Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 951/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 6
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 8 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2024 roku sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 6 września 2023 r. znak: KO.450.5.2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia 27 lipca 2023 r. znak: Or.1431.35.2023 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz skarżącego J.K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, decyzją z 6 września 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z 27 lipca 2023 r., którą odmówiono A. i J. K. udostępnienia informacji publicznej.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że wnioskiem z 13 lipca 2023 r. A. K. i J. K. wystąpili do Wójta Gminy C. o udostępnienie informacji obejmujących szczegółowe dane (data transakcji, nr repertorium, miejscowość położenia działki, nr obrębu, nr działki, powierzchnia, cena zakupu, cena za 1 m2), dotyczące wszystkich transakcji nabycia przez Gminę C. w okresie ostatnich 5 lat działek gruntu na cele: a) drogowe, b) inne niż. drogowe.

Decyzją z 27 lipca 2023 r. Wójt Gminy C. odmówił wnioskodawcom udostępnienia żądanych informacji. W motywach uzasadnienia decyzji organ wskazał m.in., że: jednocześnie z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej do Urzędu Gminy w C. wpłynął wniosek A. i J. K. w sprawie postępowania w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości na cel realizacji inwestycji drogowej w Gminie C. Wnioskodawcy domagają się przyznania na ich rzecz nieruchomości zamiennej tytułem restytucji utraconego prawa własności gruntu, o łącznej pow. 0,0496 ha, jako alternatywy odszkodowania pieniężnego za wywłaszczenie nieruchomości. Wskazali ponadto, że w ramach prowadzonego przez Starostę Tomaszowskiego postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Gminę C. prawa własności należących do nich działek gruntu, sporządzono operat szacunkowy, w którym określono wartość wywłaszczanych gruntów na poziomie 3.483,97 zł. Podnieśli również kwestię utraty potencjalnych korzyści, w związku z procedurą wywłaszczeniową, oraz że uwzględnienie wniosku pozwoliłoby na zminimalizowanie strat finansowych.

