Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 229/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 6, art. 39a ust. 1, 4-5
journal: Dz.U. 2023 poz 900
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 146 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi B. C. na czynność Burmistrza Miasta Puck z dnia 5 kwietnia 2024 r. nr OŚ.446.6.2024.MP w przedmiocie zwrotu kosztów przewozu niepełnosprawnego dziecka do najbliższej placówki oświatowej 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności ; 2. zasądza od Gminy Puck na rzecz skarżącej B. C. kwotę 200 ( dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

B. C. (dalej: "skarżąca") wnioskiem z dnia 8 marca 2024 r. (poprawionym i uzupełnionym w dniu 21 marca 2024 r.) zwróciła się do Burmistrza Miasta Puck o dofinansowanie kosztów dowozu własnym transportem niepełnosprawnej córki do Terapeutycznego Punktu Przedszkolnego "E." w R., które położone jest w odległości 20,5 km od miejsca zamieszkania. Trasa pokonywana jest przez opiekunów dziecka cztery razy dziennie. Skarżąca podała, że córka (ur. 6 lutego 2016 r.) ma orzeczoną niepełnosprawność sprzężoną – autyzm i niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym. Od dnia 1 lipca 2023 r. realizuje wychowanie przedszkolne (edukację i terapię) w placówce oświatowej w R., która zapewnia realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w R. z dnia 17 października 2023 r. o potrzebie kształcenia specjalnego i - w ocenie skarżącej - jest najbliższą placówką w rozumieniu art. 32 ust. 6 ustawy – Prawo oświatowe. Skarżąca wskazała, że Niepubliczne Przedszkole "G." w P. odmówiło przyjęcia córki, a w Pierwszym Przedszkolu Integracyjnym w P., do którego wcześniej córka uczęszczała, była izolowana. Uzasadniając przedmiotowy wniosek skarżąca przywołała zalecenia Zespołu Orzekającego, z których wynika, że najkorzystniejszą dla dziecka formą kształcenia jest inna forma wychowania przedszkolnego, w tym terapeutyczny punkt przedszkolny; najbardziej korzystne będzie kontynuowanie przez dziecko wychowania przedszkolnego w obecnej placówce; w związku ze zdiagnozowanymi zaburzeniami i trudnościami dziecko nie jest w stanie efektywnie funkcjonować w oddziale integracyjnym; praca w nielicznej grupie, daleko idąca indywidualizacja podejścia wraz z intensywną wszechstronną terapią przynosi pozytywne efekty, czego dowodem jest znacząca zmiana w zachowaniu dziecka; kolejna zmiana placówki mogłaby się wiązać z dużym stresem dziecka, które szczególnie źle znosi zmiany – takie postępowanie mogłoby zablokować jego dalszy rozwój, zniweczyć dotychczas poczynione postępy. Skarżąca podniosła, że profesjonalna kadra placówki w R. właściwie zidentyfikowała potrzeby jej dziecka i pomaga w wygaszaniu jego trudnych zachowań, a realizowane przez placówkę kształcenie przynosi zauważalne, wymierne korzyści w postaci postępów w rozwoju dziecka. Skarżąca przedłożyła orzeczenie Zespołu Orzekającego z dnia 17 października 2023 r., umowę z dnia 30 czerwca 2023 r. o świadczenie usług przedszkola oraz zaświadczenie z dnia 19 marca 2024 r., potwierdzające, że dziecko uczęszcza do placówki oświatowej wskazanej we wniosku i w roku szkolnym 2023/2024 realizuje roczne przygotowanie przedszkolne.

Burmistrz Miasta Puck (dalej: "organ") w piśmie z dnia 5 kwietnia 2024 r. wskazał skarżącej, że na terenie Pucka jest pięć przedszkoli, zlokalizowanych w sześciu miejscach miasta z kadrą zapewniającą realizację kształcenia zgodnego z indywidualnym programem edukacyjno-terapeutycznym. Zdaniem organu najbliższym przedszkolem dla dziecka skarżącej, w rozumieniu art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 900 ze zm.), może być każda z poniższych placówek działających w P.: (-) Przedszkole Specjalne H. przy ul. [...] (funkcjonujące od stycznia 2024 r.), (-) Przedszkole Niepubliczne G. przy ul. [...] (funkcjonujące od wielu lat), (-) Niepubliczne Przedszkole im. J. B. przy ul. [...] (funkcjonujące od wielu lat) oraz (-) Przedszkole Niepubliczne P. mające dwa punkty – przy ul. [...] i przy ul [...] (funkcjonujące od wielu lat, z tradycją i doświadczeniem). Organ wskazał, że dokonał dogłębnej analizy ww. placówek. Dla każdej z nich Gmina Miasta Puck jest organem rejestrującym i dotującym. Powołał się na wieloletnią współpracę gminy z ww. placówkami i zapewnił, że realizują one, z największą starannością, wszystkie z zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia dziecka skarżącej. Organ zaznaczył, że przez ostatnie lata dzieci z różnymi niepełnosprawnościami, w tym niepełnosprawnościami sprzężonymi, otrzymały bardzo dobrą opiekę, wsparcie oraz kształcenie zgodne z indywidualnym programem edukacyjno-terapeutycznym.

Wobec powyższego organ zaproponował skarżącej dowóz dziecka do jednej z ww. placówek.

Na powyższą czynność Burmistrza Miasta Pucka skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zarzuciła organowi naruszenie art. 32 ust. 6 ustawy – Prawo oświatowe, poprzez odmowę zapewnienia dziecku bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu "do" i "z" placówki w R. oraz poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że pod pojęciem "najbliższego przedszkola" należy rozumieć przedszkola działające na terenie Gminy Miasta Puck. W ocenie skarżącej nie jest istotne położenie placówki (geograficzna bliskość), a zapewnienie przez placówkę warunków prawidłowego kształcenia dziecka z konkretnym rodzajem niepełnosprawności i realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Zdaniem skarżącej żadna z placówek wskazanych przez organ nie spełnia tego warunku. Skarżąca podniosła także zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., zasady zaufania obywateli do władzy publicznej i słusznego interesu skarżącej, poprzez brak dokładnego rozważenia przez organ stanu faktycznego i prawnego sprawy i odmowę zorganizowania dowozu dziecka skarżącej do przedszkola spełniającego warunki i właściwości umożliwiające jego prawidłowe kształcenie dostosowane do rodzaju niepełnosprawności.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o: 1/ stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności; 2/ uznania uprawnienia skarżącej do zorganizowania przez Gminę Miasta Puck dowozu córki do placówki w R., wraz z opieką w czasie dowozu, alternatywnie do zwrotu ponoszonych przez skarżącą kosztów dowozu dziecka (odległość w jedną stronę 20,5 km, dystans dzienny 82 km) oraz 3/ zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca wniosła również o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym oraz o dopuszczenie dowodu ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów na okoliczność, że wskazane przez organ przedszkola nie są w stanie realizować zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka skarżącej i że jednostką najbliższą w rozumieniu art. 32 ust. 6 ustawy – Prawo oświatowe jest Niepubliczny Terapeutyczny Punkt Przedszkolny "E." w R.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że u jej dziecka zdiagnozowano autystyczne spektrum zaburzeń, polegające na wadliwym funkcjonowaniu w trzech obszarach psychopatologii: interakcji społecznych, komunikacji oraz zachowania. Dziecko przez trzy lata uczęszczało do Pierwszego Przedszkola Integracyjnego w P., jednak placówka ta nie stwarzała wspierającego edukacyjnie środowiska, nie gwarantowała prawidłowej opieki, pomocy i rozwoju, a przede wszystkim terapeutycznie i pedagogicznie nie radziła sobie z dzieckiem skarżącej. Dziecko było izolowane, nie było zabierane na wyjazdy i imprezy organizowane poza placówką, moczyło się. Brak postępów terapeutycznych u dziecka skarżącej potwierdzają dwie opinie sporządzone przez ww. placówkę – "Opinia o funkcjonowaniu dziecka w przedszkolu z dnia 13 lipca 2019 r." oraz "Opinia o dziecku uczęszczającym do Pierwszego Przedszkola Integracyjnego w P.". Kolejne przedszkole – Niepubliczne Integracyjne Przedszkole "M." we W. również nie było w stanie stworzyć dziecku skarżącej wspierającego edukacyjnie środowiska, nie gwarantowało prawidłowej opieki i pomocy dla siedmiolatki ze zdiagnozowanym rodzajem niepełnosprawności. W placówce funkcjonowała bowiem tylko jedna grupa integracyjna, składająca się w większości z dzieci dwu- i trzyletnich. Skarżąca powołała się na opinię wydaną przez tę placówkę. Skarżąca wyjaśniła, że ubiegała się o umieszczenie córki w Niepublicznym Przedszkolu "G." w P., jednak po zapoznaniu się ze stopniem niepełnosprawności dziecka, odmówiono jego przyjęcia. W tej sytuacji skarżąca rozpoczęła poszukiwania placówki zapewniającej dziecku realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Tego rodzaju placówką o charakterze terapeutycznym, położoną w najbliższej odległości, jest Niepubliczny Terapeutyczny Punkt Przedszkolny "E." w R., do którego dziecko skarżącej uczęszcza od początku lipca 2023 r.

W ocenie skarżącej, przedstawione okoliczności wskazują, że na terenie Gminy Miasta Puck nie funkcjonuje przedszkole gwarantujące realizację zaleceń Zespołu Orzekającego (lub też brak jest możliwości uzyskania miejsca dla dziecka skarżącej w takim przedszkolu). Skarżąca podniosła, że proces edukacyjno-terapeutyczny dziecka z autyzmem wymaga globalnego oddziaływania, a nie selektywnego wyboru warunków czy zaleceń (wskazała, że z informacji podanych na stronie internetowej Przedszkola Specjalnego H. wynika, że placówka nie zatrudnia logopedy i psychologa; nadto, rozpoczęło ono działalność w trakcie roku szkolnego 2023/2024). Przedszkole Terapeutyczne w R. jest pierwszą placówką, która realizując równolegle wszystkie zalecenia z orzeczenia o kształceniu specjalnym umożliwiła córce skarżącej adekwatną do jej potrzeb i możliwości edukację i terapię oraz systematyczny rozwój, zdobywanie nowych kompetencji, stopniowe poszerzanie katalogu zachowań komunikacyjnych i ich inicjowanie w społecznie akceptowalny sposób. Skarżąca wskazała, że z zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego wyraźnie wynika, że jej córka winna uczestniczyć w zajęciach w niewielkich grupach nie większych niż dziewięcioosobowych. Tymczasem, według wiedzy skarżącej, liczebność grup w przedszkolach wskazanych przez organ jest znacznie większa, co w przeszłości miało negatywny wpływ na możliwości wyciszenia dziecka oraz działania terapeutycznie i pedagogicznie. Co więcej, umieszczenie córki w kolejnej placówce wiązałoby się z kolejnym "wyrwaniem" córki ze środowiska, które zapewnia jej adekwatną do jej potrzeb i możliwości edukację i terapię i byłoby działaniem na szkodę dziecka.

Skarżąca wyjaśniła również, że wcześniej ubiegała się o dofinansowanie kosztów dowozu niepełnosprawnego dziecka/zorganizowanie dowozu niepełnosprawnego dziecka do placówki oświatowej w roku szkolnym 2023/2024. Wniosek z dnia 26 maja 2023 r. został załatwiony odmownie (pismo organu z dnia 13 lipca 2023 r.), a skarga na czynność organu została odrzucona (prawomocne postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 737/23). Także kolejny wniosek organ rozpoznał odmownie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie , podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Nadmienił, że wskazane skarżącej placówki posiadają kadrę ze stosowną wiedzą i doświadczeniem oraz przystosowane pomieszczenia do pracy z dziećmi w spektrum autyzmu, prowadzą zajęcia z pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zajęcia rewalidacyjne prowadzone są zgodnie z potrzebami ucznia, na podstawie wielospecjalistycznej oceny okresowej przygotowywanej przez zespół uczący zgodnie z zaleceniami zawartymi w orzeczeniu z dnia 17 października 2023 r. o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka skarżącej oraz wcześniejszych orzeczeń. Skarżąca nie wskazała, jakich zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego nie mogą wykonywać wskazane placówki. Wyjaśnił, że w odpowiedzi na wniosek skarżącej poza placówkami, do których uczęszczała już córka skarżącej, wskazano jeszcze trzy inne placówki (w tym jedną nowo utworzoną), specjalizujące się w opiece i edukacji dzieci z różnorodnymi niepełnosprawnościami, a skarżąca nie podjęła próby zapisania do nich dziecka.

Organ wyjaśnił, że przed udzieleniem odpowiedzi na wniosek skarżącej skierował pisma do czterech placówek mieszczących się na terenie Miasta Puck z zapytaniem o możliwość zapewnienia należytej opieki i realizacji zaleceń wskazanych w orzeczeniu wydanym dla dziecka skarżącej. Każda z nich zapewniła organ, że posiada odpowiednie warunki i realizuje wszystkie wskazane formy, które umożliwiają prawidłowe kształcenie dziecka z orzeczeniem takim, jakie posiada córka skarżącej.

W piśmie procesowym złożonym w dniu 14 czerwca 2024 r. skarżąca odniosła się do stanowiska organu. Zwróciła uwagę, że organ nie wskazał, która konkretnie z wymienionych przez niego placówek spełnia warunki z orzeczenia i czy wymienione placówki dysponowały w 2023 r. (i wciąż dysponują) wolnymi miejscami dla dziecka skarżącej. Ponownie wskazała, że jedna z nich nie realizowała zaleceń zawartych w orzeczeniu i dziecko nie rozwijało się, a inna odmówiła przyjęcia dziecka skarżącej. Podkreśliła, że ani z pisma organu (ani z odpowiedzi na skargę), ani z odpowiedzi na skargę nie wynika liczebność grup we wskazanych placówkach. Zwróciła też uwagę, że w Pierwszym Przedszkolu Integracyjnym w P. zajęcia integracji sensorycznej, neurologopedii, terapii alternatywnej wspomagającej rozwój mowy (AAC) były organizowane odpłatnie, a ich koszt wynosił ok. 1.000 zł miesięcznie. Natomiast Przedszkole Terapeutyczne w R. zapewnia liczebność grup nie większą niż 9 osób, kadrę pedagogiczną legitymującą się specjalistycznym wykształceniem z zakresu autyzmu oraz zajęcia programowe z neurologopedii i integracji sensorycznej, hipoterapii, terapii światłem bez obowiązku ponoszenia dodatkowych opłat przez skarżącą. W efekcie dziecko skarżącej jest wyciszone, nie ma ataków buntu i agresji, współpracuje, powtarza nowe słowa, nie moczy się.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r, poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Zaskarżona czynność należy do kategorii określonej w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a więc do innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a., na wniosek skarżącej i wobec braku żądania organu przeprowadzenia rozprawy.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (obecny t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 737, dalej: "u.p.o."), obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 (którym wychowaniem przedszkolnym objęto dzieci powyżej 7 lat, nie dłużej niż do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 9 lat, które posiadają orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego) bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Powyższy obowiązek gmina spełnia poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców, o czym stanowi art. 39a ust. 1 u.p.o. Zwrot kosztów przewozu, o którym mowa w ust. 1, następuje na podstawie umowy zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami (ust. 4), przy czym wójt (burmistrz, prezydent miasta) zawiera z rodzicami umowę, o której mowa w ust. 4, w terminie 14 dni od dnia uzyskania informacji, że dowożenie i opiekę zapewniają rodzice (ust. 5).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni akceptuje tezę prezentowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którą na użyte w art. 32 ust. 6 u.p.o. pojęcie "bliskości" składa się nie tylko element dotyczący położenia geograficznego, tj. odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. "Najbliższą" szkołą, przedszkolem, ośrodkiem będzie tylko taka placówka, która pozwala jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem najpełniej dostosowana do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka. Nie musi to być placówka najbliższa w rozumieniu faktycznej odległości od miejsca zamieszkania dziecka. Placówka bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie najbliższą w rozumieniu powołanego przepisu (por. wyroki NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14 i z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4012/21). Jeżeli zatem organ twierdzi, że realizacja zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zostanie zapewniona przez inną placówkę, która jest położona bliżej miejsca zamieszkania dziecka, powinien wykazać, że ta najbliższa (geograficznie) placówka może zapewnić dziecku odpowiednie metody pracy i nauki, dostosowane do stopnia jego niepełnosprawności, dokonując w tym zakresie indywidualnej oceny w szczególności w świetle orzeczenia o niepełnosprawności i orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka. Podkreślić przy tym należy, że organ reprezentujący gminę nie może modyfikować treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i zawartych w nim zaleceń o charakterze quasi-opinii biegłych. Należy również zauważyć, że ocena potrzeb i możliwości niepełnosprawnego dziecka powinna być przez organ dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, z wykorzystaniem wiedzy fachowej oraz z uwzględnieniem, że skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 32 ust. 6 u.p.o. musi być realne, zaś uprawnienie to jest ściśle skorelowane z obowiązkiem gminy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 212/22 i powołane w nim orzeczenia sądów administracyjnych).

Skarżąca we wniosku z dnia 8 marca 2024 r. o dofinansowanie kosztów dowozu dziecka powoływała się na orzeczenie nr [...] z dnia 17 października 2023 r. o potrzebie kształcenia specjalnego jej córki ze względu na niepełnosprawność sprzężoną – autyzm oraz niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym. Orzeczenie to w punktach od 1 do 5 zawiera konkretne zalecenia Zespołu Orzekającego dotyczące warunków i form wsparcia umożliwiających realizację potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dziecka skarżącej, celów rozwojowych i terapeutycznych do realizacji podczas zajęć rewalidacyjnych, edukacyjnych i terapeutycznych, form kształcenia specjalnego dziecka, poczynając od najkorzystniejszej, potrzeby realizacji wybranych zajęć indywidualnie lub w grupie do pięciu osób, działań w postępowaniu terapeutyczno-wychowawczym ukierunkowanych na poprawę funkcjonowania dziecka skarżącej, a także wskazane w nim zostały dodatkowe istotne informacje, m.in. o kontynuacji alternatywnej metody komunikacji (AAC).

Z treści pisma z dnia 5 kwietnia 2024 r., skierowanego przez organ do skarżącej w odpowiedzi na jej wniosek nie wynika, aby organ dokonał jakiejkolwiek oceny przypadku niepełnosprawnego dziecka skarżącej. Organ w żaden sposób nie odniósł się do podnoszonych przez skarżącą we wniosku okoliczności uzasadniających umieszczenie dziecka w placówce poza miejscem jego zamieszkania ani też do treści przedstawionego przez skarżącą orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego jej córki w kontekście przesłanki "najbliższego przedszkola" w świetle dokonanej wykładni art. 32 ust. 6 u.p.o. Odpowiedź skierowana do skarżącej jest lakoniczna i ogólnikowa. Organ wymienił jedynie przedszkola, które zapewniają profesjonalną opiekę i kształcenie dzieci niepełnosprawnych (w tym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, które zdiagnozowano u dziecka skarżącej) zgodne z indywidualnym programem edukacyjno-terapeutycznym, które działają na terenie gminy oraz zaproponował skarżącej dowóz dziecka do jednego z nich. Z treści pisma wynika , że organ dokonał oceny placówek w nim wymienionych. Natomiast, jak już wskazano, nie wynika z niego, aby ta ocena została przeprowadzona z uwzględnieniem indywidualnych zaleceń dla dziecka skarżącej, zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że wbrew przedstawionemu w odpowiedzi na skargę stanowisku organu to nie na rodzicu dziecka niepełnosprawnego ciąży obowiązek wykazania, których z indywidualnych zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego nie spełniają placówki przyjęte przez organ jako "najbliższe". To organ ma wykazać, że placówki przez niego uznane za "najbliższe" są w stanie realizować zalecenia wskazane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, które jest wydawane każdorazowo w konkretnym, indywidualnym przypadku. Wybór placówek organ powinien szczegółowo i w sposób przekonujący uzasadnić, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

W rozpoznawanej sprawie organ przede wszystkim nie wziął pod uwagę, że w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka skarżącej Zespół Orzekający dokonał gradacji form kształcenia dziecka i jako najkorzystniejszą wskazał inną formę wychowania przedszkolnego, w tym terapeutyczny punkt przedszkolny. W dalszej kolejności zostały wymienione: przedszkole specjalne dostosowane do niepełnosprawności dziecka, przedszkole terapeutyczne, oddział integracyjny w przedszkolu ogólnodostępnym oraz przedszkole ogólnodostępne. Zalecenie w tym zakresie zostało szczegółowo uzasadnione przez orzeczników. Co więcej, zostało ono niemal w całości przytoczone przez skarżącą w uzasadnieniu wniosku z dnia 8 marca 2024 r. Mimo to wśród placówek wskazanych przez organ brak jest placówki wskazanej w orzeczeniu jako najkorzystniejsza dla dziecka skarżącej forma wychowania – wymienione zostały wyłącznie formy kształcenia (przedszkola) wskazane w orzeczeniu w dalszej kolejności. Brak jest również wyjaśnienia , z jakich przyczyn nie została wzięta pod uwagę przez organ najkorzystniejsza dla dziecka skarżącej forma kształcenia.

Rację ma skarżąca, że z odpowiedzi udzielonej przez organ nie wynika także, ile osób liczą grupy w przedszkolach w niej wymienionych. Z treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wyraźnie zaś wynika, że dziecko skarżącej winno zostać umieszczone w nielicznej grupie, a wybrane zajęcia powinny odbywać się indywidualnie lub w grupie do pięciu osób. Z czynności organu z dnia 5 kwietnia 2024 r. nie wynika, aby kwestia ta została przez organ wzięta pod uwagę przy wyborze przedszkoli dla dziecka skarżącej.

Organ w żaden sposób nie odniósł się również do pozostałych zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka skarżącej, w szczególności brak jest informacji, czy wymienione placówki prowadzą zajęcia z alternatywnej metody komunikacji (AAC), której kontynuację wdrażania zalecono, a jeśli tak, to czy są one dodatkowo odpłatne (w postępowaniu przez Sądem skarżąca zwróciła uwagę na kwestię dodatkowych wysokich opłat za zajęcia, które w placówce, do której obecnie uczęszcza jej dziecko są prowadzone w ramach podstawowej opłaty).

Jednak, w ocenie Sądu, najbardziej istotną kwestią, której organ nie rozważył, odmawiając uwzględnienia wniosku skarżącej są zalecenia, zgodnie z którymi najbardziej korzystne dla dziecka skarżącej będzie kontynuowanie wychowania przedszkolnego w obecnej placówce – niepublicznym terapeutycznym punkcie przedszkolnym, wskazujące konkretne powody (stres i związane z nim trudności adaptacyjne związane ze zmianami). Zalecenia te zostały szczegółowo uzasadnione w omawianym zakresie. Zresztą i ten aspekt skarżąca podniosła w uzasadnieniu swojego wniosku o dofinansowanie kosztów dowozu, a mimo to organ się do niego nie ustosunkował.

Wobec powyższego należało stwierdzić, że dokonana przez organ ocena wniosku skarżącej ma charakter ogólny, bez odniesienia się do realiów konkretnego przypadku, nie jest poparta prawidłowymi działaniami wyjaśniającymi i - co za tym idzie - nie zawiera wystarczającego uzasadnienia podjętej przez organ czynności. Okoliczności sprawy wymagają wnikliwej oceny, czy wskazane przez organ placówki zrealizują zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dostosowane do obecnego stanu zdrowia dziecka skarżącej. Ocena ta powinna znaleźć odzwierciedlenie w zebranym w sprawie (i włączonym do akt) materiale. W rozpoznawanej sprawie organ winien zarówno ocenić orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, dołączone przez skarżącą do wniosku z dnia 8 marca 2024 r., jak też pozostałe dokumenty, które organ powinien posiadać , bowiem zostały przedłożone przez skarżącą przy poprzednich wnioskach (w tym opinii sporządzonych przez placówki, do których wcześniej uczęszczała córka skarżącej, a które zostały przywołane przez nią w skardze) , a które nie zostały włączone do akt administracyjnych niniejszej sprawy. Dokumentów tych nie przedstawiła w niniejszej sprawie także skarżąca, mimo że się na nie powołuje w skardze.

Skoro we wniosku została określona konkretna placówka, w ocenie matki dziecka "najbliższa", jako najpełniej realizująca zalecenia zawarte w orzeczeniu, to po stronie organu powstał wymóg wykazania, że wskazane przez niego przedszkola będą mogły, w takim samym stopniu, jak placówka wskazana przez rodzica dziecka, realizować te zalecenia, uwzględniając, że istotną okolicznością jest niepogarszanie stanu zdrowia niepełnosprawnego dziecka i jego szeroko pojęte dobro. Tego wymogu organ nie spełnił.

Brak zachowania przedstawionych powyżej wymogów, przemawiał za koniecznością stwierdzenia bezskuteczności podjętej czynności. Bez poczynienia ustaleń w powyższym zakresie i przedstawienia stosownej argumentacji zaskarżona czynność została dokonana z naruszeniem art. 32 ust. 6 u.p.o.

Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku. Jednocześnie sąd nie przesądza o uznaniu uprawnienia skarżącej do zwrotu kosztów dowozu na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a., oceniając takie rozstrzygnięcie za przedwczesne wobec braku wyjaśnienia przez organ przesłanek, jakimi się kierował podejmując zaskarżoną czynność oraz wobec niekompletnych akt sprawy. Przepis art. 146 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od kasacyjnego charakteru orzeczeń sądu administracyjnego. Wyrok sądu uznający uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji. Dostrzeżone naruszenia prawa o charakterze procesowym uniemożliwiają na tym etapie rozstrzygnięcie o zasadności wniosku skarżącej o zwrot kosztów przewozu niepełnosprawnego dziecka. To na organie spoczywa bowiem obowiązek uprzedniej oceny materiału dowodowego i jej wyrażenia w uzasadnieniu czynności, czego w tym przypadku zabrakło.

Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku o zwrot kosztów przewozu dziecka skarżącej organ uwzględni powyższą ocenę prawną, w szczególności uwzględni indywidualne potrzeby dziecka w procesie edukacyjno-terapeutycznym, zdrowotnym i dowozu do placówki przedszkolnej, zwłaszcza przy uwzględnieniu rodzaju niepełnosprawności i stwierdzonych schorzeń. O ile poczynione ustalenia nie pozwolą na uwzględnienie wniosku skarżącej , organ powinien uzasadnić podjętą czynność w sposób pełny i zgodny z przedstawionymi wyżej wymogami.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego, zawarte w punkcie 2. sentencji wyroku, obejmujące zasądzone na rzecz skarżącej koszty poniesionego przez nią wpisu od skargi w kwocie 200 zł, wynikało z treści art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).