Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1046/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6121 Klasyfikacja gruntów
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 4 pkt 1, § 5 - 7
journal: Dz.U. 2012 poz 1246
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędziowie: sędzia WSA Mirosław Montowski asesor WSA Aneta Żak (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi A. J. i J. J. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 2 marca 2023 r. nr 41/2023 w przedmiocie ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 2 marca 2023 r. nr 41/2023 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, dalej: MWINGK, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej: k.p.a., oraz art. 7b pkt 2, art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.), dalej: p.g.i.k., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako: organ I instancji) z 9 listopada 2022 r. nr 508/2022, znak: BG-PA-E.II.6623.6.2020.MSZ, którą organ ten w postępowaniu wszczętym z urzędu ustalił gleboznawczą klasyfikację gruntów dla użytku Ls wykazanego na części działki ewidencyjnej nr [...] obrębu [...] dzielnicy [...] m.st. Warszawy zgodnie z dokumentacją przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...].

Decyzja ta została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W dniu 8 kwietnia 2020 r. do Prezydenta m.st. Warszawy wpłynął wniosek A. J. i J. J. (dalej jako: skarżący) o "wszczęcie postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla ustalenia aktualnego użytku" na działce ewidencyjnej nr [...] obrębu [...] dzielnicy [...] m.st. Warszawy. Wnioskodawcy powołali się w nim na przepisy § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1245, dalej: r.g.k.g.), odnoszące się do przypadków przeprowadzenia postępowania klasyfikacyjnego z urzędu. W piśmie tym podniesiono, że dla przedmiotowego gruntu brak jest podstaw do wykazania użytku gruntowego "Ls" - lasy, gdyż nie został objęty gleboznawczą klasyfikacją gruntów zatwierdzoną decyzją [...] z [...] listopada 1976 r.

Prezydent m.st. Warszawy wszczął w tej sprawie postępowanie z urzędu, w którym ww. decyzją z [...] listopada 2022 r. ustalił gleboznawczą klasyfikację gruntów dla użytku Ls wykazanego na części działki ewidencyjnej nr [...] obrębu [...] dzielnicy [...] m.st. Warszawy, zgodnie z dokumentacją przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...]. Integralną część tej decyzji stanowi mapa klasyfikacyjna.

W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego od ww. decyzji przez skarżących, w którym kwestionują oni rodzaj użytku gruntowego występującego na przedmiotowej działce, zaskarżoną decyzją z 2 marca 2023 r. MWINGK utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy wskazując w pierwszym rzędzie na następujące ustalenia dokonane w tej sprawie:

W rejestrze gruntów będącym częścią operatu założenia ewidencji gruntów i budynków nr [...], w skład aktualnej działki nr [...] z obrębu [...] odpowiadającej części dawnej działki oznaczonej nr [...] z obrębu nr [...], wchodziły następujące użytki gruntowe: RV - grunty orne V klasy bonitacyjnej o powierzchni 0,02096 ha, RVIz - grunty orne przeznaczone do zalesienia VI klasy bonitacyjnej o powierzchni 0,2085 oraz: LsVI - las VI klasy bonitacyjnej o powierzchni 0,6999 ha. W 1976 r. na terenie obejmującym m.in. aktualną działkę nr [...], przeprowadzono czynności związane z gleboznawczą klasyfikacją gruntów. Zgodnie ze szkicem polowym wówczas sporządzonym, grunt przedmiotowej działki został oznaczony w typie gleb płowych bielicowych (A) wytworzonych z piasków luźnych (pi), jako klasa VI użytku gruntowego Ls, i oznaczony jako kontur klasyfikacyjny LsVI-A/a. Finalnie obszar ten nie został wkreślony na mapę klasyfikacyjną, stanowiącą integralną część decyzji nr [...] z [...] listopada 1976 r. zatwierdzającej wyniki gleboznawczej klasyfikacji gruntów. W rejestrze gruntów, stanowiącym część operatu odnowienia ewidencji gruntów i budynków nr [...], w skład wykazanej już wówczas działki nr [...] obrębu [...] wchodziły następujące użytki gruntowe: RV-grunt orny V klasy bonitacyjnej o powierzchni 0,2070 ha, RVIz-grunty orne przeznaczone do zalesienia VI klasy bonitacyjnej o powierzchni 0,2129 oraz LsVI - las VI klasy bonitacyjnej o powierzchni 0,7550 ha oraz W - rów o powierzchni 0,0118 ha. Następnie, w 2009 r. na zlecenie skarżących wykonane zostało opracowanie geodezyjne zaewidencjonowane pod nr [...] będące wynikiem prac, których celem była weryfikacja użytków gruntowych na działce nr [...] obrębu [...]. Ówczesną działkę [...] stanowiły grunty przedmiotowej działki nr [...]. Zgodnie z wykazem zmian wchodzącym w skład operatu, na działce został wykazany: użytek Bz - tereny rekreacyjno-wypoczynkowe o powierzchni 0,3536 ha i użytek LsVI o powierzchni 0,1963, - w miejsce dotychczas ujawnionego użytku LsVI. Do opracowania została również załączona opinia klasyfikatora, który po przeprowadzeniu czynności w terenie potwierdził występowanie na części działki użytku leśnego. Z treści sporządzonego wówczas protokołu wynika, że A. J. stwierdziła, że na jej działce występują dwa rodzaje użytków gruntowych: las i pastwisko i że użytki te istnieją od dawna.

MWINGK podał również, że organ I instancji ustalił ponadto, że działka nr [...] objęta została zapisami Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu dla dzielnicy [...] na okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2027 r.

W dniu 10 września 2021 r. przedstawiciele organu przeprowadzili oględziny nieruchomości celem weryfikacji stanu faktycznego na gruncie stanowiącym działkę nr [...]. Zgodnie z protokołem i sporządzoną dokumentacją fotograficzną, w części działki oznaczonej jako użytek Ls znajduje się wiata. Grunt porastają drzewa oraz mniejsza roślinność. Dodatkowo po dokonaniu analizy materiałów archiwalnych, organ nie odnalazł w zasobie dokumentów świadczących o tym, że dla działki nr [...] obrębu wydana była decyzja zatwierdzająca gleboznawczą klasyfikację tych gruntów.

Wobec powyższych ustaleń oraz mając na względzie przepis § 4 pkt 1 r.g.k.g., organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie gleboznawczej klasyfikacji na gruntach, które nie zostały dotychczas sklasyfikowane, o czym poinformował strony postępowania w piśmie z 14 kwietnia 2022 r.

W postępowaniu tym, w dniu 16 maja 2022 r., upoważniony przez organ klasyfikator przeprowadził czynności klasyfikacyjne na gruncie. Wynikiem tych prac jest sporządzone przez klasyfikatora opracowanie przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 15 czerwca 2022 r. pod nr [...], zawierające projekt ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Zgodnie z jego treścią, użytek gruntowy Ls został zaliczony do gleb płowych i bielicowych (typ A) wytworzonych z piasków w klasie bonitacyjnej VI oznaczony jako kontur klasyfikacyjny LsVI/A-b. Dnia 2 sierpnia 2022 r. podczas trwającego wyłożenia przedmiotowego projektu, pełnomocnik stron zapoznał się z jego treścią i pismem z dnia 4 sierpnia 2022 r. złożył zastrzeżenia, w których podważał występowanie na działce użytku Ls.

Przechodząc do merytorycznej oceny okoliczności ustalonych w tej sprawie, MWINGK przypomniał, że przez gleboznawczą klasyfikację gruntów rozumie się podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb (art. 2 pkt 12 p.g.i.k.). Sposób i tryb przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów określają przepisy wskazanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, które przewiduje możliwość przeprowadzenia klasyfikacji z urzędu w przypadku gruntów, które nie zostały dotychczas sklasyfikowane. Decyzja o ustaleniu gleboznawczej klasyfikacji gruntów, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 5 r.g.k.g., zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. d p.g.i.k., stanowi podstawę aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie klasy bonitacyjnej gruntu. MWINGK wyjaśnił, że z uwagi na brak dokumentów mogących stanowić podstawę wykazania w ewidencji gruntów i budynków klasy ujawnionego użytku Ls, niezbędne było przeprowadzenie przez organ I instancji postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów w tym zakresie w myśl § 4 pkt 1 r.g.k.g. Celem tego postępowania nie było badanie prawidłowości wykazanego użytku gruntowego, a dostosowanie danych ujawnionych w bazie ewidencji gruntów i budynków do przepisów zawartych w art. 20 ust. 1 i 3 p.g.i.k. Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji dołożył wszelkich starań, aby w sposób właściwy dokonać ustaleń faktycznych badając przy tym stan zagospodarowania działki nr [...] w celu zweryfikowania, czy na przedmiotowej działce występuje użytek podlegający klasyfikacji i zwrócił uwagę na fakt, że w 2009 r. w ramach zleconej pracy geodezyjnej dokonano na tym terenie weryfikacji i aktualizacji użytków gruntowych.

W ocenie MWINGK przeprowadzona procedura gleboznawczej klasyfikacji gruntów i jej wyniki zawarte w projekcie ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów, są zgodne z przepisami r.g.k.g. i spełniają wymagania w nich zawarte. Ustalenia klasyfikatora powstałe w trakcie czynności klasyfikacyjnych są spójne z zapisami Urzędowej Tabeli Klas Gruntów odnoszącymi się do rozdziału 6, klasa VI, oddział 1, typ A - gleby płowe i gleby bielicowe i stanowią kontynuację konturu klasyfikacyjnego użytku LsVI na działkach sąsiadujących z działką [...] od strony północnej i strony wschodniej. Zgodnie z § 9 r.g.k.g., organ dokonał wyłożenia projektu gleboznawczej klasyfikacji, a złożone zastrzeżenia rozpatrzył, przedstawiając swoje stanowisko w sposób wyczerpujący w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji, co wynika z obowiązku zawartego w § 11 ust. 2 r.g.k.g.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżących podniesionych w odwołaniu MWINGK wskazał, że skupiają się one na kwestionowaniu figurującego w bazie danych ewidencji gruntów i budynków rodzaju użytku gruntowego na przedmiotowej działce, co organ uznał za działanie nieskuteczne, a wniosek ten szczegółowo uzasadnił podkreślając, że argumentacja odwołania stanowi polemikę w stosunku do wykazanego w bazie danych ewidencji gruntów i budynków użytku Ls i ewentualnego utracenia charakteru leśnego przez te grunty, co nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że kwestia określenia rodzaju użytku gruntowego oraz procedura mająca na celu ustalenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów to dwa różne postępowania, do których mają zastosowanie odrębne regulacje prawne. Art. 20 ust. 3 p.g.i.k. stanowi, że gleboznawczą klasyfikacją gruntów obejmuje się grunty rolne i leśne, a zatem procedura dotycząca klasyfikacji gruntów jest wtórna względem ustaleń odnoszących się do rodzaju użytku gruntowego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję MWINGK z 2 marca 2023 r. wnieśli A. J. i J. J., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie:

1) § 6 ust. 1 w zw. z § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie klasyfikacji gruntów z dnia 4 czerwca 1956 r. w zw. z § 21 ust. 1 i 4 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów, poprzez ich niezastosowanie do oceny operatu [...] oraz szkicu polowego [...], co spowodowało nieprawidłową ocenę, że ww. dokumenty stanowią legalne podstawy oznaczenia użytku leśnego na działce nr ew. [...] w ewidencji gruntów i budynków;

2) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia czynności dowodowych mogących ustalić, że stan ewidencyjny działki nr ew. [...] na dzień 08.12.1983 r. opisywał występowanie na niej użytków rolnych "R";

3) § 7 ust. 1 pkt 7 r.g.k.g. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji błędną wykładnię poprzez przyjęcie, że w postępowaniu regulowanym przepisami ww. rozporządzenia klasyfikator nie dokonuje ustaleń (klasyfikacji) co do rzeczywistego (faktycznego) charakteru użytku na gruncie;

4) art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach poprzez jego zastosowanie w sprawie, w sytuacji, gdy ww. przepis nie znajduje się ani w procesowych, ani w materialnoprawnych podstawach jej prowadzenia i rozstrzygnięcia - nie wyłącza wydania decyzji klasyfikacji gruntów orzekającej o zmianie użytków gruntowych wraz z orzeczeniem o klasyfikacji gleboznawczej gruntów;

5) § 7 ust. 1 pkt 4 do § 7 ust. 1 pkt 6 r.g.k.g. w efekcie czego pominięto, że operat klasyfikacyjny stanowi opinię niezupełną, wymagającą uzupełnienia, a tym samym niewystarczającą do rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi o naruszeniu art. 7, 75 § 1, art. 84 k.p.a.

Mając na uwadze podniesione zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżący wnieśli ponadto o zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę MWINGK wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż objęte nią decyzje organów obu instancji nie naruszają prawa.

1. Przedmiotem postępowania sądowego w niniejszej sprawie są decyzje organów wydane w postępowaniu wszczętym z urzędu na podstawie § 4 pkt 1 r.g.k.g. w przedmiocie ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Zgodnie z powołanym przepisem, z urzędu klasyfikację przeprowadza się na gruntach, które nie zostały dotychczas sklasyfikowane. Ustalenie w tej sprawie, że dla gruntów działki nr [...] nie była wydana decyzja zatwierdzająca gleboznawczą klasyfikację gruntów, w ocenie Sądu, organy zasadnie powzięły w odniesieniu do wynikających z akt sprawy ustaleń, szczegółowo opisanych w części sprawozdawczej niniejszego wyroku, niekwestionowanych rozpoznawaną skargą, z których wynika, że w stosunku do występującego na działce nr [...] użytku leśnego nie była wydana decyzja zatwierdzająca gleboznawczą klasyfikację gruntów.

Przez gleboznawczą klasyfikację gruntów rozumie się podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb (art. 2 pkt 12 p.g.i.k.), zaś sposób i tryb jej przeprowadzania określają przepisy r.g.k.g. W świetle przepisów § 5 r.g.k.g., przeprowadzenie klasyfikacji obejmuje następujące etapy: 1) analizę niezbędnych materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny; 2) przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie; 3) sporządzenie projektu ustalenia klasyfikacji; 4) rozpatrzenie zastrzeżeń do projektu klasyfikacji, a jej finalnym etapem jest wydanie decyzji o ustaleniu klasyfikacji (pkt 5). Czynności, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 1-3, przeprowadza osoba upoważniona przez starostę, zwana klasyfikatorem (§ 5 ust. 2 r.g.k.g.). Analiza akt sprawy dowodzi, że postępowanie poprzedzające wydanie przez organ I instancji decyzji z 9 listopada 2022 r. obejmowało wszystkie ww. etapy. Dnia 16 maja 2022 r. upoważniony przez organ klasyfikator przeprowadził czynności klasyfikacyjne na gruncie, w wyniku których sporządził przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego opracowanie z dnia 15 czerwca 2022 r. pod nr [...], zawierające projekt ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Zgodnie z jego treścią użytek gruntowy Ls został zaliczony do gleb płowych i bielicowych (typ A) wytworzonych z piasków w klasie bonitacyjnej VI oznaczony jako kontur klasyfikacyjny LsVI/A-b. Rozstrzygnięcie wydane w tej sprawie przez organ I instancji odpowiada ustaleniom przyjętym przez klasyfikatora, które organ prawidłowo uznał za spójne z zapisami Urzędowej Tabeli Klas Gruntów odnoszącymi się do rozdziału 6, klasa VI, oddział 1, typ A - gleby płowe i gleby bielicowe i stanowią kontynuację konturu klasyfikacyjnego użytku LsVI na działkach sąsiadujących z działką [...] od strony północnej i strony wschodniej, w związku z czym Sąd nie znalazł uprawnionych powodów, aby je podważyć.

W szczególności, nie dają ku temu podstawy zarzuty skargi dotyczące naruszenia § 7 ust. 1 pkt 7 r.g.k.g., w świetle którego przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie obejmuje zaliczenie gruntów do odpowiedniego typu, rodzaju i gatunku gleby, rodzaju użytku gruntowego oraz klasy bonitacyjnej. Skarżący podnoszą w tym zakresie, że organy wadliwie uznały, iż w postępowaniu regulowanym przepisami ww. rozporządzenia klasyfikator nie dokonuje ustaleń (klasyfikacji) co do rzeczywistego (faktycznego) charakteru użytku na gruncie. W odniesieniu do tego zarzutu Sąd stwierdza, że rodzaj użytku gruntowego nie jest tym samym co grupy użytków gruntowych, które zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 1 -2 rozporządzenia z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390) dzielą się m.in. na: grunty rolne oraz grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione. Rodzaje użytków w poszczególnych grupach określają zaś przepisy § 9 ww. rozporządzenia, dzieląc grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione, o których mowa w § 8 ust. 1 pkt 2, na: 1) lasy, oznaczone symbolem Ls oraz 2) grunty zadrzewione i zakrzewione, oznaczone symbolem Lz. O ile zatem klasyfikator może dokonać zmiany rodzaju w ramach określonej grupy np. gruntów leśnych klasyfikując je jako np. użytek Ls- lasy lub Lz - grunty zadrzewione i zakrzewione, to jednak nie może zmienić grupy, do której grunty te należą np. z gruntu leśnego na rolny.

Niezasadnie ponadto skarżący zarzucają wydanie objętych skargą decyzji z naruszeniem § 7 ust. 1 pkt 4-6 r.g.k.g. poprzez nieokreślenie przez klasyfikatora w szczególności tego, jaki drzewostan i krzewy występują na działce, w którym miejscu się znajdują, w jakiej liczbie, jakie - jeśli występuje - jest jego zwarcie, gdzie występuje runo leśne, a gdzie działka jest go pozbawiona, czy na działce występują zabudowania, a jeśli tak to, jakie. Jeśli chodzi o zarzucany skargą brak ustaleń, o których mowa w § 7 ust. 1 pkt 4 r.g.k.g. to wskazać trzeba, że powyższy przepis nie determinował zakresu dokonywanych przez klasyfikatora czynności w terenie, gdyż postępowanie w tej sprawie nie dotyczyło łąk i pastwisk tj. gruntów zaliczanych do grupy użytków rolnych. Jeśli zaś chodzi o uchybienie przepisom § 7 ust. 1 § 5-6 r.g.k.g., to ustalenia, o których mowa w ww. przepisach zostały zawarte zarówno w sprawozdaniu technicznym, protokole przeprowadzenia klasyfikacji gruntów jaki i opisie odkrywki glebowej oraz utrwalone w postaci dokumentacji fotograficznej stanowiącej część sprawozdania. Obejmują one następujące ustalenia: typ siedliskowy – bór suchy, w centralnej części działki na ok 35% powierzchni – brak drzew i częściowo brak podszycia – (zob. k. 143), co jak wskazano, może mieć związek z wykorzystywaniem działki na cele rekreacyjne - k. 150, w części obszaru, gdzie powierzchnia uległa przemodelowaniu, odtwarzający się poziom podszytu i runa, bardziej zbliżony do "boru świeżego" – sukcesja drzew liściastych m.in. dąb i grab (k. 149 akt organu I instancji).

2. Nie sposób nie zgodzić się z organami, że zasadnicza kwestia sporna w tej sprawie sprowadza się do tego, czy rodzaj użytku na działce będącej przedmiotem postępowania wynikający z wpisu figurującego w ewidencji gruntów i użytków, tj. użytek leśny (k.4 akt organu I instancji), został określony poprawnie. Również i w odniesieniu do tejże kwestii Sąd wskazuje, że aprobująco odnosi się do stanowiska organów, które poprawnie wskazały, iż prowadzone przez nie postępowanie nie jest właściwym forum do ustalenia, tudzież weryfikacji, rodzaju użytku, którego to postępowanie dotyczy. Zdaniem Sądu, organy mają rację wskazując na wiążące je w tym zakresie zapisy w ewidencji gruntów i budynków dotyczące działki nr [...], będące skutkiem wykonanego w 2009 r. na zlecenie skarżących opracowania geodezyjnego (nr [...]) będącego z kolei wynikiem prac, których celem była weryfikacja użytków gruntowych na działce nr [...] obrębu [...]. Jak ustalono w sprawie, ówczesną działkę [...] stanowiły grunty przedmiotowej działki nr [...]. Zgodnie z wykazem zmian wchodzącym w skład operatu, na działce został wykazany: użytek Bz - tereny rekreacyjno-wypoczynkowe o powierzchni 0,3536 ha i użytek LsVI o powierzchni 0,1963, - w miejsce dotychczas ujawnionego użytku LsVI. Do opracowania została również załączona opinia klasyfikatora, który po przeprowadzeniu czynności w terenie potwierdził występowanie na części działki użytku leśnego. Stąd też zarzuty skargi dotyczące naruszenia objętymi skargą decyzjami przepisów § 6 ust. 1 w zw. z § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie klasyfikacji gruntów z dnia 4 czerwca 1956 r. w zw. z § 21 ust. 1 i 4 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów, nie mogą być przedmiotem merytorycznej oceny Sądu w tej sprawie, gdyż odnoszą się do kwestii, które wykraczają poza wiążące Sąd granice tej sprawy. Powyżej wskazane zarzuty ukierunkowane są bowiem na podważenie rodzaju użytku (§ 8 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków) występującego na działce [...], co na gruncie kontrolowanej sprawy nie może być ocenione jako działanie skuteczne. To, czy dokumenty wskazane przez skarżących stanowią legalne podstawy oznaczenia użytku leśnego na działce nr ew. [...] w ewidencji gruntów i budynków, może być bowiem przedmiotem odrębnego postępowania w sprawie określenia rodzaju użytku gruntowego, które jest rozłączne wobec kontrolowanego w tej sprawie postępowania w sprawie ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Celem kontrolowanego postępowania nie było badanie prawidłowości wykazanego użytku gruntowego, a dostosowanie danych ujawnionych w bazie ewidencji gruntów i budynków do przepisów zawartych w art. 20 ust. 1 i 3 p.g.i.k. Procedura dotycząca określenia rodzaju użytku gruntowego oraz procedura mająca na celu ustalenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów to dwa różne postępowania, do których mają zastosowanie odrębne regulacje prawne. Zauważyć trzeba, że stanowisko organów odnośnie do tej kwestii odpowiada stanowisku przyjmowanemu w judykaturze, wedle którego w ramach postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów organ administracji publicznej, w ślad za klasyfikatorem, jest władny stworzyć podstawę do zmiany wpisów w ewidencji w zakresie rodzaju użytków gruntowych w taki sposób, że w decyzji o ustaleniu klasyfikacji na nowo określi rodzaj użytku gruntowego (użytków gruntowych) wyłącznie w granicach użytków już ujawnionych w ewidencji jako określony rodzaj gruntów rolnych lub leśnych. Nie może natomiast w ramach czynności klasyfikacyjnych zmieniać rodzaj gruntu z rolnego na leśny lub odwrotnie (zob. wyrok NSA z 10 lipca 2020 r. I OSK 2802/19). Tego rodzaju zmiany dokonywane są na zasadach określonych w p.g.i.k. oraz rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 22 ust. 2 p.g.i.k., podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. Jeżeli uzyskanie danych niezbędnych do aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków nie jest możliwe w inny sposób, starosta może, w drodze decyzji administracyjnej, nałożyć na podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, obowiązek opracowania dokumentacji geodezyjnej niezbędnej do aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków, w przypadku ustalenia, że stan faktyczny nieruchomości jest inny niż ujawniony w tej bazie danych (art. 20 ust. 3 pkt 1 p.g.i.k.).

W tożsamy sposób Sąd ocenił zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. uzasadnione przez stronę zaniechaniem przeprowadzenia czynności dowodowych mogących ustalić, że stan ewidencyjny działki nr ew. [...] na dzień sporządzenia aktu notarialnego z dnia [...].12.1983 r. opisywał występowanie na niej użytków rolnych "R". Z perspektywy niniejszej sprawy nie jest prawnie relewantne ustalenie historycznego stanu ewidencyjnego przedmiotowej działki, gdyż opiera się ono na aktualnym wpisie do ewidencji, którego podważenie wymaga, jak wskazano powyżej, przeprowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego. Niezależnie od powyższego organy trafnie wskazały, że choć zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit e p.g.i.k. aktualizacja informacji zawartych egib następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie aktów notarialnych, to dokumenty tego rodzaju są jednak postawą prawną do dokonywania w egib zmian w zakresie podmiotowym (tytuł własności, dane właściciela), jednakże akt notarialny nie jest dokumentem, na podstawie którego organ prowadzący egib aktualizuje dane w zakresie rodzaju użytku.

Nie ma podstaw do uwzględnienia skargi w oparciu o zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 672 – w dacie wydawania zaskarżonych decyzji), zgodnie z którym w ewidencji gruntów i budynków uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasu, który w skardze powołany został w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych warunków i trybu sporządzania planu urządzenia lasu (tj. Dz.U.2012.1302). Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem, dla celów sporządzenia planu urządzenia lasu, zestawienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 7 lit. a (tj. zestawienia powierzchni wynikające z opisu, o którym mowa w pkt 2, w szczególności zestawienie powierzchni według rodzaju użytków gruntowych), sporządza się według danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 p.g.i.k., osobno dla każdej działki ewidencyjnej. Rację mają więc skarżący twierdząc, że powyższy przepis wskazuje, iż uproszczony plan urządzenia lasu przyjmuje za podstawę oznaczenia użytków leśnych dane uprzednio zawarte w ewidencji gruntów i budynków, a nie odwrotnie. Akta sprawy dowodzą, że tak też w tej sprawie było – ustalenia w zakresie stosunków własnościowych działki nr [...] oraz powierzchni występującego na nim użytku leśnego (0,1971) zawarte w dokumentacji dotyczącej uproszczonego planu urządzenia lasu (zob. k. 78 akt organu I instancji) odpowiadają aktualnym danym zawartym w egib (k.4). Rzecz w tym, że kwestia, do której odnosi się analizowany zarzut skargi, poruszona została w decyzji organu I instancji wyłącznie jako argumentacja wspierająca twierdzenie organu, że prowadzone przez ten organ postępowanie w przedmiocie ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów dotyczy bez wątpienia użytku leśnego, widniejącego w ewidencji jako LsVI, w odniesieniu do stanowiska skarżących przyjmujących odnośnie do tej kwestii odmienne zapatrywanie. W związku z powyższym, uwagi poczynione przez organ na gruncie ww. przepisu ustawy o lasach, wpływu na wynik sprawy nie mają.

Sąd nie stwierdził również, aby decyzje organów obu instancji były obarczone innymi wadami, które uzasadniałyby ich uchylenie lub stwierdzenie ich nieważności.

Sąd wskazuje, że dostrzega, iż źródłem sporu w tej sprawie jest zapewne to, że wszczęcie postępowania w tej sprawie poprzedził złożony do organu I instancji wniosek skarżących zwierający nieprecyzyjnie określone w nim żądanie, gdyż z jednej strony skarżący wskazali w nim, odwołując się do treści § 4 pkt 1 r.g.k.g., że domagają się wszczęcia postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, z drugiej zaś podnieśli, że chodzi im o "ustalenie aktualnego użytku". Przy wydaniu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie Sąd treścią wniosku tego nie mógł się jednakże kierować, gdyż nie mógł pominąć tej kluczowej, wiążącej go okoliczności, że kontrolowane przezeń decyzje zostały wydane w postępowaniu prowadzonym z urzędu, w związku z czym określony przez organy prowadzące to postępowanie jego przedmiot wyznaczał zarazem ramy prawne sądowej kontroli wydanych w tymże postępowaniu rozstrzygnięć. Podkreślić bowiem trzeba, że działanie z urzędu jest domeną organu, wykonywaną ostatecznie i bezpośrednio z jego inicjatywy, w związku z czym w orzecznictwie przyjmuje się, że skoro prowadzona z urzędu działalność organów administracji pozostaje w gestii tych organów to brak inicjatywy konkretnego organu w tym zakresie (skoro żaden przepis nie obliguje go do wszczęcia postępowania z urzędu a jedynie daje mu taką możliwość) nie podlega ocenie sądu administracyjnego. Powyższe prawo organu przekształca się jednak w obowiązek prawny działania organu wówczas, gdy ustalenia, którymi organ dysponuje, dają podstawę do przyjęcia, że stwierdzony stan faktyczny odpowiada dyspozycji przepisu prawa materialnego, który powinien być skonkretyzowany w postępowaniu wszczętym z urzędu. Z taką sytuacja organy miały do czynienia w tej sprawie. Kwestia zaś tego, w jaki sposób organy powinny zareagować na wniosek skarżących dotyczący aktualizacji egib co do rodzaju użytku, wykracza poza granice tej sprawy.

Z przedstawionych powyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.).