Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1325/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39, art. 41
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 czerwca 2022 r., nr SKO.PS/4110/243/2022 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, na rzecz adwokata A. K. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 czerwca 2022 r. nr SKO.PS/4110/243/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Prezydent Miasta Krakowa z dnia 10 marca 2022 r., nr [...] odmawiającą przyznania M. P. (dalej: "skarżąca") zasiłku celowego specjalnego na uregulowanie opłat za energię elektryczną.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Organ I instancji decyzją z dnia 10 marca 2022 r. odmówił skarżącej przyznania zasiłku celowego specjalnego na uregulowanie opłat za energię elektryczną. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca w dniu 22 lutego 2022 r. zwróciła się do organu o przyznanie pomocy finansowej na uregulowanie opłat za energię elektryczną. Decyzją z dnia 2 lutego 2022 r. nr [...] przyznano skarżącej specjalny zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat za energię elektryczną w kwocie 150,00 zł miesięcznie na 5 miesięcy 2022 r., (tj. od lutego do czerwca). Ponadto organ wskazał, że czynsz w mieszkaniu skarżącej wynosi 524,38 zł, a dodatek mieszkaniowy został przyznany skarżącej na okres od stycznia 2022 r. do czerwca 2022 r. w wysokości 315,58 zł miesięcznie. Zatem po odliczeniu zasiłku celowego i dodatku mieszkaniowego do zapłaty z tytułu czynszu pozostawała kwota 59,00 zł. Organ wskazał także, że skarżąca od wielu lat korzysta ze wsparcia i pomocy organów pomocy społecznej, nie przedstawia jednak wpłat związanych z utrzymaniem mieszkania, a ponadto w ciągu 12 miesięcy 2021 r. otrzymała pomoc w łącznej wysokości 12.320,89 zł. Miesięcznie pomoc wynosiła 1.026,74 zł. Nadto organ podniósł, że skarżąca powinna wykorzystać swoje zasoby (grunty rolne oraz mieszkanie), aby czerpać z nich korzyści finansowe. W konsekwencji powyższego organ nie znalazł podstaw do udzielenia wnioskowanej pomocy.

W odwołaniu skarżąca nie zgodziła się z ww. decyzję organu I instancji i wskazała, że jest uprawniona do pobierania świadczeń z pomocy społecznej. W obszernym uzasadnieniu szczegółowo przedstawiła swoją sytuację zdrowotną, materialną i finansową. Do odwołania dołączyła szereg zaświadczeń lekarskich, wezwanie do zapłaty za prąd oraz zdjęcia zagrzybianego pomieszczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 20 czerwca 2022r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał art. 2, art. 8, art. 39 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej oraz wskazał, że miesięczny dochód skarżącej nie uprawnia jej do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej, w formie zasiłku celowego, ponieważ przekracza kwotę 776 zł. Skarżąca ma 58 lat, jest osobą samotną, prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe w lokalu mieszkalnym (własnościowym) w K. na L. Czynsz w mieszkaniu wynosi 524,38 zł, zaś dodatek mieszkaniowy został przyznany na okres 6 miesięcy od stycznia 2022 r. do czerwca 2022 r. w kwocie 315,38 zł miesięcznie. Zatem po odliczeniu kwoty przyznanego zasiłku celowego specjalnego i dodatku mieszkaniowego do zapłaty pozostała kwota 59 zł czynszu. Łączny dochód w gospodarstwie domowym skarżącej wynosi 881,18 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe (wynoszące 776,00 zł) o 105,18 zł. Na dochód skarżącej składa się także dodatek mieszkaniowy w kwocie 315,38 zł. Nadto skarżąca jest samoistnym posiadaczem gospodarstwa rolnego w gminie T. i z tego tytułu płaci podatek rolny. Organ wyliczył, że dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,64 ha wynosi 565,80 zł, gdyż statystyczny dochód z gospodarstwa, ustalany corocznie wynosi 345,00 zł miesięcznie z 1 ha przeliczeniowego (1.64 ha x 345,00 zł = 565,80 zł). Skarżąca kwestionuje ten dochód, ponieważ, jak twierdzi – nie uprawia gospodarstwa i nie osiąga z tego tytułu żadnego dochodu, dlatego uważa, że dochód ten (nawet statystyczny) nie powinien być wliczany do jej dochodu z gospodarstwa domowego.

