Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 537/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a, art. 13, art. 54, art. 59, art. 80, art. 86
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną skargę oddala.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020r. nr [...], orzekł o:

- oddaleniu skargi M. P. na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku [...] z dnia [...] listopada 2019r., nr [...] oraz zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku [...] z dnia [...] listopada 2019r. nr [...], z powodu braku podstaw do zakwestionowania zaskarżonej czynności egzekucyjnej;

- odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2019r. z uwagi na okoliczność, iż nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia postępowania wymieniona w art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

- odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego przez zobowiązaną wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2019r. z uwagi na bezprzedmiotowość złożonego wniosku;

- odmowie zwolnienia spod zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, które przysługują zobowiązanej w stosunku do banków: [...] oraz [...]

W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że w dniu [...] grudnia 2019r. wpłynęło pismo zobowiązanej M. P., które organ zakwalifikował jako skargę na czynności egzekucyjne - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] z dnia [...] listopada 2019r. oraz zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku [...] z dnia [...] listopada 2019r.

Zobowiązana wniosła o "umorzenie postępowania egzekucyjnego, zwolnienie zajęć i zwrot bezpodstawnie wyegzekwowanych kwot", a także o "wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania skargi".

Zaskarżonej czynności egzekucyjnej M. P. zarzuciła, iż została dokonana z naruszeniem przepisów, podnosząc, że na zajętych rachunkach bankowych zgromadzone są wyłącznie środki niepodlegające zajęciu, takie jak świadczenia socjalne oraz dodatek energetyczny. Zobowiązana ponadto zaznaczyła, iż nie posiada żadnych innych dochodów, ponieważ nie pracuje zarobkowo, a obowiązkiem organu jest wyjaśnienie charakteru zajmowanych środków jeszcze przed dokonaniem zajęcia. Podstawą przyjęcia, iż pismo zobowiązanej należy traktować jako skargę, stanowiło powołanie w jego treści podstawy prawnej, tj. art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniesienie w terminie do złożenia skargi, czyli w ciągu 14 dni od doręczenia zobowiązanemu zawiadomień o dokonaniu czynności egzekucyjnej, a ponadto okoliczność, iż w tym samym dniu, tj. [...] grudnia 2019r., M. P. złożyła w organie także inne pismo, zatytułowane "Zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego", które jest procedowane w odrębnym postępowaniu.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji powołał przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie i podkreślił, że w realiach rozpoznawanego przypadku, organ egzekucyjny zastosował środek przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zajął wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Organ egzekucyjny w dniu [...] listopada 2019r. doręczył przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej [...] zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr [...], a bankowi [...] zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr [...] oraz wezwał ww. banki, aby nie dokonywały wypłat z rachunków bankowych, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazały zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym.

Ponadto powiadomiono zobowiązaną o dokonaniu czynności egzekucyjnej, doręczając w dniu [...] grudnia 2019r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2019r.

Organ I instancji wyjaśnił, że uczynił zadość także pozostałym wymaganiom określonym w art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec M. P. zostało skutecznie wszczęte postępowanie egzekucyjne.

Odnosząc się do kwestii charakteru prawnego środków znajdujących się na rachunku zobowiązanej w [...] organ I instancji stwierdził, że środki na rachunku pochodziły tylko z jednego źródła, a stanowiły zryczałtowany dodatek energetyczny. W przedmiotowej sprawie wystosowano zapytania do dłużników wierzytelności z rachunku bankowego, tj. banków: [...] oraz [...] Na podstawie uzyskanych informacji ustalono, iż w [...] zobowiązana posiada rachunek, na który w ciągu ostatnich sześciu miesięcy spływały jedynie środki będące zryczałtowanym dodatkiem energetycznym, wypłacanym przez Urząd Miasta K.. W banku [...] zobowiązana posiada dwa rachunki, stan jednego wynosi 0 złotych (ostatni obrót miał miejsce ponad 6 miesięcy wcześniej), a drugiego - 1 zł (ostatni obrót miał miejsce w 2010r.).

Na dzień uzyskania informacji, rachunek w [...]., na który spływały ww. środki pochodzące z dodatku energetycznego, można uznać za rachunek wyodrębniony. Podkreślono jednak, iż bez względu na status powyższego rachunku, zajęcie było poprawne, skoro zgodnie z art. 86 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji środki niepodlegające zajęciu nie zostały zajęte ani pobrane. W przypadku rachunku w [...] wyłączenie spod egzekucji zostało uwzględnione przez ww. podmiot z urzędu i skutkowało zwolnieniem spod egzekucji dodatku energetycznego. Rachunek zobowiązanej został zajęty tylko w odniesieniu do wierzytelności podlegających zajęciu. Jeżeli w przyszłości wpłyną na niego środki z innego źródła, będą one podlegać przekazaniu. Fakt braku obrotów na rachunkach od [...] czerwca 2019r. do [...] grudnia 2019r. nie przesądza, zdaniem Prezydenta, o uznaniu za przekonujące wyjaśnień M. P., iż wpływają tam wyłącznie środki wskazane przez zobowiązaną.

Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, organ I instancji stwierdził, że rachunki zobowiązanej podlegały zajęciu z wyłączeniem świadczeń niepodlegających zajęciu, tj. zryczałtowanego dodatku energetycznego.

Ponadto organ I instancji odniósł się do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2019r., wskazując, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia postępowania zgodna z dyspozycją art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Sama zobowiązana nie wskazała także żadnej przesłanki, z której wywodzi swój wniosek. Odnosząc się do wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, Prezydent wyjaśnił, iż postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w związku ze złożonym zarzutem z dnia [...] grudnia 2019r. pozostaje zawieszone z mocy prawa do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, zgodnie z art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o czym zobowiązana została zawiadomiona korespondencją z dnia [...] grudnia 2019r. Z powyższych względów wniosek zobowiązanej w zakresie wstrzymania czynności egzekucyjnych jest bezprzedmiotowy, co zgodnie z dyspozycją art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego skutkuje koniecznością wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji odniósł się również do wniosku zobowiązanej o "zwolnienie zajęć", podając, że M. P. nie wskazała składników majątkowych, z których organ egzekucyjny mógłby się zaspokoić, zatem uwzględnienie wniosku zobowiązanej w zakresie zwolnienia wierzytelności z rachunków bankowych spod egzekucji prowadziłoby wprost do bezskuteczności egzekucji. Z tego względu odmówiono uwzględnienia zwolnienia ww. składników majątkowych spod egzekucji.

Poza tym organ I instancji odniósł się do żądania zwrotu "bezpodstawnie wyegzekwowanych kwot", wskazując, iż wniosek jest bezprzedmiotowy, skoro nie zostały przekazane przez banki - dłużników zajętych wierzytelności - jakiekolwiek kwoty pochodzące z rachunków bankowych M. P..

W zażaleniu w M. P. podkreśliła, że zajęto środki, które nie podlegały egzekucji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] marca 2020r. nr [...], utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że pismami z dnia [...] listopada 2019r. Prezydent Miasta K. zawiadomił M. P. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku [...] (nr [...]) oraz o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku [...] (nr [...]).

Zawiadomienia te zostały doręczone zobowiązanej w dniu [...] grudnia 2019r. W dniu [...] grudnia 2019r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo M. P. stanowiące skargę na czynność egzekucyjną. W piśmie tym zobowiązana wskazała m.in., że zajęte zostały świadczenia niepodlegające egzekucji, tj. dodatek energetyczny (w banku [...] oraz świadczenia socjalne (w banku [...]

W opinii SKO w K., organ I instancji nie naruszył art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny, czyli Prezydent Miasta K., podjął czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i jednocześnie powiadomił stronę o dokonaniu powyższych zajęć (powiadomienia zostały skutecznie doręczone w dniu [...] grudnia 2019r.), czym wypełniono przesłanki zawarte art. 80 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z dyspozycją art. 80 § 1 i 2 tej ustawy, organ egzekucyjny zawiadomienia skierował do prowadzących rachunek bankowy - banku [...] oraz banku [...]

Zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 67 § 1 tej ustawy. Czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego została dokonana w oparciu o doręczony uprzednio M. P. tytuł wykonawczy, a więc w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zawiadomienie zawierało również wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 67 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zawiadomienie sporządzono zgodnie ze wzorem zamieszczonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

SKO w K. także podkreśliło, że dodatek energetyczny przysługujący M. P. wpływa na konto w Banku [...]., niemniej jednak Bank nie przekazał organowi należnej kwoty. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie pobrał żadnych środków niepodlegających egzekucji. W sprawie zobowiązanej organ zastosował środek egzekucyjny, niemniej jednak - z uwagi na brak środków podlegających egzekucji - nie zrealizował samego zajęcia. Jak wskazał organ I instancji w postanowieniu, jeżeli w przyszłości wpłyną na zajęte konto środki z innego źródła, będą one podlegać przekazaniu.

W związku z powyższym Prezydent Miasta K. zasadnie orzekł o oddaleniu skargi wniesionej przez M. P. na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego.

W dalszej kolejności SKO w K. wskazało, że w złożonej skardze na czynność egzekucyjną strona wniosła również o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jednakże w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do umorzenia wszczętego postępowania administracyjnego. Również M. P. nie wskazała na żadne okoliczności, które uzasadniłyby umorzenie postępowania.

Ponadto postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020r., Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego przez zobowiązaną wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2019r. z uwagi na bezprzedmiotowość złożonego wniosku oraz o odmowie zwolnienia spod zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, które przysługują zobowiązanej w stosunku do banków: [...] oraz [...]

Odnosząc się do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego przez zobowiązaną wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] SKO w K. podkreśliło, że w związku z wniesieniem zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu na podstawie art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odniesieniu do odmowy zwolnienia spod zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, SKO w K. wskazało, że M. P. nie wskazała żadnych składników majątkowych, z których możliwe jest prowadzenie egzekucji, dlatego też zwolnienie wierzytelności z rachunków bankowych spod egzekucji prowadziłoby do bezskuteczności egzekucji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. M. P. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu skarżąca opisała swoją trudną sytuację zdrowotną i życiową.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w przepisie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.").

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. nie dostrzegł takiego naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji.

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2020r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 2020r. w sprawie:

- oddalenia skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku [...] z dnia [...] listopada 2019r., nr [...] oraz zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku [...] z dnia [...] listopada 2019r., nr [...], z powodu braku podstaw do zakwestionowania zaskarżonej czynności egzekucyjnej;

- odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2019r. z uwagi na okoliczność, iż nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia postępowania wymieniona w art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

- odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego przez zobowiązaną wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2019r. z uwagi na bezprzedmiotowość złożonego wniosku;

- odmowy zwolnienia spod zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, które przysługują zobowiązanej w stosunku do banków: [...] oraz [...]

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019r., poz. 1438 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.e.a.".

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Skarga na czynność egzekucyjną jest więc instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków i czynności egzekucyjnych, zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności.

Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego (egzekutora), który na zlecenie wierzyciela (organu podatkowego) egzekwuje należność (zobowiązanie podatkowe) wskazaną przez niego w tytule wykonawczym.

Sąd badający niniejszą skargę podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie (por. wyrok z dnia 6 lutego 2018r., sygn. akt II FSK 141/16), zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia obejmującym wszystkie możliwe nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności.

W świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego strony, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja (por. wyrok WSA z dnia 4 marca 2016r., sygn. akt III SA/Wa 880/15).

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zastosował wobec skarżącego środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

Zgodnie z art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego (§ 1). Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (§ 3).

Sąd badając sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego winien przede wszystkim ocenić, czy jest ona zgodna z art. 80 u.p.e.a. (por. wyrok WSA z 19 maja 2010r., sygn. akt III SA/Wa 420/10).

W ocenie Sądu, czynności egzekucyjne (zajęcie rachunków bankowych) została dokonana z zachowaniem reguł przewidzianych w art. 80 § 1 u.p.e.a. Prawidłowo przesłano do banków zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Jednocześnie wezwano banki, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywały wypłat z rachunku bankowego. Zawiadomienia o zajęciu zostały również skutecznie doręczone skarżącej w dniu [...] września 2019r. i zawierały stosowne pouczenie.

Sąd stwierdza zatem, że badane czynności egzekucyjne odpowiadały prawu.

Odnosząc się do kwestii zgodności dokonania zaskarżonej czynności z art. 54 Prawa bankowego, poprzez dokonanie zajęcia zgromadzonych na tym rachunku środków pieniężnych pochodzących z wpłat dodatku energetycznego, wskazać należy, iż brak było podstaw do uwzględnienia tego zarzutu.

Trzeba bowiem ponownie podkreślić, że w toku postępowania wszczętego skargą na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego, nie bada się źródła pochodzenia środków znajdujących się na rachunku bankowym zobowiązanego. W analizowanej sprawie przedmiotem zajęcia jest wierzytelność z rachunku bankowego, nie zaś prawo do środków pieniężnych w kwocie przelanej na rachunek bankowy przez właściwy dla tego świadczenia organ. Adresatem art. 54 Prawa bankowego (podobnie jak art. 54a Prawa bankowego) jest przede wszystkim bank, który jest odpowiedzialny za prawidłowe wykonywanie zajęcia rachunku bankowego, a nie organ egzekucyjny.

Z bezspornych ustaleń faktycznych wynika, że skarżąca w [...] posiada rachunek, na który w ciągu ostatnich sześciu miesięcy spływały jedynie środki będące zryczałtowanym dodatkiem energetycznym, wypłacanym przez Urząd Miasta K.. W banku [...] zobowiązana posiada dwa rachunki, stan jednego wynosi 0 złotych (ostatni obrót miał miejsce ponad 6 miesięcy wcześniej), a drugiego - 1 zł (ostatni obrót miał miejsce w 2010r.).

W ocenie Sądu, pomimo tego, że rachunek w [...] na który spływały ww. środki pochodzące z dodatku energetycznego, można uznać za rachunek wyodrębniony, to jednak należy podkreślić, że bez względu na status powyższego rachunku, zajęcie było poprawne, skoro zgodnie z art. 86 § 1 u.p.e.a. środki niepodlegające zajęciu nie zostały zajęte ani pobrane. W przypadku rachunku w [...] wyłączenie spod egzekucji zostało uwzględnione przez bank z urzędu i skutkowało zwolnieniem spod egzekucji dodatku energetycznego. Rachunek zobowiązanej został zajęty tylko w odniesieniu do wierzytelności podlegających zajęciu. Jeżeli w przyszłości wpłyną na niego środki z innego źródła, będą one podlegać przekazaniu. Należy wskazać, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że na przedmiotowy rachunek wpływają wyłącznie środki wskazane przez skarżącą.

Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, zasadne jest stanowisko organów orzekających w sprawie, że rachunki bankowe, co do zasady podlegały zajęciu z wyłączeniem świadczeń niepodlegających zajęciu, tj. zryczałtowanego dodatku energetycznego.

Niewątpliwie samo zastosowanie egzekucji poprzez zajęcie konta bankowego skarżącej jest uciążliwe, ale dopuszczalne ww. przepisami.

Należy przy tym podkreślić, iż organ egzekucyjny, dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, nie ma wiedzy zarówno na temat ilości środków pieniężnych zgromadzonych na danym rachunku, jak i źródeł ich pochodzenia. Dlatego też skuteczności zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego nie niweczy fakt, iż na rachunku tym gromadzone są wyłącznie czy też w większości środki pieniężne wolne z mocy ustawy zwolnione od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego. Istotnym jest tu bowiem rozróżnienie pomiędzy zastosowaniem przedmiotowego środka a realizacją samego zajęcia.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, brak było podstaw do kwestionowania podjętej przez organ egzekucyjny czynności w postaci zajęcia rachunku bankowego skarżącej, które dokonane zostało zgodnie z przepisami u.p.e.a.

Odnosząc się do kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego, czego skarżąca domagała się równocześnie w piśmie z dnia [...] grudnia 2019r. składając skargę na czynności egzekucyjne, to należy podkreślić, że skarżąca nie podała podstawy, która według niej uzasadniałaby umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W skardze również nie zostały sformułowane w tym zakresie zarzuty. Sąd dokonując z urzędu kontroli prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego nie stwierdził wystąpienia przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Postępowanie egzekucyjne może być też umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.

Sąd orzekający w sprawie podziela stanowisko organów orzekających w sprawie, które wskazały, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2019r., nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia postępowania, określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a.

Zasadnie również Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego przez zobowiązaną wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2019r. z uwagi na bezprzedmiotowość złożonego wniosku oraz o odmowie zwolnienia spod zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, które przysługują zobowiązanej w stosunku do banków: [...] oraz [...]

Jak słusznie zauważył organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu w związku z wniesieniem zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a.

W odniesieniu do odmowy zwolnienia spod zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, to wskazać należy, że zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

Uregulowana w przepisie art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. To oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do zwolnienia zabezpieczenia, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej w ograniczonym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2018r., sygn. akt II FSK 3609/15).

Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Przy czym to zobowiązany musi wykazać argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych. Art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów zarówno zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Dokonując wykładni przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a. należy więc mieć na uwadze podstawowy cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest zaspokojenie wierzytelności (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2208/18).

Zdaniem Sądu zarówno organ administracyjny I instancji, jak też II instancji uwzględniły w swych rozważaniach przesłankę ważnego interesu skarżącej, odmawiając zwolnienia spod egzekucji zajęcia określonego składnika majątkowego, w tej konkretnej sytuacji, wierzytelności z rachunku bankowego. Jak słusznie zauważył organ II instancji, skarżąca nie wskazała żadnych składników majątkowych, z których możliwe jest prowadzenie egzekucji, dlatego też zwolnienie wierzytelności z rachunków bankowych spod egzekucji prowadziłoby de facto do bezskuteczności egzekucji.

Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.