Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 925/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt seidem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] maja 2023 r., nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy w przedmiocie wniosku A. T. (dalej określana jako Skarżąca) dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Wójta Gminy B. z dnia [...].04.2013 r., znak [...], zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości - działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym M., gmina B. - na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 158 § 1, art. 157 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm. dalej powoływana jako kpa) - utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z [...].04.2021 r. Skarżąca złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. (wpływ: [...].10.2021 r.), wniosek dotyczący stwierdzenia nieważności ww. decyzji ostatecznej Wójta Gminy B. z [...].04.2013 r. Decyzją z [...].01.2022 r., nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Wnioskiem z [...].02.2022 r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...].03.2022 r., nr [...] Kolegium po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymało w mocy ww. decyzję własną z [...].01.2022 r. Skargę na przedmiotową decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy wywiodła Skarżąca. Wyrokiem z 28.09.2022 r., sygn. akt II SA/Bd 495/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w B. z [...].03.2022 r., wskazując na konieczność poczynienia ustaleń faktycznych.

Ponownie rozpatrując sprawę w trybie określonym w art. 127 § 3 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wskazało, że stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 kpa ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, zatem może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.

SKO, dokonując ponownej kontroli decyzji Wójta Gminy B., jednoznacznie wskazało, że nie występują w stosunku do niej przesłanki, które zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa przemawiałyby za stwierdzeniem jej nieważności. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, że zarzuty podniesione przez Skarżącą nie znajdują uzasadnienia. Organ I instancji, wydając decyzję, stwierdził, że: "nieruchomość podlegająca podziałowi posiada nieuregulowany stan prawny, ponieważ byli właściciele nie żyją, co potwierdzają odpisy skróconych aktów zgonu wydanych przez Urząd Stanu Cywilnego w B. z dnia [...] stycznia 2013 r.". Organ I instancji ponadto zauważył, że nie było też przeprowadzone postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po J. Z. i M. Z. Powyższe potwierdził Sąd Rejonowy w B., II Wydział Cywilny pismem z [...].03.2013 r.

Wójt Gminy B. przedmiotowe postępowanie dotyczące podziału nieruchomości prowadził na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 i art. 97a pkt 1-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które stanowią, że "podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych". Z kolei art. 97a pkt 1-4 cyt. ustawy stanowi, że w przypadku dokonywania z urzędu podziału nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym stosuje się następujące zasady:

informację o zamiarze dokonania podziału nieruchomości wójt, burmistrz albo prezydent miasta podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości oraz na stronach internetowych urzędu gminy, a także przez ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim;

jeżeli w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia nie zgłoszą się osoby, które wykażą, że przysługują im prawa rzeczowe do nieruchomości, można wszcząć postępowanie w sprawie podziału nieruchomości;

po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w pkt 2, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może wydać decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości;

decyzja podlega ogłoszeniu w sposób określony w art. 49 zawiadamianie stron przez publiczne ogłoszenia, Kodeksu postępowania administracyjnego.

Kolegium zauważyło, że [...].10.2020 r. WSA w Bydgoszczy wydał wyrok sygn. II SA/Bd 429/20 dotyczący skargi S. A., którego Skarżąca jako córka jest następcą prawnym. W wyroku tym Sąd stwierdził, że: "Bezsporne jest w kontrolowanej sprawie, że S. A. nie był stroną postępowania zakończonego decyzją podziałową, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności. Jak wynika z zawartego w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 2015 r. o sygn. akt [...], poprzednicy prawni skarżącego (J. A. i H. A.) nabyli prawo własności podzielonej nieruchomości poprzez zasiedzenie z dniem [...] stycznia 1985 r. Tytułem prawnym do tej działki jest zatem powyższe orzeczenie, prawomocne od dnia [...] grudnia 2015 r. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organów obu instancji, że postanowienie o zasiedzeniu ma charakter deklaratoryjny i o ile potwierdza nabycie nieruchomości z dniem [...] stycznia 1985 r. to strona na swój tytuł prawny może powoływać się dopiero od [...] grudnia 2015 r., tj. od dnia uprawomocnienia się postanowienia o zasiedzeniu (organy błędnie wskazały tu datę wydania ww. postanowienia). Postępowanie podziałowe prowadzone było w latach 2012-2013, przed wydaniem ww. orzeczenia. Zdarzenia przyszłe, a także niepewne, nie mogą stanowić zaś o interesie prawnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a., a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony (vide: wielokrotnie cytowany wyrok NSA OZ w Poznaniu z dnia 3 października 2002 r., sygn. akt II SA/Po 16/01, niedostępny w internecie). Skoro zatem skarżący, jako następca prawny osób, które od dnia [...] grudnia 2015 r. legitymowały się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, nie może być uznany za stronę postępowania podziałowego, postępowanie zakończone decyzją w tym przedmiocie z dnia [...] kwietnia 2013 r.".

