Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1969/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6141 Państwowe szkoły wyższe
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 107 par. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1789
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi U. w K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr[...]; 2. zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz skarżącego U. w K. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów (dalej: "Centralna Komisja", "organ") decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], powołując w podstawie prawnej art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r., poz. 1789), dalej: "ustawa o stopniach naukowych", w związku z art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669), dalej: "ustawa Przepisy wprowadzające", odmówiła przyznania Uniwersytetowi [...] w [...] (dalej: "Uniwersytet", "strona skarżąca") uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora [...] w dyscyplinie [...].

W uzasadnieniu ww. decyzji Centralna Komisja wskazała, że Wydział [...] Uniwersytetu [...] w [...] złożył wniosek o przyznanie uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora [...] w dyscyplinie [...].

Wniosek Wydziału skierowany został do Sekcji Nauk [...] Centralnej Komisji, która w dniu [...] kwietnia 2019 r., w głosowaniu tajnym, wypowiedziała się przeciw przyznaniu uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora [...] w dyscyplinie [...] (wynik głosowania: za przyznaniem uprawnienia - 9 głosów, przeciw - 18 głosów, wstrzymujących się - 7 głosów).

Prezydium Centralnej Komisji podzieliło stanowisko Sekcji i postanowiło w dniu [...] kwietnia 2019 r., w głosowaniu tajnym, odmówić przyznania Uniwersytetowi [...] w [...] ww. uprawnienia (wynik głosowania: za przyznaniem uprawnienia - 3 głosy, przeciw -7 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów).

Centralna Komisja wskazała, że Wydział [...] Uniwersytetu [...] w [...] nie spełnia wymagań ustawy stawianych jednostkom organizacyjnym ubiegającym się o przyznanie uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie [...] dyscyplina [...].

Stwierdziła, że wniosek od strony formalnej jest niedostatecznie uzasadniony. Struktura organizacyjna Wydziału wskazuje, że liczba specjalności naukowych w zakresie [...] jest wyraźnie ograniczona, co znacznie osłabia merytoryczną wartość rozpatrywanego wniosku. Imienny wykaz osób zaliczonych do minimalnej liczby osób zatrudnionych na Wydziale podaje 11 osób, co stanowi spełnienie formalnego warunku z art. 6 ustawy o stopniach naukowych. Spośród tego grona aż 6 osób nie ma jednak żadnego doświadczenia w zakresie promowania młodych kadr naukowych, a zdecydowana większość osób jest związana z dyscyplinami [...].

Analiza działalności naukowo-badawczej Wydziału w zakresie publikacji prac prowadzi do wniosku, że większość wykazanych prac to w istocie prace z zakresu [...]. Prace [...] są ograniczone do obszarów wyznaczonych przez dwie katedry - jest to [...] oraz [...].

Odnosząc się do negatywnej opinii recenzenta prof. M. K., Centralna Komisja wskazała, że opinia ta ma pełną moc dowodową i przyjmuje ją jako własną. Stwierdziła przy tym, że opinia Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie rozwiewa wątpliwości Centralnej Komisji.

Podsumowując Centralna Komisja wskazała, że wniosek Uniwersytetu o przyznanie ww. uprawnienia jest przedwczesny i nie może być uwzględniony.

Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. Uniwersytet [...] w [...] wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając naruszenie:

1) art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez brak wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności poprzez:

- bezzasadne przyjęcie, że "prace prawnicze ograniczone są do dwóch obszarów wyznaczonych przez dwie katedry",

- całkowite pominięcie części opinii sporządzonych w sprawie,

2) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności brak wskazania przyczyn, dla których opinia wydana w drodze uchwały nr [...] przez Prezydium Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego w dniu [...] września 2018 r. została przez organ uznana za nieprzekonującą oraz z jakich względów pominięto jako dowody pozostałe opinie recenzentów (poza opinia negatywną), jak również poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia,

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (zastrzeżeń), wobec braku doręczenia informacji o zgromadzeniu materiału dowodowego oraz uznaniu go za wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i tym samym naruszenie art. 81 k.p.a., co w konsekwencji prowadzi do przyjęcia, że żadna z podanych w decyzji okoliczności nie może zostać uznana za udowodnioną,

- art. 5 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu pozaustawowego kryterium dla oceny spełnienia przesłanki poziomu naukowego jednostki w sytuacji, gdy wbrew stanowisku organu przesłanki tej nie ocenia się poprzez ilość szczegółowych badań w danej dyscyplinie naukowej, które rzekomo muszą być prowadzone, aby jednostce przyznano uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora w dyscyplinie [...], jak również poprzez błędne przyjęcie, że struktura organizacyjna strony ogranicza specjalności w zakresie [...],

- art. 5 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 175 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że imienny wykaz osób zaliczanych do minimalnej liczby osób zatrudnionych na Wydziale [...] obejmuje 11 (w istocie 12) osób, a spośród tego grona aż 6 osób nie ma żadnego doświadczenia w zakresie promowania młodych kadr naukowych, jak również na błędnym przyjęciu, że zdecydowana większość osób z tego grona jest związana z dyscyplinami (obecnie dyscypliną) [...] oraz niezastosowaniu do rozpoznawanej sprawy art. 175 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.

W związku z powyższymi zarzutami strona skarżąca wniosła, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie decyzji o przyznaniu Uniwersytetowi [...] w [...] uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dyscyplinie [...].

Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. Uniwersytet uzupełnił stanowisko w sprawie informując, że od dnia [...] października 2019 r. planuje się powstanie Kolegium [...], w którym będzie funkcjonował Instytut [...] z sześcioma katedrami [...]. Do pisma załączono: aktualną listę pracowników zaliczonych do minimalnej liczby osób, o których mowa w art. 175 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające, wykaz dorobku naukowego ww. pracowników od 2016 r., wykaz dorobku w zakresie kształcenia kadry naukowej, wykaz przykładowych konferencji z zakresu [...] (załączniki 1 - 4).

Za pismem z dnia [...] października 2019 r. Uniwersytet w uzupełnieniu dokumentacji przekazał organowi wyciągi ze Statutu U[...] oraz Regulaminu Organizacyjnego U[...] na potwierdzenie okoliczności, że od dnia [...] października 2019r. w ramach Kolegium [...] funkcjonuje Instytut [...], w skład którego wchodzi sześć katedr [...]. Wskazał, że zakres badawczo-dydaktyczny tych katedr obejmuje wszystkie podstawowe gałęzie [...].

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. Uniwersytet skierował do Centralnej Komisji ponaglenie w sprawie "rozpatrzenia odwołania złożonego w dniu [...] lipca 2019r." wskazując m.in., że w ciągu trwającego ponad 2 lata postępowania o nadanie uprawnień w Uniwersytecie nastąpił dalszy rozwój organizacyjny i badawczy związany z dyscypliną [...]. W dalszej części pisma przedstawiono charakterystykę tegoż rozwoju podkreślając, iż Uniwersytet spełnia, wynikające z obowiązujących przepisów prawa, przesłanki do nadania wnioskowanego uprawnienia.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2020 r. Centralna Komisja, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 179 ust. 2 ustawy Przepisy wprowadzające, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Sekcja Nauk [...] Centralnej Komisji po zapoznaniu się z opiniami rzeczoznawców w dniu [...] października 2020 r., w głosowaniu tajnym, nie poparła odwołania od decyzji Centralnej Komisji z dnia [...] kwietnia 2019 r. uznając je za niezasadne. Wynik głosowania był następujący: tak - 10, nie - 19, wstrzymujących się - 6.

Następnie Prezydium Centralnej Komisji w dniu [...] października 2020 r., w głosowaniu tajnym, podjęło uchwałę o odmowie poparcia odwołania od ww. decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. uznając je za niezasadne. Tym samym postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Wynik głosowania był następujący: tak - 0, nie - 10, wstrzymujących się - 0.

Następnie organ przytoczył obszerne fragmenty opinii rzeczoznawców powołanych w następstwie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy: prof. A. H. oraz prof. J. S..

Zgodnie z opinią prof. A. H. nieuzasadnione są zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Centralna Komisja przeprowadziła bowiem postępowanie dowodowe, tj. dokonała analizy formalnej dokumentacji wniosku Uniwersytetu, wystąpiła o opinie recenzentów oraz o opinię Rady Głównej Nauki. W następstwie powyższych czynności ustalony został stan faktyczny sprawy. Decyzja wydana przez Centralną Komisję określa dowody, na których oparto rozstrzygnięcie. W decyzji nie wskazano przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Nie można jednak w sposób ścisły i bezwarunkowy stosować wymagań dotyczących uzasadnienia decyzji, określonych w art. 107 § 3 k.p.a., do decyzji administracyjnej podejmowanej przez organ kolegialny w głosowaniu tajnym. Zatem Centralna Komisja nie była uprawniona lub obowiązana do przedstawienia szczegółowych motywów podjęcia decyzji z uwagi na specyfikę tego rodzaju rozstrzygnięcia.

Rzeczoznawca podzielił stanowisko Uniwersytetu, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Wskazał jednak, że samo naruszenie przez organ obowiązku zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu, przejawiające się w braku umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, nie stanowi samodzielnej przesłanki do uchylenia decyzji.

Odnośnie zarzutów naruszenia prawa materialnego rzeczoznawca wskazał, że oceniając poziom naukowy jednostki organ powinien brać pod uwagę skalę i rodzaj prowadzonych badań, jakość kształcenia oraz działalność organizacyjną.

Stwierdził, iż w opinii autorstwa prof. J. F. pada stwierdzenie, że tworzenie samodzielnych jednostek badawczo-dydaktycznych wzmacnia prowadzenie działalności naukowej pracowników. We wniosku o przyznanie uprawnień podaje się, że większość jednostek organizacyjnych nie prowadzi badań w zakresie [...] lub jest z tym obszarem "pośrednio związana". Trafne są zatem uwagi krytyczne ujęte w opinii prof. M. K. dotyczące struktury organizacyjnej Wydziału [...].

Dalej rzeczoznawca wskazał, że liczba specjalności naukowych Wydziału [...] w zakresie [...] jest wyraźnie ograniczona zarówno z uwagi na przedmiot prowadzonych badań, jak i liczbę pracowników zajmujących się istotnymi i podstawowymi gałęziami [...], takimi jak [...] (trzy osoby); [...] (trzy osoby), czy [...], w tym [...],[...],[...] (łącznie trzy osoby). Często badania w tym zakresie prowadzą niesamodzielni pracownicy naukowi. Wątpliwości budzi także ustalenie specjalności naukowych pracowników stanowiących potencjalną kadrę studiów doktoranckich.

Zdaniem rzeczoznawcy, wątpliwości co do poziomu naukowego potwierdza również analiza załącznika nr 3 do pisma Uniwersytetu z dnia [...] lipca 2019 r. "Wykaz dorobku w zakresie kształcenia kadry naukowej". Wynika z niego, że w zakresie kształcenia kadr naukowych tylko trzech pracowników pełniło funkcję promotora w ukończonych przewodach doktorskich. Kolejne pięć osób pełniło funkcję promotora lub promotora pomocniczego w otwartych przewodach doktorskich. Stan ten nie świadczy o wystarczającym poziomie naukowym jednostki.

Uwzględniając powyższe rzeczoznawca uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 5 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych z punktu widzenia oceny poziomu naukowego jednostki w zakresie działalności badawczej, organizacyjnej i dydaktycznej. Jako trafny ocenił natomiast zarzut naruszenia art. 175 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające wskazując, że Wydział [...] powinien zatrudniać co najmniej 12 osób spełniających przesłanki określone w ww. przepisie.

Z kolei prof. J. S. w swej opinii stwierdził, że w ramach Wydziału [...] wyodrębniono dwie Katedry obejmujące problematykę [...]: Katedrę [...] oraz Katedrę [...]. Ujęcie takie utrudnia samodzielne czynności w ramach przewodów doktorskich w dyscyplinie [...]. Zaznaczył przy tym, że obecnie Wydział [...] nie istnieje. W piśmie uzupełniającym Rektora U[...] z dnia [...] lipca 2019 r. wskazano na zmianę struktury organizacyjnej i wyodrębnienie Kolegium [...], w którym od dnia [...] października 2019 r. powinien funkcjonować Instytut [...] z sześcioma katedrami [...].

Odnosząc się do wniosku Uniwersytetu o nadanie uprawnienia rzeczoznawca stwierdził, że nie budzi on zastrzeżeń od strony formalnej. We wniosku wskazano wystarczającą liczbę zatrudnionych w jednostce osób posiadających tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego.

Zdaniem rzeczoznawcy wniosek jest jednak przedwczesny ze względów merytorycznych, w szczególności dotyczących profilu działalności naukowo-badawczej oraz osiągnięć w zakresie kształcenia kadr naukowych.

Większość osiągnięć naukowych dotyczy [...]. Wskazane osoby posiadające tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego wykazują jako specjalności [...],[...],[...],[...],[...]. W grupie tej nie wykazano jednak specjalizacji w [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Niektóre z tych specjalności zostały wskazane w grupie osób posiadających stopień doktora, przy czym niektóre z tych osób nie posiadają dokładnie żadnych publikacji w tym zakresie.

W piśmie uzupełniającym Rektora U[...] z dnia [...] lipca 2019 r. wskazano na występowanie osiągnięć w zakresie brakujących specjalności w ramach dorobku osób wykazywanych wcześniej przez wnioskodawcę jako specjaliści w innym zakresie. Zabiegi wnioskodawcy, polegające na próbie sztucznego poszerzania "na siłę" palety specjalności wykazanej kadry i uznające, że można być specjalistą na podstawie dorobku bez żadnej publikacji, w istocie deprecjonują podstawowe, często znaczne osiągnięcia naukowe poszczególnych osób. Zarówno we wniosku, jak i w ww. piśmie uzupełniającym, nie wykazano szerszego zakresu osiągnięć naukowo-badawczych, niż fragment dyscypliny [...] dotyczący zagadnień [...].

W ocenie rzeczoznawcy, w prowadzonej przez podmiot wnioskujący działalności naukowo-badawczej brakuje pełnego spektrum wszystkich specjalności w ramach dyscypliny [...]. W przypadku opiniowanego wniosku jest to niezwykle ważne ze względu na braki w ogólnej refleksji o charakterze teoretycznym i metodologicznym. Dotyczy to w szczególności [...], w tym [...], co ma kluczowe znaczenie w każdym przewodzie doktorskim z dyscypliny [...], a także [...],[...] oraz [...]. W kilku innych specjalnościach (zwłaszcza dotyczących procedur) osiągnięcia są niewielkie lub jedynie sygnalizacyjne.

Istotnym problemem jest kwestia zróżnicowanych osiągnięć przedstawionej kadry w kształceniu kadr naukowych, w szczególności większości pracowników Wydziału brakuje w ogóle jakichkolwiek doświadczeń promotorskich na poziomie doktorskim.

Podsumowując rzeczoznawca stwierdził, że zarzuty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są bezzasadne, w postępowaniu Centralnej Komisji nie doszło do wskazanych przez stronę skarżącą naruszeń prawa materialnego i procesowego.

Uwzględniając powyższe Centralna Komisja stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, ani art. 5 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych w kontekście poziomu naukowego jednostki w zakresie działalności badawczej, organizacyjnej i dydaktycznej.

Z dokumentacji sprawy wynika, że dorobek samodzielnej kadry naukowej generalnie dotyczy [...]. Wskazane osoby posiadające tytuł profesora i stopień doktora habilitowanego wykazują jako specjalności [...],[...],[...],[...],[...]. W grupie tej brakuje jednak osób specjalizujących się w [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Brakuje zatem pełnego spektrum wszystkich specjalności w ramach dyscypliny [...]. Istotnym problemem jest też zróżnicowane zaangażowanie kadry w kształceniu młodej kadry naukowej. Zauważalny jest brak jakichkolwiek osiągnięć w zakresie promotorstwa na poziomie doktorskim. W świetle powyższego w zakresie dyscypliny [...] podmiot nie osiągnął poziomu naukowego wystarczającego do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie nauki.

Pismem z dnia 13 kwietnia 2021 r. Uniwersytet [...] w [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Centralnej Komisji z dnia [...] października 2020 r. zarzucając naruszenie:

- art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 175 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające, poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego sprawy,

- art. 80 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 175 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające, poprzez dokonanie niepełnej i w konsekwencji błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów,

- art. 15 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 175 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające, poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego z uwagi na brak ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie z uwzględnieniem całości materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy,

- art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 81 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 175 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające, poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i uniemożliwieniu jej wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

- art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 12 § 1 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 175 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające, poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób uniemożliwiający dokładne poznanie motywów podjęcia zaskarżonej decyzji i tym samym naruszenie zasady przekonywania co w realiach niniejszej sprawy prowadzi do przekroczenia granic uznania administracyjnego,

- art. 136 § 1 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 175 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające, poprzez przekroczenie granic uzupełniającego postępowania dowodowego w "postępowaniu odwoławczym",

- art. 8 § 2 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 175 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające, poprzez naruszenie zasady pewności prawa przejawiające się w odmiennym potraktowaniu Uniwersytetu [...] w [...] w porównaniu do innych uczelni wyższych, które otrzymały uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora we wnioskowanej dziedzinie i dyscyplinie,

- art. 5 ust. 2 w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 175 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające poprzez ich błędną wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższymi zarzutami strona skarżąca wniosła o:

- zastosowanie przez Radę Doskonałości Naukowej art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", i uchylenie zaskarżonej decyzji, uchylenie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji Centralnej Komisji z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz przyznanie Uniwersytetowi [...] w [...] uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie [...] w dyscyplinie [...],

- w przypadku braku skorzystania przez Radę Doskonałości Naukowej z instytucji autokontroli, o której mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a., przeprowadzenie postępowania mediacyjnego,

- w razie skierowania sprawy do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r.,

- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W motywach skargi podniesiono w szczególności, że sporządzając negatywne recenzje w 2020 r. ich autorzy wzięli pod uwagę stan istniejący w momencie składania wniosku o uprawnienia, czyli funkcjonowanie w 2018 roku Wydziału [...], nie zaś stan adekwatny dla rozstrzygnięcia sprawy, czyli utworzenie od dnia [...] października 2019 r. Instytutu [...] i powołanie w nim sześciu katedr [...]. Zaskarżona decyzja, oparta na krytycznych opiniach nawiązujących do stanu faktycznego z 2018 r., nie uwzględnia stanu faktycznego, który powinien być przedmiotem rozstrzygnięcia podjętego w dniu [...] października 2020 r.

Stwierdzono, iż nieaktualne są uwagi zaprezentowane w opinii prof. A. H., że większość jednostek organizacyjnych nie prowadzi badań w zakresie [...] lub jest z tym obszarem "pośrednio związana". Wszystkie jednostki Instytutu [...] prowadzą badania tylko i wyłącznie w dyscyplinie [...] i stan taki miał miejsce w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Nieaktualne jest również stwierdzenie prof. J. S., że reprezentanci dyscypliny [...] pełnią jedynie uzupełniającą rolę, zwłaszcza w ramach badań interdyscyplinarnych. W dacie sporządzenia ww. recenzji i wydania zaskarżonej decyzji wszyscy pracownicy zatrudnieni w Instytucie [...] prowadzili i nadal prowadzą badania w ramach dyscypliny [...]. W przypadku przyznania U[...] wnioskowanego uprawnienia, uchwały w sprawie nadawania stopni naukowych w dyscyplinie [...] podejmowałaby rada dyscypliny [...], w której skład weszliby tylko przedstawiciele tej dyscypliny naukowej (11 osób z tytułem profesora lub dr hab. w dyscyplinie [...]).

Ponadto zakwestionowano stanowisko prof. A. H., że zakres prowadzonych przez pracowników U[...] badań z zakresu dyscypliny [...] nie jest kompletny. Przeczy temu dorobek naukowy pracowników zatrudnionych w Instytucie [...], który jedynie przykładowo został podany w załączniku nr 1 do skargi. Z załącznika tego wynika, że zakres badań naukowych jest bardzo szeroki i obejmuje wszystkie podstawowe gałęzie polskiego systemu [...] oraz większość ich działów lub dyscyplin.

Zakwestionowano również pogląd prof. A. H., iż dla prowadzenia badań z określonej gałęzi prawa niewystarczające jest, że zajmuje się nią jedynie kilka osób. Wskazano, iż recenzent nie wyjaśnił powodów, dla których przyjął przyjął powyższe stanowisko. Podniesiono przy tym, że Katedra [...] liczy 5 pracowników (w tym profesor tytularny), a z wykazu dorobku naukowego pracowników U[...] związanych z dyscypliną [...] można wyciągnąć wniosek, że problematyką [...] w różnym aspekcie zajmuje się co najmniej kilkanaście osób. Z kolei w Katedrze [...][...] zajmują się cztery osoby, w tym dwie ze stopniem dr hab. Natomiast [...], a także [...] zajmuje się co najmniej osiem osób, z których większość zatrudniona jest w Katedrze [...].

Podniesiono, że ustawodawca dla nadania uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora wymaga, aby w danej jednostce daną dyscypliną zajmowało się 12 osób ze stopniem doktora. Konfrontując ten wymóg ze stwierdzeniem prof. A. H., że liczba specjalności naukowych w zakresie [...] jest wyraźnie ograniczona, przedstawiona recenzja zdaje się nie uwzględniać woli ustawodawcy. Można z niej bowiem wyprowadzić wniosek, że do otrzymania uprawnień z względu na zakres prowadzonych badań naukowych, liczba pracowników posiadających co najmniej stopień doktora musiałaby wielokrotnie przekraczać ustawowy limit 12 osób.

Odnośnie wskazanej w recenzjach kwestii braku osiągnięć w zakresie kształcenia kadry naukowej podkreślono, że uprawnienia do nadania stopnia doktora w dyscyplinie [...] uzyskać może jednostka zatrudniająca 12 doktorów (zgodnie z ustawą nie jest wymagane doświadczenie w przewodach doktorskich). U[...] spełnia powyższy warunek, przy czym jedenastu pracowników posiada doświadczenia w przewodach doktorskich. Jednocześnie, odnosząc się do stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż "Zauważalny jest brak jakichkolwiek osiągnięć w zakresie promotorstwa na poziomie doktorskim" wskazano, że sformułowanie to pozostaje w sprzeczności nie tylko ze stanem faktycznym sprawy, ale również z opiniami recenzentów, które stanowiły podstawę jej wydania.

W odpowiedzi na skargę Rada Doskonałości Naukowej wniosła o oddalenie skargi wskazując, iż nie znalazła podstaw do jej uwzględnienia.

Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.

W myśl art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Centralnej Komisji z dnia [...] października 2020 r. nr [...] oraz utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] o odmowie przyznania Uniwersytetowi [...] w [...] uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora [...] w dyscyplinie [...] zostały wydane z naruszeniem prawa.

Podstawę prawną ww. decyzji z dnia 29 kwietnia 2019 r. stanowił art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r., poz. 1789), zgodnie z którym uprawnienie do nadawania stopnia doktora nadaje Centralna Komisja na wniosek jednostki organizacyjnej, biorąc pod uwagę poziom doskonałości naukowej lub artystycznej jednostki oraz liczbę zatrudnionych w niej osób posiadających tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego, określoną w art. 6. Centralna Komisja nadaje to uprawnienie po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wyrażonej w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania przez Radę Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniosku o wyrażenie opinii.

Powyższy przepis miał zastosowanie w sprawie na mocy art. 175 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669), w myśl którego wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, postępowania w sprawach nadawania uprawnienia do nadawania stopnia doktora lub doktora habilitowanego w rozumieniu ustawy uchylanej w art. 169 pkt 2 prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych, z tym że: (1) uprawnienia do nadawania stopnia doktora nadaje się podmiotowi zatrudniającemu co najmniej 12 osób posiadających co najmniej stopień doktora, dla których ten podmiot jest podstawowym miejscem pracy, reprezentujących dyscyplinę naukową lub artystyczną, w zakresie której podmiot ma otrzymać uprawnienie. W przypadku postępowania wszczętego na wniosek jednostki organizacyjnej uczelni, uczelnia wstępuje w prawa strony tego postępowania (ust. 2).

W świetle ww. przepisów podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania jednostce organizacyjnej uprawnienia do nadawania stopnia doktora Centralna Komisja powinna wziąć pod uwagę: poziom działalności naukowej jednostki, liczbę zatrudnionych w niej osób posiadających stopień doktora i spełniających ww. przesłanki oraz opinię Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Uzasadnienie decyzji rozstrzygającej kwestię przyznania ww. uprawnienia (charakter decyzji administracyjnej ma niewątpliwie uchwała Centralnej Komisji w sprawie odmowy przyznania omawianego uprawnienia) powinno zawierać motywy przyjętego w sprawie stanowiska odnośnie ww. kryteriów wraz z ich wyjaśnieniem (art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 29 ustawy o stopniach naukowych). Innymi słowy uzasadnienie decyzji powinno odzwierciedlać tok rozumowania organu, który doprowadził do wydania rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności jej rozstrzygnięcia, w tym również przez Sąd, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści.

Powyższych wymagań nie spełnia uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji z dnia [...] kwietnia 2019 r. Organ stwierdzając, że oceniana jednostka nie spełnia wymagań ustawowych, a wniosek jest przedwczesny, nie wyjaśnił swego stanowiska. Powołując ogólne sformułowania zaczerpnięte z (negatywnej dla Uniwersytetu [...] w [...]) opinii recenzenta prof. M. K. wskazał, że opinia ta ma "pełną moc dowodową" i "przyjmuje ją jako własną". Organ nie wyjaśnił przy tym z jakich względów oparł rozstrzygnięcie na ww. opinii pomijając jednocześnie (pozytywną dla Uniwersytetu) opinię drugiego z powołanych recenzentów - prof. J. F.. W opinii tej, co warto odnotować, recenzent stwierdził m.in., że "Wydział [...] spełnia z naddatkiem wymagania, jakie stawiała jednostce starającej się o uzyskanie prawa do nadawania stopnia naukowego doktora ustawa (...) o stopniach naukowych (...)". Warto w tym miejscu wskazać, że jak wynika z załącznika nr 2/1 do protokołu posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji z dnia [...] kwietnia 2019 r. "Z uwagi na pozytywną opinię Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego i negatywną opinię prof. M. K., dokumentację przedmiotowej sprawy skierowano do następnego recenzenta, prof. J. F. (opinia pozytywna)". Kolejna recenzja miała zatem doprowadzić do wyeliminowania potencjalnych wątpliwości w sprawie wobec przedstawienia dwóch rozbieżnych opinii. Tym bardziej więc, obowiązkiem Centralnej Komisji była rzetelna ocena wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów (w tym opinii) oraz przekonujące wyjaśnienie z jakich względów organ uznał, że - pomimo przedstawienia w toku postępowania dwóch opinii pozytywnie oceniających wniosek Uniwersytetu oraz jednej opinii negatywnej - nie ma faktycznych ani prawnych podstaw do wydania decyzji zgodnej z oczekiwaniem wnioskodawcy.

Nie ulega wątpliwości, że decyzja Centralnej Komisji z dnia [...] kwietnia 2019 r. została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. z związku z art. 29 ustawy o stopniach naukowych. Z decyzji tej nie wynika jakie okoliczności faktyczne sprawy legły u podstaw rozstrzygnięcia oraz jaka argumentacja, dotycząca oceny zgromadzonych dowodów, miałaby przemawiać za jego podjęciem. Zaznaczyć przy tym należy, że dowody zebrane w sprawie nie mogą zastępować uzasadnienia decyzji, gdyż są one tylko podstawą wydania rozstrzygnięcia. Ponadto w uzasadnieniu ww. decyzji nie wyjaśniono podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Błędnie powołano przy tym art. 6 ustawy o stopniach naukowych odnośnie wymaganej osób liczby zatrudnionych w ocenianej jednostce.

W tym miejscu wskazać należy, że Sąd podziela ugruntowane poglądy doktryny i orzecznictwa, w których podkreśla się, że nie można w sposób ścisły i bezwarunkowy stosować wymagań dotyczących uzasadnienia decyzji, określonych w art. 107 § 3 k.p.a., do decyzji administracyjnej podejmowanej przez organ kolegialny w głosowaniu tajnym (por. M. Dyl., Komentarz do art. 107 k.p.a. [w:] Kodeks postepowania administracyjnego. Komentarz, red. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Warszawa 2019, publ. Legalis; wyrok NSA z dnia 30 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 212/08, publ. CBOSA). Potwierdza to treść art. 29 k.p.a. nakazująca, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego m.in. w postępowaniach dotyczących nadania uprawnienia do nadawania stopnia doktora. Odpowiednie stosowanie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w przedmiotowym postępowaniu nie oznacza jednak, że po stronie Centralnej Komisji nie istnieje obowiązek uzasadnienia decyzji w sposób, który umożliwiałby poznanie motywów rozstrzygnięcia oraz dokonanie jego instancyjnej oraz sądowej kontroli. Obowiązku tego w niniejszej sprawie organ nie dopełnił.

Powyższe uchybienia Centralnej Komisji nie zostały sanowane w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2020 r. Decyzja ta została oparta na dwóch opiniach (prof. J. S. oraz prof. A. H.) uznających zarzuty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy za nieuzasadnione. Opinie te, sporządzone odpowiednio w dniu [...] lutego 2020 r. oraz w dniu [...] grudnia 2019 r., nie uwzględniają jednak okoliczności i argumentów podnoszonych przez Uniwersytet w pismach z dnia [...] lipca 2019 r. oraz [...] października 2019 r., ponownie wskazanych w piśmie z dnia [...] lutego 2020 r., a dotyczących funkcjonowania w Uniwersytecie, w ramach Kolegium [...], Instytutu [...], w skład którego wchodzi sześć katedr [...]. Obie opinie odnoszą się do - nieistniejącego w dacie ich sporządzania - Wydziału [...] (opinia prof. A. H. nawiązuje do treści opinii prof. J. F. oraz prof. M. K., które - wobec zmiany istotnych okoliczności faktycznych - utraciły w istotnym zakresie walor aktualności). Wprawdzie autorzy obu opinii odnoszą się do - uzupełniającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - pisma Uniwersytetu z dnia [...] lipca 2019 r. oraz jednego z załączników do tego pisma pt. "Wykaz dorobku w zakresie kształcenia kadry naukowej", jednak nie można stwierdzić, aby wyrażone w tym zakresie stanowiska recenzentów uwzględniały wszystkie argumenty podniesione w ww. piśmie i załącznikach, a tym bardziej wszystkie nowe okoliczności faktyczne wynikające ze zmiany struktury organizacyjnej oraz rozwoju badawczego jednostki po wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r.

Również z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby Centralna Komisja dokonała ponownej analizy i oceny wniosku Uniwersytetu z uwzględnieniem zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. Podkreślić należy, że w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 29 ustawy o stopniach naukowych), tak jak w postępowaniu odwoławczym, obowiązkiem organu jest ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, tj. ponowna ocena całego zebranego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem zmian w stanie faktycznym i prawnym zaistniałych po wydaniu zaskarżonej decyzji oraz ustosunkowanie się do wszystkich argumentów podnoszonych przez stronę. Obowiązków tych Centralna Komisja nie dopełniła. Z protokołu posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji z dnia [...] października 2010 r. wynika, że podjęte rozstrzygnięcie Centralna Komisja oparła na uchwale Sekcji Nauk [...] CK, która to uchwała została podjęta "po zapoznaniu się z ww. opiniami rzeczoznawców". Oznacza to, że poza oceną Centralnej Komisji pozostały okoliczności i argumenty Uniwersytetu podnoszone w kolejnych pismach: z dnia [...] lipca 2019 r., [...] października 2019 r., [...] lutego 2020 r. i [...] sierpnia 2020 r.

Z powyższego wynika zatem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 189 ust. 1b ustawy Przepisy wprowadzające w związku z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a.

Zgodnie z art. 189 ust. 1a ustawy Przepisy wprowadzające posiedzenia prezydium Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów i jej sekcji mogą być przeprowadzane przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, zapewniających w szczególności: 1) transmisję posiedzenia w czasie rzeczywistym między jego uczestnikami, 2) wielostronną komunikację w czasie rzeczywistym, w ramach której uczestnicy posiedzenia mogą wypowiadać się w jego toku - z zachowaniem niezbędnych zasad bezpieczeństwa.

Natomiast w myśl art. 189 ust. 1b ww. ustawy, uchwały podjęte w trakcie posiedzenia przeprowadzonego w sposób, o którym mowa w ust. 1a, podpisuje przewodniczący Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, a w przypadku jego nieobecności - sekretarz Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów.

Z protokołu posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji z dnia [...] października 2020 r. znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że w posiedzeniu i głosowaniu w sprawie odwołania od decyzji CK z dnia [...] kwietnia 2019 r. brał udział (był obecny) Przewodniczący Centralnej Komisji prof. K. F.. Potwierdza to lista obecności - załącznik do pisma Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] marca 2022 r. oraz informacja przekazana przez Radę w ww. piśmie.

Zaskarżona decyzja z dnia [...] października 2020 r. nie została jednak podpisana przez Przewodniczącego, lecz przez Sekretarza Centralnej Komisji - prof. dr. hab. B. S., a zatem z naruszeniem art. 189 ust. 1b ustawy Przepisy wprowadzające w związku z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a.

Wskazane powyżej uchybienia natury procesowej skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. Wobec istotnego naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego za przedwczesne należało uznać odnoszenie się do merytorycznych zarzutów skargi.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni powyższą ocenę prawną i podejmie działania w celu wyeliminowania stwierdzonych uchybień.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących wpis sądowy od skargi (200 zł), Sąd postanowił na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., jak w punkcie 2 wyroku.