Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 240/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 i 2, art. 27 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2422
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Referent Stażysta Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi O. M. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 19 stycznia 2024 r. nr OR12-2024-012 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi O.M. (dalej "Skarżąca") jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie wydana w przedmiocie płatności rolno-środowisko-klimatycznej.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Wnioskodawczyni w dniu 13 czerwca 2021 r. złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w Częstochowie Wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej na rok 2021. W dniach: 29 lipca 2021 r., 14 października 2021 r., 20 października 2021 r., 2 grudnia 2021 r. i 16 kwietnia 2022 r. Skarżąca złożyła zmiany do wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2021. Ostatecznie zadeklarowała: Wariant 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne na powierzchni 53,09 ha.

Realizację programu zadeklarowała na:

- 6 działkach ewidencyjnych położonych w woj. [...], powiat [...], gmina R. obręb B.;

- 111 działkach ewidencyjnych położonych w woj. [...], powiat [...], gmina R. obręb S.;

- 129 działkach ewidencyjnych położonych w woj. [...], powiat [...], gmina G. obręb W.;

- 13 działkach ewidencyjnej położonej w woj. [...], powiat [...], gmina K., obręb K..

2. W dniach od 6 kwietnia 2022 r. do 16 maja 2022 r. Biuro Kontroli na Miejscu Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie przeprowadziło w gospodarstwie Skarżącej kontrolę na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Z wizytacji sporządzono raport z czynności kontrolnych nr. dok. [...]. W wyniku kontroli stwierdzono błędy, mające wpływ na wysokość przyznanej płatności.

3. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR (dalej również: "organ pierwszej instancji") decyzją z dnia 27 października 2023 r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, wydaną na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 29 ust. 2 pkt 1 oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą PROW 2014-2020"), § 2, § 15 ust, 3, § 16, § 18, § 33 ust. 3 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. ż 2015 r., poz. 415, z późn. zm., zwanego dalej "rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym"), art. 5 ust. 1 i ust. 2 lit b) rozporządzenia Komisji (DE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, z późn. zm.), art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, w związku z § 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, art. 4 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 oraz art. 104 i art. 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 zwanej dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2021, w którym ubiegano się o przyznanie płatności w ramach Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020, zwanej dalej "płatnością rolno-środowiskowo-klimatyczną":

1) umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 w części dotyczącej powierzchni wycofanej,

2) przyznał Skarżącej płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2021 w łącznej wysokości 28.426,29 zł (słownie: dwadzieścia osiem tysięcy czterysta dwadzieścia sześć złotych dwadzieścia dziewięć groszy), w tym: 1.Wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne (kod EFRROW 080301025011100, krajowa pozycja budżetowa 33010270000) w wysokości 28.426,29 zł (słownie: dwadzieścia osiem tysięcy czterysta dwadzieścia sześć złotych dwadzieścia dziewięć groszy), wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 18.236,74 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i nałożył sankcję w wysokości 25.482,47 zł. Wskazał, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych,

3) odmówił przyznania Skarżącej kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej,

4) ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący powierzchnię:

1. Zobowiązanie Wariant: 54 Półnaturalne łąki wilgotne podjęte w dniu 2018-03-15 na powierzchnię 41,24 ha,

2. Zobowiązanie Wariant: 54 Półnaturalne łąki wilgotne podjęte w dniu 2020-03-15 na powierzchnię 11,43 ha.

3. W odwołaniu od tej decyzji Skarżąca wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy: art. 7, art. 77 art. 80, art. 8, art. 9 i art. 10 § 1, art. 107 §1 ust. 6 i § 3 k.p.a. i art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014.

Skarżąca wniosła o uzupełnienie dowodów i materiałów w sprawie poprzez przeprowadzenie ponownej kontroli na miejscu z udziałem Skarżącej; przesłuchanie świadka C.M.

4. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie (dalej również "organ odwoławczy") decyzją z dnia 19 stycznia 2024 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1199), § 2, § 4, § 5, § 33, § 34a rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zdaniem organu odwoławczego Kierownik Biura Powiatowego prawidłowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie spełniono wymogów określonych w § 33 ust. 3 na powierzchni 16,98 ha (w zakresie pozostawienia powierzchni nieskoszonej) oraz ust. 6 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego poprzez niezachowanie powierzchni trwałych użytków zielonych. W związku z powyższym kwota kary wynosi 25.482,47 zł.

Organ odwoławczy zgodził się ze Skarżącą, że w przypadku zgłoszenia działania siły wyższej płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna nie podlega zwrotowi, a płatność PROW 2014-2020 nie przysługuje w roku zgłoszenia takiego przypadku. Wskazał, że Skarżąca nie zgłosiła nadzwyczajnych okoliczności, a działania w kierunku wyjaśnienia sytuacji podjęła dopiero po otrzymaniu decyzji.

Organ odwoławczy stwierdził, że w ramach postępowania zostały zgłoszone przez Kierownika Biura Powiatowego w Częstochowie tzw. rozbieżności i numeracja działek została skorygowana. Na aktualnej ortofotomapie są widoczne nowe numery działek, a zmiana numeracji działek nie wpłynęła na położenie oraz powierzchnię deklarowaną przez rolnika. Organ odwoławczy argumentował, że w kolejnych kampaniach Skarżąca nie zadeklarowała spornych działek, co potwierdza poprawność przeprowadzonej kontroli na miejscu. Na spornej powierzchni doszło do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej - kontrola stwierdziła nieużytek. Na działce stwierdzono wysypisko zarośniętego gruzu, samosiejki drzew, pniaki drzew po wykarczowaniu nieużytku, działka podmokła przy rzece. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że celem programu jest utrzymanie powierzchni TUZ oraz cennych siedlisk przyrodniczych.

W ocenie organu odwoławczego żądanie ponownej kontroli na miejscu jak i poprawność przeprowadzenia kontroli zostało już wyjaśnione w toku prowadzenia poprzednich postępowań odwoławczych. Biuro Kontroli na Miejscu Śląskiego Oddziału Regionalnego stwierdziło (pismo znak [...] z dnia 31.08.2022 r.), że wyniki kontroli są prawidłowe i stanowią odzwierciedlenie sytuacji na gruncie w dniu kontroli, a sytuacja terenowa została szczegółowo udokumentowana zdjęciami z terenu oraz szkicami z pomiaru, tym samym nie ma konieczności przeprowadzania ponownej kontroli w obecności Skarżącej.

Organ odwoławczy wskazał, że zadaniem i celem kontroli na miejscu jest weryfikacja stanu faktycznego w stosunku do danych zadeklarowanych we wniosku. Udział w programie, tj. wnioskowanie o płatności jest dobrowolny, jednakże w chwili jego przystąpienia winny zostać spełnione wszystkie warunki wymagane do uzyskania płatności.

W ocenie organu odwoławczego Raport z przeprowadzonej kontroli na miejscu jest środkiem dowodowym wykonanym przez upoważnione do przeprowadzania czynności kontrolnych osoby, a sporządzonej dokumentacji należy przypisać walor wiarygodności.

Konsekwencje wynikające z konkretnego stanu faktycznego są określone przez przepisy prawa. Przepis regulujący prawo przyznawania płatności, jak również sankcje mają charakter bezwzględnie obowiązujący, tzn. organ ma obowiązek ich zastosowania przy zaistnieniu określonych przesłanek - ich stosowanie nie jest zależne od uznania organu. Powyższe ma na celu zagwarantowanie wszystkim producentom równego traktowania w takim samym stanie faktycznym.

5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w całości i uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji z dnia 27 października 2023 r. oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji organu odwoławczego i decyzji organu pierwszej instancji.

Zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj.:

art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 poprzez brak zastosowania wobec uznania, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne, skutkujące zachowaniem prawa do płatności rolno-środowisko-klimatycznej za rok 2021 w pełnym wymiarze, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że u Skarżącej zdiagnozowano nowotwór złośliwy [...],

2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, skutkujące błędnym pomiarem działek rolnych oraz nieprawidłowym ustaleniem wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej i nałożonej sankcji, w szczególności oparciu decyzji na wynikach kontroli przeprowadzonej w sposób nieprawidłowy, bez należytego udokumentowania, że kontrola została przeprowadzona na zgłoszonych przez Skarżącą działkach (brak geotagowania zdjęć, brak uwidocznienia granic),

b. art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. przez naruszenie zaufania obywateli do organów władzy publicznej przy wydawaniu decyzji w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2014-2020, w ten sposób, że nie zapewniono stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, poprzez niepoinformowanie strony o kontroli na miejscu tak, aby mogła na bieżąco składać wyjaśnienia oraz wnosić zastrzeżenia do przebiegu kontroli,

c. art. 107 § 1 ust. 6 i § 3 k.p.a przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, w szczególności niewyjaśnienie w sposób logiczny i niebudzący wątpliwości sposobu wyliczenia sankcji.

6. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Spór w sprawie dotyczy prawidłowości przyznania Skarżącej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r.

Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Sąd stwierdza, iż wydane w sprawie decyzje są zgodne z prawem.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Sąd uznał, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone z poszanowaniem obowiązujących norm i pozwalało na poczynienie ustaleń, które determinowały treść decyzji organu pierwszej instancji. Organy działały w sprawie zgodnie z prawem (art. 6 k.p.a.), co znalazło wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.) - organy szczegółowo wskazały dowody, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Organ odwoławczy rozpatrzył sprawę ponownie i odniósł się do zarzutów odwołania, uznając je za bezzasadne.

Organ pierwszej instancji wskazał prawidłową podstawę prawną wydanej decyzji oraz wykazał zasadność nałożenia na Skarżącą sankcji w kwocie 25.482,47 zł.

Wskazać w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 4 ustawy PROW 2014-2020 do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Natomiast według art. 27 ust. 1 pkt 1, 2, 3 i 4 ustawy PROW 2014-2020 w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Co ważne, w przepisie art. 27 ust 2 ww. ustawy ustawodawca wyraźnie podkreślił, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o których mowa w ust. 1 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle przytoczonych unormowań w postępowaniu w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych nastąpiło odejście od sformułowanej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, zgodnie z którą to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, w postępowaniu w sprawie przyznania płatności obowiązuje reguła odmienna i to nie organ administracji publicznej, a producent rolny ma przedstawić wszystkie dowody na poparcie swych twierdzeń i oświadczeń wiedzy i woli co do stanu faktycznego, jaki zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności rolnej. W omawianym więc zakresie przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania. Tym samym nie mogło dojść do ich naruszenia w sprawie (por. wyroki NSA z 30 sierpnia 2023 r., I GSK 2060/19, Legalis nr 2978059 i z 18 maja 2023 r., I GSK 989/19, Legalis nr 2950029).

Organy zobowiązane były do rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i z tego obowiązku się wywiązały.

W związku z zarzutami skargi dotyczącymi błędnie ustalonego stanu faktycznego, należy wyjaśnić, że jednym z warunków uzyskania płatności jest oznaczenie przez stronę w złożonym wniosku działki (działek) i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego strona ubiega się o otrzymanie danej płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega następnie weryfikacji organu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności (por.: wyrok WSA w Krakowie z 20 grudnia 2017 r., I SA/Kr 982/17, Legalis nr 1729895; wyrok WSA w Poznaniu z 5 grudnia 2017 r., III SA/Po 757/17, Legalis nr 1711702). Mianowice wnioski o przyznanie płatności złożone przez rolników poddawane są kontrolom administracyjnym, kontrolom na miejscu. Pierwsze z ww., zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. a, b, c oraz art. 29 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r. str. 69; dalej: rozporządzenie nr 809/2014) mają na celu zweryfikowanie odpowiednio zadeklarowanych uprawnień do płatności i zadeklarowanych działek, pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego do jednej działki oraz nienależnej kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej, dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi, a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów do pomocy. Kontrole te odbywają się w oparciu o system identyfikacji działek rolnych ustanawiany na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych – zgodnie z art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. Istotnym jest, że weryfikacja przeprowadzana jest na podstawie danych zadeklarowanych we wniosku (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 25 maja 2023 r., I SA/Go 38/23, Legalis nr 2932579).

Z kolei zasady kontroli na miejscu reguluje m.in. rozporządzenie nr 809/2014. Trzeba przy tym zaznaczyć, że zgodnie z preambułą rozporządzenia nr 809/2014 zapowiadanie kontroli na miejscu w odniesieniu do kwalifikowalności lub wzajemnej zgodności powinno być dopuszczane jedynie, jeżeli nie zagraża celowi kontroli, a w każdym razie należy ustalić odpowiednie ograniczenia czasowe. Ponadto, jeżeli szczególne zasady sektorowe w ramach aktów prawnych lub norm w zakresie wzajemnej zgodności przewidują, że kontrole na miejscu są niezapowiedziane, należy ich przestrzegać.

W niniejszej sprawie w dniach od 6 kwietnia 2022 r. do 16 maja 2022 r. Biuro Kontroli na Miejscu Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie przeprowadziło w gospodarstwie Skarżącej kontrolę na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Z wizytacji sporządzono raport z czynności kontrolnych nr. dok. [...]. W wyniku kontroli stwierdzono błędy, mające wpływ na wysokość przyznanej płatności.

W toku kontroli instancyjnej organ odwoławczy wystosował w dniu 29 lipca 2022 r. do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu w Śląskim Oddziale Regionalnym ARiMR pismo, z prośbą o zweryfikowanie poprawności przeprowadzonych czynności

kontrolnych oraz odniesienia się do zrzutów wniesionych przez Skarżącą w odwołaniu:

- poprawności pomiaru działek rolnych, błędne zastosowanie kodu DR13+;

- braku poinformowania Strony o kontroli na miejscu;

- braku możliwości zapoznania się z wynikami z przedmiotowej kontroli i wynikającej z tego możliwości skorzystania z prawa do złożenia zastrzeżeń;

- ocenę poprawności wyznaczenia powierzchni stwierdzonej oraz wartości MKO-TUZ kampania 2021 dla działek referencyjnych.

Biuro Kontroli na Miejscu w Śląskim Oddziale Regionalnym ARiMR w Częstochowie pismem znak [...] z dnia 31 sierpnia 2022 r. (karta 546 akt administracyjnych) poinformowało, że przeprowadzono analizę dokumentacji pokontrolnej z kontroli na miejscu wykonanej w gospodarstwie Skarżącej i że w wyniku analizy dokumentacji z kontroli zasadniczej, przeprowadzonej w dniach 6 kwietnia do 16 maja 2022 r. metodą inspekcji terenowej, nie stwierdzono nieprawidłowości w sposobie przeprowadzenia kontroli i wypełnienia, raportu. Granice upraw na działkach rolnych CUl, CHI, DLI, CQ1, R l, BP2, Jl, EFl, XI, Y2 zostały prawidłowo wyznaczone. Do pomiaru włączono jedynie obszary kwalifikujące się do płatności obszarowej, tj. trwały użytek zielony w dobrej kulturze rolnej - na terenach nieużytkowanych stwierdzano wysoką trzcinę, tereny porośnięte jeżynami. W wyniku kontroli stwierdzono, że na działkach położonych przy lasach i terenach mokrych nastąpiło zmniejszenie powierzchni w stosunku do wyznaczonych wcześniej obszarów zagospodarowania MKO - wzdłuż lasów następuje proces zarastania samosiejkami drzew. Stan faktyczny na działkach potwierdzono licznymi fotografiami wykonanymi podczas kontroli w terenie oraz sporządzono szkice z pomiarów. Wskazano, że zgodnie z zasadami kontroli na podstawie "donosu", nie ma obowiązku informowania o czynnościach kontrolnych, a kontrola przeprowadzona pod nieobecność rolnika, jest tak samo ważna jak kontrola przeprowadzona w jego obecności. Nie mniej jednak inspektorzy terenowi poinformowali Skarżącą o kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Podano, że raport został przesłany w dniu 20 maja 2022 r. listem poleconym do pełnomocnika Skarżącej p. C. M. i że według monitoringu Poczty Polskiej został doręczony 24 maja 2022 r. oraz, że Skarżąca w wymaganym terminie nie wniosła zastrzeżeń dotyczących wyników kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

Okoliczność doręczenia raportu pełnomocnikowi Skarżącej nie jest kwestionowana.

Sąd podziela stanowisko organów co do rzetelności raportu. W raporcie zawarte są pomiary działek rolnych oraz zastosowano kody pokontrolne wraz z opisem. Co istotne kontrolowany teren został szczegółowo udokumentowany zdjęciami z oraz szkicami z pomiaru. Z płatności wykluczono tereny porośnięte samosiejkami drzew, jeżynami, trzcinami, których wiek wskazuje na kilkuletnie zaniedbania.

Podkreślenia wymaga, że raport z czynności kontrolnych stanowi istotny dowód w sprawie. Raport ten jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. O wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Kontrole na miejscu są to czynności kontrolne, które mogą być wykonywane przez jednostki merytoryczne Agencji tzw. Biura Kontroli na Miejscu lub inne jednostki organizacyjne dysponujące odpowiednimi warunkami kadrowymi, organizacyjnymi i technicznymi, którym Prezes ARiMR udzieli stosownego upoważnienia na zasadach dookreślonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) z 2 kwietnia 2015 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym Agencja płatnicza może powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych w ramach Programu Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U z 2015 poz. 473). W świetle powyższego dowodom z protokołu kontroli - właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi) i bezstronne - co do zasady - należy przypisać przymiot wiarygodności (por. wyroki NSA: z 29 maja 2014 r., II GSK 458/13, Legalis nr 1161186; z 12 października 2011 r., II GSK 1019/10, Legalis nr 389367; oraz z 4 kwietnia 2008 r., II GSK 492/07, Legalis nr 117285).

Mając powyższe na względzie, Sąd podziela stanowisko organów, że w sprawie nie było żadnych podstaw do przeprowadzenia ponownej kontroli.

Kontrola została przeprowadzona przez uprawniony organ kontroli, a sporządzony w jej wyniku raport, jak już Sąd wskazał, jest rzetelny. Kontrola miała na celu przedstawienie stanu w dacie tej czynności procesowej metodą inspekcji terenowej, która stanowi dowód bezpośredni. Skarżąca nie przedłożyła w toku postępowania dowodów przeciwstawnych, które przedstawiałyby odmienny od ustalonego przez organ rzeczywisty stan gruntów i nie zaprezentowała przekonującej argumentacji, poważającej wiarygodność raportu z kontroli.

W sprawie organy wykazały, że zmiana numeracji działek nie wpłynęła na położenie oraz powierzchnię deklarowaną przez Skarżącą.

Z akt sprawy wynika, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał Skarżącą do złożenia wyjaśnień w związku ze złożeniem na etapie odwołania od decyzji podkładu mapy ewidencyjnej dla obrębu G. oraz zobowiązał Skarżącą do przedstawienia dokumentu zawierającego informację od kiedy obowiązuje numeracja działek wynikająca ze złożonej w dniu 19 kwietnia 2023 r. mapy. Skarżąca przedłożyła pismo ze Starostwa Powiatowego w R. z dnia 24 maja 2023 r. (karta 625 akt administracyjnych), z którego wynika, że stan geodezyjny mapy złożonej w procesie odwoławczym jest prawidłowy. Powstał on w związku z wytyczeniem działek drogowych nr [...] i [...]. Wskutek powyższego wyodrębnione zostały działki oznaczone z numerem ,,[...]". Powyższy stan granic ewidencyjnych wynika z założenia ewidencji gruntów obrębu G. z 1966 r. oraz aktualizacji ewidencji gruntów obrębu G. z 1996 r.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w związku z otrzymana informacją zgłoszono rozbieżność na kampanię 2021, celem której było uaktualnienie stanu ewidencyjnego w zasobach ARiMR. Aktualizacja ta nie ma jednak wpływu na wynik kontroli na miejscu, ponieważ z analizy materiału graficznego rolnika oraz złożonego podkładu mapy ewidencyjnej wynika, iż zadeklarowana lokalizacja działki rolnej ET/ET1/ET2/ET3, wskazuje na to samo miejsce, a aktualizacji podlega jedynie stan ewidencyjny.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 poprzez brak zastosowania, wskazać trzeba, że zgodnie z tym przepisem w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej, które mogą mieć wpływ na powierzchnię kwalifikującą się do płatności lub gdy rolnik nie mógł wypełnić swoich zobowiązań, powinien złożyć do biura powiatowego ARIMR pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, opatrzone czytelnym: podpisem i datą złożenia, w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności oraz dostarczyć dowód/dy potwierdzający/e wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej. Tego wymogu Skarżąca nie spełniła. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że dopiero w odwołaniu od decyzji nr [...] z dnia 15 czerwca 2022 r. (odwołanie z daty 1 lipca 2022 r.) wskazała, że nieścisłości, które pojawiły się w 2021 r. mogły także wynikać z wystąpienia okoliczności wyjątkowych, niezależnych od niej, a związanych ze zdiagnozowaniem nowotworu złośliwego [...]. Do odwołania załączyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego, z której wynika, że Skarżąca odbyła leczenie szpitalne w Narodowym Instytucie Onkologii w G. prawie rok wcześniej, tj. w dniach od 13 września 2021 r. do 16 września 2021 r.

W świetle powyższych uwag uznać należało, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego jest zgodna z prawem, a zarzuty skargi są bezzasadne. To z kolei determinowało konieczność oddalenia wniesionej na nią skargi, co też uczyniono, działając stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.).

Z tych względów orzeczono jak w sentencji.