Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 362/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art.119 pkt 3, art.133 par.1, art.134 par.1, art.120, art.151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.7, art.77 par.1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art.1a pkt 13, art.5 par.1 pkt 2, art.33 par.1, par.2 i par.4, art.34 par.2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art.31 ust.3, art.68 ust.4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art.5 ust.1-2, art.17 ust.2-3,5,7-9,11
journal: Dz.U. 2022 poz 1657
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art.16
journal: Dz.U. 2020 poz 849
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - t.j.
article: art.2, art.5 ust.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 195
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

SENTENCJA

Dnia 28 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2023 roku sprawy ze skargi P. D. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Upomnieniem z 21 czerwca 2016 r., znak sprawy: Esz.4022.3.2.2016, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N. (dalej jako: "PPIS"), na podstawie art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.), dalej jako: "u.p.e.a.", wezwał P. D. (dalej jako: "skarżący", "zobowiązany"), do wykonania ustawowego obowiązku polegającego na poddaniu syna A. D., urodzonego 4 września 2013 r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, haemophilus influenzae, poliomyelitis, odrze, śwince, różyczce, WZW typu B, gruźlicy, poprzedzonego lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Postanowieniem z 25 listopada 2022 r., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako: "PWIS", "organ odwoławczy"), na podstawie art. 64a § 1 pkt 1, art. 119, art. 121 § 2, art. 122 u.p.e.a. oraz Porozumienia z 10 lutego 2014 r. zawartego pomiędzy Wojewodą Warmińsko-Mazurskim a PWIS w sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, wobec niewykonania przez zobowiązanego obowiązku wymienionego w tytule wykonawczym nr (...) z 26 kwietnia 2021 r., tj. poddania syna A. D. wskazanym wyżej szczepieniom ochronnym, poprzedzonego lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania tych obowiązków i obciążył skarżącego opłatą za czynności egzekucyjne w kwocie 68 zł oraz wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązków określonych w tytule wykonawczym, w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia.

Pismem z 8 grudnia 2022 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości. Zobowiązany zarzucił:

1. nieistnienie obowiązku w formie określonej w tytule wykonawczym z uwagi na jego określenie niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. b) u.p.e.a. brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień oraz brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, wierzyciel nie wskazał jakie konkretne działania ma podjąć zobowiązany, podczas gdy obowiązkiem organu jest takie określenie obowiązku, aby zobowiązany nie miał żadnych wątpliwości co do treści obowiązku i tego w jaki sposób powinien ten obowiązek spełnić, nadto nie została w sposób prawidłowy podana podstawa prawna obowiązku, naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj.:

a) niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkująca pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ograniczenie do wskazania ogólnie art. 17 ust. 1 ww. ustawy,

b) brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Postanowieniem z 13 stycznia 2023 r., PPIS oddalił zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego, uznając je za bezzasadne.

Organ wskazał, że treść tytułu wykonawczego zawiera informację o konieczności poprzedzenia szczepienia lekarskim badaniem kwalifikacyjnym. Z treści obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym jednoznacznie wynika, że zobowiązany powinien zgłosić się z dzieckiem na szczepienie. Badanie lekarskie kwalifikacyjne jest integralną częścią szczepienia, a jego celem jest wykluczenie przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Egzekwowanie obowiązku szczepień obejmuje także egzekwowanie nierozerwalnie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania się przez dziecko lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu.

Odnosząc się do zarzutu braku indywidualnego kalendarza szczepień, organ wyjaśnił, że na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie, w którym określił wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. W ocenie organu, z powyższych przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres.

Organ wyjaśnił także, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym podlega egzekucji na podstawie art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., zaś wskazana w tytule wykonawczym podstawa prawna prawidłowo wymienia ustawę z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nadto zawiera przywołanie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc zarzuty:

1. naruszenia art. 7 k.p.a., poprzez niezapoznanie się przez wierzyciela z treścią zarzutów zobowiązanego i brak ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień;

2. naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, brak odniesienia tych przepisów do stanu faktycznego sprawy, podczas gdy zarzuty zostały przez skarżącego uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela;

3. naruszenia art. 33 § 2 u.p.e.a., poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione mimo, że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów, gdyż obowiązek został określony w sposób niedokładny i wybiórczy, wierzyciel nie wskazał jakie konkretne działania ma podjąć zobowiązany, podczas gdy obowiązkiem organu jest takie określenie obowiązku, aby zobowiązany nie miał żadnych wątpliwości co do treści obowiązku i tego w jaki sposób powinien ten obowiązek spełnić;

4. niepodania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

W związku z powyższymi zarzutami, zobowiązany wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie zarzutów w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany podniósł, że organ nie odniósł się merytorycznie do podniesionych zarzutów, a treść uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia nie odpowiada warunkom określonym w art. 124 § 2 k.p.a.

Podkreślił, że z tytułu wykonawczego musi wynikać w sposób jednoznaczny określenie obowiązku, natomiast w niniejszej sprawie zobowiązanie do poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym jest błędnie sformułowane.

Zgodnie z Komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych w przypadku dzieci i młodzieży, u których z różnych przyczyn, np. długotrwałe odroczenie terminu szczepienia, niedopełnienie obowiązku szczepień, przesłanki epidemiologiczne lub organizacyjne w zakresie szczepień, nie przeprowadzono obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach wskazanych w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, szczepienia wyrównawcze należy prowadzić według indywidualnego planu szczepień. W przypadku dziecka zobowiązanego, indywidualny kalendarz szczepień nie został ustalony, mimo to konsekwencjami niedopełnienia tego obowiązku obciążony został zobowiązany.

Postanowieniem z 16 lutego 2023 r., organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że obowiązek szczepienia wynika bezpośrednio z przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Natomiast terminy obowiązkowych szczepień ochronnych wynikają wprost z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, a także Programu Szczepień Ochronnych na dany rok ogłaszanego w drodze Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, wydanych na podstawie upoważnienia wynikającego z treści art. 17 ust. 10 i 11 ww. ustawy.

Podkreślono, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym aktualizuje się w wyniku powiadomienia przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej o obowiązku poddania się określonym szczepieniom. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program Szczepień Ochronnych w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Organ nie jest zobowiązany do czekania aż małoletni ukończy 19 rok życia, bowiem obowiązek szczepień dziecka powinien być realizowany zgodnie z ww. regulacjami, a jego niedokonanie rodzi obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W ocenie organu odwoławczego bezzasadny jest zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku ze względu na okoliczność braku badania kwalifikacyjnego. Wierzyciel, wystawiając tytuł wykonawczy zastrzegł, że realizacja obowiązku polegającego na zaszczepieniu dziecka przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym, ma zostać poprzedzona stosownym badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Brak przedmiotowego badania był spowodowany tylko i wyłącznie postawą opiekunów prawnych dziecka, którzy konsekwentnie odmawiali realizacji czynności zmierzających do zaszczepienia dziecka, w tym doprowadzenia dziecka na wyznaczony termin badania. Unikanie poddania dziecka lekarskim badaniom kwalifikacyjnym jest próbą ominięcia wykonania tego obowiązku. Badania te mają na celu wykluczenie przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Niewykonanie tych badań nie zwalnia z obowiązku szczepienia. Dopiero badanie lekarskie kwalifikacyjne może wskazać, że dziecko nie kwalifikuje się do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień, zgodnie z art. 17 ust. 5 ww. ustawy. Natomiast w aktach rozpoznawanej sprawy brak jest zaświadczenia lekarskiego o stwierdzeniu przeciwwskazań do wykonania obowiązku szczepienia. Dodatkowo małoletnie dziecko zobowiązanego ukończyło 9 rok życia, więc znajduje się w przedziale wiekowym zakreślonym przez ustawę, w którym powinien być zrealizowany obowiązek szczepień wskazanych w tytule wykonawczym, zdefiniowany przez Program Szczepień Ochronnych.

Zobowiązany, reprezentowany przez adwokata, wniósł na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając:

1. nieważność w postaci niewykonalności obowiązku szczepienia w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. - gdzie ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, nie precyzują sposobu realizacji tego obowiązku w sposób jednoznaczny, z pominięciem konkretnego rodzaju szczepionki (nazwy preparatu, nazwy producenta), konkretnego terminu szczepienia, z określeniem jedynie przedziału wiekowego, w jakim należy wykonać szczepienie, nie precyzując ściśle określonego terminu, gdzie skarżone postanowienia przymuszają do wykonania obowiązku, który nie jest jednoznacznie określony, a co za tym idzie jest niewykonalny,

2. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., polegające na niezbadaniu istotnego dowodu w sprawie, tj. faktu wykonania kwalifikacyjnego badania lekarskiego określonego w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w okresie od lutego 2026 r. do grudnia 2022 r., poprzez brak ustalenia, czy kwalifikacyjne badanie lekarskie zostało wykonane, a tym samym, czy obowiązek wykonania szczepień ochronnych jest wykonalny,

