Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 54/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33 par 2, art. 34 par 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 6 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, , po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 listopada 2022 roku nr 210000.2702/71.2022-RED w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat E. B. prowadzącej Kancelarię Adwokacką przy ul. [...] w P., kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 24 listopada 2022 r. nr 210000.2702/71.2022-RED Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r. poz. 735 ze zm.) w związku z art. 83 ust 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. 2022 r. poz. 1009 ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi z 10 października 2022 r. nr 210000.71.2385.2022-RED-ŁC o oddaleniu zarzutów M.R. w sprawie egzekucji administracyjnej.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] z 29 lipca 2022 r. wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi, zostało wszczęte wobec M.R. postępowanie egzekucyjne. Ww. tytuły wykonawcze obejmują zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za sierpień 2019 r. w następujących wysokościach:

• [...] FUS - 834,55 zł,

• [...] FUZ - 684,64 zł,

• [...] FP i FGŚP - 70,05 zł.

W oparciu o ww. tytuły wykonawcze zawiadomieniami z 1 sierpnia 2022 r. Dyrektor I Oddziału ZUS w Łodzi zajął rachunki w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo – Kredytowej [...]. Tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku zostały doręczone zobowiązanemu 17 sierpnia 2022 r.

Pismami z 23 sierpnia 2022 r. strona wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Podniosła następujące zarzuty: nieistnienie obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczeń, dokumentu i przepisów prawa, błąd co do zobowiązanego, brak uprzedniego doręczenia upomnienia, wygaśnięcie obowiązku w całości i w części oraz brak wymagalności obowiązku. Ponadto strona wniosła o wykazanie legalności uprawnień ZUS i anulowania wszystkich spraw.

Postanowieniem z 10 października 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi oddalił w całości zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M.R. podniósł, że zarzuty zostały rozpatrzone wadliwie i błędnie. Wskazał, że ZUS działa nielegalnie, a egzekucje są bezprawne.

Zaskarżonym postanowieniem Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy postanowienie z 10 października 2022 r. W uzasadnieniu organ odwołał się do treści art. 33 § 1 u.p.e.a. Organ wyjaśnił, że wnosząc zarzuty zobowiązany wskazał na zaistnienie wszystkich przesłanek wskazanych w powyższym art. 33 § 1 u.p.e.a. Skarżący zażądał wykazania legalności i uprawnień działalności ZUS. Ponadto ZUS wyjaśnił, że w związku ze złożeniem zarzutów w terminie 7 dni od odbioru tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone do czasu wydania ostatecznego postanowienia w tym przedmiocie.

Ponownie rozpatrując sprawę pod względem nieistnienia obowiązku ZUS wyjaśnił że jest to sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z uwagi na fakt, że w ogóle nie zaistniał. Wnosząc tego typu zarzut zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał. Organ stwierdził, że zobowiązany do zarzutów z 23 sierpnia 2022 r. nie dołączył żadnych dowodów potwierdzających, że taki obowiązek nie istniał. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy również nie załączył dokumentów na potwierdzenie podniesionego zarzutów. Zakład w swoim postanowieniu zwrócił uwagę, że zobowiązany prowadził działalność gospodarczą do 31 sierpnia 2019 r. Zarzuty dotyczą egzekucji należności za sierpień 2019 r., które należało opłacić. Skoro należności nie zostały uregulowane, a na okoliczność nieistnienia obowiązku nie zostały przedstawione dokumenty, podniesiony przez zobowiązanego zarzut organ uznał za nieuzasadniony.

W zakresie określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu, organ zaznaczył, że jest to zarzut traktowany jako błąd co do przedmiotu postępowania egzekucyjnego, tj. żądania wykonania obowiązku innej treści niż wskazany w akcie stanowiącym podstawę egzekucji administracyjnej. Organ wyjaśnił, że w przypadku strony obowiązek został określony w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Łodzi z 8 kwietnia 2022 r. znak: 210671DZPDK22/000025, w której określił wysokość zadłużenia za 08/2019 r. na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. podstawę egzekucji administracyjnej stanowi tytuł wykonawczy. Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Na podstawie ww. decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi wystawił tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...].

Porównując dokumenty, tj. decyzję i tytuły wykonawcze organ wskazał, że nie nastąpiła rozbieżność co do treści obowiązku. Zarówno decyzja jak i tytuły wykonawcze zawierają należności za ten sam okres, tj. sierpień 2019 r. z tytułu składek na ubezpieczenia. Ponadto zawierają dokładnie te same kwoty należności głównej odpowiednio 834,55 zł (FUS), 684,64 zł (FUZ) i 70,05 zł (FPiFGŚP). Organ uznał więc zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 za niezasadny.

Odnosząc się zarzutu dotyczącego do błędu co do zobowiązanego organ wskazał, że z błędem co do zobowiązanego mamy do czynienia w przypadku, gdy organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego i której doręczył tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów, a także gdy w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek. Przyjmuje się, że zarzut co do błędu osoby zobowiązanego dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję.

Działalność gospodarcza zobowiązanego została zgłoszona z NIP:[...], ten sam który jest wskazany w tytułach wykonawczych i w zawiadomieniach o zajęciu rachunku w SKOK [...]. Organ wskazał, że numer NIP jest unikatowym numerem identyfikacji podatnika (nie można posługiwać się unieważnionym NIP, a unieważniony NIP nie może zostać ponownie nadany). Zarówno NIP:[...], jak i PESEL: [...] identyfikują konto płatnika. Te same identyfikatory występują na tytułach wykonawczych. Tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu zostały zobowiązanemu skutecznie doręczone 17 sierpnia 2022 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis strony. Zatem nie ma wątpliwości, że Dyrektor I Oddziału ZUS w Łodzi podjął czynności egzekucyjne wobec tej samej osoby. Wobec powyższego zdaniem organu nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, a zarzut jest niezasadny.

Z kolei odnosząc się zarzutu dotyczącego brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, organ wskazał, że taki zarzut może być podniesiony, jeżeli przesłanie upomnienia jest wymagalne. W przypadku zobowiązanego należności zostały określone decyzją ZUS I Oddział w Łodzi z 8 kwietnia 2022 r., doręczoną 26 kwietnia 2022 r., od której strona nie złożyła odwołania. W treści decyzji zawarte zostało pouczenie o tym, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, bez konieczności uprzedniego doręczenia upomnienia. W przedmiotowej sprawie nie było zatem obowiązku doręczenia upomnień przedegzekucyjnych, a więc zarzut jest nieuzasadniony.

Odnosząc się natomiast do zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części, organ wskazał, że w tym przypadku przesłankami są: wykonanie obowiązku, przedawnienie się obowiązku, wystąpienie innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku. Na dzień kierowania należności przez wierzyciela do egzekucji, nie stwierdzono, aby wystąpiły powyższe przesłanki. Należności nie zostały uregulowane, nie nastąpiło również ich przedawnienie. Zgodnie z przepisem art. 24 ust 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. od 5 do 6. Składki za sierpień 2019 r. stały się wymagalne 17 września 2019 r. Zgodnie z ust 5b ww. art. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W judykaturze nie ma jednoznacznego stanowiska, co rozumieć jako pierwszą czynności zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Organ wskazał, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2022 r. przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych.

Biorąc pod uwagę główny przepis art. 24 ust. 4 z oczywistych względów nie nastąpiło przedawnienie roszczeń za sierpień 2019 r, gdyż bieg terminu przedawnienia ulegał zawieszeniu od chwili doręczenia stronie tytułów wykonawczych. Zatem zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części uznano za niezasadny.

Ponadto ZUS wyjaśnił, że w ustawie określono przyczyny braku wymagalności obowiązku, do których należy: odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, a także wystąpienie innej przyczyny powodującej brak wymagalności obowiązku, np. sytuacje, w których egzekwowany obowiązek wynika z aktu indywidualnego lub generalnego, który nie jest jeszcze wykonalny, czyli np. nieostateczna decyzja administracyjna. W stosunku do wskazanego zadłużenia nie stwierdzono, aby należności zostały objęte ulgą w spłacie należności, tj.: w postaci rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej lub odroczenia terminu wykonania obowiązku. Tytuły wykonawcze wystawione zostały na podstawie prawomocnej decyzji. Z akt nie wynika też, by wystąpiła inna przyczyna braku wymagalności obowiązku, dlatego należy uznano zarzut za nieuzasadniony.

Organ wyjaśnił, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany zażądał ponownego rozpatrzenia sprawy w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...]. Przesłanki stanowiące podstawę zarzutów są enumeratywnie wymienione w przepisie art. 33 § 2 i jest to katalog zamknięty. Zatem nie jest możliwe podniesienie innego zarzutu ponad te wymienione w ww. przepisie. Wykazanie legalności uprawnień ZUS nie stanowi zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Żądanie wykazania uprawnień, czy też legalności danej instytucji nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego.

Ponadto, w związku z kierowaniem do ZUS korespondencji w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, "anulowania wszystkich spraw, gdyż są bezprawne", organ wyjaśnił, że zarówno zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku z wniesionymi zarzutami jak i umorzenie postępowania egzekucyjnego w wyniku uznania zarzutów zostało określone w ustawie.

W skardze M.R. wskazał, że zarzuty były zasadne i konieczne, a ZUS działa nielegalnie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z 24 marca 2023 r. sygn. III SPP/Łd 24/23 st. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienia adwokata i umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W piśmie procesowym z 28 czerwca 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała skargę wniesioną przez skarżącego. Precyzując stanowisko skarżącego pełnomocnik wskazał, że skarżący zarzuca naruszenie:

- przepisów prawa procesowego, tj. art. 33 § 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich błędną wykładnię i nieuzasadnione uznanie, ze w okolicznościach niniejszej sprawy nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącego wniesione w sprawie egzekucji administracyjnej;

- naruszenie art. 77 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.

Pełnomocnik wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów udzielonej skarżącemu z urzędu pomocy prawnej, nieopłaconych w całości ani w części według norm przepisanych (z uwzględnieniem treści wyroku TK z 20 kwietnia 2023 r., SK 53/22).

W uzasadnieniu pełnomocnik wskazała m.in., że skarżący wskazuje, że nie została mu doręczona decyzja ZUS z 8 kwietnia 2022 r., w której określone zostały należności będące podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Skarżący twierdzi też, że nie zostało mu doręczone upomnienie, a w konsekwencji został pozbawiony możliwości obrony swoich praw. Ponadto skarżący twierdzi, że korespondencja była doręczana E.O., która nie jest i nigdy nie była domownikiem skarżącego. W tej sytuacji korespondencja była doręczana nieskutecznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 24 listopada 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie z 10 października 2021 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej jest zgodne z przepisami postępowania i prawa materialnego.

Podstawę prawną kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) - dalej u.p.e.a.

Przystępując do analizy sprawy wskazać trzeba, że stosownie do treści art. 19 § 4 u.p.e.a. dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.

Wobec powyższego w niniejszej sprawie organem egzekucyjnym – zgodnie z art. 19 § 4 u.p.e.a. - jest dyrektor oddziału ZUS.

Ze względu na lex specialis, wynikające z art. 83c ust. 1a i 2 u.s.u.s., do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez Zakład jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Podkreślić należy, że zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed nieuzasadnionym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Zarzut można składać tylko z przyczyn ściśle wskazanych w ww. art. 33 § 2 u.p.e.a.

Według art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych może być:

1. nieistnienie obowiązku;

2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3. błąd co do zobowiązanego;

4. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5. wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6. brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zaprezentowane wyżej przesłanki tworzą katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego/zabezpieczającego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 3 grudnia 2013 r., z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13).

Natomiast w myśl art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

W niniejszej sprawie skarżący powołuje się na wszystkie ww. przesłanki określone w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Przechodząc do oceny zarzutów wskazać należy, że wbrew zarzutowi skargi organ dokonał prawidłowej wykładni art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest nieistnienie obowiązku. Jak prawidłowo zauważył organ nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Co do zasady w zakresie badania dopuszczalności egzekucji mieszczą się ustalenia dotyczące doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wykonania obowiązku.

Podkreślić należy, że w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma tylko charakter formalny. Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może bowiem prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego - jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.

W rozpoznawanej sprawie, jak wyżej wskazano, skarżący zgłosił zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Rozpoznając zasadność zgłoszonego zarzutu trzeba mieć na uwadze, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Inspektorat w Łodzi z 8 kwietnia 2022 r., wydana na postawie art. 83 ust. 1 oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. ZUS w powyższej decyzji określił skarżącemu wysokość zadłużenia z tytułu składek za 08/2019 r. na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej wysokości 1 589,24 zł.

Wbrew zarzutom skargi powyższa decyzja doręczona została skarżącemu na adres [...] Ł., ul.[...]. Skarżący odebrał decyzję osobiście w dniu 26 kwietnia 2022 r. w Urzędzie Pocztowym, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy.

W sprawie niniejszej organ nie miał żadnych podstaw do zajęcia się merytoryczną stroną zobowiązania. Po pierwsze z uwagi na treść art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Po drugie z uwagi na brak jakichkolwiek argumentów skarżącego, że ten obowiązek nie istnieje. Zauważyć w związku z tym należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zobowiązany, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku. Jest to jak najbardziej pogląd uzasadniony, zważywszy iż to zobowiązany najczęściej posiada bezpośrednią wiedzę na temat okoliczności związanych z istnieniem obowiązku podlegającego egzekucji. Zobowiązany ograniczył się jedynie do ogólników, że jego zdaniem obowiązek nie istnieje. Nie powołał żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że powyższa decyzja została z obrotu prawnego usunięta (np. poprzez stwierdzenie jej nieważności) bądź też, że obowiązek z niej wynikający został np. wykonany lub nastąpiło jego przedawnienie. Skarżący nie powołał się na żadne zdarzenia stanu faktycznego lub prawnego, które dawałyby podstawę do stwierdzenia, że egzekwowana należność nie istnieje.

Reasumując stwierdzić należy, że podnosząc w postępowaniu egzekucyjnym zarzut określonej treści skarżący nie wykazał jego zasadności, a nadto zgłoszony zarzut nie znajduje potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Zobowiązany podniósł także zarzut z art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a. (określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4). Zajmując się nim stwierdzić należy, że zarzut błędnego określenia obowiązku, to nic innego jak rozbieżność między treścią obowiązku podaną w tytule wykonawczym a treścią nałożonego nań obowiązku, określonego w przepisie prawa albo w rozstrzygnięciu w sprawie indywidualnej lub w dokumencie stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego (zob. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 33).

Rację ma organ, że zestawienie wspomnianych wcześniej tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] z 29 lipca 2022 r. wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi, obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za sierpień 2019 r. w następujących wysokościach: [...] FUS - 834,55 zł, [...] FUZ - 684,64 zł, [...] FP i FGŚP - 70,05 zł jest zgodne z orzeczeniem ZUS z dnia 8 kwietnia 2022 r., w którym zostały określone te same kwoty należności z tytułu składek.

Powyższe pozwala na stwierdzenie, że treść obowiązku podlegającego egzekucji jest zgodna z wysokością składek określonych w decyzji.

Niezasadny okazał się zatem zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z dokumentu, o którym mowa w art. 3 § 1 u.p.e.a. (art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a.).

Za prawidłowe należy również uznać stanowisko organu co do braku podstaw uznania zarzutu dotyczącego błędu co do zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. przez zobowiązanego rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji. Ponieważ w konsekwencji zobowiązany został pozbawiony możliwości obrony swych interesów, należy odstąpić od czynności egzekucyjnych wobec osoby błędnie uznanej za zobowiązanego i podjąć je wobec zobowiązanego. Należy zastrzec, że czynności egzekucyjne mogą być podejmowane wobec każdego, w czyim posiadaniu znajduje się majątek zobowiązanego (w przypadku egzekucji należności pieniężnych) lub rzecz podlegająca wydaniu. Osoba taka nie może bronić się przed egzekucją, twierdząc, że nie jest zobowiązanym, może natomiast zgłosić wniosek o wyłączenie spod egzekucji tych rzeczy lub praw majątkowych, które stanowią część jej majątku (art. 38 u.p.e.a.). Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W tym drugim przypadku konieczne jest ustalenie, czy obowiązek został przeniesiony na osobę wskazaną w tytule wykonawczym. Stwierdzenie, że obowiązek został przeniesiony na taką osobę w mniejszym zakresie, niż to wynika z tytułu wykonawczego, stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie. W przypadku stwierdzenia, że nie doszło do przejścia obowiązku na podmiot wskazany w tytule wykonawczym, należy umorzyć postępowanie egzekucyjne w całości. Jeżeli natomiast w tytule wykonawczym wskazano podmiot, na który pierwotnie nałożono obowiązek, ale obowiązek ten został przeniesiony na inny podmiot, należy umorzyć postępowanie egzekucyjne. Wierzyciel może następnie wystawić tytuł wykonawczy na nowego zobowiązanego, a zobowiązany, wnosząc zarzut, może kwestionować twierdzenie wierzyciela o przejściu obowiązku na tę, a nie inną osobę (zob. Przybysz Piotr Marek, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz art. 33), opublikowano: LEX/el. 2023.

Nie jest zatem zasadny zarzut skarżącego z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., gdyż skarżący niewątpliwie jest osobą co do której prawidłowo zostały skierowane tytuły wykonawcze. Wystawione tytuły wykonawcze wprost wskazują skarżącego i podstawę dochodzonego obowiązku, czyli decyzję z 8 kwietnia 2022 r. Zarówno w decyzji i w tytułach wykonawczych oraz w zawiadomieniach o zajęciu rachunku w SKOK [...] wskazano ten sam NIP [...]. Jak słusznie podkreślił organ numer NIP jest unikatowym numerem identyfikacji podatnika.

Ponadto stwierdzić należy, że wszczęcie przedmiotowego postępowania nie wymagało uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., a zatem zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.) jest niezasadny.

Zgodnie z art. 15 § 1 i § 1a u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Upomnienie zawiera pouczenie zobowiązanego, że w przypadku niewykonania w całości obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia zobowiązany ma obowiązek zawiadomienia wierzyciela, a po doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego - również organu egzekucyjnego, o zmianie adresu jego miejsca zamieszkania lub siedziby.

W myśl art. 15 § 5 u.p.e.a. minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, inne niż określone w § 3a należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, kierując się celowością doręczenia upomnienia oraz potrzebą zapewnienia efektywności czynności wierzyciela zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Na podstawie art. 15 § 5 u.p.e.a zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.

Z kolei w myśl art. 26 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie tytułowi wykonawczemu przez siebie wystawionemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej. Elementy składowe tytułu wykonawczego określa przepis art. 27 § 1 u.p.e.a. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Ponadto jak wynika z art. 32 u.p.e.a. organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

W rozpoznawanej sprawie w dziale D tytułów wykonawczych prawidłowo wskazano podstawę prawną braku obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia, tj. § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 października 2014 r.

Wobec powyższego zarzut skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy podzielić również stanowisko organu, że nie jest zasadny zarzut z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., czyli wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części. Okoliczności powodujące wygaśnięcie obowiązku są zróżnicowane. Tytułem przykładu należy wskazać wygaśniecie wskutek: zapłaty, przejęcia własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym, umorzenia należności, przedawnienia. W ocenie Sądu, żadna z ww. okoliczności nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie.

Za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że nie nastąpiło przedawnienie należności z tytułu składek. Stosownie do treści art. 24 ust. 4 u.s.u.s. u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. W treści zaskarżonego postanowienia Zakład Ubezpieczeń Społecznych odwołał się do art. 24 ust. 5b u.s.u.s., w myśl którego bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W rozpoznawanej sprawie należy podzielić stanowisko organu, że należności z tytułu składek były wymagalne w dniu wszczęcia przedmiotowego postępowania. Termin przedawnienia należności za sierpień 2019 r. nie upłynął. Do wystawienia tytułów wykonawczych wobec skarżącego doszło 29 lipca 2022 r., które zostały skarżącemu doręczone 17 sierpnia 2022 r., a zatem bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek za sierpień 2019 r. uległ zawieszeniu od chwili doręczenia tytułów wykonawczych.

Skarżący wskazał także na zarzut braku wymagalności obowiązku z powodu a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 pkt 6 lit.c u.p.e.a.). Według skarżącego ZUS jest firmą nielegalną. Zdaniem Sądu, powyższy zarzut jest niezasadny.

Zauważyć należy, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Wymagalne są składki, które zostały określone wobec skarżącego w decyzji z 8 kwietnia 2022 r. Decyzja ta jest ostateczna. Tymczasem zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej może zaistnieć w przypadku: - wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, - przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej, - uchylenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej, - otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, - ogłoszenia upadłości. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Okoliczność podnoszona przez skarżącego nie mieści się w ramach zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 lit.c u.p.e.a., słusznie zatem organ oddalił zarzut skarżącego.

Odnośnie zarzutu skarżącego dotyczącego doręczania decyzji E.O., która nie jest i nigdy nie była domownikiem skarżącego, Sąd zauważa, że ww. osoba odebrała postanowienie z 10 października 2022 r., pod adresem wskazanym przez skarżącego. Innego adresu skarżący nie wskazał, pomimo pouczenia zawartego w zawiadomieniu z 27 stycznia 2022 r., które to zawiadomienie skarżący odebrał osobiście. Jednocześnie z zachowaniem terminu skarżący od ww. postanowienia złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Reasumując stwierdzić należy, że w ocenie Sądu dla oceny zgodności z prawem kwestionowanych skargą postanowień zasadnicze znaczenie ma pozostająca w obrocie prawnym ww. ostateczna decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 8 kwietnia 2022 r., która nie została wykonana dobrowolnie przez skarżącego i podlega ona wykonaniu w drodze postępowania egzekucyjnego. Dopiero uiszczenie należności z tytułu składek spowoduje, że przedmiot decyzji przestanie istnieć i stanie się ona bezprzedmiotowa.

Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów postępowania. Postępowanie prowadzone było zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a w związku z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2019 r. poz. 18 ze zm.).

A.M.