Kolegium podkreśliło pogląd WSA w Bydgoszczy zawarty w wyroku w sprawie II SA/Bd 429/20, w myśl którego ojciec Skarżącej nie mógł być uznany za stronę postępowania podziałowego zakończonego decyzją z [...].04.2013 r. w tym przedmiocie i w tym zakresie nie doszło do żadnego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji organu I instancji.

Również zarzut Skarżącej dotyczący wydania decyzji na osoby zmarłe jest chybiony. Kolegium nie dopatrzyło się także uchybień w działaniach dotyczących prowadzenia postępowania przez Wójta Gminy B., które były podejmowane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Wskazując na powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło jak w sentencji.

Skargę na ww. decyzję złożyła Skarżąca, zarzucając jej naruszenie prawa oraz jej interesu prawnego w ten sposób, że odmawia ona stwierdzenia nieważności wydanej z rażącym naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Wójta Gminy B., co skutkuje pomniejszeniem zakresu prawa własności Skarżącej (pomniejszeniem przedmiotu objętego jej prawem własności) o kilkaset metrów kwadratowych. Tym samym utrzymuje się w obrocie prawnym obowiązującą nadal decyzję dzielącą nieruchomość, której jest współwłaścicielką, a która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzja działowa Wójta Gminy B. z dnia [...].04.2013 r. m.in.:

skierowana została do osób nieżyjących (ujawnionych w księdze wieczystej współwłaścicieli nieruchomości), a ponadto organ administracyjny posiadający w 2013 r., tj. na dzień wydania decyzji działowej, wiedzę o braku zdolności prawnej adresatów przedmiotowej decyzji nie podjął w istocie rzeczy żadnych skutecznych działań zmierzających do ustalenia ich następców prawnych, poprzestając wyłącznie na czynności pozornej polegającej na skierowaniu jednego zapytania do sądu powszechnego i na ogłaszaniu czynności podejmowanych w toku postępowania w drodze obwieszczenia;

podjęta została bez ustanowienia jakiegokolwiek reprezentanta następców prawnych J. i M. Z. - w szczególności bez ustanowienia kuratora spadku, mimo że organ miał wiedzę, że w chwili wydania decyzji osoby ujawnione w księdze wieczystej jako właściciele nieruchomości już nie żyły, jak również podjęcie decyzji działowej bez ustalenia osób zainteresowanych przedmiotową decyzją, tj. posiadaczy nieruchomości opłacających do Gminy B. należności publicznoprawne do organu wydającego decyzję działową;

oparta została na ewidentnie rażąco wadliwym operacie sporządzonym przez biegłego stanowiącym w praktyce jedyny dowód w przedmiotowej sprawie - rażącą wadliwość operatu potwierdza pismo [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...].10.2018 r., znak: [...] - co w efekcie skutkowało uszczupleniem powierzchni przedmiotowej nieruchomości, tj. uszczupleniem zakresu prawa własności Skarżącej o co najmniej kilkaset metrów kwadratowych;

wydana została z pominięciem udziału w postępowaniu osób, które nabyły własność nieruchomości, a które zgłaszały do Gminy B. fakt posiadania nieruchomości - w tym m.in. opłacały do Gminy B. podatki związane z nieruchomością, zamieszkiwały na jej terenie i korzystały z nieruchomości.

W związku z powyższym doszło do nieuprawnionej ingerencji w sferę praw majątkowych poprzedników prawnych Skarżącej i w konsekwencji również jej praw majątkowych, z czym bez wątpienia bezpośrednio wiąże się jej interes prawny w wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji Wójta Gminy B.

Mając na względzie opisane poniżej zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...].05.2023 r., nr [...] oraz poprzedzającej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...].01.2022 r., nr [...].

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji:

naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa polegające na niewłaściwym zastosowaniu wymienionych przepisów poprzez brak uwzględnienia przez SKO rażącego naruszenia wskazanych powyżej przepisów procedury administracyjnej w postępowaniu prowadzonym przez Wójta Gminy B. zakończonym decyzją z dnia [...].04.2013 r. zatwierdzającą podział nieruchomości w następstwie zignorowania przez SKO oparcia decyzji działowej Wójta Gminy B. na rażąco wadliwym operacie geodezyjnym skutkującym uszczupleniem obszaru dzielonej nieruchomości i dowolnym wytyczeniu granic podzielonej nieruchomości pomniejszonej o kilkaset metrów kwadratowych powierzchni w stosunku do pierwotnego, rzeczywistego obszaru nieruchomości;

naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa i w zw. z art. 113 ust. 6 i ust. 7 i art. 97 § pkt 1-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 30 § 5 kpa polegające na niewłaściwym zastosowaniu wymienionych przepisów poprzez brak uwzględnienia rażącego naruszenia wskazanych powyżej przepisów w postępowaniu prowadzonym przez Wójta Gminy B. zakończonym decyzją z dnia [...] .04.2013 r. w następstwie:

- nieuprawnionego przyjęcia, że w administracyjnym postępowaniu dotyczącym podziału nieruchomości prowadzonym przez Wójta w latach 2012-2013, pomimo stwierdzenia śmierci właścicieli nieruchomości ujawnionych w księdze wieczystej nie istniała jakoby potrzeba powołania kuratora spadku - co wiąże się z rażącym naruszeniem art. 30 § 5 kpa poprzez pominięcie zastosowania tego przepisu we wskazanym postępowaniu;

- nieuprawnionego zastosowania w postępowaniu działowym prowadzonym przez Wójta w latach 2012-2013 rozszerzonej definicji nieruchomości o nieuregulowanym statusie prawnym ustalonej art. 113 ust. 6 i ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. przepisami dotyczącymi postępowania wywłaszczeniowego, co wiąże się z rażącym naruszeniem przywołanych przepisów i rażącym naruszeniem art. 97a ustawy o gospodarce nieruchomościami;

- nieuprawnione przyjęcie, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] stanowiła nieruchomość o nieuregulowanym statusie prawnym, co wiąże się z rażącym naruszeniem art. 97a pkt 1-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegającym na nieuprawnionym stanem faktycznym zastosowaniu wymienionego przepisu w postępowaniu działowym prowadzonym przez Wójta w latach 2012-2013;

3) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 kpa poprzez pominięcie rażącego naruszenia wskazanych przepisów postępowania administracyjnego polegającego na zaniechaniu przez Wójta działań zmierzających do ustalenia stron postępowania, co skutkowało pozbawieniem możliwości wzięcia udziału w postępowaniu osób, które jako długoletni posiadacze nieruchomości nabyli jej własność w drodze zasiedzenia;

4. naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonych decyzji w sposób niezawierający ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych przez Skarżącą, w szczególności w zakresie rażącej wadliwości przedłożonego operatu i jego wpływu na treść decyzji działowej, a tym samym niewywiązanie się organu w toku rozpoznawania sprawy oraz w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji z określonych przywołanymi przepisami obowiązków ustosunkowania się do wszystkich twierdzeń i zarzutów podnoszonych przez stronę w toku sprawy, mimo że organ odwoławczy powinien przedstawić w uzasadnieniu swoje stanowisko względem kompletu twierdzeń i zarzutów przedstawionych w odwołaniu - uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera jakiejkolwiek argumentacji w tym względzie, tak w zakresie stanowiska organu, jak i w zakresie podstawy prawnej decyzji w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutu dotyczącego wadliwości operatu na którym oparta została decyzja działowa;

5. dowolność i arbitralność ustaleń poczynionych przez organ, brak należytej analizy materiału dowodowego sprawy, w tym pominięcie dowodu z dokumentu, tj. pisma z [...].10.2018 r. (znak: [...]) wydanego przez [...] Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, którym stwierdzono nieprawidłowości w zakresie czynności podjętych przez geodetę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty były zasadne.

W myśl art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej powoływana jako "kpa"), obligatoryjnym elementem decyzji administracyjnej jest między innymi jej uzasadnienie prawne. Zgodnie zaś z § 3 art. 107 kpa, uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie stanowi zatem integralny składnik decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA w sprawie I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 kpa, a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tego aktu prawnego. Organ administracyjny jest zobowiązany tą zasadą do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest właśnie uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Postawiona powyżej teza znajduje oparcie w utrwalonym - w tym zakresie - orzecznictwie (zob. wyroki WSA w Poznaniu w sprawie IV SA/Po 1039/12, LEX nr 1287174, WSA w Krakowie w sprawie II SA/Kr 1496/14, LEX nr 1643927, WSA w Gorzowie Wlkp. w sprawie II SA/Go 441/14, LEX nr 1519889, w Olsztynie w sprawie II SA/Ol 257/14, LEX nr 1465425).

Jak zasadnie podkreśla NSA w wyroku w sprawie II SA/Wa 1245/08, LEX nr 475217: "Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy".

Należy podkreślić, że istotą postępowania odwoławczego (w tym przypadku z uwzględnieniem specyfiki ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ), zgodnie z zawartą w art. 15 kpa zasadą dwuinstancyjności, jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy w pełnym jej zakresie. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. W wyroku w sprawie I SA/Lu 21/98, LEX nr 34147, NSA przyjął, że na organie odwoławczym ciąży również obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 kpa, przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu. Natomiast w wyroku w sprawie IV SA 274/97, LEX nr 48234, NSA skonstatował, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego o podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Zaskarżona decyzja organu odwoławczego wymogów tych nie spełnia. Organ zupełnie pominął zarzut zwarty w odwołaniu, a odnoszący się do rażąco wadliwego, w ocenie Skarżącej, operatu geodezyjnego, czego skutkiem było uszczuplenie obszaru dzielonej nieruchomości o kilkaset metrów kwadratowych powierzchni. Twierdzenia Skarżącej w tym zakresie są uprawdopodobnione treścią pisma [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...].10.2018 r., znak [...], dołączonego do wniosku Skarżącej z [...].04.2021 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B.

W wyroku w sprawie SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; OSP 1983, z. 2, poz. 21, s. 57, z glosami A. Zielińskiego i Z. Żukowskiego, NSA słusznie wskazał, że pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Brak zatem prawidłowego odniesienia się przez organ do zarzutów zawartych w odwołaniu i istotnych okoliczności, spornych w sprawie, stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu (wyrok WSA w Kielcach w sprawie II SA/Ke 56/13, LEX nr 1311189, wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie III SA/Wr 693/11, LEX nr 1139507).

Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić trzeba, że sąd administracyjny nie ma za zadanie wyręczania organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 kpa, a realizowanej na mocy art. 107 § 3 kpa. W szczególności decyzje odmowne (negatywne) lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok NSA w sprawie II GSK 96/10, LEX nr 952870).

Wskazane wyżej zaniechanie organu dotyczące nieustosunkowania się do treści operatu uniemożliwiło Skarżącej (ale również Sądowi) poznanie swego toku rozumowania, utrudniając tym samym możliwość polemiki ze swoimi twierdzeniami, a następnie możliwość zweryfikowania swojego stanowiska przez sąd administracyjny. Biorąc pod uwagę powyższe, przedwczesne byłoby merytoryczne ustosunkowanie się przez Sąd do ww. zarzutu przed poznaniem motywów, jakimi kierował się organ II instancji, wydając zaskarżoną decyzję.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej powoływana jako "ppsa"), orzeczono jak w sentencji.

Nie były natomiast zasadne pozostałe zarzuty skargi, sprowadzające się do zagadnienia, czy organ prawidłowo zastosował art. 97a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., wersja obowiązująca w dacie wydawania decyzji podziałowej), zgodnie z którym w przypadku dokonywania z urzędu podziału nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym stosuje się następujące zasady:

1) informację o zamiarze dokonania podziału nieruchomości wójt, burmistrz albo prezydent miasta podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości oraz na stronach internetowych urzędu gminy, a także przez ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim;

2) jeżeli w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia nie zgłoszą się osoby, które wykażą, że przysługują im prawa rzeczowe do nieruchomości, można wszcząć postępowanie w sprawie podziału nieruchomości;

3) po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w pkt 2, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może wydać decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości;

4) decyzja podlega ogłoszeniu w sposób określony w art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przy czym Skarżąca kwestionowała, że w przypadku przedmiotowej nieruchomości można stwierdzić, że jej stan prawny był nieuregulowany. Nie ulega wątpliwości, że na datę orzekania w przedmiocie podziału nieruchomości nie byli znani jej właściciele (osoby ujawnione jako właściciele w księdze wieczystej nie żyły). Słusznie organ zastosował art. 113 ust. 6 i 7 ugn, które co prawda zostały zawarte w rozdziale poświęconym wywłaszczeniu nieruchomości, to jednak, mając na uwadze to, że rozsądny ustawodawca w jednym akcie prawnym nie tworzy różnych definicji tych samych pojęć, prawidłowe było zastosowanie ww. przepisu do podziału nieruchomości.

Zgodnie z art. 113 ust. 6 i 7 ugn: "6. Przez nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym rozumie się nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe. 7. Przepis ust. 6 stosuje się również, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i nie przeprowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe.".

W świetle cyt. przepisów nie ulega wątpliwości, że Wójt zasadnie uznał, iż przedmiotowa nieruchomość ma nieuregulowany stan prawny, tym samym nie doszło do naruszenia art. 97a ugn, tym bardziej do jego naruszenia w sposób okreśłny w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skargi opisane w jej pkt 2 i 3 należało uznać za niezasadne.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ administracji uwzględni powyższe rozważania i rozstrzygnie sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 kpa, a w szczególności odniesie się do opisanych wcześniej zarzutów zwartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sposób umożliwiający poznanie Skarżącej, a następnie ewentualnie sądowi administracyjnemu, powodów nieuwzględnienia (lub też uwzględnienia) tychże zarzutów.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta B., będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 12.10.2023 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) z uwzględnieniem uiszczonych przez Skarżącą wpisu w kwocie 200 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.