Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 856/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 76 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 674
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 10 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 10 września 2014 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 21 sierpnia 2014 r., nr [...], która nakazała M. K. w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji zwrot nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 5.462,90 zł.

W decyzji z dnia 21 sierpnia 2014 r. nakazującej zwrot świadczenia organ pierwszej instancji powołał się na art. 104 k.p.a. oraz art. 9 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W uzasadnieniu decyzji organ m.in. przywołał treść przepisu art. 76 ust. 1 i 2 pkt 3 ww. ustawy. Organ wskazał, że w okresie od dnia 27 grudnia 2013 r. do 30 czerwca 2014 r. M. K. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Zasiłek ten był świadczeniem nienależnym, gdyż strona od dnia 25 października 2013 r. nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. W momencie przyznania zasiłku strona nie spełniała zatem warunków nabycia statusu osoby bezrobotnej (art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy).

M. K. złożył odwołanie od tej decyzji podnosząc, że jest ona dla niego krzywdząca. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 31 lipca 2013 r. był operowany z powodu raka jelita grubego, a w dniu 11 września 2013 r. złożył wniosek o przyznanie renty. Następnie zarejestrował się w dniu 19 grudnia 2013 r. urzędzie pracy jako bezrobotny uzyskując prawo do zasiłku od dnia 27 grudnia 2013 r. do dnia 26 grudnia 2014 r., o czym powiadomił organ rentowy. Organ ten, wskazał że gdy nabędzie wyrównanie to urzędy rozliczą się. Poinformował także PUP o złożonym w sprawie renty wniosku. Po otrzymaniu decyzji rentowej udał się do urzędu pracy, gdzie dowiedział się, że ma zwrócić więcej niż otrzymał.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 10 września 2014 r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję jako zgodną z prawem.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 11 lipca 2014 r. do PUP wpłynęła decyzja ZUS o przyznaniu stronie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia 25 października 2013 r. do 31 października 2015 r., co skutkowało orzeczeniem o utracie przez stronę statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Przyznając świadczenie rentowe ZUS nie dokonał jego pomniejszenia o wypłacony stronie zasiłek dla bezrobotnych wraz z przekazaną zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie społeczne za okres pobierania obu świadczeń. Organ odwoławczy przywołał unormowania art. 76 ww. ustawy wskazując, że dla jej zastosowania nie mają znaczenia prawnego przyczyny z powodu, których organ rentowy nie dokonał potrącenia świadczenia w trybie art. 78 tej ustawy. Organ ten wypłacając świadczenie nie dokonał zaś takiego pomniejszenia i w związku z tym zaistniały przesłanki do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia zasiłków dla bezrobotnych pobranych za ten sam okres. Niedokonanie potrącenia skutkowało niedopuszczalnym podwójnym pobieraniem dwóch świadczeń, których pobór wzajemnie się wyklucza. Fakt wstecznego przyznania renty nie daje podstaw do odstąpienia od nałożenia na stronę obowiązku zwrotu zasiłku wraz z przekazaną zaliczką na podatek dochodowy oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Na obowiązek zwrotu świadczenia nie ma też wpływu stan zdrowia, stopień niepełnosprawności czy trudna sytuacja materialna strony, co może mieć znaczenie w odrębnym postępowaniu w przypadku ubiegania się o rozłożenie na raty, odroczenie lub umorzenie należności.

Reasumując, organ odwoławczy uznał, że w świetle regulacji art. 76 ust. 1 ustawy, organ pierwszej instancji był obowiązany orzec o zwrocie przedmiotowego świadczenia w kwocie brutto, tj. wraz z przekazanymi zaliczkami na podatek dochodowy oraz składkami na ubezpieczenie zdrowotne.

M. K. zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ponownie wskazując na jej krzywdzący charakter. Podniósł, że uzyskał informację, że jeżeli ZUS w S. wiedział, że będzie się rejestrował jako bezrobotny, to przed wyrównaniem renty powinien się skontaktować z urzędem pracy. Zaznaczył, że od początku chce zwrócić pobrane pieniądze jednak nie podwójnie pobrane składki zdrowotne i podwójnie pobrany podatek.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślając, że sam fakt pobierania dwóch wykluczających się świadczeń stanowi wystarczającą przesłanką do orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle tych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody z dnia 10 września 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 21 sierpnia 2014 r., która nakazała M. K. zwrot nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku dla bezrobotnych.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

W myśl art. 76 ust. 1 ustawy - osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Jest oczywiste, że w świetle przywołanego przepisu obowiązek zwrotu obejmuje kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną:

- zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych,

- składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Brzmienie tego przepisu jest jednoznaczne i nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Zgodnie z jego treścią na zobowiązanym ciąży obowiązek zwrotu pełnej wartości przyznanego świadczenia oraz odprowadzanych od niego innych należności, takich jak zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Stosownie zaś do art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się zasiłek wypłacony osobie za okres, za który nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78. Ten zaś przepis ustawy w ustępie 1, stanowi m.in. że w przypadku przyznania bezrobotnemu, prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, pobrane z tego tytułu kwoty w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne zalicza się na poczet przyznanego przez organ świadczenia. Kwoty te traktuje się jak świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Organ rentowy przekazuje kwotę zaliczoną na poczet przyznanego świadczenia, o której mowa w ust. 1, na rachunek bankowy Funduszu Pracy powiatowego urzędu pracy, który wpłacił zasiłek (art. 78 ust. 3 ustawy).

Zaliczenie na poczet przyznanego przez organ rentowy świadczenia zgodnie z treścią ww. przepisu obejmuje pobrane kwoty w wysokości także uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi również wątpliwości, że obowiązek wynikający z art. 76 ust. 1 ustawy obejmuje kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Jak wskazał WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 6 lutego 2014 r. w sprawie III SA/Gd 953/13, dostępny w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia, nsa.gov.pl "z zacytowanych przepisów ustawy wyraźnie wynika, że w przypadku równoczesnego pobrania takich świadczeń zabezpieczenia społecznego, jak renta z tytułu niezdolności do pracy oraz zasiłek dla bezrobotnych, wypłaconych za ten sam okres, ustawodawca nałożył na beneficjenta tych świadczeń obowiązek zwrotu wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych, chyba że kwota przyznanego zasiłku została uprzednio potrącona przez organ rentowy i to w łącznej kwocie obejmującej wypłacony zasiłek wraz z zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Z istoty i celu ww. świadczeń wynika niemożność ich jednoczesnego poboru".

Natomiast WSA w Warszawie w wyroku z dnia 5 grudnia 2005 r. w sprawie II SA/Wa 1811/05, lex 187399, podniósł że rozstrzygające dla sprawy jest wyjaśnienie "co jest wartością kwotową przedmiotowego zasiłku, czy przyznana określona należność, czy też ta należność po pomniejszeniu o odpowiednie kwoty z tytułu zaliczki na podatek dochodowy i składki zdrowotnej oraz ewentualnie pomniejszona o jeszcze inne należności (...). Otóż organ przyznał skarżącemu przedmiotowy zasiłek w ściśle określonej wysokości i ta właśnie kwota (liczona brutto) stanowi całość przyznanego świadczenia (...). Odprowadzanie od tej kwoty innych należności jak zaliczki na podatek dochodowy i składki zdrowotne jest obowiązkiem organu jako płatnika, ale obowiązek ten jest wykonywany za zobowiązanego, albowiem płacenie podatków i innych należności jest jego obowiązkiem. A zatem przyznanym zasiłkiem nie jest kwota, którą uprawniony otrzymuje "do ręki", ale kwota brutto, od której odlicza się następnie różne należności. Tak więc, w przypadku obowiązku zwrotu, zobowiązany musi zwrócić pełną wartość przyznanego świadczenia - to jest liczonego w kwocie brutto, niezależnie od potrąconych od tej kwoty różnych świadczeń".

Podobnie WSA w Kielcach w wyroku z dnia 14 lutego 2008 r. w sprawie II SA/Ke 36/08, lex 456735, - przyznanym zasiłkiem dla bezrobotnego jest nie tylko kwota, którą uprawniony otrzymuje "do ręki", ale kwota brutto, tj. łącznie z odprowadzona przez podatnika zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Zwrotowi będzie podlegać nienależnie świadczenie w kwocie brutto.

Przywołane powyżej stanowiska należy w pełni zaaprobować.

Przechodząc dalej, to okoliczności faktyczne były bezsporne w niniejszej sprawie.

Skarżący uzyskał status osoby bezrobotnej z dniem 19 grudnia 2013 r., a prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 27 grudnia 2013 r. do dnia 26 grudnia 2014 r. Świadczenie to zostało wypłacone stronie za okres poczynając od dnia 27 grudnia 2013 r. do dnia 30 czerwca 2014 r. Następnie decyzją ZUS Oddział w S. z dnia 2 lipca 2014 r. skarżącemu zostało przyznane prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia 25 października 2013 r. do dnia 31 października 2015 r.

Bezsporne było, że należność z tego tytułu (za okres październik 2013 r. - czerwiec 2014 r.) została wypłacona przez organ rentowy, i co jest istotne dla sprawy, organ ten nie dokonał jej pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78 ust. 1 ustawy (vide: decyzja ZUS Oddział w S. z dnia 2 lipca 2014 r. w aktach administracyjnych).

Jak podnosi się w literaturze prawa - "organ rentowy powinien wypłacić owe świadczenie pomniejszone o kwotę zasiłku lub innych świadczeń finansowych z Funduszu Pracy. O ile to nie zostanie to dokonane, kwoty te stanowią świadczenia nienależne, podlegające obowiązkowi zwrotu, zgodnie z art. 76 ust. 1 u.p.z." (tak też: Z. Góral, Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Praktyczny Komentarz, w komentarzu do art. 78, Lex 2011).

W okolicznościach niniejszej sprawy niewątpliwie zostały spełnione przesłanki warunkujące uznanie wypłaconych skarżącemu zasiłków dla bezrobotnych za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne oraz orzeczenie o konieczności jego zwrotu (art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy).

Należy podkreślić, że skarżący nie kwestionował ciążącego na nim obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Sporna była jedynie wysokość świadczenia, które miało podlegać zwrotowi. Strona stała bowiem na stanowisku, że powinna zwrócić jedynie otrzymaną kwotę zasiłku dla bezrobotnego, bez uwzględnienia zaliczek na podatek dochodowy i składek na ubezpieczenie zdrowotne. Innymi słowy, sporne było czy skarżący powinien zwrócić organowi kwotę nienależnie pobranego świadczenia w wysokości brutto - 5.462,90 zł, czy też kwotę świadczenia w wysokości netto - 4.721,06 zł, tj. kwotę pomniejszoną o zaliczki na podatek dochodowy i składki zdrowotne (265 zł + 476,84 zł = 741,84 zł). Przy czym wysokość tych kwot pozostawała poza sporem w sprawie.

Można w tym miejscu zaznaczyć, że strona po wydaniu zaskarżonej decyzji zwróciła w dniu 2 października 2014 r. kwotę nienależnie pobranego świadczenia w wysokości - 4.721,06 zł, a więc kwotę pobranego zasiłku w wysokości netto. Do zwrotu pozostaje tym samym kwota 741,84 zł.

Jak podniesiono ustawodawca w wyżej przywołanych przepisach nałożył obowiązek zwrotu kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Granice tego obowiązku nie mogą nasuwać wątpliwości. Także przywołane powyżej orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie potwierdza taki zakres zobowiązania. Tym samym nie można podzielić reprezentowanego w sprawie stanowiska skarżącego.

Na zakończenie rozważań można odwołać się do przywołanego powyżej wyroku WSA w Gdańsku, w którym zasadnie podniesiono, że "jedyną i bezwzględną przesłanką orzeczenia o zwrocie zasiłku dla bezrobotnych jest obiektywne ustalenie jego pobrania w sytuacji jednoczesnego pobrania za ten sam okres świadczenia rentowego, bez zastosowania potrącenia, o którym mowa w art. 78 ustawy", a także " ... przepisy prawa nie uzależniają obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych od jakichkolwiek okoliczności związanych z sytuacją faktyczną czy sferą zachowań osoby zobowiązanej do jego zwrotu". Także przyczyny, dla których organ rentowy nie dokonał pomniejszenia wzajemnie wykluczających się świadczeń na podstawie art. 78 ustawy, nie mogą niwelować ciążącego na stronie obowiązku zwrotu. Należy wskazać, że kognicja Sądu w tej sprawie nie obejmuje rozstrzygnięcia organu rentowego.

Konstatując, Sąd nie znalazł podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej. Sąd nie dopatrzył się bowiem naruszeń prawa, które przemawiałyby za wyeliminowaniem tych decyzji z obrotu prawnego.

Trzeba zaznaczyć, że kontrola sądowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji zaskarżonej decyzji z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.