Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 786/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1,  art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Sławomir Fularski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 11 września 2023 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania Sądu jest decyzja z 11 września 2023 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy lub SKO), wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.), którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. (dalej: organ I instancji lub Wójt) z 31 maja 2023 r. w sprawie odmowy przyznania H. G. (dalej: "skarżąca" lub "strona") świadczenia pielęgnacyjnego

z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem T.G..

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy:

Decyzją Wójta odmówiono skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem T. G.. Jako powód odmowy przyznania świadczenia wskazano art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny

i prawny sprawy oraz stwierdził, że w sprawie występuje okoliczność wyłączająca prawo do wnioskowanego świadczenia, którą jest ustalenie prawa do emerytury dla osoby sprawującej opiekę. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości udzielenia świadczenia stanowiącego różnicę pomiędzy zbiegającymi się świadczeniami. Świadczenie ubezpieczeniowe ma pierwszeństwo przed prawem do świadczenia z innego systemu, w szczególności przed świadczeniem socjalnego wsparcia.

W odwołaniu od tej decyzji strona, reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędne uznanie, że pobieranie przez skarżącą świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym. Ponadto, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów: art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 79a k.p.a. poprzez niepoinformowanie jej przez organ przed wydaniem decyzji

o konieczności zawieszenia pobieranej emerytury, jako jedynej negatywnej przesłanki do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organu

I instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez ustalenie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 kwietnia 2023 r.

Kolegium, zaskarżoną i powołaną na wstępie decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przedstawiło na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania. Podniosło następnie, że 2 maja 2023 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad synem T. G., który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. z 16 września 1999 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu tym wskazano także, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dzieciństwa.

Z przeprowadzonego 12 maja 2023 r. wywiadu środowiskowego i oświadczeń strony wynika, że T. G. we wczesnym dzieciństwie chorował na zapalenie opon mózgowych, jest upośledzony intelektualnie, nie pisze, nie umie mówić całymi zdaniami, porusza się samodzielnie. Ponadto, od poniedziałku do piątku uczęszcza na warsztaty terapii zajęciowej. Skarżąca oświadczyła nadto, że od urodzenia do chwili obecnej sprawuje opiekę nad synem w zakresie: 4:30 pobudka, mierzenie poziomu cukru, podawanie leków, pomoc przy codziennej toalecie, pomoc

w ubieraniu; 5:30 robienie śniadania; 6:05 wyprowadzenie syna z domu na busa; 7:00 wietrzenie mieszkania, sprzątanie, pranie, prasowanie; 10:00 plewienie ogrodu, sadzenie warzyw; 11-13 wyjazd na zakupy, załatwianie spraw urzędowych, zamawianie wizyt lekarskich; 13-15 przygotowanie obiadu; 15:30-16:00 przyprowadzenie syna z przystanku; 16-17 podanie obiadu, sprzątanie; 18-19 mierzenie ciśnienia, mierzenie poziomu cukru, masaże nogi, ćwiczenia; 19:30-20:30 przygotowanie kolacji, podanie leków; 20:30 – 21:30 pomoc w toalecie; 22:00 spanie i czuwanie podczas snu.

Kolegium wskazało następnie, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określone zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390; dalej także: ustawa o świadczeniach rodzinnych, ustawa, u.ś.r.). Przywołało art. 17 ust. 1 ww. ustawy, który przewiduje, że przedmiotowe świadczenie przysługuje wymienionym w jego treści osobom, które sprawują opiekę nad osobą tego wymagającą, spełniającym przesłanki wskazane

w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka

w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Dostrzegło przy tym, że ustawa nie zawiera wprawdzie definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 ww. ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z 02.02.2017r., sygn. akt I OSK 2201/15, LEX nr 2240790).

Zdaniem Kolegium, z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA

z 13.05.2015r., sygn. akt I OSK 2820/13, LEX nr 1773689). Przy czym na równi

z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie zatrudnienia,

a w przypadku rolników, małżonków rolników bądź domowników - odpowiednio zaprzestanie prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Przedmiotowe świadczenie nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, gdyż wynika ona

z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem

o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację

z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

W ocenie Kolegium, w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie

z trzech określonych w przepisie art. 17 ust. 1 ww. ustawy przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie strony i jej syna w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Odmowę zaś przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia w pierwszej kolejności uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki,

