Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 316/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 71,  art. 71a
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 1 lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektowa Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim z dnia 7 maja 2019 r., nr [...], 2) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz H. P. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez H. P. (dalej jako skarżący) jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (w skrócie: OWINB) z dnia 1 lipca 2019 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim (dalej zwany PINB) umarzającą w całości postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej zmiany sposobu użytkowania wiaty usytuowanej w [...], przy ul. [...], na działce nr a.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Skarżący pismem z 6 grudnia 2018 r. wystąpił do PINB o wszczęcie postępowania w sprawie zbadania legalności wiaty użytkowanej jako miejsce postojowe dla samochodów na działce nr a w [...] przy ul. [...], stanowiącej własność K. S. Do pisma tego dołączono 60 fotografii przedstawiających wiatę w dniach od 1 kwietnia 2018 r. do 12 listopada 2018 r., pod którą parkowany był samochód osobowy o numerze rejestracyjnym [...]. Skarżący wskazał, że wiata która miała pełnić funkcję rekreacyjną, wykorzystywana jest jako miejsce postojowe dla samochodów mechanicznych. Zaznaczył, że właściciel działki nie dokonał zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania stosownie do art. 71 Prawa budowlanego.

Po zawiadomieniu stron o wszczęciu postępowania w sprawie dotyczącej zmiany sposobu użytkowania wiaty, znajdującej się na opisanej wyżej posesji, PINB poinformował o wyznaczeniu na 30 stycznia 2019 r. oględzin. Wobec wniosku inwestora o zmianę terminu oględzin przedmiotowej budowli, organ powiatowy wyznaczył nowy termin przeprowadzenia dowodu z oględzin wiaty na 12 lutego 2019 r.

W protokole z 12 lutego 2019 r. PINB odnotował, że oględziny wyznaczone na ten dzień się nie odbyły, nie przeprowadzono żadnych czynności procesowych, a to w związku z nieobecnością K. S. Następnie, 6 marca 2019 r. organ przeprowadził niezapowiedzianą kontrolę nieruchomości, nie wchodząc na jej teren, stwierdzając, że pod wiatą na ww. działce nie znajduje się żaden pojazd mechaniczny. W dniu 20 marca 2019 r. dokonano oględzin przedmiotowej wiaty. Organ ustalił, że omawiana wiata jest obiektem konstrukcji drewnianej ze słupów drewnianych z wypełnieniem, częściowo z desek a częściowo z elementów ażurowych. Konstrukcja drewniana dachu z deskowaniem pełnym z pokryciem gontem papowym. Posadzkę stanowi ułożona kostka brukowa. Wymiary w rzucie 5,60 m x 3,60 m, wysokość do szczytu 2,95 m, dach orynnowany. Wiata jest wybudowana na działce zabudowanej budynkiem mieszkalnym jedorodzinnym. Jest usytuowana w odległości 0,84 m od ogrodzenia, pomiędzy działką nr a (K. S.) a działką należącą do skarżącego. W dniu oględzin pod wiatą znajdowała się ławka ogrodowa, zabawki.

Według oświadczenia inwestora, wykorzystuje on wiatę od jej wybudowania w listopadzie 2016 r. jak obiekt rekreacyjny, choć w przeszłości zdarzało mu się postawić pod wiatą samochód, aby uchronić przed warunkami atmosferycznymi.

W protokole z oględzin PINB stwierdził, że nie doszło do zmiany sposobu użytkowania wiaty, nie znajdował się tam żaden samochód. Równocześnie odnotował w protokole oświadczenie skarżącego, że wiata nadal jest użytkowana jako miejsce postojowe dla samochodów. Skarżący wskazywał, przedkładając kolejne zdjęcia, że K. S. notorycznie stawia pod wiatą samochód. Skarżący przekonywał, że wiata została wybudowana w celu parkowania samochodu. Dowodząc, że wiata jest wykorzystywana na terenie działki a jako miejsce postojowe dla samochodu, skarżący pismem z 16 kwietnia 2019 r. wniósł o nałożenie na K. S. grzywny na podstawie art. 91 Prawa budowlanego, w związku z tym, że użytkuje on obiekt niezgodnie z przepisami. Skarżący zauważył, że wiata jest usytuowana 0,84 m od jego ogrodzenia, natomiast rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określa w § 19 minimalną odległość zadaszonych miejsc postojowych dla samochodów osobowych na 7 m od okien i 3 m od granicy działki. Stąd wiata garażowa nie może stanąć przy granicy z sąsiednią działką.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 7 maja 2019 r., nr [...], PINB w powiecie głubczyckim, wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.), dalej K.p.a. umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej zmiany sposobu użytkowania przedmiotowej wiaty.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania oraz po przywołaniu art. 105 § K.p.a., organ pierwszej instancji podał, że pomimo licznych zdjęć przesłanych przez skarżącego nie stwierdził zmiany sposobu użytkowania wiaty rekreacyjnej na miejsce postojowe dla samochodu osobowego. PINB wskazał, że zarówno podczas planowanych i niezaplanowanych oględzin nie stwierdzono, aby pod sporną wiatą znajdował się samochód osobowy ani żaden inny pojazd mechaniczny. Tym samym nie doszło do naruszenia przepisów Prawa budowlanego.

W odwołaniu od ww. decyzji wniesiono o uchylenie skarżonej decyzji i wydanie decyzji w przedmiocie uznania, że wiata na terenie działki nr [...] jest wykorzystywana jako miejsce postojowe dla samochodów. Odwołujący się zarzucił wydanie decyzji z rażącym naruszeniem przepisów Prawa budowlanego, a w szczególności art. 71oraz § 19 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie oraz naruszenie przepisów postępowania – art. 77 i 80 K.p.a. Skarżący wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez dołączenie kolejnych 26 zdjęć z okresu od 16 listopada 2018 r. do 26 marca 2019 r., przedstawiających o różnych porach dnia pod wiatą samochód K. S. Zdaniem odwołującego się, świadczy to bezsprzecznie o dokonanej zmianie sposobu użytkowania wiaty jako miejsca postojowego dla samochodu, tj. jako garaż. Odwołujący się zgodził się, że wiata została w 2016 r. prawidłowo wybudowana jako miejsce mające spełniać funkcję rekreacyjną. Jednakże jeżeli wiata jest wykorzystywana jako miejsce postojowe dla samochodów osobowych, co ma miejsce w sprawie, to inwestor winien wystąpić zgodnie z art. 71 Prawa budowlanego o zmianę sposobu użytkowania wiaty jako garażu, czego nie uczynił.

OWINB opisaną wyżej decyzją z 1 lipca 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy dokonał kwalifikacji prawnej spornej wiaty, zauważając, że w przepisach prawa brak jest legalnej definicji tego pojęcia. Wywodził, że zgodnie z powszechnym rozumieniem tego pojęcia, wiata to lekka konstrukcja w postaci dachu wspartego na słupach. Organ przyjął, że na kanwie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, z późn. zm., dalej przywoływana jako Prawo budowlane) wiata jest budowlą, odwołując się w tej materii do art. 3 pkt 3. Wyjaśnił również, że na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m², sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m² powierzchni działki. OWINB zaznaczył, że przedmiotowa wiata znajduje się na działce, na której istnieje już budynek mieszkalny, w związku z czym przywołane zwolnienie ma do niej zastosowanie. Wynika to z art. 30 Prawa budowlanego, który zawiera zamknięty katalog robót i obiektów, na budowę których wymagane jest dokonanie takiego zgłoszenia. Podkreślił, że w przepisie tym nie wymieniono wiat. W konsekwencji, OWINB stanął na stanowisku, że budowa spornej wiaty została wyłączona z obowiązku uzyskania zarówno pozwolenia na budowę, jak i zgłoszenia.

Po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania przed organem pierwszej instancji oraz po analizie zebranej dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej przedłożonej do odwołania (26 zdjęć) organ odwoławczy doszedł do przekonania, że decyzja PINB była prawidłowa. Jednocześnie OWINB zgodził się z odwołującym, że doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu wiaty rekreacyjnej na wiatę, która pełniła funkcję garażową, stanowiąc tym samym zadaszone miejsce postojowe. Podniósł, że okoliczność ta nie została potwierdzona w dniu niezapowiedzianej kontroli, ani w czasie oględzin, zatem organ powiatowy nie mógł wydać innej decyzji niż umarzającej postępowanie.

Organ odwoławczy uznał też, że nie widzi podstaw do dodatkowego przeprowadzenia postępowania dowodowego, bowiem obecnie nie ma dowodów świadczących o trwającej zmianie sposobu użytkowania obiektu. W konkluzji organ odwoławczy przyjął, że wiata była wykorzystywana jako zadaszone miejsce parkingowe, jednakże nie można się zgodzić, że nadal tak jest wykorzystywana, niezgodnie z przeznaczeniem. Nie świadczą o tym żadne dowody.

Jednocześnie organ nadmienił, że w sytuacji ponownego przyszłego parkowania samochodu pod przedmiotową wiatą inwestor winien być świadomy, że dokonuje samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu na wiatę garażową, co do której obowiązywać będą przepisy art. 71 i nast. Prawa budowlanego. W dalszej kolejności organ omówił procedurę pozwalającą na legalizację zmiany sposobu użytkowania obiektu - art. 71 ust. 2 i art. 71a ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego.

W podsumowaniu organ odwoławczy odnotował, że skoro przedmiotowa wiata nie narusza przepisów budowlanych, ani nie stwierdzono w prowadzonym postępowaniu zmiany sposobu użytkowania obiektu, nie ma podstaw do władczej ingerencji organów nadzoru budowlanego. W nawiązaniu do tej konstatacji za właściwe OWINB uznał, zastosowanie przepisu art. 105 § 1 K.p.a., gdyż w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. W tej kwestii odwołał się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, które przyjmuje, że na gruncie Prawa budowlanego postępowanie co do zasady staje się bezprzedmiotowe, jeżeli organy nadzoru budowlanego prowadzące postępowanie nie znajdują podstaw do wydawania nakazów lub zakazów.

W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i wydanie wyroku w przedmiocie uznania, że wiata na terenie działki nr a przy ul. [...] w [...] jest wykorzystywana przez K. S. jako miejsce postojowe dla samochodu osobowego, zaś na podstawie art. 71a Prawa budowlanego wniósł o nałożenie na inwestora opłaty legalizacyjnej. W skardze zawarto również wniosek o zwrot kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) poprzez naruszenie prawa materialnego - art. 71 Prawa budowlanego, poprzez uznanie, iż przedmiotowa wiata nie była wykorzystywana i obecnie nie jest wykorzystywana jako wiata samochodowa, a więc jest i była zadaszonym miejsce postojowym, co z kolei jest samowolną zmianą sposobu użytkowania. Nadto podniósł zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez istotne naruszenie przepisów postępowania, w sytuacji gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, tj. przepisów art. 77 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie całokształtu oceny materiału dowodowego w sposób wadliwy, niezgodny z logiką rozumowania.

Uzasadniając tak sformułowane zarzuty, skarżący dowodził, że kwestionowana wiata została wybudowana, aby spełniać funkcję miejsca postojowego dla samochodu osobowego. Świadczą o tym liczne zdjęcia oraz mogą potwierdzić zeznania skarżącego.

Zdaniem skarżącego, organy obu instancji dokonały oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, nie opierając się na zasadzie zdrowego rozsądku. Podkreślił, że na kilkudziesięciu fotografiach widoczny jest samochód marki [...], stanowiący własność K. S., zaparkowany w różnych porach dnia od 26 listopada 2018 r. do 26 marca 2019 r. Argumentował, że podstawą decyzji nie powinny być zaledwie dwie czy trzy niezapowiedziane kontrole na posesji, w czasie, gdy jej właściciel był w pracy. Trudno bowiem, żeby pod wiatą znajdował się pojazd w sytuacji, gdy właściciele wyjechali tego dnia z [...]. Skarżący podkreślił, że sam organ potwierdził fakt zmiany sposobu użytkowania obiektu z wiaty rekreacyjnej na wiatę pełniącą funkcję garażową, co spełnia dyspozycję art. 71 Prawa budowlanego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 29 października 2019 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę oraz argumentację przedstawioną na jej poparcie.

Pełnomocnik organu nie znalazł podstaw do zmiany swojego stanowiska, wnosząc w dalszym ciągu o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 cyt. już wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nadal zwanej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Uzasadniając powyższą ocenę, w pierwszej kolejności przypomnieć trzeba, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 lipca 2019 r., nr [...], którą organ utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim z dnia 7 maja 2019 r., nr [...], umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej zmiany sposobu użytkowania wiaty usytuowanej w [...] , przy ul. [...], na działce nr [...].

W ocenie Sądu, zaprezentowane przez organy obu instancji stanowisko co do wystąpienia przesłanek pozwalających na wydanie rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania administracyjnego nie znajduje oparcia w materiale dokumentacyjnym sprawy. Oznacza to, że nie uwzględniono i nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Zgodzić się przyjdzie z organami, że stosownie do art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, odpowiednio w całości lub w części. Celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty. Natomiast umorzenie postępowania zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej. Umorzenie postępowania powinno być traktowane jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała.

Trafnie organ odwoławczy zauważył, że przepisy Prawa budowlanego oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie zawierają definicji pojęcia "wiata". W tej sytuacji należało odwołać się do definicji słownikowej i zawartej w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych. Z definicji słownikowej ("Słownik języka polskiego" wyd. PWN) wynika, że wiata to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, nad przystankiem tramwajowym.

Podobne określenie wiaty zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999 r., nr 112, poz. 1316), wydane na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 1995 nr 88, poz. 439 ze zm.). Ustawa o statystyce publicznej służy wprawdzie innym celom niż przepisy Prawa budowlanego i może w tej sytuacji mieć tylko posiłkowe znaczenie. Rozporządzenie powyższe określając pojęcia podstawowe stwierdza, że "za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet ścian pozbawione". Brak ustawowej definicji wiaty oznacza, że kwalifikacja obiektu budowlanego do tego pojęcia wymaga uwzględnienia m.in. jego funkcji. Zawsze jednak wskazuje się, że jest to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (deszczem, śniegiem, wiatrem). Problem bywa trudny do precyzyjnego określenia, gdy przeznaczeniem wiaty jest zadaszenie nad miejscem postojowym dla samochodu osobowego.

Zdaniem Sądu, materiał dowodowy w sprawie nie wyklucza, iż sporna wiata ma być ochroną dla parkowanego tam samochodu osobowego (samochodów osobowych) przed warunkami atmosferycznymi, czyli zadaszonym miejscem postojowym w rozumieniu § 19 warunków technicznych.

W myśl § 19 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (obecnie Dz. U. 2019 r. poz. 1065) odległość wydzielonych miejsc postojowych lub otwartego garażu wielopoziomowego dla samochodów osobowych od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż 3 m - w przypadku parkingu do 10 stanowisk postojowych włącznie Jest niewątpliwe w sprawie, że § 19 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia dotyczy dopuszczalnej odległości od sąsiedniej działki budowlanej wydzielonych miejsc postojowych dla od 1 do 10 samochodów osobowych. Podobne naruszenie dotyczy § 19 ust. 1 pkt 1 lit. a odnośnie do odległości stanowisk postojowych, w tym również zadaszonych od (...) okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w (...) budynku mieszkalnym, która nie może być mniejsza niż 7 m dla samochodów osobowych w przypadku parkingu do 10 stanowisk postojowych.

Trzeba podkreślić, że dane dotyczące odległości wiaty, pierwotnie mającej charakter wiaty rekreacyjnej, od najbliższych okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi, wynikają wprost z protokołu oględzin z dnia 20 marca 2019 r., a także wynika to niezbicie z załączonych do akt zdjęć.

Zgodnie z art. 71a ust. 1 Prawa budowlanego w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, organ nadzoru budowlanego, w drodze postanowienia:

1) wstrzymuje użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części;

2) nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2.

Natomiast stosownie do art. 71a ust. 4 Prawa budowlanego w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1, albo dalszego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo jego wstrzymania, albo zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 71 ust. 3-5, organ nadzoru budowlanego, w drodze decyzji, nakazuje przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.

Dla zastosowania powyższych regulacji zasadnicze znaczenie ma zatem stwierdzenie okoliczności zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia. Ustalenie przez organy nadzoru budowlanego, iż nie doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części lub zmiana ta nastąpiła zgodnie z prawem obliguje do umorzenia postępowania prowadzonego w tym trybie.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Sposób rozumienia tego przepisu był wielokrotnie wyjaśniany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z którego jednoznacznie wynika, że ocena zmiany sposobu użytkowania obiektu sprowadzać się powinna do ustalenia, czy i w jakim stopniu podjęcie w obiekcie budowlanym działalności powoduje zmianę stawianych obiektowi wymagań odnoszących się do jego uciążliwości i bezpieczeństwa użytkowania. Przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego rozumieć zatem należy wszelkie działania lub zaniechania zmieniające dotychczasowy sposób korzystania z obiektu oraz wpływające na jego przeznaczenie, warunki techniczno-budowlane lub otoczenie. Chodzi zatem o działalność, która - niezależnie od zmiany przeznaczenia obiektu budowlanego - prowadzi do zmiany wewnętrznych lub zewnętrznych warunków korzystania z tego obiektu. Zmiana, o której mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego może być spowodowana nie tylko przeprowadzeniem robót budowlanych w obiekcie budowlanym, lecz także faktyczną zmianą sposobu jego użytkowania.

W konsekwencji, zmiana sposobu użytkowania obiektu, uregulowana w art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, rozumiana musi być jako realne podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności, która zmienia zasadniczo warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Wystąpienie takiej zmiany wymaga ustalenia, że rzeczywiście takie działanie (zmiana) nastąpiło.

Podkreślić przy tym należy, iż samowolna zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego odnosi się do jego ostatniej, legalnie wprowadzonej, funkcji użytkowej w legalnie istniejącym obiekcie.

Materiał dowodowy w sprawie, w ocenie Sądu, pozwala na przyjęcie, iż sporna wiata może być ochroną dla parkowanego tam samochodu osobowego (samochodów osobowych) przed warunkami atmosferycznymi czyli zadaszonym miejscem postojowym w rozumieniu § 19 warunków technicznych. W orzecznictwie niejednokrotnie prezentowano pogląd, że chociażby sporadyczna zmiana sposobu użytkowania budynku lub budowli świadczy o jego zmianie sposobu użytkowania. Zwrócić uwagę przyjdzie, że wielokrotne, co potwierdza sam organ odwoławczy a ilustrują zdjęcia skarżącego przedstawione w postępowaniu przez organem pierwszej instancji oraz w postępowaniu odwoławczym, miało miejsce parkowanie samochodu marki [...] pod sporną wiatą, co z kolei może wyraźnie świadczyć o wykorzystywaniu wiaty rekreacyjnej jako wiaty garażowej. Nie przeczą temu ustalenia o znajdujących się pod wiatą, w trakcie oględzin 20 marca 2019 r., zabawkach i ławki ogrodowej. Stąd, organ winien był odnieść się do tej okoliczności. W tej sytuacji niezrozumiałe jest kategoryczne stwierdzenie przez organy, że nie miała miejsca zmiana sposobu użytkowania wiaty. Wbrew twierdzeniom organów, nie można się zgodzić, że fakt ten potwierdza brak samochodu w konkretnym dniu wyznaczonym jako dzień zaplanowanych oględzin z udziałem stron postępowania. Mając wątpliwości, czy wystarczający jest materiał dowodowy w postaci przedłożonych przez skarżącego pliku zdjęć (również w postępowaniu odwoławczym), na których widoczny był samochód garażowany pod sporną wiatą, nie było przeszkód, aby dokonać przesłuchania stron lub świadków na powyższą okoliczność, a więc poszerzyć zakres postępowania dowodowego.

Powyższe świadczy, że organy obu instancji rozpatrzyły sprawę w sposób wyraźnie powierzchowny, nie respektując zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) oraz zasady wyczerpującego zbierania i rozpatrywania materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). Organ prowadzący postępowanie administracyjne, zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, obowiązany jest przestrzegać zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a. Oznacza to, że powinien on podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Zgodnie bowiem z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują z urzędu lub na wniosek stron wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 K.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Ponadto stosownie do art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 K.p.a.).

Z przedstawionych wyżej przepisów postępowania wynika, że obowiązek dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla danej sprawy okoliczności faktycznych spoczywa na organie administracji. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego będzie możliwe tylko wówczas, gdy zostaną wszechstronnie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a stronie zostanie zapewniony czynny udział w każdej fazie postępowania.

Nadto stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Powyższe wymogi nie zostały przez organy w niniejszej sprawie zachowane przy dokonywaniu ustaleń w kwestii wykorzystywania wiaty na działce nr [...], położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej własność K. S. Dlatego też kontrolowane w sprawie decyzje jako błędne musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny Opolu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. uchylił zarówno decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, jak i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzono na rzecz skarżącego zwrot poniesionych kosztów postępowania, tj. uiszczony wpis od skargi w wysokości 500 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł i 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ pierwszej instancji, który winien uwzględnić powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego, zgodnie z powyżej wskazanymi wymogami, organ podejmie rozstrzygnięcie w sprawie. Poczynionym ustaleniom i wyciągniętym z nich wnioskom organ winien dać wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Należy przy czym mieć na uwadze rozważenie wymogów wynikające z § 19 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.