Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 750/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1, ust. 11
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 33 § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Asesor WSA Agnieszka Kosowska, , po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] października 2023 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2023 r., nr [...], Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia M. P. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie (dalej jako "organ I instancji") z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Parczewie wystawił w dniu [...] kwietnia 2023 r. w stosunku do M. P. tytuł wykonawczy [...], obejmujący obowiązek poddania jego małoletniej córki M. P. (ur. [...] sierpnia 2015 r.) kolejnym szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis.

W piśmie z [...] maja 2023 r., skarżący wniósł zarzuty do powyższego tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2023 r. organ I instancji uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącego zażalenia, postanowieniem z [...] października 2023 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że w dacie wydania przez wierzyciela postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, obowiązek szczepień ochronnych wynikał z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284), dalej jako "ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń". Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określały natomiast przepisy art. 17 - 21 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172 z późn. zm.).

Organ II instancji wskazał, że lekarze są zobowiązani do powiadomienia o obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Odnosząc się do sprawy organ podniósł, że lekarz Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej Opieki Zdrowotnej w P. poinformował organ I instancji w "formularzu zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych" z [...] sierpnia 2021 r., że córka skarżącego nie została poddana szczepieniom ochronnym. W piśmie z [...] stycznia 2023 r. lekarz z podmiotu leczniczego, w którym zapisana była małoletnia, poinformował o brak realizacji szczepień ochronnych u dziecka oraz braku informacji o przeciwwskazaniach do ich wykonania.

Organ odwoławczy podniósł, że aktualnie obowiązek poddania dziecka obowiązującym szczepieniom ochronnym nadal wynika wprost z przepisów prawa, tj. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wymagalność tego obowiązku została doprecyzowana w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077), w którym załącznik nr 1 określa schemat obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z aktualnie obowiązującym prawem i wydanym tytułem wykonawczym brakujące szczepienia ochronne małoletniej M. P. to: pojedyncza dawka przypominająca szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, która powinna być wykonana do ukończenia 6 roku życia, pojedyncza dawka przypominająca szczepienia przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), która powinna być wykonana do ukończenia 6 roku życia.

Organ II instancji stwierdził, że termin wykonania wyżej wymienionych szczepień upłynął, w związku z powyższym stały się one wymagalne. Skarżący nie przedstawił zaś żadnego dokumentu poświadczającego wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych bądź też dokumentu świadczącego o występowaniu długotrwałych przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. P. zaskarżył postanowienie organu odwoławczego.

Skarżący zarzucił:

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy małoletnia posiada aktualne odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych do 16 lutego 2024 r.;

- wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania poprzez poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonym w tytule wykonawczym;

- naruszenie art. 7a, art. 77 i art. 81a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;

- naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, prowadzący do uznania, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Skarżący wskazał, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest oświadczenia skarżącego o odmowie szczepień. Zwrócił również uwagę, że dziecko posiada odroczenie od obowiązkowych szczepień ochronnych, co powoduje brak wymagalności tego obowiązku.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W odpowiedzi na skargę Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej uchylania się przez skarżącego od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.), dalej w skrócie: "u.p.e.a.", egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji.

Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym albo oddala zarzut albo uznaje zarzut w całości lub w części albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie, na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2023 r. (k. 25 akt adm.), stwierdzającego obowiązek poddania dziecka skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które to szczepienia nie zostały wykonane w terminach wskazanych w obowiązującym Programie Szczepień Ochronnych.

Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Przed wystawieniem tytułu wierzyciel wystosował do skarżącego upomnienie z [...] czerwca 2022 r. (k. 13 akt adm.). W piśmie z [...] lipca 2022 r. (k. 17 akt adm.) Samodzielny Publiczny Zakład Podstawowej Opieki Zdrowotnej w P., podmiot leczniczy, który przesłał "formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych", poinformował organ I instancji, że małoletnia M. P., zgłoszona jako dziecko uchylające się od obowiązkowych szczepień ochronnych, została przeniesiona do innego podmiotu leczniczego – NZOZ Ośrodek Zdrowia w K. . Została tam również przekazana karta uodpornienia dziecka. W tych okolicznościach wierzyciel zwrócił się do Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Ośrodek Zdrowia w K. o udzielenie informacji, czy skarżący dostarczył do placówki indywidualny kalendarz szczepień dziecka lub zaświadczenie lekarskie dotyczące odroczenia terminu realizacji sczepień ochronnych. W piśmie z [...] stycznia 20203 r. (k. 19 akt adm.) NZOZ Ośrodek Zdrowia w K. poinformował, że skarżący nie dostarczył do placówki indywidualnego kalendarza szczepień oraz zaświadczenia lekarskiego dotyczącego odroczenia szczepień i wskazał brakujące szczepienia: przeciwko błonicy tężcowi i poliomyelitis (1 dawka przypominająca) oraz przeciwko odrze, śwince i różyczce (2 dawka przypominająca). Podmiot leczniczy podtrzymał to stanowisko w piśmie z [...] lipca 2023 r. (k. 45 akt adm.).

Na podstawie kopii książeczki obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka M. P., dołączonej do zarzutów, organ I instancji ustalił, że nie zostały wykonane szczepienia (dawki przypominające) przeciwko błonicy, krztuścowi, tężcowi oraz przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), które wykonywane są w 6 roku życia.

Organ II instancji dodatkowo wskazał, że zgodnie z aktualnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077), które weszło w życie 1 października 2023 r., brakujące szczepienia ochronne to: pojedyncza dawka przypominająca szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, która powinna być wykonana do ukończenia 6 przez dziecko roku życia oraz pojedyncza dawka przypominająca szczepienia przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), która również powinna być wykonana do ukończenia 6 roku życia.

Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że brak jest w tych okolicznościach podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego.

Prawidłowo organ uznał, mając na względzie przedmiot rozpoznawanej sprawy oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 (opublikowany w Dz. U. z 2023 r., poz. 909), że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego córki skarżącego był wymagalny.

Z akt sprawy wynika, że dziecko do czasu wydania zaskarżonego postanowienia nie zostało poddane obowiązkowym szczepieniom (dawki przypominjące), a skarżący uchylał się od obowiązku poddania córki tym szczepieniom, pomimo wezwań z przychodni (według formularza zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych rodziców – k. 3 - 4 akt adm.) i ze strony inspekcji sanitarnej (pismo z [...] kwietnia 2022 r. – k. 6 akt adm.). Także po otrzymaniu upomnienia w tej sprawie (k. 13 akt adm.) skarżący nie wykonał obowiązku.

Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Przepis ten stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanymi dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".

W przepisie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną z dniem 1 października 2023 r., ministrowi właściwemu do spraw zdrowia udzielona została delegacja ustawowa do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) i osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2).

W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 z późn. zm.). Rozporządzenie to uchylone zostało z dniem 1 października 2023 r. Przepis § 5 tego rozporządzenia stanowił, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy.

Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2023 r., rozporządzenie, do wydania którego upoważniony został minister właściwy do spraw zdrowia, określa także schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a).

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.

Prawidłowe jest ustalenie organu, że obowiązek wykonania określonych szczepień ochronnych córki skarżącego nadal istnieje i w dacie wydania zaskarżonego postanowienia znajdował potwierdzenie w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077), w którym załącznik nr 1 określa schemat obowiązkowych szczepień ochronnych. Wskazane w tytule wykonawczym szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis objęte są załącznikiem nr 1 rozporządzenia zatytułowanym "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży", pkt II "Szczepienia przypominające".

Należy jednocześnie zauważyć, że wyrokiem z 9 maja 2023 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19, orzekł w pkt I, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wprawdzie Trybunał wskazał, że komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy oraz zaznaczył, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego, to zauważył jednak, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia.

Jednocześnie w pkt II wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał zdecydował się zatem na określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej przepisów we wskazanym zakresie, w celu zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu, w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Oznacza to, że realizacja przez sądy gwarancji konstytucyjnych – na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu – stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (zob. wyrok TK z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04, OTK-A 2004 Nr 9, poz. 96). Z tych też przyczyn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (zob. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 87/18 i powołane w nim orzeczenia).

W świetle powyższego brak podstaw do kwestionowania istnienia obowiązku, objętego tytułem wykonawczym oraz stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Okoliczność, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym był w dacie orzekania przez organ I instancji skonkretyzowany w Programie Szczepień Ochronnych, ogłoszonym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, nie miała wpływu na istnienie ustawowego obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Podkreślić jeszcze raz w tym miejscu należy, że sam obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywała się według Programu Szczepień Ochronnych. Obowiązujące w dacie orzekania przez organ II instancji rozporządzenie z 27 września 2023 r. określiło schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, podstawowych i przypominających. Rozporządzenie jednoznacznie określa liczbę dawek szczepienia podstawowego, wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia i termin wykonania szczepienia oraz osoby objęte obowiązkiem poddania się szczepieniom przypominającym, dawki szczepionki i wiek, w którym są podawane oraz termin wykonania szczepienia przypominającego.

