Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1067/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 83f ust. 1 pkt 3, art. 85 ust. 2 pkt 1, art. 88 ust. 1 pkt 1, art. 89 ust. 4, art. 89 ust. 6
journal: Dz.U. 2022 poz 916
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)

SENTENCJA

Dnia 25 sierpnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Marta Duda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2023 roku sprawy ze skargi W. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 4 października 2022 r. nr SKO.4170.196.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 4 października 2022 r. znak SKO.4170.196.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. w sprawie nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

Jak wynika z akt sprawy Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia 18 sierpnia 2022 r., znak OR.6131.174.2022.ASZ, orzekł o wymierzeniu W. Sp. z o.o. z siedzibą w Z., administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 39 663,10 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 4 szt. drzew, w tym 3 szt. gatunku żywotnik zachodni i 1 szt. gatunku klon srebrzysty z nieruchomości, stanowiącej działkę o nr ewid. [...], położoną w obrębie [...] w Z. przy ul. [...], będącej własnością W. Sp. z o.o.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła W. Sp. z o.o. z siedzibą w Z., reprezentowana przez adw. M.J.. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów 1) prawa materialnego, w szczególności: a) art. 89 ust. 1 u.o.p. poprzez jego błędne zastosowanie, w zakresie w jakim na jego podstawie wymierzono dwukrotność opłaty za usunięcie drzewa w zakresie 3 sztuk żywotnika zachodniego, pomimo tego, iż stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazywał, iż wycięto drzewa zwolnione z obowiązku uiszczania opłaty, co powinno skutkować naliczeniem kary administracyjnej w wysokości jednokrotności takiej opłaty; b) art. 86 ust. 1 pkt 7 oraz pkt 10 u.o.p. poprzez ich niezastosowanie, w zakresie w jakim mają one wpływ na wysokość wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej, bowiem przewiduje on zwolnienie z opłat w sytuacji, gdy nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzewa; c) art. 86 ust. 1 pkt. 4 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie, w zakresie w jakim ma on wpływ na wysokość wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej, bowiem przewiduje on zwolnienie z opłat w sytuacji, gdy usunięte drzewo zagrażało bezpieczeństwu ludzi - w zakresie klonu srebrzystego, d) art. 89 ust. 7 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie, w zakresie jakim miał on wpływ na wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej, bowiem przewiduje on, że nie wymierza się kary pieniężnej w przypadku działania w ramach stanu wyższej konieczności - w zakresie klonu srebrzystego; 2) procedury administracyjnej, w szczególności: a) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie wobec faktu niedokonania wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego b) art. 10 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie poprzez niedoręczenie stronie pisma wzywającego do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona wniosła o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka D.M., pracownika strony na okoliczność rzeczywistego stanu zdrowotnego wyciętego drzewostanu w postaci 3 sztuk żywotnika zachodniego oraz 1 sztuki klonu srebrzystego. Zdaniem strony okoliczność ta ma istotne znaczenie dla dokonania wszechstronnej oceny stanu faktycznego w niniejszej sprawie, zwłaszcza w kontekście art. 7 oraz art. 77 K.p.a.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 4 października 2022 r. znak SKO.4170.196.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że kwestie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów uregulowano w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017 r., poz. 1330), a w załączniku nr 1 do rozporządzenia wskazano: w przypadku żywotnika zachodniego o obwodzie pnia do 100 cm - 170 zł/cm; w przypadku klonu srebrzystego o obwodzie pnia od 101 cm - 15 zł/cm.

Wobec powziętej informacji o dokonanej na działce o nr ewid. [...], położonej w obrębie [...] w Z. przy ul. [...] - wycince drzew, w dniu 25 maja 2022 r., przy udziale funkcjonariuszy Straży Miejskiej w Z., która wezwała na grunt reprezentującego spółkę W. Sp. z o.o. Prezesa Zarządu I.S., dokonano oględzin na gruncie. W wyniku oględzin ustalono, że na przedmiotowej nieruchomości dokonano wycinki drzew. Na terenie stwierdzono obecność pni po świeżo usuniętych drzewach, jak również pryzmę pozostałości po wyciętych drzewach w postaci świeżo rozdrobnionych gałęzi. Mając na uwadze treść art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p. organ pierwszej instancji dokonał pomiaru obwodów pozostałych po wycince pni drzew na wysokości 5 cm w celu ustalenia, czy dokonane usuniecie drzew wymagało zezwolenia, o którym mowa w art. 83 ust. 1 u.o.p. Następnie określono pnie drzew, których obwody i przypisane gatunki wskazują na obowiązek uzyskania zezwolenia. W ten sposób organ pierwszej instancji ustalił, że są to: Nr 1 - żywotni zachodni o obwodach: 60 cm i 51 cm, Nr 2 - żywotnik zachodni o obwodzie: 59 cm, Nr 3 - żywotnik zachodni o obwodzie 62 cm, Nr 4 - klon srebrzysty o obwodzie 214 cm. Z uwagi na konieczność wykonania dalszych czynności dowodowych m.in. pomiaru najmniejszych średnic wytypowanych pni, poinformowano obecnego na gruncie I.S., że w dniu 6 czerwca 2022 r. zostaną przeprowadzone ponowne oględziny. Poproszono również przedstawiciela Spółki o rozgarnięcie usypanej na działce pryzmy celem odsłonięcia znajdującego się pod nią gruntu i uwidocznienia ewentualnych, pozostałych w gruncie pni. W ramach złożonych wyjaśnień, I.S. - Prezes Zarządu Spółki poinformował, iż usunięcie drzew odbywało się na jego zlecenie, gdyż chciał po nabyciu uporządkować działkę przed rozpoczęciem działalności. Ponadto, wyjaśnił, iż "był przekonany o tym, że żywotnik zachodni, to niewymagający zezwolenia krzew oraz że obumarłe drzewo gatunku klon srebrzysty również nie wymagało uzyskania zezwolenia".

