Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1079/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-12-08 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 260 w zw. z  art. 246 par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

W skardze na ww. decyzję strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.600 zł miesięcznie. Wnioskodawca cierpi na liczne schorzenia, a koszty leczenia wynoszą około 800 zł miesięcznie. Koszty mieszkania zamykają się w kwocie 600 zł.

Z oświadczenia skarżącego wynikało również, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Strona nie posiada żadnego majątku, żadnych ruchomości, nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro. Skarżący w rubryce nr 10 druku urzędowego formularza PPF ("dochody") oświadczył, że ta rubryka go nie dotyczy. Ponadto strona oświadczyła, że w jej sprawie toczą się aktualnie egzekucje komornicze.

Załącznikiem do wniosku była opinia lekarska wskazująca na ogólny stan zdrowia strony skarżącej. W konsekwencji, zdaniem strony nie jest ona w stanie uiścić kosztów sadowych.

W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 25 września 2014 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Strona została również zobowiązana do wykazania tego, czy rzeczywiście pozostaje w jednoosobowym gospodarstwie domowym z uwagi na wątpliwości co do tego, czy wnioskodawca rzeczywiście prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W tej sytuacji, zdaniem referendarza sądowego, należało sprecyzować jaki jest rzeczywisty i realny krąg osób, z którymi skarżący wspólnie zamieszkuje. Z tego powodu wezwano stronę do przedłożenia aktualnego zaświadczenia wskazującego wszystkie osoby zameldowane pod wskazanym przez stronę adresem zamieszkania. Wezwanie to miało generalnie na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy.

W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał wraz z pismem przewodnim z dnia 23 października 2014r. następujące dokumenty: zeznanie podatkowe PIT – 36 za 2013 r.; decyzję ZUS Oddział w S. z dnia 7 marca 2014r. r. (o waloryzacji emerytury), wskazującą na wysokość zajęcia egzekucyjnego; odcinek potwierdzający wypłatę świadczenia emerytalnego wnioskodawcy netto; aneks do umowy najmu lokalu mieszkalnego oraz faktury obrazujące uiszczanie czynszu najmu lokalu i opłatę za energię elektryczną oraz lekarstwa.

Postanowieniem z dnia 14 listopada 2014r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy z uwagi na nienadesłanie wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów, co spowodowało nie wykazanie przez stronę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 26 listopada 2014r. skarżący od ww postanowienia wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu wskazał, że nie do przyjęcia jest stanowisko referendarza, że wnioskodawca nie przedłożył w zasadzie żadnej dokumentacji uzasadniającej żądanie i nie wykazał, że nie posiada żadnych środków na poniesienie kosztów postępowania. Skarżący wyjaśnił, że nie jest w stanie pozyskać stosownej dokumentacji umożliwiającej bardziej szczegółowe wykazanie trudnej sytuacji majątkowej albowiem jest osobą schorowaną.

Dodatkowo wskazał, że M.W.nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, a jako osoba zatrudniona w firmie odbiera korespondencję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a.) – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Częściowe przyznanie prawa pomocy następuje w przypadku, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317). NSA zwrócił także uwagę, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (np. postanowienia NSA: z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, CBOSA, oraz z dnia 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, CBOSA). Także brak danych dotyczących bieżących wydatków uniemożliwia ustalenie, czy poniesienie przez stronę kosztów postępowania uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy, nawet jeśli znany jest poziom osiąganych przez stronę dochodów (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 4 października 2006 r., III SA/Wa 604/06, niepubl.). Podobnie sąd oceniał sytuację, gdy skarżący nie przedstawił dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania, stwierdzając, że w takim przypadku niemożliwe jest ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (np. postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, LEX nr 564253).

O przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lewis Nexis, Warszawa 2004, s. 319).

Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne.

Jak trafnie wskazał NSA w powołanym na wstępie postanowieniu z dnia 26 czerwca 2014r. sygn. akt I GZ 183/14 prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania, sformułowanej w art. 199 p.p.s.a. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem Sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, Sąd podziela pogląd NSA wyrażony w postanowieniu z dnia 26 czerwca 2014r. sygn. akt I GZ 183/14, że zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993), zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Przepisy te służą wyłącznie celom rejestrowym (ewidencyjnym). Instytucja zameldowania jako potwierdzenie faktu pobytu danej osoby pod określonym adresem ma więc wyłącznie charakter porządkowy. Zatem z faktu zameldowania kilku osób pod jednym adresem w budynku, który może składać się z odrębnych lokali mieszkalnych, nie można wypracować domniemania, że osoby te prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.

Wskazać należy, że skarżący składając na formularzu PPF (wniosek o przyznanie prawa pomocy) oświadczenie o stanie rodzinnym wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi sam. Jednocześnie podpisał zawarte w tym formularzu oświadczenie, że znana mu jest treść art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenia prawdy. Dodatkowo, w piśmie z dnia 26 listopada 2014r. skarżący wyjaśnił, że M.W.nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, a jako osoba zatrudniona w firmie odbiera korespondencję.

Mając na uwadze powyższe Sąd dał wiarę oświadczeniem strony, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego.

Niemniej jednak zauważyć należy, że skarżący w ogóle nie przedłożył wyciągów i wykazów z posiadanych przez niego rachunków bankowych. A zatem strona skarżąca, wbrew wyraźnemu wezwaniu, nie wykazała w sposób dostateczny swojego aktualnego stanu majątkowego. Brak jest więc możliwości dokonania rzetelnej i wyczerpującej analizy całokształtu sytuacji majątkowej skarżącego z uwagi na nieprzedłożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, które mają istotne znaczenie dla sprawy. Zdaniem Sądu ich pozyskanie i przedłożenie w formie wydruków komputerowych nie powoduje nadmiernych trudności dla strony, która jest osobą schorowaną, czego Sąd nie kwestionuje.

Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego. W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, z uwagi na niewykazanie, że uiszczenie wpisu sądowego od skargi pociągnęłoby za sobą uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla niego samego, jak dla jego rodziny.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.