Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1508/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 4 pkt 2, par. 4 pkt 3 lit. a, par. 4 pkt 3 lit. b, par. 17 ust. 1 pkt 1, par. 17 ust. 3, par. 17 ust. 5, par. 18 ust. 3, par. 18 ust. 4, par. 19 ust. 1, par. 19 ust. 2, par. 19 ust. 3, par. 19 ust. 4, par. 19 ust. 5, par. 19 b, par. 21
journal: Dz.U. 2007 nr 109 poz 750
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi  z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 21  czerwca 2007 r.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędziowie NSA Anna Robotowska del. WSA Joanna Zabłocka (spr.) Protokolant Beata Cisek-Chojnacka po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 7 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 181/11 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od W. M. na rzecz Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2011r. sygn.akt II SA/Ke 181/11, po rozpoznaniu skargi W. M., uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) z dnia [...] stycznia 2011r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej: Kierownik Biura ARiMR) z dnia [...] października 2010r. w przedmiocie renty strukturalnej.

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Dnia 3 września 2010r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynął wniosek W. M. o przyznanie renty strukturalnej. We wniosku W. M. zadeklarował do przekazania za rentę strukturalną gospodarstwo rolne o powierzchni 3,0831 ha.

Decyzją z dnia [...] października 2010r. Kierownik Biura ARiMR odmówił W.M. przyznania renty strukturalnej.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K., po rozpoznaniu odwołania W. M., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] października 2010r. w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej. Przytaczając treść przepisu § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U. Nr 109, poz.750 ze zm., dalej: rozporządzenie w sprawie rent strukturalnych), w wersji obowiązującej przed dniem 24 czerwca 2008 r. organ orzekający ustalił, że z przedłożonego przez W. M. zaświadczenia z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w R. z dnia 1 września 2010r. wynika, że wnioskodawca podlegał jako rolnik ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym, wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim w okresach od 14 listopada 1991 r. do 30 września 2004r. oraz od 1 stycznia 2010r. do chwili obecnej. Organ odwoławczy, powołując się na przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t. Dz.U. z 2008r. Nr 50, poz.291 ze zm.) określające sposób obliczania liczby kwartałów, a od dnia 1 października 2009 r. liczby lat, miesięcy i dni podlegania ubezpieczeniu ustalił, że okres ubezpieczenia W. M. w ostatnich 10 latach bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie renty strukturalnej wynosi 4 lata 11 miesięcy i 3 dni. Następnie wskazał, że nie został spełniony warunek wynikający z § 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych, dotyczący wymaganego okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników przez okres 5 lat w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną. W ostatnich dziesięciu latach do dnia złożenia wniosku, czyli w latach 2000-2010, okres ubezpieczenia społecznego rolników wnioskodawcy nie wynosił wymaganego okresu 5 lat opłacania składek emerytalno-rentowych w KRUS, co skutkuje odmową przyznania mu renty strukturalnej.

W. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargę na powyższe rozstrzygnięcie, wnosząc o jego uchylenie.

Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy niesłusznie przyjął, iż "w ostatnich 10 latach od dnia złożenia wniosku, czyli w latach 2000-2010, okres ubezpieczenia społecznego rolników wnioskodawcy nie wynosił wymaganego okresu 5 lat opłacania składek emerytalno- rentowych w KRUS". Skarżący wskazał, że organ II instancji nie wziął pod uwagę zaświadczenia z KRUS w R. z dnia 3 listopada 2010r., gdzie wskazano, że na dzień 3 września 2010 r. podlegał on ubezpieczeniu społecznemu rolników i miał uregulowane składki, w tym za okres od 1 lipca 2010r. do 30 września 2010r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że organy obu instancji nieprawidłowo zinterpretowały stanowiący materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia przepis § 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych, zgodnie z którym rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli (obok spełnienia innych określonych w §4 warunków) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym".

WSA wyjaśnił, że § 4 pkt 2 ww. rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych w aktualnym brzmieniu obowiązuje w wyniku zmiany dokonanej na mocy § 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 czerwca 2008r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.Nr 108, poz. 693). Rozporządzenie w wersji zmienionej obowiązuje od dnia 24 czerwca 2008r.

Wskazał, że poprzednio obowiązujący § 4 pkt 2 rozporządzenia stanowił, że rentę strukturalną przyznaje się temu producentowi rolnemu, który prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w tym okresie podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zmiana przepisu polegała zatem jedynie na zastąpieniu słów "i w tym okresie" słowami "w okresie ostatnich 10 lat". WSA stwierdził, że o ile brzmienie § 4 pkt 2 rozporządzenia w poprzedniej wersji pozwalało przyjąć, iż pięcioletni okres ubezpieczenia winien się mieścić w 10 latach do dnia złożenia wniosku (poprzez użycie sformułowania "i w tym okresie"), to nowa treść tego przepisu nie daje podstaw do takiej interpretacji, przyjętej przez organy obu instancji.

Powołując się na ogólną zasadę postępowania administracyjnego wyrażającą się w tym, że organy administracji rozstrzygają sprawy według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie orzekania, a organ II instancji jest organem orzekającym merytorycznie, Sąd I instancji stwierdził, że podstawą do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy winny być ustalenia faktyczne poczynione na datę wydania decyzji odwoławczej.

Sąd I instancji wyjaśnił ponadto, że nie była kwestionowana okoliczność, że skarżący spełnił wszystkie przesłanki określone w cytowanym wyżej przepisie za wyjątkiem określonych w pkt 2.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. zaskarżył skargą kasacyjną powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie o oddaleniu skargi strony oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Na podstawie art.174 pkt.1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa przez błędną interpretację § 4 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w brzmieniu obowiązującym na mocy rozporządzenia z dnia 13 czerwca 2008r., będących podstawą uchylenia decyzji administracyjnych I i II instancji poprzez przyjęcie, że zapis w obowiązującym brzmieniu oznacza, iż beneficjent renty strukturalnej spełnia jeden z warunków 5 letniego wymogu ubezpieczenia emerytalno-rentowego, jeżeli tak wymagany okres został spełniony do dnia wydania decyzji administracyjnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, powołując się na wykładnię gramatyczną wskazał, że znowelizowany zapis nie zmienia wymogu wykazania podlegania 5 letniemu okresowi ubezpieczenia w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku. Zapis "prowadził działalność rolniczą w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał 5 letniemu ubezpieczeniu" należy rozumieć w ten sposób, że rolnik winien prowadzić działalność rolniczą co najmniej 10 lat przed złożeniem wniosku, ale mógł ją prowadzić również 20 lat i np. nieprzerwanie lub też z przerwami podlegać ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu nie tylko w okresie ostatnich 10 lat, ale w tym okresie winien podlegać 5 letniemu ubezpieczeniu emerytalno- rentowemu.

Powołując się na wykładnię celowościową zwrócił uwagę na nie zmieniony w § 17 ust.5 pkt 1 lit. b i c rozporządzenia zapis, że do wniosku o którym mowa w ust.1 pkt.1, dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej, w tym potwierdzające:

-okres nieprzerwanego prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku /lit. b /,

-podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu oraz nieposiadanie zadłużenia w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników /lit.c/.

Wskazał, że zgodnie z § 18 ust.3 rozporządzenia dokumentami potwierdzającymi okoliczności o których mowa w § 17 ust.5 pkt.1 lit. b, są dokumenty wymienione w ust.2 oraz: 1/ zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w okresach podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przed złożeniem wniosku o przyznanie renty strukturalnej, 2/oświadczenie o prowadzeniu działalności rolniczej w okresach nieobjętych ubezpieczeniem, o którym mowa w pkt. 1.

Zgodnie z § 18 ust.2 pkt. 4 dokumentem potwierdzającym okoliczności, o których mowa w § 17 ust.5 pkt.1 lit. c, jest zaświadczanie właściwej jednostki organizacyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Rolniczego. Wskazał, że zestawienie powyższych uregulowań z treścią znowelizowanego § 4 pkt.2 rozporządzenia nie daje podstaw do przyjęcia, że wykazanie przez beneficjenta renty, podlegania ubezpieczeniu przez okres 5 lat w okresie do dnia wydania decyzji administracyjnej, w tym również po złożeniu wniosku o przyznanie renty strukturalnej spełnia wymogi podlegania ubezpieczeniu stosownie do wymogów wynikających z powołanego wyżej § 4 pkt. 2 rozporządzenia. W ocenie ARiMR 5 letni okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu winien być wykazany przez producenta do dnia złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.

Skarga kasacyjna jest uzasadniona, bowiem Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni przepisu §4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych, poprzez przyjęcie, że przepis ten w obowiązującym brzmieniu oznacza, iż beneficjent renty strukturalnej spełnia warunek 5 letniego wymogu ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników (dalej: ubezpieczenie KRUS), jeżeli tak wymagany okres ubezpieczenia został spełniony do dnia wydania decyzji administracyjnej odwoławczej.

Trudności w interpretacji przepisu §4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych powstały w związku ze zmianą tego przepisu wprowadzoną rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 czerwca 2008 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie rent strukturalnych ( Dz.U. Nr 108, poz.693). Przepis w nowym brzmieniu obowiązuje od dnia 24 czerwca 2008 r.

W brzmieniu obowiązującym do dnia 24 czerwca 2008r. przepis §4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych stanowił, że rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu, jeżeli [...]" prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym", przez okres co najmniej 5 lat".

W obecnym brzmieniu przepis ten stanowi, że rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu, jeżeli [....] "prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym".

Sąd I instancji stwierdził, że o ile w poprzedniej wersji przepisu można było przyjąć, że pięcioletni okres ubezpieczenia winien mieścić się w 10 latach do dnia złożenia wniosku, poprzez użycie sformułowania "i w tym okresie", to nowa treść przepisu mówiąc o "ostatnich 10 latach" nie daje podstaw do takiej interpretacji.

Natomiast wnoszący skargę kasacyjną Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że przepis w nowym brzmieniu, należy rozumieć w ten sposób, że rolnik winien prowadzić działalność rolniczą co najmniej 10 lat przed złożeniem wniosku, ale mógł ją prowadzić również np. 20 lat nieprzerwanie albo z przerwami i podlegać ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu nie tylko w okresie ostatnich 10 lat, ale w tym okresie powinien podlegać przez 5 lat takiemu ubezpieczeniu.

Należy stwierdzić, brzmienie przepisu §4 pkt 2 rozporządzenia zarówno w brzmieniu przed nowelizacją, jak i w brzmieniu po nowelizacji jest niejasne i nieprecyzyjne. O ile przepis ten w brzmieniu przed nowelizacją mógł budzić uzasadnione wątpliwości, co do okresu w którym rolnik winien podlegać 5 letniemu ubezpieczeniu w KRUS (w okresie ostatnich 10 lat prowadzenia działalności rolniczej bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku, czy też w jakimkolwiek okresie prowadzenia działalności rolniczej, ale przed złożeniem wniosku), to należy stwierdzić, że nowelizacja usunęła tę wątpliwość wyjaśniając, że chodzi o ostatnie 10 lat prowadzenia działalności rolniczej. Jednak nowe sformułowanie przepisu zrodziło koleją wątpliwość: czy okres 10 lat, w którym rolnik podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu to okres bezpośrednio poprzedzający złożenie wniosku o rentę strukturalną, czy okres, jak stwierdził Sąd I instancji, 10 lat poprzedzających datę orzekania w sprawie.

Porównując obie przedstawione wyżej wersje przepisu, za usprawiedliwioną można uznać zarówno wykładnię zgodnie, z którą zmiana miała na celu umożliwienie spełnienia warunku posiadania 5 letniego okresu ubezpieczenia KRUS w dacie późniejszej niż data złożenia wniosku, jak też interpretację zgodnie, z którą celem nowelizacji było doprecyzowanie, że 5 letni okres ubezpieczenia KRUS powinien przypadać na ostatnie 10 lat prowadzenia działalności rolniczej przed złożeniem wniosku, a nie jakiekolwiek 10 lat prowadzenia tej działalności.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ze względu na nieprecyzyjne sformułowanie przepisu §4 pkt 2 rozporządzania w sprawie rent strukturalnych, zastosowanie wykładni językowej przy interpretacji powyższego przepisu jest niewystarczające do ustalenia, czy obecnie warunek posiadania 5 letniego okresu ubezpieczenia winien być spełniony w dacie składania wniosku czy może być spełniony później.

Dlatego dokonując interpretacji powyższego przepisu należało zastosować wykładnię systemową wewnętrzną, oceniając przepis w kontekście całej, uregulowanej rozporządzeniem procedury w sprawie przyznawania rent strukturalnych.

W tym celu należy przypomnieć kolejne etapy tego postępowania.

Na wstępie należy wyjaśnić, że wnioski o przyznanie renty strukturalnej mogą być składane tylko w terminach określonych przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który stosownie do upoważnienia udzielonego mu w §21 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych, podaje do publicznej wiadomości informację o możliwości składania wniosków, określając dzień rozpoczęcia i dzień zakończenia składania wniosków, przy czym termin ten nie może być krótszy niż 10 dni.

Stosownie do §17 ust.1 pkt 1 i ust.3 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej wszczyna się na pisemny wniosek złożony przez rolnika lub, w określonych warunkach, przez jego małżonka.

Wnioskodawca składa wniosek po ukończeniu 55 lat, lecz nie później niż na 12 miesięcy przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

W §17 ust.5 rozporządzenia określone zostało, że do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej, w tym potwierdzające okres nieprzerwanego prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku (b) i podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu oraz nieposiadanie zadłużenia w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników (c).

Z kolei przepisy §19 ust.1 i ust.2 rozporządzenia stanowią, że kierownik biura powiatowego Agencji weryfikuje wszystkie złożone w terminie wnioski, przy czym weryfikacja każdego wniosku następuje w terminie 40 dni od daty jego złożenia.

§19 ust.3 stanowi, że weryfikując wniosek, kierownik biura powiatowego Agencji ustala:

1) spełnienie warunków określonych w § 4 pkt 1-4;

2) łączną powierzchnię, położenie posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegała ta powierzchnia w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku;

3) stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegał ten stan prawny w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku;

4) spełnienie warunku posiadania kwalifikacji zawodowych przez osobę wskazaną we wniosku jako przejmującą gospodarstwo rolne;

5) łączną powierzchnię, położenie i stan prawny gospodarstwa rolnego należącego do przejmującego gospodarstwo przekazane na powiększenie gospodarstwa rolnego.

Jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku zostanie ustalone, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w §4 pkt 1- 4 (lub innych wymienionych w §19 ust.4) kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzję administracyjną, którą odmawia przyznania renty strukturalnej.

Należy wyjaśnić, że na tym etapie postępowania decyzja jest wydawana tylko w przypadku stwierdzenia, że wnioskodawca nie spełnia ww. warunków, natomiast w przypadku stwierdzenia, że wnioskodawca spełnia wymagane na tym etapie postępowania warunki, w tym warunki określone w §4 pkt 2 rozporządzenia, kierownik biura powiatowego Agencji w terminie 7 dnia od zakończenia weryfikacji, określa dla każdego z wniosków zapotrzebowanie na środki oraz przyznaje dla każdego z wniosków punkty wg. określonych kryteriów (§19 ust.5) i przekazuje właściwemu dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji szczegółową informację o tych wnioskach wraz z zapotrzebowaniem na środki wynikające z każdego wniosku. Dyrektor Agencji w terminie 14 dni od daty otrzymania informacji od wszystkich biur ustala kolejność przysługiwania renty strukturalnej w danym oddziale regionalnym i określa, które spośród wniosków mieszczą się w limicie środków w danym województwie. O kolejności przysługiwania renty decyduje suma uzyskanych punktów. Następnie dyrektor oddziału regionalnego Agencji przekazuje do Prezesa Agencji informację o ww. kolejności zawierającą dane wnioskodawców, liczbę punktów przyznanych poszczególnym wnioskom oraz zapotrzebowanie na środki wynikające z każdego z tych wniosków.

Prezes Agencji w terminie 7 dni od daty otrzymania powyższej informacji podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej administrowanej przez Agencję informację o kolejności wnioskodawców, którym będzie przysługiwała renta w poszczególnych województwach, która to informacja zawiera imiona i nazwiska wnioskodawców (§19a).

Stosownie do §19b rozporządzenia, kierownik biura powiatowego Agencji, w terminie 20 dni od dnia podania przez Prezesa Agencji do publicznej wiadomości wyżej opisanej informacji, wydaje wnioskodawcom spełniającym opisane w tym przepisie warunki, postanowienie o spełnieniu tych warunków. Wnioskodawca w terminie 9 miesięcy od otrzymania ww. postanowienia winien przekazać gospodarstwo rolne, zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej i przedłożyć Agencji dowody to potwierdzające.

Wnioskodawcy, który spełni powyższe wymogi kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzję administracyjną w sprawie przyznania renty strukturalnej.

Należy podkreślić, że wydanie decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej z powodu niespełnienia warunków określonych w §19 ust.4 następuje na innym etapie procedury, niż wydanie decyzji w sprawie przyznania tej renty.

Analiza przedstawionej wyżej procedury prowadzącej do wydania decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej lub decyzji w sprawie jej przyznania nakazuje przyjąć, że spełnienia warunku posiadania 5 letniego okresu ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników powinno nastąpić w okresie ostatnich 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie renty strukturalnej.

Przyjęcie, że spełnienie kryterium z §4 pkt 2 rozporządzenia może nastąpić w dacie orzekania przez organ II instancji wykluczałoby możliwość ustalenia kolejności wnioskodawców zgodnie z przedstawioną wyżej procedurą i w terminach z niej wynikających.

Za interpretacją zgodnie, z którą warunek 5 letniego okresu ubezpieczenia winien być spełniony w dacie składania wniosku przemawia również, co zasadnie podniósł wnoszący skargę kasacyjną, treść niezmienionego w związku z nowelizacją z 2008 r. §17 ust.5 pkt 1 rozporządzenia stanowiącego, że do wniosku o przyznanie renty strukturalnej dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej. Jeżeli do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie warunków, to warunki te winny być spełnione już w dacie składania wniosku. NSA zauważa, że ww. przepis zawiera w punktach a-e wyliczenie okoliczności, które mają być potwierdzone dokumentami załączonymi do wniosku, wyliczenie to nie stanowi jednak, w ocenie Sądu, zamkniętego katalogu tych okoliczności. Dlatego fakt niewymienienia wprost w tym zestawieniu dokumentów potwierdzających spełnienie warunku z §4 pkt 2 nie oznacza, że nie istnieje obowiązek ich załączenia do wniosku.

Należy wskazać, że kasator błędnie z brzmienia przepisu §17 ust.5 pkt 1 lit. b) i c) oraz §18 ust.3 i ust. 2 pkt 4 (powinno być ust.4) rozporządzenia wywodzi, że w przepisach tych wprost zapisano, iż do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające okres 5 letniego ubezpieczenia emerytalno-rentowego. Wymienione pod lit. b) i c) dokumenty nie dotyczą okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, a więc spełnienia warunku z §4 pkt 2, ale spełnienia warunków z §4 pkt 3 lit. a) i b), czyli udowodnienia okresu nieprzerwanego prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku, oraz faktu, że wnioskodawca w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu i nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników. Obowiązek wykazania podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w dniu złożenia wniosku o rentę nie jest tożsamy z obowiązkiem wykazania 5 letniego okresu podlegania temu ubezpieczeniu.

Wymienione w §18 ust.3 pkt 1 zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okresach podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przed złożeniem wniosku o przyznanie renty strukturalnej ma potwierdzać, zgodnie z brzmieniem tego przepisu, spełnienie warunku określonego w §17 ust.5 pkt 1 lit. b) czyli okres nieprzerwanego prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku. Natomiast zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej KRUS wymienione w §18 ust.4 ma potwierdzać okoliczności, o których mowa w §17 ust.5 pkt 1 lit.c), czyli podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu i nieposiadanie zadłużenia w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników, a więc warunki z §4 pkt 3 lit. a) i b).

Ponieważ jednak, jak wyżej wskazano, §17 ust.5 pkt.1 lit. a-e nie zwiera zamkniętego katalogu dokumentów, które winny być załączone do wniosku, niewymienienie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku z §4 pkt 2 nie oznacza, że nie ma obowiązku załączenia ich do wniosku.

Ponadto, należy wskazać, że trudno byłoby znaleźć racjonalne uzasadnienie dla przyjęcia, że warunki: ukończenia 55 lat, prowadzenia działalności rolniczej przez 10 lat, podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, nieposiadania zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników i posiadanie stażu pracy w rolnictwie miałyby być oceniane na dzień złożenia wniosku, a warunek posiadania 5 lat ubezpieczenia KRUS według stanu na datę orzekania.

Po dokonaniu, w przedstawiony wyżej sposób, wykładni przepisu §4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że określony w tym przepisie warunek podlegania przez okres 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników powinien przypadać w okresie ostatnich 10 lat przed złożeniem wniosku o przyznanie renty strukturalnej.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).