Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 826/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1930
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
article: art. 251 ust. 1 i 5, art. 252 ust. 1 pkt, ust. 5 i ust. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1634
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
article: art. 35
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 lipca 2023 r. nr SKO.FD/41.4/79/2023/14425 w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej; SKO, Kolegium, organ), decyzją z 20 lipca 2023 r. nr SKO.FD/41.4/79/2023/14425 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta M. (dalej: organ I instancji), z 9 maja 2023 r. nr [...] określającą E.Z. (dalej określanej jako Strona lub Skarżąca) do zwrotu część dotacji za rok 2018, jako niewykorzystaną do końca roku budżetowego w kwocie 251.615,69 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych począwszy od dnia 1 lutego 2019 r.

W podstawie prawnej decyzji organ przywołał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j.Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.),

art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925).

Orzeczenie wydano w następującym stanie sprawy.

Decyzją nr [...] z dnia 9 maja 2022 r. (doręczoną pełnomocnikowi w dniu 25 maja 2023 r.), Prezydent Miasta M. określił skarżącej- prowadzącej niepubliczną placówkę "G" z siedzibą w M. przy ul. [...] - do zwrotu część dotacji za rok 2018, jako niewykorzystanej do końca roku budżetowego w kwocie 251.615,69 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych począwszy od dnia 1 lutego 2019 r.

W odwołaniu od wspomnianej wyżej decyzji organu I instancji, Skarżąca podniosła następujące zarzuty:

1.Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art.78 § 1 k.p.a. poprzez:

a) pominięcie dowodu z aneksu z dnia 5 sierpnia 2013 r. do umowy najmu z dnia 5 sierpnia 2013 r. i błędne uznanie, że nie ma on znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy,

b) pominięcie dowodów z następujących dokumentów: faktury za media (energia elektryczna, gaz, woda/ścieki. Internet/telefony), zestawienia kosztów i błędne uznanie, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy;

2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na wadliwym uznaniu, że aneks do umowy najmu z 5 sierpnia 2013 r. oraz faktury odnośnie kosztów mediów (energia elektryczna, gaz, woda/ścieki. Internet/telefony), nie stanowi wydatku finansowanego z dotacji, z uwagi na brak przesunięcia majątkowego z majątku dotowanego na rzecz innego podmiotu;

3. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe poprzez błędne zastosowanie, polegające na wadliwym uznaniu, że czynsz najmu, jak i koszty mediów (energia elektryczna, gaz, woda/ścieki. Internet/telefony) na podstawie umowy najmu z dnia 5 sierpnia 2013 r. wraz z aneksem nie mogły być finansowane z dotacji;

4. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 251 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego zastosowanie w okolicznościach faktycznych sprawy, podczas gdy w obowiązującym porządku prawnym brak jest normy zakazującej nawiązywanie przez dysponenta dotacji stosunków zobowiązaniowych z własnym małżonkiem, w wykonaniu których na rzecz małżonka przekazana zostanie część środków dotacyjnych, a w konsekwencji błędne zakwalifikowanie kwot wydatkowanych na najem lokalu jako dotacji niewykorzystanej i podlegającej zwrotowi;

5. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 31 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż w przypadku ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej nie następuje przesuniecie majątkowe z jednego majątku do drugiego majątku w sytuacji, gdy oboje małżonkowie prowadzą działalność gospodarczą będąc odrębnymi przedsiębiorcami i jeden z małżonków jako przedsiębiorca wynajmuje nieruchomość drugiemu małżonkowi jako przedsiębiorcy, mimo że w istocie dochodzi do przesunięcia majątkowego między jednym przedsiębiorcą a drugim;

6. Naruszenie prawa materialnego, a to art. 7 ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez brak jego zastosowania do niniejszej sprawy, w sytuacji gdy należyta wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że wynajmujący J.. był zobowiązany do wystawienia faktury za wynajem nieruchomości E.Z., gdyż wykonywał usługę wynajmu, co wskazuje na przesunięcie majątkowe z majątku dotowanego na rzecz innego podmiotu;

7. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na:

a) pominięciu okoliczności faktycznych wynikających z aneksu z dnia 5 sierpnia 2013 r. do umowy najmu z dnia 5 sierpnia 2013 r., a w szczególności kosztów mediów (energia elektryczna, gaz, woda/ścieki. Internet/telefony), które to koszty stanowiły składnik czynszu najmu,

b) pominięciu okoliczności faktycznych wynikających z następujących dokumentów: faktury za media (energia elektryczna, gaz, woda/ścieki. Internet/telefony), zestawienia kosztów, z których wynika przesunięcie majątkowe do osób trzecich w postaci sprzedawców ww. mediów,

c) pominięciu okoliczności faktycznej, że od kwoty czynszu był płacony podatek dochodowy przez wynajmującego, co stanowiło przesunięcie majątkowe do osoby trzeciej, tj. Skarbu Państwa,

d) pominięciu okoliczności, iż wynajmujący prowadząc działalność gospodarczą był zobowiązany do wystawienia faktury na najem, gdyż wykonywał usługę w rozumieniu ustawy o VAT,

e) pominięciu okoliczności, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w wyłącznym majątku przedsiębiorcy J.M., który ponosił koszty odsetek płaconych do banku z tytułu zaciągniętego kredytu na zakup przedmiotowej nieruchomości, amortyzował przedmiotową nieruchomość, itp.,

f) pominięciu okoliczności, iż skarżąca nie była współkredytobiorcą z tytułu zaciągniętego kredytu na zakup przedmiotowej nieruchomości i w związku z tym nie ponosiła odpowiedzialności za tego rodzaju zobowiązanie.

W uzasadnieniu odwołania od decyzji Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że nie wykorzystała części dotacji w roku budżetowym 2018 bowiem faktycznie nie poniosła kosztów najmu nieruchomości, w której zlokalizowane było przedszkole. W jej ocenie. Organ nie uwzględnił przy rozpatrywaniu sprawy aneksu do umowy najmu z 5 sierpnia 2013 r. zawartej nie między małżonkami lecz dwoma przedsiębiorcami. W konsekwencji czynsz najmu stanowił przychód wyłącznie jej męża, w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Ponadto wynajmowany budynek stanowił wyłączną własność męża i to on dokonywał jego amortyzacji. Wreszcie w umownym czynszu mieściły się także opłaty za media.

