Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 893/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw wniesiony na podstawie art. 3 § 2a ustawy ppsa
Powołane przepisy: article: art. 64e, art. 151a § 1, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 28 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Prokuratora Regionalnego w Białymstoku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 31 października 2023 r. nr 408.174/G-2/XV/23 w przedmiocie przekazania do ponownego rozpoznania sprawy dotyczącej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala sprzeciw


UZASADNIENIE

Prokurator Regionalny w Białymstoku złożył w dniu 16 listopada 2023r. sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 31 października 2023r. uchylającej decyzję Wójta Gminy C. z 18 września 2023r. o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i przekazującej sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Prokurator uczestniczył w postępowaniu administracyjnym po zgłoszeniu w nim udziału w dniu 6 grudnia 2022r.

Sprzeciw został wniesiony na tle następujących zdarzeń.

Wnioskiem z 12 stycznia 2021r. skierowanym do Wójta Gminy C. M. K. wniósł o wydanie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia w postaci budowy fermy drobiu na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o numerze [...], położonej w obrębie C. – Wieś, gmina C. Nieruchomość powyższa ma powierzchnię 33,4 ha natomiast przedsięwzięcie miało polegać na wybudowaniu ośmiu obiektów inwentarskich do chowu brojlerów w systemie ściółkowym o obsadzie kurcząt do 72 576 sztuk w każdym budynku (do 290,304 DJP) wraz z koniecznymi instalacjami. Teren inwestycji nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Bezspornym jest, że przedsięwzięcie należało zaliczyć do I grupy przedsięwzięć wymienionych w § 2ust. 1 pkt 51 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839), dla których raport jest zawsze wymagany tj. jako chów lub hodowlę zwierząt innych niż wymienione w lit. a w liczbie nie mniejszej niż 210 DJP, przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę zwierząt; współczynniki przeliczeniowe sztuk zwierząt na DJP są określone w załączniku do rozporządzenia.

Z uwagi na planowane do budowy naziemne zbiorniki na gaz płynny o pojemności łącznej większej niż 10 m3 przedmiotowe przedsięwzięcie należało również zaliczyć do przedsięwzięć objętych § 3 ust. 1 pkt 37 lit. d ww. rozporządzenia tj. jako instalacje do naziemnego magazynowania: d) gazów łatwopalnych, innych niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 22, z wyłączeniem instalacji do magazynowania paliw wykorzystywanych na potrzeby gospodarstw domowych, zbiorników na gaz płynny o łącznej pojemności nie większej niż 10 m3 oraz zbiorników na olej o łącznej pojemności nie większej niż 3 m3, a także niezwiązanych z dystrybucją instalacji do magazynowania stałych surowców energetycznych.

Ponadto planowane do budowy dwie studnie głębinowe kwalifikowały przedsięwzięcie do wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 73 rozporządzenia tj. jako urządzenia lub zespoły urządzeń umożliwiające pobór wód podziemnych lub sztuczne systemy zasilania wód podziemnych, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 37, o zdolności poboru wody nie mniejszej niż 10 nr na godzinę.

Do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej inwestor dołączył raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sporządzony w grudniu 2022r. liczący w części tekstowej 92 strony wraz z załącznikami graficznymi oraz wyliczeniami spodziewanych stężeń emisji zanieczyszczeń.

Organ I instancji zasięgnął w postępowaniu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Hajnówce oraz Marszałka Województwa Podlaskiego oraz wystąpił o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku oraz Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie.

Organy współdziałające zajęły następujące stanowiska:

1.Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Hajnówce wydał opinię nr 42/NZ/2021 z dnia 29-09-2021 r., w której negatywnie zaopiniował warunki realizacji przedsięwzięcia. W uzasadnieniu opinii wskazano na zbyt bliską odległość planowanego przedsięwzięcia od najbliższej zabudowy mieszkalnej (ok. 220 m), co zdaniem organu naraża mieszkańców na negatywne oddziaływania inwestycji, takie jak hałas czy odory, w tym odoranty roznoszone po okolicy na terenie przejazdu samochodów ciężarowych, transportujących obornik. Inwestor nie dokonał analizy przedsięwzięcia pod kątem uciążliwości zapachowej dla okolicznych mieszkańców. Obornik kurzy może zawierać ponad 70 substancji zapachowych, które w znacznych stężeniach wywołują zatrucia organizmu człowieka, natomiast w mniejszych stężeniach mogą powodować podrażnienia błon śluzowych oczu, nosa i gardła. W opinii organu, zakładana odległość od budynków mieszkalnych może spowodować powstanie uciążliwości odorowych dla okolicznych mieszkańców, zwłaszcza że inwestor nie planuje wprowadzenia rozwiązań organizacyjno-technicznych zapobiegających emisjom zapachów i ich skutkom. Zdaniem organu brak jest również informacji na temat planowanych do realizacji studni głębinowych ani opisu instalacji do magazynowania gazów łatwopalnych, a w szczególności nie oceniono oddziaływania powyższej infrastruktury na poszczególne komponenty środowiska, mimo zaliczenia do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 37 i 73 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839). Ponadto organ negatywnie ocenił warianty przedsięwzięcia, wskazane w raporcie, jako brak realnej alternatywy dla wariantu proponowanego przez inwestora, bowiem jak przyznał autor raportu - nie jest możliwe zaopatrywanie fermy w wodę z wodociągu gminnego, z uwagi na brak gwarancji dostarczania wody w odpowiedniej ilości i ciśnieniu oraz usunięcia ewentualnej awarii w ciągu 2 godzin. Z kolei zwiększenie cyklów produkcyjnych do ośmiu jest wątpliwe, gdyż nie jest pewne czy wystarczyłoby dni w roku przy założeniu przerw technologicznych na wywóz drobiu, sprzątanie, mycie i dezynfekcję kurników.

Dodatkowo organ opiniujący wskazał, że nie zostały właściwie przeanalizowane możliwe konflikty społeczne, które pojawiają się w niniejszej sprawie. Podsumowując, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Hajnówce stwierdził, że przedstawiony raport i jego uzupełnienia są zdaniem organu niekompletne, niedostatecznie wyjaśniają okoliczności wskazywane w wezwaniach i protestach mieszkańców. Nie zostały właściwie i rzetelnie przedstawione wszystkie środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia.

2. Marszałek Województwa Podlaskiego pismem znak DOS-II.7030.2.2021 z dnia 19-11-2021 r. zaopiniował pozytywnie warunki realizacji ww. przedsięwzięcia w zakresie informacji niezbędnych do uzyskania pozwolenia zintegrowanego i spełniania przez planowaną instalację IPPC wymagań ochrony środowiska wynikających z konkluzji BAT - Decyzji Wykonawczej Komisji (UE) 2017/302 z dnia 15 lutego 2017 r. ustanawiającej konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu lub świń zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE (Dz. U. UE. L z dnia 21 lutego 2017 r.). Jednocześnie w opinii wskazano, że raport należałoby uzupełnić w następującym zakresie: skorygowanie zapisów BAT 5 lit. f, bowiem z raportu wynika, iż technika ta polegająca na ponownym wykorzystaniu niezanieczyszczonej wody opadowej do czyszczenia, nie jest stosowana na przedmiotowej instalacji, uszczegółowienie zastosowanych środków operacyjnych, o których mowa w BAT 10 lit. c oraz urządzeń o niskim poziomie emisji hałasu, o których mowa w BAT 10 lit. d, skorygowanie zapisów BAT 13 lit. e pkt 1 mówiących o magazynowaniu obornika, bowiem z zapisów raportu (str. 10 i 68), a także BAT 13 lit. f, g oraz BAT 14, BAT 15 wynika, iż nie zakłada się magazynowania obornika na terenie fermy, uzupełnienia dołączonego do raportu planu sytuacyjnego (rysunek nr 3) o zbiorniki na ścieki technologiczne (40 szt.) oraz urządzenia służące do uzdatniania wody i odprowadzania wód popłucznych, o których mowa na str. 35 raportu, uwzględnienie w pkt 2.2 raportu wprowadzania do ziemi ścieków przemysłowych z płukania filtrów znajdujących się na SUW, o których mowa na str. 35 raportu.

3. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku w dniu 06-04-2022 r. wydał postanowienie znak WOOŚ.4221.5.2021.RD, w którym uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki jego realizacji. Jednocześnie nie stwierdził konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jak i przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

4.Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie wydał postanowienie znak LU.RZŚ.4360.29.2022.MB z dnia 15-06-2022 r., w którym uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki jego realizacji i jednocześnie nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Obwieszczeniem z dnia 09-02-2021 r. Wójt Gminy C. poinformował o

o wszczęciu procedury udziału społeczeństwa w prowadzonym postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia umożliwiając zainteresowanym zapoznanie się z dokumentacją sprawy dostępną w siedzibie Urzędu Gminy oraz składanie uwag i wniosków w formie pisemnej, ustnej do protokołu lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej bez konieczności opatrywania ich bezpiecznym podpisem elektronicznym. W ramach procedury udziału społeczeństwa liczni mieszkańcy zgłosili bardzo dużo uwag, zastrzeżeń i wniosków do raportu sprzeciwiając się realizacji przedsięwzięcia z uwagi na obawy o szkodliwy wpływ spodziewanej emisji zanieczyszczeń na ich zdrowie i życie.

W ramach prowadzonego postępowania organ dopuścił do udziału w nim na prawach strony dwa stowarzyszenia:

- Stowarzyszenie "Z." z siedzibą w C. - postanowieniem z dnia 08-02-2021 r.,

- Federacja Zielonych "G." z siedzibą w S. - postanowieniem z dnia 29-03-2021 r.

Decyzją z 7 lutego 2023r. (nr GGiOŚ.6220.1.2021.ES) Wójt Gminy C. po raz trzeci odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia objętego wnioskiem. Dwie pierwsze decyzje odmowne (z dat 31 sierpnia 2022r. i z 7 lutego 2023r.) zostały uchylone w trybie odwoławczym po uwzględnieniu odwołań inwestora przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzjami kasacyjnymi z dat 11 października 2022r. i 16 marca 2023r. Organ odwoławczy za każdym razem zwracał uwagę na uwarunkowania prawne wydania decyzji środowiskowej oraz ustawową reglamentację przypadków odmowy wydania decyzji środowiskowej.

Bezspornym jest, że ramach ponownego rozpatrzenia sprawy po drugiej decyzji kasacyjnej a przed wydaniem trzeciej odmownej decyzji, organ I instancji pismem z 5 kwietnia 2023r. wezwał inwestora do uzupełnienia raportu w następującym zakresie:

- wskazanie lokalizacji oczyszczalni ścieków posiadającej stosowne zezwolenia, do której inwestor planuje wywóz ścieków technologicznych, powstających w wyniku eksploatacji inwestycji;

- określenie parametrów konfiskatora – w szczególności jego pojemności, wskazanego jako obiekt służący do czasowego przetrzymywania padłych zwierząt na terenie inwestycji;

- przedstawienie opisu wariantów uwzględniających szczególne cechy przedsięwzięcia lub ego oddziaływania, w tym: wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska;

- dokonanie rzetelnej analizy konfliktów społecznych i realnych sposobów ich rozwiązywania, mając na względzie skalę sprzeciwu i dotychczas przesyłaną do inwestora korespondencję informującą o uwagach i wnioskach zgłaszanych w ramach postępowania z udziałem społeczeństwa;

- odniesienie się do treści opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Hajnówce nr 42/NZ/2021 z 29 .09.2021r. w zakresie wątpliwości organu opiniującego dotyczącej analizy przedsięwzięcia pod kątem uciążliwości odorowych i hałasowych dla najbliżej usytuowanej zabudowy mieszkalnej oraz braku szczegółowych informacji na temat planowanych o realizacji studni głębinowych oraz opisu instalacji do magazynowania gazów łatwopalnych w szczególności brak oceny oddziaływania powyższej infrastruktury na poszczególne komponenty środowiska, mimo zaliczanej do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 37 i 73 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Bezspornym jest, że inwestor przedłożył w czerwcu 2023r. uzupełniony raport oraz udzielił następujących informacji w odpowiedzi na wezwanie organu:

- przedłożył zapewnienie o odbiorze ścieków pochodzących z mycia budynków inwentarskich przez stację zlewną w Białymstoku;

- wskazał parametry konfiskatora służącego do czasowego przetrzymywania padłych

zwierząt na terenie inwestycji wskazując, że konfiskato będzie stanowiła komora – kontener chłodniczy o pojemności 27,83m3, ustawiony w wydzielonej części fermy na oddzielnej szczelnej płycie betonowej, zabezpieczony przed niekorzystnym oddziaływaniem czynników atmosferycznych i przed dostępem osób trzecich, ze wskazaniem, że padłe sztuki będą odbierane co około 7 dni albo w razie potrzeby z większą częstotliwością oraz ze wskazaniem, że padłe sztuki zbierane będą z wnętrz kurników raz dziennie i wkładane do worków z grubej folii a następnie szczelnie wiązane i magazynowane w konfiskatorze;

- stwierdził, że przedłożony opis dodatkowego wariantu alternatywnego odpowiada wymogom ustawowym. Dodał, ze autorzy raportu są autorami pozwoleń zintegrowanych dla ferm realizujących 8 cykli tuczu, co stanowi dowód na potwierdzenie tezy, że wariant dla tuczu w 8 cyklach jest możliwy ale wymaga bardzo dobrej organizacji pracy i zaangażowania;

- w odniesieniu do analizy konfliktów społecznych i realnych sposobów ich rozwiązywania, autorzy raportu przytoczyli orzecznictwo na poparcie twierdzenia, że nie jest możliwe odniesienie się do uwag i zastrzeżeń składanych przez mieszkańców w ramach postępowania z udziałem społeczeństwa z uwagi na brak konkretnego przeliczalnego lub osadzonego w źródłach materiału dowodowego potwierdzającego zasadność zarzutów;

- stwierdził, że miejsce inwestycji zostało dobrane w taki sposób, by nie zaburzać w znaczny sposób odbioru krajobrazu. Teren inwestycji jest od strony południowo – wschodnie i zachodniej przesłaniany przez kompleksy leśne, zaś od strony północnej obiekt nie będzie widoczny z uwagi na podwyższenie terenu; zalecono pomalowanie kurników w stonowanych kolorach najlepiej w odcieniu zieleni i wykonanie dachów obiektów w kolorze zielonym;

- dojazd do terenu fermy odbywać się ma po drogach gruntowych od strony północno-zachodniej i zachodniej. Aktualnie są one wykorzystywane przez ciężki sprzęt rolniczy oraz do transportu drewna, które w ocenie inwestora przekraczają masy pojazdów mających dowozić paszy do fermy. Ponadto w interesie inwestora jest utrzymanie drogi dojazdowej w dobrym stanie technicznym, w związku z czym - jak deklaruje - wszystkie nierówności jak i uszkodzenia będą naprawiane w porozumieniu z właścicielem drogi gruntowej w celu utrzymania przejezdności;

- w raporcie i jego dotychczasowych uzupełnieniach dokonano szczegółowej analizy

pod względem uciążliwości hałasowych przedsięwzięcia. Biorąc pod uwagę wybrany kierunek dojazdu, hałas generowany od fermy w punktach kontrolnych na granicy zabudowy wsi C.- Wieś będzie wynosił około 3O dB, tj. na poziomie tła akustycznego wsi. Emisje zapachowe z projektowanej fermy oszacowano na podstawie wyników odorymetrycznych pomiarów stężenia zapachowego w gazach odlotowych z analogicznych obiektów, dla których obliczenia zostały przedstawione w treści uzupełnienia. Na podstawie wykonanych obliczeń stwierdzono, ze przy najbliższej zabudowie od terenu fermy nie występują stężenia wyższe niż 8% przekroczeń poziomu porównawczego dla odorów (wartość przyjęta w: "Poziomy porównawcze uciążliwości zapachowej dla metod obliczeniowych jakości zapachowej powietrza" zawarte w Załączniku nr 1 do projektu ustawy z 2008r. o przeciwdziałaniu uciążliwości zapachowej).

Przed wydaniem trzeciej decyzji organ I instancji przesłał uzupełniony raport do uzgodnień i opinii. Organu współdziałające podtrzymały swoje wcześniejsze stanowiska tj. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Hajnówce podtrzymał negatywną opinię, natomiast Marszałek Województwa Podlaskiego podtrzymał pozytywną opinię a dwa organy uzgadniające Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie oraz Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku uzgodniły pozytywnie warunki realizacji przedsięwzięcia.

Uzasadniając trzecią decyzję odmowną Wójt Gminy C. podtrzymał wcześniejsze stanowisko negatywne wobec zamiaru realizacji przedsięwzięcia z uwagi na:

- emisję zanieczyszczeń do powietrza, emisję hałasu, wytwarzanie odpadów i nieczystości płynnych;

- emisję odorów, która może mieć negatywny wpływ na zdrowie człowieka, może prowadzić do naruszenia prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz mieszkania;

- mało precyzyjne zapisy raportu w zakresie wariantowania przedsięwzięcia, w tym brak przedstawienia innego możliwego do realizacji alternatywnego wariantu funkcjonowania przedsięwzięcia, który mógłby zostać uznany za racjonalny;

- braki raportu w zakresie rzetelnej analizy konfliktów społecznych i nieprzedstawienie realnych sposobów rozwiązania konfliktów;

- kolizję lokalizacji przedsięwzięcia z przeznaczeniem terenu inwestycji do zalesienia w oparciu o plan urządzenia lasu;

-sprzeczność lokalizacji przedsięwzięcia z wyznaczonymi kierunkami zagospodarowania terenu w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy C.;

- niewystraczające technicznie dla właściwej obsługi przedsięwzięcia tj. wzmożonego transportu, skomunikowanie terenu inwestycji .

Wójt Gminy stwierdził, że wydanie decyzji pozytywnej w oparciu o ustalenia wynikające z niespełniającego wymagań formalnych raportu byłoby wadliwe z powodu naruszenia zasady przezorności wynikającej z art. 6 ust.1 ustawy Prawo o ochrony środowiska. Nadmienił, że pozytywne uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia przez organy współdziałające oraz opinie organów współdziałających podlegają weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie. Po przeanalizowaniu wszystkich protestów organ stwierdził, że planowana inwestycja stanowi nadmierną uciążliwość dla środowiska i pozostaje w sprzeczności z charakterem najbliższej zabudowy, stanowiącej budownictwo mieszkalne i zagrodowe. Wskazał, że jako organ gminy jest zobowiązany podejmować działania zgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju gminy w i w ramach tej zasady wyważać interes inwestora, którego działalność będzie powodowała uciążliwość dla mieszkańców dla środowiska przyrodniczego z interesami mieszkańców i interesem publicznym związanym z zachowaniem i ochroną przyrody.

W ocenie organu I instancji zamierzone przedsięwzięcie stanowi poważną ingerencję w środowisko naturalne oraz przyrodę. Realizacja przedsięwzięcia obejmującego chow drobiu na skalę przemysłową jest ściśle związana z występowaniem emisji, uciążliwości odorowych oraz zagrożeniem dla mieszkańców. Lokalizacja i skala przedsięwzięcia budzi zdecydowany sprzeciw społeczności lokalnej. Planowane przedsięwzięcie będzie źródłem emisji substancji odorowych, emitowanych poprzez systemy wentylacyjne. Wzmożony ruch samochodów ciężarowych, w tym wywożących obornik, również spowoduje roznoszenie odorantów po okolicy na trasie przejazdu. Ich obecność w powietrzu traktuje się jako czynnik pogarszający jakość życia ludzi.

Odwołanie od powyższej decyzji wywiódł inwestor. Stwierdził, że przedłożył kompletną dokumentację w sprawie, która wykazała, że są spełnione przesłanki, uzasadniające wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W postępowaniu zapewniono udział społeczeństwa, uzyskano wymagane przepisami opinie i uzgodnienia. Organ wydając decyzję o powyższej treści dopuścił się naruszenia podstawowych zasad postępowania wyrażonych w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz 79a k.p.a w związku z art. 107 § 3 k.p.a., a przede wszystkim art. 6 k.p.a. wyrażającego zasadę działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa. Nadto wskazał na naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego, tj.: art. 80 ust. 1 pkt 1-3 i art. 79 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez ich niezastosowanie lub niewłaściwe zastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na przesłankach pozaustawowych lub takich które nie mają znaczenia dla przedmiotu niniejszego postępowania. Odwołujący się wskazał na pozytywne uzgodnienia przez organy współdziałające warunków realizacji przedsięwzięcia, pozytywną opinię Marszałka Województwa Podlaskiego i stwierdził, że organ odmawiając ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji powielił błąd jedynego organu negatywnie opiniującego warunki realizacji przedsięwzięcia jakim był Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Hajnówce. Zdaniem odwołującego się decyzja organu I instancji jest wadliwa i została oparta na argumentach pozaprawnych, bowiem nie odwołuje się do konkretnych oraz obowiązujących i mających zastosowanie przepisów prawa.

Decyzją z 31 października 2023r. (nr 408.174/G-2/XV/23) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej Kolegium podkreśliło, że decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może być wydana jedynie w przypadkach określonych w ustawie. Przesłankami odmowy zgody mogą być wyłącznie:

1) niezgodność lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania

przestrzennego (art. 80 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko);

2) odmowa uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 ww. ustawy);

3) brak zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, w sytuacji, gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 ww. ustawy;

4) wykazanie znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000, przy

jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. ochronie przyrody (art. 81 ust. 2 ww. ustawy) oraz

5) wykazanie, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (art. 81 ust. 3 ww. ustawy).

Kolegium wskazało na możliwość wystąpienia innych przesłanek wynikających z przepisów odrębnych, które uzasadniałyby odmowę wydania decyzji środowiskowej i stwierdziło, że o ile żadna z wymienionych wyżej okoliczności nie zachodzi, organ jest obowiązany do określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

Kolegium stanowczo stwierdziło, że sprzeciw stron lub członków społeczeństwa biorącego udział w postępowaniu, których interes faktyczny przemawia za innym sposobem zagospodarowania określonych nieruchomości, nie może być podstawą odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach

Następnie Kolegium opisało w sześciu punktach w jakim zakresie inwestor został zobligowany przez organ I instancji do uzupełnienia raportu po poprzedniej decyzji kasacyjnej wydanej 16 marca 2023r. oraz jakie informacje inwestor przedstawił w uzupełnionym raporcie w odpowiedzi na to zobowiązanie.

Kolegium stwierdziło, że w jego ocenie raport po uzupełnieniu spełnia wymogi ustawowe i brak jest podstaw by kwestionować jego wartość dowodową.

Przede wszystkim, wbrew twierdzeniom organu I instancji, uwzględniono w raporcie wariantowanie przedsięwzięcia. Kolegium zgodziło się z autorami raportu, że nie zawsze wariantowanie oznacza wskazanie innych wariantów lokalizacyjnych, szczególnie w sytuacji, jeśli inwestor nie dysponuje innym miejscem, w którym przedsięwzięcie miałby realizować. Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym

wymiarze. Ustawodawca w żaden sposób przy tym nie definiuje racjonalnego wariantu alternatywnego. Pewne jest jednak, że opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany. Kolegium przyznało rację należy opracowującym raport, że prawodawca nie wyklucza zmian polegających na przyjęciu innej niż w tzw. wariacie proponowanym skali produkcji czy technologii chowu.

Następnie Kolegium nawiązało do uzupełnienia raportu. Stwierdziło, że w uzupełnieniu raportu z dnia 26.09,2021. wyjaśnia się, że wariant alternatywny polegać miałby na zastosowaniu 8 cykli hodowlanych (wariant inwestorski opiera się na 7 cyklach). Co jednak istotne autor raportu wyjaśnił rozbieżności w zakresie wpływu na środowisko przy zastosowaniu obu cykli. Załączono tabele, z których wynika łączna roczna emisja zanieczyszczeń do powietrza z terenu przedsięwzięcia z poszczególnych wariantów oraz przeciętny poziomy zużycia wody na cele pojenia w poszczególnych wariantach. Emisja w wariancie inwestorskim pyłu ogółem będzie mniejsza o ok 13,7 % niż wariancie alternatywnym. Emisja w wariancie inwestorskim amoniaku będzie mniejsza o ok 13,8 % niż wariancie alternatywnym. Emisja w wariancie inwestorskim siarkowodoru będzie mniejsza o ok 13,8 % niż wariancie alternatywnym. Wariant inwestorski wiąże się z mniejszym zapotrzebowaniem na wodę niż wariant stanowiący racjonalne rozwiązanie alternatywne. Zużycie wody o ok. 14,3 % mniejsze w wariancie inwestorskim niż w wariancie alternatywnym. Wariant inwestorski powoduje mniejsze oddziaływanie na najbliższy teren chroniony pod względem akustycznym. Czas chowu brojlerów w wariancie inwestorskim jest krótszy o 42 dni.

Kolegium zaznaczyło przy tym, że wariant alternatywny jest bardziej ekonomicznie opłacalny dla inwestora. Kwestionując sposób wariantowania organ I instancji nie przedstawił żadnych wyliczeń, ani konkretnych danych wskazujących na to, że wariant alternatywny jest z założenia niemożliwy do zrealizowania.

Kolegium wskazało, że w toku postępowania inwestor oraz autorzy raportu odnieśli się do uwag społeczeństwa. Zwróciło przy tym uwagę, że żadna z osób przeciwstawiających się inwestycji nie przedłożyła do akt sprawy kontrraportu, podważającego ustalenia raportu. Za wyjaśnioną kwestię Kolegium uznało także kwestię dojazdu do terenu inwestycji, stwierdzając, że w sytuacji gdy drogą porusza się ciężki sprzęt rolniczy, trudno uznać, by nie mogły nią poruszać się pojazdy związane z budową fermy a później jej eksploatacją. Zdaniem Kolegium kwestie ładu przestrzennego nie mogą stanowić podstawy orzekania na gruncie przepisów środowiskowych.

Odnosząc się do problemu hałasu, Kolegium wskazało, że w raporcie i jego uzupełnieniach przeprowadzono szczegółową analizę pod względem uciążliwości hałasowych przedsięwzięcia. Biorąc pod uwagę wybrany kierunek dojazdu, hałas generowany przez fermę w punktach kontrolnych na granicy zabudowy C. -Wsi osiągnie poziom około 36 dB, co odpowiada poziomowi tła akustycznego wsi. W toku uzupełninia raportu odniesiono się także do emisji zapachowych. Emisje zapachowe z projektowanej fermy oszacowano na podstawie wyników pomiarów stężenia zapachowego w gazach odlotowych z analogicznych obiektów, dla których obliczenia zostały przedstawione w uzupełnieniu. Na podstawie przeprowadzonych obliczeń stwierdzono, że przy najbliższej zabudowie od terenu fermy nie występują stężenia wyższe niż 8% przekroczeń poziomu porównawczego dla zapachów (wartość przyjęta z "Poziomów porównawczych uciążliwości zapachowej dla metod obliczeniowych jakości zapachowej powietrza" zawartych w Załączniku nr 1 do projektu ustawy z 2008 r. o przeciwdziałaniu uciążliwości zapachowej).

