Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 446/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 184 ust. 1,  art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 207 ust. 9
journal: Dz.U. 2023 poz 1270
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
article: art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 9, art. 11, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36.
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska, sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca), Protokolant specjalista Monika Rząp, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi H. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 19 września 2023 r., nr 9/p/2023 w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

H. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (dalej jako beneficjent, strona, spółka, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej jako WSA) w Olsztynie skargę na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (dalej jako Instytucja Zarządzająca, IZ, organ) z 19 września 2023 r. w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu.

Z przedstawionych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że Warmińsko-Mazurska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. z siedzibą w Olsztynie (dalej jako Instytucja Pośrednicząca, IP) zawarła 21 maja 2020 r. ze skarżącą umowę o dofinansowanie realizacji projektu pod nazwą "[...]" (dalej projekt). Umowa ta była uaktualniana aneksami. W umowie o dofinansowanie i aneksach szczegółowo opisano zasady dofinansowania projektu oraz prawa i obowiązki stron. Dofinansowanie projektu ze środków UE wyniosło [...] zł, co stanowi 80% kwoty wydatków kwalifikowanych. Beneficjent zobowiązany był pokryć ze środków własnych pozostałe 20,00% wydatków kwalifikowalnych oraz całość wydatków niekwalifikowalnych. Wypłata dofinansowania nastąpiła 27.07.2020 r. w formie zaliczki na wydatki w kwocie [...] zł.

W ramach postępowania kontrolnego stwierdzono, że projekt nie był realizowany prawidłowo. Nie został spełniony zakładany w projekcie główny cel: przywrócenie na gospodarczą mapę województwa warmińsko-mazurskiego usług związanych z zakwaterowaniem myśliwskim oraz organizacja polowań od strony logistycznej. Beneficjent nie świadczy w województwie warmińsko-mazurskim usług związanych z zakwaterowaniem myśliwskim oraz organizacją polowań od strony logistycznej. Domki mobilne usytuowane są na terenie innego województwa. W szczególności ustalono, że spółka zakupiła 10.07.2020 r. 5 mobilnych domków myśliwskich wraz z kompleksowym wyposażeniem oraz mobilną toaletę, saunę, jacuzzi, banie ruską, łaźnię, grill i wędzarnię. Następnie zawarła 15.05.2021 r. z A. P. umowę najmu domków wraz z wyposażeniem. W konsekwencji zawartej umowy domki zostały przetransportowane i posadowione w miejscowości J. w województwie małopolskim (dowód: umowa najmu z 15.05.2021 r., pismo beneficjenta z 3.10.2022 r., notatka służbowa 31.03.2023 r. asp. Sztabowego K. B. z Komendy Policji w S.). Beneficjent wynajął domki najemcy w celu prowadzenia działalności turystycznej, która miała zostać rozpoczęta do 31.12.2022 r., co wynika z aneksu z 15.10.2021 r. nr 01/2021 do umowy najmu.

Instytucja Pośrednicząca pismem z 16.07.2021 r. skierowała do Prokuratury Rejonowej Olsztyn-Południe w Olsztynie zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wyłudzenia dofinansowania w kwocie [...] zł przez beneficjenta, zaś pismem z 9.11.2022 r. złożyła stronie oświadczenie o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie bez wypowiedzenia. Następnie 15.11.2022 r. wezwała beneficjenta do zwrotu środków wypłaconego dofinansowania wraz z odsetkami. Po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego we wskazanym wezwaniu, IZ pismem z 30.01.2023 r. zawiadomiła beneficjenta o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu, na podstawie art. 61 § 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (w skrócie k.p.a.) w związku z art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych (w skrócie u.f.p.).

IZ decyzją z 13 czerwca 2023 r. zobowiązała stronę do zwrotu środków przeznaczonych na projekt w kwocie [...] zł wraz z odsetkami. Organ ustalił, że beneficjent naruszył dyspozycję § 5 ust. 1 i 2 umowy o dofinansowanie w związku z podrozdziałem 6.2. pkt 3 lit. c) i e) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z 22.08.2019 r., nr MliR/2014-2020/12(4), w brzmieniu obowiązującym od 9.09.2019 r. do 31.12.2021 r., w związku z Szczegółowym Opisem Osi Priorytetowej 1 Inteligentna Gospodarka Warmii i Mazur Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata 2014-2020 (dalej jako SZOOP), poprzez nieosiągnięcie celu projektu w terminie do 31.12.2022 r. z uwagi na nieświadczenie usług związanych z zakwaterowaniem myśliwskim i organizacją polowań na terenie województwa warmińsko-mazurskiego, przez co doszło do wypełnienia dyspozycji normy art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Strona zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego. Zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Pomimo innej oceny organu, miejscem świadczenia usług było miejsce siedziby beneficjenta, tj. miejscowość P. w powiecie [...], na terenie województwa warmińsko-mazurskiego. Ponadto świadczy usługi na terenie tego województwa.

Instytucja Zarządzająca decyzją z 19 września 2023 r. utrzymała w mocy decyzję z 13 czerwca 2023 r. IZ uznała za prawidłowe stanowisko organu I instancji nakazujące zwrot całości wypłaconego dofinansowania. Podała, że wynajęcie domków zakupionych w ramach projektu, i zlokalizowanie ich w województwie małopolskim doprowadziło do wniosku, że beneficjent nie świadczył usług związanych z zakwaterowaniem myśliwskim i organizacją polowań na terenie województwa warmińsko-mazurskiego.

Nie zmieniło tego stanowisko spółki o realizowaniu inwestycji na terenie województwa warmińsko-mazurskiego na podstawie zlokalizowania siedziby beneficjenta na tym terenie, jak też o jedynie czasowym przemieszczeniu wynajętych domków na teren województwa małopolskiego jako pozostającym w zgodzie z celem projektu. Organ odwoławczy stwierdził, że miejsca realizacji projektu nie należy identyfikować z siedzibą beneficjenta, lecz z określonym miejscem gdzie faktycznie realizowana jest inwestycja. Przy czym w umowie najmu domków strony nie określiły czasu trwania najmu, co oznacza, że umowę należy traktować jako zawartą na czas nieoznaczony. Rozpoczęcie działalność turystycznej najemcy domków miało nastąpić do 31.12.2022 r. Wskazana data pokrywa się z terminem zakończenia projektu przez beneficjenta (dowód: aneks nr 01/2021 do umowy najmu z 15.05.2021 r., umowa o dofinansowanie projektu). Strony w umowie ustaliły też koszt najmu na poziomie 50% dochodu z działalności turystycznej najemcy. Beneficjent nie świadczył zatem na terenie województwa warmińsko-mazurskiego żadnych usług związanych z zakwaterowaniem myśliwskim i organizacją polowań. Nie zrealizował celu projektu i nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

IZ powołała § 1 pkt 3, § 4 pkt 3 i 4 załącznik nr 2 regulaminu konkursu nr [...] z [...] r., § 2 ust. 2 i § 32 umowy o dofinansowanie. Wskazała, że beneficjent nie zrealizował projektu w terminie do 31.12.2022 r. określonym w § 4 ust. 1 pkt 3 umowy o dofinansowanie zmienionym aneksem z 30.09.2022 r. Z tych przyczyn przyjęła za niekwalifikowalne wszystkie wydatki poniesione w projekcie (100%).

IZ uznała, że beneficjent przy realizacji projektu naruszył procedury określone w art. 184 u.f.p. Powołała wyroki NSA z 10 maja 2017 r., II GSK 2384/15, z 4 lutego 2016 r., II GSK 2148/14 i WSA w Olsztynie z 21 marca 2013 r., I SA/OI 93/13. Uznała, że wystąpiła w sprawie szkoda realna, która obejmuje wszystkie środki wypłacone spółce na realizację projektu. Stwierdzone nieprawidłowości były na tyle poważne, że wpłynęły na cały projekt. Niedopuszczalne jest zatem zatrzymanie przez beneficjenta wsparcia finansowego udzielonego z budżetu ogólnego UE, w sytuacji gdy dopuścił się on naruszenia procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych, do których przestrzegania zobowiązał się podpisując umowę o dofinansowanie.

Spółka nie zgodziła się z decyzją IZ i zaskarżyła ją w całości do WSA w Olsztynie. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z 13 czerwca 2023 r. Podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego: art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. (dalej jako rozporządzenie 1303/2013) i art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p., gdyż skarżąca nie naruszyła prawa zarówno unijnego, jak i krajowego, a podjęte przez nią działania wbrew twierdzeniom organu nie mają rzeczywistego ani potencjalnego negatywnego wpływu na budżet ogólny UE. Zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 8, 9 i 11 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 67 u.f.p., poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów państwa przejawiający się działaniem pod z góry założoną tezę, gdyż IP doszukiwała się po stronie beneficjenta kolejnych uchybień oraz złożyła zawiadomienia o możliwości popełnienia czynu zabronionego polegające na rzekomym wyłudzeniu przez niego dofinansowania, jak też uznała, że beneficjent nie zrealizował celów projektu na dzień 31.12.2022 r. Organ odwoławczy wadliwie uznał, że zachodzą przesłanki do utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy. Naruszył zasadę praworządności i sprawiedliwości społecznej oraz zaufania do organów administracji publicznej, co zniechęca do ubiegania się o przyznanie dofinansowania.

Wniesiono ponadto o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci: oferty współpracy przesłanej do kół łowieckich za pośrednictwem wiadomości e-mail, wydruków wiadomości e-mail skierowanych do Instytucji Pośredniczącej wraz z otrzymaną odpowiedzią oraz kopii pisma IP w przedmiocie możliwości czasowego wykorzystania domków mobilnych, zakupionych w ramach realizacji projektu, poza województwem warmińsko-mazurskim – w celu wykazania podjęcia przez beneficjenta działań mających na celu realizację projektu w oznaczonym terminie, jak też w celu wykazania stanowiska IZ w zakresie interpretacji pojęcia "miejsce świadczenia usług" i stanowiska IP oraz braku naruszenia procedur z art. 184 u.f.p.

Autor skargi podkreślił, że skarżąca dochowała wszelkich procedur i nie wystąpiły nieprawidłowości, o których mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013. Powtórzyła argumentację o prowadzeniu działalności w siedzibie spółki, co uznała za wystarczającą przesłankę do spełnienia wymogu lokalizacji domków. Mobilność domków w projekcie oznacza właśnie, że będzie je można przetransportować w dowolne miejsce, także na krótki czas. Z tego powodu oferta skarżącej jest innowacyjna, nowoczesna i mogłaby zapewnić skarżącej funkcjonowanie na rynku przez wiele lat. Usługi oferowane przez skarżącą związane z zakwaterowaniem kół łowieckich (myśliwych), jak również organizację polowań od strony logistycznej kultywują rzemiosło tzw. podprowadzacza/podprowadzającego oraz odtwarzają tożsamość regionu. Beneficjent tworzy zatem dla osób zainteresowanych łowiectwem odpowiednie warunki bytowe, stworzenia w pobliżu łowiska (lub miejscu atrakcyjnym turystycznie) tak, żeby polowanie mogło odbywać się w odpowiednich warunkach. Zakupione przez beneficjenta wyposażenie w postaci wędzarni umożliwia natomiast wytwarzanie wędlin według przepisów charakterystycznych dla regionu województwa warmińsko-mazurskiego. Odtworzenie dziedzictwa regionu Warmii i Mazur może następować w różnych regionach Polski, co pozwoli na jego skuteczną promocję i odtworzenie gospodarki łowieckiej Warmii i Mazur przy polowaniach "dewizowych", ogólnokrajowych, czy aspektach integracyjnych. Sam fakt, że beneficjent czasowo zlokalizował zakupione domki w województwie małopolskim nie przesądza o tym, czy świadczył swoje usługi na terenie województwa warmińsko-mazurskiego. Nieprawidłowo zatem organ uznał, że działanie beneficjenta naruszyło § 5 ust. 1 i 2 umowy o dofinansowanie w zw. z podrozdziałem 6.2. pkt 3 lit. c) i e) Wytycznych przez co doszło do wypełnienia dyspozycji normy art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Ponadto oświadczenie o rozwiązaniu bez wypowiedzenia umowy o dofinansowanie złożono 9.11.2022 r., a więc w czasie, gdy projekt był jeszcze w realizacji. Działanie organu uniemożliwiło jego zakończenie. Mimo złożenia oświadczenia spółka deklarowała, że zrealizuje projekt do końca 2022 r., zgodnie z postanowieniami zawartej umowy. Celem pozyskania Klientów przesłała nawet do kilkudziesięciu kół łowieckich listy intencyjne proponując skorzystanie ze świadczonych usług wynajmu domków myśliwskich wraz z kompleksowym wyposażeniem (w załączeniu). W związku z tym nieprawidłowo uznano, że wszystkie wydatki poniesione w projekcie w 100% należy uznać za niekwalifikowalne z tego powodu, że działanie beneficjenta spowodowało realną szkodę. W tej sytuacji organ działał pod z góry założoną tezę, żądano licznych wyjaśnień i wciąż doszukiwano się nieprawidłowości po jego stronie. Wątpliwości winno się rozstrzygać na korzyść strony, z zastosowaniem art. 81a § 1 k.p.a., tj. organ winien dokonać takiego sposobu oceny zebranego materiału dowodowego, przy którym prawa strony są najpełniej chronione.

W odpowiedzi na skargę IZ wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem sporu w sprawie było nałożenie na stronę skarżącą obowiązku zwrotu całości udzielonego jej dofinansowania na realizację projektu ze względu na uznanie przez Instytucję Zarządzającą, z czym nie zgadza się strona skarżąca, że na skutek wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem doszło do naruszenia procedur przy realizacji projektu i w konsekwencji doszło do wyrządzenia szkody w budżecie ogólnym UE, co stanowi nieprawidłowość uzasadniającą zastosowanie przepisów art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm., dalej jako u.f.p.) i konieczność wydania decyzji określającej kwotę udzielonej pomocy do zwrotu z art. 207 ust. 9 u.f.p.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że stanowisko IZ jest prawidłowe. Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Stosownie zaś do art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

W ocenie Sądu, poprzez inne procedury w rozumieniu art. 184 ust. 1 u.f.p. należy rozumieć nie tylko przepisy prawa powszechnego krajowego i unijnego, ale również procedury, o jakich jest mowa w umowie o dofinansowanie ustanowione w dokumentach programowych, jak i samą umowę. Kwestie te zostały w sposób dostatecznie wyraźny wyjaśnione w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2023 r., I GSK 1283/22; z 13 kwietnia 2023 r., I GSK 173/19; z 11 października 2018 r., I GSK 931/18; z 12 października 2018 r., I GSK 1076/18, z 11 lipca 2018 r., I GSK 712/18; wyroki: WSA w Warszawie z 13 października 2017 r., V SA/Wa 1316/17; WSA w Gliwicach z 12 marca 2018 r., IV SA/Gl 815/17 i z 27 lutego 2018 r., IV SA/Gl 886/17).

Za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu, gdyż nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie w skardze podniesiono zarzuty dowolnej oceny materiału dowodowego, prowadzenia postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów państwa, naruszenia praworządności i sprawiedliwości społecznej, jednakże z dalszej analizy stanowiska strony wynika, że zarzuty te dotyczyły przede wszystkim wadliwości dokonanej przez organ oceny materiału dowodowego, skutkującej uznaniem, że miało miejsce naruszenie przez skarżącą procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków w rozumieniu w art. 184 ust. 1 u.f.p., i jednocześnie miało stanowić nieprawidłowość w rozumieniu przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE.L.2013.347.320 z 20 grudnia 2013 r.), dalej jako rozporządzenie 1303/2013.

Rozpoznając sprawę zasadnie organ wyszedł z założenia, że usługi w zakresie odtwarzania dziedzictwa gospodarczego powinny być świadczone na terenie województwa warmińsko-mazurskiego. Projekt skarżącej o dofinansowanie został ewidentnie powiązany z gospodarką Warmii i Mazur. Celem projektu zgodnie z pkt 3.4 wniosku o dofinansowanie był wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez zaoferowanie na rynku produktów związanych z odtworzeniem historycznego krajobrazu gospodarczego regionu. Przedmiotowy projekt miał przyczynić się do realizacji celu tematycznego 3 dla Poddziałania 1.5.2. Odtworzenie gospodarczego dziedzictwa regionu ujętego w SZOOP RPO WiM 2014-2020 dla Osi Priorytetowej 1 Inteligentna gospodarka Warmii i Mazur, tj. Wzmacnianie konkurencyjności MŚP, sektora rolnego (w odniesieniu do EFRROW) oraz sektora rybołówstwa i akwakultury (w odniesieniu do EFMR), oraz celu szczegółowego priorytetu inwestycyjnego 3c, tj. Wspieranie tworzenia i poszerzania zaawansowanych zdolności w zakresie rozwoju produktów i usług.

Zasadnie organ odnotował, że na podstawie § 2 ust. 2 umowy o dofinansowanie beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu oraz w oparciu o harmonogram rzeczowo-finansowy, a w myśl § 5 ust. 1 umowy zobowiązał się do realizacji projektu w pełnym zakresie. Przystąpienie do konkursu było równoznaczne z akceptacją przez wnioskodawcę postanowień regulaminu konkursu nr [...] w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata 2014-2020 Oś priorytetowa 1. Inteligentna Gospodarka Warmii i Mazur, Działanie 1.5 Nowoczesne firmy, Poddziałanie 1.5.2 Odtwarzanie gospodarczego dziedzictwa regionu (dalej regulamin). Na podstawie § 4 pkt 3 regulaminu obszarem realizacji projektu miało być województwo warmińsko-mazurskie, zaś w myśl pkt 4 projekt powinien dotyczyć działalności wnioskodawcy prowadzonej na terenie województwa warmińsko-mazurskiego, przy czym lokalizacja siedziby/oddziału wnioskodawcy musi znajdować się na terenie województwa warmińsko-mazurskiego.

Stosownie do zapisów SZOOP, Oś priorytetowa 1. Inteligentna gospodarka Warmii i Mazur, w ramach poddziałania 1.5.2 Odtwarzanie gospodarczego dziedzictwa regionu, wsparcie ukierunkowane było na przedsięwzięcia zakładające budowanie przewag konkurencyjnych MŚP poprzez tworzenie/budowanie nowej oferty produktowo-usługowej polegającej na odtwarzaniu historycznego krajobrazu gospodarczego regionu (przywrócenie tradycyjnych produktów, usług i zawodów). W zakresie tegoż poddziałania wspierane miały być działania zmierzające do wdrożenia w działalności gospodarczej nowych pomysłów opartych o wieloletnie doświadczenie i odtwarzanie w regionie produktów i usług, które kiedyś tworzyły jego tożsamość i kreowały indywidualny charakter, a teraz – w odnowionej i innowacyjnej formie – mogły stanowić o przewadze konkurencyjnej.

Wobec tego zasadnie organ uznał, że tradycyjne produkty i usługi realizowane kiedyś na terenie Warmii i Mazur miały być ponownie odtworzone w regionie, w odnowionej i innowacyjnej formie. Oznacza to konieczność świadczenia tych usług na terenie województwa warmińsko-mazurskiego.

Ponadto obok wskazanych wyżej zapisów stanowisko organu popiera także opinia naukowa Dyrektora Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie z 12.04.2019 r. o kontynuacji tradycyjnego rzemiosła "podprowadzacza", istniejącego na terenie województwa warmińsko-mazurskiego przed 1989 r., stanowiąca załącznik do wniosku o dofinansowanie. Zgodnie z opinią projekt zakładał przedsięwzięcie, którego celem miało być przywrócenie na gospodarczą mapę województwa warmińsko-mazurskiego usług związanych z zakwaterowaniem myśliwskim oraz organizacja polowań od strony logistycznej. Myślistwo i łowiectwo powiązano w opinii z historią Warmii i Mazur wskazując, że stanowiło ono kluczowy element miejscowej gospodarki. Bogactwo miejscowych lasów stanowiło także ten element, który przez wieki przyciągał na Warmię i Mazury całe rzesze zapalonych myśliwych. Rzemiosło "podprowadzacza" polegało na stworzeniu dla osób zainteresowanych łowiectwem odpowiednich warunków bytowych, stworzenia infrastruktury bytowej w pobliży łowiska (lub miejscu atrakcyjnym turystycznie) tak, żeby polowanie mogło odbywać się w odpowiednich warunkach. Działalność przedsiębiorstwa beneficjenta miała bazować na odtworzeniu historycznego krajobrazu gospodarczego regionu, ale przez innowacyjne rozwiązania stworzyć miała nową, szeroką i konkurencyjną ofertę usługową. W ramach realizacji projektu miały zostać zbudowane współczesne przewagi konkurencyjne, które stanowić miały nowoczesną i innowacyjną formę kontynuacji rzemiosł i usług stanowiących charakterystyczne elementy gospodarczego dziedzictwa regionu.

Rację należy zatem przyznać organowi, który w uzasadnieniu zaskarżonej do tut. Sądu decyzji ocenił, że to w regionie województwa warmińsko-mazurskiego beneficjent winien świadczyć usługi związane zakwaterowaniem myśliwskim, kultywując przy tym rzemiosło "podprowadzacza". Zgodnie z zapisami SZOOP usługi, które kiedyś tworzyły tożsamość Warmii i Mazur i kreowały jego indywidualny charakter, powinny być odtwarzane w regionie.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził zasadność oceny dokonanej przez organ, że działanie skarżącej polegające na zlokalizowaniu wynajętych domków mobilnych na terenie województwa małopolskiego nie jest zgodne z celem projektu, jaki beneficjent sam sobie wyznaczył we wniosku o dofinansowanie, tj. przywrócenie na gospodarczą mapę województwa warmińsko-mazurskiego usług związanych z zakwaterowaniem myśliwskim i organizacją polowań od strony logistycznej. Ze względu na to nie narusza prawa uznanie za niekwalifikowalne wszystkich wydatków poniesionych w projekcie. Posadowienie domków mobilnych poza województwem warmińsko-mazurskim spowodowało, że beneficjent nie zrealizował projektu w terminie do 31.12.2022 r. określonym w § 4 ust. 1 pkt 3 umowy o dofinansowanie zmienionym aneksem z 30.09.2022 r. Jest to działanie niezgodne z SZOOP i § 5 ust. 1 i 2 umowy o dofinansowanie. Beneficjent naruszył zatem zasady dotyczące współfinansowania wydatków kwalifikowanych w projekcie w myśl podrozdziału 6.2 pkt 3 lit. c) i e) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, zgodnie z którym wydatkiem kwalifikowanym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki, w szczególności: jest zgodny z PO i SZOOP oraz został poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie. Zarzuty skargi nie zmieniają tej oceny.

Skarżąca spółka spełniła wyłącznie wymóg lokalizacji siedziby/oddziału wnioskodawcy na terenie województwa warmińsko-mazurskiego (§ 4 pkt 4 regulaminu). Nie spełniła jednak wymogu świadczenia omawianych usług na terenie województwa warmińsko-mazurskiego, co powoduje, że nie jest zasadna argumentacja skargi o prowadzeniu działalności w siedzibie spółki jako wystarczającej przesłanki do spełnienia wymogu lokalizacji domków. Organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że miejsca realizacji projektu nie należy identyfikować z siedzibą beneficjenta, lecz z określonym miejscem gdzie faktycznie realizowana jest inwestycja. Nawet czasowe wynajęcie domków poza teren województwa narusza omówione wyżej unormowania. Odtworzenie dziedzictwa regionu Warmii i Mazur miało następować na terenie Warmii i Mazur, a nie, jak podniesiono w skardze, w różnych regionach Polski. Zasadne wydaje się prowadzenie samej promocji gospodarki łowieckiej Warmii i Mazur również poza województwem. Należy jednak oddzielić sferę promocji od odtworzenia gospodarki łowieckiej, czego nie uczynił autor skargi. Za takim ujęciem przemawiają omówione wyżej zapisy wniosku o dofinansowanie, regulaminu i SZOOP.

W konsekwencji skarżąca naruszyła art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Doszło również do naruszenia art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013, według którego "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego (a do takich w tej sprawie doszło, jak wykazano to wcześniej), wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Również w orzecznictwie przyjmuje się, że nieprawidłowością jest każde naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2017 r., II GSK 2575/17). Nieprawidłowości w niniejszej sprawie wynikały z działania skarżącej, która zlokalizowała zakupione z udziałem środków UE domki poza terenem województwa warmińsko-mazurskiego, a więc z naruszeniem procedur określonych w art. 184 u.f.p. Szkoda realna wiąże się tu ze sfinansowaniem wydatków z budżetu UE na cele, w związku z którymi wykryto nieprawidłowości. Zasadnie organ uznał, że wystąpiła w sprawie szkoda realna, która obejmuje wszystkie środki wypłacone beneficjentowi na realizację projektu. Stwierdzone nieprawidłowości były na tyle poważne, że wpłynęły na cały projekt. Niedopuszczalne jest zatem zatrzymanie przez beneficjenta wsparcia finansowego udzielonego z budżetu ogólnego UE, w sytuacji gdy dopuścił się on naruszenia procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych, do których przestrzegania zobowiązał się podpisując umowę o dofinansowanie.

Obowiązkiem skarżącej było przestrzeganie zasad regulujących dopłaty unijne, m.in. tych wynikających z umowy o dofinansowanie i wytycznych kwalifikowalności. Jak bowiem stwierdził WSA w Gliwicach w wyroku z 8 kwietnia 2021 r., III SA/Gl 804/20: "Dopłaty unijne opierają się na konkretnych zasadach, ujęte są w jednoznacznych regulacjach i obwarowane sztywnym reżimem prawnym; brak jest w tym zakresie spraw możliwości dowolności i stosowania uznania administracyjnego czy wykładni rozszerzającej." Prawidłowo zatem organ zastosował art. 207 ust. 9 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 ust. 1 u.f.p. oraz art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013. Na tle powyższego nie są zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 i art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p.

Odnotować należy, że uzasadnienie decyzji organu w sposób szczegółowy, jasny i kompletny wyjaśnia zarówno ustalony stan faktyczny w sprawie, podaje podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, jak i wskazuje jakie działania skarżącej i miały wpływ na stwierdzenie naruszenia procedur. Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie działał na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, stosownie do art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nie doszło zatem do naruszenia powyższych zasad postępowania administracyjnego, organy obu instancji podjęły bowiem wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i w sposób wyczerpujący nie tylko zebrały, ale i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, odnosząc się także do argumentacji podniesionej przez spółkę. Mając to na uwadze Sąd na rozprawie 22 maja 2024 r. oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.").

Nie są również zasadne zarzuty naruszenia pozostałych przepisów postępowania: art. 9 i 11 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 67 u.f.p. Wobec dostrzeżonych w ramach postępowania kontrolnego nieprawidłowości w realizacji projektu działanie organu stanowiło realizację zasady szybkości i ekonomiki postępowania, zawartej w art. 12 § 1 k.p.a. Prowadzenie kontroli i dalsze działania IP i IZ należy postrzegać jako wykonanie obowiązku rzetelnego ustalenia stanu faktycznego. Nie ma podstaw aby uznać zarzut skargi o prowadzeniu postępowania w celu doszukiwania się kolejnych uchybień u beneficjenta. Podnoszone na tym tle w skardze złożenie oświadczenia o rozwiązaniu bez wypowiedzenia umowy o dofinansowanie nastąpiło 9.11.2022 r., czyli w czasie, gdy projekt był jeszcze w realizacji, stanowi wyłącznie niemerytoryczną polemikę, która nie może odnieść pożądanego przez autora skargi rezultatu.

Podobnie zawiadomienie przez IP o możliwości popełnienia czynu zabronionego polegającego na wyłudzeniu przez niego dofinansowania nie sposób postrzegać w kategoriach doszukiwania się uchybień. Złożenie zawiadomienia stanowi wyraz dbałości organu dysponującego środkami publicznymi i naturalną konsekwencję stwierdzenia krytycznych uchybień w realizacji projektu. Nie jest też niczym wyjątkowym. Sam beneficjent musi się ponadto liczyć z odpowiedzialnością karną w tym zakresie. Zasadność zawiadomienia została natomiast potwierdzona wobec wydania przez Sąd Okręgowy w Olsztynie Wydział II Karny, postanowienia z 15 września 2022 r., [...] o uchyleniu postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa i przekazaniu sprawy Prokuraturze Rejonowej Olsztyn-Południe w Olsztynie do dalszego prowadzenia.

Organ nie miał również podstaw do zastosowania przepisu art. 81a § 1 k.p.a., gdyż w rozpoznawanej sprawie nie ma niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, które są rozstrzygane na korzyść strony. Ustalony stan faktyczny nie jest w istocie przedmiotem sporu, a jedynie dokonana przez organ ocena prawna, której prawidłowość Sąd uznał już powyżej.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Przywoływane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.