Wyrok NSA, sygn. akt III SA 771/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 67
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Decyzja wydana na podstawie przepisów art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ ma charakter uznaniowy. Przyznana tymi unormowaniami swoboda uznania administracyjnego nie oznacza dowolności działania organu podatkowego, bowiem organ ten jest obowiązany do wszechstronnego rozważenia, w świetle całokształtu materiału sprawy, czy nie zostały spełnione określone w powyższych artykułach przesłanki. Podkreślenia jednakże wymaga, że nawet jeśli organ stwierdzi zaistnienie sytuacji wskazującej na ważny interes podatnika czy interes publiczny - w rozumieniu powyższych unormowań - to organ ten może, ale nie musi, przyznać podatnikowi ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowej.

TEZY

Decyzja wydana na podstawie przepisów art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ ma charakter uznaniowy. Przyznana tymi unormowaniami swoboda uznania administracyjnego nie oznacza dowolności działania organu podatkowego, bowiem organ ten jest obowiązany do wszechstronnego rozważenia, w świetle całokształtu materiału sprawy, czy nie zostały spełnione określone w powyższych artykułach przesłanki. Podkreślenia jednakże wymaga, że nawet jeśli organ stwierdzi zaistnienie sytuacji wskazującej na ważny interes podatnika czy interes publiczny - w rozumieniu powyższych unormowań - to organ ten może, ale nie musi, przyznać podatnikowi ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Edwarda R. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 1 marca 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 1994 roku - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 i art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej, Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w W. odmawiającą panu Edwardowi R. umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 1994 r. w kwocie 15.785,20 zł.

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że wnioskiem z dnia 7 września 1999 r. podatnik wystąpił do Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za 1994 r. motywując to trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Decyzją z dnia 7 października 1999 r. Urząd Skarbowy odmówił umorzenia zaległości podatkowej stwierdzając w uzasadnieniu, iż nie znalazł podstaw do zastosowania przedmiotowej ulgi. W odwołaniu strona zarzuciła, że dokonana przez Urząd Skarbowy ocena materiału dowodowego jest wybiórcza i nie bierze wszystkich okoliczności pod uwagę. Prawdziwe jest zaś twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej. Odwołanie od decyzji wymiarowej zostało złożone z winy adwokata z jednodniowym opóźnieniem. Sytuacja zarówno odwołującego jak i jego żony jest tak poważna, iż nie pozwała na spłatę zobowiązania.

Po zapoznaniu się ze stanem sprawy Izba Skarbowa nie znalazła podstaw do zmiany bądź uchylenia kwestionowanej decyzji. Zgodnie z art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może, na wniosek podatnika, umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Decyzje w sprawie przyznania ulgi wydawane są w oparciu o przesłanki legalności, gospodarności i celowości, jedynie w szczególnie uzasadnionych i w sposób nie budzący wątpliwości udokumentowanych przypadkach. Przy rozpatrywaniu wniosków o udzielenie ulg podatkowych każdorazowo powinna być analizowana zasadność ich udzielania.

Izba Skarbowa stwierdziła też, że decyzja o umorzeniu zaległości ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż w przypadku wystąpienia pewnego rodzaju zdarzenia lub okoliczności nadzwyczajnych organ administracji może, ale nie musi umorzyć zaległość w trybie art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. Wydanie decyzji wymaga więc zebrania i oceny materiału dowodowego w celu ustalenia, czy istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny, uzasadniający uwzględnienie wniosku. W przedmiotowej sprawie Izba Skarbowa w ramach przeprowadzonego postępowania przeanalizowała sytuację ekonomiczno-finansową strony i ustaliła, że w obecny dochód pochodzi z działalności współmałżonka strony. Z akt sprawy wynika jednak, iż podatnik nie podjął żadnych działań, by dokonać jakiejkolwiek wpłaty na rzecz Urzędu, a co więcej, pogorszył swą sytuację materialną poprzez przekazanie w formie darowizny nieruchomości w Z. na rzecz dzieci.

W rozpatrywanej sprawie Izba Skarbowa nie dopatrzyła się więc, aby wystąpiły zdarzenia niezależne od sposobu postępowania strony bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu.

W ocenie Izby Skarbowej nietrafny jest zarzut odwołującego dotyczący niekorzystnej interpretacji faktów przez Urząd Skarbowy. Problemy z jakimi boryka się strona są konsekwencją działań przez nią podjętych i nieuzasadnione jest przenoszenie ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej na budżet państwa, gdyż ulga podatkowa nie może być traktowana jako forma bezpłatnego, czy też nisko oprocentowanego kredytu. Przedmiotem rozpatrywania w danej sprawie nie jest natomiast prawidłowość ustaleń zawartych w decyzji wymiarowej. Podatnik ponosi wszelkie konsekwencje wyboru pełnomocnika, a swych strat związanych z nieprawidłową reprezentacją może dochodzić przed sądem cywilnym.

Izba zauważyła ponadto, że w opisanych okolicznościach umorzenie zaległości stawiałoby stronę w uprzywilejowanej pozycji wobec innych podmiotów gospodarczych znajdujących się w podobnej sytuacji finansowej, które rozwiązują swe problemy we własnym zakresie bez udziału budżetu.

We wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze Edward R. zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa podatkowego tj. art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej przez dowolne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi uzasadniony interes podatnika i dlatego organ skarbowy nie może umorzyć tych zaległości.

W ocenie skarżącego prawidłowa interpretacja tego przepisu w kontekście stanu faktycznego sprawy, nie daje podstawy do takich wniosków jakie przyjęły organy skarbowe. Powyższe błędne, zdaniem skarżącego, zastosowanie tego przepisu doprowadziło do wydania przez organ I instancji, a następnie utrzymania w mocy przez Izbę Skarbową błędnej decyzji i miało istotny wpływ na merytoryczny wynik sprawy. Według skarżącego organy obu instancji nie zbadały w sposób szczegółowy jego sytuacji finansowej i zdrowotnej, a w uzasadnieniach decyzji ograniczyły się jedynie do przytoczenia kilku ogólników. Skarżący podkreślił, że jest naprawdę w ciężkiej sytuacji życiowej i materialnej, jest chory na przewlekłą chorobę kręgosłupa, która uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej, żona podatnika leczy się specjalistycznie z powodu astmatycznego zapalenia oskrzeli oraz zapalania stawów z osteoporozą, które to schorzenia mają charakter postępujący. Zdaniem skarżącego zachodzi więc w sprawie szczególny uzasadniony wypadek, o którym mowa w art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący prosił o wnikliwe rozpatrzenie jego sprawy.

Izba Skarbowa w W. wniosła o oddalenie skargi z argumentacją jak w motywach zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną.

Przede wszystkim podkreślić należy, że ramy właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego zakreśla przepis art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, według którego Sąd ten jest uprawniony do kontroli zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem /legalności/.

Zgodnie z art. 22 ust. 2 wymienionej ustawy zaskarżona decyzja podlega uchyleniu jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Tego rodzaju naruszeń prawa zaskarżonej decyzji zarzucić nie można.

Jak to słusznie stwierdziła Izba Skarbowa decyzja wydana na podstawie przepisów art. 67 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy. Przyznana tymi unormowaniami swoboda uznania administracyjnego nie oznacza oczywiście dowolności działania organu podatkowego, bowiem organ ten jest obowiązany do wszechstronnego rozważenia, w świetle całokształtu materiału sprawy, czy nie zostały spełnione określone w powyższych artykułach przesłanki. Podkreślenia jednakże wymaga, że nawet jeśli organ stwierdzi zaistnienie sytuacji wskazującej na ważny interes podatnika czy interes publiczny - w rozumieniu powyższych unormowań - to organ ten może, ale nie musi, przyznać podatnikowi ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowej.

Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy organ rozstrzygający badał sprawę pod kątem wymienionych w omawianych przepisach dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie.

Rozpoznając zatem na takiej płaszczyźnie skargę pana Edwarda R. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie uchybia prawu, bowiem organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących w tym zakresie zasad zbadały sytuację materialną skarżącego i inne istotne w sprawie okoliczności oraz poddały wszechstronnej ocenie racje, na które podatnik się powoływał. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności, gdyż opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni przepisów dotyczących przyznawania ulg podatkowych w postaci umorzenia czy rozłożenia na raty zaległości podatkowych oraz mieści się w ramach przyznanego organom skarbowym uznania administracyjnego.

Prawidłowości powyższej oceny nie może podważać podkreślana w pismach skarżącego jego trudna sytuacja finansowa, w szczególności w sytuacji, gdy po zaistnieniu przedmiotowej zaległości podatkowej /za rok 1994/, skarżący i jego żona wyzbyli się, poprzez darowiznę na rzecz dzieci, własności czterech nieruchomości położonych w Z. przy ul. Z., M. i 3-go M. Za nieprzekonywujący również należy uznać argument skarżącego O jego złym stanie zdrowia, uniemożliwiającym mu podjęcie pracy zarobkowej, skoro - jak sam zeznał w dniu 1 października 1999 r. - pomaga swojej żonie w prowadzeniu działalności handlowej w sklepie ogólno-spożywczym.

Zatem wobec stwierdzenia, że nie zachodzą w sprawie przesłanki z art. 22 ust. 2 wspomnianej wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, warunkujące uchylenie zaskarżonej decyzji, należało na podstawie art. 27 ust. 1 tej ustawy orzec jak w sentencji wyroku.