Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1277/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1  par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3  par. 1, art. 134  par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 23, art. 27
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 31 maja 2022 r. znak SKO.ŚR/4111/268/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 maja 2022 r. znak: SKO.ŚR/4111/268/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111, z późn. zm., dalej: u.ś.r.)n oraz art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 723, z późn. zm., dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 28 stycznia 2022 r. nr PSS.5222.1.2022 o odmowie przyznania J. D. (dalej: skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem R. D.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 31 grudnia 2021 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Po zgromadzeniu potrzebnej dokumentacji, organ I instancji w pierwszej kolejności stwierdził, że przeprowadzony w rodzinie skarżącej wywiad środowiskowy nie potwierdził zaistnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśniono, że jakkolwiek nie budzi wątpliwości, że mąż skarżącej jest osobą niepełnosprawną i wymagającą pomocy, to przeprowadzony wywiad środowiskowy wykazał, że jest on osobą stosunkowo samodzielną. Nie jest osobą leżącą, nie wymaga całodobowej obecności osób drugich, samodzielnie przemieszcza się po mieszkaniu, pozostaje w logicznym kontakcie, samodzielnie spożywa posiłki. Wymaga pomocy w czynnościach higienicznych oraz w pracach domowych, którą świadczy żona. W ocenie pracownika socjalnego mąż skarżącej nie wymaga ciągłej pomocy w codziennym funkcjonowaniu.

Ponadto w ocenie organu I instancji w sprawie nie zachodzi taka sytuacja, aby można było uznać, że skarżąca musiała zrezygnować z pracy celem sprawowania opieki nad mężem. Konieczne czynności opiekuńcze są do pogodzenia z aktywnością zawodową, na co wskazuje zgormadzony materiał dowodowy. Stąd brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem.

Organ I instancji stwierdził także, że nie ma podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niepełnosprawność męża skarżącej powstała w wieku dorosłym, a zatem nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie potniej niż do ukończenia 25. roku życia.

W związku z powyższym organ I instancji uznał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, o czym orzekł w decyzji z dnia 28 stycznia 2022 r.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając błędną wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r. w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 83/13. Skarżąca podniosła, że jakkolwiek od czasu wydania ww. wyroku stan prawny nie uległ zmianie, to jednak, w świetle szerokiego orzecznictwa sądów administracyjnych, treść tego wyroku należy brać pod uwagę przy wykładni omawianego przepisu i stosować wykładnię prokonstytucyjną, ponieważ w przeciwnym wypadku dochodzi do niesprawiedliwego różnicowania sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, tylko ze względu na datę powstania niepełnosprawności.

Skarżąca podniosła również, że akta sprawy nie zawierają pełnych danych co do historii jej zatrudniania. Wprawdzie od 2015 r. nie pracowała w Polsce, niemniej jednak od tamtego czasu była zatrudniona w Belgii. W związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, musiała zrezygnować z pracy i wrócić do Polski.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w opisanej na wstępie decyzji z dnia 31 maja 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W pierwszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że w rozpoznawanej sprawie konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. W przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. odnośnie treści w nim ujętej, ponieważ zakwestionowana norma została ostatecznie wyeliminowana z systemu prawnego, co oznacza, że dalsze stosowanie tego przepisu wraz z normą prawną uznaną za niekonstytucyjną, prowadzi do niedopuszczalnego - z punktu widzenia zasady równości - ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnoprawnych.

Przyjąć zatem należy, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i brak jest przeszkód prawnych do jego stosowania. W stosunku zaś do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności i w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zatem w obecnej sytuacji prawnej, nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. Stanowisko organu I instancji w zakresie uznania, że skarżąca nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. do przyznania jej wnioskowanego świadczenia jest nieprawidłowe.

Pomimo jednak powyższego, po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Kolegium uznało, podzielając w tym zakresie ustalenia organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą wymagającą opieki, albowiem opieka ta nie ma charakteru tego rodzaju, ażeby zmuszała skarżącą do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej. Opieka ta, na co wskazuje zakres usług podany przez skarżącą w wywiadzie środowiskowym, sprowadza się do codziennej pomocy mężowi w czynnościach higienicznych, ubieraniu się oraz kładzeniu do snu oraz podawania leków 3 razy dziennie, a także wykonywaniu czynności mających na celu utrzymanie domu. Ponadto skarżąca umawia wizyty lekarskie i wykupuje leki w aptece. Ustalono, że stan męża skarżącej pozwala mu na samodzielne poruszanie się po mieszkaniu, spożywanie posiłków oraz że jest on w logicznym kontakcie.

