Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 285/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 81c ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 107 par. 3, art. 126
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2023 r sprawy ze skarg B. M., W. R. i M. R. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 lutego 2022 r. nr 167/2022 w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej B. M. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących W. R. i M. R. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 14 października 2021 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zgorzelcu (dalej: PINB) wpłynęło pismo skarżącej B. M. w sprawie złego stanu technicznego szamba trzykomorowego, którego właścicielem są skarżący W. i M. R. W dniu 29 października 2020 r. zostały przeprowadzone oględziny, podczas których stwierdzono szambo trzykomorowe przepływowe. Ustalono, że dwie komory szamba znajdują się w całości na posesji [...], natomiast jedna komora znajduje się w części na posesji ul. [...]. Według znaków geodezyjnych szambo wchodzi w działkę nr [...] na ok. 37 cm. Podczas oględzin szambo pełne, użytkowane. Postępowanie wszczęto z urzędu po powzięciu informacji od właściciela sąsiedniej nieruchomości, który podniósł zarzut użytkowania i korzystania przez M. i W. R. z szamba w sposób zagrażający życiu i zdrowiu właścicieli nieruchomości - dz. nr [...] w Z.

W dniu 2 lipca 2021 r. PINB wszczął postępowanie z urzędu w sprawie ustalenia stanu technicznego obiektu budowlanego w postaci szamba trzykomorowego oraz dopuszczalności jego dalszego użytkowania. W sprawie PINB ustalił, iż W. i M. R. są właścicielami szamba trzykomorowego, który to obiekt stanowił element zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wykonanej przez wskazane osoby na działce nr [...] położonej przy ulicy [...] w Z. Część (jedna komora) powyższego zbiornika znajduje się na działce gruntu nr [...] stanowiącej obecnie własność innej osoby, tj. B. M. Potwierdzeniem wskazanych okoliczności są dokumenty zgromadzone w sprawie, w tym w szczególności protokół z czynności wznowienia granic z dnia 30 listopada 2019 r. oraz decyzje: Burmistrza Miasta Z. z dnia 29 września 2020 r., znak DK.7021.1.2020/9 nakazująca W. i M. R. podłączenie do istniejącej sieci sanitarnej oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 30 listopada 2020 r., znak SKO/41/CP-23/2020 utrzymująca w mocy ww. rozstrzygnięcie organu I instancji. Podczas wizji w terenie został sporządzony protokół, który jako dowód został dopuszczony przez organ dla potrzeb prowadzonego postępowania. Organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznał, że rzeczone szambo jest nieszczelne, a nieczystości ciekłe przedostają się na grunty sąsiednie. Ww. okoliczności potwierdza dokumentacja fotograficzna z oględzin załączona do akt sprawy (fotografia części murów). Wskazany stan faktyczny został również potwierdzony w dokumentach urzędowych odrębnego postępowania Burmistrza Miasta Z., którego przedmiotem było omawiane szambo, w tym ustalenia dotyczące jego stanu technicznego. Stwierdzono ewidentną okoliczność odprowadzania z szamba nieczystości do sieci kanalizacji deszczowej oraz jego nieszczelność - akapit 8 o treści "ponadto jak wynika z przeprowadzonych oględzin na nieruchomości nieczystości ciekłe odprowadzane są do kanalizacji deszczowej, a w związku z nieszczelnością komór również na grunty sąsiednie".

Z zebranej dokumentacji wynikało, że decyzją z dnia 29 września 2020 r., DK.7021,1,2020/9 Burmistrz Miasta Z. zobowiązał M. i W. R. do przyłączenia tej nieruchomości do instalacji sieci kanalizacyjnej sanitarnej. Następnie decyzję tą podtrzymało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze. W związku z powyższym powinni zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach niezwłocznie przełączyć się do kanalizacji sanitarnej, czego nie wykonano.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zgorzelcu, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 Prawa budowlanego, decyzją nr 92/2021 z dnia 3 sierpnia 2021 r. nakazał W. i M. R. - remont szamba trzykomorowego w terminie do dnia 30 grudnia 2021 r. oraz zakazał użytkowania szamba do czasu jego remontu i sporządzenia protokołu z próby szczelności przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia. PINB wskazał, że jak wynika z dokumentacji, szambo trzykomorowe jest nieszczelne. Nieczystości przedostają się na działki sąsiednie, o czym świadczy wielka czarna śmierdząca plama na murze oporowym od strony ulicy. Również decyzja Burmistrza Miasta Z. wskazuje, że nieczystości zanieczyszczają grunty sąsiednie. PINB podniósł, że istnieje nieszczelne szambo trzykomorowe, które jest wykorzystywane mimo nakazu przyłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej. Tak więc do czasu wykonania decyzji Burmistrza Miasta Z. szambo należy uszczelnić. PINB zakazał również użytkowania szamba do momentu uzyskania pozytywnego protokołu szczelności.

Powyższa decyzja PINB została oprotestowana, w ustawowo przewidzianym terminie, odwołaniem M. R. i W. R.

Organ II instancji decyzją nr 1086/2021 z dnia 6 października 2021 r. uchylił ww. decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. DWINB wskazał, że zbiornik na nieczystości płynne jest obiektem budowlanym (wyrok NSA z dnia 29 września 2006 r., sygn. II OSK 1155/05), a tym samym może być prowadzone w stosunku do niego - bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe - postępowanie w trybie art. 66 ustawy Prawo budowlane (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 1216/14, LEX nr 1990776). Stwierdzono, że zaskarżona decyzja jako przedwczesna nie odpowiadała prawu, organ I instancji nie poczynił bowiem wystarczających ustaleń faktycznych. W protokole z kontroli z dnia 29 października 2020 r. brak było informacji o tym, że przedmiotowe szambo znajduje się w niewłaściwym stanie technicznym. W związku z powyższym z akt administracyjnych niniejszej sprawy nie wynikało, czy będące przedmiotem postępowania trzykomorowe szambo znajduje się w niewłaściwym stanie technicznym, jakie są tego konkretne oznaki, czy przedmiotowe szambo jest szczelne, czy wokół szamba widać przecieki, plamy, czy przedmiotowe szambo zagraża życiu ludzi i środowiska, czy nieczystości ciekłe przedostają się na grunty sąsiednie, czy widać plamy wokół tego szamba. Ustalenia wskazane w decyzjach: Burmistrza Miasta Z. z dnia 29 września 2020 r., znak DK.7021.1.2020/9 nakazującej Państwu W. i M. R. przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 30 listopada 2020 r., znak SKO/41/CP-23/2020, utrzymującej w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji, były niewystarczające dla potrzeb przedmiotowego postępowania.

Nadto przedmiotowe postępowanie w sprawie złego stanu technicznego trzykomorowego szamba zostało wszczęte pismem z dnia 2 lipca 2021 r., a więc oględziny w tejże sprawie odbyły się przed formalnym wszczęciem postępowania. Po wszczęciu tego postępowania natomiast nie przeprowadzono kontroli w celu ustalenia aktualnego stanu faktycznego. Brak było również jakichkolwiek protokołów z kontroli odnoszących się do przedmiotowego trzykomorowego szamba. DWINB wskazał, że przeprowadzone do tej pory dowody nie odzwierciedlały w pełni stanu faktycznego przedmiotowej sprawy i nie było możliwe dokonanie oceny, czy przedmiotowy obiekt rzeczywiście znajduje się w niewłaściwym stanie technicznym wypełniającym przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Brak było również dowodów świadczących o konkretnych oznakach tego niewłaściwego stanu technicznego, w związku z czym trudne jest sprecyzowanie konkretnych obowiązków mających na celu usunięcie nieprawidłowości. Ze względu na realną możliwość wykonania obowiązków nałożonych na właścicieli obiektu będącego w nieodpowiednim stanie technicznym, wydana na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, decyzja powinna uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego poprzez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w sposób i w zakresie określonym w stosownej ekspertyzie technicznej oraz na podstawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących warunków użytkowania obiektów.

W dniu 24 listopada 2021 r. podczas oględzin stwierdzono, że w komorach znajdują się ścieki, widoczne ubytki miedzy łączeniami kręgów betonowych. Przy odkopanym częściowo kręgu jednego z szamb widoczne czarne ślady, zabarwienia gruntu. Komora szamba odchylona od pionu. Na murze oporowym przy ulicy widoczne czarne śmierdzące zacieki. W pobliżu wyczuwalny nieprzyjemny zapach. W. R. na pytanie, czy komory posiadają dno odpowiedział, że nie, po czym stwierdził, że nie jest w stanie określić, czy komory posiadają dno. Podczas oględzin nie było możliwe sprawdzenie, czy szambo jest szczelne.

Pismami z dnia 26 listopada 2021 r. PINB zwrócił się do P. Sp. z o.o. (dalej: P. Sp. z o.o.) oraz Burmistrza Miasta Z. z pytaniem m.in. o stan techniczny przedmiotowego szamba, jego szczelność. W dniu 16 grudnia 2021 r. do organu I instancji wpłynęły odpowiedzi na ww. pismo od P. Sp. z.o.o. oraz Burmistrza Miasta Z. Z pisma P. Sp. z o.o. wynika, że P. nie posiada wiedzy na temat nieszczelności komór szamba. Wskazano, że odpowiedni urząd powinien właścicielom szamba wydać decyzję zakazującą zrzutu ścieków bytowych do kanalizacji deszczowej i regularne opróżnianie szamba oraz wykonanie ekspertyzy w zakresie szczelności i stanu technicznego komór szamba. Właściciele szamba od co najmniej 10 lat nie zamówili w tym przedsiębiorstwie usług opróżniania komór szamba. Jednakże o nieszczelności komór szamba może świadczyć czarna śmierdząca plama na murze oporowym przy komorach szamba. Podniesiono, że niezbędna jest opinia techniczna dotycząca stanu technicznego komór szamba. Gmina Miejska Z. natomiast wskazała, że podczas prowadzonego przez nią postępowania na oględzinach okazało się, że wszystkie komory szamba zalane są ściekami, w związku z czym nie można było zweryfikować stanu technicznego komór.

