Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3027/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 145, art. 151, art. 183, art. 188, art. 189, art. 203
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 16, art. 145, art. 156
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 3, art. 4, art. 32, art. 34, art. 35
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 13 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1617/19 w sprawie ze skarg R. K., M. M. i P. M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 30 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargi, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 17 lipca 2020 r., II SA/Gl 1617/19, po rozpoznaniu sprawy ze skarg R. K., M. M. i P. M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 30 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenie na budowę, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 7 listopada 2007 r. nr [...] Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu, działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r., poz. 1118 ze zm., dalej: P.b.) zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla X SA Oddział w [...] obejmującego zamierzenie "Zagospodarowanie złoża [...] W - stref przyodwiertowych - [...] [...], [...][...], [...] [...], [...] [...], [...] [...]" - kategoria obiektu XXVI w [...] działki ewidencyjne: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz [...] – działki o nr ewidencyjnych [...] i nr [...] gmina [...].

Wnioskiem z dnia 20 lipca 2016 r. M. M. i P. M. oraz R. K. zwrócili się o stwierdzenie nieważności wymienionej powyżej decyzji z uwagi na fakt, iż przedmiotowa decyzja dotknięta jest wadą kwalifikowaną wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) - tzn. wydana została z rażącym uchybieniem prawa. Podniesiono, że uchybienie to polegać miało na zrealizowaniu inwestycji również na działce nr [...], zlokalizowanej w miejscowości [...], której nie obejmował wniosek o pozwolenie na budowę, a nadto w zakresie działek nr [...] i nr [...] inwestor złożył nieprawdziwe oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Postanowieniem z dnia 22 lutego 2017 r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach wszczął na wniosek stron postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji, a następnie, po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia 30 września 2019 r. Nr [...], przywołując w podstawie art. 156 § 1, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2007 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w ramach wstępnego rozpoznania wniosku ustalił, że wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji M. i P. M. są właścicielami działki o nr [...], a R. K. jest właścicielem działki (poprzednio oznaczonej) nr [...], czyli gruntów objętych inwestycją, przy czym nabyli ich własność po zakończeniu robót budowlanych. Podniósł, iż w toku postępowania nieważnościowego powziął informację o postępowaniu karnym prowadzonym w Prokuraturze Rejonowej Poznań Nowe Miasto w sprawie złożenia pod rygorem odpowiedzialności karnej fałszywego oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie działek nr [...] i nr [...], które zakończyło się umorzeniem śledztwa w sprawie (tj. o przestępstwo z art. 233 § 1 i § 6 Kodeksu karnego) z uwagi na przedawnienie karalności, a wszczęte postępowanie w sprawie popełnienia przestępstwa z art. 286 Kodeksu karnego, umorzone zostało przez Prokuraturę postanowieniem z dnia 31 października 2018 r. Postanowienie to zastało zaskarżone zażaleniem do Sądu Rejonowego Poznań Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu ale postępowanie nie zostało jeszcze zakończone.

Organ wskazał, że po przeanalizowaniu materiałów zgromadzonych w sprawie oraz treści zarzutów sformułowanych przez wnioskodawców doszedł do wniosku, iż kwestionowana decyzja z dnia 7 listopada 2006 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W zakresie zarzutu zrealizowania inwestycji na działce nr [...] nie ujętej we wniosku o pozwolenie na budowę i nie wymienionej w przedmiotowej decyzji, organ ustalił, że na działce tej zrealizowano inną inwestycję -"Budowa gazociągu przesyłowego [...]- [...]....." w oparciu o decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu nr [...] z dnia 13 października 2005 r. Dodał, że wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji jest rozpatrywany w odrębnym postępowaniu. Następnie organ odniósł się do fałszywości oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie działek nr [...] i nr [...]. W kontekście rozpatrywanej sprawy przyznał, że zgodnie z art. 4 P.b. każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo dysponowania nieruchomością na cele budowle, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Stosownie zaś do art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b., pozwolenie na budowę może być wydane temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowalne. Organ dodał, że wydający pozwolenie na budowę nie bada czy rzeczywiście wnioskodawca posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oświadczenie to może zakwestionować, a nawet nie uwzględnić tylko wtedy, gdy z zebranych w sprawie dowodów wynika bezspornie, że wnioskodawcy w rzeczywistości nie przysługuje prawo, na które się powołuje. W rozpatrywanej sprawie nic takiego nie miało miejsca. Wraz z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę inwestor złożył oświadczenie o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, m.in. w zakresie działek nr [...] i nr [...], wskazując na umowę [...] z dnia 15 grudnia 2004 r. W toku postępowania oświadczenie nie budziło wątpliwości, w konsekwencji organ nie weryfikował jego prawdziwości, w szczególności nie zażądał od inwestora przedstawienia przywołanej umowy. W ocenie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego postępowanie organu pierwszej instancji, w zakresie przyjęcia domniemania wynikającego z oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowalne, było słuszne. Wobec braku wątpliwości organ nie miał obowiązku sprawdzenia czy inwestorowi faktycznie przysługuje wspomniane prawo. Dalej organ wyjaśnił, że do dnia orzekania w prowadzonych postępowaniach karnych nie wykazano, iż oświadczenie o posianym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie przedmiotowych działek było fałszywe. Dodał przy tym, że nawet gdyby prawomocnie potwierdzono fałszywość wspomnianego oświadczenia, okoliczność ta nie stanowiłaby podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, ewentualnie mogłaby stanowić podstawę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. do wznowienia postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją.