Kolegium zgodziło się z poglądem wyrażonym w orzecznictwem sądowoadministracyjnym, że decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia wydaje się po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli taki plan został uchwalony. Elementy decyzji wymienia art. 82 ust. 1 ustawy z 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a wymogi uzasadnienia takiej decyzji art. 85 ust. 2. Decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może być wydana jedynie w przypadkach określonych w ustawie. Odmowy wydania decyzji nie mogą stanowić podnoszone uciążliwości "odorowe", gdyż ustawodawca nie przewidział w polskim porządku prawnym ochrony powietrza przed zapachami, a jedynie przed określonymi substancjami w powietrzu. Zapach czy odór jest substancją niemierzalną. Zapachy pomimo, że mogą być uciążliwe nie mogą być badane, bowiem w polskim systemie prawnym nie istnieją normy prawne, które odnosiłyby się do zapachów. Oznacza to, że powoływanie się na uciążliwości zapachowe, wszelkiego rodzaju opracowania, czy projekty aktów normatywnych w rzeczywistości są działaniami pozaprawnym. Obowiązkiem inwestora jest minimalizowanie wpływu na środowisko i to uczyni, poprzez zastosowanie odpowiednich rozwiązań (opisanych w raporcie) np. poprzez zastosowanie wentylatorów. Kolegium wyraziło zrozumienie, że w stosunku do obiektów mieszkalnych znajdujących się w odległości 200 m. uciążliwości mogą wystąpić, ale brak jest podstaw do odmowy wydania decyzji środowiskowej, jeśli nie można wykazać naruszenia konkretnych norm prawnych.

Kolegium zaleciło, by w toku ponownego rozpatrywania sprawy organ rozważył przesłanki pozytywne wydania decyzji środowiskowej i określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Zdaniem Kolegium, wydanie decyzji reformatoryjnej w trybie odwoławczym doprowadziłoby do naruszenia zasady określonej w art. 15 k.p.a., tj. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, a to z kolei - jako wada istotna postępowania - mogłoby doprowadzić do wyeliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zasada statuuje bowiem obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. W przypadku zaś wydania przez organ odwoławczy decyzji rozstrzygającej co do istoty, pozytywne przesłanki ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia podlegałyby jedynie jednokrotnemu rozpatrzeniu, co ograniczałoby uprawnienia innych uczestników postępowania. Nie mieliby oni bowiem możliwości kwestionowania decyzji pozytywnej w toku postępowania administracyjnego.

Podsumowując Kolegium wskazało, że w sprawie nastąpiło naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., tj. przepisów zgodnie z którymi organ prowadzący postępowanie powinien dokładnie i wszechstronnie ustalić stan faktyczny istotny w sprawie, stosownie do art. 7 i 77 § 1 k.p.a., wydać decyzję wyłącznie w oparciu o ocenę całego, podlegającego zabraniu materiału dowodowego (art. 80 Kpa) oraz racjonalnie i rzetelnie uzasadnić wydane rozstrzygnięcie (107 § 3 Kpa), czego w niniejszym postępowaniu zabrakło.

W sprzeciwie od opisanej wyżej decyzji kasacyjnej Prokurator Regionalny w Białymstoku podniósł następujące zarzuty:

- istotnego naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i uchylenie w całości decyzji Wójta Gminy C. z dnia 18 września znak GGiOŚ.6620.1.2021.ES odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu na działce o numerze ewidencyjnym [...], położonej w obrębie C. - Wieś, gmina C., w sytuacji braku przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a. dla wydania decyzji kasacyjnej;

-istotnego naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a. i wskazania konkretnych uchybień prawa procesowego w działaniu organu I instancji w sposób istotny wpływających na rozstrzygnięcie oraz wykazania braku możliwości ich uzupełnienia przez organ odwoławczy, a wyrażenie jedynie własnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji i błędne odwołanie się do zasady dwuinstancyjności.

Podnosząc powyższe zarzuty Prokurator Regionalny w Białymstoku wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji kasacyjnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku w odpowiedzi na sprzeciw wniosło o jego oddalenie. W ocenie Kolegium w sprawie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ze względu na braki w materiale dowodowym i stanie faktycznym sprawy, spowodowane niewywiązaniem się przez organ pierwszej instancji z obowiązku rzetelnej i wszechstronnej oceny tego zgormadzonego materiału dowodowego, w tym szczególności Raportu (zarówno od strony pozytywnej jak i negatywnej weryfikacji). Analiza materiału dowodowego z punktu widzenia pozytywnych przesłanek wydania decyzji środowiskowej, nie może być przeprowadzona tylko przed organem I instancji, w ten bowiem sposób inni uczestnicy postępowania nie mieliby możliwości wniesienia odwołania od decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania, a ich uprawnienia procesowe mogłyby być chronione jedynie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Co więcej organ I instancji za każdym razem (pomimo kilkukrotnego uchylenia decyzji) rozważał tylko negatywne przesłanki, skutkujące odmową wydania decyzji środowiskowej, pomijając całkowicie przesłanki pozytywne. W ocenie zaś Kolegium zarówno przesłanki pozytywne, jak i negatywne wydania decyzji powinny podlegać rozpatrzeniu przed organami obu instancji co wynika z wyrażonej wart. 15 k.pa. zasady dwuinstancyjności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Sprzeciw podlegał oddaleniu albowiem trafnie organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie zaszły przesłanki ustawowe do odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia a wydanie decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy w postępowaniu przeprowadzonym z aktywnym udziałem społeczeństwa powinno nastąpić z zapewnieniem pełnych gwarancji procesowych wszystkim stronom postępowania, co wymaga wydania decyzji pozytywnej przez organ I instancji i zapewnienia wszystkim stronom prawa do wniesienia odwołania.

Zainicjowanie sprawy sądowoadministracyjnej sprzeciwem od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w istotny sposób ogranicza zakres kontroli sądu. Zgodnie bowiem z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Przepis przy tym art. 64e oraz art. 151a § 1 p.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, iż określony w tych przepisach zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może obejmować oceny tej decyzji w zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na treść art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem. Tak przyjęto w wyroku z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1319/18. Pogląd ten został zaakceptowany m.in. w wyroku NSA z 30 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1984/20, w wyroku NSA z 5 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3238/19, w wyroku NSA z 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2030/19, w wyroku NSA z 3 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3552/1 oraz w wyroku NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2182/18. Ponadto wskazany sposób wykładni art. 64e oraz art. 151a § 1 p.p.s.a. został zaaprobowany w doktrynie prawa (Paweł Daniel, glosa do pierwszego ze wskazanych wyroków, opublikowana w OSP zeszyt 4 z 2019 r., poz. 42).