Jak wynika z akt sprawy, córka skarżącego urodziła się w 2015 r. Zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych oraz rozporządzeniem z 27 września 2023 r., szczepienia wskazane w tytule wykonawczym powinny być wykonane do ukończenia przez dziecko 6 roku życia.

Stosownie do art. 47 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Bezspornym jest, że obowiązek poddania się szczepieniu stanowi ograniczenie praw i wolności obywatelskich. W ocenie sądu jest to jednak ograniczenie prawnie uzasadnione. Podkreślenia wymaga, że celem, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, jest zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Szczepienia ochronne polegają na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mającym działanie służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych, regulujących zasady ich udzielania. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a ty samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób w społeczeństwie. Nie ulega zatem wątpliwości, że regulacja wprowadzająca szczepienia ochronne jest niezbędna dla ochrony wartości, jaką jest zdrowie i życie ludzi. Obowiązek podjęcia działań mających na celu zapobieganie epidemiom chorób zakaźnych wynika już z treści art. 68 ust. 4 Konstytucji RP. Nie można zatem uznać, że ograniczenie praw i wolności obywatelskich w tym konkretnym przypadku jest nieuzasadnione.

Wskazać również należy, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, wymaganym realizacją w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że córka skarżącego nie została poddana szczepieniom ochronnym (dawka przypominająca) przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym. Szczepienia te powinny być wykonane do ukończenia 6. roku życia. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi oraz przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) istnieje jednak do ukończenia 19. roku życia, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 rozporządzenia z 27 września 2023 r. Taki sam obowiązek przewidywał § 3 pkt 1a, pkt 5, pkt 9 i pkt 11a rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r.

W toku postępowania skarżący nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego, ani jakiejkolwiek dokumentacji medycznej wskazującej na istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień. Tymczasem tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11 rozporządzenia z 27 września 2023 r.).

Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uzasadnione było wystąpienie do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy nie wynika, by w przypadku córki skarżącego stwierdzone zostały przeszkody do wykonania szczepienia.

Oceny tej nie zmienia załączone do skargi zaświadczenie wystawione przez lekarza NZOZ Ośrodek Zdrowia w K. z 16 listopada 2023 r. o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, w którym stwierdzono u M. P. przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego i konieczność odroczenia obowiązku szczepień na trzy miesiące (k. 7). Podkreślenia wymaga, że organy egzekucyjne działają na podstawie i w granicach prawa. Zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy przedstawionych przez organ administracji publicznej. Przedstawienie zatem zaświadczenia o stwierdzeniu przeciwwskazań do szczepienia M. P. po wydaniu zaskarżonego postanowienia nie ma wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. W dacie orzekania przez organy egzekucyjne obowiązek szczepienia istniał. Ubocznie zauważyć należy, że termin odroczenia wskazany w przedłożonym przez skarżącego zaświadczeniu już upłynął.

W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że córka skarżącego nie była zaszczepiona mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza. Obowiązek skarżącego poddania małoletniej szczepieniom ochronnym istnieje, w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego był i nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika wprost z treści skargi i akt sprawy. Powołane powyżej regulacje przewidują obowiązek szczepienia z mocy prawa, a tym samym nie ma podstaw do przyjęcia nieistnienia obowiązku, jak i braku wymagalności obowiązku. Tym samym zarzuty skargi w tym przedmiocie są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego.

Jednocześnie sam tytuł wykonawczy z [...] kwietnia 2023 r. spełnia wymogi z art. 27 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1856 z późn. zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola w tym także treść obowiązku.

Wbrew zarzutom skarżącego, nie doszło w toku postępowania do naruszenia zasad postępowania wyrażonych w art. 7a, art. 77, art. 80 oraz art. 81a k.p.a. Organy podjęły wszelkie czynności, mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i ustalenie, w jakich okolicznościach doszło do niepoddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia, a stan faktyczny, jak i prawny nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

W konsekwencji, stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest trafne. Nie ma podstaw do kwestionowania możliwości prowadzenia egzekucji. W sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazane w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.).

Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.