Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 323/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 619/21 w sprawie ze skargi J. S. i T. S na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 maja 2021 r. nr WOA.7721.89.2021.MKA w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 619/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie ze skargi J. S. i T. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dalej także: "WWINB", z dnia 21 maja 2021 r. nr WOA.7721.89.2021.MKA, w przedmiocie nakazu rozbiórki, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz J. S. i T. S. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Wyrok zaskarżył w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 174 pkt 2, art. 54 § 3 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię art. 54 § 3 P.p.s.a. polegającą na tym, że Sąd dopuszcza w ramach autokontroli wydanie przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 2 K.p.a.,

2. art. 174 pkt 2, art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażające się brakiem jakichkolwiek wskazań co do podstawy prawnej i sposobu załatwienia sprawy w ramach autokontroli oraz wskazań prawnych i sposobu załatwienia sprawy przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego po uchyleniu przez WSA w Poznaniu tylko decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 maja 2021 r. (WOA.7721.89.2021.MKA).

Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, wg norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznano sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Bezpodstawny jest zarzut naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 174 pkt 2, art. 54 § 3 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię art. 54 § 3 P.p.s.a. polegającą na tym, że Sąd dopuszcza w ramach autokontroli wydanie przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 2 K.p.a.

Rzeczywiste stanowisko Sądu pierwszej instancji, wyartykułowane w rozważaniach prawnych zamieszczonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie odpowiada tezie zawartej w opisie naruszenia omawianego zarzutu.

W ocenie Sądu, WWINB winien był, po wpłynięciu skargi wraz z projektem budowlanym zamiennym rozważyć możliwość skorzystania z instytucji autokontroli, o co zresztą wniesiono w ostatnim akapicie uzasadnienia skargi.

W następnym fragmencie uzasadnienia Sąd pierwszej instancji przytoczył pogląd wyrażony przez Hannę Knysiak-Sudykę w opracowaniu "Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz i orzecznictwo", WKP 2018:

"Po wpłynięciu skargi do organu administracji publicznej powinien on rozważyć możliwość dokonania autokontroli polegającej na uwzględnieniu skargi w całości, która stanowi odstępstwo od zasady związania organu wydaną przez siebie decyzją od chwili jej doręczenia czy ogłoszenia. Choć organ administracji stosuje instytucję autokontroli z urzędu i nie jest związany granicami skargi, skarżący może w skardze zawrzeć wniosek o dokonanie przez organ autokontroli zgodnie z art. 54 § 3 P.p.s.a."

Sąd stwierdził dalej, że niewykorzystanie tej instytucji należy w tej konkretnej sprawie ocenić jako naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z przywołanych wypowiedzi WSA w Poznaniu, a także z całej treści rozważań, które w znacznej części polegają na przytoczeniu poglądu zawartego w wyroku NSA z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1899/18, nie wynika aby Sąd pierwszej instancji wskazał, że obowiązkiem organu odwoławczego było wydanie, po wpłynięciu skargi z projektem budowlanym, decyzji opartej na art. 138 § 2 K.p.a.

To, że w skardze zawarto żądanie uchylenia, w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a., zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji, nie oznacza, że uwzględniając skargę i uchylając zaskarżona decyzję, Sąd pierwszej instancji wyraził pogląd o możliwości wydania, w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a., decyzji opartej na art. 138 § 2 K.p.a.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 174 pkt 2, art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażające się brakiem jakichkolwiek wskazań co do podstawy prawnej i sposobu załatwienia sprawy w ramach autokontroli oraz wskazań prawnych i sposobu załatwienia sprawy przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego po uchyleniu przez WSA w Poznaniu tylko decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 maja 2021 r. (WOA.7721.89.2021.MKA).

Rozważania Sądu pierwszej instancji nie mają charakteru wywodu, który wprost zawiera oddzielone od siebie fragmenty wypowiedzi stanowiące ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika jednak stanowisko poddające się kontroli instancyjnej, według którego, po uchyleniu zaskarżonej decyzji należy ponownie rozważyć zasadność zastosowania dyspozycji art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Sąd pierwszej instancji wskazał, posiłkując się obszernymi cytatami z orzecznictwa i piśmiennictwa, że zastosowanie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, w sytuacji przedłożenia wraz ze skargą projektu budowlanego, jakkolwiek po upływie terminów do przedłożenia tego dokumentu, oznacza, że należy rozważyć możliwość skorzystania z autokontroli, w związku z tym, że termin wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego ma charakter procesowy, a funkcją postępowania naprawczego jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Trafność merytoryczna stanowiska Sądu pierwszej instancji nie może być skutecznie podważona w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Jest oczywiste, że po uchyleniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy ma obowiązek rozpatrzenia odwołania wniesionego od decyzji organu pierwszej instancji, według stanu prawnego i faktycznego z daty rozstrzygania sprawy. Wynika to z reformatoryjnego modelu postępowania administracyjnego, unormowanego w przepisach art. 138 K.p.a. Pamiętać trzeba także, że użycie w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego zwrotu "w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem" oznacza zgodność z prawem obowiązującym w dacie rozstrzygania. Należy jednak mieć na uwadze, co w niniejszej sprawie ma znaczenie, także normy intertemporalne.

Natomiast zawarcie w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego wskazań co do sposobu załatwienia sprawy jest możliwe, o ile spełnione są przesłanki z art. 145a § 1 P.p.s.a. Naruszenia tego przepisu w skardze kasacyjnej nie podniesiono.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.