Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 188/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Izabela Bąk – Marciniak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Prokuratora w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SAB/Po [...]

Uzasadnienie

Pismem dnia z 29 listopada 2023 r. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prokuratora w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Organowi zarzucono naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, art. 5 ust. 2, art. 10 ust. 1 oraz art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że pismem z dnia 8 lipca 2023 r. M. S. wniósł o udostępnienie mu informacji publicznej poprzez wskazanie sygnatur spraw prowadzonych lub nadzorowanych przez Prokuraturę, które zostały zakończone w latach 2020-2023 (do dnia sporządzenia informacji), a dotyczących możliwości popełnienia przestępstw na terenie miejscowości S., Gm. W., powiat g. (Ośrodek Wypoczynkowy S. ) z podziałem na sposób zakończenia postępowania i wniósł o przesłanie wskazanych informacji w formie tradycyjnej.

W ocenie skarżącego żądana informacja nie stanowi informacji przetworzonej w związku z czym wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej, stwierdzenie że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem przepisów prawa, wymierzenie organowi grzywny w kwocie 1000 zł, zasądzenie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w kwocie 200 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

W ocenie organu Skarżący błędnie zarzuca mu bezczynność, albowiem dnia 16 listopada 2023 r. Prokuratur wydał decyzję nr [...] o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej w skrócie p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 t.j., w skrócie "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność Prokuratora polegająca na braku udostępnieniu stronie skarżącej, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, żądanych przez niego informacji i wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia.

W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że Prokurator jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, co wynika z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Przepis ten stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Informacją publiczną jest natomiast każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Krąg informacji, które ustawa, w ramach katalogu otwartego w szczególności uznaje za informację publiczną, określony został w przepisie art. 6 tej ustawy.

Na podstawie wskazanego przepisu, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów.

Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.

Na podstawie art. 5 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (art. 5 ust. 1 u.d.i.p.), a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) oraz w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o przymusowej restrukturyzacji (art. 5 ust. 2a u.d.i.p.), czy w zakresie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 lutego 2010 r. o rekapitalizacji niektórych instytucji oraz o rządowych instrumentach stabilizacji finansowej (art. 5 ust. 2b u.d.i.p.). Jeżeli jednak żądane informacje publiczne podlegają ochronie na podstawie art. 5 u.d.i.p., to wówczas podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej winien wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia w tym zakresie.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, a ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

Oznacza to, że w przypadku kolizji praw konstytucyjnie i ustawowo chronionych (prawa do prywatności i prawa dostępu do informacji publicznej) niezbędne jest ich wyważenie, które nie może prowadzić do generalnego wyłączenia prawa do informacji publicznej w określonej kategorii spraw. W przypadku potrzeby zapewnienia ochrony prywatności osób fizycznych podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej winny, co do zasady poprzestać na takim zanonimizowaniu danych wrażliwych, aby nie istniała obiektywna możliwość poznania ich po zapoznaniu się z informacją publiczną. Skoro tożsamość osoby fizycznej można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na jeden lub kilka specyficznych czynników określających cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne tej osoby, to odmowa ujawnienia owych czynników choćby poprzez ich anonimizację winna być najczęściej uznana za wystarczający sposób ochrony tożsamości, a przez to prywatności osoby fizycznej.

Rzeczą podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji jest bowiem dokonanie takiej anonimizacji, która uniemożliwi identyfikację osób objętych żądaniem udostępnienia informacji publicznej (por. np. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt: IV SA/Po 23/13 i WSA w Łodzi z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt: II SA/Łd 699/14). Dopiero w razie uznania i wykazania, że istnieje potrzeba ochrony prywatności określonej osoby lub osób, a celu tego w dostateczny sposób nie spełni anonimizacja danych wrażliwych osób uczestniczących w takim postępowaniu, organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, winien - w oparciu o art. 16 u.d.i.p. - wydać decyzję administracyjną odmawiającą udostępnienia konkretnej informacji publicznej, powołując się na ograniczenia zawarte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać przyjdzie, że Organ słusznie uznał, iż przedmiot żądania stanowi informację publiczną zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W związku z czym pismem z dnia 20 lipca 2023r. wezwano wnioskodawcę do wskazania interesu publicznego, o którym mowa w art. 3 ust 1 pkt 1 cyt. ustawy, bowiem żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej.

Pismem z dnia 8 sierpnia 2023r. (otrzymanym w dniu 17 sierpnia 2023r.) wnioskodawca nie podzielił poglądu co do zakwalifikowania wnioskowanej informacji jako przetworzonej.

Następnie pismem z dnia 22 sierpnia 2023 r. poinformowano M. S., że Prokuratura nie prowadzi odrębnych rejestrów zawierających wskazane we wniosku dane w zakresie miejsca popełnienia przestępstw. Uzyskanie takich danych wymaga od organu wykonania dodatkowych czynności związanych z wyszukaniem czynów, które zostały popełnione we wskazanym okresie na terenie ośrodka wypoczynkowego w S. , gm. W., pow. g. , podkreślając, iż w tym zakresie informacja ma charakter informacji przetworzonej, zatem dla uzyskania informacji przetworzonej konieczne jest wskazanie przesłanki szczególnej w postaci szczególnej istotności dla interesu publicznego. Jednocześnie poinformowano o prolongowaniu terminu rozpoznania wniosku z uwagi m.in. na wydłużony obieg korespondencji związany z pobytem wnioskodawcy w jednostce penitencjarnej.

W dalszej korespondencji z dnia 4 września 2023r; (otrzymanej w dniu 11 września 2023r.) skarżący ponownie nie podzielił poglądu co do zakwalifikowania informacji żądanej we wniosku jako przetworzonej. Jednocześnie wskazał, iż wnioskowaną informację potrzebuje w celu związanym z troską o dobro publiczne, w ramach działalności wnioskodawcy z inicjatywy obywatelskiej. Ponadto, zmodyfikował żądanie wskazując, iż wnosi o udostępnienie informacji publicznej w postaci wskazania sygnatur spraw prowadzonych lub nadzorowanych przez tut prokuraturę, które zostały zakończone w latach 2022-2023 (do dnia sporządzenia informacji), a dotyczyły możliwości popełnienia przestępstw na terenie miejscowości S. w gminie W., w powiecie g. , z podziałem na sposób zakończenia postępowania.

W dniu 16 listopada 2023 r. organ wydał decyzję odmowną, z uwagi na brak wykazania przez wnioskodawcę przesłanki szczególnej istotności żądanych informacji dla interesu publicznego. Decyzję tą przekazano na adres dotychczasowego osadzenia wnioskodawcy, z którego M. S. przesyłał korespondencję. W dniu 27 listopada 2023 r. decyzja administracyjna została odebrana przez pracownika Zakładu Karnego we W. , jednak nie została doręczona wnioskodawcy "z innych przyczyn". Po zwrocie korespondencji do Prokuratury ustalono, że M. S. w dniu 8 listopada 2023 r. przetransportowany został do Aresztu śledczego w W. , o czym nie powiadomił Prokuratury, a wcześniej poinformowany został o prolongowaniu terminu rozpoznania wniosku właśnie ze względu na wydłużony obieg korespondencji związany z pobytem wnioskodawcy w jednostce penitencjarnej.

Organ podniósł, że w dniu redagowania skargi na bezczynność organu (29 listopada 2023r.) decyzja była wydana (16 listopada 2023r.) jednak na skutek zmiany miejsca pobytu osadzonego, wnioskodawca nie zapoznał się decyzją, pomimo, że w dniu 27 listopada 2023r. decyzja dostarczona została do dotychczasowego miejsca pobytu M. S., który nie uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 41 § 1 k.p.a.

Zatem organ nie pozostawał w bezczynności, bowiem prowadził czynności w sprawie i poinformował też o przedłużeniu terminu do zakończenia postępowania. Na moment złożenia skargi na bezczynność, sprawa została zakończona decyzją. Co prawda nie doręczoną skarżącemu.

Organ powołuje się na przepis art. 41 § 2 k.p.a., który ustanawia domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik zaniedbali obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu zaszłej w toku postępowania.

Jednakże wszczynając postępowanie organ administracji publicznej obowiązany jest m.in. pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych określonych w art. 41 § 2 k.p.a. W przypadku, gdy tego nie uczyni, nie może zastosować skutków prawnych z powołanego przepisu. Zatem Prokurator nie powinien się powoływać na ten przepis, gdyż na żadnym etapie postępowania nie poinformował wnioskodawcy o obowiązku wynikającego z ar. 41 k.p.a.

Powyższe natomiast nie ma znaczenia dla sprawy, bowiem skarga dotyczy bezczynności, której w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę organ się nie dopuścił.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.