Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1153/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2,
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 2 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1689
law: Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krywow (spr.), Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Dorota Kozłowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 21 czerwca 2023 r. nr COF.OUR.635.2670.2023 ŁD.JJ.ZZ 01449176 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 21 czerwca 2023 r., nr COF.OUR.635.2670.2023 ŁD.JJ.ZZ 01449176, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej jako Wierzyciel), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art, 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2006 r. o opłatach abonamentowych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1689, dalej jako "u.o.a."), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez J.Z. (dalej jako zobowiązana), utrzymał w mocy postanowienie z dnia 15 maja 2023 r. nr COF.OUR.635.2670.2023 ŁD.EW.P 01449176, oddalające zarzut nieistnienia obowiązku oraz uznające zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. na podstawie tytułu wykonawczego wierzyciela o numerze 9504E1-57/WR/2023 z 15 lutego 2023 r., obejmującego opłaty abonamentowe, wszczął postępowanie egzekucyjne.

W związku z doręczeniem zobowiązanej odpisu tytułu egzekucyjnego wniosła ona zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku z uwagi na fakt, że w okresie 07/2007-06/2010 zaistniała u zobowiązanej konieczność wyjazdu do Belgii, oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Zobowiązana wskazała, że wyjeżdżając do Belgii nie dokonała formalności wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, który zabrała ze sobą. Oświadczyła, że o powyższą formalność poprosiła swojego syna, jednak z uwagi na upływ czasu nie posiada dokumentu potwierdzającego dokonanie formalność wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego.

Postanowieniem z 15 maja 2023 r. nr COF.OUR.635.2670.2023 ŁD.EW.P 01449176, Wierzyciel oddalił zarzut nieistnienia obowiązku oraz uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia.

W uzasadnieniu wskazał, że ustalono w sprawie rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych używanych pod adresem: ul. [...], [...] W., na zobowiązaną. Następnie zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342) zobowiązanej został, jako użytkownikowi odbiorników, przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Dalej wierzyciel stwierdził, że zobowiązana nie kwestionuje zarejestrowania odbiornika, a wskazuje jedynie na konieczność wyjazdu do Belgi w okresie od lipca 2007 do czerwca 2010 r. Jednocześnie zobowiązana przyznała, że sama nie dokonała wyrejestrowania odbiornika, a poprosiła o jego wyrejestrowanie syna, jednakże nie ma ona dowodu wyrejestrowania. Zdaniem wierzyciela zarejestrowanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych bez późniejszego ich wyrejestrowania lub dopełnienia formalności dotyczących zwolnienia od opłat abonamentowych stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia obowiązku dokonywania opłat abonamentowych. Zatem jeśli doszło do wyrejestrowania odbiorników zobowiązana winna dysponować dowodem na tę okoliczność. Wierzyciel wskazał także, że dokonano przeszukania zasobów archiwalnych Poczty Polskiej S.A., jednakże na dzień wydania postanowienia nie odnaleziono dokumentu który stanowiłby o dopełnieniu w placówce pocztowej formalności wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych pod adresem; ul. [...], [...] W. w okresie 07/2007-06/2010 ani w późniejszym terminie, a zobowiązana nie przedstawiła takiego dokumentu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Dalej wierzyciel stwierdził, w odniesieniu do informacji, że od 1 grudnia 2003 roku zobowiązana przebywała na świadczeniu przedemerytalnym, a następnie na emeryturze, że art. 4 ust. 1 u.o.a. określa katalog osób uprawnionych do zwolnień od opłat abonamentowych. Osobom posiadającym uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych zgodnie z art. 4 ust 3 tej ustawy zwolnienie od opłat abonamentowych przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienia do zwolnienia. Wyjątek stanowią osoby, które ukończyły 75 lat, które z dniem 9 października 2015 r., zostały zwolnione z obowiązku składania w placówce pocztowej oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz do przedstawienia dokumentu potwierdzającego uprawnienia do tych zwolnień. Wskazano zatem, że zaistnienie u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia od opłat abonamentowych nie powoduje zmiany stanu prawnego, do czasu, kiedy uprawnienia nie zostaną zgłoszone przez abonenta w placówce pocztowej, na podstawie dokumentu uprawniającego do zwolnienia. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania

w placówce pocztowej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która ma wpływ na uzyskanie zwolnienia, należy do obowiązków abonenta. Tymczasem wierzyciel nie posiada dokumentu, który potwierdziłby zgłoszenie przez zobowiązaną w placówce pocztowej zmian formalno-prawnych odnośnie zwolnienia od opłat abonamentowych. Zobowiązana nie przedstawiła również takiego dokumentu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym wierzyciel oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.

Natomiast rozpatrując zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia Wierzyciel stwierdził, że przesyłka o nr R [...] zawierająca upomnienie nr [...] została wysłana do zobowiązanej 3 października 2022 r. na adres: ul. [...], [...] W.. Korespondencja nie została podjęta w terminie i została zwrócona do nadawcy w dniu 25 października 2022 roku. Przestanie przedmiotowego upomnienia na nieaktualny adres powoduje, iż zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, jeżeli jest wymagane uznaje się w całości. Podkreślono, że zgodnie z art. 7 ust. 1a u.o.a. operator wyznaczony, jest uprawniony do otrzymywania danych z rejestru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz U. z 2019 r. poz. 1397) - uprawnienia powyższe Poczta Polska S.A. otrzymała na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych - Dz. U, z 2015 r. poz. 1324). Na podstawie powyższych uprawnień ustalono iż aktualnie do 31 stycznia 2024 roku zobowiązana posiada czasowy adres zameldowania w miejscu: ul. [...], [...] P. W związku z powyższym zaistniały przestanki do umorzenia w całości postępowania egzekucyjnego wymienione w art. 34a pkt 1 u.p.e.a. Podkreślono przy tym, że umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie powoduje umorzenia zaległości powstałych na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], które pozostają w dalszym ciągu do uregulowania przez zobowiązaną i mogą być dochodzone w kolejnym postępowaniu.

We wniesionym zażaleniu zobowiązana podtrzymała swoje roszczenia w kwestii wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego wskazując przy tym, że fakt nieotrzymania żadnego upomnienia utwierdził ją o skuteczności i prawidłowości postępowania w związku z abonamentem radiowo/telewizyjnym. Zobowiązana wniosła o zwrot całej zajętej kwoty przez organ egzekucyjny oraz o zmianę zaskarżonego postanowienia w taki sposób, że zostaną uwzględnione wszystkie podniesione przez nią zarzuty ewentualnie o zmianę postanowienia, gdyż w ocenie zobowiązanej zachodzi sytuacja określona w art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. Ponadto podniosła, że doszło do przedawnienia należności.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Wierzyciel zaznaczył, że wniesione zażalenie wskazywać by mogło na wniesienie zarzutu braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b oraz zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części (z uwagi na przedawnienie). Jednakże zarzuty te podniesione zostały dopiero na etapie zażalenia. Tymczasem rozpatrzenie wniesionych na etapie zażalenia nowych zarzutów przerzucałoby konieczność rozpoznawania tych zarzutów po raz pierwszy przez organ drugiej instancji, czego nie można pogodzić z zasadą dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 k.p.a. Rozpoznawanie zarzutów po raz pierwszy przez organ drugiej instancji byłoby niezgodne z zasadą dwuinstancyjności postępowania określoną w ww. artykule. Zatem w niniejszym postanowieniu wierzyciel zobligowany jest do ponownego zbadania stanowiska zawartego w postanowieniu z dnia 15 maja 2023 r., w zakresie zarzutów nieistnienia obowiązku i braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

Przystępując do rozpatrzenia zażalenia Wierzyciel zaznaczył, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach u.o.a. Ustawa ta jest aktualnym aktem prawnym regulującym kwestie związane z opłatami za korzystanie z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i jako obowiązująca wskazywana jest w prowadzonych postępowaniach mających na celu wyegzekwowanie należności z tytułu abonamentu. Nie oznacza to jednakże, iż postępowania nie mogą być wszczęte wobec osób zobowiązanych, które dokonały rejestracji używanych odbiorników przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.

Ustawy poprzedzające ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r, o radiofonii I telewizji (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz, 1722), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. oraz ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r. Nr 54, poz. 275), która weszła w życie z dniem 1 marca 1985 r.

Wierzyciel odwołał się do art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. i stwierdził, że każdy kto posiada odbiorniki radiowe i telewizyjne musi je zarejestrować i opłacać abonament (jeżeli nie jest z tego obowiązku ustawowo zwolniony). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r, o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U, z 2015 r. poz. 1324).

W zaskarżonym postanowieniu z dnia 15 maja 2023 r., zdaniem wierzyciela prawidłowo zajęto stanowisko w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku ujętego w tytule wykonawczym z dnia 15 lutego 2023 r. Wierzyciel stwierdził istnienie obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej pozostający po stronie zobowiązanej, gdyż w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. znajduje się rejestracja odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego używanych pod adresem: ul. [...], [...] W., zgłoszona na imię i nazwisko zobowiązanej. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna numer [...] służąca do dokonywania opłat abonamentowych. Kolejne książeczki radiofoniczne posiadały numery: [...], [...], [...], [...].

Wierzyciel zaznaczył, że baza danych o abonentach Poczty Polskiej S.A Jest zorganizowanym zbiorem usystematyzowanych informacji (danych) przechowywanych w systemie komputerowym w formie elektronicznej i stanowi zbiór zawierający dane abonentów i zarejestrowanych odbiorników. Funkcjonuje na podstawie danych uzyskanych od samych abonentów (w wyniku zgłoszenia rejestracji odbiorników), którzy powinni być z założenia zainteresowani podaniem prawidłowych danych przy rejestracji, a następnie aktualizacją tych danych w miarę powstawania zmian danych. Abonent, który zgłosił rejestrację odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego w placówce pocztowej zostaje zapisany w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. Jest to baza oświadczeniowa. Zatem brak jest możliwości wprowadzenia oraz przetwarzania danych osoby, która nie dokonała stosownych formalności związanych z rejestracją użytkowanych odbiorników. Takie uregulowania prawne obowiązywały pod rządami kolejnych ustaw, przez cały czas realizacji obowiązku poboru opłat i taka sytuacja ma miejsce również obecnie. Poczta Polska S.A., mając na uwadze możliwości technologiczne, unowocześnia prowadzoną bazę danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. poprzez optymalizację Jej struktury w zakresie prawidłowości przetwarzania danych, ich przechowywania przy zachowaniu obowiązujących przepisów w tym art. 13 i 14 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r, w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE. Poczta Polska S.A. przetwarza dane osobowe osób zobowiązanych lub zwolnionych z uiszczania opłat abonamentowych. Dane zbierane są w celu realizacji zadań operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, wynikających z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, na podstawie art, 6 ust, 1 lit c RODO.

Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiorników, po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu 2 dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U, Nr 187 z 2007 r., poz. 1342) uprawnione było nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...]. Zawiadomienie informujące o wprowadzonej zmianie, będące obecnie dowodem zarejestrowania przedmiotowych odbiorników zostało przesłane do zobowiązanej pismem z dnia 3 września 2008 r. na adres: ul, [...], [...] W. - pod którym zobowiązana jest zameldowana od 20 maja 1991 r. - czyli aktualny w dacie wysłania przedmiotowego zawiadomienia. Zaznaczono przy tym, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników w określonym miejscu, lecz z rejestracją odbiorników przez konkretnego abonenta. W przypadku zmiany miejsca zamieszkania użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych winien niezwłocznie w placówce pocztowej dopełnić formalności aktualizacji danych adresowych i po zaktualizowaniu danych adresowych kontynuować opłaty abonamentowe (jeżeli odbiorniki posiada). Natomiast w przypadku zaistnienia okoliczności z powodu których zaprzestano używać odbiorniki radiofoniczne/telewizyjne (np. wyjazd z kraju) należało w placówce pocztowej dopełnić formalności ich wyrejestrowania zgodnie z obowiązującymi w danym okresie czasu aktami prawnymi.

Wierzyciel stwierdził, że przedmiotowej rejestracji odbiorników zobowiązana nie zaprzecza, gdyż jak sama poinformowała, na początku swojego pobytu w Belgii (od 1 lipca 2007 r. do 30 czerwca 2010 r.) uświadomiła sobie konieczność wyrejestrowania odbiorników, a formalność wyrejestrowania odbiorników została dopełniona w placówce pocztowej przez syna zobowiązanej. Skoro zobowiązana twierdzi, że odbiorniki zostały wyrejestrowane to nie zaprzecza, iż je posiadała, użytkowała i zarejestrowała. Utrzymuje się zatem stanowisko dotyczące formalności jakie powinien dopełnić abonent związane z wyrejestrowaniem odbiorników, gdyż nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiorników, czego jednak zobowiązana skutecznie nie dokonała. Jedynie podjęcie w stosownym czasie przez abonenta właściwych i wymaganych przepisami prawa działań, związanych z wyrejestrowaniem odbiorników i okazanie dokumentu potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela,

Wskazano, że każdy z n/w aktów wykonawczych tj.:

• rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków I trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych 1 telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r, nr 141, poz. 1190),

• rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r, Nr 187 poz. 1342),

• rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r, w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U, z 2013 r, poz. 1676)

zawierały delegacje ustawowe w dacie ich obowiązywania, które obligatoryjnie nakładały na użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązek niezwłocznego powiadomienia Poczty Polskiej o zmianie miejsca pobytu stałego, zagubieniu lub zniszczeniu książeczki radiofonicznej oraz o zaprzestaniu używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych,

Zgodnie ze wskazaniem w u.o.a. minister właściwy do spraw łączności, w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji, określa w drodze rozporządzenia

warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Doprecyzowanie przepisów dotyczących zgłaszania przez abonentów zmian formalno-prawnych, w tym wyrejestrowania odbiorników, znajdowało/znajduje się w treści rozporządzeń, które są i były aktami wykonawczymi wydawanymi w celu realizacji ustaw. Ponadto zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników. Zatem każdy użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych miał dostęp do obowiązujących przepisów, a tym samym Poczta Polska S.A. spełniła wobec abonentów obowiązek informacyjny. W przypadku kiedy abonent zgłaszał fakt zaprzestania używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r, w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342) zobowiązany był do wypełnienia odcinka "W" (odcinek wyrejestrowania), znajdującego się w książeczce radiofonicznej. Pracownik placówki pocztowej, w momencie zgłoszenia przez abonenta wyrejestrowania odbiorników, w książeczce radiofonicznej na odcinku ‘W" potwierdzał dokonanie formalności datownikiem placówki pocztowej. Jedną część odcinka oraz okładki książeczki pracownik placówki pocztowej odsyłał celem archiwizacji, natomiast środek książeczki radiofonicznej wraz z dowodami wpłat i drugą częścią odcinka "W" (potwierdzoną datownikiem placówki pocztowej) pozostawał w posiadaniu abonenta. Natomiast po wejściu w życie ww. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r, w przypadku zgłoszenia w placówce pocztowej jakichkolwiek zmian statusu formalno-prawnego abonenta, użytkownik odbiorników był zobowiązany złożyć w placówce pocztowej "Formularz zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określał załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U, z 2007 r. Nr 187 poz.1342), a pracownik placówki pocztowej potwierdzić dokument datownikiem urzędu pocztowego oraz swoim podpisem. Dokument był sporządzony w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, które stanowiły kopie oraz oryginał. Oryginał "Formularza zgłoszenia zmiany danych" otrzymywał abonent, a kopię przedmiotowego formularza pracownik placówki pocztowej odsyłał do właściwej komórki celem jego archiwizacji. W sytuacji dopełnienia ww. formalności powyższy fakt odnotowany zostałby w książeczce radiofonicznej zobowiązanej (następnie na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...]), a dokument zarchiwizowany.

W piśmie stanowiącym zarzuty zobowiązana wskazała, że syn "złożył swoje pisemne oświadczenie. Oświadczenie to zawierało wyjaśnienie dlaczego działa w imieniu swojej mamy oraz dlaczego nie posiada książeczki zawierającej stosowny formularz wyrejestrowania. Pracownica przyjęła złożone oświadczenie". Zdaniem wierzyciela, w przypadku złożenia takiego oświadczenia również dokument ten zostałby zarchiwizowany. Każda zmiana danych jest automatycznie zapisywana w historii modyfikacji w systemach informatycznych. Pracownik odpowiedzialny za wprowadzanie i weryfikację danych nie posiada dowolności we wprowadzeniu lub pominięciu jakiejkolwiek zmiany danych, również w przypadku formalności wyrejestrowania. Nie znajduje, w ocenie wierzyciela, uzasadnienia podnoszona przez zobowiązaną argumentacja braku w chwili obecnej dowodu wyrejestrowania odbiorników. Kwestie w podobnym zakresie tj. braku dysponowania dowodem przez osobę zobowiązaną na okoliczność zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników były wielokrotnie rozważane przez sądy w tym Naczelny Sąd Administracyjny, który np. w wyroku z dnia 18 stycznia 2023 r. sygnatura akt I GSK 264/22. Ponadto w wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił także pogląd, że nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż wieloletni brak jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na nieuiszczanie opłat abonamentowych należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Skoro wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] było okolicznością kluczową dla nieistnienia obowiązku wnoszenia zaległych opłat abonamentowych, to na zobowiązanej spoczywał obowiązek, po powstaniu zmiany i zaprzestaniu używania odbiorników, do niezwłocznego dopełnienia wymaganych przepisami formalności wyrejestrowania i przechowywania dowodu na tę okoliczność. Zauważano, że na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W związku z tym udowodnienie dokonania formalności wyrejestrowania odbiorników leży po stronie zobowiązanej. W rozpatrywanej sprawie jedynie okazanie dowodu na okoliczność wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela. Rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiorników. Ponieważ zobowiązana nie dokonała wyrejestrowania odbiorników do chwili obecnej, a wierzyciel nie posiada w zasobach archiwalnych dokumentu potwierdzającego dopełnienie ww. formalności, stanowi to wystarczającą przesłankę do uznania istnienia obowiązku uiszczania przez zobowiązaną opłat abonamentowych.

Zdaniem wierzyciela, w zaskarżonym postanowieniu właściwie wskazano, że u.o.a. przewiduje, iż między innymi osoby które ukończyły 60 lat oraz posiadają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa GUS jak i osoby pobierające świadczenie przedemerytalne mogą skorzystać z uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych. Zaznaczono, że ustawa o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 13, poz, 70), zgodnie z którą możliwe jest uzyskanie zwolnienia od opłat we wskazanych powyżej przypadkach, weszła w życie z dniem 1 marca 2010 r. Grupy osób uprawnionych do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych ustawodawca wskazał w art. 4 ust. 1 ww. ustawy, natomiast w art. 4 ust. 5 określił, że w drodze rozporządzenia Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wskaże rodzaje dokumentów uprawniających do uzyskania zwolnienia oraz wzór oświadczenia, o którym mowa w ust. 3. Z art. 4 ust. 3 tej ustawy wynika, że zwolnienia od opłat w ww. przypadkach przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. -- Prawo pocztowe (t.j.: Dz. U. z 2022 r, poz. 896) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Zatem ustawodawca nie zwolnił ww. grupy osób z dopełnienia formalności w placówkach pocztowych - zatem zaistnienie u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia od opłat abonamentowych nie powoduje zmiany stanu prawnego, do czasu, kiedy uprawnienia nie zostaną zgłoszone przez abonenta w placówce operatora wyznaczonego na podstawie dokumentu uprawniającego do zwolnienia. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówce pocztowej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która ma wpływ na uzyskanie zwolnienia, należy do obowiązków abonenta. Warunkiem do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych jest dopełnienie właściwych formalności w placówce pocztowej poprzez przedstawienie dokumentów potwierdzających uprawnienia do korzystania ze zwolnienia od opłat abonamentowych wraz ze złożeniem oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia od opłat abonamentowych. Dopiero od następnego miesiąca po dokonaniu ww. czynności przysługuje zwolnienie od opłat abonamentowych - przy czym zwolnienia nie można uzyskać z datą wsteczną. Niedopełnienie formalności we właściwym czasie powoduje, że abonent posiada status formalno-prawny, który obliguje do uiszczania opłat.

Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu, który potwierdzałby zgłoszenie przez Panią w placówce pocztowej uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych (nie odnotowano też dopełnienia ww. formalności w chwili obecnej), jak również takiego dokumentu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie przedstawiono. Obecnie obowiązującym dokumentem, który potwierdza zgłoszenie uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych jest "Oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnień od opłat abonamentowych" potwierdzone przez pracownika placówki pocztowej.

Jednocześnie, zgłoszenie wyrejestrowania odbiorników nie jest tożsame z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych.

Uwzględniając powyższe wierzyciel stwierdził, że w postanowieniu z 15 maja 2023 r, zarzut nieistnienia obowiązku właściwie został oddalony.

Zdaniem wierzyciela, z zaskarżonym postanowieniu właściwie zajęto także stanowisko w zakresie zgłoszonego zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

Zobowiązana wskazała, że fakt nieotrzymania żadnego upomnienia utwierdził ją o skuteczności i prawidłowości postępowania w związku z abonamentem radiowo/telewizyjnym. Wierzyciel nie zgodził się z twierdzeniem, iż brak reakcji wierzyciela na nieuiszczanie opłat abonamentowych należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Odwołał się w tym zakresie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2020 r, sygn. akt I GSK 1518/19. Wskazano także, że zagadnienie poboru i egzekucji opłat abonamentowych Poczta Polska S.A, opiera na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 roku sygn.. akt K 24/08. Wierzyciel stwierdził, że w przypadku braku zapłaty należności z jednej strony sprawa nie trafia do sądu powszechnego (spór nie jest cywilnoprawny lecz publicznoprawny) lecz od razu po wystawieniu tytułu wykonawczego do wyegzekwowania przez urząd skarbowy (komornika skarbowego).

Zaznaczono, iż w zaskarżonym postanowieniu wskazano, że Poczta Polska S.A. wypełniając nałożony w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. obowiązek, 3 października 2022 r. skierowała do zobowiązanej listem poleconym o numerze R [...] (za elektronicznym potwierdzeniem odbioru EPO) upomnienie numer UP Z [...] wzywające do uregulowania należności z tytułu opłat abonamentowych, które uznano za doręczone w myśl art. 44 § 4 k.p.a. Jednakże zby przewidziane w art. 44 § 4 k.p.a. domniemanie doręczenia było skuteczne, przesyłka zawierająca pismo musi być zaadresowana na prawidłowy adres. Powyższe nie miało miejsca w przypadku zobowiązanej, wobec czego wierzyciel uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane co oznacza, że zaistniały przesłanki określone w art. 34a pkt. 1 u.p.e.a. do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Uznanie zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia jeżeli jest wymagane nie przesądza o anulowaniu

zaległości w opłatach abonamentowych obciążających indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...], a jedynie stanowi podstawę do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego numer 9504E1-57AA/R/2023 z dnia 15 lutego 2023 r. Z uwagi na istniejący wobec zobowiązanej obowiązek zapłacenia zaległych opłat abonamentowych, brak jest podstawy do zwrotu kwoty zajętej przez organ egzekucyjny.

Wierzyciel podkreślił, iż wydane postanowienie opiera się na obowiązujących wykładniach prawa, w tym stanowisku Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08. Natomiast zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązująca i są ostateczne. Przepis art, 7 k.p.a. nakłada na organy administracji, obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez podejmowanie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prowadzenia postępowania w taki sposób, aby ustalić okoliczności mające znaczenie dla sprawy oraz zebrać potrzebne dowody, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zgodnie z art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (§1). Organ powinien przestrzegać zasady dochodzenia prawdy materialnej i ocenić na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązek ten, w rozpatrywanej sprawie został zrealizowany przez wierzyciela poprzez zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Sformułowanym ocenom dowodów nie można zarzucić, że są zbyt dowolne i wadliwe prawnie, Fakt, że zobowiązana nie zgadza się z taką oceną nie świadczy, że został naruszony obowiązek wszechstronnego zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie.

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązana wniosła o stwierdzenie nieważności przedmiotowego postanowienia ze względu na rażące naruszenie prawa i podniosła następujące zarzuty:

• naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez zaistnienie fikcji postępowania dwuinstancyjnego:

• naruszenie art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez brak należytej staranności oraz permanentną, wieloletnią bezczynność

• naruszenie art. 61 §4 k.p.a. poprzez brak zawiadomienie mnie jako strony o wszczęciu postępowania;

• naruszenia art. 12 § 1. k.p.a. stanowiącego, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia;

• naruszenia art. 10 § 1 poprzez brak zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów;

• naruszenie art. 11 k.p.a. poprzez niepodjęcie jakichkolwiek działań zmierzających do wykonania przeze mnie decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu;

• naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez nieinformowanie o okolicznościach faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie moich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, co doprowadzić może do poniesienia przeze mnie szkody.

W uzasadnieniu zobowiązana stwierdziła, że po uzyskaniu informacji o zajęciu konta bankowego przez Urząd Skarbowy w P. uzyskał informację o przyczynie takiego stanu rzeczy i mając na uwadze swój interes prawny podjęłam działania zmierzające do wyjaśnienia sprawy. Po złożeniu przeze przewidzianego przepisami prawa odwołania otrzymała informację, że powodem zajęcia jej środków finansowych jest - w jej ocenie rzekome - istnienie zadłużenia z powodu zaległości w opłacaniu abonamentu RTV. Oświadczyła, że w okresie od 1 lipca 2007 r. do 30 czerwca 2010 r., w związku ze skierowaniem jej męża do służby poza granicami kraju przebywała w Belgii. Wobec konieczności pilnego wyjazdu służbowego nie była w stanie załatwić wszystkich spraw urzędowych przed zmianą miejsca zamieszkania. Na początku swojego pobytu w Belgii zobowiązana uświadomiła sobie konieczność wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego (nota bene zabranego ze sobą). Poprosiła więc swojego syna o pomoc w rozwiązaniu tej niekomfortowej sytuacji. Syn udał się do znajdującego się w pobliżu swojego miejsca pracy urzędu pocztowego przy ul [...] we W. W urzędzie tym po rozmowie konsultacyjnej z urzędniczką pracującą w okienku pocztowym - mając intencję wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego - złożył swoje pisemne oświadczenie. Oświadczenie to zawierało wyjaśnienie dlaczego działa w imieniu swojej mamy oraz dlaczego nie posiada książeczki zawierającej stosowny formularz wyrejestrowania. Pracownica przyjęła złożone oświadczenie. W związku z powyższą sytuacją nie otrzymała na swój "adres [...]" żadnej odpowiedzi ze strony Poczty Polskiej. Działając w dobrej wierze uznała, że taka forma wyrejestrowania odbiornika została zaakceptowana i w konsekwencji zaprzestałam wnoszenia opłat. Do czasu wyjazdu syna z W. do

P. nie otrzymała innej, w tym o ewentualnym istnieniu zadłużenia, informacji z Poczty Polskiej. Po powrocie z Belgii przebywała w swoim domu w P. (oddanym do użytku jesienią 2006 r.), a do mieszkania we W. udawała się sporadycznie (nie częściej niż 1-2 razy w roku). Każdorazowo w czasie pobytu we W. zauważał, że jej skrzynka pocztowa była zapełniona ulotkami reklamowymi, a nie było w niej żadnych zawiadomień o przesyłanej do zobowiązanej korespondencji rejestrowanej. Mając na względzie treść złożonego przez wierzyciela tytułu wykonawczego zauważyła, że dane adresowe dotyczą adresu [...], a tym samym informacja o doręczaniu upomnienia w tzw. fikcji doręczenia, a nie doręczenia faktycznego - w P. mieszkam od 2006 r. z przerwą na pobyt w Belgii, jest wadliwa. Na wniesione odwołanie zobowiązana otrzymała odpowiedź w formie postanowienia z dnia 15 maja 2023 r. W postanowieniu tym zawarto stwierdzenie przyznające, że wierzyciel na podstawie aktualnego stanu prawnego miał możliwość ustalenia mojego faktycznego adresu zamieszkania co najmniej od 2015 roku. Nieistnienie jakichkolwiek działań wierzyciela w tym zakresie - aż do 25 października 2022 r. - może świadczyć o braku należytej staranności ze strony wierzyciela docelowo

powodującym powstanie szkody po mojej stronie jako zobowiązanej. Ukazuje to w klarowny sposób tę zaistniałą bezczynność organu jako przesłankę potwierdzającą naruszenie art. 12 § 1. k.p.a. Brak informacji o wszczęciu wobec zobowiązane postępowania administracyjnego faktycznie pozbawił zobowiązaną wszelkich praw przysługujących stronie postępowania. Jej brak zgody na wynikający z treści tego postanowienia, pojawiający się przewidywalny rozwój wydarzeń spowodował wniesienie zażalenia na to postanowienie. Składając zażalenie była przekonana, że postanowienie z 15 maja 2023 r. zostało wydane przez organ pierwszej instancji. Istotą sprawy staje się fakt, że w świadomości zobowiązanej zażalenie składa do Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., który w jej mniemaniu dla tego postępowania jest organem drugoinstancyjnym. W odpowiedzi na zażalenie otrzymałam podpisane przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. postanowienie z 21 czerwca 2023 r., które ku jej zdziwieniu posiada ten sam numer co postanowienie z dnia 15 maja. Nie mniej szokująca jest treść postanowienia z dnia 21 czerwca. Mianowicie akapit drugi uzasadnienia stwierdza: "Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. wskazuje, że w uzasadnieniu postanowienia z dnia 15 maja 2023 r. znak COF.OUR.635.2670.2023 ŁD.EW.P 01449176 zawarł jednoznaczne stanowisko, w którym: oddalił zarzut nieistnienia obowiązku, uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.". Wyrażone w takiej formie stanowisko organu drugiej instancji w oczywisty sposób świadczy, że organem zarówno pierwszej jak i drugiej instancji jest ta sama osoba - Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. Tym samym podpisanie postanowienia z dnia 15 maja 2023 r. przez innego pracownika może być jedynie niezbyt udanym kamuflażem jedynowładztwa. W naturalny sposób nasuwającą się wprost konkluzją jest faktyczna fikcja dwuinstancyjności postępowania.

