, zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem; a także zgodnie z zastosowanym w sprawie, cytowanym już pkt 2, jeżeli u producenta rolnego, któremu na podstawie § 16 ust. 2 zawieszono płatność rolnośrodowiskową, ponownie stwierdzono uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2.

Redakcja tego przepisu "płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi" (brak jest zastrzeżenia, że dotyczy on tylko roku, w którym stwierdzono uchybienie) oraz fakt, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest zobowiązaniem wieloletnim prowadzi do uznania, że nie można odnosić obowiązku zwrotu płatności jedynie do roku, w którym stwierdzono uchybienia. Z reguły przecież – w sytuacji stwierdzenia uchybień w realizacji zobowiązania w określonym roku – do wypłaty już nie dojdzie, gdyż "płatność (...) podlega wstrzymaniu", zatem obowiązek zwrotu może dotyczyć tylko płatności wypłaconych w poprzednich latach. Słusznie ponadto wywiedziono w sprawie, że skoro realizacja obowiązku rozciąga się na okres pięciu lat, to również obowiązek zwrotu powinien dotyczyć wszelkich płatności pobranych w ramach realizacji tego zobowiązania. Wywiązywanie się z obowiązków przyjętych w ramach programu ocenia się w perspektywie podjętego wieloletniego zobowiązania, zatem stwierdzenie uchybień w realizacji programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania wieloletniego i skutkuje obowiązkiem zwrotu pobranych kwot, również wypłaconych w latach wcześniejszych, przyznanych za realizację tego zobowiązania.

Kolejny argument podniesiony w skardze kasacyjnej, dotyczący prawomocności decyzji przyznających płatności za lata 2005 i 2006 nie może być poczytany za argument na rzecz dokonania błędnej wykładni § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, lecz raczej jako zarzut dotyczący niemożności jego zastosowania w tej sytuacji. Jednak i on nie jest zasadny.

Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej oraz finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Obowiązek wydania przez właściwy organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych aktualizuje się wraz z ustaleniem zaistnienia przesłanek o których mowa w § 17 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wobec powyższego, jak wskazuje się w ugruntowanym już orzecznictwie sądów administracyjnych, brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków, jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11 oraz z dnia 11 kwietnia 2013r. sygn. akt II GSK 96/12, z dnia 15 października 2015r. II GSK 1947/14, publ. na stronie www.orzecznictwo.nsa. ).

Wreszcie bezzasadny jest ostatni zarzut skargi kasacyjnej, wskazujący na błędną wykładnię art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004. Również i ten zarzut jest wadliwie zredagowany, w istocie bowiem odnosi się on do niezastosowania w stosunku do skarżącego czteroletniego okresu przedawnienia, tak tylko bowiem można odczytywać sformułowanie skargi kasacyjnej że, błędnie przyjęto, że "w realiach niniejszej sprawy nie upłynął okres przedawnienia". W dwuzdaniowym uzasadnieniu tego zarzutu autor skargi kasacyjnej wskazuje, że w przypadku obu dokonanych płatności upłynął czteroletni okres przedawnienia.

W odniesieniu do tego zarzutu podkreślić trzeba, że w art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004 jako podstawowy okres przedawnienia dla zwrotu nienależnej płatności został ustanowiony okres 10 – letni. Dopiero wówczas, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Słusznie wywiódł Sąd I instancji odnosząc się do pojęcia dobrej wiary, że nie można było uznać, że skarżący działał w dobrej wierze skoro podjął się realizacji programu rolnośrodowiskowego na znanych zasadach. Miał więc świadomość skutków braku kontynuowania zobowiązania wieloletniego, a mimo to trzy kontrole stwierdzały powtarzające się w kolejnych latach nieprawidłowości w realizacji programu. Świadczy to zatem o tym, że skarżący świadomie nie podejmował żadnych czynności mających na celu zmianę niekorzystnego, z punktu widzenia realizacji zobowiązania, stanu rzeczy. W skardze kasacyjnej nie wskazano żadnych argumentów przeciwstawiających powyższej ocenie inne, istotne racje. Dlatego też, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął za prawidłowe stanowisko, iż "w realiach niniejszej sprawy" zastosowanie miał 10 – letni, a nie skrócony 4 – letni okres przedawnienia, który jeszcze nie upłynął.

Ze wskazanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i stosownie do art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.