Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2075/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3 art. 11 art. 8 art. 7
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca: sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Sędziowie: sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.) asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lipca 2023 r. znak: [...] w przedmiocie przyznania stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz A. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2023 r. Minister Edukacji i Nauki działając na podstawie art. 360 ust. 1-5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku nr [...] złożonego w dniu [...] grudnia 2022 r. przez Rektora [...] odmówił przyznania A. M. S. stypendium Ministra Edukacji i Nauki dla wybitnych młodych naukowców

W uzasadnieniu Minister wskazał, że zgodnie z art. 360 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców może otrzymać młody naukowiec wykazujący się znaczącymi osiągnięciami w działalności naukowej. Zgodnie z ust. 2, młodym naukowcem jest osoba prowadząca działalność naukową, która:

1) jest doktorantem lub nauczycielem akademickim - i nie posiada stopnia doktora albo

la) przygotowuje rozprawę doktorską w trybie eksternistycznym i nie posiada stopnia doktora - jeżeli od dnia wyznaczenia promotora iub promotorów albo promotora i promotora pomocniczego zgodnie z art. 217 ustawy nie upłynęło więcej niż 4 lata, albo

2) posiada stopień doktora, od uzyskania którego nie upłynęło 7 lat, i jest zatrudniona w podmiocie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z ust. 2a, stypendium może otrzymać również osoba wykazująca się znaczącymi osiągnięciami w działalności naukowej, która posiada stopień doktora, prowadzi działalność naukową i jest zatrudniona w podmiocie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, jeżeli okres 7 lat od dnia uzyskania tego stopnia upłynął po ostatnim dniu terminu składania wniosków o stypendia, określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 363 pkt 1 ustawy.

Zgodnie z art. 360 ust. 4 ustawy, stypendium przyznaje minister na wniosek:

1) rektora uczelni, dyrektora instytutu PAN, dyrektora instytutu badawczego albo dyrektora instytutu międzynarodowego, w których:

a) jest prowadzona szkoła doktorska, w której młody naukowiec jest doktorantem,

b) młody naukowiec przygotowuje rozprawę doktorską w trybie eksternistycznym;

2) osoby kierującej podmiotem, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, zatrudniającym młodego naukowca.

W dniu 16 grudnia 2022 r. za pomocą Zintegrowanego Systemu Usług dla Nauki/Obsługi Strumieni Finansowania (OSF) Rektor [...] złożył wniosek o przyznanie młodej naukowczyni - będącej doktorantką w ww. uczelni - stypendium Ministra dla wybitnych młodych naukowców.

Na podstawie danych zawartych we wniosku organ ustalił, że osoba, dla której wnioskowano o stypendium, spełniała warunek określony w art. 360 ust. 2 albo 2a ww. ustawy. Ww. wniosek został więc rozpatrzony na podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 kwietnia 2019 r. w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców (Dz. U. z 2022 r. poz. 428).

Zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia, za znaczące osiągnięcia w działalności naukowej młodego naukowca uważa się:

1) autorstwo lub współautorstwo monografii naukowej lub rozdziału w monografii naukowej wydanej przez wydawnictwo, które w roku opublikowania monografii w ostatecznej formie było ujęte w wykazie wydawnictw sporządzonym zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 26/ ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce;

2) autorstwo lub współautorstwo artykułu naukowego opublikowanego w czasopiśmie naukowym lub w recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej, które w roku opublikowania artykułu w ostatecznej formie były ujęte w wykazie tych czasopism i materiałów sporządzonym zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 267 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy;

3) kierowanie projektem badawczym o wysokim poziomie innowacyjności finansowanym w ramach konkursu ogólnokrajowego albo międzynarodowego:

4) zastosowanie praktyczne wyników badań naukowych lub prac rozwojowych, w tym udzielony patent krajowy lub zagraniczny lub wdrożenie wyników działalności naukowej w innej formie;

5) odbycie zagranicznego stażu trwającego co najmniej trzy miesiące w podmiocie o wysokim prestiżu;

6) otrzymane stypendium zagraniczne;

7) autorstwo, współautorstwo lub wykonanie dzieła artystycznego stanowiącego znaczący wkład w rozwój kultury i sztuki, które zostało zaprezentowane na przeglądzie, festiwalu, koncercie lub wystawie, w obiegu kinowym, scenicznym lub telewizyjnym albo w przestrzeni publicznej;

8) uzyskanie nagrody indywidualnej lub znaczący udział w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową w konkursie, na przeglądzie lub festiwalu muzycznym, teatralnym, filmowym, plastycznym lub architektonicznym o wysokim prestiżu i o zasięgu międzynarodowym, z wyłączeniem nagród uzyskanych w konkursach organizowanych w ramach międzynarodowych konferencji naukowych oraz nagród w postaci stypendiów krajowych lub zagranicznych.

Zarządzeniem Ministra Edukacji i Nauki z 28 października 2021 r. (Dz. Urz. MEiN poz. 125,128 i 139) do oceny wniosków został powołany Zespół doradczy do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców, zwany dalej Zespołem, w składzie którego znaleźli się eksperci reprezentujący poszczególne dyscypliny naukowe i artystyczne. W niniejszym konkursie uwzględniano dziedziny i dyscypliny określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 11 października 2022 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych (Dz. U. poz. 2202).

W dniu 18 listopada 2022 r. Prezydium Zespołu uchwaliło "Wytyczne dla Zespołu doradczego w sprawie oceny wniosków o przyznanie stypendiów MEiN dla wybitnych młodych naukowców złożonych w grudniu 2022 r. (edycja 18)", zwane dalej Wytycznymi. Zgodnie z Wytycznymi, przy przyznawaniu stypendiów obowiązywała zasada równego traktowania dyscyplin naukowych i artystycznych. Młodzi naukowcy konkurowali o stypendia w danej dyscyplinie naukowej lub artystycznej, a stypendia przyznawane były w oparciu o przynależność dyscyplin do dziedzin nauki. Zespół ustalił, że w danej dyscyplinie naukowej lub artystycznej przyznaje się nie więcej niż 5 stypendiów, w tym nie więcej niż 1 dla młodego naukowca będącego doktorantem. Zespół ustalił również, że w przypadku przyznania w danej dyscyplinie mniej niż 5 stypendiów mógł być zastosowany dziedzinowy mechanizm wyrównawczy. W ramach tego mechanizmu stypendium mogło być przyznane młodym naukowcom reprezentującym inne dyscypliny naukowe lub artystyczne zaliczane do tej samej dziedziny nauk, a w przypadku dziedziny nauki teologiczne - młodym naukowcom reprezentującym dziedzinę nauk humanistycznych lub społecznych, według proporcjonalnego podziału. Dla zapewnienia przejrzystości procedury, Wytyczne zostały udostępnione na stronie internetowej w dniu 29 listopada 2022 r., a więc przed datą rozpoczęcia naboru wniosków.

Wnioski z danej dyscypliny oceniane były w systemie OSF przez jednego eksperta, co zapewniało spójność oceny dla całej grupy wniosków, z tym że w przypadku konfliktu interesów (np. pracę członka Zespołu w uczelni przedkładającej wniosek, współpracę naukową członka Zespołu z młodym naukowcem, pokrewieństwo, etc.) wniosek z danej dyscypliny oceniał ekspert zewnętrzny. Wytyczne zostały zaimplementowane do systemu OSF, dzięki czemu ocena wniosków mogła być dokonywana przez ekspertów Zespołu według jednolitych reguł, z wykorzystaniem narzędzi informatycznych, w tym reguł walidacyjnych, eliminujących błędne stosowanie Wytycznych.

Wnioski były oceniane przez Zespół metodą punktową zgodnie z § 13 ust. 1 ww. rozporządzenia. Eksperci Zespołu w swojej ocenie kierowali się obiektywizmem i transparentnością, unikając uznaniowości, jak również jakością publikacji naukowych, pożądanymi cechami działalności naukowej (podejmowanie tematów ważnych dla rozwoju nauki i sztuki w Polsce, dyscypliny naukowej oraz dziedziny nauki lub sztuki), znaczeniem badań dla dziedziny nauki i dyscypliny naukowej lub artystycznej, oddziaływaniem społecznym dorobku naukowego i działalności naukowej (patenty, wdrożenia, ekspertyzy, analizy).

Zgodnie z § 11 ust. 1 i 4a ww. rozporządzenia, przy ocenie wniosków brane były pod uwagę osiągnięcia uzyskane do dnia 30 listopada 2022 r. Osiągnięcia z kategorii "autorstwo, współautorstwo lub wykonanie dzieła artystycznego stanowiącego znaczący wkład w rozwój kultury i sztuki, które zostało zaprezentowane na przeglądzie, festiwalu, koncercie lub wystawie, w obiegu kinowym, scenicznym lub telewizyjnym albo w przestrzeni publicznej" były oceniane tylko, gdy we wniosku wskazano dziedzinę sztuki jako dziedzinę wiodącą, w której młody naukowiec prowadzi działalność naukową w zakresie twórczości artystycznej.

W ramach danej kategorii osiągnięć wymienionych w § 5 ww. rozporządzenia. młody naukowiec mógł uzyskać nie więcej niż: 300 pkt za jedną monografię, 150 pkt za jedną redakcję naukową monografii, 75 pkt za jeden rozdział w monografii, 200 pkt za jeden artykuł naukowy, 100 pkt za jeden artykuł recenzyjny, 70 pkt za kierowanie jednym projektem badawczym, 100 pkt za jedno zastosowanie praktyczne wyników badań naukowych lub prac rozwojowych, 20 pkt za odbycie jednego stażu zagranicznego, 20 pkt za jedno otrzymane stypendium zagraniczne, 50 pkt za jedno dzieło artystyczne, 50 pkt za jedną nagrodę w konkursie. Przy punktacji osiągnięć mogły być stosowane ułamki punktów, zaś najmniejszą jednostkę stanowiło 0,25 pkt.

Przy ocenie monografii stosowano kryterium liczby punktów z wykazu wydawnictw naukowych MEiN aktualnego w dniu 1 grudnia 2022 r. (tj. wykazu wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe z dnia 22 lipca 2021 r.), formy publikacji (monografia, rozdział w monografii, redakcja naukowa monografii) oraz procentowego wkładu autorskiego.

Przy ocenie tej kategorii uwzględniano autorstwo lub współautorstwo monografii naukowej lub rozdziału w monografii naukowej opublikowanej w wersji papierowej lub on-line przez wydawnictwo ujęte w wykazie wydawnictw MEiN, a także redakcję lub współredakcję pracy zbiorowej wydanej przez wydawnictwo ujęte w ww. wykazie. Punktacji nie podlegały natomiast monografie wydane przez wydawnictwa spoza wykazu wydawnictw MEiN. Zespół nie uwzględniał również autorstwa lub współautorstwa innych części monografii niż rozdział w monografii (np. wstęp, bibliografia).

W przypadku monografii opublikowanych przez wydawnictwa posiadające w ww. wykazie 200 pkt Zespół przyznawał: 200 pkt za całą monografię, 50 pkt za rozdział w monografii i 100 pkt za redakcję naukową monografii. Kryterium wkładu procentowego uwzględniano poprzez przyjęcie zasady, że przy wkładzie autorskim do 100% przyznawano pełną liczbę punktów wynikających z ww. wykazów i rodzaju osiągnięcia.

W przypadku monografii opublikowanych przez wydawnictwa posiadające w ww. wykazie 80 pkt Zespół przyznawał: 80 pkt za całą monografię, 20 pkt za rozdział w monografii i 20 pkt za redakcję naukową monografii - dzielone przez liczbę współautorów. Kryterium wkładu procentowego uwzględniano więc poprzez przyjęcie zasady równego wkładu dla wszystkich współautorów.

W przypadku wniosków z dziedziny nauk humanistycznych, społecznych lub teologicznych (HST). ww. punktacja monografii była podwyższana o 50%.

Najwięcej punktów można było uzyskać za autorstwo lub współautorstwo monografii z dziedziny HST opublikowanych w wydawnictwach posiadających 200 pkt w wykazie wydawnictw naukowych MEiN. Autorstwo lub współautorstwo monografii opublikowanych w wydawnictwach posiadających 80 pkt w ww. wykazie, inne niż cała monografia formy publikacji (rozdział w monografii, redakcja naukowa monografii), publikacje z większą liczbą współautorów (w przypadku monografii za 80 pkt w ww. wykazie) czy monografie spoza dziedzin HST, uzyskiwały niższą punktację.

Przy ocenie artykułów naukowych stosowano kryterium liczby punktów z wykazu czasopism MEiN aktualnego w dniu 1 grudnia 2022 r. (tj. wykazu czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych z dnia 21 grudnia 2021 r.), formy publikacji (artykuł naukowy albo recenzyjny) oraz procentowego wkładu autorskiego.

Przy ocenie tej kategorii uwzględniano autorstwo lub współautorstwo artykułu naukowego lub recenzyjnego opublikowanego w wersji papierowej lub on-line w czasopiśmie naukowym albo w recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej ujętych w ww. wykazie. W przypadku artykułów opublikowanych w materiałach z konferencji uwzględniano nie więcej niż 2 artykuły tego rodzaju. Punktacji nie podlegały natomiast artykuły naukowe i recenzyjne w czasopismach naukowych lub materiałach z konferencji spoza wykazu czasopism MEiN aktualnego w dniu 1 grudnia 2022 r., teksty inne niż artykuły naukowe lub recenzyjne, a także publikacje, których DOI zostało nadane po 30 listopada 2022 r.

W przypadku artykułów naukowych opublikowanych w czasopismach posiadających w ww. wykazie 200, 140 albo 100 pkt Zespół przyznawał odpowiednio 200, 140 albo 100 pkt. Kryterium wkładu procentowego uwzględniano poprzez przyjęcie zasady, że przy wkładzie autorskim do 100% przyznawano pełną liczbę punktów wynikających z ww. wykazów i rodzaju osiągnięcia.

W przypadku artykułów naukowych opublikowanych w czasopismach posiadających w ww. wykazie 70, 40 albo 20 pkt Zespół przyznawał odpowiednio 70,40 albo 20 pkt - dzielone przez liczbę współautorów. Kryterium wkładu procentowego uwzględniano więc poprzez przyjęcie zasady równego wkładu dla wszystkich współautorów.

W przypadku artykułów recenzyjnych opublikowanych w czasopismach naukowych lub materiałach z konferencji, ww. punktacja była dwukrotnie niższa niż punktacja artykułów naukowych.

Najwięcej punktów można było uzyskać za autorstwo lub współautorstwo artykułów naukowych opublikowanych w czasopismach lub materiałach z konferencji posiadających 200 pkt w wykazie czasopism MEiN. Autorstwo lub współautorstwo artykułów naukowych opublikowanych w czasopismach posiadających mniej niż 200 pkt w ww. wykazie, artykuły recenzyjne czy artykuły z większą liczbą współautorów (w przypadku czasopism za 20-70 pkt w ww. wykazie), uzyskiwały niższą liczbę punktów.

Przy ocenie kierowania projektami badawczymi uwzględniano wyłącznie projekty finansowane i realizowane w wyniku konkursu ogólnopolskiego lub międzynarodowego (z wyłączeniem konkursów/ wewnętrznych organizowanych w ramach danego podmiotu). Punktacja za każdy projekt wynosiła 20, 40 albo 70 pkt, w zależności od: okresu kierowania projektem przez młodego naukowca, efektów badań przeprowadzonych w ramach projektu (publikacje, referaty, ekspertyzy, analizy, wdrożenia, etc.), innowacyjności i znaczenia projektu dla rozwoju dziedziny nauki i dyscypliny naukowej oraz znaczenia tego projektu dla otoczenia gospodarczego i społecznego systemu nauki i szkolnictwa wyższego. W przypadku omawianej kategorii punktacji nie podlegały projekty prowadzone w ramach badań statutowych jednostki zaliczanej do systemu nauki i szkolnictwa wyższego. Nie uwzględniano również projektów rozpoczynających się po 30 listopada 2022 r.

Przy ocenie zastosowań praktycznych wyników badań uwzględniano autorstwo lub współautorstwo wynalazku, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, topografii układu scalonego lub wyhodowanej albo odkrytej i wyprowadzonej odmiany rośliny, na które udzielono odpowiednio patentu na wynalazek, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, prawa z rejestracji topografii układu scalonego lub przyznano wyłączne prawo do odmiany rośliny, jak również zastosowanie praktyczne wyników badań naukowych lub prac rozwojowych w innej formie, a także ekspertyzy lub analizy sporządzone na podstawie wyników badań przedłożone otoczeniu społecznemu i gospodarczemu systemu nauki i szkolnictwa wyższego. Punktacja za każde zastosowanie praktyczne wyników badań wynosiła 20, 40, 70 albo 100 pkt w zależności od: formy zastosowania praktycznego oraz stopnia realizacji wdrożenia (np. uzyskanie patentu, wdrożenie patentu, skomercjalizowanie wyników badań na dużą skalę, etc.), innowacyjności i znaczenia wyników badań prowadzonych w związku z wdrożeniem dla otoczenia społecznego i gospodarczego (skutki organizacyjne, ekonomiczne, społeczne, kulturowe) oraz procentowego wkładu autorskiego młodego naukowca. W przypadku omawianej kategorii punktacji nie podlegały zgłoszenia patentowe.

Przy ocenie odbytych staży zagranicznych uwzględniano wyłącznie staże o charakterze naukowym, trwające co najmniej 3 miesiące (okres trwania musiał mieścić się w okresie do 30 listopada 2022 r.) i odbyte poza Polską (chyba że wnioskodawca ukończył studia doktoranckie za granicą), w tym potwierdzone kwerendy źródłowe w archiwach i bibliotekach za granicą (również trwające co najmniej 3 miesiące). Punktacja za każdy staż wynosiła 10 albo 20 pkt w zależności od: czasu trwania stażu, prestiżu zagranicznej uczelni lub zagranicznej instytucji naukowej, w której młody naukowiec odbył staż, a także efektów udziału w stażu, w tym liczby monografii naukowych, rozdziałów w monografii naukowej, artykułów naukowych, zastosowań praktycznych wyników badań naukowych lub prac rozwojowych i referatów naukowych. W przypadku omawianej kategorii punktacji nie podlegały staże zagraniczne (w tym kwerendy) rozpoczęte po 31 sierpnia 2022 r., jak również uczestnictwo w szkołach letnich, szkoleniach, kursach, studiach częściowych lub praktykach zawodowych, w tym organizowanych w ramach programu Erasmus.

Przy ocenie stypendiów zagranicznych uwzględniano stypendia na pobyt naukowy w zagranicznym ośrodku goszczącym otrzymane przed 1 grudnia 2022 r. Punktacja za każde otrzymane stypendium wynosiła 10 albo 20 pkt w zależności od: czasu trwania pobytu naukowego, wysokości stypendium, prestiżu stypendium oraz prestiżu podmiotu przyznającego stypendium. W przypadku omawianej kategorii punktacji nie podlegały stypendia otrzymane na wyjazd dydaktyczny do zagranicznej uczelni, na dofinansowanie udziału w konferencji, szkole letniej, konkursie, etc., jak również stypendia na wyjazd na studia częściowe lub praktyki zawodowe w ramach programu Erasmus.

Przy ocenie dzieł artystycznych uwzględniano autorstwo lub wykonanie utworów muzycznych lub innych form muzycznych, w tym utworów muzycznych nagranych na płycie, znaczący udział w powstaniu utworów filmowych, spektakli teatralnych, operowych, operetkowych, baletowych lub musicalowych (tj. reżyserię, montaż, autorstwo scenografii lub zdjęć, odegranie pierwszo- lub drugoplanowej roli), autorstwo form choreograficznych, autorstwo dzieł plastycznych lub architektonicznych oraz indywidualne autorskie wystawy plastyczne. Warunkiem koniecznym uwzględnienia danego dzieła było jego upublicznienie: na przeglądzie, festiwalu, koncercie, wystawie, w kinie, telewizji, teatrze, sali wystawienniczej, centrum kultury, operze, filharmonii, sali koncertowej, galerii albo w przestrzeni publicznej. Punktacja za każde dzieło wynosiła 10, 20, 30, 40 albo 50 pkt w zależności od: pełnionej roli (wykonawca, autor), rodzaju i formy dzieła, poziomu artystycznego dzieła, prestiżu wydawcy lub organizatora prezentacji, znaczenia dzieła artystycznego dla kultury narodowej. W przypadku omawianej kategorii punktacji nie podlegały żadne dzieła artystyczne, jeżeli młody naukowiec wskazał we wniosku jako dziedzinę wiodącą inną dziedzinę niż "sztuka", jak również dzieła upublicznione wyłącznie w mediach społecznościowych.

Przy ocenie nagród w konkursach uwzględniano wyłącznie nagrody za zajęcie od 1 do 10 miejsca tub uzyskane tytuły laureata w konkursach o zasięgu międzynarodowym, organizowanych w kraju lub za granicą. Punktacja za każdą otrzymaną nagrodę wynosiła 10, 20, 30, 40 albo 50 pkt w zależności od: uzyskanego miejsca w konkursie lub statusu laureata, zasięgu konkursu (europejski, światowy}, charakteru nagrody (indywidualna, zespołowa) oraz liczby członków zespołu. W przypadku omawianej kategorii punktacji nie podlegały nagrody przyznane we własnej jednostce naukowej zaliczanej do systemu nauki i szkolnictwa w Polsce, nagrody w konkursach o zasięgu ogólnopolskim, regionalnym lub lokalnym, nagrody w postaci stypendiów krajowych lub zagranicznych, jak również nagrody w konkursach organizowanych w ramach konferencji. Ocenie nie podlegały również wyróżnienia w konkursach.

Mając na uwadze kryterium określone w § li ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, Zespół mógł przyznać młodemu naukowcowi dodatkowe punkty (50 albo 100 pkt) za znaczenie osiągnięć w działalności naukowej dla rozwoju dyscyplin naukowych związanych z prowadzonymi badaniami naukowymi lub pracami rozwojowymi albo znaczenie osiągnięć w działalności naukowej w zakresie twórczości artystycznej dla rozwoju kultury i sztuki. Punkty te mogły być przyznane w przypadku co najwyżej 20% wniosków w danej dyscyplinie naukowej lub artystycznej, jeżeli: dorobek naukowy lub artystyczny młodego naukowca wyróżniał się na tle innych młodych naukowców, którzy złożyli wniosek o stypendium w danej dyscyplinie, dorobek publikacyjny młodego naukowca, poparty wskaźnikami cytowalności (np. indeks Hirscha, sumaryczna liczba cytowań wg bazy SCOPUS lub WoS bez autocytowań), wyróżniał się szczególnym znaczeniem dla rozwoju dyscypliny naukowej lub artystycznej, a prowadzone badania i efekty tych badań są ważne dla rozwoju nauki i sztuki w Polsce. Zespół uwzględniał przy tym: znaczenie tematyki badań naukowych dla rozwoju dyscypliny oraz kształtowania w jej obrębie subdyscyplin, poziom metodologiczny publikacji naukowych, wypracowywanie lub recypowanie do nauki w Polsce nowych paradygmatów badań, odkrywanie nowych pól badawczych oraz wybór optymalnych form prezentowania wyników badań własnych.

Na podstawie indywidualnych ocen dokonanych przez Zespół sporządzono dwie listy rankingowe uszeregowane według liczby uzyskanych punktów: jedną - osób posiadających stopień doktora i nauczycieli akademickich (nieposiadających stopnia doktora), a drugą - doktorantów (nieposiadających stopnia doktora), w podziale na poszczególne dyscypliny naukowe lub artystyczne.

Na podstawie danych zawartych we wniosku młodej naukowczyni, w tym wskazanej dyscypliny wiodącej, wniosek znalazł się na liście rankingowej doktorantów w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe" należącej do dziedziny nauk społecznych.

Zgodnie z kartą oceny osiągnięć młodej naukowczyni, za przedstawione osiągnięcia Zespół przyznał 515 pkt, w tym:

- 195 pkt-w kategorii dotyczącej autorstwa lub współautorstwa monografii naukowej lub rozdziału w monografii naukowej;

- 300 pkt-w kategorii dotyczącej autorstwa lub współautorstwa artykułu naukowego opublikowanego w czasopiśmie naukowym lub w recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej;

- 0 pkt -w kategorii dotyczącej kierowania projektem badawczym o wysokim poziomie innowacyjności finansowanym w ramach konkursu ogólnokrajowego albo międzynarodowego;

- 0 pkt - w kategorii dotyczącej zastosowania praktycznego wyników badań naukowych lub prac rozwojowych;

- 20 pkt - w kategorii dotyczącej odbycia zagranicznego stażu trwającego co najmniej trzy miesiące w podmiocie o wysokim prestiżu;

- 0 pkt - w kategorii dotyczącej otrzymanego stypendium zagranicznego;

- 0 pkt - w kategorii dotyczącej autorstwa, współautorstwa lub wykonania dzieła artystycznego stanowiącego znaczący wkład w rozwój kultury i sztuki;

- 0 pkt-w kategorii dotyczącej uzyskania nagrody indywidualnej lub znaczącego udziału w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową w konkursie, na przeglądzie lub festiwalu muzycznym, teatralnym, filmowym, plastycznym lub architektonicznym.

Ocena punktowa poszczególnych osiągnięć oraz ewentualne przyczyny odmowy przyznania punktów za dane osiągnięcie, zostały udostępnione stronom w systemie OSF, za pomocą którego składany był wniosek.

Mając na uwadze określony w Wytycznych sposób wyłaniania stypendystów, Minister postanowił, że stypendium w danej dyscyplinie otrzyma nie więcej niż 5 młodych naukowców, w tym nie więcej niż 1 doktorant - z możliwością zastosowania dziedzinowego mechanizmu wyrównawczego.

Wskazano, że w grupie doktorantów - w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe" - złożono 1 wniosek. Pozytywnej rekomendacji Prezydium Zespołu nie uzyskał żaden wniosek. Wniosek młodej naukowczyni, który uzyskał 515 pkt znalazł się na 1 miejscu na liście rankingowej wniosków w ww grupie i dyscyplinie.

Minister zaakceptował ww. listę rankingową oraz zgodził się z punktacją wniosku młodej naukowczyni i zaproponowaną przez Prezydium Zespołu rekomendacją. W ramach środków finansowych w budżecie przeznaczonych na stypendia dla młodych naukowców oraz limitu liczby i kwoty stypendiów określonych w § 14 pkt 2 i w § 15 pkt 2 rozporządzenia, Minister przyznał stypendium 230 młodym naukowcom, w tym 37 doktorantom. W grupie doktorantów - w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe" - Minister nie przyznał stypendium żadnemu młodemu naukowcowi. W związku z powyższym, przedstawione przez młodą naukowczynię osiągnięcia i uzyskana punktacja były niewystarczające do otrzymania stypendium.

Skargę na tę decyzję złożyła A. M. S. .

W skardze wskazała, że przy wydaniu decyzji zostały naruszone następujące przepisy prawa:

1. art. 7 Konstytucji RP;

2. art. 13 ust.1 i 2 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 1.04.2019 r. (Dz.U. z 2022r. poz. 428);

3. art. 6, 7 i 8 KPA (Dz.U. z 2021 r. poz.735 ze zmianami).

Wnosiła o:

1. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym

2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości

3. zasądzenie od organu na moją rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych

W uzasadnieniu skargi wskazała, że pomimo uzyskania najwyższej lokaty w rankingu dla doktorantów, stypendium nie otrzymałam ponieważ "w grupie doktorantów w dyscyplinie stosunki międzynarodowe - [...] pozytywnej rekomendacji Prezydium Zespołu nie uzyskał żaden wniosek." Jednocześnie "Minister zaakceptował www. listę rankingową oraz zgodził się z punktacją wniosku młodej naukowczyni i zaproponowaną przez Prezydium Zespołu rekomendacją".

Tym samym decydująca dla oceny jej wniosku była "rekomendacja Prezydium Zespołu," a nie lokata w rankingu. W relewantnych dla sprawy dokumentach, przywołanych powyżej (Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce; Rozporządzenie Ministra Nauki w sprawie stypendiów dla młodych wybitnych naukowców; zarządzenie ministra powołujące zespół do oceny wniosków stypendialnych) nie ma terminu "rekomendacja." Akty prawne relewantne dla sprawy nie znają tego pojęcia. Wytyczne dla zespołu doradczego w sprawie oceny wniosków opublikowane przed rozpoczęciem naboru wniosków także nie upoważniają do wydawania "rekomendacji."

Stosując nieprzewidziane prawem kryteria oceny i wydając decyzję administracyjną na podstawie "rekomendacji" Minister Edukacji i Nauki działał bez podstawy prawnej i poza granicami prawa naruszając art. 7 Konstytucji RP. Ponadto takie postępowanie Ministra oznacza także naruszenie zasady praworządności określonej w art. 6 KPA, zasady uwzględniania w postępowaniu interesu społecznego i słusznego interesu jednostki art. 7 KPA, oraz zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej art. 8 KPA.

Podkreśliła że, przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 1.04.2019 r.(Dz.U. z 2022 r. poz. 428) - art. 13 ust. 1 i 2 - przewidują, że jedyną dopuszczalną metodą oceniania wniosków o przyznanie stypendium jest metoda punktowa. Minister te przepisy zignorował. Pomimo uzyskania najwyższej lokaty w rankingu dla doktorantów stypendium nie otrzymałam ponieważ "uzyskane przez młodą naukowczynię osiągnięcia i uzyskana punktacja były nie wystarczające do otrzymania stypendium". Biorąc pod uwagę, że mój wniosek znalazł się na 1 miejscu listy rankingowej, taka konkluzja decyzji Ministra jest niezrozumiała. W decyzji nie ma żadnych informacji na temat tego, ile punktów ponad liczbę dającą 1 miejsce w rankingu należało uzyskać, aby otrzymać stypendium.

Mając na względzie wyżej przedstawione argumenty wnosiła o uznanie skargi za zasadną i uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów wskazał, że Skarżąca nie zdecydowała się na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a tym samym na dokonanie przez organ powtórnego merytorycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. W postępowaniu drugoinstancyjnym, w przypadku braku przyznania pozytywnej rekomendacji, Zespół mógłby bowiem przedstawić wyniki swojej analizy list rankingowych i wyjaśnić przyczyny nierekomendowania wniosku Ministrowi.

Wskazano ponadto, że błędne jest twierdzenie Skarżącej, wedle którego "decydująca dla oceny jej wniosku była rekomendacja Prezydium Zespołu". Należy wyjaśnić, że to Minister (a nie Zespół) rozstrzyga w sprawie przyznania stypendiów w drodze decyzji na podstawie złożonych wniosków. Po otrzymaniu uchwały Prezydium Zespołu wraz z listami rankingowymi i rekomendacjami, Minister (przed podjęciem decyzji) przeanalizował przedstawione propozycje. W niniejszej sprawie Minister uwzględnił rekomendację Zespołu o nieprzyznaniu Skarżącej stypendium, mając na uwadze punktację jej wniosku (515 pkt) oraz fakt znalezienia się przez nią na pierwszym jedynym) miejscu na liście rankingowej w grupie doktorantów w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe". W niniejszej sprawie najwyższa pozycja na liście rankingowej nie miała bowiem kluczowego znaczenia, a tym bardziej nie decydowała - na co wskazuje Skarżąca - o przyznaniu pozytywnej rekomendacji, a w konsekwencji - o przyznaniu stypendium.

Wskazano również, że w całym konkursie na 1802 wnioski spełniające warunki formalne przyznano 230 stypendiów, a więc 12,8% osób ubiegających się o przyznanie stypendium (co ósmej osobie). Średni odsetek pozytywnych decyzji do liczby wniosków złożonych w danej grupie wynosił: w przypadku doktorantów - 8,1%, a wśród osób ze stopniem doktora i nauczycieli akademickich - 14,3%. Przyznanie Skarżącej stypendium - jako jedynej w rankingu doktorantów w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe" -oznaczałoby, że odsetek pozytywnych decyzji wynosiłby 100% dla tej grupy, co odbiegałoby znacząco od średniego odsetka decyzji pozytywnych w konkursie.

Natomiast w rankingu globalnym wniosków złożonych w niniejszym konkursie, tj. bez podziału na grupy i dyscypliny, wniosek młodej Skarżącej, który uzyskał 515 pkt, znalazłby się na 1211 miejscu wśród 1802 wnioskodawców. Wskazany w uzasadnieniu decyzji z dnia 5 lipca 2023 r. powód odmowy był więc uzasadniony osiągnięciami i niewystarczającą liczbą punktów, jakie uzyskał wniosek. Konstrukcja uzasadnienia decyzji nie sugeruje innych powodów odmowy niż właśnie stosunkowo niska punktacja wniosku.

Wskazano również, że progi punktowe uprawniające do otrzymania stypendium ministra różniły się w zależności od dyscypliny naukowej i grupy, w której był oceniany wniosek. W grupie osób posiadających stopień doktora i nauczycieli akademickich nieposiadających stopnia doktora progi punktowe znalazły się w przedziale od 500 do 1210 pkt (średnio 824 pkt), zaś w grupie doktorantów (nieposiadających stopnia doktora) wynosiły od 427 do 1050 pkt (średnio 807 pkt).Podkreślono, że analiza dotycząca procesu przyznawania rekomendacji, jak i procesu decyzyjnego Ministra, przedstawiona w pkt 1-6, ma charakter złożony.

Nieumieszczenie jej w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej z 5 lipca 2023 r., pozostało jednak bez wpływu na prawidłowość podjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia.

W związku z powyższym, w ocenie organu, zarzut Skarżącej dotyczący naruszenia przez organ art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6,7 i 8 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie. Minister, wydając zaskarżoną decyzję dochował należytej staranności i postępował zgodnie z przepisami prawa przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie Skarżącej stypendium. W związku z powyższym, nie sposób skutecznie zarzucić organowi działań niezgodnych z prawem.

Zdaniem Ministra nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut Skarżącej dotyczący naruszenia art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Ocena osiągnięć została prawidłowo (zgodnie z ww. przepisem) wyrażona za pomocą punktów (w wyniku dokonanej oceny merytorycznej wniosek Skarżącej uzyskał łącznie 515 pkt). Łączna punktacja wniosku oraz punktacja uzyskana w poszczególnych kategoriach osiągnięć naukowych została przedstawiona w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji z dnia 5 lipca 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści wyznaczają jedynie kierunku analizy podejmowanej przez Sąd, ale równocześnie nie zwalniają Sądu z obowiązku badania zgodności z prawem wszystkim elementów zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Na wstępie wyjaśnić należy, że podstawowym obowiązkiem organów administracji publicznej – i to niezależnie od usytuowania organu w hierarchii władzy publicznej - jest działanie zgodne z prawem. Wynika to wprost z zasady praworządności, wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP, która to zasada ustrojowa potwierdzona została w art. 6 k.p.a. Obowiązek działania "na podstawie i w granicach prawa" oznacza, że wszystkie organa władzy publicznej muszą tak prowadzić postępowanie administracyjne, aby stojąc na straży praworządności mieć na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). W ramach tak pojętego obowiązku, organa publiczne muszą więc przestrzegać nie tylko przepisów prawa o charakterze materialnym, ale również i procesowym.

Zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. prowadzenie przez organa administracji publicznej postępowania ma budzić zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a więc organa powinny przede wszystkim wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.). Owo "budowanie zaufania do władzy publicznej" w aspekcie przekonania strony o poprawnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), należytym zebraniu i rozpatrzeniu dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz prawidłowej, a nie dowolnej subsumpcji (art. 80 k.p.a.) powinno być potwierdzone prawidłowo sporządzonym uzasadnieniem decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (uzasadnienie faktyczne), oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (uzasadnienie prawne).

Wyjaśnić ponadto należy, że decyzja administracyjna stanowi rozstrzygnięcie konkretnej, zindywidualizowanej sprawy (art. 104 § 1 i § 2 k.p.a.) oznaczonego co do tożsamości podmiotu. Dlatego też jej uzasadnienie powinno dotyczyć nie wyłącznie ogólnych zasad postępowania w sprawach tożsamego rodzaju, ale musi odnosić się do sytuacji prawnej i faktycznej konkretnego podmiotu, o którego prawach lub obowiązkach organ rozstrzyga i wykazywać sposób dokonania przez organ subsumpcji prawa w odniesieniu do konkretnej osoby i konkretnego stanu faktycznego jej dotyczącego.

Przepis ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce statuuje wprawdzie wyłączną kompetencję Ministra w zakresie przyznawania stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców, jednakże kompetencja ta nie oznacza dowolności organu w tym względzie. W sytuacji bowiem gdy organ rozstrzyga w oparciu o kryteria nieostre, ciąży na nim obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) oraz staranne wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu decyzji, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w jej uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.), zwłaszcza gdy organ odmawia przyznania stronie określonego prawa.

W piśmiennictwie z zakresu teorii prawa wskazuje się, że uzasadnienie decyzji: (1) spełnia prawny obowiązek wykazania, na jakiej podstawie decyzja została podjęta; (2) daje podstawę kontroli poprawności decyzji; (3) może odgrywać rolę perswazyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów, a także wobec organów orzekających, przed którymi sprawa może się toczyć w trybie odwoławczym (v. J. Wróblewski, Sądowe stosowanie ..., s. 306 - 307).

Konieczność szczególnie starannego uzasadnienia decyzji ma zwłaszcza znaczenie w postępowaniach tego typu, jak analizowane w niniejszej sprawie, a więc w sytuacji, gdy decyzja rozstrzyga o rozdzieleniu określonego dobra, względnie deficytowego (puli stypendiów), pomiędzy konkurujące o nie strony. Rozstrzygnięcie wydawane w takiej sprawie zależy nie tylko od treści samego wniosku o przyznanie stypendium, ale także od tego, jak jego ocena przez organ wypada na tle wszystkich innych wniosków w danej turze (roku) rozdzielania stypendium. Przekłada się to na rolę uzasadnienia decyzji w tego typu sprawach, w szczególności w aspekcie rozumienia przez organ nieostrych materialnoprawnych kryteriów oceny wniosku, które musi być jej przedstawione (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 927/17, publ. CBOSA).

Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie Minister nie uczynił zadość obowiązkowi przedstawienia wyczerpującego, przekonującego uzasadnienia decyzji, godząc tym samym w dyspozycję przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 11 i art. 8 k.p.a.

Zaskarżona decyzja w najmniejszym stopniu nie spełnia powyższych wymagań. Minister szeroko opisuje, ale ogólne zasady przyznawania stypendiów za znaczące osiągnięcia na określony rok akademicki.

W rzeczywistości, odniesienie do odmowy przyznania skarżącej stypendium zawarte jest w jedynym, przedostatnim akapicie uzasadnienia i brzmi następująco: "Minister zaakceptował ww. listę rankingową oraz zgodził się z punktacją wniosku młodej naukowczyni i zaproponowaną przez Prezydium Zespołu rekomendacją. (...) W grupie doktorantów - w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe" - Minister nie przyznał stypendium żadnemu młodemu naukowcowi. W związku z powyższym, przedstawione przez młodą naukowczynię osiągnięcia i uzyskana punktacja były niewystarczające do otrzymania stypendium."

Mając to na uwadze w pierwszej kolejności należy wskazać, że przywołany powyżej akapit z uzasadnienia zaskarżonej decyzji trudno uznać za jakiekolwiek uzasadnienie decyzji odmownej w zakresie wniosku o przyznanie stypendium skarżącej. W szczególności nie wiadomo ani dlaczego Minister "zgodził się" z punktacją wniosku i rekomendacją dokonaną przez członka Zespołu, ani dlaczego nie dokonał własnej, pogłębionej oceny elementów przedmiotowo istotnych, decydujących o treści rozstrzygnięcia tego konkretnego, zindywidualizowanego wniosku Rektora.

Po drugie, Minister – co należy podkreślić – "zgadza się" z przyznaniem skarżącej ilości punktów przez członka Zespołu, pomimo tego, że osoba ustala określoną ilość punktów bez żadnego uzasadnienia. Co istotne, w protokole oceny wniosku (znajdującym się w aktach sprawy) w rubrykach oceny poszczególnych osiągnięć (kryteriów) znajduje się rubryka "uzasadnienie" – niewypełniona jednakże przez oceniającego członka Zespołu. Niewypełniona jest także pozycja ostatnia tego formularza "Uzasadnienie oceny wniosku". Ocena członka Zespołu doradczego nie jest decyzją administracyjną. Sam Zespół jest jednostką pomocniczą organu, a jego "oceny" nie są dla Ministra wiążące. Minister nie może ponadto bezkrytycznie recypować takiej oceny do decyzji, jeżeli w żaden sposób nie mógł sprawdzić poprawności jej dokonania.

Po trzecie, Zespół doradczy do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców – powołany zarządzeniem Ministra, a więc aktem podustawowym, rangi niższej niż rozporządzenie – jest jedynie jednostką doradczą organu. To Minister działa władczo wobec studenta i Rektora wnioskującego o stypendium i dlatego z decyzji tego organu – a nie z "oceny" członka Zespołu – wynikać mają przesłanki i motywy odmowy przyznania stypendium. Ponadto, Ministra, a nie członka Zespołu, obciążą obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji.

Minister w żaden z prawa wywiedziony sposób, nie jest związany oceną osiągnięć wynikających ze złożonego wniosku, sporządzoną przez członka Zespołu. Brak prawnego związania powoduje, że dla strony nie ma żadnego znaczenia ilość punktów przyznanych przez taką osobę; znaczenie ma ilość punktów przyznanych przez Ministra oraz wyjaśnienie, dlaczego organ taką ilość punktów uznał za sprawiedliwą.

Po czwarte wreszcie, w sprawach, w których decyzje wydawane są w ramach uznania administracyjnego Sąd uprawniony jest do kontrolowania prawidłowości zastosowanych procedur, a także do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Aby móc dokonać takiej kontroli, sąd administracyjny musi znać przyczyny, dla których organ – opierając się nawet na ocenie członka Zespołu doradczego – przyznał konkretną ilość punktów w sytuacji, gdy z rozporządzenia w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców nie wynika ilość punktów przyznawanych za konkretne kryterium. Ilość tych punktów jest dowolnie ustalana w akcie niestanowiącym źródeł prawa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP i to nawet nie przez Ministra, ale przez prezydium Zespołu doradczego do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców. Pomimo, że ilość punktów ma decydujące znaczenie dla podsumowania merytorycznej oceny wniosku Rektora przez członka Zespołu, a w konsekwencji do przyznania przez Ministra (lub odmowy) stypendium żaden akt prawa powszechnie obowiązującego nie ustala zasad przyznawania punktów, pomocniczych w merytorycznej ocenie złożonego wniosku. Ilość ta bowiem wynika wyłącznie z aktu niemającego powszechnie obowiązującej mocy prawnej, jakim są tzw. "wytyczne dla Zespołu doradczego (...)" opracowanego przez prezydium tego Zespołu.

W kontekście powyższej oceny prawnej tut. Sądu trzeba też odnieść się do prezentowanego w odpowiedzi na skargę tezy, że skoro skarżąca nie skorzystała z drogi prawnej, przewidzianej w art. 127 § 3 k.p.a., wnosząc skargę wprost do sądu administracyjnego, to pozbawiła się możliwości ponownego rozpoznania sprawy w postępowaniu administracyjnym i ewentualnego poprawnego uzasadnienia decyzji. Otóż obowiązkiem organu jest poprawne uzasadnienie każdej decyzji, zaś obowiązkiem organu naczelnego, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., poprawne uzasadnienie decyzji wydawanej w postepowaniu pierwszoinstancyjnym. Nie można skutecznie oczekiwać od strony tego, by pozwoliła organowi sanować błędną decyzję (w tym w zakresie jej uzasadnienia) w postepowaniu wszczętym na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ. Po to bowiem ustawodawca przewidział w art. 52 § 3 p.p.s.a. dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego z pominięciem trybu z art. 127 § 3 k.p.a., aby to sąd dokonał oceny decyzji organu naczelnego. Organa te powinny więc zawsze liczyć się z tym, że przeprowadzona kontrola sądowa decyzji ujawni naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, prowadząc do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Trzeba też pamiętać o tym, że również Ministra dotyczy hipoteza art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. Wydając decyzję, jako organ pierwszoinstancyjny Minister załatwia sprawę, rozstrzygając co do jej istoty w całości i kończąc sprawę w danej instancji. Stąd też i taka decyzja podlega wszystkim regułom procesowym, wynikającym nie tylko z przepisów dotyczących poszczególnych rodzajów spraw, ale przede wszystkim przepisów k.p.a., o ile właściwa ustawa ich stosowania nie wyłącza.

W ramach opisywania wad uzasadnienia przedmiotowej decyzji należy zwrócić uwagę na jeszcze jedną okoliczność. Otóż organ w odpowiedzi na skargę w jednym z akapitów wskazuje, że w rankingu globalnym wniosków złożonych w niniejszym konkursie, tj. bez podziału na grupy i dyscypliny, wniosek Skarżącej, który uzyskał 515 pkt, znalazłby się na 1211 miejscu wśród 1802 wnioskodawców.

Fakt ten, wobec treści § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 kwietnia 2019 r. w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców stanowiącego, że na podstawie wyników oceny sporządza się listy rankingowe według liczby przyznanych punktów, rzeczywiście uzasadniał by odmowę przyznania stypendium.

Jednak w akapicie poprzedzającym organ wskazuje, że progi punktowe uprawniające do otrzymania stypendium ministra różniły się w zależności od dyscypliny naukowej i grupy, w której był oceniany wniosek. W grupie osób posiadających stopień doktora i nauczycieli akademickich nieposiadających stopnia doktora progi punktowe znalazły się w przedziale od 500 do 1210 pkt (średnio 824 pkt), zaś w grupie doktorantów (nieposiadających stopnia doktora) wynosiły od 427 do 1050 pkt (średnio 807 pkt).

W żadnym fragmencie uzasadnienia ani zgromadzonego materiału dowodowego nie wyjaśniono, po pierwsze dlaczego dyscypliny naukowe i grupy miały określone różne progi punktowe uprawniające do uzyskania stypendium, a po drugie jakie były kryteria różnicowania tych progów.

Okoliczność ta ma nie tylko znaczenie dla Skarżącej skoro uzyskała 515 pkt a w niektórych dyscyplinach próg punktowy wynosił 427 pkt ale jest wręcz fundamentalna w procesie przyznawania stypendium.

Jak wskazano wcześniej listy rankingowe wniosków sporządza się według przyznanych punktów - § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 kwietnia 2019 r. w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców stanowiącego. Jest to jedyny przepis prawa powszechnie obowiązującego, który określa sposób sporządzania list.

W tej sytuacji za dowolne, nie transparentne, pozbawione obiektywizmu, uznaniowe i nie poparte żadnym uzasadnieniem merytorycznym należy uznać zróżnicowanie progów punktowych dla różnych dyscyplin naukowych oraz wprowadzenie systemu dziedzinowego systemu wyrównawczego.

Sąd podziela stanowisko organu, że wprowadzenie wytycznych przez Prezydium Zespołu dla ekspertów oceniających wnioski o stypendia pozwala na zachowanie jednolitości i obiektywizmu ocen i tym samym decyzji podjętych na ich podstawie. Znajdowało też umocowanie w Zarządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z 28 października 2021 r. w sprawie powołania Zespołu doradczego do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców.

Jednak jak już podkreślono wcześniej to Minister ma obowiązek wyjaśnić sposób oceny wniosku i ilość przyznanych punktów. W rezultacie podać przyczyny podjętego rozstrzygnięcia.

Minister, ponownie rozpoznając wniosek skarżącego, związany oceną prawną tut. Sądu (art. 153 p.p.s.a.) weźmie powyższe pod uwagę. Dokona poprawnej, merytorycznej i poddającej się kontroli sądowej oceny wniosku Rektora Uniwersytetu Warszawskiego o przyznanie skarżącej stypendium Ministra.

Wydaną decyzję Minister uzasadni w sposób zgodny z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. Przy rozstrzyganiu Minister weźmie też pod uwagę, że fakt, iż wprawdzie stypendium, o które starał się dla skarżącej Rektor Uniwersytetu Warszawskiego, dotyczyło roku akademickiego 2022/2023, ale nie stanowi to w tej sprawie przesłanki braku przedmiotu sprawy w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., co wyklucza zastosowanie przez ten organ tego przepisu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od Ministra na rzecz skarżącej zwrot uiszczonego wpisu sądowego.