Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 494/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1 pkt 1,  art. 88
journal: Dz.U. 2023 poz 1336
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant st. sekretarz sądowy Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 13 lutego 2024 r. nr SKO.4102.54.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 21 lipca 2022 r. organ I instancji zawiadomił M. K. (skarżący) o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zgody posiadacza nieruchomości i wyznaczył na dzień 2 sierpnia 2022 r. oględziny w przedmiotowej sprawie.

Do protokołu sporządzonego w trakcie oględzin w dniu 2 sierpnia 2022 r. skarżący oświadczył, że posadził wraz z synem i sąsiadem przedmiotowe drzewo ok. 25 lat temu. Ponadto stwierdził, że ustalił kwestię usunięcia drzewa z właścicielem działki M. K., który to wyraził zgodę na usunięcie drzewa. Dalej oświadczył, że zlecił ścięcie drzewa, a kłoda drzewa została pocięta na klocki i ułożona w pryzmie na posesji właściciela. Organ I instancji ustalił, że na terenie działki znajdował się pień usuniętego drzewa. W trakcie oględzin dokonano pomiarów średnic pnia drzewa i ustalono następujące wartości: 70 cm, 53cm, 55 cm. Do protokołu załączono materiał zdjęciowy.

W dniu 17 sierpnia 2022r. do akt sprawy wpłynęło pismo M. K., w którym oświadczył on, że nie wyrażał skarżącemu zgody na usunięcie drzewa- dębu ze swojej działki.

Decyzją z dnia 25 października 2022r. Burmistrz Gminy i Miasta K. (organ I instancji) wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 20.969,20 zł za usunięcie bez zgody posiadacza nieruchomości 1 sztuki drzewa gatunku dąb szypułkowy z nieruchomości położonej w miejscowości L., działka nr 1.

W odwołaniu skarżący reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, iż prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w M., przeciwko skarżącemu dochodzenie, zostało prawomocnie umorzone wobec stwierdzenia nieświadomości bezprawności czynu u skarżącego Pełnomocnik podniósł, iż skarżący leczy się psychiatrycznie i pozostaje pod stałą opieką psychiatryczną w związku z diagnozą zaburzeń osobowości i zachowania.

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2023r. nr SK0.4102.112.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (SKO) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. SKO wskazało przy tym, że organ I instancji powinien wyjaśnić kwestię zdolności do czynności prawnych skarżącego oraz ustalić czy odwołujący jest osobą ubezwłasnowolnioną.

W związku z powyższym organ I instancji pismem z dnia 27 kwietnia 2023 r. zwrócił się do pełnomocnika strony o złożenie stosownych wyjaśnień. W dniu 16 maja 2023r. do akt sprawy wpłynęło oświadczenie strony, że pomimo choroby nie jest osobą ubezwłasnowolnioną. Organ I instancji uzyskał również informacje z SKO, iż pełnomocnik strony nie złożył do akt postępowania odwoławczego, opinii psychiatrycznej wykonanej na zlecenie Prokuratury Rejonowej w M. W konsekwencji powyższego, organ I instancji wystąpił do Prokuratury Rejonowej w M. z pismem z dnia 25 maja 2023r. o udostępnienie ww. opinii. Pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. organ I instancji uzyskał z Prokuratury odpowiedź odmowną na swoje pismo.

Decyzją z dnia 27 lipca 2023r. nr [...] organ I instancji wymierzył skarżącemu administracyjną karę pieniężną w wysokości 20.969,20 zł za usunięcie bez zgody posiadacza nieruchomości 1 sztuki drzewa gatunku dąb szypułkowy z nieruchomości położonej w miejscowości L., działka nr 1.

W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia skarżący reprezentowany przez pełnomocnika złożył odwołanie od ww. decyzji organu I instancji podnosząc naruszenie art. 83f ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (dalej "u.o.p.") w związku z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach- poprzez ich niezastosowanie pomimo, iż grunt na którym rosło wycięte drzewo spełnia znamiona lasu - co doprowadziło do wydania decyzji, w sytuacji w której istniał ustawowy wyjątek uzyskania zezwolenia organu na usunięcie drzewa; art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych dla wyjaśnienia sprawy i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; art. 65 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do zbadania właściwości organu co może skutkować nieważnością wydanej decyzji; art. 189a § 1 i art. 189d k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w celu wyjaśnienia czy występujące w sprawie osobiste warunki strony związane z jej chorobą, nie uzasadniają odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, bądź miarkowania jej wysokości.

SKO, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności wskazało, że organ I instancji wykonał zalecenia zawarte w decyzji organu odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2023 r. i wyjaśnił kwestię zdolności do czynności prawnych skarżącego, który nie jest osobą ubezwłasnowolnioną i może brać czynny udział w postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących niewłaściwości organu orzekającego oraz twierdzeń, iż "grunt na którym rosło drzewo jest faktycznie lasem" podniosło, że nie znajdują one potwierdzenia w aktach niniejszej sprawy. Z informacji z rejestru gruntów wprost wynika, iż działka nr 2, na której rosło przedmiotowe drzewo stanowi: grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem Br-ŁIV; łąki trwałe oznaczone symbolem ŁIV oraz grunty orne oznaczone symbolem RV. Tym samym działka nie jest w ewidencji gruntów i budynków oznaczona jako las. W związku z powyższym organ i instancji zasadnie wydał w przedmiotowej sprawie decyzję. W tym zakresie wskazało na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2023 r. III OSK 2255/21. Skoro w ewidencji gruntów i budynków przedmiotowy grunt nie figuruje jako las, to nie było podstaw do zastosowania postanowień art. 88 ust. 10 w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 4 u.o.p.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości. Ponadto zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%. (art. 89 ust. 4 u.o.p.)

Dalej wskazał, że usunięcie drzew bez zgody posiadacza nieruchomości stanowi delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie, a odpowiedzialność za niego ponosi osoba, która tego deliktu się dopuściła. Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w art. 88 ust. 1 u.o.p., oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew. Organ ma zatem bezwzględny obowiązek nałożenia kary pieniężnej za wycinkę drzewa.

Na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach rozpoznawanej sprawy SKO stwierdziło, że organ I instancji podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy stosownie do zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym zawartej w art. 7 k.p.a.

Zgromadzone w trakcie postępowania dokumenty dowodzą, że winę skutkującą wymierzeniem administracyjnej kary pieniężnej z tytułu wycinki drzewa ponosi skarżący.

Podnoszone w odwołaniu twierdzenia dotyczące stanu zdrowia odwołującego (i stwierdzonej w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności - choroby psychicznej) nie mają wpływu na wymierzenie kary w postępowaniu administracyjnym, jak również nie są uzasadnieniem dla odstąpienia od wymierzenia tej kary czy miarkowania jej wysokości. Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika bowiem, iż usunięcie drzew bez zgody posiadacza nieruchomości stanowi delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony. Odpowiedzialność nie jest w tej sytuacji oparta na zasadzie winy, ale ma charakter czysto obiektywny. Natomiast skoro w ustawie o ochronie przyrody przewidziana została możliwość odstąpienia od wymierzania kary lub umorzenia wymierzonej kary - to nie będą miały zastosowania przepisy k.p.a. regulujące tą kwestię - w tym art. 189f, w myśl zasady lex specialis derogat legi generali" W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił sposób wyliczenia kary pieniężnej, który organ odwoławczy uznał za prawidłowy i zgodny z przepisami ustawy oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów. W związku z powyższym, brak podstaw do uwzględnienia wniesionego w sprawie odwołania i uchylenia lub zmiany zapadłej w sprawie decyzji.

W skardze do WSA w Gliwicach skarżący reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił organowi odwoławczemu wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 65 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do zbadania właściwości organu co może skutkować nieważnością wydanej decyzji; art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy czy teren, na którym rosło wycięte drzewo jest w rzeczywistości lasem- co mogło spowodować wydanie decyzji pomimo, iż grunt spełnia prawną definicję lasu, o której mowa w art. 3 ustawy o lasach; art. 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego dotyczącej sytuacji zdrowotnej i majątkowej skarżącego;. art. 189a § 1 i art. 189d k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w celu wyjaśnienia czy występujące w sprawie osobiste warunki skarżącego związane z jego chorobą i sytuacją osobistą, nie uzasadniają miarkowania wysokości kary oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 83f ust. 1 pkt 4 u.o.p.) w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach- poprzez ich niezastosowanie pomimo, iż grunt na którym rosło wycięte drzewo spełnia znamiona lasu - co doprowadziło do wydania decyzji, w sytuacji w której istniał ustawowy wyjątek uzyskania zezwolenia organu na usunięcie drzewa. Wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji z uwagi na wydanie tych decyzji z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na wydanie jej z naruszeniem prawa materialnego oraz naruszeniem przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy , a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm prawem przepisanych oraz przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym i wyrażenie zgody na udział w rozprawie zdalnej z wykorzystaniem urządzeń technicznych umożliwiających transmisję obrazu i dźwięku, w posiadaniu których jest skarżący.

Ponadto w treści skargi zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, który tut. organ rozpatrzył i postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2024r. nr SKO.4102.8.2024 wstrzymał wykonalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie Nr SKO.4102.54.2023 z dnia 13 lutego 2024 r., utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta K. nr [...] z dnia 27 lipca 2023 r.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. .935 - dalej "p.p.s.a.") stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Stosownie do art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest decyzja nakładająca na skarżącego administracyjną karę pieniężną z tytułu usunięcia bez wymaganego zgłoszenia lub zezwolenia drzew z terenu nieruchomości. Decyzja ta zapadła w oparciu o przepisy ustawy o ochronie przyrody.

Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p., usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Wyjątki od tej zasady przewiduje m. in art. 83f u.o.p., który w ust. 4 statuuje jednak obowiązek zgłoszenia usunięcia drzew, których usunięcie nie musi być poprzedzone uzyskaniem zezwolenia.

Jednocześnie, na mocy art. 88 ust. 1 u.o.p., właściwy organ wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia (pkt 1), usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości (pkt 2), jak również za usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia. Zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p., kara za usunięcie drzew jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Zasady obliczania wysokości kary regulują przepisy art. 89 u.o.p. w zw. z przepisami Rozporządzenia.

Przechodząc do analizy zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd wskazuje, że nie dopatrzył się zarówno w zaskarżonej decyzji, jak również w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie uchybień, które uzasadniałyby uchylenie tego rozstrzygnięcia.

Zasadniczą kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za usunięcie drzew, na który przedmiotowa kara miałaby zostać nałożona oraz dokonane w tym zakresie ustalenia organów obu instancji.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd co do obiektywnego charakteru odpowiedzialności administracyjnej za usunięcie drzew bez zezwolenia. Za wyłączną i wystarczającą podstawę nałożenia kary uznaje się przy tym działanie bezprawne, sprzeczne z wymogiem uprzedniego uzyskania pozwolenia na usunięcie drzew. Wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu, a wycięciem drzew i krzewów, spowodowanego działaniem posiadacza danej nieruchomości spełnia te przesłanki. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 234/21 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 1043/18). Usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia stanowi więc delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony (tak chociażby NSA w wyroku z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2262/10). Odpowiedzialność nie jest w tej sytuacji oparta na zasadzie winy, ale ma charakter czysto obiektywny. Przy uwzględnieniu powyższego przy nakładaniu kary bez znaczenia pozostaje fakt, czy posiadacz nieruchomości dokonał wycięcia osobiście, czy też wynajął w tym celu inny podmiot czynność tę zlecając, nieistotna z punktu widzenia tej postaci odpowiedzialności jest także świadomość czy też brak świadomości konieczności uzyskania stosownego zezwolenia (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 1022/14).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że organy zasadnie nałożyły karę za usunięcie drzewa na skarżącego. Z akt sprawy wynika, że drzewo, którego dotyczy niniejsze postępowanie, zostały ścięte przez skarżącego i na jego zlecenie, jak wynika z jego oświadczeń złożonych w trakcie oględzin

W tym miejscu wskazać należy, że Sąd nie podziela zastrzeżeń prezentowanych przez pełnomocnika skarżącego

W konsekwencji powyższego organy zasadnie uznały, że materiał dowodowy daje podstawę do przyjęcia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy działaniem skarżącego, a dokonaniem wycinki drzewa

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego ani procesowego, które uzasadniałyby wzruszenie zaskarżonej decyzji. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone rzetelnie i w sposób pełny, a dokonane na jego podstawie wnioskowanie co do osoby odpowiedzialnej za usunięcie drzew nie nosi cech dowolności. Kara została nałożona we właściwym trybie i została naliczona w prawidłowej wysokości, zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 89 u.o.p. i powiązanymi z nimi przepisami Rozporządzenia.

Wszystkie powyższe twierdzenia prowadzić musza do wniosku, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a skarga jest bezzasadna. Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.

Wskazać jeszcze przyjdzie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl