Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1426/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2015 r. sprawy ze skargi O. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] na podstawie art. 89p ust. 1 i art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 680 dalej jako ustawa) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej jako kpa), po rozpatrzeniu odwołania obywatela [...] O. S. ur. [...]11.1980 r. (dalej jako skarżący) utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 roku o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Decyzja ta obejmuje także małżonkę skarżącego O. S., ur. [...]10.1979 r. oraz ich małoletnie dzieci D. S. ur. [...] 03.2002 r. A. S. ur. [...]12.2006 r. O. S. ur. [...]08.2009 r. a także E. S. ur. [...]09.2014 r.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 roku O. S. obywatel [...], narodowości [...], zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie mu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskiem została objęta jego żona oraz troje małoletnich dzieci, przy czym w trakcie pobytu w Polsce urodziło się czwarte dziecko, które również zostało objęte postępowaniem.

Po szczegółowym przesłuchaniu skarżącego na temat przyczyn i okoliczności opuszczenia kraju pochodzenia oraz prześladowań jakim był i może być poddany, powołując się na art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić nadania ww statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że A. S. nie spełnia przesłanek, o których stanowi Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził również, że skarżący nie spełnia też przesłanek do udzielenia mu ochrony uzupełniającej.

W odwołaniu z dnia [...] grudnia 2014 r. skarżący zakwestionował decyzję organu I instancji w całości, wniósł o jej uchylenie i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy. Zarzucił Szefowi Urzędu naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 13 ust 1 i 2 ustawy w zw. z art. 1 A konwencji Genewskiej poprzez uznanie, iż nie zachodzą przesłanki do nadania mu statusu uchodźcy w RP, podczas gdy w swoich zeznaniach i oświadczeniach wykazał, iż był prześladowany z powodów określonych w ustawie tzn. z powodu religii, przekonań politycznych i przynależności do określonej grupy społecznej i nie chce korzystać z ochrony tego kraju.

2) art. 15 ustawy poprzez uznanie, iż powrót do kraju pochodzenia nie może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż w przypadku powrotu do kraju pochodzenia istnieje ryzyko doznania poważnej zindywidualizowanej krzywdy jak i zagrożenia życia lub zdrowia;

3) art. 16 ustawy poprzez pominięcie faktu, iż podmiotem wyrządzającym krzywdę mogą być ugrupowania lub organizacje kontrolujące kraj pochodzenia lub znaczną część jego terytorium, podczas gdy w przypadku odwołującego się podmiotami dopuszczającymi się prześladowań są separatyści wspierani przez [...], dążący do odłączenia [...] od [...] i włączenia go do [...];

4) art. 19 ust. 1 ustawy poprzez uznanie, iż nie istnieje w stosunku do niego uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia.

W wyniku rozpatrzenia odwołania opisaną na wstępie decyzją Rada do Spraw Uchodźców (dalej jako Rada) utrzymała decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rada wskazała, że w jej ocenie O. S. nie jest uchodźcą w rozumieniu przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Rada podała, że skarżący opisał we wniosku sytuację w kraju jego pochodzenia a w szczególności sytuację w miejscowości, którą zamieszkiwał (w [...]), jednocześnie podał, że nie był prześladowany, nie brał udziału w działaniach wojennych, nie należał do żadnej partii politycznej, a także że nie stosowano wobec niego przemocy fizycznej ani psychicznej. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że nie był nigdy zatrzymywany lub aresztowany, nie był skazany wyrokiem sądu, nie było prowadzone wobec niego żadne postępowanie sądowe ani administracyjne. Z [...] wyjechał w dniu [...] czerwca 2014 r. posługując się jedynie wewnętrznym paszportem [...]. Kraj pochodzenia opuścił dlatego, że rejon, w którym dotychczas mieszkał jest zajęty przez separatystów, [...] terrorystów; oraz dlatego że są tam prowadzone działania zbrojne. Pierwotnie skarżący pojechał z rodziną do [...] ([...]) a następnie do Polski. Zapytany o powody wyjazdu z zachodniej [...], skarżący stwierdził, że tam nie lubią ludzi ze wschodu, nie uważają ich za [...], twierdzą, że sami są winni zaistniałych problemów. Przyznał jednak, że nikt go tam nie prześladował, wspomniał natomiast, że podczas wizyty u lekarza (żona była w ciąży) domagano się od niego zapłacenia łapówki w wysokości 400 USD. Jednocześnie skarżący oświadczył, że nie zwracał się o pomoc do władz [...], ponieważ podjął decyzję o wyjeździe do Polski. Skarżący wyjaśnił także, że w latach [...] pracował w komisjach wyborczych, gdzie delegowany był przez partię [...]. Pytany o kwestie przemocy, stwierdził, że był poddawany psychicznej przemocy, poprzez np. pytania o to czy weźmie udział w zorganizowanym przez separatystów referendum, co oznaczałoby, że opowiada się po którejś ze stron konfliktu. Zeznał, że także osoby, którym chciał pomóc w ramach działalności charytatywnej (osoby uzależnione od alkoholu i narkotyków) dołączyły do separatystów i zaczęły na niego "polować". Zapytany czy czuł się prześladowany w kraju pochodzenia skarżący oświadczył: "Jeśli chodzi od strony władzy to nie. [...] jest fajna, ale słaba. " (k. 56 akt adm). Dodał też, że jego miasto jest teraz wyzwolone i chciałby wrócić, jednak odbicia [...] nie uważa za zwycięstwo armii [...], a po prostu traktuje jako chwilowe wycofanie się separatystów. Stwierdził, że gdyby zaprzestano na tamtym terenie prześladowań religijnych, to pozostałby w mieście.

Uzasadniając swoją decyzję Rada wskazała, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy prześladowanie, o którym mowa w ust. 1, musi:

1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. lub:

2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1.

Według Rady zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że w stosunku do skarżącego istniało realne zagrożenie prześladowaniem z powodów wskazanych w ustawie. Rada stwierdziła, iż w żadnym z obszarów sygnalizowanego zagrożenia nie występują obiektywne przesłanki kwalifikujące do objęcia skarżącego ochroną międzynarodową. Podniosła, że jakkolwiek w świetle brzmienia art. 13 ust. 1 ustawy kwestią kluczową jest obawa przed prześladowaniem to jednak owa obawa prześladowania musi mieć charakter uzasadniony a przy tym uzasadniony obiektywnie. Nie wystarcza zatem subiektywne przekonanie o stanie zagrożenia, a ubiegający się o status uchodźcy powinien wykazać, że powrót do kraju pochodzenia może narazić go na prześladowania. W tym zakresie Rada powołała się na wyrok NSA z dnia 14 lipca 1999 r., sygn. akt VS.A. 119/99 oraz stanowisko Wysokiego Komisarza ONZ do Spraw Uchodźców, wyrażone w podręczniku pt. "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" (Genewa 1992, s. 20). Uznaje on, że pojęciu "obawy" - która jest stanem umysłu i elementem subiektywnym - towarzyszy określenie "uzasadniona". Oznacza to, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej.

Rada potwierdziła, że istotnie w momencie wyjazdu z kraju pochodzenia [...] znajdował się pod kontrolą separatystów, zaznaczyła jednak, że od [...] lipca 2014 r. do chwili obecnej miasto to jest pod niezagrożonym zarządem prawowitych władz [...]. Nade wszystko Rada zwróciła uwagę, że skarżący według swego oświadczenia nigdy nie był prześladowany a także, że nie wykazał nawet bezpośredniej groźby wystąpienia takiego prześladowania, noszącego cechy indywidualizujące i konkretyzujące. Ogólny niepokój co do sytuacji swojej ojczyzny i potencjalne zagrożenie w postaci represji ze strony separatystów ze względu na protestanckie wyznanie, a także ogólnie niebezpieczna sytuacja wynikająca z prowadzonych działań zbrojnych w ocenie Rady nie są podstawą do uwzględnienia wniosku gdyż nie miały charakteru bezpośredniego. Dotyczyły one pewnej części państwa czy ogółu zamieszkujących ten rejon obywateli, nie odnosiły się natomiast w żaden sposób do osoby samego wnioskodawcy. Rada zwróciła też uwagę na brak cechy nieuchronności tych obaw czy zagrożeń, i podniosła, że opisane wyżej działania są jedynie projekcją pewnej potencjalnej możliwości i odnoszą się do alternatywy negatywnego rozwoju sytuacji na [...], która już została w pewien sposób zweryfikowana na skutek upływu czasu, określonego postępu w zakresie ograniczania konfliktu na wschodzie [...] i innych okoliczności mających wpływ na kształtowanie się przyszłości w tym kraju. W pierwszej kolejności wskazała, że rodzinne miasto skarżącego – [...] znajduje się pod kontrolą władz ukraińskich, a od lipca ubiegłego roku nie toczyły się tam żadne działania zbrojne, brak także danych świadczących o możliwości dokonania ataku na miasto przez separatystów.

Rada przyjęła ze zrozumieniem, że skarżący zdecydował się na wyjazd ze [...] w czerwcu 2014 r., i uznała, że żywione przez niego wówczas obawy odnoszące się do zagrożenia jakie wiązałoby się z dalszym przebywaniem w [...] mogły być w chwili wyjazdu, prima facie uzasadnione. Jednakże, odnosząc się do dyspozycji zawartej w art. 18 ust. 1 ustawy Rada stwierdziła, że w przypadku O. S. nie można mówić o uzasadnionej obawie przed prześladowaniem, a także o rzeczywistym ryzyku doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Rada podniosła, że w sytuacji gdy na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, koniecznym jest rozstrzygnięcie o braku uzasadnionych obaw oraz nie występowaniu rzeczywistych ryzyk.

Dokonując oceny faktycznych okoliczności dotyczących skarżącego oraz sytuacji w kraju pochodzenia, Rada stwierdziła, że w pełni odpowiadają one hipotezie normy z art. 18 par. 1 ustawy. Skarżący wraz z żoną i dziećmi wyjechał na pewien czas do [...] w [...], gdzie zamieszkał u rodziny i gdzie czuł się bezpiecznie. Stąd też Rada uznała, że z obiektywnego punktu widzenia nie ma przeciwwskazań do pozostania skarżącego na bezpiecznych terenach zachodniej [...], a w sprzyjających okolicznościach może on powrócić do rodzinnego miasta, wolnego od separatystycznych oddziałów.

Jednocześnie Rada podniosła, że według opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców (k. 65-76, 90-90v. akt org. I inst.) władze [...], tak na poziomie centralnym jak i wojewódzkim, wystąpiły z ofertą pomocy przesiedleńcom ze wschodniej [...], a także z [...]. Powstały punkty informacyjne na wszystkich dworcach kolejowych. Uruchomiono "gorące linie" telefoniczne zarówno w Ministerstwie Polityki Społecznej, jak i w obwodowych oddziałach administracji państwowej, gdzie można uzyskać niezbędne informacje dotyczące osiedlenia, korzystania z opieki zdrowotnej, zatrudnienia oraz pobierania takich świadczeń jak rekompensaty, renty czy emerytury. Ponadto organy [...] władzy, pomagają przybywającym uchodźcom w zameldowaniu czy rejestracji samochodu oraz rejestracji firmy. Swoje działania władze [...] koordynują z regionalnym przedstawicielem [...]. W dniu [...] kwietnia 2014 roku została przyjęta ustawa o terytoriach okupowanych, która stanowi, iż [...] mają prawo do swobodnego przemieszczania się po całym terytorium [...]. Komitet ds. Praw Człowieka w Radzie Najwyższej [...] podczas przygotowania ustawy uwzględnił wszystkie poprawki i uwagi międzynarodowych organizacji, m. in.[...]. Dalej Rada wskazała, że nad prawidłową realizacją zapisów ustawy czuwać ma powołany Międzyresortowy Sztab Koordynacyjny ds. Osób Wewnętrznie Przesiedlonych przy Państwowej Służbie ds. Sytuacji Nadzwyczajnych [...]. Podniosła ponadto, że z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia wynika, że w reakcji na problemy mieszkaniowe przesiedleńców z [...] oraz z południowo-wschodnich regionów [...], władze centralne oraz urzędnicy Państwowych Administracji Obwodowych centralnych i zachodnich obwodów dokładają wszelkich starań by zapewnić miejsce pobytu lub zamieszkania dla przesiedleńców, którym zapewnia się pomoc socjalną, medyczną, oświatową, itp.

Nadto Rada wskazała, że w październiku 2014 przyjęto dalsze rozwiązania prawne regulujące ważniejsze kwestie dotyczące ochrony socjalnej osób, które przemieściły się z terytoriów okupowanych oraz rejonów prowadzenia operacji antyterrorystycznej. Podniosła, że udzielana jest pomoc finansowa uzależniona od indywidualnych potrzeb osób czy rodzin przesiedleńców. W dniu [...] października 2014 roku Rada Najwyższa [...] przyjęła ustawę 4490a-l "O zapewnieniu praw i swobód osób wewnętrznie przemieszczonych", która została bardzo pozytywnie oceniona przez organizacje międzynarodowe (Rada Europy) oraz podmioty niosące pomoc humanitarną. Regulacja wprowadza do [...] prawa min. kategorię "osób wewnętrznie przemieszczonych", ponadto zakłada stworzenie jednolitej bazy danych tych osób, co przyczyni się także do bardziej racjonalnego dystrybuowania pomocy humanitarnej. Ustawa ta gwarantuje prawo do bezpłatnego wynajmu mieszkania na okres pół roku, wprowadza uproszczoną procedurę rejestracji miejsca zamieszkania, przewiduje szereg ułatwień administracyjnych min. w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej czy możliwości otwarcia rachunku bankowego. Duży wysiłek nastawiony na pomoc przesiedleńcom podejmuje również społeczeństwo [...], jak również coraz lepiej zorganizowana sieć organizacji pomocowych, tak oficjalnych, w tym międzynarodowych (UNHCR, UE), jak i pozarządowych, czy wprost inicjatyw obywatelskich.

Rozważając ogólną sytuację w kraju pochodzenia Rada uznała, iż jest ona skomplikowana i daleka od ostatecznego rozwiązania. W uzasadnieniu zwrócono uwagę na to, że w wyniku masowych protestów obywatelskich, których egzemplifikacją stał się [...], w lutym 2014 roku doszło do obalenia i ucieczki Prezydenta [...] W zorganizowanych wyborach powszechnych nowym Prezydentem [...] został [...] Powołano nowy, demokratyczny rząd [...]rozpoczęto proces szeregu zmian odnoszących się oczekiwań społeczeństwa, takich jak ukrócenie wpływów oligarchów, europeizacji kursu polityczno-gospodarczego, czy uniezależnienia od wpływów rosyjskich. Według Rady symbolicznym zakończeniem pewnego etapu procesu odnowy kraju były wybory nowego parlamentu narodowego, które odbyły się w dniu 26 października 2014 roku i zostały pozytywnie ocenione przez zagranicznych obserwatorów monitorujących standardy demokratycznego państwa prawnego. W dniu [...] grudnia 2014 roku powołano nowy, w pełni demokratyczny rząd [...] ciszący się poparciem zdecydowanej większości członków parlamentu. W konsekwencji Rada przyjęła, że [...] ma już sobą najtrudniejszy etap zmian politycznych, gdyż wyznaczono nowy kurs akceptowany przez większość [...] społeczeństwa, odczuwalne są też powszechnie symptomy trwałej stabilizacji a działania reformatorskie uzyskują wsparcie Unii Europejskiej oraz Stanów Zjednoczonych.

Rada podkreśliła, że o nadaniu statusu uchodźcy nie może przesądzać sam fakt opuszczenia kraju pochodzenia lub unikanie powrotu na jego terytorium gdyż zgodnie z orzecznictwem NSA nadanie statusu uchodźcy następuje jedynie z uwagi na istniejące, realne i uzasadnione obawy prześladowania w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o status. Aby uzyskać status uchodźcy, należy wykazać indywidualny charakter tych prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami. W tym zakresie Rada przywołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2003 r. (V SA 2582/02), zgodnie z którym główną przesłanką stosowania Konwencji Genewskiej są zindywidualizowane, uzasadnione obawy danej osoby przed prześladowaniem z powodów ściśle określonych w Konwencji, a nie istniejąca generalnie sytuacja w kraju jej pochodzenia. Do uzyskania statusu uchodźcy uprawnione są jedynie te osoby, które indywidualnie wykażą, że są (lub mogą być w przyszłości) obiektem skierowanych przeciwko nim prześladowań z uwagi na wymienione w Konwencji przesłanki. W omawianym zakresie Rada uwzględniła ostatni raport Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców ze stycznia 2015 roku z powagą odnoszący się do sytuacji na [...] i podkreślający wiele niepokojących kwestii związanych z przestrzeganiem praw człowieka, który w zaleceniach dla służb azylowych państw wskazuje, że wszelkie wnioski powinny być rozpatrywane indywidualnie, z uwzględnieniem towarzyszących im okoliczności. Stąd też według Rady nie ma podstaw do twierdzenia, iż z racji samego pochodzenia, czy też nawet zamieszkiwania na terenach objętych konfliktem na [...], należy automatycznie takim osobom udzielać ochrony międzynarodowej zwłaszcza, "iż w świetle panujących obecnie na [...] warunków ucieczkę wewnętrzną / relokację można z dużym prawdopodobieństwem uznać za rozwiązanie stosowne dla wielu osób przebywających na obszarach kraju niedotkniętych bieżącymi wydarzeniami".

Rada odniosła się też do zagrożeń dla Wnioskodawcy ze względu na jego protestanckie wyznanie. Podniosła, iż w sytuacji gdy zachodnia część Obwodu [...], (w tym [...]) jest wolna od separatystów, w pełni odpowiedzialnie można uznać, iż obawy jakie eksponował w tym zakresie skarżący mają już charakter historyczny. Rada uznała także, że na innych terenach kontrolowanych przez rząd [...] nie ma realnych zagrożeń dla osób reprezentujących kościoły protestanckie. Odnośnie do relacji osób przemieszczonych ze wschodniej [...] do centralnych i zachodnich obwodów, ze stałymi mieszkańcami tych terenów podała, że mające miejsce nieporozumienia czy nawet występujące incydentalnie konflikty, w ocenie Rady nie mogą stanowić podstawy do sformułowania tezy o dyskryminowaniu czy prześladowaniu przybyłych przez lokalną większość. Rada podkreśliła, że sam skarżący przykładów takich negatywnych relacji nie przedstawił, ani z własnego doświadczenia, ani z jakichkolwiek konkretnych i potwierdzonych źródeł.

Zdaniem Rady, organ I instancji rozpatrzył wszystkie okoliczności sprawy i - zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów - dokonał ich oceny i uwzględnił w ustaleniach, na podstawie których rozstrzygnął niniejszą sprawę. Tym samym, w ocenie Rady Cudzoziemiec nie może skutecznie podnieść zarzutu naruszenia prawa materialnego, który to zarzut mógłby skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji lub orzeczeniem reformatoryjnym Rady w zakresie dotyczącym statusu uchodźcy.

Powołując się na art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Rada podniosła, że w przypadku gdy wnioskodawcy odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się o udzieleniu ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, tj. gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić cudzoziemca na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Uwzględniając ww regulację Rada podniosła, że w przypadku O. S. nie może być mowy o zagrożeniu karą śmierci bowiem ta została zniesiona na [...] w roku 2000, a analiza materiału dowodowego nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla jego osoby czy członków jego rodziny. Rada ponownie zwróciła uwagę, że opisywany powyżej konflikt w obwodach [...] i [...], obejmuje ograniczony i relatywnie niewielki procent terytorium [...], poza którym nie występują zagrożenia dla ludności cywilnej. Zdaniem Rady nie ma zatem przeszkód, aby Cudzoziemiec mógł skorzystać z ochrony instytucji własnego państwa na terenie wolnym od wszelkich zagrożeń o charakterze militarnym.

Skargę na ww decyzję złożył O. S. zarzucając jej:

1. naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa - przez zaniechanie przeprowadzenia analizy aktualnej sytuacji w kraju jego pochodzenia i w konsekwencji, oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dn. 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie dn. 28 lipca 1951 r., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w sytuacji wnioskodawcy nie zachodzi żadna z przesłanek udzielenia ochrony międzynarodowej.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Rada nie zbadała jego sytuacji indywidualnej, w szczególności kwestii prześladowanie ze względów etnicznych przez separatystów, na tle religijnym, w związku z pracą w komisji wyborczej. Skarżący zarzucił, że podnoszone przez niego okoliczności nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Gdy chodzi o ogólną sytuację w kraju pochodzenia skarżący uznał, że Rada dokonała prawidłowej jej oceny, nie uwzględniła jednak (wbrew raportowi Wysokiego komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców), że wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej powinien być rozpatrywany indywidualnie. Skarżący zarzucił, że oba organy skupiły swoje rozważania wokół możliwości zamieszkiwania przez niego w innym obwodzie [...], pomijając okoliczności, które przedstawił jako przyczynę opuszczenia kraju pochodzenia. Zarzucił także, że organ nie zbadał kwestii prześladowania ze względu na wyznanie a tymczasem jako wyznawca Kościoła Zielonoświątkowego nie może być członkiem partii ani służyć w wojsku i walczyć. Podniósł, że w [...] doszło do incydentu prześladowania na tle religijnym wszystkich osób które nie były prawosławne a z kościoła, którego jest wyznawcą, porwano dzieci pastora, stąd mógł żywić uzasadnioną obawę, że jego rodzinę również spotka coś takiego. Skarżący podał też, że doznał prześladowania ze względów etnicznych, gdyż w mieście w którym mieszkał wielokrotne były incydenty znieważania flagi [....].

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm dalej jako ppsa).

Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (jw.), Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 ze zm.) a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły co do braku podstaw do przyznania skarżącemu statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej.

Stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Uregulowanie to ma charakter taksatywny, zawiera katalog przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Wskazać należy, że w myśl art. 13 ust. 1 ustawy status uchodźcy w RP nadaje się cudzoziemcowi, który spełnia warunki do uznania za uchodźcę, określone w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim z 1967r.

Stosownie do postanowień art. 1 ust. A pkt 2 powołanej Konwencji termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa. Charakter określonych w Konwencji przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek, mianowicie niemożność korzystania z ochrony państwa swego obywatelstwa, wskazuje, że chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa przez nie stosowanymi, bądź inspirowanymi z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych.

Art. 1 ust. A Konwencji Genewskiej zawiera wyczerpujący katalog przesłanek, jakie powinny być spełnione przez cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. Podkreślenia wymaga, że wśród tych przesłanek nie zawarto przyczyn bytowych czy ekonomicznych. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt V SA 1765/97, niepubl.) przesłanki do nadania statusu uchodźcy wskazane w Konwencji Genewskiej należy interpretować wąsko. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje zatem ze względu na warunki życia, sytuację osobistą cudzoziemca, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.

Pojęcie uzasadnionej obawy nie zostało bliżej sprecyzowane w ustawie, jednak jego znaczenie jest dookreślone przez orzecznictwo i doktrynę. Przyjmuje się, że w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie, wiarygodnie żywi obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (żywiona obawa znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości). Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi uzasadniona obawa przed prześladowaniem, wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem obawa jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie “uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wynika z podręcznika Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania tego statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

Przenosząc powyższe reguły na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że z uzasadnień zapadłych orzeczeń wynika, iż organy dokładnie analizowały treść oświadczeń skarżącego zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść złożonych wypowiedzi. Analiza tych oświadczeń jest wyczerpująca, nadto uzasadnienia decyzji organów obu instancji zawierają wnioski z niej wypływające. Wymaga podkreślenia, że decyzja Rady ds Uchodźców została rzeczowo i wyczerpująco uzasadniona zarówno gdy chodzi o ogólną sytuację na Ukrainie jak i indywidualne aspekty dotyczące osoby skarżącego. W uzasadnieniu punkt po punkcie Rada odniosła się właściwie do każdego zdania sformułowanego przez niego w toku trwającej procedury. Oświadczenia skarżącego zostały następnie poddane analizie zarówno gdy idzie o sytuację ogólną w kraju pochodzenia jak i osobiste cechy ubiegającego się o status uchodźcy. Uzasadnienie wyroku, co oczywiste, nie przytacza całości uzasadnienia decyzji organu II instancji a jedynie jego streszczenie. W przedstawionych okolicznościach nie sposób zatem przyjąć, że zasadny jest zarzut braku wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa. Nie sposób też uznać, że Rada nie analizowała indywidualnej sytuacji skarżącego, skoro obszerne uzasadnienie jej decyzji odnosi się do każdej wypowiedzi wnioskodawcy.

W sprawie istotne jest, że Rada co do zasady przyznała, iż aneksja [...] przez [...] oraz konflikt z separatystami wspieranymi przez [...] we wschodnich obwodach państwa nadal determinują kluczowe wyzwania i problemy tego kraju. Rada nie podważyła tezy, że sytuacja międzynarodowa [...] jest napięta i dynamiczna. Sytuacja ta, jak słusznie zauważyła Rada, nie przekłada się jednak wprost na stopień bezpieczeństwa każdego mieszkańca tego kraju gdyż opisywane problemy nie mają znamion otwartego, międzynarodowego konfliktu zbrojnego i zasadniczo ograniczają się faktycznie do niewielkiej części terytorium państwa. W odniesieniu do sytuacji skarżącego Rada podniosła, czego zdaje się nie zauważać skarżący, że jego obawy przed [...] separatystami w czerwcu 2014r. w świetle ówczesnej sytuacji w miejscu jego zamieszkania ([...]) można było uznać za uzasadnione. Podkreśliła jednak, w ocenie Sądu zasadnie, że ówczesne zagrożenia aktualnie można uznać za niewystępujące wobec wyzwolenia tego miasta w lipcu 2014r. Nade wszystko Rada uznała, że skarżący ma możliwość relokacji w tym tak dużym kraju, w którym znaczna część nie jest dotknięta jakimikolwiek działaniami zbrojnymi. Wymaga podkreślenia, że większość zarzutów zawartych w skardze ma związek z uprzednią (ówczesną) działalnością separatystów, której aspekty Rada szczegółowo analizowała, i ostatecznie uznała, iż winny być oceniane jako zdarzenia przeszłe.

W skardze skarżący artykułował, że zgodnie z rozporządzeniem z dnia 26 stycznia 2015 r. o ustanowieniu stanu wyjątkowego na części terytorium [...]. [...] został włączony do tych terenów a zgodnie z kodeksem ochrony obywatelskiej (art. 2 pkt 24) stan wyjątkowy jest to stan w którym życie i zdrowie ludzi jest zagrożone i uniemożliwia bezpieczne życie. Wobec tego skarżący wywodzi, że [...] nie jest bezpiecznym miejscem, gdzie mógłby powrócić wraz z rodziną.

Odnosząc się do ww zarzutu należy wskazać, że kluczowe w sprawie jest twierdzenie, że nawet w sytuacji subiektywnego przeświadczenia skarżącego o zagrożeniu wobec jego osoby w [...] (co jednakże nie zostało w toku postępowania potwierdzone), skarżący ma możliwość uzyskania stosownej ochrony na innym terytorium kraju pochodzenia. Okoliczności i działania podejmowane w tym zakresie przez kraj pochodzenia Rada szczegółowo przedstawiła w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżący neguje powyższą okoliczność choć ze zgromadzonego materiału dowodowego (w tym w szczególności z oświadczeń samego skarżącego) wynika, iż on sam, pomimo możliwości, nie podjął żadnych prób uzyskania wsparcia ze strony władz [...]. Rada podkreśliła przy tym, że sam przejazd skarżącego przez całe terytorium kraju w drodze do Polski odbył się bez żadnych trudności, co dowodzi istnienie odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa i obiektywnej dostępności do terenów wolnych od zagrożeń. Ponadto poziom wsparcia i pomocy, jaki oferują władze [...] wewnętrznym przesiedleńcom jest znaczący, a okoliczność, że skarżący nie zwrócił się o pomoc do władz swojego kraju, należy oceniać w kategoriach jego indywidualnych wyborów a nie prześladowania. Również twierdzenie o żądaniu łapówki w kwocie 400 USD przy wizycie lekarskiej nie prowadzi do wniosku o braku możliwości zamieszkania na terytorium [...]. Przede wszystkim skarżący nie wyjaśnił z czym miałaby mieć związek ww "łapówka" w tak dużej jak na warunki [...] kwocie przy wizycie żony u lekarza. Okoliczności żądania owej "łapówki", tak eksponowane przez skarżącego w odwołaniu czy skardze jako przejaw prześladowania, nie zostały szerzej przedstawione. Wizyta żony skarżącego w gabinecie ginekologicznym po przesiedleniu ze [...], dowodzi w ocenie Sądu, że zgodnie z ustaleniami Rady, skarżący i jego rodzina mieli możliwość skorzystania z funkcjonującej na terenie [...] służby zdrowia.

Nie sposób też przyjąć, że Rada nie analizowała kwestii wyznaniowych skarżącego. Przeczy temu uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Przekonanie skarżącego o wadliwej ocenie jego sytuacji nie oznacza, że Rada do Spraw Uchodźców pominęła jakiekolwiek istotne dla wyniku sprawy wątki. Zresztą, co charakterystyczne, stanowcze przekonanie o prześladowaniu skarżącego, pojawiło się dopiero na etapie skargi do Sądu, natomiast w toku postępowania skarżący negował jakiekolwiek formy prześladowania jego osoby. Za prześladowanie nie można bowiem uznać pytań (nie podano przez kogo zadawanych) co do udziału w słynnym, tj. powszechnie relacjonowanym przez media, referendum. Również okoliczność udziału przez lata w komisjach wyborczych nie stanowi o potencjalnym zagrożeniu dla skarżącego, zwłaszcza że on sam nie artykułował realnych (a więc obiektywnie uzasadnionych) obaw w tym zakresie. Sformułowanie zaś w skardze zarzuty co do prześladowań z powodu religii w związku z brakiem możliwości przynależności do partii, są niezrozumiałe.

Kwestie ewentualnej powszechnej mobilizacji i powołania do wojska w sytuacji zagrożenia kraju nie mogą, w ocenie Sądu, stanowić o indywidualnym prześladowaniu skarżącego, w tym zwłaszcza o prześladowaniu religijnym. Wskazania na uwarunkowania religijne co do zakazu stosowania przemocy w istocie mógłby powoływać każdy. Rzadko która religia stosowanie przemocy i zabijanie uznaje za przesłanie wiodące. W konsekwencji trzeba ponownie za Radą podkreślić, że w sprawie nie wystąpiła obiektywnie żadna z przesłanek odnosząca się do zjawiska prześladowania, wskazywał na to zresztą sam skarżący w toku postępowania. Nie ma też podstaw do uznania, że którakolwiek z form zagrożenia z dużym prawdopodobieństwem mogłaby wystąpić po ewentualnym powrocie cudzoziemca do kraju pochodzenia w tym także do swojego stałego miejsca zamieszkania. Nade wszystko istnieje w pełni dostępna i pozbawiona jakiegokolwiek ryzyka możliwość uzyskania pomocy i wsparcia na terenie własnego państwa, na obszarach wolnych od konfliktów i w pełni bezpiecznych.

Kwestie zaangażowania skarżącego w pracę duszpasterską na terenie Polski, do czego nawiązywał także w swoim wystąpieniu Prezbiter Naczelny Kościoła Zielonświątkowego, nie mają znaczenia dla wyniku sprawy.

Dla uzyskania ochrony międzynarodowej nie ma też znaczenia okoliczność, że [...] boryka się z trudną sytuacją gospodarczą. Dla wyniku sprawy znaczenia nie mają także różnice kulturowe pomiędzy mieszkańcami zachodniej [...] a osobami przybyłymi ze wschodniej części tego kraju. Okoliczności podnoszone przez skarżącego wskazujące na gorsze warunki życia, trudności w znalezieniu pracy itp. - z punktu widzenia art. 1 ust. A Konwencji Genewskiej - są irrelewantne w kontrolowanej sprawie.

Organy administracji prawidłowo dokonały też analizy sytuacji panującej na [...]. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji szeroko opisuje aktualne stosunki wewnętrzne panujące w ww kraju. Mając na uwadze powyższe, Sąd w pełni podzielił argumentację organów administracji, że skarżący nie spełnił przesłanek do nadania statusu uchodźcy, co w oparciu o treść art. 19 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy skutkować musiało odmową nadania statusu uchodźcy. W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej w świetle art. 15 ustawy. Organy zasadnie przyjęły, że wobec skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. W szczególności, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia.

Jak wskazano wyżej Sąd nie dostrzegł w rozpatrywanej sprawie zarzucanego przez stronę skarżącą naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 80 i 77 czy art. 107 § 3 kpa. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego, a uzasadnienie sporządzone przez Radę do Spraw Uchodźców wyczerpuje kryteria ustawowe. Zawiera mianowicie i wskazanie podstawy faktycznej, na którą składają się twierdzenia skarżącego i ustosunkowanie się do ww materiału dowodowego oraz szczegółowe i wyczerpujące uzasadnienie podstaw prawnych. Z tych przyczyn Sąd uznał, że brak jest podstaw do podważenia legalności wydanych w sprawie decyzji. W sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów prawa materialnego.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ppsa Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.