Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 215/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 83b ust. 1 pkt 10
journal: Dz.U. 2022 poz 916
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
article: art. 156 par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 21 grudnia 2023 r. nr SKO V/428/238/2023 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zezwolenia na usunięcie krzewów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta B. , w związku z wnioskiem A. Sp. z o.o. Sp. j. z siedzibą w K. decyzją z 21 października 2022 r. nr [...] zezwolił na usunięcie krzewów wyszczególnionych w tabeli numer 1 na terenie działek oznaczonych numerami [...], [...] obręb S. (ul. [...]) w B. w terminie do 30 kwietnia 2025 r. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 83a ust. 1, art. 83c ust. 3, 4, art. 83d ust. 1 i 2, art. 84 ust. 1, 2, 3, art. 85 ust. 3, 4, 4b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity z daty podjęcia decyzji: Dz. U. z 2022 r. poz. 916 ze zm. - dalej u.o.p.) oraz art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z daty podjęcia decyzji: Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.- dalej k.p.a.). W uzasadnieniu decyzji organ udzielający zezwolenia wskazał, że krzewy wyszczególnione w tabeli nr 1 są żywotne, nie są gatunkami chronionymi i kolidują z planowaną inwestycją, tj. budową zespołu zabudowy usługowo-mieszkaniowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej jako Kolegium) wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów. Na mocy postanowienia z 4 listopada 2022 r. Kolegium dopuściło Stowarzyszenie [...] z siedzibą w B. (dalej jako skarżące Stowarzyszenie) oraz "B" do udziału w postępowaniu nieważnościowym na prawach strony na zasadzie art. 31 § 1 k.p.a. Postanowieniem z 7 listopada 2022 r. Kolegium wstrzymało z urzędu wykonanie decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów w całości do czasu wydania przez ten organ ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności.

Decyzją z 1 lutego 2023 r. nr SKO V/428/295/2022 Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów, lecz prawomocnym wyrokiem z dnia 21 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 430/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił tę decyzję Kolegium.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał na zależność między decyzją zezwalającą na usunięcie drzewa lub krzewu a decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wynikają z art. 83d ust. 6 u.o.p. i w tym kontekście wytknął Kolegium całkowite pominięcie okoliczności zaistniałych po wydaniu decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów, w tym kwestii stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z 9 maja 2022 r. i wpływu tej okoliczności na decyzję zezwalającą na usunięcie krzewów. Sąd zwrócił uwagę, że decyzja o stwierdzeniu nieważności jest decyzją deklaratoryjną działającą z mocą wsteczną (ex tunc). Podstawowym skutkiem stwierdzenia nieważności jest zatem potwierdzenie, że wadliwa decyzja, której nieważność stwierdzono, nie wywołała skutków prawnych.

W tej sytuacji Sąd za przedwczesne uznał odnoszenie się do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 83b ust. 1 pkt 10 u.o.p. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów pomimo stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wskazał przy tym, że nie można a priori przyjmować, iż stwierdzenie nieważności decyzji uprzedniej zawsze prowadzi do stwierdzenia nieważności decyzji, wydanej w oparciu o decyzję uprzednią. Każdy przypadek, powinien być indywidualnie oceniony, przy uwzględnieniu takich okoliczności, jak choćby przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano przedmiotowo zależną decyzję.

Za niezasadny Sąd uznał natomiast zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 83b ust. 1 pkt 10 u.o.p. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów pomimo, iż decyzja ta została wydana w chwili, gdy wykonalność decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach została wstrzymana. Sąd zwrócił uwagę, że postanowienie Kolegium wstrzymujące wykonanie decyzji środowiskowej w chwili wydawania decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów nie było ostateczne. Tymczasem wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji uniemożliwia wyłącznie jej wykonanie, natomiast nie pozbawia decyzji przymiotu ostateczności i prawomocności wynikającego z art. 16 k.p.a. Zatem decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach z 9 maja 2022 r. pomimo wstrzymania jej wykonalności objęta jest zasadą trwałości i ma moc obowiązującą do czasu wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Nadto, Sąd wskazał, że wykonanie aktu administracyjnego, co do którego toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, nie skutkuje bezprzedmiotowością tego postępowania. Wykonanie aktu administracyjnego - rozumiane jako sprowadzenie lub spowodowanie takiego stanu w rzeczywistości społecznej, który jest zgodny z treścią aktu - powinno być rozważone jako zagadnienie wywołania nieodwracalnego skutku prawnego przez ten akt.

W świetle powyższego Sąd stwierdził, że decyzja Kolegium z 1 lutego 2023 r. została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ramach wskazań co do ponownego prowadzenia postępowania Sąd zobowiązał Kolegium do jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, w szczególności czy doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i wykonania decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów. W dalszej zaś kolejności do oceny tych okoliczności faktycznych w świetle art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. i podjęcia należycie uzasadnionej decyzji.

Zaskarżoną w niniejszym postepowaniu sądowym decyzją z 21 grudnia

2023 r. Kolegium ponownie odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanej na wstępie decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że decyzja z 21 października 2022 r. nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa. Podano, że obecnie decyzja Kolegium z dnia 10 stycznia 2023r. nr SKOV 428/245/22 stwierdzająca nieważność decyzji środowiskowej Prezydenta Miasta B. z dnia 9 maja 2022r. jest ostateczna, lecz stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej w tej konkretnej sprawie nie powoduje, że nieważna jest także decyzja zezwalająca na usunięcie krzewów, ponieważ przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej nie miały powiązania merytorycznego z treścią zezwolenia na usunięcie krzewów, co powoduje, że decyzja ta może istnieć samodzielnie w obrocie prawnym.

Kolegium zwróciło uwagę, że decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia 09 maja 2022r. nr. [...] stwierdzająca brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu zabudowy usługowo- mieszkaniowej przy ul. [...] (dz. nr [...]) podlegała stwierdzeniu nieważności z uwagi na to, że została ona wydana z rażącym naruszeniem następujących przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2021 r. poz.2373): art. 63 ust. 1 pkt 1a ponieważ organ orzekający w sprawie zupełnie zignorował przesłankę skali planowanego przedsięwzięcia i w ogóle nie odniósł się do tego zagadnienia w decyzji, art. 63 ust. 2e poprzez nienałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko pomimo bliskiego sąsiedztwa tegoż przedsięwzięcia z formą ochrony przyrody oraz art. 64 ust. 1 pkt 1 i art. 64 ust. 2 poprzez nieprzesłanie do zaopiniowania organom współdziałającym zmienionej karty do zaopiniowania z uwagi na zmianę istotnych parametrów charakteryzujących przedsięwzięcie, a także art. 84 ust. 1 i 2 i 74 ust. 2.

Z kolei postanowienia zawarte w ww. decyzji środowiskowej w zakresie drzew i krzewów ograniczały się tylko do nakazu wykonania wycinki poza okresem lęgowym ptaków. Inwestor nie mógłby jednak dokonać usunięcia krzewów tylko na podstawie decyzji środowiskowej - obecnie wyeliminowanej z obrotu prawnego. Koniecznym było bowiem uzyskanie zezwolenia na podstawie odrębnych przepisów tj. art. 83 i n. u.o.p. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa bowiem tylko uwarunkowania danego przedsięwzięcia, w tym może określać uwarunkowania w zakresie usunięcia drzew. Taka decyzja nie zastępuje decyzji zezwalającej na usunięcie drzew lub krzewów.

Następnie Kolegium wskazało, że krzewy zostały usunięte przez inwestora, lecz zdaniem tego organu, nie powoduje to w rozpatrywanej sprawie zaistnienia przesłanki nieodwracalnych skutków prawnych ponieważ jest to skutek decyzji faktyczny, a nie prawny.

W ocenie Kolegium wadą kwalifikowaną (rażącym naruszeniem prawa) nie są także dostrzeżone przez Kolegium naruszenia prawa procesowego, tj. lakoniczny protokół oględzin będący podstawą do wydania decyzji; brak zawieszenia postępowania o udzielenie zezwolenia na usunięcie krzewów do czasu zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej; brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego; naruszenie swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 80 k.p.a.; brak należytego uzasadnienia decyzji w rozumieniu art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Wskazane wady nie są takimi, które by w sposób rażący naruszały art. 83b ust. 1 pkt 10 u.o.p. czy przepisy procedury.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podniesione zostały zarzuty naruszenia:

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 pkt 10 u.o.p. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. , chociaż stwierdzona została nieważność decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w oparciu o którą wydano tę przedmiotowo zależną decyzję, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa;

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 pkt 10 u.o.p. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. , ze względu na uznanie, że pomiędzy decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach a decyzją zezwalającą na usunięcie drzew brak jest zależności, która uzależniałaby byt prawny jednej decyzji od drugiej, podczas gdy Inwestor nie mógłby dokonać usunięcia krzewów tylko na podstawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale była ona niezbędna do wydania zezwolenia na wycinkę, gdyż wyłącznie decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach otwiera drogę do uzyskania decyzji na usunięcie drzew i krzewów, a więc istnieje zależność pomiędzy decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach a decyzją zezwalającą na usunięcie drzew, która uzależnia byt prawny decyzji zezwalającej na usunięcie drzew od bytu prawnego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 pkt 10 u.o.p. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. ze względu na przyjęcie, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, podczas gdy wydanie decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów w chwili, gdy wykonalność decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach została wstrzymana, a organ miał o tym wiedzę z urzędu, spełnia przesłanki rażącego naruszenia prawa;

- art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. art. 153 p.p.s.a. poprzez dokonanie, wbrew ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażonej w wyroku z dnia 21 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/GI 430/23, wadliwej oceny w zakresie braku zależności pomiędzy decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach a decyzją zezwalającą na usunięcie drzew, która uzależnia byt prawny decyzji zezwalającej na usunięcie drzew od bytu prawnego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, podczas gdy Sąd wskazał w uzasadnieniu ww. wyroku, iż decyzja ta jest zależna od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, ze względu na faktyczne pominięcie przy rozstrzyganiu kwestii uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (decyzji pierwotnej) i niezbadanie przyczyn stwierdzenia nieważności tej decyzji w kontekście możliwości dalszego pozostawania w obiegu decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia

21 października 2022 r. udzielającej zezwolenia na usunięcie krzewów, a w konsekwencji wydanie decyzji naruszającej zasadę prawdy obiektywnej, jak również sporządzenie wadliwego, wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia.

W oparciu o te zarzuty radca prawny reprezentujący skarżące Stowarzyszenie, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi przedstawiona została szeroka argumentacja zawartych w niej zarzutów.

Na rozprawie w dniu 5 lipca 2024 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę i zawartą w niej argumentację. Natomiast pełnomocnik uczestnika A. sp. z o.o. sp.j. w K. wniósł o oddalenie skargi, popierając stanowisko organu przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę. Zaakcentowano przy tym, że przedmiotowe krzewy zostały już wycięte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 21 grudnia 2023 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z 21 października 2022 r. zezwalającej na usunięcie krzewów.

Kontrolowana decyzja wydana została w postępowaniu nadzwyczajnym. W związku z tym zasadnym jest najpierw poczynienie kilku istotnych uwag dotyczących tego trybu postępowania.

Stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji jedynie pod kątem czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych określonych w przywołanym przepisie art. 156 § 1 k.p.a. Organ orzeka wyłącznie kasacyjnie, nie jest natomiast kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum.

Wniosek o stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, który dotyczy wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji obarczonej kwalifikowanymi wadami prawnymi. W orzecznictwie akcentuje się, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Z tego względu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły czy wręcz ścieśniająco, a ich zaistnienie powinno być bezsporne i mieć oczywisty charakter, co podkreśla wyjątkowość tej instytucji (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r. sygn. akt IV SA 1380/97, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 1998 r. sygn. akt IV SA 912/97, P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2021). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji mają co do zasady charakter materialnoprawny. Nie są one związane z postępowaniem, w którym wydano decyzję, ale wynikają z samej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1998 r. sygn. akt II SA 1079/98; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1646/97). W rezultacie ustalenia czynione celem wyeliminowania ostatecznej decyzji administracyjnej z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. muszą być jednoznaczne i bezsporne. Ustawodawca w art. 156 § 1 k.p.a. wskazuje enumeratywny katalog przesłanek nieważności decyzji.

W wyniku prowadzonego przez organ postępowania nie dochodzi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ocena dokonywana przez organ administracji dotyczy wyłącznie zbadania, czy kwestionowana wnioskiem nieważnościowym decyzja została dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 1021/13).

Jednocześnie należy mieć na uwadze przyznaną treścią art. 16 § 1 k.p.a. cechę trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1415/09, wszelkie wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji (podobnie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2381/19).

W realiach rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie ma przede wszystkim wskazany już wcześniej wyrok tutejszego Sądu wydany w rozpoznawanej obecnie sprawie w dniu 21 czerwca 2023 r. sygn. II SA/Gl 430/22. Na podstawie art. 153 p.p.s.a. wiązał on organ, który po uchyleniu poprzednio wydanej decyzji orzekał w niniejszej sprawie. Wiąże on również obecnie orzekający skład Sądu. W wyroku tym wskazano, że z przedłożonych w sprawie akt administracyjnych nie wynika, czy decyzja Kolegium stwierdzająca nieważność decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest ostateczna, i tym samym, czy doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Sąd wytknął przy tym Kolegium, że pominęło okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów, w tym kwestię stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i wpływu tej okoliczności na decyzję zezwalającą na usunięcie krzewów. Sąd zaakcentował przy tym, że decyzja o stwierdzeniu nieważności jest decyzją deklaratoryjną działającą z mocą wsteczną (ex tunc). Wobec tego kwestia wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie może pozostać pominięta przy ocenie legalności decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów. W konsekwencji Sąd poprzednio orzekający w sprawie za przedwczesne uznał, odnoszenie się do merytorycznego zarzutu skargi, tj. naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 83b ust. 1 pkt 10 u.o.p.

Jednocześnie Sąd wskazując na uchwałę NSA z 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 2/12 zaakcentował, że nie przesądza ona, że stwierdzenie nieważności decyzji uprzedniej (tzn. decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję) skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji zależnej (tzn. decyzji wydanej w oparciu o decyzję uprzednią). W uchwale posłużono się pojęciem "może", co w żaden sposób nie nakazuje obligatoryjnego stwierdzenia nieważności decyzji zależnej. Uchwała NSA przesądza jedynie o trybie postępowania w takich sprawach (stwierdzenie nieważności, a nie wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.). Sąd przywołał także orzecznictwo sądów administracyjnych, wedle którego postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności "decyzji zależnej" jest samodzielnym postępowaniem, w którym oceniając przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należy badać i uwzględniać również fakt uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji uprzedniej.

Istotne są również wskazania zawarte w końcowej części powyższego wyroku, wedle których prowadząc postępowanie Kolegium miało jednoznacznie ustalić stan faktyczny w sprawie, w szczególności czy doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i wykonania decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów. Następnie Kolegium miało dokonać jego oceny w świetle art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a.

W ocenie Sądu dokonującego kontroli obecnie zaskarżonej decyzji Kolegium wydanej po ponownym przeprowadzeniu postępowania organ ten prawidłowo zastosował się do powyższych wskazań, a sprawę rozstrzygnął respektując ocenę prawną zawartą w omawianym tutaj wyroku.

Po pierwsze, Kolegium wykonując wskazania zawarte w poprzednio wydanym wyroku tutejszego Sądu, prawidłowo ustaliło, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji środowiskowej Prezydenta Miasta B. z dnia 9 maja 2022r. jest ostateczna. Wynika to jednoznacznie z treści przywołanego przez Kolegium wyroku tutejszego Sądu z dnia 12 października 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 969/23. Kwestia ostateczności nie stanowi zresztą przedmiotu sporu.

Po drugie, Kolegium wykonało również wskazania dotyczące ustalenia, czy doszło do wykonania decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów. W tym zakresie Kolegium oparło się na wyjaśnieniach zawartych w piśmie procesowym skarżącego stowarzyszenia z dnia 13 listopada 2023 r. (karta 21 akt administracyjnych). Kwestia wykonania omawianych tutaj zaleceń jest zresztą poza sporem.

Poczynione zgodnie z zaleceniami tutejszego Sądu ustalenia Kolegium poddało następnie ocenie w świetle art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a.

W odniesieniu do art. 156 § 2 k.p.a. Kolegium rozważyło, czy na skutek wykonania zezwolenia na usunięcie krzewów wystąpiły w sprawie nieodwracalne skutki prawne, dochodząc do wniosku, że z wykonania przedmiotowej decyzji wyniknęły jedynie skutki faktyczne, a nie prawne. Stanowisko to zdaniem Sądu należy uznać za prawidłowe.

Przede wszystkim jednak Kolegium dokonało rozważenia ustalonego stanu faktycznego w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym zakresie Kolegium słusznie skoncentrowało swoją uwagę na przyczynach, z powodu których stwierdzono nieważność decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia 9 maja 2022r. stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu zabudowy usługowo- mieszkaniowej przy ul. [...] (dz. nr [...]). Prawidłowo przy tym Kolegium przyjęło, że przyczyny te pozostają bez znaczenia z punktu widzenia oceny legalności zezwolenia na usunięcie krzewów. Nie dotyczą bowiem kwestii podlegających ocenie przy rozstrzygnięciu o zasadności udzielenia takiego zezwolenia. Pozostawanie w obrocie prawnym decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 9 maja 2022 r., stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko było bez znaczenia z punktu widzenia przesłanek materialnoprawnych, od których na gruncie ustawy o ochronie przyrody ustawodawca uzależnił wydanie zezwolenia na usunięcie krzewów. Innymi słowy wydanie decyzji o udzieleniu takiego zezwolenia nie zależało od wcześniejszego wydania decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Kolegium dostrzegło co prawda, że w ww. decyzji środowiskowej występowały postanowienia w zakresie drzew i krzewów. Jednak ograniczały się one tylko do nakazu wykonania wycinki poza okresem lęgowym ptaków. Uwzględnienie tego nakazu w decyzji o zezwoleniu na usunięcie krzewów, choć bez wątpienia ma związek z decyzją środowiskową, to jednak nie spowodowało takiego powiązania zezwolenia, które skutkować by miało stwierdzeniem jego nieważności ze względu na stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej. Zgodzić się przy tym trzeba z Kolegium, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa tylko uwarunkowania danego przedsięwzięcia, w tym może określać uwarunkowania w zakresie usunięcia drzew. Jednak taka decyzja nie zastępuje decyzji zezwalającej na usunięcie drzew lub krzewów.

Nie powtarzając całej argumentacji, jaką w omawianym tutaj zakresie przedstawiło Kolegium w zaskarżonej obecnie decyzji, zgodzić się należy z konkluzją, że w realiach rozpoznawanej sprawy wyeliminowanie z obrotu w trybie nieważnościowym decyzji środowiskowej nie oddziałuje na oceniane obecnie w tym trybie zezwolenie na usunięcie krzewów (chodzi o oddziaływanie w takim zakresie aby uznać, że zezwolenie to zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa). Stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej w tej konkretnej sprawie nie powoduje, że nieważna jest także decyzja zezwalająca na usunięcie krzewów, ponieważ przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej nie miały powiązania merytorycznego z treścią zezwolenia na usunięcie krzewów, co powoduje, że decyzja ta może istnieć samodzielnie w obrocie prawnym. Odmienne zapatrywanie, jakie w tym zakresie wyraża strona skarżąca stanowi wyłącznie próbę polemiki z rozstrzygnięciem Kolegium i zważywszy na to, jak należy rozumieć przesłankę rażącego naruszenia prawa, nie mogło znaleźć aprobaty Sądu. Tym samym formułowane w tym zakresie zarzutu skargi nie sposób było uznać za zasadne.

Za niezasadny należało także uznać zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 83b ust. 1 pkt 10 u.o.p. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na usunięcie krzewów pomimo, iż decyzja ta została wydana w chwili, gdy wykonalność decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach została wstrzymana. W tym zakresie jednoznacznie wypowiedział się już Sąd w poprzednio wydanym wyroku i stanowiskiem tym Sąd obecnie orzekający w sprawie jest związany.

Skoro zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, nie będąc związany zarzutami skargi, w ramach sprawowanej kontroli nie stwierdził żadnych naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powodowałyby konieczność uchylenia kontrolowanej decyzji Kolegium, to skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.