Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 395/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono interpretację przepisów prawa podatkowego
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1 z wz. z  art. 10 ust. 1 pkt 9,  art. 21 ust. 1 pkt 3b
journal: Dz.U. 2024 poz 226
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j.)
article: art. 14c par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik – Ogińska, Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz – Rajchman (sprawozdawca), Asesor WSA Iwona Solatycka, , Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Paweł Poźniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi: E. C. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr 0115-KDIT2.4011.82.2024.2.ŁS w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych: I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną w całości; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę: 200, 00 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez E. C. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca) jest interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (organ podatkowy, organ interpretacyjny, DKIS) z dnia 10 kwietnia 2024 r., nr 0115-KDIT2.5011.82.2024.2.ŁS, wydana na podstawie przepisów art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: O.p.) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zwolnienia z opodatkowania otrzymanego przez wnioskodawcę świadczenia pieniężnego.

We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej oraz jego uzupełnieniu pismem z dnia 18 marca 2023 r. skarżący podał, że w 2023 r. podpisał z B. (dalej: Bank) ugodę sądową w sprawie kredytu frankowego, hipotecznego, zaciągniętego na cele mieszkaniowe. Wskazał, iż kredyt został spłacony w całości w kwietniu 2022 r.

Zawarta ugoda sądowa stanowi ugodę w rozumieniu art. 223 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 2024 r. poz. 1568 ze zm.) a jej treść jest załącznikiem do protokołu rozprawy. Skutkiem zawarcia ugody było umorzenie postępowania sądowego w dniu 4 kwietnia 2023 r., a postanowienie w tym zakresie uprawomocniło się w dniu 12 kwietnia 2023 r.

Zgodnie z ugodą skarżący zrzekł się wszelkich roszczeń z tytułu kredytu frankowego a Bank wypłacił mu uzgodnioną kwotę. Kwota świadczenia została ustalona w drodze negocjacji, dla których punktem wyjścia było zawarte w pozwie wyliczenie strat, jakie skarżący poniósł w wyniku umieszczenia w umowie kredytowej zapisów abuzywnych oraz w oparciu o wzajemne ustępstwa, których celem było polubowne zakończenie sporu. Wypłacona kwota jest rekompensatą za straty, które poniósł wnioskodawca z tytułu zastosowania w umowie kredytowej zapisów abuzywnych, które doprowadziły do spłaty kredytu w dużo wyższej kwocie, niż miałoby to miejsce gdyby umowa została skonstruowana zgodnie z prawem.

Ugoda nie nazywa tej kwoty wprost w żaden sposób (ani odszkodowaniem, ani zwrotem nadpłaconej części kredytu). Bank wystawił z tytułu wypłaconej kwoty PIT-11 i wpisał ją w pozycji 99. Z uwagi na to, iż kwota z ugody nie jest wprost nazwana zwrotem kapitału lub odsetek ani opłat bankowych skarżący nie może skorzystać z zaniechania poboru podatku na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 592 ze zm.).

Wyjaśniono ponadto, iż wysokość lub zasady ustalania wskazanego we wniosku świadczenia nie wynikały wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, lub też z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465). Uzgodnione w ugodzie świadczenie nie wynikało z innych przepisów. Świadczenie nie dotyczyło prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej. Świadczenie dotyczyło szkody rzeczywistej, która polegała na spłacie przez stronę kredytu hipotecznego denominowanego w franku szwajcarskim na podstawie umowy o kredyt zawierającej zapisy abuzywne w dużo wyższej kwocie, niż miałoby to miejsce gdyby umowa została skonstruowana zgodnie z prawem. Zatem nie dotyczyło ono utraconych korzyści.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie: czy kwota, którą wnioskodawca otrzymał z tytuły ugody sądowej z Bankiem może być zwolniona od podatku dochodowego od osób fizycznych np. na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.)?

W ocenie skarżącego kwotę otrzymaną od Banku na podstawie rzeczonej ugody sądowej należy uznać za rekompensatę za szkody poniesione przez stronę na skutek spłacenia kredytu frankowego w całości na podstawie umowy o kredyt zawierającej zapisy abuzywne, a zatem może on skorzystać ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.

DKIS, zaskarżoną interpretacją indywidualną, stanowisko skarżącego uznał za nieprawidłowe. Organ przytoczył treść art. 9 ust. 1, art. 11 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. wskazując, iż zawarte w ostatnim z przywołanych przepisów sformułowanie "w szczególności’ dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne, niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Dalej organ wskazywał, że różnego rodzaju świadczenia, w tym m.in. odszkodowania i zadośćuczynienia stanowią – co do zasady – przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Jednak niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, określonym w art. 21 ust. 1 u.p.d.o.f., korzystają ze zwolnienia od podatku. DKIS podkreślił, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji. W przypadku, gdy wysokość lub zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia nie wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz gdy wysokość lub zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia nie wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy, a podstawą ich otrzymania jest wyrok lub ugoda sądowa, wówczas odszkodowanie takie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., z wyjątkiem odszkodowań w tym przepisie wymienionych. Wyłączone zaś na podstawie wskazanego przepisu są świadczenia otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz świadczenia dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Warunkiem wystarczającym do powstania obowiązku podatkowego na zasadach przewidzianych w podatku dochodowym będzie więc niezrealizowanie choćby jednej ze wskazanych przesłanek.

Dalej wyjaśniono, że w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia, podobnie jak wielu innych pojęć z katalogu zwolnień przedmiotowych. Nie oznacza to jednak dowolności w ich rozumieniu. Względy spójności systemu prawa uzasadniają, aby kryteria rozumienia pojęć niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych miały w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych. Konieczne staje się zatem w ocenie organu podatkowego zastosowanie wykładni systemowej zewnętrznej i odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.).

Z tych też względów DKIS odwołał się do prawa cywilnego i stwierdził, że zasady odpowiedzialności odszkodowawczej w prawie cywilnym opierają się na zasadzie winy lub ryzyka a o odszkodowaniu możemy mówić wyłącznie w przypadku powstania konkretnej szkody, która wywołana została określonym działaniem lub zaniechaniem drugiej strony, której można przypisać odpowiedzialność za jej powstanie. Dalej wskazano, że o tym co stanowi szkodę oraz jakie są zasady i sposoby jej naprawienia decydują, co do zasady, przepisy art. 361 i 363 Kodeksu cywilnego. Podstawową funkcją odszkodowania jest kompensacja, co oznacza, że odszkodowanie powinno przywrócić w majątku poszkodowanego stan rzeczy naruszonych zdarzeniem wyrządzającym szkodę, obejmując to, co z majątku ubyło na skutek tego zdarzenia lub do niego nie weszło (utracona korzyść). Z kolei celem zadośćuczynienia jest łagodzenie doznanej krzywdy.

DKIS kontynuował, że przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. pozwala na zastosowanie zwolnienia z opodatkowania wyłącznie do otrzymanego odszkodowania lub zadośćuczynienia mających naprawić szkody (majątkowe, niemajątkowe). Taki zapis ma na celu podkreślenie, że inne świadczenia z ww. zwolnienia nie korzystają i nie należy ich utożsamiać z odszkodowaniem czy zadośćuczynieniem, co często mylnie jest czynione, ponieważ te kategorie świadczeń występują niejednokrotnie obok siebie. Jednakże nie są to świadczenia o takim samym charakterze. Zatem, korzystanie ze zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji, a jedną z nich jest aby otrzymane zostało odszkodowanie bądź zadośćuczynienie.

Zdaniem DKIS, skoro w ramach zawartej z Bankiem ugody sądowej skarżący otrzymał świadczenie pieniężne mające na celu rekompensować niedogodności związane z zawartą umową kredytową, która zawierała zapisy abuzywne, a także z uwagi na to, że wysokość i zasady ustalania wskazanego świadczenia wynikały wyłącznie z zawartej ugody oraz poprzedzającej ją komunikacji i zostały ustalone wyłącznie wskutek dokonanych z Bankiem uzgodnień w oparciu o wzajemne ustępstwa, których celem było polubowne zakończenie sporu, jak również ugoda nie nazywa tej kwoty wprost w żaden sposób (ani odszkodowaniem ani zwrotem nadpłaconej części kredytu) i ww. kwota została ustalona w drodze negocjacji stron, to otrzymane świadczenie nie mieści się w dyspozycji art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Co prawda, świadczenie to, zostało wypłacone na podstawie ugody sądowej, jednak nie stanowi ono odszkodowania lub zadośćuczynienia, o którym mowa w tym przepisie, bowiem jest to świadczenie wypłacone za rezygnację z wszelkich roszczeń z tytułu zawartej umowy kredytu frankowego.

Ponadto wskazał organ, że analiza pozostałych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczących zwolnień z opodatkowania wskazuje, że wypłacone świadczenie nie korzysta z innych zwolnień z opodatkowania w niej przewidzianych.

W konsekwencji DKIS stwierdził, że otrzymane przez skarżącego świadczenie pieniężne stanowi dla niego przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., który to przychód nie korzysta ze zwolnienia od podatku uregulowanego w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., a więc podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W skardze na powyższą interpretację skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o stwierdzenie, że świadczenie opisane we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej oraz jego uzupełnieniu kwalifikuje się do zwolnienia z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.

