Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 592/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
658
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35 par. 3
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1781
law: Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1  art. 78 ust. 2
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Sławomir Fularski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] sierpnia 2021 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu skargi K. B. z dnia [...] sierpnia 2021 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych, 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz K. B. sumę pieniężną w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz K. B. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] sierpnia 2021 r. K.B. (dalej: "skarżący") wystąpił do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "organ", "PUODO") ze skargą na niezgodne z prawem przetwarzanie jego danych osobowych przez O. S.A. z siedzibą w [...] (dalej: "spółka") dla celów marketingu własnego, pomimo złożonego przez skarżącego sprzeciwu.

Powyższa skarga wpłynęła do organu [...] sierpnia 2021 r.

Pismem z [...] września 2021 r. PUODO wystąpił do spółki o ustosunkowanie się do treści skargi oraz złożenie wyjaśnień w sprawie. W dniu [...] września 2021 r. do organu wpłynęły wyjaśnienia spółki zawarte w piśmie z tej samej daty, tj. [...] września 2021 r.

W dalszej kolejności [...] lutego 2022 r. skarżący zwrócił się do PUODO o udzielenie informacji, na jakim etapie znajduje się sprawa zainicjowana jego skargą.

W dniu [...] marca 2022 r. organ wezwał spółkę do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych ww. pisma z [...] września 2021 r. poprzez złożenie pełnomocnictwa udzielonego przez osoby uprawnione do jej reprezentacji, a także przedstawienie wyjaśnień przez umocowane do tej czynności osoby. Jednocześnie pismem z [...] marca 2022 r. PUODO powiadomił skarżącego o powyższym wezwaniu skierowanym do spółki.

Spółka wykonała wezwanie, nadsyłając [...] marca 2022 r. stosowne pełnomocnictwo oraz podtrzymując dotychczas złożone wyjaśnienia.

Następnie PUODO pismem z [...] stycznia 2023 r. wystąpił do spółki o złożenie dalszych wyjaśnień, o czym poinformował skarżącego (także w piśmie z [...] stycznia 2023 r.). Ponowne wyjaśnienia spółki wpłynęły do organu [...] stycznia 2023 r.

Pismem z [...] lipca 2023 r. skarżący wniósł o przyspieszenie rozpatrzenia jego sprawy i wydanie decyzji do [...] sierpnia 2023 r., przywołując treść art. 35 § 3 i art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a.").

Natomiast pismami z [...] sierpnia 2023 r. PUODO poinformował skarżącego oraz spółkę o zebraniu materiału wystarczającego do wydania decyzji w sprawie, jak również pouczył ich o treści art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a.

W dniu [...] września 2023 r. do PUODO wpłynęła skarga skarżącego, skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na bezczynność organu, w której skarżący domagał się:

• stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

• zobowiązanie PUODO do dokonania czynności w ramach prowadzonego postępowania;

• zasądzenia kosztów postępowania;

• przyznania mu rekompensaty za bezczynność organu w wysokości 2.000 zł.

W uzasadnieniu skargi skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego, wymieniając czynności podjęte przez PUODO w okresie od wniesienia skargi do organu, wszczynającej ww. postępowanie, do złożenia skargi do Sądu.

W odpowiedzi na skargę (pismo organu z [...] października 2023 r.) PUODO wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie - z ostrożności procesowej, w razie nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi - o jej oddalenie.

Uzasadniając żądanie odrzucenia skargi, organ wskazał, że dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej jest uzależniona od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W tym kontekście zaakcentował, iż skarżący pismem z [...] lipca 2023 r. złożył wniosek o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy [...]pod rygorem złożenia ponaglenia, ale ostatecznie ponaglenia nie wniósł, a zatem nie wyczerpał przysługujących mu środków zaskarżenia, co czyni skargę niedopuszczalną.

Jednakże z ostrożności procesowej, odnosząc się do zarzutu bezczynności, PUODO uznał, że w aktualnym stanie prawnym i faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podejmował bowiem wszelkie czynności w przedmiotowej sprawie dla ustalenia stanu faktycznego, a skarżący był informowany o tych działaniach. Do okresu trwania postępowania nie można wliczyć opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Tymczasem treść skargi do PUODO wzbudziła podejrzenie, iż przedmiot postępowania w części dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowiłoby podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Otóż skarżący podał w skardze z [...] sierpnia 2021 r., że był stroną postępowania przed organem wszczętego przeciwko spółce pod sygn. [...], w którym [...] maja 2017 r. wydano decyzję nr [...]. Skarżący prawdopodobnie dopuścił się omyłki pisarskiej, gdyż [...] maja 2017 r. PUODO wydał w jego sprawie decyzję nr [...] (utrzymaną w mocy decyzją organu z [...] października 2020 r. nr [...]). W związku z tym zaszła konieczność weryfikacji treści ww. decyzji, które zostały zarchiwizowane poza siedzibą PUODO. Z ostrożności procesowej organ także wskazał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do bezczynności mającej postać kwalifikowaną - nie cechowała go zła wola skutkująca naruszeniem prawa, a tym bardziej naruszeniem prawa w sposób rażący. Skarżący nie uzasadnił też w żaden sposób wniosku o przyznanie sumy pieniężnej.

Końcowo PUODO podkreślił, że [...] października 2023 r. wydał w przedmiotowej sprawie decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Pierwszy z ww. przepisów stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Natomiast w myśl art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi z uwagi na brak ponaglenia.

Przepisy art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. stanowią, iż skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator,

Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.

W przypadku skargi na bezczynność wniesienie skargi należy poprzedzić ponagleniem do właściwego organu prowadzącego postępowanie. Jak wskazuje art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). Zgodnie z art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.

Wedle art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

W ocenie tutejszego Sądu, skarga na bezczynność PUODO w przedmiocie rozpoznania skargi (wniosku) z [...] sierpnia 2021 r. jest dopuszczalna. Wbrew twierdzeniu organu, skarżący przed jej wniesieniem wystąpił (pismem z [...] lipca 2023 r.) do PUODO (tj. do organu właściwego - vide art. 37 § 3 pkt 2 k.p.a.) z ponagleniem. Wprawdzie nadał temu środkowi nazwę "wniosek o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy", lecz zawarte w jego treści żądanie o wydanie decyzji do 15 sierpnia 2023 r. jednoznacznie wskazuje, że stanowi ono ponaglenie. Nie ma przy tym znaczenia, iż skarżący jednocześnie w ww. piśmie zapowiedział złożenie ponaglenia, gdyby organ nie załatwił sprawy. Skarżący powołał się na art. 35 § 3, art. 36 § 1 i art. 37 § 1 k.p.a. Nie ma wątpliwości, że omawiane pismo należy traktować jako ponaglenie. W konsekwencji skarżący wyczerpał środek zaskarżenia przed wniesieniem skargi na bezczynność organu i nie ma podstaw do odrzucenia tej skargi przez Sąd.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W myśl art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona w ww. przepisie - ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a. - nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela.

W art. 35 k.p.a. zostały określone terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis art. 35 § 1 k.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Jednakże samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądowej.

Prawodawca unijny w art. 78 ust. 2 RODO przewidział możliwość skorzystania przez osobę, której dane dotyczą, z uprawnienia do wykorzystania środka ochrony prawnej przed sądem (przeciwko organowi nadzorczemu) w sytuacji, gdy organ nadzorczy w terminie trzech miesięcy: 1) nie rozpatrzył skargi; 2) nie poinformował osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi.

Przedstawiciele doktryny zwracają uwagę, że literalna treść art. 78 ust. 2 RODO nie daje jasnej odpowiedzi, czy termin w nim określony powinien mieć zastosowanie w obu przypadkach wskazanych w pkt 1 i 2 tego przepisu - vide P. Litwiński [w:] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) nr 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych). Komentarz pod red. P. Litwińskiego, wyd. 1, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2021, uw. 5 komentarza do art. 78 RODO; podobnie P. Fajgielski Komentarz do rozporządzenia nr 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) [w:] Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, wyd. II, Wolters Kluwer Polska 2022, t. 6 komentarza do art. 78 RODO. W przeciwnym wypadku nie byłoby przewidzianego terminu do rozstrzygnięcia sprawy (sankcji w przypadku jego przekroczenia). Ponadto wprowadzenie takiego terminu wyłącznie w odniesieniu do obowiązków informacyjnych z art. 77 ust. 2 RODO (na co mogłaby wskazywać wykładnia literalna przepisu art. 78 ust. 2 RODO) wydaje się nieadekwatne w kontekście zabezpieczenia praw skarżącego.

P. Fajgielski w przywołanej wyżej publikacji podnosi, iż termin wskazany w przepisie art. 78 ust. 2 RODO "nie powinien być rozumiany jako termin rozpatrzenia skargi, gdyż sprawa może okazać się skomplikowana, a jej rozstrzygnięcie niemożliwe w trzymiesięcznym terminie, wówczas jednak organ nadzorczy powinien poinformować o tym osobę, której dane dotyczą" (podobnie M. Górski [w:] Ogólne rozporządzenie o ochronie danych osobowych. Komentarz pod red. M. Sakowskiej-Baryły, wyd. 1, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018, uw. 9 komentarza do art. 78 RODO).

W doktrynie wyrażono też pogląd, że art. 78 ust. 2 RODO nie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a. Przepis art. 78 ust. 2 RODO nie określa bowiem terminu załatwienia skargi przez organ nadzorczy. Termin trzech miesięcy, o jakim mowa w tym przepisie, odnosi się do wykonania przez organ nadzorczy obowiązku poinformowania strony, której dane dotyczą, o postępach i efektach rozpoznawania jej skargi; z jego upływem RODO łączy możliwość uruchomienia przez podmiot danych środków ochrony prawnej przed sądem - wniesienia skargi na bezczynność organu nadzorczego (tak I. Bogucka [w:] Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz pod red. D. Lubasza, Warszawa 2019, komentarz do art. 62).

Z tym ostatnim stanowiskiem nie zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") w wyroku z 7 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 4754/21 (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdzając, iż trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 RODO nie odnosi się tylko do obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77 RODO, ale w pierwszej kolejności odnosi się do rozpatrzenia skargi, co wynika z treści przepisu ("jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował ..."). Rozpatrzenie skargi w rozumieniu art. 78 ust. 2 RODO w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781; dalej: "u.o.d.o.") oznacza wydanie decyzji administracyjnej. Dlatego, według NSA, nie jest uprawnione twierdzenie, że art. 78 ust. 2 RODO nie wyznacza terminu na załatwienie sprawy administracyjnej. Skoro upływ trzymiesięcznego terminu, o jakim mowa w omawianym przepisie, uprawnia do wniesienia skargi na bezczynność (jak wskazuje się w doktrynie - vide P. Fajgielski w powołanej publikacji w komentarzu do art. 62 u.o.d.o., uw. 4), a bezczynność wiąże się z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (vide art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), to termin z art. 78 ust. 2 RODO musi być terminem szczególnym w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a.

W ocenie NSA, art. 78 ust. 2 RODO należy odczytywać w ten sposób, iż obowiązek organu nadzoru poinformowania osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi, staje się aktualny, jeśli skarga nie została rozpatrzona w tym terminie (czyli nie została wydana decyzja administracyjna) i zachodzi potrzeba jego wydłużenia w trybie art. 36 k.p.a., co koresponduje z art. 62 u.o.d.o. nakazującym dodatkowo w takiej sytuacji poinformowanie stron o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach. W myśl art. 62 u.o.d.o., w przypadku, o którym mowa w art. 36 k.p.a., PUODO, zawiadamiając strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, jest obowiązany również poinformować o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach.

Zdaniem NSA, w przypadku skargi na bezczynność należy wykazać, stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., że normatywnie określone terminy lub ustalone przez organ w trybie art. 36 k.p.a., zostały przekroczone.

Analiza akt administracyjnych przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, iż organ ewidentnie dopuścił się rażąco niewłaściwego działania, które nosi wszelkie znamiona bezczynności. Wprawdzie pierwsze działania (polegające na wezwaniu spółki do ustosunkowania się do treści skargi oraz poinformowaniu skarżącego o tym wezwaniu) PUODO podjął [...] września 2021 r., czyli w ciągu tygodnia od wpływu skargi ([...] sierpnia 2021 r.), to już po wpłynięciu wyjaśnień spółki (co nastąpiło [...] września 2021 r.) pozostawał bezczynny przez ponad pięć miesięcy. Dopiero bowiem [...] marca 2022 r. (po wpłynięciu zapytania skarżącego z [...] lutego 2022 r. o stan sprawy) organ podjął kolejne czynności, tj. wezwał spółkę do uzupełnienia braków formalnych pisma z [...] września 2021 r., o czym powiadomił skarżącego. Po otrzymaniu odpowiedzi spółki w dniu [...] marca 2022 r., następne działanie PUODO miało miejsce po upływie jedenastu miesięcy od jego uprzedniej czynności, czyli [...] stycznia 2023 r. kiedy to organ wystąpił do spółki o dalsze wyjaśnienia i poinformował o tym wystąpieniu skarżącego. Po wpłynięciu wyjaśnień spółki w dniu [...] stycznia 2023 r., PUODO po upływie kolejnych sześciu miesięcy - pismami z [...] sierpnia 2023 r. - zawiadomił strony postępowania, tj. skarżącego i spółkę, o zebraniu materiału wystarczającego do wydania decyzji, jak również pouczył je o treści art. 10 § 1 oraz art. 73 § 1 i § 1a k.p.a. Tak prowadzone postępowanie organ zakończył wydaniem w dniu [...] października 2023 r. decyzji nr [...].

Dysponując opisanym wyżej materiałem dowodowym, zgromadzonym przez PUODO w aktach administracyjnych sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu skargi z [...] sierpnia 2021 r., o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.

W świetle przedstawionej sekwencji czynności podejmowanych przez PUODO na przestrzeni ponad dwóch lat - od wpływu skargi (wniosku) skarżącego z [...] sierpnia 2021 r. ([...] sierpnia 2021 r.) do dnia zakończenia postępowania wydaniem decyzji ([...] października 2023 r.), należy uznać, iż bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. O takiej ocenie stanu bezczynności zadecydowały wielomiesięczne (od ponad pięciu - sześciu sięgające aż do jedenastu miesięcy) odstępy czasu pomiędzy poszczególnymi czynnościami podejmowanymi przez organ oraz fakt, że postępowanie administracyjne zostało zakończone po upływie ponad dwudziestu pięciu miesięcy od wniesienia przez skarżącego do PUODO skargi wszczynającej to postępowanie. Taki sposób procedowania organu w niniejszej sprawie wskazuje na oczywiste i ciężkie naruszenie zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego. Stan, w którym organ, podejmując określone czynności procesowe w dużych odstępach czasowych, nie załatwia przez wiele miesięcy skargi nie licuje też z wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej i jest szczególnie niepożądany w sprawach z zakresu ochrony danych osobowych.

O ile PUODO słusznie podnosi w odpowiedzi na skargę, że to na nim spoczywa przewidziany w art. 77 § 1 k.p.a. oraz w art. 7 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 u.o.d.o. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, o tyle nie sposób usprawiedliwić tym obowiązkiem tak długotrwałych przerw pomiędzy kolejnymi działaniami PUODO. Także rzekome trudności organu, które wynikać miały z konieczności pozyskania zarchiwizowanych akt spoza siedziby organu, nie mogą zwolnić go z zarzutu rażącej przewlekłości. Niewątpliwie termin rozpoznania skargi wniesionej w trybie art. 77 ust. 1 RODO przez skarżącego, jako osobę, której dane dotyczą, został przez PUODO znacznie przekroczony, nawet biorąc pod uwagę przepis szczególny, tj. art. 78 ust. 2 RODO. Dlatego przekroczenie to trzeba rozpatrywać w kategoriach kwalifikowanego naruszenia prawa.

Oceniając jako rażący niniejszy przypadek bezczynności PUODO oraz uwzględniając fakt ponad dwuletniego oczekiwania skarżącego na rozstrzygnięcie sprawy, Sąd, w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a., przyznał skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł, o czym orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku. Jak wskazał NSA w wyroku z 19 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 1450/23, decyzja o wymierzeniu grzywny lub przyznaniu sumy pieniężnej (albo zastosowaniu obu tych środków), została pozostawiona uznaniu sądu. W judykaturze podnosi się, iż za ich orzeczeniem przemawia w szczególności sytuacja, gdy stwierdzona bezczynność lub przewlekłość ma kwalifikowany charakter, tj. wystąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie należy zastrzec, że z art. 149 § 2 p.p.s.a. nie wynika, by zastosowanie przewidzianych w nim instytucji ograniczało się jedynie do wyjątkowych sytuacji. Sąd powinien wziąć pod uwagę możliwość zastosowania tych środków także wówczas, gdy okoliczności danej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw strony. Suma pieniężna stanowi środek o charakterze kompensacyjnym w tym sensie, że ma zrekompensować stronie dolegliwości, niedogodności, negatywne przeżycia, na jakie została ona narażona wskutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (tak np. NSA w uzasadnieniu wyroków z 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1695/16; z 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2230/17; z 11 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 1143/18).

O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł, Sąd orzekł w punkcie 4 sentencji wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.