Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1465/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Jolanta Dargas asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2023 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 31 maja 2023 r. nr 2434/2023 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia 31 maja 2023 r. nr 2434/2022 Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 803, powoływanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 9a i art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344, powoływanej dalej jako u.g.n.), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 7 kwietnia 2023 r. nr [...] odmawiającą K. S. przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", nr rej. hip. [...], parcela [...], stanowiącą aktualnie część działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że opisana wyżej nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279), zaś wniosek o odszkodowanie za tę nieruchomość w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. wniosła w dniu 15 stycznia 2020 r. K. S.

Organ wyjaśnił, że nieruchomość będąca przedmiotem wniosku była niezbudowana, co nie jest kwestionowane przez strony postępowania. W znajdującej się w aktach sprawy analizie geodezyjnej z dnia 10 sierpnia 2018 r., zleconej do wykonania geodecie uprawnionemu, znajduje się zarówno rozliczenie dawnej hip. "[...]", nr rej. hip. [...], parcela [...] w obecnych działkach ewidencyjnych, badanie przeznaczenia nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania [...], jak również naniesienie granic nieruchomości hipotecznej w treść zdjęć lotniczych pozyskanych z Wojskowego Biura Historycznego z 1955 r. oraz z 1960 r. i ukazanie stanu zabudowania nieruchomości w newralgicznej z punktu widzenia zastosowania art. 215 ust. 2 u.g.n. dacie 5 kwietnia 1958 r.

W ocenie organu odwoławczego, ze zdjęć lotniczych oraz dokumentacji archiwalnej w postaci Projektu trzech baraków SP-Ki przystosowanych na biura dla Ministerstwa Budownictwa Przemysłowego W. ul. [...] (róg [...]), który został zatwierdzony przez Prezydium Rady Narodowej [...] dnia 23 lutego 1952 r. oraz szkicu, na który zostały naniesione baraki wynika, że sposób zagospodarowania nieruchomości w latach co najmniej od 1955 r. do co najmniej 1960 r. (tj. również w dniu 5 kwietnia 1958 r.) nie pozwalał na faktyczną możliwość władania sporną działką przez osoby fizyczne. Pomimo nieodnalezienia dokumentacji lokalizacyjnej dotyczącej budowy baraków, z opisanych przez geodetę zdjęć lotniczych wynika bezspornie, że powstały one na spornym terenie przed 5 kwietnia 1958 r. Należy przy tym uwzględnić, że poza powierzchnią gruntu pod budynkami baraków, do ich użytkowania, zgodnie z zasadami logiki, niezbędny był także obszar pomiędzy i wokół nich, co powoduje zasadność uznania, że cały teren spornej nieruchomości pozostawał poza zasięgiem użytkowym, nawet potencjalnym, dawnego właściciela.

Inwestycja na nieruchomości była prowadzona przez władzę publiczną, a jej przeznaczenie miało mieć charakter państwowy - dla Ministerstwa Budownictwa Przemysłowego. Świadczy to, zdaniem organu, o "pozbawieniu" władania nieruchomością dawnych właścicieli, wbrew ich woli, jak wymaga tego sądowoadministracyjna wykładnia przesłanki utraty faktycznej możliwości władania, o której mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n.

Odnosząc się do argumentacji strony, jakoby tymczasowy charakter baraków przesądzał o braku pozbawienia dawnych właścicieli władania gruntem pod nimi oraz w ich sąsiedztwie w zakresie niezbędnym do ich użytkowania, Wojewoda wskazał, że już w dniu 16 marca 1948 r. Rada Budowlana Biura Odbudowy Stolicy zatwierdziła projekt baraków jako budynków tymczasowych z okresem użytkowania do końca 1950 r. Budynki posadowione na nieruchomości miały być w założeniu użytkowane do końca 1959 r., a po tym czasie miały zostać rozebrane. Zdjęcie lotnicze wykonane w 1960 r. ukazuje jednak, że budowle nie zostały poddane rozbiórce w przewidzianym terminie. Zatem z założenia tymczasowy i początkowo krótkotrwały (do 1948 r.) charakter baraków, z których jeden położony był częściowo na spornej nieruchomości, okazał się być przedłużany co najmniej do 1960 r., co świadczy, że w dacie 5 kwietnia 1958 r. dawny właściciel nie miał możliwości korzystania z zabudowanego pod kontrolą władzy publicznej gruntu.

Zdaniem wojewody, brak jest podstaw do kwestionowania wpływu posadowienia baraków na gruncie na fakt utraty faktycznej możliwości władania gruntem przez jej dawnego właściciela jedynie z powodu braku decyzji o lokalizacji inwestycji w aktach sprawy.

Odnosząc się do drugiej z przesłanek przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n, tj. przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne, Wojewoda podkreślił, że ustalenie odszkodowania nie było możliwe ani za część nieruchomości o pow. 0,0632 ha oznaczonej w planie z 1931 r. jako strefa lIla - z uwagi na brak spełnienia przesłanki związanej z utratą faktycznej możliwości władania, ani za część o pow. 0,0108 ha przeznaczoną w planie pod użyteczność publiczną - z uwagi na brak spełnienia obu przesłanek odszkodowawczych.

K. S. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie przez Wojewodę podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. w szczególności poprzez: niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności akceptację zaniechania przez Prezydenta m.st. Warszawy uwzględnienia dowodów z dokumentów potwierdzających, że drewniane baraki, o ile w ogóle zostały wybudowane na przedmiotowej nieruchomości, to były obiektami tymczasowymi; brak przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do precyzyjnej oceny dokumentów planistycznych określających sposób zagospodarowania nieruchomości; uznanie, że projekt trzech baraków i szkic "na którym widać usytuowanie baraków" jest równoznaczny z faktycznym przejęciem władania nieruchomością, a nie tylko formalnym opisem czynności nie mających odzwierciedlenia w stanie rzeczywistym sprawy; błędne uznanie, że na zdjęciach z 1955 r. widać, iż trzy baraki są usytuowane w takiej samej konfiguracji, jak w projekcie, który został zatwierdzony przez Prezydium Rady Narodowej [...] dnia 23 lutego 1952 r.; brak wyjaśnienia sprzeczności w ramach zebranego materiału dowodowego; podczas gdy obowiązkiem organu administracji publicznej w sprawie o przyznanie odszkodowania jest dokładne ustalenie kwestii faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r.; dopiero precyzyjne ustalenie, kiedy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania działką, w oparciu o wszystkie dostępne dowody pozwala na ocenę, czy została spełniona druga przesłanka określona w treści art. 215 ust. 2 u.g.n.; oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym skutkuje wadliwością oceny wyrażonej w decyzji, a warunkiem prawidłowości rozstrzygnięcia jest jego oparcie na przeprowadzonym zgodnie z k.p.a. postępowaniu dowodowym; postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej i organ odwoławczy nie może pominąć istotnych błędów i zaniechań w zbieraniu dowodów przez organ I instancji;

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, podczas gdy wobec istotnych braków postępowania wyjaśniającego i nieustalenia, kiedy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania działką, Wojewoda winien był, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, uchylić tę decyzję i orzec co do istoty sprawy (naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. względnie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.);

3. art. 11 oraz art. 12 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., poprzez bezzasadne ich niezastosowanie i brak odzwierciedlenia w zaskarżonej decyzji oceny argumentów przemawiających za odmową uwzględnienia wniosku inicjującego postępowanie, a ponadto poprzez całkowite pominięcie istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy;

4. art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię, całkowicie sprzeczną z konstytucyjną zasadą proporcjonalności oraz gwarantowaną konstytucyjnie ochroną prawa własności, prawa do innych praw majątkowych oraz prawa dziedziczenia, wyrażającą się w błędnym przyjęciu, że dawni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., tylko i wyłącznie z uwagi na rzekome zabudowanie przedmiotowej nieruchomości trzema tymczasowymi barakami;

5. art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niezgodne z Konstytucją RP zróżnicowanie adresatów art. 215 ust. 2 u.g.n. pomimo istotnej cechy faktycznej i prawnej uzasadniającej równe ich traktowanie (pozbawienie własności nieruchomości na podstawie przepisów dekretu warszawskiego), tj. zróżnicowaniu sytuacji byłych właścicieli nieruchomości warszawskich i ich następców prawnych poprzez uznanie, iż brak jest możliwości wypłacenia odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. w przypadku zajęcia nieruchomości przed 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy brak jest jakiejkolwiek przesłanki relewantności takiego zróżnicowania (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r., SK 41/09, LEX nr 821148);

6. art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez zignorowanie konstytucyjnej zasady słuszności odszkodowania poprzez błędne i bezzasadne uznanie, iż odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy stosowanie przepisów o odszkodowaniach w sytuacjach, o jakich mowa w art. 215 u.g.n., musi uwzględniać zasadę słusznego odszkodowania, bowiem – jak wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny – w procesie interpretacji pojęć konstytucyjnych normy Konstytucji powinny narzucać sposób i kierunek wykładni postanowień zawartych w innych aktach normatywnych, co w niniejszej sprawie oznacza, że skoro z art. 215 ust. 2 u.g.n. nie wynika w sposób wyraźny ograniczenie zakresu odszkodowania, to zastosowanie przepisów o odszkodowaniach musi uwzględniać zasadę odszkodowania słusznego, a więc ekwiwalentność odszkodowania w stosunku do zakresu mienia przejętego przez państwo;

7. art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający elementarną zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a w konsekwencji o uchylenie decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że "faktyczna możliwość władania nieruchomością", o jakiej mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n., to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych nie jest nawet konieczne udowodnienie wykonywania władztwa nad nieruchomością po 5 kwietnia

1958 r. Wystarczy wykazanie, że dawni właściciele mieli potencjalnie taką możliwość. W przepisie art. 215 ust. 2 u.g.n. chodzi bowiem wyłącznie o uniemożliwienie wykonywania władztwa nad rzeczą. Pozbawienie takiej możliwości poprzedniego właściciela mogło nastąpić wyłącznie przez przejęcie faktycznego posiadania nieruchomości przez inny podmiot, wbrew jego woli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd w całości podziela stanowisko Wojewody Mazowieckiego, że w niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem, przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia

1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 (tj. dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Zasadniczy spór w tej sprawie sprowadza się do prawidłowości ustalenia przez organy obydwu instancji, czy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali, po dniu 5 kwietnia 1958 r., pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością będącą przedmiotem wniosku K. S. z dnia 15 stycznia 2020 r. W ocenie Sądu, ze zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że do pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością doszło znacznie przed wymienioną datą. O powyższym świadczy przede wszystkim dokonana przez uprawnionego geodetę analiza zdjęć lotniczych z 1955 r. i z 1960 r. (k. 178 i 179 akt administracyjnych), na które geodeta naniósł granice spornej nieruchomości. Dokumenty te potwierdzają, że zarówno przed 5 kwietnia 1958 r., jak i po tej dacie sporna nieruchomość była w części zabudowana barakami, a w części znajdowała się na niej przestrzeń pomiędzy tymi barakami, która była niezbędna do korzystania z tych baraków. Nie budzi również wątpliwości, że posadowione na spornym gruncie obiekty były inwestycją publiczną, początkowo przeznaczoną dla Ministerstwa Budownictwa Przemysłowego. Jak wynika z protokołu oględzin na nieruchomości Nr [...] przy ul. [...] z dnia 23 marca 1949 r. (k. 115 akt administracyjnych), na nieruchomości w tym dniu znajdowały się baraki parterowe, drewniane, obmurowane. Z kolei w dniu 26 września 1949 r. wydane zostało pozwolenie na użytkowanie tychże baraków (k. 117 akt administracyjnych). Skoro tak, to po pierwsze nie można zgodzić się ze skarżącą, by okoliczność wybudowania baraków nie została w sposób dostatecznie precyzyjny ustalona, a po drugie nie można przyjąć, że poprzedni właściciel nieruchomości mógł w jakikolwiek sposób z niej korzystać przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a w konsekwencji, by możliwości władania został pozbawiony dopiero po tej dacie. Tymczasem, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, utrata możliwości faktycznego władania przed dniem 5 kwietnia 1958 r. stanowi negatywną przesłankę przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1202/20, z dnia 17 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1101/21, z dnia 29 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 1696/21 oraz z dnia 2 grudnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2066/19, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).

Jako niezrozumiałe jawią się w tym kontekście argumenty skarżącej, że dla przyznania odszkodowania nie jest konieczne udowodnienie wykonywania władztwa nad nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., wystarczy zaś wykazanie, że dawni właściciele mieli potencjalnie taką możliwość. Trudno bowiem racjonalnie przyjąć, by dawni właściciele nieruchomości mieli potencjalną możliwość korzystania z działki zabudowanej barakami, w których znajdowały się biura należące do urzędu państwowego. Skarżąca zresztą nie precyzuje, w jaki sposób owo potencjalne władztwo mogłoby być wykonywane.

Treść art. 215 ust. 2 u.g.n. nie potwierdza również stawianej przez skarżącą tezy, by w toku postępowania w sprawie przyznania odszkodowania na podstawie tego przepisu konieczne było ustalanie przez organ dokładnej daty utraty możliwości władania nieruchomością. Analizowany przepis ustanawia bowiem datę graniczną, a w konsekwencji w przypadku, gdy z akt sprawy wynika, że do utraty władztwa doszło przed dniem 5 kwietnia 1958 r. (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie), przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. jest niemożliwe.

Podnoszone przez skarżącą okoliczności, że powstałe baraki miały mieć charakter tymczasowy, a także, że ich położenie nie było zgodne z pierwotnym planem, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym w szczególności z ww. zdjęć lotniczych z lat 1955 i 1960 wynika, że budynki te faktycznie zostały wybudowane na nieruchomości. Istotne natomiast z punktu widzenia niespełnienia przesłanki możliwości faktycznego władania nieruchomością jest rzeczywiste umiejscowienie na działce obiektu o charakterze publicznym. W związku z tym nie było potrzeby poszukiwania i analizowania przez organ dokumentacji lokalizacyjnej dotyczącej budowy baraków, skoro materiał dowodowy w sposób niebudzący wątpliwości świadczy o ich faktycznym wybudowaniu i o ich rzeczywistej lokalizacji.

W związku z powyższym jako niezasadne należało ocenić postawione w skardze zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących prowadzenie przez organ postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.), a także art. 107 § 1 i 3, art. 11, art. 12 i art. 8 k.p.a. Organ wyjaśnił bowiem szczegółowo, z jakich przyczyn i na podstawie jakich dokumentów podjął swoje rozstrzygnięcie. Dokonane na podstawie prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego ustalenia organu w zakresie niespełnienia przesłanki utraty władztwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. są zaś w ocenie Sądu – jak już wskazano wyżej – zasadne.

Odnosząc się do postawionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji, należy przede wszystkim powołać się na stanowisko wyrażone w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015 r. sygn. akt P 6/13 (OTK-A 2015/9/161), z którego wynika, że brak regulacji odnośnie byłych właścicieli gruntów warszawskich lub ich następców prawnych, którzy utracili władztwo nad nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. stanowi rodzaj zaniechania legislacyjnego (prawodawczego), którego stwierdzenie niekonstytucyjności uzasadnione jest tylko wtedy, gdy istnieje konstytucyjny nakaz uregulowania jakiejś kwestii, a ustawodawca wykonuje ten nakaz jedynie w części. Na gruncie art. 215 ust. 2 u.g.n., zdaniem Trybunału, taki nakaz nie obowiązuje. Konstytucja nie wymaga bowiem zagwarantowania prawa do pełnego odszkodowania.

W przywoływanym postanowieniu Trybunał nie miał również wątpliwości, że treść art. 215 ust. 2 u.g.n. wyklucza przyznanie odszkodowania w sytuacji gdy utrata władztwa nastąpiła przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Trybunał stwierdził, że celem ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie było zniesienie roszczeń odszkodowawczych przyznanych dekretem z 1945 r. Sens regulacji zawartej w art. 53 ust. 1 i 2 ustawy z 1958 r. polegał na tym, że - w odniesieniu do wskazanego kręgu podmiotów i rodzajów nieruchomości - dochodzenie roszczeń odszkodowawczych miało stać się realne, gdyż ustawa zawierała przepisy umożliwiające ich wykonanie. Jednocześnie, zgodnie z podstawową zasadą prawa intertemporalnego, ustawodawca zdecydował o stosowaniu przepisów ustawy tylko na przyszłość, tj. do przypadków, gdy "przejście własności" nieruchomości następowało po wejściu w życie ustawy (tj. po dniu 5 kwietnia 1958 r.). Formalnie rzecz biorąc, byli właściciele, którzy utracili posiadanie przed wejściem w życie ustawy z 1958 r., mogli dochodzić roszczeń wynikających z dekretu na jego podstawie, co w praktyce - ze względu na 3-letni termin prekluzyjny i na brak przepisów wykonawczych - było nieskuteczne. Roszczenia pozostałych miały podlegać ustawie z 1958 r. Rozwiązanie to odpowiadało podstawowej zasadzie intertemporalnej, która nową ustawę nakazuje stosować do zdarzeń prawnych (przejścia posiadania) powstałych w czasie jej obowiązywania. Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości utrzymała związek odszkodowania z datą pozbawienia władania nieruchomością, jednak zdecydowała o wygaszeniu roszczeń, które formalnie mogły jeszcze znaleźć oparcie w dekrecie z 1945 r.

Trybunał podkreślił, że wraz z wejściem w życie ustawy z 1985 r. ostatecznie wygasły roszczenia odszkodowawcze "dekretowców" pozbawionych faktycznego władania nieruchomościami przed 5 kwietnia 1958 r. (a więc również skarżącą w niniejszej sprawie). W konsekwencji, tej grupie podmiotów w chwili wejścia w życie art. 215 ust. 2 u.g.n. nie przysługiwały roszczenia majątkowe wobec władz publicznych. Przepis ten, będący dosłownym powtórzeniem art. 83 ustawy z 1985 r., nie mógł pozbawić praw, które tym osobom już co najmniej od kilkunastu lat nie przysługiwały. Nie wykreował on też nowych roszczeń. Ustawodawca ograniczył się w nim do utrzymania stanu prawnego istniejącego od wejścia w życie ustawy z 1985 r. Zdaniem Trybunału, teza o pominięciu w art. 215 ust. 2 u.g.n. określonej grupy podmiotów, którym - z mocy Konstytucji - należy się odszkodowanie, na pewno nie znajduje uzasadnienia w art. 64 ust. 2 Konstytucji.

Trybunał stwierdził również, że z Konstytucji nie wynika obowiązek państwa przyznania wszystkim byłym właścicielom tzw. gruntów warszawskich odszkodowania równego wartości nieruchomości w chwili wejścia w życie dekretu z 1945 r., do którego to skutku prowadziłoby rozszerzenie zakresu stosowania art. 215 ust. 2 u.g.n.

W ocenie Trybunału, wprowadzone przepisem art. 215 ust. 2 u.g.n. ograniczenia muszą być uznane za wyraz polityki państwa, ograniczającej zakres odpowiedzialności państwa, dochodzonej na drodze administracyjnej. Co szczególnie istotne, badając zgodność art. 215 u.g.n. z Konstytucją i dokonując w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 października 2015 r. analizy przesłanki pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził jego niezgodności z Konstytucją.

Nie można zatem zgodzić się ze skarżącą, że nieprawidłowa jest przyjęta przez organ wykładnia art. 215 ust. 2 u.g.n. a w konsekwencji nieprzyznanie skarżącej odszkodowania na podstawie tego przepisu. Skoro w rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, poprzednicy prawni skarżącej utracili faktyczną możliwość władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., to oznacza, że wnioskodawczyni nie mogło być przyznane odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. Taka interpretacja tego przepisu, jest w świetle powołanego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w pełni zgodna z przepisami Konstytucji RP, w tym z art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1. Organ nie naruszył zatem również powoływanych w skardze przepisów Konstytucji.

W konsekwencji, utrzymując w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 7 kwietnia 2023 r., Wojewoda prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co oznacza, że również zarzut naruszenia tego przepisu okazał się niezasadny.

Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej przytoczone okoliczności, Sąd uznał postawione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania za niezasługujące na uwzględnienie.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) orzekł jak w sentencji.