Z oględzin dokonanych w dniu 25 maja 2022 r. sporządzono protokół, który podpisali pracownicy Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta Z. oraz repezentujący W. Sp. z o.o. I.S..

Prezydent Miasta Z. w oparciu o art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w związku z art. 83f ust. 20 i art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p., wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia spółce W. Sp. z o.o. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego przepisami u.o.p. zezwolenia drzew, o czym zawiadomił stronę postępowania.

W dniu 6 czerwca 2022 r. dokonano dalszych oględzin terenu. Z uwagi na brak kłód dokonano pomiarów najmniejszych średnic pni ustalając, iż: Nr 1 - najmniejsze średnice pni żywotnika zachodniego o obwodach mierzonych na wysokości 5 cm od ziemi wynoszących 60 cm i 51 cm, wynoszą odpowiednio 14,5 cm i 9 cm, Nr 2 - najmniejsza średnica pnia żywotnika zachodniego o obwodzie mierzonym na wysokości 5 cm od ziemi wynoszącym 59 cm, wynosi 7 cm, Nr 3 - najmniejsze średnice pni żywotnika zachodniego o obwodzie mierzonym na wysokości 5 cm od ziemi wynoszącym 62 cm, wynoszą 9,6 cm i 9 cm, Nr - 4 najmniejsza średnica pnia klonu srebrzystego o obwodzie mierzonym na wysokości 5 cm od ziemi wynoszącym 214 cm, wynosi 54 cm. Z przeprowadzonych oględzin został sporządzony protokół wraz z dokumentacją zdjęciową, podpisany przez pracowników Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta Z. oraz przedstawiciela W. Sp. z o.o. - I.S..

W oparciu o zebrany materiał dowodowy, Prezydent Miasta Z. ustalił liczbę oraz gatunek drzew, które zostały usunięte bez wymaganego zezwolenia, ustalił obwody pni usuniętych drzew mierzone na wysokości 5 cm oraz najmniejsze średnice pni. Ponadto, organ ustalił kto, kiedy i w jakim celu dokonał usunięcia przedmiotowych drzew: 1. drzewa zostały usunięte z działki o nr ewid. [...], właścicielem nieruchomości jest W. Sp. z o.o. z siedzibą w Z.. Usunięto 4 szt. drzew, które wymagały uzyskania zezwolenia na ich usunięcie tj.: 3 szt. gatunku żywotnik zachodni (Nr 1, Nr 2 i Nr 3) i 1 szt. gatunku klon srebrzysty (Nr 4). 3. Obwody pni drzew mierzone na wysokości 5 cm od ziemi wynoszą: Nr 1 - 60 cm, 51 cm, Nr 2 - 59 cm, Nr 3 - 62 cm, Nr 4 - 214 cm. 4. Drzewa objęte obowiązkiem uzyskania zezwolenia na ich usunięcia zostały usunięte przez Spółkę w ramach uporządkowania terenu działki przed rozpoczęciem prowadzenia na niej działalności. Spółka wystąpiła jedynie o zezwolenie na usunięcie 1 szt. drzewa z rodzaju świerk o obwodzie 95 cm, które w terminie oględzin pozostawało na gruncie.

Kolegium uznało za bezsporne w sprawie: kwestię prawa własności działki, podmiotu, który dokonał usunięcia drzew, liczby i gatunku usuniętych drzew, obwodów pni usuniętych drzew, nadto celu usunięcia drzew. Kolegium uznało, że wysokość nałożonej kary administracyjnej została prawidłowo ustalona.

