Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1910/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 311/22 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2022 r., II SA/Rz 311/22 oddalił skargę D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 2a oraz art. 25 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2019.2407 ze zm.), dalej jako ,,ustawa 500+", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] listopada 2021 r. znak [...]w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego przyznanego D. S. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. na syna H. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce lub ojcu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki lub ojca. Postępowanie dowodowe wykazało, że w okresie od 1 lipca 2016 r. do 31 maja 2017 r. dziecko nie zamieszkiwało z matka lecz przebywało u ojca w W. Skarżąca wykonała cztery przekazy pocztowe, których adresatem był: ojciec dziecka na kwotę 400 zł za wrzesień 2016 r. oraz matka ojca – babka dziecka na kwoty po 500 zł za styczeń, luty i marzec 2017 r., tj. w łącznej wysokości 1.900 zł. Za pozostałe okresy brak dowodów przekazania pobranego świadczenia, zatem świadczenie wychowawcze w okresach podanych w decyzji było pobierane przez matkę dziecka nienależnie. W odwołaniu od decyzji organu I instancji D. S. zarzuciła nierzetelne rozpoznanie całości materiału dowodowego i pominięcie pisemnych wyjaśnień pełnomocnika skarżącej, podczas gdy skarżąca jako dysponentka kwoty świadczenia wychowawczego przekazywała te środki w całości na pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. nie uwzględniając odwołania wskazało, że postępowanie zainicjowało pismo ojca dziecka, informujące o przebywaniu dziecka w W. od momentu jego urodzenia i możliwości wyłudzenia świadczenia rodzinnego przez matkę dziecka. Do akt sprawy zostało nadto załączone zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że dziecko należy do przychodni w W. od 7 października 2013 r., a także zaświadczenie z Centrum Stomatologicznego w W. z dnia 14 września 2016 r. z którego wynika, że w okresie od 17 września 2015 r. do 6 czerwca 2016 r. pacjent zgłaszał się regularnie (14 wizyt) na wizyty wyłącznie pod opieką babci. Przedstawiając dotychczasowy tok postępowania Kolegium podało, że sprawa była dwukrotnie uchylana i kierowana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji (decyzjami z dnia [...] marca 2021 r. i z dnia [...] sierpnia 2021 r.) co pozwoliło ustalić, że w podanych okresach ojciec dziecka i babka nie otrzymywali pieniędzy od matki dziecka, która również nie kupowała żadnych rzeczy niezbędnych małoletniemu do rozwoju. W okresie od 1 lipca 2016 r. do 31 maja 2017 r. małoletni przebywał wyłącznie z ojcem i babką, natomiast matka dziecka nie miała z nim w tym okresie kontaktu osobistego. Znajduje to potwierdzenie w uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 8 czerwca 2017 r. o zabezpieczeniu miejsca zamieszkania dziecka. W okresie tym D.S. czterokrotnie przekazała pieniądze (za wrzesień 2016 r. – 400 zł oraz za styczeń, luty, marzec 2017 r. po 500 zł). Skarżąca nie miała też z dzieckiem, jak i jego opiekunkami faktycznymi osobistego kontaktu i nie wykazała dla dziecka zakupów "produktów niezbędnych dla jego rozwoju". W takiej sytuacji organ odwoławczy uznał, że Prezydent Miasta S. słusznie przyjął, że w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2016 r. oraz od 1 kwietnia do 31 maja 2017 r. świadczenie wychowawcze pobierane było nienależnie przez D. S. i nie zostało spożytkowane na potrzeby dziecka.

D. S. zaskarżyła w całości powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jej uchylenie w całości a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż otrzymane kwoty świadczenia wychowawczego przekazywała w całości zgodnie z ich przeznaczeniem na wychowanie małoletniego syna, zakup niezbędnych artykułów żywnościowych, środków czystości, zabawek. Kwoty te zostały spożytkowane wyłącznie na rzecz dziecka.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2022 r. podał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w okresie od 1 lipca 2016 r. do 31 maja 2017 r. małoletni zamieszkiwał wyłącznie z ojcem i babką ojczystą. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Skarżąca przez cały ten okres nie miała z synem osobistego kontaktu, co potwierdzone zostało postanowieniem sądu rodzinnego i opiekuńczego z dnia [...] czerwca 2017 r. o zabezpieczeniu miejsca zamieszkania dziecka. Oświadczenia rodziców i babki małoletniego, jak również treść dokumentów zebranych w sprawie świadczą jednoznacznie, że skarżąca nie miała także w tym czasie osobistego kontaktu z ojcem dziecka ani z jego babką ojczystą. Kontakt ograniczał się wyłącznie do rozmów telefonicznych kontrolowanych przez ojca dziecka. Sąd I instancji wskazał także, wbrew temu co twierdziła skarżąca, że nie przekazywała ona świadczenia pieniężnego za pośrednictwem Poczty Polskiej przez cały sporny okres. Czynności takie miały miejsce jedynie czterokrotnie, tj. we wrześniu 2016 r. (400zł), w styczniu, lutym oraz w marcu 2017 r. (po 500 zł). Ustalenia ta zostały dokonane w oparciu o obiektywny dowód w postaci pisma operatora pocztowego. Natomiast skarżąca swoje stanowisko w tym zakresie modyfikowała kilkukrotnie, w zależności od wyników prowadzonego przez organ administracyjny postępowania (pisma z dnia 29 lipca 2020 r., - k.4 akt adm., odwołanie z dnia 5 marca 2021 r., k. 10 akt adm., pismo z dnia 6 października 2021 r.- k. 21 akt adm.). Nie znalazła także potwierdzenia – podnoszona przez skarżącą – okoliczność, że pieniądze ze świadczenia wychowawczego przekazywała dziecku w naturze, kupując produkty niezbędne dla jego rozwoju. Stanowisku temu zaprzecza bowiem ustalenie, iż skarżąca nie miała w tym czasie z synem żadnego kontaktu. Wynika to wprost z twierdzeń skarżącej zawartych w piśmie procesowym złożonym do sądu rodzinnego i opiekuńczego w sprawie sygn. akt IV Nsm 212/17. W związku z tym Sąd I instancji stwierdził, iż organy orzekające w niniejszej sprawie poczyniły właściwe ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy, zgodnie z regułami określonymi w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D. S., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:

I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 25 ust. 1 i 2 ustawy 500+ przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie wskutek nieuwzględnienia faktu, iż D. S. przekazywała pobrane środki zgodnie z ich celem i na rzecz uprawnionego syna H. A. – co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu I instancji;

II. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 25 ust. 1 i 2 ustawy 500+ przez to, że Sąd I instancji nie uchylił zaskarżonej decyzji i nie uwzględnił faktu, że pomimo nagłego pozbawienia kontaktu z dzieckiem skarżąca jeździła do miejsca zamieszkania M. A. i dokonywała zakupu niezbędnych artykułów na rzecz dziecka, przekazywała do rąk ojca i babki ojczystej środki finansowe, przy czym Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie uwzględnił charakteru sprawy, w tym ingerencji sądu rodzinnego, który ostatecznie ustalił miejsce pobytu H. A. przy skarżącej;

III. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji i błędne uznanie, iż organy właściwe przeprowadziły postępowanie dowodowe z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów, podczas gdy doszło do istotnej obstrukcji dowodowej skarżącej i dyskredytacji okoliczności przeczącym dotychczasowym ustaleniom organów, a mianowicie całkowite zmarginalizowanie, iż:

- M. A. został skazany przez Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt II K 182/17 za groźby karalne wobec skarżącej i nadal podejmuje bezprawne względem niej działania,

- M. A. umyślnie działa na niekorzyść D. S. m.in. celowo powiadamia organy ścigania o znęcaniu się skarżącej nad wspólnym dzieckiem, a nadto interweniuje w MOPS czy w szkole, do której uczęszcza małoletni - a które to zgłoszenia okazują się nieprawdzie i bezpodstawne,

- w dalszym ciągu przeciwko M.A. toczą się postępowania karne, w których stroną pokrzywdzoną jest skarżąca, co jest marginalizowane zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego,

- skarżąca D.S. od początku postępowania współpracowała z organami administracji publicznej, a organy te bezpodstawnie umniejszyły dowód z wyjaśnień skarżącej dając wiarę wyjaśnieniom drugiej strony, która jako osoba oskarżona w wielu procesach karnych nie daje gwarancji prawdomówności, co zostało zaaprobowane przez Sąd I instancji,

