Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 495/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 207
journal: Dz.U. 2022 poz 1634
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 495/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lipca 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek (spr.), WSA Wiesław Kuśnierz, Protokolant: starszy referent Kinga Bryk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2023 r. sprawy ze skargi P.Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (poprzednio w L.) na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 23 marca 2023 r., nr MW-V.3160.1.32.2022.UVN w przedmiocie zwrotu dofinansowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 23 marca 2023 r. nr MW-V.3160.1.32.2022.UVN Zarząd Województwa Małopolskiego (dalej również jako Organ) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości z dnia 19 września 2022 r. nr RPOWM.MCP.19/22/01/D w przedmiocie określenia P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: Beneficjent, Skarżąca, Odwołująca, Strona) zwrotu dofinansowania w łącznej wysokości 609.219,85 zł wraz z należnymi odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

1. W dniu 17 października 2017 r. pomiędzy Małopolskim Centrum Przedsiębiorczości w Krakowie, pełniącym rolę Instytucji Pośredniczącej Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 (dalej jako MCP), a Beneficjentem została zawarta umowa nr [...] o dofinansowanie Projektu pn. [...] . Umowa została zmieniona aneksem nr [...] z dnia 30 września 2019 r. oraz aneksem nr [...] z dnia 3 grudnia 2019 r. Okres realizacji Projektu został ustalony w umowie od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. Na podstawie Umowy IP RPO WM przyznało Skarżącemu dofinansowanie w kwocie nieprzekraczającej 2 055 420,00 PLN, obliczone jako procent wydatków kwalifikowanych Projektu wskazanych we wniosku o dofinansowanie, na które miał składać się wkład Unii Europejskiej. Środki finansowe miały zostać przeznaczone na opracowanie innowacyjnego w skali międzynarodowej czytnika bezprzewodowego do zastosowań w ginekologii, wykorzystywanego w działaniach profilaktycznych, diagnostyce oraz leczeniu chorób żeńskiego układu płciowego. Projekt przewidywał wykonanie badań przemysłowych i prac rozwojowych, w tym opracowanie metod pomiaru, materiałów i rozwiązań technologicznych oraz ich weryfikację w warunkach laboratoryjnych i przedklinicznych z wykorzystaniem modelu i zwierzęcego. Eksperymentalne prace rozwojowe miały pozwolić na dopracowanie prototypu czytnika, wyprodukowanie serii próbnej oraz testy w badaniach klinicznych, a rezultaty projektu miały zostać wdrożone w działalności własnej Beneficjenta i być komercjalizowane w kraju i na świecie.

Na podstawie zgromadzonej dokumentacji MCP stwierdziło, że Beneficjent:

- nie dochował należytej staranności przy dotychczasowej realizacji projektu, naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie w zakresie działań związanych z zarządzaniem ryzykiem w projekcie, szczególnie w kontekście odpowiednio wczesnej weryfikacji możliwości osiągnięcia kluczowych dla powodzenia projektu zasięgów łączności radiowej,

- nie przedstawił obiektywnie weryfikowalnych przesłanek świadczących o tym, że dalsze prace badawcze nie prowadzą do osiągnięcia zakładach wyników.

W związku z powyższym MCP pismem z dnia 31 stycznia 2022 r. , działając na podstawie art. 207 ust. 8 w związku z ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 869 z późn. zm.; dalej jako u.f.p.), wezwał Beneficjenta do zwrotu – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – środków w łącznej kwocie 609.219,85 zł.

2. Po bezskutecznym upływie terminu do zwrotu środków w terminie określonym w wezwaniu z dnia 31 stycznia 2022 r., organ pismem z dnia 22 lutego 2022 r., znak: ZN. 111.427.1.14.2022 wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wydania decyzji o zwrocie środków wypłaconych na podstawie umowy o dofinansowanie.

W jego wyniku MCP – decyzją z 19 września 2022 r. nr RPOWM.MCP.19/22/01/D – określiło Beneficjentowi do zwrotu kwotę dofinansowania w łącznej wysokości 609 219,85 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

3. Od powyższej decyzji, Beneficjent złożył odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji:

I. naruszenie przepisów postępowania tj.:

1. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez odmowę powołania opinii biegłego w sytuacji, w której w sprawie występowała konieczność zasięgnięcia wiadomości specjalnych w szczególności, że Odwołująca składała zastrzeżenia do opinii ekspertów oraz przedłożył prywatną opinię, której wnioski okazały się być sprzeczne z wnioskami Instytucji Pośredniczącej Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020;

2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego w szczególności brak uwzględnienia merytorycznych argumentów Strony oraz brak ustosunkowania się do przedstawianych argumentów Odwołującego, a także brak uzasadnienia w przedmiocie podejmowanych decyzji o wypłatach poszczególnych transz środków na etapie realizacji projektu pn. [...] (dalej jako: Projekt);

II. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z ust. 8 u.f.p. w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. w zw. z § 6 ust. 1 Umowy o dofinasowanie poprzez:

a) błędne uznanie, że Odwołująca nie udokumentowała należytej staranności w zakresie działań związanych z zarządzeniem ryzykiem w Projekcie (...) w sytuacji, w której po stronie Odwołującej nie istniała możliwość wcześniejszej weryfikacji osiągnięcia powodzenia projektu, a Odwołująca nie miała możliwości wcześniejszej identyfikacji problemu polegającego na braku możliwości osiągnięcia łączności radiowej;

b) poprzez błędne przyjęcie że Beneficjent wykazał się niegospodarnością środków, dlatego, że kontynuował Projekt w sytuacji, w której Odwołująca nie mogła przewidywać niepowodzenia projektu i braku możliwości osiągnięcia wyznaczonych celów, a po powzięciu takiej wiedzy niezwłocznie zawiadomił IP RPO WM, w szczególności, że projekt opierał się na pracach badawczych, których skutków nie można przewidzieć w pełni;

c) poprzez wadliwe uznanie że Beneficjent nie uwiarygodnił, że dochował należytej staranności w realizacji prac badawczych i nie przedstawił weryfikowalnych przesłanek o tym że dalsze prace badawcze nie doprowadzą do osiągnięcia zakładanych wyników, w sytuacji, w której Odwołująca na etapie postępowania administracyjnego przedstawiła niezbędne informacje, wyjaśnienia i opinie potwierdzające należytą staranność na okoliczności potwierdzające wniosek, że dalsze prace nie doprowadzą do zakładanych wyników;

d) błędne uznanie że Odwołująca nie podjęła środków zaradczych, które mogłyby doprowadzić do osiągnięcia zakładanych celów, w sytuacji, w której Odwołująca przez cały czas realizacji Projektu podejmowała niezbędne środki w postaci przeprowadzania badań służących osiągnięcia celów Projektu, a dopiero w momencie zasięgnięcia wiedzy o braku możliwości osiągnięcia zamierzonych celów niezwłocznie zawiadomiła IP RPO WM;

2. § 2 ust. 2 i 3 Umowy poprzez błędne uznanie, że Odwołująca naruszyła obowiązek realizacji Projektu zgodnie z Umową i wnioskiem o dofinasowanie w sytuacji, w której Odwołująca się dochowała wszelkich ciążących na niej zobowiązań, w szczególności podjęła działania zmierzające do realizacji Projektu zgodnie z wnioskiem, dokonała niezbędne prace badawcze, a IP RPO WM potwierdziła dochowanie tych zobowiązań poprzez wypłatę środków w trakcie realizacji tego projektu;

3. § 7 ust. 5 Umowy poprzez błędne ustalenie, że Odwołująca nie dochowała należytej staranności, w sytuacji w której środki pobrane przez Odwołującą zostały wydatkowane celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zaleceniami i procedurami przewidzianymi w ramach projektu, a IP RPO WM uznała zasadność wydatkowania tych środków oraz należytą staranność Odwołującą poprzez wypłaty poszczególnych środków w ramach realizacji Projektu oraz brak zastrzeżeń na wcześniejszym etapie realizacji Projektu;

4. §7 ust. 17 Umowy poprzez wadliwe przyjęcie, że Odwołująca nie poinformowała IP RPO WM niezwłocznie o wszelkich odstępstwach od założeń Projektu przyjętych we wniosku o dofinansowanie, zagrożeniach oraz nieprawidłowościach w jego realizacji, w sytuacji w której Odwołująca przedstawiła wyczerpujące wyjaśnienia, zastrzeżenia i opinie uzasadniające jego postępowanie w sprawie powołując przy tym rzetelne argumenty potwierdzone badaniami i opinią biegłego;

5. § 14 ust. 26 i 27 Umowy poprzez błędne ustalenie, że Beneficjent nie dochował należytej staranności oraz że nie zaistniały niezależne okoliczności, które spowodowały że dalsza realizacji projektu jest bezcelowa w sytuacji, w której Odwołująca dołożyła należytej staranności i przedstawił należyte w sprawie uzasadnienie podjętych działań, w szczególności przedkładając IPRPO WM opinię biegłego potwierdzającą stanowisko Odwołującego, a IP RPO WM nie przedstawiła Odwołującej w jaki inny sposób miałby ją przekonać do tego, że nie zaistniały niezależne okoliczności, które spowodowały że dalsza realizacji projektu jest bezcelowa.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, Beneficjent wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o . o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

4. Po rozpoznaniu odwołania Zarząd Województwa Małopolskiego wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 23 marca 2023 r.

Na wstępie Organ streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

W motywach rozstrzygnięcia Organ podkreślił, że jako podstawę faktyczną żądania zwrotu środków organ l instancji wskazał nieprawidłowości polegające na naruszeniu przez Beneficjenta procedur określonych w art. 184 u.f.p. Według organu l instancji w przedmiotowej sprawie zostały naruszone postanowienia Umowy o dofinansowanie. Organ I instancji zarzucił zaniechanie polegające na tym, że nie udokumentował należytej staranności w zakresie działań związanych z zarządzaniem ryzykiem w Projekcie, szczególnie w kontekście odpowiednio wczesnej weryfikacji możliwości osiągnięcia kluczowych dla powodzenia Projektu zasięgów łączności radiowej oraz nie skorzystał z możliwości wnioskowania o zmiany w realizowanym Projekcie w wyniku wystąpienia trudności w osiągnięciu założonych kamieni milowych. W ocenie organu l instancji Beneficjent wykazał się niegospodarnością środków, bowiem kontynuował realizację Projektu przy braku możliwości osiągnięcia założonych celów, co wynikało z błędnych założeń konstrukcyjnych oraz braku ich weryfikacji (pomimo wskazywania problemów z zasięgiem działania sytemu jako kluczowych elementów analizy ryzyka) na odpowiednio wczesnym etapie prac. Organ l instancji wskazał, że Beneficjent nie uwiarygodnił, iż dochował należytej staranności w realizacji prac badawczych zaplanowanych w Projekcie i nie przedstawił jednocześnie obiektywnie weryfikowalnych przesłanek świadczących o tym, że dalsze prace badawcze nie doprowadzą do osiągnięcia zakładanych wyników. W związku z powyższym, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Projekt otrzymał dwie negatywne oceny, a tym samym nie stwierdzono wystąpienia przesłanek umożliwiających zwolnienie Beneficjenta z obowiązku kontynuowania prac badawczych bądź wdrożenia wyników badań. W tym kontekście organ l instancji odwołał się do § 14 ust. 27 Umowy o dofinansowanie przewidującego, że zwolnienie z obowiązku kontynuowania prac badawczych, bądź wdrożenia wyników prac może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy Beneficjent udokumentuje, iż przy zachowaniu przez niego należytej staranności oraz postępowaniu zgodnie z Umową przy realizacji projektu, kontynuowanie realizacji projektu bądź wdrożenie wyników prac jest bezcelowe na skutek zaistnienia niezależnych od Beneficjenta okoliczności, niezwłocznie po ich wystąpieniu. Organ l instancji, posiłkując się oceną ekspertów ustalił, że moment, w którym Beneficjent złożył wniosek o płatność końcową był niewłaściwy, a Beneficjent, mimo problemów badawczych, nie podjął środków zaradczych, które mogłyby doprowadzić do osiągnięcia celu projektu. Według organu l instancji w toku prac wydatkował środki publiczne i przedłużał realizację projektu, mimo braku postępu w realizacji zadań.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ l instancji ustosunkował się do złożonych przez Stronę na etapie postępowania administracyjnego wyjaśnień, podkreślając jednocześnie, że nie zostały w nich wskazane okoliczności, fakty i argumenty, które mogłyby wpłynąć na odmienną ocenę stanu faktycznego. Organ l instancji odniósł się także do przedłożonych przez Stronę dokumentów, w tym konspektu działań podjętych w Projekcie oraz raportu podsumowującego przebieg prac toku realizacji projektu. Organ l instancji przedstawił także motywy, które przesądziły o nieuwzględnieniu wniosku Beneficjenta o powołanie eksperta(ów).

W ocenie organu l instancji zarzucone Beneficjentowi naruszenia stanowiły nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, skutkującą koniecznością zwrotu nieprawidłowo wydatkowanych przez Beneficjenta środków na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Wskazał ponadto, że w-związku z faktem, że Beneficjent nie zwrócił środków w terminie określonym w wezwaniu do zwrotu środków, znak: ZN.III.427.1.14.2022 z 31 stycznia 2022 r., wydanie zaskarżonej decyzji było zasadne i konieczne.

Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego, znajdującego się w aktach jak i treści zaskarżonej decyzji, Organ stwierdził, że decyzja organu l instancji jest prawidłowa.

Jak wynika z akt sprawy w § 3 Umowy o dofinansowanie okres realizacji Projektu został ustalony od 1 września 2017 r. do 31 sierpnia 2020 r., został on następnie przedłużony na podstawie Aneksu nr 2 z 3 grudnia 2019 r. do 31 sierpnia 2021 r. Projekt dotyczył przeprowadzenia prac badawczo-rozwojowych, które doprowadzą do opracowania produktu w postaci innowacyjnego czytnika bezprzewodowego do zastosowań w ginekologii, wykorzystywanego w działaniach profilaktycznych, diagnostyce oraz leczeniu chorób żeńskiego układu płciowego. Projekt zakładał wykonanie badań przemysłowych i prac rozwojowych. Badania przemysłowe miały na celu opracowanie metod pomiaru, materiałów i rozwiązań technologicznych oraz ich weryfikację w warunkach laboratoryjnych i przedklinicznych z wykorzystaniem modelu zwierzęcego. Eksperymentalne prace rozwojowe miały pozwolić na dopracowanie prototypu czytnika, wyprodukowanie serii próbnej oraz testy w badaniach klinicznych, a rezultaty projektu miały zostać wdrożone w działalności własnej Beneficjenta i być komercjalizowane w kraju i na świecie.

W ramach Projektu Beneficjent przewidział realizację 4 zadań:

- zadanie 1 - Opracowanie metod pomiaru oraz dobór paramentów podlegających pomiarom w innowacyjnym czytniku dopochwowym (badania przemysłowe),

- zadanie 2 - Opracowanie optymalnych materiałów oraz rozwiązań technologicznych przewidzianych do zastosowania w innowacyjnym czytniku dopochwowym (badania przemysłowe),

- zadanie 3 - Opracowanie projektu czytnika, kompleksowa przedkliniczna ocena bezpieczeństwa i wykonalności w badaniach in vitro oraz in vivo (badania przemysłowe),

- zadanie 4 - Wytworzenie prototypu czytnika, badania kliniczne, przygotowanie do certyfikacji wyrobu medycznego (eksperymentalne prace rozwojowe).

Zakres rzeczowy opisany we wniosku o dofinansowanie przedstawiał logiczny ciąg zadań, które miały zostać wykonane w ramach Projektu, a każde z zadań stanowiło jasno wyodrębniony zakres prac, kończący się wymiernym, możliwym do określenia rezultatem (tzw. "kamień milowy"). Beneficjent określił także czas realizacji każdego zadania, jak również opisał ryzyka zidentyfikowane dla każdego z zadań oraz sposób ich minimalizacji. We wniosku o dofinansowanie Beneficjent przedstawił też uzasadnienie zdolności do efektywnej realizacji Projektu, w tym informacje o posiadanym potencjale, doświadczeniu i odpowiednich zasobach, gwarantujących terminową i prawidłową realizację Projektu.

Beneficjent nie zrealizował jednak całego zakresu rzeczowego przewidzianego w Projekcie, a 19 marca 2021 r. poinformował MCP za pośrednictwem systemu SL2014 o podjęciu decyzji o zakończeniu realizacji projektu oraz złożeniu wniosku o płatność końcową RPMP.01.02.01-12-0673/16-016-01. Uzasadniając swoje stanowisko Beneficjent powołał się po pierwsze na problem technologiczny związany z zasięgiem sygnału projektowanego urządzenia, trudności z transmisją pakietów między sensorem a urządzeniem mobilnym, po drugie problem technologiczny dotyczący pomiarów pH oraz po trzecie dramatyczną sytuację w zakresie dostępności podzespołów wynikającą z pandemii Covid-19 oraz załączył do pisma raport merytoryczny zawierający szczegółowe informacje w tym zakresie. Jak wskazał Beneficjent, w kontekście stwierdzonych problemów technologicznych, niewątpliwie istnieją istotne bariery utrudniające wprowadzenie produktu na rynek. Beneficjent zaznaczył jednocześnie, że zachował należytą staranność oraz postępował zgodnie z umową przy realizacji Projektu, racjonalnie gospodarował środkami, składał do MCP wszelkie wymagane wnioski, raporty, uzupełnienia, oświadczenia i inne dokumenty, a także informował na bieżąco o postępach Projektu oraz występujących zagrożeniach (k. 96-125 akt organu l instancji). W powołaniu na powyższe Beneficjent zawnioskował o uznanie realizacji Projektu za zakończoną oraz o wypłatę dofinansowania proporcjonalnie do zakresu zrealizowanych prac badawczych, z uwzględnieniem maksymalnych wysokości dofinansowania dla poszczególnych kategorii kosztów kwalifikowanych.

Organ podkreślił, że Beneficjent realizował swój Projekt w ramach konkursu nr [...] w Poddziałaniu 1.2.1 Projekty badawczo-rozwojowe przedsiębiorstw. Wyrazem uwzględnienia specyfiki projektów badawczo-rozwojowych były odpowiednie zapisy dokumentacji konkursowej, w tym w szczególności przewidziane w Umowie o dofinansowanie warunki zakończenia projektu. W § 14 ust. 26-28 Umowy sprecyzowano w jakich okolicznościach i przy spełnieniu jakich przesłanek możliwe będzie zwolnienie Beneficjenta z obowiązku kontynuowania prac badawczych bądź wdrożenia wyników prac. W świetle przedstawionej przez Beneficjenta argumentacji mającej uzasadnić decyzję o zakończeniu realizacji Projektu na tym etapie, kluczowe znaczenie z punktu widzenia analizowanej sprawy miało ustalenie, czy w przypadku Beneficjenta zaistniały przesłanki z § 14 ust. 27 Umowy, warunkujące zwolnienie go z obowiązku kontynuowania prac badawczych oraz wdrożenia wyników tych prac. W tym kontekście Organ stwierdził, że organ l instancji prawidłowo zidentyfikował okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy oraz skoncentrował na nich swoje postępowania wyjaśniające. Beneficjent decydując się na ubieganie się o dofinansowanie projektu w ramach RPO WM, a w konsekwencji podpisując Umowę o dofinansowanie projektu, przyjął zasady i warunki określone w Umowie o dofinansowanie. Tym samym zobowiązał się do realizacji Projektu zgodnie z jej postanowieniami oraz wnioskiem o dofinansowanie, jak również do takiej realizacji Projektu, która zapewni w szczególności osiągnięcie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu zakładanych we wniosku o dofinansowanie (por. § 2- ust. 2 i 3 Umowy o dofinansowanie).

Mając na uwadze, że Umowa o dofinansowanie określała procedurę wykonania przez Beneficjenta projektu pn. [...], w tym określała także warunki zakończenia Projektu, które stanowiły szczególną formę zwolnienia Beneficjenta z obowiązku kontynuowania prac badawczych bądź wdrożenia ich wyników – zdaniem Organu – naruszenie zawartych w niej postanowień, w tym niespełnienie przesłanek pozwalających na zakończenie Projektu, stanowi naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., a zatem wypełnia przesłankę zwrotu środków określoną w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Organ l instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego prawidłowo uznał, że podnoszone przez Beneficjenta okoliczności, mające jego zdaniem uzasadniać zwolnienie go z obowiązku kontynuacji Projektu, nie zasługują na uwzględnienie. Weryfikacja argumentów Beneficjenta dotyczących problemów technologicznych w zakresie transmisji sygnału i pomiarów pH oraz problemów z dostępnością podzespołów wynikającą z pandemii Covid-19 w kontekście przeprowadzonej analizy przebiegu realizacji Projektu na podstawie raportów okresowych, wyjaśnień Beneficjenta oraz założeń zawartych we wniosku o dofinansowanie, nie pozwala, w realiach ocenianej sprawy, na uznanie twierdzeń Strony za wystarczający powód do zaprzestania realizacji Projektu.

Organ podkreślił, że realizacja Projektu była opóźniona od pierwszego zadania, a założone w harmonogramie terminy realizacji poszczególnych etapów Projektu nie były dotrzymywane. Już po podpisaniu Umowy Beneficjent wprowadził wiele zmian terminów jego realizacji, wydłużając czas trwania każdego z 4 zadań. Realizacja zadania 1 przewidziana na 1-6 miesiąc Projektu została wydłużona o 4 miesiące względem początkowego harmonogramu. Jak wynika z wyjaśnień Beneficjenta zawartych w Raporcie okresowym nr 1 i 2 z postępów w realizacji Projektu, wydłużenie zadania 1 wynikało z opóźnień w zawarciu Umowy o dofinansowanie oraz związanych z tym przesunięć w terminie zatrudnienia poszczególnych członków zespołu (k. 380-382, 392-395 akt organu l instancji). Jak zasadnie zwrócił jednak uwagę organ l instancji, wprawdzie Umowa o dofinansowanie zawarta została 17 października 2017 r., to rozpoczęcie jej realizacji miało nastąpić 1 września 2017 r. (por. § 3 ust. 1 pkt 1 Umowy). Zatem zawierając Umowę, strony przewidziały, że jej realizacja, w tym realizacja zadania 1 rozpoczęła się ponad 6 tygodni wcześniej. Nadto w świetle deklaracji Beneficjenta we wniosku o dofinansowanie o posiadaniu przez kadrę zarządzającą szerokich kontaktów w środowisku naukowym, co miało pozwolić na sprawną rekrutację wymaganego personelu z adekwatnymi do zakresu Projektu kompetencjami i doświadczeniem (k. 27 akt organu l instancji), opóźnienia w zawieraniu umów z personelem Projektu, nie powinny mieć w ogóle miejsca. Tym samym, również w ocenie Organu, wydłużenie okresu realizacji zadania 1 aż o 4 miesiące było nieadekwatne do zaistniałych okoliczności i ewentualnych opóźnień.

Realizacja kolejnych zadań 2-4 została wydłużona o 12 miesięcy w przypadku każdego z nich w stosunku do pierwotnych założeń. Z uzasadnień zawartych w Raportach okresowych wynika, że uzyskana zgoda na wydłużenie realizacji Projektu przyczyni się do minimalizacji dalszych opóźnień, co jednak wbrew zapewnieniom Beneficjenta nie nastąpiło. Opóźnienia w realizacji każdego z etapów Projektu począwszy od zadania 1 dowodzą, że harmonogram prac nie został należycie przemyślany i rozplanowany. Faktyczny przebieg Projektu przeczy też zapisom wniosku o dofinansowanie, w których Beneficjent wskazał, że przygotowano realistyczny harmonogram prac z uwzględnieniem rezerw czasowych na wypadek mogących się pojawić opóźnień (k. 25 akt organu l instancji). Opierając się na zapisach Raportów okresowych z postępów w realizacji Projektu, Organ wskazał, że przykładowo w raportach nr 4-5 obejmujących okres raportowania od 1 września 2018 r. do 31 maja 2019 r. nie wskazano postępu prac. Prace zostały w tym czasie wstrzymane z uwagi na wątpliwości formalne dotyczące kwalifikowalności wynagrodzeń kierownika merytorycznego, z tego też względu Beneficjent wnioskował o dalsze wydłużenie realizacji Projektu. W kolejnym raporcie nr 6 dotyczącym prac zrealizowanych do końca sierpnia 2019 r. w odniesieniu do zadania 2 opisano wytypowane materiały, przedstawiono dwa modele wkładki oraz projekt modułu elektronicznego, wskazując jednocześnie, że w związku z wydłużeniem projektu o 12 miesięcy w drodze aneksu do umowy zagrożenie wynikające z opóźnień zostało tym samym zminimalizowane. Organ zwrócił uwagę, że w kolejnych raportach nr 7-10 za okres od września 2019 r. do 31 sierpnia 2020 r. Beneficjent nie przedstawił żadnych nowych efektów prac, poza dołączonymi opisami na temat modułów elektronicznych w raporcie nr 7 oraz zasygnalizowaniem rozpoczęcia realizacji zadania 4 w raporcie nr 10 (k. 471-476,497-503,512-519 akt organu l instancji). Na tym etapie osiągnięte zostały kamienie milowe dotyczące wyłącznie zadania 1, Beneficjent nie ukończył realizacji zadania 2, nie rozpoczął także realizacji zadania 3. Jako przyczynę opóźnień Beneficjent wskazał wówczas pandemię COVID-19 i zatrzymanie łańcucha dostaw. W raporcie nr 11 Beneficjent przedstawił prototyp obudowy urządzenia, co stanowiło częściową realizację zadania 4 oraz złożył wniosek o ponowne wydłużenie czasu trwania Projektu. Ostatnie dwa raporty okresowe nr 12-13 zawierały powtórzenie wcześniej już przedstawionych informacji, a Beneficjent zdecydował wówczas o zaprzestaniu prowadzenia dalszych prac (k. 547-550, 559-561 akt organu l instancji). W raporcie merytorycznym z 18 marca 2021 r. Beneficjent podsumował prace zrealizowane od września 2020 r. do marca 2021 r., jednak nie przedstawił żadnych nowych informacji niż te, które zostały już zawarte w raportach nr 11-13 (k. 120-125 akt organu l instancji).

W świetle argumentów Strony dotyczących problemów technologicznych stojących na przeszkodzie w kontynuacji Projektu istotne znaczenie ma fakt, że w okresowych raportach z postępów w realizacji Projektu (nr 1-9) Beneficjent nie wskazywał na występowanie zagrożeń natury technicznej. Pierwsze wzmianki o problemach wpływających na możliwość osiągnięcia założonych parametrów technicznych rozwiązania, pojawiły się dopiero w raporcie nr 10 obejmującym okres od 31 maja 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r. Był to okres realizacji zadania 2, który został wydłużony na wniosek Strony na podstawie aneksu z 3 grudnia 2019 r. o 12 miesięcy w stosunku do pierwotnie zakładanego harmonogramu. W raporcie tym Beneficjent wskazał, że napotkał trudności z siłą sygnału w trakcie przesyłania danych z sensora do urządzenia mobilnego. W tym kontekście Organ zgodził się z wnioskiem organu l instancji, który opierając się na ocenie przeprowadzonej przez niezależnych ekspertów, uznał, że przyjęte założenia dotyczące bezprzewodowej transmisji danych, oczekiwanych parametrów zaprojektowanych anten, bilansu energetycznego łącza radiowego i zasięgów transmisji nie zostały odpowiednio wcześnie zweryfikowane przez Beneficjenta na etapie prac badawczych. W ramach kluczowego z punktu widzenia Projektu Beneficjenta zadania 2, które obejmowało opracowanie optymalnych materiałów oraz rozwiązań technologicznych przewidzianych do zastosowania w innowacyjnym czytniku dopochwowym, Beneficjent przewidział realizację podzadania 2.5 pn. Podwykonawstwo – analiza i dobór rozwiązań technologicznych w zakresie pomiaru, przetwarzania oraz transmisji sygnałów z czujników o zastosowaniach medycznych. Jak wynika z zapisów wniosku o dofinansowanie, w opisie tego podzadania Beneficjent wskazał, że analiza rozwiązań technologicznych umożliwi pozyskanie niezbędnej wiedzy celem doboru technologii pomiaru, przetwarzania oraz transmisji sygnałów z czujników o zastosowaniach medycznych. Będzie stanowiła istotne uzupełnienie pracy zespołu badawczego Wnioskodawcy. Jest to kluczowy element projektu, umożliwiający realizację dalszych badań przemysłowych przez zespół badawczy Wnioskodawcy, w szczególności integrację czujników w warunkach laboratoryjnych (k. 21 akt organu l instancji). Wbrew przyjętym założeniom o zakupie w tym zakresie usługi jednostki naukowej, Beneficjent nie zlecił jednak tego zadania żadnej specjalizującej się w kwestiach bezprzewodowej transmisji danych jednostce badawczej, lecz podjął próbę rozwiązania niszowego zagadnienia, przy wykorzystaniu ogólnodostępnych komponentów i standardów. W zaskarżonej decyzji organ l instancji wskazał, że Beneficjant, bez uprzedniego zlecenia analizy specjalistycznemu podmiotowi, zdecydował o wyborze układu transmisyjnego (nRF), a zatem, na co również zasadnie zwrócił uwagę organ l instancji, błędnie podjął kluczowe decyzje projektowe, które nie zostały poprzedzone weryfikacją właściwości transmisyjnych ww. układu, choćby z wykorzystaniem zestawów ewaluacyjnych. Takie działanie także w ocenie Organu świadczy o niedochowaniu należytej staranności. Na tej podstawie w pełni uprawniony był wniosek organu l instancji, że problemy z realizacją Projektu nie wynikały z przyczyn niezależnych od Beneficjenta (tj. nieprzewidywalności badań), a z braku dochowania należytej staranności, w tym braku realizacji Projektu zgodnie z zaplanowanym harmonogramem, chronologią zadań i zgodnie z ekspertyzami.

Następnie Organ podkreślił, że wymóg realizacji projektu z należytą starannością obligował Beneficjenta do dochowania staranności w odniesieniu do wszystkich aspektów realizacji zadań zaplanowanych w Projekcie. W przypadku ocenianego Projektu organ l instancji prawidłowo zakwestionował niedochowanie należytej staranności przede wszystkim w odniesieniu do zadania 2, w tym w części dotyczącej opracowaniu rozwiązań dotyczących transmisji radiowej. Uzasadnione zastrzeżenia budziła rezygnacja z realizacji jednego z kluczowych zadań (zadanie 2.5), które zakładało powierzenie wyspecjalizowanej jednostce prac dotyczących systemu transmisji danych oraz fakt, że informację o rezygnacji z realizacji tego zadania Beneficjent przedstawił dopiero wraz z informacją o rezygnacji z dalszej realizacji Projektu (w marcu 2021 r.). Wprawdzie Beneficjent wskazywał przy tym, że w drugiej połowie 2020 r. był gotowy do rozpoczęcia procedury wyboru podwykonawcy, to jak słusznie zauważył organ l instancji, jednocześnie na dzień 31 sierpnia 2020 r. przypadał koniec wydłużonego okresu realizacji całego zadania 2. W świetle powyższego, Beneficjent nie był w stanie dotrzymać wydłużonego terminu realizacji zadania 2. Nie sposób zgodzić się także z wyjaśnieniami Strony, że przyjęte na etapie wstępnym założenie dotyczące możliwie bezobsługowej i bezpośredniej komunikacji insertu z urządzeniem mobilnym użytkownika spowodowało ograniczenie wyboru techniki komunikacji do technologii BLE, jako okolicznością usprawiedliwiającą zaprzestanie realizacji Projektu. W świetle zidentyfikowanych trudności możliwe było wnioskowanie o wprowadzenie zmian do Projektu. W zaskarżonej decyzji organ l instancji prawidłowo odniósł się do powyższego, podkreślając jednocześnie, że z takiej możliwości korzystają beneficjenci realizujący projekty badawcze, którzy napotykają na trudności w trakcie ich realizacji. Na wnioskowanie o zmiany w projekcie pozwalają m.in. zapisy Umowy. W realiach przedmiotowej sprawy brak możliwości osiągnięcia zadowalających parametrów łącza radiowego zidentyfikowany został w bardzo późnej fazie realizacji zadania 2, a problem w tym zakresie przedstawiony został dopiero w końcowej fazie realizacji Projektu. Zwłoka w raportowaniu zidentyfikowanych problemów i podejmowanych działań zaradczych stoi w sprzeczności z obowiązkiem niezwłocznego informowania MCP o wszelkich zagrożeniach w realizacji Projektu, wynikającymi z § 7 ust. 17 Umowy. Nadto § 14 ust. 1 pkt 3 Umowy obligował Beneficjenta do składania nie rzadziej niż 6 miesięcy raportów okresowych z przeprowadzonych prac badawczych i zakończonych zadań projektu, zawierających co najmniej opis potencjalnych ryzyk i zagrożeń, jakie mogą wystąpić w kolejnym okresie sprawozdawczym oraz możliwych do podjęcia działań naprawczych. Organ wskazał również, że argument dotyczący ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa nie został zawarty przez Beneficjenta w żadnym ze składanych raportów okresowych, jako wyjaśnienie nieopisania części przeprowadzonych badań, lecz powołany został dopiero w wyjaśnieniach po zakwestionowaniu przez MCP możliwości zaprzestania realizacji Projektu. Oczywiście Strona ma prawo powołania się na ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa, ale jednocześnie musi mieć świadomość, że tylko opisane i ujawnione w raportach okresowych dane oraz informacje z przebiegu realizacji projektu mogą stanowić przedmiot merytorycznej oceny.

Nadto Organ l instancji prawidłowo przyjął, że biorąc pod uwagę profil działalności Strony - P. sp. z o.o. zgodnie z zapisami zawartymi we wniosku o dofinansowanie, Beneficjenta uznać należy za profesjonalistę i oceniać należytą staranność w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności oraz doświadczenia wynikającego z praktyki. W analizowanym przypadku istnieją zatem przesłanki uzasadniające podwyższenie miernika należytej staranności, a tym samym ocena staranności Beneficjenta przy realizacji Projektu powinna być surowsza od staranności ogólnie wymaganej.

Organ l instancji słusznie odwołał się również do zapisów dotyczących opisu Projektu, z których wynikało, że przyjęty przez Spółkę model zarządzania Projektem miał zapewniać bieżący monitoring prac B+R, co miało umożliwić ocenę potencjalnych ryzyk oraz terminowe podjęcie działań zapobiegawczych. Przygotowano realistyczny harmonogram prac z uwzględnieniem rezerw czasowych na wypadek mogących się pojawić opóźnień. Odnosząc się do wskazanej przez Stronę bariery, jaką mógł stanowić brak wystarczającego do realizacji Projektu zaplecza personalnego, organ l instancji słusznie zwrócił uwagę na deklarację Strony, z której wynikało, że kadra zarządzająca Beneficjenta deklarowała, że posiada szerokie kontakty w środowisku naukowym, co miało pozwolić na sprawną rekrutację wymaganego personelu z adekwatnymi do zakresu projektu kompetencjami i doświadczeniem. Jednocześnie z zapisów wniosku o dofinansowanie wynika także, co przywołano w zaskarżonej decyzji, że już w trakcie przygotowania zakresu Projektu Spółka posłużyła się doświadczeniem kadry zarządzającej w realizacji projektów badawczo-rozwojowych cechujących się zbliżonym charakterem. Doświadczenie Prezesa Zarządu w realizacji podobnych projektów miało pozwolić na zoptymalizowanie wymaganych nakładów poprzez identyfikację obszarów wymagających podwykonawstwa, planowane zaangażowanie jedynie niezbędnego personelu, odpowiedni dobór grup badawczych i kontrolnych w badaniach. Organ l instancji zwrócił także uwagę, że zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, ewentualnym problemem mogły być opóźnienia w realizacji Projektu, które mogły wystąpić z powodu opóźnień w uzyskaniu pozytywnej opinii komisji etycznej (badania przedkliniczne) oraz bioetycznej (badania kliniczne) na przeprowadzenie badań. Jednakże ryzyko związane z wystąpieniem takiego problemu miał minimalizować fakt posiadania przez zarząd firmy doświadczenia (znajomość wymogów związanych z uzyskaniem pozwoleń) oraz zakładany w budżecie Projektu zakup usług doradczych w tym obszarze. Prezes Zarządu deklarował, że zarządza realizacją kilkudziesięciu badań przedklinicznych i klinicznych, dzięki czemu możliwe będzie sprawne uzyskanie wymaganych zgód.

Odnosząc się do kluczowego z punktu widzenia ocenianej sprawy zadania 2, na etapie realizacji którego pojawiły się problemy skutkujące decyzją Strony o zakończeniu Projektu, w opisie ryzyk zidentyfikowanych dla tego zadania, Beneficjent wymienił wprawdzie:

- uzyskanie niezadowalających wyników w stosunku do wstępnych koncepcji,

- wyciągnięcie błędnych wniosków z przeprowadzonych badań,

- opóźnienia w realizacji badań,

to jednocześnie wskazał również, że w celu minimalizacji ryzyk już we wstępnej fazie przygotowań do projektu, w oparciu o wiedze i kompetencje kadry zarządzającej Wnioskodawcy, przygotowany został realistyczny plan badawczy, w którym zawarto optymalne rozwiązania dotyczące procesu badawczego, schematów działań, wskazano najlepsze do wykorzystania w danym zadaniu kadry, urządzenia i aparaturę. Ponadto Wnioskodawca zaplanował w zadaniu zaangażowanie w realizacje części prac B+R podwykonawców – jednostek naukowych – uzupełniających kompetencje zespołu badawczego.

W świetle powyższych zapisów dotyczących Beneficjenta, profilu jego działalności, opisywanego doświadczenia założycieli Spółki, potencjału do realizacji Projektu, przyjętego modelu zarządzania Projektem, w ocenie Organu brak jest podstaw do uwzględnienia argumentacji Strony podnoszonej w toku postępowania wyjaśniającego i powtórzonej w odwołaniu, że przy realizacji Projektu była ona zobowiązana do zachowania staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju i z czego miała się należycie wywiązać. Wskazywane przez Beneficjenta okoliczności jak: ogromna wiedza w zakresie ginekologii, a także doświadczenie oraz znajomość branży posiadana przez dr. hab. n. med. X.Y., prof. nadzw. Uniwersytetu Medycznego [...] we W., współautorkę 5 wynalazków dotyczących nośników dla leków stosowanych dopochwowo, objętych ochroną patentową oraz wiedza i doświadczenie X.Y.2 (prezesa Spółki) w zakresie zarządzania i koordynowania projektami badawczo - rozwojowymi, jako absolwenta ekonomii oraz studiów doktoranckich w dziedzinie nauk o zarządzaniu, w tym jego specjalizacja w zarządzaniu projektami innowacyjnymi i posiadane wieloletnie doświadczenie w koordynacji realizacji projektów badawczo-rozwojowych oraz inwestycyjnych, w szczególności objętych dofinansowanie ze środków UE, miały bowiem stanowić gwarancję profesjonalizmu prowadzonych prac badawczych (w tym realizacji Projektu) i wykorzystania środków publicznych. Wbrew twierdzeniom Strony, organ l instancji dokonując oceny staranności Strony przy realizacji Projektu uwzględnił przy tym charakter Projektu, podejmowane przez Stronę czynności oraz jej wyjaśnienia. W żadnym razie nie można zgodzić się z zarzutem z odwołania wskazującym, że MCP miałoby przerzucać na Stronę negatywne konsekwencje prac badawczych, które ze swej natury są nieprzewidywalne i nie da się z góry założyć ich wyników zarówno pozytywnych lub negatywnych.

Jak zasadnie wskazał w swojej decyzji organ l instancji, oceny braku zachowania należytej staranności nie może zmienić również argument Beneficjenta, że składał on terminowo wnioski o płatność, a skoro wnioskowane przez niego kwoty zostały wypłacone, to oznacza, że jego staranność w realizacji prac badawczych nie była w żaden sposób kwestionowana. Akceptacja kwalifikowalności części wydatków poniesionych w ramach projektu, nie wyklucza uznania tych środków za niekwalifikowalne, jeśli na późniejszym etapie realizacji projektu, dojdzie do stwierdzenia nieprawidłowości polegającej przykładowo na wykorzystaniu środków z naruszeniem obowiązujących procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., a zatem także naruszeniem zapisów Umowy o dofinansowanie, skutkującej koniecznością zwrotu środków. Niezależnie zatem od tego, czy MCP mogło albo nawet powinno stwierdzić nieprawidłowości przy wcześniejszych ocenach wniosku, fakt ujawnienia nieprawidłowości dopiero na późniejszym etapie realizacji Projektu nie stanowi przeszkody w dokonaniu korekty finansowej. W związku z powyższym z uwagi na zidentyfikowanie przez organ l instancji na późniejszym etapie realizacji projektu nieprawidłowości skutkującej koniecznością zwrotu otrzymanego dofinansowania, a wynikającej ze stwierdzonych naruszeń Umowy o dofinansowanie oraz negatywnej oceny możliwości skorzystania z opcji zwolnienia z dalszej realizacji Projektu zgodnie z § 14 ust. 27 Umowy o dofinansowanie, postępowanie organu l instancji, polegające na dochodzeniu zwrotu środków dofinansowania, co do których nie była wcześniej kwestionowana ich kwalifikowalność, było uzasadnione i prawidłowe.

W ocenie Organu w realiach analizowanej sprawy nie zasługuje na uwzględnienie także dalsza argumentacja zawarta w odwołaniu, zgodnie z którą wyrazem należytej staranności jest także fakt, że sam Beneficjent zgłosił zaprzestanie realizacji prac badawczych. Według Beneficjenta, skoro Strona samodzielnie zgłosiła fakt zakończenia prac badawczych, to brak jest podstaw do twierdzenia, że mając wiedzę o niezasadności wydatkowania tych środków nie zgłosił tego faktu wcześniej. Organ l instancji ustalając, że moment, w którym Beneficjent zdecydował o zaprzestaniu dalszej realizacji Projektu i złożył wniosek o płatność końcową był niewłaściwy z punktu widzenia wartości wydatków kwalifikowanych przedstawionych do rozliczenia we wnioskach o płatność, wskazał również moment, kiedy Strona miała możliwość zgłoszenia tego faktu i kiedy powinna była to uczynić. W warunkach zakończenia Projektu zgodnie z § 14 ust. 27 Umowy o dofinansowanie przewidziano obowiązek działania niezwłocznie po wystąpieniu okoliczności wskazujących na bezcelowość kontynuowania realizacji Projektu. Wymagana niezwłoczność zakłada działanie bez zbędnej zwłoki, tymczasem w przypadku Projektu Strony, pomimo licznych opóźnień i trudności z osiągnięciem założonych parametrów skutkujących brakiem osiągnięcia kamieni milowych zadania 2 w wydłużonym o 12 miesięcy okresie, Beneficjent kontynuował realizację prac, a sam wniosek o płatność końcową i informację o zakończeniu realizacji Projektu złożył dopiero 19 marca 2021 r. i to w odpowiedzi na wezwanie do przedstawienia pełnych raportów merytorycznych. Zdaniem Organu przeczy to twierdzeniom Strony o działaniu z własnej inicjatywy. Wniosek o zaprzestanie jego realizacji powinien zostać złożony niezwłocznie po upływie wydłużonego okresu realizacji zadania 2, tj. dnia 31 sierpnia 2020 r. i nieosiągnięciu założonych kamieni milowych.

Wbrew twierdzeniom Beneficjenta, ocena należytej staranności dokonana przez organ l instancji, nie była wybiórcza i uwzględniała wszystkie okoliczności sprawy. Odnosząc się do ponoszonego przez Stronę argumentu dotyczącego braku dostępności podzespołów związanej z pandemią Covid-19, jako jednej z przyczyn zakończenia realizacji Projektu, organ l instancji prawidłowo zakwestionował możliwość powołania się w realiach analizowanego przypadku na konsekwencję wystąpienia pandemii Covid-19 oraz szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko w tym zakresie. Organ, podobnie jak MCP, nie podzielił oceny Strony wyrażonej w trakcie postępowania wyjaśniającego i powtórzonej w odwołaniu, że utrudnienia w dostępie do podzespołów wywołanych nadejściem pandemii COVID-19 stanowiły przesłankę niezależną od jego działań, której nie można było uniknąć lub też unieszkodliwić przez użycie środków leżących w granicach zwyczajnej zapobiegliwości po stronie Beneficjenta, a powyższe, przy uwzględnieniu pozostałych problemów, stanowiło właśnie czynnik decydujący o zaprzestaniu kontynuacji Projektu i było racjonalne oraz urzeczywistniało zasadę celowego i terminowego gospodarowania środkami publicznymi. Organ l instancji rozpatrzył wyjaśnienia Beneficjenta w powiązaniu z obiektywnymi okolicznościami związanymi z wybuchem pandemii COVID-19, jak również z realizacją Projektu przez Beneficjenta, porównując faktyczne postępy w stosunku do założeń projektowych. Mając to na uwadze, organ l instancji zauważył, że zgłoszone przez Stronę problemy wystąpiły w wyniku stanu pandemii koronawirusa, czyli dopiero na początku 2020 r., tymczasem, zgodnie z harmonogramem realizacji Projektu, zadanie 2 według pierwotnego planu powinno zostać zakończone do dnia 31 sierpnia 2019 r., a zadanie 3 do dnia 30 listopada 2019 r. Wybuch pandemii przypadł na moment, w którym Beneficjent (uwzględniając wydłużony czas trwania etapu 2, tj. do sierpnia 2020 r.) powinien był kończyć ten zakres działań, a nie rozpoczynać. Co więcej, jak wynika z raportów okresowych z postępów prac, pierwsze wyraźne zahamowanie w pracach widoczne było w raportach 4-5, obejmujących okres raportowania od końca 2018 r. do połowy 2019 r., a zatem dużo wcześniej niż wybuch pandemii COVID-19 i wystąpienie jej negatywnych skutków w postaci zaburzenia łańcuchów dostaw. Wobec powyższego, również w ocenie Organu, nawet po uwzględnieniu opóźnień, które wystąpiły w trakcie realizacji Projektu, przy zachowaniu należytej staranności w zakresie realizacji Projektu (w tym planowania zadań i egzekwowania harmonogramu prac), ograniczona dostępność komponentów elektronicznych nie powinna mieć wpływu na możliwość osiągnięcia rezultatów fazy badawczej Projektu. W ocenie Organu podejmowane przez Stronę działania w celu zniwelowania wskazywanych trudności w dostępie do podzespołów, nawet przy uwzględnieniu pandemii COVID-19, były niewystarczające.

Organ l instancji po przeprowadzonym postępowaniu zasadnie zakwestionował także prezentowane przez Stronę stanowisko co do braku celowości dla dalszej realizacji Projektu, wskazując na zaniechanie Beneficjenta polegające na nieskorzystaniu z możliwości dokonania zmian w Projekcie, zarówno w kontekście dodatkowych badań, jak też zmian rozwiązań technologicznych. Zamiast optymalnie wykorzystać dostępne instrumenty i mechanizmy pozwalające na zrewidowanie i ewentualną korektę założeń projektowych stosowanie do zidentyfikowanych trudności, Beneficjent zaakceptował zahamowanie prac na bardzo wczesnym etapie realizacji Projektu.

Oceniając realizację Projektu przez Beneficjenta w kontekście możliwości zastosowania zwolnienia z obowiązku dalszej kontynuacji Projektu bez konieczności zwrotu środków zgodnie z §14 ust. 27 Umowy o dofinansowanie eksperci w sposób kategoryczny uznali, że z dotychczasowych udokumentowanych efektów realizacji projektu/informacji dostarczonych przez Beneficjenta nie wynika, że dalsze prace badawcze nie prowadzą do osiągnięcia zakładach wyników zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, oraz że dalsza realizacja projektu badawczego/wdrożenie dotychczasowych wyników projektu nie jest bezcelowe z ekonomicznego punktu widzenia. Wnioski ekspertów zostały zweryfikowane przez organ l instancji, który po uwzględnieniu przedstawionej dokumentacji projektowej, wszystkich uzupełnień, zastrzeżeń i wyjaśnień Strony, podtrzymał je w całości, wskazując, że nie można stwierdzić, że podejmowane przez Beneficjanta prace badawcze nie prowadzą do osiągnięcia zakładanych rezultatów końcowych fazy badawczej projektu. Organ l instancji doszedł do analogicznej konkluzji, że dalszą realizację Projektu można uznać za zasadną z ekonomicznego punktu widzenia i mogłaby ona prowadzić do osiągnięcia kamieni milowych, o ile zostałyby zdefiniowane i skutecznie zniwelowane problemy z transmisją sygnału. Beneficjent nie wykorzystał jednak wszystkich możliwości, jakimi dysponował. Również w ocenie Organu przerwanie realizacji Projektu nie było skutkiem zaistnienia niezależnych od Beneficjenta okoliczności, tylko braku starannego działania. Beneficjent nie zapewnił bowiem właściwego monitoringu prac badawczo-rozwojowych, a ryzyko prowadzonych badań nie zostało zminimalizowane. Beneficjent nie wykorzystał należycie doświadczenia i potencjału, jakim dysponowali członkowie jego zarządu, nie dokonał też prawidłowej oceny potencjalnych ryzyk oraz nie podjął we właściwym czasie działań zapobiegawczych.

Zarząd Województwa Małopolskiego stwierdził również, że nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Organ l instancji w celu należytego wyjaśnienia sprawy przeprowadził pełne postępowania dowodowe, dopuszczając w poczet materiału dowodowego również wszystkie przedkładane w toku postępowania przez Stronę dokumenty, a następnie wszechstronnie i wyczerpująco rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy. Uzasadniając swoją decyzję organ l instancji szczegółowo ustosunkował się przy tym do argumentacji przedstawianej przez Stronę oraz poddał ocenie składane przez Stronę w trakcie postępowania administracyjnego wyjaśnienia.

Organ nie podzielił również zawartego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. poprzez odmowę powołania opinii biegłego. Organ l instancji w toku prowadzonego postępowania dopuścił dowód z wszystkich dokumentów, które przedłożył Beneficjent. Jednocześnie odnosząc się do wniosku o powołanie eksperta(ów), którego(ych) zadaniem byłaby ponowna ocena argumentów przedstawionych przez Beneficjenta w przedmiotowym piśmie i załącznikach do niego (tj. w piśmie z 31 maja 2022 r. i powielonych w piśmie z 6 czerwca 2022 r., Organ l instancji przedstawił przyczyny jego nie uwzględnienia, wskazując, że po dokonaniu analizy złożonego wniosku oraz całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego nie zachodzi konieczność przeprowadzenia takiego dowodu, ponieważ dana okoliczność została już udowodniona za pomocą innych dowodów, a ocena argumentów przedstawionych przez Beneficjenta w bieżącym piśmie i załącznikach nie wymaga wiadomości specjalnych.

Organ podzielił również argumentację MCP dotyczącą wystąpienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, skutkującej koniecznością zwrotu nieprawidłowo wydatkowanych środków. Jak słusznie wskazał w swoim rozstrzygnięciu organ l instancji, w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki, których łączne zaistnienie warunkuje wystąpienie "nieprawidłowości". Beneficjent, zgodnie z zawartą Umową o dofinansowanie, jest beneficjentem pomocy z EFRR, a zatem jest podmiotem gospodarczym w rozumieniu art. 2 pkt 37 rozporządzenia nr 1303/2013. Na kanwie niniejszej sprawy niewątpliwie doszło również do naruszenia prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego. Beneficjent naruszył ww. postanowienia Umowy o dofinansowanie, a także zrealizował przesłanki do zwrotu środków, wynikające z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Nie ulega także wątpliwości, że w omawianym stanie faktycznym doszło do wystąpienia szkody w budżecie Unii Europejskiej. Jak słusznie wskazał w swym rozstrzygnięciu organ l instancji szkoda ta ma charakter rzeczywisty. Beneficjent obciążył budżet Unii nieuzasadnionym wydatkiem w związku z wypłaceniem mu dofinansowania w formie refundacji ze środków EFRR na pokrycie wydatków majątkowych, których kwalifikowalność została zakwestionowana.

Jednocześnie MCP prawidłowo przeprowadził postępowanie w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu, a przekazanej Beneficjentowi, z tytułu zwartej między Beneficjentem a MCP Umowy o dofinansowanie. Nadto MCP w sposób prawidłowy określił i uzasadnił wysokość kwoty do zwrotu przez Beneficjenta w łącznej wysokości 609 219,85 PLN, uwzględniając przy tym dokonane wcześniej przez Beneficjenta zwroty oraz prawidłowo rozliczając i zaliczając zwróconą kwotę zgodnie z art. 55 § 2 O.p., proporcjonalnie na poczet kwoty należności głównej i odsetek od należności głównej. Organ l instancji prawidłowo określił również odsetki od kwoty przypadającego do zwrotu dofinansowania i termin, od którego nalicza się odsetki, a także sposób zwrotu tych środków. Pouczył również Beneficjenta o sankcji wynikającej z art. 207 ust. 4 pkt 3 u.f.p.

5.1. Pismem z dnia 24 kwietnia 2023 r. Skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika – wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z ust. 8 u.f.p. w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. w zw. z § 6 ust. 1 Umowy o dofinasowanie Projektu w ramach 1 Osi Priorytetowej Gospodarka wiedzy Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 nr; [...] poprzez:

a. błędne przyznanie za prawidłowe stanowiska Organu pierwszej instancji, że Skarżąca nie udokumentowała należytej staranności w zakresie działań związanych z zarządzeniem ryzykiem w Projekcie pn. [...] w sytuacji, w której po stronie Skarżącej nie istniała możliwość wcześniejszej weryfikacji osiągnięcia powodzenia projektu, a Skarżąca nie miała możliwości wcześniejszej identyfikacji problemu polegającego na braku możliwości osiągnięcia łączności radiowej, jak też w sytuacji, w której Skarżąca dążyła do realizacji Projektu i dokonała rezygnacji dopiero w momencie, w którym wiadomym było, że nie uzyska zakładanych we wniosku o dofinasowanie Projektu w ramach 1 Osi Priorytetowej Gospodarka wiedzy Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 rezultatów;

b. błędne przyjęcie że Skarżąca wykazała się niegospodarnością środków, dlatego, że kontynuowała Projekt w sytuacji, w której Skarżąca nie mogła przewidywać niepowodzenia projektu i braku możliwości osiągnięcia wyznaczonych celów, a po powzięciu takiej wiedzy niezwłocznie zawiadomiła IP RPO WM, w szczególności, w sytuacji, w której Projekt opierał się na pracach badawczych, których skutków nie można przewidzieć w pełni;

c. nieuzasadnione i błędne uznanie, że Skarżąca mogła osiągnąć zakładane we Wniosku cele i zrealizować Projekt zgodnie z założeniami, w sytuacji w której po dokonaniu szczegółowej analizy, konsultacji z ekspertami nieuzasadnionym było kontynuowanie Projektu z uwagi na brak możliwości jego realizacji, a Skarżąca dołożyła należytej staranności do tego, aby te cele osiągnąć i pomimo trudności napotykanych na etapie wykonywania Umowy podejmował próby realizacji zamierzonych kamieni milowych, co jednak po dokonaniu szczegółowych badań i analiz okazało się niemożliwe,

d. wadliwe uznanie że Skarżąca nie wykazała, że dochowała należytej staranności w realizacji prac badawczych i nie przedstawiła weryfikowalnych przesłanek o tym, że dalsze prace badawcze nie doprowadzą do osiągnięcia zakładanych wyników, w sytuacji, w której Skarżąca na etapie postępowania administracyjnego przedstawiła niezbędne informacje, wyjaśnienia i opinie potwierdzające należytą staranność i okoliczności potwierdzające wniosek, że dalsze prace nie doprowadzą do zakładanych wyników, jak też w sytuacji, w której Organ nie wskazuje jakie czynności powinna podjąć Skarżąca, aby Organ stwierdził, że doszło do dochowania należytej staranności, a nie istnieje wzorzec takiego zachowania, bowiem w każdym przypadku należy dokonać indywidulanej oceny z uwzględnieniem czynności jakie Skarżąca mogła podjąć w danych, zastanych okolicznościach sprawy;

e. błędne uznanie że Skarżąca nie podjęła środków zaradczych, które mogłyby doprowadzić do osiągnięcia zakładanych celów, w sytuacji, w której Skarżąca przez okres realizacji Projektu podejmowała niezbędne środki w postaci przeprowadzania badań służących do osiągnięcia celów Projektu; a dopiero w momencie zasięgnięcia wiedzy o braku możliwości osiągnięcia zamierzonych celów niezwłocznie zawiadomiła IP RPO WM; jak też w sytuacji, w której Organ nie wskazał jakie środki ponad te które podjął już Skarżący byłyby dla Organu prawidłowe do uznania, że dochował on należytej staranności;

2. § 2 ust. 2 i 3 Umowy poprzez błędne uznanie, że Skarżąca naruszyła obowiązek realizacji Projektu zgodnie z Umową i wnioskiem o dofinasowanie w sytuacji, w której Skarżąca dochowała wszelkich ciążących na niej zobowiązań umownych i ustawowych, w szczególności podjęła działania zmierzające do realizacji Projektu i zgodnie z wnioskiem, dokonała niezbędne prace badawcze, a Instytucja Zarządzająca potwierdziła dochowanie tych zobowiązań poprzez wypłatę środków w trakcie realizacji tego projektu;

3. § 7 ust. 5 Umowy poprzez błędne ustalenie, że Skarżąca nie dochowała należytej staranności, w sytuacji w której środki pobrane przez Skarżącą zostały wydatkowane celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zaleceniami i procedurami przewidzianymi w ramach projektu, a Instytucja Zarządzająca uznała zasadność wydatkowania tych środków oraz należytą staranność Skarżącej poprzez wypłaty poszczególnych środków w ramach realizacji Projektu oraz brak zastrzeżeń na wcześniejszym etapie realizacji Projektu;

4. § 7 ust. 17 Umowy poprzez wadliwe przyjęcie, że Skarżąca nie poinformowała niezwłocznie o wszelkich odstępstwach od założeń Projektu przyjętych we wniosku o dofinansowanie, zagrożeniach oraz nieprawidłowościach w jego realizacji, w sytuacji w której Skarżąca przedstawiła wyczerpujące wyjaśnienia, zastrzeżenia i opinie uzasadniające jego postępowanie w sprawie powołując przy tym rzetelne argumenty potwierdzone badaniami i opinią biegłego, jak też w sytuacji, w której Skarżąca na bieżąco informowała Instytucję Zarządzającą o problemach napotykanych na poszczególnych etapach realizacji Projektu, podejmowała próby zmierzające do osiągnięcia zamierzonych celów i dopiero w chwili gdy była przekonana, że nie jest w stanie zrealizować Projektu złożyła wniosek o płatność;

5. § 14 ust. 26 i 27 Umowy poprzez błędne ustalenie, że Skarżąca nie dochowała należytej staranności oraz że nie zaistniały niezależne okoliczności, które spowodowały że dalsza realizacji projektu jest bezcelowa w sytuacji, w której Skarżąca dołożyła należytej staranności i przedstawiła racjonalne i realne uzasadnienie podjętych działań, w szczególności przedkładając Organowi I instancji opinię biegłego potwierdzającą stanowisko Skarżącej, a Organ nie przedstawił Skarżącej w jaki inny sposób miałaby przekonać Organ do tego, że nie zaistniały niezależne okoliczności, które spowodowały że dalsza realizacji projektu jest bezcelowa;

- naruszenie przepisów postępowania tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy i przyznanie za własne twierdzeń organu pierwszej instancji w sytuacji, w której:

a) decyzja Organu I instancji była wadliwa i nie uwzględniała argumentów i twierdzeń Skarżącej, które uzasadniały zakończenie realizacji Projektu zgodnie z postanowieniami Umowy,

b) Skarżąca wykazała, że dołożyła należytej staranności przy realizacji Projektu i osiąganiu kamieni milowych jak też podjęła wszelkie możliwe dla niego działania zmierzające do realizacji Projektu,

c) niemożność zrealizowania celów określonych we wniosku i Umowie wynikała z okoliczności niezależnych od Skarżącej i nie dających się przewidzieć na etapie składania wniosku i zawierania Umowy;

2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego w szczególności brak uwzględnienia merytorycznych argumentów Skarżącej oraz brak ustosunkowania się do przedstawianych argumentów Skarżącej, a także poprzez bezkrytyczne przyjęcie stanowiska Organu I instancji bez uwzględnienia i analizy argumentów Skarżącej;

3. art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, tj. opinii biegłego, który rozstrzygnąłby sprzeczności powstałe na etapie postępowanie przed Organem I instancji i ustosunkowałby się do opinii przedłożonej przez Skarżącą oraz opinii ekspertów zleconej przez Organ I instancji w sytuacji, w której wątpliwości i sprzeczności w zakresie dochowania należytej staranności i możliwości podjęcia działań przez Skarżącą zmierzających do realizacji celów określonych w Umowie nie zostały jednoznacznie rozstrzygnięte, a eksperci powołani przez Organ I instancji usztywnili się w swoim stanowisku i nie uwzględnili argumentów Skarżącej, w szczególności w sytuacji, w której w sprawie występowała i konieczność zasięgnięcia wiadomości specjalnych a Skarżąca składała zastrzeżenia do opinii ekspertów oraz przedłożyła prywatną opinię, której wnioski okazały się być I sprzeczne, a zatem w sytuacji, gdy w aktach postępowania znajdują się dwie sprzeczne ze sobą opinie ekspertów i biegłych.

W uzasadnieniu skargi, Skarżąca przedstawiła uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według przedłożonego spisu kosztów, a w przypadku jego braku w wysokości dwukrotności stawki określonej stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 15 ust. 3 pkt 1-4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

5.2. W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał swoje stanowisko w niniejszej sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

6.1. Odnosząc się na wstępie do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 329; dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

6.2. Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna.

6.3. W pierwszej kolejności odnieść należy się do – podniesionego na rozprawie przez pełnomocnika Skarżącej – zarzutu, że decyzja został doręczona na adres w L., tymczasem siedziba Spółki mieści się w Ł.

W tej kwestii należy zauważyć, co wynika z odpisu KRS, siedziba Spółki znajdowała się początkowo w L. przy ulicy [...] . Z dniem 14 października 2021 r. w KRS został wpisany adres siedziby w L., przy ulicy [...] . Natomiast z dniem 3 listopada 2022 r. została wpisana w KRS siedziba Spółki w Ł. przy ulicy [...] (ww. adres w L. przy ulicy [...] został adresem nowopowstałego oddziału Spółki, obok już wcześniej istniejącego oddziału w K.).

Decyzja organu I instancji została wydana 19 września 2022 r. i doręczona adres w L. przy ulicy [...] w dniu 26 września 2022 r. W tym czasie w Krajowym Rejestrze Sądowym ww. adres był uwidoczniony jako adres siedziby Spółki.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 685 z późn. zm.) domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe.

W konsekwencji zarzut błędnego doręczenia decyzji I instancji jest niezasadny.

Następnie zauważyć należy, że wszystkie kolejne pisma pełnomocnika Spółki (na tym etapie Spółka ustanowiła już pełnomocnika, któremu doręczano wszelkie dalsze pisma, w tym decyzję organu II instancji) w swoich nagłówkach jako adres siedziby Spółki wskazywały ww. adres w L. przy ulicy [...] . Dotyczy to w szczególności odwołania z dnia 10 października 2022 r., skargi z dnia 24 kwietnia 2023 r. oraz pisma procesowego z dnia 22 czerwca 2023 r.

W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z brzmieniem art. 41 k.p.a.:

§ 1. W toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu.

§ 2. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.

Natomiast zgodnie z art. 70 § 1 p.p.s.a. strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego, lub siedziby.

Sąd nie zakłada, że profesjonalny pełnomocnik świadomie wprowadzał w błąd organy administracji i Sąd, podając w wielu pismach nieaktualny już adres siedziby reprezentowanej Spółki, lecz należy założyć, że to Spółka nie poinformowała o fakcie zmiany siedziby pełnomocnika. Skoro jednak ani Spółka ani pełnomocnik nie poinformowali organów o zmianie adresu siedziby, czyli nie wykonali obowiązku wynikającego z k.p.a., wszelkie zarzuty w zakresie nieskutecznego doręczenia decyzji należy uznać za niezasadne.

6.4. Przechodząc do meritum sprawy należy w pierwszej kolejności zauważyć, że projekt, który był objęty dofinansowaniem w niniejszej sprawie (w postaci innowacyjnego czytnika bezprzewodowego do zastosowań w ginekologii) nie zakończył się powodzeniem. Jednakże to nie sam fakt niepowodzenia projektu był przyczyną nakazania Spółce przez organy zwrotu dofinansowania projektu (podkreślenie Sądu). Przyczyny nakazania zwrotu można sprowadzić do dwóch podstaw, tj.:

1) niedostateczne wykazanie braku możliwości kontynuowania projektu, brak przedstawienia obiektywnie weryfikowalnych przesłanek świadczących o tym, że dalsze prace badawcze nie prowadzą do osiągnięcia zakładach wyników;

2) niedochowanie należytej staranności przy dotychczasowej realizacji projektu, naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie w zakresie działań związanych z zarządzaniem ryzykiem w projekcie, szczególnie w kontekście odpowiednio wczesnej weryfikacji możliwości osiągnięcia kluczowych dla powodzenia projektu zasięgów łączności radiowej oraz brak niezwłocznego informowania (raportowania) o wszelkich odstępstwach od założeń projektu przyjętych we wniosku o dofinansowanie.

Wynika to z § 14 ust. 27 Umowy o dofinansowanie przewidującego, że zwolnienie z obowiązku kontynuowania prac badawczych, bądź wdrożenia wyników prac może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy Beneficjent udokumentuje, iż przy zachowaniu przez niego należytej staranności oraz postępowaniu zgodnie z Umową przy realizacji projektu, kontynuowanie realizacji projektu bądź wdrożenie wyników prac jest bezcelowe na skutek zaistnienia niezależnych od Beneficjenta okoliczności, niezwłocznie po ich wystąpieniu.

Zatem z ww. postanowienia Umowy wynika jednoznacznie, że aby uzyskać dofinansowanie mimo niepowodzenia projektu (innymi słowy – aby uniknąć konieczności zwrotu dofinansowania) konieczne jest łączne (podkreślenie Sądu) spełnienie obydwu ww. warunków tj.: wykazanie przez Stronę braku możliwości kontynuowania projektu oraz wykazanie, że dochowała należytej staranności przy dotychczasowej realizacji projektu, nie naruszyła postanowień umowy o dofinansowanie w tym również niezwłocznie informowała (raportowała) o wszelkich odstępstwach od założeń projektu przyjętych we wniosku o dofinansowanie.

6.5. W zakresie tej pierwszej przesłanki Organ stwierdził, że Strona niedostatecznie wykazała brak możliwości kontynuowania projektu. Organy oparły się m.in. na stanowisku dwóch niezależnych i zewnętrznych od MCP ekspertów, o których mowa m.in. w Regulaminie Pracy Komisji Oceny Projektów, stanowiącym Załącznik nr 5 do Regulaminu Konkursu nr [...] .

W tym zakresie Sąd podziela stanowisko organów co do niewykazania przez Stronę braku celowości dla dalszej realizacji Projektu, wskazując na zaniechanie Beneficjenta polegające na nieskorzystaniu z możliwości dokonania zmian w Projekcie, zarówno w kontekście dodatkowych badań, jak też zmian rozwiązań technologicznych (choć w tym miejscu, niejako na marginesie, należy zauważyć, że de facto Strona równolegle pracowała nad innym projektem, o czym nie informowała organów – o czym szerzej w punkcie 6.6. uzasadnienia wyroku) Zamiast optymalnie wykorzystać dostępne instrumenty i mechanizmy pozwalające na zrewidowanie i ewentualną korektę założeń projektowych stosowanie do zidentyfikowanych trudności, Beneficjent zaakceptował zahamowanie prac na bardzo wczesnym etapie realizacji Projektu. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organów, że w niniejszej sprawie nie można jednoznacznie stwierdzić, że nie byłoby możliwe osiągnięcie założonych celów Projektu oraz że osiągnięcie zakładanych funkcjonalności systemu mogło być wykonalne przy wprowadzeniu niezbędnych modyfikacji do zaprojektowanego podsystemu pomiarowego oraz podsystemu bezprzewodowej transmisji danych, bądź w wyniku modyfikacji części założeń.

Sąd wskazuje przy tym, że oceniając realizację Projektu przez Beneficjenta w kontekście możliwości zastosowania zwolnienia z obowiązku dalszej kontynuacji Projektu bez konieczności zwrotu środków zgodnie z §14 ust. 27 Umowy o dofinansowanie eksperci w sposób kategoryczny uznali, że z dotychczasowych udokumentowanych efektów realizacji projektu/informacji dostarczonych przez Beneficjenta nie wynika, że dalsze prace badawcze nie prowadzą do osiągnięcia zakładach wyników zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie oraz że dalsza realizacja projektu badawczego/wdrożenie dotychczasowych wyników projektu nie jest bezcelowe z ekonomicznego punktu widzenia (k. 154-155, 157 akt organu I instancji). Wnioski ekspertów zostały zweryfikowane przez organy, które po uwzględnieniu przedstawionej dokumentacji projektowej, wszystkich uzupełnień, zastrzeżeń i wyjaśnień Strony, podtrzymały je w całości, wskazując, że nie można stwierdzić, że podejmowane przez Beneficjanta prace badawcze nie prowadzą do osiągnięcia zakładanych rezultatów końcowych fazy badawczej projektu. Organ doszły do konkluzji, że dalszą realizację Projektu można uznać za zasadną z ekonomicznego punktu widzenia i mogłaby ona prowadzić do osiągnięcia kamieni milowych, o ile zostałyby zdefiniowane i skutecznie zniwelowane problemy z transmisją sygnału. Beneficjent nie wykorzystał jednak wszystkich możliwości, jakimi dysponował.

Również w ocenie Sądu przerwanie realizacji Projektu nie było skutkiem zaistnienia niezależnych od Beneficjenta okoliczności, tylko braku starannego działania. Beneficjent nie zapewnił bowiem właściwego monitoringu prac badawczo-rozwojowych, a ryzyko prowadzonych badań nie zostało zminimalizowane. Beneficjent nie wykorzystał należycie doświadczenia i potencjału, jakim dysponowali członkowie jego zarządu, nie dokonał też prawidłowej oceny potencjalnych ryzyk oraz nie podjął we właściwym czasie działań, zapobiegawczych. Jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji "osiągnięcie zakładanych funkcjonalności systemu było możliwe, a wdrożenie dotychczasowych wyników Projektu było celowe, jednakże pod warunkiem wprowadzenia niezbędnych modyfikacji do zaprojektowanego systemu bezprzewodowej transmisji danych".

Organy dopuściły również w tym zakresie prywatną opinię przedstawioną przez Stronę. Odnosząc się do jej treści należy zauważyć, że – wbrew stanowisku Skarżącej – nie jest ona jednoznacznie przesądzająca o braku możliwości kontynuowania Projektu. W konkluzji stwierdza bowiem, że "kontynuacja prac w tym zakresie jest co najmniej utrudniona", jednocześnie akcentując, trudności w dostępie do komponentów c powodu pandemii COVID-19.

Odnosząc się do tej kwestii należy podzielić stanowisko organów, że po pierwsze Beneficjent dla wykazania problemów z dostępnością podzespołów odwołał się wprawdzie do wystąpienia pandemii COVID-19, jednak odnosząc się do realizowanego Projektu przedstawił tylko 2 zapytania e-mailowe do dostawców części, które wysłał w odstępie blisko jednego roku. W działaniu Strony nie można zatem dostrzec faktycznych starań w celu pozyskania niezbędnych części, żadnej determinacji w poszukiwaniu podzespołów, a raczej pasywność. Beneficjent, który we wniosku o dofinansowanie prezentował swoje doświadczenie, potencjał do realizacji Projektu i odwoływał się do szerokich kontaktów w branży, powinien dysponować innymi kanałami dystrybucji i źródłami dostaw podzespołów. Ograniczenie się do wysłania tylko jednego zapytania dopiero w sierpniu 2020 r. i to tylko do jednego potencjalnego dostawcy świadczy o bagatelizowaniu problemu i stanowi zaniedbanie ze strony Beneficjenta.

Po drugie Strona, podpisując Umowę o dofinansowanie, zobowiązała się do realizacji Projektu z należytą starannością, której miernikiem będą każdorazowo dokonywane przez Beneficjenta akty staranności. Tymczasem organy słusznie zauważyły, że zgłoszone przez Stronę problemy wystąpiły w wyniku stanu pandemii koronawirusa, czyli dopiero na początku 2020 r., tymczasem, zgodnie z harmonogramem realizacji Projektu, zadanie 2 (kluczowe dla niniejszego Projektu) według pierwotnego planu powinno zostać zakończone do dnia 31 sierpnia 2019 r., a zadanie 3 do dnia 30 listopada 2019 r. Wybuch pandemii przypadł na moment, w którym Beneficjent (uwzględniając wydłużony czas trwania etapu 2, tj. do sierpnia 2020 r.) powinien był kończyć ten zakres działań, a nie rozpoczynać. Co więcej, jak wynika z raportów okresowych z postępów prac, pierwsze wyraźne zahamowanie w pracach widoczne było w raportach 4-5, obejmujących okres raportowania od końca 2018 r. do połowy 2019 r., a zatem dużo wcześniej niż wybuch pandemii COVID-19 i wystąpienie jej negatywnych skutków w postaci zaburzenia łańcuchów dostaw.

W konsekwencji należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że Beneficjent wykorzystuje fakt wystąpienia pandemii COVID-19 jedynie jako okoliczność usprawiedliwiającą jego zaniedbania. W niniejszej sprawie, z przyczyn wyżej wskazanych, prezentowana przez Beneficjenta argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie.

6.6. Strona nie dochowała również przesłanek formalnych pozwalających na zwolnienie z obowiązku kontynuowania prac badawczych, bądź wdrożenia wyników (przy zachowaniu prawa do finansowania – przy braku obowiązku zwrotu otrzymanego dofinansowania) pod warunkiem zachowania przez niego należytej staranności oraz postępowania zgodnie z Umową przy realizacji projektu.

Wbrew stanowisku Skarżącego organy nie przerzuciły na stronę negatywnych konsekwencji prac badawczych, które ze swej natury są nieprzewidywalne i nie da się z góry założyć ich wyników zarówno pozytywnych lub negatywnych. Nie mamy tu zatem do czynienia z odpowiedzialnością na zasadzie ryzyka, za skutek. Przeprowadzone badania nie muszą doprowadzić do sukcesu, a wyrazem tego jest sama treść § 14 ust. 27 Umowy, gdzie wprost przewidziano możliwość zwolnienia z kontynuowania prac badawczych. Należy podkreślić jednak, że wskazywany § 14 ust. 27 Umowy o dofinansowanie stanowi szczególne rozwiązanie określające warunki zakończenia Projektu, w którym wyraźnie określone zostały przesłanki pozwalające na skorzystanie z tego wyjątkowego rozwiązania. Jest ono wyjątkiem od zasady zakładającej doprowadzenie Projektu do końca, jego pełną realizację, tj. realizację wszystkich zaplanowanych zadań i ich kamieni milowych, osiągnięcie celu i rezultatów Projektu i z tego też względu, jako wyjątek od zasady, winien być ściśle interpretowany, a kwestia zaistnienia w realiach konkretnej sprawy wszystkich przesłanek w nim przewidzianych winna być przedmiotem wnikliwej analizy.

W skardze pełnomocnik – w licznych zarzutach – podnosi zachowanie przez Stronę należytej staranności przy realizacji projektu oraz postępowanie zgodnie z Umową.

Przeczą temu jednak – prawidłowe zdaniem Sądu – ustalenia faktyczne dokonane przez Organy. Co więcej przeczy temu również pismo Spółki (podpisane przez jej prezesa) z dnia 31 maja 2022 r., w którym Spółka wprost przyznaje, że w toku projektu występowały problemy, których szczegóły nie były ujawniane w kolejnych raportach (podkreślenie Sądu), lecz umieszczone w raportach z późniejszego okresu. Spółka rozwiązywała je samodzielnie, a część tych prac nie mogła być opisana, ponieważ stanowiły ścisłą tajemnicę przedsiębiorstwa, a ich rezultaty stały się podstawą zgłoszenia patentowego (potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia z dnia 29.10.2020 r. załączono do pisma).

Już choćby z tego powodu należy zauważyć, ze Spółka nie spełniła jednej istotnej przesłanki wynikającej z § 14 ust. 27 Umowy, tzn. nie postępowała zgodnie z umową, w szczególności nie informowała bezzwłocznie organów o wszelkich opóźnieniach w realizacji umowy oraz o napotkanych przeszkodach w jej realizacji.

Jak bowiem wynika z § 7 ust. 6 Umowy o dofinansowanie, Beneficjent zobowiązał się do osiągnięcia założonych celów i wskaźników określonych we wniosku o dofinansowanie, realizacji pełnego zakresu rzeczowego oraz wdrożenia wyników prac B+R w okresie 3 lat od zakończenia Projektu. Równocześnie z § 7 ust. 17 Umowy o dofinansowanie wynikał obowiązek niezwłocznego poinformowania lP RPO WM o wszelkich odstępstwach od złożenia Projektu przyjętych we wniosku o dofinansowanie, zagrożeniach oraz nieprawidłowościach w jego realizacji, a z § 14 ust. 1 pkt 3 Umowy o dofinansowanie obowiązek do składania nie rzadziej niż co 6 miesięcy okresowych raportów z przeprowadzonych prac badawczych i zakończonych zadań projektu zawierających co najmniej opis potencjalnych ryzyka i zagrożeń, jakie mogą wystąpić w kolejnych okresie sprawozdawczym oraz możliwych do podjęcia działań naprawczych.

Z niespornego stanu faktycznego wynika, że w § 3 Umowy o dofinansowanie okres realizacji Projektu został ustalony od 1 września 2017 r. do 31 sierpnia 2020 r., a następnie został on przedłużony na podstawie Aneksu nr 2 z 3 grudnia 2019 r. do 31 sierpnia 2021 r. W ramach Projektu Beneficjent przewidział realizację 4 zadań, z których sama Strona zadanie 2 określiła jako kluczowe. Zakres rzeczowy opisany we wniosku o dofinansowanie przedstawiał logiczny ciąg zadań, które miały zostać wykonane w ramach Projektu, a każde z zadań stanowiło jasno wyodrębniony zakres prac, kończący się wymiernym, możliwym do określenia rezultatem (tzw. "kamień milowy"). Beneficjent określił także czas realizacji każdego zadania, jak również opisał ryzyka zidentyfikowane dla każdego z zadań oraz sposób ich minimalizacji

Jednakże realizacja Projektu była opóźniona od pierwszego zadania, a założone w harmonogramie terminy realizacji poszczególnych etapów Projektu nie były dotrzymywane.

We wniosku o dofinansowanie Strona zapewniła o posiadaniu przez kadrę zarządzającą szerokich kontaktów w środowisku naukowym, co miało pozwolić na sprawną rekrutację wymaganego personelu z adekwatnymi do zakresu Projektu kompetencjami i doświadczeniem (k. 27 akt organu l instancji), opóźnienia w zawieraniu umów z personelem Projektu, nie powinny mieć w ogóle miejsca. Zatem wydłużenie okresu realizacji zadania 1 aż o 4 miesiące było – zdaniem organów, a Sad to stanowisko w pełni podziela – nieadekwatne do zaistniałych okoliczności.

Realizacja kolejnych zadań 2-4 została wydłużona o 12 miesięcy w przypadku każdego z nich w stosunku do pierwotnych założeń. Z uzasadnień zawartych w Raportach okresowych wynika, że uzyskana zgoda na wydłużenie realizacji Projektu przyczyni się do minimalizacji dalszych opóźnień, co jednak wbrew zapewnieniom Beneficjenta nie nastąpiło.

Co więcej i co wymaga podkreślenia, w zakresie realizacji spornego zadania numer 2 (określanego przez samą Stronę jako kluczowe) Skarżąca odstąpiła od deklarowanego posłużenia się podwykonawcami w zakresie analizy i doboru rozwiązań technologicznych w zakresie pomiaru, przetwarzania oraz transmisji sygnałów z czujników o zastosowaniach medycznych (jak wynika z zapisów wniosku o dofinansowanie, w opisie tego podzadania Beneficjent wskazał, że analiza rozwiązań technologicznych umożliwi pozyskanie niezbędnej wiedzy celem doboru technologii pomiaru, przetwarzania oraz transmisji sygnałów z czujników o zastosowaniach medycznych, będzie stanowiła istotne uzupełnienie pracy zespołu badawczego Wnioskodawcy).

Wbrew przyjętym założeniom o zakupie w tym zakresie usługi jednostki naukowej, Beneficjent nie zlecił bowiem tego zadania żadnej specjalizującej się w kwestiach bezprzewodowej transmisji danych jednostce badawczej, lecz podjął próbę rozwiązania niszowego zagadnienia, przy wykorzystaniu ogólnodostępnych komponentów i standardów. A zatem, na co również zasadnie zwróciły uwagę organy, błędnie podjął kluczowe decyzje projektowe, które nie zostały poprzedzone weryfikacją właściwości transmisyjnych ww. układu, choćby z wykorzystaniem zestawów ewaluacyjnych.

Takie działanie także zdaniem Sądu świadczy o niedochowaniu należytej staranności i przede wszystkim na postepowaniu niezgodnie z umową i deklaracjom zawartym we wniosku o dofinansowanie.

Co więcej o tym odstępstwie nie poinformowano organu (podkreślenie Sądu). Wiedzę o tym fakcie organy powzięły dopiero z informacji o rezygnacji z dalszej realizacji Projektu, tj. w marcu 2021 r.

W konsekwencji mamy w tym zakresie oczywiste i rażące naruszenie postanowień umowy, zarówno w zakresie postępowania w realizacji Projektu zgodnie z umową jak i w zakresie raportowania o wszelkich zagrożeniach w realizacji Projektu.

Usprawiedliwieniem w tym zakresie nie może być przy tym powoływanie się na tajemnicę przedsiębiorstwa. Po pierwsze, jak słusznie zauważył Organ, argument dotyczący ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa nie został zawarty przez Beneficjenta w żadnym ze składanych raportów okresowych, jako wyjaśnienie nieopisania części przeprowadzonych badań, lecz powołany został dopiero w wyjaśnieniach po zakwestionowaniu przez MCP możliwości zaprzestania realizacji Projektu. Po drugie jednak, w świetle jednoznacznych zapisów Umowy o dofinasowanie, zgodnie z § 14 ust. 27, Strona ma prawo powołania się na ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa, ale jednocześnie musi mieć świadomość, że tylko opisane i ujawnione w raportach okresowych dane oraz informacje z przebiegu realizacji projektu mogą stanowić przedmiot merytorycznej oceny. To Beneficjent ponosi wyłączną odpowiedzialność za prawidłową realizację Projektu, we własnym zakresie odpowiada za sporządzanie dokumentacji obrazującej przebieg Projektu i jego postępy, w tym za zakres ujawnianych informacji oraz stopień szczegółowości opisów. Jednocześnie wyłącznie on ponosi konsekwencje ewentualnych braków lub nieścisłości w zapisach dokumentacji projektowej oraz późniejszych raportów dokonywanych na podstawie umowy.

6.7. W tym zakresie jako zupełnie niezasadny, a wręcz niezrozumiały, jawi się zarzut, że Instytucja Zarządzająca potwierdziła prawidłowość postępowania Strony poprzez wypłatę środków w trakcie realizacji projektu.

Po pierwsze, jak słusznie zauważyły organy, zgodnie z § 9 ust. 1 Umowy o dofinansowanie, w przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej, na każdym etapie realizacji Projektu IP RPO WM może dokonać pomniejszenia wartości wydatków kwalifikowanych lub/i nałożyć korektę finansową na Projekt (...). Co istotne przy tym, jak wynika z art. 24 ust 2 Ustawy wdrożeniowej, niestwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości w toku wcześniejszej kontroli przeprowadzonej przez właściwą instytucję nie stanowi przesłanki odstąpienia od odpowiednich działań, o których mowa w ust. 9 lub 11, w przypadku późniejszego stwierdzenia jej wystąpienia. Oznacza to, iż akceptacja kwalifikowalności części wydatków poniesionych w ramach projektu, nie wyklucza uznania tych środków za niekwalifikowalne, jeśli na późniejszym etapie realizacji projektu, dojdzie do stwierdzenia nieprawidłowości polegającej przykładowo na wykorzystaniu środków z naruszeniem obowiązujących procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., a zatem także naruszeniem zapisów Umowy o dofinansowanie, skutkującej koniecznością zwrotu środków.

Po drugie, co przyznała sama Strona m.in. w ww. piśmie z dnia 31 maja 2022 r., w toku projektu występowały problemy, których szczegóły nie były ujawniane w kolejnych raportach, lecz umieszczone w raportach z późniejszego okresu.

Zatem sama Spółka przyznaje, że postępowała niezgodnie z Umową, a organ dokonujący ww. płatności – z powodu niezgodnego z Umową postępowania Skarżącej – nie posiadał pełnej wiedzy o rzeczywistych problemach występujących w toku realizacji Projektu.

W konsekwencji zarzut ten (powoływania się na fakt wypłacania przez Instytucję Zarządzającą środków w trakcie realizacji projektu, skoro – co przyznaje sama Strona – nie informowała tej Instytucji o wszystkich odstępstwach od realizacji Projektu i występujących zagrożeniach) jest co najmniej niezrozumiały, a wręcz zdumiewający.

6.8. Zgodzić należy się z Organem, że wniosek o zaprzestanie realizacji Projektu powinien zostać złożony niezwłocznie po dniu 31 sierpnia 2020 r. tj. upływie wydłużonego – podkreślenie Sądu – okresu realizacji zadania nr 2 (kluczowego dla niniejszego Projektu).

Kontynuowanie Projektu po tej dacie i brak szczegółowego raportowania o wszystkich napotkanych przeszkodach w realizacji Projektu (do czego przyznała się sama Strona w piśmie z dnia 31 maja 2022 r.) nie da się w żaden sposób usprawiedliwić i uzasadnić jako postępowanie zgodne z Umową (podkreślenie Sądu).

Skoro tak, to stanowi to oczywiste niespełnienie przez Skarżącą warunków z § 14 ust. 27 Umowy o dofinansowanie. A zatem żądanie zwrotu dofinansowania jest w niniejszej sprawie jak najbardziej uzasadnione.

W żadnym wypadku usprawiedliwieniem dalszego kontynuowania Projektu nie może być w tym zakresie praca nad innym projektem, które to prace zakończono zgłoszeniem patentowym (patrz pismo Strony z dnia 31 maja 2022 r.).

Gdyby zaakceptować takie stanowisko, wszelkie konkursy na projekty dofinansowane z budżetu Unii Europejskiej (a niniejszy Projekt był realizowanym w ramach konkretnego konkursu) stałyby się fikcją, dochodziłoby do licznych nadużyć. W takim przypadku beneficjent startując w konkursie na projekt "A" od początku realizowałby projekt "B" i osiągnąwszy ten z góry założony cel, żądałaby dofinansowania. Jest to oczywista niedorzeczność. Byłoby to de facto finansowanie projektu B w ramach konkursu na projekt A.

Skoro Skarżąca brała udział w konkretnym konkursie na konkretny projekt, fakt osiągnięcia innego celu, zakończonego zgłoszeniem patentowym (abstrahując czy było to zamierzone od początku, czy niejako "wyszło przy okazji") nie ma żadnego znaczenia dla niniejszej sprawy. Istotne jest tylko to, że Skarżąca nie osiągnęła zakładanego celu, dokonując przy tym jednocześnie licznych naruszeń Umowy zawartej w ramach tego konkretnego postępowania konkursowego, w tym w szczególności w zakresie raportowania oraz postępowania przy realizacji projektu zgodnie z umową i wnioskiem o dofinansowanie, co powoduje, ze nie są spełnione warunki (przesłanki) z § 14 ust. 27 Umowy.

6.9. Niezasadny, a wręcz nieprawdziwy jest również zarzut (stanowisko Strony), że to sama Skarżąca sama zgłosiła zaprzestanie realizacji prac badawczych. Według Beneficjenta, skoro Strona samodzielnie zgłosiła fakt zakończenia prac badawczych, to brak jest podstaw do twierdzenia, że mając wiedzę o niezasadności wydatkowania tych środków nie zgłosił tego faktu wcześniej.

Jest to, jak już wspomniano, stwierdzenie nie do końca prawdziwe. Wyżej wymieniony wniosek Skarżąca złożyła bowiem bezpośrednio po oraz w odpowiedzi na wezwanie organu do przedstawienia pełnych raportów merytorycznych.

Można zatem pokusić się o twierdzenie, że Strona, mimo licznych opóźnień w realizacji założonych celów i kamieni milowych oraz innych przeszkód w realizacji projektu, o których – co wymaga podkreślenia – nie informowała (a przynajmniej nie w pełni informowała) organ, wbrew postanowieniom zawartej umowy, niejako – używając terminologii sportowej – "grała na czas" i kontynuowała Projekt, otrzymując przy tym jednocześnie częściowe dofinansowanie.

Dopiero niejako "przyciśnięta do muru" przez organ poprzez ww. wezwanie do przedstawienia pełnych raportów merytorycznych (a więc wcale nie samodzielnie i nie do końca z własnej woli) zgłosiła zaprzestanie realizacji Projektu.

W tym zakresie należy powtórzyć, że właściwym terminem do tego zgłoszenia był czas niezwłocznie po dniu 31 sierpnia 2020 r. tj. upływie wydłużonego okresu realizacji zadania 2 (kluczowego dla niniejszego Projektu), co szczegółowo uzasadniono w punkcie 6.7. niniejszego uzasadnienia.

Kontynuowanie Projektu po tej wydłużonym już terminie oraz jednoczesne niepoinformowanie organu o wszelkich odstępstwach od realizacji umowy (m.in. brak posłużenia siew tym zakresie podwykonawcą) oraz innych napotkanych przeszkodach, powoduje, że wszelkie ryzyko nieosiągnięcia zamierzonego celu Projektu obciąża Beneficjenta. W tym przypadku nie są bowiem w sposób oczywisty spełnione przesłanki określone w § 14 ust. 27 Umowy, w tym nie jest spełnione postępowanie Beneficjenta zgodnie z zawartą Umową.

6.10. Niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych. Sam fakt, że stanowisko zajęte przez organy obydwu instancji nie jest zgodne z oczekiwaniami Strony , nie świadczy jeszcze o naruszeniu przepisów proceduralnych, nie świadczy o wadliwej ocenie materiału dowodowego, czy też przeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie organ zgromadził i przeanalizował obszerny materiał dowodowy i na tej podstawie wydał zaskarżoną decyzję. Wbrew zarzutom skargi, Organ uwzględnił w postępowaniu dowodowym wszelkie istotne dla sprawy dowody, jak również uzasadnił, dlaczego nie przeprowadził w szczególności wnioskowanego przez Skarżącego dowodu z opinii biegłego.

Sąd tę ocenę oraz powołane na jej poparcie stanowisko zawarte w orzecznictwie Sądów administracyjnych w pełni podziela. W szczególności należy podnieść, że użyty w art. 84 § 1 k.p.a. zwrot "może" oznacza, że skorzystanie z opinii biegłego w toku postępowania dowodowego opiera się na uznaniu administracyjnym. A zatem, ustawodawca nie wprowadził obowiązku przeprowadzenia takiego dowodu nawet wówczas, gdy wyjaśnienie sprawy wymaga wiadomości szerszych niż przeciętne w danej dziedzinie. Organ może zatem, ale nie musi, skorzystać z tego dowodu, jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Podkreślić przy tym należy, iż organ nie jest związany opinią biegłego, co oznacza, że poddając ją ocenie, może zarówno uznać ją za trafną, jak i zdyskwalifikować oraz przyjąć opinię odmienną - własną, opartą na nauce lub doświadczeniu. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że organy orzekające w niniejszej sprawie to organy wyspecjalizowane, których pracownicy posiadają niezbędne wiadomości specjalne (por. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2020 r., II OSK 448/20).

W niniejszej sprawie organy oparły się na stanowisku dwóch niezależnych ekspertów oraz odniosły się również do opinii prywatnej przedstawionej przez Stronę.

W tym zakresie należy jednak ponownie podnieść, że nawet ww. opinia prywatna nie była do końca jednoznaczna, nie przesądzała ona definitywnie o braku możliwości kontynuowania Projektu. W konkluzji stwierdzono bowiem, że "kontynuacja prac w tym zakresie jest co najmniej utrudniona".

Abstrahując od powyższego należy zauważyć, że – jak wynika z § 14 ust. 27 Umowy – samo ustalenie, że kontynuowanie realizacji projektu bądź wdrożenie wyników prac jest bezcelowe na skutek zaistnienia niezależnych od Beneficjenta okoliczności, nie jest wystarczające do spełnienia przesłanek zawartych w tym ustępie Umowy.

Konieczne jest jednoczesne (podkreślenie Sądu) udokumentowanie przez Beneficjenta postępowania przy zachowaniu przez niego należytej staranności oraz postępowania zgodnie z Umową przy realizacji projektu.

Jak wykazano w decyzji (a do tego wiadomości specjalne nie są konieczne, a wręcz organy są zobowiązane do samodzielnej oceny w tym zakresie), Strona wielokrotnie naruszyła liczne postanowienia Umowy, w szczególności w zakresie niezwłocznego informowania (raportowania) o wszelkich opóźnieniach oraz odstępstwach od założeń projektu przyjętych we wniosku o dofinansowanie.

6.11. Sąd nie będąc związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) dokonał również kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wykraczającym poza sformułowane w skardze zarzuty i również w tym zakresie nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia.

6.12. W konsekwencji stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie doszło do nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, skutkującą koniecznością zwrotu przyznanych kwot.

Przez nieprawidłowość, w rozumieniu ww. przepisu, należy bowiem rozumieć każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczące stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSl, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.

Podstawą orzekania o zwrocie dofinansowania może być tylko takie naruszenie przepisów unijnych i krajowych, którego skutkiem jest lub może być szkodliwy wpływ na budżet Unii. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych "szkodą w interesach finansowych Unii Europejskiej jest finansowanie z funduszy unijnych nieuzasadnionego wydatku, z kolei nieuzasadniony wydatek to taki, który poniesiony został z naruszeniem zasad prawa unijnego lub krajowego" (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2017 r., II GSK 841/16).

Zgodnie z treścią art. 60 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej jako u.f.p.) środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności (...) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności. Jak wynika z treści art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa wart. 184 (...) podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Stosownie natomiast do treści art. 184 ust. 1 u.f.p., wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. W tym miejscu wymaga wyjaśnienia, że procedury określone w art. 184 u.f.p. należy rozumieć szeroko, tzn. jako ogół wszystkich procedur (ustalonych na poziomie wspólnotowym i krajowym), w tym także postanowienia umowy o dofinansowanie, zgodnie z którymi dokonywane jest wydatkowanie środków europejskich.

W niniejszej sprawie, należy zgodzić się z Organem, że Strona naruszyła postanowienia § 2 ust. 2 i 3, § 7 ust. 5, 6 i 17, § 14 ust. 1 pkt 3 Umowy, w konsekwencji nie jest możliwe skorzystanie przez Beneficjenta przewidzianego w § 14 ust. 27 zwolnienia z obowiązku kontynuacji realizacji Projektu bez konieczności zwrotu środków.

Beneficjent wykorzystał przyznane mu dofinansowanie z naruszeniem procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków pochodzących z Unii Europejskiej, o których mowa w art. 184 u.f.p., a tym samym swoim działaniem wypełnił przesłankę do zwrotu nieprawidłowo wydatkowanych środków, określoną w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

6.13. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.