Postanowienie NSA, sygn. akt III OW 232/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Marszałek Województwa
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędzia WSA (del.) Beata Jezielska, po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy A. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków a Marszałkiem Województwa A. przez wskazanie organu właściwego do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzew postanawia: wskazać A. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

W piśmie z 8 grudnia 2022 r. A. Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej: "Konserwator") złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Marszałkiem Województwa A. (dalej: "Marszałek") w przedmiocie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzew znajdujących się na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków jako historyczny układ przestrzenny miasta S., a także o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu.

W uzasadnieniu wniosku Konserwator wskazał, że nie jest właściwy w sprawie, bowiem stosownie do art. 88. ust.1 pkt. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 916 ze zm.), wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu.

W odpowiedzi na wniosek Marszałek wniósł o wskazanie Konserwatora jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków, to stosownie do art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 840 ze zm.), zezwolenie wydaje wojewódzki konserwator zabytków. Podkreślone przez Marszałka zostało, że skoro w niniejszej sprawie do rejestru zabytków wpisana jest strefa ścisłej ochrony konserwatorskiej "A" miasta S., na której położone są drzewa, które zostały uszkodzone lub zniszczone, to uprawnionym w sprawie będzie wojewódzki konserwator zabytków. W ocenie Marszałka w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie zatem art. 107d ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, zgodnie z którym, kto bez pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków podejmuje działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1-5, podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 500 000 zł. Karę tą nakłada w drodze decyzji organ ochrony zabytków, który wydał pozwolenie bądź był właściwy do wydania pozwolenia (ust. 5).

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).

Stosownie bowiem do art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916 ze zm.), zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków. Z przepisu tego wynika, że zezwolenia wydanego przez wskazane tam organy wymaga czynność usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości (wójt, burmistrz, prezydent miasta) lub z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków (wojewódzki konserwator zabytków).

Z kolei stosownie do art. 107d ust. 1 powołanej ustawy, kto bez pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków podejmuje działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 500 000 zł, zaś w myśl art. 107d ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, karę pieniężną, o której mowa m.in. w art. 107d ust. 1 cyt. ustawy, nakłada w drodze decyzji organ ochrony zabytków, który wydał pozwolenie bądź był właściwy do wydania pozwolenia.

W niniejszej sprawie, teren, na którym dokonano wycinki spornych drzew znajduje się w strefie ścisłej ochrony konserwatorskiej, na podstawie decyzji z 18 maja 1987 r., nr 775. Zatem to Konserwator zobowiązany jest do rozpoznania sprawy usunięcia drzew bez zezwolenia z terenu cmentarza wpisanego do rejestru zabytków. Zauważyć należy, że za podejmowanie działań bez wymaganego prawem pozwolenia właściwego organu ustawodawca przewidział sankcję. Wobec powyższego w sytuacji, kiedy nie zostało wydane pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków na usunięcie drzew zlokalizowanych na obszarze chronionym, a było ono wymagane, to wojewódzki konserwator zabytków na podstawie art. 107d ust. 1 i ust. 5 ustawy o ochronie zabytków jest zobowiązany wszcząć z urzędu i prowadzić postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za podejmowanie działań bez pozwolenia tego organu, w tym przypadku za usunięcie drzew bez zezwolenia (por. post. NSA z 21.02.2023 r., III OW 220/22; post. NSA z 12.05.2021 r., III OW 41/21, CBOSA).

Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał A. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jako organ właściwy w sprawie.