Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 992/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 2  ust. 3c  w zw. z a ust. 3d
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2023 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków - Krowodrza w Krakowie M. S. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 31 marca 2023 r. znak SKO.Soc./4116/717/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. S. (dalej "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 31 marca 2023 r. (znak SKO.Soc./4116/717/2023) utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z 31 stycznia 2023 r. (znak [...]) o odmowie przyznania dodatku węglowego.

Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z 25.11.2022 r. skarżąca zwróciła się do organu I instancji o wypłatę dodatku węglowego wskazując, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, którego głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe. Gospodarstwo to znajduje się w budynku wielorodzinnym z zainstalowanym głównym źródłem ogrzewania

Organ I instancji skierował do skarżącej wezwanie datowane na 2.12.2022 r., w którym zwrócił się o złożenie oświadczenia, iż do 30.11.2022 r. skarżąca nie miała możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych. Nadto, organ wezwał skarżącą o przedłożenie "dokumentacji potwierdzającej, że przed 30.11.2022 r. podjęła kroki formalne, prowadzące do wydzielenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania – w postaci zaświadczenia o samodzielności lokalu, kopii wniosku o nadanie numeru porządkowego lub innego dokumentu potwierdzającego podjęcie działań mających na celu wyodrębnienie lokalu." W piśmie kierowanym do skarżącej organ podał, że inna osoba mieszkająca pod adresem tym samym co skarżąca, otrzymała już dodatek węglowy. Pismo to odebrane zostało przez skarżąca w dniu 16.12.2022 r.

Z akt wynika, że skarżąca w dniu 19.12.2022 r. złożyła oświadczenie , iż do 30.11.2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca jej zamieszkania. Podała także, iż jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, ma ograniczony budżet, który przeznacza na rehabilitację i leki, a nadto, właściciel domu nie zezwolił na wyodrębnienie mieszkania.

W toku postępowania organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy. Ustalił, że pod adresem miejsca zamieszkania skarżącej znajduje się dom jednorodzinny. Skarżąca zajmuje dwa pokoje, kuchnię, kuchnię i łazienkę. Wejście do domu jest osobne. Zajmowany przez skarżącą lokal służy do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Lokal ten posiada wspólne (z innym lokalem) źródło ogrzewania i można z niego korzystać bez konieczności korzystania z innego samodzielnego lokalu znajdującego się w tym budynku. Pracownik socjalny zapisał, że w przedmiotowym budynku znajdują się trzy samodzielne lokale, zaś skarżąca nie podjęła kroków formalnych do wyodrębnienia adresu dla swojego miejsca zamieszkania, z uwagi na koszty takiej czynności.

Burmistrz Miasta B. decyzją z 31 stycznia 2023 r. orzekł o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego. Motywem tego rozstrzygnięcia było to, skarżąca nie podjęła kroków prawnych do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania. Według organu I instancji "kroki formalne", to zaświadczenie o samodzielności lokalu, ustanowienie odrębnej własności lokalu (akt notarialny), postanowienie sądu o dziele spadku lub zniesieniu współwłasności, wniosek o nadanie odrębnego adresu. Organ zwrócił uwagę, że ustawodawca wprowadził możliwość przyznania dodatku węglowego dla gospodarstw znajdujących się pod tym samym adresem ale tylko wówczas, gdy do 30.11.2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnych adresów. Organ wskazał, iż skarżąca złożyła oświadczenie o niemożności ustalenia odrębnego adresu dla miejsca swojego zamieszkania oraz przedstawił, opisane wyżej uwarunkowania funkcjonalne zajmowanego przez nią lokalu. Finalnie jednak stwierdził, że kroki formalne prowadzące do ustalenia odrębnego adresu, nie zostały podjęte, co wyklucza przyznanie dodatku węglowego.

W odwołaniu od opisanej decyzji skarżąca podniosła, że nie miała możliwości wyodrębnienia samodzielności swojego lokalu mieszkalnego przed 30.11 2022 r. Potwierdzeniem, iż faktycznie dysponuje samodzielnym, odrębnym lokalem mieszkalnym w budynku wielolokalowym (z odrębną kuchnią, łazienką, pokojami, oddzielnym wejściem do domu - ale z współdzielonym piecem węglowym) jest treść wywiadu środowiskowego sporządzonego w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję objętą odwołaniem. Kolegium przedstawiło przepisy ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692). Wskazało, iż ustawa ta wyklucza możliwość przyznania skarżącej dodatku węglowego. Organ wskazał, że przepisy ustawy wymagają, aby strona wnioskująca o przyznanie dodatku węglowego podjęła – do 30.11.2022 r. realne starania zmierzające do wyodrębnienia lokalu i uzyskania odrębnego adresu. Brak możliwości uzyskania odrębnego adresu powinien wynikać z obiektywnych przyczyn. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca nie podjęła żadnych czynności zmierzających do wyodrębnienia lokalu, takich jak: uzyskanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenie wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, czy też kopii wniosku o nadanie numeru porządkowego. Z uwagi na powyższe, żądanie przyznania dodatku węglowego nie mogło zostać załatwione pozytywnie. Sam bowiem fakt stwierdzenia podczas wywiadu, że strona prowadzi odrębne gospodarstwa domowe i ma oddzielne lub współdzielone źródła ciepła, nie jest wystarczający dla przyznania przedmiotowego dodatku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca podała, iż w art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym ustawodawca nie wymaga konieczności podejmowania kroków formalnych, w celu ustalenia odrębnego adresu – jako warunku przyznania tego wsparcia. Skarżąca zwróciła uwagę na złożone w sprawie oświadczenie z 19.12.2022 r. podając zarazem, że nie jest właścicielem zajmowanego lokalu. Jak podała "posiadam wraz z córką jedną księgę wieczystą". Akcentowała, że wyodrębnienie lokali wiąże się z istotnymi nakładami, których nie jest w stanie ponieść z uwagi na to, źródłem jej utrzymania jest renta. Wskazała także, iż mieszka w dużym domu z dwoma innymi rodzinami, które prowadzą odrębne gospodarstwa domowe w odrębnych lokalach – a koszty ogrzewania tego domu są wysokie. Skarżąca podkreśliła, iż w przedmiotowym budynku zajmuje dwa pokoje znajdujące się na parterze, a wejście do jej lokalu znajduje się na zewnątrz i nie korzysta ona z innych lokali znajdujących się w tym budynku, zamieszkiwanych przez inne gospodarstwa domowe.

W odpowiedzi na skargę SKO w Krakowie domagało się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga była zasadna i skutkowała uchyleniem obu zaskarżonych decyzji.

Regulacja dotycząca uprawnienia do dodatku węglowego osób zamieszkujących pod jednym adresem w kilku odrębnych gospodarstwach domowych zawarta jest w art. 2 ust. 3a – 3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141). W oparciu o wykładnię wskazanych przepisów należało więc poszukiwać rozstrzygnięcia tej sprawy.

Stosownie do art. 2 ust. 3a ustawy, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Według ustępu 3b, w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Jednakże, od wyrażonej w cytowanych wyżej przepisach zasady "jeden dodatek węglowy dla wszystkich gospodarstw domowych funkcjonujących pod jednym adresem", ustawodawca przewidział wyjątek. Stosownie bowiem do art. 2 ust. 3c ustawy, w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do 30.11.2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W takim natomiast przypadku - stosownie do ust. 3d przywoływanego przepisu - gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt (burmistrz albo prezydent miasta) przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (...).

Z cytowanych wyżej przepisów wynika zatem, iż dla przyznania dodatku węglowego znaczenie mają - ustalone wyniku wywiadu środowiskowego - następujące okoliczności:

1. fakt zamieszkiwania pod jednym adresem osób wchodzących w skład więcej niż jednego gospodarstwa domowego;

2. istnienie pod tym samym adresem odrębnych lokali;

3. brak możliwości ustalenie osobnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych w terminie do 30.11.2022 r.;

4. oddzielne lub współdzielone źródło ogrzewania dla poszczególnych gospodarstw domowych.

W kontrolowanej sprawie organ ustalił, że w budynku, w którym mieszka skarżąca funkcjonują trzy gospodarstwa domowe. Lokal zajmowany przez skarżącą ma osobne wejście, dwa pokoje, własną kuchnię oraz łazienkę i korzysta ze współdzielonego źródła ciepła. W ocenie organu tak I jak i II instancji, przyznanie dodatku węglowego osobie prowadzącej odrębne gospodarstwo domowe znajdujące się pod tym samym adresem, co inne gospodarstwo, któremu przyznano już dodatek węglowy, jest możliwe jedynie wówczas, gdy osoba która składa wniosek wykaże, że podjęła kroki formalne do nadania odrębnego adresu dla jej gospodarstwa, a nadanie tego adresu nie było obiektywnie możliwe w terminie do 30.11.2022 r. Stanowisko to, w ocenie Sądu, nie było trafne.

Podkreślić bowiem należy, że wskazywana wyżej przesłanka przyznania dodatku węglowego tj. "brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych do 30.11.2022 r." (pkt 3 wyżej) – nie musiała zostać ustalona wyłącznie na skutek podjęcia przez skarżącą formalnych kroków (działań) prowadzących np. do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego, bądź potwierdzenia tej okoliczności konkretnym dowodem. Przepisy ustawy o dodatku węglowym nie uzależniają bowiem udzielenia wsparcia finansowego w zakupie paliwa stałego od złożenia podania (tj. podjęcia kroków formalnych) o nadanie dodatkowego (nowego) numeru porządkowego dla nieruchomości (por. wyrok WSA w Łodzi z 23.05.2023 r.; sygn. akt II SA/Łd 299/23), tudzież od wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu (por. wyrok WSA w Krakowie z 11.07.2023 r., sygn. akt III SA/Kr 673/23). Uznać więc trzeba, że sam brak podjęcia przez skarżącą kroków formalnych zmierzających do nadania odrębnego adresu dla zajmowanej (zamieszkiwanej) części nieruchomości, nie wykluczał jeszcze uprawnienia do uzyskania dodatku węglowego. Dla spełnienia bowiem przesłanki z art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c ustawy, tj. braku możliwości ustalenia do 30.11.2022 r. odrębnego adresu dla gospodarstwa skarżącej, wystarczyło złożenie jedynie oświadczenia w tym zakresie. Za takim rozwiązaniem opowiedziało się orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23, z dnia 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 32/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. II SA/Łd 299/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 673/23 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 383/23), które jednocześnie akcentuje potrzebę dokonania oceny tegoż oświadczenia w kontekście zaistnienia wszystkich warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c ustawy o dodatku węglowym.

Skarżąca złożyła w toku postępowania oświadczenie (z 19.12.2022 r.) o niemożności ustalenia – do wskazanej wcześniej daty – odrębnego adresu dla miejsca jej zamieszkania. Dostrzec przy tym trzeba, że żądanie organu złożenia tegoż oświadczenia skarżąca odebrała w dniu 16.12.2022 r. (k. 5v). Wskazana data nakazuje przyjąć, że informację o potrzebie uzyskania odrębnego adresu dla lokalu, w którym skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe, powzięła ona już po dacie do której – wg organu – powinna podjąć kroki formalne w tym celu. Okoliczność tę winien organ administracji uwzględnić przy ocenie możliwości spełnienia w tej sprawie ustawowej przesłanki "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych do 30.11.2022 r."

Nadto, jak wyżej wskazano, oświadczenie skarżącej o niemożności ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania – do wskazanej wyżej daty – podlegać winno szerszej, kompleksowej ocenie organu, w kontekście spełnienia wszystkich przesłanek przyznania tego dodatku dla gospodarstwa będącego jednym z kilku gospodarstw funkcjonujących w tym samym budynku. W realiach ocenianej sprawy dostrzec należy, iż w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ ustalił, iż zajmowany przez skarżącą lokal ma cechę samodzielności, gdyż "można z niego korzystać bez konieczności korzystania z innego lokalu" (k. 8). Stwierdzona funkcjonalność lokalu winna jednak zostać odniesiona do tego, czy skarżąca w istocie prowadzi w przedmiotowym mieszkaniu jednoosobowe gospodarstwo, odrębne (oddzielne) od innych gospodarstw funkcjonujących pod tym samym adresem. Weryfikacja tej okoliczności winna zostać dokonana poprzez np. pozyskanie dokumentów świadczących o samodzielnym opłacaniu przez wnioskodawcę kosztu wywozu śmieci, posiadaniu odrębnych liczników mediów (np. prądu, wody i gazu) - jak też niezależnym od innych gospodarstw, opłacaniu tych mediów lub współpartycypacji w ich kosztach. Ustalenia przemawiające za wskazaną wyżej okolicznością (prowadzenia przez skarżącą odrębnego gospodarstwa domowego) nie zostały w tej sprawie poczynione. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany uwzględnić zaprezentowaną ocenę, uzupełniając i wszechstronnie oceniając materiał dowodowy w kontekście tego, czy skarżąca spełnia wszystkie przesłanki przyznania dodatku węglowego, o których mowa w art. 2 ust. 3d oraz ust. 1 i ust. 2 ustawy.

Przedstawione wyżej rozważania wskazują, iż w kontrolowanym przypadku nie wyjaśniono kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, czym naruszono art. 7 w zw. z art. 77 par. 1 i art. 80 k.p.a - w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak zostało już wyżej wskazane, organy naruszyły także przepisy prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3c-3d ustawy o dodatku węglowym. Z uwagi na powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634).