Trafne jest spostrzeżenie wnoszącego sprzeciw Prokuratora Regionalnego w Białymstoku, że celem postępowania odwoławczego nie jest wyłącznie kontrola poprawności rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji (odwołanie nie jest kasacją), lecz ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem zmian w jej stanie faktycznym i prawnym, które nastąpiły w okresie dzielącym orzekanie po raz pierwszy od ponownego orzekania będącego następstwem wniesienia odwołania. Z powyższym celem wiąże się nałożenie na organ II instancji obowiązku dążenia do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Zatem organ II instancji w ramach postępowania odwoławczego powinien dążyć do tego, by postępowanie odwoławcze zakończyło się którąś z decyzji wymienionych w art. 138 par. 1 K.p.a. tj. bądź utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji (pkt 1), bądź uchyleniem decyzji organu I instancji i orzeczeniem o istocie sprawy albo uchyleniem decyzji organu I instancji i umorzeniem postępowania w sprawie (pkt 2), bądź umorzeniem postępowania odwoławczego (pkt 3). Żadne z tych rozstrzygnięć nie zostało przez ustawodawcę obwarowane szczególnymi warunkami stosowania.

Przyznane natomiast organowi odwoławczemu normą art. 138 par. 2 K.p.a. uprawnienia kasacyjne mają charakter dopełniający i uzależniony od spełnienia określonych warunków. Dopełniający charakter uprawnień kasacyjnych wzmocniła nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego dokonana ustawą z dnia 3 grudnia 2010r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011r., Nr 6, poz. 18), mocą której od 11 kwietnia 2011r. obowiązuje nowe brzmienie art. 138 par. 2 K.p.a. Do tej daty decyzję kasacyjną można było wydać w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, tj. gdy w postępowaniu odwoławczym nie można było sanować braków postępowania odwoławczego bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. Aktualne brzmienie art. 138 par. 2 K.p.a. stanowi, że decyzję kasacyjną można wydać, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przepis konstytuuje zatem dwie przesłanki, których łączne spełnienie warunkuje wydanie decyzji kasacyjnej. Pierwszą jest wydanie decyzji I instancji z naruszeniem przepisów postępowania. Drugą wystąpienie konieczności wyjaśnienia sprawy w takim zakresie, że ma to istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Celem nowelizacji było wyeliminowanie asekuracyjnej postawy organu II instancji, który w obawie przed odpowiedzialnością za wydanie decyzji merytorycznej, zbyt szeroko interpretował możliwość wydania decyzji kasacyjnej.

Naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji obejmuje sytuacje następujące: gdy organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania, gdy organ I instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu pozwalającym uznać sprawę za niewyjaśnioną w całości np. nie przeprowadził obligatoryjnej rozprawy, nie zapewnił udziału w postępowaniu wszystkim stronom, a także, gdy organ I instancji nie wyjaśnił większości przesłanek niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy tj. gdy braki postępowania są tak poważne, że nie można ich uzupełnić w toku uzupełniającego postępowania dowodowego przed organem II instancji.

W niniejszej sprawie zasadnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że uchylenie w okolicznościach sprawy decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, obliguje organ I instancji do wydania pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji a ustawowe wymogi dla treści pozytywnej decyzji środowiskowej są diametralnie odmienne od wymogów dla treści decyzji odmownej a nadto są bardzo obszerne i wkraczają bezpośrednio w strefę interesu prawnego nie tylko wnioskodawcy ale także społeczeństwa, z którego aktywnym udziałem postępowanie administracyjne było prowadzone i które powinno mieć prawo udziału w procedurze administracyjnej w dwóch instancjach włącznie z możliwością kwestionowania w toku instancji prawidłowości określenia uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

Należy za organem II instancji powtórzyć, że decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia może być wydana jedynie w przypadkach określonych w ustawie. Przesłanki odmowy zgody polegać przy tym mogą wyłącznie na: niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 ustawy), odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. I pkt 1 w związku z art. 77 ust. I ustawy), braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, w sytuacji, gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 ustawy, wykazaniu znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (art. 81 ust. 2 ustawy), wykazaniu, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z ustawy z dnia z dnia 20 lipca 2017r. - Prawo wodne (art. 81 ust. 3 ustawy). O ile żadna z wymienionych wyżej okoliczności nie zachodzi, organ jest obowiązany do określenia środowiskowych uwarunkowań.

Sąd podziela trafność przesądzenia przez Kolegium, że organ I instancji odmowę określenia środowiskowych uregulowań realizacji spornego przedsięwzięcia oparł na pozaustawowych przesłankach. Powyższego nie kwestionuje wnoszący sprzeciw Prokurator Regionalny w Białymstoku. Niewątpliwie bowiem organ I instancji wbrew wymogom ustawowym uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań na realizację planowanego przez

wnioskodawcę przedsięwzięcia. Organ powtórzył stanowisko negatywnie opiniującego przedsięwzięcie inspektora sanitarnego stwierdzając, że eksploatacja przedsięwzięcia związana jest z emisją zanieczyszczeń do powietrza, emisją hałasu, wytwarzaniem odpadów i nieczystości płynnych a w fazie eksploatacji ferma drobiu będzie źródłem zorganizowanej i niezorganizowanej emisji zanieczyszczeń do powietrza. Inwestycja będzie źródłem emisji substancji odorowych, powstających w wyniku rozkładu produktów przemiany materii zwierząt podczas chowu. Okresowo emisja odorów może być powodowana czyszczeniem budynków i usuwaniem obornika. Ponadto będzie ona wytwarzać hałas, odpady i ścieki bytowe oraz technologiczne. Wystąpi wzmożony ruch samochodów ciężarowych emitujących spaliny (ok. 16 pojazdów na dobę), w tym wywożących obornik powstający na fermie. Istnieje zagrożenie negatywnego oddziaływania na wody podziemne. Ponadto organ wskazał, że powziął wątpliwości co do wariantu alternatywnego przedstawionego w raporcie zarzucając pozorność. Dodatkowo organ wskazał, że wydając decyzję oparł się na obawach mieszkańców zarówno wsi C.- Wieś, jak i innych okolicznych miejscowości, protestujących przeciw budowie fermy drobiu takich jak: szkodliwe emisje do powietrza, w tym substancji odorowych i skutki ich oddziaływania na zdrowie człowieka, uciążliwe emisje hałasu pogorszenie klimatu akustycznego, zagrożenie skażeniem wód i gruntu, negatywne oddziaływanie na poziom wód gruntowych spowodowane planowanym zapotrzebowaniem w wodę, zniszczenie istniejącej infrastruktury drogowej niedostosowanej do planowanego transportu, generalne pogorszenie warunków do życia i zamieszkiwania w okolicy, znaczny spadek wartości nieruchomości zlokalizowanych w pobliżu inwestycji jak i zahamowanie działalności agroturystycznej i turystyki, a w dalszej perspektywie wyludnianie miejscowości.

Nie ulega wątpliwości, że okoliczności wskazane przez organ I instancji nie stanowią ustawowych przyczyn odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Ani negatywna opinia organu opiniującego (niewiążąca dla organu z racji charakteru), ani głośny sprzeciw społeczności lokalnej wobec zamiaru inwestycyjnego, ani subiektywne przekonanie o uciążliwości przedsięwzięcia, ani spadek atrakcyjności lub wartości nieruchomości sąsiadujących z miejscem lokalizacji przedsięwzięcia, nie tworzą ustawowych przesłanek odmowy wydania decyzji środowiskowej.

Organ I instancji powołując się na pozaustawowe przyczyny odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia dopuścił się ewidentnego naruszenia zasad procesowych, w tym zasady z art. 7 k.p.a. gdyż dokonał ustaleń faktycznych na podstawie selekcji materiału dowodowego, nie poddając ocenie całości zebranych dowodów, przy czym wziął pod uwagę także stanowiska osób prywatnych, nie poparte ekspercko i profesjonalnie. W konsekwencji organ I instancji nie dokonał oceny wpływu przedsięwzięcia objętego wnioskiem na środowisko, pozytywnie uzgodnionego przez organ ochrony środowiska i organ gospodarki wodnej i pozytywnie zaopiniowanego przez Marszałka Województwa.

Przedmiotem postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia (art. 71 ust. 1 ustawy). Postępowanie toczące się w przedmiocie jej wydania dotyczy planowanego dopiero przedsięwzięcia i sprowadza się do ustalenia czy inwestycja w kształcie opisanym przez inwestorów we wniosku zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska. Środowiskowe uwarunkowania dotyczące realizacji przedsięwzięcia to postępowanie administracyjne prowadzone pod kątem wymogów ochrony środowiska, mające na celu stworzenie katalogu warunków, jakie muszą być spełnione aby respektując wymogi ochrony środowiska wykonać konkretne przedsięwzięcie. Warunki określone przez organy uzgadniające i opiniujące powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w decyzji administracyjnej wydanej przez Wójta Gminy C., a w konsekwencji w innych późniejszych indywidualnych aktach administracyjnych związanych z realizacją inwestycji. Treść i zakres decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wyznacza art. 80-82 ww. ustawy. Z przepisów tych wynika, że zasadniczym kryterium, jakim powinien kierować się organ jest zgodność przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jeśli jest on uchwalony. W sprawie dla obszaru planowanego przedsięwzięcia brak jest obowiązującego dla terenu inwestycji planu zagospodarowania przestrzennego a zatem nie ma sprzeczności pomiędzy normami planu miejscowego, a przedsięwzięciem. Treść pozytywnej decyzji środowiskowej określa warunki, pod którymi możliwe będzie możliwe zrealizowanie przedsięwzięcia i jest wypadkową wyników merytorycznego rozstrzygnięcia wszystkich organów uzgadniających i opiniujących.

W konsekwencji braku wydania pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji mimo niewystąpienia prawnych przeszkód do jej wydania niewątpliwie przed organem I instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., tj. przepisów zgodnie, z którymi organ prowadzący postępowanie powinien dokładnie i wszechstronnie ustalić stan faktyczny istotny w sprawie, stosownie do art. 7 i 77 § 1 k.p.a., wydać decyzję wyłącznie w oparciu o ocenę całego, podlegającego zabraniu materiału dowodowego (art. 80 Kpa) oraz racjonalnie i rzetelnie uzasadnić wydane rozstrzygnięcie (107 § 3 Kpa) . Konieczność zaś zapewnienia gwarancji proceduralnych wszystkim stronom postępowania przemawiała za uchyleniem decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania albowiem reformatoryjna decyzja SKO pozbawiłaby inne niż wnioskodawca strony zasadniczego uprawnienia procesowego. Powyższe dostrzegał także wnioskodawca, który w odwołaniu od negatywnej decyzji alternatywnie dla bezpieczeństwa procesowego wnosił o uchylenie odmownej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Z tych przyczyn sąd sprzeciw oddalił (art. 151a § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).