Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 356/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1 lp. 6.1.3., 1.11 załącznik nr 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2020 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją znak [...] z [...] lutego 2020r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) utrzymał w mocy decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2019 r. znak [...], którą nałożono na W. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą E. w G. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Ukaranie nastąpiło za wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach oraz za podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] sierpnia 2019 r. inspektor transportu drogowego przeprowadził w Wójtowie kontrolę pojazdu marki D. o nr rej. [...], którym kierował W. W. Wykonywał on międzynarodowy transport drogowy rzeczy ze S. Kierujący okazał m.in. kartę kierowcy do tachografu cyfrowego i udostępnił dane z tachografu za okres [...] lipca 2019 r. – [...] sierpnia 2019 r. Jak się okazało, tachograf zarejestrował tylko 2 minuty jazdy do chwili zatrzymania do kontroli, bowiem – jak wyjaśnił kierowca – stał on około 30 minut na zjeździe z obwodnicy. Kontrolujący nie dali wiary tym wyjaśnieniom, bowiem przejeżdżając we wskazanym miejscu postoju kilkanaście minut wcześniej nie stwierdzili żadnego pojazdu. Także stwierdzili, że tachograf na trasie od miejsca załadunku w S. około godz. 17:38 do chwili zatrzymania pojazdu w W. o godz. 23:04 zarejestrował tylko 191 km przebytej przez pojazd drogi i 3h jazdy, podczas gdy najkrótsza trasa wyznaczona na internetowej mapie www.googlemaps.pl między tymi punktami wynosiła około 347 km i dla samochodu osobowego wskazywała potrzebę jazdy około 3h 55 min. Kontrolujący stwierdzili brak zapisu jazdy przez około 156 km drogi w sytuacji zalogowania karty kierowcy w slocie tachografu. Dokonano oględzin pojazdu. Stwierdzono, że nadajnik impulsów w skrzyni biegów nosi ewidentne ślady ingerencji w pracę tachografu przez przykładanie magnesu (liczne zadrapania i wytarcia, które nie powstają przy normalnym użytkowaniu pojazdu). Wykonana diagnostyka komputerowa urządzeniem diagnostycznym jaltest nie wykazała błędów uszkodzenia tachografu, takich błędów nie stwierdzono również w pamięci tachografu czy na wydrukach. Organ ustalił, że podłączono do tachografu niedozwolone urządzenie lub przedmiot wykonany lub przeznaczony do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystano z tego urządzenia lub przedmiotu.

W tych okolicznościach organ pierwszej instancji wszczął postępowanie. W postępowaniu uzyskał wyjaśnienia strony (pismo z [...] września 2019 r.) wraz z płytą CD zawierającą dane sczytane z tachografu, informacją o wykonanych przed kontrolą naprawach pojazdu oraz o tym, że przewoźnik jest użytkownikiem pojazdu o nr rej. [...] od marca 2019 r., zaś brak zarejestrowanego całego odcinka jazdy przez tachograf na trasie przejazdu był winą awarii tachografu. Strona przedłożyła również organowi na płycie CD dane sczytane z tachografu oraz wyjaśniła, że nie może przesłać danych z systemu śledzenia pojazdu, ponieważ system ten był uszkodzony. Z kolei organ włączył do akt sprawy wydruki z tachografu, wydruki ze strony googlemaps obrazujące poszczególne trasy pojazdu z zaznaczeniem długości trasy i czasu niezbędnego do jej pokonania oraz wydruki z systemu Viatoll dotyczące uiszczania elektronicznej opłaty za przejazd po drogach krajowych i rzeczywistych tras pojazdu w okresie [...] lipca 2019 r. – [...] sierpnia 2019 r.

Zdaniem organu pierwszej instancji, uzyskana dokumentacja zapisów przemieszczania się pojazdu o nr rej. [...] (z systemu Viatoll) świadczy o tym, że wielokrotnie manipulowano pracą tachografu podczas realizowania przewozów po drogach publicznych (organ opisał łącznie osiem takich przypadków, w tym przypadek z dnia kontroli, odnosząc je szczegółowo do dat, godzin i miejsc rejestracji pobytu pojazdu wynikających z wydruków z systemu Viatoll; znalazły się wśród nich niezarejestrowane odcinki trasy na długości od 12 km do 289 km w okresie [...] lipca 2019 r. – [...] sierpnia 2019 r., podczas prowadzenia pojazdu przez stronę i dwóch jej pracowników). Zdaniem organu pierwszej instancji, manipulowanie zapisami tachografu przez kierowcę nie było pojedynczym przypadkiem a regułą i miało na celu ukrycie przekroczeń związanych z czasem pracy.

Kwalifikując powyższe naruszenia organ wskazał na przepisy art. 3 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 3, art. 34 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz.UE.L Nr 60, str. 1) – dalej: rozporządzenie nr 165/2014, a także na regulacje załącznika 1B, rozdz. II, tzn. Charakterystyki ogólne i funkcje urządzenia rejestrującego, do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 określające charakterystykę urządzenia rejestrującego w pojeździe. Na tej podstawie wywiódł, że zabronione jest jakiekolwiek manipulowanie urządzeniem rejestrującym i danymi przez nie rejestrowanymi, któremu to zakazowi strona uchybiła w sposób, który mógł zagrozić bezpieczeństwu w ruchu drogowym, prowadzący do możliwości wykonywania przez kierowcę pracy ponad dozwolony przepisami czas. Jak wskazał organ pierwszej instancji, dokumentacja fotograficzna i oględziny impulsatora tachografu, którego powierzchnia nosiła charakterystyczne ślady wytarcia, wskazują na manipulowanie pracą tachografu przy użyciu magnesu, co potwierdzone jest i poparte wiedzą wynikającą z wieloletniego doświadczenia kontrolnego w przypadku pojazdów z czujnikami ruchu/impulsatorami Kitas, Kitas 2 o numeracji poniżej 10000000, nieodpornymi na działanie pola magnetycznego, w pojazdach zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem [...] października 2012 r., (kontrolowany pojazd był zarejestrowany po raz pierwszy [...] listopada 2011 r., posiadał czujnik ruchu Kitas 2 o nr 4666025/0911/07/A1).

Zdaniem organu pierwszej instancji, powyżej opisane naruszenie wypełnia dyspozycję przepisu art. 92a ust. 1, 3, 7 art. 4 pkt 22 oraz lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm.), dalej: u.t.d., co uzasadnia nałożenie kary w wysokości 10 000 zł przy niewystąpieniu przesłanek odstąpienia od ukarania wynikających z art. 92c ust. 1 u.t.d., tzn. sytuacji wyjątkowych, których strona nie mogła przewidzieć i na które nie miała wpływu, a wyłączających jej odpowiedzialność. W ocenie organu, dowody zgromadzone w sprawie (dane systemu Viatoll rejestrujące przejazd pod kolejnymi bramownicami elektronicznego systemu poboru opłat i oględziny impulsatora tachografu) w sposób obiektywny i jednoznaczny potwierdziły fakt używania niedozwolonego przedmiotu służącego do manipulowania pracą tachografu zarówno w dniu kontroli jak i w kilku dniach poprzedzających dzień kontroli, zawartych w okresie kontrolnym. Naruszeń dopuścił się sam ukarany jak i jego kierowcy. Odpowiedzialność przewoźnika za tego typu naruszenia jest odpowiedzialnością niezależną od winy, przy czym przewoźnik nie wykazał okoliczności obiektywnie wyłączających jego odpowiedzialność. Strona nie przesłała także w toku postępowania informacji, aby przypadek nierejestrowania aktywności kierowcy, prędkości pojazdu, długości przebytej drogi na karcie przez kierowcę przedsiębiorstwa był już wcześniej objęty inną karą.

Organ pierwszej instancji stwierdził również, że W. W. dopuścił się naruszenia art. 92a ust. 1, 3, 7, art. 4 pkt 22 u.t.d. oraz lp. 1.11 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. wykonywania przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach. W dniu [...] sierpnia 2019 r. kierowca W. W. przewożąc artykuły przemysłowe w postaci płyty MDF ze S. do K. na Litwie poruszał się zespołem pojazdów powyżej 12 ton (DMC zespołu pojazdów to 40 ton) w okresie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów między godz. 17:54 a godz. 23:04 dnia [...] sierpnia 2019 r., w piątek. Zakazy te obowiązywały na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach oraz art. 10 ust. 11 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Organ wskazał, że przewożony ładunek 23753 kg artykułów przemysłowych nie znajdował się na liście dopuszczonych do przewozu podczas zakazu ruchu rodzaju przewozu czy rodzaju ładunku. Jednocześnie nie wystąpiły inne przesłanki uzasadniające odstąpienie od kary w tym zakresie. W tym konkretnym przypadku wysokość kary określona jest w lp. 1.11 załącznika nr 3 do u.t.d., który karą w wysokości 2000 zł sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach. Również odnośnie tego naruszenia organ wskazał, że okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył W. W. Wywiódł, że normy uprawniające do nałożenia na obywatela sankcji administracyjnych powinny być precyzyjne i znajdować wyraźną podstawę w przepisach ustawowych. Przepisy te nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Wskazał na zasadę określoności przepisów prawa wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy podzielając w całości ustalenia faktyczne i ocenę prawną sformułowane przez organ niższej instancji. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie kary pieniężne zostały nałożone na podstawie art. 92a ust. 1 i 7 w związku z art. 93 ust. 1 u.t.d. w związku z załącznikiem nr 3 do u.t.d., a ich wysokość została ustalona w sposób sztywny bez możliwości miarkowania i pozostawienia uznaniu organu. Także w u.t.d. zostały określone przesłanki odstąpienia od ukarania (w niniejszym przypadku zostały one określone w art. 92c u.t.d.).

Odnośnie naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Ip. l.11 załącznika nr 3 do u.t.d.) to, w ocenie GITD, spełnione zostały przesłanki ukarania, bowiem: w dniu kontroli 9 sierpnia 2019 r. i w godzinach wykazanego ruchu pojazdu (17:54-23:04) obowiązywał zakaz ruchu pojazdów i zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton z wyłączeniami, którymi przejazd realizowany przez ukaranego nie był objęty. Wynikało to z § 1, § 2 pkt 3 i § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz.U. z 2018 r. poz. 2353) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz.U. 2002 nr 46, poz. 4320). Skarżący [...] sierpnia 2019 r. poruszał się zestawem pojazdów składających się z ciągnika siodłowego oraz naczepy, którego łączna dopuszczalna masa całkowita przekraczała 12 ton, a pojazd nie był objęty wyłączeniami z zakazu ruchu.

Odnośnie naruszenia zakwalifikowanego z lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d. (związanego z ingerencją w pracę tachografu) GITD w całości podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. W jego ocenie, ukarany wykonywał przewozy używając niedozwolonego przedmiotu – magnesu, bowiem: przed zatrzymaniem do kontroli tachograf zarejestrował jedynie dwuminutowy przejazd w godz. 23:02-23:04, okoliczności tak krótkiej rejestracji pracy pojazdu nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistości (brak postoju stwierdzony przez kontrolerów), a dalsza analiza danych cyfrowych wykazała, iż tachograf nie zarejestrował około 156 km w czasie przejazdu w godz. 17:38-23:04 w dniu [...] sierpnia 2019 r., stwierdzono liczne ślady przykładania niedozwolonego przedmiotu – magnesu na nadajniku impulsów w skrzyni biegów, zaś analiza porównawcza danych cyfrowych zapisanych przez tachograf z danymi uzyskanymi z Biura Krajowego Systemu Poboru Opłat GITD wykazała liczne przypadku wykonywania przewozów bez prawidłowej rejestracji danych przez tachograf, w szczegółowo wskazanych przez organ pierwszej instancji okresach, wynikających z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Zdaniem GITD, pojazdem regularnie wykonywano przewozy z podłączonym do tachografu niedozwolonym przedmiotem wykonanym lub przeznaczonym do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystano z tego urządzenia lub przedmiotu. Uzasadniało to ukaranie jak w decyzji pierwszoinstancyjnej.

GITD nie stwierdził możliwości odstąpienia od ukarania na podstawie art. 92c u.t.d., tym bardziej że strona dowodów na tę okoliczność nie przedstawiła. Nie stwierdził również organ naruszeń zarzuconych w odwołaniu, w tym przepisów Konstytucji RP. Przytaczając wypowiedzi orzecznictwa sądów administracyjnych wskazał, że to na przewoźniku ciąży odpowiedzialność z tytułu wykazania przesłanek zwalniających z ukarania, a więc to przedsiębiorca transportowy odpowiada za organizację pracy w swoim przedsiębiorstwie.

Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył do sądu administracyjnego W. W.. Zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na jego wynik, tj. art. 7 i art. 8 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;

- naruszenie zasad postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, tj. art. 11 w związku z art. 8 K.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek nałożenia kary pieniężnej w kontekście tzw. przepisów ogólnych dotyczących stosowania przepisów ustawy.

Skarżący wyjaśnił, że opisana sytuacja wyczerpuje znamiona art. 92b ust. 1 oraz art. 92c ust. 1 u.t.d. W pozostałym zakresie powtórzył argumentację odwołania nawiązującą do wymagań sankcyjnych przepisów prawa oraz zasady określoności przepisów wynikającej z zasady państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). W piśmie procesowym z 8 września 2020 r. sprecyzował stanowisko.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, bowiem zarówno okoliczności stanowiące podstawę faktyczną ukarania jak i podstawa prawna wydanych decyzji zostały przez organy zastosowane prawidłowo, przy braku przesłanek uzasadniających odstąpienie od ukarania. Tym samym sąd nie stwierdził uchybień przepisom prawa procesowego lub materialnego, które – odpowiednio: mogły mieć istotny lub miały wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 92a ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm.), dalej: u.t.d. - w zakresie w jakim przepis ten odnosi się do stanu faktycznego sprawy - podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie (ust. 1); suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (ust. 3). Stosownie do treści ust. 7 tego przepisu, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do u.t.d.

W niniejszej sprawie organy ustaliły, że doszło do dwóch naruszeń kwalifikowanych z załącznika nr 3 do u.t.d., tj. lp. 6.1.3 - podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu, za co ustawodawca przewidział karę w wysokości 10 000 zł oraz lp. 1.11 - wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach – za co ustawodawca przewidział karę w wysokości 2 000 zł. Zdaniem sądu, ustalony stan faktyczny dla obydwu ww. przypadków uprawnia do wniosku, że kwalifikacja i wymiar kary nie budzą wątpliwości.

Okoliczności związane z niezgodnym z prawem korzystaniem z tachografu polegającym na podłączeniu do niego urządzenia blokującego rejestrację rzeczywistego czasu jazdy i przebytej drogi zostały ustalone już w dniu kontroli (zarejestrowany nieistniejący postój oraz brak rejestracji około 156 km przebytej drogi). Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania potwierdził powyższe okoliczności i ujawnił większą liczbę takich przypadków mających miejsce w okresie [...] lipca 2019 r. – [...] sierpnia 2019 r., szczegółowo opisanych w uzasadnieniach wydanych decyzji a mających oparcie w materiale dowodowym sprawy. Organ udowodnił manipulację przy tachografie wskazując na ingerencję w impulsator przy skrzyni biegów (uszkodzenia niebędące wynikiem normalnego użytkowania – zdjęcia, protokół oględzin) oraz porównał wydruki z tachografu z danymi ze strony googlemaps i z danymi systemu Viatoll obrazujące nierejestrowanie rzeczywistej drogi przez skarżącego i dwóch jego kierowców (k. 48-62 akt adm.). Każdy taki przypadek został szczegółowo opisany i odzwierciedlony uwagami pracownika organu na wydrukach z tachografu i wydrukach z systemu Viatoll. Organ pierwszej instancji dodatkowo wyjaśnił, odwołując się do doświadczenia zawodowego, na czym polega możliwość ingerencji w oprzyrządowanie rejestrujące w tym konkretnym pojeździe, mając na uwadze datę rejestracji pojazdu, rodzaj i numer seryjny impulsatora oraz brak jego odporności na działanie pola magnetycznego (s. 5 decyzji z [...] grudnia 2019 r.). Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 80 K.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W sprawie niniejszej całokształt wyżej wskazanego i zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego uprawnia do niebudzącego wątpliwości wniosku, że dochodziło co najmniej kilkukrotnie w okresie [...] lipca – [...] sierpnia 2019 r. do podłączenia do tachografu niedozwolonego urządzenia (organ wskazał magnes), co wypełnia dyspozycję lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d. w związku z art. 92a ust. 1 u.t.d. Przewidziane w art. 92a ust. 1 u.t.d. i naruszone działaniem skarżącego jako przewoźnika "obowiązki lub warunki przewozu drogowego", to m.in. obowiązki i warunki wynikające z wymienionego przez organy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 (art. 4 pkt 22 lit. "h" u.t.d.). W szczególności organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji obszernie przytoczył regulacje tego rozporządzenia mające w sprawie zastosowanie. Nie widząc potrzeby ponownego ich cytowania w takim zakresie jak uczynił to ww. organ, należy wskazać na przepis art. 32 ust. 1 i 3 tego aktu prawnego, zgodnie z którym: przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy stosujący tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i prawidłowe stosowanie wykresówek (ust. 1); zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach (ust. 3). Dodać należy także regulację art. 33 ust. 3 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 165/2014, zgodnie z którym przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za naruszenia niniejszego rozporządzenia popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w ich dyspozycji.

Natomiast z lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d. wynikają trzy sankcjonowane stany – po pierwsze, podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf, po drugie, podłączenie do tachografu urządzenia lub przedmiotu przeznaczonego do zafałszowania tych danych, a po trzecie korzystanie z takiego urządzenia lub przedmiotu. Jak wskazał w podobnym stanie faktycznym Naczelny Sąd Administracyjny, przez nielegalne urządzenie czy przedmiot należy rozumieć nie tylko to, którego produkcja jest zabroniona przez prawo, lecz również takie, które jest używane w celu naruszenia prawa. Możliwe jest więc, że przedmiot, który został wyprodukowany zgodnie z prawem i w celu realizacji zwykłych potrzeb ludzi nabierze cechy "przedmiotu niedozwolonego" na skutek jego wykorzystania w celu naruszenia przepisów prawa. Innymi słowy, nielegalnym urządzeniem lub przedmiotem w rozumieniu tego przepisu jest nie tylko to, które było wyprodukowane w celu zafałszowania danych zapisywanych przez tachograf, lecz również takie, które jest wykorzystane w tym celu. Przepisem tym (lp. 6.1.3) sankcjonowane jest jakiekolwiek oddziaływanie niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu na tachograf, niezależnie od tego, czy doszło do fizycznej ingerencji w tachograf czy też połączenie to jest nietrwałe i czasowe. Każde zatem użycie przedmiotu w celu zafałszowania zapisywanej przez tachograf aktywności kierowcy powinno być zakwalifikowane jako wypełniające znamiona wskazane w powyższym przepisie. W konsekwencji, użycie nawet najmniej skomplikowanego, najprostszego urządzenia lub przedmiotu, który powoduje zakłócenie pracy tachografu i nierejestrowanie rzeczywistej aktywności kierowcy, jest zabronione (vide II GSK 355/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie sądu, w sprawie niniejszej w sposób niebudzący wątpliwości organy wykazały spełnienie dyspozycji ww. przepisów, co przy braku wykazania przez skarżącego okoliczności wykluczających jego odpowiedzialność skutkowało ukaraniem na podstawie lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d. w związku z art. 92a ust. 1 u.t.d. karą pieniężną w wysokości 10 000 zł. Niewątpliwie skarżący wykonywał międzynarodowy transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 2 u.t.d. (przewóz rzeczy w ramach działalności gospodarczej zespołem pojazdów z naczepą przy przekroczeniu granic RP). To on jako "podmiot wykonujący przewóz drogowy" w rozumieniu art. 92a ust. 1 u.t.d. jest zatem odpowiedzialny za ustalone naruszenia. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy, w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca. Na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy. Powyższy przepis stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy (vide np. wyrok w sprawie II GSK 3452/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżący, mimo umożliwienia mu wypowiedzenia się w sprawie (złożył wyjaśnienia w piśmie z [...] września 2019 r., został zawiadomiony o możliwości udostępnienia akt przez platformę ePUAP, co było odpowiedzią na wniosek o "przesłanie materiału dowodowego", k. 47, 53 akt adm.) – nie przedstawił okoliczności wykluczających odpowiedzialność za ww. naruszenie. Tymczasem to na nim spoczywał obowiązek przedstawienia takich okoliczności, które muszą mieć charakter szczególny. Zgodnie bowiem z art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Zatem to podmiot wykonujący przewóz drogowy powinien wykazać, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia lub wystąpiły okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Takich w sprawie nie przedstawiono. Nie należy do nich okoliczność dysponowania pojazdem od marca 2019 r., bowiem wykorzystywanie pojazdu do działalności gospodarczej oznacza odpowiedzialność za sposób jego wykorzystania. Fakt przeprowadzania napraw w pojeździe na wysokości impulsatora skrzyni biegów również nie wyłącza wyżej opisanego domniemania odpowiedzialności za wykonywanie transportu, zaś deklarowana przez skarżącego awaria instalacji tachografu nie została jakimkolwiek dowodem wykazana. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że manipulowanie urządzeniami rejestrującymi i nierejestrowanie wszystkich okresów aktywności przez kierowców nie jest okolicznością, której profesjonalny podmiot organizujący przewozy nie mógłby przewidzieć. Przeciwnie, jest to jedna z okoliczności, którą podmiot wykonujący przewozy i posługujący się w tym celu osobami trzecimi musi mieć zawsze na uwadze. Powinien w związku z tym podejmować działania mające na celu zapobieżenie dopuszczaniu się przez kierowców ingerencji w pracę urządzeń rejestrujących czas pracy (vide III SA/Lu 354/19).

Wykazane zostało również drugie przypisane skarżącemu naruszenie "obowiązków i warunków przewozu drogowego" zakwalifikowane z lp. 1.11 załącznika nr 3 do u.t.d. W dacie kontroli [...] sierpnia 2019 r. obowiązywało bowiem okresowe ograniczenie ruchu pojazdów wynikające z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu z 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz. U. z 2018 r., poz. 2353 ze zm.), zgodnie z którym między najbliższym piątkiem po zakończeniu zajęć dydaktyczno-wychowawczych a ostatnią niedzielą do rozpoczęcia tych zajęć w szkołach obowiązuje – dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, z wyłączeniem autobusów - zakaz ruchu na drogach na obszarze całego kraju od godz. 18:00 do godz. 22:00 w piątek. Dzień kontroli [...] sierpnia 2019 r. był to piątek, a skarżącemu wykazano, że do godz. 23.04 tego dnia nie zarejestrował ponad 156 km jazdy począwszy od 17:54 tego dnia, pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton. Jednocześnie skarżący nie przewoził towarów łatwo psujących się wymienionych w załączniku do rozporządzenia oraz nie był pojazdem wyłączonym z zakazu ruchu wymienionym w § 3 tego rozporządzenia. Obowiązywał go zatem ww. zakaz, którego nie przestrzegał. Również i w tym zakresie skarżący nie przedstawił jakichkolwiek okoliczności wyłączających odpowiedzialność, bowiem za takie z pewnością nie mogą być uznane brak wiedzy o zakazie i wprowadzających go przepisach. Podmiot profesjonalny jakim jest przewoźnik prowadzący działalność gospodarczą nie może uchylać się od odpowiedzialności argumentacją o braku wiedzy i nieświadomości dotyczących go regulacji prawnych reglamentujących i sankcjonujących.

Odnośnie sformułowanych zarzutów wskazać należy, że do sytuacji skarżącego nie miał zastosowania przepis art. 92b u.t.d., który dotyczy naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Ukaranie w sprawie niniejszej nie nastąpiło za takie naruszenia, stypizowane w lp. 5 załącznika nr 3 do u.t.d., zatem i okoliczności wyłączające odpowiedzialność za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku nie mogły być w sprawie badane. Jeśli zaś chodzi o określoność, jasność i precyzyjność przepisów o charakterze sankcyjnym, to warunki te, w ocenie sądu, spełniają normy zastosowane w sprawie niniejszej. Skarżący nie wskazał na czym polega, w jego ocenie, naruszenie tych wymagań w stosunku do sytuacji w jakiej się znalazł (prawnej i faktycznej). Sąd nie stwierdza, aby – jak wskazuje skarżący w piśmie z 8 września 2020 r. uzupełniającym skargę – organy niejednolicie zinterpretowały w sprawie niniejszej regulacje prawne zastosowane w podstawach prawnych decyzji, co budzi niepokój skarżącego. Wyjątkowo obszerna decyzja organu pierwszej instancji, zawierająca liczne i również obszerne cytowanie przepisów krajowych i unijnych, choć może na pierwszy rzut oka wydawać się trudna w odbiorze, zawiera jednak niezbędne ustalenia i ich interpretację. Natomiast w decyzji odwoławczej skonsolidowano argumentację i wyjaśnienie podstaw prawnych rozstrzygnięcia. Nie ma przesłanek ku temu, by skarżący miał nie poznać czy nie zrozumieć okoliczności faktycznych i prawnych ukarania oraz by miał nie zrozumieć argumentacji organu. Sąd również nie kwestionuje stanowiska skarżącego odnośnie sytuacji branży transportowej, w tym związanej z ograniczeniami w związku z sytuacją epidemiologiczną, jednak ukaranie w sprawie niniejszej miało miejsce za zachowanie z sierpnia 2019 r., zaś obydwie decyzje zostały wydane jeszcze przed wprowadzeniem stanu epidemicznego i następnie stanu epidemii. Brak jest zatem podstaw, w ocenie sądu, do łączenia tych dwóch faktów. Należy również wskazać, że w sprawie niniejszej nie miały zastosowania, wskazane przez skarżącego w piśmie procesowym z 8 września 2020 r., przepisy K.p.a. dotyczące kar pieniężnych, a w szczególności dotyczące odstąpienia od ukarania wynikające z działu IVa K.p.a. "Administracyjne kary pieniężne". Zgodnie bowiem z art. 189a § 2 K.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2 odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. W przepisach u.t.d. problematyka kar pieniężnych została zaś wyczerpująco uregulowana w rozdziale 11 "Przepisy karne i przepisy o administracyjnych karach pieniężnych".

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.