Zasadą naliczania opłaty za usunięcie drzew jest art. 85 ust. 1 u.o.p., stosowany jako iloczyn liczby centymetrów obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawki opłaty, wskazanej w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów. Z uwagi na brak kłód usuniętych żywotników, do wyliczenia ich obwodów zastosowano przepis art. 89 ust. 4 u.o.p. stanowiący, iż: "Jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%" oraz wzór O = Л x d, gdzie: O - obwód usuniętego drzewa; Л - 3,14; d - najmniejsza średnica pnia drzewa. W przypadku drzew wielopniowych, zgodnie z art. 85 ust. 2 pkt 1 u.o.p., za obwód pnia drzewa przyjęto sumę obwodu pnia o największym obwodzie oraz połowy obwodów pozostałych pni. W przypadku żywotnika zachodniego nr 1 obwód na wysokości 5cm wyniósł 60 i 51 cm, najmniejsza średnica 14,5 i 9 cm, obwód pnia przyjęty do wyliczenia kary wyniósł 40,97+(25,43 +2) = 53,68 cm, co przy uwzględnieniu stawki 170 zł/cm pozwoliło na wyliczenie wysokości kary w następujący sposób: 53,68 x 170x2 = 18 251,20 zł. W przypadku żywotnika zachodniego nr 2 obwód na wysokości 5cm wyniósł 59 cm, najmniejsza średnica 7 cm, obwód pnia przyjęty do wyliczenia kary wyniósł 19,78 cm, co przy uwzględnieniu stawki 170 zł/cm pozwoliło na wyliczenie wysokości kary w następujący sposób: 19,78 x 170x2 = 6 725,20 zł. W przypadku żywotnika zachodniego nr 3 obwód na wysokości 5cm wyniósł 63 cm, najmniejsza średnica 9,6 i 9 cm, obwód pnia przyjęty do wyliczenia kary wyniósł 27,12+(25,43 *2) = 39,83 cm, co przy uwzględnieniu stawki 170 zł/cm pozwoliło na wyliczenie wysokości kary w następujący sposób: 39,83 x 170x2 = 13 542,20 zł. Łącznie wysokość kary za usunięcie trzech żywotników zachodnich wyniosła 38 518,60 zł.

W przedmiotowej sprawie, zastosowanie znalazł art. 89 ust. 6 u.o.p., zgodnie z którym, w przypadku usunięcia drzewa lub krzewu obumarłego albo nierokującego szansy na przeżycie, złomu lub wywrotu, wysokość administracyjnej kary pieniężnej obniża się o 50%. Uznano, że usunięty klon srebrzysty był w bardzo złym stanie zdrowotnym, nie rokującym szansy na przeżycie. Powyższe uznanie oparto o stan karpy i pozostawionego na gruncie wyższego fragmentu ściętego pnia, które były silnie zmurszałe. Pozostały po ścięciu drzewa pień wraz z systemem korzeniowym kruszyły się przy potarciu. Natomiast jak oświadczył przedstawiciel Spółki, obecny podczas dokonanych w dniach 25 maja i 6 czerwca 2022 r. oględzin, fragment pnia rozsypał się podczas etapowego ścinania pnia drzewa. Wobec tego wysokość administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie ww. 1 szt. klonu srebrzystego ustalono uwzględniając obwód pnia na wysokości 5 cm - 214 cm, najmniejsza średnica – 54 cm, obwód pnia przyjęty do wyliczenia kary – 152,60 cm, stawka opłaty – 15 zł/cm, a wysokość kary wyliczono w następujący sposób: (152,60 x 15) - 50% = 1 144,50 zł. Organ podkreślił, że pomiary drzew dokonane przez organ pierwszej instancji nie są kwestionowane.

W odniesieniu do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia art. 89 ust. 1 ustawy Kolegium stwierdziło, że jest on niezasadny. Przepis art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p. odnosi się bowiem do drzew, których usunięcie miało miejsce w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu – jednak z akt sprawy nie wynika, by strona miała zamiar "przywrócenia gruntów do użytkowania...". W niniejszej sprawie strona nie podnosiła, że ma zamiar wykorzystywać dane grunty ponownie w ustalonym wcześniej celu (aż do momentu wniesienia odwołania). Wymieniona nieruchomość nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie toczyło się żadne postępowanie dotyczące wydania decyzji z zakresu zagospodarowanie działki. Argument dotyczący "przywrócenia." jest zatem mało wiarygodny. Z kolei art. 86 ust. 1 pkt 10 u.o.p. odnosi się do drzew lub krzewów, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, przy czym przepis ten zwalnia z obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa, w przypadku wydania zezwolenia na usunięcie drzew. W art. 89 ust. 1 ustawodawca wyraźnie natomiast wskazał, że administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Kolegium zaznaczyło, że organ pierwszej instancji prawidłowo dostrzegł, że zachodzi okoliczność z art. 86 ust. 1 pkt 10, a następnie na podstawie art. 89 ust. 6 naliczył karę w wysokości połowy opłaty, która zostałaby naliczona, gdyby w przypadku tego drzewa nie istniało zwolnienie z opłaty.

Kolegium stwierdziło, że niezasadny jest także zarzut odwołania dotyczący naruszenia art. 86 ust. 1 pkt 7 oraz pkt 10, a także art. 86 ust. 1 pkt. 4 u.o.p. Strona błędnie bowiem utożsamia brak konieczności uzyskania zezwolenia ze zwolnieniem z opłat, a także opłaty za usunięcie drzewa - ustalane w zezwoleniu z karami za usunięcie drzew bez zezwolenia. Organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie wyjaśniające zwrócił szczególną uwagę na przepisy art. 83f u.o.p. i zweryfikował - w trakcie oględzin, że brak jest podstaw do zastosowania tego przepisu i uznania, że usunięcie wskazanych drzew nie wymagało zezwolenia. W przypadku drzew, których dotyczy niniejsze postępowanie ustalono bezsprzecznie, że ich gatunek i obwód powodował konieczność uzyskania zezwolenia na ich usunięcie. Brak jest również podstaw do uznania, że zachodzą przesłanki z art. 86 ust. 1 pkt 4 i 7. Strona na wcześniejszym etapie postępowania nie podnosiła, że usunęła drzewa, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c, ani też, że działała w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zamiarem strony było uporządkowanie terenu nieruchomości w celu realizacji inwestycji. Zdaniem Kolegium na obecnym etapie postępowania zmiana stanowiska strony ma jedynie służyć wymierzeniu kary administracyjnej w niższej wysokości.

Za nieuzasadniony Kolegium uznało także zarzut naruszenia art. 89 ust. 7 u.o.p. Stan wyższej konieczności to okoliczność wymieniona w art. 89 ust. 7 u.o.p., pozwalająca na odstąpienie od wymierzenia kary, która uzasadnia natychmiastowe podjęcie działań w celu wyeliminowania zagrożenia i nie wymaga w tym celu korzystania z pomocy powołanych do tego służb. Z wystąpieniem stanu wyższej konieczności będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy będzie to spowodowane działaniem czynników obiektywnych, których w normalnym stanie nie da się przewidzieć, a wartość chronionego dobra musi być wyższa od tego, które ma ulec zniszczeniu. Pojęcie stanu wyższej konieczności wiąże się z działaniem w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego jakiemukolwiek dobru chronionemu prawem - chodzi tu o zdarzenia nagłe, wymagające natychmiastowej reakcji. Strona w treści odwołania argumentowała, że prace prowadzone na nieruchomości wymagać będą stałej obecności robotników, którzy mogliby być narażeni na utratę życie lub zdrowia. Zdaniem Kolegium przyszłe, hipotetyczne zagrożenie nie jest równoznaczne ze stanem wyższej konieczności. Skoro strona mogła złożyć wniosek o wycięcie jednego drzewa (taki bowiem złożyła), to mogła równie dobrze złożyć wniosek o wycięcie 5 drzew. To, że strona nie miała świadomości, że usunięcie obumarłego drzewo w przypadku określonego gatunku i parametrów wymaga uzyskania zezwolenia nie oznacza jeszcze, że akceptowalne jest post factum poszukiwanie argumentów przemawiających za istnieniem stanu wyższej konieczności, tylko w tym celu by nie było konieczności uiszczania kary.

Za chybiony Kolegium uznało ponadto zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. Strona miała bowiem wiedzę o toczącym się postępowaniu. Mogła zatem wypowiadać się i składać wnioski dowodowe. Strona składając odwołanie nie złożyła jednak żadnych nowych dowodów w sprawie. Nie został również zakwestionowany stan faktyczny sprawy, przy czym poczynione przez organ ustalenia są poparte zgromadzonym materiałem dowodowym. Strona nie składała zastrzeżeń ani uwag do protokołów w trakcie oględzin. Nie jest zatem jasne jakie czynności dowodowe zostały stronie uniemożliwione i jaki miało to wpływ na wynik postępowania. Nie można za takie uchybienie uznać natomiast nieprzesłuchania świadka (pracownika strony), albowiem podczas oględzin na terenie posesji był obecny Prezes Spółki, który wypowiedział się na temat usunięcia drzew. Wskazał, że miało to związek z porządkowaniem terenu posesji. Organ odnotował natomiast zły stan klonu. Prezes Spółki nie zakwestionował stanu drzew ustalonego w trakcie oględzin. Wniosek o przesłuchanie świadka jest zatem chybiony. Dokumentacja fotograficzna pni żywotników i treść protokołów z oględzin wskazuje zaś, że drzewa nie były ani chore, ani obumarłe. Brak jest zatem podstaw do przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu.

Kolegium podkreśliło ponadto, że organ pierwszej instancji nie naruszył również art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., ponieważ ustawodawca wprost w przepisach art. 189a § 2 pkt 2 K.p.a. wskazał, iż w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Skoro zaś w art. 89 ust. 7 u.o.p. ustawodawca wymienił przypadek, gdy odstępuje się od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej (stan wyższej konieczności) to brak jest podstaw do stosowania w tym zakresie przepisów ogólnych. Kolegium dodało, że obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych może zostać nałożony, ale w postępowaniu w sprawie zezwolenia na usuniecie drzew, które jest postępowaniem odrębnym - w niniejszej sprawie przyszłe i ewentualne plany Strony w tym zakresie nie są badane i nie mają żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Co zaś się tyczy walorów estetycznych przyszłych, ewentualnych nasadzeń, to również postępowanie niniejsze nie może tego dotyczyć. Tę okoliczność może badać organ rozważając wydanie zezwolenia na usuniecie drzewa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła W. Sp. z o.o. z siedzibą w Z., reprezentowana przez adw. M.J..

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów

1) prawa materialnego:

a) art. 89 ust. 1 u.o.p. poprzez jego błędną wykładnię w zakresie w jakim na jego podstawie wymierzono dwukrotność opłaty za usunięcie drzewa w zakresie 3 sztuk żywotnika zachodniego, pomimo tego, że stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazywał, iż wycięto drzewa zwolnione z obowiązku uiszczania opłaty, co powinno skutkować naliczeniem kary administracyjnej w wysokości jednokrotności takiej opłaty;

b) art. 86 ust. 1 pkt 7 oraz pkt 10 u.o.p. poprzez ich błędną wykładnię w zakresie w jakim mają one wpływ na wysokość wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej, bowiem przewiduje on zwolnienie z opłat w sytuacji, gdy nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzewa;

c) art. 86 ust. 1 pkt. 4 u.o.p. poprzez jego błędną wykładnię w zakresie w jakim ma on wpływ na wysokość wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej, bowiem przewiduje on zwolnienie z opłat w sytuacji, gdy usunięte drzewo zagrażało bezpieczeństwu ludzi - w zakresie klonu srebrzystego,

d) art. 89 ust. 7 u.o.p. poprzez jego błędną wykładnię, w zakresie jakim miał on wpływ na wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej, bowiem przewiduje on, że nie wymierza się kary pieniężnej w przypadku działania w ramach stanu wyższej konieczności - w zakresie klonu srebrzystego.

2) procedury administracyjnej:

a) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy,

b) art. 10 K.p.a. polegające na niezapewnieniu stronie czynnego udziału w każdym etapie postępowania poprzez niedoręczenie stronie pisma wzywającego do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych, żądań. W związku z powyższym strona wiosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również uchylenie poprzedzające ją decyzji Prezydenta Miasta Z. w całości, nadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Strona wniosła także o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka D.M. (pracownika strony) na okoliczność rzeczywistego stanu zdrowotnego wyciętego drzewostanu w postaci 3 sztuk żywotnika zachodniego oraz 1 sztuki klonu srebrzystego. Strona wskazała, że zamierzała zgłosić celem przesłuchania świadka przed wdaniem decyzji, jednak wobec faktu nieotrzymania pisma wzywającego do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona nie mogła wcześniej zgłosić wspomnianego dowodu.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w sprawie nie występowała konieczność naliczania opłat za usunięcie drzew, co znajduje swoje odzwierciedlenie w treści art. 86 ust. 1 pkt 7 oraz 10 u.o.p. Zgodnie z ich treścią nie nalicza się opłat za usunięcie: 7) drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza: a) 120 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, b) 80 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew - w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; 10) drzew lub krzewów, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Organ II instancji nie miał żadnej podstawy ku temu, aby uznać, że obwody pni ściętych drzew mierzone na wysokości 130 cm przekraczały obwody wymienione w art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p. Zdaniem strony organ II instancji nie wziął pod uwagę faktu, że ścięcie klonu było podyktowane, biorąc pod uwagę stan drzewa, koniecznością ochrony życia lub zdrowia ludzkiego. Organ administracyjny ponadto zupełnie pominął drugą część art. 89 ust. 1 u.o.p., wedle której, jeżeli usunięcie drzewa jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, to administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było - w zakresie 3 sztuk żywotnika zachodniego. Strona podniosła także, że do klonu srebrzystego odniesienie miał stan wyższej konieczności. Nie wzięto bowiem pod uwagę, że drzewo było częściowo spróchniałe i mogło w każdej chwili odłamać się, co w połączeniu z faktem, że drzewo to stanowiło zagrożenie dla bezpieczeństwa (zdrowia i życia) ludzi. Prace prowadzone na nieruchomości wymagać będą oczywiście stałej obecności robotników, którzy mogliby być narażeni na utratę życie lub zdrowia. Zdaniem strony, w sytuacji, gdyby organ uznał, że drzewo znajdowało się w złej kondycji, wówczas powinien umorzyć prowadzone postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość, stosownie do art. 86 ust. 1 pkt. 4 i 10 u.o.p. Strona podniosła, że po wycince przedmiotowego drzewa planuje dokonać w jego pobliżu nowych nasadzeń, które miały wpłynąć nie tylko na zwiększenie walorów estetycznych tego miejsca, ale również przyczynić się do wzbogacenia tam środowiska naturalnego. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. strona podkreśliła, że brak jest przepisów wprowadzających prekluzję dowodową i strona ma możliwość zgłaszania wniosków dowodowych na każdym etapie postępowania. Strona wyjaśniła, że złożyła reklamację na usługi operatora pocztowego, gdyż zaniechanie z jego strony pozbawiło ją możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sprawie przed wydaniem, decyzji. Reklamacja ta została przyjęta i potwierdziła nieprawidłowości w doręczeniu korespondencji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie przejmuje sprawy do jej końcowego załatwienia, ale bada co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć wydanych w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 916), cytowanej dalej także w skrócie jako "u.o.p.".

Zgodnie z przepisami cyt. wyżej ustawy usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wymaga zezwolenia wydawanego przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta albo starostę (art. 83 ust. 1, w zw. z art. 83a ust. 1 u.o.p.). Sytuacje, w których ustawodawca nie wymaga uzyskania zezwolenia zostały określone w art. 83f ust. 1 u.o.p. Przepis ten wskazuje m.in. że konieczności uzyskania zezwolenia nie stosuje się do drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza: a) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego, b) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, c) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew (art. 83 f ust. 1 pkt 3 u.o.p.).

Z kolei zgodnie z przepisem art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia. Według ust. 2 tego przepisu kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

W świetle przepisu art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Zgodnie z art. 89 ust. 4 u.o.p. jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%.

Wysokość stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów jest regulowana przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. poz. 1330). Z załącznika nr 1 do rozporządzenia wynika, że stawka w zł za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm dla żywotnika zachodniego w przypadku obwodu pnia drzewa w cm mierzonego na wysokości 130 cm nie przekraczającego 100 cm wynosi - 170 zł, a dla klonu srebrzystego w przypadku obwodu pnia drzewa w cm mierzonego na wysokości 130 cm przekraczającego 100 cm - 25 zł.

W tym miejscu należy zauważyć, że w ocenie Sądu materiał dowodowy w niniejszej sprawie został zebrany w sposób prawidłowy i pełny, poczynione przez organy administracji ustalenia co do stanu faktycznego nie budzą żadnych wątpliwości czy zastrzeżeń.

Wydanie rozstrzygnięcia w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za nielegalne usunięcie drzew musi być zawsze poprzedzone następującymi ustaleniami:

1) czy zostały wycięte drzewa,

2) jakie obwody pni miały wycięte drzewa,

3) kto dokonał wycięcia oraz,

4) czy miał do tego podstawę w postaci stosownego zezwolenia właściwego organu.

Jednoznaczne i właściwe ustalenie wskazanych okoliczności jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. (por. wyrok WSA w Szczecinie z 13.12.2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1055/18; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ ustalił jakie drzewa zostały wycięte oraz jakie obwody pni miały wycięte drzewa, a mianowicie były to żywotnik zachodni o obwodach: 60 cm i 51 cm (nr 1), żywotnik zachodni o obwodzie 59 cm (nr 2), żywotnik zachodni o obwodzie 62 cm (nr 3), klon srebrzysty o obwodzie 214 cm (nr 4). Powyższe ustalenia organów nie budzą żadnych wątpliwości. Ustalenia faktyczne w powyższym zakresie nie były kwestionowane przez stronę skarżącą.

Mając na uwadze treść powołanego wyżej art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p., nie budzi wątpliwości, że długość obwodów ww. drzew, skutkuje koniecznością uzyskania zezwolenia na ich wycięcie, tym samym zarzuty skargi co do braku konieczności uzyskania zezwolenia na wycięcie tych drzew oraz skutki wywodzone z tego faktu przez stronę skarżącą ostać się nie mogą.

Organy ustaliły także, że wycięcie drzew zostało dokonane przez skarżącą spółkę, a nadto, że spółka ta nie legitymowała się stosownym zezwoleniem właściwego organu. Na marginesie należy zauważyć, że z ustaleń organów wynika, że strona skarżąca nie wniosła o zezwolenie na usunięcie wspomnianych wyżej drzew rosnących na nieruchomości położonej przy ul. [...] w Z., czego zresztą strona skarżąca nie kwestionuje, zatem organ administracji zobowiązany był do wymierzenia kary administracyjnej stosownie do powołanego wyżej art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p., stanowiącego, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia.

Ponadto, w ocenie Sądu wysokość kary pieniężnej została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów u.o.p. oraz przepisów Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów. Organy słusznie bowiem przyjęły, że wobec braku kłód zastosować należy zastosować regułę wynikającą z art. 89 ust. 4 u.o.p., który stanowi, że jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%. Ponadto prawidłowo zastosowano także art. 85 ust. 2 pkt 1 u.o.p. (drzewa wielopniowe) w przypadku żywotnika zachodniego nr 1 oraz art. 89 ust. 6 u.o.p. uwzględniając stan klonu srebrzystego. Zgodnie z tym przepisem w przypadku usunięcia drzewa lub krzewu obumarłego albo nierokującego szansy na przeżycie, złomu lub wywrotu, wysokość administracyjnej kary pieniężnej obniża się o 50%.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że obowiązek przestrzegania przepisów u.o.p. polegający na obowiązku uzyskania wymaganego zezwolenia na usunięcie drzew jest pochodną ogólnego obowiązku ochrony środowiska unormowanego w art. 74 i 86 Konstytucji RP, zaś strona skarżąca zlekceważyła obowiązek uzyskania zezwolenia na ich usunięcie. Bez znaczenia dla sprawy jest natomiast powoływana przez Prezesa zarządu skarżącej spółki kwestia nieświadomości obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie żywotnika zachodniego czy też wycięcie drzewa obumarłego (por. Wyrok NSA z 22.02.2022 r., sygn. akt III OSK 798/21; wyrok WSA w Gdańsku z 30.06.2021 r., sygn. akt II SA/Gd 234/21). W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechni przyjęty jest pogląd, że zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w art. 88 ust. 1 u.o.p. oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu, a wycięciem drzew i krzewów, spowodowanego działaniem posiadacza danej nieruchomości. Tym samym skoro odpowiedzialność została zobiektywizowana, to nieistotnym jest czy posiadacz nieruchomości dokonał wycięcia osobiście, czy też wynajął w tym celu inny podmiot czynność tę zlecając, nieistotna z punktu widzenia tej postaci odpowiedzialności jest także świadomość czy też brak świadomości konieczności uzyskania stosownego zezwolenia. Bez znaczenia dla zaistnienia odpowiedzialności pozostają także motywy jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo. Powyższe poglądy Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni akceptuje.

W skardze zarzucono także naruszenie art. 86 ust. 1 pkt 4, 7 i 10 u.o.p. Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.o.p. nie nalicza się opłat za odpowiednio:

i. pkt 4 - usunięcie drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego;

ii. pkt 7 - usunięcie drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza 120 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, 80 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew, w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;

iii. pkt 10 - za usunięcie drzew lub krzewów, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości.

Mając na uwadze przytoczone wyżej przepisy należy wskazać, że z art. 84–86 u.o.p. wynika ogólna zasada, iż za usuwanie drzew lub krzewów – co należy podkreślić – na podstawie zezwolenia (którego strona skarżąca nie posiadała) ponoszona jest opłata, chyba że ustawodawca zwalnia z obowiązku uiszczenia opłaty, co stanowi wyjątek (szerzej na ten temat por. D. Danecka, W. Radecki, Ochrona terenów zieleni i zadrzewień. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2017, Legalis – komentarz do art. 86 u.o.p.). Mając na uwadze powyższą konstatację w ocenie Sądu strona skarżąca, jak słusznie wskazuje Kolegium, myli kwestię nałożenia kary administracyjnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia w przypadku, gdy usunięcie to jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty z samym zwolnieniem z obowiązku uiszczenia opłaty, które jednak dla skuteczności musi być poprzedzone uzyskaniem zezwolenia na usunięcie drzewa. Są to bezsprzecznie dwie zupełnie różne kwestie. W przypadku drzewa objętego zwolnieniem brak uprzedniego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa, skutkuje nałożeniem przez organ kary administracyjnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 u.o.p. tj. w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Z tego też powodu zarzuty skargi w powyższym zakresie, w tym naruszenia art. 89 ust. 1 u.o.p., są zupełnie niezasadne.

Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej co do nieuwzględnienia wniosku dowodowego w postaci przesłuchania świadka (pracownika strony skarżącej) przez organ II instancji, to wskazać należy, że organ, wbrew stanowisku strony skrzącej, odniósł się do tego wniosku i uznał przeprowadzenie tego dowodu za niecelowe wobec zgromadzonego materiału dowodowego, zwłaszcza wyjaśnień złożonych podczas oględzin w dniu 25 maja 2022 r. przez samego Prezesa skarżącej spółki. Strona zakwestionowała wówczas jedynie stan klonu srebrzystego, a nie wszystkich czterech wyciętych drzew. Należy mieć na uwadze, że przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 78 § 1 K.p.a.), a więc dotycząca przedmiotu sprawy i mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji może nie uwzględnić żądania strony, gdy żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami i taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie – z materiału dowodowego wynikało bowiem jednoznacznie w jakim stanie były ścięte drzewa. Ponadto należy dostrzec, że stan klonu srebrzystego został przez organ uwzględniony przy określaniu wysokości wymierzonej kary pieniężnej.

Wniosek o przesłuchanie świadka był zawarty także w skardze. Jednakże Sąd oddalił ten wniosek mając na uwadze treść art. 106 § 3 P.p.s.a., który stanowi, iż sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Należy zauważyć, że podstawą orzekania sądu administracyjnego jest co do zasady materiał dowodowego sprawy zgromadzony w postępowaniu przed organami administracji. Natomiast postępowanie dowodowe w ramach postępowania sądowoadministracyjnego może być prowadzone jedynie jako postępowanie uzupełniające, ograniczone jest przy tym do dowodów z dokumentów. Przeprowadzenie innych dowodów poza dowodami z dokumentów, czyli dowodu z zeznań świadka, przesłuchania stron, oględzin czy też jest niedopuszczalne (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 106).

W ocenie Sądu nie doszło także do naruszenia art. 10 K.p.a. Należy podzielić stanowisko SKO, które uznało, że strona miała wiedzę o toczącym się postępowaniu, mogła w nim brać udział, co więcej, udział ten brała. Podnoszona przez stronę skarżącą na rozprawie okoliczność, że na przełomie lipca i sierpnia 2022 r. Prezes zarządu skarżącej spółki przebywał na urlopie i nie miał możliwości uczestniczenia w toczącym się postępowaniu nie jest przekonywująca, a to z tego powodu, że rozstrzygnięcie organu II instancji datowane jest na dzień 4 października 2022 roku. Ponadto należy dostrzec, że już w postępowaniu odwoławczym skarżąca spółka była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Nie został również zakwestionowany stan faktyczny sprawy, przy czym poczynione przez organ ustalenia są poparte zgromadzonym przez organ I instancji materiałem dowodowym. Nadto nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (por. Wyrok NSA z 7.03.2023 r., sygn. akt II OSK 619/20). Z taką sytuacją w niniejszej sprawie do czynienia w ocenie Sądu nie mamy.

Zdaniem Sądu w sprawie nie mógł mieć zastosowania także art. 89 ust. 7 u.o.p., bowiem akta sprawy w najmniejszym nawet zakresie nie dają podstaw do przyjęcia, że usunięcie drzew nastąpiło na skutek stanu wyższej konieczności. Strona podczas dokonywania oględzin nieruchomości wyjaśniła, że chciała jedynie uporządkować działkę przed rozpoczęciem działalności (por. protokół z dnia 25 maja 2022 r.). W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona stwierdziła z kolei, że w przypadku rozpoczęcia prac budowlanych na nieruchomości robotnicy mogliby być narażeni na utratę życia lub zdrowia z uwagi na stan drzewa. Tymczasem stan wyższej konieczności to zaistnienie nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której zniszczenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Stan wyżej konieczności musi wynikać z obiektywnego stanu rzeczy, a nie subiektywnego przeświadczenia (odczucia) strony (por. Wyrok WSA w Szczecinie z 6.02.2020 r., sygn. akt II SA/Sz 903/19). Znaczenie mają zatem tylko konkretne okoliczności, które poddają się weryfikacji, a takich okoliczności strona skarżąca nie przedstawiła, powołując jedynie okoliczności przyszłe i niepewne. Nie sposób bowiem zaliczyć do tych okoliczności twierdzenia, że drzewa mogły stanowić zagrożenie dla pracowników, gdyż okoliczności te nie świadczą jeszcze o faktycznym wystąpieniu stanu nadzwyczajnego, obejmującego wyjątkowe i nagłe zagrożenie. Z powyższych względów zarzut skargi w powyższym zakresie uznać należy za chybiony.

Na marginesie już tylko wspomnieć można, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy Działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 189a § 1 i § 2 K.p.a., przewidujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, przy uwzględnieniu szczególnych okoliczności wskazujących na znikomą wagę naruszenia, która jest przesłanką wydania decyzji na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. i odstąpienia od nałożenia kary. Dyrektywy wymiaru kar administracyjnych przewidziane w k.p.a. nie znajdą zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, czyli takich, w stosunku do których ustawodawca nakazuje stosować pewien jednoznaczny mechanizm wyliczania. Takimi karami są np. kary pieniężne wymierzane na podstawie art. 88 u.o.p. W przypadku administracyjnych kar pieniężnych przewidzianych w u.o.p., jest bowiem mowa o sankcji pieniężnej przewidzianej w ustawie, nakładanej, w drodze decyzji administracyjnej, m.in. za niezgodne z prawem usunięcie drzewa lub krzewu. Decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia usunięcia drzewa lub krzewu bez zezwolenia na właściwym organie spoczywa obowiązek wymierzenia kary pieniężnej niezależnie zarówno od motywów jakimi kierował się usuwający drzewo, jak i od tego, czy miał on świadomość, że powinien mieć zezwolenie na jego usuniecie. Odpowiedzialność ta ma charakter zobiektywizowany, a ustawową przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest usunięcie drzewa lub krzewu bez zezwolenia. Dla powstania odpowiedzialności z tego tytułu niezbędne jest jedynie wykazanie zaistnienia określonych w tym przepisie znamion działania przez sprawcę tego deliktu administracyjnego. Skoro w przepisach u.o.p. przewidziana została możliwość odstąpienia od wymierzania kary lub umorzenia wymierzonej kary - to nie będą miały zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulujące tą kwestię - w tym art. 189f, w myśl zasady lex specialis derogat legi generali (por. Wyrok WSA w Łodzi z 18.05.2022 r., sygn. akt II SA/Łd 948/21).

Podkreślić należy, że w rozpatrywanej sprawie wystarczającą przesłanką nałożenia kary na spółkę było zatem ustalenie, że drzewa zostały przez skarżącą spółkę usunięte bez wymaganego prawem zezwolenia. Nie mają przy tym znaczenia okoliczności podnoszone przez spółkę w skardze. Z powyższych przyczyn w ocenie Sądu sposób interpretacji i zastosowanie norm prawnych przez orzekające organy był prawidłowy. Zdaniem sądu, nie można również stwierdzić naruszeń przepisów k.p.a., na które wskazano w skardze, ani innych przepisów, które mogłyby stać się podstawą do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić.