Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 6/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 249 par. 1, art. 133
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2023 r. sprawy ze skargi G. M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 7 listopada 2022 r. nr SKO-433/52/22 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Bd 6/23

UZASADNIENIE

W skardze do tut. Sądu G. I. (dalej: "skarżąca", "Gmina") zakwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO") z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] (dalej: "decyzja organu odwoławczego") i wniosła o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej. Strona wniosła również o zasądzenie od organu kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżona decyzja dotyczyła utrzymania w mocy decyzji z dnia [...] września 2022 r. nr [...] wydanej przez SKO działającego jako organ I instancji. W decyzji organu I instancji orzeczono o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z [...] czerwca 2020 r. stwierdzającej nadpłatę z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w I. przy ul. [...].

W uzasadnieniu decyzji organ I i II instancji wskazał, że wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania było konieczne bowiem na etapie kontroli legitymacji procesowej strony, która wystąpiła z wnioskiem, organ uznał, że w przedmiotowej sprawie G. I. nie może być stroną stosownie do art. 133 Ordynacji podatkowej. Organ podkreślił, że nie do pogodzenia z porządkiem prawnym byłoby przyjęcie poglądu, że gmina w zakresie podatku, którego jest beneficjentem i w zakresie którego jej organ pełni rolę organu podatkowego, może być jednocześnie stroną postępowania podatkowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że organ I instancji błędnie ocenił, iż przedmiotem postępowania, w którym orzeczono o zwrocie nadpłaty była oplata za gospodarowanie odpadami komunalnym a nie podatek. Strona podkreśliła, że organ I instancji pominął to, że uczestnik skorzystał ze świadczenia, jakie Gmina wykonała na jego rzecz, tj. świadczenia publicznoprawnego polegającego na odbiorze odpadów z nieruchomości J. O.. Mając na uwadze rodzaj świadczenia, które zostało wykonane na rzecz uczestnika, skarżąca zakwestionowała bezrefleksyjne odwołanie się przez organ I instancji do przepisów ustawy Ordynacja podatkowa na podstawie art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

W decyzji organu odwoławczego SKO podzieliło argumentację przytoczoną w decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2022 r. i nie uwzględniło odwołania skarżącej.

W związku z powyższym Gmina Miasta I. zaskarżyła decyzję organu II instancji do tut. Sądu. W skardze strona nie sformułowała zarzutów a w uzasadnieniu podała, że w dniu [...] października 2017 r. Rada Miejska w I. podjęła uchwałę w przedmiocie sposobu naliczenia opłaty za zagospodarowanie odpadów komunalnych. Uchwała ta została zaskarżona do WSA w Bydgoszczy, który w wyroku z dnia [...] maja 2018 r. wydanym w sprawie o sygnaturze I SA/Bd 240/18 stwierdził nieważność uchwały z dnia [...] października 2017 r., nr [...] zmieniającej uchwałę w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokości tej opłaty. Wywiedziona od tego wyroku skarga kasacyjna została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] lutego 2019 r. wydanym w sprawie o sygnaturze II FSK 3267/18.

W związku z powyższym prawomocnym orzeczeniem o stwierdzeniu nieważności ww. uchwały, J. O. będący mieszkańcem I. (dalej: "uczestnik") złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty.

W decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. Prezydent I. odmówił stwierdzenia nadpłaty, wskazując iż stwierdzenie nieważności uchwały, będącej aktem prawa miejscowego uprawnia co najwyżej wnioskodawcę do wytoczenia powództwa przed sądem powszechnym na podstawie art. 417 i 4171 k.c. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji przedstawił szeroką argumentację wskazującą na niedopuszczalność drogi administracyjnej. Od tej decyzji odwołanie wniósł J. O., zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję reformatoryjną stwierdzając nadpłatę po stronie J. O.. Organ II instancji uznał, że sprawa ma charakter sprawy administracyjnej i podlega reżimowi ustawy Ordynacja podatkowa, a nie przepisom Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności odszkodowawczej za niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej. Na skutek decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnioskująca G. I. została zobowiązana do zapłaty na rzecz J. O. kwoty [...]zł.

Skarżąca złożyła wniosek do SKO wskazując na okoliczność, iż reformatoryjna decyzja organu II instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa polegającym na tym, iż orzeczono o nadpłacie w ramach drogi administracyjnej, podczas gdy wnioskodawcy przysługiwało jedynie roszczenie odszkodowawcze, którego mógł dochodzić przed sądem powszechnym. Wskazywano, iż w sprawie dopuszczalna była droga sądowa, a sprawa podlegała kompetencji i jurysdykcji sądów powszechnych.

W ocenie skarżącej Gminy reformatoryjna decyzja SKO w B. rażąco narusza prawo, a jej wydanie spowodowało powstanie po stronie skarżącej Gminy roszczenia odszkodowawczego. W związku z powyższym konieczne jest zdaniem skarżącej doprowadzenie do wszczęcia postępowania eliminującego wadliwą, reformatoryjną decyzję SKO w B. z obrotu prawnego.

W ocenie skarżącej G. I. sytuacja, w jakiej znalazł się J. O. spełnia przesłanki szkody w rozumieniu art. 417 i 4171 k.c. W konsekwencji jego żądanie winno być rozstrzygane przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym, a nie przez organy administracji publicznej w postępowaniu podatkowym. Skarżąca podała, że zgodnie z art. 417 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Z kolei art. 4171 k.c. stanowi, iż jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Zdaniem skarżącej art. 4171 k.c. dotyczy również aktów prawa miejscowego, które stanowią zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP źródła prawa powszechnie obowiązującego. W przypadku aktów prawa miejscowego stwierdzenie nieważności takiego aktu następuje wyłącznie w postępowaniu sądowo-administracyjnym i to niezależnie od tego, kto wniósł skargę. Skarżąca podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie ten warunek został spełniony, albowiem w dwóch wyrokach orzeczono o nieważności uchwały Rady Miejskiej w I.. W przedmiotowej sprawie spełniono zatem wszystkie warunki określone w art. 4171 k.c. Skoro spełniono warunki zastosowania tego przepisu, to tym samym zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 417 k.c.

Skarżąca podała ponadto, że żaden z przepisów Ordynacji podatkowej nie wiąże w dyspozycji normy prawnej bezpośrednio skutków prawnych wynikłych z nieważności aktów prawa miejscowego, które nakładają obciążenia fiskalne. Przepisy Ordynacji podatkowej wiążą nadpłatę wyłącznie z nieważnością indywidualnych aktów administracyjnych wydawanych w danej, konkretnej sprawie podatkowej. Natomiast żadna norma Ordynacji podatkowej nie wiąże skutku prawnego w postaci powstania nadpłaty ze zdarzeniem prawnym, jakim jest stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego nakładającego obciążenia fiskalne. Normatywne powiązanie nieważności aktu prawa miejscowego z ewentualnym roszczeniem ma miejsce wyłącznie w art. 417 i 4171 k.c. Ustawodawca zatem przewidział dla tego typu roszczeń drogę odszkodowawczą, przy czym dochodzenie odszkodowania może nastąpić wyłącznie w postępowaniu cywilnym. Tym samym w przedmiotowej sprawie była dopuszczalna droga sądowa w rozumieniu art. 2 k.p.c. W konsekwencji niedopuszczalne było wydanie decyzji w trybie przepisów o nadpłacie podatku. Wydano zatem decyzję administracyjną w sprawie, w której winien rozstrzygać sąd cywilny. Decyzja SKO dotknięta jest zatem wadą rażącego naruszenia prawa z uwagi na niedopuszczalność drogi administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie skarżąca zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie wyraziła zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym ani na przeprowadzenie rozprawy online wskazując na wagę i znaczenie wniesionej skargi nie tylko dla samej skarżącej ale dla praktyki funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego (k. 31 akt sądowych). Organ wniósł natomiast o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (k. 42 akt sądowych). Przewodniczący Wydziału, w będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy COVID-19, uznał, że nie zachodzi podstawa do odstąpienia od zastosowania tego przepisu i zarządzeniem (k. 33 akt sądowych) skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym było konieczne albowiem skarżąca w piśmie [...] lutego 2023 r. (k. 31 akt sprawy) podała, iż nie wyraża zgody na rozprawę zdalną, ani nie podała danych technicznych niezbędnych do uczestniczenia w rozprawie zdalnej (adres na platformie ePUAP). Organ również nie podał tych danych składając wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym (k. 42 akt sądowych). Tymczasem rozpoznanie sprawy na rozprawie zdalnej jest możliwe tylko wtedy, gdy wszystkie strony mają możliwości techniczne uczestniczenia w niej przy użyciu aplikacji informatycznej. Sąd zastosował w związku z tym art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy COVID – 19.

Przed wydaniem wyroku, Sąd przekazał skarżącej informację o powyższej regulacji prawnej, doręczył odpis odpowiedzi na skargę i poinformował o możliwości wypowiedzenia się w sprawie, a więc zapewnił stronie możliwość przedstawienia swojego stanowiska oraz wspierającej go argumentacji (k. 27 akt sądowych). Skarżąca w odpowiedzi na powyższe złożył do tut. Sądu pismo z [...] lutego 2023 r.

Sąd analizując treść pisma skarżącej z [...] lutego 2023 r. uznał, że wprawdzie skarżąca nie wyraziła tego wprost, jednak domagała się przeprowadzenia w sprawie rozprawy w trybie zwykłym. Sąd zaznacza, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie, stosownie do art. 15zzs(4) ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Należy zatem wskazać na przepis art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 – dalej "ustawa COVID-19") stanowiący, iż przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Z powyższych względów, obecnie nie jest przeprowadzana rozprawa "tradycyjna" w siedzibie budynku. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1652/21 przewidziane w przytoczonym powyżej przepisie ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy jest dopuszczalne ze względu na treść art. 45 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, odnosi się bowiem do sytuacji wyjątkowej - stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych. Dopuszczalność rozpoznania spraw na posiedzeniach niejawnych w czasie obowiązywania obostrzeń związanych z epidemią COVID-19 była rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny także w wyroku z dnia 26 lipca 2022r. sygn. akt II FSK 1230/21, a wyrażone w nim poglądy tut. Sąd również podziela.

Dodać należy, że odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym został doręczony skarżącej zgodnie z art. 139 § 4 p.p.s.a. Skarżąca złożyła wniosek o jego uzasadnienie.

Przechodząc do rozpoznania niniejszej sprawy Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a."). W myśl art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie jest uzasadniona.

Istota sporu w niniejszej sprawie zdaniem skarżącej sprowadzała się do oceny, czy w związku ze stwierdzeniem nieważności uchwały Rady Miejskiej w I. w zakresie opłaty za zagospodarowanie odpadów komunalnych po stronie osoby, która taką opłatę uiściła na podstawie tego aktu prawnego, powstaje nadpłata w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2021 r. poz. 1540 ze zm.; dalej: "O.p.", "Ordynacja podatkowa"), czy też szkoda w rozumieniu art. 417 i 4171 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 2022 r. poz. 1360; dalej: "k.c."). Właściwe zakwalifikowanie charakteru prawnego roszczenia J. O. (uczestnika) miało dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy fundamentalne znaczenie. Owa kwalifikacja rozstrzyga bowiem o tym, czy dopuszczana jest droga sądowa (w przypadku roszczenia odszkodowawczego), czy też dopuszczalna jest droga administracyjna (w przypadku nadpłaty w rozumieniu Ordynacji podatkowej).

W ocenie organu przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia niespełnienia przez skarżącą warunków formalnych do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r. Brak legitymacji procesowej po stronie skarżącej spowodował konieczność wydania przez organ I i II instancji decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie.

Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd stwierdza, że przystąpienie do merytorycznego rozpoznania sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze może nastąpić wyłącznie w sprawie, w której wniosek został skierowany do właściwego organu przez podmiot, który jest do tego uprawniony. W niniejszej sprawie Sąd przyznaje rację organowi, że stwierdzenie przeszkody do wszczęcia postępowania nieważnościowego uniemożliwia jakiekolwiek merytoryczne odniesienie się do decyzji objętej wnioskiem skarżącej. Słusznie zatem organ II instancji stwierdził, że podnoszone przez Gminę Miasto I. argumenty, mające uzasadnić zasadność złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, pozostają poza sporem i nie mogą być one objęte jakąkolwiek merytoryczną oceną zarówno przez organ odwoławczy, jak i tut. Sąd rozpoznający skargę. W sprawie Sąd dostrzega bowiem brak legitymacji procesowej po stronie G. I. do złożenia do SKO wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2020 r.

Sąd rozważył kwestię podniesioną przez skarżącą w odwołaniu dotyczącą niezasadnego zastosowania do przedmiotowej sprawy przepisów Ordynacji podatkowej na podstawie odesłania uregulowanego w art. 6q ust 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1297 ze zm.; dalej: "u.c.p.g") i w tym zakresie uznał stanowisko SKO za słuszne.

Przepis art. 6q ust. 1 u.c.p.g. stanowi, że w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.

Z powyższego wynika, że wynika zasada, zgodnie z którą w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Odesłanie zawarte w art. 6q ust. 1 u.c.p.g. ma postać stosowania wprost w całości Ordynacji podatkowej. Tym samym ustawodawca wyklucza możliwość stosowania tej ustawy z modyfikacjami jej postanowień (tak: Budziarek Magdalena, Szymczak Aneta, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, Opublikowano: WKP 2021). W orzecznictwie przyjmuje się, że stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej oznacza, iż organ w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji winien stosować zarówno zasady ogólne, jak i wszelkie przepisy regulujące zasady prowadzenia postępowania dowodowego, obowiązujące na gruncie tej ustawy (tak wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. akt: I SA/Bd 272/22, LEX nr 3362080, który Sąd w tym składzie podziela).

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, SKO w B. zasadnie uznało, że do wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji, której przedmiotem było ustalenie nadpłaty z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, należy stosować przepisy Ordynacji podatkowej.

Stosownie do art. 248 § 1 O.p. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. Gmina Miasto I. domagała się stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia [...] czerwca 2020 r., na podstawie której stwierdzono nadpłatę przysługującą J. O. z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako organ I instancji wydało decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w związku z tym, że wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, a więc o stwierdzenie nieważności decyzji domagał się podmiot niebędący stroną postępowania zwyczajnego, a więc postępowania zakończonego wyżej wspomnianą decyzją SKO z dnia [...] czerwca 2020 r. Następnie SKO w B. jako organ II instancji utrzymało w mocy decyzję organu II instancji.

Oceniając argumentację przemawiającą za rozstrzygnięciem zawartym w decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego Sąd podkreśla, że definicja ustawowa strony została określona w przepisach art. 133 O.p. Stosownie do przepisu art. 133 § 1 O.p. stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Z kolei art. 133 § 2 stanowi, że stroną w postępowaniu podatkowym może być również osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej inna niż wymieniona w § 1, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego przed powstaniem obowiązku podatkowego ciążą na niej szczególne obowiązki lub zamierza skorzystać z uprawnień wynikających z tego prawa.

Analiza przytoczonych przepisów (art. 133 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej) pozwala przyjąć, że stroną postępowania podatkowego są osoby związane z obowiązkiem podatkowym, jak i te których związek z postępowaniem opiera się o inne prawa i obowiązki wynikające z prawa podatkowego.

W rozpatrywanej sprawie Gmina Miasto I. nie jest związana z obowiązkiem podatkowym, tj. z nieskonkretyzowaną powinnością poniesienia przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (art. 4 Ordynacji podatkowej). Gmina Miasto I. jest beneficjentem należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6 ust. 11 u.c.p.g.), co potwierdza istnienie po jej interesu faktycznego. Wskazany przepis stanowi, że są dochodami budżetów gmin są opłaty, o których mowa w ust. 7 (tj. m.in. opłaty za odbieranie odpadów komunalnych). Interes faktyczny nie jest tym samym co interes prawny.

Pojęcie interesu prawnego było przedmiotem orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także w szerokim zakresie literatury przedmiotu. Powszechnie przyjmuje się, że interes prawny powinien być analizowany na płaszczyźnie prawa materialnego, jest kategorią materialnoprawną. Podkreśla się, że o tym: czy i kto posiada interes prawny można orzec wyłącznie na podstawie analizy właściwych norm materialnoprawnych (wyrok NSA z 5 października 1998 r. sygn. akt II SA 1104/98 – LEX Nr 41301). Normy te określają bowiem przedmiot stosunku prawnego, który decyduje o istnieniu sprawy administracyjnej, oraz podmiot, w stosunku do którego właściwy organ jest upoważniony do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, czyli konkretyzacji stosunku prawnego. Można więc uznać, że dana osoba posiada interes prawny tylko wtedy, gdy wynika on z konkretnej normy prawa materialnego, stanowiącej materialnoprawną podstawę wydania decyzji. Należy podkreślić, że chodzi o bezpośredni związek między sytuacją danego podmiotu, a normą prawa materialnego. Istota bowiem postępowania administracyjnego polega na tym, że każda z działających w nim stron jest osobno powiązana stosunkiem prawnym wyrosłym z normy prawa materialnego z organem prowadzącym postępowanie (J. Zimmermann – Glosa do wyroku NSA z 2 lutego 1996 r. sygn. akt IV SA 846/95 – OSP z 1997 r., Nr 4, poz. 83). Reasumując Gmina Miasto I. niewątpliwie ma interes faktyczny, bo jest bezpośrednio zainteresowana sprawą opłat za odbieranie odpadów komunalnych, skoro wpływy z tytułu tej opłaty są źródłem dochodu własnego gminy.

Nie jest też Gmina osobą, o której mowa w art. 133 § 2 Ordynacji podatkowej, nie może bowiem wskazać przepisu prawa podatkowego, z mocy którego przed powstaniem obowiązku podatkowego ciążą na niej szczególne obowiązki lub zamierza skorzystać z uprawnień wynikających z tego prawa.

Z powyższych względów Sąd podzielił stanowisko zaprezentowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że Gminie Miasto I. nie przysługuje uprawnienia do żądania stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za odbieranie odpadów komunalnych od uczestnika J. O.. W związku z powyższym decyzja SKO odmawiająca wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji jest prawidłowa.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu, dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.