Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2295/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), asesor WSA Katarzyna Tomiło – Nawrocka, , po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy S. na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 8 sierpnia 2023 r. znak: DWST-WOOS.4021.35.2023.EM w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Edukacji i Nauki (Minister) postanowieniem z 8 sierpnia 2023 r., DWST-WOOS.4021.35.2023.EM, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 89 ust. 1, 3, 4 pkt 1 i ust. 9 ustawy Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900), po rozpatrzeniu zażalenia Gminy [...], po rozpatrzeniu zażalenia Gminy [...]– utrzymał w mocy postanowienie Małopolskiego Kuratora Oświaty (Kurator) z 7 czerwca 2023 r. nr NP.542.2.34.2022.SJ umarzające postępowanie w sprawie wydania opinii dotyczącej zamiaru przekształcenia z 1 września 2022 r. Szkoły Podstawowej im. [...] w [...]- dalej "SP w [...]", w oparciu o uchwałę nr [...] Rady Gminy [...] z [...] lutego 2022 r.

Organ zaznaczył, że w ww. uchwale wskazano termin - 1 września 2022r - zamiaru przekształcenia SP w [...] klasy l-VIII i oddziały przedszkolne, poprzez utworzenie i podporządkowanie organizacyjne SP Filialnej w [...], obejmującej klasy I-III i oddziały przedszkolne. W wyniku przekształcenia, obwodem SP w [...]będą wszystkie miejscowości w gminie, z tym że uczniowie klas I-III i dzieci objęte wychowaniem przedszkolnym zamieszkałe w dotychczasowym obwodzie SP w [...], będą uczęszczać do filii w [...].

Wójt Gminy [...]wystąpił do Kuratora o wydanie opinii w sprawie, dołączając uchwałę nr [...] wraz z uzasadnieniem. W uzasadnienia zaś wskazano, że główną przesłanką przekształcenia jest sytuacja demograficzna gminy, chęć zapewnienia wszystkim uczniom zamieszkałym w obwodzie likwidowanej szkoły lepszych warunków kształcenia, wychowania i opieki, w tym oszczędność finansowa.

Postanowieniem z 21 marca 2022 r. Kurator negatywnie zaopiniował ww. zamiar. Podniósł, że wobec negatywnej opinii zamiaru likwidacji z dniem 31 sierpnia 2022 r. SP w [...], nie jest możliwe przekształcenie SP w [...] i zasadne jest wydanie negatywnej opinii również w tej sprawie. Organ odwoławczy postanowieniem z 22 czerwca 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie z 21 marca 2022 r.

Wyrokiem z 8 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1480/22 WSA w W-wie uchylił ww. postawienia wskazując na wadliwości proceduralne w postępowaniu obu organów.

Minister podzielił stanowisko Kuratora, że jednym z elementów badanych przed wydaniem opinii, jest termin przekształcenia szkoły, który w ww. uchwale określono na 1 września 2022 r. W dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia termin ten już minął. Postępowanie stało się zatem bezprzedmiotowe.

Skargę na to postanowienie złożyła Gmina [...] zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania - art. 7 ,77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez:

- błędną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że upływ terminu przekształcenia określony w uchwale czyni postępowanie bezprzedmiotowym;

- brak uzasadnienia przyczyn odmowy zawieszenia postępowania do rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przed NSA (sygn. akt II SA/Wa 1477/22) w sytuacji, gdy zakończenie postępowania w sprawie zamiaru likwidacji SP w [...] ma bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie w tej sprawie;

2. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania, w sytuacji, gdy istnieje przedmiot postępowania - zamiar przekształcenia SP w [...], ale zależy on od likwidacji SP w [...];

3. art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez Ministra do wytycznych wyroku z 8 grudnia 2022 r.

Skarżąca wniosła o uchylenie orzeczeń organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania; bądź skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wskazała, że zamiar przekształcenia SP w [...] jest konsekwencją uchwały w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej im. [...]w [...].

Wyrokiem z 8 grudnia 2022 r., II SA/Wa 1480/22 WSA uchylił zaskarżone postanowienia negatywnie opiniujące zamiar przekształcenia. W ocenie Sądu, naruszono w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy zasadę dwuinstancyjności postępowania i zaufania do organów oraz zasadę prawdy obiektywnej. Wyrok jest prawomocny. Organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy, winny zatem zastosować się do wytycznych Sądu, czego nie uczyniły, w ogóle nie zajmując się meritum sprawy. Orzeczenie to zapadło 8 grudnia 2022 r., a więc po terminie wskazanym w ww. uchwale i pomimo tego skargę rozpoznano, a postępowania nie uznano za bezprzedmiotowe.

Obecnie toczy się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w sprawie wniesionej przez osoby fizyczne ze skargi kasacyjnej osób fizycznych od ww. wyroku WSA w Warszawie z 8 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 1477/22 wydanego w przedmiocie likwidacji. Zakończenie ww. postępowania przed NSA będzie miało bezpośredni wpływ na niniejsze rozstrzygnięcie. Nie jest więc trafne stanoiwsko Ministra, że upływ terminu przekształcenia szkoły określony w uchwale czyni postępowanie bezprzedmiotowym.

Nie można przyjąć, że brak jest podmiotu i przedmiotu postępowania. Pomimo upływu terminu określnego w ww. uchwale WSA rozpoznał sprawę merytorycznie. Jeżeli Kurator stwierdził, że nie może wydać opinii, powinien postępowanie zawiesić do czasu rozstrzygnięcia sprawy przed NSA i podjąć je niezwłocznie po wyroku. Upływ terminu określonego w uchwale był spowodowany toczącymi się postępowaniami (w tym przed WSA) i nie został błędnie określony w uchwale. Organ powinien rozpoznać sprawę merytorycznie, a jeżeli uzna, że istnieją ku temu przeszkody, zawiesić postępowanie do czasu ich ustania.

W odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm., p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zadaniem sądu administracyjnego jest zatem wyłącznie skontrolowanie, czy zaskarżony akt prawny wydano zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy nie naruszono przepisów postępowania w stopniu wymagającym jego uchylenia.

W świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem skargi było postanowienie Ministra Edukacji i Nauki utrzymujące w mocy postanowienie Małopolskiego Kuratora Oświaty umarzające postępowanie w sprawie wydania opinii dotyczącej zamiaru przekształcenia z 1 września 2022 r. Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] , w oparciu o uchwałę nr [...] Rady Gminy [...] z [...] lutego 2022 r.

Postępowanie to reguluje art. 89 ust. 3 w zw. z art. 89 ust. 9 u.p.o. który wskazuje, że szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać przekształcona po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty.

Procedurę przekształcenia szkoły inicjuje tzw. uchwała intencyjna. Uchwała ta wskazuje, że terminem przekształcenia jest obligatoryjnie koniec roku szkolnego, a zatem 31 sierpnia (art. 94). Termin ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem ani organ prowadzący, ani organ sprawujący nadzór pedagogiczny nie mogą wyznaczyć innej daty. Ustawa nie precyzuje, o koniec którego roku szkolnego chodzi; przepis należy interpretować w kontekście zdania drugiego w ust. 1 tego artykułu, gdzie jest mowa o zobowiązaniu do powiadomienia "co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji". Jest zatem dopuszczalne podjęcie procedury przekształcenia np. w roku szkolnym 2021/2022, której zakończenie przewiduje się na dzień 31 sierpnia 2025 r.

Zmiana pierwotnie ustalonego w uchwale terminu przekształcenia skutkuje koniecznością ponownego przeprowadzenia całej procedury. Przed terminem określonym w art. 89 ust. 1 u.p.o. powinny zostać zatem wykonane wszystkie czynności przekształcenia, a końcową czynność stanowi podjęcie uchwały o przekształceniu szkoły publicznej.

W stanie faktycznym sprawy istniejącym podczas wydawania zaskarżonych postanowień (postanowienie organu I instancji - 7 czerwca 2023 r.), bezprzedmiotowe było wydanie opinii o zamiarze przekształcenia szkoły, skoro przekształcenie – określone w uchwale Rady Gminy [...] podjęta [...] lutego 2022 r. nr [...] - miało nastąpić z dniem 1 września 2022 r.

Chybione jest zatem stanowisko skarżącej, że nie było podstaw do umorzenia postępowania zapoczątkowanego w lutym 2022 r., gdyż nie zostało ono zakończone, jak i okoliczności, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pomimo tego rozpoznał skargę w sprawie likwidacji szkoły. Są zobligowany jest bowiem do badania legalności zaskarżonego aktu w stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dacie wydania kontrolowanych aktów. W konsekwencji, organy nie mogły przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy, jak tego domagała się skarżąca.

Ponadto, uchylenie przez tutejszy Sąd (w sprawie II SA/Wa 1480/22) zaskarżonych przez Gminę postanowień Ministra i Małopolskiego Kuratora Oświaty z 21 marca 2022 r., negatywnie opiniujących zamiar przekształcenia SP w Dziaduszycach, ma ten skutek, że procedura będzie musiała zostać przeprowadzona na nowo, co również wskazuje na bezprzedmiotowość kontynuowania postępowania w przedmiocie przekształcenia szkoły z dniem 1 września 2022 r.

Sąd dostrzega, że na skutek wadliwego, potwierdzonego wyrokiem z 8 grudnia 2022 r., działania organów skarżąca – bez własnej winy, nie mogła zakończyć procedury przekształcenia szkoły w podanym terminie. Nie miało to jednak wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się natomiast do zarzutów pominięcia przez organy oceny prawnej zawartej w wyroku z 8 grudnia 2022 r., a więc naruszenia art. 153 p.p.s.a. podkreślić trzeba, że ponownie rozpoznając sprawę organy nie mogły pominąć faktu, że termin do przekształcenia SP w [...] już upłynął, a więc uległy zmianie zasadnicze elementy materialnego stosunku administracyjnoprawnego.

W konsekwencji nie było też podstaw do zawieszenia postępowania, jak argumentowała skarżąca.

Z podanych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.