Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 638/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1897/19 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 maja 2021 r. oddalił skargę J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 11 czerwca 2019 r., nr KOA/1723/Sw/19 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Burmistrz Miasta i Gminy P. decyzją z 20 lipca 2016 r. przyznał J. P. świadczenie wychowawcze na syna A. P. , jako drugie dziecko w rodzinie, w wysokości po 500 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Wnioskodawca we wniosku wskazał, że w skład rodziny wchodzi poza nim żona M. J. oraz synowie J. i A.

J. P. 17 sierpnia 2017 r. wystąpił o przyznanie świadczenia wychowawczego na A. P. , wskazując, że jest w trakcie rozwodu z żoną, zaś synowie J. i A. zamieszkują z matką. W związku z wątpliwościami co do zasadności wypłaty świadczenia wychowawczego w okresie zasiłkowym 2017/2018 organ wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień. Wezwanie nie zostało podjęte przez J. P. i zwrócone do organu po dwukrotnym awizowaniu. Strona nie stawiła się w urzędzie w celu złożenia wyjaśnień.

W tej sytuacji organ wstrzymał wypłatę świadczenia wychowawczego w okresie zasiłkowym 2017/2018 i zwrócił się do MGOPS w P. o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, w celu potwierdzenia miejsca zamieszkania dzieci oraz faktycznego sprawowania opieki. Mimo prób skontaktowania się z J. P. oraz skierowanego do niego wezwania nie nawiązał on kontaktu z ośrodkiem pomocy społecznej.

Organ wskazał, że z protokołu przesłuchania matki dzieci M. P. oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 26 października 2015 r., sygn. VI C 1354/14 wynika, że na czas trwania procesu o rozwód, miejsce pobytu dzieci: A. P. i J. P. ustalono przy matce, ustalając kontakty małoletnich z ojcem oraz zobowiązując go do łożenia alimentów na rzecz dzieci. Organ ustalił, że na syna A. P. wypłacane było także świadczenie wychowawcze w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. przyznane przez Prezydenta m. st. Warszawy na podstawie wniosku M. P. .

Decyzją z 14 marca 2019 r. Burmistrz Miasta i Gminy P. ustalił, że świadczenie wychowawcze w kwocie 9.000 zł wypłacone na A. P. w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. stanowi świadczenie nienależnie pobrane, które podlega zwrotowi wraz z odsetkami oraz zobowiązał do zwrotu ww. kwoty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 11 czerwca 2019 r., po rozpatrzeniu odwołania J. P. , utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że o świadczeniu nienależnie pobranym w rozumieniu art. 25 ust. 2 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.) można mówić wtedy, gdy strona pobiera świadczenia, chociaż wie, że nie powinna ich pobierać w ogóle lub w danej wysokości. Istnieje wtedy element obiektywny (wystąpienie okoliczności) oraz subiektywny (świadome i celowe działanie wbrew pouczeniu). Kolegium zaznaczyło, że w aktach sprawy znajduje się wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego, złożony przez J. P. . We wniosku tym wpisał jako dziecko zamieszkujące z nim oraz pozostające na jego utrzymaniu - A. P. . Tymczasem, jak wynika z postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 26 października 2015 r., sygn. VI C 1354/14 miejscem zamieszkania J. oraz A. P. jest, na czas trwania procesu, miejsce zamieszkania matki M. P. . Kolegium stwierdziło, że J. P. składając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna A. świadomie wprowadził organ administracji w błąd. Podkreśliło, że w odwołaniu J. P. sam przyznał, że dzieci nie mieszkały razem z nim, po tym jak uległ wypadkowi i wymagał długotrwałego leczenia. Zdaniem organu, nie sposób twierdzić, że skarżący nie miał świadomości co do wydanego orzeczenia sądu, skoro sam wskazał, że żona "przejęła dzieci" na czas trwania procesu.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 11 czerwca 2019 r. złożył J. P.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stwierdzając zgodność z prawem wydanych w sprawie decyzji WSA wskazał, że w postępowaniu dotyczącym pobrania nienależnie przyznanego świadczenia przyjmuje się, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która była świadoma okoliczności, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w przypadku świadomego zaniechania przekazania organowi posiadanych informacji wywierających wpływ na prawo do świadczenia.

Sąd I instancji stwierdził, że we wniosku z 20 czerwca 2016 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna A. skarżący wskazał, że syn zamieszkuje z nim i pozostaje na jego utrzymaniu (pkt. 3 rubryki wniosku). Jako członków rodziny wspólnie zamieszkujących ze skarżącym wskazał żonę i dwóch synów - J. i M. W części II formularza wniosku zawarte jest, m.in. oświadczenie: "powyższe dane są prawdziwe, zapoznałam/zapoznałem się z warunkami uprawniającymi do świadczenia wychowawczego". Formularz został przez skarżącego podpisany. Sąd I instancji zauważył, że w dacie składania wniosku toczyło się (od 2014 r.) postępowanie o rozwód pomiędzy małżonkami P. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie z 26 października 2015 r., sygn. VI C 1354/14 ustalone zostało, na czas trwania procesu o rozwód, miejsce zamieszkania dzieci J. i M. w miejscu zamieszkania matki J. P. Natomiast postanowieniem tego Sądu z 26 listopada 2015 r., sygn. VI C 1354/14 uregulowane zostały kontakty ojca z synami oraz zobowiązano go do łożenia alimentów na dzieci w łącznej kwocie 1.500 zł. Skarżący nie przekazał tych informacji organowi lecz podał, że syn A. zamieszkuje wraz z nim i pozostaje na jego utrzymaniu. Zdaniem Sądu I instancji, nie sposób przyjąć, że skarżący nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu o rozwód i wydanych (ponad pół roku przed złożeniem wniosku o świadczenie wychowawcze) postanowieniach Sądu Okręgowego w Warszawie. Jak wynika z notatki służbowej pracownika organu I instancji z 29 stycznia 2018 r. skarżący będąc w biurze organu poinformował, że od pięciu lat toczy się sprawa o rozwód. Odmówił wówczas złożenia oświadczenia z kim mieszkają dzieci. Sąd I instancji nie dał wiary twierdzeniom o zamieszkiwaniu dzieci ze skarżącym jak również, że dzieci połowę czasu spędzają z nim, wobec czego w dobrej wierze złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na syna A. (wówczas 9 - letniego). Jak wynika z akt administracyjnych, w tym zaświadczenia o zameldowaniu syna, oświadczenia M. J. z 23 kwietnia 2018 r. i protokołu jej przesłuchania z 23 stycznia 2019 r., dzieci od października 2015 r. mieszkały z matką przy ul. [...] w W. i uczęszczały do szkół w W. Wskazują na powyższe także zaświadczenie Fundacji [...] z 16 listopada 2015 r., opinia z 21 maja 2018 r. wydana przez dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w W. dotycząca A. P. , pismo dyrektora tej szkoły z 18 kwietnia 2018 r. skierowane do organu I instancji. Dowody te korespondują z treścią wyżej powołanych postanowień Sądu Okręgowego w Warszawie. Z postanowienia w przedmiocie uregulowania kontaktów skarżącego z dziećmi wynika, że kontakty te miały się odbywać w co drugi parzysty weekend miesiąca od piątku po zakończeniu zajęć szkolnych do niedzieli, w każdy wtorek po zakończeniu lekcji oraz w określone dni Świąt Bożego Narodzenia i przerw świątecznych. Zsumowanie tych dni wskazuje, że zdecydowaną większość czasu spędzała z synami matka. Biorąc pod uwagę obowiązki szkolne dzieci, wiek syna A. i odległość od miejsca zamieszkania dzieci do miejsca zamieszkania ojca, Sąd I instancji uznał, że nie sposób przyjąć, aby dzieci były w stanie połowę czasu spędzać ze skarżącym. To matka sprawowała bieżącą pieczę nad nimi. Skarżący natomiast zobowiązany został do łożenia alimentów na dzieci i ustalone zostały jego kontakty z dziećmi. Skarżący w odwołaniu wskazał, że: "Dlatego też, mając w dodatku ogromne kłopoty finansowe i brak środków do życia z powodu niezdolności do pracy i braku dochodów, w dobrej wierze wystąpiłem o świadczenia wychowawcze, jednakże nie biorąc ani grosza dla siebie, lecz w całości przekazując żonie na dzieci (...)" - str. 2 odwołania. Zdaniem Sądu I instancji, powyższe stwierdzenia skarżącego odnośnie jego sytuacji zdrowotnej i materialnej nie pozwalają na przyjęcie, że dzieci w dacie składania wniosku o świadczenie wychowawcze były na jego utrzymaniu i zamieszkiwały z nim. WSA podkreślił, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wypełnienia dokumentów zgodnie ze stanem faktycznym, według jego wiedzy co do, m.in. zamieszkania dzieci, którą niezaprzeczalnie w tym zakresie skarżący dysponował. Wobec tego zarzuty dotyczące niesprawnego, w ocenie skarżącego, systemu kontroli wypłaty świadczeń i nienależycie działającej Poczty Polskiej nie mogły być skuteczne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł J. P. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a w przypadku stwierdzenia jedynie naruszenia przepisów prawa materialnego - o uchylenie rozstrzygnięcia na zasadzie art. 188 P.p.s.a. oraz rozpoznanie skargi. Strona wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania, a także przyznanie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo istnienia podstaw do jej uchylenia, tj. w sytuacji naruszenia przepisów postępowania przez organ poprzez:

a) niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niezałatwienie jej z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli;

b) naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny, które to naruszenia miały wpływ na treść zaskarżonej decyzji, w szczególności oparcie decyzji głównie na orzeczeniu w przedmiocie zabezpieczenia miejsca zamieszkania małoletnich i zeznaniach świadka M. J. i przyjęcie jej wersji, bez analizy akt postępowania rozwodowego skarżącego i M. J., z pominięciem twierdzeń skarżącego a dotyczących sprawowania przez skarżącego opieki nad małoletnimi w okresie pobierania świadczenia i mimo istniejącego konfliktu między M. J. i J. P., a tym samym braku porozumienia z żoną i niewiedzy skarżącego o złożeniu przez M. J. wniosku o świadczenie rodzinne na A. P. ,

c) niezbadanie przez organ stanu faktycznego sprawy i uniemożliwienie stronie udziału w postępowaniu wyjaśniającym mimo wskazywania przez nią na trudności w odbiorze korespondencji co skutkowało błędnym przyjęciem jakoby skarżący wprowadził organ świadomie w błąd;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z:

- art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez nieuchylenie decyzji mimo istnienia podstaw do jej uchylenia, tj. w sytuacji wadliwego ustalenia jakoby świadczenie rodzinne pobrane przez skarżącego w kwocie 9.000 zł było nienależne, podczas gdy brak było podstaw do uznania jakoby działanie skarżącego polegało na świadomym wprowadzeniu w błąd organu, albowiem w dacie składania wniosku władza rodzicielska przysługiwała obojgu rodzicom, ojciec miał kontakty z dziećmi i łożył na ich utrzymanie, zaś uzyskane świadczenie przeznaczył na potrzeby dzieci i nie miał wiedzy o tym, że matka również pobrała świadczenie rodzinne, skarżący nie powinien natomiast ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z problemów komunikacji poszczególnych systemów przyznawania świadczeń a skutkujących dublowaniem przyznawania świadczeń.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wyrażona w tym przepisie zasada oznacza pełne związanie Sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Konkretne, zawarte w skardze kasacyjnej, przyczyny zaskarżenia determinują zakres rozpoznania sprawy, czyli badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że ustawodawca w art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wprowadził zasadę, zgodnie z którą osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze zobowiązana jest do jego zwrotu. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skoro ustawodawca wprowadził obowiązek zwrotu świadczenia wychowawczego przez osobę, która je nienależnie pobrała, to po stronie organu administracji publicznej, który zobowiązany jest dyscypliną finansów publicznych, istnieje obowiązek dochodzenia przedmiotowych świadczeń. Definicja świadczenia wychowawczego nienależnie pobranego zawarta została w art. 25 ust. 2 (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji SKO), który określa przypadki, przy zaistnieniu których można mówić o świadczeniu nienależnie pobranym. Okoliczności rozpoznawanej sprawy wymagały uwzględnienia sytuacji wymienionej w pkt 2 przyjmującym, iż nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie.

Ustawodawca wskazuje na przyznanie i wypłatę świadczenia, co oznacza, że już na etapie składania wniosku osoba działała ze świadomością wywołania po stronie organu administracji błędnego wyobrażenia odnośnie sytuacji faktycznej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w celu jego uzyskania. Nienależności świadczenia wynikającej z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy przypisywany jest charakter "pierwotny". Zatem uznanie, iż zachodzą przesłanki skutkujące obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na tej podstawie wymaga wykazania przez organ, że już w momencie przyznawania świadczenia działał w oparciu o fałszywe zeznania lub dokumenty, lub działał pod wypływem błędu, wywołanego przez osobę ubiegającą się o świadczenie.

Organ administracji powinien wykazać, że strona przedstawiając stan faktyczny niezgodnie z prawdą działała świadomie z zamiarem wywołania przekonania organu, że zostały spełnione warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Wprowadzenie w błąd organu przyznającego świadczenia jest działaniem celowym, jako że osoba wywołująca mylne wyobrażenie po stronie organu, ma bowiem na celu uzyskanie pomocy publicznej w postaci konkretnego świadczenia. W doktrynie prawniczej wskazuje się, że "błąd" stanowi następstwo świadomego działania osoby ubiegającej się o świadczenie, determinowanego wolą wywołania przekonania po stronie organu, że zostały spełnione warunki przyznania do niego prawa.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy prawidłowo oceniono, że skarżący składając w czerwcu 2016 r. wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna A. wprowadził organ administracji w błąd podając nieprawdziwe informacje i zatajając istotne dla sprawy okoliczności. Tak organy, jak i Sąd I instancji prawidłowo zwróciły uwagę, że w przedmiotowym wniosku skarżący podał, że syn zamieszkuje z nim i pozostaje na jego utrzymaniu. Jako członków rodziny wspólnie z nim zamieszkujących wskazał żonę i dwóch synów – J. i M.. Tymczasem, co nie budzi żadnych wątpliwości w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w dacie składania wniosku syn skarżącego zamieszkiwał z matką. W świetle prawomocnych postanowień Sądu Okręgowego w Warszawie o sygn. akt VI C 1354/14, wydanych jeszcze przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, miejscem zamieszkania małoletniego było miejsce zamieszkania matki. Opieka sprawowana przez ojca była opieką sprawowaną w ograniczonym zakresie, wynikającym z postanowienia ww. sądu powszechnego. Jak słusznie ocenił Sąd I instancji powyższe znajduje potwierdzenie również w treści pozostałych zgromadzonych w sprawie dowodów - zaświadczenia o zameldowaniu syna, oświadczenia M. J. z 23 kwietnia 2018 r. i protokołu jej przesłuchania z 23 stycznia 2019 r., a także zaświadczenie Fundacji [...] z 16 listopada 2015 r., opinii z 21 maja 2018 r. wydanej przez dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w W. dotyczącej A. P., pisma dyrektora tej szkoły z 18 kwietnia 2018 r. skierowanego do organu I instancji. Całokształt zgromadzonej dokumentacji dawał organowi, jak i Sądowi I instancji podstawy do przyjęcia, że to matka w sensie prawnym i faktycznym sprawuje stałą opiekę nad synem A. i wspólnie z nim zamieszkuje. Nie ma przy tym wpływu na ten fakt to, czy i w jakim wymiarze skarżący widuje się z synem i uczestniczy w kosztach jego utrzymania. Sytuacja, w której miejsce zamieszkania dziecka zostało sądownie określone tylko przy jednym z rodziców powoduje brak prawa do świadczenia wychowawczego po stronie drugiego rodzica, a więc w tym przypadku - skarżącego.

Analizując treść pouczeń zawartych w znajdującym się w aktach sprawy druku wniosku złożonego przez skarżącego o udzielenie prawa do świadczenia wychowawczego, wskazać należy, że ich treść była wyczerpująca i zrozumiała, a więc skarżący po zapoznaniu się z tymi pouczeniami miał pełną świadomość, czy wnioskowane świadczenie mu przysługuje. W szczególności w pouczeniu wskazano, że świadczenie przysługuje matce lub ojcu jeżeli dziecko z nim wspólnie zamieszkuje. Niewątpliwie w analizowanym przypadku pomiędzy rodzicami istnieje spór w zakresie sprawowania opieki nad dziećmi, ustalenia miejsca ich pobytu, ustalenia kontaktów dzieci z rodzicami oraz alimentów. Postępowanie sądowe w tym zakresie jest w toku. Natomiast na czas jego trwania kwestie te zostały rozstrzygnięte przez Sąd Okręgowy w Warszawie w opisanych powyżej postanowieniach wydanych jeszcze przed złożeniem przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, które ustanawiały miejsce pobytu małoletniego A. w miejscu zamieszkania matki. Skarżący miał świadomość skutków prawnych wynikających z powyższych rozstrzygnięć, co przyznał m.in. w odwołaniu podając, że żona czasowo przejęła dzieci jako zabezpieczenie. Przyznał także, że dzieci nie mieszkały razem z nim po tym jak uległ wypadkowi i wymagał długotrwałego leczenia. Pomimo tego wskazał we wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, że syn A. wspólnie z nim zamieszkuje, nie informując organu o toczącym się postępowaniu rozwodowym, o wydaniu postanowień w przedmiocie zabezpieczenia kontaktów z dziećmi, alimentów i ustalenia miejsca zamieszkania dzieci na czas procesu. Wskazuje to na świadome wprowadzenie w błąd organu ukierunkowane na uzyskanie świadczenia, które mu nie przysługiwało. Zasadnie zatem Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że w sprawie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, pozwalające na zastosowanie art. 25 ust. 1 tej ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że organy stosując się do obowiązujących norm podjęły wszelkie starania celem ustalenia stanu faktycznego sprawy. Przyjęta ocena zaistniałego stanu rzeczy nie nosi też znamion dowolności i jest zgodna z zasadami logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. Podnoszone przez skarżącego kwestie związane z brakiem wiedzy, że żona wcześniej wystąpiła o przyznanie świadczenia wychowawczego słusznie zostały ocenione jako irrelewantne dla sprawy, wobec faktu, iż skarżący miał świadomość, iż jemu to świadczenie nie przysługuje i uzyskał je wyłącznie wskutek wprowadzenia w błąd organu. Nie można również przyjąć, aby skarżącemu w jakikolwiek sposób ograniczono możliwość udziału w postępowaniu administracyjnym. Należy przy tym zauważyć, że skarga kasacyjna nie precyzuje podjęcia jakich istotnych, w ocenie skarżącego, wniosków i argumentów nie mógł przedstawić w toku postępowania administracyjnego, a które miałyby wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, stąd w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego z tytułu pomocy prawnej udzielanej z urzędu podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (art. 258 – 261 P.p.s.a.).