Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 922/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3-5, art. 3, art. 14 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 89
journal: Dz.U. 2020 poz 2094
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.
article: art. 122, art. 191
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier hazardowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" r., znak "[...]", Naczelnik "[...]" Urzędu Celno-Skarbowego

w O. (dalej jako: "organ I instancji"), na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2094 ze zm.), dalej jako: "u.g.h.", nałożył na A. W. (dalej jako: "Strona", "Skarżący") karę pieniężną w wysokości 200 000 zł, z tytułu urządzania bez wymaganej koncesji gier na dwóch automatach Apollo Games bez numerów, w lokalu bez nazwy, znajdującym się przy ul. "[...]" w N.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że funkcjonariusze "[...]" Urzędu Celno-Skarbowego w O. w dniu 23 lutego 2018 r. przeprowadzili w ww. lokalu kontrolę, podczas której stwierdzili, że znajdują się w nim dwa aktywne i przygotowane do gry automaty o nazwie Apollo Games, bez oznaczeń numerowych, które pod względem wizualnym i konstrukcyjnym nie różniły się niczym od automatów, na których urządza się gry hazardowe, i które zostały zidentyfikowane podczas wcześniejszych kontroli. Przesłuchano również w charakterze świadków osoby przebywające w lokalu i grające na automatach, które stwierdziły, że do prowadzenia gier na automatach nie są potrzebne żadne umiejętności, wystarczy wpłacić pieniądze i wciskać przycisk START.

W celu ustalenia zasad działania ujawnionych automatów do gier, kontrolujący dokonali ich oględzin oraz przeprowadzili eksperyment procesowy, polegający na doświadczalnym odtworzeniu przebiegu dostępnych na nich gier. Wynik eksperymentu potwierdził losowy charakter urządzanych gier. Podkreślono, że gracz nie ma wpływu na wynik gry, tok gry pozostaje poza sferą oddziaływania grającego i jest niezależny od zdolności psychomotorycznych, tj.: spostrzegawczość, refleks, zręczność, a także od nabytych umiejętności, doświadczenia i stopnia wytrenowania. W celu ustalenia zasad warunkujących działanie przedmiotowych automatów oraz charakteru gier udostępnianych w ujawnionych automatach, organ zlecił biegłemu sądowemu przeprowadzenie specjalistycznych badań przedmiotowych automatów. Biegły sądowy w opinii z dnia 11 kwietnia 2018 r. (k. 30-35 akt administracyjnych) stwierdził, że:

- badane automaty są urządzeniami komputerowymi,

- prowadzenie na nich gier ma charakter komercyjny, ponieważ urządzenia wymagają wniesienia opłaty za grę,

- w grach jest możliwość prowadzenia kolejnych gier przez wykorzystanie wygranych zdobytych we wcześniejszych grach, co stanowi wygraną rzeczową,

- gry mają charakter losowy; uzyskiwane w nich wyniki są nieprzewidywalne, gracz nie ma wpływu na końcowy układ symbolik w poszczególnych grach.

Wobec tego organ I instancji stwierdził, że zasadne jest uznanie, że gry prowadzone na przedmiotowych automatach mieszczą się w definicji określonej w art. 2 ust. 3 u.g.h., a możliwość prowadzenia nowych gier za punkty uzyskane we wcześniejszej wygranej mieszczą się w definicji wygranej rzeczowej, określonej w art. 2 ust. 4 u.g.h. Wskazano również, że do akt sprawy włączono materiał dowodowy

z postępowania karno-skarbowego, w którym postawiono Skarżącemu zarzuty, że

w dniach: 12 kwietnia 2017 r., 15 grudnia 2017 r. i 23 lutego 2018 r. w lokalu przy

ul. "[...]" w N., poprzez obsługę automatów do gier, urządzał gry na

automatach w rozumieniu art. 2 u.g.h., będących w dyspozycji nieustalonego podmiotu, wbrew przepisom art. 3, art. 4, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 23, art., 23a u.g.h. Wyrokiem z dnia 12 lutego 2020 r. (sygn. akt II K "[...]") Sąd Rejonowy w N. uznał A. W. za winnego zarzucanych mu czynów, z tym że Sąd dokonał zmiany kwalifikacji czynów znamienia czasownikowego "urządzał" na "prowadził".

W ocenie organu I instancji w sprawie zaszły wszystkie przesłanki określone

w przepisie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., a wszystkie zgromadzone w aktach sprawy dowody przemawiają za tym, aby A. W. uznać za urządzającego gry na automatach. Wynika to z zeznań świadków, którzy potwierdzili, że to on zarządza automatami wstawionymi do lokalu przy ul. "[...]" w N., to on sprawuje nad nimi opiekę, zajmuje się ich obsługą, napełnia monetami, do niego zgłaszają się osoby wygrywające w razie niewypłacenia przez maszynę wygranej, on dokonuje wypłat wygranych, dystrybuuje karty magnetyczne służące do wejścia do lokalu z automatami. Organ nie dał natomiast wiary wyjaśnieniom strony dotyczącym przypadkowego zaangażowania i aktywności

w działalności związanej z automatami do gry. Aktywność ta, w ocenie organu

I instancji, wyczerpuje pojęcie "urządzania gier" i pozwala uznać Skarżącego za "urządzającego gry na automatach". Wyjaśniono, że nie ma wpływu na rozstrzygnięcie fakt, że przedmiotowy lokal był wynajmowany ani to, że Strona wskazała osoby posiadające tytuł prawny do automatów. Kara pieniężna może być bowiem nałożona nie tylko na właściciela/dysponenta automatu, ale także na podmiot współurządzający gry, za jakiego należy uznać A. W. Organ odniósł się także do wyroku wydanego w sprawie karno-skarbowej o sygn. akt II K "[...]", w którym strona upatruje pozytywnego wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Zdaniem organu, zmiana znamienia czasownikowego, którą zastosował Sąd, przy jednoczesnym uznaniu Skarżącego za winnego popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s., pozostaje bez wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. W rozpoznawanej sprawie dokonano bowiem oceny zachowania Strony w oparciu o przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h., w którym stypizowano delikt administracyjnych polegający wyłącznie na urządzaniu gier hazardowych; nie obejmuje on prowadzenia gier. Natomiast art. 107 k.k.s. operuje dwoma znamionami czasownikowymi: "urządza" i "prowadzi", przy czym żadne z nich nie jest ustawowo zdefiniowane, często są używane zamiennie, a ich znaczenie wymaga ustalenia prawidłowego kontekstu. Skarżący został uznany za urządzającego gry w rozumieniu przepisów u.g.h. z racji podejmowania opisanych szczegółowo

w decyzji czynności, które jednoznacznie wskazują na jego niewątpliwy świadomy współudział w działalności sankcjonowanej przepisami u.g.h. Wyjaśniono, że poprzez wykonywanie czynności związanych z obsługą automatów, które służyły do prowadzenia nielegalnych gier hazardowych, czynnie współdziałał on z właścicielem tych urządzeń, podejmując ryzyko związane z konsekwencjami karnymi, ale także konsekwencjami administracyjnymi. Bez czynności, w których strona brała udział, nie byłoby możliwe prowadzenie gier w przedmiotowym lokalu przez właściciela urządzeń czy innego podmiotu posiadającego do nich tytuł prawny. Organ wskazał, że przesłanką wymierzenia kary pieniężnej jest naruszenie obowiązku prawnego wynikającego z ustawy, a nie wina sprawcy. Kara ta jest nakładana w razie zaistnienia przesłanek obligatoryjnie i w stałej wysokości tj. 100 000 zł, od każdego automatu.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. W. zarzucił organowi I instancji naruszenie szeregu przepisów postępowania oraz naruszenie przepisu art. 89 u.g.h. przez błędne przyjęcie, że Skarżący urządzał, bez wymaganej koncesji, gry na automatach. Podniesiono, że organ przeprowadził niekompletne postępowanie wyjaśniające, dokonał błędnej i niezgodnej z doświadczaniem życiowym, wykraczającej poza zakres swobodnej oceny niepełnego materiału dowodowego, a przede wszystkim podważył ustalenia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w N. z 12 lutego 2020 r., sygn. akt II K "[...]", którego sentencją był związany. W obszernym uzasadnieniu odwołania opisano naruszenia, które w ocenie Strony miały miejsce i przytoczono stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne, dotyczące związania organów administracji publicznej wyrokami sądu karnego.

Decyzją z "[...]" r., znak "[...]", Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. (dalej jako: "organ odwoławczy", "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję organu

I instancji. W uzasadnieniu przytoczono stan faktyczny sprawy oraz wskazano, że zgodnie z art. 3 u.g.h. urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. Przywołana regulacja oznacza więc, że tego rodzaju działalność podlega reglamentacji przez udzielanie stosownych koncesji, zezwoleń lub zgłoszeń (art. 6 i art. 7 u.g.h.). Podkreślono, że Strona nie uzyskała, a tym samym nie posiadała zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w formie kasyna gry

i w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Podano, że definicję gier na automatach zawiera przepis art. 2 ust. 3 u.g.h., zgodnie z którym grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości, przy czym wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze (art. 2 ust. 4 u.g.h.). Grami na automatach są również gry, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy (art. 2 ust. 5 u.g.h.). Wyjaśniono, że z ustaleń organu wynika, iż gra na badanych urządzeniach ma charakter losowy, nie zaś zręcznościowy, ponieważ wygrana punktowa nie zależy od umiejętności uczestnika gry; z kolei "cel komercyjny" oznacza, że dostęp do gier jest odpłatny, a działalność nastawiona jest na osiągnięcie zysku. O komercyjnym charakterze gier świadczy konieczność uiszczenia określonej kwoty pieniężnej oraz fakt, że automaty wypłacają wygrane pieniężne. Prawidłowość ustaleń co do charakteru automatów potwierdziły eksperymenty przeprowadzone przez funkcjonariuszy celnych oraz włączona do materiału dowodowego opinia biegłego. Wskazano, że w ramach podejmowanych czynności kontrolnych funkcjonariusze celno-skarbowi byli uprawnieni do przeprowadzenia eksperymentu gry na ujawnionych urządzeniach, bowiem na tym etapie kontroli nie było możliwe sprawdzenie w inny sposób, czy przedmiotowe urządzenia podlegały regulacjom określonym w przepisach u.g.h. Czynności przeprowadzane przez funkcjonariuszy w trakcie eksperymentów są czynnościami, które można przeprowadzić bez opinii ekspertów oraz żadnych specjalnych badań, gdyż jest to zwykła czynność matematyczna na poziomie podstawowym. Stwierdzono, że w przypadku, gdy urządzający gry na automacie nie skorzystał z uprawnienia wynikającego z art. 2 ust. 6 u.g.h., pozwalającego na pozyskanie pewności co do charakteru prowadzonej działalności gospodarczej (czy działalność ta wypełnia przesłanki uznania jej za grę hazardową), organy podatkowe na podstawie art. 89 i art. 90 u.g.h. uzyskują autonomiczne uprawnienie do poczynienia własnych ustaleń w zakresie wystąpienia w danej sprawie przesłanek wymierzenia kary za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie zgodził się

z zarzutami odwołania, odnoszącymi się do postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji oraz oceny zgromadzonych w nim dowodów. Powołując się na obszerne zeznania przesłuchanych świadków oraz włączone do akt sprawy materiały pochodzące z akt sprawy karno-skarbowej, stwierdził że dają one podstawę do uznania, iż A. W. był osobą zaangażowaną w proceder hazardowy przez dłuższy czas. Organ odwoławczy podzielił także argumentację organu I instancji, że nie ma znaczenia w sprawie kto był właścicielem przedmiotowych automatów. Do uznania Strony za urządzającego gry wystarczające było to, że zajmował się on wstawianiem automatów do lokalu, on zajmował się obsługą lokalu (poprzez wydawanie kart magnetycznych do drzwi wejściowych) oraz samych automatów (napełniał je monetami, wypłacał wygrane). Podejmował więc aktywne działania dotyczące organizacji warunków umożliwiających sprawne funkcjonowanie przedmiotowych urządzeń oraz ich używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier na automatach.

Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania dotyczących wyroku wydanego wobec Skarżącego w sprawie karno-skarbowej, sygn. akt II K "[...]", podano za organem I instancji, że zmiana znamienia czasownikowego popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s. pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na urządzającego gry, wbrew przepisom u.g.h. Po pierwsze, w art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. stypizowano delikt administracyjny polegający wyłącznie na urządzaniu gier hazardowych; nie obejmuje on prowadzenia takich gier. Z kolei, opis ustawowy czynu zabronionego z art. 107 k.k.s. operuje dwoma znamionami czasownikowymi: urządza i prowadzi. Ostatecznie podkreślono, że Skarżący nigdy nie uzyskał i nie posiadał zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności w formie kasyna gry i w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Tym samym bezpodstawne jest twierdzenie Strony, że niezasadnie doszło do przypisania mu deliktu, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., wobec czego należało wymierzyć mu karę pieniężną w wysokości 100 000 zł od każdego automatu.

Od ww. decyzji Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie prawa procesowego oraz materialnego tj. art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez wydanie niepraworządnego rozstrzygnięcia, z rażącym naruszeniem słusznych interesów Strony, z uchybieniem

art. 191 i art. 120 w zw. z art. 194 § 3 i 4 Ordynacji podatkowej, co z kolei skutkowało naruszeniem art. 89 i art. 3 u.g.h. oraz naruszenie art. 11 p.p.s.a. oraz art. 2 w zw. z art. 10 Konstytucji RP poprzez uznanie, że ustalenia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w N. w sprawie o sygn. akt II K "[...]" nie wiążą organu odwoławczego.

W obszernym uzasadnieniu skargi powielono zarzuty odwołania

i podniesiono, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niepełną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, dokonaną pod z góry przyjętą tezę, z pominięciem ustaleń faktycznych dokonanych w ww. wyroku karnym. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne i poglądy doktryny, wskazano, że sąd administracyjny – a także organy administracyjne – są związane zawartymi w sentencji skazującego wyroku karnego ustaleniami faktycznymi, co do popełnienia przestępstwa tj. przedmiotu przestępstwa, osoby sprawcy, czynu przypisanego oskarżonemu a także miejsca

i czasu popełnienia przestępstwa. Zarzucono, że orzekające organy błędnie uznały pojęcie "urządzania gier" i "prowadzenia gier" za tożsame, choć mają one różne zakresy znaczeniowe. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym nie wykazano również, że to Skarżący był osobą urządzającą gry hazardowe; nie zostało to też udowodnione w postępowaniu karnym. Ostatecznie podniesiono, że zaskarżone decyzje zostały wydane na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, jednak w oparciu o okoliczność, która nie została udowodniona, a przy ocenie dowodów nie kierowano się wiedzą, zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do treści

art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

W miejscu tym należy wyjaśnić, że powyższa sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 ze zm.) z uwagi na zaistnienie sytuacji szczególnej związanej z epidemią COVID-19 i związanym z tym zagrożeniem dla życia i zdrowia stron oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość.

W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja organu odpowiada prawu.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (u.g.h.). W dniu 1 kwietnia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 88), na mocy której został zmieniony przepis art. 89 u.g.h., ustanawiający odpowiedzialność administracyjną podmiotu urządzającego gry.

Z akt sprawy wynika, że ujawnienie zdarzenia będącego przedmiotem postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez wymaganej koncesji nastąpiło w dniu 23 lutego 2018 r., a zatem jest ono objęte zakresem zastosowania norm o treści zmodyfikowanej przez ww. ustawę zmieniającą, albowiem sankcja administracyjna za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie deliktu administracyjnego, tj. naruszenia zakazu (por. wyrok NSA z 30 sierpnia 2018 r. sygn. akt II GSK 1358/18, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej jako CBOSA). Nie budzi zastrzeżeń tutejszego Sądu twierdzenie organów obu instancji, oparte między innymi na wynikach eksperymentu, opinii biegłego, że ujawnione w lokalu urządzenia są automatami do gier hazardowych, gdyż cechuje je cel komercyjny, gry mają charakter losowy, a automaty realizują samodzielnie wygrane pieniężne. Nie było to zresztą kwestionowane przez Skarżącego.

Natomiast zgodnie z przepisem art. 3 u.g.h. urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia. Z kolei art. 14 ust. 1 u.g.h. stanowi, że urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, w tym turniejów gry w pokera, gier w kości oraz gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gier na zasadach i warunkach określonych

w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy, z wyjątkiem ust. 4 i 5. Jak stanowi art. 32 ust. 1 u.g.h. koncesji na prowadzenie kasyna gry udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych. Zgodnie zaś z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, przy czym wysokość kary pieniężnej wymierzanej

w przypadku gier na automatach wynosi 100.000 zł od każdego automatu (art. 89 ust. 4 pkt 1a u.g.h.).

Jak wynika z powołanych przepisów, dla wymierzenia kary pieniężnej konieczne jest więc wystąpienie trzech elementów określających zakres zastosowania zrekonstruowanej powyżej normy, a mianowicie: ustalenie konkretnego podmiotu urządzającego gry na automatach; ustalenie w sposób jednoznaczny charakteru tych gier, tzn. czy są to gry na automatach w rozumieniu u.g.h.; ustalenie, że gry na automatach były urządzane bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że Skarżący nie legitymował się ani koncesją na prowadzenie kasyna, ani zezwoleniem na urządzanie gier hazardowych. Bezsporne jest również to, że funkcjonariusze celno-skarbowi ujawnili w lokalu przy ul. "[...]" w N., dwa automaty służące do gry; lokal ten miał charakter ogólnodostępny i nie był ani kasynem gry, ani salonem gier na automatach

w rozumieniu przepisów u.g.h. Jak wynika z opinii biegłego, ujawnione automaty są automatami w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 3 u.g.h., zgodnie z którym grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zakres przedmiotowy wskazanej definicji został rozszerzony w art. 2 ust. 5 u.g.h., który stanowi, że grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.

Odnosząc się natomiast do podmiotu, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność administracyjna za popełnienie deliktu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry, ustawodawca używa pojęcia "urządzającego gry". Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy Skarżący mógł być uznany za "urządzającego gry" w sytuacji, gdy został on skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo z art. 107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego (dalej jako: k.k.s.), polegające na "prowadzeniu gier".

W miejscu tym należy więc wyjaśnić, że kara przewidziana w art. 107 k.k.s. ma charakter odwetowy (penalny), natomiast kara administracyjna, określona w art. 89 u.g.h., nie ma takiego charakteru. Celem sankcji administracyjnej jest przede wszystkim zastosowanie przymusu dla zagwarantowania skuteczności norm prawa administracyjnego, a tym samym zapewnienie efektywności działań administracji publicznej. Są to dwa zupełnie różne rodzaje odpowiedzialności, którą determinują różne przesłanki. Odpowiedzialność karno-skarbowa oparta jest za zasadzie winy, którą można przypisać osobie fizycznej; odpowiedzialność administracyjna oparta jest natomiast na przesłance obiektywnego naruszenia prawa (zob. S. Radowicki [w:] Ustawa o grach hazardowych. Komentarz, red. M. Wierzbowski, Warszawa 2019, LEX/el.). Główną funkcją odpowiedzialności karnej jest funkcja represyjna, czyli odwet za popełniony czyn zabroniony, zaś główną funkcją odpowiedzialności administracyjnej stanowi funkcja szeroko pojętej prewencji, której mogą towarzyszyć również inne jeszcze funkcje, o czym jest mowa w zakresie odnoszącym się do istoty regulacji zawartej w przepisach u.g.h.

Zarówno przepisy u.g.h., jak i przepisy k.k.s. nie zawierają legalnej definicji "urządzającego gry". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na gruncie art. 89 u.g.h., jednolicie przyjęto, że "urządzanie gier hazardowych na automatach" stanowi ogół czynności i działań umożliwiających przeprowadzenie takich gier. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie wypowiadał się w kwestii komu można przypisać cechę "urządzającego gry"; przy dokonywaniu wykładni tego pojęcia należy przyjąć szeroki zakres definicji podmiotu urządzającego gry. W ocenie NSA urządzanie gier hazardowych to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Nie tylko zatem podmiot koordynujący i organizujący działalność w zakresie gier hazardowych może być uznany za urządzającego gry, w rozumieniu wskazanego przepisu prawa materialnego. Określenie to obejmuje bowiem również podmioty, które w inny sposób działają celem umożliwienia funkcjonowania działalności hazardowej (zob. wyrok NSA

z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 615/18, CBOSA).

Zdaniem tutejszego Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, organy administracyjne prawidłowo dokonały niezbędnych ustaleń faktycznych oraz zastosowały przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. Nie ulega wątpliwości, że czynności Skarżącego, których wykonywanie organ przypisał Skarżącemu na podstawie zebranego materiału dowodowego świadczą o jego aktywności w działalności polegającej na organizowaniu gier hazardowych. Fakt, że udostępniał on karty magnetyczne umożliwiające dostęp do lokalu, w którym znajdowały się automaty, obsługa tych automatów polegająca na napełnianiu monetami, wypłacanie graczom pieniędzy stanowiących wygraną służyły niewątpliwie stwarzaniu przez Skarżącego warunków zapewniających funkcjonowanie urządzeń. W tej sytuacji należało przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym organ nie uchybił przepisom postępowania wyjaśniającego określonym w ustawie Ordynacja podatkowa. W świetle całokształtu okoliczności wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, organy miały podstawy do uznania Skarżącego za "urządzającego grę" w rozumieniu przepisu art. 89 ust. 1 u.g.h. Przepis ten jest bowiem adresowany do każdego, kto w sposób

w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, organy administracyjne nie pominęły w swoich rozstrzygnięciach wyroku sądu wydanego w sprawie o sygn. akt II K "[...]". Prawdą jest, że wyrokiem tym Skarżący został skazany za prowadzenie gier hazardowych, a nie za urządzanie gier hazardowych. Należy jednak mieć na uwadze różne przesłanki brane pod uwagę przy odpowiedzialności karnoskarbowej i odpowiedzialności administracyjnej. Jak już wyżej wskazano, przepisy u.g.h. nie rozróżniają pojęć "prowadzenia gier" i "urządzania gier", posługując się tylko tym ostatnim, rozumianym

w orzecznictwie jako zespół wszelkich czynności stwarzających warunki do nielegalnego funkcjonowania urządzeń do gier hazardowych. W przepisie art. 107 k.k.s. natomiast wyróżnione są dwie ww. postaci przestępstwa karnoskarbowego. Pojęcie urządzania gier hazardowych wbrew przepisom u.g.h., realizujące znamiona przestępstwa skarbowego opisanego w art. 107 § 1 k.k.s., wykładać należy w ten sposób, że określone znamię czasownikowe jest ściśle związane z miejscem, w którym urządzanie gier następuje. Sprawca dopuszcza się tylu odrębnych pod względem karnoprawnego wartościowania zachowań polegających na urządzaniu gier, w ilu odrębnych od siebie miejscach gry są urządzane. Ocena taka wynika z miejsca, jakie

w strukturze przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s zajmuje automat do gier. Urządzenie takie pełni funkcję narzędzia służącego do popełnienia czynu zabronionego; automat służy sprawcy do realizacji czynności sprawczej "urządza" i bez jego pomocy sprawca nie jest w stanie swoim zachowaniem zrealizować znamienia czasownikowego czynu z art. 107 § 1 k.k.s. w analizowanej formie przestępstwa. Natomiast sprawca prowadzący gry hazardowe w jednym miejscu dopuszcza się jednego zachowania polegającego na urządzaniu gier w rozumieniu art. 107 § 1 k.k.s niezależnie od tego, ile konkretnych automatów do gier w tym miejscu się znajduje (zob. J. Kluza, Ł. Juszczyk, Problematyka tożsamości i wielości czynów w odniesieniu do przestępstwa nielegalnego urządzania gier hazardowych na automatach, "Prokuratura

i Prawo" 2019, nr 10, str. 81-93). Oznacza to, że rozróżnienie tych dwóch pojęć na gruncie odpowiedzialności karnoskarbowej nie ma wpływu na odpowiedzialność administracyjną przewidzianą ustawą o grach hazardowych. W postępowaniu administracyjnym organy mają obowiązek bowiem zbadania, czy w sprawie doszło do urządzania gier z naruszeniem przepisów u.g.h. W tym celu mogą one, a nawet powinny, prowadzić własne ustalenia przewidziane wszelkim dostępnymi środkami dowodowymi, co w niniejszej sprawie uczyniły.

Odnosząc te rozważania do zarzutów skargi, dotyczących naruszenia przepisów procesowych, należy wskazać, że podstawowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy. Tylko wówczas możliwe jest prawidłowe zastosowanie przepisu prawa materialnego i na tej podstawie ustalenie zakresu praw i obowiązków Strony. Przepis art. 122 Ordynacji podatkowej stanowi, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności administracyjnej podmiotu urządzającego gry na automatach. W związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania, zarówno co do niekompletności zgromadzonego materiału dowodowego, jak i oceny dowodów. Dokonana przez organy ocena dowodów w pełni odpowiada bowiem wymogom zawartym w przepisie art. 191 Ordynacji podatkowej. Powołany przepis wprowadza zasadę swobodnej oceny dowodów, polegającą na pozostawieniu organom swobody

w ocenie materiału dowodowego i samodzielności w ocenie wagi oraz mocy poszczególnych dowodów. Ocena dowodów w przedmiotowej sprawie – w ocenie Sądu – nie nosi cech dowolności. Organy szczegółowo opisały zeznania przesłuchanych

w sprawie świadków i wyjaśniły, którym z nich dają wiarę i dlaczego odmówiły wiarygodności zeznaniom Skarżącego. W sprawie zebrano również wystarczający materiał dowodowy, dokonano jego wnikliwej oceny, wskazując w szczególności na to jakie czynności podejmowane przez Stronę uzasadniały uznanie go za "urządzającego gry".

Reasumując, tutejszy Sąd stwierdził, iż organy zasadnie uznały, że w sprawie zaistniały przesłanki do wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa jest w art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. Analiza akt sprawy pozwalała na stwierdzenie, że organy dysponując dowodami w postaci eksperymentów przeprowadzonych przez funkcjonariuszy celnych, opinią biegłego i zeznaniami świadków w sposób wystarczający ustaliły losowy charakter gier prowadzonych na spornych automatach oraz że to Skarżący był urządzającym gry na automatach oraz że czynił to bez koncesji (zezwolenia, zgłoszenia). W świetle powyższego zarzuty dotyczące naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego należy uznać

za niezasadne. Jednocześnie Sąd nie stwierdził po stronie organu uchybień naruszających prawo, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie,

na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.