Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1920/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6561
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3, art. 2 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2012 poz 391
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 4 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Henryka Łysikowska, Sędziowie: Sędzia WSA – Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA – Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Protokolant: Sekretarz sądowy – Anna Terlecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi: A w L. na interpretację indywidualną Prezydenta Miasta L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie: opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A w L. jest interpretacja indywidualna Prezydenta Miasta L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W dniu 2 kwietnia 2014 r. do Prezydenta Miasta L. (zwanego dalej organem podatkowym) wpłynął wniosek A w L. (dalej: wnioskodawca, Spółdzielnia, skarżąca) o udzielenie interpretacji indywidualnej w zakresie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W opisie stanu faktycznego podano, że po wejściu w życie ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 391 ze zm.; dalej: u.c.p.g.) Spółdzielnia płaci do Gminy opłaty za wywóz nieczystości pobierane od mieszkańców zamieszkujących w zasobach Spółdzielni. Na nieruchomościach stanowiących współwłasność Spółdzielni znajdują się budynki wielolokalowe, w których lokale mieszkalne należą do osób posiadających różne tytuły prawne (spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, lokale użytkowane na podstawie zawartej ze spółdzielnią umowy najmu oraz lokale będące przedmiotem odrębnej własności). Niektóre z tych osób nie płacą swoich zobowiązań wobec Spółdzielni, w tym również opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Na gruncie tak przedstawionego stanu faktycznego strona zadała pytania:

1. Czy Spółdzielnia Mieszkaniowa będzie podatnikiem w rozumieniu Ordynacji podatkowej, tj. podatnikiem zobowiązanym do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ?

2. Czy Spółdzielnia jako osoba trzecia dokonując opłaty do Gminy za gospodarkę odpadami komunalnymi za mieszkańca, będzie stroną w ewentualnym sporze sądowym?

3. Czy wygasa zobowiązanie podatkowe podatnika (mieszkańca), który nie płaci do Spółdzielni opłat za wywóz odpadów, a Spółdzielnia wyręczając podatnika zapłaciła jego zobowiązanie na rzecz Gminy ?

Zdaniem wnioskodawcy, w opisanym stanie fatycznym Spółdzielnia nie jest podatnikiem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Według niej, podmiotami zobowiązanymi do uiszczania opłaty są osoby władające poszczególnymi lokalami, zaś uiszczenie kwot opłaty z własnych środków Spółdzielni, nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego względem osób, za które należności z tytułu

W powołanej na wstępie interpretacji indywidualnej, organ podatkowy uznał stanowisko strony za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie, skarżąca, jako osoba sprawująca zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy z dnia 8 sierpnia 2000 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.), jest podatnikiem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wnioskodawca nie może być zatem uznany za osobę trzecią w odniesieniu do stosunku prawnego, z którego wynika obowiązek uiszczenia tej opłaty. Tym samym, Spółdzielnia uiszczając kwotę opłaty za gospodarowanie odpadami, uiszcza własną należność, nie zaś należność podmiotów władających poszczególnymi lokalami. Zatem zapłata przez Spółdzielnię kwoty należnej opłaty, powoduje wygaśnięcie ciążącego na niej zobowiązania.

Uzasadniając powyższe stanowisko organ wskazał na zasadę wynikającą z art. 6h ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 391 ze zm.; dalej: u.c.p.g.), który stanowi, że obowiązanymi do zapłaty na rzecz gminy opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – są właściciele nieruchomości, zaś właściciel nieruchomości, zobowiązany do składania deklaracji, został zdefiniowany w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy u.c.p.g. Organ podkreślił jednak, że zgodnie z art. 2 ust. 3 u.c.p.g., w przypadku nieruchomości zabudowanych budynkami wielolokalowymi, obowiązkami właściciela nieruchomości obciążone zostały osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000r., Nr 80, poz. 903 ze zm. dalej: u.w.l.), zatem obowiązek ten ciąży na właścicielach lokali jedynie wówczas, gdy zarząd nie został wybrany. Organ podkreślił, że przepis ten, w sytuacjach w nim wskazanych, stanowi lex specialis w stosunku do tych przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, których bezpośrednimi adresatami są właściciele nieruchomości, albowiem obowiązki właściciela nieruchomości, w tym związane z opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi przenosi na osobę sprawującą zarząd nieruchomością wspólną. Organ podkreślił, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie art. 2 ust. 3 ustawy u.c.p.g. W rozpatrywanej sprawie nieruchomości są zabudowane budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, zaś w świetle art. 27 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, który stanowi, że "zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierniczy, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali". Zdaniem organu, w świetle powyższych uregulowań, Spółdzielnię uznać należy za osobę sprawującą zarząd nieruchomością wspólną. Zgodnie ze stanem faktycznym przedstawionym we wniosku o udzielenie interpretacji, skarżąca Spółdzielnia jest osobą sprawującą zarząd nieruchomością wspólną, o której mowa w art. 2 ust. 3 u.c.p.g. i z tego powodu obciążają ją obowiązki dotyczące opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ podatkowy zwrócił uwagę, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt K 17/12 (Dz. U z 2013 poz. 1593), w odniesieniu do podobnego stanu faktycznego, uznał spółdzielnię mieszkaniową za zarządcę nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.c.p.g. i stwierdził, że jest ona podmiotem zobowiązanym do wykonywania obowiązków, o których mowa w art. 6h u.c.p.g. i art. 6m ust. 1 u.c.p.g. Reasumując, organ stwierdził, że w przedstawionym stanie faktycznym - obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zarówno w odniesieniu do lokali, których odrębną własność ustanowiono jak i do pozostałych lokali, ciąży na Spółdzielni, co z kolei skutkuje uznaniem jej za podatnika opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w świetle powyższych przepisów, status Wnioskodawcy odpowiada charakterystyce podatnika z art. 8 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 749, dalej: OP) ze wszystkimi tego konsekwencjami (w tym składania we własnym imieniu deklaracji i uiszczania jako podatnik należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi).

W konsekwencji organ uznał, że nieprawidłowe jest stanowisko Spółdzielni uznającej się za "osobę trzecią" a tym samym bezprzedmiotowe było odnoszenie się do opartego na tym założeniu poglądu sformułowanego w pyt. 3.

Pismem z dnia 3 czerwca 2014 r. wezwano organ podatkowy do usunięcia naruszenia prawa.

W piśmie z dnia 24 czerwca 2014 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, organ podatkowy stwierdził brak podstaw do zmiany ww. interpretacji indywidualnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na wskazaną wyżej interpretację indywidualną strona wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzuciła:

- błędną wykładnię art. 6h w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - polegającą na przyjęciu, że skarżąca Spółdzielnia jest podatnikiem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i że zobowiązana jest do składania w tym zakresie deklaracji i uiszczania tej opłaty;

- błędną wykładnię art. 8 w związku z art. 59 § 1 pkt 1 i art. 60 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie, że uiszczenie przez Spółdzielnię, która nie jest podatnikiem ani płatnikiem (a działa jedynie jako "posłaniec", "wyręczyciel") opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – wygasza zobowiązanie właścicieli lokali, którzy są podatnikami tej opłaty.

W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) powtórzyła argumentację przedstawioną we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej, konsekwentnie utrzymując, że skoro odpady produkowane są w lokalach wyodrębnionych, to Spółdzielnia nie jest podatnikiem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i nie jest zobowiązana do jej ponoszenia,. Według skarżącej, katalog podatników tej opłaty wynika z art. 6h w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy u.c.p.g. oraz z art. 7 OP, określających jako podatników - właścicieli nieruchomości, zaś zarządcy jedynie w odniesieniu do części wspólnych. Oponowała przeciwko wywodzeniu jej statusu podatnika z art. 2 ust. 3 ustawy u.c.p.g., w związku z art. 27 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych i art. 18 ust. 1 o własności lokali. Zdecydowanie kwestionowała przypisywanie jej statusu podatnika i nie godziła się na rolę płatnika, co wyrażało się w argumentacji skargi zarzutami opartymi na naruszeniu art. 8 w związku z art. 59 § 1 i art. 60 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Żądała uznania jej za "osobę trzecią", na której nie ciążą obowiązki wynikające ze statusu podatnika.

Organ podatkowy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu kontrolując legalność zaskarżonej interpretacji uznał, że zaskarżona interpretacja nie narusza prawa a zarzuty skargi są niezasadne, co skutkowało oddaleniem skargi.

Spór w sprawie dotyczy zasadności uznania skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej za podatnika opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, tj. podmiot zobowiązany do składania deklaracji i uiszczania na rzecz gminy ww. opłaty dla będących w zasobach spółdzielni nieruchomości zabudowanych budynkami wielolokalowymi, w których lokale użytkowane są na podstawie różnych tytułów prawnych (w tym odrębnej własności lokali).

Na wstępie trzeba zaznaczyć, że ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 r., nadanym przepisami ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152 poz. 897), wywoływała wątpliwości w zakresie zgodności z normami Konstytucji niektórych jej uregulowań. Wyrokiem z dn. 28 listopada 2013 r., sygn. K 17/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in. w punkcie 3 i 4 sentencji, że: art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach są zgodne z art. 2 Konstytucji; art. 6h i art.6 m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 3 powołanej ustawy są zgodne z art. 2 Konstytucji.

Przechodząc do istoty sporu Sąd zauważa, że sporna w sprawie kwestia była już przedmiotem oceny wojewódzkich sądów administracyjnych, które - w wydanych wyrokach – wyraziły pogląd zbieżny z zajętym w sprawie przez organ udzielający interpretacji (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) we Wrocławiu z dnia 16 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 300/14; WSA w Rzeszowie z dnia 10 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Rz 1260/13; WSA w Szczecinie z dnia 27 marca 2014r. sygn. akt I SA/Sz 1291/13 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela poglądy w nich wyrażone i zawarte w nich tezy Sąd przywoła w dalszych rozważaniach.

Zgodnie z art. 6h u.c.p.g., właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są zobowiązani do ponoszenia na rzecz gminy, na terenie której położone są ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie do art. 6m u.c.p.g. właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do właściwego organu gminy, deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych oraz składania nowych deklaracji w razie zaistnienia zmian danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zdeklarowana w deklaracji opłata jest uiszczana w trybie i na zasadach określonych w uchwale rady gminy, o której mowa w art. 6l u.c.p.g.. A zatem, to na właścicielu nieruchomości spoczywa obowiązek złożenia do właściwego organu deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Definicję "właściciela nieruchomości" dla potrzeb ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zawarto w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Według ww. przepisu, ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości, rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Definicja ta ma charakter zakresowy. Zostały w niej wymienione poszczególne kategorie podmiotów, które mogą zostać uznane za właścicieli nieruchomości w znaczeniu ustawowym. W przepisie tym określono szeroki krąg podmiotów, które są (lub mogą być) adresatami obowiązków nałożonych przepisami ustawy. Takie rozwiązanie podyktowane jest potrzebą zapewnienia prawidłowej i powszechnej realizacji celów i funkcji ustawy, wskazanych już w samej nazwie. Nie można zatem dokonywać interpretacji poszczególnych przepisów bez uwzględniania celu i funkcji ustawy, jak też bez uwzględniania wykładni systemowej zarówno wewnętrznej jak i zewnętrznej. Podkreślenia wymaga także, że w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach definicja "właściciela nieruchomości" i "nieruchomości" jest odmienna od tej stosowanej w prawie cywilnym i odbiega od ścisłego znaczenia tego pojęcia w prawie cywilnym.

Dla prawidłowego odczytywania art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. istotne jest pojęcie nieruchomości (tak też wyrok WSA w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. I SA/Ol 760/13). Zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. wynika zatem wprost, z uwzględnieniem pojęcia nieruchomości, że za właściciela ustawa uznaje każdy podmiot, który włada nieruchomością tj. wyodrębnionym gruntem i związanym z nim trwale budynkiem - na podstawie prawa własności, współwłasności, wieczystego użytkowania, zarządu i użytkowania a także ewentualnie na podstawie stosunku obligacyjnego.

Natomiast art. 2 ust. 3 u.c.p.g. przewiduje, że w razie zabudowania nieruchomości budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiona została odrębna własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.), lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany.

Z przywołanych regulacji wynika, że kilka podmiotów jednocześnie może spełniać warunki do uznania ich za właścicieli nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Nie oznacza to jednak, że wszystkie wymienione podmioty mogą jednocześnie mieć taki status względem obowiązku związanego z konkretną nieruchomością. Z przepisów u.c.p.g. nie wynika też solidarna odpowiedzialność tych podmiotów w powyższej sytuacji. Z tego względu celem ustalenia, który podmiot w konkretnym przypadku powinien zostać uznany za właściciela obowiązanego do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi należy odwołać się również do innych aktów prawnych, w tym do przepisów Kodeksu cywilnego oraz ustawy o własności lokali, a w odniesieniu do możliwości uznania spółdzielni mieszkaniowej za taki podmiot, również do ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Jak wskazano w literaturze, tam gdzie jakikolwiek tytuł prawny do nieruchomości łączy się z członkostwem w określonej korporacji typu spółdzielnia mieszkaniowa, wspólnota mieszkaniowa (powyżej 7 członków) lub TBS, podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji będzie zawsze jednostka organizacyjna lub osoba posiadająca nieruchomość w zarządzie, czyli m.in. spółdzielnia mieszkaniowa (por. K. Sobieralski, Podmiot zobowiązany do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, NZS 2013/3, s. 59).

Z definicji nieruchomości wynika, że część budynku może stanowić odrębną nieruchomość na mocy przepisów szczególnych. Są nimi przepisy ustawy o własności lokali. Cechą charakterystyczną odrębnej własności lokalu jest przymusowa, nie podlegająca podziałowi lub zniesieniu współwłasność w częściach ułamkowych gruntu oraz wszystkich części budynków i innych urządzeń nieprzeznaczonych wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali, przy czym udział w nieruchomości wspólnej stanowi prawo związane z własnością lokalu (art. 3 u.w.l.).

Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, że nie ma do niej zastosowania art. 2 ust. 3 u.c.p.g. z uwagi na to, że spółdzielnia nie sprawuje zarządu w rozumieniu ustawy o własności lokali, czego wymaga ww. przepis, ale w trybie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Zarząd nieruchomością wspólną uregulowany jest w rozdziale czwartym ustawy o własności lokali (art. 18 - 33). Zgodnie z art. 18 u.w.l. zarząd nieruchomością wspólną może być uregulowany umownie. Dopiero w braku umowy stosuje się reżim ustawowy. W przypadkach w umowie nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące sposobu zarządu. Zgodnie z art. 18 ust. 1 u.w.l., właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej lub prawnej (tzw. zarząd powierzony). W art. 2 ust. 3 u.c.p.g. mowa jest o osobach sprawujących zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali, czyli mowa jest nie tylko o osobach pełniących funkcję zarządu wspólnoty mieszkaniowej (wybranych zgodnie z art. 20 ust. 1 u.w.l.), ale również o każdej osobie fizycznej lub prawnej, której zarząd został powierzony. Spółdzielnia mieszkaniowa jest osobą prawną sprawującą zarząd nieruchomością wspólną. Po ustanowieniu na rzecz swoich członków lub innych osób odrębnej własności lokali na zasadach określonych w przepisach Rozdziału 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (u.s.m.), odwołujących się w pewnych kwestiach do przepisów ustawy o własności lokali, spółdzielnia sprawuje zarząd nieruchomościami wspólnymi, jak zarząd powierzony w rozumieniu przepisów o własności lokali, z mocy art. 27 ust. 2 u.s.m.

Zdaniem Sądu odesłanie zawarte w art. 27 ust. 2 u.s.m. do zarządu powierzonego w rozumieniu ustawy o własności lokali stanowi o tym, że spółdzielnia sprawuje zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali, o jakim mowa w art. 2 ust. 3 u.c.p.g.

W uchwale z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. I OPS 2/12 (opubl. ONSAiWSA 2013/2/23) Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA), wypowiadając się co do charakteru zarządu, o którym mowa w art. 27 ust. 2 u.s.m., odwołał się do uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z 26 listopada 2008 r. sygn. III CZP 100/08 (OSNC 2009, nr 10, poz. 140), który wskazał, że w potencjalnej kolizji mogą tu występować dwie ustawy określające swoiste reżimy zarządu nieruchomością wspólną: ustawa o własności lokali i ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych. Ustawodawca w art. 27 u.s.m. rozstrzygnął o wyborze spółdzielczego (nie zaś powszechnego) reżimu zarządu nieruchomością wspólną, w którego ramach spółdzielnia sprawuje taki zarząd z mocy ustawy, tak jak zarządza nieruchomościami stanowiącymi jej wyłączną własność. Wprawdzie stosownie do art. 27 ust. 1 u.s.m.: "w zakresie nieuregulowanym w ustawie do prawa odrębnej własności lokalu stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o własności lokali, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3" - co mogłoby ewentualnie wskazywać na poddanie omawianej sfery stosunków unormowaniom ustawy o własności lokali, jednakże zakres stosowania przepisów o zarządzie nieruchomością wspólną określa nie przytoczony ust. 1 art. 27, lecz ust. 2 tego artykułu, rozstrzygający o bardzo wąskim stosowaniu odpowiednich dla tej materii przepisów ustawy o własności lokali.

A zatem w spółdzielniach mieszkaniowych w zasadzie nie stosuje się tych przepisów ustawy o własności lokali, które dotyczą zarządu nieruchomością wspólną, w tym także i tych, które dotyczą funkcjonowania wspólnoty mieszkaniowej powołanej głównie w tym celu, aby właściciele lokali mogli sprawnie zarządzać nieruchomością wspólną. Wyłączenie stosowania również tych przepisów ustawy o własności lokali jest w spółdzielniach mieszkaniowych zrozumiałe, gdyż w innym przypadku dochodziłoby do stosowania dwóch systemów dotyczących zarządzania tą samą nieruchomością - systemu właściwego dla spółdzielni i systemu właściwego dla wspólnoty mieszkaniowej. Jest oczywiste, że taka sytuacja prawna byłaby źródłem trudności w zarządzaniu wspólną nieruchomością. Ustawodawca zdecydował, że w odniesieniu do nieruchomości spółdzielni mieszkaniowej w razie pojawienia się innych niż spółdzielnia właścicieli lokali, stosuje się w powyższym zakresie przede wszystkim procedury (...) przewidziane w przepisach ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. NSA stwierdził, że podstawowe znaczenie w kształtowaniu systemu zarządu nieruchomością wspólną, której współwłaścicielką jest spółdzielnia mieszkaniowa, ma art. 27 ust. 2 zdanie pierwsze u.s.m. stanowiący że: "Zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 u.w.l., choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni, z zastrzeżeniem art. 241 i art. 26". Według NSA, ze względu na formułę normatywną art. 27 ust. 2 u.s.m. należy wyraźnie zaakcentować okoliczność, iż realizowanie zarządu "jak zarządu powierzonego" następuje nie na podstawie umowy, lecz wynika z ustawy (zarząd ex lege). Ustawowe źródło wykonywania zarządu nieruchomością wspólną powoduje, że nie zachodzi potrzeba zawierania umowy w przedmiocie zarządzania nieruchomością. Oznacza to, że omawiana formuła wyraża generalną zasadę wykonywania zarządu na podstawie ustawy po ustanowieniu odrębnej własności pierwszego lokalu w budynku należącym dotychczas w całości do spółdzielni mieszkaniowej. Stanowcze brzmienie tej formuły: "zarząd (...) jest wykonywany" wskazuje, że wykonywanie zarządu nieruchomością wspólną stanowi obowiązek spółdzielni mieszkaniowej.

Istotą systemu zarządu uregulowanego w art. 27 ust. 2 u.s.m. jest więc sprawowanie ex lege przez spółdzielnię zarządu nieruchomością wspólną jak zarządu powierzonego. Podobne stanowisko wyrażone zostało w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2012 r. sygn. V CSK 459/11(Lex nr 1243118), w którym sformułowano następującą tezę: "Odpowiednie stosowanie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, o którym mowa w art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, nie może być rozumiane jako przyznanie właścicielom lokali uprawnienia do pozbawienia spółdzielni wykonywania zarządu nieruchomością wspólną w inny sposób niż wynikający z zastosowania art. 241 albo art. 26 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Oznacza ono jedynie to, że zarząd nieruchomością wspólną jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony w rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali. Jednakże zarząd przysługujący spółdzielni powstaje i jest wykonywany ex lege, podczas gdy zarząd powierzony według art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali powstaje i jest wykonywany na podstawie uchwały podjętej przez właścicieli lokali. W szczególności więc właściciele lokali w okresie wykonywania zarządu przez spółdzielnię nie mogą go powierzyć innej osobie dopóty, dopóki nie będą do nich stosowane przepisy ustawy o własności lokali na podstawie art. 241 albo art. 26 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych".

Na podstawie powyższego stwierdzić należy, że zarząd spółdzielni w przypadku, gdy jest ona współwłaścicielem, jest nie tylko zarządem preferowanym ale i wynikającym z ustawy. Zarząd ten, w sytuacji wyodrębnienia własności lokali, nie jest całkowicie oderwany od reguł, o jakich mowa w przepisach ustawy o własności lokali. Tym samym spółdzielnie mieszkaniowe sprawują zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali (jak zarząd powierzony). To, że nie mają w takim przypadku zastosowania inne (niż art. 18 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i ust. 1a u.w.l.) przepisy ustawy o własności lokali a zwłaszcza przepisy o wspólnocie mieszkaniowej i zebraniu właścicieli lokali, nie wyklucza, że na użytek ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zarząd wykonywany przez spółdzielnie mieszkaniowe należy do kategorii mieszczącej się w pojęciu zarządu wynikającym z ustawy o własności lokali, czyli "w rozumieniu" tej ustawy.

Użycie w art. 27 ust. 2 u.s.m. sformułowania, że spółdzielnia wykonuje zarząd ... "jak zarząd powierzony, o którym mowa w ustawie o własności lokali"... i odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o własności lokali w tym zakresie wskazuje, że na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jest to zarząd w rozumieniu ustawy o własności lokali. Jest to więc zarząd ustawowy w zakresie wykonywania którego art. 27 ust. 2 u.s.m. odsyła bezpośrednio do stosownych regulacji ustawy o własności lokali, nakazując stosować je odpowiednio.

Sąd zgadza się z poglądem wyrażonym przez wskazane na wstępie sądy administracyjne, że nie do zaakceptowania, w świetle art. 32 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, byłoby przyjęcie takiej interpretacji art. 2 ust. 3 u.c.p.g., według której uznaje się, że osoby sprawujące zarząd nieruchomościami wspólnymi na podstawie umowy lub uchwały współwłaścicieli nieruchomości (co jest regułą na gruncie ustawy o własności lokali), podlegają obowiązkom określonym w ustawie o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, natomiast nie podlegają im osoby prawne tj. spółdzielnie mieszkaniowe, sprawujące zarząd nieruchomościami wspólnymi z mocy przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (która, co już wyżej wskazano, odwołuje się w wielu kwestiach do ustawy o własności lokali).

Odnosząc się do argumentacji strony, uznającej się za "osobę trzecią" i dokonywania opłaty "za mieszkańców" (pyt. 2 i 3) i związanej z tym argumentacji dotyczącej niemożności wyegzekwowania przez spółdzielnię od lokatorów przypadających od nich części opłaty, to w ocenie Sądu jest ona niezasadna. Przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych dają możliwość wyegzekwowania od lokatorów przypadających od nich części opłaty, ponieważ koszty związane z odpadami należą do zwykłych kosztów eksploatacyjnych, które podlegają rozliczeniu na zasadach przewidzianych w ww. ustawie. Art. 4 u.s.m. stanowi, że członkowie spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali oraz członkowie spółdzielni będący właścicielami lokali są obowiązani uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na ich lokale, przez uiszczanie opłat zgodnie z postanowieniami statutu. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 41 u.s.m zarząd spółdzielni prowadzi odrębnie dla każdej nieruchomości ewidencję i rozliczenie przychodów i kosztów, o których mowa w ust. 1-2 i 4. Zgodnie z art. 1710 u.s.m. w przypadku długotrwałych zaległości z zapłatą opłat, o których mowa w art. 4 ust. 1, ust. 11 i ust. 5, rażącego lub uporczywego wykraczania osoby korzystającej z lokalu przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu albo niewłaściwego zachowania tej osoby czyniącego korzystanie z innych lokali lub nieruchomości wspólnej uciążliwym, przepis art. 16 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali stosuje się odpowiednio.

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na gminę obowiązek objęcia systemem gospodarowania odpadami komunalnymi nieruchomości gruntowych zabudowanych budynkami (zabudowa wielorodzinna, domu wraz z przynależnymi do nich działkami) oraz nieruchomości lokalowych (wyodrębnione lokale w ramach zabudowy wielorodzinnej). Zauważyć należy także, że w przypadku spółdzielni mieszkaniowych w ich zasobach może znajdować się wiele budynków wielolokalowych. W piśmiennictwie przyjęto, że konstrukcja zawarta w art. 2 ust. 3 ustawy pozwala na stwierdzenie, że w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach kategorię nieruchomości możemy bezpośrednio wiązać z jej właścicielem tzn. jeżeli dana nieruchomość ma jednego właściciela, według definicji ustawowej, to będzie traktowana jako pewna całość bez względu na to, ile elementów składowych wchodzi w jej zakres. Takie właśnie rozumienie właściciela nieruchomości jest związane z nieruchomościami zabudowanymi budynkami wielolokalowymi (por. A. Modrzejewski, "Właściciel i nieruchomość w świetle znowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach" – publ. Samorząd Terytorialny 1-2/2013, s. 88).

Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżona interpretacja nie narusza prawa i słusznie Spółdzielnia Mieszkaniowa została uznana za podmiot zobowiązany do złożenia deklaracji i uiszczania na rzecz Gminy opłat za gospodarowanie odpadami.

W szczególności, wbrew zarzutom skargi, organ dokonał poprawnej wykładni art. 6h w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Trafnie organ uznał, że w opisanym we wniosku stanie faktycznym – skarżąca Spółdzielnia Mieszkaniowa jest w świetle art. 2 ust. 3 u.c.p.g. zarządcą nieruchomości wspólnych (w rozumieniu ustawy o własności lokali), co w świetle art. 6h u.c.p.g. w zw. z art. 7 Ordynacji podatkowej czyni ją podatnikiem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i obliguje do deklarowania i uiszczania spornej opłaty na rzecz gminy.

Jako nie mające wpływu na wynik sprawy ocenił Sąd zarzuty skargi wywodzone z błędnej wykładni art.8 w związku z art. 59 § 1 pkt 1 i art. 60 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Źródłem tych zarzutów, było nieuzasadnione przekonanie Spółdzielni, że nie będąc podatnikiem (art. 7 OP), ani nawet płatnikiem (art. 8 OP) spornej opłaty (a działając jedynie jako "posłaniec", "wyręczyciel") bezzasadnie reguluje zobowiązania właścicieli lokali, którzy według skarżącej są podatnikami opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W kontekście szerokiej argumentacji, jaką Sąd przytoczył na potwierdzenie ciążących na Spółdzielni obowiązków podatkowych (wynikających z art. 6h w związku z art. 2 ust. 3 u.c.p.g.), nie jest konieczne szczegółowe odnoszenie się do wskazanych w tym zakresie zarzutów – jako całkowicie bezzasadnych.

Wskazać jedynie należy, że opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do uiszczania których na rzecz gminy lub ich związków obowiązani są właściciele nieruchomości (tu zarządca nieruchomością wspólną), są daninami publicznymi o niepodatkowym charakterze, do których zgodnie z art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Okoliczność, że opłaty za gospodarowanie odpadami wnoszone przez właścicieli nieruchomości na rzecz gmin w świetle obecnych unormowań są daniną publicznoprawną, nie wyklucza, aby spółdzielnie mieszkaniowe, na których ciąży obowiązek z tytułu tej opłaty, obciążyły następnie mieszkańców, rozliczając ją w kosztach utrzymania nieruchomości wspólnych.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie stwierdził również innego, aniżeli wskazywane przez stronę naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz 270 ze zm. - P.p.s.a.) Sąd skargę oddalił.