Skargą R. K. zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając jej: naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a.; naruszenie art. 6 k.p.a.; naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a.; błędne uznanie, że inwestor, w dacie wydawania decyzji, dysponował nieruchomością - działką nr [...] - na cele budowlane; błędne uznanie, że działka nr [...] została przez skarżącego nabyta już po zakończeniu robót budowlanych; błędne uznanie przez organ, że z zebranego materiału dowodowego nie wynikało, że inwestor nie posiada uprawnienia do dysponowania działką na cele budowlane.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli również M. i P. M.. Decyzji tej zarzucili naruszenie: art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; art. 140 Kodeksu cywilnego oraz art. 32 ust. 2 i ust. 4 ustawy Prawo budowlane; art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargi Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku uwzględniającego skargi stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Sąd zauważył, że w rozpatrywanej sprawie organ nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa odmawiając stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Podkreślił, że w kontekście rozpatrywanej sprawy zgodnie z art. 4 P.b. każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo dysponowania nieruchomością na cele budowle, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Stosownie zaś do art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b., pozwolenie na budowę może być wydane temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowalne. Organ dodał, że wydający pozwolenie na budowę nie bada czy rzeczywiście wnioskodawca posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oświadczenie to może zakwestionować, a nawet nie uwzględnić tylko wtedy, gdy z zebranych w sprawie dowodów wynika bezspornie, że wnioskodawcy w rzeczywistości nie przysługuje prawo, na które się powołuje. Zdaniem Sądu z powyższym twierdzeniem organu można się zgodzić tylko częściowo. Faktycznie zgodnie z art. 28 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę (...) a w myśl art. 33 ust. 1 tej ustawy - pozwolenie na budowę dotyczy całego zamierzenia budowlanego, przy czym zgodnie z ust. 2 do wniosku o jego wydanie należy dołączyć m.in. oświadczenie o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowalne. Według zaś art. 32 ust. 4 pkt 2 pozwolenie na budowę może być wydane temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W rozpatrywanej sprawie do wniosku inwestora o wydanie pozwolenie na budowę z dnia 20 września 2006 r. dołączone zostało oświadczenie o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele podpisane przez upoważnione osoby, a do oświadczenia tego w załączniku nr 1 stanowiącym tabelkę w stosunku do działki nr [...] i działki nr [...] jako dokument potwierdzający prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane wskazano do obu działek umowę nr [...] z dnia 15 grudnia 2004 r. W ocenie Sądu podzielić można twierdzenie organu, że w myśl zacytowanych powyżej przepisów spełnieniem zawartych w nich wymagań jest złożenie przez inwestora stosownego oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlanego pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 233 Kodeksu karnego). Trzeba jednak zauważyć, że choć organ nie bada takiego oświadczenia, to jednak może być ono przez strony w toku postępowania zakwestionowane. Nie ulega wątpliwości, że przy prawidłowym wyznaczeniu przez organ prowadzący postępowanie stron tego postępowania, skarżący R. K., właściciel działki nr [...] w dacie wydawania przedmiotowej decyzji, z pewnością oświadczenie takie by zakwestionował. Zmusiłoby to wtedy organ do dokładnego badania tego prawa. Zatem tylko wskutek błędnego oznaczenia stron kwestionowanego postępowania, pominięcia jako strony skarżącego, nie zgłoszono