Na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. wnioskodawca podniósł ponadto zarzut naruszenia art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. oraz art. 14c § 2 O.p. i podkreślił, że zawarta ugoda dotyczyła zmiany warunków umowy kredytowej.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli interpretacja indywidualna może być uchylona, stosując odpowiednio art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a. (art. 146 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Stosownie do treści art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest kwestia prawnopodatkowych skutków zawartej przez skarżącego z Bankiem ugody sądowej stanowiącej polubowne zakończenie sporu sądowego, zainicjowanego przez skarżącego, a dotyczącego spłaconego już w całości tzw. kredytu frankowego zaciągniętego na cele mieszkaniowe. W szczególności skarżący dążył do potwierdzenia swojego stanowiska z którego wynikało, iż kwota wynegocjowana w ramach zawartej ugody sądowej korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. W ocenie DKIS otrzymana z tego tytułu kwota pieniężna nie ma charakteru odszkodowania ani zadośćuczynienia w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. a zatem nie korzysta ze zwolnienia unormowanego w spornym przepisie. Jednocześnie zaś, zdaniem organu, z uwagi na to, że świadczenie to jest przychodem z innych źródeł, o których mowa w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. podlega ono opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Wobec tak zajętych stanowisk stron w pierwszej kolejności zauważyć należy, iż organ interpretacyjny otrzymaną przez skarżącego na mocy zawartej z Bankiem ugody sądowej kwotę zakwalifikował jako przychód z innych źródeł, tj. z art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Źródła przychodów wymienia zaś art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f., który w ust. 9 stanowi, iż źródłami przychodów są – inne źródła.

Dalej należy wskazać, iż w myśl art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne, niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Jak słusznie zauważył DKIS użycie w powyższym sformułowania "w szczególności", wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne, niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. Ponadto, co również zostało wyrażone w treści zaskarżonej interpretacji (na stronie 4 interpretacji) o przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Za przychody podatkowe zatem mogą być uznane takie świadczenia, które stanowią w majątku podatnika określony przyrost majątkowy, a ponadto mają charakter bezzwrotny i definitywny.

Ze stanu faktycznego wniosku oraz jego uzupełnienia wynika zaś, iż ugoda sądowa zawarta została w związku z wytoczeniem przez skarżącego powództwa przeciwko Bankowi w uwagi na to, iż zaciągnięty w tym banku przez stronę kredyt tzw. frankowy został spłacony w całości przez stronę w kwocie dużo wyższej, niż gdyby umowa kredytowa nie zawierała zapisów abuzywnych a uzgodniona kwota zawarta w ugodzie została ustalona w drodze negocjacji, dla których punktem wyjścia były wyliczenia zawarte w pozwie. Skarżący dodał ponadto, iż celem ugody było polubowne zakończenie sporu i wiązała się ona ze wzajemnymi ustępstwami stron.

W realiach zaistniałego sporu znaczenie ma zatem unormowanie zawarte w art. 917 Kodeksu cywilnego, które stanowi iż, przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Z definicji ugody wynika zatem jednoznacznie, iż nie tworzy ona nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Nie jest w sprawie sporne, że stosunek prawny będący podstawą sporu pomiędzy skarżącym a Bankiem wynikał z umowy kredytu, która swoje oparcie znajduje w treści art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 2488 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Wobec powyższego nie sposób zatem charakteru świadczeń wynikających z zawartej ugody sądowej oceniać bez kontekstu umowy kredytu stanowiącej przyczynę wystąpienia przez skarżącego z powództwem a następnie zawarcia tej ugody. Bez umowy i zawartych w niej spornych uregulowań nie byłoby podstaw do zawarcia ugody sądowej. Skoro zatem wynikające z umowy kredytu niedozwolone postanowienia umowne (tzw. klauzule abuzywne) skutkowały spłatą kredytu w wysokości wyższej (co nie jest sporne i wynika wprost ze stanu faktycznego), niż w przypadku, gdyby umowa była od nich wolna, to w konsekwencji pozew złożony przez wnioskodawcę a następnie zawarta pomiędzy stronami ugoda sądowa jest ściśle związana ze zwrotem nadpłaconych przez skarżącego środków a wobec tego ze zmianą niekorzystnych dla skarżącego warunków umowy.

Odnosząc się zatem do skutków podatkowych otrzymania przez skarżącego określonej kwoty (świadczenia pieniężnego) na podstawie ugody sądowej zawartej z Bankiem po złożeniu przez wnioskodawcę pozwu w związku z umową kredytową zawierającą klauzule abuzywne, dotyczącą już w całości spłaconego kredytu, w ocenie Sądu nie dojdzie po stronie skarżącego do powstania przysporzenia majątkowego. Na mocy zawartej ugody skarżący otrzymał bowiem jedynie zwrot środków pieniężnych, które wcześniej przekazał rzecz Banku w ramach spłaty udzielonego mu kredytu hipotecznego. A zatem są to środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione z własnych środków. Co prawda w ugodzie kwota ta nie została wprost nazwana zwrotem kapitału czy też odsetek lub opłat bankowych, jednakże taki charakter tej kwoty wynika z przedstawionego stanu faktycznego sprawy, w szczególności z tego, iż została ona obliczona w oparciu o wyliczenia w pozwie oraz z tego, iż skarżący podkreślał we wniosku, że kredyt został spłacony w kwocie wyższej, niż gdyby umowa była zgodna z prawem.

Z tych też względów otrzymana na podstawie ugody z Bankiem kwota nie spowoduje, w ocenie Sądu, faktycznego przyrostu w majątku skarżącego a zatem dokonany przez Bank na podstawie ugody częściowy zwrot poniesionych wydatków na spłatę kredytu mieszkaniowego nie będzie – jak to ocenił w zaskarżonej interpretacji DKIS – stanowił dla skarżącego przychodu podatkowego w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. ze źródła przychodów o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Tym samym uznając, iż otrzymana na podstawie ugody sądowej kwota stanowi przychód z innych źródeł organ interpretacyjny naruszył art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. W konsekwencji DKIS naruszył ponadto art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące wskazaniem, iż skarżącemu nie przysługuje zwolnienie podatkowe z uwagi na to, że otrzymane świadczenie pieniężne nie stanowi odszkodowania a nie dlatego, że w stanie faktycznym opisanym we wniosku w ogóle nie doszło do przysporzenia majątkowego, które to przysporzenie mogłoby być rozważane jako mające charakter odszkodowania i w konsekwencji mogące być zwolnione z opodatkowania. W sytuacji bowiem gdy dane świadczenie pieniężne ma charakter zwrotu, nie zaś konkretnego przysporzenia majątkowego a zatem nie stanowi przychodu podatkowego, nie ma podstaw do rozważania ewentualnego zwolnienia podatkowego. Wypłata ta jest bowiem neutralna podatkowo.

W końcu zasadny okazał się również zarzut naruszenia przez DKIS art. 14c § 2 O.p. W świetle tego przepisu, w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. W interpretacji indywidualnej organ interpretacyjny nie tyle zatem wyjaśnia podatnikowi, w jaki sposób należy interpretować konkretny przepis prawa podatkowego, co raczej wskazuje, w jaki sposób należy zakwalifikować prawnie konkretny, opisany przez podatnika stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe. Uzasadnienie prawne interpretacji indywidualnej, spełniające wymagania wynikające z art. 14c § 2 O.p. powinno zatem zawierać nie tylko przytoczenie przepisów prawa, na których organ oparł swoje stanowisko, ale również wyjaśnienie znaczenia tych przepisów w kontekście podanego przez stronę stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), ze wskazaniem jego istotnych znamion (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1271/18; z 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2421/18 oraz z 26 maja 2021 r., sygn. akt II FSK 3351/18; publ. CBOSA). Z uzasadnienia prawnego interpretacji powinien wynikać tok rozumowania organu interpretacyjnego, który doprowadził z jednej strony do zanegowania stanowiska wnioskodawcy, a z drugiej strony do przyjęcia przez organ stanowiska odmiennego. Uzasadnienie prawne musi stanowić rzetelną informację dla wnioskodawcy, dlaczego w jego sprawie określone przepisy nie znajdują zastosowania, a także dlaczego wyrażony przez niego pogląd nie zasługuje na uwzględnienie.

Wobec powyższego, wywód organu, w konsekwencji którego uznano iż otrzymana przez skarżącego na podstawie ugody sądowej kwota stanowi przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, który zasadniczo sprowadzał się do przytoczenia poszczególnych przepisów bez ścisłego powiązania ich z opisem stanu faktycznego przedstawionego we wniosku i jego uzupełnieniu, nie może być uznany za spełniający wymogi z art. 14c § 2 O.p.

Należy tym samym uznać, że organ podatkowy dokonał błędnej wykładni art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. i w konsekwencji dokonał niewłaściwej oceny co do zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Z tych też względów uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną w całości na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

W ponownym postępowaniu organ podatkowy ma obowiązek uwzględnić wykładnię prawa poczynioną w niniejszym wyroku.