Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 633/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1689
law: Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Borys Marasek (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 15 lutego 2023 r. nr COF.OUR.6375.21251.2022 BY.EW.ZZ 13394313 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. K. (dalej: skarżąca, zobowiązana) wniosła skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: Poczta Polska, wierzyciel, organ) z dnia 15 lutego 2023 r. nr COF.OUR.6375.21251.2022 BY.EW.ZZ 13394313 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Poczta Polska postanowieniem z dnia 30 listopada 2022 r. oddaliła zarzut nieistnienia obowiązku.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana podniosła, że organ nie przedstawia konkretnych dokumentów dotyczących opłaty abonamentowej, a jedynie kopię wniosku o rejestrację odbiornika rtv. Wskazała na dokonanie w 2015 r. zgłoszenia uprawnienia do zwolnienia od opłaty abonamentowej oraz zaznaczyła, iż nie posiada dowodu potwierdzającego powyższy fakt, gdyż nie ma już obowiązku przechowywania takich dokumentów.

Po rozpoznaniu zażalenia organ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazał, że obowiązek rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i uiszczania opłat za ich używanie ma swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689, dalej u.o.a.).

Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia (na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych – t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej podkreślił, iż zobowiązana dokonała zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego używanych pod adresem: ul. [...], [...] K. i nadano jej jako użytkownikowi zarejestrowanych odbiorników indywidualny numer identyfikacyjny [...].

Dokonana rejestracja odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego nie została przez zobowiązaną w żaden sposób zakwestionowana. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest zdaniem zobowiązanej dokonanie formalności zwolnienia od opłat abonamentowych w 2015 r., na okoliczność czego nie przedstawiła dowodu.

Odnosząc się do wskazania zobowiązanej, iż w 2015 r. dokonała formalności zwolnienia od opłat abonamentowych, organ zaznaczył, iż nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu (formalność zwolnienia od opłat). Podkreślił, że art. 4 u.o.a. określa katalog osób uprawnionych do zwolnienia od opłat abonamentowych, w tym osoby, które ukończyły 60 lat i mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Zwolnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 i 3-8 u.o.a. przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1640) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Warunkiem koniecznym do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych, jest dopełnienie formalności w placówce pocztowej, okazanie dowodu osobistego oraz odcinka emerytury lub decyzji o przyznaniu albo waloryzacji emerytury.

Osoby posiadające uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 i 3-8 u.o.a. z wyjątkiem osób, które ukończyły 75 lat (po 8 października 2016 r.), obowiązane są zgłosić placówce pocztowej operatora wyznaczonego, o której mowa w ust. 3, zmiany stanu prawnego lub faktycznego, które mają wpływ na uzyskane zwolnienia, w terminie 30 dni od dnia, w którym taka zmiana nastąpiła. Fakt nabycia uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych (z wyjątkiem osób, które ukończyły 75 lat) nie jest podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat za używanie odbiorników. Warunkiem koniecznym do zwolnienia od opłat abonamentowych jest dopełnienie stosownych formalności w placówce pocztowej.

Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówce pocztowej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która ma wpływ na uzyskanie zwolnienia, należy do obowiązków abonenta. W przypadku kiedy abonent zgłaszał w 2015 r. przysługujące uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych, pracownik placówki pocztowej potwierdzał datownikiem urzędu pocztowego oraz swoim podpisem wymagany formularz. Oryginał dokumentu otrzymywał abonent, a kopię przedmiotowego formularza pracownik placówki pocztowej odsyłał do właściwej ze względu na obszar działania komórki, celem jego archiwizacji.

Dodatkowo organ wskazał, że Poczta Polska prowadzi rejestr abonentów, w którym są gromadzone i przetwarzane dane m.in. o wpłatach oraz zmianach abonentów, którzy dokonali formalności rejestracji używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Każda zmiana danych jest automatycznie zapisywana w historii modyfikacji w systemach informatycznych. Pracownik odpowiedzialny za wprowadzanie i weryfikację danych nie posiada dowolności we wprowadzeniu lub pominięciu jakiejkolwiek zmiany danych, również w przypadku formalności wyrejestrowania. Zatem w sytuacji dopełnienia ww. formalności przez zobowiązaną, fakt dokonania formalności zwolnienia od opłat abonamentowych zostałby odnotowany w rejestrze abonentów na jej indywidualnym numerze identyfikacyjnym, a dokument zarchiwizowany.

Dokumentacja potwierdzająca status formalno-prawny abonenta, jest przechowywana w zasobach archiwalnych Poczty Polskiej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 164 ze zm.). Poczta Polska przechowuje dokumentację potwierdzającą status formalno-prawny abonentów i osób zwolnionych od opłat abonamentowych, gdyż jest to niezbędne do spełnienia obowiązku wynikającego z przepisów ustawy abonamentowej. Skoro formalność zwolnienia od opłat abonamentowych na indywidualnym numerze identyfikacyjnym zobowiązanej była okolicznością kluczową dla nieistnienia obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, to na niej spoczywał obowiązek, po powstaniu zmian, do niezwłocznego dopełnienia wymaganych przepisami formalności zwolnienia od opłat i przechowywania dowodu na tę okoliczność.

Odnosząc się do podnoszonego w zażaleniu braku obowiązku przechowywania dowodu, organ wskazał, że pozostaje to w sprzeczności z uzasadnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lipca 2021 r, sygn. I SA/Gl 1466/20, w którym Sąd wskazuje na konieczność wykazania się przez zobowiązanego dowodem potwierdzającym brak obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Wierzyciel nie posiada dokumentu potwierdzającego, iż zobowiązana dopełniła formalności związanych z dokonaniem zwolnienia od opłat abonamentowych w 2015 r., a zobowiązana nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego powyższy fakt. Na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem w tych okolicznościach fakt dokonania zwolnienia od opłat abonamentowych powinna udowodnić (wykazać) zobowiązana, bowiem abonenci otrzymywali stosowne dowody potwierdzające ten fakt. Nieprzedstawienie przez zobowiązaną wymaganego przepisami prawa dowodu potwierdzającego dopełnienie zwolnienia od opłat, jak również nieposiadanie przez wierzyciela w zasobach archiwalnych dotyczących wskazanego okresu czasu dokumentu potwierdzającego dopełnienie ww. formalności, stanowi wystarczającą przesłankę do uznania istnienia obowiązku uiszczania przez zobowiązaną opłat abonamentowych.

W postanowieniu z dnia 30 listopada 2022 r. prawidłowo zatem oddalono zarzut nieistnienia obowiązku.

Końcowo organ wskazał, że przepis art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej k.p.a.) nakłada na organy administracji, obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez podejmowanie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prowadzenia postępowania w taki sposób, aby ustalić okoliczności mające znaczenie dla sprawy oraz zebrać potrzebne dowody, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zgodnie z art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (§ 1).

Powyższe postanowienie wierzyciela zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzucono mu:

1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.;

- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego aktu z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz dokonanie kontroli zaskarżonego aktu, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego organ nie przedstawia innych dowodów poza "Wnioskiem o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia 29 grudnia 2011 r.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 7 u.o.a., poprzez pominięcie tego przepisu, który ma znaczenie przy rozstrzygnięciu sprawy;

- § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ w zaskarżonym postanowieniu powołuje się wyłącznie na art. 4 u.o.a. bez przedstawienia konkretnych dowodów. Twierdzi, że nadał jej indywidualny numer identyfikacyjny, jednak nie przedstawia na to dowodów. Uzasadnienie opiera się na różnej konfiguracji art. 4 u.o.a., przez co organ chce bezpodstawnie wykazać nieznajomość prawa przez skarżącą. W ocenie skarżącej uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie wypełnia przepisów k.p.a. w tym zakresie.

Ponadto organ podważa fakt zgłoszenia przez skarżącą w placówce pocztowej uprawnienia do zwolnienia od opłaty abonamentowej, jednak nie przedstawia dowodów potwierdzających takie twierdzenie. Wskazała, że po okresie pięciu lat od dnia złożenia oświadczenia w 2015 r. dokonała utylizacji tego dokumentu, uznając go za zbędny do przechowywania.

Nadmieniła, że organ zgodnie art. 7 u.o.a. jest zobowiązany do kontroli obowiązku rejestracji odbiorników oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, jednak nie wykonuje tego obowiązku, o czym świadczy fakt, że po zaprzestaniu płacenia abonamentu w 2015 r., skarżąca nie została w ogóle powiadomiona o istniejącym zadłużeniu i wezwana do uregulowania zaległości. Powyższe potwierdza, że złożone oświadczenie o zwolnieniu od opłat abonamentowych zostało w sposób prawidłowy przyjęte. Zaznaczyła, że obywatel po złożeniu takiego oświadczenia w placówce pocztowej nie ma możliwości, ani uprawnień do kontroli przepływu dokumentów w Poczcie Polskiej, a brak reakcji ze strony organu przez 7 lat, w pełni potwierdza zasadność zwolnienia od opłat abonamentowych.

Zdaniem skarżącej, organ nie przedstawia także potwierdzenia powiadomienia abonenta o nadanym indywidualnym numerze identyfikacyjnym, co jasno wynika z § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych.

Reasumując skarżąca wskazała, że zaskarżone postanowienie jest całkowicie bezzasadne, niepoparte dowodami ani logicznym uzasadnieniem, a jedynie opiera się na jednym przepisie ustawy o opłatach abonamentowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Dodatkowo wskazał, że twierdzenie skarżącej o dopełnieniu w 2015 r. w placówce pocztowej formalności dotyczących uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych, jednak nieprzedstawieniu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokumentu potwierdzającego tę okoliczność z uwagi na jego utylizację po pięciu latach, pozostaje w sprzeczności z uzasadnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/GI 1465/20, w którym Sąd wskazuje na konieczność wykazania się przez zobowiązanego dowodem potwierdzającym brak obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Zdaniem organu, zebrane w sprawie dowody, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, zostały rozpatrzone przez wierzyciela. Skarżąca nie udowodniła dopełnienia wymaganych przepisami formalności dotyczących zgłoszenia uprawnień, a Poczta Polska nie posiada dowodu potwierdzającego dopełnienie tych formalności przez skarżącą. Jedynie okazanie przez skarżącą dokumentu zgłoszenia ww. formalności, potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej, miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela. Z uwagi na powyższe skarżąca nadal posiada status abonenta zobowiązanego do regulowania należnych opłat abonamentowych, gdyż nie dopełniła stosownych formalności w placówce pocztowej, co pozwoliłoby na korzystanie ze zwolnienia od opłat abonamentowych.

Wobec powyższego organ potwierdził, że właściwie został oddalony zarzut nieistnienia obowiązku.

Odnosząc się natomiast do podniesionej w skardze kwestii braku powiadomień od 2015 r. o zadłużeniu w płatności opłat abonamentowych, organ wskazał, że nie jest dopuszczalne dokonanie merytorycznej oceny tego zarzutu podniesionego dopiero na etapie skargi, gdyż jest to niezgodne z zasadą dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 k.p.a.

Mając na uwadze ustalenia faktyczne i prawne, organ potwierdził stanowisko wierzyciela zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że na skarżącej ciąży obowiązek uiszczenia opłat abonamentowych w związku z dokonaną rejestracją odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego oraz z uwagi na fakt braku dokumentu potwierdzającego zgłoszenie uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych i zaprzestania używania odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego. W jego ocenie pozwoliło to przyjąć, że sporny obowiązek zapłaty zaległości w opłatach abonamentowych nie przestał istnieć. Fakt, że skarżąca nie zgadza się z taką oceną nie świadczy, że został naruszony obowiązek wszechstronnego zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie.

Organ, przytaczając treść art. 7 oraz art. 77 k.p.a., wskazał że zebrał i wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy. Wydanie zaskarżonego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Postępowanie przeprowadzono nie tylko zgodnie z prawem, ale także w sposób rzetelny i przejrzysty, aby nie było wątpliwości co do obiektywności organów administracji (art. 8 k.p.a.), a ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a. w zaskarżonym postanowieniu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia, uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wskazuje, że art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) umożliwia wniesienie skargi na każde postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem, Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie, którym uznano za niezasadne zarzuty nieistnienia obowiązku.

Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienie wierzyciela nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.):

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje albo uległ wygaśnięciu lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 2 pkt 2-4 u.p.e.a.)

W niniejszej sprawie skarżąca zgłosiła zarzut nieistnienia obowiązku. W ocenie Sądu zarzut ten nie jest zasadny.

Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego zgłoszenia zaistnienia u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia od opłat abonamentowych przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu trafne.

Istotą niniejszego sporu jest twierdzenie skarżącej o posiadanych uprawnieniach do zwolnienia od opłat abonamentowych. Jednakże na żadnym etapie postępowania skarżąca nie okazała dowodu potwierdzającego dopełnienie w okresie objętym postępowaniem egzekucyjnym, wymaganych przepisami formalności zwolnienia od opłat abonamentowych. Tymczasem, jak stanowi art. 4 ust. 3 u.o.a., zwolnienia przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Oznacza to, iż wierzyciel zasadnie przyjął, że skarżąca posiadała status formalno-prawny abonenta zobligowanego do wnoszenia opłat abonamentowych.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. II GSK 1297/15 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), w którym wskazano, że sam fakt nabycia uprawnienia do zwolnienia, nie jest wystarczającą podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat za używanie odbiorników rtv. Przepis art. 4 ust. 3 u.o.a. stanowi bowiem, że zwolnienie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce operatora wyznaczonego, oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienia do tych zwolnień. Nie może być zatem wątpliwości, że dla skorzystania ze zwolnienia, konieczne jest przedłożenie w placówce operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia, o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie. Organ w tym wypadku nie działa z urzędu, to na skarżącej spoczywał obowiązek złożenia oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawienia dokumentów potwierdzających uprawnienie do tych zwolnień.

Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie został wykazany przez organ.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. I SA/Gl 236/13 (opubl. w CBOSA).

Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w razie sporu co do faktu przedłożenia w placówce operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia, o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. III SA/Po 718/19; w Gdańsku z dnia 20 września 2017 r., sygn. I SA/Gd 869/17; w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. I SA/Gl 1075/17 i z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. I SA/Gl 428/17, opubl. w CBOSA). Należy przy tym zauważyć, że z samej istoty rzeczy i praw logiki wynika, iż w razie obiektywnego braku złożenia takiego oświadczenia, wierzyciel kwestionujący tę okoliczność nie mógłby wykazać, że sporna czynność nie miała miejsca. W sensie logicznym nie jest po prostu możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje. Tak samo, zobowiązany nie byłby w stanie udowodnić braku zarejestrowania odbiornika, jeśli negowałby okoliczność rejestracji - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. I GSK 1503/20 (opubl. w CBOSA). Zgodnie z tymże wyrokiem, "konstrukcja powołanych uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku bez żadnej podstawy "przerzucił" tę powinność na wierzyciela, zobowiązując go do przeprowadzenia kontrdowodu względem twierdzeń zobowiązanego. Tymczasem skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez Sąd I instancji zarzuty naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania dowodowego (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanej było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia". Stanowisko to znajduje pełne zastosowanie do wykazania faktu przedłożenia w placówce operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia, o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie.

W konsekwencji w niniejszej sprawie, jeśli skarżąca nie przedstawiła dowodu przedłożenia w placówce operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia, o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie, a jednocześnie organ operatora pocztowego twierdzi, że nie posiada takiego dowodu w swoim archiwum, to w tych okolicznościach uprawnione było uznanie, że zarzut nieistnienia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej nie jest zasadny.

To na skarżącej ciążył obowiązek wykazania w postępowaniu, poprzez przedstawienie dowodu przedłożenia w placówce operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia, o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie, że obowiązek ten ustał (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. I SA/Gl 1020/17, z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. I SA/Gl 1610/16, w Olsztynie z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. I SA/Ol 593/16, opubl. w CBOSA).

Organ prawidłowo zatem ocenił, że przedstawione w tym zakresie przez zobowiązaną okoliczności i twierdzenia nie były wystarczające do wykazania, że ustał ciążący na niej obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, mający swe źródło w fakcie rejestracji odbiornika RTV. Wykazanie faktu przedłożenia w placówce operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia, o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie, leży po stronie abonenta chcącego wykazać brak obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.