Kolegium stwierdziło, że jakkolwiek mąż skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, to jednak z wywiadu środowiskowego oraz złożonego wniosku nie wynika, aby wymagał całodobowej obecności osoby drugiej. Świadczona przez żonę pomoc w podanym wyżej zakresie jest na chwilę obecną wystarczająca.

Skarżąca poza czynnościami typowo opiekuńczymi, które jednak co do zasady koncentrują się w godzinach porannych i wieczornych, w ciągu dnia nie sprawuje ciągłej opieki nad mężem. Czynności jak: pranie, sprzątanie, prasowanie, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, palenie w piecu, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu.

W opinii Kolegium, na podstawie przedstawionego materiału dowodowego, nie sposób przyjąć, że skarżąca stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawnym mężem, zatem zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje, nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium nadmieniło, że w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są również usługi opiekuńcze, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą po to, aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub nie był zmuszony podejmować pracy w ograniczonym wymiarze czasowym.

Nie kwestionując zatem niepełnosprawności męża skarżącej, jak i konieczności świadczenia mu opieki i pomocy przez żonę, podkreślono, że sam znaczny stopnień niepełnosprawności, jak również konieczność sprawowania opieki, nie stanowią w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej i wystarczającej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się końcowo do zarzutów odwołania dotyczących nieuwzględnienia przez organ I instancji, że skarżąca pracowała zawodowo w Belgii, w związku z czym istnieje związek czasowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a podjęciem opieki, Kolegium wskazało, że tego związku czasowego organy nie kwestionują. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja potwierdzająca zatrudnienie skarżącej na terenie Belgii. Ostatni dokument potwierdza, że zatrudnienie ustało z dniem 31 lipca 2020 r. Biorąc pod uwagę, że wydane w stosunku do skarżącej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności datowane jest na 5 sierpnia 2020 r., nie ma wątpliwości, że istnieje koincydencja czasowa pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a rozpoczęciem sprawowania opieki. Organy orzekające w sprawie, brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki, argumentują jednak nie brakiem związku czasowego, a charakterem koniecznych do wykonania w ramach opieki czynności. Te w ocenie Kolegium są do pogodzenia z podjęciem pracy zawodowej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczny nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia,

- naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię, tj. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia 10 września 2020 r., że niepełnosprawny, pomimo orzeczonej trwale niezdolności do samodzielnej egzystencji nie wymaga stałej opieki skarżącej.

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z aktualnej dokumentacji medycznej swojego męża, na okoliczność ustalenia, że jego stan zdrowotny uległ pogorszeniu i wymaga on stałej opieki.

Skarżącej zarzuciła, że organ dokonał błędnej, ale przed wszystkim dowolnej oceny zebranego materiału w kwestii czasu opieki, której wymaga jej mąż oraz możliwości podjęcia pracy zawodowej przez skarżącą. Po pierwsze w aktach sprawy znajduje się orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności męża skarżącej, z którego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dokument ten jest dokumentem urzędowym wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności składający się ze specjalistów lekarzy, którzy posiadając fachową wiedzę, uznali znaczną niepełnosprawność męża skarżącej. Organ II instancji w przedmiotowej sprawie wyszedł poza zakres swoich kompetencji i wbrew orzeczeniu specjalistów, uznał, że podopieczny nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki swojej żony. Takie ustalenia, zdaniem skarżącej, wykraczają poza kompetencje organów i sprzeczne są z zasadami dobrej administracji i swobodnej oceny dowodów. Ponadto zdaniem skarżącej wywiad środowiskowy przeprowadzany przez pracowników organów jest wadliwym instrumentem, aby podważać orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydawane przez kompetentnych lekarzy orzeczników. Pracownik socjalny nie posiada fachowej wiedzy, aby ustalać, czy podopieczny wymaga, czy nie wymaga stałej opieki osoby trzeciej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki.

W niniejszej sprawie niewątpliwie spełnione zostały dwie z trzech ustawowych przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: znaczny stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym.

Co do znacznego stopnia niepełnosprawności, "orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności wydane w trybie ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721) jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie podlega ono weryfikacji przez organ administracji publicznej w prowadzonym przez niego postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dokument urzędowy, który spełnia wymogi określone w przepisach, ma szczególną moc dowodową w postępowaniu. Polega ona na przyjęciu dwóch domniemań, tzn. prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych. W konsekwencji organ nie może odrzucić - bez przeprowadzenia przeciwdowodu - istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, to dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywające (por. wyrok NSA z 3 marca 2011 r., II OSK 389/2010, Lexis.pl nr 2535296; wyrok WSA we Wrocławiu, z 14 maja 2013 r., IV SA/Wr 178/13, CBOSA)" (B. Godlewska-Bujok, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz - LexisNexis 2014, komentarz do art. 17).

Z kolei co do pozostawania skarżącej i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym, w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. I OSK 789/13 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), Naczelny Sąd Administracyjny trafnie wskazał, iż "obowiązków alimentacyjnych, przewidzianych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie można sprowadzać wyłącznie do tych z art. 128 i następnych k.r.o., lecz odnosić je należy do wszystkich przepisów k.r.o., które o obowiązkach alimentacyjnych stanowią, nie wyłączając art. 23 i 27 k.r.o. Przy czym, obowiązki alimentacyjne małżonków wyprzedzają obowiązki alimentacyjne krewnych (zob. art. 130 k.r.o.). "Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa (odpowiednio art. 60 § 1-3, art. 21 i 614 § 4 k.r.o.), to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa na podstawie art. 27 k.r.o." (zob. M. Andrzejewski, Komentarz do art. 130 k.r.o., uw. 2 (w) Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, LEX 2010). To samo wynika też ze stanowiska ustawodawcy, nowelizującego przepisy o świadczeniach rodzinnych, który uznaje, że zobowiązanym do opieki nad osobą tego wymagającą powinien być w pierwszej kolejności jej małżonek (zob. druk sejmowy nr 3393/IV kadencja, s. 16)" (por. także M. Załucki, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz 2023, wyd. 1, C.H. Beck 2023, komentarz do art. 21).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, skarżąca nie spełnia natomiast warunku sprawowania stałej opieki oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby mąż skarżącej wymagał stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia.

Jak wynika z akt sprawy, mąż skarżącej posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia 10 września 2020 r.

Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że nie podejmuje ona stałego zatrudnienia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że mąż skarżącej wymaga pomocy w czynnościach higienicznych, ubieraniu się oraz kładzeniu do snu oraz podawania leków 3 razy dziennie, a także wykonywaniu czynności mających na celu utrzymanie domu. Ponadto skarżąca umawia wizyty lekarskie i wykupuje leki w aptece.

W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie nie wynika, aby mąż skarżącej był osobą leżącą, niemogącą się poruszać samodzielnie czy też wymagającą szczególnej pielęgnacji. Przeciwnie samodzielnie przemieszcza się po mieszkaniu, pozostaje w logicznym kontakcie, samodzielnie spożywa posiłki.

Zdaniem Sądu zakres opieki, nie wymusza na skarżącej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, iż mąż skarżącej, nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej. Podkreślić należy, że prowadzenie gospodarstwa domowego, nie stanowi czynności o charakterze nadzwyczajnym i nie świadczy o konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki innej osoby. Stanowi zaś codzienną rutynę osób, w tym takich, które również pracują zawodowo. Czynności związane z opieką nad mężem skarżącej ograniczają się zaś do pomocy w czynnościach higienicznych, ubieraniu się oraz kładzeniu do snu oraz podawania leków 3 razy dziennie, umawianiu wizyt lekarskich i kupowaniu leków. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".

System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad mężem a niepodejmowaniem przez nią z pracy, nie istnieje związek przyczynowy. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynika, aby mąż skarżącej, posiadający co prawda orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, był niesamodzielny w większości sfer życia. Z tych przyczyn nie sposób przyjąć, aby skarżąca, z uwagi na zakres i rozmiar czynności jakie wykonuje opiekując się mężem, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącej opieki nad mężem. Ustalenia poczynione w tym zakresie, znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, w całości odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.