Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 368/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1657
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 33 § 1 i § 2, art. 34 § 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Ł. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 31 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 maja 2023 r. nr [...] Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ II instancji", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia M. Ł. (dalej jako "skarżąca"), uchylił postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zamościu z dnia 24 lutego 2023 r. nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego i oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Zamościu w dniu 16 stycznia 2023 r. wystawił na M. Ł. tytuł wykonawczy obejmujący obowiązek poddania jej małoletniej córki M. Ł. (ur. 8 października 2008 r.) szczepieniom ochronnym przeciwko: odrze, śwince, różyczce, błonicy, tężcowi i krztuścowi.

Pismem z dnia 6 lutego 2023 r., skarżąca wniosła zarzuty do powyższego tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym, które obejmowały:

1) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia lub dokumentu;

3) błąd do osoby zobowiązanej;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) naruszenie art. 1 § 1, art. 6, art. 7, art. 9, art. 243, art. 221 § 1, art. 262 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 zm.) oraz art. 2 Konstytucji RP.

Postanowieniem z dnia 24 lutego 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Zamościu uznał zarzuty skarżącej za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił podstawę prawną obowiązku szczepień ochronnych i wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u córki. Jednocześnie do organu nie wpłynęło zaświadczenie wydane przez lekarza, które potwierdzałoby występowanie długotrwałych przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u wskazanego dziecka.

Organ wyjaśnił także, że w tytule wykonawczym prawidłowo wskazano na obowiązek wynikający wprost z ustawy, powołując właściwe przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń", z których wynika egzekwowany obowiązek. W szczególności tytuł ten zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny.

Po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącą zażalenia, postanowieniem z dnia 31 maja 2023 r. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił w całości zaskarżone postanowienie i oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.

Organ odwoławczy wyjaśnił w pierwszej kolejności, że zgodnie z art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505), dalej jako "u.p.e.a.", wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej lub stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zastosowane w zaskarżonym postanowieniu sformułowanie "uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione" nie mieści się w powyższym katalogu czynności. Organ wskazał jednocześnie, że z uzasadnienia postanowienia wynika, że chodziło o oddalenie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Wobec prawidłowo sformułowanego uzasadnienia postanowienia i niebudzących wątpliwości okoliczności sprawy i ustalonego przez organ stanu faktycznego organ odwoławczy uznał za zasadne samodzielnie prawidłowo sformułować treść rozstrzygnięcia i orzec w sprawie.

Organ wskazał, że obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy, w stosunku do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m. in. dziecka), odpowiedzialność za wypełnienie tych obowiązków ponoszą rodzice. Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych nadto określają przepisy art. 17-21 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r.". Uzupełnieniem powyższych regulacji jest Program Szczepień Ochronnych, wydawany na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Zgodnie z ww. przepisem, Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczególnymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

Organ wskazał, że na podstawie art. 17 ust. 9 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, lekarze są zobowiązani do powiadomienia o obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie lekarz dysponujący wiedzą medyczną (w określonym stanie faktycznym) jest w stanie ustalić wynikające ze stanu zdrowia i aktualnej wiedzy medycznej przeszkody lub przesłanki, aktualizujące prawny obowiązek wynikający wprost z przepisów ustawy, nie zaś rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych. Informację o braku szczepień ochronnych u dziecka organ otrzymał od lekarza z podmiotu leczniczego: P. L. "M." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Z.. W przesłanym dokumencie: "Osoby uchylające się od obowiązku szczepień ochronnych" (data wpływu do PSSE w Zamościu: 4 kwietnia 2022 r.), nie wskazano przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych oraz stwierdzono upływ terminu do ich wykonania. Organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym i zwolnić z niego mogą jedynie przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia dziecka, stwierdzone przez lekarza. Do dnia wydania niniejszego postanowienia strona nie przedstawiła żadnych okoliczności świadczących o występowaniu trwałych przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka.

Organ podkreślił, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika z przepisów prawa jest bezpośrednio wykonalny i w takiej formie egzekwowany poprzez wydanie tytułu wykonawczego. Nie ma podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Treść obowiązku wskazana w tytule wykonawczym została ustalona na podstawie informacji uzyskanych od lekarza. To lekarz określił które szczepienia są wymagalne z uwagi na upływ terminu do ich wykonania, natomiast wierzyciel, będąc w posiadaniu tej informacji, zobligowany był do podjęcia działań w stosunku do uchylającej się strony. W ocenie organu, obowiązek wskazany w części B poz. 5 tytułu wykonawczego z dnia 16 stycznia 2023 r., nr [...], został prawidłowo sformułowany, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz zgodnie z informacjami uzyskanymi od lekarza.

Prawidłowo, zdaniem organu, została również wskazana osoba zobowiązana do wykonania obowiązku. Przepis art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1 (tutaj obowiązku szczepień ochronnych), ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzecznik Praw Pacjenta (Dz. U. z 2023 r. poz. 1545 z późn. zm.). Ponieważ prawną pieczę nad osobą małoletnią, M. Ł., wykonuje M. Ł. – jej matka, prawidłowo wskazano osobę zobowiązaną do wypełnienia obowiązku.

Organ nie podzielił również zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeśli jest wymagane. Upomnienie z dnia 9 grudnia 2022 r., zawierające wezwanie do poddania dziecka, M. Ł., obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zostało doręczone zobowiązanej w dniu 13 grudnia 2022 r.

M. Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia i uznania zarzutów za uzasadnione. Skarżąca zarzuciła organowi II instancji m.in. brak odniesienia się do zarzutów zażalenia i ignorowanie przedstawionych przez nią faktów i dowodów. W obszernym uzasadnieniu wskazała, że nie kwestionuje ogólnego obowiązku poddania dzieci szczepieniom ochronnym. Podniosła, że obowiązek nie został przez nią wykonany nie z jej winy lecz z powodu siły wyższej – odmowy wykonania szczepień przez przychodnię. Zarzuciła wadliwość doręczenia upomnienia, ponieważ wystosowane może być ono w przypadku uchylania się od poddania dziecka szczepieniom ochronnym, natomiast skarżąca od takiego obowiązku się nie uchyla.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 maja 2023 r. uchylające postanowienie organu I instancji i oddalające zarzuty M. Ł. w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z uchylaniem się przez skarżącą od obowiązku poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Stosownie do art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie administracyjnej. Jak stanowi art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zgodnie zaś z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w wyniku wystawienia dnia 16 stycznia 2023 r. wobec skarżącej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zamościu (wierzyciel) tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń.

Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Artykuł 17 ust. 1 ustawy tej stanowi, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".

W art. 17 ust. 10 ustawy została udzielona delegacja ustawowa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia określenia, w drodze rozporządzenia min:

1) wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych;

2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby.

W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Przepis § 5 tego rozporządzenia stanowi, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu zakażeń.

Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy – Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem jest przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.

Jak wynika z ustaleń wierzyciela, skarżąca nie dopełniła obowiązku o charakterze niepieniężnym poddania dziecka, M. Ł., obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Córka skarżącej urodziła się 8 października 2008 r. Z uwagi na jej wiek, obowiązek określony w tytule wykonawczym miał zatem charakter wymagalny.

Okoliczność uchylania się przez skarżącą od poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie budzi jakichkolwiek wątpliwości sądu. Skarżąca wielokrotnie była informowana o konieczności wykonania wskazanego obowiązku za pośrednictwem korespondencji organu I instancji – pisma z dnia 10 sierpnia 2022 r., 29 września 2022 r. i 25 listopada 2022 r. Z uwagi na nieskuteczność skierowanych do skarżącej pism, wierzyciel wydał w dniu 9 grudnia 2022 r. upomnienie, w którym wezwał stronę do wykonania obowiązku. Upomnienie zawierało wezwanie do wykonania obowiązku, podstawę prawną obowiązku, zagrożenie skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w razie jego niewykonania przez zobowiązanego oraz wskazywało jakie konkretnie szczepienia należy wykonać. Upomnienie zostało doręczone skarżącej w dniu 13 grudnia 2022 r., jednak nie przyniosło oczekiwanego rezultatu. Wobec powyższego, organ wystawił tytuł wykonawczy, a następnie wystąpił do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Wbrew zarzutom strony, skarżąca nie podważyła ustaleń organu w zakresie uchylania się od obowiązku wykonania szczepień u małoletniej. Wskazać należy, że od momentu otrzymania pierwszego pisma organu o konieczności wykonania omawianego obowiązku skarżąca prowadziła liczną korespondencję z organem. Obszerne pisma skarżącej są jednak chaotyczne i w ocenie sądu stanowią w istocie polemikę z ustaleniami organu. Skarżąca nie przedstawiła w nich żadnych konkretnych zarzutów, wielokrotnie powtarzała przyjęte przez siebie tezy o braku możliwości przypisania jej uchylania się od wykonania obowiązku i o braku jej winy w niewypełnieniu obowiązku wykonania szczepień ochronnych u dziecka, które nie są poparte żadnymi dowodami.

Z pism tych wynika m.in., że skarżąca ma liczne wątpliwości związane z bezpieczeństwem preparatów wykorzystywanych do wykonania szczepień ochronnych u dziecka. Za każdym razem organ udzielał odpowiedzi skarżącej, powołując się na odpowiednie przepisy prawa (np. pismo z dnia 29 września 2022 r. i z dnia 25 listopada 2022 r.). Nie rozwiały one jednak obaw skarżącej.

Szczególnego podkreślenia w tym miejscu wymaga, że szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561 z późn. zm.), mającym działanie służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych, regulujących zasady ich udzielania. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (ust. 4). Zgodnie zaś z art. 17 ust. 2 tej ustawy, w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej.

O realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do podania szczepionki dziecku decyduje zatem każdorazowo wyłącznie lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania lub inne względy sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika natomiast, że jakakolwiek tego typu sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Pismem z dnia 31 marca 2022 r. lekarz dyrektor placówki medycznej NZOZ P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zamościu, że córka skarżącej nie została poddana szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz odrze, śwince i różyczce, co oznacza, że lekarz zgłaszający nie stwierdził przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień u dziecka, stwierdzając jednocześnie upływ terminu do ich wykonania. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o odroczeniu obowiązku poddania małoletniej szczepieniom ochronnym, nie ma również jakiejkolwiek informacji o objęciu dziecka opieką poradni specjalistycznej.

Reasumując stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. W tych okolicznościach, w świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, nie ulega wątpliwości, że córka skarżącej nie była zaszczepiona mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza, do czego de facto przyczyniła się matka, kwestionując fakt uchylania się przez nią od obowiązku wykonania szczepień ochronnych u dziecka. Obowiązek skarżącej poddania małoletniej szczepieniom ochronnym istnieje, jest wymagalny i na dzień wniesienia skargi, co wynika wprost z akt sprawy, nie został wykonany.

Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że sądowi znany jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 (opublikowany w Dz.U. z dnia 12 maja 2023, poz. 909), w którym Trybunał orzekł w pkt I, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie w pkt II wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie sądu, powyższy wyrok TK nie zmienia jednak zapatrywania na niniejszą sprawę. Wprawdzie Trybunał wskazał, że komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy oraz zaznaczył, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego, to zauważył jednak, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia.

Jednocześnie Trybunał zdecydował się na określenie w wyroku innego terminu (6 miesięcy) utraty mocy obowiązującej przepisów we wskazanym zakresie, w celu zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu, w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Oznacza to, że realizacja przez sądy gwarancji konstytucyjnych – na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu – stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (zob. wyrok TK z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04, OTK-A 2004 Nr 9, poz. 96). Z tych też przyczyn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (zob. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 87/18 i powołane w nim orzeczenia).

Z tych względów, biorąc pod uwagę przedmiot niniejszej sprawy i wskazaną w wyroku TK potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, należało uznać, że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny.

Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Córka skarżącej podlega obowiązkowi szczepień ochronnych przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym z dnia 16 stycznia 2023 r. Opiekę nad małoletnią córką sprawuje m.in. skarżąca będąca jej matką. Na niej więc spoczywa odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, zgodnie z którym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, treść tego obowiązku została prawidłowo stwierdzona w tytule wykonawczym z dnia 16 stycznia 2023 r., wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zamościu. W tytule tym wskazano podstawę prawną egzekucji oraz podstawę prawną obowiązku objętego tytułem oraz wymieniono konkretne szczepienia, które należy wykonać u dziecka. Tytuł wykonawczy z dnia 16 stycznia 2023 r. spełnia ponadto wymogi z art. 27 u.p.e.a. i został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 176 z późn. zm.).

W toku postępowania związanego z wydaniem zaskarżonego postanowienia sąd nie dopatrzył się również naruszenia zasad postępowania opisanych w art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organy podjęły wszelkie czynności, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy i ustalić w jakich okolicznościach doszło do niepoddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia i stan faktyczny nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W konsekwencji, stanowisko w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy.