Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SAB/Gd 44/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2023 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego: 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku do rozpoznania odwołania W. S. z dnia 2 września 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, 2. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku dopuściło się bezczynności i że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego W. S. sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych, 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego W. S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Po rozpoznaniu, złożonego przez W. S. wniosku z 26 kwietnia 2021 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki sprawowanej nad żoną Burmistrz Gminy Kartuzy w dniu 21 maja 2021 wydał decyzję o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 19 października 2021 uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego Burmistrz Gminy Kartuzy decyzją z 25 listopada 2021 ponownie odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Od decyzji tej złożone zostało kolejne odwołanie, które w dniu 11 stycznia 2022 przekazane zostało do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku.

W dniu 1 czerwca 2022 złożone zostało ponaglenie na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, które decyzją z 20 czerwca 2022 uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z 24 sierpnia 2022 r. Burmistrz po raz kolejny odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Od decyzji tej w dniu 8 września 2022 r. złożone zostało kolejne odwołanie, które w dniu 29 września 2022 przekazane zostało do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku.

W dniu 25 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżącego przesłał do Kolegium akt zgonu małżonki skarżącego i wniósł o rozpoznanie sprawy w zakresie przysługiwania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od miesiąca złożenia wniosku do dnia śmierci osoby niepełnosprawnej, tj, do dnia 25 października 2022 r.

W dniu 16 stycznia 2023 złożone zostało ponaglenie na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, a w dniu 3 marca 2023 r. skarga na bezczynność organu odwoławczego.

W dniu 23 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy Kartuzy z 24 sierpnia 2022 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

We wniesionej skardze pełnomocnik strony skarżącej opisał przebieg postępowania w sprawie oraz podniósł, że organ II instancji pomimo pisemnego ponaglenia oraz wielokrotnych prób kontaktu telefonicznego nie podjął żadnych czynności w sprawie, naruszając przy tym nie tylko szczególne przepisy dotyczące terminów rozpatrywania spraw administracyjnych, ale również jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego określoną w art. 12 k. p. a., tj. zasadę szybkości i prostoty postępowania. Sprawa na dzień złożenia skargi na bezczynność rozpatrywana jest przez Kolegium przez ponad 6 miesięcy. Domaga się skarżący wyznaczenia organowi terminu na wydanie decyzji w sprawie, stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, stwierdzenia, ze bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenia na rzecz skarżącego na podstawie 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości dwukrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim oraz kosztów postępowania.

Podkreślił skarżący, że naruszenie przepisów postępowania jest tym bardziej rażące biorąc pod uwagę kontekst całości sprawy. Postępowanie odwoławcze prowadzone przez Kolegium jest już trzecim postępowaniem z rzędu, w którym organ odwoławczy przekroczył ustawowe terminy załatwienia sprawy. Po raz trzeci również zignorował złożone ponaglenia na swoją bezczynność. Postępowania odwoławcze łącznie trwały ponad 15 miesięcy w sprawie, w której postępowanie wszczęte zostało wnioskiem złożonym 22 miesiące temu, a zatem stanowią one znaczącą większość czasu oczekiwania strony na podjęcie ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. W sytuacji takiej koniecznym jest więc podjęcie przez sąd administracyjny działań dyscyplinujących organ odwoławczy, zatem wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącego (który od prawie dwóch lat oczekuje na rozstrzygniecie sprawy, w którym to czasie nie może podejmować jakiegokolwiek zatrudnienia) kwoty pieniężnej jest uzasadniony.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, wskazując, że decyzją z 23 marca 2023 r., nr SKO Gd/4953/22, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z 24 sierpnia 2022 r., a zatem w Kolegium nie pozostaje w zwłoce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem legalności (zgodności z prawem). Stosownie natomiast do treści art. 3 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.).

Skargą wniesioną w niniejszej sprawie skarżący zwalczał bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w rozpatrzeniu jego odwołania od decyzji Burmistrza Gminy Kartuzy, w imieniu którego działał Zastępca Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kartuzach, z 24 sierpnia 2022 r. odmawiającej przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną R. S. Sprawa załatwiona kwestionowaną decyzję organu I instancji zainicjowana została wnioskiem skarżącego z 27 kwietnia 2021 r..

W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem skuteczności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.).

Jak wynika z akt sprawy skarżący dopełnił powyższego wymogu, kierując pismem z 16 stycznia 2023 r. ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Warunkiem wniesienia skargi jest poprzedzenie jej ponagleniem, nie zaś jego uwzględnienie przez organ wyższego stopnia, więc należy uznać, że skarga w niniejszej sprawie jest formalnie dopuszczalna, umożliwiając sądową kontrolę zarzucanego organowi stanu bezczynności.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Bezczynność organu i przewlekłe prowadzenia postępowania są to dwa stany zaniechania odrębnie typizowane, choć powodujące takie same konsekwencje prawne. Wobec sygnalizowanego przez praktykę i doktrynę problemu rozgraniczenia znaczenia obu pojęć ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) znowelizowano od 1 czerwca 2017 r. art. 37 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego aktualnym brzmieniem bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Przewlekłość postępowania zaś to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Bezczynność zachodzi zatem wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r., I OSK 1987/2018, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przewlekłość występuje natomiast w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia i bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.). Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia w sytuacji nieefektywnego działania organu, dokonywania czynności w dużym odstępie czasu, wykonywania czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, gdy dochodzi do mnożenia czynności i dokonywania czynności niepotrzebnych, zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania.

Z przepisów art. 35 § 1-3 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).

Powyższe przepisy stanowią zasadniczy wyraz dążenia ustawodawcy do ochrony praw jednostki oczekującej od organu administracji publicznej konkretyzacji swoich praw lub obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego. Każda bezczynność czy przewlekłość właściwego organu administracji w sprawie dotyczącej jednostki uniemożliwia konkretyzację tych praw lub obowiązków, godząc tym samym w usprawiedliwioną normatywnie ekspektatywę obywatela szybkiego działania organów administracji w jego sprawie.

Zgodnie bowiem z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).

Niezwłocznemu załatwieniu podlegają sprawy, których stan faktyczny i prawny może być od razu wiarygodnie ustalony przy wszczęciu postępowania na podstawie istniejącego materiału dowodowego. Materiał dowodowy tworzą bowiem dowody dostarczone przez stronę wraz z żądaniem wszczęcia postępowania, fakty notoryjne (notoria powszechne lub urzędowe), które stosownie do art. 77 § 4 k.p.a. nie wymagają dowodu oraz dane z ewidencji, rejestrów i z innych materiałów gromadzonych z urzędu przez organ administracji publicznej. Obowiązek niezwłocznego załatwienia spraw nie dotyczy wobec tego wyłącznie spraw prostych i rutynowych, lecz rozciąga się na takie sprawy zawiłe i skomplikowane, w których jednak nie trzeba prowadzić postępowania dowodowego, ponieważ albo cały materiał dowodowy jest od razu dostarczany przez stronę, albo materiał ten może być uzupełniony przez organ administracji publicznej w drodze czynności pozaprocesowych – materialno-technicznych (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Legalis/el. 2022).

Przepis art. 36 § 1 k.p.a. stanowi z kolei, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Powyższe obowiązki organu zabezpieczają uprawnienia procesowe stron postępowania umożliwiając im zwalczanie prawnymi środkami sytuacji uchylania się administracji od terminowego rozpoznania sprawy.

W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu odwołania skarżącego. Cały tok postępowania zainicjowanego odwołaniem skarżącego potwierdza, że organ pozostawał w bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.

Jak wynika bowiem z akt sprawy, odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji wpłynęło do Kolegium w dniu 29 września 2022 r., a zatem - stosownie do treści art. 35 § 3 k.p.a. - organ miał od tego momentu jeden miesiąc na załatwienie sprawy zainicjowanej tym odwołaniem. Z akt sprawy wynika, że sprawę z odwołania skarżącego po jej wpływie do Kolegium zarejestrowano przypisując jej nr SKO GD/4953/22. Nie podjęto natomiast żadnych czynności procesowych, w tym czynności wyjaśniających, które uzasadniałyby niezałatwienie sprawy w terminie jednego miesiąca od dnia wpływu odwołania.

Po wpływie ponaglenia skarżącego do organu w dniu 18 stycznia 2023 r. organ odwoławczy wydał zarządzenie, którego treść w pkt 16 "Inne" brzmi: "Ponaglenie: najbliższy przydział". Po ponad dwu miesiącach od tej czynności, a niemal po sześciu miesiącach od otrzymania odwołania, w dniu 23 marca 2023 r. Kolegium wydało decyzję, którą utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy Kartuzy. Akta postępowania odwoławczego ujawniają, że ani po wpływie odwołania, ani po wpływie ponaglenia, organ odwoławczy nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego. Z tego wynika, że rozpoznanie odwołania skarżącego, według Kolegium, nie wymagało przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, a Kolegium orzekało wyłącznie na materiale dowodowym zgromadzonym dotychczas w sprawie dokonując wyłącznie jego oceny. Zatem załatwienie sprawy powinno było nastąpić przynajmniej w terminie jednego miesiąca od dnia wpływu odwołania do organu.

Podkreślić przy tym należy, że organ nie skorzystał z art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił strony o nie załatwieniu sprawy w terminie, nie podał przyczyn zwłoki w rozpoznaniu sprawy ani nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy i nie pouczył o prawie do wniesienia ponaglenia.

Jednocześnie, skoro decyzją z 23 marca 2023 r., wydaną już po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie, ale przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, organ załatwił sprawę w przewidzianej przepisami formie podejmując decyzją w rozumieniu art. 104 k.p.a., to postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenia odwołania podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Stosownie bowiem do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec wydania decyzji załatwiającej sprawę administracyjną przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia sprawy z odwołania wniesionego przez skarżącego.

Wobec powyższego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., należało orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania odwołania skarżącego z 2 września 2022 r., o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku.

Jednakże załatwienie sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia sądu z podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju spraw.

Kierując się zatem wymogiem z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność Kolegium w rozpoznaniu odwołania skarżącego w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku.

Ocena charakteru zaistniałej bezczynności organu nie jest wyłącznie wynikiem prostego zestawienia terminu wpływu odwołania do Kolegium (29 września 2022 r.) i zakończenia zainicjowanego nim postępowania poprzez wydanie decyzji merytorycznej w dniu 23 marca 2023 r., ale również uwzględnienia całokształtu okoliczności przedmiotowej sprawy i postępowania organu.

Niewątpliwie ustawowy, miesięczny termin na rozpoznanie odwołania został w niniejszej sprawie kilkukrotnie przekroczony przez organ stanowiąc ewidentne naruszenie normy z art. 35 § 3 k.p.a. Wystąpiła zatem sytuacja, w której bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty, nieusprawiedliwiony specyfiką tej indywidualnej sprawy.

Opisana wyżej postawa organu pozostaje w jawnej i oczywistej sprzeczności z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest zasada szybkości postępowania. Podważa ona również zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów administracji publicznej wyrażoną w art. 8 k.p.a. Zachowując należytą staranność przy rozpoznawaniu odwołania skarżącej organ powinien był dążyć do zakończenia postępowanie bez przekraczania ustawowego terminu przewidzianego na jego załatwienie, tym bardziej, że zwłoka organu w wydaniu rozstrzygnięcia nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy ani w zgromadzonym materiale dowodowym.

Nie bez znaczenia dla oceny charakteru przedmiotowej bezczynności jest fakt, że sprawa o przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego związanego z opieką sprawowaną przez niego nad niepełnosprawną w stopniu znacznym małżonką, wszczęta jego wnioskiem z 27 kwietnia 2021 r., była już wcześniej dwukrotnie poddana rozpoznaniu przez Kolegium.

Kolegium rozpoznało bowiem odwołanie skarżącego na decyzje Burmistrza Gminy Kartuzy z 21 maja 2021 r. i z 25 listopada 2021 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uchylając je decyzjami z 19 października 2021 r. i 20 czerwca 2022 r. i przekazując sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

W konsekwencji, odwołanie od decyzji stanowiącej wynik ponownego rozpoznania przedmiotowej sprawy przez Burmistrza Gminy Kartuzy nie inicjowało dla Kolegium sprawy stanowiącej całkowite novum faktyczne czy prawne, albowiem z jej okolicznościami organ był już zaznajomiony w stopniu, który był niezbędny do rozpoznania odwołania i który powinien był co najmniej przyczynić się do terminowego i sprawnego rozpoznania sprawy. W ten sposób organ uczyniłby zadość słusznemu interesowi obywatela, który z powodu trudnej sytuacji życiowej zwrócił się do Państwa o wsparcie w pozyskaniu środków na codzienną egzystencję.

Tymczasem, Kolegium rozpoznawało sprawę z odwołania od decyzji merytorycznej przez okres niemal 6 miesięcy. W tym czasie Kolegium nie podjęło w sprawie żadnych czynności procesowych oraz nie przeprowadziło jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, jak i wbrew wymogowi wynikającemu z art. 36 § 1 k.p.a., nie poinformowało skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie, o przyczynach tej zwłoki, jak i nie wskazało nowego terminu załatwienia sprawy. Powyższe potwierdza, że Kolegium przez niemal 6 miesięcy od wpływu odwołania do organu w ogóle nie przystąpiło do jego merytorycznego rozpoznania, które, jak potwierdza treść decyzji odwoławczej, nie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na etapie postępowania odwoławczego. W odpowiedzi na skargę Kolegium nie przedstawiło jakiejkolwiek argumentacji usprawiedliwiającej brak działania organu w niniejszej sprawie. Natomiast z ujawnionych w sprawie okoliczności tej konkretnej sprawy nie wynika, aby istniały obiektywne przeszkody w terminowym załatwieniu odwołania, za które nie można uznać problemów organizacyjnych organu (np. braków kadrowych, dużej ilości spraw). Tego rodzaju trudności bowiem nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Zdaniem Sądu, to na organie administracji spoczywa obowiązek takiego zorganizowania pracy, aby odwołania były rozpatrywane z zachowaniem ustawowych terminów. Tym bardziej, że za rozpoznaniem sprawy z zachowaniem przewidzianego przepisami prawa terminu przemawiał charakter tej sprawy, dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a więc środków utrzymania dla osoby, która z powodu konieczności sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, musiała zrezygnować z zatrudnienia.

W tych okolicznościach, Sąd uwzględniając niedotrzymanie ustawowych terminów na załatwienie sprawy, której przedmiot wymaga szczególnej staranności i szybkości organu w działaniu, zlekceważenie obowiązku informacyjnego wobec skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie, charakter sprawy z zakresu pomocy społecznej oraz całkowity brak merytorycznych i procesowych przeszkód w jej terminowym rozpoznaniu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznał skarżącemu sumę pieniężną, o czym orzeczono w pkt sentencji 3 wyroku.

Sąd uznał, że suma pieniężna w wysokości 500 zł stanowić będzie adekwatną rekompensatę za negatywne przeżycia związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 maja 2020 r. III SAB/Wr 1224/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wysokość przyznanej sumy pieniężnej spełnia kryterium przewidziane w art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd przyznając skarżącemu sumę pieniężną uznał, że spełniać ona będzie również funkcję represyjno-prewencyjną dla organu, zapewniając przestrzeganie przez niego zasad postępowania administracyjnego i obowiązków związanych ze sprawnym jego prowadzeniem w przyszłości.

W punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie adwokata, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, albowiem przedmiotem skargi była bezczynność organu (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.).