Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 912/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 60 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 145 par. 1 pkt 1  lit. a,  art. 152 i 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz Województwa [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Marszałka Województwa [...] i Prezydenta Miasta P. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] własności mienia będącego we władaniu Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w P. w tym udziału wynoszącego ½ części zabudowanej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m² - uchylił tę decyzję w pkt Ia i stwierdził nabycie z mocy prawa przez Województwo [...] opisanego mienia w całości.

Minister Skarbu Państwa wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] maja 2002 r. i decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] stwierdził jej nieważność uznając, że wydana została z rażącym naruszeniem prawa z powodu nieuwzględnienia całego materiału dowodowego w sprawie.

Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy własną decyzję z [...] stycznia 2007 r. W jej uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W świetle dokumentów zgromadzonych w sprawie tylko część przedmiotowego mienia pozostawała we władaniu Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w P. W budynku będącym częścią składową nieruchomości przy ul. [...] w P. Biuro to zajmowało tylko część budynku, odpowiadającą udziałowi ½ przedmiotowej nieruchomości. Pozostały udział stanowił własność Zarządu Regionu [...] na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] lipca 2001 r. Rep. A nr [...] r. o przeniesieniu udziału w nieruchomości. Umowa ta zawarta została pomiędzy Wojewodą [...] a Zarządem Regionu [...]. Przeniesienie udziału nastąpiło w trybie art. 3² i 34 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego (Dz. U. z 1996 r. Nr 143, poz. 661 ze zm.).

Istotne znaczenia dla wyniku postępowania ma fakt zawarcia dniu [...] lipca 2001 r. umowy przeniesienia udziału w nieruchomości w trybie powołanej ustawy z 25 października 1990 r. Zawarcie tej umowy stanowi wykonanie wcześniejszych zobowiązań Skarbu Państwa wynikających z tej ustawy. Potwierdza to wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 10 maja 2004 r. sygn. akt [...], w którym stwierdzono, że Wojewoda [...] był uprawniony do zawarcia umowy przeniesienia udziału w nieruchomości w trybie ustawy z 25 października 1990 r. Skuteczne wykonanie zobowiązań Skarbu Państwa na podstawie tej ustawy powoduje niemożność przekazania Województwu [...] całej nieruchomości przy ul. [...] w P.

Przewidziana przez ustawę z 13 października 1998 r. konieczność stwierdzenia nabycia przez jednostki samorządu terytorialnego mienia Skarbu Państwa w drodze decyzji administracyjnej podyktowane jest m.in. weryfikacją przez organy orzekające możliwości nabycia tego mienia, a więc zbadaniem przesłanek jego nabycia, jak również uprawnień innych podmiotów do danego mienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Województwo [...] wniosło o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2007 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] stycznia 2007 r. z powodu naruszenia art. 60 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że mimo toczącego się postępowania w sprawie komunalizacji przedmiotowej nieruchomości Wojewoda [...] działając w imieniu Skarbu Państwa zawarł w dniu [...] lipca 2001 r. umowę nieodpłatnego przeniesienia na rzecz Zarządu Regionu [...] ½ części zabudowanej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. Na podstawie tej umowy Zarząd Regionu uzyskał wpis w księdze wieczystej.

Województwo [...] realizując uprawnienie do całej nieruchomości wystąpiło do Sądu Okręgowego w P. o stwierdzenie nieważności czynności objętej aktem notarialnym z [...] lipca 2001 r. Sąd uznał powództwo i orzekł, że w tym dniu Wojewoda [...] nie był uprawniony do dysponowania w imieniu Skarbu Państwa udziałem w przedmiotowej nieruchomości, gdyż nie stanowiła ona już jego własności. W ocenie Sądu jedynym organem uprawnionym do dysponowania tą nieruchomością był Zarząd Województwa. Sąd Okręgowy stwierdził nieważność umowy. Sąd Apelacyjny oddalił powództwo Województwa [...] uznając, że w tej sprawie nie mamy do czynienia z nieważnością czynności prawnej, lecz z jej bezskutecznością i wobec tego, że Skarb Państwa nie był już właścicielem spornej nieruchomości, to dokonana w jego imieniu czynność przeniesienia własności była bezskuteczna.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 15 listopada 2005 r. Sąd nakazał, aby w dziale II księgi wieczystej Kw [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w P. wpisać zamiast Zarządu Regionu [...] – Województwo [...].

Zgodnie z art. 60 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną mienie Skarbu Państwa będące we władaniu jednostek przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. staje się z tym dniem mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, co potwierdza się w formie decyzji administracyjnej. Uregulowanie więc tych spraw następowało na podstawie stanu faktycznego i prawnego z dnia 31 grudnia 1998 r. Zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa bierze za podstawę rozstrzygnięcia stan prawny nieruchomości z dnia [...] lipca 2001 r. Stany prawne mienia następujące po dniu 31 grudnia 1998 r. nie miały żadnego znaczenia w świetle obowiązujących przepisów i nie wywierały żadnych skutków prawnych w zakresie praw nabytych przez jednostki samorządowe. Unieważniona decyzja Ministra Skarbu z dnia [...] maja 2002 r. nie zawierała żadnej wady prawnej, gdyż uwzględniała stan faktyczny i prawny z dnia 31 grudnia 1998 r.

Minister Skarbu Państwa w decyzji z [...] marca 2007 r. powtórzył dosłownie uzasadnienie zawarte w swojej decyzji z [...] stycznia 2007 r. i nie odniósł się do zarzutów Marszałka Województwa [...] zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z zaskarżonej decyzji wynika, iż podstawę stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2002 r. jest nieuwzględnienie całego materiału dowodowego w prowadzonym wcześniej postępowaniu administracyjnym. Takiej przesłanki nie zawiera powołany w podstawie prawnej art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co stanowi naruszenie tego przepisu.

Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podając, że jedynie część przedmiotowego mienia pozostawała we władaniu Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w P. Jest to fakt bezsporny. Pozostały udział (1/2) stanowił własność Zarządu Regionu [...] na podstawie aktu notarialnego z [...] lipca 2001 r. Skuteczne wykonanie zobowiązań Skarbu Państwa powoduje niemożność przekazania Województwu całej nieruchomości.

W piśmie procesowym z dnia 4 kwietnia 2008 r. uczestnik postępowania - Zarząd Regionu [...] wskazał, że zarzuty skargi są pozbawione podstaw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna. Zabudowana nieruchomość, oznaczona obecnie jako działka nr [...] o powierzchni [...] m², stanowiąca własność Skarbu Państwa, w dniu 1 stycznia 1999 r. pozostawała we władaniu Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w P. na podstawie umowy użyczenia całej nieruchomości zawartej w dniu 4 lutego 1992 r. pomiędzy Kierownikiem Urzędu Rejonowego w P. a tym Biurem. W ewidencji gruntów od 1992 r. jako władający wpisane jest Biuro Planowania Przestrzennego w P. Biuro administrowało całą nieruchomością i zawierało umowy najmu dotyczące udostępniania poszczególnych pomieszczeń. Na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną Województwo [...] przejęło z dniem 1 stycznia 1999 r. Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego w P., a więc z tym dniem nabył z mocy prawa na własność całość mienia będącego we władaniu tej jednostki organizacyjnej. W tej sytuacji akt notarialny z dnia [...] lipca 2001 r. Rep. A nr [...] dotyczący przeniesienia przez Wojewodę [...] udziału ½ we własności tej nieruchomości nie może mieć żadnego znaczenia. Decyzja wydana na podstawie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ma charakter deklaratoryjny i stwierdza stan prawny, jaki powstał z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. Powyższe stanowisko przedstawione zostało w decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2002 r. Sąd w pełni je podziela.

W zaskarżonych decyzjach z [...] stycznia 2007 r. i [...] marca 2007 r. błędnie przyjęto, że akt notarialny z [...] lipca 2001 r. ma istotne znaczenie dla wyniku postępowania nadzorczego prowadzonego w tej sprawie. Zdarzenia prawne, które zaszły po dniu 1 stycznia 1999 r., jeżeli w tym dniu spełnione zostały przesłanki do komunalizacji nieruchomości na podstawie art. 60 powołanej ustawy, nie mają wpływu na prawa jednostki samorządu terytorialnego. Z samego charakteru decyzji deklaratoryjnej, która potwierdza stan, jaki powstał z mocy samego prawa, w tym przypadku z mocy art. 60 ust. 1 powołanej ustawy wynika, że nie było podstaw do kwestionowania decyzji z dnia [...] maja 2002 r. stwierdzającej nabycie przez Województwo [...] całej nieruchomości położonej przy ul. [...] w P. Innymi słowy wszelkie umowy, niezależnie od tego czy wynikały ze zobowiązań Skarbu Państwa czy też inne, zawarte po dniu 1 stycznia 1999 r. nie mogą znosić skutków komunalizacji, która nastąpiła z tym dniem, a decyzja wojewody stan ten tylko potwierdziła. Przenoszenie skutków powyższej umowy na powstały wcześnie z mocy samego prawa stan prawny nieruchomości spowodowało, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 60 ust. 1 i 3 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną.

Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).