Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1805/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 183 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, Protokolant Agata Han, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. [...] sp.j. [...] z siedzibą w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 698/19 w sprawie ze skargi P. [...] sp.j. [...] z siedzibą w D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2019 r., nr 2201-IEE-1.711.2.238.2018.AR w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. [...] sp.j. [...] z siedzibą w D. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 23 lipca 2019 r., I SA/Gd 698/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę P. [...] sp. j. [...] z siedzibą w D. (dalej: "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 29 stycznia 2019 r., nr 2201-IEE-1.711.2.238.2018.AR, w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Spółka, w toku prowadzonej wobec niej egzekucji administracyjnej, złożyła zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 6 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 z późn. zm., dalej: "u.p.e.a.") dotyczące:

1) nieistnienia obowiązku w zakresie w jakim organ egzekucyjny nie uwzględnił przerw w naliczaniu odsetek od zaległości wskazanych w tytułach wykonawczych, wynikających z art. 54 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 z późn. zm., dalej: "o.p.");

2) wystawienia tytułów wykonawczych z 24 lipca 2018 r. przed doręczeniem postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...];

3) braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.

Postanowieniem z 19 października 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione oraz odmówił umorzenia postępowań egzekucyjnych, a postanowieniem z 29 stycznia 2019 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę Spółki na postanowienie organu drugiej instancji stwierdził, że wadliwe naliczenie w tytule wykonawczym odsetek od zaległości może stanowić podstawę zarzutów stosownie do art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., jednak w tej sprawie zarzut ten jest niezasadny, bowiem organ uwzględnił wskazywaną przez stronę przerwę w naliczaniu odsetek wynikającą zarówno z art. 54 § 1 pkt 3 o.p. jaki i art. 54 § 1 pkt 7 o.p. Nie wystąpiła natomiast przerwa wynikająca z art. 54 § 1 pkt 2 o.p., bowiem od dnia otrzymania odwołania od decyzji pierwszej instancji do dnia otrzymania go przez organ odwoławczy nie upłynęło więcej niż 14 dni. Oceniając zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), sąd stwierdził, że niezasadna jest argumentacja strony skarżącej, dotyczącą niedopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego zakończenia postępowania prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących te same należności. Sąd nie podzielił stanowiska Spółki, że organ egzekucyjny nie mógł wystawić nowych tytułów wykonawczych 24 lipca 2018 r., tj. przed doręczeniem Spółce postanowienia z 23 lipca 2018 r. o umorzeniu wcześniejszego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem sądu, postanowienie z 23 lipca 2018 r. wiązało organ od chwili jego wydania, a nie od chwili jego doręczenia. Sąd za nieuzasadniony uznał również zarzut Spółki, dotyczący braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Podstawę do takiego działania stanowił przepis § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika. Zaskarżonemu w całości wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), postawione zostały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi wynikające z niedostrzeżenia przez WSA w Gdańsku przesłanek do uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], w sytuacji naruszenia przez organy obu instancji przepisów art. 33 § 1 pkt 6 w związku z art. 29 § 1 oraz art. 26 § 1 oraz art. 59 § 1 pkt 7, a także art. 18 u.p.e.a. oraz w związku z art. 110 § 1 i art. 126 i art. 125 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn zm., dalej: "k.p.a."), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do niedopuszczalnej sytuacji prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o wystawione 24 lipca 2018 r. tytuły wykonawcze, w sytuacji, gdy dotychczasowe postępowanie egzekucyjne, prowadzone w oparciu o wcześniej wystawione tytuły wykonawcze, dotyczące tych samych należności, było jeszcze w toku.

W oparciu o te zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżanego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gdańsku. Wniósł także o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Spółki na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W tej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, a zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne. Zaskarżony wyrok, mimo czyściwo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Należy podkreślić, że w skardze kasacyjnej nie zostały postawione zarzuty dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że stan faktyczny, przyjęty za podstawę wyrokowania przez sąd pierwszej instancji, wiąże także Naczelny Sąd Administracyjny.

Uwzględniając treść zarzutów kasacyjnych, na tym etapie postępowania sporne pozostało to, czy w tej sprawie zaistniała przesłanka niedopuszczalności egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), która została wszczęta w oparciu o tytuły wykonawcze obejmujące te same należności, w stosunku do których organ prowadził inne postępowanie egzekucyjne, w którym wydał postanowienie o jego umorzeniu, ale nie doręczył go zobowiązanemu przed wystawianiem nowych tytułów wykonawczych.

W pierwszej kolejności należy zgodzić się z twierdzeniem autora skargi kasacyjnej, że w świetle art. 125 § 1 k.p.a. postanowienie, od którego służy zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, doręcza się stronie na piśmie - lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zgodnie zaś z art. 110 § 1 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał postanowienie, jest nim związany od chwili jego doręczenia lub ogłoszenia. Powyższe oznacza, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, do którego wydania i doręczenia na mocy art. 18 u.p.e.a. stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. wiąże organ egzekucyjny z momentem jego doręczenia. Nie można zatem zgodzić się z sądem pierwszej instancji, że "postanowienie wiąże organ od chwili jego wydania, a nie od chwili jego doręczenia". Stwierdzenie to pozostaje w wyraźnej kolizji z treścią art. 110 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Nie znajduje ono również potwierdzenia w przywołanym przez sąd pierwszej instancji wyroku NSA z 25 kwietnia 2006 r., II OSK 714/05. W orzeczeniu tym NSA wskazał, że przepisy k.p.a. nie dają podstaw do utożsamiania wydania decyzji z jej doręczeniem i że wydanie (sporządzenie) decyzji jest czynnością procesową wywołującą oznaczone skutki prawne, ale nie postawił tezy, że organ jest związany decyzją od chwili jej wydania, a nie doręczenia. Pogląd o związaniu organu postanowieniem z chwilą jego wydania, a nie z chwila doręczenia stronie, wyraził NSA w wyroku z 26 października 2016 r., II FSK 3064/14, jednak skład orzekający w niniejszej sprawie go nie podziela. Brzmienie art. 110 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. nie pozwala na taką interpretację.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że postanowienie z 23 lipca 2018 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], nie zostało doręczone Spółce przed wystawieniem tytułów wykonawczych, stanowiących podstawę prowadzenia egzekucji w niniejszej sprawie. Okoliczność ta nie może jednak sama w sobie stanowić podstawy do skutecznego zgłoszenia zarzutu w oparciu o art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Przepis ten, w stanie prawnym, którego sprawa dotyczy, stanowił, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, który w tej sprawie wyraził również sąd pierwszej instancji, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. mają charakter formalny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Niedopuszczalność ta ma więc charakter generalny i bezwarunkowy, niezależny od konkretnego postępowania egzekucyjnego i aktualny zawsze, w każdym postępowaniu (zob. wyroki NSA: z 1 grudnia 2022 r., III FSK 1241/21; z 8 listopada 2022 r., III FSK 1048/21; z 1 czerwca 2022 r., III FSK 1324/21). Inaczej mówiąc, musi istnieć przeszkoda prawna do wszczęcia egzekucji administracyjnej.

W tej sprawie autor skargi kasacyjnej upatruje tej przeszkody w fakcie niedoręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, obejmującego te same należności podatkowe. Trzeba jednak zauważyć, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wymienia powyższej sytuacji, jako przyczyny niedopuszczalności egzekucji. Z przepisów art. 29 § 1 i 2 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i nie przystępuje do niej, jeżeli: (1) obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej; (2) organ egzekucyjny uprawdopodobni, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne; (3) tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. Żadna z tych sytuacji nie miała miejsca w tej sprawie. Oczywiście wszczęcie nowego postępowania egzekucyjnego, bez skutecznego doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu wcześniejszego postępowania, obejmującego te same należności, może budzić zastrzeżenia w kontekście zasady zaufania obywatela do organów (art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Okoliczność ta, sama w sobie, nie uzasadnia jednak zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

Z tych względów niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 w zw. z art. 29 § 1 oraz art. 26 § 1 oraz art. 59 § 1 pkt 7, a także art. 18 u.p.e.a. oraz w związku z art. 110 § 1 i art. 126 i art. 125 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

SWSA (del). Mirella Łent SNSA Wojciech Stachurski SNSA Dominik Gajewski