Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1324/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...]obecnie: Odwoławcza Komisja Stypendialna [...]) z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stypendium dla osób niepełnosprawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Komisja Stypendialna [...] decyzją z [...] grudnia 2021 r., na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 3 oraz art. 89 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 478 – dalej "p.s.w.n."), oraz Regulaminu świadczeń dla studentów [...] przyznała B. P. (skarżącemu) w roku akademickim 2021/2022 (od października 2021 r. do grudnia 2021 r.) stypendium dla osób niepełnosprawnych w wysokości [...] zł miesięcznie.

Organ uznał, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...].08.2018 r. zachowuje ważność w związku z przepisami ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 93 ust. 2 i 3 p.s.w.n. świadczenia przysługują nie dłużej niż przez okres 6 lat. Organ wyjaśnił, że z posiadanej dokumentacji wynika, iż skarżący w okresie studiów w [...] (1.10.2012 r. - 30.09.2017 r.) oraz w [...] (01.10.2019 r. - do nadal) pobierał stypendium dla osób niepełnosprawnych przez okres 57 miesięcy. Wobec tego Komisja Stypendialna postanowiła przyznać studentowi w roku akademickim 2021/2022 stypendium dla osób niepełnosprawnych na okres 3 miesięcy.

W odwołaniu od powyższej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania stypendium za miesiące od stycznia do czerwca 2022 r. skarżący zarzucił błąd w ustaleniu faktycznym polegającym na przyjęciu, że stypendium dla osób niepełnosprawnych pobierał przez okres 57 miesięcy, podczas gdy tego rodzaju stypendium pobierał przez 18 miesięcy, tj. od 1 października 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. oraz od 1 października 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. Podkreślił jednocześnie, że w okresie od 1 października 2012 r. do 30 września 2017 r. pobierał stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, na podstawie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Powyższe świadczenia, przyznane na podstawie innych ustaw nie są tożsame, dlatego uprzednio pobierane świadczenie nie może mieć wpływu na uprawnienie do świadczenia dla osób niepełnosprawnych, o które ubiega się obecnie, na podstawie przepisów ustawy, która weszła w życie z dniem

1 października 2018 r..

Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. (nr [...]), utrzymała w mocy rozstrzygnięcie I instancji. Organ potwierdził, że skarżący w okresie studiów w [...] (1.10.2012 r. - 30.09.2017 r.) oraz w [...] (od 1.10.2019 r.) pobierał świadczenia przez okres 57 miesięcy. W świetle art. 92 ust. 1 i 93 ust. 2 i 3 p.s.w.n. oraz orzecznictwa sądów administracyjnych 6 letni okres równa się 60 miesiącom pobierania świadczeń. Organ podniósł, że przepisy p.s.w.n. nie wprowadziły nowego rodzaju świadczenia a jedynie dokonano zmiany jego nazwy, dlatego zarówno w przypadku stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych (ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym) jak i stypendium dla osób niepełnosprawnych (p.s.w.n.) podstawą przyznania stypendium jest niepełnosprawność studenta potwierdzona właściwym orzeczeniem. W ocenie organu do okresu owych 6 lat uwzględniać należy zarówno świadczenia określone w art. 86 ust. 1 pkt. 1-4 p.s.w.n. (obowiązujące od 1 października 2019 r.) jak również świadczenia, które studenci aktualnie studiujący pobierali na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy (świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt. 1-4 i 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym). Organ wskazał, że student skonsumował już w poprzednich latach okres 57 miesięcy otrzymywania wnioskowanego świadczenia prawidłowe i zasadne było przyznanie mu w roku akademickim 2021/2022 stypendium dla osób niepełnosprawnych w wysokości [...] zł miesięcznie jedynie na okres od października do grudnia 2021 r.

B. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy powyższą decyzję jako utrzymującą w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] grudnia 2021 r. o nieprzyznaniu stypendium dla osób niepełnosprawnych za miesiące: styczeń – czerwiec 2022 r., wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją w części dotyczącej nieprzyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych za miesiące: styczeń - czerwiec 2022 r. Skarżący zarzucił, że organy naruszyły przepis art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., poprzez błędne uznanie, że stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych pobierane w latach 2012-2017 na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, wlicza się do sześcioletniego okresu, który pojawił się w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. p.s.w.n. Podniesiono, że świadczenie pobierane w okresie od 1 października 2019 r. nie jest stypendium specjalnym dla osób niepełnosprawnych w znaczeniu poprzedniej ustawy. Komisja Stypendialna dokonała błędnej wykładni przepisu art. 93 ust 2 p.s.w.n. zaliczając do sześcioletniego okresu przysługiwania stypendium dla osób niepełnosprawnych pobieranie świadczenia pod rządami poprzedniej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym naruszając, przy braku przepisów przejściowych, zasadę niedziałania prawa wstecz. Wskazano, że wbrew stanowisku organu odwoławczego, stypendium dla osób niepełnosprawnych nie jest kontynuacją stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych i nie ma znaczenia oraz wpływu na uprawnienia do przyznania świadczenia. Zarzucono, że prezentowana wykładnia jest sprzeczna z zasadą zgodnie z którą nowe przepisy nie mogą mieć wstecznego oddziaływania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. II SA/Bd 326/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim utrzymała ona w mocy poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej z [...] grudnia 2021 r. o odmowie przyznania skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2021/2022 za okres od stycznia do czerwca 2022 r. (pkt I wyroku) i zasądził od Odwoławczej Komisji Stypendialnej na rzecz Skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II wyroku). W uzasadnieniu wyroku WSA wyjaśnił, że z art. 16 ustawy z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2021, poz. 2232 – dalej "ustawa zmieniająca") wynika, iż do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Dlatego też przepisy dotychczasowe, tj. p.s.w.n. w wersji na dzień 17 grudnia 2021 r., miały zastosowanie do rozstrzygnięcia organu obejmującego przyznaną część wnioskowanego stypendium za okres od października 2021 r. do grudnia 2021 r. (niepełny okres semestru pierwszego) oraz za część okresu spornego, tj. od 1 stycznia do 23 lutego 2022 r. (pozostały okres semestru pierwszego). Natomiast do rozstrzygnięcia o pozostałym okresie stypendium, o które wnosił skarżący, tj. od 24 lutego 2022 r., będą miały zastosowanie przepisy ww. ustawy w wersji na dzień wydania decyzji przez Odwoławczą Komisję Stypendialną, tj. na 18 stycznia 2022 r., co oznacza stosowanie ww. ustawy w wersji nadanej jej ustawą zmieniającą. Dalej WSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., w wersji na dzień 17 grudnia 2021 r., świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. WSA podkreślił, że organy słusznie uznały, iż 6 letni okres powinien uwzględniać jedynie okres faktycznego pobierania świadczenia, a nie okres posiadania przez stronę statusu studenta, jednakże okres ten obliczyły w sposób wadliwy, uznając, że należy do okresu tego zaliczyć świadczenie pobierane przez skarżącego na podstawie ustawy obowiązującej poprzednio, tj. ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. W ocenie WSA świadczenia, o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., w wersji do 17 grudnia 2021 r., przysługują przez okres nie dłuższy niż 6 lat, jednak nie ma podstaw do wliczania do tego okresu przysługiwania studentom świadczeń, na podstawie przepisów uprzednio obowiązującego Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 r. Z przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w wersji do 17 grudnia 2021 r. wynika, że odnosi się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie tej ustawy, a zatem rozpoczęcie biegu tego terminu (niezależnie od tego jak go rozumieć) nie mogło mieć miejsca wcześniej niż z dniem wejścia w życie tych regulacji, t.j. z dniem 1 października 2019 r. Zdaniem WSA, zaliczanie okresów pobierania wszelkich stypendiów (w tym stypendium dla osób niepełnosprawnych) przyznawanych studentom na podstawie wcześniej obowiązującego Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 r. do okresu, od wpływu którego uzależniona jest utrata prawa do świadczeń przyznawanych na podstawie ww. ustawy prowadziłoby do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz, albowiem zdarzenia zaistniałe w całości pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy z 2005 r., która tego rodzaju ograniczeń czasowych nie wprowadzała, przesądzałyby o bieżącym prawie do świadczeń na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów. Za jedyną prawidłową wykładnię 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. Sąd uznał rozpoczęcie liczenia okresu przysługiwania świadczeń od dnia wejścia w życie przepisów o pomocy materialnej w tej ustawie. Stypendia przewidziane w p.s.w.n. stanowią bowiem inne świadczenia od tych przyznawanych na podstawie ustawy z 27 lipca 2005 r. (zmianie uległo nie tylko nazewnictwo świadczeń, ale także kompetencje do ich przyznawania oraz sposób finansowania). W konsekwencji WSA uznał, że organy obliczając okres pobierania przez skarżącego stypendium, winny były uwzględnić okres pobierania tego świadczenia na podstawie przepisów p.s.w.n. w wersji na dzień 17 grudnia 2021 r., stosując przepisy w wersji do 17 grudnia 2021 r., co do orzekania za pierwszy semestr (od 1 października 2021 r. do 23 lutego 2022 r.) oraz przepisy tej ustawy w wersji od 18 grudnia 2021 r. za drugi semestr (tj. od 24 lutego do 30 września 2022 r.).

Na skutek skargi kasacyjnej organu Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 24 października 2023 r., sygn. III OSK 269/23, uchylił zaskarżony wyrok WSA z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. II SA/Bd 326/22i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu, po odnotowaniu, że z dniem 1 września 2022 r. [...] zmieniła nazwę na [...], NSA stwierdził, że uzasadniony jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 86 ust. 1 pkt 2 p.s.w.n. oraz art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., w wersji do 17 grudnia 2021 r. Sąd kasacyjny wskazał, że jednolicie w orzecznictwie NSA przyjęto, że do 6-letniego okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. (w brzmieniu na dzień 17 grudnia 2021 r.), przez który przysługują studentowi świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 należy wliczać okresy, w których student pobierał stypendia przyznane na podstawie ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Rozstrzygnięcie sądu I instancji NSA uznał za nieprawidłowe, oparte na błędnej wykładni właściwych w sprawie przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotowa sprawa rozpoznawana jest ponownie, po uchyleniu poprzednio wydanego wyroku sądu pierwszej instancji. Zgodnie z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1364, dalej "p.p.s.a.") sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten w istotny sposób determinuje zakres ocen prawnych możliwych do dokonywania przez Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Sąd orzekający w sprawie niniejszej nie może wyrazić oceny prawnej niezgodnej z wyrażoną w wyroku NSA z dnia 24 października 2023 r., sygn. III OSK 269/23.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, student może ubiegać się o wymienione w tym przepisie świadczenia, w tym m.in. stypendium dla osób niepełnosprawnych (pkt 2). Decyzje w tym zakresie wydaje komisja stypendialna oraz odwoławcza komisja stypendialna. Stypendia są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy (art. 92 ust. 1 ustawy).

Wnioskiem z dnia 12 października 2021 r. skarżący zwrócił się do Komisji Stypendialnej [...] o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych na okres od 1 października 2021 r. do 30 czerwca 2022 r., tj. na rok akademicki 2021/2022. Z oświadczenia skarżącego i akt administracyjnych sprawy wynika, że studiuje od 1 października 2012 r. (rok akademicki 2012/2013) i w tym czasie nie ukończył żadnych studiów. Organ ustalił, że skarżący w toku swoich studiów w [...] (1.10.2012 r. – 30.09.2017 r.), a następnie [...] (1.10.2019 r. – nadal) , pobierał stypendia z tytułu niepełnosprawności przez łączny okres 57 miesięcy.

