Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 47/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i 2, art. 107, art. 212
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. W. kwotę [...]zł ([...] złotych) z tytułu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu odwołania J. W., dalej także "strona", "skarżący", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Chełm, dalej: "Prezydent Miasta", "organ pierwszej instancji", z dnia [...] w sprawie odpowiedzialności członka zarządu C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C., dalej także "spółka", za zobowiązania podatkowe spółki z tytułu podatku od nieruchomości za raty od stycznia do października 2016 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji wskazaną wyżej decyzją z dnia 15 lipca 2021 r., na podstawie art. 116 § 1 i § 2, art. 107 § 1 i § 2, pkt 2 i 4, art. 108 § 1, art. 21c § 1, art. 53 § 1 i § 4 w związku z art. 207 oraz art. 208 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), dalej: "O.p.", w tiret pierwszym określił odpowiedzialność J. W. za zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie 35.419,20 zł za okres od I raty 2016 r. do X raty 2016 r. W tiret drugim umorzył postępowanie w zakresie odpowiedzialności za 2014 r., 2015 r. oraz za XI i XII ratę 2016 r. i I ratę 2017 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnienia, jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wskazał na art. 116 § 1 O.p. Stwierdził, że zaległości z tytułu podatku od nieruchomości na dzień wystawienia decyzji, tj. 15 lipca 2021 r. wynoszą 440.266,70 zł. Wskazał tytuły wykonawcze, które w celu realizacji skierowano do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chełmie. Następnie opisał nieruchomości spółki, wskazując założone dla nich księgi wieczyste i wpisy hipotek przymusowych do nich wpisanych. Biorąc pod uwagę bezskuteczność prowadzonych postępowań, a także fakt, że należące do spółki nieruchomości, obciążone są licznymi hipotekami, organ pierwszej instancji uznał, że dalsze prowadzenie postępowań egzekucyjnych nie doprowadzi do zaspokojenia wierzytelności z tytułu podatku od nieruchomości. Organ pierwszej instancji odniósł się także do kwestii efektywności egzekucji z udziałów spółki C. w C. sp. z o.o. Zauważył, że wszystkie udziały w C. należą do spółki C., C. od 2013 r. nie wykazuje przychodów, zaś C. od 2015 r. nieprzerwanie wykazuje straty. Zdaniem organu pierwszej instancji, jeśli więc w ogóle z udziału zostanie wyegzekwowana jakaś kwota to i tak nie pokryje ona zaległości spółki w podatku od nieruchomości, która wynosi 440.266,70 zł.

Z tego względu Prezydent Miasta postanowił przenieść odpowiedzialność na członka zarządu spółki C. J. W.. Z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że pełnił on obowiązki od stycznia 2014 r. do 9 listopada 2016 r.

Odwołując się od tej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 116, art. 122, art. 123 i 187 § 1 O.p. oraz wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Strona wskazała, że spółka jest właścicielem dwóch nieruchomości, które jak wynika z wycen dokonywanych w toku postępowania egzekucyjnego mają wartość 3.000.000 zł i 200.000 zł. Zdaniem zaś spółki wartość pierwszej z nich wynosi 4.700.00 zł. Strona nie wskazywała wprawdzie mienia spółki, z którego możliwe jest zaspokojenie należności podatkowych, jednakże jest ono znane organowi z urzędu. Strona zaznaczyła ponadto, że w jej przekonaniu uległy przedawnieniu i wygasły inne należności zabezpieczone hipotekami przed należnościami Urzędu Miasta. W tym stanie rzeczy w interesie Urzędu Miasta byłoby wystąpienie z powództwem z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaznaczyło, że sprawa jest rozpatrywana po raz kolejny. Poprzednią decyzję z tej samej sprawie z dnia 13 lutego 2020 r., utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 20 listopada 2019 r., uchylił bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z dnia 21 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 259/20. Jak zauważył organ odwoławczy, w wyroku tym WSA stwierdził, że w sprawie jest poza sporem, że w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 9 listopada 2016 r. skarżący był jedynym członkiem zarządu spółki oraz że spółka nie uiściła podatku od nieruchomości, z tytułu którego termin płatności zobowiązań upływał w okresie kiedy skarżący był członkiem zarządu spółki, fakt ich niezapłacenia nie jest kwestionowany, zarzut przedawnienia nie jest uzasadniony, zaś ze składników majątku spółki nie może być przeprowadzona egzekucja, która może doprowadzić do zaspokojenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości. Ponadto WSA nie podzielił stanowiska skarżącego, że w sytuacji, gdy w księdze wieczystej ujawniona jest hipoteka przymusowa obciążająca nieruchomość, to wierzyciel powinien czynić ustalenia czy wierzytelność zabezpieczona tą hipoteką wygasła oraz ewentualnie występować z powództwem przewidzianym w art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Uprawnienia tego rodzaju nie spoczywają na wierzycielu, mającym w tym zakresie co najwyżej interes faktyczny, ale na prawnie zainteresowanym dłużniku, w szczególności, gdy jest on właścicielem nieruchomości. Zdaniem WSA, skarżącemu przypisano jednak odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od nieruchomości łącznie z XI ratą podatku za listopad 2016 r., mimo że skarżący przestał być członkiem zarządu spółki z dniem 10 listopada 2016 r. Z tego powodu decyzja została uchylona.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznało, że spełnione zostały pozytywne przesłanki odpowiedzialności członka zarządu, tj. nieskuteczność w całości lub części egzekucji z majątku spółki oraz stwierdzenie, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia przez skarżącego obowiązków członka zarządu spółki. Nie zaistniały natomiast przesłanki negatywne, uwalniające od odpowiedzialności, tj. zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, wykazanie braku winy w niezgłoszeniu tych wniosków, a także wskazanie mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych. Strona nie wykazała bowiem jakiejkolwiek z tych okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności.

J. W. w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zarzucił naruszenie art. 122, 123, 187 O.p. poprzez błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, że organ pierwszej instancji zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy, a także naruszenie art. 108 i art. 116 O.p. przez uznanie, że w sprawie zachodzi bezskuteczność egzekucji wobec spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu sprawy uznał, że zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona.

W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne zasadniczo wykonywana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Stosownie z kolei do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; stwierdza – jak to wynika z pkt 2 - nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; wreszcie, zgodnie z pkt 3 - stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie zaś nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 powołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem niemającym zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Z kolei, jak stanowi art. 133 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Zgodnie z ostatnim z powołanych przepisów, organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

Z przedstawionych Sądowi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze akt postępowania podatkowego wraz ze skargą wynika, że postanowieniem z dnia 21 marca 2019 r. Prezydent Miasta na podstawie art. 165 § 1 i 2 oraz art. 116 O.p. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie odpowiedzialności J. W., jako członka zarządu spółki C. za zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 stycznia 2017 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnienia. Z tych akt wynika też, że w dniu 20 listopada 2019 r. Prezydent Miasta wydał decyzję w sprawie odpowiedzialności J. W. za zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości. Tą decyzją organ pierwszej instancji na podstawie art. 116 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1, art. 210 § 1, art. 53 § 1 i 4 w związku z art. 207 i 208 O.p., określił odpowiedzialność strony za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od nieruchomości spółki za okres od I raty 2014 r. do XI raty 2016 r. w kwocie 105.502,20 zł oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości z tytułu podatku od nieruchomości spółki za XII ratę 2016 r. i I ratę 2017 r. wraz odsetkami i kosztami upomnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia 13 lutego 2020 r. utrzymało w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. W. wniósł skargę zarzucając naruszenie art. 122, 123 i 187 O.p. przez błędne przyjęcie, że organ pierwszej instancji zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy, naruszenie art. 108 i art. 116 O.p., poprzez uznanie, że zachodzi bezskuteczność egzekucji wobec spółki oraz naruszenie art. 70 § 8 i 116 § 1 O.p., przez przeniesienie odpowiedzialności za zaległości spółki na członka zarządu w szerszym zakresie niż odpowiedzialność spółki, ze względu na przedawnienie należności spółki.

Powołanym wyżej wyrokiem z dnia 21 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 259/20, WSA w Lublinie uchylił wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 lutego 2020 r. WSA nie podzielił ani argumentacji skarżącego, ani żadnego z zarzutów skargi. Stwierdził natomiast, że skarżącemu przypisano odpowiedzialność za zaległości spółki z tytułu podatku od nieruchomości łącznie z XI ratą podatku za listopad 2016 r., mimo że skarżący przestał być członkiem zarządu spółki z dniem 10 listopada 2016 r. Z tego powodu WSA, biorąc pod uwagę termin płatności XI raty podatku od nieruchomości za 2016 r., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 lutego 2020 r., ponieważ we wskazanym zakresie naruszała przepis prawa materialnego – art. 116 § 2 O.p. Wyrok WSA z dnia 21 lipca 2020 r. jest prawomocny od dnia 15 października 2020 r.

Z przedstawionych Sądowi akt postępowania podatkowego wynika dalej, że Prezydent Miasta wydał z kolei powołaną wyżej decyzję z dnia 15 lipca 2021 r., zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia 12 listopada 2021 r., utrzymało w mocy tę decyzję organu pierwszej instancji. Podkreślić należy, że ani z akt postępowania, ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika aby decyzja Prezydenta Miasta z dnia 20 listopada 2019 r. w sprawie odpowiedzialności członka zarządu spółki za zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości, orzekająca o odpowiedzialności J. W. za zaległości podatkowe C. w podatku od nieruchomości za okres od I raty 2014 r. do XI raty 2016 r. oraz umarzająca postępowanie w sprawie odpowiedzialności za XII ratę 2016 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnienia jako bezprzedmiotowe, została uchylona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 13 lutego 2020 r. decyzję tę utrzymało w mocy, zaś WSA wyrokiem z dnia 21 lipca 2020 r. uchylił wyłącznie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 lutego 2020 r. Wskutek wydania tego wyroku, po jego uprawomocnieniu, z obrotu prawnego usunięta została zatem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Pozostała zaś w obrocie prawnym decyzja Prezydenta Miasta z dnia 20 listopada 2019 r. Obowiązkiem Kolegium w takiej sytuacji było zatem ponowne rozpatrzenie odwołania skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji.

Ponadto, jeżeli decyzja Prezydenta Miasta z dnia 20 listopada 2019 r. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, wydanie przez ten organ kolejnej decyzji w tej samej sprawie, wszczętej postanowieniem z dnia 21 marca 2019 r., było niedopuszczalne i decyzja ta powinna zostać przez organ odwoławczy wyeliminowana z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu, dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja organu pierwszej instancji, tj. dopóki organ odwoławczy nie rozpoznał złożonego odwołania i nie wydał decyzji ostatecznej, która uchylałaby decyzję organu pierwszej instancji i przekazywała sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi, to organ pierwszej instancji nie mógł ponownie wydać decyzji w tej samej sprawie. Zgodnie bowiem z treścią art. 212 O.p., zasadniczo organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Taka ponowna decyzja organu pierwszej instancji w sytuacji, w której w obrocie prawnym znajduje się już decyzja tego organu w tej samej sprawie, byłaby wydana w warunkach nieważności, jako rażąco naruszająca prawo (art. 247 § 1 pkt 3 O.p.).

Kwestia ta w pierwszej kolejności musi zostać zbadana w ponownym postępowaniu. Z powodu braku wyjaśnienia tej kwestii Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) uchylił zaskarżoną decyzję. Z tego powodu Sąd nie odnosił się do zagadnienia zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego. Rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu kosztów obejmujących uiszczony wpis znajduje uzasadnienie w treści art. 200 P.p.s.a.