Postanowienie NSA, sygn. akt III OSK 2271/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 par 3 i par 4, art. 170
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku D.D. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz rozkazu personalnego Dowódcy [...] Brygady Pancernej z dnia 14 marca 2023 r., nr 34 w sprawie ze skargi kasacyjnej D.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1855/23 w sprawie ze skargi D.D. na decyzję Dowódcy [...] Dywizji Zmechanizowanej w [...] z dnia 28 lipca 2023 r., nr 384 w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz rozkazu personalnego Dowódcy [...]. Brygady Pancernej z dnia 14 marca 2023 r., nr 34.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 13 listopada 2023 r., II SA/Wa 1855/23 odmówił D.D. (dalej: "skarżący") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dowódcy [...] Dywizji Zmechanizowanej w [...] z 28 lipca 2023 r., nr 384 oraz utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego Dowódcy [...] Brygady Pancernej z 14 marca 2023 r., nr 34, w przedmiocie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd pierwszej instancji wskazał, że w chwili orzekania przez Sąd skutek wynikający z zaskarżonej decyzji już nastąpił, co w takim przypadku oznacza, że wydawanie orzeczenia w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe. Ponadto we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący nie powołał żadnych konkretnych okoliczności stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania decyzji. Samo wskazywanie przez skarżącego, że zwolnienie ze służby wojskowej spowoduje dla niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem zawodowa służba wojskowa jest jedynym źródłem utrzymania skarżącego, Sąd uznał za niewystarczające.

Wyrokiem z 23 kwietnia 2024 r., II SA/Wa 1855/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na wyżej określoną decyzję.

Na powyższe orzeczenie skarżący złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jednocześnie w skardze kasacyjnej zawarł ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozkazu personalnego Dowódcy [...] Brygady Pancernej z 14 marca 2023 r. W jego uzasadnieniu skarżący wskazał, że skierowanie zaskarżonych aktów do wykonania spowoduje dla skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem służba stanowi jego jedyne źródło dochodu. Dodatkowo, zdaniem skarżącego, spowoduje dla niego i jego rodziny nieodwracalne skutki i dodatkowo narazi go na znaczną szkodę, poprzez pozbawienie go możliwości zarobkowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sytuacji wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji po prawomocnym rozpoznaniu poprzedniego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie), żądanie takie powinno zostać potraktowane jako wniosek o zmianę postanowienia sądu w trybie przewidzianym w art. 61 § 4 p.p.s.a. Powoduje to, że zasadność wniosku w sposób bezpośredni podlega ocenie nie tylko przez pryzmat zaistnienia przesłanki określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a., lecz wymaga także uwzględnienia dyspozycji art. 61 § 4 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że postanowienie w sprawie wstrzymania aktu sąd może zmienić lub uchylić w razie zmiany okoliczności. Odmowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie sprzeciwia się ponowieniu wniosku, czy też skierowaniu go do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W takiej sytuacji wnioskodawca winien jednakże mieć na uwadze okoliczność, że w sprawie objęcia go ochroną tymczasową zapadło prawomocne orzeczenie sądowe, co powoduje, że możliwość zmiany tego orzeczenia może zostać oparta już nie na podważeniu stanowiska zajętego przez Sąd z powodu jego wadliwości, ale wykazaniu, że stanowisko to pozostaje nieadekwatne do stanu sprawy w świetle nowych okoliczności, które w niej zaistniały. Przez zmianę okoliczności należy natomiast rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie Sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o odmiennej treści niż to, które zostało wydane uprzednio (por. postanowienia NSA: z 9 listopada 2021 r., I GSK 1379/21, z 30 sierpnia 2021 r., I FSK 1358/21).

W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 13 listopada 2023 r., II SA/Wa 1855/23, prawomocnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Jakkolwiek skarżący kasacyjnie nie wniósł wprost o zmianę powyższego postanowienia, to wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji dotyczy kwestii, która została już ostatecznie rozstrzygnięta. W tym stanie rozpoznanie ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji musi nastąpić z uwzględnieniem art. 61 § 4 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie rozpatrywany wniosek jest drugim wnioskiem skarżącego o zastosowanie ochrony tymczasowej i w ocenie NSA nie daje on podstaw do zmiany postanowienia z 13 listopada 2023 r., z uwagi na brak wskazania, że w sprawie zaistniały nowe okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie przedstawił argumentacji przemawiającej za zasadnością zastosowania ochrony tymczasowej na czas toczącego się postępowania sądowego. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie może prowadzić do przyznania stronie dodatkowych uprawnień lub restytucji praw, które utraciła. Jeżeli zatem skarżący utracił status żołnierza zawodowego i został przeniesiony do rezerwy pasywnej, to sąd administracyjny w ramach udzielenia ochrony tymczasowej nie może mu przywrócić tego statutu i to jedynie na czas trwania postępowania kasacyjnego. Dlatego też ponowne powoływanie się przez skarżącego na pozbawienie go możliwości zarobkowania – nie mogło odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku. Tym bardziej, że zastosowana argumentacja pozostawała w oderwaniu zarówno od podstaw zmiany postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności art. 61 § 4 p.p.s.a., jak i przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej (art. 61 § 3 p.p.s.a.).

Ponadto kluczowym w sprawie jest nadal fakt, że zaskarżone akty zostały już wykonane, a zatem nie można wstrzymać ich wykonania. Stanowisko takie zajął już Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 listopada 2023 r. wskazując, że " w chwili orzekania przez Sąd w przedmiocie zastosowania tzw. ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym skutek wynikający z zaskarżonej decyzji już nastąpił. Orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania decyzji jest w takim przypadku bezprzedmiotowe. Nie może ono bowiem "odwrócić" skutku decyzji, który już nastąpił i spowodować, że skarżący zostanie przywrócony do służby. Skutki kwestionowanej przez skarżącego decyzji mogą być zatem zniwelowane jedynie przez pozytywne dla niego orzeczenie sądu administracyjnego uwzględniające jego skargę, a nie przez wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji".

Powyższa ocena, jest aktualna również na obecnym etapie postępowania i wiążąca dla Sądu rozpoznającego przedmiotowy wniosek. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 i § 4 w związku z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.