Na tej podstawie decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. organ I instancji przyznał skarżącemu na rok akademicki 2021/2022 stypendium dla osób niepełnosprawnych jedynie na okres 3 miesięcy tj. od października do grudnia 2021 r. Organ nie wypowiedział się wprost co do przyczyn nieprzyznania przedmiotowego świadczenia na dalszy okres roku akademickiego

W stanie prawnym obowiązującym na dzień złożenia wniosku i wydania decyzji komisji stypendialnej art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Świadczenia te nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy: a) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, b) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia (pkt 2). "Przysługiwanie świadczenia na studiach" nie dłużej niż przez okres 6 lat, o którym mowa w tym przepisie należy rozumieć jako okres w którym przedmiotowe świadczenie zostało przyznane studentowi na jego wniosek, po spełnieniu wszystkich kryteriów i w jakim jest rzeczywiście beneficjentem tej pomocy.

Ustawodawca wskazał, że stypendia są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy (art. 92 ust. 1 ustawy). W sytuacji zatem, gdy skarżący studiując pobierał już stypendium z tytułu swej niepełnosprawności przez łączny okres 57 miesięcy, to przyznanie tego stypendium w roku akademickim 2021/2022 w wymiarze 3 miesięcy wyczerpało maksymalny okres 6 lat, w rozumieniu ww. przepisów.

Podkreślić należy w tym miejscu, że skarżący zaskarżył odwołaniem ww. decyzję jedynie w części, w której nie przyznano mu spornego świadczenia za dalsze 6 miesięcy od stycznia do czerwca 2022 r. W pozostałej części zatem ww. decyzja stała się ostateczna.

Skarżący zarzucił, że świadczenie dla osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 86 pkt 2 u.p.s.w.n. pobierał jedynie przez 18 miesięcy (od 1 października 2019 r. do 30 czerwca 2021 r.). Uprzednio bowiem (w okresie od 1 października 2012 r. do 30 września 2017 r.) pobierał stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych określone w art. 173 ust. 1 pkt 2 i art. 180 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzedzającej obecną ustawę. Jego zdaniem stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych pobierane w latach 2012 -2017 nie ma wpływu na uprawnienia do stypendium dla osób niepełnosprawnych, o które ubiega się obecnie na podstawie ustawy, która weszła w życie 1 lipca 2018 r.

Zważyć przyjdzie, że dokonując kontroli legalności decyzji organu administracji publicznej, sąd administracyjny uwzględnić musi stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania tej decyzji. Tym samym kontrola zgodności z prawem decyzji Komisji Stypendialnej [...] w przedmiocie przyznania skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2021 r. uwzględniać musi stan prawny obowiązujący na ten dzień.

Uwzględniając dwuinstancyjność postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), w odniesieniu do powyższej konstatacji należy także jednak stwierdzić, że nastąpiła zmiana stanu prawnego pomiędzy datą decyzji organu I instancji, a dniem wydania przez Odwoławczą Komisję Stypendialną [...] ostatecznej decyzji z [...] stycznia 2022 r.

Na mocy bowiem ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo

o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2232), z dniem 18 grudnia 2021 r., nastąpiła nowelizacja między innymi przepisu art. 93 u.p.s.w.n. I tak zgodnie z nowym brzmieniem art. 93 ust. 1 u.p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich.

Student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać te świadczenia tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku. Świadczenia, o których mowa nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy: 1) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny; 2) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia (art. 93 ust. 2 i 3).

Stosownie do treści art. 93 ust. 4 ustawy łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;

2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów (art. 93 ust. 5 ustawy).

W myśl ust. 6 art. 93 do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr.

W przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2, przysługuje przez dodatkowy okres 12 semestrów. Przepisy ust. 4 i 6 stosuje się odpowiednio (ust. 7).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko, wyrażone w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2024 r. sygn. III OSK 2697/23, zgodnie z którą ww. ustawa nowelizująca z dnia 17 listopada 2021 r. "doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania uprawnień studentowi w zakresie świadczeń materialnych z art. 86 i art. 359 p.s.w.n., uzależniając prawo do nich dodatkowo od czasookresu studiowania, co nastąpiło w sposób jednoznaczny na poziomie językowym, przez zmianę treści art. 93 ust. 4 tej ustawy. Sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" użyte w art. 93 ust. 4 ustawy łączy zatem prawo do świadczenia także z okresem studiowania, a nie jak uprzednio z okresem korzystania przez studenta ze świadczenia." Jak podkreślił NSA w tym wyroku na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowano, że pod pojęciem "przysługiwania świadczenia" użytego w art. 93 ust. 2 ustawy sprzed nowelizacji należy rozumieć tylko taką sytuację, że w danym okresie dana osoba posiadała status studenta, ubiegała się o oświadczenie i wobec spełnienia warunków jego otrzymania, dane świadczenie materialne faktycznie otrzymała. Oznacza to, że na gruncie poprzedniego stanu prawnego okres otrzymywania świadczeń przez studenta nie był powiązany z czasookresem studiów, a do ustalenia prawa do świadczenia badano czas faktycznego pobierania świadczenia. Limitowanie czasookresu świadczeń następowało przez czas ich pobierania (także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyrokach z 9 maja 2023 r. sygn. II SA/Bd 287/23),

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie ma treść przepisu przejściowego art. 16 ww. ustawy nowelizującej, zgodnie z którym - do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

Uwzględniając zatem okoliczność, że Komisja Stypendialna decyzją z [...] grudnia 2021 r. postanowiła: "przyznać w roku akademickim 2021/2022 (od października 2021 r. do grudnia 2021 r.) stypendium dla osób niepełnosprawnych w wysokości [...] zł miesięcznie", a następnie Odwoławcza Komisja Stypendialna decyzją z [...] stycznia 2022 r. orzekła utrzymać w mocy tę decyzję, jak również treść ich uzasadnień należy stwierdzić, że przy wydawaniu decyzji organów zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, zastosowanie w tej sprawie miały przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w brzmieniu dotychczasowym tj. obowiązującym przed przytoczoną nowelizacją. Oczywistym jest bowiem, że obie te decyzje zostały wydane w I semestrze roku akademickiego (zimowym) i rozstrzygają o wnioskowanym stypendium dla osób niepełnosprawnych na okres całego roku akademickiego.

Skarżący przedmiotem skargi uczynił decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] (obecnie - [...]) z [...] stycznia 2022 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Komisji Stypendialnej [...] z [...] grudnia 2021 r., o przyznaniu w roku akademickim 2021/2022 stypendium dla osób niepełnosprawnych jedynie w części "dotyczącej nieprzyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych za miesiące: od stycznia do czerwca 2022 r." Zarzucił, że organy naruszyły przepis art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., poprzez błędne uznanie, że stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych pobierane w latach 2012-2017 na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, wlicza się do sześcioletniego okresu, który pojawił się w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. p.s.w.n. Zdaniem skarżącego świadczenie pobierane w okresie od 1 października 2019 r. nie jest stypendium specjalnym dla osób niepełnosprawnych w znaczeniu poprzedniej ustawy, zatem Komisja Stypendialna dokonała błędnej wykładni przepisu art. 93 ust 2 p.s.w.n. zaliczając do sześcioletniego okresu przysługiwania stypendium dla osób niepełnosprawnych pobieranie świadczenia pod rządami poprzedniej ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym naruszając, przy braku przepisów przejściowych, zasadę niedziałania prawa wstecz. Skarżący podniósł, że stypendium dla osób niepełnosprawnych nie jest kontynuacją stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych i nie może mieć znaczenia oraz wpływu na uprawnienia do przyznania spornego świadczenia. Wykładnia prezentowana przez organ II instancji jest sprzeczna z zasadą niedziałania prawa wstecz.

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy brak pozytywnego rozstrzygnięcia co do spornego okresu umotywował treścią art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. (w brzmieniu obowiązującym do 17 grudnia 2021 r. – vide: art. 16 ustawy zmieniającej), zgodnie z którą świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Organ wskazał, co jest okolicznością niesporną i znajdującą potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, że skarżący pobierał stypendium dla osób niepełnosprawnych łącznie w okresie 57 miesięcy w poprzednich latach pobierania nauki w szkołach wyższych ([...] w okresie od 1.10.2012 r. do 30.09.2017 r. ( przez 39 miesięcy) oraz w [...] w okresie od 1.10.2019 r. "do nadal" tj. przez 18 miesięcy). Wnioskujący student skonsumował zatem w tej części uprawnienie do przedmiotowego świadczenia stypendialnego, a pozostała część obejmuje okres jedynie 3 miesięcy, na który możliwe jest przyznanie tego stypendium. Przyjęto bowiem, że zgodnie z art. 92 ust. 1 p.s.w.i.n. okres 6 letni , o którym mowa w art. 93 ust. 1 równa się 60 miesiącom. Z tych powodów organ rozstrzygnął w skarżonej decyzji o przyznaniu spornego stypendium w roku akademickim 2021/2022 jedynie na okres od października do grudnia 2021 r.

Zasadniczo zatem zawisły w sprawie spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy do 6-letniego okresu, przez który przysługuje studentowi stypendium dla osób niepełnosprawnych na podstawie art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w brzmieniu na dzień 17 grudnia 2021 r., wlicza się okres pobierania stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych przysługującego na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej (tj. przed 1 października 2018 r.) ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym.

Jak wynika z części historycznej niniejszego uzasadnienia, kwestia ta została już w tej sprawie prawomocnie rozstrzygnięta w wyroku Naczelny Sąd Administracyjny

w Warszawie, z dnia 24 października 2023 r., sygn. III OSK 269/23, który wiąże Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę ponownie. Uwzględniając bowiem skargę kasacyjną Odwoławczej Komisji Stypendialnej od wyroku tutejszego Sądu z dnia 19 lipca 2022 r. (sygn. II SA/Bd 326/22) Naczelny Sąd Administracyjny powołał się na jednolite orzecznictwo NSA przyjmujące, że do 6-letniego okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. (w brzmieniu na dzień 17 grudnia 2021 r.), przez który przysługują studentowi świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, należy wliczać okresy, w których student pobierał stypendia przyznane na podstawie ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (vide wyroki NSA: z 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3596/21; z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3978/21; z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 4741/21; z 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3913/21; z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4082/21; z 23 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2/22 dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać należy za wyrokiem o sygn. III OSK 269/23, że akceptacja stanowiska skarżącego prowadziłaby do zaaprobowania sytuacji, w której student pobierający świadczenia w oparciu o przepisy ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i posiadający status studenta również na gruncie przepisów p.s.w.n. mógłby pobierać świadczenia znacznie dłużej niż przez okres 6 lat, albowiem z chwilą wejścia p.s.w.n. okres pobierania świadczeń w oparciu o przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z 2005 roku uległby "wyzerowaniu". Stawiałoby to takich studentów w sytuacji korzystniejszej od tych, którzy po raz pierwszy uzyskaliby świadczenie na podstawie przepisów p.s.w.n., co niewątpliwie byłoby naruszeniem konstytucyjnych standardów sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) oraz równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP).

Sąd w składzie rozpoznającym ponownie niniejszą sprawę przyjmuje powyższe jednolite stanowisko za własne, a nadto jest związany wykładnią prawa dokonaną w ww. wyroku NSA (art. 190 p.p.s.a.). Mając zatem na uwadze niekwestionowane okoliczności faktyczne towarzyszące sprawie należy zważyć, że skoro skarżący w okresie od 1.10.2012 r. do 30.09.2017 r. oraz od 1.10.2019 r. do 30 czerwca 2021 r. pobierał świadczenie dla studentów niepełnosprawnych przez łączny okres 57 miesięcy, to w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 zasadnym było przyznanie stypendium na okres 3 miesięcy (od października do grudnia 2021 r.),

o czym prawidłowo rozstrzygnęły organy obu instancji. Wobec powyższego, zasadne jest stanowisko komisji stypendialnych, że wyczerpanie tak rozumianego okresu 6 lat pobierania stypendium przysługującego studentowi będącego osobą niepełnosprawną uniemożliwiało przyznanie skarżącemu spornego stypendium za dalszy okres roku akademickiego.

Z tych powodów zarzuty skargi okazały się niezasadne. W ocenie Sądu decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia 18 stycznia 2022 r., w zaskarżonej części, nie została również wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkować mogło jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.