Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 268/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 1 i  ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: art. 52 par. 1,  art. 58 par. 1 pkt 6,  art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi J. G. (G.), E. K., T. T., M. R. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 18 stycznia 2024 r. nr NWXIV.7581.3.27.2023 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. oddala skargę J. G. (G.), 2. odrzuca skargę E. K., T. T., M. R..


UZASADNIENIE

Wojewoda Śląski (dalej – organ odwoławczy, Wojewoda) decyzją z dnia 18 stycznia 2024 r. nr NWXIV.7581.3.27.2023, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. - dalej k.p.a.) w związku z art. 9a, art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm. - dalej u.g.n.), po rozpoznaniu odwołania J. G. (dalej – Wnioskodawca, Skarżący), utrzymał w mocy decyzję nr [...] Starosty [...] (dalej – organ I instancji, Starosta) z dnia 21 listopada 2023 r. znak [...] w zaskarżonym zakresie, tj. orzeczenia o zwrocie na rzecz J.G. udziału w wysokości [...] części w prawie własności nieruchomości, zobowiązaniu go do zwrotu 27,08 zł oraz zabezpieczeniu wierzytelności Skarbu Państwa wpisem hipoteki na udziale J. G. w kwocie 40,59 zł.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Na podstawie umowy sprzedaży z dnia 12 stycznia 1961 r. zawartej w formie aktu notarialnego (rep. A nr [...]) w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17, poz. 70), Skarb Państwa - Wojewódzki Zarząd Dróg Publicznych w K. nabył niezabudowaną nieruchomość położoną w gminie [...] , obręb [...] , powstałą w wyniku podziału nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] , oznaczonej jako działka [...] . W chwili przejęcia gruntu jej współwłaścicielami ujawnionymi w księdze wieczystej byli: J1. G. s. J. i M. w połowie (na podstawie umowy darowizny z dnia 15 kwietnia 1958 r.), F. K. s. J. i E. w 1/4 części i A. K. w 1/4 części (na podstawie dwóch postanowień o nabyciu praw do spadku wydanych przez Sąd Powiatowy w C. z dnia 22 listopada 1957 r. o sygn. akt [...] i [...]). Następnie w wyniku podziału działki nr [...] wyodrębniono z niej działki o nr: [...] i [...] .

Wnioskiem z dnia 18 czerwca 2012 r. Skarżący wystąpił do Starosty [...] o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w gminie [...] , obręb [...] , oznaczonej jako działka nr [...] , stanowiącej własność Skarbu Państwa.

Po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania w sprawie, Starosta decyzją z dnia 21 listopada 2023 r.:

1) dokonał zwrotu udziału w wysokości 3200/4608 części wywłaszczonej nieruchomości położonej w gminie [...] , będącej własnością Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,0094 ha, na rzecz:

– J. G. s. J. i M. - w 828/4608 części,

– D. K. c. A. i A. - w 864/4608 części,

– K. S. c. B. i H. - w 864/4608 części,

– M. R. c. J. i H. - w 322/4608 części,

– E. K. c. K. i H. - w 161/4608 części,

– T. T. s. Z. i E. - w 161/4608 – części;

2) zobowiązał wymienionych w pkt 1 do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa - Starosty [...] , odszkodowania za zwracaną nieruchomość w łącznej wysokości 104,58 zł jednorazowo, w terminie 14 dni, od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna na rachunek Starostwa Powiatowego w C. , tj. odpowiednio do zakresu praw uzyskanych w zwracanej nieruchomości: J.G. w wysokości 27,08 zł, D.K. w wysokości 28,23 zł, K. S. w wysokości 28,23 zł, M. R. w wysokości 10,52 zł, E. K. w wysokości 5,26 zł, T. T. w wysokości 5,26 zł;

3) poinformował, że ostateczna decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej.

W jej uzasadnieniu Starosta przedstawił przebieg postępowania. Wskazał, że analiza zgromadzonych dokumentów doprowadziła go do wniosku, że osobami uprawnionymi do żądania zwrotu działki nr [...] są: J. G. w 828/4608 części, D. K. w 864/4608 części, K. S. w 864/4608 części, M. R. w 322/4608 części, E. K. w 161/4608 części, T. T. w 161/4608 części, M. R. w 184/4608 części i S. G. w 1224/4608 części.

