Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 934/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 106 § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 202 ust. 1 i 2, art. 233 lit. a
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Samcik po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, III. zasądza na rzecz skarżącej spółki O. od Dyrektora Izby Celnej kwotę [...](sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] września 2014 r., znak [...], Dyrektor Izby Celnej w [...], po rozpatrzeniu odwołań A. R. oraz spółki O. sp. z o.o. z siedzibą w [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia powstania długu celnego w przywozie w związku z nielegalnym wprowadzeniem towaru na obszar celny Wspólnoty, określenia kwoty należności wynikających z długu celnego oraz odstąpienia od zaksięgowania długu celnego.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Pismem z 12 grudnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] przekazał Naczelnikowi Urzędu Celnego w [...] dokumentację otrzymaną z Urzędu Miasta [...]dotyczącą m.in. samochodu osobowego marki Fiat Barchetta o numerze nadwozia [...]. Dokumentacja zawierała wniosek A. R. z 20 kwietnia 2009 r. o rejestrację w/w samochodu wraz załącznikami tj. fakturą VAT z 19 kwietnia 2009 r. wystawioną przez A. H. G. S. na rzecz A. R., umową kupna-sprzedaży z 18 marca 2009 r. zawartą pomiędzy B. Y. H. a A. H. G. S. wraz tłumaczeniem przysięgłym, dokumentem potwierdzającym zapłatę akcyzy na terytorium kraju od samochodu osobowego w nabyciu wewnątrzwspólnotowym z 20 marca 2009 r. (dane nabywcy: A.-H. G. S. z [...]), zaświadczeniem o braku zastrzeżeń co do rejestracji pojazdu lub przyczepy z dnia 16 marca 2009 r. sporządzonym w języku niemieckim wraz z tłumaczeniem przysięgłym, pokwitowaniem z 16 marca 2009 r. sporządzonym w języku niemieckim wraz z tłumaczeniem przysięgłym.

Przekazana przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] dokumentacja zawierała także wniosek spółki O. Sp. z o.o. z 24 marca 2009 r. o czasową rejestrację przedmiotowego samochodu wraz z załącznikami tj. fakturą VAT z dnia 22 marca 2009 r. wystawioną przez A. H. G. S. na rzecz spółki O. oraz analogicznymi jak wyżej dokumentami w postaci: umowy z dnia 18 marca 2009 r. sporządzoną w języku niemieckim zawartą pomiędzy B. Y. a A. H. G. S., dokumentem potwierdzającym zapłatę akcyzy, zaświadczeniem o braku zastrzeżeń co do rejestracji oraz pokwitowaniem z dnia 16 marca 2009 r.

W w/w piśmie Naczelnik Urzędu Celnego w [...] poinformował, iż na podstawie systemu ZEFIR nie stwierdzono aby G. S. złożył deklarację uproszczoną AKCU z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego przedmiotowego pojazdu. W wyniku czynności wyjaśniających prowadzonych przez ten organ ustalono, że G. S. jest osobą fikcyjną.

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] uzyskał informację, że w dostępnych bazach danych nie odnaleziono zapisów wskazujących na objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu lub złożenia deklaracji z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia m.in. w/w pojazdu.

Pismem z 2 kwietnia 2013 r. Wydział Komunikacji Urzędu Miasta [...] przekazał Naczelnikowi Urzędu Celnego kopie dokumentów potwierdzających, iż występujący na dokumentach dotyczących sprzedaży przedmiotowego samochodu podmiot A.-H. G. S. jest podmiotem fikcyjnym.

Pismem z dnia 22 maja 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego wystąpił z wnioskiem o udzielenie pomocy przez niemiecką administrację celną poprzez ustalenie czy w/w samochód osobowy marki Fiat Barchetta został dopuszczony do obrotu na obszarze Wspólnoty oraz czy załączone do wniosków o rejestrację w/w pojazdu dokumenty są autentyczne. W odpowiedzi udzielonej pismem Niemieckiego Celnego Urzędu Kryminalnego z 24 czerwca 2013 r., stwierdzono, że pokwitowanie [...] jest sfałszowane. Jak podano w piśmie, wraz z w/w dokumentem wwozowym nie wwieziono żadnego samochodu lecz towary o całkiem innych numerach kodów. Importerem była firma niemiecka. Także wartości opłat nie zgadzają się z wartościami znajdującymi się w kopii przedłożonej polskiej administracji celnej. Ponadto, wskazano, że pojazd nigdy nie był zarejestrowany w Niemczech.