Zdaniem organu odwoławczego skarżąca dysponuje wystarczającymi własnymi zasobami, których odpowiednie wykorzystanie umożliwi jej poprawę sytuacji majątkowej, w szczególności dysponuje dwoma nieruchomościami (2-pokojowym mieszkaniem własnościowym położonym w K. oraz gospodarstwem rolnym, z tytułu którego posiadania odprowadza podatki od 20 lat pomimo nieuregulowanego stanu prawnego).

Ponadto skarżąca w swoich wnioskach podnosi szereg kwestii związanych z własną polityką żywieniową, tzn. konieczności korzystania z posiłków i produktów dietetycznych i trudnościami zdrowotnymi oraz finansowymi z ich zakupem i transportem do miejsca zamieszkania. Organ I instancji zaproponował pomoc w tym zakresie, poprzez możliwości skorzystania z pomocy woluntariusza. Ustalono także, że skarżąca posiada odpowiednie umiejętności oraz zaplecze kuchenne do przygotowania posiłku w miejscu zamieszkania.

Kolegium podkreśliło również bardzo obszerny katalog potrzeb zgłoszony przez skarżącą we wniosku z dnia 28 lutego 2022 r., m.in.: zakup i wszycie zamka do spódnicy, na zakup rajstop, butów, biletu MPK, dofinasowanie rachunków gaz, czynsz w kwocie stanowiącym różnicę między zobowiązaniem a dodatkiem mieszkaniowym i te zgłoszone wcześniejszym wnioskiem z dnia 22 lutego 2022 r., tj.: na pokrycie kosztów zakupu prądu, na odgrzybianie kuchni, na zakup części do baterii oraz ich montaż, na zakup środków czystości (proszek do prania i pastę do zębów przeciwko paradentozie), zasiłek na śniadania oraz zasiłek okresowy -Skarżąca jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Pozostaje w stałym leczeniu kardiologicznym, neurologicznym, dermatologicznym, alergicznym, endokrynologicznym oraz ortopedycznym. Od wielu lat znajduje się pod stałą i wymierną pomocą organów pomocy społecznej. Organ zbadał również przesłanki z art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji i wskazało, że nie dostrzega aby po stronie skarżącej zachodziły "szczególnie uzasadnione przypadki", mogących stanowić podstawę do przyznania wnioskowanych świadczeń. Zdaniem organów, skarżąca może sobie pomóc w oparciu o posiadane własne możliwości i zasoby i to bez pogarszania dotychczasowego standardu lokalowego, np. przez sprzedaż gospodarstwa rolnego położonego w T. lub działki nr A położonej w K. Może również wynająć jeden pokój w swoim mieszkaniu lub zamienić mieszkanie na mniejsze. W konsekwencji skarżąca nie wymaga wsparcia w postaci zasiłku celowego specjalnego na uregulowanie opłat za energię elektryczną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca nie zgodziła się z decyzją podjętą przez Kolegium oraz przez organ I instancji. Skarżąca opisała swoją sytuację zdrowotną i życiową, wskazując na ciągle pogarszający się stan zdrowia, tragiczne warunki mieszkaniowe. Podkreśliła ponadto, że organ bez wyjaśnienia przypisuje jej dochody, których nigdy nie osiągała, za nieruchomość do której nie ma tytułu prawnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

W piśmie procesowym z dnia 16 marca 2023 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu, zarzucił naruszenie:

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. z art. 7, 15, 75 i 77 § 1, 80, i art. 107 § 1 i 3 K.p.a., poprzez utrzymanie przez organ II instancji w mocy decyzji organ I instancji pomimo niewyjaśnienia w toku postępowania administracyjnego stanu faktycznego sprawy, w tym, w szczególności braku analizy dokumentacji wskazującej na słuszność twierdzeń skarżącej odnośnie kwoty jak pozostaje do jego dyspozycji z uzyskiwanego przez nią dochodu, z uwagi na znaczne koszty związane z leczeniem, które ze względu na swój zły stan zdrowia zmuszona jest ona ponosić oraz braku posiadania przez skarżącą prawa własności lokalu przez nią zamieszkiwanego,

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co wyrażało się w przekroczeniu granic uznania administracyjnego oraz błędnym przyjęciu, że w okolicznościach niniejszej sprawy sytuacja skarżącego nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, uprawniającego do otrzymania specjalnego zasiłku celowego.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu I instancji oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte ani w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że wyrokami z dnia 14 lutego 2023 r. sygn. akt od III SA/Kr 1256/22 do sygn. akt III SA/Kr 1269/22 oraz od III SA/Kr 706/22 do sygn. akt III SA/Kr 711/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekał w sprawach skarżącej niemal identycznych przedmiotowo. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd w pełni podziela stanowisko zawarte w ww. orzeczeniach i przyjmuje je za własne.

Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., w skrócie: u.p.s. lub ustawa). W myśl art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten przewiduje zastosowanie pomocy społecznej przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek: występowanie trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. Najczęstsze powody powstania tych sytuacji określa art. 7 cyt. ustawy. Ocena sytuacji należy do pracowników organów pomocy społecznej, którzy zajmują się ukierunkowaniem wsparcia. Przy czym osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Należy podkreślić, że zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 7 omawianej ustawy, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach instytucji pomocy społecznej. Ocena warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, któremu w tym zakresie pozostawiono określony zakres swobody. Trzeba mieć na względzie, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają bowiem charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Na subsydiarny charakter świadczeń z zakresu pomocy społecznej wskazał także Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt SK 15/01 (OTK ZU nr. 8, poz. 252) stwierdził, że brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, co wynika w szczególności z zasady indywidualizacji leżącej u podstaw koncepcji pomocy społecznej. Pomoc ta nie może być traktowana, jako stałe źródło dochodu służące zaspokajaniu najbardziej nawet uzasadnionych potrzeb bytowych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że przedmiotem zaskarżonej decyzji była kwestia przyznania skarżącej zasiłku celowego specjalnego na uregulowanie opłat za energię elektryczną. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Ponadto przyznanie zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego. Jest to świadczenie fakultatywne zarówno w zakresie jego przyznania jak i wysokości. Art. 39 ustawy o pomocy społecznej nie może być interpretowany z pominięciem innych przepisów powołanej ustawy, w tym art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 4 omawianej ustawy. W świetle powołanego przepisu potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń.

Wobec stwierdzenia, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe organ prawidłowo rozważył w następnej kolejności możliwość przyznania zasiłku celowego specjalnego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie przekraczającej kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, który nie podlega zwrotowi. W doktrynie przyjmuje się, że przesłanka "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). Taką samą wykładnię art. 41 pkt 1 u.p.s. przyjęto również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyroki z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. I OSK 1416/07 oraz z dnia 12 maja 2011 r., sygn. I OSK 164/11, z dnia 16 maja 2018 r. sygn. I OSK 179/18, czy z dnia 16 listopada 2018 r. sygn. I OSK 3072/18, publ. w CBOSA).

Sąd podziela pogląd, że specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy, w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1 i art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

W związku z charakterem decyzji uznaniowych dotyczących ww. zasiłków wskazać należy, że kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, tj. czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonano prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1325/15, CBOSA).

Kontrola sądowa decyzji uznaniowych sprowadza się zatem wyłącznie do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd nie może natomiast wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów administracyjnych, a więc – o ile prawidłowo przeprowadzono postępowanie – nie może kwestionować wysokości przyznanego świadczenia.

W przedmiotowej sprawie skarżąca kwestionowała wysokość dochodów ustaloną przez organ oraz zasadność odmowy przyznania jej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego.