IV. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji i błędne uznanie, iż organy właściwe przeprowadziły postępowanie dowodowe z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów, w sytuacji gdy organ dokonał błędnej oceny wyjaśnień M. A. oraz jego matki K. A. i tym samym bezpodstawnie przyjęto za prawdziwe wyjaśnienia tylko jednej strony, niepoparte żadnym dodatkowym materiałem dowodowym skutkujące uznaniem przez organy, iż D. S. pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, podczas gdy wyjaśnienia M. A. i jego matki K. A. nie są w sprawie miarodajnym źródłem dowodu z uwagi na eskalacje konfliktu i szereg bezprawnych działań względem skarżącej;

V. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak prawidłowego uzasadnienia wyroku, w szczególności zaniechanie przez Sąd I instancji odniesienia się do zarzutów skarżącej podniesionych w skardze dotyczących długotrwałej eskalacji konfliktu między skarżącą a M. A. – ojcem dziecka, zawiadamiającym o rzekomo nienależnie pobranym świadczeniu i błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż organy właściwie przeprowadziły postępowanie dowodowe, z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów w sytuacji;

VI. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a. przez ich błędne niezastosowanie i oddalenie skargi, choć uwzględniając okoliczności sprawy, w tym zachowanie zawiadamiającego o rzekomo nienależnym świadczeniu wychowawczym zasadnym było uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie prowadzonego postępowania.

Na podstawie ww. zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Analiza zarzutów kasacyjnych prowadzi do wniosku, iż istota sporu na obecnym etapie postępowania sprowadza się do odpowiedzi na pytanie o prawidłowość ustalenia podstawy faktycznej wyrokowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. W tym zaś zakresie należy zauważyć, iż akceptując podstawę rozstrzygnięcia sprawy ustaloną w toku postępowania administracyjnego Sąd I instancji wskazał, iż skarżąca decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]otrzymała świadczenie wychowawcze na małoletniego syna H. W okresie od 1 lipca 2016 r. do 31 maja 2017 r. małoletnie dziecko nie mieszkało jednak ze skarżącą lecz z ojcem w W. Matka dziecka nie miała w tym czasie z nim osobistych kontaktów, bowiem ojciec dziecka kontakty te uniemożliwiał. Skarżąca miała z synem wyłącznie sporadyczny i kontrolowany przez ojca dziecka kontakt telefoniczny. Dokonując ustalenia w zakresie miejsca zamieszkania małoletniego w okresie od 1 lipca 2016 r. do 31 maja 2017 r., a także zakresu kontaktów skarżącej z małoletnim synem w tym okresie, organy obu instancji uwzględniły ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy [...]VI Wydział Rodzinny i Nieletnich w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2017 r., VI Nsm 212/17. W postępowaniu tym w sposób jednoznaczny ustalone zostało miejsce zamieszkiwania małoletniego syna wspólnie z ojcem i fakt uniemożliwiania skarżącej kontaktów z dzieckiem. Treść powyższego postanowienia podjętego w trybie zabezpieczenia roszczenia i jego uzasadnienie nie było kwestionowane w toku dotychczasowego postępowania.

Z kolei odnosząc się do kwestii tego, jaką część z otrzymanego świadczenia wychowawczego skarżąca przekazała na rzecz małoletniego dziecka trzeba wskazać, iż organy dokonując ustaleń w tym zakresie oparły się przede wszystkim na wyraźnym oświadczeniu skarżącej, która początkowo wskazywała, iż otrzymywane przez nią świadczenie wychowawcze było comiesięcznie przekazywane ojcu dziecka lub babce ojczystej za pośrednictwem Poczty Polskiej. Ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego pozwoliły potwierdzić przekazanie tylko części pobranych świadczeń wychowawczych ojcu dziecka oraz babce ojczystej. Na rzecz ojca dziecka skarżąca przekazała kwotę 400 zł w dniu 21 września 2016 r., natomiast na rzecz babki ojczystej kwoty po 500 zł w dniach: 25 stycznia 2017 r., 22 lutego 2017 r. i 20 marca 2017 r. Poczta Polska nie potwierdziła dokonania przez skarżącą dalszych wpłat przekazem pocztowym. Brak było także innych dowodów potwierdzających przekazanie przez skarżącą ojcu dziecka lub babce ojczystej otrzymanego świadczenia wychowawczego. Uwzględniając natomiast fakt braku osobistych kontaktów odmówiono wiary skarżącej w zakresie twierdzeń o przekazywaniu dziecku świadczenia wychowawczego w naturze, w postaci kupionych produktów niezbędnych do jego rozwoju. W tym zakresie Sąd I instancji dostrzegł także, iż skarżąca swoje stanowisko tyczące tego w jaki sposób wykorzystane zostały środki ze świadczenia wychowawczego, modyfikowała kilkukrotnie zależnie od wyników postępowania wyjaśniającego.

Analiza powyższych okoliczności sprawy nie pozwala zgodzić się z zarzutem kasacyjnym naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez wadliwą akceptację wyników postępowania dowodowego. Sąd I instancji nie zaakceptował bowiem ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym wyłącznie w oparciu o wyjaśnienia M. A. i jego matki K. A., co zarzuca skarga kasacyjna. Ustalenia te miały swe źródło przede wszystkim w obiektywnych dowodach, których kształt w głównej mierze wynikał z oświadczeń samej skarżącej. Takim dowodem było chociażby postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 8 czerwca 2017 r., VI Nsm 212/17, oraz informacja Poczty Polskiej o przekazach pocztowych skarżącej dokonanych na rzecz ojca dziecka i babki ojczystej.

Trafnie wskazuje skarżąca, że pomiędzy rodzicami małoletniego H. toczy się ostry konflikt. Okoliczność ta jednak został dostrzeżona w toku dotychczasowego postępowania, a przejawem tego jest dokonanie ustaleń okoliczności istotnych dla badanej sprawy na podstawie wyraźnych i niekwestionowanych dowodów, nie zaś w oparciu o oświadczenia skonfliktowanych uczestników sporu. Nie można zatem zgodzić się z zarzutem, iż ustalenia w toku dotychczasowego postępowania zostały dokonane na podstawie wyjaśnień li tylko jednej strony sporu i jednocześnie nie zostały poparte dodatkowym materiałem dowodowym. Wypada także zauważyć, iż ostry spór pomiędzy uczestnikami postępowania generalnie prowadzi do stawiania wzajemnych zarzutów, to zaś rodzi potrzebę potwierdzania (dokumentowania) wzajemnych zachowań w celu uzyskania lepszej pozycji w sporze. Skoro spór w badanej sprawie obejmuje okres od 16 lipca 2016 r., to nie sposób zaakceptować wskazywanych przez skarżącą powodów braku potwierdzeń okoliczności związanych z przekazywaniem ojcu dziecka środków z tytułu otrzymanego świadczenia wychowawczego. Trafnie zatem w toku dotychczasowego postępowania uznano, iż okoliczności takie w ogóle nie miały miejsca.

Jednocześnie nie można zgodzić się z zarzutem kasacji tyczącym tego, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w badanej sprawie pominęło istotne okoliczności odnoszące się do poszczególnych elementów sporu istniejącego między rodzicami małoletniego dziecka. Otóż w tym zakresie należy wskazać, iż trafnym zabiegiem z zakresu gromadzenia i oceny okoliczności sprawy było skoncentrowanie się wyłącznie na kwestiach istotnych z punktu widzenia przepisu prawa będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy. W tym zakresie organy zgromadziły dowody z dokumentów, które w istocie nie były podważane. Kontrowersja zarysowana badaną skargą kasacyjną dotyczy natomiast okoliczności, których nie zdołano potwierdzić w oparciu o tego rodzaju środki dowodowe. Ocena okoliczności sprawa dokonana na gruncie tak zgromadzonych dowodów nie może być uznana za dowolną i naruszającą reguły dowodzenia wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Tym samym za bezzasadne należy uznać zarzuty kasacyjne naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Przechodząc do zarzutów kasacyjnych naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 25 ust. 1 i 2 ustawy 500+ wypada zauważyć, iż jakkolwiek autor kasacji zaniechał skatalogowania zarzutów, stosownie do podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to jednak należy uznać, iż są to zarzuty naruszenia prawa materialnego. Wyraźnie wskazuje na to przywołanie jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ) p.p.s.a., a więc przepisu wynikowego na gruncie postępowania przed sądem I instancji, będącego podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na dostrzeżone naruszenie prawa materialnego. Oceniając powyższe zarzuty należy przypomnieć, iż podstawę skargi kasacyjnej może stanowić naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 p.p.s.a.). Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, oraz podać jak w ocenie skarżącego kasacyjnie przepis ów powinien być rozumiany, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Błędna wykładnia prawa materialnego oznacza wady popełnione podczas ustalania znaczenia normy prawnej i może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego (vide: wyrok NSA z dnia 13 września 2005 r., II OSK 16/05; wyrok NSA z dnia 23 lutego 2005 r., OSK 539/04; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2005 r., OSK 1026/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co oznacza, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej (vide: postanowienie SN z dnia 15 października 2001 r., I CKN 102/99, LexPolonica nr 383196; wyrok NSA z dnia 14 października 2005 r., I FSK 107/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Powyższych wymagań nie spełniają postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 25 ust. 1 i 2 ustawy 500+. Pierwszy z nich co prawda wskazuje na błąd wykładni i niewłaściwe zastosowanie ale naruszenia prawa w tym zakresie upatruje w nieuwzględnieniu "faktu, iż D. S. przekazywała pobrane środki zgodnie z ich celem i na rzecz uprawnionego syna H. A.". Drugi natomiast naruszenia powyższej regulacji prawnej upatruje w nieuwzględnieniu m.in. faktu, że pomimo nagłego pozbawienia kontaktu z dzieckiem skarżąca jeździła do miejsca zamieszkania ojca dziecka i dokonywała zakupu niezbędnych artykułów na rzecz dziecka oraz przekazywała do rąk ojca i babki ojczystej środki finansowe. Sformułowane w taki sposób zarzuty naruszenia prawa materialnego są oczywiście wadliwe, bowiem zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie nie może odnosić się do nieuwzględnienia określonych faktów mogących stanowić podstawę faktyczną rozstrzygnięcia sprawy. Zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogą bowiem służyć podważeniu ustaleń stanowiących faktyczną podstawę wyrokowania (vide: wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., FSK 568/04; wyrok NSA z dnia 2 października 2009 r., II FSK 684/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Nie można także potwierdzić zasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia owego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić w przypadku gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera jednego z ww. elementów. W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów tego rodzaju. Dodatkowo należy zauważyć, iż w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis 2011 r., uwaga 7 do art. 141; uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2011 r., I GSK 952/10; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., I OSK 2693/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W skardze kasacyjnej również nie wskazano na tego rodzaju wadliwość. Natomiast zaniechanie nakreślenia szerszego kontekstu sprawy i nieuwzględnienie w większym zakresie konfliktu istniejącego pomiędzy rodzicami małoletniego dziecka znajduje usprawiedliwione podstawy w charakterze badanej sprawy, wynikającym przede wszystkim z treści regulacji będącej podstawą prawną jej rozstrzygnięcia. Roztrząsanie elementów istniejącego konfliktu nie jest zatem podyktowane koniecznością prawidłowego rozstrzygnięcia badanej sprawy. Kontekst ów nie ma bowiem wpływu na zakres postępowania dowodowego i ocenę dowodów z dokumentów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Zaniechania Sądu I instancji w powyższym zakresie nie stanowią zatem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a. przez ich błędne niezastosowanie i oddalenie skargi. Ugruntowane jest zapatrywanie, iż przepis art. 135 p.p.s.a. ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu (vide: R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wydanie 3, Warszawa 2015 r., str. 574). Przyjmuje się zatem, że art. 135 P.p.s.a. nie znajduje zastosowania w razie oddalenia skargi, a takie rozstrzygnięcie zaskarżono skargą kasacyjną. W takich sytuacjach naruszenie tego przepisu nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej (vide: J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, W-wa 2008, s. 336-337; wyrok NSA z dnia 17 maja 2018 r., I FSK 205/18; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2018 r., I FSK 568/16; wyrok NSA z dnia 10 lipca 2018 r., I OSK 2093/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z okoliczności sprawy wyraźnie wynika, iż w toku całego postępowania administracyjnego istniał przedmiot postępowania o zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Natomiast powodu umorzenia postępowania w powyższej sprawie nie może stanowić zachowanie ojca dziecka, który poinformował organ administracji o nienależnie pobranym przez skarżącą świadczeniu wychowawczym. Postępowanie to nie stało się w ten sposób bezprzedmiotowe. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a. wskutek jego niezastosowania.

W konsekwencji powyższych uwag nie można potwierdzić zarzutu naruszenia przepisów wynikowych, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., których naruszenie pozostaje wynikiem naruszenia innych konkretnych przepisów, którym uchybił sąd I instancji (vide: wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., II OSK 2077/10; wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2010 r., I OSK 87/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.