Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SAB/Gl 70/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 161 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1,  art. 201 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2014 r. sprawy ze skargi [...] Społecznej Rady Oświatowej w K. na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] im. [...] w K. w przedmiocie bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2) umarza postępowanie sądowe; 3) zasądza od Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] im. [...] w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100,00 złotych (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 14 kwietnia 2014 r. A w K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] im. [...] w K. w przedmiocie informacji publicznej , o udostępnienie której wystąpiła.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że pismem z dnia 7 marca 2014 r. doręczonym wymienionemu organowi w dniu 10 marca 2014 r. wniosła o przesłanie kserokopii protokołów zebrań Rady Pedagogicznej Zespołu Szkół Nr [...] im. [...] w K. odbytych w dniach 14 stycznia 2014 r. i 5 lutego 2014 r. Pismem z dnia 13 marca 2014 r. – doręczonym skarżącej w dniu 14 marca 2014 r. – organ poinformował, że odpowiedzi na wniosek udzieli po przeprowadzeniu konsultacji z prawnikami Urzędu Miasta K. i zapoznaniu się z opinią prawną. Do dnia sporządzenia skargi – pomimo upływu terminu, o jakim mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej – organ nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej i nie podjął w tym przedmiocie żadnych decyzji. Wobec tego skarżąca wniosła o uznanie, że organ pozostaje w bezczynności w przedmiocie udostępnienia wnioskowanej informacji, zobowiązanie organu do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zespołu Szkół nr [...] im. [...] w K. wniósł o jej oddalenie w związku z udostępnieniem wnioskowanej informacji. Organ wskazał, że sprawa z wniosku skarżącej, którego wpływ odnotowano w dniu 10 marca 2014 r., dotyczyła informacji publicznej. Natomiast z uwagi na dane osobowe zawarte w protokołach Rady Pedagogicznej, o udostępnienie których wnioskowano, pismem z dnia 13 marca 2014 r. wystąpiono do jednostki prawnej Urzędu Miasta K. o wydanie opinii w przedmiotowej sprawie, informując skarżącą pismem z tego samego dnia o możliwym wydłużeniu terminu załatwienia sprawy. Opinię prawną organ otrzymał w dniu 15 kwietnia 2014 r. i w tym samym dniu przesłał skarżącej kserokopie protokołów, o które wnosiła.

W piśmie procesowym z dnia 3 czerwca 2014 r. skarżąca A w K. potwierdziła okoliczność udostępnienia jej wnioskowanej informacji zaznaczając, że została ona wysłana przez organ w dniu 15 kwietnia 2014 r., to jest w dniu, w którym organ ten otrzymał skierowaną do Sądu skargę na bezczynność. Jednocześnie skarżąca podtrzymała skargę argumentując, że w dniu jej złożenia organ pozostawał w bezczynności, gdyż nie udostępnił wnioskowanej informacji w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, nie powiadomił o terminie jej udostępnienia, nie wydał decyzji odmownej, naruszając tym samym art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podniosła jednocześnie, że żaden z przepisów tej ustawy nie uzależnia udostępnienia informacji publicznej od uprzedniego zasięgnięcia opinii prawnej przez podmiot obowiązany do jej udostępnienia. Do pisma dołączono m.in. kopię potwierdzenia odbioru skargi nadanej w dniu 14 kwietnia 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a. Zatem skarga na bezczynność jest dopuszczalna wyłącznie w sprawach, w których zapadają decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Z kolei stosownie do treści art. 149 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania i uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a nadto rozstrzyga w kwestii, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ocena, co do bezczynności organu, dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu oraz wynikających z przepisów uprawnieniach i obowiązkach.

W kontrolowanej sprawie prawem materialnym, na podstawie którego należy ocenić zachowanie organu, jest ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 782), zwana dalej "u.d.i.p.". Na gruncie tej ustawy należało stwierdzić, że żądana wnioskiem skarżącej z dnia 7 marca 2014 r. informacja jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy, gdyż wiąże się z wykonywaniem przez organy szkoły publicznej zadań publicznych. Jednocześnie strona przeciwna należy do kategorii podmiotów, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 ustawy. Zespół Szkół jest jednostką organizacyjną wykonującą zadania publiczne w zakresie edukacji oraz gospodarującą mieniem publicznym, co oznacza, że Dyrektor tej jednostki, jako organ ją reprezentujący, jest w świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zresztą kwestie te nie były sporne w sprawie.

Załatwienie sprawy o udostępnienie informacji publicznej mogło zatem nastąpić albo poprzez udzielenie informacji w drodze czynności materialno -technicznej (art. 7 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.), poprzez odmowę jej udzielenia w drodze decyzji administracyjnej, albo poprzez umorzenie postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) z przyczyn uregulowanych w przywołanej ustawie, bądź też poprzez poinformowanie wnioskodawcy, iż żądana informacja nie znajduje się w dyspozycji podmiotu, do którego wniosek został skierowany. Do udzielenia informacji zobowiązane są bowiem podmioty będące w posiadaniu takiej informacji (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).

Natomiast z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych z tych czynności, lub – wprawdzie – prowadził postępowanie w sprawie, ale nie zakończył go wydaniem decyzji lub podjęciem stosownej czynności.

Jednocześnie w sprawach skarg na bezczynność w przedmiotowym zakresie nie jest wymagane poprzedzenie skargi wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 19 sierpnia 2008 r., sygn. I OSK 683/09, z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1048/11, publ. www.nsa.gov.pl ).

Wracając na grunt niniejszej sprawy należało stwierdzić, że nie mogło dojść do oddalenia skargi, gdyż takie rozstrzygnięcie zapada tylko wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia informacji podmiot przed wniesieniem skargi nie pozostawał w bezczynności. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, przed wniesieniem skargi, co miało miejsce 14 kwietnia 2014 r. (data nadania w Urzędzie pocztowym), organ był bezczynny, bo nie załatwił sprawy z wniosku skarżącej z dnia 7 marca 2014 r. (wpływ do organu 10 marca 2014 r.) w żaden przewidziany w ustawie sposób. Natomiast, stosownie do treści art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Z tym , że zgodnie z art. 13 ust. 2 tej ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia. Wymaga jednak podkreślenia, że z istoty terminu wynika wymóg jego konkretności. Oznacza to, że wskazanie nowego terminu, o jakim mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., polega na określeniu konkretnego przedziału czasowego (jednostki czasowej – np. 2 tygodnie) bądź oznaczonej daty kalendarzowej. Nie jest zaś dopuszczalne uzależnianie terminu załatwienia sprawy od określonych zdarzeń, ziszczenia się warunku, czy też wykonania przez inne podmioty przyszłych czynności czy innych działań. Nowy termin wyznaczony przez organ w każdym przypadku musi być terminem obiektywnym w takim znaczeniu, że strona i organ podlegają konsekwencji upływu terminu, a jednocześnie możliwa jest kontrola jego upływu. Tymczasem taki termin nie został wyznaczony. Skarżąca została bowiem poinformowana, że odpowiedź na wniosek nastąpi po zapoznaniu się z opinią prawną, o którą wystąpiono, a więc bez określenia konkretnego terminu załatwienia wniosku, o jakim mowa w cyt. wyżej art. 13 ust. 2. Skoro więc załatwienie wniosku skarżącej nie nastąpiło w terminie 14 dni od daty jego wpływu, o którym mowa w art. 13 ust. 1, to należało uznać, że po upływie tego terminu, wobec niewyznaczenia nowego konkretnego terminu załatwienia wniosku, organ pozostawał w bezczynności.

Powyższe kwalifikuje wniesioną w dniu 14 kwietnia 2014 r. skargę jako zasadną wobec pozostawania organu w bezczynności w momencie jej wniesienia. Organ udostępnił informację dopiero w dniu 15 kwietnia 2014 r., którą skarżąca otrzymała w dniu następnym. Można na marginesie tylko zauważyć, że opinia prawna została sporządzona już 25 marca 2014 r.

W okolicznościach sprawy nie mogło jednak dojść do uwzględnienia skargi, gdyż po jej wniesieniu bezczynność ustała, skarżącej udostępniono bowiem żądaną informację. Przepis art. 149 § 1 P.p.s.a. przewiduje w razie bezczynności organu zobowiązanie go do wydania aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku. Zatem ma na celu wymuszenie załatwienia sprawy. Nie jest to możliwe, gdy sprawa już została zakończona. W takiej sytuacji należy przyjąć, że postępowanie jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 §1 pkt 3 P.p.s.a. (uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., o sygn. I OPS 6/08 publik. ONSA i WSA z 2009 r., nr 4, poz. 63). Wobec udzielenia przez organ odpowiedzi w sposób wskazany we wniosku - po wywiedzeniu skargi na bezczynność - nie jest już więc możliwe zobowiązanie organu do ponownego jej udzielenia, co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego. Nie istnieje bowiem w chwili orzekania przez Sąd przedmiot zaskarżenia - bezczynność organu administracji, a więc przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zobowiązania organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności).

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał natomiast, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Przypomnieć należy, że organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej musi przestrzegać wyznaczonego ustawowo terminu do załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.. Brak działania po stronie organu w ustawowym terminie i nie wyznaczenia nowego terminu o jakim mowa w art. 13 ust. 2 , traktowany jako bezczynność, może zostać oceniony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jako rażące naruszenie prawa. Rażące naruszenie prawa jest postacią kwalifikowaną i nie każda bezczynność organu przyjmuje taką postać. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy. Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie tego rodzaju bezczynności, bowiem organ podejmował czynności wobec skarżącej w związku ze złożonym przez nią wnioskiem i jej źródła należy raczej się dopatrywać w naruszeniu przepisów prawa, a nie w lekceważeniu, czy też celowym przedłużaniu postępowania.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzeczono, jak w pkt 2 sentencji wyroku, znajdując również podstawę do określenia, w trybie art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, co orzeczono w pkt 1 sentencji. Równocześnie, na podstawie art. 201 § 1 P.p.s.a., stosowanego odpowiednio do sytuacji procesowej, w której nastąpiło umorzenie postępowania na skutek uprzedniego wykonania ciążącego na organie obowiązku, orzeczono o zasądzeniu od organu na rzecz skarżącego wpisu od skargi w wysokości 100 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, jak w pkt 3 sentencji.