Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 660/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 5, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 24 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 6 czerwca 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 24 lipca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia 6 czerwca 2019 r. nr [...] o odmowie przyznania A. J. (zwanemu dalej: "skarżącym" albo "stroną") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M. J.

Z akt sprawy wynikają następujące istotne okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 1 października 2018 r. A. J. złożył do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. dwa odrębne wnioski:

- wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką (wniosek nr [...] - brak w aktach sprawy) oraz

- wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką (wniosek nr [...] w aktach administracyjnych organu pierwszej instancji).

Do wniosku nr [...] dołączono wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, gdzie zaświadczono, że M. J. ur. w 1928 r. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 3 lipca 2002 r. została trwale uznana za całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji, gdzie całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała od 1 czerwca 2002 r.

Wójt Gminy T. - w pierwszej kolejności - rozpoznał wniosek strony nr [...] wydając w dniu 3 października 2018 r. decyzję nr [...] odmawiającą przyznania A. J. świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., po. 1952, aktualnie t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm., powoływana dalej w skrócie jako "u.ś.r."), ponieważ z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji powstała od 1 czerwca 2002 r., czyli po ukończeniu 25 roku życia. Decyzja została zaskarżona przez stronę w drodze odwołania.

Jeszcze - przed rozpoznaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odwołania w sprawie dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego - Wójt Gminy T. rozpoznał drugi ze złożonych przez stronę w dniu 1 października 2018 r. wniosków i decyzją z dnia 7 listopada 2018 r. nr [...] przyznał A. J. specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. w wysokości 620 zł.

W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki przyznania świadczenia określone w art. 16a u.ś.r., w tym związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką, a także kryterium dochodowe (dochód na osobę w rodzinie nie przekroczył 764 zł). Od decyzji nie wniesiono odwołania i stała się ona ostateczna.

Decyzją z dnia 9 listopada 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uwzględniło odwołanie strony od decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Na mocy wskazanego rozstrzygnięcia Kolegium uchyliło decyzję z dnia 3 października 2018 r. nr [...] i nakazało organowi pierwszej instancji ponowne rozpoznanie sprawy.

W uzasadnieniu wskazano, że nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od spełnienia szeregu przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1, ust.1a, ust. 1b u.ś.r. oraz jednocześnie od niewystąpienia przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 17 ust. 5 tej ustawy. Kolegium podkreśliło, że w związku z wydaniem poprzez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 nastąpiła zmiana zakresu stosowania art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie treści w nim ujęte. Oznacza to, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia określone w art. 17, to jest z wyłączeniem tej części przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. (dzień publikacji wyroku TK) została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Przechodząc do negatywnych przesłanek przyznania świadczenia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń, wnioskodawcy przysługuje tylko jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Kolegium zobowiązało organ pierwszej instancji do dokonania merytorycznego rozpoznania wniosku odwołującego się zgodnie z przedstawioną wyżej wykładnią, a zatem poprzez zbadanie czy w sprawie spełnione zostały wszystkie pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia (poza warunkiem dotyczącym czasu powstania niepełnosprawności), szczególnie, że w zaskarżonej decyzji organ w ogóle nie odniósł się do okoliczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną M. J..

Decyzją z dnia 14 grudnia 2018 r. nr [...] Wójt Gminy T. po raz drugi odmówił przyznania A. J. świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wskazano, że kierując się wytycznymi Kolegium to jest nakazem ustalenia, czy w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki przyznania świadczenia, ustalono, że wnioskodawca rzeczywiście opiekuje się niepełnosprawną matką, świadcząc na jej rzecz całodobową pomoc opiekuńczą. Przyjęto przy tym jednak, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. - pomimo stwierdzenia niekonstytucyjności - pozostał w obrocie prawnym, a zatem organ musiał go zastosować i odmówić przyznania świadczenia.

W wyniku wniesionego przez A. J. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia 29 stycznia 2019 r. nr [...] uchyliło decyzję z dnia 14 grudnia 2018 r. nr [...]i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy, powołał się m.in. na wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2018 r., I OSK 82/18, w którym wskazano, że dla uniknięcia zbiegu świadczeń (art. 27 ust. 5 u.ś.r.) możliwe jest wydanie decyzji o ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego pod warunkiem zrzeczenia się ustalonego już świadczenia. Natomiast z akt przedstawionych Kolegium nie wynika, że odwołujący złożył stosowne oświadczenie. Ponadto, możliwe jest przyznanie wnioskowanego świadczenia w przypadku zaprzestania pobierania ustalonego już świadczenia. Wymaga to wyeliminowania przez organ pierwszej instancji z obrotu prawnego czy też wygaszenia decyzji przyznającej świadczenie, co będzie można uczynić poprzez zawieszenie postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do czasu rozstrzygnięcia wniosku na podstawie złożonego oświadczenia przez stronę.

Postanowieniem z dnia 20 marca 2019 r. Wójt Gminy T., powołując się na art. 32 ust. 4 u.ś.r. w zw. z art. 94 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; powoływanej dalej w skrócie jako "k.p.a"), zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do czasu wypowiedzenia się strony w przedmiocie ewentualnej rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz wydania orzeczenia w przedmiocie uchylenia uprawnienia do tego świadczenia. Organ pierwszej instancji podkreślił, że "zawiesza postępowanie w sprawie z uwagi na konieczność wyrażoną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w decyzji nr [...] wypowiedzenia się strony, co do ewentualnej rezygnacji z już pobieranego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego w kwocie 620 zł oraz wydania ewentualnego orzeczenia w przedmiocie uchylenia tego uprawnienia."

W związku ze złożonym przez stronę w dniu 30 maja 2019 r. w obecności Kierownika Gminnego Ośrodka Opieki Społecznej oświadczeniem, organ pierwszej instancji podjął postępowanie w sprawie (postanowienie Wójta Gminy T. z dnia 5 czerwca 2019 r. nr[...]).

W dniu 6 czerwca 2019 r. Wójt Gminy T. - po raz trzeci - wydał wobec A. J. decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (decyzja nr[...]).

Po ponownym zbadaniu sprawy ustalono, że wnioskodawca sprawując opiekę nad niepełnosprawną matką świadczy jej w istocie całodobową pomoc opiekuńczą. Fakt posiadania uprawnień do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nie zwalnia pozostałych dzieci M. J. do pomocy wnioskodawcy i odciążenia go od obowiązku opieki choć w pewnych okolicznościach, dzięki czemu mógłby odpocząć. Zdaniem organu należałoby więc zaangażować rodzeństwo pana A. (dwie siostry - co wynika z wywiadu środowiskowego z dnia 10 października 2018 r.) do opieki nad matką. Wnioskodawca podważał w odwołaniu możliwość utrzymania się za kwotę specjalnego zasiłku opiekuńczego. Odnosząc się to tej kwestii organ wskazał, że A. J. pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona posiada dochody, który to fakt został zbadany na potrzeby ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Organ zaznaczył dalej, że wnioskodawca ponownie pouczony o możliwości rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, zajął jasne stanowisko w tym zakresie. W oświadczeniu złożonym w dniu 30 maja 2019 r. A. J. zastrzegł bowiem, że nie rezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W ocenie organu w sprawie najistotniejsze jednak pozostaje, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. pozostaje w obrocie prawnym musi być stosowany, ponieważ w miejsce tego zapisu nie wprowadzono do ustawy żadnej korekty, a także formalnie nie wyeliminowano go z treści ustawy.

A. J. zakwestionował powyższą decyzję wskazując, że jest dla niego krzywdząca.

W odwołaniu szczegółowo opisał sposób, w jaki na co dzień opiekuje się niepełnosprawną matką oraz zaznaczył, że w związku z koniecznością sprawowania tej opieki nie może podjąć pracy zarobkowej, przez co sytuacja finansowa jego rodziny jest bardzo trudna. W ocenie odwołującego się moment powstania niepełnosprawności nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia.

Decyzją z dnia 24 lipca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium ponownie zaznaczyło, że nie podziela argumentacji organu pierwszej instancji dotyczącej podstawy prawnej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, to jest, że w sprawie z uwagi na czas powstania niepełnosprawności osoby dorosłej nie została spełniona przesłanka wskazana w art. 17 ust. 1b u.ś.r. W uzasadnieniu decyzji z dnia 9 listopada 2018 r. nr [...]. Kolegium dokonało bowiem odmiennej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie powstania niepełnosprawności i stanowisko to w dalszym ciągu podziela.

W sprawie istotne jednak pozostaje, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dla uniknięcia zbiegu powyższych świadczeń możliwe jest wydanie decyzji o ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się ustalonego już zasiłku. W toku postępowania A. J. wprost wyraził natomiast, że nie zrezygnuje z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Bez uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie ma zaś prawnej możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego Kolegium nie mogło orzec we własnym zakresie (art. 138 § 2 k.p.a.), mimo, że nie podziela stanowiska organu pierwszej instancji odnośnie wieku, w którym powstała niepełnosprawność.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. J. zakwestionował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 24 lipca 2019 r. nr [...] i wystąpił do Sądu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, co pozwoli na poprawienie warunków życia rodziny skarżącego.

W skardze opisano sytuację i kłopoty rodziny skarżącego, w tym sposób opieki skarżącego (lat 61) nad niepełnosprawną matką (lat 91) i chorą na nowotwór żoną, warunki mieszkaniowe i materialne rodziny, a także obawy skarżącego jakie spowodowały, że obawiał się rezygnacji z wcześniej przyznanego świadczenia (określanego przez skarżącego jako "zasiłek opiekuńczy") przed uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący podkreślił, że gdy w 2018 r. składał wnioski o opiekę nad mamą, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w T. wiedząc, że M. J. jest osobą całkowicie niedolną do samodzielnej egzystencji już wtedy powinien przyznać mu świadczenie pielęgnacyjne. Tak się jednak nie stało. Jednocześnie przy okazji wniesionego przez skarżącego odwołania nie został on dokładnie poinformowany, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego musi zrezygnować z zasiłku opiekuńczego, w którym to czasie skarżący z pewnością byłby to zrobił, ponieważ nie minął jeszcze pełny rok opłacania z tego tytułu składek w ZUS. Skarżący wyjaśnił, że obawiał się, że gdyby zrezygnował z zasiłku opiekuńczego, to w czasie oczekiwania na świadczenie pielęgnacyjne nie miałby odprowadzanych składek do ZUS, a gdyby matka skarżącego zmarła w tym czasie, to utraciłby prawo do zasiłku przedemerytalnego.

Skarżący podkreślił, że prawo dla wszystkich powinno być równe i że zna osoby, które znajdując się w analogicznej jak on sytuacji otrzymują świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną, której niepełnosprawność powstała po 25 roku życia. Nie jest również winą skarżącego, że rozpoznający sprawę urzędnicy odmiennie interpretują przepisy prawa, co powoduje, że skarżący od 2018 r. wciąż oczekuje w stresie na wynik postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżący oświadczył, że chce zachować ciągłość opłacania składek w ZUS i że rezygnuje z zasiłku opiekuńczego w dniu przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Do skargi zostało dołączone także odrębne oświadczenie w tym przedmiocie (- k. 3 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast na mocy art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm. - dalej jako: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Stosownie zaś do treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Z uwagi na wynikający z akt przedmiotowej sprawy specyficzny stan faktyczny wskazać należy, że organy administracji już trzykrotnie rozpoznawały wniosek skarżącego z dnia 1 października 2018 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Co istotne, z uzasadnień wszystkich decyzji wydanych w tym przedmiocie przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy T. - Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. - w tym z poprzedzającej zaskarżone rozstrzygnięcie decyzji organu pierwszej instancji z dnia 6 czerwca 2019 r. - wynika, że niezależnie od udzielanych przez organ odwoławczy wytycznych i dokonywanej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dla organu pierwszej instancji nieodmiennie zasadniczym powodem, dla którego trzykrotnie odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było niespełnienie przesłanki czasu powstania niepełnosprawności.

Przyjęte w tym zakresie przez organ pierwszej instancji stanowisko nie jest prawidłowe, co konsekwentnie było mu wskazywane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w toku dokonywanej przez organ odwoławczy wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przedmiotowej sprawie już wcześniej wiążąco dla organu pierwszej instancji rozstrzygnięto zatem, że na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jego opieką, powstała później niż w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b cytowanej ustawy.

W ocenie Sądu - za prawidłowe należy uznać stanowisko organu odwoławczego - że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga uwzględnienia skutków, jakie dla treści wskazanego przepisu miało wydanie przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 21 października 2014 r., wyroku o sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443).

Kwestia ta była już wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, jak i tut. Sądu. Orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd podziela w tym zakresie linię orzeczniczą, gdzie w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, sądy dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i stwierdzają o konieczności uchylenia decyzji (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16, z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1578/16, z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 4020/18, wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 623/15, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 51/17).

Wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Przedmiotowy wyrok jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym zakresie jego zastosowania. Wyrok ten odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust.1b ustawy nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Skutkiem tego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku. Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy - art. 17 ust. 1b jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie - nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność.

W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wadliwie uznał zatem, że skarżący nie mógł uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego z tego względu, że niepełnosprawność jego matki powstała po ukończeniu 25 roku życia. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego zmienił bowiem sytuację prawną opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, w ten sposób, że ocena spełnienia przesłanek uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego musi być dokonywana z pominięciem kryterium czasu powstania niepełnosprawności. Organy mają zatem obowiązek oceny wniosku osób występujących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pod kątem sprawdzenia, czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełniał dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy uwzględnieniu zakresu, w jakim przepis ten został uznany za niekonstytucyjny na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a więc bez zastosowania przesłanki czasu powstania niepełnosprawności. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wówczas, jeżeli osoby wymienione w tym przepisie w celu sprawowania opieki nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W przedmiotowej sprawie na żadnym z jej etapów nie było kwestionowane, że skarżący opiekuje się niepełnosprawną matką w sposób, który uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia.

Zasadniczym zagadnieniem w przedmiotowej sprawie pozostaje zatem, z jakich względów na mocy zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia pomimo, że nie było wątpliwości co do sprawowania przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną matką i związku przyczynowego pomiędzy wykonywaniem tej opieki, a niepodejmowaniem zatrudnienia oraz pomimo tego, że organ odwoławczy zarówno w toku postępowania jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podzielił stanowisko strony skarżącej, że powstanie niepełnosprawności M. J. po ukończeniu przez nią 25 życia nie stanowi okoliczności faktycznej przesadzającej w obecnym stanie prawnym o niespełnieniu warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Rozpoznając sprawę po raz trzeci, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało bowiem decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że decydują o tym nie ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji w zakresie spełniania przesłanek z art. 17 ust. 1b, a jedynie zaistnienie przesłanki negatywnej przyznania świadczenia wskazanej w art. 17 ust. 5 u.ś.r.

Powodem odmowy nie stało się przy tym samo ustalenie, że skarżący starając się o świadczenie pielęgnacyjne pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, lecz stwierdzenie, że na złożonym w dniu 30 maja 2019 r. na urzędowym formularzu i w obecności Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. dokumencie A. J. oświadczył, że nie rezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Mając na uwadze, że - zarówno moment, jak i sama konieczność złożenia wskazanego oświadczenia - powstały na skutek działań organu pierwszej instancji podejmowanych stosownie do prezentowanego przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. stanowiska, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie zmienił treści normy wynikającej z art. 17 u.ś.r. , w ocenie Sądu uznanie, że poprzez wskazane oświadczenie skarżący jednoznacznie wybrał świadczenie, które chce otrzymywać, nie jest prawidłowe. Konieczność i moment złożenia wskazanego oświadczenia wynikała bowiem z dopuszczenia się przez organ pierwszej instancji naruszeń prawa procesowego, o charakterze podstawowych zasad rządzących postępowaniem administracyjnym, to jest zasady udzielania informacji (art. 9 k.p.a.) oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

Dostrzec należy, że skarżący złożył w dniu 1 października 2018 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. dwa równoległe wnioski, to jest zarówno wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, jak i wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy. Pomimo tego, że na dzień złożenia przedmiotowych pism skarżący nie otrzymywał żadnego ze świadczeń, które ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje dla opiekunów osób niepełnosprawnych, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. naruszając wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadę, nie poinformował strony, że wnioski te wzajemnie się wykluczają. Na dzień złożenia wniosków organ pierwszej instancji dysponował zatem dwoma różnymi (sprzecznymi) oświadczeniami strony, co do rodzaju świadczenia, jakie skarżący chciałby otrzymywać w związku z opieką nad bliską osobą niepełnosprawną. W takiej sytuacji uznać należy, że to na organie ciążył obowiązek wyjaśnienia tej rozbieżności już na wstępie, a nie takie pokierowanie postępowaniami, które de facto uniemożliwiło skarżącemu wybór korzystniejszego dla niego świadczenia. W tych okolicznościach złożone przez skarżącego oświadczenie, że nie rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, trudno uznać za dokonanie wyboru świadczenia, w rozumieniu art. 27 ust. 5 cyt. ustawy. Trudno też zaakceptować sytuację, aby strona - nawet jeśli byłaby zgodnie z art. 9 k.p.a. prawidłowo pouczona o istotnych dla sprawy okolicznościach faktycznych i prawnych, wybrała świadczenie mniej korzystne dla siebie.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a. organy mają obowiązek czuwać nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Jak wynika z akt sprawy skarżący nie został w październiku 2018 r. poinformowany o prawie wyboru świadczenia. Organ pierwszej instancji nie uznając przedstawionej wyżej prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy, rozpoznał bowiem oba równolegle złożone przez skarżącego wnioski.

Na wynik przedmiotowej sprawy rzutowała też przyjęta przez organ pierwszej instancji kolejność rozpoznania równolegle złożonych wniosków. W pierwszej kolejności rozpoznany został bowiem wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, który - przyjmując stanowisko Kolegium wyrażone w zaskarżonej decyzji - w momencie złożenia, powinien być oceniony tylko i wyłącznie z punktu widzenia tego, czy skarżący opiekuje się niepełnosprawną matką i czy pomiędzy tą opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego istnieje związek przyczynowy. Co istotne, w tamtym czasie nie mogło być mowy o odmówieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o zastosowany ostatecznie w przedmiotowej sprawie art. 17 ust. 5 u.ś.r.

Dopiero po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzji z dnia 29 stycznia 2019 r. nr [...] organ pierwszej instancji przy ponownym, trzecim już rozpoznaniu sprawy, podjął działania w celu "wypowiedzenia się strony w przedmiocie ewentualnej rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz wydania orzeczenia w przedmiocie uchylenia uprawnienia do tego świadczenia" (postanowienie o zawieszeniu postępowania). Oświadczenie datowane na dzień 30 maja 2019 r. skarżący złożył zatem w specyficznej sytuacji i jak wynika z wyjaśnień złożonych w skardze - w obawie, że przez jakiś okres czasu lub nawet trwale zostanie pozbawiony jakichkolwiek środków mających stanowić ekwiwalent wynagrodzenia, które mógłby uzyskiwać na rynku pracy, gdyby nie opiekował się bliską osoba niepełnosprawną. W tym też kontekście, naruszeniem proceduralnym było zawieszenie na podstawie art. 94 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania w sprawie (mimo wskazania na taką możliwość w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego). Wydanie bowiem decyzji o uchyleniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wskazuje się w orzecznictwie i co zostanie wykazane poniżej, nie ma bowiem przeszkód, aby oba te rozstrzygnięcia zostały wydane równolegle, tak aby nie pozostawić opiekuna osoby niepełnosprawnej bez żadnego wsparcia w okresie dzielącym wydanie tych dwóch rozstrzygnięć.

Nie można zatem przyjąć, że w postępowaniu toczącym się przed organem pierwszej instancji skarżący miał rzeczywistą możliwość dokonania wyboru świadczenia, co wyklucza możliwość zastosowania w sprawie art. 17 ust. 5 jako podstawy odmowy świadczenia, przy jednoczesnym spełnieniu przez skarżącego w chwili złożenia wniosków wszystkich warunków otrzymania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Za wykraczające poza ustawowe ramy oceny przesłanek przyznania świadczenia należało przy tym uznać rozważania organu pierwszej instancji sugerujące, że skarżący powinien zaangażować inne osoby do opieki oraz że posiada środki utrzymania (które są przecież tak niskie, że pozwoliły na nieprzekroczenie kryterium dochodowego dla przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego). Ma przy tym rację skarżący, że nie jest jego winą, że organy administracji nie są zgodne w zakresie wykładni przepisów prawa, co niewątpliwie należy postrzegać w kategorii naruszenia przez organ pierwszej instancji zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

Reasumując, zdaniem Sądu oświadczenie z dnia 30 maja 2019 r. na dzień jego złożenia nie spełniało wynikającego z art. 27 ust. 5 u.ś.r. wymogu wskazania (wyboru) przez stronę świadczenia, którego przyznania strona oczekuje. Mając na uwadze specyficzny przebieg postępowania w sprawie oraz wyjaśnienia strony złożone w skardze, przy składaniu przedmiotowego oświadczenia intencją A. J. było zachowanie specjalnego zasiłku opiekuńczego tylko do czasu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Potwierdza to dołączone do skargi odrębne oświadczenie skarżącego, że "rezygnuje z zasiłku opiekuńczego w dniu przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego". Wskazane oświadczenie należy zatem w ocenie Sądu odczytywać jako wybór świadczenia pielęgnacyjnego, z jednoczesnym skierowanym do organów postulatem, aby skarżący nie pozostał bez wsparcia na skutek zmiany formy świadczenia, które chce pobierać.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r. winien być wykładany w ten sposób, że wprawdzie wyklucza on możliwość pobierania dwu świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Aby wybór ustawowo zagwarantowany stronie, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., mógł zostać skutecznie dokonany, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Oczekiwanie i wymaganie organu, by strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem przez organ, czy spełnia ona pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawiałoby ją w trudnej sytuacji, wprowadzało stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Kierując się zatem zasadami zawartymi w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. organ winien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie innego świadczenia (w tym wypadku zasiłku dla opiekuna). Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, winien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła ze swojego prawa wyboru w pełni skorzystać. W tym celu organy obowiązane są poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. ustawowe prawo wyboru świadczenia, bowiem organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). W grę może wchodzić przykładowo jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji. Wprawdzie na gruncie prawa administracyjnego obowiązuje, wyprowadzana z art. 1 pkt 1 w zw. z art. 104 k.p.a. zasada "jedna sprawa (uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisu prawa) - jedna decyzja", tym niemniej z uwagi na to, że z przepisu prawa wynika, że strona może otrzymywać w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych tylko jedno ze świadczeń wybrane przez nią, to kwestia tego wyboru, a tym samym i rezygnacji z innego świadczenia (zasiłku dla opiekuna), stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wskazuje na możliwość uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna (art. 155 k.p.a.) w odrębnym punkcie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1175/18).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawione powyżej stanowisko.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżącemu nie zagwarantowano i na skutek naruszenia przepisów proceduralnych nie umożliwiono rzeczywistego wyboru świadczenia, przez co naruszono przepisy prawa materialnego w postaci art. 27 ust. 5 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r., a w konsekwencji także art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez dokonanie odmowy przyznania świadczenia pomimo, iż nie kwestionowano, że skarżący opiekuje się matką w sposób wyłączający zarobkowanie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią, że skarżący sprecyzował wraz z oświadczeniem złożonym do skargi, treść oświadczenia z dnia 30 maja 2019 r., w ten sposób, że dokonał wyboru korzystniejszego dlań świadczenia, jakim jest świadczenie pielęgnacyjne. Nie ma przy tym znaczenia, że o rezygnacji z pobieranego dotychczas świadczenia w formie specjalnego zasiłku dla opiekuna zadecydował pod warunkiem przyznania mu przez organ wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Takie postępowanie skarżącego w kwestii rezygnacji z dotychczas otrzymywanego świadczenia jest uzasadnione i dopuszczalne w opisanej sytuacji, gdy jedynie na skutek naruszeń prawa dokonanych przez organ pierwszej instancji (przede wszystkim w zakresie błędnej interpretacji art. 17 ust. 1 u.ś.r.) skarżący został wcześniej pozbawiony realnej możliwości wyboru świadczenia, pozbawiony należytej informacji oraz zasadnie utracił zaufanie do bezstronności i zgodności z prawem działań organu pierwszej instancji.

Organy zatem dokonają merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego, badając czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 u.ś.r., w szczególności z uwzględnieniem oświadczenia skarżącego dotyczącego wyboru przysługującego mu świadczenia w trybie art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz biorąc pod uwagę, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r. musi być wykładany w ten sposób, że wprawdzie wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, lecz nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane decyzją wcześniejszą. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest w ocenie Sądu wystarczający do ustalenia powyższych okoliczności i podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Organy orzekające w niniejszej sprawie (a w szczególności organ pierwszej instancji biorąc pod uwagę stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia 6 czerwca 2019 r. nr[...]) winny także przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy uwzględnić zasadniczy skutek prawny wynikający z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, którą jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 u.ś.r., który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 u.ś.r. i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zwrócić należy uwagę, że Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), co oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia trybunalskiego, począwszy od dnia jego ogłoszenia, jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności (tj. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności). Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego, zaś zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów. Zaznaczenia i wyjaśnienia także wymaga, że Trybunał Konstytucyjny nie może uzasadnieniem swego wyroku przesądzić o tym, że jednoznaczna sentencja wyroku może obowiązywać w innym zakresie, niż wynika to z jej brzmienia lub z zasad prawa konstytucyjnego (art. 190 Konstytucji RP), które obowiązują także Trybunał, stojący na straży ich przestrzegania. Ani treść uzasadnienia wyroku, ani tym bardziej interpretacja fragmentu uzasadnienia nie może modyfikować treści sentencji wyroku, ani też zmieniać wynikających z przepisów prawa skutków orzeczeń wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny. Podsumowując zatem, skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b u.ś.r., w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany, to organ orzekający w niniejszej sprawie musi dokonać odkodowania podstawy prawnej dla rozstrzygnięcia żądania strony z tych właśnie przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną (tutaj: prawo do świadczenia pielęgnacyjnego), które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją, biorąc tym samym pod uwagę zasygnalizowane powyżej skutki prawne wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13).

Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Mając powyższe na uwadze, należy przyjąć, że organ pierwszej instancji poprzez niewłaściwe zastosowanie, zaś organ odwoławczy poprzez błędną wykładnię oraz niedostrzeżenie popełnionych przez organ pierwszej instancji naruszeń prawa procesowego w postaci art. 8, art. 9 i art. 94 § 1 pkt 4 k.p.a., naruszyły przepis prawa materialnego - art. 27 ust. 5 u.ś.r., co miało wpływ na wynik sprawy.

Dlatego Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).