Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 278/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 stycznia 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3728/2023/25800 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 10 stycznia 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3728/2023/25800 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (dalej "Prezydent" lub "Organ pierwszej instancji") z 30 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Prezydent odmówił przyznania Z. M. (dalej "Skarżący") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Decyzja z 30 listopada 2023 r. była drugą decyzją Prezydenta wydaną w rozpoznawanej sprawie, Kolegium bowiem uchyliło wcześniejszą jego decyzję z 12 września 2023 r.

Podstawę prawną decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.; dalej "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").

Prezydent wyjaśnił, że zgodnie z wytycznymi Kolegium zawartymi w decyzji uchylającej z 26 października 2023 r. przeprowadzono dodatkowe postępowanie wyjaśniające co do zakresu i charakteru opieki sprawowanej przez Skarżącego nad ojcem. Jednakże jak wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z 3 czerwca 2023 r. nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność ojca Skarżącego. Nie została zatem spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W odwołaniu od decyzji Skarżący podkreślił, że pomimo uzupełnienia postępowania dowodowego Organ pierwszej instancji ponownie wydał decyzję odmowną opierając się na art. 17 ust. 1b u.ś.r. Decyzja pierwszoinstancyjna jest błędna, gdyż została wydana na podstawie przepisu, który Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 38/13 uznał za sprzeczny z Konstytucją RP.

Kolegium zaskarżoną obecnie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że Prezydent nieprawidłowo powołał się na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13.

Kolegium podzieliło jednak stanowisko Organu pierwszej instancji, że nie została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Z akt sprawy wynika, że zakres opieki sprawowanej przez Skarżącego oraz poszczególne czynności wykonywane przez niego nie są na tyle absorbujące, aby Skarżący nie mógł podjąć choćby częściowego zatrudnienia. Ograniczają się one bowiem jedynie do robienia zakupów, przygotowywania posiłków, pomocy w czynnościach higienicznych, załatwianiu spraw urzędowych, sprzątaniu mieszkania, prania, zamawiania wizyt lekarskich oraz zakupu lekarstw. Zatem czynności takie należą do czynności związanych z prawidłowym funkcjonowaniem rodziny i nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia, które miało już miejsce dawno w przypadku Skarżącego. Przy czym Organ odwoławczy podkreślił, że przyznaje moc dowodową dokumentom zgromadzonym w aktach sprawy dotyczącym sytuacji osobistej, materialnej i dochodowej Skarżącego, stanu zdrowia ojca oraz zakresu sprawowanej nad nim opieki.

W skardze Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił decyzji Kolegium naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą wadliwym uznaniem, że zakres opieki sprawowanej przez Skarżącego nad ojcem nie wypełnia dyspozycji ww. przepisu, podczas gdy z regulacji tej wynika, że konieczność sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad inną osobą – jako warunek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – zostaje spełniony wtedy, gdy treść orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności zawiera takie wskazanie. W takiej sytuacji organ zobowiązany jest ustalić jedynie, czy wnioskodawca faktycznie sprawuje taką opiekę oraz czy sprawuje ją prawidłowo nie będąc przy tym władnym do kwestionowana charakteru i zakresu tej opieki.

Decyzji Kolegium zarzucono także naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów tzn. na dokonaniu błędnej, sprzecznej z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Naruszenie to skutkowało w szczególności błędnym przyjęciem, że obowiązki ciążące na Skarżącym w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem (tzn. sprzątanie, gotowanie, podawanie posiłków, robienie zakupów, ustalanie wizyt lekarskich, podawanie i zakup leków, wykonywanie wszelkich czynności pielęgnacyjno-higienicznych) nie stanowią czynności wymagających stałej dyspozycyjności Skarżącego i tym samym mogą być realizowane przez niego w warunkach zatrudnienia.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z karty informacyjnej leczenia szpitalnego nr [...] i wyników badań słuchu na okoliczność ustalenia ich treści, w tym rodzaju schorzeń ojca Skarżącego oraz związanej z tym konieczności sprawowania nad nim przez Skarżącego długotrwałej oraz stałej opieki, a tym samym niemożności podjęcia przez niego pracy zarobkowej.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że opieka nie musi być sprawowana całodobowo, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości i długotrwała w sensie rozciągłości w czasie. W sprawowaniu opieki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osoby niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności nie jest w stanie sama sobie zapewnić.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wnosząc o oddalenie skargi Kolegium podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Kontrolując zaskarżoną decyzję, zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności przywołać należy regulacje prawne mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Przesłanki uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną określone zostały w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przy czym 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2024 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429; dalej "u.ś.w."), która zmieniła brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. W aktualnym stanie prawnym o świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby wskazane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. z tytułu opieki jedynie nad osobą niepełnosprawną w wieku do ukończenia 18. roku życia.

Jednakże w myśl art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o których mowa w u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zdaniem Sądu ustalając zakres zastosowania ww. przepisu przejściowego należy uwzględnić art. 24 ust. 2 u.ś.r. Zgodnie z tą regulacją prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zasadniczo zatem momentem uzyskania prawa do świadczenia rodzinnego (w rozpatrywanej sprawie – świadczenia pielęgnacyjnego) jest data złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W konsekwencji przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a) u.ś.w. zmieniającego art. 17 u.ś.r.) organy rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.

Stosownie zatem do art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało m. in. osobom wskazanym w pkt 4 tego przepisu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że ojciec Skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 23 marca 2023 r. (orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z[...] znak:[...]). Nie są również sporne okoliczności stanu faktycznego dotyczące sytuacji osobistej Skarżącego, stanu zdrowia ojca Skarżącego i stopnia jego samodzielności oraz rozmiaru sprawowanej przez Skarżącego opieki nad ojcem. Organy dokonały ustaleń w tym zakresie na podstawie wywiadu środowiskowego, wyjaśnień i oświadczeń Skarżącego oraz dowodów wskazanych przez Skarżącego.

Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Zdaniem Kolegium zakres opieki sprawowanej przez Skarżącego nad ojcem jest do pogodzenia z możliwością podjęcia zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast według Skarżącego opieka ta jest na tyle absorbująca, że nie może on podjąć jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Skarżący zarzuca organom przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, tzn. dokonanie błędnej, sprzecznej z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności przedłożonej dokumentacji medycznej i jego wyjaśnień.

Podkreślić zatem należy, że sam fakt posiadania przez podopiecznego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem na konieczność stałej lub długotrwałej opieki nie jest wystarczający do uznania, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne nad osobą posiadającą takie orzeczenie spełnia wymagania dotyczące przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazanie w orzeczeniu o niepełnosprawności, że dana osoba wymaga stałej lub długotrwałej opieki, nie przesądza bowiem, że sprawowanie opieki nad taką osobą wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności nie wyklucza zatem możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad tą osobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20; 18 maja 2021 r., I OSK 275/21 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie precyzuje ani zakresu ani charakteru opieki nad osobą niepełnosprawną. Z uwagi na cel i istotę świadczenia pielęgnacyjnego przyjmuje się, że opieka powinna być osobista, stała bądź długotrwała i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15, opubl. w CBOSA). Nie chodzi przy tym o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy, przez 24 godziny na dobę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2020 r., I OSK 371/20, opubl. w CBOSA).

Jednocześnie należy mieć na uwadze, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Rezygnacja z zatrudnienia (niepodejmowanie zatrudnienia) musi pozostawać w ścisłym i bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Czynności opiekuńcze muszą więc w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Przy czym stosownie do art. 3 pkt 22 u.ś.r. pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zatem niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia w formach przewidzianych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, opubl. w CBOSA).

Oceniając zgromadzony materiał dowodowy należy zgodzić się z Kolegium, że zakres czynności opiekuńczych faktycznie realizowanych przez Skarżącego w świetle art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie uniemożliwia mu podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że ojciec Skarżącego ma 86 lat, jest wdowcem, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżący zazwyczaj po śniadaniu zabiera ojca do własnego mieszkania i do wieczora ojciec przebywa u niego. Ojciec Skarżącego porusza się samodzielnie we własnym mieszkaniu. Poza mieszkaniem, tj. w czasie spacerów i zakupów musi mu towarzyszyć Skarżący. Ojciec Skarżącego samodzielnie spożywa przygotowane posiłki, samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne z tym, że cierpi na częstomocz, a w nocy używa basenu. Ojciec Skarżącego nie wymaga zabiegów typowo pielęgnacyjnych, gdyż nie jest osobą stale leżącą, wymagającą leczenia odleżyn, pomocy w zakresie specjalistycznej pielęgnacji (np. karmienie przez sondę, pielęgnacja przetok itp.).

Czynności opiekuńcze Skarżącego polegają na wspomaganiu ojca w czynnościach życia codziennego. Czynności wspomagające obejmują pomoc ojcu przy: wstawaniu z łóżka; ubieraniu; czasem myciu i jedzeniu; drobnych zabiegach, tj. smarowanie; prowadzeniu komunikacji z osobami trzecimi. Pomoc całkowita obejmuje działania dotyczące stanu zdrowia, tj.: rejestracja wizyt lekarskich; kontrola terminów wizyt lekarskich oraz zabiegów; transport do lekarza i szpitala; pomoc w czasie wizyt lekarskich; realizacja recept; przygotowanie leków i kontrola ich przyjmowania; mierzenie ciśnienia; zakraplanie oczu. Pomoc całkowita dotyczy ponadto czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj.: prace domowe (sprzątanie, pranie, zmywanie, zakupy); przygotowywanie posiłków zgodnie z zaleceniami dietetyka; sprawy urzędowe; pomoc w zdarzeniach losowych oraz w innych wydarzeniach (podróże, odwiedziny, pogrzeby).

Najbardziej czasochłonne czynności wykonywane przez Skarżącego dotyczą prowadzenia gospodarstwa domowego, tj. prace domowe, przygotowanie posiłków, sprawy urzędowe. Wskazać jednak trzeba, że tego rodzaju czynności zasadniczo nie są uznawane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne. Ograniczenie formy opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności dnia codziennego prowadziłoby bowiem do nieuprawnionego uznania, że każda osoba je wykonująca byłaby niezdolna do podjęcia lub wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej z uwagi na ciążące na niej obowiązki domowe względem niepełnosprawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2023 r., I OSK 2155/22, opubl. w CBOSA). Czynności z zakresu prowadzenia gospodarstwa domowego można zaplanować. Część z tych czynności nie jest wykonywana każdego dnia. Ponadto czynności te nie mają charakteru czynności ciągłych, które wymagają stałej obecności opiekuna. Czynności te mogą być albo zrealizowane z wyprzedzeniem albo skumulowane w czasie.

Także czynności polegające na podawaniu leków czy umawianiu wizyt lekarskich nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20, opubl. w CBOSA). Pomoc w czynnościach higienicznych, smarowanie maściami, mierzenie ciśnienia i ćwiczenia oddechowe dotyczą czynności, które zasadniczo wykonywane są przez Skarżącego rano i wieczorem. Czynności te nie są bowiem tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach. Czynności te nie wymagają ciągłego i nieprzerwanego zaangażowania Skarżącego. Także ćwiczenia umysłowe, spacery, odwiedziny u rodziny czy podróże mogą być zorganizowane w sposób umożliwiający podjęcie Skarżącemu zatrudnienia.

Wobec tego trafny jest wniosek Kolegium, że możliwe jest takie zorganizowanie opieki nad ojcem, aby Skarżący dalej ją sprawując, mógł podjąć zatrudnienie, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skarżący nie wskazywał przy tym, że jego ojciec nie może w ciągu dnia sam przebywać w mieszkaniu. Ponadto podkreślić należy, że niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie odnosi się wyłącznie do zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy i tylko na podstawie umowy o pracę. W przepisie tym chodzi o rezygnację lub brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej także w niepełnym wymiarze czasu pracy czy na podstawie umowy cywilnoprawnej, której istotą jest elastyczne podejście do czasu pracy wobec czego zatrudniony może zarządzać swoim czasem, także w zakresie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Biorąc pod uwagę czas poświęcany przez Skarżącego na czynności stricte opiekuńcze wobec niepełnosprawnego ojca to realizacja obowiązków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przy ich właściwej organizacji, daje Skarżącemu możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej.

Końcowo należy podnieść, że moralnym obowiązkiem dziecka jest opiekowanie się zawansowanym wiekiem i schorowanym rodzicem. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem przyznawanym za samą opiekę, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia lub kontynowania zatrudnienia.

Wobec powyższego Sąd jako prawidłowe ocenia stanowisko Kolegium, że w sprawie nie wystąpił związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną przez niego opieką nad ojcem. Skarżący może zorganizować czynności opiekuńcze wobec ojca godząc je z zatrudnieniem, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w formie pracy zdalnej czy na podstawie umowy cywilnoprawnej.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów k.p.a. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a). Organy zebrały i oceniły materiał dowodowy w stopniu odpowiednim i wystarczającym dla dokonania oceny, czy Skarżący nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad ojcem. Ocena materiału dowodowego nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania.

Uzasadniając oddalenie wniosku dowodowego zawartego w skardze należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie kontroluje prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przeprowadzanie dowodu z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może służyć uzupełnieniu przez sąd administracyjny materiału dowodowego, ani akt sprawy administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2017 r. II OSK 2100/16, opubl. w CBOSA). Jednocześnie należy zauważyć, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ wziął pod uwagę wyjaśnienia Skarżącego dotyczące pogorszenia się stanu zdrowia ojca, w szczególności okoliczność, że ojciec Skarżącego przeszedł 20 czerwca 2023 r. ostry zawał serca (a co do której to okoliczności Skarżący zawnioskował o przeprowadzenie dowodu z karty informacyjnej z leczenia szpitalnego).

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.