Ponownie rozpoznając sprawę organ podkreślił, że zgodnie z art. 251 ust. 1 ustaw z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 1634 z póżn. zm. , dalej określanej skrótem u.f.p.) dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku, z zastrzeżeniem terminów wynikających z przepisów wydanych na podstawie art. 189 ust. 4. W przypadku podjęcia uchwały, o której mowa w art. 263 ust. 2, niewykorzystana część dotacji podlega zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego w terminie 15 dni od dnia określonego w tej uchwale (ust. 2). W przypadku gdy termin wykorzystania dotacji, o których mowa w ust. 1, jest krótszy niż rok budżetowy, niewykorzystana część dotacji podlega zwrotowi w terminie 15 dni po upływie terminu wykorzystania dotacji (ust. 3). Wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo, w przypadku gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach (ust. 4).

Z kolei zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz.U. z 2021 poz. 1930 ze zm., zwaną dalej u.f.z.o.) organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustała tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych łub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji. Dotacja w świetle art. 35 powołanej wyżej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w roku 2018) może być przeznaczona na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:

1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, w tym na:

a. (...)

b. b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, oraz zadania, o którym mowa w art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r. poz. 341, 622, 1287 i 2020), 2) pokrycie wydatków na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych obejmujących:

a) książki i inne zbiory biblioteczne,

b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w placówkach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach,

c) sprzęt rekreacyjny i sportowy dla dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków i uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,

d) meble,

e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości określonej zgodnie z art. 16f ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości w momencie oddania do używania.

Przy czym przez wydatki bieżące, o których mowa w ust. 1 pkt 1, należy rozumieć wydatki bieżące, o których mowa w art. 236 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w brzmieniu właściwym dla sprawy.

Odnosząc się do zaistniałego w sprawie sporu co do tego, czy jest dopuszczalne w świetle obowiązujących w roku 2018 przepisów sfinansowanie z otrzymanej dotacji kosztów najmu nieruchomości oraz opłat za media organ odwoławczy ustalił, ze została zakupiona przez męża Skarżącej na potrzeby prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, kiedy pomiędzy małżonkami panował ustawowy ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Dopiero aktem notarialnym Rep. "A" nr [...] z dnia 28 marca 2022 r. małżonkowie, którzy do dnia podpisania tego aktu notarialnego byli właścicielami nieruchomości gruntowej, na której posadowiony jest budynek, w którym zlokalizowano przedszkole, zawarli umowę, zgodnie z którą Skarżąca darowała przypadająca na nią część nieruchomości mężowi do majątku osobistego.

SKO podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym z wydatkowaniem środków z uzyskanej dotacji, w rozumieniu poniesienia wydatku jako formy rozdysponowania środków dotacyjnych, ma się do czynienia jeżeli nastąpiło przesunięcie tych środków dotacyjnych z masy majątku podmiotu dotacji do innego podmiotu. Odwołało się w tej kwestii do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 2506/18 i wyrażonego w nim poglądu, że dochód z czynszu najmu rzeczy w przypadku gdy nieruchomość wchodzi w skład majątku osobistego jednego z małżonków wchodzi także do ich majątku wspólnego, a więc i osoby fizycznej, pozostającej w związku małżeńskim, w tym wypadku prowadzącej niepubliczne przedszkole. Nie ulega również wątpliwości, że składniki majątku nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej nie stanowią odrębnego majątku danego małżonka, lecz dorobek małżonków bez względu na to, czy zostały zakupione na potrzeby działalności gospodarczej prowadzonej przez jednego z małżonków, czy też dla celów prywatnych.

Z treści § 2 powołanego wyżej aktu notarialnego z dnia 28 marca 2022 r. wynika, że Skarżąca i jej mąż zgodnie oświadczyli, iż do dnia podpisania aktu byli współwłaścicielami nieruchomości gruntowej, na której po zlokalizowano przedszkole.

Dalej SKO stwierdziło, że wydatek oznacza przepływ środków finansowych od finansującego (dającego) do finansowanego (otrzymującego). Istotnym jest więc to, czy kwota z dotacji została wydana (w wyżej opisanym znaczeniu) i czy na cel zgodny z przeznaczeniem dotacji. Obie przesłanki muszą być spełnione łącznie./

Niezależnie od powyższego nie ma żadnych przeszkód, aby nieruchomość stanowiąca współwłasność była używana w działalności gospodarczej tylko przez jednego z nich, jednak uprawnienie do tego wynika z prawa własności (prawa rzeczowego), a nie stosunku obligacyjnego (por. wyroki NSA z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt 11 FSK 204/19 oraz wyrok NSA z dnia 31 marca 2011 r. sygn. akt 11 FSK 2068/09, czy z dnia 4 kwietnia 2018 r. sygn. akt 1 FSK 887/16).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach podtrzymało swoje stanowisko zaprezentowane w decyzjach nr [...] z dnia 21 lipca 2022 r. i nr [...] z dnia 9 lutego 2023 r., zgodnie z którym, z wydatkowaniem środków z uzyskanej dotacji, w rozumieniu poniesienia wydatku jako formy rozdysponowania środków dotacyjnych, mamy niewątpliwe do czynienia, jeżeli nastąpiło przesunięcie tych środków dotacyjnych z masy majątku podmiotu dotacji do innego podmiotu. Przedmiotową dotację Strona uzyskała, jako osoba prowadząca niepubliczne przedszkole. Skarżąca była zatem podmiotem dotacji. Kolegium podzieliło stanowisko przedstawione w wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 2506/18, zgodnie z którym w myśl art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Z kolei, zgodnie z art. 31 § 2 k.r.o. do majątku wspólnego należą w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków. Dochód z czynszu najmu rzeczy w przypadku, gdy nieruchomość wchodzi w skład majątku osobistego jednego z małżonków, wchodzi także do ich majątku wspólnego, a więc i osoby fizycznej, pozostającej w związku małżeńskim, w tym wypadku prowadzącej niepubliczne przedszkole. Nie ulega również wątpliwości, że składniki majątku nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej nie stanowią odrębnego majątku danego małżonka, lecz dorobek małżonków bez względu na to, czy zostały zakupione na potrzeby działalności gospodarczej prowadzonej przez jednego z małżonków, czy też dla celów prywatnych. Z treści § 2 powołanego wyżej aktu notarialnego z dnia 28 marca 2022 r. wynika, że małżonkowie Z. zgodnie oświadczyli, iż do dnia podpisania aktu byli współwłaścicielami nieruchomości gruntowej objętej księgą wieczysta [...]. Z kolei, z przepisów dotyczących finansowania zadań oświatowych wynika, że w przykładowym wyliczeniu wydatków bieżących szkół, które mogą być pokrywane z dotacji, wymieniono również sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, do których z pewnością należy zapewnienie warunków działania przedszkola, w tym zapłaty za najem pomieszczeń, w których przedszkole się znajduje. Jednakże zawsze musi się taki wydatek wiązać z przesunięciem majątkowym z majątku dotowanego na rzecz innego podmiotu. W każdym z powołanych wyżej przepisów jest wyraźnie mowa o wydatku. Wydatek oznacza przepływ środków finansowych od finansującego (dającego) do finansowanego (otrzymującego). Istotnym jest więc to, czy kwota z dotacji została wydana (w wyżej opisanym znaczeniu) i czy na ceł zgodny z przeznaczeniem dotacji. Obie przesłanki musza być spełnione łącznie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. I GSK 2506/18; "W warstwie ekonomicznej poniesienie wydatku oznacza uszczuplenie w majątku organu prowadzącego, które to uszczuplenie wyrównuje dotacja. Te dwie pozycje się bilansują. To zaś oznacza, że w istocie wydatek finansowany ostatecznie dotacją nic jest ciężarem dla organu prowadzącego. Dotacja nie służy i nie może służyć finansowaniu organu prowadzącego, nie może mu przynosić zysku". Ponadto, jak już wyżej wskazano jeżeli małżonek prowadzi działalność gospodarczą, bez względu na to, do której z mas majątkowych należy przedsiębiorstwo w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej, uzyskiwany dochód z prowadzonej w oparciu o przedsiębiorstwo działalności zarobkowej również wchodzi do majątku wspólnego. Zatem dochód z czynszu najmu rzeczy wchodzącej w skład majątku osobistego jednego z małżonków może wejść do ich majątku wspólnego, a więc i osoby fizycznej, pozostającej w związku małżeńskim, prowadzącej niepubliczne przedszkole. Niezależnie od powyższego nie ma żadnych przeszkód, aby nieruchomość stanowiąca współwłasność była używana w działalności gospodarczej tylko przez jednego z nich, jednak uprawnienie do tego wynika z prawa własności (prawa rzeczowego), a nie stosunku obligacyjnego (por. wyroki NSA z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt II FSK 204/19, z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 2068/09, czy z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 887/16). Organ pierwszej instancji zakwestionował kwotę 246.000,00 zł, wskazaną w rozliczeniu rocznym, jako czynsz za miesiące od stycznia do grudnia 2018 r., uznając, że stanowi dotację niewykorzystaną do końca roku budżetowego, gdyż, jak już wyżej wskazano, tylko pozornie nastąpiło uszczuplenie w majątku osoby prowadzącej placówkę. Kolegium podziela stanowisko organu pierwszej instancji, że opłaty za wynajem nieruchomości Skarżąca płaciła samej sobie, gdyż była w roku 2018 współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości.

SKO wskazało ponadto, że pismem z dnia 24 marca 2023 r. Strona, reprezentowana przez pełnomocnika, przedłożyła dokumenty dotyczące kosztów eksploatacji budynku w 2018 r. oraz wniosła o zaliczenie w poczet materiału dowodowego aneksu do umowy z dnia 5 sierpnia 2013 r. SKO podkreśliło, że Strona miała możliwość wykazania wydatków eksploatacyjnych w tym za zakup energii, wody, gazu w poz. 4 Rozliczenia pobrania i wykorzystania dotacji w okresie styczeń-grudzień 2018 r. (załącznik nr 6 do uchwały Nr [...] Rady Miasta M. z dnia 25 stycznia 2018 r., tj. podstawowy dokument rozliczenia rocznego dotacji), jednakże cała kwota 246.000,00 zł została wykazana w ww. rozliczeniu w poz. 5, tj. jako poniesiona na wynajem lokalu, również przedstawione przez Stronę rachunki wystawiane były w ramach umów zawartych przez konkretnych dostawców mediów z mężem skarżącej w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Jednocześnie umowa między mężem skarżącej a Stroną przewidywała zryczałtowany czynsz (a zatem bez wskazania w jakiej części poszczególne kwoty czynszu przeznaczane są na ewentualne opłaty za media). Tym samym nie ma możliwości ustalenia, czy w ogóle jakieś media byty opłacane z kwoty dotacji. Z kolei aneks z dnia 5 sierpnia 2013 r., na który powołuje się Strona nigdy nie został przez nią przedłożony do akt sprawy [...]. (której przedmiot był tożsamy z przedmiotem sprawy niniejszej, tożsamy był także stan faktyczny, różnicą był jedynie okres którego sprawa dotyczyła, tj. rok 2020), został on przedłożony do wiadomości organu jedynie przez organ odwoławczy jako kopia załącznika, tj. skarga z dnia 16 marca 2023 r. (aneks został przyjęty do materiału dowodowego niniejszej sprawy). W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w oparciu o otrzymane dokumenty i wyjaśnienia organu prowadzącego, a także w oparciu o ustalenia i dowody z postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji pod sygn. [...] (które to postępowanie dotyczyło identycznego stanu faktycznego a dotyczyły jedynie innego okresu tj. roku 2020) zasadnie więc uznano, że zgromadzony materiał dowodowy nie uzasadnia stanowiska zajmowanego przez Stronę a złożony przez Stronę materiał dowodowy okazał się nieprzydatny do stwierdzenia okoliczności, na które powoływała się Strona, tj. formalnego zniesienia współwłasności małżeńskiej oraz braku wadliwości w wydatkowaniu środków na przedmiotowy lokal. Jednocześnie w toku prowadzonego postępowania Strona nie kwestionowała faktu pozostawania w związku małżeńskim z (J.M.), jak i tego, że łączył ich ustrój wspólności majątkowej (nie przedstawiła w tym zakresie żadnych dowodów). Kwota 246.000,00 zł wykazana w sprawozdaniach z roku 2018 jako poniesiona całościowo na wynajem lokalu (którego współwłaścicielem jest organ prowadzący przedszkole) została wpłacona małżonkowi prowadzącemu działalność gospodarczą na podstawie zawartej umowy najmu, przy czym umowa ta wskazywała jedynie na ryczałtowy czynsz (bez wskazania, czy i w jakiej części czynsz ten obejmuje ewentualne rozliczenie za media lub koszty eksploatacyjne). Powyższa kwota została zatem uznana przez organ za dotację niewykorzystaną na podstawie art. 251 ustawy o finansach publicznych podlegającą zwrotowi, gdyż nie nastąpiło przesunięcie masy majątku podmiotu dotacji do innego podmiotu.

SKO odnosząc się do przywołanego przez Stronę aneksu z dnia 5 sierpnia 2013 r. wskazało, że nie modyfikuje on sam w sobie wysokości czynszu, który ustalony został w wysokości, jaka wynika z § 3 ust. 1 umowy najmu. Treść aneksu, mocą którego zmieniono § 4 ust. 1 i ust. 2 umowy, nie zmienia tego, że nadał mamy do czynienia z czynszem za najem pomieszczeń, który został ustalony w stałej ryczałtowej wysokości. Podkreślenia wymaga, że w rozumieniu art. 659 § 1 kodeksu cywilnego, czynsz jest odpłatnością za korzystanie z lokalu pobieraną przez wynajmującego dla siebie. Należy zauważyć również, iż w aneksie strony umowy nie przewidziały, obok czynszu za wynajem nieruchomości, obciążających najemcę, żadnych świadczeń dodatkowych, tak jak miało to miejsce przed zawarciem aneksu. Pierwotnie Strony umówiły się, iż najemca był zobowiązany do zwrotu kosztów za media, tj. energię elektryczną, wodę i odprowadzanie ścieków, gazu, wywozu nieczystości, usług telekomunikacyjnych na podstawie faktury VAT (refaktury). Mocą aneksu z kolei ustalono, iż najemca będzie zobowiązany do uiszczania tylko czynszu w stałej miesięcznej wysokości. Zdecydowanie więc aneks został zawarty z korzyścią dla najemcy, z którego zdjęto obowiązek uiszczania świadczeń dodatkowych z tytułu mediów na podstawie refakturowania. Nie przewidziano obowiązku wnoszenia przez najemcę na rzecz wynajmującego żadnych innych, oprócz czynszu w stałej wysokości, świadczeń. Innymi słowy, w świetle zawartego przez Strony aneksu niepodobna uznać, iż Strona czyniła wydatki na media, skoro zobowiązana była jedynie do comiesięcznego świadczenia czynszowego, które wykazała w rozliczeniu dotacji jako "Wydatki na wynajem pomieszczeń" w kwocie 246.000,00 zł. Co więcej, nie można uznać też, że Strona została obciążona poniesionymi przez firmę S J.M. wydatkami związanymi z opłatami za energię elektryczną, wodę, gaz i usługi telekomunikacyjne skoro, co wynika z aneksu, ciążył na niej tylko obowiązek zapłaty czynszu za wynajem nieruchomości, który to wydatek został zasadnie zakwestionowany. Zdaniem SKO przedmiotowy aneks nie zmienił wysokości czynszu, na pokrycie którego nie mogła być przeznaczona zakwestionowana część dotacji. Toteż dowód z tego dokumentu nie jest niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, które zostały rozstrzygnięte w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Istotą sprawy było wszak to, że, jak uznano, wydatek z dotacji na czynsz najmu własnego lokalu uznany jest za niedokonany, gdyż nie nastąpiło przesunięcie z masy majątku podmiotu, który otrzymał dotację do majątku innego podmiotu. W wyroku z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 112/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że: "(.,.) przychody z najmu są przychodami wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego. Konsekwencją powyższego jest wskazanie, że skarżąca jest zarówno dysponentem, jak i właścicielem środków dotacyjnych. Dlatego też, wydatek nie został dokonany.

SKO podkreśliło, że dotowany, otrzymując środki publiczne, winien wykazać, że pobrał je i wydatkował zgodnie z przeznaczeniem. Zgodnie bowiem z art. 126 ustawy o finansach publicznych, dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania, środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Analiza definicji dotacji budżetowej zawartej w omawianym przepisie pozwała wyodrębnić kilka zasadniczych cech charakteryzujących wydatki tego rodzaju. Po pierwsze, dotacje określane są. jako środki podlegające szczególnym zasadom rozliczania. Przyjmuje się, że nakaz ten powinien być rozumiany jako konieczność dostarczenia przez beneficjenta dowodów pozwalających stwierdzić, iż środki z dotacji zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem. Podmiot dotujący jest zaś zobowiązany do dokonania określonych w przepisach czynności rozliczeniowych. Z perspektywy podmiotu dotującego, wykorzystanie środków zgodnie z przeznaczeniem, czy też do końca roku budżetowego następuje wówczas, gdy fakt ten może zostać stwierdzony na podstawie stosownych dokumentów. W przeciwnym wypadku brak jest podstaw do takiego uznania. Dotacje, które nie zostaną wykorzystane w określonym terminie (najczęściej do końca roku budżetowego) podlegają zwrotowi. Obowiązek zwrotu takiej dotacji powstaje z mocy prawa, a decyzja zobowiązująca do zwrotu ma jedynie charakter deklaratoryjny.

Organ ponadto stwierdził wykorzystanie w roku 2018 niższej kwoty, niż wykazana została w rozliczeniu pobrania i wykorzystania dotacji za dany rok budżetowy, stanowiącym załącznik nr 6 do uchwały z dnia 25 stycznia 2018 r., tzn. wykazano wydatkowanie kwoty tj. 29.250,63 zł dotyczącej listy płac za miesiąc grudzień 2018 r. (wynagrodzenia wraz z pochodnymi od wynagrodzeń) a potwierdzone zostało wykorzystanie kwoty tj. 23.634,94 zł. Organ prowadzący przedszkole potwierdził nieprawidłowość w tym zakresie przedstawiając potwierdzenia dokonania przelewów w kolejnym roku budżetowym. Nieprawidłowość ta dotyczyła opłacenia części pochodnych od wynagrodzeń (5.615,69 zł) w roku 2019 oraz niepoprawnego wykazania tej kwoty, tj. 5.615,69 zł w rozliczeniu pobrania i wykorzystania dotacji w 2018 r. ze wskazaniem innej niż rzeczywista daty dokonania wydatku w ww. rozliczeniu. Zatem kwota 5.615,69 zł dotacji za rok 2018 została prawidłowo uznana za niewykorzystaną do końca roku budżetowego i podlega zwrotowi.

SKO wskazało, że przywoływany w odwołaniu aneks do umowy z dnia 5 sierpnia 2013 r. nie wnosi nic do sprawy, albowiem nie zmienił on de facto wysokości czynszu, na pokrycie którego nie mogła być przeznaczona zakwestionowana część dotacji. Na jego podstawie nie sposób uznać, że Strona ponosiła wydatki na media, skoro zobowiązana była jedynie do comiesięcznego świadczenia czynszowego, które następnie wykazała w rozliczeniu dotacji jako wydatki na wynajem pomieszczeń. Ponadto SKO zauważyło, że Strona miała możliwość wskazania na etapie składania dokumentów dotyczących rozliczenia dotacji, że obok kosztów najmu pomieszczeń rozlicza także media, czego jednak nie dokonała. Jednocześnie w ramach skarżonej decyzji organ pierwszej instancji szczegółowo omówił, jakie dowody zostały przedłożone przez Stronę oraz odniósł się do nich.

W skardze skierowanej do sądu administracyjnego Skarżąca zaskarżając w całości decyzję SKO zarzuciła jej:

1.Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art.75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 art. 78 § 1 poprzez:

a) pominięcie dowodu z aneksu z dnia 5 sierpnia 2013 r. do umowy najmu z dnia 5 sierpnia 2013 r. i błędne uznanie, że nie ma on znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,

b) pominięcie dowodów z następujących dokumentów: faktury za koszty eksploatacji budynku (energia elektryczna, gaz, woda/ścieki. Internet/telefony), zestawienia kosztów i historii rachunku bankowego J.M.

2.Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na: wadliwym uznaniu, że Strona nie wykazała, iż poniosła koszty eksploatacji budynku/mediów (energia elektryczna, gaz, woda/ścieki, Internet/telefony), które nie wchodzą w skład ryczałtowego czynszu, zostały zapłacone do podmiotów trzecich (sprzedawców tych mediów) i podlegają pokryciu z dotacji; ii) wadliwym uznaniu, że czynsz najmu nie stanowi wydatku finansowanego z dotacji, z uwagi na brak przesunięcia majątkowego z majątku dotowanego na rzecz innego podmiotu.

3. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 10 ust.1 ustawy prawo oświatowe poprzez błędne zastosowanie polegające na wadliwym uznaniu, że czynsz najmu jak i koszty mediów (energia elektryczna, gaz, woda/ścieki, Internet/telefony) na podstawie umowy najmu z dnia 5 sierpnia 2013r. wraz z aneksem nie mogły być finansowane z dotacji,

4. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 251 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego zastosowanie w okolicznościach faktycznych sprawy, podczas gdy w obowiązującym porządku prawnym brak jest normy zakazującej nawiązywanie przez dysponenta dotacji stosunków zobowiązaniowych z własnym małżonkiem, w wykonaniu których na rzecz małżonka przekazana zostanie część środków dotacyjnych, a w konsekwencji błędne zakwalifikowanie kwot wydatkowanych na najem lokalu jako dotacji niewykorzystanej i podlegającej zwrotowi,

5. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art.31 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż w przypadku ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej nie następuje przesuniecie majątkowe z jednego majątku do drugiego majątku w sytuacji, gdy oboje małżonkowie prowadzą działalność gospodarczą będąc odrębnymi przedsiębiorcami i jeden z małżonków jako przedsiębiorca wynajmuje nieruchomość drugiemu małżonkowi jako przedsiębiorcy, mimo że w istocie dochodzi do przesunięcia majątkowego między jednym przedsiębiorcą a drugim.

6. Naruszenie prawa materialnego, a to art.7 ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez brak jego zastosowania do niniejszej sprawy, w sytuacji gdy należyta wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że wynajmujący J.M. był zobowiązany do wystawienia faktury za wynajem nieruchomości skarżącej, gdyż wykonywał usługę wynajmu, co wskazuje na przesunięcie majątkowe z majątku dotowanego na rzecz innego podmiotu.

7. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na:

a) pominięciu okoliczności faktycznych wynikających z aneksu z dnia5 sierpnia 2013r. do umowy najmu z dnia 5 sierpnia 2013 r., a w szczególności kosztów mediów (energia elektryczna, gaz, woda/ścieki. Internet/telefony), które to koszty stanowiły składnik czynszu najmu,

b) pominięciu okoliczności faktycznych wynikających z następujących dokumentów: faktury za media (energia elektryczna, gaz, woda/ścieki. Internet/telefony), zestawienia kosztów i historii rachunku bankowego J.M.,

c) pominięciu okoliczności faktycznej, że od kwoty czynszu był płacony podatek dochodowy przez wynajmującego, co stanowiło przesunięcie majątkowe do osoby trzeciej, tj. Skarbu Państwa,

d) pominięciu okoliczności, iż wynajmujący prowadząc działalność gospodarczą by zobowiązany do wystawienia faktury na najem, gdyż wykonywał usługę w rozumieniu ustawy o VAT,

e) pominięciu okoliczności, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w wyłącznym majątku przedsiębiorcy J.M., który ponosił koszty odsetek płaconych do banku z tytułu zaciągniętego kredytu na zakup przedmiotowej nieruchomości, amortyzował przedmiotową nieruchomość, itp.,

f) pominięciu okoliczności, iż E.Z. nie była współkredytobiorcą z tytułu zaciągniętego kredytu na zakup przedmiotowej nieruchomości i w związku z tym nie ponosiła odpowiedzialności za tego rodzaju zobowiązanie.

W związku z powyższym wniosła o:

1.uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 lipca 2023 znak sprawy: Nr SKO.FD/41.4/79/2023/14425 oraz decyzji z dnia 9 maja 2023 wydanej przez Prezydenta Miasta M. (znak sprawy: [...]) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

2.zasądzenie od SKO na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych lub zgodnie ze spisem kosztów w przypadku jego złożenia.

W uzasadnieniu skargi Strona uszczegółowiła zarzuty i m.in. wskazała, że błędne jest twierdzenie Organu II Instancji, iż treść aneksu z dnia 5 sierpnia 2013r. do umowy najmu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ponieważ na mocy aneksu wyraźnie stwierdzono, iż w skład czynszu najmu wchodzą także koszty eksploatacji budynku (energia elektryczna, gaz, woda/ścieki. Internet/telefony) i koszty te uiszcza samodzielnie wynajmujący. Fakt, iż czynsz najmu pozostał w niezmienionej ryczałtowej kwocie nie ma wpływu na okoliczność, iż wyraźnie wskazano w aneksie, że z otrzymywanego czynszu najmu, wynajmujący będzie regulował wszystkie ww. koszty. Koszty te stanowią część zmienną czynszu najmu w takiej wysokości w jakiej koszty te ponosi wynajmujący w danym miesiącu. Koszty te nie stanowią zatem przychodu wynajmującego lecz jego faktyczny koszt.

W związku z powyższym strona wskazała, że w istocie dotacja w wysokości miesięcznych kosztów ww. mediów została przeznaczona właśnie na zapłatę ww. kosztów eksploatacji budynku. Bez znaczenia prawnego pozostaje kwestia wypełnienia przez skarżącą dokumentu będącego załącznikiem nr 6 do uchwały Nr [...] Rady Miasta M. z dnia 25 stycznia 2018. Skarżąca wykazała bowiem okoliczność ponoszenia kosztów czynszu i nie rozbiła tego wydatku na czynsz sensu stricte oraz koszty eksploatacji budynku.

Dodatkowo podniosła, że nawet przyjmując argumentację Organu I i II Instancji, że dla uznania kosztu za możliwy do finansowania z dotacji koniecznym jest dokonanie przesunięcia z majątku dotowanego do majątku osoby trzeciej, to fakt, iż wynajmujący płacił ww. koszty na rzecz dostawców poszczególnych mediów, stanowi właśnie przesunięcie majątkowe z majątku dotowanego (skarżącej) do majątku osoby trzeciej. Okoliczność, że nastąpiło to pośrednio, tj. poprzez wynajmującego nie ma znaczenia prawnego, gdyż przepisy prawa w tym względzie nie wyłączają takiej możliwości.

Strona wskazała, że przychód z najmu nie stanowi przychodu wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego lecz jest przychodem odrębnym przedsiębiorcy - niezależnie od treści art.31 § 2 k.r.o.

Nadto umowa najmu z dnia 5 sierpnia 2013r. została zawarta między przedsiębiorcą J.M. a przedsiębiorcą E.Z. Nie była to zatem umowa między małżonkami prowadzącymi wspólne gospodarstwo domowe lecz między dwoma przedsiębiorcami. Nie doszło zatem do sytuacji, w której czynsz najmu, na który została przeznaczona dotacja stanowił przychód wspólny obojga małżonków prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Czynsz najmu stanowił przychód wyłącznie dla przedsiębiorcy J.M. Nie doszło zatem do niewykorzystania dotacji.

Nadto strona podniosła, że wszelkie nakłady na przedmiotową nieruchomość czynił wyłącznie przedsiębiorca jej mąż (J.M.) bez jakiegokolwiek udziału skarżącej. Dowodem na to jest m.in. to, że wyłącznie przedsiębiorca, (tj. J. M.) w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zaciągnął kredyt inwestycyjny w banku B S.A. (umowa kredytu z dnia 7 grudnia 2012) - w tej umowie kredytobiorcą jest wyłącznie ww mąż strony. Natomiast skarżąca nie tylko nie była współkredytobiorcą ale nawet nie poręczyła za przedmiotowy kredyt. Tym samym nie jest zobowiązana względem banku do spłaty rat kredytowych ani nie ponosi odpowiedzialności względem banku w razie braku spłaty kredytu przez jej męża.

Skarżąca wskazała, że każda spłata raty kredytowej następuje wyłącznie z rachunku bankowego jej męża jako przedsiębiorcy. Nie było i nie ma żadnych przepływów finansowych między rachunkiem bankowym przedsiębiorcy (J. M.) a rachunkiem E.Z. Finansowanie raty kredytowej zawsze odbywało się i odbywa do nadał z przychodów jej męża jako przedsiębiorcy.

Stroną wszystkich kwestii formalnoprawnych związanych z posadowieniem budynków i budowli na przedmiotowej nieruchomości był wyłącznie przedsiębiorca mąż skarżącej, a w szczególności był stroną wszelkich postępowań administracyjnych (pozwolenie na budowę, rozbudowa sieci i przyłączy, pozwolenie wodnoprawne, itp.) w tym zakresie jak i umów dotyczących budowy (umowa o roboty budowlane. Wszystkie płatności na powyższe cele realizował J.M. samodzielnie jako przedsiębiorca.

Wszystkie umowy na wykonanie przyłączy mediów jak i umowy na dostawę mediów zostały zawarte wyłącznie przez męża skarżącej.

Przedmiotowy budynek stanowi majątek trwały przedsiębiorcy męża skarżącej i jest amortyzowany przez niego. Stanowi on zatem majątek odrębny przedsiębiorcy - w tym sensie odrębny, że przychód z najmu stanowi przychód przedsiębiorcy (J. M.) a nie jego i skarżącej.

Zarówno w ustawie prawo oświatowe jak i w ustawie o finansach publicznych oraz w innych mających zastosowanie w niniejszej sprawie aktach prawnych, brak jest jakichkolwiek regulacji stanowiących ograniczenia, co do tego od kogo można nająć nieruchomość niezbędną do funkcjonowania określonej placówki oraz uwarunkowania możliwości pokrycia wydatków związanych z najmem z uzyskanej dotacji.

W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta M. z 9 maja 2023 r. i zasadzenie zwrotu kosztowe postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie art.1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 – powoływanej dalej jako: p.p.s.a), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Niniejsza sprawa, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Przeprowadzona we wskazanych wyżej ramach kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej wykazała, że organy nie naruszyły przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Na wstępie należy zaznaczyć, że podstawą wydania w sprawie decyzji były przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz ustawy o finansach publicznych (art. 251 ust. 1 i ust. 5, art. 252 ust. 1 pkt 1, ust. 5 i ust. 6 pkt 1). Stosownie do przepisów u.f.p., w brzmieniu właściwym dla sprawy, dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku (art. 251 ust. 1). Od kwot dotacji zwróconych po terminach określonych w ust. 1-3 nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1-3 (art. 251 ust. 5). Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2 (art. 252 ust. 1 pkt 1). Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 5). Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem (art. 251 ust. 6 pkt 1). Kwoty dotacji podlegające zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego w przypadkach określonych w tej ustawie, a więc również w takiej sytuacji, jaka miała miejsce w tej sprawie, są zaliczane do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (art. 60 pkt 1). Organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do tych należności, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej, są wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa. Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przysługuje odwołanie. Organami odwoławczymi są samorządowe kolegium odwoławcze (art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 3 pkt 4). Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych w u.f.p. mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa (art. 67).

Zgodnie z art. 35 ust. 1 u.f.z.o. dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:

1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, w tym na:

a) roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy o pracę w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce w przeliczeniu na maksymalny wymiar czasu pracy - w wysokości nieprzekraczającej:

– 250% 12-krotnego średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2021 r. poz. 1762, z 2022 r. poz. 935, 1116, 1700 i 1730 oraz z 2023 r. poz. 641) - w przypadku publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz niepublicznych przedszkoli, o których mowa w art. 17 ust. 1, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych, o których mowa w art. 19 ust. 1, i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 21 ust. 1,

– 150% 12-krotnego średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - w przypadku niepublicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego niewymienionych w tiret pierwszym, oraz niepublicznych szkół i placówek,

aa) roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej w publicznym lub niepublicznym przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej publiczne lub niepubliczne przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego - w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kwot określonych w lit. a,

b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, oraz zadania, o którym mowa w art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622),

2) pokrycie wydatków na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych obejmujących:

a) książki i inne zbiory biblioteczne,

b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w placówkach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach,

c) sprzęt rekreacyjny i sportowy dla dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków i uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,

d) meble,

e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości określonej zgodnie z art. 16f ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości w momencie oddania do używania.

2. Przez wydatki bieżące, o których mowa w ust. 1 pkt 1, należy rozumieć wydatki bieżące, o których mowa w art. 236 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Brzmienie tych przepisów jest jednoznaczne. Wydatki, czyli rozdysponowanie kosztów muszą być przeznaczone na wskazane tam cele, ale w każdym przypadku zawsze muszą być przesunięciem majątkowym z majątku dotowanego. W przywołanych przepisach wyraźnie jest mowa o wydatku. Wydatek oznacza przepływ środków finansowych od finansującego (dającego) do finansowanego (otrzymującego). Nie może jednak dotyczyć majątku wspólnego małżonków. Dotacja bowiem musi być udzielona wyłącznie na zadania publiczne i to w całości, a nie częściowo przeznaczona czy też wykorzystana na cel prywatny. Celem dotacji może być tylko i wyłącznie cel publiczny, nigdy własny. Ustawodawca nie dopuszcza bowiem odstępstwa od uznania, że cechą istotną dotacji jest zrealizowanie zadań publicznych w całości.

Należy zaznaczyć, że w przykładowym wyliczeniu wydatków bieżących szkół, które mogą być pokrywane z dotacji, obok wynagrodzenia osoby fizycznej prowadzącej szkołę i pełniącej odpowiednio funkcję dyrektora szkoły, wymieniono sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 5 ust. 7.Nadal jednak poza wynagrodzeniem mowa jest o wydatkach. Istotnym jest więc to, czy kwota z dotacji została wydana (w wyżej opisanym znaczeniu) i czy na cel zgodny z przeznaczeniem dotacji. Obie przesłanki w ocenie sądu muszą być spełnione łącznie.

W rozpatrywanej sprawie oś sporu stanowi kwestia poniesienia, czy też nie, przez Skarżącą koszów czynszu najmu, a także ustalenie, czy czynsz miał zryczałtowana wysokość, obejmującą koszty tzw. mediów (opłat za wody, prąd, ogrzewanie) , czy też nie.

Zgodnie z art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej określanej skrótem K.r.o.) z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Z kolei, zgodnie z art. 31 § 2 k.r.o. do majątku wspólnego należą w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków. Dochód z czynszu najmu rzeczy w przypadku gdy nieruchomość wchodzi w skład majątku osobistego jednego z małżonków wchodzi także do ich majątku wspólnego, a więc i osoby fizycznej, pozostającej w związku małżeńskim, w tym wypadku prowadzącej niepubliczne przedszkole.

Ponadto zgodnie z art. 35 K.r.o. w czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.

Jednakże w orzecznictwie Sądu Najwyższego za ugruntowane już można uznać stanowisko, zgodnie z którym w czasie trwania ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej dopuszczalne jest rozporządzenie przez małżonka przedmiotem wchodzącym w skład majątku wspólnego na rzecz majątku odrębnego drugiego małżonka. Wspólność majątkowa powinna bowiem służyć przede wszystkim samym małżonkom, a dysponowanie wchodzącymi do tej wspólności składnikami majątkowymi powinno stanowić ich wyłączne prawo. Tym niemniej jednak swobodę małżonków w tym zakresie ogranicza przepis art. 35 K.r.o. Jak stwierdził to Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 10 IV 1991 r. III CZP 76/90, sprzeczne z tym przepisem, i w konsekwencji nieważne (art. 58 § 1 K.c.), będą takie czynności prawne między małżonkami, odnoszące się do składników majątku wspólnego, których treść i cel wskazują, że zmierzają do podziału majątku wspólnego w czasie trwania wspólności ustawowej (patrz również orzeczenia SN z 6 VI 1975 r. III CRN 134/75, z 8 II 1994 r. III CZP 3/94, z 20 II 1996 r. I CRN 8/96, z 27 III 2001 r. IV CKN 289/00, z 20 II 2008 r. II CSK 451/07, z 18 I 2012 r. II CSK 139/11, z 30 VI 2020 r. III CSK 269/19).

Majątek wspólny musi być traktowany tak jak każda inna prawnie wyodrębniona masa majątkowa. Wspólność ustawowa, jako ściśle związana ze stosunkiem prawnym o charakterze osobistym zachodzącym między małżonkami (małżeństwem), jest współwłasnością łączną (art. 196 § 1 k.c.). Jej charakterystycznymi, istotnymi cechami, różniącymi ją od współwłasności w częściach ułamkowych, jest to, że:

1) jest to wspólność bezudziałowa,

2) w czasie jej trwania małżonkowie nie mogą rozporządzać swoimi prawami do majątku wspólnego i nie mogą wyzbyć się ich na rzecz osób trzecich, a co więcej, stosownie do art. 35, żadne z małżonków nie może rozporządzić ani nawet zobowiązać się do rozporządzenia udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku, ani żądać podziału majątku wspólnego.

Z powyższego wynika, że zawarta przez Skarżącą i jej męża w formie aktu notarialnego umowa darowizny z 28 marca 2023 r. mocą której Skarżąca darowała mężowi udziały w działkach stanowiących nieruchomość zabudowaną dwukondygnacyjnym budynkiem przeznaczeniu na cele oświatowe, nauki, kultury i sportu, położoną w M. przy ulicy [...] ([...]), będąca dotychczas przedmiotem wspólności małżeńskiej dorobkowe co do zasady była dopuszczalna, o ile nie zmierzała do dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

Mając na uwadze treść art. 81 ustawy Prawo o notariacie (Dz. U. z 2020.1192) mówiącego o tym, że notariusz odmawia dokonania czynności notarialnej sprzecznej z prawem, należy przyjąć domniemanie, iż wyżej opisana umowa jest ważna, a podane w niej dane za prawdziwe. Trudno bowiem przyjąć aby w niniejszym przypadku notariusz wyraził zgodę na sporządzenie aktu notarialnego prowadzącego do zawarcia naruszającej przepisy prawa umowy tj. prowadzącej wbrew zakazowi z art. 35 k.r.o. do podziału majątku małżonków w czasie trwania pomiędzy nimi ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej.

Zgodnie z art. 36 § 1 K.r.o. oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.

Nadto każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku - § 2 art. 36.

Jednakże przedmiotami majątkowymi służącymi małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności zarobkowej małżonek ten zarządza samodzielnie. W razie przemijającej przeszkody drugi małżonek może dokonywać niezbędnych bieżących czynności- § 3 art. 36. Oznacza to, że małżonek Skarżącej miał prawo zarządu nieruchomością zabudowaną budynkiem przedszkolnym. Miał co do zasady prawo do wynajęcia tej nieruchomości. Tyle tylko, że przepisy o zarządzie majątkiem dorobkowym nie niweczą samego prawa własności. Czynności podejmowane przez jednego z małżonków w celu prawidłowego funkcjonowania prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa, obejmującego składniki stanowiące przedmiot majątku wspólnego obojga małżonków mieszczą się w granicach zwykłego zarządu majątkiem wspólnym ale nie zmieniają charakteru tego majątku.

Także przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przewidujące odrębne rozliczanie się małżonków, również z prowadzonej przez nich odrębnej działalności gospodarczej, chociaż regulują rozliczanie przychodów z majątku wspólnego, nie niweczą samej istoty współwłasności idealnej. Oznacza to, że małżonkowie niewątpliwie mogą zawierać między sobą umowy rozporządzająco – zobowiązujące dotyczące ich majątków osobistych.

Dla ważności umowy najmu – umowy konsensualnej, wystarczy, aby wynajmujący zobowiązał się do wydania rzeczy będącą przedmiotem najmu a najemca zobowiązał się do zapłaty czynszu. Wydanie jest czynnością faktyczną. W sytuacji, gdy Skarżąca jest współwłaścicielem nieruchomości z prawem do jej posiadania trudno przyjąć, że możliwy był do zrealizowania istotny element umowy najmu, jakim jest wydanie przedmiotu najmu.

Zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 34¹ K.r.o., precyzującym zakres uprawnień małżonków względem składników majątku wspólnego, każdy z małżonków jest uprawniony do współposiadania rzeczy wchodzących w skład tego majątku oraz do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka. Przytoczony przepis odpowiada treścią art. 206 k.c., określającemu uprawnienia współwłaścicieli w częściach ułamkowych. Zbieżność obydwu przepisów uprawnia jednak jedynie do stwierdzenia, że ustawodawca przyjął w oby wypadkach zasadę, że każdy współuprawniony może posiadać całą rzecz (majątek wspólny), a nie tylko określoną jej część. Ograniczeniem jego prawa jest jedynie analogiczne prawo współuprawnionego. O ile jednak w wypadku współwłasności posiadanie stanowi realizację prawa określonego ułamkowo, o tyle małżonek współposiada majątek wspólny wykonując uprawnienia płynące z praw majątkowych łącznych, wspólnych i niepodlegających żadnemu rozdzieleniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2011 r., III CSK 184/10, Palestra 2011/5-6/154 i powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo). Posiadanie samoistne rzeczy przez małżonków, odmiennie niż w wypadku współposiadania przez osoby niepołączone wspólnością łączną, musi być interpretowane jako realizowanie przez każdego z nich całości praw.

Zasadnie zatem organy orzekające w sprawie uznały, że Skarżąca nie poniosła ciężaru ekonomicznego zapłaty czynszu. Za wydatek nie można uznać zapłaty kwoty za korzystanie z własnej rzeczy.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 stycznia 2019 r., o sygn. I GSK 2506/18, zgodnie z którym w warstwie ekonomicznej poniesienie wydatku odznacza uszczuplenie w majątku organu prowadzącego, które to uszczuplenie wyrównuje dotacja. Te dwie pozycje się bilansują. To zaś oznacza, że w istocie wydatek finansowany ostatecznie dotacją nie jest ciężarem dla organu prowadzącego. Dotacja nie służy i nie może służyć finansowaniu organu prowadzącego, nie może mu przynosić zysku.

Ponadto, co trafnie zaakcentował organ odwoławczy, jeżeli małżonek prowadzi działalność gospodarczą, bez względu na to, do której z mas majątkowych należy przedsiębiorstwo w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej, uzyskiwany dochód z prowadzonej w oparciu o przedsiębiorstwo działalności zarobkowej również wchodzi do majątku wspólnego. Zatem dochód z czynszu najmu rzeczy wchodzącej w skład majątku osobistego jednego z małżonków może wejść do ich majątku wspólnego, a więc i osoby fizycznej, pozostającej w związku małżeńskim, prowadzącej niepubliczne przedszkole.

W konsekwencji zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że Skarżąca nie poniosła ciężaru ekonomicznego wydatku określonego jako czynsz najmu.

Odnosząc się do kwestii opłat za tzw. media tj., energii elektrycznej wody, odprowadzania ścieków, usług telekomunikacyjnych to zauważyć należy, że zgodnie z treścią umowy najmu przedstawiona przez Skarżącą do akt postępowania administracyjnego opłaty za media miały być refakturowane na nią przez męża. W świetle przedstawionych dokumentów przez stronę i wobec braku innych dokumentów organy miały podstawy do uznania, że Skarżąca faktycznie wydatków wskazanych w wyliczeniu nie poniosła. Brak bowiem na potwierdzenie tych faktów prawidłowych dokumentów księgowych.

Warunkiem prawidłowego rozliczenia dotacji jest posiadanie prawidłowo sporządzonych dokumentów, faktur, rachunków, potwierdzających dotowane wydatki.

W odniesieniu do wydatków związanych z samymi mediami Skarżąca takich dokumentów nie przedstawiła.

Ponadto z aneksu z 5 sierpnia 2013 r. do umowy najmu z tej samej daty wynika, iż zgodnie tym dokumentem strony umowy ustaliły czynsz w formie zryczałtowanej. Kwota czynszu obejmowała także opłaty za media. Nie były one wyodrębnione. Realnie opłaty za media ponosił mąż Skarżącej i rozliczał je w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Natomiast Skarżąca, w ramach prowadzonego przez siebie przedszkola nie dysponuje dokumentacją pozwalającą na określenie wysokości poniesionych wydatków. Zaś czynsz, w powodów wyżej wskazanych nie był uznany za wydatek.

W świetle powyższego za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 75 § 1, art. 77 § 1, 78 § 1 K.p.a. Błędny jest zarzut naruszenia art. 123 k.p.a. bowiem organ określił, jakie dokumenty uznał za dowody w sprawie i włączył je do akt postępowania jako dowody. Jest wśród niech umowa najmu z 5 sierpnia 2013 r.

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 7 ustawy o podatku od towarów i usług, bowiem organ nie był uprawniony, w granicach sprawy dotyczącej zwrotu dotacji rozstrzygać o obowiązku podatkowym męża Skarżącej. To wykraczało poza granice sprawy.

Wobec powyższego skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono.