Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 56/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 2022 poz 572
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 października 2023 r., znak SKO.SW/4101/153/2023 w przedmiocie ustalenia kosztów utrzymania oraz leczenia i sprawowania opieki nad czasowo odebranymi zwierzętami I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz H. R. kwotę 397 (słownie: trzysta dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta Sucha Beskidzka decyzją z dnia 25 sierpnia 2023 r., znak: RGN.6140.3.2023, orzekł w pkt l o ustaleniu za okres od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. kosztów utrzymania oraz leczenia czasowo odebranych zwierząt gospodarskich opiekunowi stada H. R., na podstawie decyzji Burmistrza Miasta Sucha Beskidzka z dnia 24 marca 2023 r. znak: RGN.6140.1.2023 oraz RGN.6140.2.2023, w łącznej wysokości 9.904,71 zł brutto; w pkt 2 o obciążeniu kosztami ustalonymi w punkcie l decyzji, dotychczasowego opiekuna zwierząt Pana H. R., zam. ul. [...], [...].

W uzasadnieniu wskazano, że dniu 27 marca 2023 r, nastąpiło odebranie zwierząt gospodarskich ich opiekunowi. Bydło w ilości 5 szt. zostało przewiezione z S. do J. do gospodarstwa K. O., z którym została zawarta umowa nr ZP.272.189.2023, zgodnie z którą zobowiązał się on do przyjęcia bydła do swojego gospodarstwa rolnego, karmienia oraz sprawowania opieki nad zwierzętami gospodarskimi. W dniu 24 kwietnia 2023 r. sporządzono aneks nr 1/2023 do umowy nr ZP.272.189.2022, uwzględniający fakt urodzenia się cielęcia. Zgodnie ze sporządzoną przez K. O. kalkulacją, dzienny koszt pobytu, opieki i karmienia jednej sztuki bydła został określony na kwotę 50,00 zł brutto, natomiast cielęcia na kwotę 40,00 zł brutto. W dniu 31 maja 2023 r. lekarzowi weterynarii T. N. zlecono w okresie od dnia l czerwca 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. świadczenie usług weterynaryjnych wobec czasowo odebranych zwierząt gospodarskich (bydła). Szczegółowy opis działań weterynaryjnych został zawarty w karcie prowadzonej przez gabinet weterynaryjny, która dołączona jest do dokumentu księgowego.

Natomiast w celu zapewnienia opieki nad 1 szt. trzody chlewnej została zawarta umowa z K. C. (nr ZP.272.199.2023), przedmiotem której było przyjęcie zwierzęcia do gospodarstwa rolnego, karmienie oraz sprawowanie nad nim opieki. Zgodnie ze sporządzoną przez K. C. kalkulacją dzienny koszt pobytu, opieki i karmienia trzody chlewnej został określony na kwotę 30,00 zł brutto. Z uwagi na konieczność zmiany rodzaju umowy dotyczącej sprawowania opieki nad trzodą chlewną w dniu 13 kwietnia 2023 r. z K. C. rozwiązano za porozumieniem stron umowę nr ZP.272.199.2023 sporządzoną w dniu 30 marca 2023 r. Jednocześnie w dniu 13 kwietnia 2023 r. zawarto z ww. osobą umowę zlecenie nr ZP.272.225.2023. Dzienny koszt pobytu, opieki i karmienia trzody chlewnej określony na kwotę 30,00 zł brutto nie uległ zmianie. Dodatkowo zleceniodawca ponosi koszty związane z ubezpieczeniem zleceniobiorcy.

W związku z przebywaniem zwierząt w w/w gospodarstwach rolnych Gmina Sucha Beskidzka ponosiła koszty karmienia oraz sprawowania opieki nad bydłem i trzodą chlewną, w tym także koszty koniecznej opieki weterynaryjnej.

Organ I instancji przedstawił szczegółowe wyliczenia poniesionych kosztów. I tak, koszty pobytu odebranego bydła przebywającego w gospodarstwie K. O. w J. zostały określone na kwotę 8.700,00 zł brutto (rachunek nr 5/2023 z dnia l czerwca 2023 r.). Wynika to z następującego wyliczenia: 5 sztuk dorosłego bydła x 30 dni x 50,00 zł brutto = 7.500,00 zł brutto (umowa nr ZP.272,189.2023) oraz jedno cielę urodzone w dniu 3 kwietnia 2023 r. przez krowę z odebranego stada x 30 dni x 40,00 zł brutto = 1.200,00 zł brutto (aneks nr 1/2023 z dnia 24 kwietnia 2023 r. do umowy nr ZP.272.189.2023 r.). Ponadto, na koszty opieki nad odebranymi zwierzętami składają się także usługi weterynaryjne świadczone wobec odebranego bydła przez lekarza weterynarii T. N. w okresie od dnia l do 30 maja 2023 r. Należności z tytułu usług weterynaryjnych wyniosły 150,00 zł brutto i zostały udokumentowane w fakturze nr 22/01/2023 z dnia 29 czerwca 2023 r., zaś wykonane czynności weterynaryjne (badanie ginekologiczne) zostały udokumentowane w karcie dołączonej do dokumentu księgowego.

W dalszej części decyzji opisano koszty zapewnienia opieki nad l szt. trzody chlewnej sprawowanej przez K. C.. Koszty opieki i karmienia trzody chlewnej. K. C. określił na kwotę 1.054,71 zł (rachunek nr 5/2023 z dnia l lipca 2023 r.), co wynika z następującego wyliczenia: l sztuka trzody chlewnej x 30 dni x 30,00 zł brutto + 154,71 zł brutto tytułem składki ZUS.

W związku z przebywaniem zwierząt w gospodarstwach rolnych K. O. i K. C. G. S. poniosła koszty karmienia, opieki nad bydłem i trzodą chlewną oraz koszty koniecznych usług weterynaryjnych, dlatego też na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt, organ I instancji obciążył tymi kosztami dotychczasowego opiekuna zwierząt Pana H. R..

Odwołanie złożył H. R., zarzucając, iż odebranie bydła i trzody chlewnej było niegodne z obowiązującymi przepisami. Zarzucił również, że obecnie nie ma dostępu do odebranych zwierząt, co uniemożliwia mu sprawdzenie ich rzeczywistej ilości i stanu zdrowia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 27 października 2023 r. nr SKO.SW/4101/153/2023, na podstawie art. 7 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1580) oraz 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu podkreślono, iż stan sprawy został dostatecznie wyjaśniony, a w aktach sprawy znajdują się rachunki oraz faktury wystawione w oparciu o zapisy w/w umów, zlecenie z dnia 31 maja 2023 r. na świadczenie usług weterynaryjnych wobec czasowo odebranych zwierząt gospodarskich (bydła) oraz dokumentacja weterynaryjna, na które powołuje się organ w uzasadnieniu decyzji. Kolegium dokonało weryfikacji powyższych dokumentów oraz stwierdziło zasadność i prawidłowość dokonanych wyliczeń. Odebrane zwierzęta mają zapewnione odpowiednie warunki utrzymania, Gmina zapewniła im stałą opiekę weterynaryjną, a lekarz weterynarii nie wnosi zastrzeżeń w powyższych kwestiach. W ocenie Kolegium wszystkie wydatki, które zostały zrealizowane, były kosztami niezbędnymi dla utrzymania i poprawy zdrowia zwierząt, a u części bydła - ratowania ich życia (co wynika z dokumentacji weterynaryjnej znajdującej się w aktach sprawy). W zaskarżonej decyzji z dnia 25 sierpnia 2023 r. znak: RGN.6140.3.2023 szczegółowo opisano każdy wydatek oparty na kalkulacjach, zawartych umowach i zleceniach, W ocenie Kolegium były to wydatki konieczne.

Odnosząc się do ujętej w tabeli kwoty w wysokości 154,71 zł wskazano, iż w przypadku osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej kosztem zlecającego - Gminy Miasta Sucha Beskidzka będą dodatkowe elementy, które nie występują w przypadku np. przedsiębiorców. Realizacja zlecenia w tym przypadku odbywała się na podstawie umowy zlecenia, która unormowana jest w przepisach Kodeksu cywilnego. Jednocześnie, na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zlecający staje się płatnikiem podatku dochodowego i jest obowiązany do pobierania oraz odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od wypłacanych należności. Ponadto, w przypadku umów zlecenia, co do zasady, zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zlecający zobowiązany jest jako płatnik odprowadzać składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł H. R. podnosząc, iż decyzja jest niezgodna ze stanem faktycznym, sytuacją i okolicznościami, w sposób naruszający przepisy prawa. Skarżący odniósł się do bezzasadności odebrania zwierząt oraz obciążania kosztami utrzymywania bezprawnie odebranych zwierząt. Podkreślił na rozprawie, iż nie był opiekunem odebranych zwierząt, a jedynie pomagał swojej córce w prowadzeniu gospodarstwa.

Doprecyzował też, że skargę wnosił we własnym imieniu, wskazując w niej jedynie, że pełni funkcję pełnomocnika swojej córki S. R., na którą przepisał gospodarstwo (k. 59 a.s.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:

1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,

2) dochowania wymaganej prawem procedury,

3) respektowania reguł kompetencji.

Istotą sądowej kontroli administracji jest ochrona wolności i praw jednostki (podmiotów prawa) w stosunkach z administracją publiczną oraz budowanie i utrwalanie zasady państwa prawa i wyprowadzanych z niej standardów. Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego jest ochrona praw podmiotowych jednostki. Przyjęcie tej funkcji wypływa z założeń systemu weryfikacji administracji publicznej w państwie prawa, co ma związek z realizacją zasad praworządności (por. J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne jako gwarant ochrony wolności i praw jednostki, referat wygłoszony na L Konferencji Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego, Gdynia 24-16 kwietnia 2008 r., s. 1-8; B. Adamiak, Model sądownictwa administracyjnego a funkcje sądownictwa administracyjnego (w:) Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003, s. 21-22).

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023, poz.1634, dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).

Materialnoprawną podstawę wydanej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2023 r., poz. 1580, "u.o.z.", ustawa). Zgodnie z art. 6 ust. 1a ustawy zabronione jest znęcanie się nad zwierzętami. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień (art. 6 ust. 2 u,o.z.), w szczególności w sposoby wymienione w tym ustępie. W myśl art. 7 ust. 1 pkt 11 ustawy zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 (który definiuje znęcanie się nad zwierzętami) może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane: (1.) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub (2.) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub (3.) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.

W myśl art. 7 ust. 3 tej ustawy w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.

Na podstawie art. 7 ust. 4 w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna.

Ustawa nie pozostawia jakiejkolwiek swobody organowi w zakresie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia, zwierzęcia które zostało czasowo odebrane. Ustawodawca wręcz obliguje właściwy organ do wydania rozstrzygnięcia o kosztach transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia, w sytuacji gdy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy, co spowodowało jego czasowe odebranie (tak również WSA w Opolu w prawomocnym wyroku z 24 października 2013 r., II SA/Op 348/13). Innymi słowy, jeżeli decyzja o odebraniu zwierząt jest ostateczna i wykonana to organ administracji ma obowiązek orzec o obciążeniu kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia -dotychczasowego właściciela lub opiekuna tego zwierzęcia. Tylko wówczas organ administracji ma obowiązek orzec o obciążeniu kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia - dotychczasowego właściciela lub opiekuna zwierzęcia. Przy czym, z uwagi na fakt, że obowiązek uiszczenia rzeczonych kosztów ma charakter publicznoprawny, organ administracji publicznej obciążenie nimi strony winien każdorazowo szczegółowo uzasadnić, a ich wysokość winna odpowiadać realnie ponoszonym z tego tytułu wydatkom, mającym wyłącznie uzasadniony faktycznie i prawnie charakter. W związku z powyższym z akt sprawy musi wynikać sposób obliczenia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt a wyliczenie to musi poddawać się weryfikacji.

W orzecznictwie sądowym akcentuje się "ostateczność i wykonalność" decyzji o odebraniu zwierząt jako warunku niezbędnego do orzekania w przedmiocie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia (zob. tak wyrok WSA w Szczecinie z 13 maja 2021, sygn. akt II SA/Sz 35/21, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 lutego 2020, sygn. II SA/Go 863/19, wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 1566/17).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje.

Okoliczności faktyczne w przedmiotowej sprawie nie pozwalają przyjąć, iż decyzja o odebraniu zwierząt była ostateczna i wykonalna, tak iż zaistniały okoliczności uzasadniające obciążenie skarżącego kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia.

Po pierwsze, decyzja Burmistrza Miasta Sucha Beskidzka z dnia 24 marca 2023 r. o czasowym odebraniu zwierząt gospodarskich opiekunowi stada Panu H. R. stała się ostateczna wskutek uchybienia krótkiemu terminowi do wniesienia odwołania (co zostało stwierdzone na mocy postanowień SKO z 18 kwietnia 2023 r. znak SKO.SW/4101/65/2023 oraz znak SKO.SW/4101/65/2023 ). Jednocześnie organ II instancji orzekając w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji organu I instancji o obciążeniu skarżącego kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt był tego faktu świadom, wskazując na tę okoliczność na s. 4 uzasadnienia skarżonej decyzji. Co więcej, na dzień wydawania skarżonej decyzji organ II instancji wiedział, że na postanowienia SKO w Krakowie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania zostały złożone skargi do sądu administracyjnego. Sądowi zaś z urzędu wiadomo, że postanowienia SKO w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2023 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji o czasowym odebraniu zwierząt zostały uchylone przez tut. Sąd (wyrok z dnia 11 października 2023, sygn. akt II SA/Kr 611/23 oraz z 25 października 2023r, sygn. II SA/Kr 610/23). W rezultacie otwarła się droga do weryfikacji prawidłowości decyzji o czasowym odebraniu zwierząt w kontekście zarzucanych tej decyzji naruszeń i uchybień przepisom postępowania. I choć na dzień wydania decyzji organu I instancji w przedmiocie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia, decyzja o czasowym odebraniu zwierząt była ostateczna, to na etapie postępowania przed organem II instancji powstały uzasadnione wątpliwości co do jej ostatecznego i wykonalnego charakteru, które następnie okazały się uzasadnione. Podkreślenia wymaga, że decyzja o czasowym odebraniu zwierząt stała się ostateczna w sensie formalnym, lecz sprawa nie podlegała pełnemu merytorycznemu rozpoznaniu przed organem II instancji, co nie pozostaje bez wpływu na ocenę przesłanek do wydania skarżonej decyzji w przedmiocie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt. Pozostawienie w obrocie prawnym skarżonej decyzji pozostawałoby w sprzeczności z istotą sądowej kontroli aktów administracji publicznej rozumianej jako ochrona praw podmiotowych jednostki w nierównorzędnej relacji jednostki z administracją publiczną.

Kończąc należy też w uzupełnieniu wskazać, że niniejsze rozstrzygnięcie jest analogiczne, jak rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym wyroku z dnia 7 grudnia 2023 roku wydanym do sygnatury akt II SA/Kr 1209/23, a dotyczącym ustalenia kosztów utrzymania odebranych skarżącemu zwierząt, przy czym za okres od 27 marca do 30 kwietnia 2023 roku.

W tym stanie sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu II na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a. Na koszty postępowania w kwocie 397 złożył się uiszczony wpis od skargi.