Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 136/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 35a; art. 64 ust. 2; art. 140aa ust. 1, 3, 4; art. 140ab ust. 1 pkt 3, ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 lutego 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej organ odwoławczy, organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania A. Z. (dalej także jako skarżący), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej organ I instancji) z dnia 20 października 2022 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii II.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.

W dniu 14 października 2021 r. na terenie drogowego przejścia granicznego w K. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środka przewozowego – pojazdu silnikowego marki [...] z naczepą marki [...] o numerach rejestracyjnych [...], którym wykonywany był przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz skarżącego. Przejazd realizowany był bez ładunku. W wyniku przeprowadzonej kontroli parametrów zewnętrznych pojazdu ustalono, że długość pojazdu wynosi 1690 cm, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 1650 cm o 40 cm, czyli o 2,42 %. Szerokość pojazdu wynosiła 273 cm, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 255 cm o 18 cm, czyli o 7,06 %. Pozostałe zmierzone parametry zewnętrzne pojazdu nie przekraczały dopuszczalnych wartości.

Zakres i wyniki przeprowadzonych pomiarów opisane zostały w protokole z kontroli nr [...] z dnia 14 października 2021 r. Z protokołu wynika również, że pojazd posiadał 7 osi, oś z napędem 2, zawieszenie pneumatyczne, opony bliźniacze na osi napędowej. Pomiaru nacisków osi oraz pomiaru masy całkowitej pojazdu nie wykonano.

W tych okolicznościach pojazd został uznany za nienormatywny, którym przewóz jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, w tym przypadku kat. II , w świetle regulacji art. 64 i art. 64c ustawy z dnia 29 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, ze zm.), dalej też jako p.r.d. Kierowca pojazdu nie posiadał zezwolenia przedmiotowej kategorii. Kierowca posiadał i okazał do kontroli zezwolenie kategorii IV. Kierowca odmówił podpisania protokołu kontroli, gdyż nie zgadzał się z jego ustaleniami.

Organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku ze stwierdzeniem naruszeń przez skarżącego przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i decyzją z dnia 20 października 2022 r. nałożył na skarżącego - podmiot wykonujący przewóz drogowy - karę pieniężną w kwocie 5000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii II.

W odwołaniu pełnomocnik Spółki wskazując na naruszenie między innymi art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej k.p.a. oraz art. 64 i art. 140 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skarżący podniósł, że dniu kontroli korzystał z ważnego zezwolenia nr [...] i jako ważne i obowiązujące okazał do kontroli drogowej. Zezwolenie obejmowało pojazdy nienormatywne o parametrach, które kontrolowany pojazd spełniał. Nie można wymagać od przedsiębiorcy posiadania odrębnego zezwolenia kat. II na przejazd pojazdu nienormatywnego bez ładunku. Twierdzenie to zostało w opinii skarżącego podzielone przez Departament Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury, który w piśmie z dnia 18 października 2022 r. wskazał, że obowiązujące przepisy prawne dotyczące zezwolenia kat. IV upoważniają do poruszania się po drogach zarówno z ładunkiem lub bez ładunku. Skarżący podniósł, że wykonując przewóz drogowy korzystał z zezwolenia kat. IV nr [...], które zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Infrastruktury jest wystarczającym.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), dalej jako rozporządzenie w sprawie warunków technicznych.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym, pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 62 ust. 4a pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, (...) z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m. Organ odwoławczy zauważył, że analogicznie, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, długość pojazdu w przypadku pojazdu członowego (tj. zespołu pojazdów składającego się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą - art. 2 pkt 35 Prawa o ruchu drogowym) nie może przekraczać 16,50 m, z zastrzeżeniem ust. 16, który nie ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania. Dalej organ II instancji wskazał, że na podstawie § 2 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia, szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 13, § 45 ust. 3 pkt 1, § 54 ust. 3, nie może przekraczać 2,55 m. W myśl zaś § 2 ust. 4 cyt. rozporządzenia, wysokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, nie może przekraczać 4,00 m. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w § 2 ust. 1-16 rozporządzenia, są wartości rzeczywiste wymienionych wymiarów, z uwzględnieniem art. 61 ust. 6, 7 i 10 ustawy (ust. 17).

Dalej organ odwoławczy uzasadniał, że kierowca odmówił podpisania protokołu kontroli, a przy tym nie wniósł do protokołu zastrzeżeń odnośnie dokonanych czynności. Utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Strona chcąc obalić wiarygodność tego dokumentu jest zobowiązana do wskazania dowodu przeciwnego, czego w sprawie nie zrobiła. W świetle powyższego oraz mając na uwadze, że pomiaru parametrów pojazdu dokonano urządzeniami posiadającymi ważne świadectwa legalizacji oraz wzorcowania, brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych udokumentowanych w protokole kontroli z dnia 14 października 2021 r., zatem wyniki pomiarów zawarte w protokole należy uznać za prawidłowe, wiarygodne i potwierdzające, że kontrolowany pojazd był nienormatywny w myśl definicji zawartej w art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący nie kwestionował prawidłowości dokonanych pomiarów na podstawie których stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych parametrów. Nie zaprzeczał także, że kontrolowany zespół pojazdów był nienormatywny. Skarżący zarzucał nieuwzględnienie posiadania i okazania przez kierowcę ważnego na dzień kontroli zezwolenia kategorii IV nr [...] z dnia 22 września 2021 r.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia okazanego przez kierowcę zezwolenia kategorii IV, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił uwagę, że ważność tego zezwolenia w dacie kontroli nie jest kwestią sporną i organ jej nie kwestionuje. Nieuprawnione jest natomiast twierdzenie, że zezwolenie to uprawniało do wykonywania kontrolowanego przejazdu. Podczas kontroli kierowca okazał zezwolenie kategorii IV wydane w dniu 22 września 2021 r., tj. na podstawie przepisów obowiązujących po dniu 13 marca 2021 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021, poz. 54), a więc zezwolenie niewłaściwej kategorii. Ustawa ta wprowadziła zmiany w zakresie kategorii zezwoleń wydawanych na przejazdy nienormatywne, kategorie I-VII zastąpiono kategoriami l-V (art. 3 pkt 2 lit. b ustawy). W świetle jej unormowań (art. 8 i 12) na dzień kontroli, tj. 14 października 2021 r., przewoźnik mógł wyposażyć kierowcę w zezwolenie kategorii odpowiedniej dla wykonywanego przewozu, wydane przed zmianą ustawy Prawo o ruchu drogowym tj. przed 13 marca 2021 r. (wtedy odpowiednim byłoby zezwolenie kategorii III), lub w zezwolenie wydane na podstawie przepisów obowiązujących po zmianie ustawy tj. po 13 marca 2021 r.(a więc zezwolenie kategorii II). Organ odwoławczy podkreślił też, że art. 64c p.r.d. w brzmieniu po 13 marca 2021 r. nie zawiera zapisu, na podstawie którego zezwolenie kategorii IV (wydane po dniu 13 marca 2021 r.) uprawniałoby do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii II.

Dalej organ odwoławczy wyjaśniał, iż w świetle art. 64ea Prawa o ruchu drogowym, zezwolenie kategorii innej niż wymagana nie może stanowić podstawy legalnego poruszania się po drodze publicznej pojazdu nienormatywnego. Ponieważ przedstawione przez kierowcę zezwolenie nie uprawniało do przejazdu kontrolowanym pojazdem nienormatywnym, co jest równoznaczne z brakiem zezwolenia, nałożenie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii II określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym należy uznać za uzasadnione, zaś zarzuty odwołującego w tym zakresie należy uznać za nietrafne.

Odnośnie załączonego do odwołania pisma Departamentu Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury z dnia 18 października 2022 r. organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionuje okazanego do kontroli zezwolenia kategorii IV ze względu na przejazd pojazdu nienormatywnego bez ładunku, lecz z powodu nieodpowiedniej (innej niż wymagana) kategorii zezwolenia.

Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji o braku podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie regulacji art. 140aa ust. 4 p.r.d., ponieważ skarżący nie udowodnił zaistnienia okoliczności uzasadniających zwolnienie przedsiębiorcy od odpowiedzialności. Podkreślił, że to podmiot wykonujący przejazd, który decyduje o sposobie wykonywanego przewozu, musi uwzględniać w jego planowaniu i wykonywaniu zasady prawa regulujące wykonywanie tej działalności. Przewoźnik powinien zaznajomić się z regulacjami prawnymi i tak zorganizować wykonywany przewóz, aby przestrzegać przepisy prawa mające zastosowanie przy wykonywaniu przejazdu pojazdu po drogach publicznych. Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym określają dopuszczalne normy pojazdu, aby przejazd pojazdu nie zagrażał innym uczestnikom dróg i nie wpływał negatywnie na stan techniczny dróg, oraz jednoznacznie statuują wymóg uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii w przypadku przejazdu pojazdu nienormatywnego. W ocenie organu II instancji skarżący mógł przewidzieć konieczność zapewnienia zgodnego z prawem sposobu wykonywania przejazdu po drogach publicznych, dokładając przy tym należytej staranności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Lublinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego. Skarżący wniósł również o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art 140aa ust 1 w związku z art 64ea ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez ich błędne i nieuzasadnione zastosowanie i przyjęcie, że kierowca nie posiadał zezwolenia na przejazd dla zespołu pojazdów, które uprawniałoby go do dokonywania przejazdów pojazdem nienormatywnym tj. zezwolenia kategorii II, w przypadku gdy kierowca posiadał zezwolenie do wykonywania przejazdów zespołem pojazdów kategorii IV, które było wystraczające. W konsekwencji organ błędnie uznał, iż kierowca wykonywał przejazd bez zezwolenia i w konsekwencji niezasadnie nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5000 zł.

W uzasadnieniu zarzutów pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że w dniu kontroli korzystał z ważnego zezwolenia nr [...] i jako ważne i obowiązujące okazał do kontroli drogowej. Nie można jego zdaniem wymagać od przedsiębiorcy posiadania odrębnego zezwolenia kategorii II na przejazd nienormatywnego pojazdu bez ładunku. Dalej pełnomocnik skarżącego podkreślił, że skarżący zwrócił się o wykładnię przepisów w kontekście możliwości wykonywania przewozów nienormatywnych pojazdem z ładunkiem oraz bez ładunku z zastrzeżeniem ograniczeń wynikających z posiadania jedynie zezwolenia kategorii IV. W odpowiedzi Departament Transportu Ministerstwa Infrastruktury w piśmie z dnia 18 października 2022 r. stwierdził, że obowiązujące przepisy prawne dotyczące zezwolenia kategorii IV uprawniają do poruszania się po drogach zarówno z ładunkiem lub bez ładunku.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie argumentując jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

W pierwszej kolejności jednak należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ w odpowiedzi na skargę, a strona skarżąca nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu odwoławczego w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnego bez zezwolenia kategorii II.

Stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy. Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (art. 64 ust. 3 i 4 Prawa o ruchu drogowym).

Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 p.r.d.), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach kara może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, które to okoliczności nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie.

Przepis art. 140ab w ust. 1 pkt 2 p.r.d. za brak zezwolenia kategorii II-IV przewiduje karę pieniężną w wysokości 5000 zł.

Wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), wydanym na podstawie delegacji ustawowej z art. 66 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym.

Według art. 61 ust. 10 p.r.d., wysokość pojazdu z ładunkiem nie może przekraczać 4 m. Zgodnie z art. 62 ust. 4a pkt 1 p.r.d., długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, (...) z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m.

Analogicznie, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, długość pojazdu w przypadku pojazdu członowego nie może przekraczać 16,50 m, z zastrzeżeniem ust. 16. Zgodnie z ust. 16 cyt. przepisu, wymiary o których mowa w ust. 1 pkt 4 (...), mogą być przekroczone o 0,15 m w przypadku pojazdu członowego lub naczepy przewożących jeden lub więcej załadowanych lub niezaładowanych kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m), w operacjach transportu intermodalnego, co jak trafnie zauważył organ nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie kontroli został poddany zespół pojazdów złożony z ciągnika samochodowego oraz naczepy ciężarowej wyjeżdżający z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ładunku. Zgodnie zaś z § 2 ust. 4 cyt. rozporządzenia, wysokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, nie może przekraczać 4,00 m.

W świetle natomiast regulacji § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 13, § 45 ust. 3 pkt 1, § 54 ust. 3, nie może przekraczać 2,55 m. (...).

W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w § 2 ust. 1-16 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, są wartości rzeczywiste wymienionych wymiarów, z uwzględnieniem art. 61 ust. 6, 7 i 10 ustawy (§ 2 ust. 17 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych).

W niniejszej sprawie, jak wskazano, przejazd kontrolowanego pojazdu, realizowany był bez ładunku. W wyniku przeprowadzonej kontroli parametrów zewnętrznych pojazdu ustalono, że długość pojazdu wynosi 1690 cm, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 1650 cm o 40 cm, czyli o 2,42 %, a szerokość pojazdu wynosiła 273 cm, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 255 cm o 18 cm, czyli o 7,06 %. Pozostałe zmierzone parametry zewnętrzne pojazdu nie przekraczały dopuszczalnych wartości.

Pomiaru długości i szerokości pojazdu dokonano przymiarem wstęgowym typu [...] BMI, nr [...], posiadającym świadectwo wzorcowania nr [...] z dnia 25 października 2019 r. wydane przez [...] Sp. z o.o. Pomiaru wysokości dokonano natomiast przymiarem teleskopowym, posiadającym świadectwo wzorcowania nr [...] z dnia 16 lutego 2015 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. (k[...],[...] akt adm.). Wprawdzie kierujący pojazdem odmówił podpisania protokołu kontroli, stwierdzając, że zezwolenie kategorii IV jest wystarczające, jednakże sposób przeprowadzenia pomiarów oraz ich wyniki nie są w niniejszej sprawie kwestionowane przez skarżącego, który był podmiotem wykonującym przejazd. Trafnie przy tym zauważa organ, że utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Protokół ponadto sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Wiarygodności dokumentowi urzędowemu można odmówić jedynie w przypadku, gdy zostanie przeprowadzone skuteczne postępowanie dowodowe przeciwko jego autentyczności lub przeciwko zgodności z prawdą (art. 76 k.p.a.). Ciężar obalenia domniemania wiarygodności dowodu ciąży przy tym na stronie skarżącej. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów podważających wiarygodność protokołu kontroli i okoliczności z niego wynikających. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonych pomiarów oraz uzyskanych wyników pomiarów, które należy uznać za wiarygodne.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy do wykonywanego w dniu kontroli przejazdu zezwolenie kategorii IV, które kierujący pojazdem posiadał i okazał do kontroli było wystarczające (stanowisko skarżącego), czy też w okolicznościach sprawy wymagane było zezwolenie kategorii II (stanowisko organu).

W myśl zaś art. 64ea p.r.d., w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.

Wskazując na powyższy przepis organy uznały, że zachodzą podstawy do nałożenia na skarżącego kary za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii II, gdyż skarżący wykonywał przejazd pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii IV, to jest kategorii innej niż wymagana kategoria II.

W ocenie sądu, postępowanie organów w tym zakresie uznać należy za prawidłowe.

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji pozostaje w zgodzie z przepisami prawa. Przepis art. 64ea p.r.d. stanowi bowiem wyraźny zakaz posługiwania się podczas wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym zezwoleniem kategorii innej niż wymagana. Zasada wyrażona w tym przepisie obowiązywała już przez zmianą ustawy – Prawo o ruchu drogowym dokonaną z dniem 13 marca 2021 r., do której nawiązał organ odwoławczy i obowiązuje nadal.

Obowiązywanie wskazanej zasady wzmacnia przytoczony także w zaskarżonej decyzji przepis art. 64c ust. 5 p.r.d. W obecnym brzmieniu przepis ten przewiduje, że zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii II.

Przed dniem 13 marca 2021 r. przepis art. 64c ust. 5 p.r.d. stanowił, że zezwolenie kategorii IV uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii III. Jednocześnie przed dniem 13 marca 2021 r. obowiązywał ust. 6 art. 64c p.r.d., który stanowił, że zezwolenie kategorii VI uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii V.

Zmiana z dniem 13 marca 2021 r. brzmienia ust. 5 art. 64c p.r.d. oraz uchylenie ust. 6 tego artykułu wynikały z przewidzianej nowelizacją zmiany w zakresie liczby, numeracji i opisu kategorii zezwoleń, w tym w istocie połączenia dotychczasowych kategorii V i VI w jedną kategorię IV. Nowelizacja miała związek ze zniesieniem obowiązku uzyskiwania zezwoleń na przejazd pojazdu o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Jednakże treść art. 64c ust. 5 p.r.d. przed zmianą i po zmianie ustawy, a także obowiązujący przez zmianą ust. 6 art. 64c p.r.d. to jedyne wyjątki, w których ustawa dopuszczała lub aktualnie dopuszcza możliwość poruszania się pojazdu nienormatywnego, pojazdami i drogami, na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana, a mianowicie określonej kategorii wyższej, w ramach obowiązującej numeracji, w sytuacji, gdy wystarczające jest zezwolenie określonej kategorii niższej.

Wskazane wyjątki potwierdzają zatem ogólną regułę wynikającą z art. 64ea p.r.d. Jednocześnie w sprawie nie budzi wątpliwości, że wyjątki te nie odnoszą się do okoliczności sprawy, w której skarżący posiadał wydane po nowelizacji ustawy zezwolenie kategorii IV, które w świetle przytoczonych przepisów art. 64c p.r.d. nie mogło zastąpić zezwolenia kategorii II.

Zwrócić także należy uwagę na podstawowy przepis art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., wedle którego ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii. Już z tego przepisu wynika zatem, że kategoria zezwolenia musi być odpowiednia.

O rodzaju odpowiedniej kategorii zezwolenia decydują natomiast wymiary, masa i naciski osi pojazdów nienormatywnych, co wynika z treści art. 64 ust. 3 p.r.d. oraz treści tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy, a także formularza wniosku o wydanie zezwolenia stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2021 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 212) i formularza wniosku o wydanie zezwolenia stanowiącego załącznik do obowiązującego wcześniej rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 22 czerwca 2012 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 764). W tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy określone są także drogi, po których pojazdy posiadające stosowne zezwolenie mogą się poruszać.

W świetle zapisów w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym błędne jest stanowisko skarżącego, że pojazd członowy poddany kontroli w dniu 14 października 2021 r. miał parametry właściwe dla obu kategorii zezwoleń, to jest zezwolenia kategorii IV oraz zezwolenia kategorii II.

Zgodnie z załącznikiem nr 1 do p.r.d. zezwolenie kategorii IV uprawnia do przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego:

- o szerokości nieprzekraczającej:

3,4 m dla drogi jednojezdniowej,

4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A i S,

- o długości nieprzekraczającej:

15 m dla pojedynczego pojazdu,

23 m dla zespołu pojazdów,

30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

- o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

- o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t,

- o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych.

Natomiast zgodnie z załącznikiem nr 1 do p.r.d. zezwolenie kategorii II uprawnia do przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego:

- o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych, o szerokości nieprzekraczającej 3,2 m;

- o długości nieprzekraczającej: - 15 m dla pojedynczego pojazdu, - 23 m dla zespołu pojazdów, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że przeprowadzona kontrola nie wykazała nienormatywności w zakresie rzeczywistej masy całkowitej skontrolowanego pojazdu, a jedynie w zakresie jego długości i szerokości. Trafnie zwrócono na to uwagę w zaskarżonej decyzji. Przypisanie jako odpowiedniego zezwolenia kategorii IV wymaga zaś ustalenia, że pojazd posiada rzeczywistą masę większą od dopuszczalnej.

W konsekwencji zaś uprawnione było uznanie, że zezwolenie kategorii IV, którym dysponował kierujący pojazdem, nie było zezwoleniem odpowiednim w rozumieniu art. 64ust. 1 pkt 1 p.r.d. Jak wyjaśniono zaś już wyżej, poza wyjątkiem przewidzianym w art. 64c ust. 5 p.r.d., posiadanie zezwolenia innej kategorii, także wyższej niż wymagana, oznacza, że podmiot nie legitymuje się zezwoleniem, bowiem art. 64ea p.r.d. wyraźnie wskazuje, że taki przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.

Tym samym bezpodstawne są sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. W ocenie sądu, wydając zaskarżoną decyzję organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przejazd pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana musiał być zgodnie z art. 64ea p.r.d., uznany za przejazd wykonywany bez zezwolenia. W okolicznościach sprawy brak było wymaganego zezwolenia kategorii II.

Za przejazd wykonywany bez zezwolenia odpowiedniej kategorii ustawodawca stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. przewiduje za brak zezwolenia kategorii II karę pieniężną w wysokości 5000 zł. Taka też kara została nałożona na skarżącego.

W ocenie sądu organy zasadnie również stwierdziły, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 Prawa o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140aa ust. 4, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, wykonujący przejazd:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Przepis art. 140aa ust. 4 jako stanowiący wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, musi być interpretowany ściśle.

Z oczywistych względów (przewóz bez ładunku) okoliczności wskazane w pkt 2 tego przepisu w sprawie nie zachodzą. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że dochowanie należytej staranności oznacza, że podmiot wykonujący przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu doszło do naruszenia prawa. Skarżący, będąc przedsiębiorcą zajmującym się profesjonalnie przewozem ładunków po drogach publicznych, powinien był znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków. Skarżący nie wykazał, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia.

Samo subiektywne przekonanie strony o wyposażeniu kierowcy w zezwolenie odpowiedniej kategorii w żadnym razie nie jest wystarczające do uwolnienia się skarżącego od odpowiedzialności za ujawniony delikt administracyjny. Odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym ma charakter obiektywny, jest odpowiedzialnością za wystąpienie zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Wynika z tego domniemanie odpowiedzialności przewoźnika, które może on obalić jedynie w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 140aa ust. 4 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym.

Wydając zaskarżoną decyzję organ wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie skontrolowanej decyzji zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne spełniające kryteria określone w art. 107 § 3 k.p.a. Organ odniósł się również do podniesionych w odwołaniu zarzutów i wyjaśnił stronie, dlaczego nie uznał ich za zasadne, w tym co do przedłożonego pisma Departamentu Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury z dnia 18 października 2022 r. W ocenie sądu przedmiotowe pismo nie stanowi dowodu podważającego legalność zaskarżonej decyzji. Stwierdzenie zawarte we wskazanym piśmie, że zezwolenie kategorii IV upoważnia do poruszania się po drogach zarówno z ładunkiem lub bez ładunku nie jest równoznaczne z przyjęciem, że zezwolenie kategorii IV uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii II. Skarżący pomija przy tym, że w piśmie tym podkreślono, z odwołaniem się do treści art. 2 pkt 35a i art. 64 p.r.d., że przejazd pojazdu nienormatywnego powinien odbywać się na podstawie obowiązujących przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Tym samym skarżący w momencie kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego powinien legitymować zezwoleniem odpowiedniej kategorii, co w niniejszej sprawie, jak wynika z niepodważonych skutecznie ustaleń organu, nie miało miejsca.

Analiza akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie daje podstaw do uznania słuszności twierdzeń strony skarżącej.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych przepisów postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.