Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 188/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2023 r., nr SKO.40.2614.2022.oś w przedmiocie uchylenia postanowienia o zawieszeniu postępowania wszczętego po zgłoszeniu zamiaru usunięcia drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez E. M. było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2023 r., nr SKO.40.2614.2022.oś uchylające postanowienie Burmistrza Dobrodzienia z dnia 29 sierpnia 2022 r., nr GK.6131.62.2022, o zawieszeniu postępowania administracyjnego wszczętego po zgłoszeniu przez G. P. zamiaru usunięcia drzew na podstawie art. 83f ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916).

Wydanie tych postanowień poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

Wnioskiem z 8 sierpnia 2022 r. G. P. zgłosił Burmistrzowi Dobrodzienia zamiar usunięcia drzew wymienionych co do gatunku i liczby z terenu działki geodezyjnej nr a, obręb G.

Pismem z 9 sierpnia 2022 r. E. M. "wniosła o wstrzymanie postępowania w sprawie wycinki drzew na działce nr b obręb G." twierdząc, że drzewa te i grunt na którym rosną stanowią jej własność.

Postanowieniem z 29 sierpnia 2022 r. organ I instancji zawiesił postępowanie wszczęte po zgłoszeniu zamiaru usunięcia drzew przez G. P. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.) dalej w skrócie K.p.a. podnosząc, że zaistniał konflikt między właścicielami działek nr b i a, który wymaga przeprowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego, a to postępowania o rozgraniczenie nieruchomości w oparciu o zapisy Rozdziału 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990, ze zm.).

Zażaleniem z 5 września 2022 r. G. P. zaskarżył postanowienie o zawieszeniu postępowania i wnosząc o jego uchylenie zarzucił, że zgłoszenie wycinki drzew dotyczyło tylko jego nieruchomości (działka nr a), a żadne z drzew nie rośnie na granicy z działką E. M. Podkreślił, że granice nieruchomości zostały wznowione urzędowo 17 stycznia 2022 r., podczas której to czynności przesądzono, iż rosną na działce nr a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym postanowieniem uchyliło postanowienie I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy SKO powołało się na przepis art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. stwierdzając, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Podstawowym warunkiem wystąpienia zagadnienia wstępnego w rozumieniu tego przepisu jest istnienie zależności (związku przyczynowego) pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem danej sprawy. Zagadnieniem prejudycjalnym może być zatem jedynie taka kwestia, która uzależnia rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji od uprzedniego jej rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd.

SKO dalej zważyło, że problematykę ochrony terenów zieleni i zadrzewień regulują przepisy Rozdziału 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916, ze zm.), zwanej dalej "u.o.p.". Ustawa ta przewiduje dwa tryby postępowań w sprawie usunięcia drzewa. Są to odmienne postępowania prowadzące do uzyskania prawa do usunięcia drzewa. Pierwszym z nich jest tryb objęty art. 83 ust. 1 u.o.p., zgodnie z którym na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wymagane jest zezwolenie. Odrębny tryb, to tzw. tryb zgłoszeniowy, który ustawodawca zawarł w art. 83f u.o.p. Są to tryby rozłączne, to znaczy strona ma obowiązek skorzystania z jednego z tych trybów wówczas, gdy spełnione zostaną przesłanki zezwalające na ich stosowanie. Zasadą jest tryb kończący się uzyskaniem zezwolenia, a wyjątkiem tryb zgłoszeniowy, przy czym w każdym przypadku uregulowanym w art. 83f u.o.p, strona ma obowiązek skorzystania z trybu zgłoszeniowego. Wynika to wprost z art. 83f ust. 1 u.o.p., zgodnie z którym przepisów dotyczących uzyskiwania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów nie stosuje się do trybu zgłoszeniowego (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1932/20).

Jednym z przypadków wyłączonych z obowiązku uzyskania pozwolenia i objętych uproszczoną w postaci zgłoszenia jest usuwanie drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p.). Z kolei art. 83f ust. 4 u.o.p. stanowi, że w takim przypadku właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza; 1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego; 2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego; 3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Z treści art. 83f u.o.p. wynika, że postępowanie zgłoszeniowe może zakończyć się na trzy sposoby: milcząco, przez wniesienie sprzeciwu w drodze decyzji administracyjnej, albo przez wydanie zaświadczenia o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu.

Burmistrz Dobrodzienia nie zastosował żadnego z tych sposobów załatwienia sprawy, ale uznał w sposób arbitralny (nie uzasadniając swojego stanowiska, czym naruszył art. 107 § 3 K.p.a.) i nieuprawniony (bezzasadnie zawieszając postępowanie, czym naruszył art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.), że postępowanie wymaga zawieszenia, ponieważ w jego ocenie konieczne jest "rozwiązanie konfliktu pomiędzy właścicielami działek nr b i a" i przeprowadzenie w tym celu postępowania rozgraniczeniowego. Z akt sprawy, w tym z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, nie wynika, czy jakiekolwiek postępowanie rozgraniczeniowe jest w toku, ani tym bardziej organ nie wyjaśnił, aby między postępowaniem rozgraniczeniowym (hipotetycznym), a zgłoszeniem wycinki drzew istniał związek przyczynowo-skutkowy. Nie budzi żadnych wątpliwości Kolegium, że taka sytuacja nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Od rozwiązania konfliktu sąsiedzkiego w tym przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego nie uzależnia rozpatrzenia sprawy żaden przepis, a istniejący stan prawny obu nieruchomości powinien stanowić podstawę do załatwienia podania G. P.

Organ powinien ocenić zgłoszenie na podstawie dostępnych dokumentów, z których będzie wynikał m.in. przebieg granicy. Musi mieć przy tym na względzie art. 83f ust. 4 u.o.p., zgodnie z którym zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew może dokonać wyłącznie właściciel nieruchomości. Tym samym musi ustalić na której (czyjej) nieruchomości znajdują się przedmiotowe drzewa i stosownie do tych ustaleń załatwić sprawę w jednym z przedstawionych wyżej trybów ustawowych.

W skardze na postanowienie SKO w Opolu E. M. wniosła o jego uchylenie i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego:

- art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż stan faktyczny sprawy nie stanowi zagadnienia wstępnego, skutkującego koniecznością zawieszenia postępowania, a organ I instancji winien samodzielnie ustalić, na której nieruchomości znajdują się drzewa;

- błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, iż w sprawie zachodzi konflikt sąsiedzki, podczas gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy powinien wskazywać, iż sytuacja zastana na gruncie, tj. stan zagospodarowania działek, umiejscowione na gruncie kamienie graniczne, rodzą uzasadnione wątpliwości co do stanu własności drzew i gruntu.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podniosła, że w wyniku złożenia przez G. P. wniosku o wycinkę drzew na miejscu planowanej wycinki stawiła się Komisja Gminna, której zostały okazane kamienie graniczne znajdujące się na działce, stan zagospodarowania działki i widoczne ślady jej użytkowania, wskazujące na fakt, iż zarówno grunt, jak i drzewa, objęte wnioskiem o wycinkę są w jej władaniu. Roszczenia G. P. do pasa gruntu są zaś wynikiem tzw. wznowienia granic, w wyniku których geodeta, pomimo istnienia na gruncie od kilkudziesięciu lat widocznych kamieni granicznych, dokonał wznowienia granic i ustanowił nowe znaki graniczne w innym miejscu. To w rezultacie pozbawiło ją części działki, na której od lat prowadzi plantację drzewek. Czynność wznowienia granic jest czynnością materialno - techniczną, nie można się od tej czynności odwoływać. Dlatego skarżąca wniosła do Sądu Rejonowego w O. wniosek o zasiedzenie pasa gruntu objętego wnioskiem o wycinkę drzew, podnosząc, iż przez ostatnie ponad 30 lat przedmiotowy pas gruntu był jej własnością.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego WSA w Opolu ustalił, że Burmistrz Dobrodzienia nie prowadzi postępowania o rozgraniczenie nieruchomości, a pismem z 16 maja 2023 r. E. M. zawiadomiła organ, że przed Sądem Rejonowym w O. toczy się z jej wniosku sprawa o zasiedzenie sygn. akt [...] (vide: k. 27-29 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie ma obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a.

Rację ma SKO, że żaden przepis ustawy o odnowie przyrody nie uzależnia rozpatrzenia podania – zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa, od przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego między właścicielami sąsiadujących nieruchomości. Słusznie też SKO zauważyło, że organ I instancji nie badając okoliczności sprawy, nie czyniąc żadnych ustaleń faktycznych arbitralnie i bezzasadnie uznał istnienie przesłanek do zawieszenia postępowania. Tymczasem winien ocenić zgłoszenie stosownie do regulacji art. 83f ustawy o ochronie przyrody rozpoczynając od analizy dokumentów wymaganych przez art. 83f ust. 5 i ust. 9 u.o.p., a w tym w kierunku ustalenia czy zgłoszenie pochodzi od właściciela (trzeba bowiem pamiętać, że zgłoszenia z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. może dokonać tylko właściciel i tylko on jest stroną postępowania), a następnie przeprowadzić procesową czynność oględzin, po dokonaniu których rozstrzygnąć w drodze decyzji, czy wnosi sprzeciw, milcząco zaakceptować zgłoszenie, albo wydać zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu (art. 83f ust. 8 i ust. 12 u.o.p.).

Żadnego z tych działań procesowych organ I instancji nie podjął. Tym bardziej nie miał podstaw do zawieszenia postępowania. Uchylenie postanowienia o zawieszeniu postępowania przez SKO było w takich okolicznościach sprawy uzasadnione. Tymczasem w toku postępowania sądowego WSA w Opolu w drodze wywiadu potwierdził, że organ I instancji nie prowadzi postępowania o rozgraniczenie nieruchomości, ale jednocześnie uzyskał informację od E. M., że złożyła wniosek o zasiedzenie pasa gruntu, na którym między innymi - według skarżącej – rosną drzewa, których dotyczyło zgłoszenie. Jest to nowa okoliczność, którą organ I instancji będzie musiał ocenić albowiem zgłoszenie usunięcia drzewa może pochodzić tylko od właściciela nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej (art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p.). Należy też zwrócić uwagę, że pewne uprawnienia procesowe w stosunku do postępowania administracyjnego ma sąd powszechny rozpatrujący wniosek o zasiedzenie gruntu, w tym wynikające np. z art. 36 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Nie jest jednak rzeczą sądu administracyjnego – w przypadku oddalenia skargi – wskazywanie organowi I instancji i stronom postępowania wszystkich możliwych czynności i rozstrzygnięć procesowych, albowiem te uzależniane są od prawidłowych ustaleń istotnych okoliczności faktycznych sprawy administracyjnej wymaganych procedurą określoną w art. 83f ustawy o ochronie przyrody.

Z tych względów skarga na podstawie art. 151 P.p.s.a. podlegała oddaleniu.