Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 14/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 par. 1 pkt 4 i par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 22 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 25
journal: Dz.U. 2022 poz 1360
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 2 ust. 12
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Suwałki o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Suwałki a Burmistrzem Miasta Sokółka w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku L. O. o wypłatę dodatku węglowego postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Sokółka jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Suwałki, reprezentowany przez Dyrektora MOPR w Suwałkach, pismem z dnia 9 stycznia 2023 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Burmistrzem Miasta Sokółka, poprzez wskazanie powiatu [winno być "organu" – uwaga NSA] właściwego w celu załatwienia sprawy

o przyznanie dodatku węglowego zgodnie z właściwością miejscową i rzeczową.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 26 sierpnia 2022 r. L. O. złożyła do Burmistrza Sokółki dwa wnioski o wypłatę dodatku węglowego, wskazując swoje miejsce zamieszkania pod adresami: ul. [...], [...] Sokółka oraz ul. [...] [...] Sokółka. W deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw zainteresowana wskazała adres: ul. [...], [....] Suwałki.

Z informacji przekazanych przez Urząd Miejski w Sokółce wynika, że zainteresowana nie figuruje w rejestrach mieszkańców gminy Sokółka i rejestrach osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Na podstawie zaświadczeń przekazanych przez Wydział Świadczeń Społecznych i Wydział Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Sokółce ustalono, że zainteresowana nie znajduje się w bazie danych osobowych Ośrodka, nie korzysta ze świadczeń oraz dodatków. Wydruk z CEiDG wskazuje, że wyżej wymieniona prowadziła (obecnie w zawieszeniu) działalność gospodarczą na terenie Gminy Suwałki. W wywiadzie ustalono, że zainteresowana nie mieszka w Sokółce. Na podstawie powyższych informacji ustalono, że zainteresowana nie zamieszkuje pod żadnym z adresów wskazanych we wnioskach, a miejscem jej zamieszkania są Suwałki. Z uwagi na powyższe sprawa została przekazana Prezydentowi Miasta Suwałki, jako właściwemu miejscowo.

Pismem z dnia [...] grudnia 2022 r., znak: [...] Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Suwałkach przekazał do Ośrodka Pomocy Społecznej w Sokółce sprawę celem jej załatwienia według właściwości. W uzasadnieniu pisma wskazano, że zgodnie z przedstawioną dokumentacją we wnioskach zainteresowana jako miejsce swojego zamieszkania podała adresy położone na terenie Sokółki. W związku z powyższym sprecyzowano, że do czasu wskazania przez wnioskodawczynię adresu zamieszkania na terenie Suwałk, Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Suwałkach nie jest organem właściwym do załatwienia powyższej sprawy.

Pismem z dnia [...][ grudnia 2022 r., znak: [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Sokółce przekazał dokumenty Prezydentowi Miasta Suwałki, celem załatwienia sprawy zgodnie z właściwością miejscową i rzeczową. Organ podkreślił, że zainteresowana jako miejsce zamieszkania wskazuje miasto Sokółka.

W mieście tym odbiera także korespondencję. W uzasadnieniu dokonano analizy pojęcia "miejsce zamieszkania" odwołując się do treści wyroku NSA w Warszawie z dnia

15 stycznia 2009 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II FSK 896/08.

Organ wnioskujący o rozpoznanie sporu o właściwość wskazał, iż w jego ocenie opisany stan faktyczny sprawy wskazuje na właściwość Burmistrza Sokółki, który uchyla się od rozpatrzenia wniosku dotyczącego wypłaty dodatku węglowego. W związku

z powyższym zasadne jest jednoznaczne wskazanie, który powiat jest właściwy do ponoszenia wydatków.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta Sokółka, reprezentowany przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Sokółce, wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Suwałki jako organu właściwego do rozpoznania sprawy.

Argumentując swoje stanowisko organ wskazał, iż miejsce zamieszkania zainteresowanej znajduje się przy ul. [...] w Suwałkach, co powoduje, że właściwym do rozpatrzenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego jest Prezydent Miasta Suwałki. Powyższa okoliczność wynika z analizy wniosków oraz dokumentów zgromadzonych na podstawie art. 2 ust. 15 a., które zostały wyszczególnione we wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a."). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.

Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.

Spór o właściwość w niniejszej sprawie powstał pomiędzy Prezydentem Miasta Suwałki, a Burmistrzem Sokółki w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku L. O. o wypłatę dodatku węglowego. Przedmiotowy spór powstał na tle właściwości miejscowej organów pozostających w sporze, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Oznacza to, że wniosek jest dopuszczalny.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r.

o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz.141 ze zm., powoływanej dalej, jako " Ustawa"), wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Dla przyznania dodatku węglowego kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego.

Wskazana powyżej ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Powyższe rodzi konieczność odwołania się do definicji ogólnej tego terminu zawartej

w art. 25 k.c., zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) oraz wewnętrzny (wola stałego pobytu), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie.

Ustawa reguluje natomiast przyznanie dodatku ze względu na źródło ogrzewania konkretnego gospodarstwa domowego. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym, przez gospodarstwo domowe rozumie się zarówno zamieszkiwanie, jak i gospodarowanie w określonym miejscu. Powyższe okoliczności wskazują, że kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką

o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku, przez co podlega ustaleniu i ocenie na etapie postępowania przed organem właściwym, uprawnionym do przyznania dodatku lub wydania decyzji o odmowie (por. postanowienie NSA

z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OW 157/22). Tym samym przesłanka ta nie może być rozstrzygana na etapie sporu o właściwość, bez udziału strony i możliwości weryfikacji jej twierdzenia o zamieszkiwaniu w określonym miejscu z jej udziałem. Wówczas to bowiem organ winien dokonać weryfikacji wniosku mając na uwadze okoliczności takie jak informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie świadczeń rodzinnych, świadczeń wychowawczych, dodatku osłonowego i dodatku mieszkaniowego, czy dane zgromadzone w rejestrze PESEL. W tym kontekście należy również odczytywać instytucję wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego przeprowadzanego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, która została uregulowana w art. 2 ust. 15 b ustawy.

W przypadku uprzedniego ustalenia, że miejsce to nie jest tożsame z podanym we wniosku i tożsamym z lokalizacją nieruchomości, wywiad nie mógłby zweryfikować informacji, co do danych zawartych we wniosku, dotyczących źródła ogrzewania.

Wskazanie w ustawie na właściwość organu miejsca zamieszkania nie pozwala organom na możliwość badania, w jakiej miejscowości osoba faktycznie przebywa

z zamiarem stałego pobytu, jako przesłanki własnej właściwości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wniosek taki powinien odpowiadać wymogom dla pierwszego pisma w sprawie (art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 Ustawy), co oznacza obowiązek podania adresu, także w przypadku pisma wnoszonego w postaci elektronicznej.

W przedmiotowej sprawie każdy z wniosków został złożony na opracowanym wzorze wniosku, w którym wnioskodawczyni jako swoje miejsce zamieszkania podała miejscowość Sokółkę i określiła Burmistrza Miasta Sokółka jako adresata wniosku. To zatem do tego organu należy zweryfikowanie, czy wnioskodawczyni spełnia przesłanki materialnoprawne do otrzymania dodatku, w szczególności czy pod wskazanym adresem zamieszkuje i gospodaruje, a jej gospodarstwo domowe jest ogrzewane źródłem ciepła, które jest wyszczególnione w art. 2 ust. 1 ustawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku

z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.