Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 629/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części i poprzedzającą ją decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 13 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 3, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 107 poz 464
law: Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] – każdą w części dotyczącej działki nr [...] o powierzchni [...] ha; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie określonym w pkt. 1 wyroku; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] orzekającą o odmowie nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasta G. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G.

W uzasadnieniu decyzji Minister podał, iż decyzją z dnia [...] czerwca .2009 r. nr [...] Wojewoda [...] orzekł o odmowie stwierdzenia nabycia przez Gminę Miasta G. prawa własności w/w nieruchomości, gdyż nieruchomość ta nie była przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina Miasta G .

Rozpatrując odwołanie Minister stwierdził, iż zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 19. października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, nieruchomości rolne nie przekazane Agencji Nieruchomości Rolnych do dnia 30 czerwca 2000 r. ostatecznymi decyzjami stały się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone. Nabycie tych nieruchomości stwierdza Wojewoda w drodze decyzji.

Wojewoda [...] przy ocenie charakteru przedmiotowej nieruchomości powołał się na ustalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego m. G. , zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w G. z dnia [...] kwietnia 1994 r. Nr [...], obowiązującego w dniu 1 lipca 2000 r. z którego wynika, że działka nr [...] położona była na terenie przeznaczonym pod:

- budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne i wielorodzinne, oznaczone symbolami [...] i [...], to jest w strefie projektowanej zabudowy mieszkaniowej, jednorodzinnej, wolnostojącej i bliźniaczej do 2,5 kondygnacji, osiedlowej wielorodzinnej lub domy mieszkalne do 3 kondygnacji;

- budownictwo usługowe oznaczone symbolem [...], tj. projektowana zabudowa usługowa z zielenią urządzoną, wolnostojącą do 3 kondygnacji, przy ulicy [...] do 2 kondygnacji;

- komunikację, oznaczoną symbolem [...] - ulica lokalna i [...] ulica zbiorcza oraz w niewielkiej części tereny gospodarki hodowlanej, oznaczone symbolem [...] tj. łąki i pastwiska wyłączone z terenów budowlanych, w części stanowiące ciągi ekologiczne .

Natomiast działka nr [...] położona była na terenie:

- o wyłącznej funkcji mieszkaniowej, oznaczonej symbolem [...] tj. projektowana zabudowa mieszkaniowa – strefa ciszy, ekstensywna, wolnostojąca, do 3 kondygnacji;

- zagospodarowana na cele sportu ogólnodostępnego i kwalifikowanego, oznaczone symbolem [...] tj. projektowane urządzenia i obiekty sportowe, wolnostojące obiekty niezbędne dla funkcji terenu, wysokość do 3 kondygnacji;

- tereny lasów ukierunkowane na gospodarkę leśną, oznaczone symbolem [...] tj. kompleksy leśne w tym granice otuliny [...] Parku Krajobrazowego .

W ocenie Ministra wyżej wskazane przeznaczenie przedmiotowych działek w planie przesądza o tym, że nie stanowią one nieruchomości rolnej w rozumieniu art. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.

Organ odwoławczy stwierdził, iż jedynie niewielka część nieruchomości została przeznaczona na cele gospodarki hodowlanej, tj. łąki i pastwiska wyłączone z terenów budowlanych, jednakże w jego ocenie fakt ten nie przesądza o przeznaczeniu tej działki na cele rolne. Treść art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. w związku z art. 1 tej ustawy wskazuje na konieczność odniesienia do stanu prawnego całej nieruchomości .

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina Miasta G. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 13 ust. 2 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. poprzez ich nie zastosowanie do nieruchomości przeznaczonej w planie miejscowym jako tereny gospodarki leśnej i hodowlanej.

W związku z czym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji .

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany z zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy częściowo uznać za zasadną aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazanych.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma ustalenie, czy nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] i [...], położona w G. spełnia warunki z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, pozycja 1700 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż nieruchomości rolne nie przekazane do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ustęp 3 lub nie przekazane Agencji Nieruchomości Rolnych ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust. 1 w terminie określonym w ust. 1, stają się z mocy prawa, własnością gmin, na których są położone. Należy przyjąć, że "nieruchomości rolne", o których mowa w tym przepisie to nieruchomości o jakich mowa w art.1 pkt 1 tej ustawy, a więc nieruchomości rolne w rozumieniu Kodeksu Cywilnego, położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych. Z kolei Kodeks Cywilny, do którego odsyła ten przepis, w art. 46(1) stanowi, że nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane dla prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.

Z przedstawionych regulacji prawnych wynika, że nieruchomościami rolnymi w rozumieniu ustawy z dnia 19 października 1991 roku są nieruchomości zdefiniowane w przepisach Kodeksu Cywilnego i stosownie do art. 1 pkt 1 tej ustawy położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Tylko więc nieruchomości spełniające te warunki podlegają komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 13 powołanej ustawy. Dla zastosowania tego przepisu konieczne jest ustalenie, czy będąca przedmiotem postępowania nieruchomość w dniu 1 lipca 2000 r., oprócz spełnienia innych warunków określonych w tym przepisie, była przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej.

Z akt sprawy wynika, że wg miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta G., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w G. z dnia [...] kwietnia 1994 r. nr [...], obowiązującego w dniu 1 lipca 2000 r. działka nr [...] położona była na terenie o wyłącznej funkcji mieszkaniowej, zagospodarowania na cele sportu ogólnodostępnego i kwalifikowanego i tereny lasów ukierunkowane na gospodarkę leśną.

Sąd podziela stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyrażone w zaskarżonej decyzji, że nieruchomość ta nie spełnia warunków określonych w art. 1 pkt 1 ustawy, nie była bowiem przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej .

Działka nr [...] jest wprawdzie w ewidencji gruntów oznaczona częściowo jako rolna ( grunty orne, łąki trwałe, lasy i grunty leśne oraz nieużytki), lecz decydujące znaczenie dla komunalizacji ma określenie jej przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego a nie w ewidencji gruntów, do której powołane przepisy się nie odwołują i nie nadają tym zapisom znaczenia prawnego dla określenia wystąpienia przesłanek do komunalizacji na tej podstawie prawnej.

W ocenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując ponownie sprawę prawidłowo przyjął, że o nabycie nieruchomości przez gminę na podstawie ustawy z dnia 19 października 1991 r. decyduje stan nieruchomości na dzień 1 lipca 2000 r.

Na ten dzień Minister dokonał oceny przesłanek warunkujących przejście na rzecz gminy zasadnie przyjmując, iż przedmiotem przejścia prawa własności może być jedynie mienie określone w art. 1 ustawy, zdefiniowane w Kodeksie Cywilnym i położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Tych warunków działka nr [...] nie spełnia.

Jeśli chodzi natomiast o działkę nr [...], to Sąd uznał, iż w tej części zarówno decyzje organu I jak i II instancji zostały wydane z naruszeniem art.13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz art. 7, 77 § 1 i 80 kpa.

Jak wynika bowiem z planu zagospodarowania przestrzennego miasta G. wyżej powołanego i obowiązującego w dniu 1 lipca 2000 r., działka nr [...] położona była na terenie przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne i wielorodzinne, budownictwo usługowe, komunikację oraz w niewielkiej części tereny gospodarki hodowlanej oznaczonej w części graficznej [...] tj. łąki i pastwiska wyłączone z terenów budowlanych .

Minister zauważa, że działka ta w części przeznaczona jest na cele gospodarki hodowlanej uznając jednak, iż fakt ten nie przesądza o przeznaczeniu tej działki na cele gospodarki rolnej. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, gdyż w ocenie Sądu nie ma znaczenia jaką część całej nieruchomości stanowi nieruchomość rolna. Zgodnie z powołanym wcześniej art.13 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, nieruchomości rolne nieprzekazane do tzw. "Zasobu" ostatecznymi decyzjami w terminie do dnia 30 czerwca 2000 r. stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone. Oznacza to, że z upływem wskazanego w powołanym akcie prawnym terminie, a więc z dniem 1 lipca 2001 r. następuje nabycie przez gminę tych nieruchomości z mocy samego prawa. Należy przyjąć więc, że z dniem 1 lipca 2000 r. Gmina Miasta G. stała się zgodnie z ustawową dyspozycją i jedynie na mocy samego prawa właścicielem części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Od upływu bowiem ustawowego terminu tj. z dniem 1 lipca 2000 r. nastąpił podział nieruchomości na część spełniającą określone przesłanki i tym samym nabytą przez Gminę Miasta G. oraz na część nie spełniającą ustawowych przesłanek i jako taką pozostającą własnością Skarbu Państwa. Sąd w składzie niniejszym podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt. II OSK 1612/07 niepublik. Podobne stanowisko zostało również wyrażone w wyroku NSA z dnia 26 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 346/12. Dochodzi zatem do podziału z mocy prawa takiej nieruchomości, której część pozostaje własnością dotychczasowego właściciela (Skarbu Państwa), zaś część gminy, na terenie której jest położona.

Z tych względów Sąd uchylił decyzje obu organów w zakresie dotyczącym odmowy nabycia własności przez Gminę Miasta G. działki nr [...] i w tym zakresie sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem rozważań wyżej przedstawionych. Natomiast w pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił uznając, iż decyzje organów co do działki nr [...] są prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151, art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.