Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1518/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 maja 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia, 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Ś. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], 2. nakazuje ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu kwotę [...]zł (słownie [...] tytułem nieuiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia R. S., utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Ś. z [...] lutego 2020 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia.

W uzasadnieniu swojego postanowienia, SKO wskazało, że wyżej przywołanym postanowieniem z [...] lutego 2020 r. Burmistrz Ś. odmówił wydania R. S. zaświadczenia potwierdzającego następujące fakty: 1) wzywany dłużnik alimentacyjny pismem z dnia [...]-03-2010 roku o znaku [...] stawił się na wezwanie Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. w wyznaczonym terminie, dnia [...]-04-2010 roku; 2) wzywany dłużnik alimentacyjny pismem z dnia [...]-03-2010 roku o znaku [...] był wezwany tylko jeden raz i wypełnił wezwanie; 3) wzywany dłużnik alimentacyjny w całym postępowaniu umożliwił OPS w Ś. przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, nie odmówił udzielenia wyjaśnienia, w zw. z przepisami o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych; 4) w przypadku, jeżeli wzywany dłużnik alimentacyjny postępował inaczej, podanie: kiedy to następowało, jakie są dokumenty to potwierdzające i gdzie aktualnie się znajdują?

Oceniając, że zażalenie wnioskodawcy na ww. postanowienie nie zasługuje na uwzględnienie, SKO – przytoczywszy treść art. 217 § 2 i art. 218 § 1 k.p.a. – podzieliło stanowisko organu I instancji, że przepisy prawa, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a., nie wymagają potwierdzenia faktów wskazanych przez skarżącego we wniosku o wydanie zaświadczenia. W ocenie SKO pomijając już samą kwestię możliwości wydania zaświadczenia o wskazanej we wniosku treści, należy zauważyć, że przedstawione przez R. S. uzasadnienie wniosku nie potwierdza istnienia jego interesu prawnego. Interes prawny winien być realny i aktualny, tzn. winien ściśle wiązać się z aktualnymi prawami bądź obowiązkami strony, związanymi z przedmiotem postępowania lub czynnościami organu. W przedmiotowej sprawie brak takiego interesu strony postępowania.

Pismem z [...] lipca 2020 r. R. S. złożył skargę na opisane postanowienie SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zobowiązanie urzędu do podania danych z wniosku.

W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (a do tej kategorii należy bez wątpienia postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia, co wynika z art. 219 k.p.a.).

W sytuacji gdy – tak jak w niniejszej sprawie – przedmiotem skargi jest właśnie postanowienie organu administracji, sprawa może być rozpoznana przez sąd w postępowaniu uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.), na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2020 r., utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Ś. z [...] lutego 2020 r., o odmowie wydania zaświadczenia.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., w skrócie "k.p.a.").

Zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. wydanie zaświadczenia następuje na żądanie osoby ubiegającej się o jego wydanie. Stosownie do art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli: (1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; (2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 218 § 1 k.p.a., że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Jednocześnie w myśl art. 218 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Zgodnie z przywołanym na wstępie przepisem art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Podkreślenia wymaga, że zaświadczenie w rozumieniu k.p.a. jest urzędowym potwierdzeniem w formie pisemnej obiektywnie istniejącego stanu rzeczy (faktycznego lub prawnego), dokonanym przez organ administracji publicznej na żądanie zainteresowanej osoby, której interes jest oparty na prawie. Przyjmuje się, że: "Zaświadczenia nie są aktami administracyjnymi, lecz czynnościami faktycznymi, ponieważ nie są oświadczeniami woli, lecz wiedzy. Jeżeli zaświadczenie jest urzędowym potwierdzeniem istnienia określonego stanu prawnego lub faktów, to przy jego pomocy organ stwierdza, co mu wiadome, nie rozstrzyga jednak żadnej sprawy" (C. Banasiński, D. Szafrański, Zaświadczenie jako warunek złożenia wniosku o podjęcie działalności koncesjonowanej, "Monitor Prawniczy" 1996, nr 7, s. 241).

W trybie dotyczącym wydania zaświadczenia nie jest zatem dopuszczalne dokonywanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Postępowanie wyjaśniające może dotyczyć zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia się on domaga. Jest ono zatem ograniczone do badania dokumentacji o charakterze określonym w art. 218 § 1 k.p.a. Natura zaświadczenia sprowadza się bowiem do prostego przeniesienia (zacytowania) danych znajdujących się w posiadaniu organu. Oznacza to, że w sytuacji, gdy organ nie posiada w swych zasobach, danych, które mogłyby stanowić podstawę wydania zaświadczenia stosownie do żądania wnioskodawcy, nie może wydać zaświadczenia o żądanej treści. Dla braku możliwości urzędowego potwierdzenia faktów lub stanu prawnego nie mają przy tym znaczenia przyczyny, z których organ nie znajduje się w posiadaniu określonych danych.

W niniejszej sprawie skarżący, powołując się w swym wniosku z [...] września 2019 r. na przepis art. 217 § 1 k.p.a., domagał się zaświadczenia potwierdzającego następujące fakty: 1) wzywany dłużnik alimentacyjny pismem z dnia [...]-03-2010 roku o znaku [...] stawił się na wezwanie Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. w wyznaczonym terminie, dnia [...]-04-2010 roku; 2) wzywany dłużnik alimentacyjny pismem z dnia [...]-03-2010 roku o znaku [...] był wezwany tylko jeden raz i wypełnił wezwanie; 3) wzywany dłużnik alimentacyjny w całym postępowaniu umożliwił OPS w Ś. przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, nie odmówił udzielenia wyjaśnienia, w zw. z przepisami o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych; 4) w przypadku, jeżeli wzywany dłużnik alimentacyjny postępował inaczej, podanie: kiedy to następowało, jakie są dokumenty to potwierdzające i gdzie aktualnie się znajdują?

Przechodząc do kwestii, która legła u podstaw odmowy wydania wnioskodawcy żądanego zaświadczenia – tzn. niewykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego – należy wyjaśnić, że postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń, unormowane w dziale VII (art. 217–art. 220) k.p.a., ma charakter zbliżony do postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego (ogólnego), szczegółowo uregulowanego w dziale II (art. 61–art. 163g) k.p.a., przy czym sam kodeks nie określa wyraźnie relacji między tymi postępowaniami, a w szczególności nie stanowi expressis verbis o odpowiednim stosowaniu przy wydawaniu zaświadczeń przepisów o postępowaniu jurysdykcyjnym. Jednakże Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko, w myśl którego choć postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń stanowi rodzaj postępowania administracyjnego o uproszczonym i odformalizowanym charakterze, to "muszą być w nim jednak zachowane pewne minimalne rygory proceduralne". Do postępowania tego będą miały odpowiednie zastosowanie przepisy regulujące postępowanie administracyjne jurysdykcyjne oraz zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym zasada prawdy obiektywnej (zob. wyrok NSA z dnia [...] stycznia 2001 r., sygn. akt I SA [...], Lex nr 75510)" (wyrok NSA z [...].10.2015 r., I OSK [...], dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie "CBOSA"; por. też P. Krzykowski, Wydawania zaświadczeń w polskim prawie administracyjnym, O. 2010, s. 27-30, i tam przywołane wypowiedzi doktryny i orzecznictwa).

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie o wydanie zaświadczenia jest postępowaniem o charakterze wnioskowym i że to na wnioskodawcy, jako na inicjatorze tego postępowania, spoczywa obowiązek wykazania swego interesu prawnego.

Wymagania, jakie powinien spełniać wniosek o wydanie zaświadczenia – będący w istocie rodzajem "podania" w rozumieniu art. 63 k.p.a. – wynikają z art. 63 § 2 i art. 217 § 2 k.p.a. Zatem wniosek taki musi zawierać wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie (art. 63 § 2 k.p.a.), a także wskazanie interesu prawnego lub przepisu prawa, z których wynika obowiązek wydania zaświadczenia (art. 217 § 2 w zw. z art. 63 § 2 in fine k.p.a.). Wniosek pisemny powinien ponadto być podpisany przez wnoszącego (art. 63 § 3 zd. pierwsze k.p.a.).

Jeżeli wniosek o wydanie zaświadczenia nie zawiera wszystkich wymaganych elementów – a więc dotknięty jest brakami – wówczas stosuje się art. 64 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z [...].06.2010 r., I OSK [...], CBOSA). W myśl tego przepisu: "Jeżeli podanie nie spełnia innych [niż wskazanie adresu wnoszącego podanie – uw. Sądu] wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania".

Organ I instancji odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści, ponieważ strona żąda potwierdzenia faktów, które były przedmiotem analizy w sprawach skargowych, a wskazane zostały w uchwale nr [...] Rady Miejskiej w Ś. z dnia [...] września 2010 r. i uchwale nr [...] Rady Miejskiej w Ś. z dnia [...] września 2019 r. Z kolei SKO uznało iż brak jest przepisu prawa wymagającego wydania zaświadczenia o żądanej przez wnioskodawcę treści – co, w ocenie Sądu, jest konstatacją trafną jednakże organy obu instancji nie podjęły żadnych działań celem wyjaśnienia, czy skarżący ma interes prawny w potwierdzeniu żądanych faktów, przede wszystkim zaś nie wezwały go o wykazanie takiego interesu.

Należy zauważyć, że wniosek o wydanie zaświadczenia wpłynął do Urzędu Miejskiego w Ś. [...] września 2019 r., a postanowienie odmowne zostało wydane przez Burmistrza dopiero [...] lutego 2020 r. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika by organ I instancji wezwał skarżącego do wykazania interesu prawnego. Potwierdza to zresztą treść uzasadnienia ww. postanowienia, w którym nie ma wzmianki o jakimkolwiek badaniu istnienia interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia.

Z kolei SKO w jednym zdaniu wskazało, że przedstawione przez R. S. uzasadnienie wniosku nie potwierdza istnienia jego interesu prawnego

W ocenie Sądu twierdzenie organu, że skarżący takiego interesu "nie posiada" jest całkowicie gołosłowne i nie poddaje się kontroli sądowej, i to nie tylko z uwagi na ww. brak uprzedniego wezwania wnioskodawcy, ale także z tego powodu, że z treści uzasadnienia postanowień w żaden sposób nie wynika, jakie to konkretne twierdzenia wnioskodawcy lub okoliczności sprawy organy poddały analizie przed sformułowaniem takiego wniosku.

Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie doszło do naruszenia odpowiednio stosowanych: art. 64 § 2 k.p.a., art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., art. 10 oraz art. 8 k.p.a. – które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.

Rozpoznając sprawę ponownie w warunkach określonych w art. 153 p.p.s.a. organ I instancji winien wezwać R. S. do uzupełnienia braków formalnych wniosku – polegających na określeniu interesu prawnego wnioskodawcy w urzędowym potwierdzeniu wskazanych przezeń okoliczności faktycznych lub prawnych – a następnie przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności i wyjaśnienia ocenić pod kątem ziszczenia się w tej sprawie przesłanki z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a., ponieważ sprawa nie została opłacona przez skarżącego, który ją wygrał, Sąd nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa od organu kwotę [...]zł tytułem nieuiszczonego wpisu od skargi.