Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 413/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: § 3; § 4; § 5; § 6; § 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1836
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
article: 2351
journal: Dz.U. 2023 poz 1465
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie: Asesor WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant: Asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza na rzecz P. K. od Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2024 r., nr [...] L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Lubartowie z dnia [...] 2023 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego P. K. choroby zawodowej – "astmy oskrzelowej".

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Lekarz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie dokonał zgłoszenia podejrzenia u P. K. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej. W zgłoszeniu wskazano czynniki narażenia zawodowego – czynniki alergiczne.

W związku z powyższym organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia istnienia u P. K. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej wymienionej pod poz. 6 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836, dalej jako "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych" lub "rozporządzenie").

W toku postępowania ustalono, że P. K. zatrudniony był od [...] 1986 r. do [...] 1990 r. na stanowisku malarza konstrukcji maszyn i wyrobów metalowych w R. w L. , a następnie od [...] 1990 r. do [...] 2019 r. na stanowisku malarza w wytwórni znaków drogowych w P. S. A. w L. . Do obowiązków skarżącego jako malarza konstrukcji maszyn i wyrobów metalowych w R. w L. należało malowanie znaków drogowych oraz maszyn i samochodów przy użyciu aparatu natryskowego. Podczas wykonywania prac malarskich P. K. stosował min. farby olejne, chlorokauczukowe, akrylowe, lakier bezbarwny oraz podkłady do farb. Następnie na stanowisku malarza w wytwórni znaków drogowych w P. S. A. w L. skarżący malował znaki drogowe na mokro, farbami olejnymi, chlorokauczukowymi, akrylowymi oraz wykonywał malowanie znaków przy użyciu farb proszkowych. Malowanie poprzedzone było czyszczeniem i odtłuszczaniem podkładów znaków drogowych przy pomocy środków do odtłuszczania Eupur i Eucelan. Na stanowisku pracy skarżącego występowało również narażenie na czynniki szkodliwe w postaci pyłów tj. na inne nietrujące pyły przemysłowe zawierające wolną krystaliczną krzemionkę poniżej 2%. Poziom najwyższego dopuszczalnego stężenia wskazanych pyłów nie przekraczał dopuszczalnych norm higienicznych.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lubartowie sporządził kartę oceny narażenia zawodowego, w której potwierdził narażenie zawodowe skarżącego przez okres 29 lat i 9 miesięcy, to jest w okresie od 1986 r. do 2019 r., za wyjątkiem okresów niezdolności do pracy.

Organ pierwszej instancji skierował P. K. na badania do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Profilaktyczno-Leczniczego w Lublinie Poradni Chorób Zawodowych (dalej jako: jednostka orzecznicza I stopnia).

Jednostka orzecznicza I stopnia zwróciła się do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi o badanie konsultacyjne skarżącego.

W dniu 28 lutego 2020 r. jednostka orzecznicza I stopnia wydała orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – astmy oskrzelowej.

Na skutek odwołania od powyższego orzeczenia lekarskiego P. K. został skierowany do jednostki orzeczniczej II stopnia - Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, który w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia 25 października 2023 r. stwierdził brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej.

Decyzją z dnia [...] 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. nie stwierdził u P. K. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Po rozpoznaniu odwołania, Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zdaniem organu pierwszej instancji P. K. w pracy zawodowej miał kontakt z czynnikami alergizującymi. Jednakże jednostka orzecznicza I stopnia w orzeczeniu z dnia 28 lutego 2020 r. stwierdziła brak podstaw do rozpoznania u P. K. choroby zawodowej - "astmy oskrzelowej". Lekarz orzecznik w uzasadnieniu tego orzeczenia podniósł, że z przeprowadzonych badań konsultacyjnych w Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi wynika, iż wykonane swoiste próby prowokacyjne nie spełniają kryteriów dodatniej próby prowokacyjnej, co oznacza, że nie wykazano u skarżącego bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem związku dolegliwości z narażeniem zawodowym. Następnie jednostka orzecznicza II stopnia w orzeczeniu lekarskim z dnia 25 października 2023 r. potwierdziła poprzednie ustalenia i brak podstaw do rozpoznania u P. K. choroby zawodowej "astmy oskrzelowej" wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. W orzeczeniu podano, że w trakcie hospitalizacji pacjenta poddano swoistej wziewnej próbie prowokacyjnej z alergenami środowiska pracy (badanie konsultacyjne w 2019 r. - Eupur i Euclean), która dała wynik ujemny. W jej przebiegu nie obserwowano istotnych klinicznie ani spirometrycznie cech obturacji oskrzeli, nie wykazano istotnego wzrostu nieswoistej nadreaktywności oskrzeli, pomimo, że w badaniach cytologicznych plwociny uzyskanej metodą indukcji obserwowano napływ komórek charakterystycznych dla alergicznej reakcji zapalnej. Ocena wydzieliny błony śluzowej nosa nie wykazała wzrostu eozynofilii. W teście nadreaktywności oskrzeli, a w przeglądowym badaniu cytologicznym popłuczyn nosowych nie potwierdzono alergicznej reakcji zapalnej błony śluzowej nosa.

Organ odwoławczy wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania orzeczniczego jednostka orzecznicza II stopnia pismem z dnia 28 czerwca 2022 r. wystąpiła do P. L. o przesłanie próbek nowych substancji o działaniu alergizującym, na które był narażony pracownik w trakcie pracy zawodowej. W odpowiedzi pracodawca skarżącego poinformował, iż nie posiada innych próbek substancji chemicznych, na które był narażony P. K. w trakcie pracy zawodowej. Tym samym brak nieswoistej nadreaktywności oskrzeli w teście wziewnym z metacholiną, wykonywanym podczas hospitalizacji, zdaniem lekarza orzecznika sugeruje inne podłoże dolegliwości niż astma oskrzelowa, której uniwersalną cechą w aktywnym okresie jest właśnie występowanie nieswoistej nadreaktywności oskrzeli. W związku z powyższym Instytut Medycyny Pracy w Łodzi nie znalazł podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że w toku postępowania odwoławczego wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi o ustosunkowanie się do uwag podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji oraz dołączonej do odwołania dokumentacji medycznej. W odpowiedzi lekarz orzecznik w piśmie z dnia 12 marca 2024 r. poinformował, że w toku postępowania diagnostyczno - orzeczniczego prowadzonego w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi dokonano analizy całości obrazu klinicznego, zgłaszanych przez pacjenta objawów oraz wyników badań podczas hospitalizacji w kierunku rozpoznania astmy o etiologii zawodowej. Jak wyjaśnił Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, metodą referencyjną rozpoznawania astmy o etiologii zawodowej jest test swoistej prowokacji wziewnej z materiałem potencjalnie alergizującym z miejsca pracy zgodnie z obowiązującymi standardami. Badanie zostało ocenione zgodnie z ogólnie przyjętymi kryteriami, według których wobec niespełnienia podstawowego kryterium uznania próby za dodatnią, jakim są spirometrycznie potwierdzone cechy obturacji oskrzeli, wynik był ujemny. W przebiegu próby nie obserwowano klinicznych cech obturacji ani nie wykazano istotnego wzrostu nieswoistej nadreaktywności oskrzeli zarówno przed jak i po przeprowadzeniu próby prowokacyjnej. Lekarz wyjaśnił, że nadreaktywność oskrzeli nie jest cechą swoistą wyłącznie dla astmy, może występować w innych chorobach, niemniej u osoby chorej na astmę oskrzelową w kontakcie z czynnikiem alergizującym zapalenie w śluzówce jest bardzo intensywne (nadreaktywność oskrzeli wysoka), czego nie zaobserwowano u badanego P. K..

Powołując się na definicję choroby zawodowej określoną w art. 2351 kodeksu pracy, organ odwoławczy podniósł, że za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z powołanej definicji choroby zawodowej wynika, że wymagane jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, a powstaniem choroby. Kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie miały orzeczenie lekarskie z dnia 28 lutego 2020 r. wydane przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie oraz orzeczenie lekarskie z dnia 25 października 2023 r. wydane przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. W orzeczeniach tych lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, organ odwoławczy podkreślił, że pomimo udokumentowanego przez organ inspekcji sanitarnej narażenia zawodowego, trwającego 29 lat i 9 miesięcy - lekarze specjaliści zarówno Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie, jak i Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi - nie rozpoznali astmy oskrzelowej o charakterze zawodowym. Organ zauważył, że w toku postępowania do zarzutów podniesionych w odwołaniu odniosła się jednostka orzecznicza II stopnia. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi poinformował, że przy wydawaniu opinii została poddana analizie cała zgromadzona dokumentacja medyczna, w tym dokumentacja z poradni specjalistycznych: pulmonologicznej, kardiologicznej, laryngologicznej, endokrynologicznej, neurologicznej oraz neurochirurgicznej oraz dotycząca narażenia zawodowego, jak też uwzględniono obraz kliniczny i zgłaszane przez pacjenta objawy.

Wyjaśnienia jednostki orzeczniczej II stopnia wskazują, że wyniki dotyczące oceny cytologicznej plwociny i wydzieliny błony śluzowej nosa, punktowe testy skórne z zestawem pospolitych alergenów, ocena swoistych przeciwciał dla mieszaniny najbardziej rozpowszechnionych alergenów wziewnych miały charakter pomocniczy. Diagnostyka alergologiczna (punktowe testy skórne i ocena swoistych IgE w surowicy krwi badanego) w celu wykrycia uczulenia na powszechne alergeny jest zasadna w celu identyfikacji ewentualnych alergenów pozazawodowych, mogących stanowić przyczynę obserwowanych dolegliwości. Wszystkie wykonane w klinice Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi badania były zasadne i zgodne w wytycznymi diagnostyki w kierunku rozpoznawania astmy oskrzelowej o etiologii zawodowej, a wyniki zostały zinterpretowane według przyjętych kryteriów oceny. Ponadto, jak wskazał lekarz orzecznik, test z metacholiną (badanie nieswoistej nadreaktywności oskrzeli) oraz swoista próba prowokacyjna są odrębnymi badaniami, a kryterium oceny jest uzyskanie spadków parametru FEV1 w trakcie oceny spirometrycznej, a nie pogorszenie samopoczucia oceny badanego. Zatem zarzut dotyczący złego samopoczucia badanego podczas przeprowadzonego testu nie znajduje odniesienia.

Organ podkreślił, że metodą referencyjną rozpoznawania astmy o etiologii zawodowej jest test swoistej prowokacji wziewnej z materiałem potencjalnie alergizującym z miejsca pracy, który został przeprowadzony w trakcie badań konsultacyjnych w 2019 r. (prep. Eupur i Euclean - materiały przekazane przez pracodawcę), zgodnie z obowiązującymi standardami. W przebiegu próby nie obserwowano klinicznych cech obturacji ani nie wykazano istotnego wzrostu nieswoistej nadreaktywności oskrzeli zarówno przed jak i po przeprowadzeniu próby prowokacyjnej. Nadreaktywność oskrzeli nie jest cechą swoistą wyłącznie dla astmy, może występować w innych chorobach, niemniej u osoby chorej na astmę oskrzelową w kontakcie z czynnikiem alergizującym zapalenie w śluzówce jest bardzo intensywne (nadreaktywność oskrzeli wysoka), czego nie zaobserwowano u badanego P. K..

Organ zauważył, że Instytut Medycyny Pracy w Łodzi odniósł się również do zaświadczenia o hospitalizacji z dnia [...] 2023 r., w którym zawarto stwierdzenie "obserwacja w kierunku astmy oskrzelowej o etiologii zawodowej niedokończona". Jednostka orzecznicza wyjaśniła, że zaświadczenie to było wydane przed uzyskaniem wszystkich potrzebnych do postawienia ostatecznego rozpoznania wyników badań. W sporządzonej karcie informacyjnej leczenia klinicznego z dnia 25 października 2023 r., po uzyskaniu wszystkich wyników badań i wydaniu opinii orzeczniczej postawiono rozpoznanie: "obserwacja w kierunku astmy oskrzelowej o etiologii zawodowej (poz. 6 wykazu chorób zawodowych) - negatywna", wraz z uzasadnieniem w epikryzie.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że pomimo istnienia narażenia zawodowego w skarżącego, przy jednoczesnym braku spełnienia wymaganego przez ustawodawcę kryterium rozpoznania choroby zawodowej przez uprawnione jednostki orzecznicze, organ pierwszej instancji zasadnie wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej.

P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, zarzucając naruszenie:

1) art. 2351 k.p., poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, podczas gdy analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji prowadzi do bezspornego stwierdzenia, że choroba skarżącego została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w jego środowisku pracy, skarżący przebywał w tych warunkach przez wiele lat, a dolegliwości pojawiły się na skutek przebywania w środowisku szkodliwym;

2) art. 7 k.p.a. , art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, zaniechanie dokonania własnych ustaleń, nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w całości, brak wszechstronnej analizy stanu faktycznego, niedokonanie analizy dostarczonej dokumentacji medycznej i niewzięcie pod uwagę całokształtu okoliczności takich: jak aktualny stan zdrowia skarżącego, dotychczasowe wieloletnie leczenie, w tym w poradni pulmonologicznej, laryngologicznej i otolaryngologicznej, czy przeprowadzone badania, podczas gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego powinna prowadzić do przekonania, że u skarżącego występują silne objawy astmy oskrzelowej, które osłabiły się po zakończeniu przez niego zatrudnienia w dotychczasowym miejscu pracy, a co za tym idzie jest wielce prawdopodobne, że ich źródłem było działanie czynników szkodliwych (w tym m.in. farb, lakierów i odtłuszczaczy), które występowały w środowisku pracy;

3) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez oparcie zaskarżonej decyzji o próby prowokacyjne i brak wzrostu nadreaktywności oskrzeli i zaniechanie dalszej diagnostyki, w sytuacji gdy stopień nadreaktywności oskrzeli jest różny u każdego pacjenta, a sam wynik testu nie powinien być traktowany jako pojedyncze kryterium rozstrzygające o rozpoznaniu astmy oraz skarżący jest pod stałą opieką lekarską i regularnie przyjmuje leki;

4) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez skierowanie skarżącego na badania ogólne, a w szczególności na punktowe testy skórne z zestawem pospolitych alergenów środowiska komunalnego i wyciągnięcie z tych badań wniosków o braku nadreaktywności oskrzeli, w sytuacji gdy skarżący uskarża się na astmę oskrzelową, której objawy nasilają się w kontakcie z farbami olejnymi, chlorokauczukowymi, akrylowymi, proszkowymi, rozpuszczalnikami itp., a nie codziennym kontakcie z pospolitymi alergenami środowiska komunalnego;

5) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a., poprzez pominięcie istotnej części materiału dowodowego w postaci zgromadzonej przez skarżącego dokumentacji medycznej i całkowite faktu stałego leczenia u lekarzy specjalistów, którzy rozpoznali u skarżącego astmę oskrzelową;

6) błąd w ustaleniach faktycznych skutkujący przyjęciem braku nieswoistej nadreaktywności oskrzeli w teście wziewnym z odtłuszczaczem Eupur i Eucelan, w sytuacji gdy test przeprowadzany w 2019 r. został przerwany z uwagi na nagłe pogorszenie się samopoczucia zarówno skarżącego, jak też i lekarza wykonującego próbę, zaś po teście przeprowadzonym dnia 24 lipca 2023 r. skarżący zgłosił pogorszenie samopoczucia, co skutkowało zastosowaniem lekoterapii i wzmożoną obserwacją pacjenta;

7) art. 7 i 8 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w związku z brakiem podjęcia czynności zmierzających do określenia przyczyn powstania astmy oskrzelowej;

8) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nierozpoznanie wniosków dowodowych zgłoszonych w odwołaniu, w szczególności wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony na fakt przebiegu hospitalizacji w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi, przebiegu próby prowokacyjnej, pogorszenia samopoczucia na skutek kontaktu ze specyfikami identycznymi jak te znajdujące się w miejscu pracy, konieczności przyjmowania leków po próbie prowokacyjnej, a także konieczności pozostawania pod stałą opieką lekarską na skutek próby prowokacyjnej, co miało istotny wpływ na kwestię gromadzenia materiału dowodowego, gdyż nie ujęto w nim okoliczności istotnych w postaci przerwania badania w 2019 r. z uwagi na nagłe pogorszenie się samopoczucia zarówno skarżącego, jak też i lekarza wykonującego próbę, oraz pogorszenie samopoczucia, co skutkowało zastosowaniem farmakoterapii i wzmożoną obserwacją pacjenta po teście przeprowadzonym 24 lipca 2023 r., a co nie zostało ujęte w dokumentacji medycznej.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy instancji podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiot kontroli Sądu stanowiła decyzja Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o braku podstaw do stwierdzenia u P. K. choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej

Zgodnie z art. 235ą ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r., poz. 1465 z późn. zm., dalej jako "k.p.") za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Stosownie do art. 235˛ k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Na gruncie art. 235ą k.p. pojęcie "wysokie prawdopodobieństwo" należy interpretować w ten sposób, że praca w określonych warunkach narażenia powoduje wyższe aniżeli przeciętne ryzyko rozwoju choroby zawodowej. Rzeczą organu prowadzącego postępowanie z wniosku o stwierdzenie choroby zawodowej jest zatem ustalenie danych dotyczących środowiska pracy wnioskodawcy, występujących czynników ryzyka, określenie wykonywanych przez pracownika czynności i ich ewentualnego wpływu na powstanie choroby zawodowej, a w konsekwencji ustalenie związku (bądź jego braku) pomiędzy stwierdzonym schorzeniem i wykonywaną pracą.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1836), które określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia (§ 4 ust. 1 zd. 1). Do orzekania w zakresie chorób zawodowych uprawniony jest lekarz spełniający wskazane w § 5 rozporządzenia wymagania kwalifikacyjne, zatrudniony w jednostkach orzeczniczych wymienionych w ust. 2 i 3 tego przepisu.

Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do: czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego; czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika (§ 6 ust. 2 pkt 1 i 3 rozporządzenia).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).

Należy mieć na uwadze, że tryb postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego, natomiast regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu nie modyfikują zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Stanowią one lex specialis wobec przepisów k.p.a. i jedynie uzupełniają ogólne regulacje postępowania administracyjnego, poprzez ich uszczegółowienie i dostosowanie do specyfiki rozpatrywanych spraw. W pozostałym, nieuregulowanym przez rozporządzenie zakresie, do postępowania tego znajdują zastosowanie zasady postępowania administracyjnego, które nakładają na organy szereg obowiązków związanych z ustalaniem stanu faktycznego sprawy, jak i jego oceną.

Stosownie do art. 7 k.p.a. organy inspekcji sanitarnej winny podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). W granicach tego obowiązku mieszczą się między innymi kompetencje organu wynikające z § 8 ust. 2 rozporządzenia oraz realizowany w tym zakresie wymóg z art. 75 § 1 k.p.a. dopuszczenia jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Ocena zebranego materiału dowodowego powinna być natomiast dokonana według wymagań wynikających z art. 80 k.p.a., tj. na podstawie całokształtu materiału dowodowego i powinna znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, które winno realizować zasadę przekonywania określoną w art. 11 k.p.a. i odpowiadać regulacji z art. 107 § 3 k.p.a.

Orzekając o chorobie zawodowej, organ inspekcji sanitarnej powinien mieć na uwadze, że orzeczenie jednostki orzeczniczej w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej jest tylko jednym z dowodów podlegających ocenie i nie zastępuje oceny organu w zakresie stwierdzenia albo braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., która podlega swobodnej ocenie stosownie do art. 80 k.p.a. O ile zatem, w świetle przepisów rozporządzenia, bez tej opinii bądź sprzecznie z nią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby, to jednak dokonując jej oceny, w granicach wskazanych art. 80 k.p.a., organ winien zwrócić uwagę czy opinia w powiązaniu z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym wyjaśnia wszystkie istotne okoliczności sprawy, nie pozostawiając w tym zakresie wątpliwości. Jedynie prawidłowo sporządzona i uzasadniona opinia lekarska, która nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów, może stanowić środek dowodowy i podstawę decyzji wydawanej w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Związanie orzeczeniem lekarskim nie oznacza, że organ jest zwolniony z ustanowionego w art. 7 k.p.a. obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Obowiązkiem organu inspekcji sanitarnej jest zbadanie, czy wydane orzeczenie lekarskie wyjaśniło istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy opinia ta jest rzeczowo i przekonywająco uzasadniona. Ocena powinna dotyczyć sposobu argumentacji i wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, a także braku sprzeczności orzeczenia z definicją choroby zawodowej, określoną przepisami prawa.

Jeżeli orzeczenie lekarskie nie jest wystarczające do wydania decyzji, to zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia inspektor sanitarny może wystąpić do lekarza, który wydał orzeczenie, z żądaniem dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, bądź też wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia.

Podkreślić należy, że z treści art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., wynika, iż organy inspekcji sanitarnej powinny w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i dopiero na podstawie jego całokształtu ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Stąd, choć orzeczenie lekarskie stanowi środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, podlega weryfikacji tak jak każdy inny dowód w sprawie. Jeżeli orzeczenie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ nie może samodzielnie go podważać w kwestii rozpoznania lub braku rozpoznania choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych. Ocena w zakresie zaistnienia ustawowych przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej ostatecznie należy zawsze do organu wydającego decyzję, który dokonując ustaleń w tym zakresie m.in. przeprowadza ocenę narażenia zawodowego i bada zaistnienie przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej. Organ winien podejmować czynności niezbędne do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.

W niniejszej sprawie w orzeczeniu jednostki orzeczniczej II stopnia z dnia 25 października 2023 r. podano między innymi, że pacjenta poddano swoistej wziewnej próbie prowokacyjnej z alergenami środowiska pracy podczas badania konsultacyjnego w 2019 r. (Eupur i Euclean), która dała wynik ujemny. W jej przebiegu nie obserwowano istotnych klinicznie ani spirometrycznie cech obturacji oskrzeli, nie wykazano istotnego wzrostu nieswoistej nadreaktywności oskrzeli, pomimo, że w badaniach cytologicznych plwociny, uzyskanej metodą indukcji obserwowano napływ komórek charakterystycznych dla alergicznej reakcji zapalnej. Ocena wydzieliny błony śluzowej nosa nie wykazała wzrostu eozynofilii. W teście z metacholiną wykonanym w trakcie obecnej hospitalizacji nie uzyskano wzrostu nieswoistej nadreaktywności oskrzeli, a przeglądowym badaniem cytologicznym popłuczyn nosowych nie potwierdzono alergicznej reakcji zapalnej błony śluzowej nosa.

Dalej jednostka orzecznicza II stopnia podała, że w trakcie aktualnie prowadzonego postępowania orzeczniczego Instytut Medycyny Pracy w Łodzi zwrócił się pismem z dnia 28 czerwca 2022 r. do P. L. o przesłanie próbek nowych substancji o działaniu alergizującym, na które był narażony pracownik w trakcie pracy zawodowej. W odpowiedzi nadesłanej w dniu [...] 2023 r. pracodawca poinformował, że w chwili obecnej nie posiada innych próbek substancji chemicznych, na które był narażony P. K.. Wobec powyższego oraz uzyskanych dotychczas wyników badań nie ma podstaw do wnioskowania u badanego o zawodowej astmie oskrzelowej Brak nieswoistej nadreaktywności oskrzeli w teście wziewnym z metacholiną wykonywanym podczas hospitalizacji sugeruje inne podłoże dolegliwości niż astma oskrzelowa, której uniwersalną cechą w aktywnym okresie jest właśnie występowanie nieswoistej nadreaktywności oskrzeli.

Reasumując, Instytut Medycyny Pracy w Łodzi wskazał, że analiza całości dokumentacji medycznej oraz wyniki wykonanych dotychczas badań nie dają podstaw do rozpoznania u P. K. choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej (poz. 6 wykazu chorób zawodowych).

Jak wynika z toku postępowania oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji, rozstrzygając w sprawie organ odwoławczy nie przypisał istotnego znaczenia okoliczności zwrócenia się przez jednostkę orzeczniczą II stopnia do P. L. o przesłanie próbek nowych substancji o działaniu alergizującym, na które był narażony pracownik w trakcie pracy zawodowej. Tymczasem, skoro jednostka orzecznicza zwróciła się w tej kwestii do byłego pracodawcy skarżącego, oznacza to, że uznawała wskazaną w zapytaniu okoliczność za istotną do wydania orzeczenia. Zauważyć należy, że w konkluzji wydanego orzeczenia Instytut Medycyny Pracy w Łodzi wskazał, iż nie ma podstaw do wnioskowania u badanego o zawodowej astmie oskrzelowej w świetle uzyskanych dotychczas wyników badań. Organ pominął również, że zgodnie ze wskazaniem Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, w odpowiedzi nadesłanej [...] 2023 r. pracodawca poinformował, że w chwili obecnej nie posiada innych próbek substancji chemicznych, na które był narażony P. K.. Przytaczając za orzeczeniem lekarskim powyższą odpowiedź pracodawcy organ w zaskarżonej decyzji pominął sformułowanie "w chwili obecnej". Organ nie zwrócił się też do byłego pracodawcy skarżącego i nie wyjaśnił czy brak posiadania innych próbek substancji chemicznych, na które był narażony P. K., ma charakter jedynie czasowy – co mogłoby sugerować sformułowanie "w chwili obecnej", pominięte przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – czy definitywny.

Tymczasem, kierując się wyrażonymi w art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. zasadami, organ zobowiązany był do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W tych okolicznościach zasadne okazały się zarzuty skargi w zakresie wskazującym, że ocena o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej nastąpiła z naruszeniem zasad wyrażonych w art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. W sprawie nie zostały bowiem podjęte wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności istotnych do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia przez uprawniony organ Inspekcji Sanitarnej.

Ponownie rozpatrując sprawę organ winien wyjaśnić wyżej wskazane okoliczności i jednoznacznie ustalić czy jest możliwe uzyskanie od byłego pracodawcy skarżącego próbek nowych substancji o działaniu alergizującym, na które skarżący był narażony w trakcie pracy zawodowej. W przypadku istnienia takiej możliwości, organ zwróci się do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. Ponadto organ zwróci się do jednostki orzeczniczej II stopnia o jednoznaczne odniesienie się do argumentacji skarżącego, według którego na negatywny wynik próby prowokacyjnej może mieć wpływ brak od kilku lat kontaktu z czynnikami alergizującymi oraz przyjmowanie w tym czasie leków . Po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego organ wyda rozstrzygnięcie stosownie do stanu sprawy. Wydając decyzję organ szczegółowo przedstawi poczynione w sprawie ustalenia i uzasadni swoje stanowisko, odnosząc się również do argumentów podnoszonych przez stronę, a także zgłaszanych przez stronę wniosków dowodowych.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego Sąd orzekł w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.).