Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 259/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 17 ust. 5 pkt 2a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 lutego 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/30/2024/251 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

A.D. (dalej: "skarżąca") wnioskiem z dnia 09.10.2023 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad chorym w stopniu znacznym ojcem - B.G.

Prezydent Miasta D. (dalej: "organ pierwszej instancji") decyzją z dnia 21.12.2023 r., nr [...], odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność ojca. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowił art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm., aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 323, dalej w skrócie: "u.ś.r.") i przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 lipca 2023 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1340) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, w skrócie: "k.p.a."). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji opisał stan faktyczny sprawy i podał, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem niepełnosprawność ojca skarżącej nie powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w D. z dnia [...] r. wynika, że został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, ale daty powstania niepełnosprawność nie da się ustalić. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 26.04.2023 r. Ponadto, odnosząc się literalnie do art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w sprawie nie wystąpił również związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem, a rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej aktywności zawodowej.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i prosiła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium") decyzją z dnia 02.02.2024 r., nr SKO.PSS/41.5/30/2024/251, działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12.10.94 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz.570) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 21.12.2023 r. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo powołał art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako negatywną przesłankę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13. Jednakże zdaniem Kolegium zakres opieki jakiej wymaga ojciec skarżącej nie jest tego rodzaju, żeby wykluczał podjęcie przez nią zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W orzecznictwie sądów administracyjnych, które jest wyznacznikiem standardów orzekania dla organów administracyjnych wyraźnie od roku 2021 zaznacza się, iż system świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie faktycznej opieki (do sprawowania której członkowie rodziny są zobowiązani na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), ale rekompensatą za utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Niewątpliwie pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiało by się odbyć ze szkodą dla niej. Tymczasem, zakres opieki sprawowanej przez skarżącą oraz poszczególne czynności wykonywane przez nią nie są na tyle angażujące, aby nie mogła podjąć choćby częściowego zatrudnienia. Ograniczają się one bowiem jedynie do wspomagania ojca w czynnościach życia codziennego. Z wypełnionego przez skarżącą druku z dnia 09.10.2023 r., dotyczącego zakresu sprawowanej opieki nad ojcem wynika, że obecnie nie wykonuje czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z jego osobą, takich jak karmienie przez sondę, zmiany opatrunków w związku z leczeniem ran, odleżyn, pielęgnacji przetok, stomii i innych czynności higienicznych. Ojciec skarżącej porusza się przy pomocy chodzika, a czynności które przy nim wykonuje są następujące: przygotowanie i podanie posiłków, podawanie leków, wykonanie porannej i wieczornej toalety, ubieranie, doprowadzenie do toalety, smarowanie maściami przeciwbólowymi, a także sprzątnie, pranie, gotowanie, załatwianie wizyt lekarskich i spraw urzędowych. Wskazane czynności, zdaniem Kolegium, nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia, bowiem nie musi całodobowo wykonywać względem ojca takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jej stałej obecności i nieustannego zaangażowania. Mogą być one bowiem realizowane także w warunkach zatrudnienia i nie wymagają rezygnacji z podejmowania pracy zarobkowej. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego związane jest z okolicznością dotyczącą pracy, tj. z rezygnacją z pracy lub z nie podejmowaniem zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, przy czym oświadczenie, że rezygnuje czy nie podejmuje zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi być wiarygodne na tle okoliczności danej sprawy a nie fikcyjne. Jak podkreślają sądy administracyjne świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie faktycznej opieki (do sprawowania której członkowie rodziny są zobowiązani na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), ale rekompensatą za utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie posiada własnego dochodu, a ostatnie zatrudnienie, które zostało udokumentowane w postaci świadectwa pracy miało miejsce w okresie od 16.12.2019 r. do 22.02.2020 r. Natomiast od dnia 02.02.2021 r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w D. Na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 02.11.2023 r., dotyczącego potwierdzenia sprawowania opieki nad ojcem, w szczególności zakresu sprawowanej opieki oraz czynności przy nim wykonywanych pracownik socjalny ustalił, iż ojciec skarżącej wymaga opieki oraz pomocy w codziennym funkcjonowaniu. W obrębie mieszkania porusza się za pomocą laski bądź chodzika, natomiast jak sama skarżąca oświadczyła poza mieszkaniem wymaga pomocy osoby drugiej. Do czynności, które wykonuje skarżąca należą: przygotowanie posiłków oraz ich podanie - ojciec samodzielnie je spożywa, podawanie leków, przygotowanie przyborów toaletowych oraz pomoc w przemieszczeniu do łazienki - ojciec samodzielnie wykonuje poranną i wieczorną toaletę/kąpiel, a także pomoc w przygotowaniu ubrań. Ponadto, ojciec samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne i nie korzysta ze środków higienicznych typu pampersy czy pieluchomajtki. Jak wskazał pracownik socjalny ojciec nie wymaga domowych wizyt lekarskich a skarżąca załatwia niezbędne recepty. Potrzebuje natomiast pomocy przy załatwianiu spraw urzędowych, opłacaniu rachunków czy wszystkich czynnościach jakie wykonuje się w gospodarstwie domowym, tj. robienie zakupów, sprzątanie, pranie. Podczas wywiadu skarżąca i jej ojciec oświadczyli, że opieka sprawowana jest od rana do wieczora. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowo i informacji uzyskanych od skarżącej i jej ojca wynika, iż wymaga on opieki z powodu sytuacji zdrowotnej i orzeczonej niepełnosprawności, jednakże w opinii pracownika socjalnego sprawowana dotychczas opieka nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia, z uwagi na fakt, iż zakres sprawowanej opieki nie jest absorbujący. W ocenie Kolegium nie istnieje związek przyczynowo skutkowy między nie podejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Dokonując kontroli decyzji organu pierwszej instancji, Kolegium uznało, że odpowiada ona wymogom stawianym przez art. 107 § 3 k.p.a. i przedstawia trzy fazy rozumowania, tj. wyjaśnienie okoliczności sprawy zmierzające do ustalenia faktów, ocenę wiarygodności dowodów i ustalenie znaczenia faktów według normy prawnej. Skoro, wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, został złożony w dniu 09.10.2023 r., to do jego rozpatrzenia stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2023 r. (por. art. 63 ust. 1-3 ustawy o świadczeniu wspierającym).

W skardze z dnia 12 lutego 2024 r. skarżąca podniosła, że od dawna musi pomagać ojcu we wszystkich czynnościach osobistych, chociaż sama jest chora i ma lekki stopień niepełnosprawności.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a. Na mocy art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący na dzień jego wydania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 3 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 258/08 i 24 sierpnia 2010 r. sygn. akt II FSK 586/09).

Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Nie mniej jednak należy podkreślić, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Kolegium z dnia 02.02.2024 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 21.12.2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem.

Wyjaśnić także należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a., z uwagi na to, że Kolegium złożyło wniosek o zastosowanie tego trybu postępowania, a skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest spełnienie przez skarżącą jednej z przesłanek uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Mianowicie istnienie związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

W ocenie Kolegium zakres i rozmiar sprawowanej przez skarżącą opieki nad ojcem nie przekracza obowiązku alimentacyjnego jaki spoczywa na dzieciach względem rodziców. Ponadto, świadczona przez skarżącą opieka nad ojcem nie nosi znamion opieki ciągłej. Możliwe jest zatem podjęcie przez skarżącą zatrudnienia choćby na część etatu.

W tym miejscu należy przypomnieć, że kwestie związane z uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną uregulowane zostały w art. 17 u.ś.r. Przy czym z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2024 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429; dalej "u.ś.w."), która zmieniła brzmienie m. in. art. 17 ust. 5 u.ś.r. Jednakże w myśl art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o których mowa w u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

W konsekwencji przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed 1 stycznia 2024 r. organy rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.

W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane m. in. osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Pierwszą zasadniczą przesłanką uprawniającą do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Stosownie do art. 3 pkt 22 u.ś.r. pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Drugą zasadniczą przesłanką uprawniającą do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie precyzuje ani zakresu ani charakteru tej opieki. Z uwagi na cel i istotę świadczenia pielęgnacyjnego przyjmuje się, że opieka powinna być osobista, stała bądź długotrwała i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15). Nie chodzi przy tym o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy, przez 24 godziny na dobę (por. wyrok NSA z 6 października 2020 r., I OSK 371/20).

Pomiędzy tymi dwoma przesłankami musi istnieć związek przyczynowo -skutkowy. Świadczenie pielęgnacyjne z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Rezygnacja z zatrudnienia (niepodejmowanie zatrudnienia) musi pozostawać w ścisłym i bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną musi stanowić wyłączną przyczynę niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z niego (por. wyroki NSA z 7 sierpnia 2019 r., I OSK 4023/18 oraz z 28 sierpnia 2019 r., I OSK 940/19; wyrok WSA w Krakowie z 26 maja 2020 r., III SA/Kr 346/20). Zaprzestanie aktywności zawodowej musi być wyłącznie spowodowane koniecznością sprawowania opieki, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować (por. WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 8 sierpnia 2013 r., II SA/Go 516/13; wyrok NSA z 7 listopada 2009 r., I OSK 1549/19). Jednocześnie podkreśla się, że niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11). Zatem rozmiar świadczonej opieki musi być stały i na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy.

Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w D. z dnia [...] r., z którego wynika, że został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, ale daty powstania niepełnosprawność nie da się ustalić. Jednakże wynikające z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności stwierdzenie konieczności pomocy lub opieki ojcu skarżącej nie oznacza automatycznego przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Ze zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego wynika, że ojciec skarżącej porusza się przy pomocy chodzika, a jej opieka polega na tym, że wykonuje następujące czynności: przygotowanie i podanie posiłków, podawanie leków, wykonanie porannej i wieczornej toalety, ubieranie, doprowadzenie do toalety, smarowanie maściami przeciwbólowymi, a także sprzątnie, pranie, gotowanie, załatwianie wizyt lekarskich i spraw urzędowych. Wskazane czynności, zdaniem Kolegium, nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia, bowiem nie musi całodobowo wykonywać względem ojca takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jej stałej obecności i nieustannego zaangażowania. Mogą być one bowiem realizowane także w warunkach zatrudnienia i nie wymagają rezygnacji z podejmowania pracy zarobkowej.

Oceniając zgromadzony materiał dowodowy należy zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie, że zakres świadczonej przez skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia.

Pomoc skarżącej obejmuje typowe czynności dnia codziennego (tj. przygotowanie i podawanie posiłków, przygotowanie ubrań, sprzątanie, pranie, robienie zakupów, umawiane wizyt u lekarzy, załatwianie spraw urzędowych), które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo. Czynności te stanowią zasadniczo czynności związane z prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego, które można zaplanować i zrealizować poza czasem pracy. Osoby pracujące zawodowo wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Część z tych czynności nie jest wykonywana każdego dnia oraz nie wymaga ciągłej dyspozycji, a tym samym nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia. Wymienione czynności mogą być zaplanowane, wykonane przed pójściem do pracy, a ich zakres i częstotliwość nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Czynności polegające na podawaniu leków, czy umawianiu wizyt lekarskich nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (por. wyrok NSA z 16.04.2021 r., I OSK 2859/20). Ponadto jak wynika z okoliczności sprawy codzienna egzystencja ojca skarżącej nie jest uzależniona od jej stałej obecności i pomocy. Pomimo znacznej niepełnosprawności ojciec skarżącej wykazuje się dużą samodzielnością - nie jest osobą leżącą i wymagającą nieprzerwanej opieki, samodzielnie wykonuje czynności higieniczne, samodzielnie spożywa przygotowane posiłki i przyjmuje przygotowane leki, po mieszkaniu porusza się samodzielnie za pomocą chodzika.

Zauważyć przy tym należy, że pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy rodzicom jest powinnością każdego dziecka, szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela skarżąca swojemu ojcu. Wiele osób wykonuje takie czynności w stosunku do swoich rodziców i nie uniemożliwia im to podejmowania zatrudnienia.

W niniejszej sprawie organy prawidłowo oceniły, że zakres deklarowanych przez skarżącą czynności związanych ze sprawowaną opieką nie stanowi sam w sobie podstawy do powstrzymywania się od aktywności zawodowej. Rodzaj czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad ojcem nie uniemożliwia podjęcia i wykonywania pracy zarobkowej. Nie zachodzi zatem związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, który przemawiałby za przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznawane z tego tylko powodu, że sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną wywołuje pewne ograniczenia życiowe, trudności organizacyjne. Samo sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie jest przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Lublinie z 9 września 2021 r., II SA/Lu 420/21).

Z wyżej przedstawionych przyczyn w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie uchybiono również przepisom prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania administracyjnego. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a). Ocena ta nie nosi zaś cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).