Niezależnie od powyższego istotnym czynnikiem stanu faktycznego, polegającego na rzeczywistym odcięciu strony postępowania od wszelkich informacji

jest brak podjęcia przez stronę postępowania działań polegających na skorzystaniu z

przysługujących jej ustawowych uprawnień wynikających z treści art. 4 ust. 1 ppkt 6) i

ppkt 7) ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Należy podkreślić, że już od 1 grudnia 2003 r zobowiązana przebywała najpierw na świadczeniu emerytalnym, a następnie do chwili obecnej na emeryturze. Mając na uwadze, że pomimo zobowiązania organ administracyjny nie działał w ogóle, tym samym nie działał na podstawie przepisów prawa. Natomiast faktyczne zaniechanie ze strony organu stało się zaprzeczeniem zasady mającej na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zasady do której stosowania organ był zobligowany. Opisana w ten sposób sytuacja świadczy o naruszeniu zarówno art. 6, jak i art. 7 k.p.a. Zobowiązana wskazała, że w okresie, za który wystawiono tytuł egzekucyjny jej dochody uprawniały do zwolnienia z opłat abonamentowych. Dochody te kształtowały się następująco;

• w roku 2018 mój dochód roczny wyniósł 18737,44 zł, co daje 1561,45/m-c

• w roku 2019 mój dochód roczny wyniósł 20628,24 zł, co daje 1719,02/m-c

• w roku 2020 mój dochód roczny wyniósł 21568,24 zł, co daje 1797,35/m-c

• w roku 2021 mój dochód roczny wyniósł 23734,60 zł, co daje 1977,88/m-c

• w roku 2022 mój dochód roczny wyniósł 22624,76 zł, co daje 1885,40/m-c

Mając na uwadze powyższe, wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia z 21 czerwca 2023 r. ze względu na rażące naruszenie prawa, w ocenie skarżącej jest zasadny.

W odpowiedzi na skargę wierzyciel wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem sporu jest kwestia uznania przez wierzyciela w części podniesionych zarzutów za niezasadne (zarzut nieistnienia obowiązku) oraz w części za zasadne (zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, jeżeli jest on wymagany).

Należy zatem wskazać, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty te zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z § 2 ww. przepisu, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Przy czym prawo do ich wniesienia może być wykorzystane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego, stosownie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie strona skarżąca zgłosiła zarzuty w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a., podnosząc zarzuty nieistnienia obowiązku, a także braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

Zdaniem Sądu, twierdzenie organu, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest trafne.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 21 pkt 1 ustawy z 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r. poz. 307 z późn. zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41 poz. 264 ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r. poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70 poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia, wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

W niniejszej sprawie strona skarżąca nie kwestionowała dokonania rejestracji odbiornika. Zarówno w zarzutach, zażaleniu, jak i w skardze wręcz przyznała powyższą okoliczność. Zresztą sam Wierzyciel przedstawił dowodowy potwierdzające ten fakt. Dowodem jest uwierzytelniona kserokopia wniosku o rejestrację odbiornika rtv złożonego przez skarżącą.

Z punktu widzenia organu fakt dokonania rejestracji zrodził obowiązek strony skarżącej do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje, bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3012/17, Lex nr 2479090).

W aktach sprawy brak jest z kolei dowodu, że zobowiązana wyrejestrowała odbiorników rtv, sama strona skarżąca również na taki dowód nie wskazuje. Opiera się jedynie na błędnym przekonaniu, że skoro po wizycie syna na poczcie i "złożeniu przez niego oświadczenia" nie była do niej kierowana korespondencja w przedmiocie opłat abonamentowych, to doszło do wyrejestrowania odbiornika. Jednakże, w ocenie Sądu, błędne przekonanie skarżącej nie może stanowić podstawy do uwzględnienia jej zarzutu, bowiem to okoliczność wyrejestrowania z woli ustawodawcy determinuje wygaśnięcie obowiązku. Tymczasem skarżąca poza ww. twierdzeniem nie przedstawiła dowodu w postaci wyrejestrowania odbiornika ani przez nią samą (wręcz wskazuje, że sama nie dopełniła czynności wyrejestrowania), ani w postaci złożonego przez syna oświadczenia.

W ocenie Sądu te dane są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązana chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinna przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika rtv, czego nie uczyniła.

Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników rtv pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika rtv w tej sprawie został wykazany przez organ. Po zarejestrowaniu odbiornika rtv uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) (por. część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (Dz. U. Nr 48 poz. 285), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 236/13 - orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem, jeśli w sprawie bezsporne jest dokonanie rejestracji odbiornika rtv (jak zostało wyżej wskazane, strona skarżąca przyznała, że zarejestrowała odbiorniki rtv), to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach o sygn. akt: I SA/Gl 1165/20; I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Po 57/14).

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70 poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342) oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce pocztowej "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Powyższego stanowiska nie zmienia kwestia dotycząca "wyprowadzenia się" przez skarżącą do Belgii na okres od lipca 2007 r. do czerwca 2010 r., ani też późniejsze zamieszkanie w P. Opłata abonamentowa przypisana jest bowiem do abonenta, nie jest natomiast związana z prawem własności lokalu. Strona skarżąca w przypadku zaprzestania używania odbiorników telewizyjnych czy też odbiornika radiowego winna dopełnić w placówce pocztowej formalności związane z wyrejestrowaniem odbiorników.