PINB, na podstawie art. 81 c ust. 2 p.b., postanowieniem nr 109/2021 z dnia 20 grudnia 2021 r. nałożył na M. i W. R. obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej stwierdzającej stan techniczny szamba trzykomorowego znajdującego się na działkach nr [...] i [...], AM-[...], obręb I, Z., w terminie do dnia 31 marca 2022 r. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ nadzoru budowlanego I stopnia uznał, że sporządzenie ekspertyzy technicznej przez osoby posiadające stosowne uprawnienia jednoznacznie wskaże, czy szambo spełnia wymagania jemu stawiane, i, ewentualnie, czy może posłużyć na zbieranie wód opadowych. Ekspertyza powinna wskazać również sposób remontu szamba, uwzględniając konieczność przełączenia budynku do kanalizacji miejskiej oraz ewentualną zmianę sposobu użytkowania na zbiornik do gromadzenia wody opadowej. PINB wskazał, że dokumentacja ta pozwoli w sposób bezsporny ustalić, czy komory szamba są szczelne i czy nadają się do zbierania wody.

Ww. postanowienie PINB zostało, w ustawowo przewidzianym terminie, oprotestowane zażaleniem M. i W. R.,.

Po rozpatrzeniu zażalenia i analizie materiału dowodowego, DWINB stwierdził, że organ I instancji organ I instancji wywiązał się z obowiązku uzupełnienia materiału dowodowego, prawidłowo ustalił niewłaściwy stan techniczny szamba oraz zwrócił się do właściwych podmiotów z pytaniami dotyczącymi stanu technicznego szamba. Organ odwoławczy podniósł, że wobec braku możliwości dokonania całościowej oceny szczelności i stanu technicznego szamba zaistniała przesłanka uzasadnionych wątpliwości. W związku z niemożnością ustalenia przez organ I instancji konkretnych nieprawidłowości przedmiotowego szamba, jak i ewentualnych sposobów jego naprawy - PINB prawidłowo zatem nałożył na współwłaścicieli obowiązek przedłożenia stosownej ekspertyzy technicznej, bowiem obowiązek utrzymywania obiektu w należytym stanie technicznym i estetycznym ciąży na wszystkich współwłaścicielach łącznie. Organ stwierdził jednak, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowe szambo znajduje się w całości na dz. nr [...], zatem zasadne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie o istocie sprawy - nałożenie przez tut. organ - na M. i W. R. - obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane, stwierdzającej stan techniczny szamba trzykomorowego znajdującego się na dz. nr [...], AM-[...], obręb I, Z., w terminie do dnia 31 marca 2022 r.

W skardze W. i M. R. z dnia 21 marca 2022 r. skarżący zarzucili organowi: 1/ naruszenie prawa materialnego, a to art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, poprzez jego zastosowanie, podczas gdy po stronie organu I instancji zachodziła możność ustalenia konkretnych nieprawidłowości rzeczonego szamba, jak i ewentualnych sposobów jego naprawy, w kontekście prawidłowego zawiadomienia strony postępowania o terminie oględzin oraz konieczności przygotowania infrastruktury podlegającej ocenie do oględzin w ustalonym terminie. Dopiero brak współpracy po stronie uczestników postępowania mógłby stanowić asumpt do nałożenia obowiązku z art. 81c ust. 2 Prawo Budowlane. W chwili obecnej jest to przedwcześnie, 2/ naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a to art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 2 i 3 k.p.a., art. 136 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez: a/ dowolne przyjęcie, przy równoczesnym uchybieniu obowiązkowi szczególnej analizy stanu faktycznego i wyczerpującego uzasadnienia, że zaobserwowane na odkopanym przez sąsiadów jednym kręgu szamba czarne ślady i zabarwienie gruntu oraz na murze oporowym przy ulicy widoczne czarne śmierdzące zacieki stanowią o niewłaściwym stanie technicznym szamba, podczas gdy organ nie zbadał substancji umieszczonej na murze ani na kręgu szamba, co w kontekście udręczenia przez sąsiadów strony postępowania winno być wnikliwie zbadane i poddane analizie. Dopiero niebudzące wątpliwości wykrycie związku przyczynowo-skutkowego, a więc ustalenie źródła pochodzenia substancji i tożsamości chemiczno-biologicznej z zawartością szamba pozwoliłoby na przyjęcie, że organ wykazał istnienie obiektywnej przyczyny uzasadniającej nałożenie na stronę postępowania obowiązku z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego; b/ pozbawienie strony postępowania prawa uczestniczenia w sposób nieskrępowany i osobisty w oględzinach szamba, tym bardziej prawa do wykonania na koszt i odpowiedzialność organu w sposób rzetelny oględzin infrastruktury i wymaganej ekspertyzy, chociażby poprzez zawiadomienie o terminie ich realizacji, a tym samym umożliwienie stronie postępowania przygotowania infrastruktury do prawidłowego zbadania stanu faktycznego, co więcej przeprowadzenie oględzin przez osobę nieposiadającą odpowiednich uprawnień budowlanych do tego rodzaju urządzeń, to też już od samego początku organ nie planował przeprowadzić w sposób prawidłowy wymaganej przepisami ekspertyzy w ramach posiadanych własnych kompetencji;

3/ dowolne przyjęcie, że po stronie organu I instancji zachodziła niemożność ustalenia konkretnych nieprawidłowości rzeczonego szamba, jak i ewentualnych sposobów jego naprawy, podczas gdy to nie z winy strony postępowania infrastruktura podlegająca ocenie nie była w ogóle przygotowana do oględzin, a jedynie ignorancja i brak zawiadomienia przez organ I instancji strony postępowania o terminie oględzin naraził obecnie stronę postępowania na konieczność sporządzenia we własnym zakresie bardzo kosztownej ekspertyzy, co było w zasięgu i obowiązku organu - rzeczywista, pogłębiona analiza stanu technicznego obiektu. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnili, że kiedy rozpoczęli realizację decyzji o przyłączeniu się do kanalizacji i otrzymali warunki tego przyłączenia przy wykorzystaniu istniejących komór szamba, sąsiedzi podnieśli rzekomy zły stan techniczny szamba. Strona wskazywała, że nie była zawiadamiana o terminach oględzin, a zacieki znajdujące się na szambie i murze oporowym nie pochodzą z szamba i ich źródła doszukują się w działalności sąsiadów. Wywiedziono również, że organ jest fachowym podmiotem, posiadającym wiedzę architektoniczno-budowlaną, wobec czego niezasadne jest przerzucanie na stronę obowiązku przedłożenia ekspertyz, co generuje dodatkowe koszty.

B. M. w skardze z dnia 12 kwietnia 2022 r. zarzuciła organowi naruszenie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, art. 7 , art. 9 i 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez: 1/ sprzeczność wydanego rozstrzygnięcia w zaskarżonym zakresie z treścią zebranego materiału dowodowego ustalającego wprost, iż szambo trzykomorowe stanowiące przedmiot postępowania znajduje się w niepodzielnych częściach na działkach o nr [...] i [...] (Obr, Z., AM-[...]) miasto Z., a nie jedynie na działce [...] co powoduje, iż wydane orzeczenie techniczne zgodnie z treścią zaskarżonego postanowienia może być realnie niewykonalne lub zbędne dla zasadniczego przedmiotu postępowania; 2/ brak wskazania w treści zaskarżonego orzeczenia podstawy pominięcia w jego rozstrzygnięciu działki nr [...] na której również znajduje się szambo trzykomorowe stanowiące przedmiot postępowania a tym samym nie wykazanie przyczyn i podstaw dowodowych z których wynika zmiana oceny załączonego materiału dowodowego, w tym stwierdzenia, iż szambo znajduje się w granicach tylko jednej działki ewidencyjnej, który to stan bezsporny dla stron postępowania - wynikał z niekwestionowanych ustaleń poczynionych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zgorzelcu i nie był kwestionowany na żadnym etapie w toczącym się postępowaniu; 3/ bezpodstawne pominięcie działki [...] (Obr. Z., AM-[...]) w treści rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia i zbędne uchylenie w tej części prawidłowego postanowienia Organu I instancji tj. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zgorzelcu pomimo, iż organ ten prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie w zakresie miejsca położenia szamba stanowiącego przedmiot postępowania i związanego z tym prawidłowego rozstrzygnięcia w treści postanowienia nr 109/2021 z dnia 20.12.2021 r. Strona wniosła: 1/ uchylenie zaskarżonego postanowienia, 2/ zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych. Strona w uzasadnieniu skargi wskazała, że Postanowienie w sferze nałożonych co do zasady obowiązków pokrywa się z zakresem obowiązków nałożonych przez PINB ale odmiennie i wadliwie kształtuje kwestie związane z zakresem przedmiotowym nałożonego obowiązku tj. obowiązek ten odnosi wyłącznie do jednej z dwóch działek na której znajduje się przedmiotowe szambo trzykomorowe. Tą działką w zaskarżonym orzeczeniu jest działka [...], zaś orzeczenie pomija działkę [...], na której w/w budowla również się znajduje. Jak wynika ze zgromadzonego przez organ I instancji i niekwestionowanego przez strony postępowania administracyjnego przedmiotowe szambo znajduje się w obszarze dwóch nieruchomości gruntowych o różnym statusie właścicielskim. Przyjęte przez DWINB rozwiązanie, że ekspertyza techniczna ma dotyczyć jedynie części ww. szamba jest chybione i sprzeczne z przedmiotem i treścią postępowania w niniejszej sprawie, a nadto może skutkować niewykonalnością lub bezprzedmiotowością wydanego zaskarżonego obecnie postanowienia DWINB.

W odpowiedziach na powyższe skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

W dniu 19 kwietnia 2022 r. organ przekazał do Sądu pismo M. R. i W. R. w którym przedłożyli oni do akt sprawy ekspertyzę dotyczącą wpływu usunięcia muru oporowego na stateczność zbocza zlokalizowanego na działce [...] w miejscowości Z. oraz sprawozdanie geotechniczne z ustalenia geotechnicznych warunków podłoża.

W dniu 29 kwietnia 2022 r. B. M. złożyła pismo przygotowawcze przedstawiając przy nim mapę zasadniczą z kwietnia 2022 r. według której, jedna z trzech komór szamba znajduje się w części na działce nr [...].

Z kolei M. R. i W. R. w piśmie złożonym w dniu 20 marca 2023 r. poinformowali, że w dniu 19 października 2022 r. przyłączyli swoja nieruchomość do gminnej sieci kanalizacyjnej, tym samym wyłączając z eksploatacji dotychczasowe szambo. W związku z powyższym wykonanie ekspertyzy, zdaniem skarżących jest zbędnym wydatkiem.

Postanowieniem z dnia 30 marca 2023 r. działając na podstawie art. 111 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zainicjowane skargą B. M. (wpisaną w repertorium pod sygn. akt II SA/Wr 285/22) i skargą W. R. i M. R. (wpisaną w repertorium pod sygn.akt II SA/Wr 286/22) prowadząc je dalej pod sygn.akt II SA/Wr 285/22.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Mając na uwadze zakreśloną wyżej kognicję sądów administracyjnych i określone w art. 145 § 1 i § 2 p.p.s.a. przyczyny wzruszenia postanowienia administracyjnego, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

W niniejszym postępowaniu Sąd kontrolował postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu, którym po uchyleniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zgorzelcu orzeczono o nałożeniu na M. R. i W. R. obowiązku przedłożenia - w trybie art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) dalej: "p.b." – ekspertyzy technicznej stwierdzającej stan techniczny szamba z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do stanu i szczelności szamba.

Stosownie do art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.

Przytoczona regulacja umożliwia zatem organom wykonywanie ich ustawowych zadań określonych przepisami Prawa budowlanego, w szczególności prowadzenie postępowania dowodowego w celu uzyskania odpowiednich informacji (np. o stanie technicznym obiektu budowlanego), które to ustalenia mogą stanowić podstawę do podjęcia dalszych działań. Nałożenie omawianego obowiązku uzależnione jest od wystąpienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, z których zrealizowano obiekt budowlany, a nadto powyższy obowiązek organ może nałożyć w przypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości samych robót budowlanych, tzn. w przypadku stwierdzenia, że zostały one wykonane niezgodnie ze sztuką budowlaną, czy też niezgodnie z obowiązującymi normami budowlanymi. Przepis ten ma również zastosowanie w przypadku, gdy stan techniczny obiektu budowlanego budzi wątpliwości organu administracyjnego.

Ustalenie istnienia wspomnianych uzasadnionych wątpliwości wymaga zatem przeprowadzenia postępowania dowodowego, stosownie do reguł procesowych wyrażonych w art. 7 i 77 k.p.a., gdyż dopiero rezultat takiego postępowania może stanowić podstawę nałożenia obowiązku, o którym mowa w art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego i - w konsekwencji - narażenia strony na odpowiednie koszty. Dotyczy to zarówno samego obowiązku, jak też jego zakresu i wreszcie charakteru wymaganego od strony dokumentu, który powinien odpowiadać stwierdzonym wątpliwościom. Organ nadzoru budowlanego prowadzi bowiem określone postępowanie i wykonuje zadania ustawowe w ramach przyznanych mu kompetencji w zakresie kontroli przestrzegania prawa budowlanego. Oznacza to z jednej strony uprawnienie organu do prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia zakresu istniejących nieprawidłowości, z drugiej konieczność jednoznacznego ustalenia występowania takich nieprawidłowości. Obowiązek sporządzenia np. oceny technicznej obejmuje tylko jeden z elementów procedury wyjaśniającej i powinien mieć miejsce gdy organ dysponuje już wątpliwościami co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, a wątpliwości te uzasadnione są stwierdzonymi okolicznościami sprawy.

W kontekście powyższych uwag zauważyć należy, że DWINB rozpatrując zażalenie od postanowienia PINB wydał akt administracyjny o charakterze reformatoryjnym, uchylając postanowienie pierwszoinstancyjne oraz orzekając co do istoty sprawy. U podstaw tego rozstrzygnięcia legła przyjęta przez organ II instancji, ocena, że obiekt stanowiący szambo trzykomorowe posadowiony jest wyłącznie na działce nr [...] a nie, jak ustalił to PINB, na działkach nr [...] i nr [...], obręb I Z. Powyższa ocena znalazła bezpośrednie przełożenie w treści obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej szamba znajdującego się tylko na działce, tj na działce nr [...]. Organ II instancji stwierdził bowiem, że "ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowe szambo znajduje się w całości na dz. nr [...]".

Powyższe stwierdzenie kwestionowane jest przez skarżącą B. M. i w tym względzie należy zgodzić się z zarzutami skargi. Przede wszystkim stanowisko organu II instancji nie zostało w żaden sposób uzasadnione. DWINB, jedynie w sposób ogólny odwołał się do całokształtu materiału dowodowego, nie wskazując konkretnych dokumentów (lub innych dowodów) które pozwoliłby mu na przyjęcie ustaleń stanu faktycznego co do lokalizacji szamba odmiennych niż poczynione przez organ I instancji.

Wskazać zatem należy, że organ II instancji, podobnie jak organ I instancji zobligowany jest do przestrzegania zasady prawdy materialnej wynikającej z art. 7 k.p.a. która zobowiązuje organ do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wiążący dla tego organu jest także art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązujący do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 k.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej oceny. Nadto, w myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny, w tym w ramach postępowania odwoławczego, także w odniesieniu do okoliczności powoływanych przez podmiot wnoszący odwołanie (zażalenie). Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania, sformułowaną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. Natomiast w kontekście zasad z art. 8 i art. 11 k.p.a. doniosłą rolę pełni uzasadnienie decyzji, sporządzone zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., wedle którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z przytoczonego przepisu – który na mocy odesłania zawartego w art. 126 k.p.a. znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień - wynika, że uzasadnienie postanowienia nie może być sformułowane ogólnikowo i w przypadku postępowania zażaleniowego powinno służyć przekonaniu strony kwestionującej dany akt do tego, że jej stanowisko zostało wzięte pod uwagę i rozważone w kontekście okoliczności faktycznych sprawy. Zgodnie z przywołanym wyżej art. 80 k.p.a. organ administracji badając sprawę orzeka oczywiście na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego, jednak formułując wnioski wynikające z poczynionych ustaleń powinien, kierując się treścią art. 107 § 3 k.p.a. (w związku z art. 126 k.p.a.), wskazać fakty jakie zostały według niego udowodnione i wyjaśnić w oparciu o jakie dowody zostało to dokonane.

Wobec powyższych regulacji, DWINB stwierdzając, że szambo będące przedmiotem postępowania posadowione jest wyłącznie na działce nr [...] powinien precyzyjnie wyjaśnić w oparciu o które dowody i dlaczego, możliwe było w kwestii lokalizacji szamba, sformułowanie wniosku stojącego w opozycji do zdecydowanych ustaleń poczynionych przez organ I instancji. Wyjaśnienie takie ma szczególnie istotne znaczenie, gdyż organ II instancji na etapie postępowania zażaleniowego nie prowadził w tym zakresie żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego. Postanowienie reformatoryjne zostało zatem podjęte po odmiennej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez PINB. Organ II instancji nie sprecyzował i nie uzasadnił jednak tej oceny. Tym samym nie można przyjąć, że była ona wynikiem analizy całości materiału dowodowego sprawy. W szczególności organ nie odniósł się do naocznych spostrzeżeń pracowników organu I instancji co do lokalizacji szamba, poczynionych podczas oględzin a uwidocznione w protokole z dnia 29 października 2020 r. Opisano w nim bowiem, że obiekt stanowiący przedmiot czynności umieszczony jest "częściowo na działce nr [...] według znaków geodezyjnych ok. 37 cm". Pominął także załączoną do protokołu dokumentację fotograficzną obrazującą przebieg granicy w odniesieniu do szamba oraz złożony do akt protokół z czynności wznowienia znaków granicznych z dnia 30 grudnia 2019 r. Wobec treści tych dowodów, decydując się na przyjęcie odmiennych ustaleń, DWINB powinien w sposób jednoznaczny wyjaśnić dlaczego nie przyznał im mocy dowodowej w kwestii lokalizacji szamba oraz wskazać którym dokumentom i dlaczego taką moc przyznał. Brak tych kluczowych elementów w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powoduje, że zasadność rozstrzygnięcia reformatoryjnego nie poddaje się kontroli.

Zgadzając się ze skarżącą B. M., że kwestia lokalizacji szamba ma istotne znaczenie w kontekście ewentualnej konieczności doprowadzenia go do prawidłowego stanu technicznego i zakresu podmiotowego jak i przedmiotowego obowiązków które w związku z tym mogą być nałożone, Sąd zauważa jednak, że okoliczność ta – jako w niniejszej sprawie sporna - powinna być w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśniona w toku postępowania dowodowego poprzedzającego wydanie decyzji kończącej postępowanie w sprawie stanu technicznego obiektu (postępowanie główne). Elementem tego postępowania jest zaś postanowienie nakładające obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej przedmiotowego szamba. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że postanowienie wydawane na podstawie art. 81 c ust.2 Prawa budowlanego ma jedynie charakter dowodowy i nie rozstrzyga o istocie sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 452/22, wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 377/19, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 565/16, wyrok NSA z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 353/11). W tej sytuacji zaskarżone postanowienie nie powinno w sposób wiążący rozstrzygać kwestii które podlegają ustaleniu w postępowaniu głównym – chyba, że jest to konieczne dla nałożenia obowiązku złożenia ekspertyzy technicznej, co jednak organ powinien uzasadnić.

Powyższe okoliczności przemawiają, zdaniem Sądu, za koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia jako wydanego z istotnym naruszeniem przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 7, art. 8, art. 80, art. 11 oraz 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. Organ II instancji nie wykazał bowiem, że zgromadzony dotychczas w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do jednoznacznego ustalenia, czy jedna z komór szamba znajduje się (czy też nie) na granicy działek. W ocenie Sądu materiał ten jest co najmniej sprzeczny, a organ II instancji w żaden sposób nie uzasadnił i nie wyjaśnił przeprowadzonej oceny tego materiału. Organ nie wyjaśnił także, czy i dlaczego kwestia lokalizacji przedmiotowego obiektu, ma znaczenie przy wydawaniu postanowienia dowodowego z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Inaczej mówiąc, że lokalizacja szamba jest istotna dla nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej. Organ powinien przedstawić stanowisko w tym względzie poparte stosowną argumentacją.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżących W. R. i M. R. dotyczących niewystąpienia przesłanek ustawowych nałożenia obowiązku określonego w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego w postaci uzasadnionych wątpliwości, co do stanu technicznego szamba trzykomorowego należy stwierdzić, że są one niezasadne. Przede wszystkim organ po stwierdzeniu ubytków w betonowych kręgach oraz okoliczności wskazujących na wydobywanie się treści szamba poza jego strukturę (przebarwienia na szambie i na murze oporowym mającym z nim styczność oraz wyczuwalny nieprzyjemnym zapachem w jego okolicy), miał podstawy do przyjęcia stanowiska, że obiekt może znajdować się w nieodpowiednim stanie technicznym jednak nie mógł go zbadać w sposób kompleksowy z uwagi na fakt, że był on wypełniony nieczystościami, tym samym uniemożliwiając ocenę części wewnętrznej szamba, która nie była widoczna. Przypomnieć należy, że w dniu 24 listopada 2021 r. PINB ustalił, że w komorach znajdują się ścieki, widoczne są ubytki między łączeniami betonowych kręgów. Przy odkopanym częściowo kręgu jednego z szamb widoczne czarne ślady, zabarwienia gruntu. Komora szamba odchylona od pionu. Na murze oporowym przy ulicy widoczne czarne, zacieki. W pobliżu wyczuwalny nieprzyjemny zapach. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wyraźnie wskazywał na nieszczelność szamba jest nieszczelne, co powoduje, ze nieczystości przedostają się na grunty sąsiednie. Istotne także jest, że sam skarżący W. R. nie potwierdził aby szambo posiadało dno. Nadto w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez organ gminy ustalone zostało, że nieczystości odprowadzane są do kanalizacji deszczowej. Przedstawione wyżej okoliczności, jak też fakt, że obiekt wybudowany był 30 lat temu, uzasadniają stanowisko organu o istnieniu uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowego obiektu. Dopiero zatem kompleksowe zbadanie szamba, przy uwzględnieniu okoliczności powodujących wątpliwości organu pozwoli na ustalenie zakresu nieprawidłowości w jego stanie technicznym a następnie sformułowanie obowiązków mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu technicznego zgodnego z prawem. Pomimo tego, że nadzór budowlany to specjalistyczny (fachowy) pion administracji publicznej, tym niemniej w niniejszej sprawie nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia bez ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą wiadomości specjalne i stosowne doświadczenie z zakresu przedmiotu postępowania. Taka ekspertyza w porównaniu do oceny techniczno-budowlanej jest opracowaniem szerszym, w którym doświadczenie eksperta, a także oględziny i analizy potwierdzone są obiektywnymi sprawdzalnymi badaniami, pomiarami i obliczeniami, których nie mogą przeprowadzić samodzielnie pracownicy inspektoratu. Takie opracowanie ma przy tym zawierać odpowiedź nie tylko na pytanie dotyczące faktycznego stanu obiektu, w tym podać przyczyny powstałych nieprawidłowości, ale przede wszystkim ma wskazać sposób postępowania lub konieczny do wykonania zakres robót budowlanych niezbędnych do przywrócenia obiektowi odpowiedniego stanu technicznego. Określa również wymagania, których spełnienie gwarantuje dalszą bezpieczną eksploatację obiektu lub uzależnia możliwość eksploatacji obiektu od spełniania określonych warunków. Ponadto, w przeciwieństwie do oceny technicznej, którą może sporządzić osoba wykonująca samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, ekspertyzę techniczno-budowlaną sporządza rzeczoznawca budowlany. Z tych też względów skorzystanie z pomocy rzeczoznawcy budowlanego jest w niniejszej sprawie pełni uzasadnione. Wbrew zarzutom skargi, w kwestionowanym postanowieniu organ wskazał na konkretne kwestie i nieprawidłowości, które budzą wątpliwości, i tym samym uzasadniają konieczność sporządzenia ekspertyzy techniczno-budowlanej. Ekspertyza ta miała wskazać sposób remontu szamba, uwzględniając konieczność przełączenia budynku do kanalizacji miejskiej oraz ewentualną zmianę sposobu jego użytkowania na zbiornik gromadzenia wód opadowych (str. 7 zaskarżonego postanowienia). Organ uznał, że dokumentacja ta pozwoli w sposób bezsporny ustalić, czy komory szamba są szczelne i czy nadają się do zbierania wody. Ponadto w ramach odrębnego postępowania prowadzonego przez Burmistrza Miasta Z., które również dotyczyło stanu technicznego tegoż szamba ustalono jednoznacznie, że nieczystości z szamba odprowadzane są do kanalizacji deszczowej oraz w związku z jego nieszczelnością na grunty sąsiednie.

Odnosząc się do zarzutu, że skarżący nie byli zawiadamiani o przeprowadzeniu dowodu z oględzin, wobec czego zostali pozbawieni możliwości udziału w nich i przygotowania przedmiotu oględzin – szamba., stwierdzić należy, ż że w aktach znajduje się protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu 3 września 2020 r. przy udziale M. i W. R., zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia o przeprowadzeniu oględzin, które zostało odebrane przez M. R. w dniu 22 października 2020 r., a w dniu 29 października 2020 r. w oględzinach uczestniczył W. R. W obu oględzinach uczestniczyła przynajmniej jedna ze stron, i w obu przypadkach komory szamba były pełne, uniemożliwiając dokonanie dokładnego sprawdzenia jego stanu technicznego. Należy więc uznać, że skarżący mieli możliwość zarówno uczestnictwa w oględzinach, jak i odpowiedniego ich przygotowania. Wobec zaś stwierdzenia licznych uchybień w stanie technicznym szamba, nie sposób zgodzić się z argumentacją W. i M. R. jakoby nie istniał żaden logiczny związek między stanem technicznym szamba – zawierającym ubytki, pęknięcia, możliwe również, że brak dna, a przebarwieniami na szambie i murze oporowym mającymi z nim styczność oraz wyczuwalnym nieprzyjemnym zapachem w jego okolicy. Również w odrębnym postępowaniu zostało wykazane, że nieczystości z szamba odprowadzane są do kanalizacji deszczowej. Jednoznacznie należy stwierdzić, że zarówno zapach, jak i przebarwienia spowodowane są wydostawaniem się zawartości szamba z powodu jego nieszczelności. Okoliczności te zostały stwierdzone przez pracowników organu podczas oględzin i dokonanie czynności kontrolnych pozwoliło na stwierdzenie zarówno zapachu, jak i przebarwień, które bezpośrednio wiązały się z zawartością szamba. Nie jest w tym zakresie niezbędne przeprowadzenie badań chemiczno-biologicznych, gdyż powyższe ustalenia są racjonalne. Materiał dowodowy nie potwierdza zaś twierdzeń skarżących o rzekomym przyczynieniu się do powyższego przez sąsiadów poprzez naniesienie sztucznych zanieczyszczeń.

W kwestii podniesionej w piśmie procesowym z dnia 20 marca 2023 r. okoliczności wykonania przyłącza nieruchomości do gminnej sieci kanalizacyjnej i w efekcie wyłączenia szamba z eksploatacji – co miałoby uzasadniać odstąpienie od obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej – Sąd zauważa, że przyłączenie owo, miało miejsce już po wydaniu zaskarżonego postanowienia a nawet po wniesieniu skargi. Kontrola sądowa zaskarżonego postanowienia dokonywana jest natomiast według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu jego wydania. Tym samym zdarzenia które miały miejsce już po tej dacie nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonego aktu. Opisana przez skarżących zmiana stanu faktycznego może mieć jednak znaczenie dla prowadzonego po niniejszym wyroku postępowania administracyjnego, wobec czego organ powinien ją uwzględnić i dokonać stosownej oceny wpływu tej okoliczności na dalsze postępowanie i wynik sprawy. W tym miejscu należy wskazać za argumentacją przedstawioną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2022 r. sygn. akt II OZ 699/22 zapadłym w niniejszej sprawie (którą skład orzekający podziela), że wyłączenie szamba z użytkowania poprzez jego opróżnienie nie wyłącza podstaw do prowadzenia przez organy postępowania w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane i związanej z nim potrzeby określenia stanu technicznego obiektu budowlanego jakim jest nieużytkowane już szambo. Jest to nadal obiekt budowlany. Wykonanie go 30 lat temu budzi uzasadnione wątpliwości odnośnie do jego stanu technicznego. Skoro podstawę ekspertyzy stanowiło zagrożenie nieszczelnością, to po jego opróżnieniu nadal istnieje zagrożenie ale innego rodzaju np. stabilnością jego konstrukcji, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę wskazywaną przez samych skarżących okoliczność (Ekspertyza dotycząca wpływu usunięcia muru oporowego na stateczność zbocza zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości Z. k. 114 verte), że "Komory szamba znajdujące się na granicy działek niewątpliwie poprawiają stateczność skarpy w tym rejonie. Stanowią one niejako element konstrukcyjny będący przyporą dla gruntu zalegającego na działce [...] - pod warunkiem, że po usunięciu muru oporowego i gruntu od strony działki [...] poziom terenu nie zostanie obniżony do lub poniżej poziomu posadowienia szamba. W takim przypadku stateczność zbiornika znajdującego się na granicy działek [...] i [...] (Fot 3.7) może być zagrożona. Zaleca się aby nie usuwać tej komory szamba ale w przypadku realizacji inwestycji polegającej na usunięciu istniejącego muru oporowego wbudować ją jako element konstrukcyjny w nowy mur oporowy." Zatem, jak słusznie zauważył NSA nadal będzie istniała potrzeba oceny w jakim stanie technicznym jest szambo już nie z uwagi na jego funkcję zbiornika na nieczystości ale z uwagi na zachowanie stateczności skarpy. Przykładowo, jeśli ekspertyza wykazałaby spękania, przesunięcia wskazujące na utratę stabilności, to może okazać się konieczne wzmocnienie skarpy w celu zabezpieczenia owej stabilności i zagwarantowanie skarżącym, że ich dom na wzniesieniu terenu jest bezpieczny.

Sąd nie uwzględnił przy rozstrzyganiu dowodu złożonego przez skarżącą B. M. w postaci mapy zasadniczej z kwietnia 2022 r. gdyż dowód ten nie był konieczny dla oceny zaskarżonego postanowienia i podjęcia rozstrzygnięcia przez Sąd. Dokument ten, na którym określone zostało umiejscowienie szamba i przebieg granicy działek skarżących trochę inaczej niż na mapie zasadniczej włączonej do akt sprawy, winien być jednak uwzględniony przez organy które zobowiązane są do ustalenia w sposób jednoznaczny lokalizacji spornego obiektu.

Rozpoznając sprawę ponownie organ nadzoru budowlanego uwzględni ocenę i wskazania wynikające w niniejszego wyroku, w tym dotyczące kwestii lokalizacji obiektu. Orzekający w sprawie organ będzie miał także na uwadze zmiany stanu faktycznego sprawy w postaci opróżnienia szamba i wykonania przyłącza do gminnej sieci kanalizacyjnej.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 80, art. 11 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a., które to naruszenie jako mające istotny wpływ na wynik sprawy, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a prowadzić musiało do jego uchylenia.

Z tych względów Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II obejmujące zwrot kosztów postępowania w postaci uiszczonych wpisów sądowych podjęte zostało na podstawie art. 200 p.p.s.a.