Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 927/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust 7
journal: Dz.U. 2018 poz 1445
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.
article: Art. 21, art. 70, art. 72, art. 73, art. 75, art. 79, art. 165, art. 165a, art. 208
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - skargę oddala -


UZASADNIENIE

R. M. (dalej: Strona, Skarżąca) wnioskiem z dnia 14 marca 2018 r. zwróciła się do Wójta Gminy L. (dalej: Wójt, organ I instancji) o zwrot płaconego podatku od nieruchomości dotyczącego działki nr [...] obręb T. od 1974 r., to jest od momentu wpisania tej działki do ewidencji jak własności Strony, do roku zwolnienia Skarżącej z tej opłaty (droga). Podniosła, że nie może określić jednoznacznie wielkości zapłaconego podatku, gdyż do chwili przekazania pozostałych nieruchomości synowi (2003 r.), płaciła łączny podatek za całość posiadanych nieruchomości. Wskazała, że Starostwo w M. w 2017 r. ustalając ostateczną granicę ww. działki uznało, że Skarżąca nie jest jej właścicielką.

Wójt postanowieniem z dnia 28 marca 2018 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Wójt wskazał przepisy art. 165a § 1 pkt 2 w zw. art. 216 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.; dalej: O.p.).

W uzasadnieniu postanowienia Wójt powołując się na przepis art. 80 O.p. wskazał, że prawo do zwrotu nadpłaty wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu. Stosownie natomiast do postanowień art. 79 § 2 O.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, iż nie jest możliwe rozpatrzenie merytoryczne podania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości od roku 1974 do roku 2012.

Ponadto organ I instancji podniósł, że w latach 2012-2017, na Stronie nie ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, ponieważ działka nr [...] zgodnie z ewidencją gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w M. oznaczona jest jako droga (dr), a zgodnie z uchwałą Rady Gminy Lubień nr XXVI 11/135/2004 w sprawie zwolnień z podatku od nieruchomości działka ta, nr [...], została zwolniona z opodatkowania. W tym okresie Strona nie płaciła także podatku na rachunek Urzędu Gminy L. .

W konkluzji Wójt stwierdził, że w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 165a O.p., zgodnie z którym, jeżeli postępowanie nie może być wszczęte z jakichkolwiek przyczyn, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Na powyższe postanowienie złożyła Strona zażalenie wyjaśniając, iż wnosi zażalenie na odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu płaconego przez Nią podatku od nieruchomości od działki nr [...] obręb T. (a nie nadpłaty jak twierdzi Gmina). W uzasadnieniu wniosku Strona wskazała, iż podatek płacony był przez szereg lat bezprawnie, bowiem w 2017 r. Starostwo Powiatowej w M. stwierdziło, że Strona nie jest właścicielem czy osobą władającą nieruchomością. Zdaniem Strony organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się do całości żądań wniosku, nie określił kwoty zapłaconego bezprawnie podatku związanego z nieruchomością.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia 6 lipca 2018 r. nr [...], działając na podstawie przepisów art. 165 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p., utrzymało w mocy postanowienie Wójta.

SKO w uzasadnieniu postanowienia w pierwszej kolejności przywołało przepis art. 165 § 1 O.p. i wyjaśniło, kiedy może być stosowany. Dalej wskazało, że osobom fizycznym podatek od nieruchomości ustalany jest w drodze decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe (art. 21 § 1 pkt 2 O.p). Zgodnie z art. 72 § 1 O.p. za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. O.p. przewiduje uprawnienie do złożenia przez podatnika wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jedynie w przypadku gdy zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa (z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania - art. 21 § 1 pkt 1 O.p.). Podatnikom, których zobowiązanie podatkowe powstaje na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.), uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie przysługuje. Podatnik nie może więc domagać się stwierdzenia nadpłaty, a następnie jej zwrotu kwestionując kwotę podatku wynikającą z ostatecznej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Aby w takim przypadku powstała nadpłata musi zostać wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe, na podstawie której dokonano zapłaty. A zatem jeśli podatnik wskazany w decyzji ustalającej wymiar zobowiązania uiścił takie zobowiązanie, to dopóki taka decyzja jest w obrocie prawnym, podatnik nie może domagać się stwierdzenia nadpłaty i zwrotu kwot z niej zapłaconych. Dopiero wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego umożliwi uzyskanie zwrotu podatku.

Natomiast w przypadku nadpłaty powstałej na skutek zapłacenia wyższych kwot niż wynikających z decyzji ustalających zobowiązanie, roszczenie o jej zwrot wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu, zgodnie z art. 80 § 1 O.p. Ponadto w myśl art. 79 § 2 O.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku.

Następnie SKO odniosło powyższe rozważania do okoliczności rozpatrywanej sprawy wskazując, że złożony wniosek dotyczy zwrotu zapłaconego przez Stronę podatku od nieruchomości począwszy od roku 1974, kiedy to Strona została uznana za właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (obręb T. ) za podatnika podatku od nieruchomości. Zdaniem SKO słusznie organ I instancji stwierdził, iż nie jest możliwe rozpatrzenie merytoryczne podania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości od działki nr [...] (obręb T. ) za okres od 1974 r. do 2012 r., bowiem w odniesieniu do tego okresu wniosek Strony został złożony po terminie wynikającym z art. 79 § 2 O.p. Dodatkowo, jak wskazano powyżej, w przypadku podatku zapłaconego na podstawie decyzji ustalającej wymiar zobowiązania podatkowego należnego od osoby fizycznej z tytułu podatku od nieruchomości nie jest możliwe prowadzenie postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty, a następnie jej zwrotu, jeżeli decyzji ustalająca takie zobowiązanie nie została wzruszona w jednym z trybów nadzwyczajnych. Przy czym wyjaśnić jednocześnie należy, że możliwość wzruszenia decyzji podatkowej w jednym z trybów nadzwyczajnych istnieje jedynie wtedy, gdy wystąpią ściśle określone przez ustawodawcę przesłanki i w ściśle określonym terminie. Ponadto w razie wpłacenia kwoty wyższej niż wynikająca z decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, roszczenie o zwrot nadpłaty powstałej na skutek zapłaty w latach 1974-2012 nie może zostać skutecznie zgłoszone po upływie 5 lat (art. 80 § 1 O.p.).

Dalej SKO podniosło, że jak wynika z akt sprawy, w latach 2013-2017 u Strony, obowiązek podatkowy w ogóle nie powstał, ponieważ działka nr [...] zgodnie z ewidencją gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w M. oznaczona jest jako droga (dr). Zgodnie z uchwałą Rady Gminy Lubień nr XXVI 11/135/2004 z dnia 26 listopada 2004 r. w sprawie zwolnień z podatku od nieruchomości zwalnia się z podatku od nieruchomości grunty wykorzystywane pod drogi wewnętrzne do osiedli mieszkaniowych, oraz dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych i oznaczone w ewidencji gruntów symbolem - dr. Działka nr [...] została więc zwolniona z opodatkowania, a organ podatkowy nie ustalał Stronie zobowiązania podatkowego z tytułu własności tej nieruchomości. Strona w tym okresie nie płaciła także podatku na rachunek Urzędu Gminy L. .

Podsumowując SKO stwierdziło, że Wójt prawidłowo zastosował art. 165 § 1 O.p. i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Strony z dnia 14 marca 2018 r.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca, która pismem z dnia 16 sierpnia 2018 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie SKO. W skardze wskazała, że postanowienie SKO jest nieobiektywne do "stworzonej w sumie przez Starostwo w M. sytuacji bezprawnego płacenia przeze mnie podatku od nieruchomości [...] obręb T. w latach 1974-2012". Dalej podniosła, że Starostwo w oparciu o własną prowadzoną ewidencję nieruchomości (od 1974 r.) wykazywało Skarżącą jako właściciela organom podatkowym w gminie, a ta w oparciu o te dane naliczała podatek, który Strona płaciła jako właściciel działki. W 2017 r. starostwo stwierdziło, iż Skarżąca nie jest właścicielem ani władającym danej nieruchomości, przyjmując stan prawny trzy pokolenia wstecz (współwłasność kilkudziesięciu osób). Założona w 1974 r. ewidencja jasno określała własność i taką właścicielką do 2017 r. Skarżąca się czuła. Zdaniem Skarżącej musi istnieć podstawa wpisu do ewidencji w 1974 Jej jako właściciela, ale starostwo tej podstawy nie chce podać. W zaistniałej sytuacji wystąpiła do gminy o zwrot niesłusznie naliczanego i płaconego przeze Nią podatku lub przekazanie wniosku do starostwa, sprawcy tej sytuacji z określoną kwotą zapłaconego podatku. Uważa, że to starostwo powinno ponieść konsekwencje swojego ewidencyjnego "bajzlu".

Końcowo Skarżąca wniosła o zwrot niesłusznie płaconego podatku od działki [...] obręb T. za lata 1974 - 2012.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Rozpoznając sprawę zgodnie z powyżej zakreślonymi regułami, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny, istota sporu dotyczy zwrotu podatku od nieruchomości ustalonego dla Skarżącej w decyzjach wymiarowych za lata 1974-2012, od działki nr [...] oznaczona w ewidencji gruntów i budynków jako droga (dr). Za cały okres objęty wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty Skarżąca nie wykazała aby skutecznie zakwestionowano decyzje ustalające podatek od spornej nieruchomości. Spór dotyczy interpretacji obowiązującego stanu prawnego, a w szczególności oceny prawnej czy wniosek o stwierdzenie nadpłaty może być stosowany przez podatników w odniesieniu do nadpłat podatków powstających po doręczeniu decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe.

Zaskarżone postanowienie SKO zostało wydane na podstawie przepisu art. 165a § 1 O.p., który stanowi, że jeżeli żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Celem wprowadzenia regulacji zawartej w art. 165a § 1 O.p. było odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania od postępowania właściwego, kończącego się wydaniem decyzji podatkowej co do istoty sprawy. Innymi słowy chodziło o odróżnienie etapu obejmującego wszczęcie lub odmowę wszczęcia postępowania od etapu merytorycznego rozstrzygnięcia żądania. Z powyższego wynika, że wszczęcie postępowania podatkowego jest uzależnione od przeprowadzenia przez organ wstępnej oceny co do możliwości prowadzenia postępowania podatkowego. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ podatkowy nie prowadzi postępowania podatkowego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Postanowienie wydane na podstawie wymienionego przepisu art. 165a § 1 O.p. ma charakter wyłącznie proceduralny. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Warszawie z 28 września 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 87/16 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niewątpliwie przepis art. 165a § 1 O.p. ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek. Wszczęcie postępowania na żądanie strony następuje przez samo złożenie żądania wszczęcia postępowania. Składając wniosek zawierający żądanie wszczęcia postępowania, strona nie prosi w ten sposób o to, aby postępowanie wdrożyć, lecz sama nadaje mu bieg i stwarza możliwość i obowiązek zastosowania wszystkich instytucji procedury postępowania podatkowego. Organ podatkowy powinien realizować od tej chwili przewidziane prawem czynności procesowe, kończąc je w sposób wynikający z prawa materialnego i procedury postępowania.

Działania organu podyktowane są ekonomiką postępowania. Jeżeli bowiem już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek strony można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie (art. 208 O.p.), mija się z celem nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie. Na podstawie art. 165a O.p. oraz 165 § 3 O.p. można wskazać, że postępowanie wszczynane na wniosek toczy się w dwóch fazach. Stosownie do treści art. 165 § 3 O.p. z dniem doręczenia organowi podatkowemu żądania strony następuje wszczęcie postępowania, jednak jest to faza postępowania wstępnego, w którym organ podatkowy bada, czy podanie pochodzi od osoby posiadającej legitymację procesową oraz czy nie zachodzą inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego. Użyty w przepisie zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny.

Artykuł 165a § 1 O.p. jako przesłankę odmowy wszczęcia postępowania wskazuje wyraźnie wniesienie żądania, o którym mowa w art. 165 O.p., przez osobę niebędącą stroną. Z przepisu tego wynika zatem powinność organu podatkowego do ustalenia, czy osoba wnosząca podanie ma w sprawie interes prawny. Stwierdzenie braku owego interesu prawnego oznacza, że osoba wnosząca podanie nie może być stroną, co z kolei stanowi przeszkodę do prowadzenia postępowania. Pozostałe przesłanki odmowy wszczęcia postępowania zostały określone w sposób szeroki, gdyż organ wydaje postanowienie o odmowie, jeżeli z "jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte".

W literaturze wskazuje się (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wrocław 2016, s. 879), że przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć:

- braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego (dotyczy to sytuacji, gdy żądanie sformułowane jest na podstawie ustaw podatkowych, ale nie może być przedmiotem postępowania podatkowego),

- sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe,

- gdy w sprawie zapadła już decyzja.

Zdaniem Sądu, użycie przez ustawodawcę sformułowania: "nie może być wszczęte", akcentującego na termin "wszczęcie" - wskazuje, że określona w art. 165a § 1 O.p. przyczyna przedmiotowa musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku lub też być znana organowi z urzędu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że czym innym jest jednakże brak przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę do wydania decyzji, a czym innym jest zaistnienie negatywnej przesłanki określonej w przepisie prawa materialnego, która uniemożliwia uwzględnienie żądania. Odmowa wszczęcia postępowania w momencie złożenia wniosku, w rozumieniu art. 165 O.p., musi być dla organu oczywista, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. Jeżeli natomiast dana okoliczność budzi kontrowersje i rozbieżności, których rozstrzygnięcie przez organ wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie można odmówić wszczęcia postępowania (por. uwagi do identycznie brzmiącego art. 61a § 1 K.p.a. [w:] A. Plucińska-Filipowicz, Komentarz do zmian wprowadzonych ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex/el 2011).

Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdził, że organy podatkowe zasadnie oparły swoje rozstrzygnięcia o przepis art. 165a § 1 O.p., gdyż zostały spełnione przesłanki odmowy wszczęcia postępowania określone w tym przepisie, czyli zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Aby wyjaśnić przyczyny odmowy należy przypomnieć, że z art. 72 § 1 pkt 1 O.p. wynika, iż za nadpłatę uważa się przede wszystkim kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Podatek jest nadpłacony w sytuacji, gdy podatnik był zobowiązany do zapłaty podatku, lecz faktycznie wpłacona kwota jest wyższa pod kwoty należnej. Z kolei podatek jest nienależnie zapłacony, gdy podmiot dokonał wpłaty określonej kwoty tytułem zapłaty podatku, pomimo że nie był do tego zobowiązany. Podatek jest zapłacony nienależnie także wtedy, gdy podatnik był zobowiązany do zapłaty podatku, lecz później odpadła podstawa prawna świadczenia.

Należy mieć także na uwadze, że w polskim systemie podatkowym zobowiązania podatkowe powstają na dwa różne sposoby. Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 i 2 O.p. podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem: (1) zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania lub (2) doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 2 O.p., a zatem z chwilą doręczenia decyzji ustalającej takie zobowiązanie, na co słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu przywołującym art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 1991, nr 9 poz.31 ze zm. obecnie t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1722, ze zm.)

W art. 75 § 1 O.p. ustawodawca wskazał, że podatnik, który kwestionuje zasadność pobrania podatku przez płatnika, albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Art. 75 § 2 pkt 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. wprost stanowił, że uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku przysługuje podatnikom, których zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1. Przepis art. 21 § 1 pkt 1 O.p. odnosi się wyłącznie do zobowiązań podatkowych powstających z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, nie zaś do zobowiązań podatkowych powstających z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania, tak jak w niniejszej sprawie. Tym samym, tryb stwierdzenia nadpłaty na podstawie przepisów art. 75 § 1 i § 2 O.p. nie dotyczył zobowiązań powstających w drodze doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego.

Aktualne brzmienie art. 75 § 2, § 2a, § 3 i następnych (obowiązujące od dnia 1 stycznia 2016 r.) także nie przewiduje możliwości wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty przez podatników, których zobowiązanie wynika z decyzji ustalających (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.). Ustawodawca przyznał uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatnikom, płatnikom i inkasentom oraz osobom, które były wspólnikami spółki cywilnej w momencie rozwiązania spółki w zakresie zobowiązań spółki (art. 75 § 2 O.p.) a także spółkom, które tworzyły podatkową grupę kapitałową w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych, w momencie utraty przez grupę statusu podatnika w zakresie zobowiązań tej grupy (art. 75 § 2a). Z kolei w myśl przepisu art. 75 § 3 O.p., jeżeli z przepisów prawa podatkowego wynika obowiązek złożenia zeznania (deklaracji), to podatnik, płatnik lub inkasent równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jest obowiązany złożyć skorygowane zeznanie (deklarację).

Z art. 73 § 1 pkt 1 wynika, że nadpłata powstaje, z zastrzeżeniem § 2, z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. W § 2 art. 73 wskazano natomiast, że nadpłata powstaje z dniem złożenia:

1) zeznania rocznego - dla podatników podatku dochodowego;

1a) złożenia deklaracji rocznej - dla podatników specjalnego podatku węglowodorowego;

2) deklaracji podatku akcyzowego - dla podatników podatku akcyzowego;

3) deklaracji o wpłatach z zysku za rok obrotowy - dla jednoosobowych spółek Skarbu Państwa i przedsiębiorstw państwowych.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę także aktualne brzmienie art. 75 § 1, § 2, i § 2a oraz § 3 O.p. uzasadnia stanowisko, że nieskuteczne jest złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, w sytuacji gdy kwota zobowiązania wynika z decyzji podatkowej, o której mowa w art. 21 § 1 pkt 2 O.p. Wniosek nie wszczyna postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, a organ podatkowy zobligowany jest do zastosowania art. 165a § 1 O.p. Podatnik może uzyskać zwrot podatku określonego w takiej decyzji jedynie wówczas, gdy doprowadzi do jej uchylenia lub zmiany w drodze odwołania lub jednego z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznych (art. 240, art. 247, art. 254 O.p.), a organy podatkowe nie są upoważnione do wcześniejszego prowadzenia postępowania w przedmiocie nadpłaty, które podatnik próbuje zainicjować poprzez sformułowanie wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Przeciwna wykładnia art. 75 § 1 i 2 O.p. doprowadziłaby do tego, że instytucja stwierdzenia nadpłaty mogłaby być wykorzystywana do wzruszania ostatecznych decyzji ustalających, wydanych na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 O.p., a nawet decyzji wymiarowych (art. 21 § 3 O.p.). Tymczasem tryb postępowania podatkowego zmierzający do stwierdzenia nadpłaty nie jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, dzięki któremu można wzruszyć ostateczne decyzje podatkowe, gdyż środki te zostały określone enumeratywnie w przepisach rozdziałów 17, 18 i 19 O.p.

Dodatkowo wskazać tu należy, że gdyby nawet służyło Skarżącej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, to w dacie złożenia wniosku t.j. w dniu 14 marca 2018 r. prawo to wygasło za wszystkie lata podatkowe, których dotyczyły decyzje ustalające zobowiązanie podatkowe.

Przepis art. 79 § 2 O.p. stanowi bowiem, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Zgodnie natomiast z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W myśl zaś art. 6 ust. 7 zdanie 2 u.p.o.l., podatek ustalony przez właściwy organ podatkowy w drodze decyzji, jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego.

Ostatnim rokiem podatkowym, w którym Wójt ustalił wymiar podatku od nieruchomości od działki nr [...] był rok 2012 r. Bieg terminu przedawnienia tego zobowiązania rozpoczął się z dniem 1 stycznia 2013 r., a zakończył się z upływem dnia 31 grudnia 2017 r. Za lata wcześniejsze bieg terminu przedawnienia upłynął odpowiednio wcześniej np. za 2011 r. - z dniem 31 grudnia 2016 r., za 2010 r. z dniem 31 grudnia 2015 r. Skarżąca utraciła zatem prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za wszystkie wskazane we wniosku lata podatkowe.

W tym stanie rzeczy argumenty podnoszone przez Skarżącą w skardze nie mogły być wzięte pod uwagę przez Sąd. Inaczej mówiąc Sąd nie mógł odnieść się do dokonanych przez starostę zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Wyjaśnić również należy, że sądy administracyjne nie mają kompetencji do orzekania o uprawnieniach lub (i) obowiązkach strony zastrzeżonych dla organów administracji, w tym również do zwrotu nadpłaconego podatku (podkreślenie Sądu). Tym samym wniosek o zwrot "niesłusznie zapłaconego podatku", zawarty w ostatnim zdaniu skargi, nie mógł zostać przez Sąd uwzględniony.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.