Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SAB/Lu 61/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust.1, art. 6, art. 13, art. 14, art. 16
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art. 2, art. 5
journal: Dz.U. 2021 poz 195
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
article: art. 21 ust.1, art. 21 ust. 3 pkt 2, art. 17 a ust.6, art. 17, art. 30 ust.1, 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2069
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi E. O. i D. O. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

E. O. i D. O., reprezentowani przez adwokata A. T., wnieśli skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. (dalej: organ) o udostępnienie informacji publicznej objętej wnioskiem datowanym na 8 marca 2024 r.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

Wnioskiem datowanym na 8 marca 2024 r. E. O. i D. O. zwrócili się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. o udostępnienie informacji publicznej obejmującej odpowiedzi na następujące pytania:

1) Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

2) Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19. roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie, to dlaczego?

3) Według informacji od prof. I. P.-S. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

4) Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

5) Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

6) Ile dzieci i dorosłych do 19. roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

7) Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

8) Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

9) Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny, nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

10) W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

11) W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

12) Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

13) W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu 12 marca 2024 r. (prezentata na wniosku).

W piśmie z 25 marca 2024 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek, organ wskazał, co następuje.

Ad.1) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. nie posiada informacji w żądanym zakresie. Jednocześnie informuje, że nie prowadzi badań mających na celu ustalenie czasu trwania odporności po podaniu szczepionek.

Ad.2) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. nie posiada informacji w żądanym zakresie. Jednocześnie informuje, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1248 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077) obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi obejmowane są osoby w wieku 0-19 lat. Szczegółowy sposób przeprowadzenia szczepień ochronnych określają przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Obecnie schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży określa załącznik nr [...] do niniejszego rozporządzenia. Ww. rozporządzenie określa dla poszczególnych rodzajów szczepień ochronnych przedział wieku lub przesłanki epidemiologiczne i kliniczne, w przypadku których obowiązek szczepień może stać się wymagany.

Ad. 3) Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu we W. nie jest znana liczba szczepionych osób - obcokrajowców zamieszkujących na terenie powiatu włodawskiego.

Art. 5 ust 1 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1248 ze zm.), zobowiązuje osoby przebywające na terytorium RP do poddawania się szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust 2 w stosunku do osoby nie posiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienia tych obowiązków posiada osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią. Na podstawie tej ustawy osoby do 19. roku życia przebywające na terytorium Polski dłużej niż 3 miesiące są zobligowane do realizacji obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom zakaźnym niezależnie od kraju pochodzenia.

Art. 17 ust. 1 stanowi, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Art. 17 ust. 1a wskazuje, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres krótszy niż trzy miesiące są zwolnione z obowiązku poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, z wyjątkiem szczepień poekspozycyjnych. Wymienione powyżej przepisy regulują również obowiązki lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną oraz sposób przekazywania sprawozdań i informacji oraz ich zakres państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu w zakresie szczepień ochronnych, a mianowicie, art. 17 ust. 8: Osoby przeprowadzające szczepienia ochronne:

1) prowadzą dokumentację medyczną dotyczącą obowiązkowych szczepień ochronnych, w tym przechowują karty uodpornienia oraz dokonują wpisów potwierdzających wykonanie szczepienia;

2) sporządzają sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz sprawozdania ze stanu zaszczepienia osób objętych profilaktyczną opieką zdrowotną, które przekazują państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu.

Art. 17 ust. 9: obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.

9a. Szczepienia obowiązkowe przeprowadza się zgodnie ze schematem szczepienia określonym dla danego szczepienia w przepisach wydanych na podstawie ust. 10.

Zgodnie z obowiązującym art. 17 ust. 9b ustawy o zakażeniach i chorobach zakaźnych u ludzi lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią ma obowiązek przesłania kwartalnego "raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych" powiatowemu inspektorowi sanitarnemu właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, zawierający imienny wykaz:

1) osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia,

2) osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią, o której mowa w pkt 1, o ile jest to możliwe do ustalenia.

Ponadto zgodnie z § 16 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, kwartalne sprawozdanie z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych, którego wzór jest określony w załączniku nr 5 do rozporządzenia, jest sporządzane i przekazywane przez osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, w terminie 7 dni po zakończeniu kwartału. § 17 cytowanego rozporządzenia wskazuje, że Raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 17 ust. 9b wyżej cytowanej ustawy, jest sporządzany i przekazywany przez osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, w terminie 30 dni od zakończenia kwartału.

Lekarz informuje również PPIS o ewentualnych trwałych lub czasowych przeciwskazaniach do szczepień dziecka.

Na podstawie wymienionych przepisów podczas bieżących kontroli sanitarnych podmiotów leczniczych w zakresie realizacji Programu Szczepień Ochronnych będących pod nadzorem PSSE we W., sprawdzane są karty uodpornienia dzieci i młodzieży.

Ad.4) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. nie posiada informacji w żądanym zakresie.

Zgodnie z art.17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, każda osoba zgłaszająca się w celu przeprowadzenia szczepienia obowiązkowego lub zalecanego musi przejść kwalifikacyjne badanie lekarskie. Badanie lekarskie jest ważne 24 godziny i ma na celu wykrycie ewentualnych przeciwwskazań do szczepienia, opóźnienie wykonania szczepienia, modyfikację schematu szczepień. Istotne jest w czasie kwalifikacji zminimalizowanie ryzyka wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego (NOP) i zapewnienie maksymalnej skuteczności szczepienia.

Celem kwalifikacji do szczepienia jest upewnienie się co do wskazań oraz wykluczenie przeciwwskazań do podania szczepionki. Badanie lekarskie kwalifikacyjne do każdego szczepienia składa się z ukierunkowanego wywiadu oraz przesiewowego badania przedmiotowego. Badanie kwalifikacyjne do szczepienia jest bardzo podobne niezależnie od planowanej do podania szczepionki, różni się w szczegółach dotyczących przeciwwskazań do konkretnych szczepionek.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej.

W związku z powyższym w kompetencjach lekarza jest określenie zakresu wykonywanych badań przed szczepieniem. O podaniu szczepionki każdorazowo decyduje lekarz na podstawie prawidłowo przeprowadzonej kwalifikacji.

Ad.5) W okresie ostatnich 5 lat w PSSE we W. nie odnotowano przypadków niewywiązywania się lekarza z obowiązku zgłoszenia Niepożądanego Odczynu Poszczepiennego. Grzywien w tym zakresie nie nałożono.

Ad.6) W ostatnich 5 latach w PSSE we W. nie zarejestrowano zgonów po podaniu szczepionki u dzieci i młodzieży do 19. roku życia.

Ad.7) W PSSE we W. w ostatnich 5 latach odnotowano 1 ciężki Niepożądany Odczyn Poszczepienny. NOP nie dotyczył osoby szczepionej w ramach obowiązkowych szczepień ochronnych, dotyczył osoby dorosłej - szczepienie p/COVID-19.

Ad. 8) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. nie prowadzi statystki odszkodowań, wobec czego nie posiada żądanych informacji.

Ad. 9) Zgodnie z uregulowaniem art. 31 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wolność człowieka podlega ochronie prawnej przy czym każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Ponadto nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje. Jednocześnie zgodnie z art. 31 ust.3 Konstytucji RP możliwe jest wprowadzenie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, które mogą być ustanawiane na mocy ustaw, gdy są one konieczne w demokratycznym państwie ze względu na zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności oraz praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą oczywiście naruszać istoty wolności i praw. Oznacza to, że zgodnie z Konstytucją RP każdy obywatel ma prawo do ochrony zdrowia, którą powinny mu zapewnić władze publiczne, będące obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapewnienia ochrony zdrowia obywateli, między innymi przez zwalczanie chorób zakaźnych. W konsekwencji należy stwierdzić, że Konstytucja gwarantuje każdemu człowiekowi wolność i prawa, które jednak mogą być ograniczone, jeśli jest to konieczne ze względu na ważny interes publiczny jakim jest zdrowie obywateli - poszczególnych członków zbiorowej społeczności. Niewątpliwie w interesie publicznym jest ochrona życia i zdrowia ludzi, a wprowadzenie obowiązku poddania się szczepieniom zdecydowanie temu służy. Szczepienia zostały wprowadzone jako skuteczny środek w celu wyeliminowania chorób zakaźnych oraz zapobiegania nim. Realizacja obowiązku szczepień ma korzystny wpływ na ogólny stan zdrowia i bezpieczeństwo społeczeństwa. W ten sposób państwo jako ustawodawca, zapewniając bezpłatne i powszechnie dostępne szczepienia wybrał rozwiązania najlepsze dla jednostki oraz ogółu. W tej sytuacji nie znajduje uzasadnienia argumentacja oparta na założeniu, że ochrona uprawnień jednostki, do życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym, o których mowa w art. 47 Konstytucji, stanowi samodzielną przesłankę do oceny działań organów władzy publicznej podejmowanych w celu ochrony życia oraz zdrowia ogółu obywateli.

Ad.10) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. informuje, że zgodnie z art. 17a ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2023 r. poz. 1248 ze zm.) przewiduje tzw. świadczenie kompensacyjne za odszkodowanie za niepożądane odczyny poszczepienne. Jednocześnie wskazuje, że organem posiadającym informacje na temat sposobu ubiegania się o odszkodowanie jest Rzecznik Praw Pacjenta. Powyższe wynika z art. 17d ust. 1, który wskazuje, że postępowanie w sprawie przyznania świadczenia kompensacyjnego jest prowadzone przez Rzecznika Praw Pacjenta. Natomiast ust. 2 stanowi, że przy Rzeczniku Praw Pacjenta działa Zespół do spraw Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych, zwany dalej "Zespołem", do którego zadań należy wydawanie, w toku postępowania w sprawie przyznania świadczenia kompensacyjnego, opinii dotyczących wystąpienia działania niepożądanego wymienionego w Charakterystyce Produktu Leczniczego, o której mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne, po podanej szczepionce albo podanych szczepionkach i jego skutków.

Ad.11) Żądana informacja nie jest informacją publiczną z uwagi na to, że jest poza zakresem działania organu. Przedmiot tego pytania wkracza w sferę wiedzy medycznej i nie należy do zadań Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Niemniej jednak Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. wskazuje, że ocenę w tym zakresie prowadzi lekarz zgodnie ze swoją wiedzą medyczną.

Ad.12) Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych zagadnienie dotyczące działalności Światowej Organizacji Zdrowia nie jest informacją publiczną. Pomimo to Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. wskazuje, że Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca wykonywanie szczepień ochronnych jako profilaktykę w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych. Natomiast zasady oraz kwestie dotyczące egzekwowania obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym regulowane są przez akty prawne obowiązujące na terytorium danego kraju.

Ad. 13) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. informuje, że kwestie szczepień ochronnych reguluje ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r. poz.1248 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2077). Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie. Powyższą powinność precyzuje art. 17 ust. 1 ustawy, na podstawie którego pewne kategorie osób są obowiązane do poddawania się wskazanym szczepieniom, zgodnie ze szczegółowymi zapisami rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Rozporządzenie to określa między innymi wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych; osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby; kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne; sposób przeprowadzania szczepień ochronnych, etc.

Kwestie dotyczące obowiązków związanych z prowadzeniem szczepień ochronnych wskazane są również w art. 17 ust. 8 pkt 2 i ust. 9 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Cytowane przepisy stanowią, że:

- ust. 8 pkt 2 "Osoby przeprowadzające szczepienia ochronne: sporządzają sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz sprawozdania ze stanu zaszczepienia osób objętych profilaktyczną opieką zdrowotną, które przekazują państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu".

- ust. 9 "Obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych".

- ust. 9a "Szczepienia obowiązkowe przeprowadza się zgodnie ze schematem szczepienia określonym dla danego szczepienia w przepisach wydanych na podstawie ust. 10".

- ust. 9b "Lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią przekazuje państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, imienny wykaz:

1) osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia,

2) osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią, o której mowa w pkt 1, o ile jest to możliwe do ustalenia - zwany dalej "raportem o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych".

- ust. 9c "Raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych zawiera dane: 1) osoby małoletniej, o której mowa w ust. 9b pkt 1:

a) imię i nazwisko,

b) datę urodzenia,

c) numer PESEL, a w przypadku jego braku - rodzaj i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość,

d) adres miejsca zamieszkania,

e) rodzaj i liczbę niewykonanych obowiązkowych szczepień ochronnych wraz ze wskazaniem przyczyn niewykonania tych szczepień - o ile są znane;

2) osób, o których mowa w ust. 9b pkt 2:

a) imię i nazwisko,

b) numer PESEL, a w przypadku jego braku - rodzaj i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość,

c) adres miejsca zamieszkania".

Sposób przeprowadzenia szczepień ochronnych określają przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077). Obecnie schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży określa załącznik nr 1 do niniejszego rozporządzenia.

Rozporządzenie określa dla poszczególnych rodzajów szczepień ochronnych przedział wieku lub przesłanki epidemiologiczne i kliniczne, w przypadku których obowiązek szczepień może stać się wymagany.

Należy zaznaczyć, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 sygn. akt SK 81/19 dotyczyło zgodności z postanowieniami Konstytucji Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 ze zm.), w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172), które już nie obowiązuje bowiem zostało uznane za uchylone z dniem 01.10.2023 r. na mocy ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2023 poz. 1938). Biorąc pod uwagę, że obecnie szczepienia ochronne przeprowadzane są zgodnie z przepisami powołanego wyżej Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077), bezprzedmiotowe stało się dokonywanie oceny legalności działań organów władzy publicznej w świetle postanowień rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które utraciło moc obowiązującą z dniem 01 października 2023.

W powołanej na wstępie skardze wnioskodawcy zarzucili organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r.

poz. 902, dalej: u.d.i.p.) przez nieudostępnienie informacji publicznej i wnieśli o:

1) zobowiązanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 8 marca 2024 r. i udzielenia informacji publicznej;

2) orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;

4) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że do dnia wniesienia skargi nie udostępniono skarżącym innych informacji poza zawartymi w piśmie z dnia 25 marca 2024 r. Zdaniem skarżących przesłane przez organ odpowiedzi, podobnie jak odesłanie do publikacji, są niewystarczające, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia informacji publicznej. Powołując się na orzecznictwo, skarżący podnieśli, że udzielenie odpowiedzi niepełnej lub niejasnej wyczerpuje znamiona bezczynności w udzielaniu informacji i uzasadnia twierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że pismem z dnia 25 marca 2024 r. udzielono wnioskowanej informacji w pełnym zakresie, w jakim organ dysponował tą informacją.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna. Organ nie dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem z 8 marca 2024 r.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. jako organ władzy publicznej jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).

Stosownie do treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W orzecznictwie przyjęto, że informację publiczną stanowią co do zasady informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416) w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z 21 listopada 2018 r., II SAB/Sz 119/18).

Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm., dalej: u.z.z.ch.z.) oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. Nr 254, poz. 1711, dalej: r.n.o.p.). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.). Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych wskazać zaś należy, że z art. 17 u.z.z.ch.z. wynika, że organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane im przez lekarzy sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1672). Z kolei we wzorach tego rodzaju sprawozdań określonych w załącznikach nr 4 i 5 do rozporządzenia jedynie zbiorczo wskazano liczbę osób poddanych szczepieniom w danym kwartale oraz liczbę osób, które uchyliły się w danym kwartale od obowiązku szczepień.

Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań. Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje także kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, by informacje te pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.

W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., jeżeli adresat wniosku dysponuje żądaną informacją, ma obowiązek udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, dana informacja nie jest informacją publiczną, albo że organ lub podmiot obowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw.

O bezczynności na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej można zatem mówić wówczas, gdy podmiot obowiązany do udzielenia informacji z mocy art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. w określonym w art. 13 ust. 1 tej ustawy terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku nie udziela jej, nie wskazuje innego terminu jej udostępnienia oraz przyczyn niezachowania terminu czternastodniowego (art. 13 ust. 2), nie powiadamia wnioskodawcy na piśmie o tym, że nie jest obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, dana informacja nie jest informacją publiczną, albo że informacją taką nie dysponuje, czy też informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, ewentualnie nie wydaje decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej lub umarzającej postępowanie (art. 16).

W niniejszej sprawie organ w odpowiedzi na wniosek skarżących, który wpłynął do siedziby organu w dniu 12 marca 2024 r., wystosował do nich w dniu 25 marca 2024 r. pismo, w którym ustosunkował się do wszystkich pytań objętych wnioskiem. W związku z powyższym, skoro obowiązany organ udzielił odpowiedzi na wniosek w terminie 14 dni od jego wpływu, brak jest podstaw do formułowania zarzutu naruszenia art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.

W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżących, że odpowiedzi organu zawarte w piśmie z 25 marca 2024 r. były niewystarczające.

Odnosząc powyższe rozważania do treści tych pytań, uznać należy, że jedynie informacje objęte punktami od 5 do 8 (ilość grzywien nałożonych na lekarzy z uwagi na niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego, ilość niepożądanych odczynów poszczepiennych w postaci zgonu, ilość i rodzaj zgłoszonych niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz ilość wypłaconych odszkodowań za odczyny poszczepienne), stanowią informacje publiczne w rozumieniu u.d.i.p. Organ pismem z dnia 25 marca 2024 r. odniósł się do wszystkich tych pytań.

Ponadto wskazać należy, że w sytuacji, w której organ w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej informuje wnioskodawcę, że nie dysponuje żądaną informacją, nie można mu skutecznie zarzucić bezczynności w załatwieniu wniosku. Jest to bowiem zgodna z prawem forma załatwienia wniosku w przypadku nieposiadania przez jego adresata żądanej informacji publicznej. Sąd administracyjny nie posiada instrumentów prawnych, które pozwoliłyby mu, w ramach rozpoznawania skargi na bezczynność, zweryfikować twierdzenie organu o nieposiadaniu danej informacji publicznej.

W pozostałym zakresie, a więc dotyczącym pytań od 1 do 4 oraz od 9 do 13, informacje nie posiadają waloru informacji publicznej i już tylko z tego względu – niezależnie od treści odpowiedzi udzielonych przez organ na te pytania – organowi nie można skutecznie zarzucić bezczynności. Informacji publicznej nie stanowią bowiem dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej, którego zakres określa art. 17 u.z.z.ch.z. w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Informacji publicznej nie dotyczą także skierowane do organu zapytania o opinię czy stanowisko co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej. Informacji publicznej nie dotyczą też pytania z zakresu wiedzy medycznej. Nadto wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz w zakresie regulacji prawa krajowego wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy bowiem polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym. Również obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną. Co więcej, w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. organ nie jest obowiązany dokonywać ocen dotyczących konstytucyjności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych ani medycznych, czy też oceniać racjonalności bądź celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tego organu. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego bądź innych organów władzy publicznej (tak: wyrok WSA w Lublinie z 28 grudnia 2022 r., II SAB/Lu 139/22).

Skoro zagadnienia objęte pytaniami: 1-4 oraz 9-13 nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej, organ nie miał obowiązku udostępnienia tych informacji na zasadach określonych w art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p., ani też nie miał podstaw do wydania w odniesieniu do tej części wniosku decyzji odmownej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., bowiem forma ta zastrzeżona jest wyłącznie dla informacji mających charakter informacji publicznej, posiadanych przez adresata wniosku, które jednak nie mogą zostać udostępnione na wniosek (np. ze względu na ograniczenia przewidziane w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, nie można w ocenie Sądu zarzucić organowi bezczynności. Organ, który nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej, nie ma obowiązku jej udostępnienia (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Nie ma również obowiązku wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Organ nie może udostępnić informacji, której sam nie posiada bez względu na to, czy zdaniem wnioskodawcy winien nią dysponować (wyrok WSA w Krakowie z 11.08.2020 r., II SAB/Kr 83/20, LEX nr 3075983). Organ udzielił w terminie odpowiedzi na każde pytanie zawarte we wniosku skarżących, na które obowiązany był odpowiedzieć, ponadto, pomimo braku obowiązku w tym zakresie, w miarę możliwości poinformował skarżących o kwestiach prawnych, których wyjaśnienia zażądali. Wbrew zatem zarzutom skargi organ nie naruszył wskazanych w niej przepisów prawa z zakresu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Z powyższych względów skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.