Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 653/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-04-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. G. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2017r., Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołując się na przepis art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art.127 § 3 k.p.a. oraz art.154 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art.4 ust.1 pkt 1 i art.22 § 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2016r., poz.1255), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2016r. Nr [...] o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2007r., Nr [...] oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] kwietnia 2007r., Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie, organ wskazał, że strona wystąpiła do Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień kombatanckich określonych w przepisach ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Opisaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2007r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. organ orzekł o odmowie przyznania przedmiotowych uprawnień, a J. G. nie skorzystał z przysługującego mu prawa złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W dniu 27 stycznia 2016r. do Urzędu wpłynął kolejny wniosek strony w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich doprecyzowany w piśmie z dnia 23 lutego 2016 r. jako wniosek o uchylenie decyzji organu w trybie art. 154 k.p.a.

Zdaniem organu, w powyższym wniosku strona nie wskazała, aby w sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji, stąd biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego - Szef Urzędu uznał, że ów wniosek nie zasługuje na uwzględnienie i w/w decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. orzekł o odmowie uchylenia decyzji w przedmiocie odmowy przyznania ww. uprawnień.

Rozpatrując wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wskazując, iż stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie. Z powyższego przepisu - wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach k.p.a.

Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Organ wskazał przy tym, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Zdaniem Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, tenże słuszny interes strony nie może jednak prowadzić do obchodzenia innych przepisów prawa tj. w niniejszej sprawie art. 4 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy. Niewątpliwie w interesie strony leżałoby – zdaniem organu, naruszenie wskazanego wyżej przepisu ustawy, jednakże organy zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) i w sytuacji stwierdzenia braku podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich zobowiązane są do podjęcia decyzji o odmowie jego przyznania. Nie można - w ocenie organu uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 k.p.a. dążenia strony do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną.

Organ stwierdził przy tym, że art. 154 k.p.a. nie może stanowić tzw. "wentyla bezpieczeństwa", polegającego na tym, że strona dąży do wzruszenia prawomocnej niekorzystnej dla niej decyzji. Zmiana zasad polityki administracyjnej dążenie do liberalizacji oceny stanu faktycznego ,zmiana wykładni przepisów prawa nie stanowią "słusznego interesu strony" w świetle art. 154 k.p.a. (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 05.10.2004 r. sygn. akt II SA/ Bk 428/04). Podobne stanowisko – podkreślił organ, zajął WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 1 września 2011r., sygn.akt IV SA/G1 745/10.

Trudno również przyjąć, zauważył dalej organ, aby w niniejszej sprawie wystąpił interes społeczny, skoro w analogicznych sprawach w przypadku braku dokumentów potwierdzających osadzenie w miejscu odosobnienia Szef Urzędu wydał decyzje o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

Organ podkreślił przy tym, że stosownie do art. 22 ust. 1 w/w ustawy o kombatantach (...), o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21 [tj. okoliczności i faktów warunkujących przyznanie uprawnień], orzeka Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji.

Zgodnie zaś z art. 4 pkt 1 powołanej ustawy Przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady

b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Dalej organ wskazał, że składając po raz pierwszy wniosek o przyznanie uprawnień w sierpniu 2006r. J. G. podkreślił, że w dniu 17 lipca 1942r. miał zostać deportowany wraz z całą rodziną do miejscowości P.-O., gdzie mieli zostać rozdzieleni. Matka wraz z dziećmi miała trafić do obozu G., a ojca wysłano do O. Na dowód doznanych represji wnioskodawca przedłożył ankietę kierowaną w dniu 6 maja 1952 r. do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w L. na której w rubryce miejsca zamieszkania w czasie okupacji widnieje wpis: "N., obóz koncentracyjny G.", zaświadczenie PCK Oddziału w Z. z 21.05.1945 r. o powrocie R. G. (ojca strony) wraz z żoną i czwórką dzieci z O., poświadczenie na odbycie podróży wydanego w W. w dniu 2 maja 1945 r. dla W. G. udającej się "z lagru w N." wraz z dziećmi do domu, oświadczenia strony z dnia 10.04.1991 r. w którym J. G. wskazał, że został wywieziony wraz z rodziną "do obozu w O." we wrześniu 1943 r., skąd miał być doprowadzany do pracy w gospodarstwie rolnym, oświadczenie T. K. z dnia 10.05.1991 r. oraz A. C. z dnia 10.04.1991 r. dotyczące pracy przymusowej wnioskodawcy wykonywanej w okresie od września 1943 r. do wyzwolenia w 1945 r. w okolicach O., kserokopię decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...].08.2000 r. o przyznaniu uprawnienia do świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (tekst jedn. Dz.U. 2014 poz. 1001) oraz dwa oświadczenia C. P. z dnia 27.04.2007 r. oraz z dnia 17.04.2007 r. dotyczące wywiezienia we wrześniu 1943 r. do obozu w O. i pracy wykonywanej w gospodarstwie rolnym oraz osadzenia przez "ostatnie pięć miesięcy" w obozie w R.