organowi wątpliwości w zakresie złożonego oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które obligowałoby organ do obowiązku sprawdzenia czy inwestorowi faktycznie przysługuje wspomniane prawe. Jednocześnie jednak, niezależnie od powyższego pozbawienia skarżącego przymiotu strony w tym postępowaniu i możliwości zadbania o własne interesy, Sąd podniósł, że inwestor składając oświadczenie o prawie dysponowania wskazanymi działkami na cele budowlane odwołał się do umów cywilnoprawnych. Otrzymując od inwestora oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w którym jako źródło tego prawa wskazano jedynie na umowę cywilnoprawną, organ winien kwestie te wyjaśnić poprzez wezwanie inwestora do wskazania, jakiego rodzaju jest to umowa. Prawo budowlane w art. 3 pkt 11 zawiera legalną definicję pojęcia "prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane". Zgodnie z tym przepisem przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienie do wykonywania robót budowlanych. Wzór oświadczenia został określony w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie wzorów wniosku o pozwolenia na budowę, oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z tym wzorem wskazanie dokumentu w rozumieniu wymienionego rozporządzenia nie spełnia oświadczenie, w którym ogólnikowo powołano się na umowę cywilnoprawną bez wskazania jej przedmiotu. Dokładne wskazanie umowy cywilnoprawnej jest niezbędne dla oceny, czy istotnie z danej umowy inwestor skutecznie wywodzi prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jak wskazuje bowiem powołany powyżej przepis art. 3 pkt 11 –prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może wynikać ze stosunku zobowiązaniowego, ale jeśli przewiduje on uprawnienie do wykonywania robót budowlanych. Organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę nie przeprowadził jednak zdaniem Sądu żadnego badania wymienionych w oświadczeniu umów cywilnoprawnych, nie zażądał nawet ich przedłożenia przez inwestora w toku prowadzonego postępowania. Natomiast zgodnie z tym co stwierdzono wcześniej oświadczenie takie może, a w przypadku powoływania się na umowy zobowiązaniowe, powinno podlegać weryfikacji w toku postępowania. W niniejszej sprawie organ jednak nie poczynił w tym zakresie żadnych dodatkowych ustaleń. Zasadnie przy tym w ocenie Sądu skarżący stwierdzili, że z żadnym prawem obligacyjnym (najmu, dzierżawy czy użyczenia) nie wiąże się z mocy prawa - prawo do budowy, stąd przy takim odwołaniu się inwestora w oświadczeniu o prawie dysponowania nieruchomością cele budowalne – wymaga ono dokładnego zbadania. W przypadku prawidłowego i wnikliwego postępowania dowodowego już na etapie udzielania pozwolenia na budowę organ bez trudności ustaliby, że działka nr [...] nie została uwzględniona w wymienionej umowie w oświadczeniu umowie. Przy dokładnym zaś zbadaniu księgi wieczystej organ powziąłby informację, iż właścicielem działki nr [...] nie jest w dacie orzekania rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna [...]. Sąd podkreślił przy tym, że ciężar dowodu w takiej sytuacji spożywa na inwestorze, ale organ nie jest zwolniony od ciążących na nim obowiązków. Winien więc dokładnie zbadać podane źródło prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stwierdzając, czy faktycznie ze stosunku zobowiązaniowego wynika prawo inwestora do zabudowania przedmiotowej nieruchomości. W świetle powyższych ustaleń należy zdaniem Sądu stwierdzić, iż organ nie zebrał wszystkich niezbędnych w sprawie dowodów, wskutek czego nie doszło do prawidłowego sprawdzenia prawa, od którego uzależnione było wydanie pozwolenia na budowę. W takich okolicznościach, wobec naruszenia treści przywołanego przepisu, zdaniem Sądu, doszło do wydania tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Skargą kasacyjną Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenia prawa materialnego, tj.:

