Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1061/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a  i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy referent Monika Kostecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2023 r., nr SKO.ŚR/4111/207/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/207/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 31 stycznia 2023 r. nr SO-04.8252.648.2022-1/23 o odmowie przyznania A. S. (dalej jako skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką Z. S.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 31 stycznia 2023 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką. W uzasadnieniu decyzji organ powołał przepisy mające w sprawie zastosowanie oraz wskazał, że . skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 5 grudnia 2022 r. Matka skarżącej z uwagi na stan zdrowia oraz wiek wymaga stałej pomocy i wsparcia w czynnościach pielęgnacyjnych i gospodarczych, ponieważ nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie, a skarżąca jest jedyną osobą, która może się nią opiekować, zapewniając jej wszystkie potrzeby życiowe. Brat skarżącej zamieszkuje pod Warszawą, a jego kontakt z matką jest ograniczony do rozmowy telefonicznej raz na dwa lub trzy lata. Wywiad środowiskowy z 28 grudnia 2022 r. potwierdził, że sprawowana przez skarżącą opieka nad matką jest niezbędna, stała i długoterminowa, gdyż stan zdrowa matki skarżącej nie rokuje poprawy. Z. S., wdowa ur. 9 maja 1939 r. legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie na stałe, nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 29 lipca 2022 r. Fakt ten, zdaniem organu, stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ponadto organ wskazał, że ostatnia aktywność zawodowa skarżącej została zakończona 27 marca 2020 r. Od 7 kwietnia 2020 r. skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Grodzkim Urzędzie Pracy. Zdaniem organu, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. W związku z faktem, że ostatni raz skarżąca była aktywna zawodowo w 2020 r., natomiast matka skarżącej stała się niepełnosprawna w stopniu znacznym w dniu 29 lipca 2022 r. nie można, ustalić związku przyczynowo skutkowego między zaprzestaniem zatrudnienia przez skarżącą, a opieką nad matką, natomiast faktem jest - potwierdzonym przez wywiad środowiskowy - niepodejmowanie pracy zarobkowej oraz brak takiej możliwości w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką. Mając powyższe na uwadze Prezydent Miasta Krakowa odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że wyłącznym i bezpośrednim powodem rezygnacji z pracy była konieczność opieki nad matką, która choruje już bardzo długo. Jej najwcześniejsze badania tomograficzne pochodzą z 2010 r. Potem stan zdrowia matki pogarszał się a, w 2020 r. matka bardzo podupadła na zdrowiu. Poza stwierdzoną chorobą Alzheimera ma dolegliwości ze strony kręgosłupa. Skarżąca wyjaśniła, że zrezygnowała wtedy z pracy zarobkowej, gdyż jej dochody (najniższa krajowa) nie pozwalały na wynajęcie profesjonalnej opieki, a nie miała wówczas wiedzy o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wskazała, że rozbieżność daty rozwiązania umowy o pracę (27 marca 2020 r.) i zdobycia orzeczenia o niepełnosprawności matki (27 lipca 2022 r.) wynika wyłącznie z braku wiedzy o świadczeniach pielęgnacyjnych. Stan zdrowia matki skarżącej nie ulega poprawie, a emerytura nie wystarcza na leki i pieluchy, nie wspominając o zwykłych comiesięcznych opłatach.

Decyzją z dnia 17 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoją decyzję Kolegium powołało treść art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz stwierdziło, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych, gdyż art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych został uznany za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., K 38/13. Zdaniem organu odwoławczego, stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Jednak pomimo spełnienia przez skarżącą warunku wynikającego z treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych brak jest, zdaniem Kolegium, podstaw do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Kolegium, w realiach niniejszej sprawy, nie zachodzi związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną osobą, a to z uwagi na fakt, że ostatni raz skarżąca była aktywna zawodowo w 2020 r., natomiast jej matka, stała się niepełnosprawna w stopniu znacznym w dniu 29 lipca 2022 r. Rozważenia wymaga zatem druga przesłanka wymieniona w ww. przepisie tj. nie podejmowanie zatrudnienia, na co zwrócił uwagę organ I instancji.

Zdaniem Kolegium, sprawowana przez skarżącą opieka nad matką, z uwagi na rodzaj i czasokres czynności spełnia wymogi opieki, o jakiej mowa we wskazanym powyżej przepisie, jednak sam fakt sprawowania opieki nie implikuje prawa opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego. Muszą być spełnione wszystkie przesłanki ustawowe.

Ponadto Kolegium wskazało, że skarżąca ma jeszcze brata, na którym w równym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki. Zdaniem SKO, jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad nią. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią.

Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, iż w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są również usługi opiekuńcze, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą po to, aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podjąć pracę w ograniczonym zakresie czasowym. W ocenie Kolegium, tym przypadku rodzeństwo jest w stanie wspólnymi siłami zapewnić matce właściwą opiekę, bez konieczności rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że decyzja o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest zasadna, jakkolwiek nie z powodu braku spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca podniosła, że związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zakończeniem przez nią pracy, a wystąpieniem niepełnosprawności jej matki zaistniał jeszcze przed rozwiązaniem przez nią stosunku pracy, bo w 2019 r. jednak nie został prawnie udokumentowany z powodu jej nieznajomości prawa i braku świadomości o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca wyjaśniła, że o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności matki wystąpiła dopiero gdy dowiedziała się o możliwości uzyskania takich świadczeń od pracownika MOPS. Odnośnie możliwości uzyskania przez nią wsparcia finansowego od brata skarżąca stwierdziła, że jej brat pobiera rentę z powodu złego stanu zdrowia i nie byłby w stanie podołać obowiązkowi alimentacyjnemu. Skarżąca uważa również, że zatrudnienie innej osoby do opieki nad jej matką wykracza poza jej możliwości finansowe, podobnie jak skorzystanie z usług wyspecjalizowanych ośrodków opieki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390, dalej – u.ś.r.). Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, na wstępie uznać należy za słuszne stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygnatura akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W rezultacie, w tym zakresie decyzja organu I instancji była wadliwa.

W ocenie Sądu organy I i II instancji przedwcześnie jednak, bez ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oraz bez uwzględnienia, że u.ś.r. przewiduje dwie alternatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia, odmówiły przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W rezultacie, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13).

Podkreślić należy, że w świetle art. 17 u.ś.r. ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i 1 a u.ś.r. komentowanego przepisu pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przy czym należy odróżnić pojęcie niepodejmowania i rezygnacji z zatrudnienia. Ten związek przyczynowo-skutkowy powinien polegać na tym, że potencjalny świadczeniobiorca nie podejmuje zatrudnienia, musi bowiem się opiekować niepełnosprawnym. Drugi przypadek występuje w sytuacji, gdy potencjalny świadczeniobiorca rezygnuje z zatrudnienia, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym, o którym stanowi art. 17 u.ś.r. (por. K. Małysa-Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015). Przesłanka niepodejmowania zatrudnienia jest spełniona, jeżeli zostanie ustalone, że wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Konieczne jest ponadto ustalenie, że osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia ma obiektywną możliwość ze względu na swój wiek, stan zdrowia i doświadczenie, podjęcia zatrudnienia, jednak nie podejmuje go ze względu na konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną. Podkreślić należy, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia. Tymczasem, organ rozważył tylko pobieżnie przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, a w zasadnie pominął w rozważaniach przesłankę niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2023 r., III SA/Kr 979/23 oraz 16 listopada 2023 r. III SA/Kr 740/23), że celem regulacji zawartej w art. 17 u.ś.r. jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/16). Zatem osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia albo będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej, rezygnuje z podjęcia takiej pracy, albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na znaczną niepełnosprawność.

W ocenie Sądu, organy w zasadzie nie dokonały analizy sytuacji skarżącej w świetle przesłanki "niepodejmowania" zatrudnienia. W trakcie postępowania skarżąca podnosiła, że matka choruje na Alzheimera i pierwsze symptomy tej choroby wystąpiły w 2010 r., na dowód czego skarżąca przedłożyła wynika TK głowy matki, z którego wynika, że już wówczas stwierdzono "cechy korowo-podkorowego zaniku mózgu". W 2019 r. stan zdrowia matki znacznie się pogorszył, co spowodowało, że skarżąca w 2020 r. zrezygnowała z zatrudnienia ze względu na konieczność stałej opieki nad matką. Był to okres pandemii, a ponieważ skarżąca pracowała w handlu, bardzo obawiała się, że zachoruje i zarazi schorowaną matkę. Do maja 2021 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych i wówczas zajmowała się matką. Potem stan zdrowia matki, która oprócz Alzheimera ma szumy uszne, cierpi na osteoporozę i ma poważne problemy z poruszeniem się, znacznie się pogarszał i skarżąca nie była już w stanie podjąć zatrudnienia, ponieważ matka wymagała całodobowej opieki.

Zresztą organy nie kwestionują, że matka skarżącej z uwagi na swój stan zdrowia oraz wiek wymaga stałej pomocy i wsparcia w czynnościach pielęgnacyjnych i gospodarczych, ponieważ nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie, a skarżąca jest jedyną osobą, która może się nią opiekować, zapewniając jej wszystkie potrzeby życiowe. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że jej brat, który mieszka k/Warszawy jest rencistą, (ma obcięte palce u ręki) nie jest w stanie finansowo pomóc skarżącej w opiece nad matką. Zatem skarżąca jest jedyną osobą, która sprawuje faktyczną opiekę nad chorą matką.

Nie ulega wątpliwości, ze czasookres okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy zbiegł się z wybuchem pandemii wirusa SARS-CoV-2. Stan epidemii wprowadzony został na terenie Polski rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022r., poz. 340) od dnia 20 marca 2020 r., natomiast odwołany został z dniem 16 maja 2022r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022, poz. 1027). Jednocześnie, zgodnie z tym samym rozporządzeniem, ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego, który obowiązywał do dnia 31 grudnia 2022 r., następnie został on przedłużony do dnia 31 marca 2023r. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2022r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2022r., poz. 2736), a następnie odwołany z dniem 1 lipca 2023r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. 2023r., poz. 1118).

Zdaniem Sądu ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji wskazujące na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodjęcia zatrudnienia przez skarżącą w 2022 r. a opieką nad matką nie zostały wszechstronnie rozpoznane przez organy.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r. (sygn. akt I OSK 275/21), że prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku także czasowego pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną.

Przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, której zakres wyklucza podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w częściowym wymiarze czasu pracy (por. art. 3 pkt 22 u.ś.r.). Zakres opieki jest determinowany stanem zdrowia osoby niepełnosprawnej.

W niniejszej sprawie organy I i II instancji nie kwestionowały, że matka skarżącej, chora na Alzheimera wymaga całodobowej opieki i że skarżąca tą opiekę jej zapewnia. W razie wątpliwości, organy mogą zwrócić się do skarżącej o przedłożenie dokumentacji lekarskiej obrazującej stan zdrowia matki jak również stan zdrowia brata skarżącej i jego dochodów.

W rezultacie w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy., tj. art. 7 i art. 77 k.p.a.

Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19). O dowolności oceny można mówić w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20).

Zwrócić należy uwagę, że organy administracji realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Powyższe jednak nie sprawia, że strona jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, gdyż zobowiązana jest ona przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu (por wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., III OSK 5191/21). Równocześnie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2023 r., I OSK 1750/22).

W przedmiotowej sprawie wymóg ten nie został zrealizowany. Podkreślić należy, że w zawiadomieniu z dnia 2 stycznia 2023 r. organ I instancji powołał treść art. 10 § 1 i 79a k.p.a., ale nie wskazał jakie okoliczności nie zostały w toku postępowania wykazane przez skarżącą. Na etapie postępowania odwoławczego nawet takie zawiadomienie nie zostało skierowane do skarżącej.

Mając na względzie powyższe, z uwagi na treść art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazania zawarte w niniejszym wyroku, w razie wątpliwości ustali stan zdrowia matki skarżącej, zakres opieki, której wymaga, a także stan zdrowia i wysokość dochodów brata skarżącej, a następnie w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego ustali czy spełnione są przesłanki świadczenia pielęgnacyjnego, podjętą decyzję uzasadnią zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.