Organ wobec tego wyjaśnił, że przedmiotem informacji publicznej może być problem lub kwestie, które mają znaczenie dla większej ilości osób lub grupy obywateli, bądź są ważne z punktu widzenia prawidłowości funkcjonowania organów państwa. Prawo do informacji publicznej ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu. Wykorzystanie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 - u.d.i.p.), nie może mieć na celu zaspokajania indywidualnych potrzeb poprzez uzyskiwanie informacji, dotyczących własnych interesów i spraw wnioskodawcy, albo informacji wprawdzie dotyczących kwestii publicznych, ale z przeznaczeniem ich wykorzystania wyłącznie dla własnych, prywatnych celów wnioskodawcy. W ocenie organu żądanie wnioskodawców kwalifikuje się jako nadużycie prawa do informacji publicznej, gdyż. wnioskodawcy pozyskane informacje chcą wykorzystać dla celów prywatnych, niezwiązanych z interesem publicznym, tj. uzyskania odszkodowania w wyższej wysokości niż ustalonego decyzją Starosty Tomaszowskiego. Zebranie danych z aktów notarialnych, o które wnioskują wymaga znacznego nakładu pracy oraz nadprogramowych czynności organizacyjnych, polegających na zgromadzeniu aktów nabycia nieruchomości przez Gminę C., zestawieniu do jednej formy a także na ewentualnym zanonimizowaniu informacji zawartych w aktach notarialnych, stanowiących dane osobowe, które nie mogą ulec ujawnieniu. Stanowisko ds. gospodarki przestrzennej i gospodarki nieruchomościami jest tymczasem stanowiskiem jednoosobowym, bez możliwości dodatkowej pomocy. Pracownik, poza obowiązkami o charakterze ogólnym, ma przydzielony zakres czynności składający się z 32 zadań. Trwa też okres urlopowy, co ogranicza możliwości zajęcia się czynnościami niewynikającymi z zakresu obowiązków, do których zaliczałoby się zebranie danych i zgromadzenie dokumentów, a następnie ich anonimizacja zgodnie z treścią złożonego wniosku. Ww. czynności niosą tym większy ciężar organizacyjny, że wnioskowane dane dotyczą okresu 5 lat. Zdaniem organu celem wniosku nie była jakakolwiek dbałość o interes publiczny, lecz wywołanie dolegliwości u adresata i utrudnienie jego funkcjonowania oraz wykorzystanie informacji dla osiągnięcia wyłącznie celów prywatnych, co stanowi o nadużyciu prawa do informacji publicznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy ww. decyzję wskazało, że przedmiotowe żądanie odnosi się do informacji publicznej bowiem są to informacje odnoszące się do spraw majątkowych gminy (nabywanie i gospodarowanie nieruchomościami) oraz prowadzonej przez nią działalności związanej z realizacją zadań publicznych, których wykonywanie powierzono samorządowi gminnemu (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit.c u.d.i.p.). Kolegium jednocześnie podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, co do podstaw odmowy udzielenia wnioskowanej informacji. Wyjaśniło, że okoliczności i czas wystąpieniu z wnioskiem o udzielenie ww. informacji, w trybie dostępu do informacji publicznej, wskazują, iż w istocie chodzi o pozyskanie informacji w celu zaspokojenia indywidualnych interesów wnioskodawców, w związku z prowadzonym przez Starostę Tomaszowskiego postępowaniem w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Potwierdza to treść złożonego odwołania, w którym skarżący wskazuje na zbyt niską, w jego odczuciu, kwotę odszkodowania za wywłaszczenie 496 m2 gruntu na cele drogowe. Kolegium dodało, że w trybie dostępu do informacji publicznej nie można żądać informacji, które mają posłużyć w postępowaniu w konkretnej sprawie dotyczącej interesu prawnego podmiotu, który z takim wnioskiem występuje. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie może być środkiem służącym do dostarczenia informacji stronom, istotnych z punktu widzenia toczącego się w ich sprawie postępowania. Celem u.d.i.p. publicznej nie jest zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wymienione ustawie. Kontekst towarzyszący złożeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczących transakcji nabycia nieruchomości przez Gminę C. wskazuje, iż kierowali się oni własnym interesem, a nie interesem publicznym. Zdaniem Kolegium nie jest zasadna i przekonująca argumentacja odwołania, że żądane dane będzie można wykorzystać w przyszłości na potrzeby innych uczestników procesów wywłaszczeniowych prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego, wobec czego spełnione jest kryterium interesu publicznego. W niniejszej sprawie, zdaniem organu odwoławczego informacje, o udostępnienie których wystąpiono, wiążą się z potrzebą wnioskodawców, skoro wniosek został złożony w toku postępowania w indywidualnej sprawie o odszkodowanie za nieruchomość nabytą z mocy prawa przez Gminę C. na cel realizacji inwestycji drogowej. Organ dodał, że jeżeli strona uważa, że wartość nieruchomości została zaniżona, to może w celach dowodowych przedstawić operat szacunkowy sporządzony na jej zlecenie przez innego rzeczoznawcę majątkowego. Ma też inną możliwość zakwestionowania operatu sporządzonego w toku danego postępowania, uważając, że jest on wadliwy, a mianowicie ma prawo samodzielnie wystąpić do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę jego prawidłowości, a po jej uzyskaniu przedłożyć ten dowód organowi, co umożliwi podważenie wiarygodności operatu sporządzonego na zlecenie organu i ewentualne podjęcie z urzędu działań mających na celu wyjaśnienie zaistniałych rozbieżności. Jeśli więc strona miała obiekcje, co do poprawności sporządzonego na potrzeby postępowania wywłaszczeniowego operatu szacunkowego, to działając w ramach uprawnień i procedur przewidzianych przez przepisy u.g.n. i k.p.a. mogła podejmować inicjatywy, aby doprowadzić do rozstrzygnięcia spornych kwestii. Zdaniem organu odwoławczego wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie może być środkiem służącym do dostarczenia stronie informacji istotnych z punktu widzenia toczącego się wobec niej postępowania. W trybie dostępu do informacji publicznej, na podstawie u.d.i.p., niedopuszczalne jest pozyskiwanie informacji istotnych z punktu widzenia strony danego postępowania. takie działanie pozostaje bowiem bez związku z interesem publicznym, a służy wyłącznie interesowi strony postępowania. Żądane informacje, pomimo tego, że są informacją publiczną, nie mogły być udzielone, gdyż do ich udzielenia wymagany byłby znaczny nakład pracy i nadprogramowe czynności organizacyjne, a tych nie uzasadnia kontekst złożenia wniosku (indywidualna sprawa wnioskodawców o odszkodowanie.

W skardze J. K. zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak uwzględnienia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji określonych wartości związanych z udostępnieniem informacji publicznej, które wyrażają się w szczególności prawem do zobiektywizowanej wiedzy oraz równowagą pomiędzy korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jaki musi ponieść w celu realizacji tego prawa podmiot zobowiązany;

- art. 8 k.p.a., poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez odmienną ocenę sytuacji prawnej skarżącego w relacji do sytuacji innych obywateli, jedynie wobec faktu wystąpienia z inicjatywą pozyskania przedmiotowej informacji równolegle do prowadzonego z udziałem skarżącego postępowania wywłaszczeniowego;

- art. 1 ust. 1 u.d.i.p., poprzez błędną wykładnię pojęcia "informacja publiczna" polegającą na przyjęciu, że informacja przestaje mieć walor informacji publicznej dostępnej dla danego obywatela w sytuacji, gdy obywatel ten może być zainteresowany jej uzyskaniem z uwagi na własny interes, którego informacja dotyczy.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy C. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego. Nie budzi wątpliwości, że jest on uczestnikiem postępowania mającego na celu ustalenie wysokości odszkodowania za pozbawienie prawa do części stanowiącego własność gruntu skarżącego i jego małżonki na cele drogowe o łącznej powierzchni 497 m2. Odpowiada również prawdzie, że w toku tego postępowania sporządzony został operat szacunkowy, w ramach którego ww. obszar wyceniony został na kwotę 3.483,97 zł, przy przyjęciu wartości 1m2 gruntu w wysokości 7,01 złotych. Jednak, zdaniem skarżącego w sporządzonym operacie próżno szukać wskazań cen transakcyjnych rynku nieruchomości w gminie C., co może sugerować brak tego rodzaju transakcji lub ich utajnienie przed autorem operatu. Co więcej, w ocenie skarżącego żądana informacja publiczna odnosi się do spraw istotnych z punktu widzenia interesu publicznego. Jako obywatel ma prawo wejść w posiadanie informacji, co do tego, na jakim poziomie cenowym Gmina C. nabywała działki gruntu na cele drogowe oraz inne niż drogowe. Informacja ta dotyczy istotnego aspektu działalności organu, jakim jest dysponowanie środkami publicznymi. Jako uczestnik równolegle toczącego się postępowania wywłaszczeniowego nie może zostać pozbawiony elementarnego prawa obywatelskiego tj. dostępu do informacji o przeprowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego transakcji obrotu gruntami w zakreślonym czasookresie. Zdaniem skarżącego jest to szczególnie istotne wobec braku ujawnienia ww. danych transakcyjnych na potrzeby sporządzanych w ostatnim czasie operatów szacunkowych licznych gruntów wywłaszczanych na cele drogowe Gminy C.. Ukrywanie tych danych jest zatem niezrozumiałe także z perspektywy szeroko pojętej społeczności lokalnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – p.p.s.a.), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w realiach rozpatrywanej sprawy. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

W tak określonym zakresie kognicji sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy w stopniu powodującym ich uchylenie.

W niniejszej sprawie poza sporem jest, że Wójt Gminy C. jest podmiotem zobligowanym do udzielenia informacji publicznej, a wniosek dotyczy informacji publicznej.

Wyjaśnić należy, że informacją publiczną jest informacja o faktach i danych publicznych, a więc o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W myśl art. 3 ust. 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów dotyczących podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, wytworzonych przez niego lub tylko przez niego używanych w zakresie realizacji zadań władzy publicznej. Za informację publiczną uznaje się m.in. treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do szeroko rozumianego organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, lecz wykonującego zadania publiczne. Są nią zarówno dokumenty bezpośrednio przez te podmioty wytworzone, jak i dokumenty, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od nich. Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o zasadach funkcjonowania (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.), danych publicznych w tym dokumentacji przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpień, stanowisk, wniosków i opinii podmiotów ją przeprowadzających (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.), majątku publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Podkreślenia wymaga, że przepis art. 6 u.d.i.p. nie ma charakteru zamkniętego, a wyliczenie stanów faktycznych w nim zawartych jest jedynie przykładowe.

Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy organy obu instancji zasadnie odmówiły skarżącemu udzielenia informacji publicznej uznając, że nadużył on prawa do informacji publicznej.

Odnosząc się do kluczowej w niniejszej sprawie kwestii nadużycia prawa do informacji należy na wstępie wyjaśnić, że takiej przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej nie zna ustawa o dostępie do informacji publicznej. Konstytucyjne prawo do informacji publicznej służy realizacji jednej z podstawowych wartości państwa demokratycznego, tj. jawności działania instytucji publicznych. Skoro prawo do informacji publicznej ma rangę konstytucyjną, a jego celem jest zapewnienie społecznej kontroli nad organami władzy publicznej, to wszelkie pozaustawowe przesłanki ograniczające to prawo mogą utrudnić lub wręcz uniemożliwić kontrolę społeczną nad funkcjonowaniem instytucji publicznych. Dlatego też ewentualne powołanie się na nadużycie prawa do informacji musi być zastrzeżone wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z 16 marca 2021 r., III OSK 86/21).

Nadużycie prawa najczęściej definiuje się jako próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów. Wyrażane jest przy tym stanowisko, co do trzech głównych grup problemowych, w kontekście których pojawia się zagadnienie nadużycia prawa do informacji publicznej, tj. wykorzystanie prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji (do swoistego pieniactwa z wykorzystaniem prawa do informacji), wykorzystanie dla celów gospodarczych, zawodowych lub na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych, a także wykorzystanie dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów osobistych, zaspokojenia prywatnych animozji. Należy przy tym pamiętać, że ocena zachowania podmiotu korzystającego z prawa do informacji pod kątem tego, czy korzysta on ze swojego uprawnienia zgodnie z jego celem i funkcją powinna być oparta o okoliczności faktyczne, w szczególności uwzględniać treść wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz dotychczasowe relacje z wnioskodawcą na płaszczyźnie korzystania przez niego z prawa do informacji publicznej.

W kontekście powyższego zauważenia wymaga, że w myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p. pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych", przy czym trudno w sposób precyzyjny ustalić znaczenie pojęcia "sprawa publiczna" skoro w systemie prawnym nie ma definicji tego pojęcia, a do tegoż odsyła ustawodawca w art. 1 u.d.i.p.

Zaznaczyć należy, że kryterium rozróżnienia sprawy publicznej od niepublicznej, a tym samym informacji publicznej od innej informacji, nie jest kryterium interesu wnioskodawcy w uzyskaniu informacji publicznej. Przeczyłoby to istocie prawa dostępu do informacji publicznej, które zarówno w piśmiennictwie prawniczym, jak i orzecznictwie sądowym kwalifikowane jest jako konstytucyjne publiczne prawo podmiotowe, które stanowi wyraz najsilniejszego ukształtowania pozycji prawnej podmiotu wobec wspólnoty publicznoprawnej, gdyż wyposaża podmiot tego prawa w przysługujące wobec wspólnoty publicznoprawnej (państwa, wspólnot samorządowych) roszczenie, tj. instrument umożliwiający skuteczne żądanie ściśle określonego pozytywnego zachowania odpowiadającego interesowi prawnemu żądającego bądź skuteczne żądanie nieingerencji w określone, prawnie zagwarantowane sfery wolności, służące wobec objętego tą sytuacją prawną innego podmiotu publicznego prawa podmiotowego. Publiczne prawo podmiotowe zasadza się na interesie prawnym, a każdy podmiot publicznego prawa podmiotowego jest tym samym podmiotem interesu prawnego. Podstawą normatywną prawa dostępu do informacji publicznej jest art. 61 ust. 1 Konstytucji, z którego treścią koresponduje art. 2 ust. 1 u.d.i.p., i które stanowią o "prawie do" uzyskiwania informacji publicznej. Skoro zatem nie ma wątpliwości, że wnioskodawca jest podmiotem publicznego prawa dostępu do informacji publicznej, to znaczy, że ma interes prawny wzmocniony roszczeniem o uzyskanie informacji publicznej (por. wyrok NSA z 15 lipca 2022 r., III OSK 1362/21 oraz powołane tam poglądy piśmiennictwa i orzecznictwo).

Sąd podziela wskazany wyżej pogląd i na jego tle stwierdza, że nieprawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym jeśli celem wniosku jest realizacja subiektywnego indywidualnego interesu podmiotu, który go złożył, to wniosek ten nie dotyczy z tego właśnie powodu sprawy publicznej. Wniosek "każdego" o udostępnienie informacji publicznej jest wnioskiem podmiotu publicznego prawa podmiotowego do udostępnienia informacji publicznej, a zatem z istoty swojej skierowany jest na realizację tego prawa, a więc i będącego jego istotnym elementem interesu prawnego, który jest obiektywnym interesem indywidulanym. (tak też NSA w wyroku z 26 listopada 2021 r., III OSK 4568/21). Przypomnieć także wypada, że zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.i.p., od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.

Organy odwołując się w uzasadnieniach wydanych decyzji do konstrukcji subiektywnego indywidualnego interesu skarżącego w uzyskaniu żądanej informacji publicznej, przyjęły konstrukcję związaną z kryterium "sprawy własnej" jako kryterium dyskwalifikujące możliwość udzielenia żądanej informacji. Ze stanowiska prezentowanego przez organy wynika, że pisma składane w indywidualnych sprawach, przez podmioty, których interesów sprawy te dotyczą, nie mają charakteru sprawy publicznej, gdyż ich przedmiotem nie jest problem czy kwestia, która ma znaczenie dla większej ilości osób, czy grup obywateli, lub jest ważna dla funkcjonowania organów państwa, a jedynie realizacja lub ochrona indywidualnych interesów podmiotu, który pismo to składa.

W ocenie sądu w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą, kryterium "sprawy własnej" rozumiane w sposób przedstawiony w decyzjach organów w istocie dyskryminuje wnioskodawcę w stosunku do innych osób. Jego przyjęcie prowadzi do konkluzji, zgodnie z którą wbrew normatywnie określonemu zakresowi podmiotowemu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, prawo to nie służy każdemu (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.), a kwalifikacja określonej informacji jako informacji publicznej będącej przedmiotem tego prawa zależy od tego, kto występuje z wnioskiem o tę informację, co z kolei oznacza, że ta sama informacja raz może mieć charakter informacji publicznej (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot spoza "sprawy własnej"), a innym razem nie (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot w "sprawie własnej"). Pogląd, zgodnie z którym nie można przy pomocy u.d.i.p. starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie prowadziłby zatem do absurdalnego wniosku, że informacja o podejmowanej w takiej sprawie działalności bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych byłaby dostępna dla "każdego" za wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy. W tym kontekście wypada zauważyć, że istotą zasady jawności i dostępu do informacji publicznej jest możliwość kontroli działalności organów władzy publicznej i weryfikacji sposobu wykonywania przez nich zadań publicznych i zarzadzania środkami publicznymi, w tym także przez podmioty biorące udział w postępowaniach administracyjnych. Nie do zaakceptowania jest przy tym stanowisko, zgodnie z którym gdy organ uzna, że informacja publiczna może wskazywać na jakieś nieprawidłowości w jego działaniu i tym samym może być dla niego niekorzystna, może odmówić jej udostępnienia, powołując się na nadużywanie przez wnioskodawcę prawa do informacji publicznej, unikając w ten sposób wszelkich potencjalnych zarzutów czy sporów cywilnych przeciwko sobie. Organ nie może decydować o udostępnieniu informacji publicznej w oparciu o własne interesy. Jedyną podstawą w tym zakresie powinny być przepisy prawa, w tym w szczególności u.d.i.p., określające jakie informacje podlegają udostępnieniu, niezależnie od tego czy są korzystne dla podmiotu zobowiązanego do ich udostępnienia. Wobec powyższego stwierdzić należy, że okoliczność, że skarżący jest stroną postepowania odszkodowawczego nie może stanowić podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej ze względu na wskazywane w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji nadużycie prawa do informacji publicznej. Przy czym powyższe rozważania należy odnieść do informacji publicznej mającej charakter informacji prostej. Inna sytuacja jest w przypadku żądania informacji przetworzonej, kiedy to stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., udostępnienie jej musi być szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wówczas analizie podlega, czy żądanie wnioskodawcy umotywowane zostało względami prywatnymi, czy też publicznymi. Ponieważ w niniejszej sprawie organ administracji nie rozważał, czy wnioskowana informacja ma charakter informacji przetworzonej, to sąd nie jest uprawniony do poczynienia ustaleń w tej kwestii.

Podkreślić należy, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ewentualne powołanie się na nadużycie prawa do informacji musi być zastrzeżone wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej (zob. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r. III OSK 4371/21) a zatem instytucję "nadużycia prawa" w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej powinno się stosować niezwykle ostrożnie. Ustawodawca chciał bowiem, aby dostęp do informacji publicznej był jak najszerszy, tak aby administracja działa w sposób maksymalnie jawny. Wprowadzenie rozwiązań, powodujących, że dostęp do informacji publicznej prostej jest ograniczony ze względu na cel pozyskiwania informacji jest zaprzeczeniem tej idei, a także jest sprzeczne z jednoznacznym brzmieniem art. 2 ust. 2 u.d.i.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 833/19).

W niniejszej sprawie skarżący we wniosku z 13 lipca 2023 r. zawarł proste i zrozumiałe w treści żądania. Bezspornym jest, że wszystkie żądane informacje są wymienione w art. 6 u.d.i.p. Co więcej nie sposób doszukać się w treści wniosku pytań o charakterze dokuczliwym. Żądanie udostepnienia dokumentów związanych z transakcjami nabycia przez Gminę C. w okresie ostatnich 5 lat działek gruntu na cele drogowe oraz inne niż drogowe, a zatem związane z wydatkowaniem środków publicznych, w żaden sposób nie wykracza poza granice prawa do informacji publicznej. Także okoliczność, że skarżący jest stroną postepowania odszkodowawczego nie może sama w sobie stanowić podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej, skoro informacja ta dotyczy spraw majątkowych gminy (nabywanie i gospodarowanie nieruchomościami) oraz prowadzonej przez nią działalności związanej z realizacją zadań publicznych. Nie sposób zatem podzielić stanowiska organów, że przedmiotowy wniosek stanowił nadużycie prawa.

Nietrafne jest także stanowisko organów o nadużyciu, przez skarżącego, prawa do informacji publicznej poprzez zakłócanie działalności organu ze względu na prowadzoną równolegle sprawę w przedmiocie odszkodowania, czy zbyt małą liczbą pracowników, co jak wskazał organ pierwszej instancji uniemożliwia załatwienie wniosku ze względu na okres, którego dotyczy. Zdaniem sądu wskazane przez organ okoliczności, mające z tej przyczyny uzasadniać nadużycie przez skarżącego prawa do informacji nie uzasadniają stanowiska organów. Stwierdzenie, że organ nie jest w stanie realizować swoich konstytucyjnych i ustawowych obowiązków, ponieważ nadużycie prawa do informacji absorbuje organ - jego siły i środki, w tym osobowe nie zostało w żaden sposób uzasadnione, poza ogólnym wskazaniem, że zebranie danych, o które wystąpiono wymaga znacznego nakładu pracy oraz nadprogramowych czynności organizacyjnych, a stanowisko ds. gospodarki przestrzennej i gospodarki nieruchomościami jest stanowiskiem jednoosobowym bez możliwości dodatkowej pomocy, a nadto trwa okres urlopowy. Nie wskazano przy tym nawet przybliżonej liczby transakcji, które podlegałyby udostepnieniu, a przez to sąd nie jest w stanie w żaden sposób zweryfikować przyjętego przez organ stanowiska. W ocenie sądu z tak ogólnikowej argumentacji organów nie wynika w żaden sposób, że udzielenie informacji wiązało się z zakłóceniem pracy organu. Nie można przy tym nie dostrzec, że przedmiotowy wniosek skarżącej w istocie dotyczy funkcjonowania samego organu i dysponowania majątkiem publicznym, co zresztą w niniejszej sprawie nie jest kwestionowane.

Wobec powyższego, zdaniem sądu nie można, w realiach niniejszej sprawy stwierdzić, że skarżący nadużył prawa do informacji publicznej.

W konsekwencji orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a, w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.[pic]