Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 215/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 lit. a i art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 5 pkt 1 lit. a,
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 kwietnia 2023 r., nr SKO.40.3885.2022.śr w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Otmuchów z dnia 10 listopada 2022 r., nr 5211/79/SP/11/2022.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. S. (zwanego dalej również: stroną, skarżącym) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 kwietnia 2023 r., nr SKO.40.3885.2022.śr., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Otmuchów z dnia 10 listopada 2022 r., nr 5211/79/SP/11/2022, odmawiającą przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem – córką J. S.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 29 lipca 2022 r. A. S. złożył w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Otmuchowie (dalej: MGOPS) wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką nad córką – J. S., urodzoną [...] 2005 r., której stan cywilny to panna. Zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w N. z dnia 2 grudnia 2021 r., nr [...], J. S. została zaliczona do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności do 31 grudnia 2022 r. W orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 1 lutego 2018 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 5 listopada 2021 r., tj. od dnia złożenia wniosku o wydanie tego orzeczenia. Z kolei mocą wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 8 lipca 2022 r., sygn. akt [...], zmieniono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. w części, tj. w punkcie I, III oraz V i zaliczono J. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności począwszy od dnia 29 lipca 2021 r. do dnia 31 grudnia 2022 r., jednocześnie ustalając, iż w związku z zaliczeniem do znacznego stopnia niepełnosprawności:

1) wymaga odpowiedniego zatrudnienia - niezdolna do pracy,

2) wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki,

3) wymaga konieczności stałej bądź długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ponadto z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze stroną w dniu 9 sierpnia 2022 r., wynika, że nie pracuje, pobiera rentę ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności i częściową niezdolność do pracy, a córka strony J. nie może się gwałtownie przeciążać fizycznie, schylać się, boi się sama pozostać w domu - popada w panikę, jest samoobsługowa, leczy się w klinice we W. Z kolei z oświadczenia strony z dnia 29 lipca 2022 r., wynika, że nie pracuje i przebywa na rencie z tytułu częściowej niezdolności do pacy. W oświadczeniach z dnia 9 sierpnia 2022 r., strona podała, że zawiesi rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od miesiąca września 2022 r., a także, iż nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Do akt dołączono kopię wniosku strony z dnia 16 września 2022 r. złożonego do ZUS o zawieszenie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od października 2022 r., a także odpowiedź strony (pismo z dnia 27 października 2022 r.) na wezwanie organu pierwszej instancji z dnia 10 października 2022 r., w której informuje, że w związku z pozyskaniem w ZUS informacji, iż osoba pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, która rezygnuje z podjęcia pracy w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności, może pobierać świadczenie pielęgnacyjne, nie zrezygnuje z pobierania przysługującej mu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Przytoczoną na wstępie decyzją z dnia 10 listopada 2022 r., Burmistrza Miasta i Gminy Otmuchów orzekł o odmowie ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na córkę. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że strona pismem z dnia 27 października 2022 r. odmówiła rezygnacji z renty, co wiąże się z faktem, że w sprawie występuje negatywna przesłanka uniemożliwiająca ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Decyzję doręczono stronie 21 listopada 2022 r.

W odwołaniu strona zaskarżyła decyzję organu I instancji w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego, i tak:

I) przepisów prawa materialnego, a to:

1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt. SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r. poz. 1257), poprzez niezasadne uznanie, że zachodzi przesłanka negatywna uniemożliwiająca przyznanie wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z powodu ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, podczas gdy zgodnie z ww. wyrokiem TK art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, wobec czego przepis ten utraci! moc obowiązującą w tym zakresie z dniem 9 stycznia 2020 r., a więc nie ma zastosowania do prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy,

2) art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez wydanie decyzji odmawiającej przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego na córkę, podczas gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują przesłanki negatywne do przyznania ww. świadczenia,

3) art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego bezzasadne zastosowanie oraz błędną wykładnię i uznanie, że rzekomo w niniejszej sprawie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno zostać ustalone na zasadach w nim określonych, podczas gdy w stanie faktycznym i prawnym sprawy zastosowanie powinien mieć art. 14 ust. 2a ww. ustawy,

4) art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie w sprawie,

5) art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego bezzasadne zastosowanie,

6) art. 95 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez jego bezzasadne zastosowanie;

II) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 7 Kpa, art. 77 § 1 Kpa oraz art. 80 Kpa w związku z art. 107 § 3 Kpa przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów w następstwie zaniechania rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

b) art. 6 Kpa przez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji sprzecznie z zasadą praworządności,

c) art. 7 Kpa przez zaniechanie podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,

d) art. 7a Kpa przez zaniechanie rozstrzygnięcia wątpliwości prawnych na korzyść strony,

e) art. 8 Kpa przez zaniechanie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,

f) art. 9 Kpa przez zaniechanie należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, aby strona uczestnicząca w postępowaniu nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, w celu sprawowania opieki nad córką J. S. od dnia 5 listopada 2021 r.

Stanowisko swoje strona szczegółowo uzasadniła, rozwijając sformułowane w odwołaniu zarzuty.

Organ pierwszej instancji przekazał odwołanie wraz z aktami sprawy do rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu.

Kolegium pismem z dnia 10 lutego 2023 r. zwróciło się do Kierownika MGOPS w Otmuchowie o odebranie od strony oświadczenia, z którego będzie jednoznacznie wynikało, czy został złożony do powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności nowy wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności J. S. lub czy dysponuje już nowym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. W przypadku gdyby strona posiadała aktualne orzeczenie o niepełnosprawności wydane po złożeniu nowego wniosku, wniósł organ o dostarczenie jego uwierzytelnionej kopii, a także o przekazanie informacji w jakich miesiącach począwszy od 1 listopada 2021 r., wypłacono stronie świadczenie pielęgnacyjne.

W odpowiedzi na wezwanie Kierownik MGOPS w Otmuchowie, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Otmuchów, pismem z dnia 17 lutego 2023 r. przekazał do Kolegium oświadczenie strony z dnia 16 lutego 2023 r., z którego wynika, iż orzeczenie jego córki jest ważne do grudnia 2022 r. oraz, że nie został złożony nowy wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności J. S. Ponadto przekazano "kartę zrealizowanych świadczeń", z której wynika, że stronie wypłacono świadczenie pielęgnacyjne w okresie od listopada 2021 r. do lutego 2022 r.

Kolegium pismem z dnia 22 marca 2023 r., zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 § 1 Kpa, poinformowało stronę, o możliwości zapoznania się z aktami ww. sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia wniosków procesowych. Ponadto w myśl zasady wyrażonej w art. 79a Kpa zawiadomiono odwołującego, że okoliczność pobierania przez niego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może stanowić wyłączny powód wydania decyzji niezgodnej z żądaniem zawartym w odwołaniu. Stąd też, w celu wykazania, że prawo do ww. renty zostało zawieszone, powinien przedłożyć w Kolegium decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, potwierdzającą ten fakt. Stronę pouczono, że w przypadku nie dostarczenia ww. decyzji lub braku informacji o złożeniu stosownego wniosku do organu emerytalno-rentowego w sprawie zawieszenia prawa do renty w zakreślonym terminie 21 dni od dnia doręczenia przedmiotowego pisma, sprawa zostanie załatwiona w oparciu o dotychczas zebrany materiał dowodowy. Pismo zostało doręczone stronie 27 marca 2023 r.

W reakcji na powyższe strona poinformowała Kolegium, że w toku prowadzonego postępowania zwróciła się do ZUS o zawieszenie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jednak pracownicy ZUS poinformowali ją, że nie powinna zawieszać renty, ponieważ Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt. SK 2/17, orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Pracownicy ZUS wskazali, że osoby pobierające rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy mają prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Ze względu na powyższe odwołujący wniósł o uwzględnienie wniosku i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem organu drugoinstancyjnego odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, o czym orzekł przytoczoną na wstępie decyzją z dnia 25 kwietnia 2023 r., nr SKO.40.3885.2022.śr., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Otmuchów z dnia 10 listopada 2022 r., odmawiającą przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem – córką. Argumentując rozstrzygnięcie organ odwoławczy na wstępie przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach, po zrelacjonowaniu biegu postępowania, stanowiska strony i organu I instancji, podniósł, że warunki nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tego świadczenia zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" lub u.ś.r. Kolegium zacytowało art. 17 ust. 1 ustawy i jej art. 17 ust. 1b. Po czym wyjaśniło, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje - w myśl z art. 17 ust. 5 ustawy, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (niniejszy przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, został uznany za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji), b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Następnie przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy Kolegium stwierdziło, że strona jest osobą, która zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy jest uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę. Z akt sprawy wynika, że nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz, że przebywa na rencie z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Dostrzegło Kolegium, że z dokumentacji sprawy wynika, iż strona zwróciła się do ZUS o zawieszenie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (wnioskiem z 16 września 2022 r.), jak również, że w toku postępowania organ pierwszej instancji wezwał ją do przedłożenia dokumentu z ZUS potwierdzającego zawieszenie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W odpowiedzi na wezwanie, strona poinformowała organ, że pracownicy ZUS poinformowali ją, iż w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, może pobierać świadczenie pielęgnacyjne oraz rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, tym samym, nie zrezygnowałe z świadczenia wypłacanego przez organ emerytalno-rentowy.

W ocenie Kolegium jedyną przeszkodą do ustalenia stronie prawa świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania przez nią renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wobec tego, Kolegium poinformowało stronę, że może zawiesić prawo do pobierania ww. renty, tym samym zostanie wyeliminowana przesłanka uniemożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. W celu wykazania, że prawo do ww. renty zostało zawieszone, strona mogła przedłożyć do Kolegium decyzję ZUS, potwierdzającą ten fakt. Zaznaczył organ odwoławczy, że strona została także pouczona, iż w przypadku nie dostarczenia ww. decyzji lub braku informacji o złożeniu stosownego wniosku do organu emerytalno-rentowego w sprawie zawieszenia prawa do renty w zakreślonym terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, sprawa zostanie załatwiona w oparciu o dotychczas zebrany materiał dowodowy.

Zawiadomienie doręczono stronie 27 marca 2023 r., tym samym wyznaczony przez Kolegium termin na dostarczenie decyzji ZUS lub informacji o złożeniu wniosku do ZUS o zawieszenie przedmiotowej renty upłynął 17 kwietnia 2023 r. Tymczasem w piśmie, które nie zawierającym podpisu strony, nadanym 18 kwietnia 2023 r., a więc po terminie wyznaczonym przez Kolegium strona poinformowała, że w obowiązującym stanie prawnym pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości.

Kolegium nie zgodziło się ze stanowiskiem strony przedstawionym w odwołaniu. W ocenie Kolegium wykluczenie możliwości wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zamiast renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy zakwestionował z przyczyn ustrojowych Trybunał Konstytucyjny. Trybunał w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, stwierdził, iż art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyjaśniło Kolegium, że w uzasadnieniu przywołanego wyroku podkreślono, iż osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może nie pracować. Nie istnieją również legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 504 ze zm.), nazywanej dalej "u.e.r.FUS". Podniósł organ odwoławczy, że sytuacja faktyczna oraz prawna opiekunów mających ustalone prawo do renty, lecz rezygnujących z dalszego zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, wskazuje na podobieństwo ich sytuacji do sytuacji opiekunów, którzy są zdrowi i nie mają tym samym prawa do renty, lecz również rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Zespół orzekający Kolegium wskazał, że podjęte w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie, wydano w oparciu o wykładnię systemową i celowościową, nie pomijając przy tym skutków ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok ten rozstrzygnął kwestię konstytucyjności wyłącznie przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Wyrok dotyczy zakresu podmiotowego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, rozstrzygając o konstytucyjności przepisu w stosunku do określonej grupy podmiotów, której ten przepis dotyczy, a mianowicie osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Osoby te mieszczą się w szerszej kategorii osób, którym przysługuje prawo do renty. Skutkiem wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu w zakresie podmiotowym jest utrata mocy obowiązującej nie przez cały przepis, w pełnym zakresie jego obowiązywania, ale wyłącznie w zakresie, w jakim stwierdzona została jego niezgodność z Konstytucją, w odniesieniu do wskazanej grupy podmiotów. Zdaniem Kolegium orzeczenie to usuwa z sytemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Ponieważ prawodawca pierwotnie co do zasady wykluczył w ustawie osoby uprawnione do renty od możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, regulacja prawna nie zawiera rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego, stanowiących formę redystrybucji dochodu narodowego za pośrednictwem budżetu państwa. Trybunał Konstytucyjny, jako "prawodawca negatywny" takich rozwiązań wyrokiem wprowadzić nie mógł, co nie niweczy tego, że orzeczenie o niekonstytucyjności zakresowej przepisu prowadzi do nowej sytuacji prawnej, pozbawionej kompleksowej regulacji, w szczególności odnoszącej się do warunków uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z innym świadczeniem z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Powyższe zostało zauważone przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku, w którym stwierdzono, iż Trybunał dostrzega, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, (...). W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązania pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia".

W konsekwencji stwierdziło Kolegium, że w związku z tym, iż ustawodawca nie dokonał na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego zmian ustawowych, to rozpoznając odwołanie rozstrzygnęło sprawę uwzględniając kontekst systemowy. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie może z góry eliminować możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Opowiadając się za stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, który dostrzega brak równego traktowania tej grupy osób oraz osób, którym ustawodawca pozostawił możliwość dokonywania wyboru pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, a możliwością niepodejmowania zatrudnienia lub też rezygnacji z zatrudnienia oraz osób uprawnionych do więcej niż dwóch świadczeń o jakich mowa w art. 27 ust. 5 ustawy, także uprawnionych do dokonywania wyboru w przypadku zbiegu wymienionych w tym przepisie świadczeń. Innymi słowy, osoby pobierające rentę i to w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne, przede wszystkim ze względu na art. 32 Konstytucji RP, także powinny posiadać możliwość dokonywania wyboru pomiędzy wykluczającymi się świadczeniami z systemu zabezpieczenia społecznego (wyrok WSA w Poznaniu z 13 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 824/19).

Zdaniem Kolegium, osoba częściowo niezdolna do pracy zgłaszając zamiar wykonywania stałej lub długotrwałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, aby możliwe było przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, powinna zatem zawiesić pobieranie renty. Z uwagi na wynikającą z ogółu przepisów systemu zabezpieczenia społecznego normę wykluczającą kumulację świadczeń oraz nakaz równego traktowania przez prawo osób znajdujących się w tej samej sytuacji formalno-prawnej, Kolegium dało możliwość stronie dokonania wyboru świadczeń, a wobec nie przedłożenia przez nią decyzji o zawieszeniu prawa do pobierania renty lub dokumentów potwierdzających, że zawnioskował do organu emerytalno-rentowego o zawieszenie prawa do pobierania tego świadczenia rentowego, odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ pierwszej instancji ze względu na występowanie przeszkody określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy znajduje oparcie w przepisach prawa.

Stanowisko to – jak zaznaczyło Kolegium – znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie, tj. np.: wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 247/22 oraz wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Gdańsku z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 615/22, Rzeszowie z 9 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 952/22, Gliwicach z 6 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1809/22, a także WSA w Rzeszowie z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 219/22, WSA w Kielcach z 24 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 219/22, WSA w Lublinie z 25 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 805/20, WSA w Poznaniu z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 118/22, WSA w Krakowie z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt. SA/Kr 113/22, czy także WSA w Olsztynie z 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt. II SA/Ol 333/22.

Uwzględniając powyższe oraz ustawowy cel świadczenia pielęgnacyjnego, jakim jest zrekompensowanie opiekunowi braku dochodów z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy zastosowaniu wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy za słuszną Kolegium uznało konieczność dokonania wyboru świadczenia także w sytuacji, gdy osoba spełniająca warunki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy może bowiem zrealizować uprawnienie do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego poprzez złożenie do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Podsumowując podkreślił organ odwoławczy, że decyzja w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową, lecz związaną, co oznacza, że organ zobowiązany jest do przyznania świadczenia wyłącznie wtedy, gdy spełnione są wszystkie wskazane w przepisach prawa przesłanki do jego przyznania przy braku przesłanek negatywnych. Organ nie może według swojego uznania przyznać świadczenia kierując się zasadami współżycia społecznego, czy też słuszności w sytuacji nawet ciężkich okoliczności życiowych. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i Kolegium muszą działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa).

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zaskarżyła orzeczenie odwoławcze w całości. Zarzuty podniesione w skardze stanowią w istocie powtórzenie sformułowanych w odwołaniu. W treści skargi skarżący przytoczył również argumentację z odwołania. W zasadniczej kwestii w uzasadnieniu skargi strona skarżąca zanegowała prawidłowość dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych i ich subsumcję do zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego. Powtórzyła dotychczas prezentowane stanowisko, zwłaszcza – jak wskazano – sformułowane w odwołaniu zarzuty i argumenty przytoczone na ich poparcie. Podniosła, że w demokratycznym państwie prawa nie jest dopuszczalna sytuacja, w której dwa różne organy państwowe, działające przecież na podstawie tego samego prawa i tych samych wyroków, w tym Trybunału Konstytucyjnego, każdy odmiennie interpretuje sobie przepisy, od których zależy przyznanie obywatelom świadczenia, niezbędnego do zapewnienia tak naprawdę podstawowego poziomu egzystencji. Podniosła ponownie strona, że została "poinstruowana" przez pracowników ZUS.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację wskazaną w treści swojego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji (rozstrzygnięcia) oraz poprzedzającej ją decyzji wykazała, że zostały one wydane z naruszeniem prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc skutkującym koniecznością ich uchylenia.

Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od wskazania, że stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji przedstawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. Zbędne jest ponowne jego przedstawienie w tej części uzasadniania.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy skarżący spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką w sytuacji, gdy ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Na wstępie Sąd zauważa, że w obowiązujących w dacie wydawania zaskarżonej decyzji przepisach (mowa o ich literalnym brzmieniu), jak i aktualnie, brak jest regulacji – odnoszącej się do osób spełniających przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy – uzależniającej przyznanie im pierwszego zaświadczeń od skutecznej rezygnacji z renty. Brak jest również regulacji przewidującej zasadę przyznawania wnioskodawcy świadczenia o najwyższej kwotowo wysokości (świadczenia pielęgnacyjnego) z równoczesnym zawieszeniem prawa do niższego kwotowo świadczenia (renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy), czy też wstrzymaniem wypłaty niższego kwotowo świadczenia.

Niniejsza sprawa, w odróżnieniu od innych dotyczących kolizji pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego i prawem do renty, wpisuje się wprost w kontekst prawny objęty skutkami wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17 (Dz. U. , poz. 1257, OTK z 2019 r., seria A, poz. 36). W wyroku tym stwierdzono w punkcie I., że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zaś w punkcie II, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Przypomnieć trzeba, iż zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a skutkiem prawnym stwierdzenia niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP jest utrata mocy obowiązującej tego aktu. Z powszechnego charakteru wyroków Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP i utraty mocy obowiązującej zaskarżonego przepisu (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), wynika, że możliwość rozstrzygnięcia sprawy z pominięciem derogowanego przepisu odnosi się zasadniczo do wszystkich spraw, w których niekonstytucyjny przepis był podstawą orzeczenia o prawach osób uprawnionych, bez względu na to, kto i w jakim trybie zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z odpowiednim żądaniem. Na gruncie stanu faktycznego kontrolowanej sprawy nie jest przy tym konieczne czynienie rozważań dotyczących kwestii obowiązywania spornej regulacji w okresie pomiędzy ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego a upływem wskazanego w nim terminu odroczenia utraty mocy obowiązującej sprzecznej z Konstytucją regulacji.

Wobec braku jakiegokolwiek innego przepisu szczególnego regulującego sytuację prawną osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w zakresie przysługiwania im uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, jak też przepisów uzależniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od sytuacji majątkowej osoby uprawnionej, względnie braku osiągania przez nią dochodów ze źródeł innych niż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa bądź źródła wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., uznać należy, iż osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 lub ust. 1a u.ś.r. i w wysokości wynikającej z jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 3 u.ś.r.

Zauważyć nadto trzeba, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17, odroczył utratę mocy obowiązującej uznanego za niekonstytucyjny przepisu o 6 miesięcy uznając, że wydanie orzeczenia stwierdzającego niezgodność zaskarżonego przepisu z Konstytucją RP będzie skutkowało koniecznością poczynienia przez Skarb Państwa znacznych nakładów, które nie zostały ujęte w obowiązującej ustawie budżetowej. W związku z utratą mocy obowiązującej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. potencjalnie nieodzowna stać się miała bowiem wypłata świadczenia pielęgnacyjnego osobom znajdującym się w tożsamej sytuacji jak strona skarżąca. Pomimo upływu wskazanego wyżej terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, prawodawca nie wprowadził w u.ś.r. jakichkolwiek regulacji ograniczających wysokość świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę, które mając ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Można nadmienić, że nie dodał także świadczenia pielęgnacyjnego do katalogu świadczeń, które powodują automatyczne zmniejszenie (zawieszenie) emerytur i rent – zob. art. 104 (zwłaszcza art. 104 ust. 6) ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Dostrzeżenia przy tym wymaga, że zasadniczym celem świadczenia pielęgnacyjnego, jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Podmiotem prawa do tego świadczenia jest osoba (zdolna do pracy) rezygnująca z zatrudnienia w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie ma jej częściowo rekompensować utracony zarobek. Należy mieć na względzie, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może - a zatem jest w stanie - faktycznie pracować. Co istotne, nie istnieją również legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Tym samym w przypadku opiekuna pobierającego rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, stan prawny – jak wskazano powyżej – uległ zmianie z dniem 9 stycznia 2020 r. Trybunał Konstytucyjny w przytoczonym wyżej wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, podkreślił, że ograniczenie możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna, który ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, ale jednocześnie pracy tej nie podejmuje z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, stanowi przejaw niewłaściwego zinterpretowania przez ustawodawcę nałożonego nań konstytucyjnego obowiązku wsparcia osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednocześnie Trybunał w uzasadnieniu wyroku wskazał, że wyłączenie przez ustawodawcę możliwości uzyskania przez opiekuna-rencistę świadczenia pielęgnacyjnego, a przez to również obarczenie rodziny osoby niepełnosprawnej kosztami związanymi z opieką nad osobą niepełnosprawną oraz pozbawienie w tym zakresie niepełnosprawnego członka rodziny pomocy socjalnej, stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione różnicowanie. Brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają. Trybunał dostrzegł że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak miało to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.

W związku z tym, nie ma żadnych racjonalnych powodów, aby odmawiać osobie częściowo niezdolnej do pracy, ale rezygnującej z pracy zarobkowej celem opiekowania się niepełnosprawnym członkiem rodziny, prawa do wsparcia w postaci świadczenia pielęgnacyjnego. Mając na względzie powyższe, podkreślenia wymaga, że Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Ponadto Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela i przyjmuje za swoją argumentację przedstawioną w uzasadnieniu prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 5 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 443/20, z 24 marca 2022 r.. sygn. akt II SA/Sz 7/22, czy w Poznaniu z 4 listopada 2021 r., sygn. II SA/Po 402/21 a także z 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 159/22, które wydano w analogicznym – jak obecnie rozważany – stanie faktycznym i prawnym. Uznając zatem argumentację przedstawioną w uzasadnieniu tych wyroków za trafną i przekonującą, Sąd posłużył się nią również na potrzeby niniejszej sprawy. W ostatnim z przywołanych wyroków zasadnie wskazano, że strona pobierając rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i równocześnie świadczenie pielęgnacyjne, znajdzie się de facto w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych opiekunów osób niepełnosprawnych, to jednak ocena taka nie powoduje, że koniecznie należy poszukiwać (w drodze wykładni, czy sposobu stosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.) metod, które zapobiegną tego rodzaju uprzywilejowaniu. Przede wszystkim, na co także zasadnie wskazał WSA w Poznaniu, przyznanie osobie, znajdującej się w sytuacji takiej jak strona skarżąca, świadczenia pielęgnacyjnego trudno uznać za takie, które prowadzi do stanu wtórnej niekonstytucyjności. Osoba posiadająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy uzyskująca świadczenie pielęgnacyjne znajdzie się rzecz jasna w korzystnej świadczeniowo sytuacji. Temu nie sposób zaprzeczyć. Nie jest to jednak stan rażący i przez to nieakceptowalny. Nie prowadzi on wszakże do automatycznej dyskryminacji innych opiekunów osób niepełnosprawnych (gdyby nawet omawiany tu stan oceniać z perspektywy ogółu opiekunów osób niepełnosprawnych).

Sąd zwrócił również uwagę, że forsowanie potrzeby "wyrównania" sytuacji opiekuna-rencisty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a zwłaszcza zmuszanie go do rezygnacji z renty, w istocie niweczy skutki wyroku TK w sprawie SK 2/17. Jak już podkreślono, wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest w swej sentencji jednoznaczny. Wyraźnie wskazuje, że utraciła moc regulacja czyniąca prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (opiekuna) negatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Innymi słowy, uprawniony do takiej renty ma po prostu prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Za taki stan rzeczy ponosi odpowiedzialność prawodawca. Po wyroku SK 2/17 nie uczyniono bowiem nic – co już podniesiono wyżej – aby wprowadzić ustawowe rozwiązania regulujące specyficzny status opiekunów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego posiadających jednocześnie rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Należy więc przyjąć, że na chwilę obecną uprawnienia takich osób są takie, jak to wprost wynika z zestawienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. z sentencją wyroku SK 2/17.

Ponadto trafnie WSA w Poznaniu podniósł, że "gdy chodzi o problem kumulacji dochodów z renty (z tytułu częściowej niezdolności do pracy) i innych dochodów, które dana osoba może uzyskiwać, to warto zasygnalizować też, że sam Trybunał w punkcie 3.3.2. wyroku SK 2/17 dostrzegł to zagadnienie, gdy akcentował, że osoby posiadające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy są osobami, które mogą podjąć pracę. Sąd konstytucyjny zauważył, że wobec takich osób ustawodawca przewidział mechanizm zapobiegający pobieraniu renty (zmniejszeniu lub zawieszeniu) w przypadku osiągnięcia określonego przychodu. Z argumentacji Trybunału można więc pośrednio wnioskować, że zdawał on sobie sprawę i uwzględniał w wyrokowaniu, że cechą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest to, że na skutek aktywności osoby uprawnionej uzyskany dochód może się kumulować z jej innymi dochodami lub świadczeniami i że kolizja ta jest przedmiotem regulacji prawnych. Wreszcie dodać można, że sytuacja faktycznego uprzywilejowania pewnych grup podmiotów nie jest niczym nowym na gruncie przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to w pełnej wysokości w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, względnie niepodejmowania zatrudnienia, mogą przecież uzyskać osoby uzyskujące nawet znaczne dochody ze źródeł innych niż w skazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., w tym dochody z kapitału, z papierów wartościowych, z najmu nieruchomości, majątkowych praw autorskich itp. W polskim prawie świadczenie pielęgnacyjne nie jest co prawda uregulowane w kategoriach państwowego wynagrodzenia za pracę na rzecz niepełnosprawnego (stanowiąc raczej rekompensatę za rezygnację z zatrudnienia), niemniej – jakkolwiekby świadczenie to kwalifikować – dotyczy ono zawsze porównywalnego wysiłku i wyrzeczeń opiekuna wobec niepełnosprawnego. W tym ujęciu przyznanie opiekunowi-renciście (z tytułu częściowej niezdolności do pracy) pełnego świadczenia pielęgnacyjnego nie jawi się jako drastyczne uprzywilejowanie. Opiekun ten, tak jak inne osoby zajmujące się niepełnosprawnymi w warunkach określonych art. 17 u.ś.r., rezygnuje bowiem z zatrudnienia, którego przecież legalnie (posiadając rentę) mógł się podjąć i tak jak inni – aktywnie wspiera niepełnosprawnego".

Należy zatem przyjąć, że obecnie uprawnienia opiekunów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego posiadających jednocześnie rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy wynikają wprost z zestawienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych z sentencją wyroku TK sygn. akt SK 2/17 (podobne stanowisko wyraził np. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 159/22 oraz WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 727/20, oraz z 19 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 603/22, a także WSA w Opolu w prawomocnych wyroków z 22 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Op 219/22, ). W tym stanie rzeczy, z powodów opisanych wyżej, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 P.p.s.a., o czym orzeczono sentencji wyroku.