Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 482/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 581
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j.)
article: art. 79a par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu uproszczonym w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia oraz rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2022 r. znak [...], Prezydent Miasta S., po rozpatrzeniu wniosku J. W., orzekł o:

- odmowie umorzenia należności głównej w kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie [...]zł z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej oraz należności głównej w kwocie [...]zł z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na rzecz osoby uprawnionej;

- odmowie rozłożenia na raty należności w kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami wyliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie [...]zł z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej oraz należności w kwocie [...]zł z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na rzecz osoby uprawnionej.

Jak wyjaśnił organ, wnioskodawca zamieszkuje w schronisku dla bezdomnych, gdzie jedyne koszty jakie ponosi są związane z wyżywieniem i lekami i wynoszą one średnio miesięcznie [...] zł. Przez cały okres pobierania przez pełnomocnika osoby uprawnionej zaliczki alimentacyjnej oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego wnioskodawca nie dokonał nawet najmniejszej wpłaty na poczet widniejącego zadłużenia ani nie podjął żadnych działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji, unikając tym samym ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. W ocenie organu zarówno z wniosku, jak i przedłożonych dokumentów wynika, iż problemy zdrowotne pojawiły się dopiero w roku 2021 oraz 2022. Komornik sądowy prowadzący postępowanie egzekucyjne w roku 2009 wyegzekwował jednorazową kwotę [...]zł, a dopiero od września 2022 r. komornik regularnie przekazuje kwoty na poczet zadłużenia w związku z zajęciem z emerytury wnioskodawcy.

Oceniono, iż w rozpatrywanej sprawie na uwagę zasługuje fakt, iż wnioskodawca dopiero z chwilą uzyskania prawa do emerytury i dokonania przez komornika zajęcia wykazał zainteresowanie ciążącym na nim obowiązku spłaty zadłużenia powstałego w wyniku wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego i zaliczki alimentacyjnej.

Dodatkowo organ wskazał, że ze złożonych oświadczeń wynika, że strona jest w separacji formalnej i nie zamieszkuje pod adresem zameldowania ze współmałżonką. Jak przyjęto nic nie stoi na przeszkodzie, aby podjąć działania w zakresie uregulowania kwestii spraw majątkowych i dokonania ewentualnego podziału majątku, który można spieniężyć na poczet zadłużenia.

Nadto uznano stan zdrowia, na który powołuje się wnioskodawca nie uniemożliwia podjęcia dodatkowego zatrudnienia w szczególnych warunkach.

Biorąc powyższe pod uwagę, przyjęto, że sytuacja strony nie jest wyjątkowa, gdyż wnioskodawca uzyskuje stałe dochody z tytułu emerytury umożliwiające wywiązanie się ze swoich zobowiązań w tym spłatę zadłużenia. Przy czym organ nie znalazł również podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku w zakresie rozłożenia na raty zadłużenia, gdyż nie jest on jedynym wierzycielem w stosunku, do którego widnieje zadłużenie, a przekazywana przez komornika kwota jest niższa od oczekiwanej przez organ miesięcznej raty.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca wskazał, iż jego sytuacja jest na tyle wyjątkowa, że powinien móc skorzystać z dobrodziejstwa umorzenia lub rozłożenia należności na raty. Wyjaśnił, iż obecnie pobiera emeryturę, z której po potrąceniach komorniczych pozostaje mu kwota około [...] zł miesięcznie, co nie pozwala na zakup wyżywienia na cały miesiąc, nie mówiąc o innych potrzebach. W ostatnim okresie przeszedł operacje przepukliny oraz serca, a także choruje na nowotwór nieokreślonego typu oraz był hospitalizowany w poradni pulmonologicznej.

W zakresie ustaleń organu dotyczących możliwego podziału mieszkania z małżonką, z którą pozostaje w separacji, odwołujący wyjaśnił, iż jego stan zdrowia nie pozwala na takie działanie oraz nie dysponuje środkami na wszczęcie sprawy sądowej, a brak jest pewności, że sąd zwolni do od takich kosztów oraz przyzna pełnomocnika z urzędu. Podkreślił, iż jest osobą w podeszłym wieku oraz schorowaną.

Decyzją z [...] kwietnia 2022 r. nr [...], po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. orzekło o utrzymaniu w mocy powyższego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Jak przyjęło Kolegium w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na to, że zasadą jest obowiązek zwrotu należności zgodnie z podstawowymi zasadami. Udzielenie pomocy w formie przewidzianej przepisem art. 30 ust. 2 ustawy jest wyjątkiem, zaś decyzja wydawana w przedmiocie wniosku o udzielenie takiej formy pomocy ma charakter uznaniowy.

Zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo zgromadził i ocenił materiał dowodowy. Skarżący miał obowiązek świadczenia alimentów, czego jednak nie czynił. Robiło to za niego, na zasadzie subsydiarności, szeroko pojmowane państwo. Przyczyną jego zadłużenia nie była też nadzwyczajna sytuacja, która pozostawała poza jakąkolwiek kontrolą skarżącego. Jak stwierdziło Kolegium, skarżący wskazał, że poza wyżywieniem i lekami nie ponosi on żadnych kosztów. Wskazał co prawda, że nie stać go na jedzenie i leki jednocześnie, jednak nie korzysta on z pomocy MOPR ani z innych form pomocy. Skarżący wskazywał na szereg schorzeń, jednak z zaświadczeń wynika, że cierpi on na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Tym samym w świetle przedstawionego stanu faktycznego i prawnego, zdaniem Kolegium, zasadnym było wydanie decyzji odmownej.

Pismem z 13 kwietnia 2023 r. wnioskodawca wystąpił ze skargą na powyższą decyzję. Wskazał, iż pozostająca mu po potrąceniach komorniczych kwota nie pozwala na zakup żywności na cały miesiąc, a obciążające go choroby wymagają przeprowadzania dalszych badań i brania kolejnych leków, które ratują zdrowie i życie, co generuje dodatkowe koszty.

Nadto oświadczył, iż korzystając z nieodpłatnej pomocy prawnika z punktu konsultacyjnego działającego przy [...] Centrum Profilaktyki Uzależnień wystąpił z pozwem o rozdzielność majątkową z żoną oraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, tak aby po zakończeniu prawomocnie tej sprawy, złożyć wniosek o podział majątku w postaci mieszkania, którego jest z żoną współwłaścicielem. W ramach tej samej pomocy sporządzono także pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz udzieleniem zabezpieczenia w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach.

Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji o odmowie umorzenia w całości, względnie rozłożenia na raty, należności z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na syna skarżącego.

Marterialnoprawną podstawę powyższych rozstrzygnięć stanowił art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1300 z późn. zm.), który stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Treść przywołanego powyżej przepisu prowadzi do wniosku, że decyzja w przedmiocie zastosowania ulg ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż od oceny organu uzależnione jest rozstrzygnięcie, czy w okolicznościach konkretnej sprawy mogą one mieć zastosowanie. Uznaniowość decyzji nie oznacza dowolności, nakłada bowiem na organ obowiązek dokładnego zbadania sytuacji dłużnika, a następnie szczegółowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. W szczególności dotyczy to przyczyn powstania zaległości alimentacyjnych, sytuacji materialnej i osobistej dłużnika, a także prognozy na przyszłość, to jest ustalenia, czy zła sytuacja ma charakter trwały, czy przejściowy.

Jak co do zasady trafnie dostrzegły w swoich decyzjach organy administracji w orzecznictwie przyjmuje się, że okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu wypłaconych alimentów muszą mieć charakter wyjątkowy, powinny też być niezależne od dłużnika alimentacyjnego, a więc powinny być następstwem zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, na powstanie których dłużnik nie miał wpływu, a trudności uniemożliwiające spłatę zadłużenia powinny mieć charakter trwały, bez szans na poprawę (por. wyroki NSA z 13 stycznia 2022 r. , sygn. akt I OSK 721/19, WSA w Białymstoku z dnia 885/21, sygn. akt 885/21, WSA w Kielcach z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 762/21).

W badanej sprawie przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie potwierdziło podnoszoną przez wnioskodawcę okoliczność, iż zamieszkuje on w schronisku dla bezdomnych oraz jest obciążony zdrowotnie. Jak ustalił organ średnia miesięczna wysokość dochodu, na który składa się emerytura wynosi dla Skarżącego [...] zł, przy czym stwierdzono też, że średnia miesięczna wysokość ponoszonych przez stronę wydatków na wyżywienie wynosi [...] zł. Jak przyjął przy orzekaniu organ, wydatki związane z zakupem leków nie zostały przez stronę udokumentowane niemniej jednak, w wywiadzie przeprowadzonym ze Skarżącym w dniu 3 listopada 2022 r. odnotowano, iż "wg. faktury" to: [...] i [...] zł "nie co miesiąc". Przy czym z akt sprawy (karta leczenia szpitalnego z 27 lipca 2022 r.) wynika, iż skarżącemu przepisano do długotrwałego stosowania leki oraz zalecono zróżnicowaną dietę, bogatą w warzywa, z ograniczeniem cukrów prostych oraz tłuszczów nasyconych.

Rozstrzygając w rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdził, iż z decyzji organu I instancji wynika, iż w istocie u jej podstaw legło stwierdzenie, że będące przedmiotem wniosku zobowiązanie nie jest skutkiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych, lecz następstwem niedopełnienia obowiązków przez wnioskodawcę. Organ akcentował, że miał on możliwość podjęcia wszelkich działań zmierzających do uregulowania zadłużenia wobec Skarbu Państwa, jednak tego nie uczynił.

Nie jest jasne na jakiej podstawie organ poczynił takie ustalenia. Skoro skarżący nabył uprawnienia emertytalne racjonalnym jest przyjęcie, iż wykonywał on pracę zawodową a przyczyn nieskuteczności egzekucji nie sposób ustalić ani w oparciu o akta prawy ani też na podstawie treści decyzji organów. Można odczytać z akt jedynie, że skarżący przez bliżej nieokreślony czas przebywał za granicą i wrócił do kraju z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia. Przy czym nie jest jasne czy uzyskiwał wówczas dochody i z jakiej przyczyny nie wywiązywał się ze swoich obowiązków względem dziecka.

W ocenie Sądu zawarte decyzji ustalenia nie odnoszą się też w należyty sposób do aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej Skarżącego. W tym zakresie jako dodatkową okoliczność mającą wpływ na rozstrzygnięcie wskazano, że Skarżący pozostając w separacji formalnej nie podjął działań w zakresie uregulowania kwestii spraw majątkowych i dokonania ewentualnego podziału majątku, który możnaby spieniężyć na poczet zadłużenia. Przy czym z akt sprawy nie wynika, aby ów majątek obejmował cokolwiek poza mieszkaniem o nieznanym zresztą tytule prawnym (własność, użytkowanie wieczyste, prawo spółdzielcze mieszkanie komunalne), a zatem także niemożliwej do określania czy choćby oszacowania wartości. Stąd rozważania co do możliwości zbycia owego mieszkania celem pokrycia zadłużenia jawią się jako nieznajdujące pokrycia w poczynionych ustaleniach.

Również ustalenia dotyczące wydatków skarżącego jawią się jako całkowicie dowolne. Skarżący wskazał w toku wywiadu, iż na żywność wydaje ok [...] zł, co zostało przez organ "uśrednione" jako [...] zł i zestawione z faktem, że jako osoba bezdomna nie ponosi opłat związanych z utrzymaniem mieszkania. Tymczasem Skarżący wskazywał w toku wywiadu, że pozostająca mu do dyspozycji - po potrąceniach komorniczych – kwota dochodu nie pozwala na zakup wyżywienia na cały miesiąc oraz leki. Przedstawione w tym zakresie kwoty należy rozumieć zatem w ten sposób, że na żywność i leki skarżący wydaje wszelkie wypłacane mu środki, przy czym w przypadku konieczności zakupu leków, jest zmuszony do ograniczenia środków na żywność. Przy czym organ nie rozważał żadnych innych potrzeb skarżącego poza wyżywieniem i lekami jak choćby, zakup odzieży, obuwia czy środków czystości. Wreszcie, organ I instancji wskazując na możliwość "podjęcia dodatkowego zatrudnienia w szczególnych warunkach", nie wyjaśnił skąd czerpie wiedzę o możliwości podjęcia takiego zatrudnienia przez bezdomną osobę w wieku [...] lat, o schorzeniach odnotowanych w karcie leczenia szpitalnego znajdującej się w aktach.

Również organ odwoławczy wadliwie skoncentrował się na przyczynach powstania zadłużenia nie rozważając należycie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym dostrzegając, iż Skarżący pozostaje osobą bezdomną oraz nie korzysta z pomocy MOPR w żaden sposób nie wyjaśnił z jakiej przyczyny nie uznał sytuacji dochodowej oraz rodzinnej Skarżącego za nie uzasadniającą mu przyznania choćby minimalnej ulgi w zakresie spłaty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie odniósł się także w żadnym zakresie do zarzutów i twierdzeń zawartych w odwołaniu co jawi się jako działanie oczywiście wadliwe.

Organy obu instancji nie wyjaśniły też z jakiej przyczyny odstąpiły w sprawie od zastosowania art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Jakkolwiek należy przyznać organom rację, iż umorzenie zobowiązań ma charakter wyjątkowy i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach szczególnych, to jednak należy jednocześnie zwrócić uwagę, iż ustawodawca w art. 30 ust. 2 ustawy przewidział również możliwość zastosowania ulg częściowych. Rzeczą organu jest zatem rozstrzygnięcie – w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy - czy w realiach konkretnej sprawy zachodzą przesłanki do zastosowania całkowitego bądź częściowego zwolnienia z ciążących na wnioskodawcy zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Ocena ta winna uwzględniać, co należy podkreślić, aktualny stan majątkowy i stan zdrowia wnioskodawcy, ustalenie przyczyn niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego.

W badanej sprawie wymagana ocena została dokonana jedynie fragmentarycznie, bez należytego odniesienia się do indywidualnej sytuacji Skarżącego. Przede wszystkim bez należytego rozważenia jego stanu zdrowia, możliwości uzyskiwania dochodów pozwalających mu - oprócz spłaty zadłużenia na godne życie i realną spłatę zadłużenia wobec Skarbu Państwa w przyszłości.

Nadto, skoro nie poczyniono również żadnych ustaleń w zakresie aktywów Skarżącego przysługujących mu w razie podziału majątku z małżonką, z którą pozostaje w separacji. Stąd nie sposób w oparciu o ustalenia poczynione przez organ poczynić żadnych racjonalnych ustaleń co do realnej i możliwej w przyszłości możliwości poprawy jego sytuacji finansowej czy majątkowej. Dokonane w tym zakresie ogólnikowe oceny jawią się jako całkowicie dowolne, poczynione w oparciu o nienależycie zgromadzony materiał dowodowy i nie poddające się żadnej weryfikacji.

Nie może budzić wątpliwości, iż obowiązek utrzymania i wychowania swoich dzieci spoczywa przede wszystkim na rodzicach. Niewątpliwie uchylanie się od łożenia na utrzymanie własnych dzieci jest naganne i nie powinno być premiowane w ten sposób, że obowiązek ten przejmuje Państwo, a w konsekwencji wszyscy podatnicy. Stąd też faktycznie stosowanie ulg powinno mieć charakter wyjątkowy. Nie zmienia to jednak okoliczności, iż ustawodawca taką możliwość przewidział, a zatem dopuścił sytuacje, w których dłużnik może skorzystać nawet z całkowitego zwolnienia z długu. Zastosowanie ulg w spłacie wymaga jednak dogłębnej i szczegółowej analizy i uwzględnienia indywidualnej sytuacji dłużnika. Przy czym należy dostrzegać, iż ulga może polegać także na odroczeniu terminu płatności albo rozłożenia należności na raty co powinno mieć miejsce w szczególności w sytuacji, gdy mimo spłaty zadłużenia wskutek naliczania odsetek i kosztów egzekucji w dalszym ciągu ono narasta, nie dając realnej możliwości spłaty zadłużenia w przewidywanej przyszłości. Nadto należy podkreślić, iż jedynie prawidłowo przeprowadzony proces zgromadzenia materiału dowodowego i jego analizy uwalnia organ od zarzutu dowolności i przekroczenia granic uznania administracyjnego.

W ocenie Sądu taka analiza w badanej sprawie została przeprowadzona nieprawidłowo, bowiem nie wzięto pod uwagę indywidualnej sytuacji skarżącego i jej właściwie nie oceniono. Jak wynika z akt sprawy Skarżący zmaga się z bezdomnością, przy czym nie wskazuje, iż ów stan jest jego wyborem, lecz podnosi, że "nie został wpuszczony przez małżonkę do domu". Oczywistym jest, że osoba bezdomna nie ponosi żadnych kosztów związanych z zamieszkaniem, niemniej pozostawianie obywateli w stanie bezdomności z zabezpieczeniem środków na żywność jedynie na część miesiąca oraz ograniczającym możliwość bieżącego leczenia, nie sposób uznać za stan pożądany. Stan bezdomności został przez ustawodawcę wskazany w ustawie o pomocy społecznej za uzasadniający udzielenie pomocy (art. 7 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej) przez właściwe organy w szczególności w celu umożliwienia wychodzenia z bezdomności. Co do zasady inne organy administracji powinny podejmować z organami pomocy społecznej działania umożliwiające wyjście osobie bezdomnej z takiego stanu. Stąd wyjaśnienia wymagało także to czy Skarżący podejmuje działania (w tym współpracę z właściwym organem) mające na celu wyjście w bezdomności oraz nałogów (jak wynika z karty leczenia szpitalnego pali papierosy, czego powinien zaprzestać z przyczyn zdrowotnych).

Końcowo Sąd wskazuje, iż niemożność zaspokojenia potrzeb związanych z wyżywieniem i bieżącym leczeniem oraz brak wsparcia w wyjściu z bezdomności nie dają się pogodzić z Konstytucyjną zasadą przyrodzonej godności człowieka. Ocena w tym zakresie powinna zostać dokonywana w kontekście aktualnych poziomów średniorocznego minimum socjalnego oraz minimum egzystencji ustalanych przez Instytut Pracy i Polityki Socjalnej na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego. Pierwszy dotyczy modelu kosztów utrzymania gospodarstw domowych zagrożonych tzw. sferą niedostatku. Druga kategoria wyznacza niski, "alarmowy" poziom zaspokajania potrzeb, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia oraz rozwoju psychofizycznego człowieka. Dane za I kwartał 2022 r. wskazują, że w warunkach skarżącego minimum socjalne wynosiło w 2022 r. dla osoby w wieku emeryckim 1.461,77 zł, zaś minimum egzystencji, według danych za rok 2022, wynosiło odpowiednio w jednoosobowym gospodarstwie emeryckim 732,42 zł. Biorąc pod uwagę aktualną sytuację gospodarczą należałoby dane dotyczące minimum socjalnego i minimum egzystencji odnieść do poziomu inflacji. Dopiero ustalona w taki sposób sytuacja Skarżącego, przy jednoczesnym uwzględnieniu jego sytuacji zdrowotnej i majątkowej, która nie została dotychczas należycie rozważona może umożliwić organowi prawidłową ocenę zasadności jego wniosku.

Odrębnie, na krytyczną ocenę zasługuje również, zdaniem Sądu, uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, który w rozważaniach prawnych ograniczył się do zacytowania poglądów prawnych sądów administracyjnych wyrażonych w innych stanach faktycznych i prawnych oraz do lakonicznego stwierdzenia, że organ I instancji prawidłowo zgromadził materiał dowodowy i prawidłowo też przeprowadził jego ocenę wskazując jedynie, iż poza wyżywieniem i lekami Skarżący nie ponosi on żadnych kosztów. W tym zakresie Kolegium zdaje się nie dostrzegać oczywistej zależności, iż ów brak wydatków jest z jednej strony skutkiem braku środków, z drugiej zaś odpowiedniego miejsca zamieszkania Skarżącego. Natomiast w zakresie stwierdzenia, że Skarżący nie korzysta z usług MOPR, Kolegium nie wyjaśniło z jakiej przyczyny uznało za istotne dla stwierdzenia podstaw uzyskania wnioskowanej ulgi to czy uzyskiwał on środki z Ośrodka. Nie oceniło też w żadnym zakresie tego czy sytuacja, w której egzekucja należności na rzecz Skarbu Państwa powoduje spadek faktycznych dochodów zobowiązanego do poziomu uprawniającego go do uzyskiwania pomocy społecznej, leży w interesie społecznym. Wreszcie mimo opisania stanu zdrowia w odwołaniu, Kolegium orzekając przeszło cztery miesiące po decyzji organu I instancji nie podjęło żadnych działań zmierzających do umożliwienia skarżącemu jego wykazania i ograniczyło się do oceny znajdujących się w aktach zaświadczeń lekarskich. Powyższe świadczy o uchybieniach w postępowaniu dowodowym oraz o braku własnej oceny prawnej organu odwoławczego co do wnioskowanej ulgi oraz braku rozpatrzenia argumentacji odwołania.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponownie rozpatrujący sprawę organ winien wziąć pod uwagę powyższe rozważania i po uzupełnieniu materiału dowodowego dokonać wnikliwej oceny wniosku dłużnika z 17 marca 2022 r. oraz podjąć rozstrzygnięcie, uzasadniając je wyczerpująco przy uwzględnieniu indywidualnej i aktualnej sytuacji Skarżącego.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit .c w zw. z art. 134 P.p.s.a. uchylił decyzje wydane przez organy obu instancji.

Orzeczenia sądów administracyjnych cytowane powyżej są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl