Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2304/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Protokolant asystent sędziego Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. D. i B. D. - wspólników Spółki cywilnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. akt III SA/Lu 337/16 w sprawie ze skargi D. D. i B. D. - wspólników Spółki cywilnej [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu za urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D. D. i B. D. solidarnie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wyrokiem z dnia 8 lutego 2017 r. (sygn. akt III SA/Lu 337/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej jako: "WSA"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako:" ppsa"), oddalił skargę D. D. i B. D. (dalej jako: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej (dalej jako: "Dyrektor IC") z dnia [...] grudnia 2015 r. (nr [...]) w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu 11 września 2014 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę przestrzegania przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 201; dalej jako: "ugh") w niebędącym kasynem lokalu na Stacji Paliw w D. nr [...]. W lokalu tym ustalono, że były eksploatowane automaty do gier urządzenia o nazwie [...] (nr [...]) oraz [...] (nr [...]). Na podstawie eksperymentu ustalono, że gry zainstalowane na wspomnianych urządzeniach są grami na automatach w rozumieniu ugh.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Zamościu wymierzył Skarżącym karę pieniężną w wysokości 24 000 zł za urządzanie gier na wspomnianych automatach poza kasynem gry.

Skarżący złożyli odwołanie od tej decyzji.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Dyrektor IC utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego. Stwierdził w szczególności, że wynik eksperymentu (gry kontrolnej) przeprowadzonego na kontrolowanym automacie oraz opinie biegłego sądowego z zakresu informatyki potwierdziły, iż gry rozgrywane na przedmiotowych urządzeniach spełniają kryteria gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Gry mają charakter komercyjny i losowy, niezależny od zręczności grającego, punkty zdobyte w jednej grze mogą być wykorzystywane do prowadzenia kolejnych gier, a badane automaty umożliwiają realizację wypłat. Zdaniem Dyrektora IC, zebrany materiał dowodowy pozwala jednoznacznie stwierdzić, że Skarżący urządzali gry na kontrolowanych urządzeniach poza kasynem gry i podlegają karze pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, jako urządzający gry w rozumieniu tego przepisu. Umowa dzierżawy zawarta z A. Sp. z o.o. Sp. k z siedzibą w W. (dalej jako: "Spółka") stanowi chociażby jeden z dowodów świadczących o tym, iż Skarżący udostępnili powierzchnię lokalu na stacji paliw w celu wstawienia przedmiotowych automatów. Dyrektor IC podkreślił także, że jeżeli w udostępnianie automatu do gier zaangażowana jest więcej niż jedna osoba to wówczas każda z tych osób powinna być uznana za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Organ nie podzielił także zarzutów Skarżących postawionych w odwołaniu, odnoszących się do braku możliwości zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh jako przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE L 204 z 21 lipca 1998 r., s. 37 ze zm.; dalej: "dyrektywa nr 98/34/WE").

Skarżący złożyli do WSA skargę na decyzję Dyrektora IC. Zarzucili m.in., że brak jest podstaw prawnych do nałożenia kary pieniężnej na osobę fizyczną, prowadzącą działalność gospodarczą, t.j. na przedsiębiorcę, którego forma prawna wyklucza możliwość urządzania gier hazardowych, Ponadto, Skarżący podnieśli, że nie urządzali gry na automatach. W ich ocenie za urządzającego gry na automatach można uznać dzierżawcę powierzchni, z którym to Skarżący zawarli umowę. Za niewłaściwe w świetle skargi uznać należało zastosowanie przez organ przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 i art. 2 ust. 5 ugh, który stanowi przepis techniczny w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy nr 98/34/WE. Skarżący zarzucili także, że kontrolowane urządzenie nie może zostać uznane za automat do gry w rozumieniu ugh z uwagi na brak wydania decyzji w tym przedmiocie przez Ministra Finansów w przewidzianej do tego celu procedurze. Jako naruszenie Skarżący wskazali również nałożenie kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach poza kasynem w sytuacji, gdy ustawodawca zalegalizował taką działalność na okres do dnia 1 lipca 2016 roku.

Nadto Skarżący wnieśli o przedstawienie przez Sąd I instancji Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1064 ze zm.) o treści: "Czy przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201 poz. 1540 ze zm.) w zakresie, w jakim przewiduje obligatoryjne wymierzenie przez naczelnika urzędu celnego kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?".

WSA oddalił skargę.

W związku z podniesionymi zarzutami, WSA za błędne uznał stanowisko, według którego stroną postępowania i adresatem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh nie może być podmiot niewymieniony w art. 6 ust. 4 ugh (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółka akcyjna). WSA podkreślił, że w świetle ugh urządzającym gry na automatach poza kasynem jest ten, kto dokonał naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, a zatem za urządzającego gry może być uznany każdy podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry, w tym także osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą.

Sąd w uzasadnieniu odniósł się także do podniesionego na rozprawie argumentu o nałożeniu kar za urządzanie gier na przedmiotowych automatach także na inny podmiot, a mianowicie Spółkę A. WSA wskazał, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Mając na względzie, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh sankcjonuje urządzanie gier na automatach poza kasynem gry przez nałożenie na urządzającego kary pieniężnej, okoliczność, iż taka kara została już nałożona na inny podmiot, nie wyłącza - w ocenie WSA - możliwości jej nałożenia na Skarżących. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh wyraźnie bowiem wiąże przewidzianą w nim karę pieniężną z podmiotem urządzającym, a przy tym kara ma ze swej istoty charakter indywidualny, zaś jedynie w zakresie wysokości kary art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh odwołuje się do liczby automatów.

Zarzut, iż Skarżący udostępnili powierzchnię swojego lokalu na prowadzenie działalności hazardowej przez inny podmiot, a w konsekwencji nie mogą podlegać karze przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh pozostają w ocenie WSA w sprzeczności z niewadliwymi ustaleniami organu, znajdującymi w pełni potwierdzenie w zgromadzonych dowodach. Zebrany w sprawie materiał dowodowy (umowa najmu, zaznania świadka zwarte w protokole z kontroli) potwierdził, że czynności Skarżących zdecydowanie wykraczały poza obowiązki wynajmującego na podstawie umowy najmu wynikające z przepisów art. 659 i następnych ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 121; dalej jako: "kodeks cywilny").

Wobec zarzutów naruszenia art. 89 ugh, WSA powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r. (sygn. akt II GPS 1/16), w której stwierdzono m.in., że art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzania kary pieniężnej za naruszenie przepisów ugh, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 ugh. WSA dodał, że z uchwały tej wynika również, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh.

WSA za niezasadny uznał także zarzut naruszenia art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1201), z którego Skarżący wywodzili niemożność stosowania art. 14 ugh w okresie dostosowawczym przewidzianym w wymienionym przepisie ustawy zmieniającej. Zdaniem Sądu I instancji ustalony powołanym przepisem obowiązek dostosowania się, w terminie do dnia 1 lipca 2016 r., do wymogów określonych ustawą zmienianą dotyczy podmiotów posiadających koncesje lub zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych. Tymczasem Skarżący w toku postępowania nie wykazali posiadania ani koncesji ani zezwolenia na prowadzenie tego rodzaju działalności, wobec czego zasada określona w przepisie art. 4 ustawy zmieniającej ich nie dotyczy.

Za nieuprawniony WSA uznał również zarzut Skarżących, że rozstrzygnięcie czy przedmiotowe urządzenia stanowią automaty do gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych wymagało wydania decyzji przez Ministra Finansów. Sąd wyjaśnił, że ustalenie charakteru gry w drodze decyzji Ministra Finansów jest trybem, który nie znajduje zastosowania w toku postępowania o nałożenie kary pieniężnej za prowadzenie gier bez stosownych uprawnień (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2015 r., II GSK 1595/15, z dnia 18 września 2015 r., II GSK 1715/15 i z dnia 5 listopada 2015, II GSK 2032/15). Natomiast z przepisów art. 2 ust. 6 i ust. 7 ugh wynika, że decyzja Ministra Finansów jest wydawana na wniosek strony przede wszystkim w sytuacji, gdy strona dopiero zamierza podjąć określoną działalność i w związku z tym ustalić czy będzie ona podlegać uregulowaniom ustawy o grach hazardowych.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli Skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości. Skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania administracyjnego, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, Skarżący zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z art. 141 § 4 ppsa w związku z art. 122 § 1 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; dalej jako: "op") poprzez oddalenie skargi pomimo niedopełnienia przez organy obu instancji obowiązku podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, którego konsekwencją było przedwczesne uznanie Skarżących za "urządzających gry" na automatach;

2. naruszenie prawa materialnego, a to art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zachowanie wynajmującego (wydzierżawiającego) powierzchnię pod automaty do gier takie jak: udostępnienie lokalu, umożliwienie klientom najemcy (dzierżawcy) dostępu do urządzeń, wyłączanie, włączanie urządzeń, dbanie o niekorzystanie z urządzeń przez dzieci czy informowanie o uszkodzeniach, zniszczeniu lub kradzieży urządzeń mieszczą się w zakresie pojęcia "urządzania gier na automatach" i pozwalają na uznanie Skarżących za "urządzających gry" w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh nie pozwala na uznanie Skarżących za "urządzających gry";

3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z art. 122 op poprzez oddalenie skargi pomimo niedopełnienia przez organu obu instancji obowiązku podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, co przejawiało się w braku ustaleń organów obu instancji co do roli Spółki w urządzaniu gier na spornych automatach, podczas gdy w przeprowadzonym równolegle postępowaniu w sprawie [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Zamościu uznał tę Spółkę za urządzającego gry na tym samym urządzeniu, w tym samym miejscu u w tym samym czasie, gdy rzekomo mieli je urządzać Skarżący.

III

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Wskazać należy, że podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 ppsa. Przepis art. 174 pkt 1 ppsa przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 ppsa - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że żaden z zarzutów kasacyjnych nie był skuteczny.

Podkreślając, że prawidłowe rozumienie prawa materialnego wytycza kierunek i zakres postępowania dowodowego należy odnieść się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia prawa materialnego tj.: art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nietrafny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh.

Powołany art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji stanowił, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, zaś zgodnie z ust. 2 pkt 2 tego przepisu wysokość tej kary pieniężnej wynosi 12.000 zł od każdego automatu. Zauważyć jednocześnie należy, że urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest, na gruncie art. 3 ugh, dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie i szereg następujących po tym przepisie norm ściśle określa wspomniane zasady i świadczy o tym, że działalność polegająca na urządzaniu gier hazardowych podlega ścisłej reglamentacji. Mając na uwadze ratio legis przepisów ustawy o grach hazardowych Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiając ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń czy też zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (por. przykładowo wyroki NSA: z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 4823/16, z 22 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5635/16, z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 1037/17, z 12 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5313/16). W judykaturze przyjmowane jest również stanowisko, w świetle którego warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. przykładowo wyroki NSA z: 13 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 3745/17 i z 15 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 677/17). W braku zatem, podnoszonej w motywach skargi kasacyjnej, definicji legalnej pojęcia "urządzającego gry" w judykaturze jednolicie przyjęto, że hipoteza art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh obejmuje podmioty prowadzące szeroko rozumianą, tj. obejmującą którąkolwiek, część lub wszystkie z powyżej wymienionych przesłanek, działalność, mającą na celu umożliwienie sprawnego funkcjonowania automatu do gier hazardowych zgodnie z jego przeznaczeniem w miejscu dostępnym dla potencjalnych odbiorców.

Odnotować także trzeba, że w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym samo wynajęcie lokalu lub jego części w celu urządzania gier hazardowych nie przesądza ani o urządzaniu tych gier przez wynajmującego, ani też takiej okoliczności nie wyłącza, zaś każdorazowo w takich przypadkach organy administracji podatkowej mają obowiązek wnikać w rzeczywistą treść zawartej umowy (por. wyroki NSA: z 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 1033/17, z 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 350/18).

Mając na uwadze dotychczasowe rozważania odnośnie do wykładni pojęcia "urządzającego gry" należy uznać za trafne stanowisko Sądu I instancji, z którego wynika, że w rozpoznawanej sprawie organy dokonały niezbędnych ustaleń oraz prawidłowej ich oceny, pozwalających na przyjęcie, że Skarżący byli podmiotem "urządzającym gry". Nie można jednocześnie, w świetle ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, zgodzić się z twierdzeniem Skarżących wyrażonym w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, że czynności które były określone w umowie (tj. udostępnienie lokalu, umożliwienie klientom najemcy (dzierżawcy) dostępu do urządzeń, włączanie i wyłączanie urządzeń, dbanie o niekorzystanie z urządzeń przez dzieci, informowanie o uszkodzeniach, zniszczeniu lub kradzieży urządzeń) nie wyczerpywały definicji "urządzającego gry". Wymaga podkreślenia, iż o uznaniu Skarżących za "urządzającego gry" świadczy bowiem nie tylko sama treść w/w umowy, ale również dowód z przesłuchania świadka, z którego wynika, że pracownicy Skarżących posiadali klucz do pomieszczenia, w którym znajdowały się przedmiotowe automaty oraz włączali przedmiotowe urządzenia.

WSA w zaskarżonym wyroku trafnie podniósł, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że czynności Skarżących zdecydowanie wykraczały poza obowiązki wynajmującego (wydzierżawiającego) na podstawie umowy najmu (dzierżawy) wynikające z przepisów art. 659 i następnych kodeksu cywilnego (odpowiednio art. 693 – dotyczący dzierżawy). Oprócz udostępnienia miejsca na wstawienie automatów i źródła prądu, Skarżący zapewniali ciągły przebieg nielegalnych gier na przedmiotowych urządzeniach. Skarżący podjęli się bowiem sprawowania stałego dozoru nad przedmiotowymi urządzeniami, skoro zobowiązali się do niezwłocznego informowania właściciela urządzeń o każdym przypadku istotnego uszkodzenia, naruszenia jedności, kradzieży czy zniszczenia urządzeń (§ 4 umowy dzierżawy). W szczególności na uwagę zasługuje dowód z przesłuchania świadka, z którego wynika, że pracownicy Skarżących dysponowali kluczami do pomieszczenia, w którym znajdowały się przedmiotowe urządzenia i włączali automaty, a Skarżący zobowiązali się do kontroli wieku potencjalnych graczy (§ 1 pkt 4 umowy dzierżawy), co uznać należy za czynności związane z obsługą bieżącej działalności automatów. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem ocenę wyrażoną przez Sąd I instancji, że przyjęcie opisanych wyżej obowiązków, które nie wchodzą w zakres typowej umowy najmu (dzierżawy), wskazuje na aktywny udział Skarżących w przedsięwzięciu urządzania gier (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2016 r., VIII SA/Wa 852/15 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2016 r., II GSK 2812/16).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego całokształt postanowień umownych uzasadniał, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, uznanie, że Skarżący dokonywali czynności polegających na "urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry".

Skarżący, zarzucili także, iż organy obu instancji nie dopełniły obowiązku podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, którego konsekwencją było przedwczesne uznanie Skarżących za "urządzających gry" na automatach.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika niekwestionowanie, że w lokalu należącym do Skarżących eksploatowane były automaty i prowadzono na nich gry losowe. Automaty, które znajdowały się w lokalu Skarżących były podłączone do sieci elektrycznej i włączone. Ponadto w aktach sprawy znajduje się umowa dzierżawy pomiędzy Skarżącymi a Spółką, obciążająca Skarżących wskazująca, iż byli oni podmiotami organizującymi gry na automatach. Materiał dowodowy obejmuje również protokół z przesłuchania świadka, z którego wynika, że pracownicy Skarżących posiadali klucz do pomieszczenia, w którym znajdowały się automaty oraz włączali przedmiotowe urządzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem ocenę wyrażoną przez Sąd I instancji, że w postępowaniu wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności sprawy, a ustalenia faktyczne dokonane zostały prawidłowo.

W tym stanie rzeczy niezasadne okazały się zarzuty określone w punkcie 1 to jest naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z art. 141 § 4 ppsa w związku z art. 122 § 1 i art. 187 op, w sposób wskazany przez Skarżącego.

Odnosząc się do zawartego w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z art. 122 op poprzez oddalenie skargi pomimo niedopełnienia przez organy obu instancji obowiązku podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, co przejawiało się w braku ustaleń organów obu instancji co do roli Spółki w urządzaniu gier na spornych automatach, podczas gdy w prowadzonym równolegle postępowaniu w sprawie [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Zamościu uznał tę Spółkę za urządzającego gry na tych samych urządzeniach, w tym samym miejscu i w tym samym czasie, gdy rzekomo miał je urządzać Skarżący, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten nie jest usprawiedliwiony. Na gruncie regulacji prawnej zawartej w art. 89 ust. 1 pkt 2 w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje, że określona nią sankcja administracyjna może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów ustawy hazardowej, która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia. Przy ocenie, czy podmiot nie powinien zostać uznany za urządzającego gry na automacie niezbędne jest odwołanie się do wszystkich elementów stanu faktycznego (por. np. wyroki NSA z 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 2736/16 i z 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5233/16).

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa.