Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 4841/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 10 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 1107/19 w sprawie ze skargi L.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 5 sierpnia 2019 r., nr 1201-IEE.711.1.116.2019.2.JB w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od L.M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3) postanawia sprostować oczywistą omyłkę pisarską w sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 1107/19 w ten sposób, że zamiast błędnie określonej daty wydania zaskarżonego postanowienia "5 sierpnia 2020 r." wpisać "5 sierpnia 2019 r.".


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 30 września 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 1107/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę L. M. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: "Organ" lub "DIAS") z dnia 5 sierpnia 2019 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Skarżący reprezentowany przez adwokata zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w całości zarzucając zaskarżonemu wyrokowi:

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, pomimo że w postępowaniu prowadzonym przez Organ doszło do następujących uchybień które mogły mieć wpływ na wynik sprawy:

1. naruszenie art. 10 § 3 oraz art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U, z 2020, poz. 1427- dalej "u.p.e.a."), zgodnie z którym do egzekucji z rent przysługujących z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej i z rent zasądzonych przez sąd lub ustalonych umową za utratę zdolności do pracy albo za śmierć żywiciela lub wypłacanych z dobrowolnego ubezpieczenia rentowego oraz do egzekucji ze świadczeń pieniężnych przysługujących z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, stosuje się przepisy o egzekucji ze świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, a to art. 139 ust. 1 pkt 5 oraz art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021, poz. 291- dalej "u.e.r.FUS") wynika, że ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie – po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych – podlegają potrąceniu, z uwzględnieniem art. 141, sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, które w przypadku tzw. innych egzekwowanych należności, mogą być dokonywane do wysokości 25% świadczenia, z uwzględnieniem kwoty wolnej ustalonej w oparciu o treść art. 141 u.e.r.FUS- natomiast Organ nie ustalił, czy zajęte środki na rachunku bankowym nie podpadają pod to ograniczenie,

2. naruszenie art. 18 u.p.e.a. w związku z art. art. 6- 9,11,12,16 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP - poprzez prowadzenie postępowania sprzecznie z zasadą legalizmu, prawdy obiektywnej, zaufania do organów administracyjnych, udzielania informacji, przekonywania, szybkości i prostoty postępowania, oraz konstytucyjnej zasady działania na podstawie i w granicach prawa.

W konsekwencji zarzucił, że uchybienia wskazane powyżej przełożyły się na;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. art. 10 § 3 oraz art. 54 u.p.e.a. oraz art. 139 ust. 1 pkt 5 oraz art. 140 u.e.r.FUS, poprzez pominięcie w ustaleniach, że Organ nie ustalił, czy zajęte środki na rachunku bankowym nie podpadają pod ograniczenie wynikające ze wskazanych przepisów.

naruszenie prawa procesowego, tj. art. 174 pkt 1 ustawy p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w związku z art. art. 6- 9,11,12,16 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP - poprzez przyjęcie, przez Sąd I instancji, że Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i nierozważenie, że Organ ten nie prowadził postępowania zgodnie z zasadami legalizmu, prawdy obiektywnej, zaufania do organów administracyjnych, udzielania informacji, przekonywania, szybkości i prostoty postępowania, oraz konstytucyjnej zasady działania na podstawie i w granicach prawa.

W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania - w tym kosztów zastępstwa procesowego, liczonych według norm przepisanych oraz wydatku w kwocie 17 zł poniesionego tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa substytucyjnego, a przypadku niezasądzenia tych kosztów od Organu - przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia liczonego wg norm przepisanych, powiększonego o podatek od towarów i usług, za pomoc prawną udzieloną w ramach prawa pomocy, które nie zostało pokryte ani w całości ani w części oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W zakreślonym ustawowo terminie Organ reprezentowany przez radcę prawnego wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną. Tym samym wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, wydanym 26 stycznia 2024 r. na podstawie art. 15zzs[4] ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.), sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne. O powyższym strony zostały zawiadomione przy jednoczesnym pouczeniu co do możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej albo żądania jej oddalenia w odrębnym piśmie procesowym. Zawiadomienie to Skarżący otrzymał 6 lutego 2024 r., natomiast DIAS 31 stycznia 2024 r. Przed wyznaczonym terminem posiedzenia niejawnego (20 marca 2024 r.) strony nie zgłosiły sprzeciwu co do trybu jej rozpatrzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu należy podkreślić, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne mogą być kwestionowane okoliczności dotyczące prawidłowości postępowania egzekucyjnego lub egzekutora w świetle przepisów regulujących sposób i formę prowadzenia czynności egzekucyjnych. Zauważenia wymaga zatem, iż prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2015r., sygn. akt II FSK 1688/13 ,,że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych’’. Zwrócić tu bowiem uwagę trzeba na to, że art. 10 § 3 u.p.e.a. stanowi, iż do egzekucji z rent przysługujących z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej i z rent zasądzonych przez sąd lub ustalonych umową za utratę zdolności do pracy albo za śmierć żywiciela lub wypłacanych z dobrowolnego ubezpieczenia rentowego oraz do egzekucji ze świadczeń pieniężnych przysługujących z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, stosuje się przepisy o egzekucji ze świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację przytoczoną przez Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Zaskarżona czynność stanowi w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym należność podlega zgodnie z art. 2 § 1 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego by doprowadzić do wykonania wskazanego w treści tytułu wykonawczego obowiązku (art. 7 § 2 u.p.e.a.). Z akt sprawy wynika, iż wymogi formalne wskazane z art. 80 do art. 86 u.p.e.a. (tj. określone dla zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego) zostały spełnione. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego czynność ta nie naruszała prawa, gdyż działanie organu egzekucyjnego było zgodne z regulacją zawartą w art. 80 u.p.e.a., a ponadto zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zawierało wszystkie elementy określone w przepisie art. 67 § 2 u.p.e.a. i przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego.

Dodatkowo należy wskazać, iż w niniejszej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego, a nie świadczenia z ZUS. Ponadto zaistniała przeszkoda w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków na rachunku bankowym. Z wyjaśnień organu egzekucyjnego wynika, że z tytułu ww. zajęcia nie wpłynęły do niego żadne kwoty, zaś Sąd pierwszej instancji wskazał, że twierdzenia Skarżącego dotyczące przyznania świadczeń z tytułu choroby zawodowej wykraczały poza ramy postępowania prowadzonego w trybie art. 54 u.p.e.a., z czym Naczelny Sąd Administracyjny w pełni się zgadza.

Ochrona, o jakiej mowa w art. 140 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika z tego, że w tym przepisie wskazano górne granice potrąceń, które mogą być dokonywane zgodnie z art. 139 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a więc w innej procedurze niż egzekucja oceniana obecnie. Chcąc uzyskać pozytywne orzeczenie w ramach art. 13 u.p.e.a. należało wykazać interes w tym, że środki, jakie wpłynęły na konto bankowe powinny być zwolnione i wbrew twierdzeniom Skarżącego nie jest wystarczające wykazanie, że podlegały ochronie w ramach ustalonych granic potrącenia. Zatem nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 3 u.p.e.a. w oraz art. 140 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Autor skargi kasacyjnej odwołuje się do zarzutu określonego w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jednak formułuje go błędnie wiążąc jednocześnie z przepisem art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który jest przepisem ogólnym stwierdzającym, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, urzeczywistniającym zasadę praworządności. Zauważenia wymaga, że zarzut naruszenia zasady praworządności jest zarzutem szczególnej wagi, dlatego konieczne jest jego należyte uzasadnienie. Nie wystarczy, jak to uczyniono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wiązanie ww. przepisu Konstytucji z nierozważeniem przez WSA, że Organ nie prowadził postępowania zgodnie z zasadami legalizmu, prawdy obiektywnej, zaufania do organów administracyjnych, udzielania informacji, przekonywania, szybkości i prostoty postępowania, oraz konstytucyjnej zasady działania na podstawie i w granicach prawa, wskazując na jednostki redakcyjne przepisów. Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga przy tym, że zarzuty sformułowano nieprecyzyjnie.

Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. postanowił sprostować oczywistą omyłkę pisarską w sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt III FSK 4841/21 w ten sposób, że zamiast błędnie określonej daty wydania zaskarżonego postanowienia "5 sierpnia 2020 r." wpisać "5 sierpnia 2019 r.".

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

Anna Juszczyk-Wiśniewska Paweł Borszowski (spr.) Dominik Gajewski