Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1396/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kamiński Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Y.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2013r. sygn. akt IV SA/Wa 2633/12 w sprawie ze skargi Y.P. na Wojewodę Mazowieckiego w przedmiocie wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku NSA sygn. akt II OSK 1525/11 oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2633/12 oddalił skargę Y. P. o wymierzenie grzywny Wojewodzie Mazowieckiemu za niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OSK 1525/11.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Y. P. zaskarżył, na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę Mazowieckiego po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1525/11, którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 311/11, decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2011 r. oraz poprzedzające ją orzeczenie Wojewody Mazowieckiego z [...] grudnia 2010 r. o odmowie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego. Wniesiono o wymierzenie Wojewodzie Mazowieckiemu grzywny oraz stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego sygn. akt II OSK 1525/11 wydany 17 lipca 2012 r., do chwili wniesienia skargi nie został przez Wojewodę Mazowieckiego wykonany pomimo pisemnego wezwania. Po zwrocie akt administracyjnych Wojewoda Mazowiecki pismem z [...] września 2012 r. zawiadomił skarżącego, że "Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie zwrócił się z prośbą o przeprowadzenie kwerend archiwalnych w sprawie poszukiwania dokumentów dot. zwolnienia ojca wnioskodawcy z powszechnego obowiązku wojskowego w Archiwum Akt Nowych, Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Centralnego Archiwum Wojskowego, Archiwum Państwowego w Katowicach oraz Archiwum Państwowego w Kielcach"; jednocześnie wyznaczył termin zakończenia postępowania do 31 stycznia 2013 r. W ocenie skarżącego wskazany w piśmie termin nie znajduje oparcia w przepisach k.p.a., w związku z powyższym wezwał [...] września 2012 r. Wojewodę Mazowieckiego do wykonania wyroku NSA zarzucając przewlekłość prowadzonego postępowania poprzez podejmowanie zbędnych czynności, sprzecznych z oceną prawną zawartą w wyroku.

W odpowiedzi Wojewoda Mazowiecki pismem z [...] września 2012 r., przytaczając fragmenty uzasadnienia wyroku NSA, podtrzymał stanowisko o konieczności przeprowadzenia uzupełniających czynności wyjaśniających, mających na celu ustalenie czy ojciec zainteresowanego został skutecznie zwolniony z powszechnego obowiązku wojskowego zgodnie z przepisami, poprzez zlecenie kwerend archiwalnych w wybranych archiwach i instytucjach; nadto organ wezwał skarżącego do załączenia do akt sprawy dokumentów potwierdzających początkową datę zatrudnienia jego ojca na stanowisku kierownika administracyjnego domu dziecka oraz wykonanej pracy urzędniczej po nabyciu obywatelstwa palestyńskiego i funkcjach wykonywanych w jesziwie przed 19 stycznia 1951 r., a także wykazania, w jakim okresie pracował w jesziwie; jednocześnie zobowiązano stronę do uzupełnienia wniosku do 30 października 2012 r. po czym sprawa miałaby zostać rozpoznana w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy; organ zarazem utrzymał wyznaczony termin zakończenia postępowania do 31 stycznia 2012 r., z powodu zleconych kwerend archiwalnych.

Powyższe, zdaniem skarżącego, świadczy o sprzeczności stanowisk Wojewody co do okoliczności i terminów zakończenia postępowania, a organ wbrew wytycznym wynikającym z prawomocnego wyroku rozszerzył zakres postępowania dowodowego. W jego ocenie Wojewoda Mazowiecki dysponuje kompletem dokumentów i informacji, w tym wiążącym, z mocy art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezbędnych do zakończenia postępowania; stąd też dalsze prowadzenie postępowania wyjaśniającego, a nawet jego rozszerzanie na dodatkowe wątki wpływa na nieuzasadnioną przewlekłość postępowania i w sposób rażący narusza normę wynikającą z art. 153 ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że wniosek w sprawie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez Y. P. wpłynął do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie [...] maja 2009 r.; do wniosku dołączono pełnomocnictwo, akt urodzenia zainteresowanego, odpis skrócony aktu urodzenia ojca wnioskodawcy, świadectwo potwierdzające obywatelstwo izraelskie, akt zmiany nazwiska, akt zgonu i zaświadczenie o służbie rezerwowej ojca zainteresowanego oraz uwierzytelnioną, kopię aktu małżeństwa wnioskodawcy, aktu małżeństwa rodziców zainteresowanego i dokumentacji dotyczącą nabycia obywatelstwa palestyńskiego przez jego ojca; [...] lutego 2010 r. załączono zaświadczenie o nieodbywaniu służby wojskowej w okresie od [...] maja 1948 r. do [...] stycznia 1951 r. w Siłach Obrony Izraela przez ojca wnioskodawcy.

Jak wskazał organ, decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Wojewoda odmówił stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez wnioskodawcę. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia; po przeprowadzeniu postępowania zgodnie z wytycznymi organu odwoławczego decyzją z [...] grudnia 2010 r., ponownie odmówiono stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez zainteresowanego; wnioskodawca wniósł odwołanie a Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] stycznia 2011 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Wyrokiem o sygn. akt IV SA/Wa 311/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na tą decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem o sygn. akt II OSK 1525/11, uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody. W uzasadnieniu wyroku wskazano: "jak wynika z akt sprawy ojciec skarżącego – W. T. (po zmianie nazwiska P.) w dniu [...] lutego 1946 r. nabył obywatelstwo palestyńskie, a następnie, po powstaniu Państwa Izrael nabył obywatelstwo izraelskie w dniu [...] maja 1948 r. Z uwagi na okoliczność, iż ojciec skarżącego nie starał się o zwolnienie od powszechnego obowiązku wojskowego w toku ubiegania się przez niego o uzyskanie obywatelstwa palestyńskiego, decydujące znaczenie ma ustalenie, czy W. T. został zwolniony od powszechnego obowiązku wojskowego w trybie przewidzianym w art. 10 ust. 1 pkt b ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r., już po uzyskaniu palestyńskiej przynależności państwowej w dniu 25 lutego 1946 r. W kontekście niniejszej sprawy decydujące znaczenie będzie miała treść rozporządzenia Ministrów: Spraw Wojskowych, Spraw Wewnętrznych i Opieki Społecznej z dnia 7 lutego 1938 r. wydane w porozumieniu z Ministrami Spraw Zagranicznych, Skarbu, Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, Rolnictwa i Reform Rolnych oraz Komunikacji w sprawie wykonania ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz.U. Nr 20, poz. 131). Przepisy zawarte w rozdziale II cyt. rozporządzenia odnoszą się do art. 10 i 11 ww. ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym. Z przepisów tych jasno wynika, że zarówno dla stwierdzenia faktu obcej przynależności państwowej danej osoby, jak i zwolnienia jej z powszechnego obowiązku wojskowego w trybie art. 10 ust. 1 pkt b ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym, przewidziana była określona procedura inicjowana bądź z urzędu bądź na prośbę zainteresowanego (§ 26 ust. 1), która winna być zakończona wydaniem stosownego dokumentu przez właściwy organ (m.in. Konsula RP) dotyczącego zwolnienia danej osoby z powszechnego obowiązku wojskowego (§ 27 ust 2). Następnie zawiadamiano powiatową władzę administracji ogólnej (§ 27 ust. 3), która skreślała osobę zwolnioną od powszechnego obowiązku wojskowego z listy poborowych lub zarządzała skreślenie jej z rejestru poborowych oraz zawiadamiała komendanta rejonu uzupełnień o skreśleniu, dołączając do zawiadomienia odebrany wojskowy dokument osobisty (§27 ust 4). Nie można zatem uznać, iż w przedmiotowej sprawie ojciec skarżącego został skutecznie zwolniony z mocy prawa od powszechnego obowiązku wojskowego. Nie można bowiem utożsamiać faktu przeprowadzenia określonego postępowania i wydania stosownego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia osoby od powszechnego obowiązku wojskowego z notatką Asystenta Kierownika ds. Obywatelstwa i Paszportów Wydziału Emigracji Rządu Palestyny z dnia [...] maja 1946 r. o przekazaniu informacji polskiemu Konsulowi o wydaniu ojcu skarżącego aktu naturalizacji palestyńskiej. Uznanie bowiem takiego zawiadomienia mogło co najwyżej prowadzić do wszczęcia z urzędu przez organ stosownego postępowania w sprawie stwierdzenia faktu posiadania obywatelstwa państwa obcego przez tę osobę. Nie była to jednakże okoliczność powodująca zwolnienie od powszechnego obowiązku wojskowego z mocy prawa na podstawie art. 10 ust. 1 lit. b cyt. ustawy. Zwolnienie takie wymagało wydania określonej decyzji przez właściwy organ. (...) W okolicznościach niniejszej sprawy zarówno Sąd I instancji, jak i organy administracji pominęły całkowicie przepisy rozporządzenia w sprawie wykonania ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym, co musiało skutkować uznaniem zarzutu skargi kasacyjnej w tym zakresie".

Jak podniósł organ, z powyższych ustaleń wynika, że Sąd nie rozstrzygnął jakoby ojciec strony nie utracił obywatelstwa polskiego - nie podzielił jedynie stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz organów administracji publicznej rozpoznających sprawę, że sam fakt sporządzenia notatki Asystenta Kierownika ds. Obywatelstwa i Paszportów Wydziału Emigracji Rządu Palestyny potwierdzającej, że polski Konsul został poinformowany o wydaniu ojcu zainteresowanemu aktu naturalizacji palestyńskiej oraz, że jego polski paszport nr [...] został przekazany polskiemu Konsulowi dowodzi, iż polski urząd konsularny stwierdził uzyskanie obcej przynależności państwowej W. T. a zatem, że został on w ten sposób skutecznie zwolniony z mocy prawa od powszechnego obowiązku wojskowego w Polsce na podstawie art. 10 ust. 1 lit. b ustawy o powszechnym obowiązku wojskowym; w treści wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zarówno Sąd I instancji, jak i organy administracji pominęły całkowicie przepisy rozporządzenia w sprawie wykonania ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym, co musiało skutkować uznaniem zarzutu skargi kasacyjnej w tym zakresie.

Dalej organ wywodził, że w dniu 28 sierpnia 2012 r. akta sprawy zostały zwrócone Wojewodzie Mazowieckiemu przez organ II instancji ze wskazaniem konieczności prowadzenia dalszego postępowania zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II OSK 1525/11. W związku z powyższym, pismami z [...] września 2012 r. Wojewoda Mazowiecki zwrócił się do Archiwum Akt Nowych i Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych o odszukanie dokumentów potwierdzających, że polski Konsul otrzymał informację o uzyskaniu przez ojca zainteresowanego obcej przynależności, tj. nabyciu obywatelstwa palestyńskiego, i wydał poświadczenie zwolnienia go z powszechnego obowiązku wojskowego; wystąpiono także do Archiwum Państwowego w Katowicach i Archiwum Państwowego w Kielcach, przechowujących materiały dot. miasta B., które zgodnie z załączonym do wniosku życiorysem stanowiło ostatnie miejsce zamieszkania ojca Strony w Polsce, o udzielenie informacji czy w zasobach archiwalnych znajdują się dokumenty świadczące o zwolnieniu z powszechnego obowiązku wojskowego poprzez skreślenie z listy poborowych lub zarządzenie skreślenia z rejestru poborowych oraz wskazujące, że władze powiatowe powiadomiły komendanta rejonu uzupełnień o zwolnieniu ojca zainteresowanego z powszechnego obowiązku wojskowego; ustalenie, czy władze powiatowe powiadomiły komendanta rejonu uzupełnień o zwolnieniu z powszechnego obowiązku wojskowego wymagało ponadto zwrócenia się do Centralnego Archiwum Wojskowego; pismem z [...] września 2012 r. poinformowano skarżącego o czynnościach podjętych w przedmiotowej sprawie.

Pismem z [...] września 2012 r. skarżący zwrócił się o niezwłoczne wykonanie wyroku o sygn. akt II OSK 1525/11; w odpowiedzi, pismem z 25 września 2012 r. poinformowano go, że - zgodnie z treścią wyroku Sądu - Wojewoda Mazowiecki został zobowiązany do przeprowadzenia dodatkowych czynności mających na celu ustalenie, czy ojciec zainteresowanego został skutecznie zwolniony z powszechnego obowiązku wojskowego, tj. według wskazanej w rozporządzeniu procedury; poproszono również o przedłożenie dokumentów potwierdzających początkową datę zatrudnienia ojca Y. P. na stanowisku kierownika administracyjnego domu dziecka oraz wykonywanej pracy urzędniczej po nabyciu obywatelstwa palestyńskiego i funkcjach wykonywanych w jesziwie przed [...] stycznia 1951 r. a także, w jakim okresie pracował w jesziwie, bowiem w przypadku nieodnalezienia dokumentów wskazujących na zwolnienie ojca wnioskodawcy od powszechnego obowiązku wojskowego, Wojewoda Mazowiecki zobowiązany będzie do ustalenia czy nie utracił on obywatelstwa polskiego na skutek przyjęcia urzędu publicznego w państwie obcym lub obowiązków wojskowych,

Cytując fragmenty wyroku o sygn. akt II OSK 1525/11 organ wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzygnął, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki skutkujące utratą obywatelstwa polskiego przez ojca Y. P.; organ rozpoznając wniosek w sprawie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego podjął zatem czynności mające na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności mogących skutkować utratą obywatelstwa polskiego przez ojca zainteresowanego, m.in. poprzez zlecenie przeprowadzenia kwerend archiwalnych.

W odniesieniu do zarzutu, że wskazany termin zakończenia postępowania do 31 stycznia 2013 r. nie znajduje oparcia w przepisach k.p.a. wskazano, że skarżący został poinformowany, zgodnie z regułą wynikającą z art. 36 Kodeksu, że postępowanie nie może zostać zakończone z przyczyn niezależnych od organu wynikających z konieczności zakończenia zleconych przez Wojewodę Mazowieckiego kwerend archiwalnych; ponieważ Wojewoda Mazowiecki nie posiadał informacji, w jakiej dacie dane archiwum zakończy kwerendę archiwalną oraz udzieli odpowiedzi, a z praktyki wiadomej również pełnomocnikowi wnioskodawcy wynika, że niektóre archiwa przekazują dokumenty nawet po kilku miesiącach, w piśmie z 4 września 2012 r. został wskazany przewidywany termin zakończenia postępowania, jednakże z zaznaczeniem, że w przypadku wcześniejszego przekazania niezbędnych dokumentów sprawa zostanie rozpatrzona niezwłocznie.

Co do zarzutu podejmowania zbędnych czynności oraz rozszerzania zakresu postępowania dowodowego, podkreślono, że art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązuje organ administracji publicznej do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący; organ w trakcie prowadzonego postępowania zobowiązany jest do ustalenia czy dana osoba nabyła obywatelstwo polskie i następnie, czy na skutek kolejnych zdarzeń nie utraciła go do dnia wydania decyzji. Oczywistą jest, w przypadku stwierdzenia, że dana osoba nie utraciła obywatelstwa polskiego na skutek nabycia obywatelstwa obcego, potrzeba określenia, czy będąc obywatelem danego państwa nie podejmowała czynności skutkujących utratą obywatelstwa polskiego, tym bardziej gdy powyższe informacje wynikają wprost z załączonego życiorysu.

Jednocześnie organ wskazał, że w dniu [...] listopada 2012 r. Wojewoda Mazowiecki wydał decyzję, którą odmówiono stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez zainteresowanego. Jak wynika z pisma z [...] grudnia 2012 r. decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy, który z kolei stwierdził posiadanie obywatelstwa polskiego przez wnioskodawcę (decyzja z [...] grudnia 2012 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając powyższa sprawę uznał skargę za niezasadną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przede wszystkim Sąd wskazał, że w niespornych okolicznościach sprawy zasługuje na aprobatę stanowisko organu administracji prezentowane w odpowiedzi na skargę. Sąd podkreślił, że spór sprowadza się zasadniczo do oceny skutków prawnych wyroku o sygn. akt II OSK 1525/11, tj. czy wyrażono w nim expressis verbis pogląd, jakoby ojciec wnioskodawcy nie utracił obywatelstwa polskiego, co skutkowałoby automatycznie potrzebą orzeczenia o posiadaniu obywatelstwa przez jego syna bez potrzeby prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego przez organ administracji. W takim przypadku podejmowane czynności, w celu gromadzenia dalszego materiału dowodowego należałoby kwalifikować jako zbędne, a więc zarzut przewlekłości postępowania byłby uzasadniony.

Oceniając jednakże zakres związania oceną prawną wyrażoną w wyroku o sygn. akt II OSK 1525/11, Sąd wskazał, że trzeba mieć na uwadze, iż wyrażone w nim tezy muszą być rozumiane w kontekście generalnych zasad postępowania kasacyjnego, w tym wyrażonej w art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym świetle Sąd wskazał, że sformułowana w uzasadnieniu wyroku ocena mogła dotyczyć wyłącznie kwestii, czy określona czynność przed Konsulem może być utożsamiana z wyrażeniem zgody na zwolnienie z obowiązku wojskowego, co miałoby wpływ na status ojca skarżącego. Jedynie w tym zakresie wypowiedział się Sąd i jego ocena wiąże organy administracji. Sformułowania w uzasadnieniu wyroku, gdzie wskazano, że mylnie uznano jakoby ojciec skarżącego utracił obywatelstwo, dotyczyły wyłącznie oceny skutków określonej czynności przed Konsulem nie zaś ogólnie ostatecznych ustaleń w sprawie faktycznego statusu wnioskodawcy czy jego ojca. W danym zakresie wypowiadał się bowiem wyłącznie Sąd z uwagi na zakres jego kognicji (związanie granicami skargi kasacyjnej). Sam fakt przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, w następstwie orzeczenia o sygn. akt II OSK 1525/11 oznacza, że organy administracji winny rozpoznać sprawę w dwu instancjach, przy zastosowaniu właściwego prawa (z uwzględnieniem norm materialnorpawnych, które zostały w sprawie pominięte). Skutkuje to potrzebą pełnego rozpatrzenia sprawy, po zgromadzeniu materiału dowodowego stosownego dla ustalenia stanu faktycznego, w kontekście stosownych regulacji materialnoprawnych. W ocenie Sądu, organ trafnie wskazał w odpowiedzi na skargę, że dokonanie określonych ustaleń (poszukiwanie dokumentów archiwalnych) było niezbędne. Sam pełnomocnik strony - w skardze kasacyjnej - zwracał uwagę na potrzebę zgromadzenia całego materiału dowodowego w kontekście właściwej wykładni regulacji (same czynności przed Konsulem nie skutkują zwolnieniem ze służby wojskowej ojca wnioskodawcy) a NSA potwierdził, że wykładnia ta jest prawidłowa. Wskazanie zaś stronie realistycznego, ostatecznego terminu zakończenia postępowania, wobec spodziewanego czasu dokonywania określonych czynności (praktycznych terminów udzielania odpowiedzi przez archiwa) nie uchybia zasadom dobrej administracji, w tym informowania stron o ich sytuacji procesowej (art. 9 k.p.a.). O ile prowadzenie postępowania przedłuża się poza terminy wskazane w k.p.a. do załatwienia sprawy nie z winy organu, nie ma mowy o przewlekłości postępowania (patrz art. 35 § 5 k.p.a.), a jednocześnie organ administracji ma obowiązek poinformowania o realnym terminie zakończenia sprawy (art. 36 § 2 k.p.a.). Wskazanie końcowego potencjalnego terminu załatwienia sprawy nie stoi na przeszkodzie wezwaniu strony do przedłożenia potrzebnych dokumentów w krótszym terminie, gdy jest jednak możliwe, że postępowanie zakończy się wcześniej. Wobec powyższego Sąd uznał za niezasadny zarzut, jakoby stanowiska Wojewody co do okoliczności i terminów zakończenia postępowania były sprzeczne.

Na marginesie powyższych rozważań Sąd wskazał, że zgromadzony w spornym zakresie materiał dowodowy (w tym informacje o braku zachowania wskazanych dokumentów w archiwach) stanowił następnie podstawę do orzeczenia przez organ w sprawie co do meritum (decyzja z [...] listopada 2012 r.). Sam fakt, że orzeczenie organu I. instancji zostało następnie uchylone przez organ odwoławczy (decyzja z [...] grudnia 2012 r.) i materiał ten został oceniony w sposób odmienny (chodzi o pewne okoliczności, co do których żądano dodatkowych informacji od strony) nie świadczy o tym, że jego gromadzenie było w całej rozciągłości zbędne. Jednocześnie Sąd zauważył, że także orzeczenie przez organ II instancji nie było oparte na ocenie jakoby był on związany wyrokiem o sygn. akt II OSK 1525/11, gdzie przesądzonoby, że ojciec wnioskodawcy nie utracił obywatelstwa polskiego.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku Y. P., reprezentowany przez adwokata, zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 154 § 1, § 2 i § 6 w zw. z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, że nie zachodziły ustawowe przesłanki ukarania Wojewody Mazowieckiego grzywną za niewykonanie wyroku NSA w sprawie o sygn. akt II OSK 1525/11.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Mazowiecki wniósł o oddalenie tej skargi w całości i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Przede wszystkim wskazać należy, że stosownie do powołanego w podstawach skargi kasacyjnej art. 154 § 1 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jak przyjęto w § 2 art. 154 p.p.s.a. sąd we wskazanym w § 1 przypadku może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Kwestię wysokości grzywny uregulowano w § 6.

Zaznaczyć należy, że niewykonanie wyroku, o jakim mowa w powołanym przepisie ma miejsce m.in. w przypadku pozostawania przez organ w bezczynności lub w stanie przewlekłości w prowadzeniu postępowania, podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej w danej sprawie.

W niniejszej sprawie zarzucana w skardze bezczynność Wojewody Mazowieckiego dotyczyła niewykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1525/11, którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 311/11 oraz zaskarżoną do tego Sądu decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2011 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2010 r. odmawiającą potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego. Jak wywodzi autor skargi kasacyjnej, w powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął jednoznacznie kwestię zwolnienia ojca skarżącego z powszechnego obowiązku służby wojskowej, a nie zająłby tak jednoznacznego stanowiska, gdyby istniały jakiekolwiek wątpliwości co do stanu faktycznego w sprawie.

Uznając powyższe wywody za nieusprawiedliwione wskazać należy, że uchylając wyrok Sądu I instancji oraz wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów administracji Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2012 r. uznał, że w kontekście niniejszej sprawy decydujące znaczenie będzie miała treść rozporządzenia Ministrów: Spraw Wojskowych, Spraw Wewnętrznych i Opieki Społecznej z dnia 7 lutego 1939 r. wydane w porozumieniu z Ministrami Spraw Zagranicznych, Skarbu, Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, Rolnictwa i Reform Rolnych oraz Komunikacji w sprawie wykonania ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz.U. Nr 20, poz. 131). Przepisy zawarte w rozdziale II cyt. rozporządzenia odnoszą do art. 10 i 11 ww. ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym. Jak wskazano, z przepisów tych jasno wynika, że zarówno dla stwierdzenia faktu posiadania obcej przynależności państwowej danej osoby, jak i zwolnienia jej od powszechnego obowiązku wojskowego w trybie art. 10 ust. 1 pkt b ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym, przewidziana była określona procedura inicjowana bądź z urzędu bądź na prośbę zainteresowanego (§ 26 ust. 1), która winna być zakończona wydaniem stosownego dokumentu przez właściwy organ (m.in. Konsula RP) dotyczącego zwolnienia danej osoby od powszechnego obowiązku wojskowego (§ 27 ust. 2). Następnie zawiadamiano powiatową władzę administracji ogólnej (§ 27 ust. 3), która skreślała osobę zwolnioną od powszechnego obowiązku wojskowego z listy poborowych lub zarządzała skreślenie jej z rejestru poborowych oraz zawiadamiała komendanta rejonu uzupełnień o skreśleniu, dołączając do zawiadomienia odebrany wojskowy dokument osobisty (§ 27 ust. 4). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarówno Sąd I instancji, jak i organy administracji pominęły całkowicie przepisy rozporządzenia w sprawie wykonania ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym, co uzasadniało uchylenie zarówno zaskarżonego wyroku, jak i orzeczeń wydanych w tej sprawie przez organy obu instancji.

Będąc zatem związany - na zasadzie określonej w art. 153 p.p.s.a. - oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, Wojewoda Mazowiecki zobowiązany był ponownie ocenić zebrany w sprawie materiał dowodowy pod kątem spełnienia przesłanek zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego i w związku z nabyciem obywatelstwa obcego utraty obywatelstwa polskiego. Decyzję w tej sprawie, po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i otrzymaniu akt administracyjnych, co nastąpiło 28 sierpnia 2012 r., Wojewoda wydał w dniu [...] listopada 2012 r. odmawiając stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego. Rozstrzygnięcie to zostało poprzedzone działaniami organu mającymi na celu pozyskanie informacji archiwalnych, które w świetle dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładni przepisów prawa materialnego, mogły stać się podstawą do przyjęcia przez organ, że ojciec skarżącego nie utracił obywatelstwa polskiego. Jak zasadnie uznał Sąd I instancji, niezbędne w tym zakresie okazało się wystąpienie z wnioskiem o przeprowadzenie kwerend archiwalnych w Archiwum Państwowym w Katowicach, Archiwum Akt Nowych, Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Centralnym Archiwum Wojskowym. Powyższe wskazuje na celowość i zasadność podejmowanych działań z punktu widzenia przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego zgodzić się należy z Sądem I instancji, że działania poczynione przez organ w niniejszej sprawie służyły wykonaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, słuszna zatem była konkluzja Sądu I instancji, iż nie zachodziły przesłanki do uwzględnienia skargi określone w art. 154 § 1 p.p.s.a. W tej sytuacji zarzut naruszenia tego przepisu musiał zostać uznany za nieuzasadniony.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.