W dalszej kolejności przenalizowano zmiany w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. W oparciu o nie Starosta wyraził pogląd, że skoro wiedzę o spadkobiercach J. T. powziął w dniu 20 września 2022 r., to nie był zobowiązany do ich zawiadamiania o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości. Z tego też względu spóźniony okazał się wniosek M. R. (spadkobierczyni J. T. ) z dnia 18 marca 2023 r. W związku z tym organ I instancji wydał postanowienia z dnia 13 kwietnia 2023 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania. W konsekwencji – jak zauważył Starosta - posiadany przez nią udział w wysokości 184/4608 części pozostaje własnością Skarbu Państwa.

Zdaniem organu I instancji, udziały przysługujące S. G. (spadkobiercy po C.G. ) również pozostają własnością Skarbu Państwa. Umotywował to tym, że nie zostali po nim ustaleni spadkobiercy. Tymczasem wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w świetle zmienionych przepisów u.g.n. i przy uwzględnieniu przepisów intertemporalnych mógł być złożony najpóźniej do dnia 7 lipca 2020 r. Organ I instancji nadmienił również, że przedłożone przez Skarżącego postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia 7 lutego 1989 r. o sygn. akt [...] o dział spadku po J. G. u pozostaje bez znaczenia dla sprawy, gdyż dotyczy innej nieruchomości.

Starosta przychylił się do twierdzenia wnioskodawców, że cel wywłaszczenia określony w umowie sprzedaży z 1961 r. nie został zrealizowany. Mianowicie przejęcie nieruchomości miało służyć przebudowie drogi relacji C. – U., tymczasem Powiatowy Zarząd Dróg Publicznych w C. w piśmie z dnia 15 marca 2023 r. poinformował, że przedmiotowa działka nie stanowi pasa drogi publicznej. W tych okolicznościach, zdaniem organu I instancji, została spełniona przesłanka zbędności nieruchomości określona w art. 137 u.g.n., która warunkuje zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W decyzji Starosty przedstawiono również metodologię określenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, jakie Skarb Państwa wypłacił ówczesnym właścicielom, a które podlega zwrotowi stosownie do wielkości udziałów poszczególnych współwłaścicieli.

W odwołaniu z dnia 28 listopada 2023 r. Skarżący zakwestionował rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Podniósł w nim, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 7 lutego 1989 r. sygn. akt [...] zniesiono współwłasność nieruchomości i uczyniono go jedynym jej właścicielem. Wtedy też S. G. zrzekł się prawa do nieruchomości. W tej sytuacji, zdaniem Skarżącego, błędnie organ I instancji przyznał udziały we własności wywłaszczonej nieruchomości zmarłemu S. G. , który nie posiada spadkobierców. Dodał również, że osoba ta od 1989 r. nie była w żaden sposób powiązana z nieruchomością wywłaszczoną, jak również z nieruchomością z nią graniczącą.

Wojewoda nie przychylił się do argumentów Wnioskodawcy, dlatego też decyzją z dnia 4 maja 2023 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w zaskarżonym zakresie, tj. orzeczenia o zwrocie na rzecz Skarżącego udziału w wysokości 828/4608 części w prawie własności nieruchomości, zobowiązaniu go do zwrotu 27,08 zł oraz zabezpieczeniu wierzytelności Skarbu Państwa wpisem hipoteki na jego udziale w kwocie 40,59 zł.

W motywach decyzji organ odwoławczy podkreślił, że wobec wniesienia odwołania jedynie przez Skarżącego przedmiotem rozpatrzenia jest wyłącznie rozstrzygnięcie o przysługującym odwołującemu roszczeniu o zwrot udziału w prawie własności spornej działki. Zatem – jak zaznaczył Wojewoda - w pozostałym zakresie, tj. dotyczących pozostałych osób, decyzja organu I instancji stała się ostateczna i prawomocna.

Wojewoda zajął stanowisko, że w badanej sprawie nie budzi wątpliwości, że działka nr [...] nie została wykorzystana na cel, na który ją przejęto. Zgodził się też z organem I instancji, że postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia 7 lutego 1989 r. sygn. akt [...] nie ma znaczenia dla sprawy. Otóż, jak stwierdził organ odwoławczy, Skarżący nabył na jego podstawie prawo do połowy nieruchomości innej niż ta, której dotyczy postępowanie (masa spadkowa po J. G. ). Ponadto, wobec wyzbycia się przez J. G. a udziału w prawie własności działki nr [...] (mocą umowy sprzedaży zawartej w dniu 12 stycznia 1961 r.), udział ten nie mógł wejść w skład spadku po nim. Zatem słusznie przyjęto, że dokonany dział spadku, dotyczący innej nieruchomości nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy i oceny roszczeń przysługujących poszczególnym spadkobiercom F.K., A. K. i J. G. Wojewoda uznał również, że Starosta prawidłowo określił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi przez osoby wymienione w decyzji w wysokości warunkowanej wysokością udziału w nieruchomości.

W skardze z dnia 31 stycznia 2024 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Wnioskodawca zanegował decyzję Wojewody. Zaznaczył, że działa w imieniu własnym oraz pozostałych współwłaścicieli spornej działki. W treści skargi przedstawiono etapy ustalania poszczególnych następców prawnych po zmarłych współwłaścicielach wywłaszczonej działki. Skarżący podniósł przy tym, że po każdym etapie przeprowadzał podział spadku, finalnie stając się jedynym właścicielem działki nr [...] . Wskazał również na potrzebę wybudowania zjazdu ze wspomnianej nieruchomości poprzez sporną działkę na drogę publiczną. Wskazał również, że jest w posiadaniu Aktu Własności Ziemi wydanego w 1973 r. na rzecz J. G. a, dotyczącego działki nr [...] . Jednak jak stwierdził Skarżący, dokument ten jest nieaktualny, gdyż był sporządzony przez pomyłkę.

Skarżący podniósł, że zaskarża decyzja Wojewody jest nieprawidłowa w zakresie wielkości udziałów przyznanych jemu oraz E. K. , T. T., M. R. i M.R. Jego zdaniem, udziały tych osób powinny być powiększone z udziału przypisanego S. G. Według Skarżącego, nie może być on brany pod uwagę, gdyż zmarł przed złożeniem wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto nie pozostawił on spadkobierców, gdyż osoby uprawnione odrzuciły spadek po nim. O prawidłowości tego twierdzenia ma stanowić treść art. 935 i art. 931 § 2 k.c. Wyraził również stanowisko, że wbrew stwierdzeniu Wojewody, odwołanie zostało wniesione w imieniu wszystkich osób wymienionych w decyzji organu I instancji.

Wnioskodawca w piśmie z dnia 31 stycznia 2024 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, zwrócił się o ponowne rozważenie, czy Starosta zasadnie odmówił rozpatrzenia wniosku M. R., która jest spadkobierczynią po J. T. Podniósł przy tym, że o jej następstwie prawnym po wskazanej osobie informował organ I instancji już w piśmie z dnia 25 lipca 2022 r.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M. R.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zanegowana decyzja, wbrew twierdzeniom Skarżącego, nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja, którą dokonano zwrotu nieruchomości przejętej przez Skarb Państwa w drodze umowy sprzedaży z dnia 12 stycznia 1961 r., zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Natomiast przedmiotem sporu – jak wynika z treści skargi – jest określona przez organ I instancji wysokość udziałów w zwróconej nieruchomości przyznanych: Wnioskodawcy, E. K. , T. T., M. R. i M. R. Zdaniem Skarżącego, udziały wymienionych osób winny być większe o tę część, która została przypisana S. G. Umotywował to przede wszystkim tym, że skoro zmarł on jeszcze przed złożeniem podania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, to nie może być uwzględniony w gronie osób uprawnionych do udziału. Niezależnie od tego argumentował to tym, że S. G. uczestnicząc przy podziale spadku po J1. G. przekazał przypadającą mu część spadku na rzecz Skarżącego. Fakt ten, w opinii Skarżącego, również przemawia za tym, że S. G. nie jest uprawniony do współwłasności zwróconej działki. Dodatkowo w skardze wyrażono wątpliwości co do zasadności pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku M. R. o zwrot spornej nieruchomości.

Na wstępie wskazać przyjdzie, że w myśl art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79). Skoro więc w akcie notarialnym z dnia 12 stycznia 1961 r. (będącym podstawą wywłaszczenia nieruchomości) wskazano art. 6 wspomnianej ustawy, to w niniejszej sprawie odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Przechodząc do rozważań podnieść należy, że zgodnie z art. 136 ust. 1 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137 u.g.n., chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości.

Z kolei w myśl art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n. Podnieść również należy, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 u.g.n.).

Jedynie na marginesie należy zaznaczyć, że w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości (tj. 2012 r.), przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. wymagał, aby takie żądanie było złożone przez wszystkich współwłaścicieli lub ich spadkobierców (zob. E. Mzyk [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, red. S. Kalus, Warszawa 2012, art. 136). Nowelizacja tego przepisu nastąpiła z dniem 14 maja 2019 r. na mocy art. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2019 r. poz. 801 – dalej ustawa zmieniająca). Ustawodawca w art. 4 ustawy zmieniającej nakazał stosowanie przepisów w nowym brzmieniu do spraw o zwrot wywłaszczonych nieruchomości wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, z wyłączeniem art. 136 ust. 7 u.g.n. Zatem z racji na to, że w dacie znowelizowania art. 136 ust. 3 u.g.n. kontrolowana sprawa nie była zakończona, organ I instancji prawidłowo zastosował wskazany przepis w aktualnym brzmieniu.

Przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. wskazuje, że żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przysługuje jej poprzedniemu właścicielowi, a w przypadku jego śmierci, uprawnienie to nabywają jego spadkobiercy ustawowi lub testamentowi. Jak wynika z przeprowadzonych rozważań organów administracji, jak również z treści pism procesowych składanych przez Skarżącego, poza sporem jest to, że S. G. , jako brat dziedziczył po siostrze C. G. , która z kolei dziedziczyła po mężu J1. G. Oznacza to, że w łańcuchu następstw prawnych, poczynając od osób będących współwłaścicielami w momencie wywłaszczenia nieruchomości, pojawia się S.G. Skarżący nie kwestionuje również tego, że jego następcy prawni odrzucili po nim spadek. Konsekwencją tego jest brak osoby legitymującej się prawem do wystąpienia z żądaniem zwrotu udziału przypadającego po S. G. W takiej sytuacji udział ten we współwłasności nieruchomości pozostaje przy dotychczasowym właścicielu, w tym przypadku należny jest Skarbowi Państwa.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zasady spadkobrania nie przewidują w takim przypadku przenoszenia praw do spadku na osoby spoza kręgu spadkobierców wyznaczanych ustawą lub testamentem. Udział przypadający S. G. nie mógł więc powiększyć udziału w zwróconej nieruchomości należnego m.in. Skarżącemu. Wobec dotychczasowych uwag stwierdzić należy, iż na prawidłowość ustalenia przez organ I instancji udziałów w zwróconej nieruchomości, nie ma wpływu również to, że S. G. zmarł przed datą wystąpienia przez Skarżącego ze stosowanym wnioskiem. Jeszcze raz bowiem należy podkreślić, że następstwo prawne może wynikać tylko z ustawy lub z testamentu. Jeżeli takie osoby nie występują, to nie predysponuje to do przekazania tych praw na rzecz spadkobierców po spadkodawcy znajdującego w drabince następstw spadkowych powyżej osoby, która nie pozostawiła sukcesorów. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje również wskazywany przez Skarżącego dział spadku po J1. G. Przede wszystkim podnieść należy, że dział spadku nie oznacza pozbawienie prawa do spadku jako takiego, a jedynie rozstrzyga jakie składniki masy spadkowej przypadają poszczególnym spadkobiercom. Tym samym z postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 7 lutego 1989 r. o sygn. akt [...] nie można wywodzić jakoby S. G. został wykluczony z kręgu spadkobierców.

Tą cześć wywodów podsumować należy w ten sposób, że zasadnie organy obu instancji przypisały Skarbowi Państwa udział w zwróconej nieruchomości przypadający S. G.

Nie można również zgodzić się ze Skarżącym, że w postępowaniu administracyjnym reprezentował wszystkie występujące w nim strony. Przede wszystkim należy zauważyć, że wniosek z dnia 22 lutego 2018 r. został podpisany przez wszystkie osoby, na rzecz których organ I instancji dokonał zwrotu nieruchomości. W piśmie tym, jak również w toku dalszego postępowania, nie sformułowano umocowania dla Skarżącego do występowania w imieniu pozostałych wnioskodawców. Tymczasem w myśl art. 32 § 2 k.p.a. pełnomocnictwo musi mieć postać pisemną lub być zgłoszone do protokołu, a ponadto nie można go dorozumiewać. Z kolei wyjątek od tej zasady przewidziany w art. 32 § 4 k.p.a. nie znajduje zastosowania w kontrolowanej sprawie. Domniemanie pełnomocnictwa jest bowiem dopuszczalne w sprawach mniejszej wagi, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony. Specyfika postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wyklucza stosowanie wspomnianego odstępstwa od reguły, co wyklucza przyjęcie, że jest to sprawa mniejszej wagi. Otóż każdemu ze współwłaścicieli (lub ich spadkobiercom) przysługuje samodzielna legitymacja procesowa w postępowaniu zwrotowym (zob. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1225/15, Lex nr 1988003). Każdy ze wspólnie uprawnionych do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest również samodzielnie uprawniony (zob. wyrok SN z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt II CSK 152/16, Lex nr 2306358). Pozwala to każdemu z uprawnionych w sposób autonomiczny dochodzić swoich roszczeń niezależnie od stanowiska pozostałych uprawnionych. Organ administracji natomiast prowadząc jedno postępowania faktycznie odrębnie rozstrzyga o każdym żądaniu zwrotu udziału i osobno ustala wysokość zwracanego odszkodowania przypadającą na zwracany udział w nieruchomości lub w jej części. Niezależnie od tego w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że wniesienie odwołania nie jest sprawą mniejszej wagi, a tylko taki przypadek uprawnia do uznania, że pełnomocnictwo nie jest wymagane (zob. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 858/10, Lex nr 990297, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 270/21, Lex nr 3216094).

Wobec tych uwag stwierdzić należy, że prawidłowo Wojewoda przyjął, iż Skarżący nie legitymował się uprawnieniem do reprezentowania pozostałych uczestników postępowania administracyjnego. Zasadnie również uznał, że odwołanie zostało złożone przez Skarżącego wyłącznie w jego sprawie. Efektem tego jest to, że rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w odniesieniu do pozostałych stron stało się ostateczne, gdyż nie wniosły one od niego odwołania.

Z faktem uzyskania przez decyzję organu I instancji przymiotu ostateczności w zakresie tych stron, które nie wniosły odwołań wiążą się dalsze konsekwencje. Dotyczy to legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.)

skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Ustawodawca w art. 52 § 2 p.p.s.a. wyjaśnił jednocześnie, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.

Zatem skoro M. R., T.T. , E. K. , nie wnieśli odwołania od decyzji organu I instancji, to nie wyczerpali środków zaskarżenia, a tym samym nie spełniają warunku z art. 52 § 1 p.p.s.a. Stanowi to o niedopuszczalności skargi wspomnianych osób, a więc zachodzi podstawa z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. do odrzucenia ich skargi (zob. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 1913/09, Lex nr 586993).

Końcowo wyjaśnić należy, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja rozstrzygająca o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, gdzie wśród osób uprawnionych nie została wymieniona M. R. Starosta bowiem postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2023 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania na jej wniosek zawierający żądanie zwrotu udziału w przedmiotowej nieruchomości. Na postanowienie to nie złożono zażalenia, a więc stało się ono ostateczne. Oznacza to, że skoro o legitymacji M. R. do wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości rozstrzygnięto w odrębnym akcie administracyjnym (postanowieniu), to znajduje się on poza zakresem niniejszej sprawy, a tym samym nie podlega kontroli Sądu w ramach niniejszego postępowania.

Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że:

1) zaskarżona decyzja nie narusza prawa w zakresie skargi J. G., co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.;

2) wobec niewyczerpania środków zaskarżenia przez M. R., T. T. , E.K. , ich skargi podlegają odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Wojewody w tym zakresie i brakiem żądania Skarżącego i pozostałych uczestników postępowania o przeprowadzenie rozprawy.