Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 757/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odrzucono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Sołtysa R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 22 lipca 2024 r., znak [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu kwotę 100 zł (słownie: sto złotych 00/100) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Sołtys R. pismem z dnia 20 sierpnia 2024 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 22 lipca 2024 r., znak [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, wskazując, że sołectwu nie przysługuje status strony postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) (dalej p.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Art. 50 § 2 p.p.s.a. stanowi zaś, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

Zdolność sądową, a więc zdolność do występowania przed sądami administracyjnymi w charakterze strony ustawodawca zdefiniował w art. 25 p.p.s.a., wskazując jednocześnie, że posiadają ją osoby fizyczne, osoby prawne, państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, a także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

Stosownie zaś do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.) (dalej: u.s.g.) gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa oraz dzielnice, osiedla i inne. Jednostką pomocniczą może być również położone na terenie gminy miasto.

Organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym - sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka (art. 36 ust. 1 u.s.g.). Z przepisów ustawy o samorządzie gminnym wynika, iż jednostki pomocnicze nie posiadają osobowości prawnej. Osobowość taką posiada tylko gmina, o czym stanowi art. 2 ust. 2 u.s.g. Posiada ona także zdolność sądową. Jednostki pomocnicze tworzone są przez radę gminy w drodze uchwały po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy (art. 5 ust. 2 u.s.g.). Do wyłącznej właściwości rady gminy należy ustalanie zakresu działania jednostek pomocniczych, zasad przekazywania im składników mienia do korzystania oraz zasad przekazywania środków budżetowych na realizację zadań przez te jednostki, o czym stanowi art. 18 ust. 2 pkt 7 u.s.g. Ponadto, zgodnie z art. 18a ust. 1 u.s.g., rada gminy kontroluje między innymi działalność jednostek pomocniczych, powołując w tym celu komisję rewizyjną.

Z treści powołanych uregulowań wynika, że jednostka pomocnicza nie jest kolejną jednostką samorządu terytorialnego, a stanowi część struktury, jaką jest gmina. Jak sama nazwa wskazuje, podmioty takie mają pomocniczy charakter, wykonują zadania gminy im powierzone i działają w ramach podmiotowości prawnej gminy. Same jednostki pomocnicze nie posiadają osobowości prawnej oraz umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym. Nie mogą być zatem samodzielnym podmiotem praw i obowiązków w sferze materialnego prawa administracyjnego. Brak regulacji prawnej w ustawie o samorządzie gminnym przyznającej sołectwom, dzielnicom i osiedlom prawa do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym na zasadach ustalonych w k.p.a. dla organizacji społecznych wyłącza także możliwość przyznania tym jednostkom pomocniczym gminy pozycji podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2013r., I OSK 1591/12; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2020r., VIII SA/Wa 5/20; postanowienie WSA w Łodzi z dnia 23 września 2022 r., II SA/Łd 595/22 powyższe rozstrzygnięcia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

W świetle wyżej poczynionych ustaleń sołectwo jako jednostka pomocnicza gminy nie należy do żadnej z wymienionych w art. 25 p.p.s.a. grup, w tym także nie jest samorządową jednostką organizacyjną. Za takie uważa się jednostki, które działają jako tzw. stationes communis, dysponując wyodrębnioną częścią majątku wyposażonej w osobowość prawną gminy, powiatu lub województwa (por. M. Niezgódka-Medek (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 63). Brak osobowości prawnej i umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym skutkuje uznaniem, że sołectwo nie ma zdolności sądowej, a więc nie może być stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym także nie może wnieść skargi do sądu. Podobnie rzecz ma się z radą sołecką, której również nie można przypisać legitymacji uprawniającej do wniesienia skargi, zwłaszcza że zgodnie z art. 36 ust. 1 u.s.g. jest to jedynie organ wspomagający działalność sołtysa, który także nie posiada legitymacji skargowej.

W orzecznictwie ugruntowane jest również stanowisko, zgodnie z którym sołtys jako organ wykonawczy sołectwa, także nie ma legitymacji do wniesienia skargi (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 23 kwietnia 2021 r., III SAB/Wr 45/21; postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2020 r., I SA/Gd 5/20; postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 26 lutego 2020 r., II SAB/Go 1/20, CBOSA).

Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Zgodnie z art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem.

Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Wprawdzie art. 58 § 2 p.p.s.a. stanowi, że z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony, jednak dotyczy to wyłącznie sytuacji, kiedy brak ten możliwy jest do uzupełnienia, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania oraz okoliczność, że sołtys nie posiada osobowości prawnej, a więc zdolności sądowej do występowania przed sądem administracyjnym jako strona, a brak w zakresie zdolności sądowej jest w tym przypadku nieusuwalny, Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. i art. 58 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę, o czym orzekł w postanowieniu.

O zwrocie wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.