3. naruszenie art. 6 k.p.a., poprzez powołanie się w postanowieniach na przepisy art. 17 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz na przepisy u.p.e.a. i brak wykazania podstawy prawnej do wydania skarżonych postanowień. Powołany art. 20 § 2 u.p.e.a. stanowi, że tylko w przypadkach określonych szczególnymi przepisami Państwowy Inspektor Sanitarny (mieszczący się w pojęciu innego organu powołanego do ochrony zdrowia), może występować jako organ egzekucyjny w zakresie egzekucji administracyjnej. Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, będąc przepisem szczególnym, nie określa przypadku wspomnianego w art. 20 § 2 u.p.e.a., tj. możliwości zastosowania jakiegokolwiek środka przymusu administracyjnego przez Państwowego Inspektora Sanitarnego w przypadku niedopełnienia obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym w stosunku do osoby zdrowej,

4. naruszenie art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, poprzez nałożenie grzywny w celu przymuszenia do wykonania świadczenia zdrowotnego, co jest sprzeczne z powołanym powyżej przepisem, gdzie pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, w szczególności, że dziecko skarżącego jest całkowicie zdrowe i nie jest osobą podejrzaną lub chorą na żadną chorobę, dlatego zastosowanie przymusu w tym wypadku stanowi naruszenie obowiązujących przepisów prawa,

5. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a, poprzez brak spełnienia w skarżonych postanowieniach wymogów właściwego uzasadnienia - należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, przedstawienia argumentów i ocen, którymi kierował się organ, zajmując określone stanowisko w sprawie, gdzie zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 k.p.a. - art. 107 § 3 k.p.a., wymagające by uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa- postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać nie tylko elementy wymienione w art. 122 § 2 u.p.e.a., ale także uzasadnienie faktyczne i prawne, o którym stanowi, stosowany w sprawie w związku z treścią art. 18 u.p.e.a., przepis art. 124 § 2 k.p.a., w szczególności przesłanki, którymi kierował się organ przy wyborze zastosowanego środka oraz wysokości orzeczonej grzywny.

W związku z powyższymi zarzutami, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych postanowień, stwierdzenie, że nie podlegają one wykonaniu i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wniesionej skargi podniesiono, że wezwanie na szczepienie i poprzedzające je badanie kwalifikacyjne zostało doręczone skarżącemu 1 lutego

2016 r. Z akt sprawy nie wynika by do 2023 r. próbowano ponawiać podobne wezwania. Tym samym, zarzut wobec skarżącego, że unikał stawiennictwa z dzieckiem na badania jest całkowicie bezpodstawny.

Zdaniem skarżącego przepisy ww. ustawy, jak również powoływanego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, nie precyzują sposobu realizacji tego obowiązku w sposób jednoznaczny. Z przepisów tych nie wynika ani konkretny rodzaj szczepionki (nazwa preparatu, nazwa producenta), ani konkretny termin szczepienia. Tym samym, skarżone postanowienie przymusza do wykonania obowiązku, który nie jest jednoznacznie określony, a co za tym idzie jest niewykonalny.

Organ nie zbadał, czy kwalifikacyjne badanie lekarskie zostało wykonane, a tym samym czy obowiązek wykonania szczepień ochronnych jest wykonalny. Stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie prowadzącym postępowanie. Organ jest zatem zobowiązany do samodzielnej inicjatywy dowodowej. Organ tego obowiązku nie dopełnił i nie zbadał istotnego dla sprawy faktu. Tylko bowiem kwalifikacyjne badanie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do wykonania szczepienia umożliwia spełnienie obowiązku, do którego przymusza skarżone postanowienie.

Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody. Wprawdzie art. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi określa szczepienie jako obowiązkowe, ale nie oznacza to, że pacjent w tym wypadku jest pozbawiony swoich praw. Na takie ograniczenie zezwala jedynie art. 36 ww. ustawy, który dopuszcza zastosowanie przymusu bezpośredniego tylko w stosunku do osoby, u której podejrzewa się lub rozpoznano chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną stanowiącą bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia innych osób. Natomiast syn skarżącego jest całkowicie zdrowy i nie jest osobą podejrzaną lub chorą na żadną chorobę, dlatego zastosowanie przymusu w tym wypadku stanowi naruszenie obowiązujących przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Podkreślił, że zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organy PIS, które sprawują nadzór w zakresie szczepień ochronnych, na podstawie art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień w oparciu o wystawione przez wierzycieli tytuły wykonawcze.

Wskazał również, że w przypadku obowiązkowych szczepień ochronnych nie może być mowy o dobrowolności przystąpienia pacjenta do świadczenia zdrowotnego. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej. Wykonanie obowiązku szczepień z mocy prawa jest zabezpieczone przymusem administracyjnym. Pomimo, że niedopuszczalne jest wydawanie decyzji administracyjnych zobowiązujących do poddania się szczepieniom obowiązkowym, skoro obowiązek wynika z mocy ustawy, właściwe organy mogą egzekwować obowiązek szczepień na gruncie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późń. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu wymagającym jego uchylenia.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Na wstępie wyjaśnić należy, że złożona skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego co do zasadności prowadzenia egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 26 kwietnia 2021 r., wystawionego w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego, polegającego na poddaniu syna skarżącego szczepieniom ochronnym.

Wskazać należy, że do wniesienia przez zobowiązanego zarzutów do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, uprawnia przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. W § 2 art. 33 u.p.e.a. ustawodawca określił okoliczności mogące stanowić podstawę zarzutu. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). Stosownie do art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (pkt 1), uznaje zarzut (pkt 2) albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu (pkt 3). Na postanowienie to przysługuje zażalenie (§ 3).

W rozpoznawanej sprawie skarżący pismem z 8 grudnia 2022 r., zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu z 25 listopada 2022 r. o nałożeniu grzywny, wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz zażalenie na postanowienie w przedmiocie grzywny. Postanowieniem z 26 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 363/23, tutejszy Sąd odrzucił skargę skarżącego na postanowienie w przedmiocie grzywny wobec braku wyczerpania środków zaskarżenia. Wyjaśniono, że skarżący wywiódł do Ministra Zdrowia zażalenie na postanowienie z 25 listopada 2022 r. Dopiero po rozpatrzeniu zażalenia przez organ odwoławczy skarżący będzie mógł wnieść skargę w sprawie nałożonej grzywny w celu przymuszenia realizacji wymienionego obowiązku.

W ocenie Sądu prawidłowo organy obu instancji uznały, że wniesione przez skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej zarzuty są niezasadne.

Należy przede wszystkim wskazać, że PPIS jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania nałożonego na skarżącego obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, jako organ powołany do czuwania nad wykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 338 z późn. zm.), do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Wykonywanie przez organy inspekcji sanitarnej zadań z zakresu zdrowia publicznego polega między innymi na prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych (art. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Sprawując z mocy ustawy nadzór nad realizacją ustawowego obowiązku szczepień, organy inspekcji sanitarnej są uprawnione i zobowiązane do jego egzekwowania. Tym samym, przepis art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej przyznaje organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej pozycję wierzyciela - uprawnionego do żądania wykonania obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (art. 1a pkt 13 u.p.e.a ). Z treści art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. Dlatego Powiatowy Inspektor Sanitarny był właściwy do żądania wszczęcia postępowania egzekucyjnego i rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów. Zauważyć trzeba w związku z tym, że art. 33 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog okoliczności, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania.

W niniejszej sprawie skarżący w zgłoszonych zarzutach kwestionował wymagalność obowiązku na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. Skarżący nie zgadza się na poddanie dziecka szczepieniom ochronnym. Uważa, że nie ma takiego obowiązku wobec dziecka zdrowego. Zarzuca też organom brak zbadania, czy zostało wykonane lekarskie badanie kwalifikacyjne, a przez to brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia.

W ocenie Sądu, argumenty skarżącego nie mają uzasadnionych podstaw prawnych. Podnoszone przez skarżącego kwestie były już wielokrotnie przedmiotem oceny sądów administracyjnych i orzecznictwo w przedmiocie wymagalności szczepienia jest jednolite.

Podnieść należy, że obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Z treści art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Stosownie do art. 5 ust. 2 ww. ustawy, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku poddania się szczepieniom osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 z późn. zm.). Ponadto, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do stosowania się do nakazów i zakazów organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej służących zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych (art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi).

Sposób realizacji wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 poświęconym szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 17 ust. 2 tejże ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ww. ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ww. ustawy).

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 17 ust. 7 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.

Wskazać należy, że w art. 17 ust. 8 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ustawodawca zobowiązał osoby przeprowadzające szczepienia ochronne do prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych, w tym przechowywania kart uodpornienia oraz dokonywania wpisów potwierdzających wykonanie szczepienia, a także sporządzania sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych i sprawozdań ze stanu zaszczepienia osób objętych profilaktyczną opieką zdrowotną i przekazywania tychże sprawozdań państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu.

Wymienione powyżej obowiązki ustawowe uszczegółowione zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2172 ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie". Przepisy rozporządzenia określają wiek i grupy osób objętych obowiązkiem szczepień, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia i sposób prowadzenia szczepienia oraz szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia dokumentacji i sprawozdawczości ze szczepień z podaniem form, rodzajów, wzorów, terminów i sposobu obiegu dokumentów.

W świetle przytoczonych powyżej przepisów ustawy oraz przepisów wykonawczych stanowisko skarżącego, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu nie jest jednoznacznie określony w obowiązujących przepisach, należy uznać za bezpodstawne.

Przywołane rozporządzenie określa w § 2 jakie choroby zakaźne są objęte obowiązkowym szczepieniem ochronnym, a w § 3 ustalono przedziały wiekowe realizacji obowiązkowych szczepień. Jednocześnie w § 5 rozporządzenia postanowiono, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Programy Szczepień Ochronnych na poszczególne lata precyzyjnie wskazywały przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko. Zgodnie z utrwaloną praktyką, do realizacji Programu Szczepień Ochronnych mogą być użyte wszystkie zarejestrowane i dostępne w Polsce preparaty szczepionek o różnym stopniu skojarzenia, a schemat szczepienia powinien być zgodny z zaleceniami producenta.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 października 2023 r. sygn. akt II OSK 3247/20, dostępny w CBOSA, wyjaśnił, że to, iż w § 3 cytowanego rozporządzenia został wyznaczony termin maksymalny wykonania obowiązku szczepienia, nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagany i podlega egzekucji administracyjnej. Wymaga bowiem uwzględnienia regulacja § 5 ww. rozporządzenia, który stanowi, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez GIS w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wskazany w komunikacie GIS okres czasu, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku.

Niewykonanie obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy w tymże akcie określone nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej jako terminy, których upływ dopiero stanowi o wymagalności omawianego obowiązku. Przyjęcie poglądu przeciwnego niweczyłoby cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, a więc zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2022 r. II OSK 4013/19, LEX nr 3490024). Podkreślić trzeba, że szczepienia ochronne jako działania profilaktyczne dedykowane są dla osób zdrowych i służą właśnie nabyciu odporności. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych, co wynika z treści art. 68 ust. 4 Konstytucji RP. W orzecznictwie zwraca się też uwagę, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu ma silne oparcie w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Związek pomiędzy szczepieniami ochronnymi, a ochroną zdrowia społeczeństwa jest oczywisty, przede wszystkim chronione są w ten sposób inne osoby narażone na rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 1312/13 i II OSK 97/13, dostępne w CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie niesporne pozostaje, że z uwagi na wiek syna skarżącego, obowiązek określony w tytule wykonawczym miał charakter wymagalny, skoro już przed dniem jego wystawienia doszło do uchybienia terminowi wyznaczonemu dla przyjęcia szczepionek przeciwko wszystkim wymienionym w tytule chorobom.

Zauważyć można w tym miejscu, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 (Dz. U. z 2023 r. poz. 909) orzekł, że: "art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".

Jednak powyższe nie zmienia zapatrywania na sprawę, ponieważ pomimo tego, że w przywołanym powyżej orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny wskazał, że komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy, to także dostrzegł, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał Konstytucyjny zasugerował dostosowanie stanu prawnego w pierwszej kolejności poprzez zmianę rozporządzenia. Trybunał Konstytucyjny uznał, że zasadne jest określenie w wyroku innego terminu (6 miesięcy) utraty mocy obowiązującej przepisów we wskazanym zakresie, jako niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych.

Zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu, w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Oznacza to, że realizacja przez sądy gwarancji konstytucyjnych - na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu - stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (zob. wyrok TK z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04, OTK-A 2004 Nr 9, poz. 96).

Z tych też przyczyn sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 87/18 i powołane w nim orzeczenia, dostępny w CBOSA). Mając na uwadze materię objętą postępowaniem, w tym wskazaną w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku w podobnym stanie faktycznym i prawnym sprawy, że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był na gruncie analizowanych przepisów wymagalny (tak też uznał NSA w wyroku z dnia 16 maja 2023 r. sygn. akt II OSK 1604/20, dostępny w CBOSA). Skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela.

W świetle powyższych rozważań nie budzi również wątpliwości, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15 ustawy o prawach pacjenta). Taką zaś odrębną ustawą jest m. in. ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz odmiennie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 338/13 i z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1509/13, dostępne w CBOSA).

Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W związku z tym, nie można skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego i prawo do odmowy poddania się temu badaniu na podstawie art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Badanie takie może być wykonane bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia, zaś odmowa poddania się temu badaniu, która w konsekwencji uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu nie można przeciwdziałać, wykorzystując art. 16 ustawy o prawach pacjenta.

Zarzutu braku wymagalności dochodzonego obowiązku nie uzasadnia również brak indywidualnego kalendarza szczepień. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych określa wiek, w jakim dziecko musi być zaszczepione na poszczególne choroby dawkami podstawowymi i przypominającymi. Indywidualny kalendarz szczepień stanowi ułożony dla danego dziecka program szczepień ochronnych. Kalendarz układa lekarz w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Ustalenie dla dziecka skarżącego indywidualnego kalendarza szczepień może zostać dokonane jedynie podczas wizyty lekarskiej.

Z akt sprawy wynika, że skarżący został wezwany 1 lutego 2016 r. do poddania syna szczepieniom ochronnym. Tym samym, został zobowiązany do umówienia koniecznej w tym celu wizyty lekarskiej umożliwiającej ustalenie braku przeciwskazań zdrowotnych do szczepienia dziecka. Skarżący odmówił stawienia się z dzieckiem na lekarskie badanie kwalifikacyjne. W tej sytuacji, trudno zatem uznać, że niewykonanie obowiązku wykonania szczepień u syna, spowodowane było brakiem ułożenia przez lekarza indywidualnego kalendarza szczepień dla dziecka.

Zaznaczyć przy tym należy, że skarżący bezpodstawnie domaga się sprawdzenia, czy po wskazanej dacie były wysyłane kolejne wezwania. Lekarz nie miał bowiem obowiązku powtarzać wezwania, a skarżący musiał mieć świadomość, że jest zobowiązany do stawienia się z dzieckiem na lekarskie badanie kwalifikacyjne. Wierzyciel poinformował skarżącego w upomnieniu z 21 czerwca 2016 r., że obowiązek należy wykonać w ciągu 7 dni, a w przypadku niewykonania obowiązku we wskazanym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Oczywistym jest, że skarżący mimo upomnienia przedmiotowego obowiązku nie wykonał. Jeżeli zaś skarżący uważa, że istniały przeciwskazania zdrowotne do zaszczepienia jego dziecka, to powinien na nie wskazać w czasie badania kwalifikacyjnego, a nie uniemożliwiać wykonania czynności związanych z obowiązkowymi szczepieniami syna.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym konsekwentnie podkreśla się, że strona, która z danych faktów zamierza wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne, zobowiązana jest wskazać organowi te fakty i przedstawić dowody, które mogą potwierdzić jej stanowisko (por. wyroki NSA z dnia 15 listopada 2000 r. sygn. akt III SA/2431/99 oraz z dnia 7 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2123/16, dostępne w CBOSA). Jakkolwiek zatem organ administracji jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, to jednak strona postępowania nie może czuć się zwolniona od współdziałania z organem w realizacji tego obowiązku.

W wyroku z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2859/16, dostępny w CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym ciężar dowodu należeć będzie w pewnych sytuacjach do organu administracji, natomiast w pewnych do strony, w zależności od tego, kto z tych okoliczności wywodzić będzie skutki prawne (zob. F. Elżanowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. C.H. Beck, W-wa 2014, str. 325). Oznacza to, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracyjnym, ale obarcza także stronę. Na etapie egzekucji obowiązku, to zobowiązany powinien wykazać, że podjął stosowne działanie. Temu właśnie ma służyć instytucja zarzutów do wierzyciela.

Należy zatem wskazać, że wbrew argumentacji podnoszonej przez skarżącego, organy zapoznały się z treścią zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej i odniosły się merytorycznie do każdego z nich, prawidłowo przywołując mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy.

W toku przeprowadzonego postępowania organy podjęły, zgodnie z art. 7 k.p.a., wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przed wydaniem rozstrzygnięć, zebrały w sposób wyczerpujący i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Skarżący nie przedstawił w toku postępowania żadnych dowodów wskazujących na istnienie podstaw do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. Nie istniały przy tym powody do przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania, w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, ani do zlecenia tego postępowania PPIS.

Reasumując, należy stwierdzić, że organy dokonały właściwej oceny sprawy, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, formułując prawidłowe wnioski.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.