Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1185/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art.  3 par. 1, 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, 145 par. 3134 par. 1,
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8a ust.1, 15c, 22a, 24a
journal: Dz.U. 2022 poz 1626
law: Ustawa  z dnia   18  lutego   1994   r.   o  zaopatrzeniu   emerytalnym  funkcjonariuszy Policji,   Agencji   Bezpieczeństwa   Wewnętrznego,    Agencji   Wywiadu,   Służby Kontrwywiadu   Wojskowego,   Służby   Wywiadu   Wojskowego,   Centralnego   Biura Antykorupcyjnego,   Straży    Granicznej,   Straży   Marszałkowskiej,   Służby   Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j.)
article: art. 7, 77 par. 1, 80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Asesor WSA Lucyna Staniszewska (spr.), , Protokolant referent stażysta Kinga Krysik, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne.


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: ,,Organ’’) z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec J. M. (dalej: ,,Skarżący’’) art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. wydana na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2022 r. poz. 1626) – zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową.

II. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

1. J. M. wnioskiem z dnia [...] marca 2017 r. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu wniosku przedstawił przebieg swojej służby i podała, że służbę rozpoczął [...] listopada 1974 r. w Komendzie Wojewódzkiej MO w [...] w Wydziale [...] i kontynuował ją do 2004 r. Powierzono mu obowiązki w sekcji fotograficznej, w której zajmowałem się sprzętem, kopiami dokumentów i odczynnikami chemicznym. Powierzono mu również obowiązki serwisu sprzętu technicznego wydziału wraz z logistyką, przydzielając do pomocy innego funkcjonariusza.

Do obowiązków Skarżącego należało również opracowywanie i udział w projektach sprzętu opartego na najnowszych technologiach przydatnego w wykrywaniu przestępstw. Skarżący wskazał, że nie wykonywał czynności operacyjnych, takich jak prowadzenie spraw operacyjnych śledczych i nigdy nie przesłuchiwał żadnych osób.

Nie prześladował członków opozycji demokratycznej, ponieważ nie miałem uprawnień śledczych i nie były one objęte zakresem jego obowiązków. Skarżący zaznaczył nadto, że nikogo nie skrzywdził wykonując obowiązki służbowe.

2. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, w wyniku rozpoznania powyższego wniosku, decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

3. J. M. złożył do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dnia [...] lutego 2020 r. (data nadania w placówce pocztowej) - z zachowaniem ustawowego terminu - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r.. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r. Organ nie zakwestionował rzetelnej służby po dniu 12 września 1989 roku, nie podważył osiągnięć Skarżącego w służbie i tym samym przyznał rację argumentom wniosku w tym zakresie.

Natomiast, Organ odniósł się wyłącznie do czasu trwania służby przed tym terminem i błędnie stwierdził brak spełnienia warunków z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Skarżący wskazał na informację IPN oraz na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący odwołał się do wyroków Sądów, w których wskazano, że brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, iż w sprawie wystąpiły "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

W związku powyższym Skarżący zauważył, że nie sposób zaakceptować stanowiska Ministra zaprezentowanego w sprawie, zgodnie z którym dla zastosowania wyłączenia z art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym obie przesłanki (tj. wymienione w punktach 1 i 2) muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej, co skutkuje odmową wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Stanowisko to pozostaje w sprzeczności z linią orzeczniczą wypracowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ograniczając wywody do kwestii krótkotrwałości, organ naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

4. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną odmawiając wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu decyzji Minister podał, iż z akt sprawy wynika, że J. M. pełnił służbę w okresie od dnia [...] listopada 1974 r. do dnia [...] kwietnia 2004 r., tj. przez 29 lat i 5 miesięcy, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - od dnia [...] listopada 1974 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. przez 15 lat, 8 miesięcy i 15 dni. Dodatkowo do wysługi emerytalnej ww. doliczono okres zasadniczej służby wojskowej wynoszący 2 lata, 1 miesiąc i 18 dni (od dnia [...] kwietnia 1969 r. do dnia [...] czerwca 1971 r.). Organ podkreślił, że Skarżący w okresie od dnia [...] listopada 1984 r. do dnia [...] lipca 1990 r. pełnił służbę w organach Służby Bezpieczeństwa kolejno na stanowiskach: [...] Sekcji [...] Wydziału "[...]", [...] Sekcji [...] Wydziału "[...]", referenta techniki operacyjnej Sekcji [...] "[...]" Wydziału "[...]", [...], [...] i [...] Sekcji [...] Wydziału "[...]" KWMO w [...] oraz ukończył [...] im. [...] w [...].

W ocenie organu, Wydziały "[...]" SB KW MO stanowiły niewątpliwie ważne ogniwa w funkcjonowaniu SB, przyczyniając się do realizowania typowych dla reżimu totalitarnego jego zadań i funkcji, które przez długi okres skutecznie eliminowały wszelkie przejawy dążeń wolnościowych w Polsce. Organ uznał, że funkcjonariusz zatrudniony w pionie "[...]" uczestniczył w podtrzymaniu działalności aparatu represyjnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Sam fakt stosowania przez komunistyczny reżim PRL ściśle określonych machinacji wymierzonych w legalnie funkcjonującą opozycję wzbudza już wyłącznie konotacje pejoratywne, pomijając już aspekt stosowanych przy tym metod, które jak powszechnie wiadomo wiązały się z łamaniem praw człowieka.

W ocenie Organu, takiej służby nie można ocenić jako spełniającej standardy demokracji, a zatem z perspektywy demokratycznego państwa prawa czynności tego typu należy ocenić jednoznacznie negatywnie. Organ podkreślił, w odniesieniu do statutu nadanego w 1972 r. WSO MSW w [...], że celem placówki było kształcenie i wychowanie kadr organów resortu spraw wewnętrznych poprzez wzmacnianie porządku publicznego i bezpieczeństwa PRL; wychowanie podchorążych na aktywnych oraz ideowych obywateli PRL; obrońców jej ustroju i bezpieczeństwa; kształcenie podchorążych w zakresie nauk społeczno-politycznych, prawnych, ekonomicznych i specjalistycznych w celu przygotowania ich do objęcia stanowisk oficerskich w resorcie spraw wewnętrznych; prowadzenie badań w zakresie taktyki i metodyki zwalczania przestępstw; zapobiegania im oraz "korzystania z wyników tych badań w pracy dydaktycznej; upowszechnienie dorobku oraz tradycji Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej. Organ zwrócił uwagę, że zarówno podchorążowie, jak i kadra wkładowa mieli obowiązek odbywania w okresie letnim praktyk. Miały one przygotować absolwentów do pracy na stanowiskach oficerskich, a przede wszystkim pozwolić zgłębić tajniki pracy operacyjnej. W zależności od studiowanej specjalności uczyli się pozyskiwać tajnych współpracowników, zakładać podsłuchy, robić zdjęcia z ukrycia, śledzić itd. Dostawali również do analizy i oceny aktualnie prowadzone przedsięwzięcia oraz te zarchiwizowane. Każdemu podchorążemu na ten okres przydzielano opiekuna, z reguły doświadczonego oficera, który sprawował nad nim nadzór. Wykładowcom coroczne praktyki miały pomóc w śledzeniu innowacji wprowadzanych w resorcie, a przez to silniej powiązać wykładaną przez nich teorię z praktyką.

W ocenie organu, analizując powyższe należy stwierdzić, że realizowany przez WSO w [...] kierunek kształcenia w znacznej mierze wyspecjalizowany był na umacnianie ówczesnej władzy poprzez m.in. wpajanie słuchaczom szkoły komunistycznych ideologii. Pomimo, iż zaliczeni w stan słuchaczy byli nie tylko funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa, ale i Milicji Obywatelskiej, to ogólna specyfika edukacji wpisana niewątpliwie była w istotę funkcjonowania reżimu komunistycznego.

Odnosząc się do stażu służby w państwie totalitarnym, Organ podkreślił, że wnioskodawca pełnił służbę przez 15 lat, 8 miesięcy i 15 dni, co stanowi ok. 53% całości służby, a zatem okresu tego nie można uznać za krótkotrwały, bowiem trudno tu mówić o "chwilowości", czy "przejściowości", a służba z pewnością nie nosiła znamion "tymczasowości". Przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Wskazanego okresu służby nie można uznać za krótkotrwały, bowiem nie sposób scharakteryzować go, jako odpowiadający wskazanej ,,wykładni językowej’’. Organ podkreślił, iż służba Pana J. M. była służbą podjętą nie przypadkowo, lecz w pełni świadomie oraz ze względu na długość okresu jej pełnienia - trwałą. Wskazany czas realizacji obowiązków służbowych na rzecz totalitarnego państwa nie miał charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem.

Odnosząc się natomiast do przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej Organ stwierdził, iż jej ocena winna każdorazowo być opracowana na podstawie charakteru zadań wykonywanych przez funkcjonariusza oraz stopnia zaangażowania w ich realizację.

Do dokonania oceny spełnienia przez stronę przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. organ wziął pod uwagę stanowisko Komendanta Głównego Policji zawarte w piśmie z dnia [...] listopada 2017 r. oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] zawarte w "Informacji dotyczącej przebiegu służby Skarżącego oraz Ocenie rzetelności służby Skarżącego z dnia [...] października 2017 r. Komendant Główny Policji w swoim stanowisku stwierdził, iż Pan J.M. rzetelnie realizował zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po dniu 12 września 1989 r., na co wskazują informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne, wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. W aktach sprawy nie stwierdzono wzmianek o wymierzonych wnioskującemu karach dyscyplinarnych. W ww. stanowisku zaznaczono również, że w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział ww. w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Również Komendant Wojewódzki Policji w [...] w swoim stanowisku z dnia [...] października 2017 r. nie kwestionuje faktu, iż Pan J. M. rzetelnie realizował zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po dniu 12 września 1989 r. W aktach sprawy brak informacji dot. prowadzenia w stosunku do wnioskującego postępowań karnych oraz karno-skarbowych. W ww. stanowisku zawarto informacje o otrzymanych przez stronę w trakcie pełnienia służby awansach oraz podwyżkach dodatku służbowego. Nadto, Organ podkreślił, że w posiadanych zasobach archiwalnych nie stwierdzono dokumentów wskazujących na udział wnioskującego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jak też nie były wydawane zaświadczenia uprawniające do podwyższenia emerytury zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1611). Organ przyjął, że jest to jednak kryterium dodatkowe i nie jest czynnikiem przesądzającym o rzetelności wykonywanych obowiązków służbowych.

Organ podkreślił, że uprawnienie z art. 8a ma jednak charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

Organ zauważył, że skoro w przypadku Pana J. M. w rozpatrywanym stanie faktycznym przesłanka przewidziana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej nie została spełniona - sprawa nie może stanowić "szczególnie uzasadnionego przypadku", a zatem organ nie ma możliwości wyłączenia w stosunku do ww. stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

III. 1. W skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2023 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. w całości z powodu naruszenia prawa materialnego art. 8a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej,- Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, które miało wpływ na wynik sprawy, uznanie w wyroku uprawnienia Skarżącego do świadczenia emerytalno-rentowego w nieobniżonej wysokości, wynikającej z art. 15 ustawy wymienionej w pkt. 1, tj. do stanu przed dniem 1 października 2017 r. Skarżący wniósł także o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o sygn. [...] Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział [...] - na okoliczność, że pełniąc służbę przed 1990 rokiem nigdy nie zajmowałem się zwalczaniem opozycji demokratycznej, związków zawodowych, stowarzyszeń, kościołów i związków wyznaniowych, łamaniem praw wolności słowa i zgromadzeń, gwałceniem prawa do życia, wolności, własności i bezpieczeństwa obywateli - gdyż takich dowodów Instytut Pamięci Narodowej nie przedstawił, ponieważ charakter jego pracy związany był wyłącznie z naprawą i konserwacją sprzętu.

Skarżący podkreślił, że informacja jakoby uczył się w WSO w [...], nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku. Skarżący nie wykonywał czynności, których tam uczono. Nadto, zwrócił uwagę, że w aktach IPN nie ma żadnej informacji o jego nauce w WSO w [...].

2. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

2. W myśl zaś art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

3. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

4. Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od [...] lipca 1944 r. do [...] lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W świetle art. 8a ust. 1 ustawy, decyzja o wyłączeniu zastosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c, 22a i 24a ustawy ma charakter uznaniowy.

Podkreślić należy, że uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Orzekający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Sąd kontrolując decyzję uznaniową, jest natomiast obowiązany zbadać, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

5. W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 491/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ może skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 8a ust. 1 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten w istocie zawiera jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (szerzej w tym przedmiocie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem organ przyjmując, że wskazane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przesłanki (krótkotrwałości i rzetelności służby, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia) muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie jednej przesłanki (w tym wypadku krótkotrwałości służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa) zwalnia organ z badania drugiej przesłanki, dokonał błędnej wykładni powołanego przepisu materialnego.

6. Organ zatem nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a.

Należy wskazać, że organ w zaskarżonej decyzji przyjął, iż służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa nie była służbą krótkotrwałą. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powyższego wyroku, "największe trudności interpretacyjne budzi wykładnia kryterium "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." ze względu na bardzo wysoki stopień nieostrości pojęcia "krótkotrwałości", czyniący je w istocie pojęciem nieczytelnym. Należy przyjąć, że o ile przymiotnik "krótki" w podstawowym znaczeniu oznacza "mający małą długość (w stosunku do typowej) zwykłej długości czegoś" to bliskoznaczny przymiotnik "krótkotrwały" rozumiany jako "trwający krótko, szybko przemijający" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 1, s. 431) akcentuje pewną trwałość w krótkim czasie, gdzie "krótkość" powinna być oceniana na tle "zwykłej długości czegoś". Skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej dotyczy indywidualnej sprawy administracyjnej, to konieczność uwzględniania indywidualnej sytuacji określonego funkcjonariusza sprawia, że punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby tej osoby spełnia kryterium "krótkotrwałości". Jako pewna wskazówka interpretacyjna może w tym zakresie służyć treść art. 13c pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Skoro, zgodnie z tą regulacją, służby, która rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r. ustawodawca w ogóle nie uznaje za służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b, to można przyjąć, że służba niespełniająca wymogu "rozpoczęcia się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r.", będąc jednak służbą w okresie "totalitarnego państwa" obejmującą okres około 10 miesięcy (tj. długość okresu wyznaczonego datami 12 września 1989 r. i 31 lipca 1990 r.) będzie służbą krótkotrwałą. Nie oznacza to jednak, że również służba wyrażana w latach nie będzie mogła być w realiach indywidualnej sprawy uznana za służbę krótkotrwałą".

7. Zgodzić się należy z organem, że krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową, należy stwierdzić, że krótkotrwałość utożsamiana z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością jest przeciwieństwem długotrwałości. Sąd nie kwestionuje oceny dokonanej przez organ w aspekcie uregulowania zawartego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa wynosząca około 61% ogólnego stażu służby nie powinna być kwalifikowana jako służba krótkotrwała. Jednak przyjęcie przez organ, że w sprawie nie występuje element "krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego" nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej. Kwestia ta musi bowiem zostać oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji brak. Tymczasem od tej oceny organ w istocie odstąpił stwierdzając, iż w przypadku Z. K. przesłanka przewidziana w art. 8a ust. 1 pkt 1 nie została spełniona. Jest to stanowisko błędne i oczywiście bez zbadania całości aspektów sprawy przedwczesne.

Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uzasadnieniu wyroku z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.), w którym podkreślono, że "(...) brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

Niewątpliwie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w swych ustaleniach i rozważaniach całkowicie pominął kwestie tego, czy służba pełniona przez skarżącą w formacji uznanej za działającą na rzecz totalitarnego państwa była służbą chrakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też była jedynie działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma żadnych konotacji negatywnych. Organ nie dokonał choćby analizy dokumentów przedłożonych przez IPN, w szczególności odnoszących się do charakteru służby pełnionej przez skarżącego.

Okoliczności tak istotne dla realizacji wniosku skarżącego niewątpliwie należało rozważyć, czego organ nie uczynił, przez pryzmat "szczególnie uzasadnionego przypadku".

8. Jednocześnie, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ zmienił się stan faktyczny sprawy i nie ma już podstaw prawnych do rozpoznania wniosku Skarżącego o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, ponieważ wyrokiem z dnia [...] lutego 2024 r. Sąd Apelacyjny w [...] oddalił apelację Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA (sygn. akt [...]) a zatem uprawomocnił się wyrok Sądu Okręgowego w [...], [...] Wydział [...] w sprawie o sygn. akt [...].

W tej sytuacji gdy zaistniały podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do normy zawartej w art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przepis ten nakłada na Sąd obowiązek umorzenia postępowania administracyjnego, gdy nie ma możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Wobec prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...], [...] Wydział [...] w sprawie [...] przywracającego Skarżącemu prawo do ustalenia wysokości emerytury w kwotach nie uwzględniających zmniejszenia świadczeń na podstawie art. 15c oraz art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, bezprzedmiotowe w świetle art. 105 § 1 K.p.a. stało się orzekanie przez organ o wyłączeniu stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

9. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 145 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.