Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 376/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt. 1 w zw. z ust. 2 pkt. 5
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 145 § 1 pkt. 1 c w zw. z art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 122, art. 180 § 1 i 187 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 660 w zw. z art. 73 § 2 w zw. z art. 74 § 1 w zw. z art. 83 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1145
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tj

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 555/19 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 marca 2019 r. nr 330000-IAGW-92884-212/2014/JS/MK w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. N. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji") wyrokiem z 5 listopada 2019 r., w sprawie sygn. akt III SA/Gl 555/19, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej zwanej "p.p.s.a."), oddalił skargę M. N. (dalej zwaną "skarżącym"), na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej zwanego "DIAS") z 20 marca 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że 18 października 2011 r., funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych w lokalu [...]. prowadzonym przez skarżącego. W wyniku kontroli w pomieszczeniu ujawniono urządzenie do gier o nazwie LION-MAGIC GAMES lI NG nr [...] typu video multigame z dwoma monitorami. Urządzenie było sprawne i można było urządzać na nim gry, co potwierdził przeprowadzony przez funkcjonariuszy eksperyment w postaci gry kontrolnej. Czynności zostały udokumentowane w protokole kontroli z 18 października 2011 r. oraz w protokole z czynności kontrolnych z tej samej daty, którego załącznik stanowi dokumentacja filmowa na nośniku DVD z przeprowadzonych gier kontrolnych i oględzin automatu. Protokół podpisał skarżący, który był obecny w czasie kontroli.

Przeprowadzony eksperyment wykazał, że gry na urządzeniu odbyły się za punkty uzyskane wcześniej za wygraną oraz, że gry dostępne w przedmiotowym automacie są odzwierciedleniem gier na automacie bębnowym i posiadają element losowości. Nie ma możliwości zamiany posiadanych punktów kredytowych na środki pieniężne i dokonania ich wypłaty bezpośrednio z urządzenia. Za pomocą znajdującego się w lokalu klucza otwarto dolne drzwi automatu, gdzie w kuwecie ujawniono użyty do przeprowadzenia eksperymentu banknot 10 zł. Drugi z kluczy, którym dysponował skarżący służył do kasowania czasu i punktów z pozycji ustawień. Wśród możliwych do rozegrania gier była gra American Poker lI. Kontrolującym nie okazano zezwolenia na urządzanie gier, regulaminu gier czy poświadczenia rejestracji automatu. Ustalono natomiast, że w kontrolowanym lokalu wcześniej był punkt gier na automatach o niskich wygranych, który został zamknięty w związku z wygaśnięciem zezwolenia. Kontrolującym skarżący okazał umowę najmu z 1 lipca 2011 r. zawartą ze spółką M. (dalej zwaną "Spółką") reprezentowaną przez prezesa zarządu J. S. (dalej zwanego "Uczestnikiem"). Umowa była bezterminowa i nie określała wynajmowanej powierzchni ani ilości automatów które miały być na niej zainstalowane.

Postanowieniem z 29 lipca 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu wobec skarżącego postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Jednocześnie postanowieniem z tej samej daty organ wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na tym samym automacie wobec Uczestnika, a następnie postanowieniem z 11 września 2014 r. oba postępowania połączył do wspólnego prowadzenia uznając skarżącego i Uczestnika za współurządzających gry.

Postanowieniem z 12 września 2014 r. organ włączył do postępowania dowód z opinii biegłego sporządzonej 26 marca 2013 r. dotyczącej spornego urządzenia. Wynika z niej, że na automacie nie ma założonych plomb rejestracyjnych lub serwisowych zabezpieczających dostęp do płyty logicznej i programu. Wygrane punktowe uzyskane w grach losowych pozwalają na rozegranie kolejnych gier bez konieczności wpłaty nowej stawki za udział w grze. Wygrane punktowe nie przedłużają wykupionego czasu gry na automacie. Automat jest urządzeniem elektronicznym, w którym zainstalowano gry komputerowe o charakterze czasowo – zręcznościowym oraz gry o charakterze losowym. Automat nie wypłaca w sposób bezpośredni wygranych pieniężnych ani rzeczowych.

Decyzją z 23 października 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Częstochowie wymierzył skarżącemu oraz Uczestnikowi karę pieniężną w kwocie 12 000,00 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Jako podstawę prawną wydania decyzji organ I instancji wskazał art. 13 § 1, art. 207 § 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 2 ust. 3 i 4, art. 3, art. 6 ust.1, art. 8, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i 2, art. 91 ustawy o grach hazardowych.

DIAS po rozpatrzeniu odwołania skarżącego oraz odwołania Uczestnika uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej Uczestnika i umorzył postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry; utrzymał decyzję w mocy w pozostałej części w stosunku do M. N.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 800, dalej zwanej "o.p.") oraz art. 2 ust. 5, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 6 ust.1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1; i 2, art. 91 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm.; dalej zwanej "u.g.h."), które omówił w uzasadnieniu decyzji.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie był wystarczający do uznania Uczestnika za współurządzającego gry na podstawie okazanej przez skarżącego umowy najmu zwłaszcza, przy negowaniu jej podpisania przez .J. S. Postanowieniem z 19 listopada 2019 r. organ odwoławczy włączył do akt postępowania opinię grafologiczna-porównawczą z 8 listopada 2014 r. a dotyczącą autentyczności podpisu Uczestnika. Opinia wykluczyła autentyczność jego podpisu, co zdaniem organu odwoławczego musiało skutkować umorzeniem w stosunku do niego postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Tym samym organ uznał, że urządzającym gry był skarżący. Urządzenie znajdowało się w jego lokalu, on udostępniał go grającym, obsługiwał dysponując dwoma opisanymi wyżej kluczami i legitymował się umową, na której podpis kontrahenta okazał się fałszywy.

Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do WSA. Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji oddalił skargę.

WSA uznał, że okazana przez skarżącego umowa najmu lokalu okazała się wadliwa. Nie została podpisana z wymienioną w niej Spółkę ani podpisana przez osobę, która miała być jej prezesem, który został wcześniej wykreślony z rejestru sądowego – KRS. Zdaniem WSA, okazana umowa miała charakter fikcyjny, natomiast to skarżący jako właściciel lokalu i prowadzący w nim działalność gospodarczą ponosi pełnię odpowiedzialności za skutki funkcjonowania lokalu. WSA uznał, że skoro skarżący posiadał w swoim lokalu urządzenie do urządzania gier hazardowych, a nie było ono własnością Spółki, to jedynym jego dysponentem był skarżący i wykorzystywał je do prowadzenia działalności. Sąd podkreślił, że nawet zawarcie umowy najmu powierzchni lokalu nie jest wystarczające do uznania, że wynajmujący nie jest współurządzającym gry hazardowe, podobnie jak zarejestrowanie działalności gospodarczej nie przesądza o prowadzeniu jej zgodnie z prawem.

Sąd uznał za niezasadne zarzuty naruszenia prawa procesowego w zakresie art. 187 § 1 i art. 122 § 1 o.p. poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie i rozważenie materiału dowodowego w części dotyczącej uznania skarżącego za podmiot urządzający nielegalne gry hazardowe. Skarżący bowiem nie wskazał jakich dowodów organ nie przeprowadził, ani nie wystąpił z jakąkolwiek inicjatywą w tej kwestii. Zdaniem WSA, organ odwoławczy sprostał obowiązkom wynikającym z art. 187 § 1 o.p., w zakresie zgromadzenia dowodów wystarczających do wydania rozstrzygnięcia oraz wnikliwej oceny całego zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a co spełnia wymogi określone w art. 210 § 4 i 6 o.p.

Skarżąca zaskarżył skargą kasacyjną powyższy wyrok domagając się jego uchylenia w całości oraz uchylenia decyzji organów obu instancji; ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 naruszenie:

prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

– art. 145 § 1 pkt. 1 c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo naruszenia przez organy podatkowe I i II instancji art. 122, art. 180 § 1 i 187 § 1 o.p., które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy tj. błędne i niepełne zebranie, rozpatrzenie i ocena materiału dowodowego w niniejszej sprawie, a w szczególności ocena umowy najmu z 1 lipca 2011 r., i wskutek powyższego:

• nieprawidłowe uznanie, iż ww. umowa najmu "została zawarta dla pozoru ze Spółką, która istnieje ale takiej umowy nie podpisała, a widniejący na niej podpis został sfałszowany niezależnie od tego, że osoba, która miała ją podpisać nie posiadała prawa do jej reprezentacji, a jeżeli skarżący już takową umowę podpisał to winna one zawierać wszystkie wymagane ustawą kodeks cywilny obligatoryjne zapisy oraz być autentyczna" podczas gdy przedmiotowy automat wraz z umową najmu został skarżącemu dostarczony przez przedstawicieli Spółki, a zatem umowa była faktycznie wykonywana, a skarżący nie mógł wiedzieć czy przypuszczać, że dostarczona mu umowa wraz z przedmiotowym automatem nie została podpisana przez osobę uprawnioną do jej reprezentacji, a dodatkowo podpis tej osoby został podrobiony, a ponadto nie ma wymogu ażeby umowa najmu była zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności, a zatem przyjąć należy, iż skarżącego ze Spółką wiązała ustna umowa najmu;

• nieprawidłowe uznanie, że na skutek wadliwości umowy najmu Spółka nie była właścicielem automatu a jedynym jego dysponentem i użytkownikiem był skarżący podczas gdy zawarcie i podpisanie umowy najmu przez osobę, która nie miała uprawnień do reprezentacji podmiotu oraz sfałszowanie takiego podpisu nie oznacza automatycznie, że ww. Spółka nie była właścicielem automatu, a oznaczenia tej Spółki znajdowały się na tym automacie, a przedmiotowy automat wraz z umową został skarżącemu dostarczony przez przedstawicieli ww. Spółki;

• przy ocenie skuteczności umowy najmu z 1 lipca 2011 r. Sąd pierwszej instancji pominął, że praktyką w latach 2009 – 2015 prowadzenia działalności przez rozmaite podmioty wstawiające automaty do gier do lokali takich jak lokal skarżącego było to, że podmioty takie działały za pośrednictwem swoich przedstawicieli, którzy dostarczali wraz z automatem podpisaną umowę najmu, a praktyka ta wykształciła się na skutek wadliwego procesu legislacyjnego ustawy o grach hazardowych z 19 listopada 2009 r., a zatem skarżący nie miał możliwości weryfikacji czy podpis na umowie jest autentyczny oraz złożony przez osobę uprawnioną do reprezentacji albowiem skarżący był zapewniany przez przedstawicieli ww. Spółki, że umowa jest podpisana przez osobę uprawnioną do reprezentacji;

• nieprawidłowe uznanie, iż "ww. umowa najmu miała charakter fikcyjny zmierzający do uniknięcia przez skarżącego odpowiedzialności z tytułu urządzania gier poza kasynem gry i sankcji z art. 89 u.g.h.", podczas gdy przedmiotowy automat wraz z umową został skarżącemu dostarczony przez przedstawicieli Spółki, a skarżący jedynie wynajmował część powierzchni swojego lokalu na rzecz ww. Spółki, która jest właścicielem przedmiotowego urządzenia, a zatem umowa najmu była faktycznie wykonywana, a skarżący nie może ponosić odpowiedzialności za działania najemcy – właściciela urządzenia i być uznany za urządzającego gry na automatach albowiem wyklucza to charakter umowy najmu, a fakt, że ww. umowa została podpisana przez osobę, która nie miała uprawnień do reprezentacji podmiotu oraz sfałszowanie takiego podpisu nie oznacza, że umowa nie obowiązywała albowiem została zawarta ustnie w sposób dorozumiany;

• nieprawidłowe uznanie, że "skarżący uczestniczył aktywnie w procesie urządzania gier bez zezwolenia, poza kasynem" podczas gdy zdaniem Sądu pierwszej instancji jedyna aktywność jaką podejmował skarżący sprowadzała się do przechowywania kluczy do przedmiotowego automatu, klucze te nigdy nie były używane przez skarżącego lub jego pracowników, automat nie był eksploatowany, a zatem zachowanie skarżącego nie może być tożsame z obsługą tego urządzenia lub stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających organizowanie gier hazardowych, a ponadto skarżący nie czerpał żadnych korzyści z gier na przedmiotowym automacie;

przepisów prawa materialnego, tj.:

– art. 89 ust. 1 pkt. 1 u.g.h. w zw. z ust. 2 pkt. 5 u.g.h. poprzez uznanie, iż skarżący był urządzającym gry na automatach, podczas gdy skarżący jedynie wynajmował część powierzchni swojego lokalu na rzecz Spółki, która jest właścicielem przedmiotowego urządzenia, umowa ta była faktycznie wykonywana, a zatem skarżący nie może ponosić odpowiedzialności za działania najemcy – właściciela urządzenia i być uznany za urządzającego gry na automatach albowiem wyklucza to charakter umowy najmu, a jedyną aktywność jaką podejmował skarżący sprowadzała się do przechowywania kluczy do przedmiotowego automatu, klucze te nigdy nie były używane przez skarżącego lub jego pracowników, automat nie był eksploatowany, a zatem zachowanie skarżącego nie może być tożsame z obsługą tego urządzenia lub stwarzaniem technicznych, ekonomicznych organizacyjnych warunków umożliwiających organizowanie gier hazardowych, a także nie czerpał żadnych korzyści z gier na przedmiotowym automacie;

– art. 89 ust. 1 pkt. 1 u.g.h. w zw. z art. 660 k.c. w zw. z art. 73 § 2 k.c. w zw. z art. 74 § 1 k.c. w zw. z art. 83 § 1 k.c. poprzez uznanie, że umowa najmu z 1 lipca 2011 r. zawarta przez skarżącego ze Spółką miała charakter fikcyjny zmierzający do uniknięcia przez skarżącego odpowiedzialności z tytułu urządzania gier poza kasynem gry i sankcji z art. 89 u.g.h. i była zawarta dla pozoru podczas gdy przedmiotowy automat wraz z umową najmu został skarżącemu dostarczony przez przedstawicieli Spółki, a fakt, że ww. umowa została podpisana przez osobę, która nie miała uprawnień do reprezentacji podmiotu oraz sfałszowanie tego podpisu nie oznacza, że umowa nie obowiązywała albowiem została zawarta ustnie w sposób dorozumiany i była faktycznie wykonywana, a ustawa nie przewiduje zachowania formy pisemnej dla umowy najmu pod rygorem nieważności.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wnosił i wywodził jak w skardze kasacyjnej oraz w pismach przygotowawczych nadesłanych do akt sprawy wraz z wnioskiem dowodowym, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Z zarzutów skargi kasacyjnej, które oparte zostały na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska WSA, który kontrolując zgodność z prawem decyzji DIAS w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie wniesionej na nią skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że przeprowadzone przez organ ustalenia faktyczne, wobec ich prawidłowości, uzasadniały po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie przez organy administracji oceny, że stanowiący przedmiot kontroli automat do gier służył do urządzaniu na nich gier, o których mowa w art. 2 ust. 3 – 4 u.g.h., a w konsekwencji oceny odnośnie do zaktualizowania się znamion – przypisanego skarżącemu – deliktu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry i po trzecie, nałożenie na niego na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g..h kary pieniężnej w wysokości12 000 zł za urządzanie gier hazardowych na automacie poza kasynem gry, który to przepis prawa w związku z tym, że nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, mógł stanowić materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku WSA, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają trafności stanowiska WSA, że kontrolowana przez ten sąd decyzja nie jest niezgodna z prawem.

Nie są usprawiedliwione zarzuty tiret 1, 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a, art. 89 ust. 1 pkt. 1 u.g.h. w zw. z ust. 2 pkt. 5 u.g.h., art. 89 ust. 1 pkt. 1 u.g.h. w zw. z art. 660 k.c. w zw. z art. 73 § 2 k.c. w zw. z art. 74 § 1 k.c. w zw. z art. 83 § 1 k.c.), na gruncie których skarżący podważa w istocie zgodność z prawem zaskarżonego wyroku z pozycji argumentacji zmierzającej do wykazania braku prawidłowości przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie ustaleń faktycznych, które – jego zdaniem – nie były (najogólniej rzecz ujmując) wystarczające dla przypisania jemu cech podmiotu urządzającego gry, w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. Zwłaszcza, że – według skarżącego kasacyjnie – ma się temu również sprzeciwiać przywołany przepis prawa, który nie uzasadnia, aby o zaistnieniu deliktu, o którym w nim mowa można było wnioskować tylko i wyłącznie na tej podstawie, że strona udostępniła innemu podmiotowi część należącego do niej lokalu sama nie angażując się aktywnie w urządzanie gier hazardowych na automacie do gier zainstalowanym w należącym do niej lokalu.

Odpowiadając na te zarzuty – których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie – trzeba przede wszystkim podnieść, że z art. 89 ust. 1 u.g.h. jasno wynika, że na jego gruncie ustawodawca penalizuje zasadniczo (dwa) różne rodzaje nagannych i niepożądanych zachowań, stanowiących dwa odrębne delikty prawa administracyjnego. Stąd też nie bez powodu – gdy odwołać się do argumentu z racjonalności działań prawodawcy oraz zasady określoności przepisów prawa represyjnego – ich znamiona podmiotowe oraz przedmiotowe, w celu zindywidualizowania tych deliktów w zakresie odnoszącym się do penalizowania naruszeń odrębnych od siebie sankcjonowanych przepisów ustawy o grach hazardowych, ustawodawca opisał w wyraźnie różny i odbiegający od siebie sposób. Jednoznaczne odróżnienie od siebie tych deliktów, znajdujące potwierdzenie w konstrukcji art. 89 ust. 1 u.g.h., skutkowało zróżnicowaniem sposobu określenia, a tym samym i wysokości kar pieniężnych nakładanych na podmiot dopuszczający się ich popełnienia. Wyraźnie wynika to z art. 89 ust. 2 u.g.h. Zgodnie z tym przepisem, wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 – wynosi 100% przychodu, w rozumieniu odpowiednio przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych albo przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych, uzyskanego z urządzanej gry, zaś w przypadkach, o których stanowi ust. 1 pkt 2, kara ta wynosi 12 000 zł od każdego automatu.

Z powyższego wynika, że celem działania prawodawcy materializującym się w treści art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. było penalizowanie zachowań polegających na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry (w tym w szczególności restytucja niepobranych należności i podatku od gier oraz kompensowanie strat budżetu Państwa poniesionych w związku z nielegalnym urządzaniem gier hazardowych na automatach) oraz przeciwdziałanie tym zachowaniom, jako niepożądanym.

Jeżeli tak, to za nie mniej uzasadniony trzeba uznać ten wniosek, że wobec jednoznacznej treści przywołanego przepisu prawa, za prawnie relewantne fakty podlegające ustaleniu w postępowaniu administracyjnym w sprawie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach niezgodnie z ustawą, należy uznać po pierwsze, fakt urządzania gier na automatach do gry, o których mowa w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 u.g.h, a po drugie, ten zasadniczy dla bytu omawianego deliktu administracyjnego fakt, że gra na automatach jest urządzana poza kasynem gry. Przy tym, co trzeba podkreślić w opozycji do stanowiska skarżącego, że nie jest to bez znaczenia dla oceny odnośnie do braku jego zasadności, w tym zwłaszcza w zakresie w jaki skarżący podnosi brak wystarczających podstaw do przypisania mu deliktu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry. Z treści art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie wynika, aby do znamion deliktu, o którym w nim mowa – a co za tym idzie do zbioru faktów podlegających ustaleniu w postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej – należało czerpanie zysków z urządzania gier hazardowych, w sposób o którym mowa w przywołanym przepisie prawa. Na jego gruncie – jak powyżej już wyjaśniono – penalizowane jest zachowanie polegające na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry, a z punktu widzenia oceny odnośnie do zaktualizowania się znamion tego deliktu administracyjnego nie jest istotne, czy podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry czerpał z nich zysk. Nie ma również żadnego prawnego znaczenia to, czy podmiot ten legitymował się koncesją lub zezwoleniem, czy też nie.

W korespondencji do powyższego trzeba podnieść, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 wyjaśniono, że "Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.", a podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której – jak to wynika z art. 6 ust. 4 ustawy z 19 listopada 2009 r. – nie może uzyskać, ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać.

Jeżeli na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizowane jest zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, a przepis ten jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach, to w odpowiedzi na stanowisko podważające zasadność przypisania stronie deliktu, o którym mowa w przywołanym przepisie prawa oraz zasadność uznania jej za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry trzeba podnieść, że w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g..h może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Znajduje to uzasadnienie w potrzebie uwzględniania szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", która jest motywowana zarówno przedmiotem i istotą regulowanych ustawą o grach hazardowych postępowań w sprawach nałożenia kary pieniężnej, jak i koniecznością zapewnienia realnego systemu kontroli oraz skuteczności przewidzianych przez ustawodawcę sankcji.

Jakkolwiek więc ustawa o grach hazardowych – w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie – nie definiuje pojęcia "urządzającego gry", o którym mowa w jej art. 89 ust. 1 pkt 2, to jednak posługuje się nim w wielu przepisach, które umożliwiają określenie i ustalenie jego treściowego zakresu. Na ich podstawie, przy uwzględnieniu potrzeby szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", o czym mowa była powyżej, w pełni zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów w stanie sprawności oraz stałej aktywności, umożliwiającym ich funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.

Przedstawione rozumienie "urządzania" potwierdza również – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – definicja zawarta w Słowniku Języka Polskiego PWN, zgodnie z którą "urządzić – urządzać" oznacza: "wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty", "zorganizować [jakąś imprezę], jakieś przedsięwzięcie itp.", "zapewnić komuś dobre warunki" (por. https://sjp.pwn.pl/sjp/urzadzic;2533410.html). "Urządzanie", to wedle powyżej przedstawionego słownikowego rozumienia tego zwrotu również – a trzeba to podkreślić – "stwarzanie komuś odpowiednich warunków".

W świetle powyższego za uzasadnione należy więc uznać stwierdzenie, że dokonana przez organy i zaakceptowana przez WSA ocena zachowania skarżącego kasacyjnie odpowiada sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej rekonstruowanej z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., w przedstawionym powyżej jego rozumieniu. Oznacza to, że dokonana przez organy subsumpcja ustalonego w sprawie stanu faktycznego – w odniesieniu do tych jego aspektów, które dotyczyły roli skarżącego w organizowaniu przedsięwzięcia hazardowego – pozwala na przyjęcie, że był on urządzającym gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. W efekcie przeprowadzona przez WSA kontrola prawidłowości tego procesu subsumpcji była prawidłowa.

Odwołując się do przedstawionego powyżej rozumienia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., w tym zwłaszcza do desygnatów zwrotu "urządzania gier na automatach", czy też "urządzania gier hazardowych", którym na gruncie tego przepisu operuje ustawodawca, trzeba przyjąć, że istota jego rdzenia znaczeniowego wyraża się w tworzeniu (współtworzeniu, uczestniczeniu w tworzeniu) warunków do urządzania gier hazardowych na automatach.

Tym samym, jeżeli "urządzanie", to "stwarzanie odpowiednich warunków", to w rozpatrywanej sprawie wprost i bezpośrednio należy to odnieść właśnie do tworzenia warunków do urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a to poprzez udostępnienie miejsca ich urządzania i tym samym udostępnianie samych gier na automatach poza kasynem gry. W okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy – który nie został skutecznie zakwestionowany, o czym mowa dalej – polegało to na tym, że skarżący udostępnił część lokalu, w którym prowadził własną działalność gospodarczą w celu ulokowania i zainstalowania w nim automatu do gier hazardowych. Skarżący dysponował ponadto kluczami do automatu, jeden z nich umożliwiał dostęp do kuwety, do której trafiały środki pieniężne zakredytowane przez grającego, natomiast drugi klucz umożliwiał kasowanie czasu i punktów z pozycji ustawień serwisowych automatu.

Tym samym oraz w tenże właśnie sposób udostępniał automat do gier hazardowych grającym, i taki też był – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – cel podejmowanego przez niego działania, a to zważywszy również na to, że z uwagi na rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej, należący do skarżącego lokal był lokalem ogólnodostępnym. Zasadności tego wniosku w żadnym stopniu nie podważa okoliczność przedstawienia przez stronę umowy najmu powierzchni lokalu zawartej ze Spółką, która okazała się wadliwa, ponieważ podpis kontrahenta strony został – co ustalono ponad wszelką wątpliwość – podrobiony. To że skarżący nie zweryfikował w dostępnym, bezpłatnym elektronicznym rejestrze spółek handlowych swego kontrahenta nie zmienia faktu, że wyraził on zgodę na wstawienie automatu do prowadzonego lokalu i zapewnienie mu zaplecza logistycznego. Nie sposób jest bowiem założyć, aby wbrew woli skarżącego doszło do zainstalowania automatu do gier hazardowych w wymienionym lokalu – który tym samym oraz niezależnie od dotychczas prowadzonej w tymże lokalu działalności gospodarczej – wraz z zainstalowaniem w nim automatu do gier hazardowych – rozpoczął również działalność polegająca na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry. Brak zatem podstaw dla podważenia prawidłowości oceny, że skoro w istocie skarżący realnie dysponował automatem do gier w swoim lokalu, to właśnie on prowadził działalność polegającą na urządzaniu gier na automatach.

Połączenie wymienionych składników majątkowych, a mianowicie lokalu użytkowego skarżącego oraz zainstalowanego w nim automatu do gier umożliwiało uruchomienie na nim gier w sposób i w miejscu dostępnym dla ogółu, a więc ich "urządzanie", w przedstawionym powyżej rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

W świetle powyżej przedstawionych argumentów, prezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry", o którym mowa w jej art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz oceny odnośnie do prawidłowości ustalenia i oceny istotnych w sprawie faktów, w żadnym stopniu, ani też zakresie nie podważa więc eksponowanie w skardze kasacyjnej tego, że działanie skarżącego ograniczało się tylko do udostępnienia części lokalu innemu podmiotowi oraz przechowywania kluczy do automatu.

Nie zmienia tej oceny dołączony do pisma z 14 lipca 2021 r. wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku – III Wydział Karny z 20 maja 2021 r., sygn. akt III Ka 444/20, uniewinniający skarżącego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Stosownie bowiem do art. 11 p.p.s.a. – to ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, ze zm.), zasądzając od skarżącego na rzecz organu 2 700 zł, kwota ta stanowi wynagrodzenie radcy prawnego organu, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną i nie prowadził sprawy w postępowaniu pierwszej instancji.