1) art. 3 pkt 11, art. 4 i art. 32 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333), dalej "pr. bud.", poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż w sytuacji, gdy inwestor w oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wskazuje, iż swoje prawo do zabudowy danej nieruchomości gruntowej wywodzi z bliżej nieokreślonej umowy cywilnoprawnej, organ administracji architektoniczno-budowlanej powinien wezwać inwestora do wskazania, jakiego rodzaju jest to umowa, gdyż miałoby to być niezbędne dla oceny, czy istotnie z danej umowy inwestor skutecznie wywodzi prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;

2) art. 3 pkt 11, art. 4 i art. 32 ust. 4 pkt 4 pr. bud. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż decyzja Dyrektora OUG w Poznaniu z dnia 7 listopada 2006 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które miałoby polegać, na tym, iż ww. organ nie przeprowadził badania umów cywilnoprawnych wskazanych przez inwestora w oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;

3) prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 4 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż błędne oznaczenie stron postępowania przez Dyrektora OUG w Poznaniu doprowadziło do tego, iż decyzja tego organu z dnia 7 listopada 2006 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skarg na zasadzie art. 188 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia tego żądania, stosownie do art. 185 § 1 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i obciążenie R. K. oraz M. M. i P. M. kosztami postępowania.

W motywach skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie wskazanych zarzutów wniesionego środka odwoławczego, przy czym w szczególności wskazano na to, że wyłącznie można wydać pozwolenie na budowę osobie która złoży oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w trybie art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b. – patrz strona 4 uzasadnienia. Zauważono, że oświadczenie to organ może zakwestionować, a nawet nie uwzględnić tylko wtedy, gdy z zebranych dowodów wynika bezspornie, że wnioskodawcy w rzeczywistości nie przysługuje to prawo. Oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane zastępuje dowody istnienia tego prawa, gdyż stwarza domniemanie, że rzeczywiście przysługuje ono osobie je składającej.

M. i P. M. w udzielonej pismem z 10 listopada 2020 r. odpowiedzi na sakrę kasacyjną wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie na ich rzecz kosztów postepowania kasacyjnego. Podnieśli, iż skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej.

Natomiast skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie albowiem posiada usprawiedliwione podstawy.

W realiach tej sprawy Sąd pierwszej instancji w ramach dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach, wydanej w trybie nadzwyczajnym a odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu z 7 listopada 2006 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę obejmującego zamierzenie "Zagospodarowanie złoża [...] W-stref przyodwiertowych: [...] [...], [...] [...], [...] [...], [...] [...], [...] [...] na terenie [...] – dz. ewid. [...], [...], 7, [...] oraz [...] dz. ewid. [...], [...], uznał iż decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.) stąd też wyeliminował ją z obrotu prawnego.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, iż rozstrzygnięcie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu nie jest dotknięte żadną wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. w tym, że nie jest wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., i negując je podniósł, iż dołączone do wniosku inwestora oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane podpisane przez osobę upoważnioną wraz z dołączonym załącznikiem nr 1 wskazywało, że prawo to w stosunku do działek nr [...] i [...] wynika z umowy cywilnoprawnej nr [...] z dnia 15 grudnia 2004 r. lecz nie zostało ono poprawnie zweryfikowane w postępowaniu administracyjnym. Zaznaczył WSA, że skoro jako źródło prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wskazywane są umowy cywilnoprawne, to organ winien wyjaśnić te kwestie poprzez wezwanie inwestora do wskazania, jakiego rodzaju jest to umowa. Dokładne wskazanie umowy cywilnoprawnej jest niezbędne dla oceny, czy istotnie z danej umowy inwestor skutecznie wywodzi swoje prawo do dysponowania nieruchomością. Organ, zdaniem Sądu, jednak nie przeprowadził jakiegokolwiek badania w powyższym zakresie. Przy dokładnym zbadaniu bowiem, jak zaznaczono, bez trudu organ ustaliłby, że właścicielem działki nr [...] nie jest w dacie orzekania Spółdzielnia Produkcyjna [...]. Jednocześnie wskazano, że przy prawidłowym wyznaczeniu przez organ prowadzący postępowanie stron postępowania skarżący R. K. - właściciel działki nr [...], oświadczenie takie by zakwestionował. Zatem w skutek błędnego oznaczenia stron postępowania i pominięcia jako strony R. K., nie zgłoszono organowi wątpliwości w zakresie złożonego oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W świetle powyższych uwag, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie zebrano wszystkich niezbędnych w sprawie dowodów, w skutek czego nie doszło do prawidłowego sprawdzenia prawa, od którego uzależnione było wydanie pozwolenia na budowę. Zatem doszło w tych okolicznościach do wydania przedmiotowej decyzji z rażącym naruszeniem prawa art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b.

To stanowisko, zdaniem Sądu odwoławczego, skutecznie zakwestionował Prezes Wyższego Urzędu Górniczego zarzutami wniesionego środka odwoławczego. Przy czym, zdaniem NSA, w petitum skargi kasacyjnej wobec oczywistej omyłki pisarskiej wskazano na naruszenie w szczególności art. 34 ust. 4 pkt 4 P.b. choć nie ma takiej jednostki redakcyjnej w przepisie art. 34 ustawy Prawo budowlane (Dz.U.2006.156.1118 t.j. z dnia 2006.09.01). Jednakże z treści wniesionej skargi kasacyjnej a przede wszystkim jej uzasadnienia jednoznacznie wynika, że kwestia złożenia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zamieszczona została w art. 34 ust. 4 pkt 2 P.b. i tego dotyczy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut. Natomiast zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b., pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W myśl zaś art. 35 ust. 4 tej ustawy, w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 tej ustawy, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Przez prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności (także współwłasności), użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych (art. 3 pkt 11 P.b.).

Przystępując do wyjaśnienia przesłanek uwzględnienia wniesionej skargi kasacyjnej zauważyć należy, iż w realiach tego postępowania usprawiedliwiony pozostaje zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego a to art. 3 pkt 11, art. 4 i art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż decyzja Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2006 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę wydana została z rażącym naruszeniem prawa, które miało polegać na tym, iż ww. organ nie przeprowadził badania umów cywilnoprawnych wskazanych przez inwestora w oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Również usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż błędne oznaczenie stron postępowania przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu doprowadziło do tego, iż decyzja tego organu z dnia 7 listopada 2006 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Skarga kasacyjna organu zwraca szczególną uwagę na okoliczność, iż zaskarżona decyzja wydana została w trybie postępowania nieważnościowego, co ma zasadnicze znaczenie dla oceny podjętej w tym trybie zaskarżonej decyzji. Stąd też zaznaczyć należy, iż sprawa ta ma charakter postępowania szczególnego mającego na celu ustalenie w postępowaniu nadzwyczajnym, czy pierwotna poddawana kontroli decyzja Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2006r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę wydana została z rażącym naruszeniem prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w sytuacji kwestionowania w postępowaniu nieważnościowym prawidłowości złożonego w postępowaniu administracyjnym oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Zauważyć należy, że w postępowaniu toczącym się w trybie nieważnościowym organ nie rozstrzyga o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, lecz jego działanie ukierunkowane jest wyłącznie na kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Nie może zatem prowadzić postępowania w takim zakresie, w jakim ma to miejsce w postępowaniu zwykłym.

Mając powyższe na uwadze zaznaczyć wypada, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, zgodnie z którym postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od przyjętej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, która służy realizacji takich wartości jak pewność prawa, zaufanie do państwa, czy ochrona praw nabytych. W związku z tym wyeliminowanie ostatecznej decyzji administracyjnej w oparciu o przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłankę rażącego naruszenia prawa powinno następować tylko w okolicznościach bezspornych. Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom (por.m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2022 r., II OSK 1475/21). Zaznaczyć przy tym także należy, że o rażącym naruszeniu decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym postanowieniem (decyzją). Skutki, które wywołuje orzeczenie uznane za rażąco naruszające prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie orzeczenia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por.m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lipca 2022 r., II OSK 2490/19).

Z kolei pojęcie "rażącego naruszenia prawa" o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest tzw. klauzulą generalną, czyli pojęciem, które wymaga ustalenia desygnatu w odniesieniu do każdego przypadku odrębnie. Rozważenie ad casu, czy wystąpiła przesłanka rażącego naruszenia prawa wymaga oceny konsekwencji prawnych, jakie owo naruszenie z różnych perspektyw wywołuje. Gdy chodzi o rażące naruszenie prawa jako wadę decyzji, to muszą to być wady wyjątkowo ciężkie, które należy usunąć przez unicestwienie obarczonej tymi wadami decyzji administracyjnej. Dla stwierdzenia nieważności decyzji niezbędna jest jednak ocena naruszenia, jako rażącego, w świetle całokształtu okoliczności sprawy - wyrok NSA z 12 stycznia 2023 r. III OSK 6578/21.

Istotne jest to, iż nie każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa może być uznane za rażące. Przy kwalifikowaniu naruszenia prawa do kategorii naruszenia rażącego chodzi bowiem nie o sam fakt zachowania się organu niezgodnie z normą prawną, lecz o skutki, których dotkliwości dla strony niczym nie można usprawiedliwiać. Ponadto o "rażącym" naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 września 2007r., II OSK 1111/06; z 30 listopada 1999 r., V SA 876/99; z 21 października 1992 r., V SA 86/92, z 26 maja 2022 r. II OSK 1781/19).

Przedstawione wyżej przesłanki dotyczące prawidłowości zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należało w sposób kompleksowy rozważyć przy weryfikacji decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2006 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, czego jednak skutecznie Sąd pierwszej instancji nie uczynił mając przede wszystkim na uwadze charakter niniejszego postępowania.

Nie podzielając zatem stanowiska Sądu pierwszej instancji należy zaznaczyć, iż w postępowaniu nadzwyczajnym organ nie ustala, czy inwestorowi przysługiwało prawo do dysponowania gruntem na cele budowlane, zgodnie ze złożonym oświadczeniem. Bada natomiast, czy w dniu orzekania w postępowaniu zwykłym organ administracji architektoniczno budowlanej dysponował oświadczeniem inwestora o posiadanym prawie do dysponowania gruntem na cele budowlane. Rację ma organ, że jeśli z akt sprawy wynika, że inwestor nie ma prawa do dysponowania gruntem na cele budowlane, to domniemanie z treści złożonego oświadczenia jest wzruszalne. Jeżeli jednak taki wniosek z akt sprawy nie wynika, to nie jest obowiązkiem organu udzielającego pozwolenia na budowę ustalanie tytułu prawnego inwestora do gruntu; wystarczające jest samo oświadczenie inwestora. W stanie prawnym, jaki obowiązywał w dacie orzekania przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu, nie istniał już obowiązek wykazania prawa do dysponowania gruntem na cele budowlane; zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b. inwestor zobowiązany był wyłącznie złożyć oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Nie jest sporne, że przepis art. 32 ust. 4 P.b. zmieniony został przez art. 1 pkt 25 lit. a) ustawy z dnia 27 marca 2003 r. (Dz.U.03.80.718) zmieniającej m.in. ustawę P.b. z dniem 11 lipca 2003 r. poprzez zwolnienie inwestora od obowiązku wykazania prawa do dysponowania gruntem na cele budowlane. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że organ rozstrzygający sprawę o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę nie bada, czy rzeczywiście wnioskodawca posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oświadczenie to organ może zakwestionować, a nawet nie uwzględnić go tylko wtedy, gdy z zebranych w sprawie dowodów wynika bezspornie, że wnioskodawcy w rzeczywistości nie przysługuje prawo, na które się powołuje (tak m.in. NSA w wyroku z 14 czerwca 2012 r., II OSK 507/11 oraz w wyroku z 16 marca 2012 r., II OSK 8/11). Takiej jednak informacji w tej sprawie nie posiadał Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego. Oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane zastępuje dowody istnienia tego prawa, gdyż stwarza domniemanie, że rzeczywiście przysługuje ono osobie składającej takie oświadczenie.

Okoliczności i stan prawny niniejszej sprawy nie pozwalają na postawienie organowi udzielającemu pozwolenia na budowę zarzutu, że powinien był ocenić prawidłowość złożonego oświadczenia, a zaniechanie powyższego stanowiło oczywiste naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 P. b. Przede wszystkim twierdzenia Sądu pierwszej instancji podkreślające, że naruszono ten przepis bowiem nie dokonano prawidłowego ustalenia stron postępowania zakończonego wydaniem decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu z 7 listopada 2006 r. i w konsekwencji pozbawienia skarżącego R. K. przymiotu strony w tym postępowaniu, uniemożliwiło mu zakwestionowanie przedstawionej umowy cywilnoprawnej. Generalnie jest to bowiem zarzut naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i co do zasady nie może być on powoływany w ramach postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, co skutecznie zarzucono wyrokowi Sądu pierwszej instancji w skardze kasacyjnej. Zatem nawet błędne oznaczenie stron postępowania i pozbawienie tychże udziału w prowadzonym postępowaniu nie stanowi przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, a co już wyżej zaznaczono, o rażącym naruszeniu prawa decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarczo-skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04). Przede wszystkim oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (tak też NSA w wyroku z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2721/15). Brak jest, zatem podstaw do przyjęcia, że niewyjaśnienie - jako niewymagane prawem - przez organy administracji prawdziwości oświadczenia o prawie do dysponowania gruntem na cele budowlane przez inwestora, czy też nie wezwanie go, jak podniósł Sąd pierwszej instancji, do wskazania jakiego rodzaju jest umowa cywilnoprawna stanowiąca podstawę złożonego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stanowiło rażące naruszenie ww. przepisu. Przepis ten nie jest jednoznaczny w swej treści i sam ten fakt powoduje, że jego ewentualne naruszenie, co do zasady, nie mogło mieć charakteru rażącego (por. podobnie w wyroku NSA z 15 marca 2018 r., II OSK 1321/16).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono także pogląd, iż "nowe uregulowanie spowodowało, że nie tylko inwestor już nie musi dołączać do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę dowodu bezpośredniego, to jest dokumentu wykazującego jego prawo do terenu na cele budowlane, lecz wystarczające jest, iż złoży odpowiednie oświadczenie na sformalizowanym druku (dowód pośredni). W zwykłym postępowaniu administracyjnym organ architektoniczno-budowlany nie ma co do zasady obowiązku prowadzić postępowania wyjaśniającego w omawianej kwestii, nawet gdyby miał pewne wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia, gdyż za jego treść karnie odpowiada inwestor, zaś wynik postępowania karnego potwierdzający fałsz oświadczenia stanowi podstawę do wszczęcia postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej pozwoleniem na budowę. Organ architektoniczno-budowlany powinien jednak przeprowadzić postępowanie wyjaśniające wówczas, gdy (...) biorący w postępowaniu udział współwłaściciele kwestionują prawdziwość takiego oświadczenia. Brak natomiast jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że organ administracji budowlanej w razie powzięcia wątpliwości ma obowiązek przeprowadzić odpowiednie postępowanie wyjaśniające co do prawdziwości oświadczenia, a zwłaszcza iż takie postępowanie wyjaśniające ma prowadzić w postępowaniu nieważnościowym" ( patrz wyrok NSA z 8 kwietnia 2011 r. II OSK 631/10). Stanowisko to jest całkowicie aktualne i w pełni podzielane również w tej sprawie.

Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa (por. np: wyroki NSA z 26 lipca 2007 r., II OSK 1099/06, z 23 kwietnia 2013 r. II OSK 980/12 z 4 lipca 2022 r. II OSK 2111/20), warunkiem uzyskania prawa do zabudowy nieruchomości gruntowej jest wykazanie przez przyszłego inwestora posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zastąpienie dowodzenia istnienia tego prawa złożeniem pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia o jego istnieniu służyło tylko uproszczeniu sposobu jego wykazania. W konsekwencji to sam ustawodawca zadecydował, że złożenie ww. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane co do zasady zwalnia organy administracji z konieczności dowodzenia istnienia takiego prawa. Wspomniane oświadczenie inwestor składa na urzędowym formularzu pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt II OPS 2/10, wprowadzenie obowiązku złożenia przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do terenu na cele budowlane w miejsce obowiązku wykazania legitymowania się takim prawem stosownymi dokumentami, miało na celu uproszczenie (ułatwienie) proceduralne polegające na tym, że inwestor nie musi już jako dowodu spełnienia wymogu, o którym mowa w art. 4 ustawy przedkładać dokumentu urzędowego, który statuuje go jako osobę mającą prawo do terenu, lecz jest wystarczające złożenie przez niego oświadczenia, że takowe prawo mu przysługuje. Organ administracji publicznej nie ma więc obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność prawdziwości i wiarygodności twierdzeń inwestora o przysługującym mu prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jako że złożenie fałszywego oświadczenia podlega ściganiu na drodze postępowania karnego. Należy więc podkreślić, podzielając stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej, że organ administracji został zwolniony z obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego sprawdzającego prawdziwość oświadczenia inwestora. W przypadku wątpliwości organu ma on obowiązek zawiadomić właściwe organy ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 233 § 1 Kodeksu karnego (por. wyrok NSA z 17 maja 2011 r., II OSK 823/10).

Nadto dodatkowo należy w tym miejscu powołać wyrok NSA z 23 kwietnia 2013r. II OSK 980/12, w którym podniesiono, iż złożenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane co do zasady zwalnia organy administracji z konieczności dowodzenia istnienia takiego prawa. Takie oświadczenie jest skuteczne tylko wówczas, gdy z zebranego w sprawie materiału nie wynika wniosek przeciwny albo istotne wątpliwości co do jego zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Należy jednak wskazać, że te wątpliwości powinny być podnoszone na etapie postępowania zwyczajnego, a podnoszenie ich na etapie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nawet gdyby okazały się słuszne, nie mogło spowodować wzruszenia decyzji. Stanowisko to jest w pełni akceptowane przez NSA rozpoznający przedmiotową skargę kasacyjną.

Trzeba podkreślić, że przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej materialnej i jej prawidłowości pod kątem kwalifikowanych wad prawnych decyzji administracyjnej kończącej postępowanie, a zatem w postępowaniu tym organ nie może przejść do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej (B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP z 2001 r., z. 8, s. 31). Tym samym zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest jedynie ocena zaistnienia albo braku zaistnienia wskazanej konkretnie przesłanki stwierdzenia nieważności. Zatem gdyby w sprawie brak było takiego oświadczenia, wówczas byłaby to przesłanka stwierdzenia rażącego naruszenia prawa art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b., w przeciwnym wypadku, jak w tej sprawie, nie można skutecznie podnosić zarzutu rażącego naruszenia ww. normy Prawa budowlanego.

Z kolei prowadzenie, co wynika z akt sprawy, postępowań karnych w sprawie sfałszowania oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane czy sprawy o oszustwo może stanowić ewentualnie podstawę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z 7 listopada 2006 r., ale nie jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 7 listopada 2006 r. Podobnie należy ocenić kwestę braku prawidłowego ustalenia stron postępowania zakończonego wydaniem decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2006 r. o czym już wyżej wspominano.

Na marginesie należy jedynie zwrócić uwagę, iż odrębną kwestią jest to, że gdyby w postępowaniu zwykłym okoliczności sprawy ujawnione w niniejszym postępowaniu nadzorczym był przedmiotem oceny organu, to wówczas pogląd Sądu pierwszej instancji w odniesieniu do potrzeby wezwania inwestora do wskazania jaka to umowa cywilnoprawna stanowi podstawę złożonego oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, byłaby uzasadniona. Stanowisko to potwierdza także orzecznictwo NSA - patrz wyrok dnia 31 stycznia 2013 r. II OSK 1157/11. Odmienne stanowisko skarżącego kasacyjnie zatem w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie (zarzut nr 1 skargi kasacyjnej).

W tych okolicznościach sprawy, nie można uznać, by stanowisko Sądu pierwszej instancji, przy wykazywanych w motywach zaskarżonego wyroku przesłankach, uzasadniało pogląd o zaistnieniu w realiach tej sprawy rażącego naruszenia prawa art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b. przy wydawaniu decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2006 r. Dlatego też w uwzględnieniu wniesionej skargi należało uchylić zaskarżony wyrok jako naruszający prawo z powodów wskazanych wyżej.

Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Z takim właśnie przypadkiem mamy do czynienia w realiach tej sprawy. Przede wszystkim zaskarżona decyzja Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2006 r. jak trafnie przyjęto to w kwestionowanym skargą rozstrzygnięciu nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jak też i pozostałych przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. A skoro decyzja Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach odmawiająca stwierdzenia nieważności ww. decyzji odpowiada prawu, to wniesioną skargę na tę decyzję należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił wniesioną skargę.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.