Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 636/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 października 2024 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Upomnieniem z dnia [...] sierpnia 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. wezwał M. W. (dalej także: "skarżąca", "strona") do zgłoszenia się do podmiotu leczniczego w celu wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającego na poddaniu swojego dziecka D. W. (ur. [...] marca 2014 r.) szczepieniu przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, polimyelitis, odrze, śwince oraz różyczce.

Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. wystawił tytuł wykonawczy z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] dotyczący egzekucji obowiązku niepieniężnego, polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

P. z dnia [...] marca 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. zwrócił się do Wojewody K.-P. (dalej także: Wojewoda) o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej w celu wyegzekwowania realizacji obowiązku poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka zgodnie z treścią powyższego tytułu wykonawczego.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2024 r. Wojewoda nałożył na skarżącą grzywnę w kwocie [...]zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w powyższym tytule wykonawczym i wezwał ją do wykonania obowiązku w terminie 120 dni od dnia otrzymania postanowienia, a także ustalił opłatę za wydanie postanowienia w wysokości [...] zł.

P. z dnia [...] lutego 2024 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzuciła naruszenie:

1) art. 33 § 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa;

2) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.a. w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu zwalczaniu chorób zakaźnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 – dalej również "u.z.z.z.ch.") poprzez brak wymagalności z innych przyczyn;

3) art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez niewskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny;

4) 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, nie umorzenie postepowania egzekucyjnego z uwagi na niespełnienie przez wydany tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.;

5) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. – brak wymagalności obowiązku - z uwagi na brak podstawy prawnej do określenia obowiązku – poprzez nałożenie obowiązku na skarżącą na podstawie niekonstytucyjnych przepisów i prowadzenie postepowania przymuszającego do wykonania obowiązków określonych niezgodnie z Konstytucja RP.

W oparciu o tak skonstruowane zarzuty strona wniosła o uznanie ich w całości za uzasadnione i umorzenie postepowania egzekucyjnego.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] marca 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. oddalił zarzuty określone w pkt 1), 2) i 5) oraz stwierdził, że nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania zarzutów określonych w pkt 3) i 4) pisma z dnia [...] lutego 2024 r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wskazała, że dotyczy ono części oddalającej zarzuty z pkt 1), 2) i 5) jak również części w której organ stwierdził, że nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania zarzutów z pkt 3) i 4. W powyższym zażaleniu skarżąca sformułowała tożsame zarzuty jak w piśmie z dnia [...] lutego 2024 r.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] marca 2024 r.

W motywach rozstrzygnięcia odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu, organ w pierwszej kolejności wskazał, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, przepisy na podstawie których organ prowadził działania jako wierzyciel obowiązku szczepień ochronnych straciły moc po 6 miesiącach od ogłoszenia wyroku. Tytuł wykonawczy nr [...] został wydany dnia [...] marca 2023r., zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa. Aktualnie działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. dotyczące wyegzekwowania obowiązku zaszczepienia dziecka, prowadzone są na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tj. Dz. U. 2023 r. poz. 2077 - dalej również "rozporządzenie w sprawie szczepień"). W tych okolicznościach zdaniem organu nie można mówić o egzekucji obowiązku jako bezpodstawnym prowadzeniu działań przez wierzyciela. Bezsprzecznym jest fakt, że strona nadal nie wykonała ciążącego na niej obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, a ponadto zarówno w poprzednim, jak i obecnym stanie prawnym, wiek, termin w którym powstaje obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko konkretnym chorobom zakaźnym nie jest kwestionowany tylko sposób jego publikacji określony w poprzednim akcie wykonawczym był wadliwy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. art. 33 § 2 pkt 2 lit. c "u.p.e.a." poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa organ stwierdził, że egzekwowany w niniejszym postępowaniu obowiązek wynika wprost z przepisów prawa bowiem powołana w tytule wykonawczym podstawa prawna tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 u.z.z.z.ch. pozostaje wystarczająca do określenia ciążącego na skarżącej obowiązku. Organ wskazał, że nałożenie przez ustawodawcę obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw wybranym chorobom zakaźnym nie jest niezgodne z Konstytucją RP, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a. w zw. z art. 17 ust 2 u.z.z.z.ch. organ wskazał, ze strona nie wskazała w jaki jej zdaniem sposób organ I instancji dokonał ww. naruszenia. Skarżąca ostatni raz na lekarskie badanie kwalifikacyjne stawiła się z dzieckiem w dniu [...] sierpnia 2022 r. i odmówiła zaszczepienia dziecka mimo wykluczenia przez lekarza POZ przeciwskazań do wykonania zaległych szczepień ochronnych. Od dnia [...] sierpnia 2022 r. skarżąca nie podejmowała żadnych działań w kierunku zaszczepienia dziecka, w związku z powyższym organ wystawił tytuł wykonawczy. Pomimo wydania przez Wojewodę postanowienia nakładającego na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku, skarżąca nadal nie stawiła się na lekarskie badanie kwalifikacyjne, a tym samym nie wykonała ciążącego na niej obowiązku, jakim jest wykonanie zaległych obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 oraz art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. (punkt 3 i 4 zażalenia) organ wyjaśnił, że niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. stanowiło podstawę zarzutu w stanie prawnym obowiązującym do dnia [...] lipca 2020 r. Aktualnie, podniesiona przez stronę kwestia nie może być procedowana w ramach rozpoznawania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, ale zgodnie z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. okoliczność ta stanowi podstawę do ewentualnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na podstawie art. 59 § 4 u.p.e.a., organem właściwym do kierowania wniosku o umorzenie postępowania jest organ egzekucyjny tj. Wojewoda K.-P..

W skardze skierowanej do Sądu skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postepowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

- art. 33 § 2 pkt 2 lit. c w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.- postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch. w zw. z § 2, 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 2077) w zw. z art. 41 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art 31 ust. 3 w zw. z art. 72 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP w zakresie w jakim nałożony został na skarżącą obowiązek wykonania profilaktycznego zabiegu medycznego na dziecku, który to zabieg narusza nietykalność i wolność osobistą oraz narusza prawo do decydowania o życiu osobistym a także stanowi przejaw wyzysku dziecka;

- art. 33 § 2 pkt 2 lit. c w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17.ust. 10 u.z.z.z.ch. w zw. z art. 48 w zw. z art. 53 ust. 1, 2,3 i 5 w zw. z art. 72 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP w zakresie w jakim nałożony został na skarżącą obowiązek wykonania profilaktycznego zabiegu medycznego na dziecku, który to zabieg narusza prawo rodzica do wychowania dziecka zgodnie ze swoimi przekonaniami i narusza wolność sumienia i stanowi przejaw wyzysku dziecka;

- art. 33 § 2 pkt 2 lit. c w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. w zw. z art. 39 Konstytucji RP w zakresie w jakim nałożony został na skarżącą obowiązek wykonania profilaktycznego zabiegu medycznego na dziecku, który to zabieg jest wyrazem przymusu do poddania się eksperymentowi medycznemu;

- art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn - z uwagi na brak podstawy prawnej do określenia obowiązku - tytuł egzekucyjny na podstawie którego prowadzona jest egzekucja wobec skarżącej wskazuje na obowiązki skarżącej określone na podstawie Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanych w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, który to akt nie może regulować obowiązków skarżącej (wyrok TK z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19) a także odnosi się do nieobowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które zostało zastąpione rozporządzeniem z dnia 27 września 2023 r.

Jednocześnie skarżąca sformułowała wniosek o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności:

- art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17.ust. 10 u.z.z.z.ch. w zw. z § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zw. z art. 41 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art 31 ust. 3 w zw. z art. 72 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP oraz z art. 48 w zw. z art. 53 ust. 1, 2,3 i 5 w zw. z art. 72 ust. 1,2 i 3 Konstytucji RP;

- art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. z art. 39 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację wspierającą podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z cytowanej ustawy wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa.

Przedmiot kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie stanowi postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] maja 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. oddalającego wniesione przez skarżącą zarzuty egzekucyjne dotyczące braku wymagalności obowiązku z innych przyczyn (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) i dotyczące naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.. Zarzuty zostały wniesione w związku z prowadzonym wobec Skarżącej postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. poddania syna obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Powodem wystawienia tytułu przez wierzyciela - Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. był fakt uchylania się zobowiązanej od wykonania tego obowiązku.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a,. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.).

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c "u.p.e.a poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i braku wymagalności obowiązku z innych przyczyn (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) wskazać należy, że podstawę prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm. - dalej "u.z.z.z."), który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.z., w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecka) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przepisy te określają wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji. Z art. 17 ust. 1 u.z.z.z. wynika obowiązek poddania się przez określone osoby obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z kolei art. 17 ust. 2 u.z.z.z. stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie go przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (zob. wyroki NSA z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, II OSK 43/18).

Na podstawie art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Jednak obowiązek szczepień dziecka nie może być uchylony nawet wobec braku zgody rodzica, skoro nie są stwierdzone przez lekarza przeciwskazania. Należy bowiem mieć na uwadze także art. 15 u.p.p., zgodnie z którym: "Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej." Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie przewiduje możliwości odmowy poddania się obowiązkowym szczepieniom, skoro lekarz nie stwierdził przeciwskazań (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 52/23). Oznacza to, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. u.z.z.z.ch stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (zob. w tej materii m.in.: wyroki NSA: z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 338/13 oraz z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1509/13).

W niniejszej sprawie poza sporem jest, że syn skarżącej nie został poddany szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym. Pomimo przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego i wystawienia zaświadczenia o braku stwierdzenia przeciwwskazań do szczepienia, skarżąca nie poddała dziecka szczepieniu. Podkreślenia również wymaga, że w przedmiotowej sprawie nie istniały przesłanki do odstępstwa od realizacji przedmiotowego obowiązku w standardowym trybie. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jak i w jego toku skarżąca nie posłużyła się bowiem zaświadczeniem o istniejących przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych u syna, zgodnym ze wzorem zaświadczenia określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 – dalej "rozporządzenie"). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną w przypadku kiedy lekarskie badanie kwalifikacyjne stanowi podstawę do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje ten fakt w dokumentacji medycznej wraz z wynikiem konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Przyjąć zatem należy, że tylko zaświadczenie zgodne ze wskazanym wzorem, stwierdzające przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, nie zaś stanowisko rodzica, może być podstawą do odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych, a tym samym uznania zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. To samo dotyczy zasadności stosowania indywidualnego programu szczepień. Lekarz na podstawie poczynionych w toku badania obserwacji oraz posiadanej wiedzy medycznej stwierdził brak przeciwskazań do szczepienia. W okolicznościach sprawy nie występują jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby skutecznie podważyć skutek przeprowadzonego badania. Prezentowana przez skarżącą na etapie całego postepowania argumentacja stanowi nieuprawnioną w istocie polemikę, która nie może odnieść jakiegokolwiek efektu. Co warte podkreślenia, wykonując w ramach obowiązków zawodowych badanie kwalifikacyjne lekarz nie jest pozbawiony odpowiedzialności. Skoro więc uprawniony w świetle obowiązujących przepisów lekarz zakwalifikował dziecko do szczepienia, skutek ten wiązał organy sanitarne, które miały wynikający z ich usytuowania w aparacie Państwa obowiązek doprowadzenia do jego realizacji.

Wobec oczywiście nieuzasadnionego zarzutu, jakoby szczepienie stanowiło eksperyment medyczny warunkowany zgodą pacjenta (jego opiekuna), wskazać wystarczy, że stosownie do art. 21 ust. 1-3 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 1731) eksperyment medyczny polega na wprowadzeniu nowych albo tylko częściowo wypróbowanych metod diagnostycznych, leczniczych lub profilaktycznych w celu osiągnięcia bezpośredniej korzyści dla zdrowia osoby chorej (eksperyment leczniczy) lub ma na celu rozszerzenie wiedzy medycznej (eksperyment badawczy). W przypadku szczepień nie może być mowy ani o wprowadzeniu nowych lub częściowo wypróbowanych metod profilaktycznych (preparaty szczepienne zostały dopuszczone przez Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych) ani o ich podawaniu w celu rozszerzenia wiedzy medycznej, które to rozszerzenie skarżąca mylnie utożsamia z monitorowaniem korzystnych i ewentualnych niekorzystnych reakcji organizmów ludzkich w populacji poddawanej szczepieniom.

Chybiony jest zarzut skarżącej, że organy naruszają prawo skarżącej i jej dziecka wynikające z art. 39 Konstytucji RP ("nikt nie może być poddany eksperymentom naukowym, w tym medycznym, bez dobrowolnie wyrażonej zgody").

W konsekwencji uznać należy, że skierowanie względem skarżącej (jako rodzica podlegającego obowiązkowi szczepień małoletniego) tytułu wykonawczego, a następnie wszczęcie względem niej postępowania egzekucyjnego, znajdowało podstawę prawną i nie naruszało obowiązującego porządku prawnego. Wbrew użytej w skardze argumentacji, obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest zatem obowiązkiem ustawowym i jest on bezpośrednio wykonalny. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje w konsekwencji konieczność jego przymusowego wyegzekwowania.

Odnosząc się do pozostałej argumentacji zawartej w skardze wskazać należy, że jak to już wcześniej wyjaśniono, sam obowiązek szczepień wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja w stanie prawnym mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie odbywała się według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie był modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej i ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.z. W komunikacie tym wskazywano jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Podstawą jednak obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 u.z.z.z. Natomiast określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, pozostawione zostało regulacji w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej. W komunikacie wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2547/18).

Ocena powyższa pozostaje aktualna również po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku dniu 9 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt SK 81/19, w którym stwierdzono, że artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Trybunał orzekł jednocześnie, że wymienione przepisy we wskazanym tam zakresie, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909. Wyrok ogłoszono 12 maja 2023 r., zatem termin zawarty w klauzuli odroczenia wejścia w życie skutku derogacyjnego upłynął z dniem 12 listopada 2023 r. Następnie uchwalono nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych zapewniające ciągłość regulacji. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w dniu [...] r.

Z uzasadnienia wyroku Trybunału wynika, że uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki winno być unormowane wyłącznie rozporządzeniem, a sytuacja, w której treść obowiązku szczepienia jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP), jest niedopuszczalna. Trybunał wskazał, że wydany wyrok powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. W ocenie Trybunału – wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy – nie zaś art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, jak i § 5 rozporządzenia jako takich – zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Trybunał podkreślił, że wyrok nie pozbawia Głównego Inspektora Sanitarnego kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być – w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa – wskazane w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, jednakże komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy. Jednocześnie Trybunał wskazał, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W tym zakresie Trybunał wyjaśnił, że z uwagi na to, iż wyrok w niniejszej sprawie nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł potrzebę dostosowania stanu prawnego, a określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej uznano za niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Termin 6 miesięcy, w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian.

Zdaniem Sądu, wskazana przez Trybunał Konstytucyjny konieczność zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych stanowi wartość przemawiającą za dalszym stosowaniem zakwestionowanych przez Trybunał przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałoby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.

Reasumując, w świetle powyższych rozważań, Sąd nie ma wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie choroby objęte tytułem wykonawczym są objęte obowiązkowym szczepieniem ochronnym, a syn skarżącej – jako osoba małoletnia – podlega obowiązkowi tych szczepień (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 265/23; wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 148/23).

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 oraz art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. (punkt 3 i 4 zażalenia) organ prawidłowo wyjaśnił, że niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., stanowiło podstawę zarzutu w stanie prawnym obowiązującym do dnia [...] lipca 2020 r. i aktualnie podniesiona przez stronę kwestia nie może być procedowana w ramach rozpoznawania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, ale zgodnie z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. okoliczność ta stanowi podstawę do ewentualnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na podstawie art. 59 § 4 u.p.e.a., organem właściwym do kierowania wniosku o umorzenie postępowania jest organ egzekucyjny tj. Wojewoda K.-P..

Wobec powyższego, skoro nawet ewentualne niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art. 27 u.p.e.a., nie może być obecnie podstawą prawną zarzutu, organy administracji zasadnie oddaliły zarzut w tym zakresie.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów należy stwierdzić, że obowiązek poddania osoby małoletniej szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z poszanowaniem życia prywatnego i rodzinnego jednostki, a materia dotycząca szczepień ochronnych nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki (zob. wyrok NSA z 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1622/18).

W wyroku NSA z dnia 25 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 3352/19 wskazano, że konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 2, art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Ustawodawca konstytucyjny w art. 68 ust. 4 Konstytucji RP nałożył na władze publiczne obowiązek zwalczania chorób epidemicznych. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W sposób oczywisty zwalczanie chorób epidemicznych obejmuje nie tylko ich leczenie, ale także zapobieganie ich rozpowszechnianiu się, także w drodze stosowania środków profilaktycznych, jakimi są obowiązkowe szczepienia.

W realiach demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) obowiązane jest przyjmowanie takich rozwiązań, które równoważą możliwości prawne ochrony interesu indywidualnego i interesu społecznego. Dobro dziecka, jak i interes społeczny wymagają, aby rodzice dobrowolnie poddawali dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ale zwłaszcza by chronić prawa dziecka, których zabezpieczenie zapewnia Rzeczpospolita Polska (art. 72 ust. 1 Konstytucji RP). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 maja 2022 r. sygn. akt

II OSK 3352/19, w analizowanym przypadku zachodzi zderzenie się dwóch interesów: indywidualnego i ogólnospołecznego, co wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności, która jest jednym z filarów demokratycznego państwa prawnego, o jakim mowa w art. 2 Konstytucji RP. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień ma na celu zabezpieczenie społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Tak jak wyjaśniono, obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy. Ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, to jest badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia (por. NSA w wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2546/18).

W wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Przyjmując zatem nawet tę kwalifikację jako oddziaływanie na sferę życia prywatnego, zdaniem Trybunału, ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Trybunał podkreślił, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Wreszcie, przedmiotem omawianej sprawy były szczepienia przeciwko dziesięciu chorobom, które to szczepienia są powszechnie uznawane przez środowisko medyczne za bezpieczne i skuteczne. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżących nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała (zob.: K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021).

W związku z podanymi argumentami Sąd nie dostrzega zasadności skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego co do zgodności art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17.ust. 10 u.z.z.z.ch. w zw. z § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zw. z art. 41 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art 31 ust. 3 w zw. z art. 72ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP oraz z art. 48 w zw. z art. 53 ust. 1, 2,3 i 5 w zw. z art. 72 ust. 1,2 i 3 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. z art. 39 Konstytucji RP, uznając jednocześnie, że obowiązująca regulacji nie narusza również zasady proporcjonalności w odniesieniu do innych dóbr chronionych konstytucyjnie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.