Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 57/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3, art. 184, art. 197 § 2,
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. A. i E. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1847/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w sprawie ze skargi B. A. i E. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 maja 2023 r. znak: KOA/1421/Ar/23 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

B. A. i E. A. (dalej jako skarżący) wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 23 maja 2023 r., znak: KOA/1421/Ar/23, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Czosnów z 20 stycznia 2023 r., nr 8/2023, ustalającą ww. skarżącym jednorazową opłatę planistyczną w łącznej wysokości 16 252,20 zł. (tj. z tytułu wzrostu wartości nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] z obręb [...], K. o pow. 1 981,00 m² w wysokości 15 222, 00 zł oraz z tytułu wzrostu wartości nieruchomości stanowiącej udział 1/3 działki nr ew. [...], obręb [...], K, o pow. 373,00 m² w wysokości 1 030,20 zł).

W skardze wystąpili z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji. W uzasadnieniu wskazali, że zapłata opłaty planistycznej w podanej przez organ wysokości jest dla nich sporym obciążeniem. Opłata może spowodować straty w ich majątku, tym bardziej, że skarżący jest po długiej chorobie. Musi przyjmować stale lekarstwa oraz wykonywać dość drogie badania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu powyższego wniosku postanowieniem z 4 października 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1847/23, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej P.p.s.a.) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Sąd przywołał treść art. 61 § 1 i § 3 P.p.s.a., określający ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania aktu lub czynności i zasadę braku wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej zaskarżonej do sądu. Wyjaśnił jak należy rozumieć przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a., na kim ciąży obowiązek ich wykazania i kiedy można uznać, że przesłanki te zostały wykazane.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazali, aby wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji mogło skutkować niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki.

Sąd uznał, że złożony przez nich wniosek nie uwiarygadnia, że brak wstrzymania wykonania ww. decyzji spowoduje bezpośrednio szkodę w majątku skarżących, a tym bardziej szkodę o charakterze znacznym, lub trudne do odwrócenia skutki.

Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że skarżący sprzedali nieruchomość gruntową stanowiącą działkę nr ew. [...] obręb [...], K. o pow. 1 981,00 m² oraz udział we współwłasności wynoszący 1/3 części działki nr ew. [...], obręb [...], K. o pow. 373,00 m² za łączną kwotę w wysokości 350.000,00 zł. (akt notarialny Repertorium A nr [...], sporządzony [...] r.).

Sąd zaznaczył, że skarżący zawierając umowę notarialną sprzedaży nieruchomości uzyskali wiedzę co do skutków takiej transakcji, w tym możliwości nałożenia obowiązku nałożenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

W orzecznictwie wskazuje się, że pieniądze uzyskane ze sprzedaży nieruchomości w pierwszej kolejności winny być zabezpieczone na poczet opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt II OZ 1392/16).

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie skarżący nie wyjaśnili w jaki sposób rozdysponowali w całości te środki oraz nie wyjaśnili w sposób dostateczny dlaczego nie zabezpieczyli środków z tej transakcji na pokrycie ewentualnej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Ogólnikowe uzasadnienie wniosku nie pozwala na zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżących, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. Ocena taka musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o ich rzeczywistej sytuacji finansowej np. udokumentowanie źródeł osiąganego dochodu, posiadanego majątku, a w niniejszej sprawie skarżący nie przedstawili w żaden sposób swojej sytuacji finansowej.

Skoro skarżący nie uprawdopodobnili, że skutki materialnoprawne jakie wywoła wykonanie decyzji, mogą wyczerpać którąkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd odmówił udzielenia im ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i domagając się jego zmiany i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zachodzą przesłanki, na podstawie których Sąd może zawiesić wykonanie decyzji administracyjnej, podczas gdy takie przesłanki zachodziły, co miało wpływ na treść postanowienia, bowiem gdyby Sąd poprawnie he uznał, to wstrzymałby wykonanie decyzji administracyjnej.

W uzasadnieniu wskazali, że niewątpliwie zapłata opłaty planistycznej we wskazanej przez organ kwocie jest dość sporym obciążeniem dla skarżących, a jej opłata może spowodować straty w ich majątku, tym bardziej, że skarżący jest po długiej chorobie nowotworowej i z tego względu musi przyjmować stale lekarstwa oraz wykonywać dość drogie badania. W związku z powyższym uzasadnionym jest aby na czas postępowania przed Sądem Administracyjnym wykonalność zaskarżonej decyzji została zawieszona.

Skarżący B. A. ma stwierdzony [...]. Dodatkowo w związku z wypadkiem jest po urazie [...], przez co utrzymuje się [...]. Dodatkowo u skarżącego stwierdzono inne dolegliwości w tym [...]. Pozyskane pieniądze ze sprzedaży nieruchomości, posłużyły skarżącemu jako środki na leczenie wyżej wskazanych chorób. U skarżącego stwierdzono również w dniu 17 listopada 2014 r. [...]. Na dowód czego dołączono dokumentację medyczną.

Wobec tego Sąd przedwcześnie, bez zbadania okoliczności sprawy stwierdził, że nie zachodzą podstawy do uznania, że decyzja nie powinna zostać wstrzymana.

Dalej wskazano, że egzekucja wskazanej w decyzji sumy pieniężnej, będzie miała te negatywne skutki, gdyż pozbawi skarżącego, środków na leczenie. Zapłata jednorazowo ponad 16 000 zł przez skarżącego, w sposób znaczny uszczupli jego majątek i uniemożliwi mu dalsze leczenie.

Ze względu na choroby, nie było możliwe zatrzymanie uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości kwoty. Leczenie chorób posiadanych przez skarżącego jest kosztowne.

Końcowo, odwołując się do ustawowych przesłanek wstrzymanie wykonania z art. 61 § 3 P.p.s.a., stwierdzono, że uszczuplenie majątku skarżącego, będzie miało dla niego nieodwracalne konsekwencje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.

Z powyższego wynika zatem, że sąd może wstrzymać wykonanie aktu, jeżeli stwierdzi zajście chociaż jednej z dwóch przesłanek: niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa powstania trudnych do odwrócenia skutków.

Przechodząc do oceny prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. należy podkreślić, że to na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania, że w sprawie, w której domaga się wstrzymania wykonania danego aktu, występują przesłanki wynikające z powyższego przepisu. Z uwagi na ocenny charakter przesłanek w przedmiocie wstrzymania wykonania danego aktu, sąd może pewne okoliczności, które wynikają z akt sprawy, wziąć pod uwagę z urzędu, co nie oznacza jednak, że jest zobowiązany poszukiwać za stronę argumentów na poparcie zgłoszonego przez nią żądania (por. postanowienie NSA z 6 czerwca 2017 r., II OZ 567/17).

W rozpoznawanej sprawie WSA w Warszawie zasadnie przyjął, że wniosek skarżących nie zawiera argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania danego aktu nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków z niego wynikających. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną znaczną szkodę i wskazać na skutki jakie ta szkoda może mieć dla majątku i sytuacji skarżących. Powinna także wskazać takie okoliczności związane z wykonaniem decyzji, które spowodują skutki trudne do odwrócenia. Sąd może stwierdzić wystąpienie tych przesłanek w oparciu o konkretne dane, które pozwolą przyjąć, że wielkość szkody może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia.

Rację ma Sąd pierwszej instancji, że powołanie się przez skarżących jedynie na ogólnikowe okoliczności, że poniesienie opłaty spowoduje dla nich spore obciążenie, zwłaszcza przy konieczności dalszego leczenia skarżącego, wobec braku wskazań odnośnie do określenia ich sytuacji finansowej, nie mogło prowadzić do uznania, że przesłanki wstrzymania wykonania decyzji zostały spełnione.

W sytuacji gdy skarżący nie wskazują we wniosku na konkretne okoliczności uprawdopodabniające wystąpienie w ich sytuacji, przy wykonaniu decyzji, niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie jest obowiązkiem sądu poszukiwanie tych okoliczności (vide: postanowienie NSA z 10 października 2013 r., I OZ 876/13). Nie ulega wątpliwości, że we wniosku skarżący nie wykazali konkretnych okoliczności, które Sąd mógłby uznać za wiarygodne i przyjąć, że poniesienie wydatków związanych z wykonaniem decyzji może zagrażać im wystąpieniem znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków.

Świadczenia pieniężne co do zasady nie wywołują trudnych do odwrócenia skutków bowiem ulegają zwrotowi gdy w wyniku uwzględnienia skargi wykonana wcześniej decyzja zostanie uchylona. Organ po zastosowaniu stosownej procedury powinien zwrócić całą uiszczoną kwotę pieniężną.

Skarżący sprzedając nieruchomość w 2021 r. za 350.000 zł mieli wówczas świadomość, że sprzedaż ta może skutkować ustaleniem jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Powinni zatem w pierwszej kolejności zabezpieczyć środki na pokrycie tych należności. Tym bardziej w sytuacji konieczności podjęcia leczenia [...], o czym wiedzieli od 28 października 2019 r. (zaświadczenie lekarskie).

Przyjmując nawet za wiarygodną okoliczność, że środki te posłużyły na leczenie stwierdzonych u skarżącego chorób nie wykazano, że pokrycie opłaty planistycznej w wysokości 16.252,20 zł w aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżących może doprowadzić do znacznej szkody w ich majątku (pozbawić ich środków utrzymania) czy spowodować trudne do odwrócenia skutki np. poprzez uniemożliwienie dalszego leczenia. W tym zakresie nie przedstawiono żadnych wiarygodnych dokumentów finansowych świadczących o wydatkowaniu uzyskanej kwoty ze sprzedaży na leczenie lub inne związane ze stanem zdrowia potrzeby w całości lub znacznej części.

Sąd chcąc dokonać wiarygodnej oceny sytuacji majątkowej skarżących nie dysponuje obecnie żadną dokumentacją finansową wskazującą na ponoszone przez skarżących wydatki na życie i leczenie. Trudno zatem przyjąć, że uiszczenie kwoty opłaty planistycznej z decyzji może zagrażać leczeniu skarżącego i jego utrzymaniu. Ponadto skarżący jest w wieku emerytalnym i powinien mieć ustalone prawo do emerytury albo ustaloną rentę z uwagi na orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności co też wpływa na ocenę możliwości finansowych. Niestety skarżący nie przekazali jakiejkolwiek dokumentacji w tym zakresie. Nic nie wiadomo też odnośnie do innych składników majątkowych, które wskazałyby, że rzeczywiście pokrycie opłaty planistycznej zagraża normalnej egzystencji skarżących i kontynuacji leczenia skarżącego. Oceniając wpływ wykonania przedmiotowej decyzji na sytuację skarżących nic nie wiadomo o dochodach i sytuacji majątkowej E. A.

Wobec powyższego Sąd I instancji słusznie przyjął, że brak w sprawie wystarczającej dokumentacji na poparcie zgłaszanych przez skarżących zagrożeń dla ich egzystencji w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji i wobec tego nie zostało uprawdopodobnione, że wykonanie tej decyzji może skutkować powstaniem w ich sytuacji majątkowej znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków.

Skarżący nie przedstawili adekwatnych informacji obrazujących jego rzeczywistą i aktualną sytuację finansową. Ochrona tymczasowa może być przyznana stronie, która uprawdopodobniła w sposób przybliżony do udowodnienia swoją indywidualną sytuację, tak aby sąd mógł powiązać ją ze skutkami jakie wywołuje zaskarżony akt. Dopiero taki stan, pod warunkiem realnej możliwości wywołania znacznej szkody, może skutkować zastosowaniem ochrony tymczasowej.

Zbycie w 2021 r. przez skarżących działki za cenę 350.000 zł, dowodzi, że skarżący uzyskali dochód, a zbywając tę działkę musieli liczyć się – wobec dokonania tej czynności w okresie do 5 lat od uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – z obowiązkiem uiszczenia opłaty z tytułu tzw. ulepszenia planistycznego.

Nie przesądzając zatem o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, brak było podstaw do uznania, że zachodziła którakolwiek z przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.