Organ przyjął, że z uwagi na sprzeczności w zeznaniach świadków, relacjach wnioskodawcy oraz pozostałych dokumentach, wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że był osadzony w obozie koncentracyjnym w G.

Natomiast składając kolejny wniosek o przyznanie uprawnień w 2016r. J. G. wskazał, że został uwięziony w ciężkim obozie pracy przymusowej [...] w O. w okresie od września 1943 r. do wyzwolenia 1945 r. Na dowód powyższego przedłożył zaświadczenie Fundacji A z dnia 12 stycznia 2016 r. potwierdzające uzyskanie świadczenia pieniężnego z tytułu pobytu w obozie [...] w O. (niem. O.). W piśmie z dnia 23 lutego 2016 r. wskazał, że z uwagi na powyższe domaga się zmiany decyzji organu w trybie art. 154 k.p.a.

Organ podkreślił, że z uwagi na rozbieżności w materiale dowodowym, w tym także samych oświadczeniach wnioskodawcy, organ pozyskał z Archiwum Akt Nowych dokumenty złożone przez stronę w Fundacji A, gdzie znajduje się ankieta kierowana przez J. G. w dniu 24.10.1953 r. do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w L. w której wskazano, że w czasie okupacji strona została wywieziona do N. Z nadesłanych przez F[...] w dniu 11.04.2016 r. wyjaśnień wynika, że świadczenie ze środków tej instytucji zostało przyznane w oparciu o oświadczenia świadków: T. K. (siostry strony) oraz A. C.

Zdaniem organu z przedłożonych oświadczeń ww. osób złożonych w 1991 r. wynika jedynie pobyt strony o obozie pracy w O. w okresie od września 1943 r. do 1945r. i praca wykonywana w gospodarstwie rolnym. Z wydawnictwa informator encyklopedyczny "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939- 1945", W-wa 1979, wynika, że na terenie O. znajdowały się cztery obozy: oddział roboczy jeńców brytyjskich obozu w Ł., obóz pracy G., którego więźniowie pracowali w różnych warsztatach na terenie miasta, obóz pracy położony przy ulicy [...] dla pracowników firmy "[...]" oraz obóz dla wysiedlonych Polaków [...], który istniał od października 1942 r. do lipca 1944 r., którego więźniowie pracowali przy naprawie torów kolejowych i zalesianiu. W lipcu 1944 r. obóz został przeniesiony i włączony do [...] nr [...] w G. Opis żadnego ze wskazanych powyżej obozów nie pokrywa się w ocenie organu z informacjami podanymi przez stronę i świadków dotyczącymi dat osadzenia lub rodzaju wykonywanej pracy. Organ także zauważył, że T. K. i A. C. pracowały w czasie wojny w m. M. ([...]) pow. T., tym samym nie mogły być świadkami opisywanych zdarzeń. Z kolei C. P. w trakcie przesłuchania, które odbyło się w Urzędzie Miejskim w D. stwierdził, że nie jest mu znane miejsce pobytu J. G. w czasie wojny.

Także kwerenda przeprowadzona w Instytucie Pamięci Narodowej dotycząca osadzenia w obozie [...] przyniosła – zdaniem organu, wynik negatywny.

Nadto organ zauważył, że ubiegając się w kwietniu 1998 r. o przyznanie uprawnienia do świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę (...), J. G. wskazał, że został deportowany do O. we wrześniu 1943 r. i przebywał w tej miejscowości do kwietnia 1945 r.

Organ zwrócił uwagę na rozbieżności w oświadczeniach samego wnioskodawcy dotyczące okresów i miejsc pobytu w czasie okupacji, podkreślając, że w piśmie z dnia 20 marca 2017r. J. G. wskazał, iż cała jego rodzina (rodzice, dwie siostry i trzej bracia) we wrześniu 1943r. została wysiedlona ze S. w związku z odmową podpisania [...] list narodowościowej. Ojciec miał trafić do obozu w O., siostry miały zostać wywiezione do pracy w gospodarstwach [...], a strona z matką i braćmi mieli zostać osadzeni w obozie [...] w O. Ponadto w piśmie z dnia 18.11.2016 r. wnioskodawca wskazał C. P. jako naocznego świadka "zdarzeń jakie miały miejsce we wrześniu 1943 r. dniu, w którym [...].".

W trakcie przeprowadzonego postępowania uzyskano jednak informacje, że siostra strony T. K. została wywieziona do pracy już w 1941 r., a druga z sióstr E. D. w kwietniu 1940 r. Natomiast we wniosku z dnia 09.08.2006 r. J. G. stwierdził, że został wywieziony wraz z całą rodziną w dniu 17 lipca 1942 r. Obecnie wnioskodawca wskazuje także, że miał pracować "przy torach i u bauera", a matka miała pracować przy zalesianiu. W dołączonym oświadczeniu z dnia 10.04.1991 r. J. G. podniósł, że miał zostać wywieziony do obozu w O., skąd był doprowadzany do pracy na gospodarstwie rolnym w okolicach tej miejscowości. Także świadkowie wskazali tylko na pobyt w bliżej nieokreślonym obozie w O. i pracę "u bauera". Z zeznania strony oraz oświadczeń świadków wynika ponadto, że w O. wnioskodawca miał przebywać do wyzwolenia w 1945 r. Taka sama informacja pojawiła się we wniosku strony z dnia 22.01.2016 r. Obecnie J. G. wskazał, że został przeniesiony w lipcu 1944 r. do "[...]" w m. G. Jeszcze inna informacja znalazła się w piśmie z dnia 20.04.2007 r., w którym strona oświadczyła, że pod koniec wojny przez 5 miesięcy miała przebywać wraz z matką i braćmi w R. Mimo prośby organu zawartej w piśmie z dnia 28.03.2017 r. J. G. nie wyjaśnił zaistniałych sprzeczności.

Zdaniem organu wnioskodawca nie przedstawił wiarygodnych dokumentów potwierdzających osadzenie w obozie [...] w O. Rozbieżności w oświadczeniach strony i świadków nie pozwalają na uznanie, że strona przebywała w miejscu odosobnienia wskazanym w art. 4 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy.

Szef Urzędu kierując się wskazanymi powyżej okolicznościami faktycznymi i prawnymi rozstrzygnął jak na wstępie.

Skargę na powyższą decyzję wniósł J. G., zarzucając

1. naruszenie art. 154 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nie uznanie, że za zmianą decyzji przemawia słuszny interes strony,

2. naruszenie art. 4 pkt 1 w zw. Z art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego poprzez jego niezastosowanie i w rezultacie nie przyznanie skarżącemu uprawnień kombatanckich.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1. zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie wniosku skarżącego i przyznanie mu uprawnień kombatanckich, ewentualnie

2. uchylenie decyzji organu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi, skarżący podkreślił, że składając ponownie wniosek o przyznanie mu uprawnień kombatanckich, szczegółowo opisał przebieg wydarzeń z tak traumatycznego okresu. Na wezwanie organu przedłożył wszelkie wymagane dokumenty. W ocenie skarżącego spełnia on wszelkie wymogi do przyznania uprawnień kombatanckich, co niewątpliwie zostało wykazane dowodami. Zdaniem skarżącego wszelkie wątpliwości powinny być rozstrzygnięte w niniejszej sprawie na Jego korzyść albowiem nie sposób wymagać od przedstawionych świadków, którzy są ludźmi w podeszłym wieku, schorowanymi, po traumatycznych przeżyciach, dokładnego przedstawienia faktów sprzed ponad 70 lat.

Zdaniem skarżącego, decyzja organu jest dla niego bardzo krzywdząca, dlatego też składa niniejszą skargę jako zasadną i konieczną.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2017r., poz.1369 z zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza.

Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Stosując przedstawione kryteria oceny Sąd w pierwszej kolejności ocenił prawidłowość zastosowania przy załatwianiu sprawy przepisów postępowania administracyjnego, bowiem przepisy te rzutują na prawidłowość ustalonego stanu faktycznego, a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić zasadność zastosowania konkretnych norm prawa materialnego.

Przeprowadzona w tym zakresie kontrola wykazała konieczność zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli przywołanego przepisu decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej w mocy decyzji organu z dnia [...] grudnia 2016r., Sąd stwierdził, że zostały one podjęte z naruszeniem prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niesporne jest w niniejszej sprawie, że decyzja pierwszo-instancyjna wydana została po uruchomieniu na wniosek skarżącego nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji, jakim jest zmiana lub uchylenie decyzji, ostatecznej w oparciu o przepis art. 154 k.p.a.

Zgodzić się w pełni należy ze stanowiskiem organu, że jedną z ogólnych zasad kodeksu postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznej, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Oznacza to, że decyzje administracyjne ostateczne mogą być zmienione lub uchylone tylko wówczas, gdy wynika to wprost z przepisów k.p.a., bądź z przepisów prawnych ustaw szczególnych.

Jedną z możliwości zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej przewiduje art. 154 § 1 k.p.a.

Niewątpliwe jest w sprawie, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji stanowił w/w przepis art. 154 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Zważyć przy tym należy, że z treści cytowanego wyżej przepisu wynikają trzy przesłanki, których spełnienie może skutkować zmianą bądź uchyleniem wydanej decyzji administracyjnej:

- po pierwsze, musi istnieć decyzja ostateczna, a więc taka, od której nie służy

odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 16 § 1 k.p.a.),

- po drugie, na jej mocy żadna ze stron nie nabyła prawa , a więc musi to być decyzja, która nie kreuje prawa nabytego dla strony postępowania,

- po trzecie, za jej uchyleniem lub zmianą muszą przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony.

Podkreślić przy tym należy, że wskazane wyżej przesłanki z art. 154 § 1 k.p.a. mają charakter równoważny, co oznacza, że muszą one zostać spełnione łącznie, a niezaistnienie jednej z nich skutkuje niemożnością zmiany lub uchylenia decyzji (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 993/11 raz z dnia 28 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1156/11).

Zważyć przy tym również należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. ma charakter uznaniowy, a to oznacza, iż organ zobowiązany jest do szczególnie wnikliwego zaprezentowania swego stanowiska uzasadniającego podjęte rozstrzygnięcie, aby nie narażać się na zarzut dowolności rozstrzygnięcia.

Konstrukcja art. 154 k.p.a. powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną niejako w kolejnej instancji, tym niemniej celem prowadzonego na tej podstawie samodzielnego postępowania jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, określone w tym przepisie.

Analizując kontrolowane rozstrzygnięcie pod kątem spełnienia wskazanych powyżej przesłanek uzasadniających zastosowanie trybu art. 154 k.p.a. nie budzi wątpliwości spełnienie pierwszej i drugiej przesłanki. Odmawiając stronie przyznania uprawnień kombatanckich decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r., [...], utrzymaną w mocy decyzja z dnia [...] sierpnia 2007r., Nr [...], organ wydał decyzję mocą której strona nie nabyła uprawnień.

Wobec zaś niezaskarżenia owej decyzji do Sądu, stała się ona ostateczna.

Nie można natomiast zgodzić się z tym, że organ w sposób pełny i wyczerpujący rozważył w toku prowadzonego postępowania kwestię trzeciej z wymienionych w art. 154 § 1 k.p.a. przesłanek.

Zważyć w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż istnienie albo brak przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony, muszą być ustalone i ocenione w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy, bowiem postępowanie oparte na art. 154 § 1 k.p.a. powinno zmierzać do wyjaśnienia, czy za uwzględnieniem wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji przemawia wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony. Tym samym oceniając, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony, przemawiający za uchyleniem lub zmianą decyzji, należy wziąć pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o doznanej przez nią krzywdzie, lecz rozważyć okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie weryfikacji ostatecznej decyzji jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację (vide: wyrok NSA z dnia 17 września 2010r., sygn. akt I OSK 428/10, Lex nr 745237).

Wprawdzie słuszny interes strony w rozumieniu analizowanego przepisu musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa i nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, tym niemniej interes strony może być uzasadniony np. zmianą polityki administracyjnej, wykładni prawa, czy ocena stanu faktycznego.

Możliwość zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art.154 k.p.a. nie oznacza wprawdzie przyzwolenia ustawodawcy na obejście przepisów prawa, lecz umożliwia organowi rozpatrzenie ponownie sprawy z punktu widzenia m. in. słusznego interesu strony (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011r., sygn.akt II OSK 1265/10).

Zważyć należy, że tak postępowanie w trybie zwyczajnym, jak i w niniejszym - nadzwyczajnym (art.154 § 1 k.p.a.) - prowadzone było w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj.: Dz. U. z 2016r., poz. 1255), zwaną dalej ustawą. Ustawa ta reguluje uprawnienia kombatantów - osób, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 1 ustawy) oraz, co wynika z jej nazwy, uprawnienia niektórych osób będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

I tak art. 4 ust. 1 ustawy stanowi, iż przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennymi oraz okresu powojennego. Ustawodawca w treści tego przepisu sprecyzował, iż represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania:

1) z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od

warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały

w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał

charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

2) z przyczyn narodowościowych i rasowych w gettach,

3) z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych:

a) w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR,

b) na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR,

4) w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

Niesporne jest w niniejszej sprawie, że opisaną na wstępie ostateczną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2007r., Nr [...], utrzymaną w mocy decyzją tegoż samego organu z dnia [...] sierpnia 2007r., Nr [...], powołując się m.innymi na przepis art.4 ust.1 lit.a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r., Nr 42, poz.371), odmówiono skarżącemu przyznania uprawnień wynikających z w/w ustawy, stwierdzając w szczególności, że : cyt.: "strona nie była poddana represjom w rozumieniu ustawy o kombatantach (...) i dlatego opisane przez nią losy nie mogą zostać potraktowane jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką."

W niniejszej zaś sprawie, organ wydając opisane na wstępie zaskarżone decyzje stwierdził w szczególności, że : " wnioskodawca nie wskazał, by za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny lub jego słuszny interes. Okoliczności na które powołuje się strona we wniosku takiej oceny nie uzasadniają, ponieważ od dnia wydania decyzji o odmowie przyznania przedmiotowego uprawnienia orzecznictwo Szefa Urzędu nie uległo zmianie. Należy także zauważyć, że organ administracji związany jest przepisami prawa i słuszny interes strony nie może się sprowadzać do obchodzenia tych przepisów".

W konsekwencji organ stwierdził, że wnioskodawca nie przedstawił wiarygodnych dokumentów potwierdzających osadzenie w obozie [...] w O. Rozbieżności w oświadczeniach strony i świadków nie pozwalają – zdaniem organu, na uznanie, że strona przebywała w miejscu odosobnienia wskazanym w art. 4 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy.

Istotną okolicznością w niniejszej sprawie jest to i co przyznaje sam organ, że na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono fakt wywiezienia strony z rodziną w czasie okupacji niemieckiej na terytorium III Rzeszy.

Niesporne jest także, że decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] sierpnia 2000r. Nr [...], zostało przyznane J. G. uprawnienie do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich / Dz. U. z 2014 r. poz. 1001/.

Nadto, istotną okolicznością w niniejszej sprawie, jest znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie Fundacji "A" z dnia 12.01.2016 r. potwierdzające uzyskanie świadczenia pieniężnego z tytułu pobytu w obozie [...] w O. (niem. O.).

W zaświadczeniu tym w/w Fundacja jednoznacznie przy tym stwierdza, że:, cyt.: "Pan J. G. został w okresie okupacji uwięziony w obozie [...] w O. (niem. O.). Był to ciężki obóz pracy przymusowej dla Polaków ze Śląska" (k.37 akt administracyjnych).

Nadto okoliczność tę w/w Fundacja potwierdza w piśmie skierowanym do organu z dnia 11 kwietnia 2016r., wyjaśniając, że powyższe zaświadczenie F[...] wystawiła na podstawie zapisów w bazie ewidencyjnej (...).(k.66 akt administracyjnych).

Nie można także pominąć, a co w okolicznościach niniejszej sprawy ma także istotne znaczenie, pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 17 sierpnia 2016r., skierowanego do organu, będącego odpowiedzią na zapytanie organu (k.94 akt administracyjnych).

W piśmie tym Instytut informuje, że, cyt.: "w wyniku kwerendy archiwalnej dotyczącej p. J. G. (...) przeprowadzonej w zasobach IPN (...) nie odnaleziono materiałów archiwalnych odnoszących się do osadzenia ww. osoby we wrześniu 1943 r. w obozie [...] w O. (...)."

Organ opierając się na powyższym, jak i podkreślając rozbieżności w wyjaśnieniach samego wnioskodawcy co do okresów i miejsc pobytu w czasie okupacji, a także analizując zeznania określonych świadków, w tym zeznania C. P. doszedł do wniosku, że skarżący nie wykazał, iż przebywał w miejscu wskazanym w art.4 ust.1 pkt 1 omawianej ustawy.

W okolicznościach niniejszej sprawy, powyższe stanowisko organu jest co najmniej przedwczesne, skoro z opisanego wyżej zaświadczenia Fundacji, czyli dokumentu urzędowego (art.76 § 1 k.p.a.) - wynika, że skarżący w okresie okupacji uwięziony był w obozie [...] w O. (niem. O.), gdy nadto Instytut Pamięci Narodowej w piśmie z dnia 17 sierpnia 2016r., stwierdza jedynie, że nie odnaleziono materiałów archiwalnych odnoszących się do osadzenia w/w we wrześniu 1943 r. w obozie [...] w O.

W tym stanie rzeczy, zaniechanie organu, polegające na nie wyjaśnieniu poprzez np.IPN - czy skarżący w jakimkolwiek okresie przebywał w obozie [...] w O., jak i czy w miejscu tym i czasie przebywała Jego matka, a następnie w obozie [...] w G., stanowi naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w szczególności art.7, 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji art.80 k.p.a., a które to naruszenie prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uchybienie to jest o tyle istotne, że jak to już wyżej Sąd podkreślił, nie jest sporne w sprawie, że po pierwsze : skarżący w czasie okupacji niemieckiej został wywieziony wraz z rodziną na terytorium III Rzeszy, a po drugie - zgodnie z § 6 pkt 4 lit."p" rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 listopada 2014r. w sprawie miejsc odosobnienia (...) - obóz typu [...] w O. ustanowiony został innym miejscem odosobnienia określonym w art.4 ust.1 pkt 1 lit.b w/w ustawy.

Również w ocenie Sądu oparcie się organu na zeznaniach C. P. złożonych w dniu 24 października 2016r. w Urzędzie Miejskim w D., bez obecności skarżącego, przy równoczesnym pominięciu zeznań w/w złożonych w 2007r., gdy skarżący w piśmie z dnia 18 listopada 2016r. skierowanym do organu, załączając oświadczenie żony C. P. oraz przedkładając kserokopię Karty Informacyjnej z dnia 10 listopada 2015r. dot. stanu zdrowia C. P. podkreśla, cyt.: (...) stwierdzenia zawarte w protokole z przesłuchania świadka C. P. jest utrata pamięci związana z przebytymi w ostatnich łatach schorzeniami w tym zawałem mózgu wywołanym niedrożnością lub zwężeniem tętnic (...)" (k.135 -122 akt administracyjnych), stanowi w ocenie Sądu naruszenie nie tylko art.75 §1 k.p.a., lecz także naruszenie przepisu art.79 k.p.a.

W ocenie Sądu, powyższe okoliczności mogłyby przemawiać za istnieniem w niniejszej sprawie słusznego interesu strony, który z kolei - mając na uwadze także przepis art.81a § 1 k.p.a., mógłby skutkować wzruszeniem ostatecznej decyzji.

Organ nie dostrzegając w sposób właściwy powyższych okoliczności i pomijając ich analizę pod kątem występowania w sprawie przesłanki interesu społecznego i słusznego interesu strony, a skupiając się na ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy, dopuścił się naruszenia przepisu art. 154 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, w związku art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Czyniąc zadość wymaganiom określonym w art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd wyjaśnia, że wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z zaprezentowanych rozważań i sprowadzają się do przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a ponadto sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 k.p.a. i odnoszącego się do wszystkich istotnych zagadnień sprawy tak, aby osiągnięty został cel postępowania.

H.B.17.05.2018 r.