W konsekwencji w niniejszej sprawie, jeśli strona skarżąca nie dokonała wyrejestrowania odbiorników telewizyjnych, to w tych okolicznościach uprawnione było uznanie, że zarzut nieistnienia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej nie jest zasadny. Dopóki bowiem posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, choćby faktycznie skarżący nie użytkował odbiornika (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 837/18).

W ocenie Sądu także okoliczność wskazywana przez skarżącą dotycząca wysokości pobieranej emerytury (a uprzednio świadczenia emerytalnego) nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Jak prawidłowo wskazał wierzyciel zgodnie z art. 4 ust. 1 ust. 6 u.o.a. zwalnia się od opłat abonamentowych osoby, które ukończyły 60 lat oraz mają ustalone prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Z art. 4 ust. 1 pkt 7 lit. e zwalnia się także osoby posiadające prawo do świadczenia przedemerytalnego, określonego w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2173 oraz z 2020 r. poz. 252).

Przy czym stosownie do art. 4 ust. 3 tej ustawy zwolnienia określone w ust. 1 pkt 1 i 3-8 przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. W myśl art. 4 ust. 4 u.o.a. osoby korzystające ze zwolnień od opłat abonamentowych z wyjątkiem osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2, obowiązane są zgłosić placówce pocztowej operatora wyznaczonego, o której mowa w ust. 3, zmiany stanu prawnego lub faktycznego, które mają wpływ na uzyskane zwolnienia, w terminie 30 dni od dnia, w którym taka zmiana nastąpiła.

Zatem z woli ustawodawcy to na abonencie ciąży obowiązek zgłoszenia okoliczności uprawniającej do przyznania zwolnienia, a jego przyznanie następuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Skarżąca zaś takiego zgłoszenia nie dokonała.

Zatem w świetle powyższego za nietrafny należy uznać zarzut wynikający z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Rację ma także wierzyciel, że w niniejszej sprawie za zasadny okazał się zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, jeżeli jest ono wymagane, oparty na treści art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Prawidłowo wierzyciel uznał, że nie doszło do skutecznego, wymaganego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że upomnienie zostało skierowane do zobowiązanej, jednakże na adres we W., który był adresem nieaktualnym. Wierzyciel miał dostęp do bazy PESEL, zatem winien był przed skierowaniem do zobowiązanej ww. dokumentu upomnienia zweryfikować miejsce zamieszkania, czego nie uczynił. Tymczasem w dacie wysłania upomnienia skarżąca była już zameldowana i zamieszkiwała pod adresem w P.

Odnosząc się do kwestii zwrotu wyegzekwowanej opłaty abonamentowej, przyjmując nawet, że po stronie organu taki obowiązek by istniał, Sąd wskazuje, że kwestia ta stanowi inną sprawę administracyjną. Wśród podstaw zarzutów wskazanych w art. 33 § 1 u.p.e.a. nie ma bowiem podstawy w postaci (na przykład): brak zwrotu wyegzekwowanej należności. W tym zakresie skarżącej przysługują określone instrumenty prawne, przeznaczone do domagania się zwrotu nadpłaconej należności publicznoprawnej, które - w razie ich nieuwzględnienia przez organ - mogłyby stwarzać podstawę do sądowoadministracyjnej kontroli prawidłowości działania organu w tym właśnie zakresie (ale, co już podkreślano, w ramach innej sprawy niż niniejsza).

Poza niniejszą sprawą sądowoadministracyjną pozostają zatem kwestie następstw wydania kontrolowanego postanowienia, w tym zagadnienie odnoszące się do zwrotu wyegzekwowanej opłaty abonamentowej. Sąd podkreśla, że stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkami niemającymi zastosowania w niniejszej sprawie). Z przepisu tego wynika, że sąd - co prawda - nie jest związany "granicami skargi", ale jest związany "granicami sprawy". Termin "granice sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. To stanowisko jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie. Dla przykładu przywołać można uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r., OPS 12/96, w której stwierdzono, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność (tak też w wyrokach NSA np. z 28 maja 2018 r., II FSK 1698/17; z 13 października 2020 r. II FSK 1819/18; z 28 października 2022 r., III FSK 816/22).

W warunkach niniejszej sprawy Sąd mógł, w świetle obowiązujących przepisów prawa, ocenić stanowisko organów wyłącznie w zakresie dotyczącym uznania przez nie za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku oraz uznania za zasadny zarzut braku doręczenia upomnienia - i tak też uczynił. Sąd nie miał zaś prawa badać kwestii, które wykraczają poza zakres zaskarżonego aktu, w tym kwestii zwrotu wyegzekwowanej opłaty. Stąd jedynie podkreślenia wymaga, że niezależnie od poprawności poczynionego w tym względzie, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wywodu wierzyciela, wywód ten nie miał wpływu dla trafność zawartego w sentencji postanowienia rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.

Z tych wszystkich powodów, zarzuty skargi okazały się bezzasadne, a skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) została oddalona.