Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 606/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 64e § 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 106 C 3, art. 133 §  1, art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 235/20 w sprawie ze skargi H.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 stycznia 2020 r. nr SKO.EA/418/102/2019 w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 9 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 235/20 oddalił skargę H.D. (dalej: skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 27 stycznia 2020 r., znak: SKO.EA/418/102/2019 w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego.

W skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o przeprowadzenie dowodu z akt Sądu Rejonowego w W., sygn. I Ns 282/19 i I Ns 707/19.

Sądowi I instancji zarzucono:

1. naruszenie art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przez niewzięcie pod uwagę, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia art. 64e § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505; dalej: u.p.e.a.), przez nieuwzględnienie przy orzekaniu w sprawie faktu naruszenia w postępowaniu administracyjnym art. 64e § 2 u.p.e.a. w postaci faktu, że za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny i że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne, które to uchybienie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przy orzekaniu w sprawie, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie naruszono przepis art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096; dalej: k.p.a.), przez brak ze strony organów administracyjnych podjęcia wszelkich kroków niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zbadania, czy po stronie skarżącej za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawia ważny interes publiczny i czy ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnej powodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne, i mimo braku wyjaśnienia tych okoliczności, przyjęcie w zaskarżonych postanowieniach, a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym wyroku, że brak jest tych przesłanek po stronie skarżącej na umorzenie jej kosztów egzekucyjnych, a które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3. naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. przez usankcjonowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym wyroku faktu braku w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym, a co polega na tym, że nie wyjaśniono w ogóle sprawy dotyczących należności uzyskania z depozytu sądowego Sądu Rejonowego w W. przez skarżącą kwoty [..] zł, nie przeprowadzając dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach spraw I Ns 282/19 i I Ns 107/19 SR w W., jak również niewyjaśnienia sprawy w ogóle braku obowiązku męża skarżącej dotyczącego zapłaty przez niego należności za przewóz karetką pogotowia ratunkowego do Szpitala w C., od której to opłaty był on zwolniony jako osoba posiadająca ubezpieczenie społeczne i w związku z powyższym Starosta Wadowicki nie był zobowiązany do zastępczego za niego uiszczania należności za przewóz karetką pogotowia do Szpitala w C., a skoro to uczynił bez obowiązku prawnego, przez co ta należność nie podlega refundacji na rzecz Starosty Wadowickiego kosztem żony przewożonego, a w końcu, że Starosta Wadowicki w ramach postępowania egzekucyjnego zobowiązał się do wyegzekwowania należności bez refundacji tejże od skarżącej, co było warunkiem ugody stron w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego w sprawie, która została zawarta na terenie Gminy M., i w której to ugodzie uczestniczyli Wicestarosta Wadowicki, radca prawny tegoż Starostwa oraz skarżąca i obecny pełnomocnik, a które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu wyroku powtórzono argumentację stanowiącą wyjaśnienie postawionych zarzutów.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu.

Oddaleniu podlegał zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z akt spraw I Ns 282/19 i I Ns 707/19 Sądu Rejonowego w W., dotyczących odpowiednio zezwolenia na wpłatę do depozytu kwoty [..] zł i zezwolenia na dokonanie wypłaty tej kwoty z depozytu dla skarżącej. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dopuszczając dowód, sąd powinien wskazywać, jakie okoliczności mają nim być stwierdzone. Jeżeli wniosek dowodowy składa strona, to we wniosku powinna ona określić, na jaką okoliczność dowód ma być przeprowadzony. W złożonym wniosku nie określono, jaka okoliczność, istotna ze względu na przedmiot skargi kasacyjnej, miałaby być przedmiotem dowodu. Sytuacja ta sprawia, że brak jest możliwości dokonania przez Sąd oceny, czy zgłaszany dowód dotyczy istotnych wątpliwości, jak też, czy może przyczynić się do ich wyjaśnienia. Ponieważ we wniosku zgłoszono przeprowadzenie dowodu z całych akt spraw, nie określając konkretnego dokumentu, również ta okoliczność nie pozwala na identyfikację okoliczności mającej podlegać udowodnieniu. Z tych powodów, wobec braku możliwości ustalenia, z jakiego dokumentu i na jaką okoliczność dowód miałby być przeprowadzony, wniosek podlegał oddaleniu.

Przedmiotem rozstrzygnięcia organów był wniosek skarżącej o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego, którymi skarżąca została obciążona postanowieniem Starosty Wadowickiego (znak: NGK.6821.35.2015) z 23 października 2018 r. Postanowienie to jest prawomocne, zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem (SKO.EA/418/107/2018) z 17 grudnia 2018 r., a złożona na postanowienie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie została oddalona wyrokiem z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 185/19. Wobec tych okoliczności, ustalonych w postępowaniu, brak jest na obecnym etapie podstaw do podważania i weryfikowania wysokości kosztów egzekucyjnych. Zarzuty naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. stawiane w kontekście braku wyjaśnienia podstaw do obciążania skarżącej kosztami za przewóz karetką pogotowia jej męża nie mogły wobec powyższego odnieść skutku, wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego na tym etapie sprawy nie podlega już kontroli.

Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § p.p.s.a. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Przepis ten zawiera różne normy, uzasadnienie zarzutu nie określa, która z nich i w jaki sposób została naruszona. Brak jest przy tym podstaw do uznania, że Sąd I instancji nie orzekał na podstawie akt sprawy, rekonstrukcja stanu faktycznego w uzasadnieniu Sądu I instancji i powołane okoliczności potwierdzają, że Sąd I instancji dysponował i wykorzystał akta sprawy, wydając wyrok. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że przepis art. 133 § 1 p.p.s.a nie jest przepisem, który służy do kwestionowania prawidłowości przyjętych ustaleń faktycznych i oceny materiału dowodowego przeprowadzonej przez organ, w tym zakresie przedmiotem zarzutu powinien być przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., albowiem on zobowiązuje Sąd I instancji do kontroli przestrzegania przez organ administracji przepisów postępowania.

Nie podlega uwzględnieniu zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. stawiany w odniesieniu do ustaleń dotyczących przesłanek umorzenia pod postacią ważnego interesu publicznego i niewspółmierności wydatków egzekucyjnych.

W odniesieniu do przesłanki pierwszej, z art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., należy zwrócić uwagę, że przesłanka ważnego interesu publicznego stanowi klauzulę generalną. Stosowanie przepisów zawierających zwroty stanowiące klauzule generalne oparte jest na uprzednim dokonaniu przez organ oceny okoliczności faktycznych w kontekście kryterium określonego w przepisie, w tym przypadku, kryterium ważnego interesu publicznego. Podważając tę ocenę, należy po pierwsze określić, na czym ten interes publiczny w konkretnej sprawie polega, a po drugie wskazać, dlaczego umorzenie należności ten interes realizuje. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono żadnej argumentacji w tym zakresie, nie objęto także zarzutem art. 80 k.p.a., który odnosi się do etapu oceny materiału dowodowe przez organ administracji.

W odniesieniu do przesłanki drugiej, z art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a., warunkiem umorzenia kosztów jest stwierdzenie, że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Ta przesłanka z kolei odnosi się do relacji stosunkowej między ściąganymi kosztami i wydatkami egzekucyjnymi. Zadaniem stawiającego zarzut kasacyjny jest w tym przypadku wykazanie, z odwołaniem do obu kwot, że istniejąca między nimi relacja wskazuje na niewspółmierność wydatków do ściąganych kosztów egzekucyjnych. Takiej argumentacji skarga kasacyjna nie zawiera, zarzut nie poddaje się zatem rzeczowej ocenie. W odniesieniu do obu kwestii, stawiając zarzut niedostatecznych ustaleń faktycznych, nie określono jakie dowody zostały pominięte, co z nich wynika i jaki miałoby to wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., warunkiem uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji ze względu na naruszenia przepisów postępowania, jest uprzednie stwierdzenie, że naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast, jak wynika z uzasadnienia Sądu I instancji, odniósł się on do postanowienia referendarza SR w W. z 10 czerwca 2019 r., I Ns 282/19, znajdującego się na k. 35 akt administracyjnych.

Wobec powyższego, nie jest uzasadniony również zarzut naruszenia art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a. Skoro nie stwierdzono w sprawie żadnej z przesłanek umorzenia, o jakich mowa w art. 64e § 2 pkt 1-3 u.p.e.a., to nie zachodziła podstawa do zastosowania przez organy art. 64e § 1 u.p.e.a.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.