Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 406/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 24 sierpnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Barbara Koś as.sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2006 roku przy udziale sprawy ze skargi W. J. Firma "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy objęcia postępowaniem restrukturyzacyjnym należności celnych o d d a l a s k a r g ę /-/ M. Bejgerowska /-/ M. Kwiecińska /-/ B. Koś


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego, na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej w związku z art. 9 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287) odmówił objęcia postępowaniem restrukturyzacyjnym należności celnych w łącznej kwocie [...] wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie [...] ustalonymi w decyzjach Naczelnika Urzędu Celnego i utrzymanymi w mocy decyzjami organu II instancji - Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].

W uzasadnieniu decyzji Naczelnik Urzędu Celnego wyjaśnił, iż w dniu [...] Firma "A" W. J. złożyła wniosek o przeprowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego. Wniosek złożono w ustawowym terminie, tj. przed dniem [...]. Do wniosku zgłoszono należności celne mające podlegać restrukturyzacji w łącznej kwocie [...] wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości [...].

Zdaniem organu celnego Firma "A" naruszyła przepisy art. 98 oraz art. 35 § 1 i § 3 Kodeksu celnego poprzez niedostarczenie towaru do urzędu przeznaczenia i objęcia go wspólną procedurą tranzytową, czym uniemożliwiła restrukturyzację należności celnych określonych w decyzjach Naczelnika Urzędu Celnego i utrzymanych w mocy decyzjach Dyrektora Izby Celnej.

W odwołaniu od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] pełnomocnik Firmy "A" wniósł o jej uchylenie w całości i rozpoznanie sprawy zgodnie z wnioskiem strony z dnia [...] w sprawie restrukturyzacji należności publicznoprawnych. Pełnomocnik podniósł, iż W. J. nie miał możliwości prawidłowego nadzoru nad procedurą tranzytu towaru, z racji przebywania w okresie zdarzenia poza granicami kraju, jak również z racji tego, iż jego zobowiązania prawidłowego dostarczenia towaru do miejsca przeznaczenia, zgodnie ze wskazaniami urzędu celnego wynikające z Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytu dotyczą głównego zobowiązanego, a takim odbiorca towaru nie jest i być nie może, ponieważ przyjmuje zobowiązania wynikające z importu towaru po prawidłowym i zgodnym z prawem jego dostarczeniu do urzędu celnego przeznaczenia. W związku z tym, zdaniem pełnomocnika, zarzut organu celnego przypisujący odwołującemu próbę ominięcia przepisów prawa w celu uzyskania korzyści majątkowych, jak również wskazanie w ten sposób, że należności celne powstałe w takich okolicznościach wyłączone są z postępowania restrukturyzacyjnego uznać należy za chybiony. Pełnomocnik zarzucił, iż pozbawione logiki stało się twierdzenie organu celnego, iż strona dokonała nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny i w ten sposób ominęła przepisy prawa, co z kolei uniemożliwiło restrukturyzację należności celnych powstałych w wyniku takiego zdarzenia, gdyż w rzeczywistości to właśnie odwołujący doprowadził do wymiaru tych należności i prawnego usankcjonowania zdarzenia, którego nie był bezpośrednim sprawcą ani też udziałowcem.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 1997r., poz. 137, poz. 926 ze zm.), art. 2 pkt 3, art. 6 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. z 2002r., Nr 155, poz. 1287), po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż celem postępowania restrukturyzacyjnego nie jest weryfikacja prawidłowości ustaleń poczynionych w decyzjach określających wysokość należności. Organ restrukturyzacyjny posiada kompetencje wyłącznie do oceny, czy okoliczności stwierdzone w decyzji określającej zaległe kwoty stanowią obejście prawa. Twierdzenia i argumenty strony odnoszące się do postępowania zakończonego decyzjami Naczelnika Urzędu Celnego nie dotyczą meritum niniejszej sprawy i nie mogą stanowić przedmiotu analizy organu odwoławczego. Dyrektor Izby Celnej wskazał przepis art. 6 ust 4 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, który stanowi, iż restrukturyzacji nie podlegają zaległości celne określone w decyzji właściwego organu celnego, jeżeli zaległości te określone zostały w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów o należnościach celnych lub przepisów dotyczących wymiaru i poboru tych należności. Zdaniem organu odwoławczego strona wyczerpała dyspozycję powyższego przepisu, albowiem usuwając towar spod dozoru celnego i sprzedając go celowo pozbawiła organ celny możliwości dokonania oględzin towaru i stwierdzenia jego tożsamości. Ponadto organ odwoławczy podał, iż restrukturyzacji mogą podlegać tylko takie należności, które są znane (wynikają z ewidencji lub rejestrów, zeznań, deklaracji, decyzji i postanowień - art. 2 pkt 3 powyższej ustawy) organowi na dzień 30 czerwca 2002r., natomiast należności objęte wnioskiem strony z dnia 12 listopada 2002r. nie były znane organowi celnemu na dzień wskazany w art. 6 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy i z tych względów nie mogły podlegać restrukturyzacji.

W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik Firmy "A" W. J. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wydanej w dniu [...] przez Naczelnika Urzędu Celnego z powodu niezgodności z prawem. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa i nadinterpretację treści art. 98 oraz art. 35 § 1 o § 3 Kodeksu celnego, jak również bezpodstawne i niezgodne ze stanem faktycznym wskazanie faktów i okoliczności pozwalających stwierdzić, ze strona działała niezgodnie z prawem oraz dowolne traktowanie przez organ celny okoliczności faktycznych poprzez uznanie ich za mało istotne w przedmiotowym postępowaniu. Pełnomocnik skarżącego w znacznym zakresie powtórzył argumentację przedstawioną już wcześniej w odwołaniu. Stwierdził, iż w świetle Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytu sporządzonej w Interlaken dnia 20 maja 1987r. (Dz. U. z 1998r, Nr 46, poz. 290 ze zm.) strona w chwili trwania procedury tranzytu nie była podmiotem praw i obowiązków i w związku z tym nie mogła ponosić odpowiedzialności za jej nieprawidłowy przebieg, co jest równoznaczne ze stwierdzeniem, iż użycie przez organ określenia, iż należności zgłoszone do restrukturyzacji powstały w wyniku jej świadomego działania i próby obejścia przepisów prawa.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy.

W myśl zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego, co do osoby odpowiedzialnej za dług celny w procedurze tranzytu, opartej na przepisach Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytu sporządzonej w Interlaken w dniu 20 maja 1997r., należy stwierdzić, iż kwestia ta była przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzjach wydanych przez Naczelnika Urzędu Celnego i w utrzymanych w mocy decyzjach Dyrektora Izby Celnej, mających charakter decyzji ostatecznych. Sąd badając legalność zaskarżonych decyzji odmawiających objęcia postępowaniem restrukturyzacyjnym należności celnych nie bada trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania decyzji wymiarowych. W związku z tym zarzuty skarżącego dotyczące tych decyzji są bezzasadne. Z treści art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców wynika w sposób jednoznaczny, iż o istnieniu ustawowej negatywnej przesłanki uwzględnienia wniosku o restrukturyzację przesądza treść decyzji jaka zapadła w toku celnego postępowania wymiarowego. W tym bowiem postępowaniu dochodzi do ustalenia stanu faktycznego, z którego wynika czy zaległości celne określone zostały w związku z dokonywaniem przez podatnika czynności prawnych mających na celu obejście przepisów celnych. Z faktu tego wynikają co najmniej dwie konsekwencje proceduralne. Po pierwsze, organ podatkowy prowadzący postępowanie, którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie zasadności wniosku o restrukturyzację należności - w tym przypadku celnych - jest związany ustaleniami faktycznymi poczynionymi w postępowaniu wymiarowym, a po drugie, strony postępowania restrukturyzacyjnego nie mogą skutecznie w tym postępowaniu zwalczać trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę ostatecznych rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu wymiarowym (por. wyrok NSA W-wa z dnia 14 września 2004r. FSK 458/04 LEX nr 171742)

Uznając podniesione przez skarżącego zarzuty za nietrafne z wyżej wymienionych względów, Sąd nie może również zgodzić się ze stanowiskiem reprezentowanym przez organy cele obu instancji jakoby działania skarżącego polegające na przerwaniu procedury tranzytu i usunięciu towaru spod dozoru celnego były czynnościami prawnymi mającymi na celu obejście przepisów prawa. Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorstw (Dz. U. z 2002r., Nr 155, poz. 1287) nie podlegają restrukturyzacji zaległości celne (...) określone w decyzji właściwego organu celnego (...) określone w wyniku postępowania kontrolnego - jeżeli zaległości te określone zostały w związku z dokonaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów o należnościach celnych (...) lub przepisów dotyczących wymiaru i poboru tych należności. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż nie podlegają restrukturyzacji tylko takie zaległości, które zostały określone w związku z dokonaniem czynności prawnych, mających na celu obejście przepisów celnych.

Nie każde zatem naruszenie przepisów celnych, skutkujące powstaniem długu celnego stanowić będzie podstawę do odmowy restrukturyzacji należności celnych. Ustawodawca wyłącza bowiem spod restrukturyzacji tylko takie należności, które są konsekwencją czynności prawnych mających na celu obejście przepisów celnych. Organy celne obu instancji w ogóle tę kwestię pominęły, nie rozważyły kwestii czy przerwanie procedury tranzytu przez skarżącego poprzez niedostarczenie towaru do urzędu przeznaczenia i usunięcie go spod dozoru było czynnością prawną skutkującą obejście prawa a jeżeli tak z jakiego rodzaju czynnością prawną mamy tu do czynienia. Pojęcie czynności prawnej nie zostało wprawdzie zdefiniowane przez kodeks cywilny, jednakże na ogół przez termin ten rozumie się zdarzenie prawne, do którego zaistnienia konieczne jest złożenie przynajmniej jednego oświadczenia woli, mającego na celu wywołanie skutku prawnego w postaci ustanowienia, zmiany lub zniesienia stosunku prawnego (patrz: Komentarz do art. 56 kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93) K. Piasecki, Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Cz. Ogólna. Komentarz. Zakamycze, 2003). W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia w niniejszym stanie faktycznym, iż zachowanie skarżącego było czynnością prawną w powyższym rozumieniu.

Podzielić natomiast należy stanowisko Dyrektora Izby Celnej, iż wskazane przez stronę należności nie odpowiadają warunkom pozwalającym uznać je za znane na dzień [...] zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Zgodnie bowiem z przepisem art. 2 pkt 3 tej ustawy należnościami znanymi są należności, w tym należności sporne, wynikające z ewidencji lub rejestrów prowadzonych przez organ restrukturyzacyjny lub z innych danych znajdujących się w posiadaniu tego organu, a w szczególności z zeznań, decyzji i postanowień. W niniejszej sprawie należności celne objęte wnioskiem strony z dnia [...] nie były znane organowi celnemu przed dniem 30 czerwca 2002r., nie wynikały one bowiem ani z ewidencji, ani z rejestrów. Nie zostały również skonkretyzowane w żadnym protokole kontroli, albowiem towar został usunięty spod dozoru celnego i niemożliwym było przeprowadzenie jego oględzin. Należności te nie wynikały więc z żadnych dokumentów, które posiadają znamiona oficjalności, mają formę urzędową. Cechą charakterystyczną i podstawową takich źródeł informacji organu jest to, że należności tam zawarte zostały zapisane konkretnymi liczbami oraz dookreślone innymi informacjami. Z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż przedmiotowe należności celne mogły zostać dopiero skonkretyzowane w decyzjach wymiarowych z dnia 15 listopada 2002r. i z tych chociażby względów nie mogły podlegać restrukturyzacji.

W tym stanie rzeczy Sąd, nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku oddalając skargę, jakkolwiek z innych częściowo motywów, niż podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

/-/ M. Bejgerowska /-/ M. Kwiecińska /-/ B. Koś

K.P.d