Pismem z 2 lipca 2013 r. Komenda Miejska Policji w [...] poinformowała, że podczas rejestracji przedmiotowego pojazdu posłużono się fakturami zakupu pojazdu wystawionymi na nieistniejącą działalność gospodarczą tj. firmę A.-H. G. S.

Postanowieniem z [...] października 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął w stosunku do A. R. postępowanie celne w celu uregulowania sytuacji nielegalnie wprowadzonego na obszar celny Wspólnoty towaru w postaci ww. samochodu osobowego. Odrębnym postanowieniem z [...] listopada 2013 r. wszczęte zostało postępowanie w w/w sprawie wobec firmy O. sp. z o.o. Postanowieniem z [...] listopada 2013r. połączono obydwa postępowania.

W odpowiedzi na wezwanie organu do złożenia wyjaśnień A. R. poinformował, że według posiadanej przez niego wiedzy ww. pojazd miał dopuszczenie do obrotu na terenie UE, co, jak wskazał, powinno być uwidocznione w europejskim systemie celnym. Ponadto, w piśmie z 31 stycznia 2014 r. pełnomocnik strony poinformował, że dokumenty związane z dokonaniem opłat celnych i podatkowych od przedmiotowego pojazdu zostały wydane przez Urząd Celny w S. na nazwisko W. Pełnomocnik wniósł o zwrócenie się do Urzędu Celnego w S. celem potwierdzenia tych informacji.

Organ I instancji wystąpił z wnioskiem o udzielenie pomocy przez niemiecką administrację celną poprzez ustalenie czy przedmiotowy samochód został dopuszczony do obrotu w Urzędzie Celnym w S. oraz czy wydano dokumenty potwierdzające dokonanie opłat celnych i podatkowych. W piśmie z 8 kwietnia 2014 r. niemiecka administracja celna poinformowała (po sprawdzeniu numeru nadwozia), że w/w samochód nie został w Niemczech zgłoszony do procedury wwozowej. Jednocześnie wyjaśniono, że za zgłoszeniem celnym [...] nie został zaimportowany żaden samochód osobowy. Przedmiotowa odprawa to zgłoszenie niemieckiej firmy.

Decyzją z [...] kwietnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] stwierdził powstanie długu celnego w przywozie w dniu 24 marca 2009 r. w związku z nielegalnym wprowadzeniem na obszar celny Wspólnoty przedmiotowego samochodu osobowego, określił kwotę należności wynikającą z długu celnego w wysokości 769 zł oraz odstąpił od zaksięgowania tej kwoty z uwagi na upływ terminu na powiadomienie dłużnika o kwocie długu celnego.

Od powyższej decyzji A. R. wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania celnego w zakresie obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Ponadto odwołanie wniósł również pełnomocnik spółki O., podnosząc identyczne zarzuty.

W toku postępowania odwoławczego przeprowadzono dowód z zeznań świadka, na okoliczność nabycia przedmiotowego pojazdu przez Skarżących. Świadek wyjaśnił, że przy transakcjach, w których uczestniczył, świadek widział, że sprawdzane były dokumenty tożsamości i dokumenty dotyczące samochodu. Jeśli auto jest sprowadzane z zagranicy to sprawdzane są również dokumenty celne. Na miejscu nie można zweryfikować tych dokumentów. Jeżeli transakcja dokonywana jest przez pośrednika to sprawdza się też wpis do działalności gospodarczej.

Spółka O. wniosła o wystąpienie do niemieckich władz celnych w celu potwierdzenia, że opłaty celne i podatkowe od w/w pojazdu zostały uiszczone na terenie Niemiec przez obywatela Polski, niejakiego Pana W., w 2009 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił uwzględnienia w/w wniosków, z uwagi na fakt, iż podnoszone przez Stronę okoliczności były już przedmiotem prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania dowodowego.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, że towar w postaci ww. pojazdu został nielegalnie wprowadzony na obszar celny Wspólnoty.

Strony nie przedłożyły organom celnym żadnego dowodu, który wskazywałby, że przedmiotowy samochód osobowy otrzymał stosowne przeznaczenie celne. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że przedłożone przez strony w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta [...] dokumenty dotyczące przedmiotowego pojazdu mające potwierdzać zapłatę należności celnych i podatkowych są fałszywe. Ponadto, w piśmie Niemieckiego Celnego Urzędu Kryminalnego z 24 czerwca 2013 r., poza potwierdzeniem sfałszowania m.in. w/w dokumentu zapłaty akcyzy stwierdzono, że przedmiotowy pojazd w żadnym czasie nie był zarejestrowany w Niemczech. Z dodatkowych ustaleń niemieckiej administracji celnej zawartych w piśmie z 8 kwietnia 2014 r. wynika, że przedmiotowy samochód nie był zgłaszany w Niemczech do procedury wwozowej.

Z ustaleń poczynionych w toku postępowania wynika, że także na obszarze Polski przedmiotowy pojazd nie został dopuszczony do obrotu, nie złożono również deklaracji z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia przedmiotowego pojazdu.

Zgodnie z art. 202 ust. 1 lit. a Wspólnotowego Kodeksu Celnego w wyniku nielegalnego wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty towaru podlegającego należnościom przywozowym powstaje dług celny w przywozie. W myśl art. 202 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego dług celny powstaje z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie jest możliwe dokładne określenie chwili nielegalnego wprowadzenia towaru, a tym samym także chwili powstania długu celnego od przedmiotowego pojazdu. Zatem za datę do określenia elementów kalkulacyjnych właściwych przyjęto dzień złożenia przez firmę O. Sp. z o.o. w Urzędzie Miasta [...] wniosku o czasową rejestrację pojazdu, tj. dzień 24 marca 2009 r., który został uznany za najwcześniejszy dzień, w którym istnienie długu celnego wynikającego z sytuacji powodującej powstanie długu celnego mogło zostać ustalone na podstawie posiadanych informacji.

Dyrektor Izby Celnej podzielił również stanowisko organu celnego I instancji w kwestii przypisania A. R. oraz firmie O. Sp. z o.o. odpowiedzialności za dług celny w związku z nielegalnym wprowadzeniem towaru w postaci samochodu osobowego marki Fiat Barchetta.

Z akt sprawy wynika, że dokumenty dotyczące przedmiotowego pojazdu od momentu jego importu z kraju trzeciego na terytorium Wspólnoty, poprzez nabycie wewnątrzwspólnotowe, aż po transakcje kupna-sprzedaży dokonane na terenie Polski są dokumentami nieautentycznymi, na których widnieją fikcyjne podmioty lub fikcyjne osoby. Podmiot A.-H. G. S. z C. (widniejący na umowie kupna-sprzedaży z dnia 18 marca 2009 r., fakturze VAT z 22 marca 2009 r., fakturze VAT z 19 kwietnia 2009r., jak również na dokumencie potwierdzającym zapłatę akcyzy na terytorium kraju od samochodu osobowego w nabyciu wewnątrzwspólnotowym z 20 marca 2009 r.) jest fikcyjny.

Z informacji uzyskanych od właściwych organów niemieckich wynika, że osoba o nazwisku B. Y. nie jest i nie była zameldowana pod wskazanym adresem. Ponadto w piśmie poinformowano, że we wskazanej miejscowości na ulicy wskazanej na dokumentach nie ma takiego numeru domu, jak podany w umowie sprzedaży.

Odnosząc się do kwestii przypisania odpowiedzialności za dług celny spółce O. oraz A. R., organ powołał się na art. 202 ust. 3 tiret trzecie WKC, z którego wynika, że zakwalifikowanie danej osoby jako dłużnika w rozumieniu wskazanego przepisu poddane jest dwóm warunkom: nabycie lub posiadanie towaru wprowadzonego na obszar celny Wspólnoty nielegalnie oraz świadome wejście w posiadanie takiego towaru.

W ocenie organu odwoławczego pierwszy z warunków, wobec ustaleń organu I instancji, jest oczywisty i niekwestionowany przez Strony.

Oceniając drugi z warunków organ powołał się na orzecznictwo TS UE, wywodząc, że użyte w art. 202 ust. 3 WKC sformułowanie "powinny były wiedzieć" odnosi się do zachowania rozsądnego i ostrożnego podmiotu. Pojęcie to wiąże się z dochowaniem przez Strony należytej staranności podczas dokonywania transakcji kupna- sprzedaży przedmiotowego samochodu osobowego. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem w stosunku do osoby zawodowo trudniącej się handlem używanymi samochodami, kryteria oceny należytej staranności są surowsze niż w przypadku osoby nie prowadzącej działalności gospodarczej.

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że Skarżący zawodowo trudnili się handlem używanymi pojazdami, zatem musieli się orientować w tym, że bardzo częstymi są wypadki oferowania na rynku, zarówno przez osoby prywatne jak i na giełdach, bądź w komisach, samochodów kradzionych lub nielegalnie sprowadzonych z zagranicy na podstawie fałszywych dokumentów. Pomimo tego Skarżący nie podjęli działań w celu weryfikacji dokumentów dotyczących formalności celnych i podatkowych, nie zweryfikowali także danych podmiotu A.-H. G. S.

Niedokonanie sprawdzenia wiarygodności dokumentów dotyczących zapłaty należności podatkowych od zakupionego samochodu osobowego, który został sprowadzony spoza obszaru celnego Wspólnoty a także nie sprawdzenie podmiotu, od którego Strony kupowały pojazd, spełnia w ocenie Dyrektora Izby Celnej przesłankę zawartą w art. 202 ust. 3 tiret 3 WKC do uznania A. R. oraz spółki O. jako dłużników w przedmiotowej sprawie.

Ze względu na to, że miejsce, w którym nastąpiły zdarzenia powodujące powstanie długu celnego, czyli nielegalne wprowadzenie towaru, nie zostało określone, organ przyjął, że dług celny powstał w miejscu, w którym organy stwierdziły, że towar znajduje się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego, czyli w L.

Z uwagi na brak dokumentów pozwalających ustalić wartość celną wprowadzonego na obszar celny Wspólnoty pojazdu metodą wartości transakcyjnej, organy celne dokonały ustalenia tej wartości metoda ostatniej szansy (art. 31 WKC). Za wartość wyjściową do obliczenia wartości celnej samochodu osobowego kwotę wskazaną w katalogu Info-Ekspert Samochodowe Wartości Rynkowe - marzec 2009 r.

Organy celne odstąpiły od zaksięgowania kwoty długu celnego z uwagi na upływ terminu (przedłużonego), określonego w art. 221 ust. 4 WKC w zw. z art. 56 ustawy – Prawo celne.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję z [...] września 2014 r. spółka O. zarzuciła naruszenie szeregu przepisów postępowania celnego poprzez pominięcie istotnych dowodów w sprawie oraz niepełne uzasadnienie decyzji, co doprowadziło w konsekwencji do błędu w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że skarżąca w chwili nabycia przedmiotowego pojazdu powinna była wiedzieć, że jest to towar wprowadzony nielegalnie. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 202 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego poprzez błędna interpretację i niewłaściwe zastosowanie celem pociągnięcia skarżącej do odpowiedzialności za dług celny, a także naruszenie art. 221 ust. 3 WKC przez niedochowanie terminu na zawiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych.

W uzasadnieniu podniesiono, że skoro dokumenty pojazdu nie wzbudziły wątpliwości w procedurze jego czasowej rejestracji, to zbyt daleko idące jest oczekiwanie aby Spółka jako kupujący przed zawarciem umowy obowiązana była przeprowadzić weryfikację dokumentów, które nie budziły żadnych wątpliwości. Dokumenty zostały sfałszowane w sposób profesjonalny, były w pełni poprawne formalne. Organy celne nie udowodniły, że skarżąca w chwili nabycia pojazdu wiedziała, ze jest to towar wprowadzony nielegalnie. Dochowanie należytej staranności w warunkach zakupu pojazdu na giełdzie powinno być oceniane przez pryzmat możliwości zweryfikowania dokumentów i przy uwzględnieniu przeciętnego, cechującego się rozwagą i ostrożnością zachowania przy zakupie pojazdu. Skarżąca już wcześniej nabywała pojazdy od G. S. i wobec niekwestionowania przez Wydział Komunikacji autentyczności przedkładanych dokumentów i rejestrowania pojazdów, była przekonana, że chodzi o osobę wiarygodną, a dokumenty są prawdziwe.

Skarżąca zarzuciła również, że organ nie zweryfikował zgłaszanej mu wielokrotnie informacji, że cło i podatek za przedmiotowy samochód zostały zapłacone na terenie Niemiec. Sytuacja taka miała miejsce między marcem a październikiem 2009, kierowca o nazwisku W. został zatrzymany na przejściu B. koło S. w Niemczech. Skarżąca nie była w stanie uzyskać stosownych informacji od niemieckich władz celnych, z uwagi na to, że jest osobą prywatną, a nie organem państwowym.

Spółka podniosła także zarzut zawyżenia wartości pojazdu i w konsekwencji wyższej wartości celnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącej przedstawił plik dokumentów wskazujących na to, że należności celne i podatkowe zostały uiszczone na terenie UE przez Z. W. w związku z nielegalnym wprowadzeniem towaru (pojazdu) na obszar WE.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest dotknięta wadami prawnymi skutkującymi koniecznością jej uchylenia.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja w przedmiocie długu celnego powstałego na skutek nielegalnego wprowadzenia towaru na obszar celny Wspólnoty.

W tego typu sprawach istnieją z reguły dwa zasadnicze problemy: po pierwsze, czy doszło do nielegalnego wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty towaru podlegającego należnościom przywozowym, czego konsekwencją jest powstanie długu celnego w przywozie. Po drugie – w razie pozytywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie – kto jest dłużnikiem celnym.

W badanej sprawie, w świetle zgromadzonego przez organy celne materiału dowodowego odpowiedź na pierwsze pytanie jest oczywista. W postępowaniu celnym ponad wszelką wątpliwość ustalono i wykazano, że przedmiotowy pojazd marki Fiat Barchetta, podlegający należnościom przywozowym, został nielegalnie wprowadzony obszar celny Wspólnoty. Ustaleń tych nie kwestionuje nawet sama skarżąca.

Jak wynika z art. 202 ust. 1 zd. 2 WKC nielegalnym wprowadzeniem towaru w rozumieniu niniejszego artykułu jest każde wprowadzenie dokonane z naruszeniem przepisów art. 38-41 i art. 177 tiret drugie.

Jak wskazuje się w orzecznictwie europejskim, nielegalnym wprowadzeniem jest przywóz towarów z pominięciem kolejnych etapów procedury przewidzianych w kodeksie celnym. Po pierwsze, zgodnie z art. 38 ust. 1 WKC, towary wprowadzane na obszar celny Wspólnoty powinny zostać bezzwłocznie przewiezione do wyznaczonego urzędu celnego albo do wolnego obszaru celnego. Po drugie, zgodnie z art. 40 WKC, towary, które zostały dostarczone do urzędu celnego, powinny zostać przedstawione organom celnym. Przedstawienie towarów organom celnym określone zostało w art. 4 pkt 19 WKC jako zawiadomienie organów celnych, w wymaganej formie, o dostarczeniu towarów do urzędu celnego albo do innego miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organy celne (por. wyroki ETS (TS UE) z 3 marca 2005 r. w sprawie C-195/03 Papismedov i in., Zb.Orz. s. I-1667, pkt 26 oraz z 2 kwietnia 2009 r., w sprawie C-459/07 Veli Elshani, Zb. Orz. s. I-2759, pkt 21-22).

W badanej sprawie o nielegalnym wprowadzeniu przedmiotowego pojazdu świadczy brak wiarygodnych dokumentów dotyczących dopełnienia formalności oraz uiszczenia opłat celnych. Organy celne na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego skutecznie podważyły wiarygodność pokwitowania z 16 marca 2009 r., wystawionego na rzecz domniemanego szwajcarskiego sprzedawcy pojazdu, mające rzekomo świadczyć o uiszczeniu należności podatkowych (VAT) oraz dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju z 20 marca 2009 r., wystawionego rzekomo przez Urząd Celny w [...].

Organy celne powołują się również na ustalenia, jakie poczyniły dzięki informacjom przekazanym od niemieckich organów celnych. W piśmie z 24 czerwca 2009 r. niemiecki Celny Urząd Kryminalny wskazał, że przedmiotowy pojazd nie był zarejestrowany w Niemczech w żadnym czasie. Z kolei w piśmie 10 kwietnia 2014 r. poinformowano, że za zgłoszeniem celnym, które rzekomo miało dotyczyć przedmiotowego samochodu, nie został importowany żaden samochód osobowy. Także sprawdzenie w oparciu o numer VIN dało wynik negatywny – samochód nigdy nie został w Niemczech zgłoszony do procedury wwozowej.

Nielegalne wprowadzenie towaru na obszar celny Wspólnoty skutkuje powstaniem długu celnego w przywozie. W badanej sprawie pojawiają się jednak istotne okoliczności, których organy celne nie wyjaśniły należycie.

W toku postępowania strony kilkakrotnie powoływały się na fakt, że przedmiotowy samochód podlegał opłatom celnym i podatkowym, które uiścił niejaki Pan W., jeszcze w 2009 r. (pisma pełnomocnika A. R. z 31 stycznia 2014 r., k. 74 akt adm., z 12 września 2014 r., k. 187 oraz z 15 września 2014 r., k. 185). Konkretny materiał dowodowy w tej sprawie skarżąca Spółka przedstawiła dopiero na etapie postępowania przed sądem, na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r.

W złożonych dokumentach znajduje się decyzja o podatku importowym (Einfuhrabgabenbescheid) z [...] maja 2009 r., wydana przez Główny Urząd Celny w K., adresowana do Z. W. Z załączonego tłumaczenia przysięgłego wynika, że niemiecki organ celny ustalił, iż Z. W. wjechał 28 marca 2009 r. jako kierowca samochodu osobowego Fiat z polskimi tymczasowymi numerami rejestracyjnymi przez Urząd Celny B. ze Szwajcarii do Niemiec, przedkładając dowód rejestracyjny i dokument ubezpieczenia, ale nie zgłaszając żadnego towaru. Za szybą czołową pojazdu znaleziono resztki szwajcarskiej plakietki o badaniu spalin, na breloczku kluczyka odczytano adres szwajcarskiego garażu sprzedającego pojazdy, jednak kierowca nie miał ze sobą żadnego rachunku za pojazd. Kierowca zeznał, że wjechał samochodem ze Szwajcarii na obszar Wspólnoty na zlecenie swojej firmy.

W przedłożonych na rozprawie dokumentach znajduje się także odwołanie od ww. decyzji, wniesione przez Z. W. Odwołujący się wskazał m.in., że jechał samochodem aby pokazać go klientowi w Niemczech, w miejscowości S. Podobne fakty Z. W. powołuje w skardze do Sądu Finansowego Baden-Würtemberg. Wśród dokumentów jest także kolejna decyzja Głównego Urzędu Celnego w K., z [...] lipca 2010 r., jak wskazuje jej treść – wydana na skutek skargi Z. W. W decyzji powołano jako podstawę prawną art. 236 ust. 1 WKC, dotyczący zwrotu należności celnych przywozowych, z jej treści wynika, że organ dokonał korekty należności.

Należy przypomnieć w tym miejscu, że zgodnie z art. 202 ust. 2 WKC dług celny powstaje z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje jednoznacznie, że nie jest możliwe wielokrotne powstanie długu celnego w odniesieniu do tego samego towaru na skutek nielegalnego wprowadzenia go na obszar celny Wspólnoty. Ponadto, jak wynika z art. 233 lit. a) WKC na skutek uiszczenia kwoty należności dług celny wygasa.

W kontekście powyższych przepisów przedstawione wyżej okoliczności wynikające ze złożonych na rozprawie dokumentów mogą wskazywać, że nielegalne wprowadzenie przedmiotowego pojazdu na obszar celny Wspólnoty zostało dokonane w zupełnie innym miejscu, czasie i przez kogo innego, niż przyjęły to organy celne w badanej sprawie. Co więcej, dług celny mógł wygasnąć na skutek zapłaty należności wynikających z decyzji wydanych przez niemieckie organy celne w stosunku do Z. W. Podważałoby to rozstrzygnięcia organów celnych w badanej sprawie tak co do miejsca i czasu powstania długu celnego, jak i osób zobowiązanych do jego zapłaty.

Jak wskazano wyżej, wszystkie powyższe dokumenty przekazano dopiero na etapie postępowania przed sądem. Należy w tym miejscu przypomnieć, że sąd administracyjny może przeprowadzić jedynie uzupełniający dowód z dokumentu jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Nie ma jednak żadnych przepisów, które pozwalałyby sądowi dokonać weryfikacji autentyczności złożonych dokumentów. Wymaga to zasięgnięcia informacji bezpośrednio w niemieckich organach celnych, to zaś mogą uczynić wyłącznie właściwe w sprawie polskie organy celne.

Z uwagi na powyższe należy przyjąć, że w sprawie pozostały niewyjaśnione kluczowe okoliczności faktyczne, mogące istotnie wpłynąć na treść rozstrzygnięcia organu. Weryfikacji i oceny tych okoliczności nie może dokonać sąd administracyjny, jest to rola organów celnych. Oznacza to, że wydając zaskarżoną decyzję Dyrektor Izby Celnej naruszył zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.).

Należy przy tym zwrócić uwagę, że kwestia uiszczenia należności celnych przez Z. W. w Niemczech była podnoszona przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego. Organ I instancji podjął pewne działania w kierunku weryfikacji twierdzeń strony w tym zakresie, ale – jak się ostatecznie okazało – bezskutecznie, przypuszczalnie na skutek niewłaściwego sformułowania pytań kierowanych do niemieckich organów celnych lub na skutek ich niewłaściwego zrozumienia przez stronę niemiecką.

Jak wynika z treści wniosku Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 6 lutego 2014 r. (k. 75-76 akt adm.) wystąpił on o nadesłanie wyników weryfikacji zawierających wyraźną informację, czy towar (ww. pojazd marki Fiat Barchetta) został dopuszczony do swobodnego obrotu w niemieckim Urzędzie Celnym w S. oraz czy wydano dokumenty potwierdzające dokonanie opłat celnych i podatkowych na osobę o nazwisku W.

Uzyskana od niemieckich organów celnych odpowiedź (pismo z 8 kwietnia 2014 r., k. 87-88 akt adm.) nie jest wystarczająca dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Niemiecki organ poinformował, że za zgłoszeniem celnym o podanym numerze nie został importowany żaden samochód osobowy, sprawdzenie według numeru VIN wykazało, że taki samochód nie został w Niemczech zgłoszony do przywozu, z kolei sprawdzenie w bazie pojazdów zarejestrowanych w Niemczech również dało wynik negatywny.

Należy w tym miejscu zauważyć, iż z dokumentów na które powołuje się skarżący wynika, że podstawą pobrania opłat od Z. W. był dług celny powstały nie na skutek dopuszczenia do swobodnego obrotu, ale nielegalnego wprowadzenia pojazdu na obszar celny Wspólnoty. Może to stanowić wyjaśnienie negatywnych wyników poszukiwań prowadzonych przez niemieckie organy celne.

Z powyższego wynika, że ustalenie kluczowej dla sprawy okoliczności: czy doszło do uiszczenia należności celnych z tytułu nielegalnego wprowadzenia pojazdu na obszar celny Wspólnoty w 2010 r. wymaga dokonania bezpośredniej weryfikacji dokumentów przedłożonych przez skarżącą w niemieckich organach celnych. Jest to tym bardziej uzasadnione, że dokumenty pozbawione są jakichkolwiek pieczęci urzędowych, co oznacza konieczność zweryfikowania ich autentyczności. Jeszcze raz należy podkreślić, że czynności te mogą wykonać wyłącznie polskie organy celne orzekające w niniejszej sprawie, a nie sąd administracyjny.

Okoliczności sprawy wskazują, że trudno przypisywać winę organom celnym za bezskuteczną próbę wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Na etapie postępowania celnego organy nie dysponowały dokumentami przedłożonymi przez skarżącą dopiero na etapie postępowania sądowego. Kwestia tego, kto ponosi winę za powstałą sytuacje jest całkowicie bez znaczenia. Liczy się sam fakt, że pozostały nie wyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne.

Nie ma też znaczenia w tym momencie ocena działań skarżącej z punktu widzenia wiedzy o nielegalnym wprowadzeniu pojazdu na obszar celny WE. Okoliczności w jakich doszło do nabycia pojazdu budzą fundamentalne wątpliwości. Powstaje chociażby zasadnicze pytanie, w jaki sposób ten sam samochód 22 marca 2009 r. został sprzedany przez G. S. spółce O., zaś 19 kwietnia 2009 r. przez tego samego G. S. A. R.? Co więcej, w dacie tej drugiej transakcji pojazd był już prawdopodobnie czasowo zarejestrowany w [...] na skarżącą Spółkę. Wątpliwości te zwielokrotnia jeszcze analiza przedłożonych na rozprawie dokumentów. Wynika z nich, że przedmiotowym samochodem Z. W. wjechał ze Szwajcarii do Niemiec w dniu 28 marca 2009 r., aby przedstawić auto potencjalnemu klientowi w S. W jaki sposób samochód sprzedany cztery dni wcześniej skarżącej Spółce znalazł się na granicy szwajcarsko-niemieckiej, prowadzony przez osobę, która – jak wynika z całokształtu okoliczności sprawy – nie była znana Spółce (jeśli była znana, działała na jej zlecenie – czemu dopiero na etapie postępowania przed sądem Spółka przedłożyła dokumenty posiadane przez Z. W.?). Zaskakujące jest również, dlaczego samochód zarejestrowany już czasowo w Polsce znów zostaje wywieziony do Szwajcarii, a następnie jedzie do Niemiec, aby zostać sprzedany potencjalnemu klientowi w Niemczech. Trudno takim działaniom przypisać jakich uzasadniony gospodarczo cel inny niż ukrycie rzeczywistych transakcji.

Wszystkie te wątpliwości w tym momencie tracą na znaczeniu wobec kluczowego dla rozstrzygnięcia faktu podlegającego ustaleniu: czy w 2010 r. doszło do powstania długu celnego w związku z wprowadzeniem towaru na obszar celny Wspólnoty i do uiszczenia należności celnych z tego tytułu.

Naruszenie przez Dyrektora Izby Celnej zasady prawdy obiektywnej (nawet niezawinione) skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a to oznacza powrót sprawy do organu II instancji i konieczność ponownego rozpatrzenia odwołania. Kluczowym zadaniem organu odwoławczego będzie zweryfikowanie autentyczności dokumentów przedłożonych przez skarżącą na rozprawie i ustalenie, czy już wcześniej doszło do powstania długu celnego z tytułu nielegalnego wprowadzenia pojazdu na obszar celny WE oraz do zapłaty należności celnych z tego tytułu. Jak wskazano wyżej, będzie to wymagało wystąpienia do niemieckich władz celnych, z przedłożeniem dokumentów do bezpośredniej weryfikacji.

Odnoszenie się do pozostałych argumentów podniesionych w skardze jest w tym momencie bezcelowe. Ocena, kto jest odpowiedzialny za dług celny jest uwarunkowana wcześniejszym stwierdzeniem jego powstania. Dopóki nie zostaną wyjaśnione wątpliwości kiedy i w jakich okolicznościach powstał dług celnych ocena zasadności przypisania odpowiedzialności za ten dług skarżącej Spółce jest niemożliwa. Jeszcze bardziej wtórną kwestią, również niemożliwą do oceny w aktualnym stanie sprawy, jest prawidłowość ustalenia wartości celnej pojazdu.

Natomiast zarzut dotyczący naruszenia art. 221 ust. 3 WKC już w tym momencie można uznać za całkowicie chybiony, skoro organy celne odstąpiły od powiadomienia dłużnika celnego o kwocie należności celnych, z uwagi na upływ terminu (innymi słowy: nie doszło do tzw. retrospektywnego zaksięgowania długu celnego).

Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji wyroku zostało oparte na art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Zwrot kosztów objął wpis w kwocie 100 zł, ponieważ skarżąca nie wykazała, aby poniosła inne koszty postępowania.