Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 460/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 101, art. 108
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Rektora Uniwersytetu [...] w K. (dalej: Rektor, organ) nr [...] z dnia 11 kwietnia 2023 r. Na podstawie art. 108 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 roku, poz. 1668 z późn. zm.), art. 104 - w związku z art. 107 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2096, z późn. zm.) dalej: k.p.a. oraz § 35 ust 2 pkt. 1 Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...] w K. skreślono P.S. (dalej: skarżący, strona) z listy studentów Uniwersytetu [...] w K. z powodu niezłożenia ślubowania w ciągu 30 dni od daty rozpoczęcia zajęć.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w związku z przyjęciem na studia w wyniku postępowania rekrutacyjnego w semestrze letnim roku akademickiego 2022/2023 skarżący był zobowiązany, zgodnie z § 2 ust. 1 Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...] w K. do złożenia ślubowania w terminie do 30 dni od daty rozpoczęcia zajęć tj. do 31 marca 2023 r., a ponieważ skarżący nie złożył ślubowania to zgodnie z § 35 ust. 2 pkt. 1, skarżący został skreślony z listy studentów z powodu niepodjęcia studiów, ponieważ nie złożył ślubowania w ciągu 30 dni od daty rozpoczęcia zajęć.

W zaskarżonej decyzji pouczono skarżącego o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Rektora Uniwersytetu [...] w K., a w przypadku nieskorzystania z tego środka zaskarżenia o prawie wniesienia skargi do Sądu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący domagał się uchylenia powyższej decyzji z dnia 11 kwietnia 2023 r. w całości. Zarzucając jej:

1. naruszenie art. 61 § 4 k.p.a., poprzez niepoinformowanie o wszczęciu postępowania administracyjnego mającego na celu skreślenie go z listy studentów;

2. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu w przedmiocie skreślenia z listy studentów;

3. naruszenie art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez przyjęcie, iż skarżący nie podjął studiów wskutek niezłożenia ślubowania w terminie 30 dni od daty rozpoczęcia zajęć, przy czym skarżący nie został właściwe pouczony o obowiązku złożenia ślubowania w określonym terminie;

Mając powyższe na uwadze wniósł o:

I. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;

II. przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji publicznej;

III. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania;

IV. zwolnienie skarżącego w całości od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ naruszył art. 61 § 4 k.p.a. ponieważ nie zostało mu w żadnym czasie doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego mającego na celu skreślenie go z listy studentów. Wobec powyższego skarżący nie mógł wziąć czynnego udziału w postępowaniu, w tym nie miał możliwości zajęcia stanowiska, czy wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Nadto skarżący wskazał, iż w żadnym czasie nie został pouczony o obowiązku złożenia ślubowania, w tym o terminie na złożenie takiego ślubowania. Nie został mu również przedłożony do wiadomości Regulamin studiów w Uniwersytecie [...] w K.. W związku z czym nie można było przyjąć, iż termin do złożenia ślubowania upłynął w stosunku do skarżącego.

W związku z powyższym zasadnym jest jego wniosek o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, chociażby celem umożliwienia skarżącemu wzięcie czynnego udziału w postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o:

- odrzucenie skargi

- zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że do dnia złożenia skargi skarżący nie dopełnił przewidzianych prawem obowiązków tj. nie złożył ślubowania, nie podpisał zobowiązania studenta Uniwersytetu [...] w K., ani nie przystąpił do udziału w zajęciach zgodnie z programem kształcenia. Jeszcze przed skreśleniem skarżącego z listy studentów obsługa Dziekanatu zweryfikowała fakt braku obecności na zajęciach, co następnie na okoliczności wniesionej skargi nauczyciele prowadzący zajęcia potwierdzili drogą mailową (2 osoby prowadzące zajęcia tj. prof. J. F. prowadzący wykłady z Konsultingu logistycznego oraz prof. E. M. prowadząca ćwiczenia z Badań operacyjnych i teorii optymalizacji potwierdziły ten fakt telefonicznie w Dziekanacie Kolegium Studiów).

Nadto organ wskazał, że w podaniu o przyjęcie na studia II stopnia w Uniwersytecie [...] w K. skarżący zobowiązany był podać adres e-mail do kontaktu z uczelnią (do czasu założenia konta w systemie uczelni przypisanego indywidualnie każdemu studentowi) i taki adres podał wpisując go w tym dokumencie. Na ten adres też została (i temu służyło podanie adresu e-mail w podaniu o przyjęcie na studia II stopnia w Uniwersytecie [...] w K.) skarżącemu przesłana wiadomość e-mail, zawierającą podstawowe informacje, z jakimi osoba podejmująca studia winna się zapoznać, w tym informację o obowiązku aktywowania konta w domenie [...] do kontaktu, przez cały okres studiów z pracownikami uczelni.

W w/w wiadomości e-mail osoby przyjęte na studia są jednocześnie informowane o konieczności założenia konta uczelnianego e-maila w domenie [...] do kontaktów, stanowiącego indywidualne konto studenta do kontaktów z Uczelnią i Uczelni z konkretnym studentem.

Ponadto organ dodał, iż skarżący ukończył już studia I stopnia i procedura rekrutacji podobnie, jak i obowiązki związane z rekrutacją na studia nie są mu obce, ponieważ przechodził już ścieżkę rekrutacyjną na studiach I stopnia. Trudno też zdaniem organu przyjąć za normalny bieg rzeczy, iż rekrutując się na studia II stopnia od semestru letniego, który rozpoczyna się 1 marca, kandydat po otrzymaniu informacji o przyjęciu na studia nie podejmuje żadnych działań, co do pozyskania informacji o obowiązkach związanych z przyjęciem na studia , rozpoczęciu zajęć czy obowiązków związanych z uzyskaniem legitymacji studenckiej, bo do chwili obecnej skarżący nie wnioskował o jej wydanie.

Organ wskazał też, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania mającego na celu skreślenie z listy studentów z dnia 31 marca 2023 r. wysłane zostało skarżącemu na 2 adresy e-mail (uczelniany - w domenie [...] oraz na prywatny adres mailowy – [...]). Wysłanie wiadomości na adres prywatny podyktowane było domniemaniem niezałożenia przez skarżącego konta uczelnianego. Następnie wysłane zostało powtórne zawiadomienie o wszczęciu postępowania mającego na celu skreślenie z listy studentów w dniu 3 kwietnia 2023 r. To zawiadomienie także zostało wysłane na 2 adresy e-maili.

Decyzja o skreśleniu z listy studentów przesłana została skarżącemu na adres domowy i została odebrana przez jednego z domowników.

Ponadto organ zaakcentował, że skarżący nawet po otrzymaniu decyzji o skreśleniu mógł dopełnić ciążących na nim obowiązków, w tym złożyć ślubowanie i podpisać zobowiązanie studenta Uniwersytetu [...] w K. (co wielokrotnie się już zdarzało na prośbę studentów), ale tego nie zrobił. Skarżący mógł także złożyć do Rektora wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wskazać okoliczności, które uniemożliwiły mu złożenie ślubowania i uzyskać zgodę Rektora na dopełnienie wymaganych Regulaminem studiów formalności w późniejszym terminie, ale także, z jakichś względów, nie był takim rozwiązaniem zainteresowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c) p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy wskazać, że Sąd nie jest kolejnym organem administracji publicznej, uprawnionym do merytorycznego badania i rozstrzygania sprawy. To na organie spoczywał obowiązek wykazania w postępowaniu administracyjnym, że wobec skarżącego należało wydać decyzję o skreśleniu z listy studentów.

Zgodnie z art. 108 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce:

1. Studenta skreśla się z listy studentów w przypadku:

1) niepodjęcia studiów;

2) rezygnacji ze studiów;

3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;

4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

2. Student może być skreślony z listy studentów w przypadku:

1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach;

2) stwierdzenia braku postępów w nauce;

3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;

4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

3. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Odpowiednikiem tych przepisów są normy zawarte w § 35 Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...] w K..

Decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów jest niewątpliwie indywidualnym aktem administracyjnym. W zakresie tego rodzaju spraw ustawodawca nie wyłączył stosowania przepisów k.p.a., tak jak uczynił to w innych sprawach (por. art. 48 Prawa o szkolnictwie).

Regulacja zawarta w art. 108 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, w przypadku wystąpienia przesłanek wymienionych w ust. 1 oznacza dla organu decyzyjnego obowiązek wydania rozstrzygnięcia o skreśleniu z listy studentów (decyzja związana).

Jednakże prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiedniego przepisu prawa materialnego, uzależnione jest od uprzedniego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, zebrania dowodów i ich oceny zgodnie z regułami k.p.a. Przepisy zamieszczone w art. 7, art. 8, art.10, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nakazują organom administracji publicznej ustalenie istotnych w sprawie kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej z zapewnieniem czynnego uczestnictwa strony w postępowaniu. Zmaterializowanie tych reguł powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu.

Z uzasadnienia decyzji powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały ustalone, rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Sąd zauważył, że organ uczelni co prawda w zaskarżonej decyzji stwierdził, że skreślenie skarżącego z listy studentów nastąpiło z powodu niezłożenia ślubowania w ciągu 30 dni od daty rozpoczęcia zajęć.

W myśl art. 101 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce: "Studenta skreśla się z listy studentów w przypadku: 1) Niepodjęcia studiów". Regulamin studiów w Uniwersytecie [...] w K. stanowiący Załącznik nr 1 do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] w K. z dnia 28 kwietnia 2022 r. doprecyzowuje pojęcie niepodjęcia studiów i przewiduje w art. 35 ust 2 ww. Regulaminu, iż "Dziekan skreśla studenta z listy studentów z powodu niepodjęcia studiów, jeśli student nie złoży ślubowania w ciągu 30 dni od daty rozpoczęcia zajęć,(...)"

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ odwołuje się do regulacji art. 108 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 108 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 104 - w związku z art. 107 oraz art. 268a k.p.a. oraz § 35 ust 2 pkt. 1 Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...] w K..

W uzasadnieniu decyzji organ podaje, że do chwili obecnej skarżący nie złożył ślubowania i na tej podstawie został skreślony z listy studentów Uniwersytetu [...] w K..

Wprawdzie organ szerzej wypowiedział się w sprawie w odpowiedzi na skargę, ale podkreślić należy, że przedmiotem kontroli Sądu jest zaskarżone rozstrzygnięcie organu.

W ocenie Sądu organ nie wypełnił należycie obowiązku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania administracyjnego zgodnie z art.61 § 4 k.p.a. ponieważ nie doręczył zawiadomienia zgodnie z art. 39 k.p.a. Mimo, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania mającego na celu skreślenie z listy studentów z dnia 31 marca 2023 r. wysłane zostało skarżącemu na 2 adresy e-mail (uczelniany - w domenie [...] oraz na prywatny adres mailowy – [...]), a wysłanie wiadomości na adres prywatny jak twierdzi organ podyktowane było domniemaniem niezałożenia przez skarżącego konta uczelnianego. Organ wysłał powtórne zawiadomienie o wszczęciu postępowania mającego na celu skreślenie z listy studentów w dniu 3 kwietnia 2023 r. także na ww. 2 adresy e-maili.

Zdaniem Sądu przepis art. 61 § 4 k.p.a. nie uzależnia wysłania zawiadomienia od jakichkolwiek czynności skarżącego, ani innych okoliczności zewnętrznych. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że "o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie". Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego nie jest rozstrzygnięciem (decyzją ani postanowieniem) i ma umożliwić stronom realizację uprawnień procesowych określonych przepisami, w tym wynikający z art. 10 k.p.a. czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji – umożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Na czynność (pismo z zawiadomieniem) nie przysługuje stronie zażalenie, ale i organ administracji nie ma żadnej podstawy, aby w przypadku postępowania wszczynanego z urzędu – jak w rozpatrywanej sprawie – zaniechać takiej czynności. Brak zawiadomienia oznacza po prostu naruszenie art. 61 § 4 k.p.a., czyli przepisu prawa nie wymagającego jakichkolwiek złożonych czynności interpretacyjnych.

Podsumowując, organ nie zrealizował obowiązku wynikającego z art. 61 § 4 k.p.a. co do prawidłowego doręczenia zawiadomienie o wszczęciu postępowania

podania uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, przez co naruszył również zasadę wysłuchania, czynnego uczestnictwa stron wskazaną w art. 10 § 1 k.p.a. To naruszenie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy powoduje, że zaskarżona decyzja nie może pozostać się w obrocie prawnym.

Ponownie rozpoznając sprawę organ przede wszystkim prawidłowo doręczy zgodnie z 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 39 k.p.a. zawiadomienie o wszczęciu postępowania mającego na celu skreślenie z listy studentów i ponownie oceni zebrany materiał dowodowy.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis sądowy od skargi.