Postanowienie NSA, sygn. akt III FW 5/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 7
journal: Dz.U. 2023 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Prezydenta Miasta K. z dnia 3 kwietnia 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Wójtem Gminy J. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie podatku od środków transportowych p o s t a n a w i a: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2022 rok.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K., pismem z dnia 3 kwietnia 2023 r., działając na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oraz art. 19 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.) zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Wójtem Gminy J. w sprawie podatku od środków transportowych będących własnością D. J. (dalej "podatnik" lub "zobowiązany"). Zdaniem Prezydenta Miasta K. jest on organem właściwym w sprawie środków transportowych będących własnością wymienionego podatnika, zameldowanego na stałe w K., os. [...]. Zobowiązany składał do Urzędu Miasta K. deklaracje na podatek od środków transportowych a ostatnią deklarację złożył za 2021 r. od 6 pojazdów. Dnia 30 grudnia 2021 r. podatnik zgłosił, że zmienia miejsce zamieszkania i z dniem 1 stycznia 2022 r. będzie mieszkał w miejscowości S., gmina J.. Wskazał, że pod wskazanym adresem jest zameldowany czasowo na okres od 19 marca 2021 r. do 18 marca 2026 r.

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta K. ustalił, że podatnik zameldowany jest i mieszka na stałe w K. os. [...] i pod tym adresem ujawniona jest prowadzona działalność gospodarcza pod nazwą firmy D. J. firma transportowa "D.". Zgodnie z wpisem w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej (CEIDG) przeważająca działalność gospodarcza to transport lądowy pasażerski i transport drogowy towarów. Stałym miejscem wykonywania działalności przez Zobowiązanego i adresem do doręczeń jest K., os. [...] gdzie zameldowana jest też żona Zobowiązanego E. K.. Jak wynika z wpisu w CEIDG Zobowiązanego łączy małżeńska wspólność majątkowa. Podatnik będąc właścicielem pojazdów podlegających opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych nie złożył do Urzędu Miasta K. deklaracji na podatek od środków transportowych na 2022 i 2023 r. Zobowiązany poinformował, że zmienił miejsce zamieszkania i do Gminy J. złożył deklaracje na podatek od środków transportowych za 2022 r. zgodnie z właściwością tego organu ze względu na miejsce zamieszkania. D. J. zameldowany jest czasowo w gminie J. i z tego wywodzi miejsce zamieszkania. Wójt Gminy J. potwierdził, że Zobowiązany złożył deklarację na podatek od środków transportowych na 2022 r. i figuruje w ewidencji podatkowej gminy od 9 października 2014 r. zgodnie z postanowieniem sądu jako podatnik podatku rolnego do powierzchni 0,6023 a, jako podatnik podatku rolnego i podatku od nieruchomości w udziale 1/3 do powierzchni 0.2523 ha i 150 m2 pow. użytkowej budynku mieszkalnego oraz jako podatnik podatku rolnego i podatku od nieruchomości w udziale 1/4 do powierzchni 0,1175 ha. Wg wyjaśnień podatnika budynek mieszkalny w miejscowości S. [...] stanowi współwłasność z dwoma braćmi, w którym mieszka matka, dwóch braci z rodziną, a podatnik zajmuje jeden pokój z przynależnościami. Wg ewidencji ludności pod tym adresem zameldowani na stałe są matka zobowiązanego, dwaj bracia w tym jeden z żoną i czwórką dzieci oraz podatnik na okres czasowy. Opłaty związane z nieruchomością ponosi brat zobowiązanego a deklaracja o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi składana jest na 8 osób. Zobowiązany nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających ponoszenie opłat związanych z zamieszkaniem w miejscowości S., takich jak opłaty za np. energię elektryczną, gaz, wodę, ścieki itp.

Jednocześnie organ ustalił, że Zobowiązany i jego żona są właścicielami dwóch mieszkań położonych w K., jedno objęte jest umową najmu instytucjonalnego, a w drugim są oboje zameldowani. Podatnik przedłożył rachunki opłat związanych z użytkowaniem mieszkania w którym jest zameldowany wraz z żoną ( czynsz, prąd, gaz). Zobowiązany będąc podatnikiem podatku od nieruchomości nie informował Prezydenta Miasta K. o zmianie miejsca zamieszkania jak również w ewidencji ludności nie zgłaszali takiej zmiany.

Zmiana miejsca zamieszkania nie została również zgłoszona do Urzędu Skarbowego K.. Naczelnik Urzędu Skarbowego K. poinformował, że Zobowiązany figuruje w tamtejszym urzędzie jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą z adresem zamieszkania K. os. [...] a jego żona figuruje jako osoba fizyczna nie prowadząca działalności gospodarczej z adresem jak wyżej wskazany.

Zdaniem Prezydenta Miasta K. centrum osobistych oraz majątkowych interesów i tym samym miejscem zamieszkania Zobowiązanego jest miasto K.. W mieście tym jest zameldowany i prowadzi działalność gospodarczą wskazując na adres korespondencji taki sam jak adres zameldowania. W K. zameldowana jest i mieszka jego żona pozostająca na jego utrzymaniu.

Z kolei Wójt Gminy J. w odpowiedzi na wniosek wskazał, że zasadnym jest ustalenie miejsca zamieszkania w szczególności poprzez uzyskanie informacji od podatnika, polegający na faktycznym przebywaniu i równoczesnym zamiarze takiego przebywania. Zdaniem Wójta z uzasadnienia wniosku nie wynika jaki jest zamiar miejsca przebywania podatnika, gdzie posiada on swoje centrum życiowe. W ocenie organu okoliczności te powinny zostać ustalone w sposób nie budzący wątpliwości. Wskazał jednocześnie, że Zobowiązany złożył 15 lutego 2022 r. deklaracje DT-1 na podatek od środków transportowych od których podatek w całości został zapłacony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 166 ust. 3 Konstytucji RP spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji państwowej rozstrzygają sądy administracyjne. W myśl art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Stosownie zaś do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. właściwym do rozpoznania tego rodzaju sporu jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednostek samorządu terytorialnego jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo, gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Spór taki może powstać w sprawie załatwianej przez organy administracji, należącej do spraw z zakresu administracji publicznej i tylko wtedy, gdy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej. Taka sytuacja ma miejsce w okolicznościach tej sprawy, istnieją więc podstawy do rozstrzygnięcia sporu o właściwość.

W myśl art. 15 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa organy podatkowe przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość rzeczowa i miejscowa jest ustalana z uwzględnieniem również zakresu zadań i terytorialnego zasięgu działania organów podatkowych, określonych na podstawie odrębnych przepisów (art. 15 § 2 Ordynacji podatkowej). Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości w przypadku decyzji ostatecznej stanowi kwalifikowaną wadę określoną w art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Stąd też organy z urzędu muszą przestrzegać swej właściwości w każdym stadium postępowania. Wskazanie przez podatnika niewłaściwego miejsca zamieszkania czy też zaniechanie aktualizacji danych dotyczących adresu siedziby nie zwalnia organu podatkowego od obowiązku przestrzegania z urzędu swojej właściwości miejscowej w oparciu o przytoczony art. 15 § 1 Ordynacji podatkowej.

Stosownie natomiast do art. 9 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70) organem właściwym w sprawach podatku od środków transportowych jest organ podatkowy, na którego terenie znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba podatnika, a w przypadku przedsiębiorstwa wielozakładowego lub podmiotu, w którego skład wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne - organ podatkowy, na terenie którego znajduje się zakład lub jednostka posiadająca środki transportowe podlegające opodatkowaniu. W przypadku współwłasności środka transportowego organem właściwym jest organ podatkowy odpowiedni dla osoby lub jednostki organizacyjnej, która została wpisana jako pierwsza w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.

Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że kryterium decydującym o właściwości miejscowej organu podatkowego jest miejsce stałego zamieszkania podatnika będącego osobą fizyczną. Przyjmując deklarację podatkową podatnika z tytułu podatku od środków transportowych za 2022 r. i aprobując zawarte w niej informacje (w tym dotyczące miejsca zamieszkania), Wójt Gminy J. uznał się w istocie za organ miejscowo właściwy w sprawie tego podatku. Za organ właściwy uznaje się również Prezydent Miasta K., konstatując że miejscem stałego zamieszkania podatnika w 2022 r. nadal gmina K.. W analizowanej sprawie mamy zatem do czynienia z pozytywnym sporem o właściwość między dwoma organami jednostek samorządu terytorialnego.

Okoliczności faktyczne sprawy, ustalone przez Prezydenta Miasta K. potwierdzają, że z gminą K. wiązało się w 2022 r. rzeczywiste centrum spraw podatnika, w którym – niezależnie od formalnego faktu zameldowania – skoncentrowane były sprawy życiowe zarówno jego, jak i jego żony. Wskazują na to takie ustalenia, jak opisane w pierwszej części uzasadnienia powiązania rodzinne i biznesowe z konkretnymi lokalizacjami w K., brak jakichkolwiek dowodów (poza oświadczeniem podatnika) zamieszkiwania na terenie gminy J.. Podatnik, mimo wezwania przez organ, w ramach czynności sprawdzających podjętych przez Prezydenta Miasta K. nie wyjaśnił z jakich przyczyn uznał, że jego miejsce zamieszkania znajduje się w Gminie J.k. Ograniczył się tylko do stwierdzenia, że jest skonfliktowany z żoną i dlatego z nią nie zamieszkuje. W złożonych wyjaśnieniach nie wyjaśnił, dlaczego nie zmienił danych dotyczących miejsca zamieszkania w Urzędzie Skarbowym. Jednocześnie adres do korespondencji wskazywany został na adres stałego zameldowania, tak jak adres prowadzenia działalności.

Powyższe ustalenia, nie zostały w żaden sposób podważone. Oznacza to dla zobowiązanego, że K. w 2022 r. stanowił miejscowość, gdzie wykazywał największą aktywność osobistą i zawodową. To wszystko sprawia, że nie do podważenia są wnioski Prezydenta Miasta K., iż miejscem zamieszkania zobowiązanego jest miasto K., z czym w zasadzie nie polemizuje Wójt Gminy J.. W konsekwencji organem właściwym w sprawie podatku od środków transportowych za rok 2022 r. był Prezydent Miasta K..

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.

|Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA |

|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Anna Dalkowska |Paweł Borszowski |