Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 47/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1 i par. 2, art. 79
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 47/24 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 maja 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: Sędzia WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Głowacki, Sędzia WSA Urszula Zięba (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, sprawy ze skargi M.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 2 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną skargę oddala.


UZASADNIENIE

W dniu 17 lipca 2023 r. (data prezentaty) do Urzędu Miasta Krakowa wpłynęło pismo M. B., stanowiące skargę w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", w którym zarzucił on, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z 16 czerwca 2023 r. rażąco narusza prawo.

Postanowieniem z 7 sierpnia 2023 r. Prezydent Miasta Krakowa oddalił powyższą skargę z powodu braku podstaw do zakwestionowania zaskarżonych czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że organ egzekucyjny 16 czerwca 2023 r. doręczył drogą elektroniczną Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie. O dokonaniu tej czynności egzekucyjnej powiadomiono Zobowiązanego w dniu 10 lipca 2023 r. doręczając zawiadomienie o zajęciu z dnia 16 czerwca 2023 r. o numerze EW-03.3160.23853.2023.JK wraz z tytułem wykonawczym z 7 czerwca 2023 r. oraz z zawiadomieniem z 16 czerwca 2023 r. nr EW-03.3160.23830.2023.JK. Organ I instancji uznał zatem, że organ egzekucyjny uczynił zadość wymaganiom określonym w art. 79 oraz art. 80 u.p.e.a.. Wskazał w związku z tym, że wobec Skarżącego została skutecznie wszczęta egzekucja administracyjna. PMK stwierdził, że czynności egzekucyjnej dokonano zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W zażaleniu z 4 września 2023 r. na powyższe postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa Skarżący ponownie zarzucił rażące naruszenie prawa i wniósł o zmianę przedmiotowego postanowienia oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z 2 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy ww. postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji przytoczył treść art. 1a pkt 2, art. 26 §5, art. 54 § 2-5, art. 79 i art. 87 § 4 u.p.e.a. i wskazał, że w dniu 16 czerwca 2023 r. organ egzekucyjny doręczył organowi rentowemu - ZUS w Krakowie zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS Oddział w Krakowie i wezwał organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny prawidłowo zawiadomił o dokonanym zajęciu Skarżącego doręczając mu w dniu 10 lipca 2023 r. zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS Oddział w Krakowie z dnia 16 czerwca 2023 r. o numerze EW-03.3160.23853.2023.JK wraz z tytułem wykonawczym z 7 czerwca 2023 r. oraz z zawiadomieniem z 16 czerwca 2023 r. nr EW-03.3160.23830.2023.JK. Kolegium stwierdziło zatem, że wobec Skarżącego została skutecznie wszczęta egzekucja administracyjna. SKO uznało w konsekwencji, że w sprawie zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w u.p.e.a., zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie Skarżący wniósł na nie skargę, podnosząc, że zostało wydane z naruszeniem prawa, a w szczególności z naruszeniem gwarantowanych przez Konstytucję praw osobistych i majątkowych obywateli. Zdaniem Skarżącego Kolegium nie wniknęło w meritum sprawy i nie zweryfikowało zebranego materiału dowodowego. W związku z tym Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawo w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy u.p.e.a., a w szczególności jej art. 54 § 1, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kontrola jest ograniczona do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, którymi zgodnie z treścią art. 1a pkt 2 u.p.e.a. są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 132/22 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). W ww. wyroku WSA w Krakowie stwierdził również, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. np. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III FSK 3044/21 oraz wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Bk 487/21). Z treści przepisów u.p.e.a. wynika, że Skarżący powinien wyraźnie określić zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają bowiem tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.

W szczególności, odnosząc się do kierowanego do organu egzekucyjnego wniosku Skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego należy podkreślić, że w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyroki: NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FSK 1200/18, WSA w Krakowie z dnia 10 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 268/17).

Wyjaśnić należy, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny jest niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Niedopuszczalne jest również stosowanie środków egzekucyjnych wobec osoby niepodlegającej jurysdykcji polskich organów administracyjnych, zwłaszcza korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może też polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę (tak P. M. Przybysz (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54). Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 u.p.e.a.).

W rozpoznanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zajął świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Prawidłowość dokonania przez organ egzekucyjny powyższych czynności egzekucyjnych należy rozpatrywać na podstawie regulacji zawartych w art. 79 u.p.e.a.

I tak, zgodnie z treścią art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń (art. 79 § 2 u.p.e.a.). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób; 2) wzywa organ rentowy, aby: a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości, b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli; 3) poucza organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2 (art. 79 § 4 u.p.e.a.).

Z treści powyższego przepisu wynika, że do skutecznego dokonania ww. czynności egzekucyjnej, niezbędne jest doręczenie organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu.

W treści zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wskazało, że w dniu 16 czerwca 2023 r. organ egzekucyjny doręczył organowi rentowemu - ZUS w Krakowie zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS Oddział w Krakowie nr EW-03.3160.23853.2023.JK. Kolegium stwierdziło, że o dokonanym zajęciu organ egzekucyjny prawidłowo zawiadomił Skarżącego doręczając mu w dniu 10 lipca 2023 r. zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS Oddział w Krakowie wraz z tytułem wykonawczym oraz z zawiadomieniem z 16 czerwca 2023 r. nr EW-03.3160.23830.2023.JK. Sąd stwierdza, że okoliczności te znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Prawidłowo zatem Kolegium uznało, że wobec Skarżącego została skutecznie wszczęta egzekucja administracyjna. Sąd zauważa, że w aktach sprawy brak jest ww. zawiadomienia z 16 czerwca 2023 r. nr EW-03.3160.23830.2023.JK, dlatego Sąd nie był w stanie stwierdzić czego zawiadomienie to dotyczyło i do kogo było skierowane. Uchybienie to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż skarga na czynność egzekucyjną związana była z zawiadomieniem nr EW-03.3160.23853.2023.JK, a w tym zakresie zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy był kompletny.

Zaskarżona czynność stanowiła w myśl art. 1 a pkt 2 u.p.e.a czynność egzekucyjną, tj. stanowiła działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym należność podlegała zgodnie z art. 2 § 1 u.p.e.a egzekucji administracyjnej. Środkiem egzekucyjnym zastosowanym w omawianej sprawie było zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego. Sąd stwierdza, że zaskarżona czynność została przez organ egzekucyjny przeprowadzona prawidłowo. Obowiązujące przepisy dotyczące ww. zajęcia (art. 79 u.p.e.a) nie zostały w toku prowadzonego postępowania naruszone. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o zajęciu zostało sporządzone zostało prawidłowo (w postaci elektronicznej) i opatrzone podpisem elektronicznym. W zawiadomieniu oznaczono strony postępowania oraz wskazano organ egzekucyjny, podano numer tytułu wykonawczego, określono wysokość dochodzonej należności, a także zawarto pouczenia dla zobowiązanego i ZUS-u. Zawiadomienie o dokonanym zajęciu organ egzekucyjny prawidłowo doręczył Zobowiązanemu oraz do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W treści skargi, pism procesowych na etapie postępowania sądowego oraz wcześniejszych pismach na etapie postępowania administracyjnego, Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które stanowiłyby o wadliwości ww. zajęcia. Organy obydwu instancji przeprowadziły wystarczające – w zakresie postępowania egzekucyjnego – postępowanie wyjaśniające. Również uzasadnienia wydanych postanowień obydwu instancji spełniają wymogi ustawowe dla postanowień wydawanych w ramach postępowania w razie wniesienia skargi na czynności egzekucyjne na podstawie art. 54 u.p.e.a.

Końcowo Sąd zauważa, że postanowienie SKO w Krakowie z 2 listopada 2023 r. zostało wydane w toku postępowania egzekucyjnego w administracji na skutek skargi Strony na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Postępowanie to zostało uregulowane w u.p.e.a., a zgodnie z jej art. 18 w postępowaniu tym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Żaden z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje możliwości odpowiedniego stosowania przepisów ustaw wymienionych przez Skarżącego. Dodać przy tym wystarczy, że Kodeks postępowania cywilnego reguluje tok postępowania sądowego "w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych" (art. 1 k.p.c.) – czyli do spraw cywilnych, podczas gdy rozpoznawana przez Sąd skarga dotyczy sprawy administracyjnej. Ustawa Prawo ustroju sądów powszechnych również nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie, ponieważ reguluje ona zasady działania sądów powszechnych, a nie administracyjnych. Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie mogła zaś mieć zastosowania w sprawie, ponieważ – tak jak i poprzednio wymienione akty – reguluje ona postępowanie spoza zakresu spraw administracyjnych, co wynika z art. 1 ust. 2 tej ustawy. Tymczasem postępowanie, którego dotyczy skarga prowadzone jest przez organ administracyjny w toku egzekucji administracyjnej (por. wyrok WSA w Krakowie z 26 października 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 362/23, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, działając na zasadzie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.