Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2022/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 75 par. 1,  art. 180
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 123
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 września 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 93/22 w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. w G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz F. Sp. z o.o. w G. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 14 września 2022r., sygn. akt III SA/Gl 93/22 po rozpoznaniu sprawy ze F. Sp. z o.o. w G., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 lipca 2021r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1).naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 31zo ust. ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) w związku z § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021r., poz. 371; dalej: rozporządzenie COVID-19), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ - weryfikując spełnienie przez stronę warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności wg PKD 2007 - nie może poprzestać na ustaleniach dokonanych w oparciu o informacje zawarte w rejestrze REGON, lecz powinien ustalić jaki był rzeczywisty przeważający przedmiot działalności skarżącej w okresie, o którym mowa w art. 31zo ust. 10 w związku z § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia COVID-19.

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez bezzasadne uchylenie decyzji organu i poprzedzającej ją decyzji pomimo tego, że organ nie dopuścił się zarzucanych mu naruszeń przepisów tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 79a § 1; art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021r. poz. 735; dalej: k.p.a.) co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie (wynik sprawy).

Skarżąca w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, by w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania.

Istotą sporu jest to w jaki sposób ZUS dokonał wykładni przesłanki znajdującej się w § 10 rozporządzenia COVID-19., tj. ustalenia spełnienia przez skarżącego przesłanki zmniejszenia o 40% przychodów osiągniętych w styczniu 2021r. w stosunku do przychodów uzyskanych w styczniu 2020r. W ocenie organu z uwagi na to, że w styczniu 2021r. działalność gospodarcza skarżącego opatrzona była innym kodem PKD to niemożliwym jest dokonanie porównania przychodów z tejże działalności względem tych osiągniętych w styczniu 2020r. Podstawą materialnoprawną do dokonania rozstrzygnięcia w zaistniałym stanie faktycznym jest § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia COVID-19, zgodnie z którym zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021r. do dnia 31 stycznia 2021r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020r. lub we wrześniu 2020r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020r.

Zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021r. Dokonując analizy przytoczonego przepisu należy stwierdzić, że zwolnienie płatnika z obowiązku uiszczenia składek za miesiące grudzień 2020r. i styczeń 2021r. może nastąpić gdy ten złoży do ZUS stosowny wniosek oraz spełni przesłanki: - prowadzenia na dzień 31 marca 2021r. działalności z przeważającym jej rodzajem oznaczonym według wymienionego w ustawie kodu PKD, - zgłoszenia jako płatnik składek do 1 listopada 2020r., - osiągnięcia z tejże działalności w styczniu 2021r. niższego o co najmniej 40 % przychodu rozumieniu przepisów podatkowych w stosunku do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r.

Stanowisko organów nie znajduje oparcia, ani w będącej jego podstawą regulacji prawnej, ani w orzecznictwie.

Przepis § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia COVID-19 nie przewiduje warunku, aby przychód uzyskany w okresie, w porównaniu do którego nastąpił spadek przychodu był również przychodem z "tej samej", tj. kwalifikowanej odpowiednim PKD działalności. Przepis § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia COVID-19 stanowi o tym, że przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w stosownym okresie 2021r. ma być niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w w tym samym okresie w 2020r.

Zwolnieniem z opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy prowadzący wskazane w § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia COVID-19 rodzaje działalności według stanu na dzień 31 marca 2021r. Przesłanka obniżenia dochodów odnosi się do prowadzenia działalności gospodarczej in genere i nie jest związana z rodzajem działalności, która uprawnia do zwolnienia. Innymi słowy nie jest tak, że również w styczniu 2020r. skarżący powinien był prowadzić działalność oznaczoną kodem PKD 49.39.Z.

Skoro z założenia racjonalny ustawodawca wymaga, aby płatnik składek prowadził na dzień 31 marca 2021r. określony rodzaj działalności i ten wymóg, zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19, weryfikuje w oparciu o dane z rejestru REGON/CEIDG, a nie ustanawia takiego obowiązku na inny dzień, to nie można od wnioskodawców wymagać spełnienia dodatkowych, pozaustawowych kryteriów.

Założeniem ustawodawcy było udzielenie wsparcia przedsiębiorcom prowadzącym działalność w określonych branżach z uwagi na nadzwyczajną sytuację ekonomiczną jaka zaistniała w kraju ze względów epidemiologicznych. W ocenie sądu przywołany wyżej przepis rozporządzenia COVID-19 nie wymaga, aby płatnik prowadził taki sam rodzaj działalności, jak w styczniu 2021r., także w okresie porównawczym. Nie wynika to ani z literalnej treści regulacji ani założenia takiego nie potwierdza wykładnia celowościowa czy funkcjonalna. Działalność z okresu porównawczego ma znaczenie wyłącznie do ustalenia wysokości przychodu, jaki płatnik uzyskał w jednym z wymienionych miesięcy, aby możliwe było stwierdzenie, czy i o ile doznał uszczerbku ekonomicznego na skutek pandemii koronawirusa. Wykładnia organu wobec powyższego była nie tylko krzywdząca i naruszająca prawo strony ale również prowadziłaby do sprzecznych wniosków wysnutych z jednej podstawy prawnej jaką jest § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia COVID-19. Gdyby ustawodawca wymagał tego żeby w styczniu 2020r. działalność była określona tym samym symbolem PKD co w styczniu 2021r. nie włączono by do analizowanego przepisu przesłanki oznaczenia określonym kodem PKD do dnia 31 marca 2021r.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego a w konsekwencji także zarzuty naruszenia prawa procesowego są niezasadne.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 265).