Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1742/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz WSA Marek Leszczyński Protokolant referent-stażysta Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adwokatowi M. W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania Z. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja powyższa zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Pismem z dnia 21 grudnia 1992 r. Z. M. wystąpiła do Urzędu Miejskiego w S. o rekompensatę pieniężną za mienie pozostawione poza granicą wschodnią. Następnie wnioskiem z dnia 16 stycznia 2009 r. zwróciła się do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej ojca M. M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości położonej w miejscowości W., powiat [...], województwo [...].

Z postanowienia Sądu Rejonowego [...] w S. z dnia [...] listopada 2010 r., sygn. akt [...] wynika, że spadek po M. M. zmarłym w dniu [...] lipca 1944 r. w P. (Litwa) nabyły: żona J. S. w 1/7 części co do majątku nieruchomego i w 1/4 części co do majątku ruchomego oraz córka Z. M. w 6/7 części co do majątku nieruchomego i w 3/4 części co do majątku ruchomego.

Z postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] listopada 2009 r., sygn. akt [...], wynika, że spadek po J. S. zmarłej w dniu [...] października 1995 r. w L. nabyła córka Z. M. w całości.

Z tłumaczenia przysięgłego zaświadczenia Centralnego Państwowego Archiwum Litwy

z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] wynika, że na liście działek z dnia 26 maja 1930 r. oraz z dnia 4 września1936 r. figuruje W. M., który we wsi [...] posiadał [...] ha [...] m2 gruntów. Z tłumaczenia tego wynika również, że podczas przeprowadzonego w dniu [...] maja 1942 r. powszechnego spisu mieszkańców Okręgu Generalnego Litwy na karcie mieszkanie-gospodarstwo mieszkańców M. W. i M. M. [lit. - [...]] wsi [...] gminy [...] Okręgu [...] są zapisani: (...) M. M., głowa rodziny, rolnik na gospodarstwie prywatnym; żona J.; córka Z. [lit. - [...][...]].

Z oświadczenia strony postępowania Z. M. z dnia [...] stycznia 2011 r. wynika natomiast, że właścicielem gruntów był W. M. (dziadek wnioskodawczyni), który "przekazał tę część ziemi jej ojcu".

Z oświadczenia świadka G. W. z dnia [...].03.2011 r. wynika, że właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni około [...] ha (zabudowania, dom, stodoła i obora), położonego na kolonii wsi [...] był W. M.

W związku z tym, że z zebranej w toku postępowania dokumentacji wynika, że właścicielem pozostawionej nieruchomości był W. M., Wojewoda [...] wezwał Z. M. do przedłożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po W. M. Odpowiadając na powyższe wezwanie organu, Z. M. oświadczyła, że nie wniesie o nabycie spadku po W. M. oraz że jest w posiadaniu postanowiona o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu M. M. Wskazała poza tym, że ubiega się o rekompensatę za nieruchomości pozostawione przez M. M.

Z protokołu przesłuchania świadka E. D. z dnia [...] kwietnia 2011 r. wynika, że właścicielem nieruchomości był prawdopodobnie ojciec Z. M., który dostał część majątku należącego do jego ojca.

Z zaświadczenia Archiwum Państwowego w O. z dnia [...] lutego 2009 r. [...], wynika, że Z. M. została zarejestrowana jako repatriantka w Punkcie Etapowym PUR w L. w dniu [...] czerwca 1945 r.

Z uzyskanej zaś z Archiwum Akt Nowych w W. uwierzytelnionej kserokopii fragmentu "Odpisu książki rejestracyjnej repatriantów za okres od 1 czerwca do 30 czerwca 1945r" wynika, że pod pozycją 694 figuruje Z. S. (obecnie [...]).

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., znak: [...], Wojewoda [...] odmówił Z. M. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Na skutek wniesionego przez Z. M. odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...] uchylił powyższą decyzję Wojewody [...], wskazując na uchybienie procedury skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji. Minister Skarbu Państwa wskazał poza tym na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego posiadania przez M. M. części nieruchomości we wsi [...].

Ponownie prowadząc postępowanie, Wojewoda [...] zwrócił się do tłumacza przysięgłego języka litewskiego w celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczącej tłumaczenia zaświadczenia Centralnego Państwowego Archiwum Litwy z dnia [...] kwietnia 2009 r. Z uzyskanej przez organ informacji wynika, że na skutek pomyłki w dokumencie tym wpisano zamiast imienia M. imię M. Organ zwrócił się ponadto do Archiwum Akt Nowych w W. z prośbą o informację czy w zasobach tej instytucji znajduje się opis mienia pozostawionego wystawiony na M. M., J. M. lub P. S., potwierdzający własność nieruchomości pozostawionej w miejscowości [...], uzyskał jednak odpowiedź odmowną. Organ zwrócił się poza tym do Wydziału Konsularnego Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w W. z prośbą o pomoc w uzyskaniu informacji czy w zasobach archiwów Litwy istnieją dokumenty potwierdzające posiadanie przez M. M. własności nieruchomości (w szczególności ich powierzchni i rodzaju) w miejscowości [...]. Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w W. poinformowała organ, że nie może nadać biegu sprawie uzyskania z archiwów litewskich dokumentów dotyczących ww. nieruchomości, ponieważ od marca 2012 r. archiwa litewskie żądają opłaty za czynności udostępnienia dokumentów. Wojewoda [...] poinformował Z. M. o tym fakcie oraz wskazał na zasadność wystąpienia przez stronę postępowania do archiwum litewskiego w celu uzyskania ww. dokumentów. Wnioskodawczyni nie podjęła jednak czynności zmierzających do pozyskania dokumentów z ww. archiwum.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił Z. M. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda [...] wskazał, że w spawie brak jest dowodów potwierdzających na posiadanie przez M. M. nieruchomości w miejscowości [...], pow. [...].

Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia wniosła Z. M.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i powołując się na przepis art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego wskazał, że organ administracji obowiązany jest zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wskazał przy tym, że choć zasada ta dotyczy także postępowań w sprawach zabużańskich to ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nakłada również na strony postępowania, obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia prawa do rekompensaty. W postępowaniach zabużańskich obowiązek zebrania materiału dowodowego ciąży zatem, zdaniem organu odwoławczego, nie tylko na organie administracji ale również na stronie postępowania. Minister Skarbu Państwa zauważył ponadto, że z przedłożonego do akt sprawy zaświadczenia Centralnego Państwowego Archiwum Litwy z dna [...] kwietnia 2009 r. wynika, że W. M. we wsi [...] posiadał [...] ha [...] m3. Zaświadczenie wymienia również M. M. i określa go jako " (...) głowę rodziny, rolnika na gospodarstwie prywatnym". W aktach sprawy brak jest jednak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających tytuł własności do mienia, jego rodzaj i powierzchnię na moment opuszczenia przez spadkobierców M. M. Kresów Wschodnich. Minister wskazał poza tym, że Wojewoda [...] ponownie prowadząc postępowanie mające na celu wyjaśnienia posiadania przez M. M. części przedmiotowej nieruchomości podjął wszystkie czynności do jakich został zobowiązany w decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2011 r. Organ odwoławczy wskazał przy tym na bierne zachowanie wnioskodawczyni. Reasumując Minister Skarbu Państwa stwierdził, że po analizie materiału dowodowego sprawy stwierdzić należy, że brak jest wystarczających dowodów potwierdzających tytuł własności, rodzaj i powierzchnię mienia na czas opuszczenia przez spadkobierców M. M. Kresów Wschodnich.

Na decyzję powyższą skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Z. M. W skardze wyraziła swoje rozgoryczenie pracą organów administracji i wskazała, że nie jest w stanie udowodnić "wspomnianej przez nią części ziemi" przekazanej przez dziadka W. M. – jej ojcu M. M. Wskazała poza tym, że nie mając danych dziadka nie może poczynić starań o nabycie po nim spadku, ani udowodnić przekazania części posiadłości jej ojcu.

Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie kluczową kwestią jest ustalenie czy organy administracji w sposób prawidłowy odmówiły Z. M. przyznania prawa do rekompensaty za pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości uznając, że wnioskodawczyni nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że jej ojciec M. M. był właścicielem pozostawionej nieruchomości.

Zdaniem Sądu zarówno ocena wyrażona w zaskarżonej decyzji Ministra Skarbu Państwa jak i w poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...], są prawidłowe. Wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, z późn. zm.) – powoływana dalej jako "ustawa zabużańska", postępowanie w sprawie przyznania rekompensaty za pozostawione mienie wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzanie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. (art. 5 ust. 1). Stosownie natomiast do treści przepisu art. 6 tej ustawy, do wniosku takiego należy dołączyć stosowne dokumenty w tym m.in. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości.

Z przytoczonych powyżej regulacji prawnych wprost wynika, zdaniem Sądu, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek zgromadzenia i przedstawienia niezbędnych dowodów potwierdzających spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie prawa do rekompensaty. Pogląd taki wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 742/10, wskazując w nim jednoznacznie, że "to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa do rekompensaty ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej".

Wskazać należy, że w sprawie niniejszej pomimo istniejącego po stronie wnioskodawcy obowiązku udowodnienia pozostawienia nieruchomości, organy orzekające w sprawie, mając na uwadze regulacje zawarte w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego (w tym art. 77 § 1) próbowały same wyjaśnić okoliczność posiadania tytułu własności przez ojca skarżącej Z. M., M. M. Próby te jednak zakończyły się niepowodzeniem. Archiwum Akt Nowych w W. odpowiadając na wezwanie organu pierwszej instancji wskazało, że nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi tytuł własności M. M. do pozostawionych nieruchomości. Uzyskanie natomiast jakiejkolwiek dokumentacji z Archiwum na Litwie wymaga uiszczenia opłaty. Z uwagi zatem na konieczność poniesienia opłat związanych z uzyskaniem dokumentów, organ pierwszej instancji poinformował stronę o konieczności uzyskania tych dokumentów. Skarżąca nie skorzystała jednak z tej możliwości, nie przedstawiając tym samym żadnych dokumentów potwierdzających okoliczność posiadania tytułu własności przez jej ojca.

W związku z powyższym zgodzić się należy z organami administracji, że w niniejszej sprawie dowód taki nie został przez Z. M. przedstawiony.

Na marginesie wskazać należy, że sama skarżąca w swojej skardze wyjaśniła, że nie jest w stanie udowodnić "wspomnianej przez nią części ziemi" przekazanej przez dziadka W. M. – jej ojcu M. M., czym jednoznacznie potwierdziła prawidłowość podjętego przez organy rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.