a mianowicie zakres świadczonej przez nią opieki nad synem, który w ocenie SKO nie wyklucza podjęcia przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Przede wszystkim bowiem dostrzegło w tym względzie, że T. G. codziennie uczestniczy w zajęciach w Warsztatach Terapii Zajęciowej, gdzie jest dowożony bez udziału matki, tj. przez busa z WTZ i przebywa tam 8 godzin dziennie. Skarżąca nie sprawuje zatem opieki nad synem podczas przebywania przez niego na ww. warsztatach, a także podczas podróży z miejsca zamieszkania do miejsca ww. warsztatów i z powrotem. Opieka matki związana z koniecznością wykonywania takich czynności jak: pranie, gotowanie, przygotowanie posiłków, wizyty lekarskie, pomoc w kąpieli, podawanie leków, nie są czynnościami uniemożliwiającymi jej podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zdaniem Kolegium, okoliczność pozostawania osoby niepełnosprawnej przez część dnia poza faktyczną opieką osoby zobowiązanej, nie koliduje z możliwością podjęcia przez stronę (chociażby w niepełnym wymiarze) pracy zarobkowej. Zakres sprawowanej opieki nad synem i jednocześnie niezbędnej dla niego w chwili obecnej, nie wyklucza podjęcia przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia. Konieczność wykonywania przez nią czynności wymienionych powyżej, nie uniemożliwia jej podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Charakter tych czynności oraz ich czasochłonność i powtarzalność wskazują, iż możliwe jest pogodzenie pomocy w tym zakresie z ewentualną pracą zarobkową, przy odpowiednim "rozplanowaniu" dnia. Wizyty lekarskie z synem nie są zdarzeniem pozbawiającym stronę możliwości zarobkowania bowiem nie odbywają się codziennie i nie trwają cały dzień. Z kolei obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w którym strona również zamieszkuje, nie wykraczają de facto poza podstawowe obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym przez osoby pracujące nawet w pełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem Kolegium, przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiekolwiek pracy zarobkowej (nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku.

Odnosząc się natomiast do odmowy przyznania rzeczonego świadczenia

z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy wskazało, że wykładnia tego przepisu w świetle aktualnego orzecznictwa sądowego nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. To znaczy, że w świetle jego treści intencją ustawodawcy było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Przepis ten dopuszcza jednak możliwość przyznania osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego,

a pobierającym emeryturę - świadczenia w pełnej wysokości określonej w art. 17 ust. 3 ustawy. Warunkiem niezbędnym do przyznania wnioskowanego świadczenia jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z tych świadczeń. Tym samym, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń

i zrezygnować z pobierania świadczenia niższego. W tym przypadku swój wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Emerytura jest prawem niezbywalnym, a zawieszenie tego prawa i wstrzymanie jego wypłaty będzie skutkować wyeliminowaniem negatywnej przesłanki wynikającej z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) omawianej ustawy.

W takiej sytuacji zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona złożyła właściwy wniosek wraz z decyzją

o wstrzymaniu wypłaty emerytury.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu niniejszej sprawy SKO zauważyło, że skarżąca nie wyraziła jednak zgody na podjęcie kroków do zawieszenia prawa do pobieranego świadczenia emerytalnego i wstrzymania jego wypłaty. O konieczności zawieszenia prawa do emerytury została przy tym poinformowana w sprawie, co wynika wprost z jej oświadczenia z 12 maja 2023r. złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, podobnie podczas wywiadu środowiskowego. Z tej przyczyny, zarzut naruszenia art. 79a kpa Kolegium uznało za nieuzasadniony.

Podobnie za chybione Kolegium uznało pozostałe twierdzenia i zarzuty odwołania.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie pełnomocnik skarżącej występując o uchylenie zaskarżonej decyzji

i zwrot kosztów postępowania, postawił zarzuty naruszenia:

1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędne uznanie, że pobieranie przez stronę świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym synem T. G.;

- art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że matka niepełnosprawnego T. G. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczny nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia;

2. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię, tj.:

- art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 79 a k.p.a. przez niepoinformowanie przez organ strony przed wydaniem decyzji o konieczności zawieszenia pobieranej przez stronę emerytury jako jedynej negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi, jaj autor wskazał, że w jego ocenie organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych celowe jest zastosowanie w odniesieniu do tego przepisu dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej. Narusza bowiem zasadę równości taka wykładnia tego przepisu, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż to świadczenie

i nie ma racjonalnych argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w tej normie, w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Kierując się wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów należy dokonać prokonstytucyjnej wykładni omawianej normy, pozwalającej na realizację zasad, równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2) obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Zastosowanie powyższych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury.

Wskazał również, iż organ dokonując oceny zakresu sprawowania opieki winien wziąć pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy. Chodzi bowiem o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych przez całą dobę.

W odpowiedzi na skargę, SKO wystąpiło o oddalenie skargi wywodząc, jak

w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.)

w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżenie, art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Może też zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W rozpoznawanej sprawie Kolegium odmówiło przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem.

W pierwszej kolejności z uwagi na zakres świadczonej nad nim opieki, który w ocenie organu odwoławczego, w sytuacji gdy syn przez część dnia pozostaje poza faktyczną opieką skarżącej z uwagi na korzystanie z Warsztatów Terapii Zajęciowej, nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia (choćby

w niepełnym wymiarze czasu pracy). W drugiej zaś kolejności przyczyną odmowy był fakt, że skarżąca, stosownie do treści art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy

o świadczeniach rodzinnych nie wyraziła zgody na podjęcie kroków zmierzających do zawieszenia prawa do pobieranego świadczenia emerytalnego i wstrzymania jego wypłaty, o czym została pouczona i złożyła stosowne oświadczenie w toku postępowania wszczętego jej wnioskiem.

Zdaniem skarżącej odmowa przyznania przez orzekające w sprawie organy wnioskowanego świadczenia jest niezasadna, albowiem wbrew twierdzeniom organu odwoławczego charakter upośledzenia intelektualnego syna skarżącej, brak przewidywalności w jego działaniu powinny zostać rozważone w kontekście możliwości podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącą. Nie jest zatem wystarczające przytoczenie czynności, jakie skarżąca wykonuje przy synu. Zajęcia, w jakich uczestniczy syn są formą terapii dla osoby niepełnosprawnej i nie zastępują opiekuna (skarżącej) w sprawowaniu opieki. W odniesieniu zaś do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. autor skargi podniósł, iż przepis ten wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości emerytury.

Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu, wskazać należy, iż podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do dnia

31 grudnia 2023 r. - właściwym dla sprawy) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce lub ojcu - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Oprócz przesłanek pozytywnych, które są konieczne dla przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, w ww. ustawie przewidziane zostały także przesłanki negatywne, których wystąpienie wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku o jego przyznanie. Jedną z takich przesłanek jest wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

(w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. - właściwym dla sprawy). Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury (m.in.).

Tym samym już tylko z tego względu, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury i pobiera świadczenie z tego tytułu, wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne skarżącej nie przysługuje.

Należy w tym względzie zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie.

Z aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż funkcję art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. należy rozumieć jako metodę wyeliminowania kumulacji pobieranych świadczeń, nie zaś jako wykluczenie możliwości ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie spełnia przesłanki do uzyskania innego świadczenia określonego w tym przepisie. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z tego przepisu, musi być bowiem interpretowana jako wiążąca się nie

z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Samo ustalenie, że wnioskodawcy przysługuje prawo do emerytury, nie pozbawia prawa do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, pod warunkiem jednak, że wnioskodawca wykaże spełnienie kluczowej przesłanki, tj. braku podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu - sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. np. wyrok NSA z 23.11.23r., sygn. akt I OSK 1998/22; z 18.10.23r., sygn. akt I OSK 1753/22; dostępne pod adresem http://cbois.nsa.gov.pl).

Z powyższego wynika zatem, iż realizacja ustalonego skarżącej prawa do emerytury stanowi przeszkodę do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Brak jest przy tym podstawy prawnej do uznania, iż pobieranie emerytury wyłącza przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w części,

a mianowicie do wysokości emerytury, jak sugeruje autor skargi. Jedynie rezygnacja

z realizacji ustalonego prawa do emerytury usuwa negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Nie budzi wątpliwości, że skarżąca w toku postępowania o przyznanie wnioskowanego świadczenia została pouczona o tym, że jednym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest zawieszenie prawa do pobierania emerytury. Na karcie 22 akt organu I instancji znajduje się nie budzące wątpliwości oświadczenie skarżącej z dnia 12 maja 2023 r. w tym przedmiocie. Mimo prawidłowego pouczenia z tym zakresie skarżąca nie podjęła kroków celem zawieszenia pobierania emerytury.

Brak jest zatem podstaw do uznania naruszenia przez orzekające w sprawie organy tak wskazanych w skardze przepisów postępowania, jak i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wystąpienie negatywnej przesłanki,

o której mowa w tym przepisie sprawia, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Tym samym odmowa jego przyznania jest zasadna.

Bez znaczenia przy tym pozostaje prawidłowość dokonanej przez Kolegium oceny o braku spełnienia jednej z przesłanek pozytywnych. Kolegium wskazało bowiem, iż zakres świadczonej przez skarżącą opieki nie wyklucza podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. Wobec tego, iż wystąpienie wskazanej wyżej przesłanki negatywnej wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia, ewentualne naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Niecelowe jest zatem odnoszenie się do zarzutu skargi wskazującego na naruszenie ww. przepisu.

Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w wyroku.