Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 507/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 marca 2023 r. nr SKO Gd/6079/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W. J. (dalej: strona, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) z dnia 30 marca 2023 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia 26 lipca 2021 r. strona wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - matką G. J. G. J., ur. 6 maja 1930 r., legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Wejherowie o uznaniu jej za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od lipca 2005 r. Daty powstania niepełnosprawności nie ustalono.

W toku postępowania przeprowadzony został wywiad środowiskowy, z którego wynika, że skarżący mieszka oraz prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która choruje na osteoporozę, Alzheimera, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, niepełnosprawność ruchową (praktycznie nie wstaje z łóżka), ma również problemy z sercem oraz trwałe zniekształcenie ręki po złamaniu. Skarżący sprawuje opiekę nad matką od lipca 2005 roku. Czynności, które wykonuje w związku z tą opieką polegają na przyrządzaniu oraz podawaniu posiłków, dozowaniu i podawaniu lekarstw, zmianie garderoby, mierzeniu ciśnienia, utrzymaniu higieny osobistej (kąpiele, zmiana pieluchomajtek). Skarżący umawia wizyty lekarskie, wykupuje recepty. Załatwia także wszelkie sprawy urzędowe. Pomaga matce przy poruszaniu się. Wykonuje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego.

Decyzją z dnia 6 września 2021 r. nr SR/ŚP/O/10808/2020 Prezydent Miasta Wejherowa (dalej: organ I instancji) odmówił skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką G. J. Jako podstawę prawną wydania decyzji odmownej wskazano art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej jako "ustawa"), który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ I instancji stwierdził, że mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, ustawodawca nie zmienił treści tego przepisu, ma on zatem zastosowanie w sprawie, bowiem nie ustalono, od kiedy istnieje niepełnosprawności G. J. Ponadto nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 ustawy, tj. nie zachodzi sytuacja rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką, bowiem skarżący pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co oznacza, że nie może podjąć zatrudnienia ze względu na swój stan zdrowia.

W wyniku rozpoznania odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 1 lutego 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji uznając, że w okolicznościach sprawy sytuacja zawodowa skarżącego nie miała bezpośredniego związku z koniecznością opieki nad matką, a niewykonywanie pracy zarobkowej u skarżącego miało charakter trwały a nie chwilowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 września 2022 r. w sprawie o sygnaturze akt II SA/Gd 245/22 uchylił decyzję organu odwoławczego. Sąd zaaprobował co prawda stanowisko organu II instancji odnośnie stosowania przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia, stwierdzając, że znajduje ono oparcie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 38/13 oraz w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd nie zgodził się jednak ze stanowiskiem Kolegium, że niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia nie ma związku ze sprawowaniem opieki nad matką, lecz jest spowodowane innymi przyczynami – organ pierwszej instancji uznał, że to stan zdrowia uniemożliwia skarżącemu pracę, co wynika z faktu pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, organ odwoławczy natomiast wskazał na wieloletnią bierność zawodową skarżącego (ostatnie zatrudnienia miało miejsce w 1992 r.). Sąd stwierdził, że Kolegium dokonało błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy uznając, że sam fakt, iż skarżący zaprzestał wykonywania pracy zawodowej w 1992r., wyklucza możliwość uznania za istniejący związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką. Powyższy błąd spowodował, że Kolegium nie zbadało należycie istotnych w tej sprawie okoliczności wskazujących na istnienie takiego związku. Przeprowadzone w toku postępowania dowody wyraźnie wskazują, że niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia ma ścisły związek z opieką sprawowaną nad matką. Z akt sprawy nie wynika także, aby istniały inne obiektywne przeszkody, np. zdrowotne, które uniemożliwiałyby skarżącemu podjęcie zatrudnienia.

Na wezwanie rozpoznającego ponownie sprawę Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, organ pierwszej instancji uzupełnił zebrany w sprawie materiał dowodowy. W oparciu o uzupełniony materiał dowodowy Kolegium uznało, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy koniecznością opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką G. J. a niepodejmowaniem pracy przez jej syna W. J. Następnie Kolegium pismem z dnia 8 marca 2023 r. poinformowało skarżącego, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o którego przyznanie wnioskuje, a pobiera rentę, może dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W związku z tym Kolegium wezwało skarżącego do oświadczenia, czy rezygnuje z pobierania renty. Kolegium wyjaśniło też, że w sytuacji braku oświadczenia o dokonanym wyborze świadczenia wraz z potwierdzeniem złożenia w ZUS wniosku o zawieszenie prawa do emerytury, Kolegium zmuszone będzie wydać rozstrzygnięcie niezgodne z żądaniem skarżącego.

Skarżący w skierowanym do Kolegium piśmie z 21 marca 2032 r. oświadczył, że świadczenie pielęgnacyjne traktuje jako pomoc nie dla siebie, ale dla matki oraz że dopiero po przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego ZUS może rozpatrzyć sprawę zawieszenia przysługującej mu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Decyzją z dnia 30 marca 2023 r. Nr SKO Gd/6079/22 Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa z dnia 6 września 2021 r. nr SR/ŚP/O/10808/2020 odmawiającą skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stwierdzając, że ponieważ skarżący nie rezygnuje z pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy zachodzi przesłanka negatywna przyznania wnioskowanego świadczenia, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy. W tej sytuacji - pomimo, iż pierwotnie powodem odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego było niespełnienie warunków wynikających z art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1 b ustawy - Kolegium uznało, że co do meritum decyzja organu pierwszej instancji jest zasadna i utrzymało ją w mocy.

W. J. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie, zarzucił naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, poprzez błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że:

fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozbawia skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i stanowi przesłankę uzasadniającą odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,

uprzednie zawieszenie przez skarżącego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi warunek przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Zarzucono również naruszenie art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji o treści sprzecznej z obowiązującymi przepisami prawa, bez uwzględnienia zakresu, w jakim art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych utracił moc obowiązującą wskutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie pod sygn. akt SK 2/17.

Zdaniem skarżącego możliwe jest jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego oraz renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, w jego ocenie pogląd taki jest wyrażony m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2022 r. (sygn. akt I OSK 2052/21). W konsekwencji organ administracji nie może oczekiwać od skarżącego złożenia wniosku o zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity na dzień wydawania zaskarżonej decyzji: Dz.U. 2023r., poz. 390), zwanej dalej jak dotychczas ustawą lub u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, w ocenie składu orzekającego, jest zgodna z prawem.

Sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpatrywania przez tutejszy Sąd, który wyrokiem z dnia 21 września 2022 r. sygnatura akt II SA/Gd 245/22 uchylił uprzednio wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzję z dnia 1 lutego 2022 r. W związku z tym wyrokiem i przeprowadzonym dodatkowym postępowaniem dowodowym na obecnym etapie postępowania bezsporne jest to, że po pierwsze, art. 17 ust. 1b ustawy nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego oraz po drugie, że w sprawie zachodzi przesłanka pozytywna przyznania wnioskowanego świadczenia, wynikająca z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, tj. związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Kolegium jednak stwierdziło zaistnienie przesłanki negatywnej uniemożliwiającej przyznanie skarżącemu świadczenia, a mianowicie fakt pobierania przez niego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy – art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Na wstępie należy wskazać, ze względu na zarzuty skargi, że powyższy wyrok tutejszego Sądu nie stał na przeszkodzie powołaniu się przez Kolegium na przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., dotyczącą pobierania przez skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Z faktu, że w wyroku tym Sąd nie wskazał, aby pobieranie tej renty stanowiło przeszkodę do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego nie wynika, że Sąd przesądził, iż taka przeszkoda nie istnieje, bowiem Sąd nie zajmował się w ogóle kwestią istnienia bądź nie przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, co wynika z uzasadnienia tego wyroku. Sąd bowiem rozpoznawał sprawę na wcześniejszym etapie ustalania przesłanek warunkujących przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, na którym sporna była kwestia spełnienia przesłanki pozytywnej (pierwotnej) wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, tj. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad matką. W tym zakresie Sąd wskazał na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, po przeprowadzeniu którego Kolegium stwierdziło, że w sprawie zachodzi owa przesłanka pozytywna. To z kolei otworzyło drogę do zbadania, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne, uniemożliwiające przyznanie skarżącemu, mimo spełnienia przesłanek pozytywnych wynikających z art. 17 ust. 1 ustawy, wnioskowanego świadczenia. Taką przesłanką jest właśnie przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Zgodnie z powyższym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne z uwagi na to, że skarżący dysponując prawem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie wyraził woli zawieszenia jej wypłat, przez co nie wyeliminował negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z tym stanowiskiem nie zgadza się skarżący wskazując, że wykładnia tego przepisu przeprowadzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt SK 2/17 daje jednoznaczne wskazanie, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie pozbawia możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym, w opinii skarżącego, może on bez rezygnacji z wypłat renty uzyskać świadczenie pielęgnacyjne.

Problem ten był przedmiotem wielu orzeczeń sądów administracyjnych, w tym m.in. wyroku NSA z dnia 24 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1665/22. Skład orzekający w pełni podzielając stanowisko w nim wyrażone posłuży się m.in. jego argumentacją dla uzasadnienia niniejszego rozstrzygnięcia.

Literalna wykładnia cytowanego wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. niewątpliwie prowadzi do wniosku, iż osobom, które mają ustalone prawo do renty, nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Tak też przepis ten początkowo interpretowano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Obecnie jednak linia orzecznicza w tym zakresie uległa zmianie, gdyż nowa linia nie ogranicza się jedynie do wykładni językowej, lecz ma na względzie głównie dyrektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej. Podnosi się bowiem, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. prowadzi do niedopuszczalnego i niczym nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegającego na wyłączeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, w sytuacji, gdy świadczenie to jest niższe od świadczenia pielęgnacyjnego.

W przywołanym w skardze wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. (sygn. akt SK 2/17 - Dz. U. z 2019 r. poz. 1257), który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 r. stwierdzono, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (pkt I); Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (pkt II). W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął zaś, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Dalej Trybunał stwierdził, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.

Mając powyższe na względzie, zgodzić się należy z Kolegium, że interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., także przy uwzględnieniu poglądów wyrażonych w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygnaturze akt SK 2/17 nie pozwala jednak - wbrew stanowisku skarżąceego - na równoczesne pobieranie przez niego świadczenia emerytalno-rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1623/21 (cyt.): "stwierdzenie częściowej niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt lit. a u.ś.r. wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wykreowało z dniem 9 stycznia 2020 r. (wejście w życie wyroku Trybunału) nowy stan prawny, w którym zaistniała konieczność odnalezienia istniejących w systemie prawa instrumentów prawnych pozwalających w praktyce stosowania prawa urzeczywistnić ten wyrok Trybunału. Jakkolwiek kształtujące się w powyższym zakresie orzecznictwo sądowe nie było początkowo jednolite, to aktualnie nie budzi już wątpliwości, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 u.f.u.s. W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego.".

W ocenie Sądu prawidłowa wykładnia ww. przepisu przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Źródłem zaś takiego uprawnienia strony jest właśnie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odczytywany z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej (gdyż zawarta w art. 27 ust. 5 u.ś.r. regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną dotyczy tylko zbiegu uprawnień do rożnych świadczeń rodzinnych). Wyboru świadczenia wnioskodawca może zaś dokonać przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: u.e.r.f.u.s.). Zawieszenie prawa do renty, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s., skutkować będzie natomiast wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Choć bowiem renta jest prawem niezbywalnym, to jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty, wynikająca z ww. przepisu musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Za taką wykładnią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. opowiada się również skład orzekający w niniejszej sprawie. Prowadzi to do wniosku, że stanowisko Kolegium odnośnie przyczyny odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego jest prawidłowe. Przypomnieć bowiem w tym miejscu wypada, że z niekwestionowanych w niniejszym postępowaniu ustaleń faktycznych wynikało, iż wnioskujący o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W związku z powyższym, Kolegium, zgodnie z przyjętą przez sądy administracyjne linią orzeczniczą, poinformował skarżącego o jego sytuacji prawnej. Wyjaśniono mu wyczerpująco, że chcąc uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, o które wnioskuje, musi zawiesić wypłatę renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wskazano na podstawę prawną takiego wymagania jak również wyjaśniono jakie są konsekwencje złożenia wniosku o zawieszenie prawa do renty również w aspekcie dalszego procedowania. Wskazano w szczególności, że w sytuacji złożenia wniosku o zawieszenie prawa do renty, Kolegium zawiesi postępowanie w sprawie o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do czasu uzyskania decyzji ZUS o zawieszeniu renty, a po jej otrzymaniu, postępowanie to podejmie o wyda decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym zostanie zawieszone prawo do świadczenia rentowego. Pouczenie to Sąd uznaje za wyczerpujące. Skarżący miał więc pewność, że w przypadku uzyskania decyzji o zawieszeniu renty, nie pozostanie bez środków do życia i że spełnia pozostałe przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący jednak nie wyraził woli zawieszenia prawa do renty. W piśmie z dnia 21 marca 2023 r. skarżący przedstawił swoje stanowisko, że jednoczesne pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz świadczenia pielęgnacyjnego jest zgodne z prawem. W związku z tym zasadnie Kolegium odmówiło stronie przyznania wnioskowanego świadczenia, z uwagi na negatywną przesłankę w postaci posiada prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Końcowo Sąd wyjaśnia skarżącemu, że w okolicznościach tej sprawy, ze względu na fakt pobierania przez niego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie mógłby on otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od daty złożenia wniosku o jego przyznanie, a dopiero od daty usunięcia przesłanki negatywnej, tj. od miesiąca, w którym prawo do renty zostałoby zawieszone. W myśl art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt I OSK 1696/22, zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne/ Komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane). W sytuacji zatem, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest uprzednia rezygnacja z renty, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.

Niniejszy wyrok nie stoi na przeszkodzie wystąpieniu przez skarżącego, po otrzymaniu z ZUS decyzji o zawieszeniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, z ponownym wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).