Sąd uznał, że organy prawidłowo przyjęły, że skarżącej nie może być udzielone wsparcie z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z art. 39 u.p.s. ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Prawidłowo zatem organy rozważały możliwość przyznania pomocy w innej formie, a mianowicie w formie specjalnego zasiłku celowego. Sąd zgadza się z organami, że w przedmiotowej sprawie nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek.

Podkreślić należy, że w przypadku ww. decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego wysokość dochodu skarżącej nie miała decydującego znaczenia. Sposób obliczenia dochodu osoby ubiegającej się o pomoc społeczną został określony w art. 8 u.p.s. W odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej dochód takiej osoby nie może przekroczyć 776 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 345,00 zł. Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo obliczyły dochód z 1 ha przeliczeniowego w wysokości 565,88 zł. Jak wynika z pism Urzędu Miejskiego w T. z dnia 29 marca 2021 r. oraz z dnia 8 kwietnia 2021 r. (kserokopie tych pism, których oryginały znajdują się w aktach administracyjnych dołączonych do akt III SA/Kr 1502/21, dołączono do akt sądowych o sygn. akt III SA/Kr 706/22. Wyrok w tej sprawie został wydany w tym samym składzie orzekającym i tym samym dniu, co w przedmiotowej sprawie) skarżąca figuruje jako samoistny posiadacz gruntów, stanowiących masę spadkową po F. P. oraz jako podatnik podatku rolnego i podatku od nieruchomości, tj. działki nr A położonej w K. o powierzchni 1,75 ha (z czego 1,64 ha jest sklasyfikowane jako użytki rolne, co stanowi po przeliczeniu 1,6345 ha przeliczeniowego, a 0,11 ha figuruje jako zakrzaczenia Lz). Od 2000 r. do skarżącej kierowane są decyzje ustalające podatek od ww. gruntów. Jak wynika z pisma Urzędu Miasta K. wydziału egzekucji administracyjnej i windykacji z dnia 8 marca 2021 r. (pismo znajduje się w aktach administracyjnych dołączonych do akt III SA/Kr 1502/21) skarżąca figuruje w rejestrze podatku rolnego jako spadkobierca w udziale 1/1 ww. gruntów, a także w rejestrze podatku od nieruchomości prowadzonego również przez Burmistrza T., jak spadkobierca w udziale 1/1 o pow. 1100.00 m2, a należne podatki są uiszczane na bieżąco.

Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w art. 8 ust. 9 u.p.s., nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani też czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydują: tytuł własności lub posiadania gruntu (w nin. sprawie – posiadanie samoistne) oraz jego zaklasyfikowanie (rodzaj użytków, klasa gleboznawcza). Ustawodawca przyjął fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. W celu ustalenia prawa do świadczeń z pomocy społecznej należy przyjąć, że każdy właściciel/posiadacz samoistny nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 345,00 zł z hektara przeliczeniowego, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził (por. wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 12 marca 2020 r., sygn. III SA/Gd 828/19, WSA w Lublinie z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. III SA/Lu 636/18, WSA w Krakowie z dnia 1 sierpnia 2020 r., sygn. III SA/Kr 348/20, publ. w CBOSA).

Z pisma Urzędu Miejskiego w T. wynika, że skarżąca jest samoistnym posiadaczem (jedynym) całego gospodarstwa, którego powierzchnia jest wyższa od 1 ha przeliczeniowego. Organy nie mogły zatem zastosować art. 8 ust. 4 pkt 6 u.p.s., zgodnie z którym do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się dochody z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Skarżąca nie przedłożyła odpisu z księgi wieczystej założonej dla nieruchomości położonej w K. Nie wyjaśniła też dlaczego od ponad 20 lat płaci podatki od całej nieruchomości, w tym gospodarstwa rolnego, skoro nie uważa się za jej właściciela/posiadacza samoistnego. Prawidłowo zatem organy uwzględniły treść ww. dokumentów z Urzędu Miejskiego w T, przyjmując że skarżąca jest samoistnym posiadaczem gospodarstwa, którego powierzchnia jest wyższa od 1 ha przeliczeniowego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo określiły dochód skarżącej i zasadnie odmówiły przyznania jej zasiłku celowego specjalnego. Oceniając odmowę przyznania skarżącej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na uregulowanie opłat za energię elektryczną Sąd nie stwierdził aby organy przekroczyły granice uznania administracyjnego.

Sąd podziela stanowisko organów że, brak jest podstaw do uznania, że w sytuacji życiowej skarżonej wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek o którym mowa w art. 41 u.p.s., uzasadniający przyznanie zasiłku na uregulowanie opłat za energię elektryczną, tym bardziej, że organy uwzględniając trudną sytuacje skarżącej przez cały czas udzielają jej systematycznego wsparcia finansowego, w formie zasiłków celowych i okresowych. W okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. wypłacono skarżącej łącznie 12.320,89 zł, tj. 1.026,74 zł miesięcznie. Kwota udzielanej pomocy przekracza więc ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (776,00 zł), co oznacza, że MOPS w Krakowie udziela skarżącej znacznej pomocy finansowej.

W 2022 r. przyznano skarżącej dodatek mieszkaniowy na okres od stycznia 2022 r. do czerwca 2022 r. w wysokości 315,58 zł miesięcznie. Decyzją z dnia 2 lutego.2022 r., nr [...] przyznano skarżącej pomoc finansową w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat za energię elektryczną w kwocie 150,00 zł miesięcznie, w okresie od lutego do czerwca 2022 r. Dodatkowo skarżącej decyzjami z dnia 2 lutego 2022 r., nr [...] przyznano pomoc finansową w formie zasiłków celowych na zakup żywności w kwocie 210,00 zł miesięcznie, na okres od lutego 2022 r. do czerwca 2022 r., co Sądowi z urzędu wiadomo (sygn. akt III SA/Kr 1259/22 oraz 1269/22). To tylko część z przyznanych skarżącej w 2022 r. zasiłków celowych specjalnych.

Słusznie więc organy wskazały, że skarżąca w oparciu o posiadane własne możliwości i zasoby (w tym posiadane nieruchomości – 2-pokojowe mieszkanie własnościowe, gospodarstwo rolne i działkę nr A) skarżąca jest w stanie rozwiązać problem opłat za energię elektryczną i odmówiły przyznania zasiłku na uregulowanie opłat za energię elektryczną.

Dodatkowo organy odmawiając skarżącej przyznania tego zasiłku podkreśliły również, że mają ograniczone możliwości finansowe oraz ciągle rosnącą liczbę potrzebujących.

Zdaniem Sądu w kontrolowanym postępowaniu przy rozważaniu zasadności przyznania ww. zasiłku organy pomocy społecznej uwzględniły wszystkie istotne okoliczności. Jeszcze raz podkreślić należy, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie w przezwyciężaniu trudności, a nie systematyczne zaspokajanie wszystkich potrzeb. Zasiłek celowy, a tym bardziej specjalny zasiłek celowy nie jest przyznawany na pokrycie pełnych, całomiesięcznych wydatków poczynionych przez osobę objętą pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 24 lutego 2021 o sygn. akt I OSK 470/21 "nie jest tak, (...) że państwo powinno zapewnić godne życie osobom będącym w trudnej sytuacji, stanowisko to nie uwzględnia takich zasad pomocy społecznej, jak jej subsydiarność czy limitowanie możliwościami pomocy społecznej. Konstytucyjna zasada sprawiedliwości społecznej z art. 2 Konstytucji RP wymaga, aby wszystkie osoby znajdujące się w podobnej sytuacji (w tym przypadku: wymagające pomocy w celu przezwyciężenia trudności) były traktowane i wspierane w podobny sposób, co uzasadnia proporcjonalne rozdzielanie środków pomocy społecznej."

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, jak również prawidłowej ich oceny. Dlatego pomimo odmiennych odczuć skarżącej należy uznać, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcia są prawidłowe i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

Co do możliwości wykorzystania posiadanych zasobów przez skarżącą, należy zwrócić uwagę, że jeszcze przed powzięciem informacji o posiadanej przez skarżącą nieruchomości w K., NSA w wyroku z dnia 7 kwietnia 2017 r. o sygn. akt I OSK 2791/15, wydanym wskutek rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącej, wskazał, że w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 u.p.s. W ww. wyroku NSA stwierdził również, że prawidłowo WSA w Krakowie dokonał oceny (logicznej i znajdującej poparcie w doświadczeniu życiowym) takich okoliczności jak to, że skarżąca żyje w dużym mieście, gdzie jest dużo ofert pracy, jest właścicielem dwupokojowego mieszkania, które może przynosić dochody i które skarżąca może wykorzystać aby polepszyć swoją sytuację życiową. Dodatkowo jest samoistnym posiadaczem gospodarstwa rolnego oraz właścicielem działki położonej w K.

W trakcie postepowania organy nie zakwestionowały potrzeb skarżącej, uznając że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż znajduje się ona w trudnej sytuacji bytowej oraz jest osobą niepełnosprawną. Zasadnie zwróciły jednak uwagę na posiadane przez skarżącą zasoby, w tym na mieszkanie własnościowe położne w K. oraz na gospodarstwo rolne od którego odprowadza ona podatki od 20 lat.

Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że organy pomocy społecznej systematycznie udzielają skarżącej pomocy w celu umożliwienia przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, nie wynika natomiast, czy i w jaki sposób skarżąca podejmuje jakiekolwiek działania zmierzające do poprawy swojej trudnej sytuacji życiowej i materialnej.

Skarżąca od wielu lat jest beneficjentem pomocy społecznej, trudno się więc dziwić, że organy oprócz faktu udzielania skarżącej pomocy, podkreślają subsydiarny charakter tej pomocy i wskazują na konieczność podjęcia pewnej aktywności przez skarżącą w celu poprawy jej sytuacji finansowej.

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. Organy obu instancji dokonały wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, wykazały i wyjaśniły wszystkie okoliczności sprawy w sposób przewidziany przepisami art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W sposób wystarczający i spełniający wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody, na których się oparły i wyjaśniły podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Analiza akt sprawy pozwala przyjąć, że wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy zostały wyjaśnione, a organom obu instancji nie można było przypisać zarzutu dowolności w orzekaniu. Materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, jest wyczerpujący i został należycie oceniony. Sąd nie miał zatem podstaw, aby zakwestionować stanowisko organów obu instancji co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi w kwestii ustalenia dochodów, Sąd wyjaśnia, że organy nie odmówiły (ograniczyły) skarżącej pomocy ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego, lecz ze względu na przyznaną już skarżącej pomoc oraz posiadane przez skarżącą zasoby i nieruchomości. Z tych względów Sąd nie stwierdził, aby ustalenia organów co do wysokości dochodu skarżącej miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie jej wniosku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).

Ustalając wysokość kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu (pkt 2 sentencji) Sąd miał na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020 r. (sygn. akt SK 66/19), który dotyczył rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2015 r., 1801). Jednakże z uwagi na rodzajowe podobieństwo nin. sprawy do innych spraw skarżącej, w których ten sam pełnomocnik został ustanowiony z urzędu (seria spraw o sygn. akt III SA/Kr od 1320/22-1328/22) i związany z tym niewątpliwie mniejszy nakład pracy pełnomocnika, sąd miarkował wysokość jego wynagrodzenia, ustalając je na kwotę 240 zł, podwyższoną o należny podatek Vat, co wynika z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2019 r., poz. 18). W trakcie trwania postępowania pełnomocnik z urzędu do momentu rozpoznania sprawy złożył jedynie jedno pismo – uzupełnienie skargi. Wobec powyższego Sąd uznał za właściwe przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wskazanej wyżej kwoty.