Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 621/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskiej Akademii Nauk od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1165/21 w sprawie ze skargi Polskiej Akademii Nauk na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Polskiej Akademii Nauk kwotę 1487 (jeden tysiąc czterysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 listopada 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1165/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "Wojewódzki Inspektorem") z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], którą organ ten, orzekając reformatoryjnie, uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy (zwanego dalej "Powiatowym Inspektorem") z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] i w to miejsce – na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 61 i art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333, dalej "P.b.") – nakazał [...] usunięcie, w terminie 24 miesięcy od dnia otrzymania decyzji, nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy ul. [...] w Warszawie poprzez wykonanie robót budowlanych polegających na wzmocnieniu płyt i belek nośnych stropów stalowo-ceramicznych lub ich wymianie (pkt 1) oraz naprawieniu zarysowań ścian nośnych i działowych (pkt 2) zgodnie z zaleceniami zawartymi w ekspertyzie naukowo-technicznej dotyczącej stanu technicznego budynku [...] przy ul. [...] w Warszawie sporządzonej w sierpniu 2020 r. przez zespół z [...]: dr inż. S. D. , mgr inż. A. M. , mgr inż. M. P. i mg inż. K. S. , zweryfikowanej przez dr inż. J. S. . Ze względu na występujące zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, organ zakazał zarazem użytkowania budynku, do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W sprawie nie były kwestionowane ustalenia dotyczące stanu technicznego budynku przy ul. [...] w Warszawie oraz dotyczące potrzeby usunięcia nieprawidłowości w jego stanie technicznym. [...] w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zakwestionowała zasadność skierowania do niej orzeczonego nakazu. Akcentowała, że nie jest właścicielem budynku, jak również nie jest użytkownikiem wieczystym działki, na której sporny budynek jest posadowiony. [...] zaznaczyła, że budynkiem zarządza inny podmiot. Ponadto Minister Budownictwa dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 1995 r. uwłaszczającej [...] na nieruchomości, na której posadowiony jest budynek objęty postępowaniem. Dnia 14 grudnia 2018 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie w sprawie o sygn. akt I Ns 114/16 stwierdził również nabycie przez zasiedzenie własności spornego budynku przez Skarb Państwa.

Oddalając skargę i aprobując stanowisko organów nadzoru budowlanego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przypomniał, że zgodnie z art. 61 P.b. obowiązki dotyczące zachowania obiektu budowlanego we właściwym stanie technicznym należą do właściciela lub zarządcy. Jeżeli obowiązki te nie są wykonywane, organ nadzoru budowlanego ma możliwość ingerencji zmierzającej do zapewnienia użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z wymogami. Adresatem nakładanych obowiązków powinien być właściciel lub zarządca obiektu.

Kontynuując wywód Sąd pierwszej instancji wskazał, że wedle ustaleń organów działka nr [...] w obrębie [...] w Warszawie, na której usytuowany jest budynek przy ul. [...] w Warszawie, stanowi własność Skarbu Państwa. W dziale I-SP księgi wieczystej [...] (według stanu z dnia [...] 2021 r.) wpisana jest działka gruntu w użytkowaniu wieczystym do dnia 2089 r. oraz stanowiący odrębną nieruchomość budynek murowany pięciokondygnacyjny wraz z czterokondygnacyjna oficyną. W dziale II księgi widnieje wpis dotyczący prawa własności Skarbu Państwa oraz wpis prawa użytkowania wieczystego działki gruntu i prawa własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość przysługujących [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył też, że stosownie do dokumentów zebranych w aktach sprawy [...] [...] użytkuje budynek na podstawie umowy użyczenia. Jest to instytut naukowy [...] wpisany do rejestru instytutów naukowych pod nr [...]. [...] i [...] [...] to odrębne osoby prawne (art. 3 ust. 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o [...], Dz. U. z 2020 r., poz. 1796 z późn. zm.).

Sąd wyjaśnił nadto, że z załączonego do odwołania oraz do skargi postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy - Śródmieścia w Warszawie, I Wydział Cywilny z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I Ns 114/16 (które stało się prawomocne w związku z wydaniem przez Sąd Okręgowy w Warszawie XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy postanowienia z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt XXVII Ca 806/19 oddalającego apelację) wynika, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem [...] listopada 1975 r. własność budynku przy ul. [...]. Natomiast stosownie do powołanego w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2007 r., I SA/Wa 1998/06, Wojewoda Warszawski decyzją z dnia [...] lutego 1995 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez [...] z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...] w Warszawie oraz nabycie własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Decyzja ta stanowiła podstawę do wpisu praw przysługujących [...] do księgi wieczystej na wniosek z dnia [...] lutego 1998 r. Następnie Minister Budownictwa decyzją dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lutego 1995 r., a decyzją z dnia [...] października 2006 r., ten sam organ utrzymał tę decyzję w mocy. Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na decyzję Ministra z dnia [...] października 2006 r.

Sąd pierwszej instancji zauważył, że pomimo tych rozstrzygnięć treść księgi wieczystej nie została do tej pory uzgodniona z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, tekst jednolity Dz. U. z 2020, poz. 1990, dalej "u.k.w.h.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał wobec powyższego, że nie można zarzucić organom naruszenia prawa, w sytuacji gdy oparły one ustalenia w zakresie praw przysługujących danemu podmiotowi do nieruchomości na treści księgi wieczystej. Sąd wywodził, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Sąd stwierdził, że respektując konsekwencje prawne wynikające z domniemania z art. 3 ust. 1 u.k.w.h., jego skuteczne obalenie możliwe jest jedynie poprzez zmianę istniejącego w księgach wieczystych wpisu (Sąd przywołał przy tym przykładowo wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2202/19 i 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3198/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wywodził dalej, że ani organy administracji, ani sąd administracyjny, nie są uprawnione do podważania tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości. Treść księgi wieczystej, co do ujawnionego w niej właściciela, ma walor wiążący. O ile stan prawny, ujawniony w księdze wieczystej jest niezgodny z rzeczywistym stanem, właściwy do rozstrzygnięcia sporu jest sąd powszechny (cywilny) na podstawie art. 10 u.k.w.h.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że – pomimo twierdzenia skarżącej, że nie jest użytkownikiem wieczystym gruntu, na którym posadowiony jest przedmiotowy budynek i nie jest właścicielem budynku, wywodzonego przez nią z faktu ostatecznego w postępowaniu administracyjnym stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lutego 1995 r., oraz stwierdzenia przez Sąd Rejonowy dla Warszawy - Śródmieścia prawomocnym postanowieniem z 14 grudnia 2018 r. nabycia przez zasiedzenie własności budynku przez Skarb Państwa i w konsekwencji niezgodności stanu prawnego ze stanem ujawnionym w księdze wieczystej [...] – ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mógł w tej sprawie czynić ustaleń sprzecznych ze stanem prawnym ujawnionym w tej księdze.

Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej "K.p.a.") poprzez błędne ustalenie adresata decyzji. Tym samym nie uwzględnił również zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b. poprzez skierowanie do [...] nakazu wykonania obowiązków wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca [...] zarzucając naruszenie:

1. art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b. poprzez uznanie, że organ słusznie wskazał skarżącą jako adresata nakazów z decyzji pomimo, iż nie jest ona właścicielem budynku ani użytkownikiem wieczystym działki na jakiej posadowiony jest budynek, jak również nie zarządza tym budynkiem;

2. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 7, art. 10 § 1, art. 15, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez nietrafne uznanie, że Wojewódzki Inspektor nie naruszył wymienionych powyżej przepisów K.p.a.:

a. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę zabranego materiału dowodowego, pomimo, iż organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a tym samym nie wyjaśnił dokładnie sprawy. Zdaniem [...] Sąd pierwszej instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję wobec zebrania przez organ jak i Sąd w toku postępowania szeregu dokumentów wskazujących, że skarżąca nie jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym ani zarządcą działki i budynku przy ul. [...] w Warszawie,

b. pomimo niepoinformowania o toczącym się postępowaniu Skarbu Państwa,

c. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się przez skarżącego w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, a w rezultacie wymuszenie na skarżącym prezentowania stanowiska jedynie przed jedną instancją, to jest Wojewódzkim Inspektorem,

d. poprzez pominięcie weryfikacji przez organy obu instancji, jaki podmiot faktycznie zarządzą przedmiotowym budynkiem.

Wskazując na powyższe [...] wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wystąpiła także o zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjne zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie sporna pomiędzy stronami jest kwestia podmiotowa – dopuszczalności skierowania do [...] nakazu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b.

Skarżąca uważa – w tej sferze wywodząc między innymi wiodący zarzut naruszenia właśnie wymienionych art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b. – że obowiązki dotyczące usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy ul. [...] w Warszawie nie powinny być do niej adresowane, gdyż nie jest ani użytkownikiem wieczystym gruntu i właścicielem budynku ani jego zarządcą. Decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdzono nieważność decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 1995 r. o nabyciu z mocy prawa przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...] w Warszawie oraz nabyciu własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Stanu prawnego spornego budynku dotyczy też postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy - Śródmieścia w Warszawie, I Wydział Cywilny z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I Ns 114/16 (prawomocne w związku z wydaniem przez Sąd Okręgowy w Warszawie XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy postanowienia z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt XXVII Ca 806/19 oddalającego apelację), z którego wynika, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem [...] listopada 1975 r. własność budynku przy ul. [...].

W niniejszej sprawie okoliczności stanu faktycznego, a także co do wydanych w odniesieniu do nieruchomości przy ul. [...] decyzji i orzeczeń nie są w sprawie sporne.

Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które zakwestionowała [...] w skardze kasacyjnej wyraża się w tym, że Sąd pierwszej instancji uznał za wystarczające oparcie się przez organy na treści księgi wieczystej [...] prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w obrębie [...] w Warszawie, na której usytuowany jest budynek przy ul. [...] w Warszawie. W dziale I-SP wskazanej księgi wieczystej wpisana jest działka gruntu w użytkowaniu wieczystym do dnia 2089 r. oraz stanowiący odrębną nieruchomość budynek murowany pięciokondygnacyjny wraz z czterokondygnacyjna oficyną. W dziale II księgi widnieje wpis dotyczący prawa własności Skarbu Państwa oraz wpis prawa użytkowania wieczystego działki gruntu i prawa własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość przysługujących [...].

Rozpoznając zarzut skargi kasacyjnej dotyczący strony podmiotowej nakazu z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b. należy przypomnieć, co prawidłowo wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że zasadniczo za stan techniczny budynku odpowiedzialny jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (art. 61 P.b.). Konsekwentnie więc również i do takich podmiotów organy nadzoru budowlanego powinny kierować nakazy usunięcia nieprawidłowości, jeżeli stan techniczny obiektu budowlanego nie został dotrzymany.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej wymaga odpowiedzi na następujące pytanie, definiujące zarazem węzłowe w sprawie zagadnienie prawne: czy nakazy z art. 66 ust. 1 P.b. mogą być kierowane do właściciela obiektu budowlanego (zarazem użytkownika wieczystego gruntu) wpisanego do księgi wieczystej, w przypadku, gdy późniejsze, aczkolwiek nie ujawnione w tejże księdze wieczystej, ostateczne orzeczenia organów administracji i prawomocne orzeczenia sądów powszechnych wskazują na inny stan prawny nieruchomości?

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przywołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentujące znaczenie wpisu w księdze wieczystej, który mocą art. 3 ust. 1 u.k.w.h. korzysta z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, a także, którego skutki są równoważne ze skutkami orzeczenia sądu cywilnego – wszakże wpis w księdze wieczystej dokonywany jest właśnie na mocy takiego orzeczenia (art. 6268 § 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 z późn. zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w najmniejszym stopniu nie odstępuje od poglądów judykatury, na które powołał się Sąd pierwszej instancji (wyroki o sygn. akt I OSK 2202/19 i I OSK 3198/18). Trafny jest pogląd, zresztą wyrażany konsekwentnie w szeregu innych wyroków, że organy administracji nie powinny dokonywać odmiennych ustaleń prawnych dotyczących stanu prawnego nieruchomości od tych, jakie wynikają z wpisów w księdze wieczystej. Trzeba jednak zaznaczyć, że takie podejście bazuje konieczności podporządkowania się organów administracji treści orzeczenia sądu wieczystoksięgowego, w zakresie tego, co było przedmiotem tego orzeczenia. Innymi słowy, ustalenia organów administracji w zakresie objętym takim orzeczeniem nie powinny go podważać. Przykładowo strona postępowania administracyjnego nie może domagać się dokonania przez organ samodzielnych ustaleń co do własności nieruchomości innych aniżeli wynikają z wpisu w księdze wieczystej (zob. wskazane wyżej wyroki o sygn. akt I OSK 2202/19 i I OSK 3198/18). Wpis w księdze wieczystej i domniemanie jego zgodności z rzeczywistym stanem prawnym także usprawiedliwia decyzję organu, w sytuacji, gdy jest ona kwestionowana w trybie nadzwyczajnym jako skierowana do niewłaściwego podmiotu (zob. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1730/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Pomimo, że niniejsza sprawa zdaje się wpisywać w przedstawioną wyżej sferę rozważań – wszakże skarżąca kasacyjnie [...] chciałby, aby organy ustaliły, że nie jest ona użytkownikiem wieczystym nieruchomości gruntowej i właścicielem budynku przy ul. [...] w Warszawie wbrew wpisowi w księdze wieczystej [...] – to jednak zaistniałe, szczególne okoliczności uzasadniają odmienne podejście.

Wprawdzie w rubryce 2.4.1 i 2.4.5. działu II księgi wieczystej [...] wpisano rzeczywiście [...] jako użytkownika wieczystego działki, jednak należy w tym miejscu stanowczo podkreślić, że podstawą tego wpisu – co także w tej samej księdze wieczystej wprost ujawniono ("Wnioski i podstawy wpisów w księdze wieczystej" w dziele II, nr wpisu [...]) – była decyzja Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lutego 1995 r., nr [...].

Bezspornym jest z kolei, że Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...], utrzymaną w mocy następnie kolejna decyzją tego organu z dnia [...] października 2006 r., nr [...] stwierdził nieważność opisanej wyżej decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lutego 1995 r. Co więcej, od decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1998/06 oddalił skargę.

Powyższe oznacza, że decyzja Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lutego 1995 r., która stanowiła podstawę wpisu prawa użytkowania wieczystego [...] w odniesieniu do nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie i co w samej księdze wieczystej zostało ujawnione, została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Co więcej, skutek w postaci stwierdzenia jej nieważności wzmocnił prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wszakże "wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby" (art. 170 P.p.s.a.).

Wracając do zasadniczego zagadnienia prawnego niniejszej sprawy, sformułowanego na wstępie części prawnej niniejszego uzasadnienia, stwierdzić należy, że o ile organy administracji w toku prowadzonych postępowań administracyjnych rzeczywiście nie są uprawnione do podważania wpisów w księdze wieczystej, to jednak nie są one ograniczone domniemaniem zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym, jeżeli właściwy ku temu organ lub sąd, w stosownej określonej prawem procedurze, skutecznie i definitywnie podważył podstawę wpisu w księdze wieczystej (w samej księdze wieczystej ujawnioną). Skoro bowiem prawomocnie podważono podstawę prawną wpisu prawa w księdze wieczystej, to upada także domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym. Już bowiem w oparciu o samą treść księgi wieczystej można ustalić, że dany wpis nie jest zgodny z rzeczywistym stanem prawnym.

Podsumowując, skoro w niniejszej sprawie wpis w księdze wieczystej [...] użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oraz własności budynku przy ul. [...] w Warszawie na rzecz [...] opierał się wprost na decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 8 lutego 1995 r. o uwłaszczeniu skarżącej, a decyzja ta została ostatecznie wyeliminowana z obrotu ze skutkiem ex tunc przez właściwy organ (Ministra Budownictwa), a decyzję nieważnościową dodatkowo prawomocnie zweryfikował sąd administracyjny, to należy przyjąć, że domniemanie zgodności omawianego wpisu prawa z rzeczywistym stanem prawnym na rzecz skarżącej upadło. Wiadomym jest bowiem, że wyeliminowana została podstawa tego wpisu – wprost przecież także w księdze wieczystej [...] ujawniona i z nim powiązana.

W tym stanie rzeczy za trafny należy uznać zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b., poprzez skierowanie decyzji do podmiotu wyłącznie tylko w oparciu o wpis w księdze wieczystej [...], natomiast bez uwzględnienia stanu prawnego wynikającego z ostatecznych decyzji i prawomocnych orzeczeń wskazywanych przez [...].

Powyższe stanowiło także wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej i zarazem uchylenia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Inspektor, w oparciu o zebrane w aktach decyzje i orzeczenia sądów administracyjnych i powszechnych ustali właściwie adresata, do którego stosownie do art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 zd. 1 P.b., powinny być skierowane nakazy usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy ul. [...] w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu decyzji drugiej instancji administracyjnej z uwagi na charakter sprawy, w szczególności fakt, że w decyzji Powiatowego Inspektora z dnia [...] stycznia 2021 r. orzeczono między innymi zakaz użytkowania budynku z rygorem natychmiastowej wykonalności. Zamiarem Sądu nie było przy tym ograniczanie organu co do dalszego działania. Wojewódzki Inspektor ponownie rozpatrując sprawę, uwzględniając ocenę prawną przedstawioną w uzasadnieniu niniejszego wyroku, orzeknie stosownie do poczynionych ustaleń podmiotowych i przedmiotowych oraz stanu sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od rozpoznania pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Skarżąca rozbudowany zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 10 § 1, art. 15, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. odniosła do kwestii braków w zakresie postępowania wyjaśniającego oraz wątków proceduralnych powiązanych z błędnym (w jej ocenie) wskazaniem jej jako adresata decyzji. Rozpatrywanie wszystkich tak zgłoszonych kwestii, wobec stwierdzenia innej podstawy usprawiedliwiającej uwzględnienie skargi kasacyjnej jak i skargi (przez uchylenie zaskarżonej decyzji), jawi się jako zbędne.

Niniejszy wyrok w punkcie 1. sentencji wydano na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a., a także § 14 ust. 1 lit. c i ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.)

Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a.