Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 45/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 35, art. 36 par. 1, art. 12
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 149par. 1 pkt 1, art. 149 par. 1a, art.149 par. 2, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie: Asesor WSA Paweł Daniel Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi D. M. na bezczynność i przewlekłość Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie legalności i prawidłowości robót budowlanych I. zobowiązać Inspektor Nadzoru Budowlanego do załatwienia podania skarżącego z dnia [...] marca 2019 r., znak sprawy [...] ([...]), w terminie 60 dni od dnia doręczenia organowi wyroku ze stwierdzeniem prawomocności i aktami sprawy, II. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, III. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, IV. przyznaje od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1.000 zł (jeden tysiąc złotych), V. w pozostałym zakresie skargę oddala, VI. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

D. M., reprezentowany przez rad. pr. G. W., pismem z dnia 8 lutego 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINB) postępowania w zakresie "legalności i prawidłowości robót budowlanych związanych z przebudową kanalizacji na działce nr [...] przy ul. [...] w K. po wydaniu decyzji uchylającej znak: [...] z dnia 06 sierpnia 2019 r. i wyroku oddalającego sprzeciw od tej decyzji sygn. akt II SA/Po [...] z dnia 30 października 2019 r."

Z uwagi na tak określony przedmiot skargi, przed omówieniem zasadniczych jej motywów, Sąd uznał za konieczne przytoczenie poniżej następującego stanu faktycznego sprawy.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. – na skutek podania D. M. z dnia 27 marca 2019 r. – pismem z dnia 16 kwietnia 2019 r., znak [...], zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego dotyczącego wykonania robót budowlanych związanych z przebudową kanalizacji na działce nr [...], w K. przy ul. [...], której właścicielem jest H. spółka jawna z siedzibą w K..

Następnie PINB decyzją z dnia 9 maja 2019 r., znak [...], umorzył w całości powyższe postępowanie administracyjne, uznając że postępowanie stało się bezprzedmiotowe a roboty prowadzone są na podstawie pozwolenia na budowę w zakresie rozbudowy budynku handlowo usługowego. Podczas kontroli nie stwierdzono przebudowy kanalizacji.

W związku ze złożonym przez D. M. odwołaniem od powyższej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) decyzją z dnia 06 sierpnia 2019 r., znak [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W dniu 11 września 2019 r. PINB uzyskał informacje od WINB, że spółka H. w dniu 22 sierpnia 2019 r. wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu od decyzji organu II instancji z dnia 06 sierpnia 2019 r.

PINB prowadził w międzyczasie postępowanie tj. w okresie od sierpnia do października 2019 r. i zwracał się do spółki H. oraz Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej PGKiM) o udzielenie informacji i przedłożenia stosownych dokumentów dotyczących legalności wykonanych robót związanych z przebudową odcinka sieci kanalizacji.

Następnie PINB pismem z dnia 30 października 2019 r. zawiadomił o zwłoce w załatwieniu sprawy i wyznaczył nowy termin jej załatwienia, tj. 60 dni od dnia otrzymania prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny Poznaniu wyrokiem z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt II SA/Po [...], oddalił sprzeciw spółki H. na decyzję WINB z dnia 06 czerwca 2019 r., znak [...] Wyrok uprawomocnił się z dniem 13 listopada 20219 r.

W dniu 04 listopada 2019 r. D. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność i przewlekłość postępowania przez PINB w K. w związku z niezałatwieniem żądania strony z dnia 27 marca 2019 r. dotyczącego "wszczęcia postępowania w sprawie zgodności z prawem realizacji inwestycji polegającej na przebudowie kanalizacji przy ul. [...] (działka nr [...]) w K., po wydaniu uchylającej decyzji organu II instancji z dnia 06 sierpnia 2019 r., nr [...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. II SAB/Po [...], oddalił skargę. Przywołany wyrok został skutecznie doręczony PINB w dniu 20 lutego 2020 r.

W pisemny uzasadnieniu wyroku – sporządzonym na wniosek D. M. – WSA wskazał, że PINB nie dopuścił się zarzucanej mu bezczynności i przewlekłości. WSA stwierdził, że wspomnianym wyrokiem z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt II SA/Po [...], sprzeciw został oddalony, zaś przesłanie organowi akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem nastąpiło dnia 14 grudnia 2019 r. Skoro skarga została wniesiona w dniu 04 listopada 2019 r., to w dniu jej wniesienia termin na załatwienie sprawy pozostawał otwarty.

Odnośnie zarzutu prowadzenia postępowania w sposób przewlekły WSA stwierdził, że przedłużając termin załatwienia sprawy postanowieniem z dnia 30 października 2019 r. PINB czynił to w związku z koniecznością szczegółowego przeanalizowania całości zgromadzonych w sprawie akt w celu zbadania prawidłowości przeprowadzonego postępowania i wydanego rozstrzygnięcia.

Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 marca 2021 r. sygn. II OSK [...], oddalił skargę kasacyjną D. M. od wyroku WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. II SAB/Po [...]. Przywołany wyrok z uzasadnieniem doręczono PINB w dniu 17 czerwca 2020 r.

W międzyczasie PINB podejmował kolejne czynności w sprawie – w dniu 8 czerwca 2020 r. zwrócił się z wnioskiem do Starosty [...] o przekazanie materiałów z Powiatowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego Ośrodka, a w dniu 12 sierpnia 2020 r. zwrócił się do Wydziału Geodezji, Kartografii Katastru i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w K. o przekazanie archiwalnej kopii z operatu inwentaryzacji obiektu budowlanego. Pismem z dnia 14 września 2020 r. organ ponownie zwrócił się do Wydziału Geodezji, Kartografii Katastru i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w K. o podanie informacji, czy w zasobach geodezyjnych nie znajduje się archiwalna dokumentacja z pomiaru przyłącza kanalizacji sanitarnej do budynku położonego na działkce nr [...] z przed rozbudowy objętej pozwoleniem na budowę znak [...]

W dniu 26 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przekazał do PINB w K. prawomocny wyrok WSA z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SAB/Po [...], wraz z uzasadnieniem oraz zwrócił akta sprawy znak [...]

W dniu 13 lipca 2023 r. D. M. złożył za pośrednictwem PINB ponaglenie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w związku z bezczynnością PINB.

Z kolei w dniu 19 lipca 2023 r. WINB pismem znak [...] przekazał drogą elektroniczną kopię odpisu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt II SA/Po [...], oddalającego sprzeciw H. K. B., P. P. Spółki jawnej na decyzję WINB z dnia 6 czerwca 2019 r. znak [...] .

Następnie D. M. pismem z dnia 20 lipca 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność PINB w K. w związku z niezałatwieniem sprawy w przedmiocie legalności i prawidłowości robót budowlanych związanych z przebudową kanalizacji na działce nr [...] przy ul. [...] w K. po wydaniu decyzji uchylającej z dnia 6 sierpnia 2019 r., nr [...]

W międzyczasie PINB postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2023 r. znak [...] podjął czynności w sprawie i nałożył na zarządcę sieci Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: PGKiM K.) obowiązek przedstawienia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych ulegających zakryciu obejmujących przebudowę kanalizacji na dz. nr [...], zlokalizowanej w K. przy ul. [...], w terminie do 05 września 2023 r.

W dniu 17 sierpnia 2023 r. PINB przekazał do WSA w Poznaniu skargę D. M. z dnia 20 lipca 2023 r.

Pismem z dnia 18 sierpnia 2023 r. PGKiM K. zwróciło się do PINB z wnioskiem o przedłużenie terminu wykonania obowiązku wynikającego z postanowienia z dnia 17 sierpnia 2023 r.

PINB postanowieniem z dnia 14 września 2023 r. (znak [...] - dawniej [...]) wyznaczył nowy termin wykonania obowiązku przez PGKiM K., do dnia 22 września 2023 r. Równocześnie PINB zawiadomił strony postępowania o fakcie zwłoki w załatwieniu sprawy i wyznaczył nowy termin jej załatwienia do dnia 30 października 2023 r.

W dniu 9 października 2023 r. do PINB wpłynęło pismo PGKiM K., w którym zawarto prośbę o kolejne wydłużenie terminu wykonania obowiązku wynikającego z postanowienia PINB z dnia 17 sierpnia 2023 r.

Zawiadomieniem z dnia 30 października 2023 r., znak [...], PINB zawiadomił strony postępowania o fakcie zwłoki w załatwieniu sprawy i wskazał nowy termin jej załatwienia do dnia 15 grudnia 2023 r.

PINB postanowieniem z dnia 06 listopada 2023 r., znak [...], przychylił się do prośby PGKiM K. i wyznaczył nowy termin wykonania obowiązku do dnia 30 listopada 2023 r.

W dniu 30 listopada 2023 r. do PINB wpłynęło pismo PGKiM K., którym przedłożono opinię techniczną dotyczącą odcinka kanalizacji deszczowej na działce nr [...].

Następnie PINB pismem z dnia 14 grudnia 2023 r., znak [...], wezwał PGKiM K. do uzupełnienia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych ulegających zakryciu obejmujących przebudowę kanalizacji na działce [...] zlokalizowanej w K. przy ul. [...] zgodnie ze wskazaniami zawartymi w punktach od 1 do 2 postanowienia PINB z dnia 17 sierpnia 2023 r., znak: [...]

PINB jednocześnie odrębnym pismem z dnia 14 grudnia 2023 r., znak [...], zawiadomił strony postępowania administracyjnego o fakcie niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczył nowy termin jej załatwienia tj. do dnia 31 stycznia 2024 r.

PINB w dniu 30 stycznia 2024 r. wystosował ponowne wezwanie do PGKiM do przedłożenia dokumentów wynikających z postanowienie PINB z dnia 17 sierpnia 2023 r.

PGKiM pismem z dnia 31 stycznia 2024 r. zwróciło się do PINB z prośbą o wydłużenie terminu "wyjaśnienia wszystkich wątpliwości wraz z złożeniem niezbędnych dokumentów.

W międzyczasie, wyrokiem z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. II SAB/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę D. M. z dnia 20 lipca 2023 r. na bezczynność PINB w przedmiocie legalności i prawidłowości robót budowlanych związanych z przebudową kanalizacji na działce nr [...] przy ul. [...] w K..

W motywach powyższego wyroku po pierwsze zwrócono uwagę, że choć skarżący objął skargą okres od dnia wydania przez WINB decyzji kasacyjnej z dnia 6 sierpnia 2019 r., nr [...], i w jej treści kwestionuje prawidłowość określenia przez PINB w K. przedłużenia terminu rozpoznania sprawy zawiadomieniem z dnia 30 października 2019 r., nr [...], to w tym zakresie wiążąca jest ocena zawarta w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SAB/Po [...], od którego skarga kasacyjna została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt II OSK [...]. W konsekwencji powyższych wyroków zaakceptowana została możliwość sformułowania zawiadomienia z dnia 30 października 2019 r. bez podania konkretnej daty, a uzależnienie terminu od zakończenia innego postępowania, którego terminu nie da się precyzyjnie przewidzieć.

Wobec tego WSA uznał za kluczowe zweryfikowanie kiedy PINB w istocie otrzymał prawomocne rozstrzygnięcie wydane w sprawie II SA/Po [...]. W tym kontekście WSA wskazał, że prawomocny wyrok z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt II SA/Po [...], oddalający sprzeciw od decyzji kasacyjnej z dnia 6 sierpnia 2019 r., nr [...], został przesłany wraz z aktami sprawy w dniu 14 grudnia 2019 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, czyli do organu, który wydał zaskarżoną decyzję kasacyjną, a nie do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. . Z akt sprawy wynika, że kopia odpisu prawomocnego wyroku z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt II SA/Po [...], została przesłana przez WINB do PINB dopiero przy piśmie z dnia 19 lipca 2023 r. i w tym samym dniu wpłynęła do tego organu.

WSA stwierdził więc, że skoro termin do załatwienia sprawy wynosił 60 dni od dnia otrzymania prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie znak: [...], a więc od dnia 19 lipca 2023 r., to w dniu wniesienia skargi (tj. w dniu 20 lipca 2023 r.) termin do załatwienia sprawy przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. pozostawał otwarty, co wyklucza zaistnienie w sprawie bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. Przywołany wyrok został doręczony PINB w dniu 15 stycznia 2024 r.

W dniu 31 stycznia 2024 r. PINB wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 8 marca 2024 r.

Skarżący dnia 7 lutego 2024 r. wniósł ponaglenie, które WINB postanowieniem z 26 lutego 2024 r. nr [...] uznał za nieuzasadnione.

Pismem z dnia 8 lutego 2024 r. D. M., reprezentowany przez rad. pr. G. W., wniósł wskazaną na wstępie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez PINB w K. postępowania w zakresie legalności i prawidłowości robót budowlanych związanych z przebudową kanalizacji na działce nr [...] przy ul. [...] w K. po wydaniu decyzji uchylającej znak: [...] z dnia 06 sierpnia 2019 r. i wyroku oddalającego sprzeciw od tej decyzji sygn. akt II SA/Po [...] z dnia 30 października 2019 r., zarzucając organowi naruszenie art. 35 § 1 kpa i 12 k.p.a. Skarżący wniósł o:

1. wydanie stosownego orzeczenia przez PINB w K. bez zbędnej zwłoki tj. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a.,

2. względnienie skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania PINB w K. przez WSA w Poznaniu i zobowiązanie PINB w K. do załatwienia przedmiotowej sprawy, w określonym przez WSA w Poznaniu terminie, w przypadku niezałatwienia sprawy przez PINB w K. w trybie autokontroli (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.),

3. stwierdzenie, że PINB w K. dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.),

4. stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

5. przyznanie od PINB w K. na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.);

zasądzenie od PINB w K. na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Motywując skargę wskazano, że od wydania decyzji uchylającej znak: [...] z dnia 06 sierpnia 2019 r. minęły ponad cztery lata. Zamiast oczekiwanego orzeczenia organ przesłał zawiadomienie znak: [...] z dnia 30 października 2019 r. ze wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy: "60 dni od otrzymania przez tutejszy organ prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie znak: [...]". Okazało się, że w wyniku niedopatrzenia, WINB przesłał prawomocny wyrok WSA sygn. akt II SA/Po [...] do PINB pismem z dnia 19 lipca 2023 r. Zdaniem skarżącego sprawa powinna być załatwiona (wydana decyzja) do dnia 19 września 2023 r. (19.07.2023 r. +60 dni). Na dzień wniesienia skargi termin ten dawno upłynął, a organ nie wydał decyzji w sprawie, a jedynie wydawał zawiadomienia o przedłużeniu i wyznaczaniu nowego terminu załatwienia sprawy co świadczy o ewidentnej przewlekłości organu. Skarżący podkreślił, ze sprawa trwa już kilka lat, jak i była przedmiotem rozpoznania tut. Sądu i NSA a mimo tego organ nie podjął żadnych rozstrzygnięć, co oznacza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania ma charakter rażący.

Odnosząc się do żądania przyznania sumy pieniężnej skarżący wskazał, że doznał w związku z bezczynnością i przewlekłością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Skarżący zmuszony był i jest nadal do składania ponagleń i ponoszenia kosztów pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, a co ważniejsze zmuszony jest znosić funkcjonowanie nielegalnej kanalizacji. Ponadto skarżący zmuszony jest znosić bierność organu w załatwieniu sprawy, która już dawno powinna była być załatwiona, gdy tymczasem sąsiedzi robią co chcą (za przyzwoleniem organów nadzoru budowlanego) i nie zważając na uciążliwości (odpływ ścieków), bez skrępowania użytkują nielegalny obiekt budowlany (kanalizację), który w znaczący sposób oddziałuje na nieruchomość skarżącego. Ponadto skarżący poniósł nie z własnej winy koszty związane z przebudową kanalizacji. Ponadto nałożenie na PINB w K. obowiązku wypłacenia skarżącemu sumy pieniężnej będzie miało przede wszystkim na celu to, aby PINB więcej nie dopuszczał się bezczynności i przewlekłości w prowadzonym postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie.

PINB wyjaśnił, że w toczącym się postępowaniu istotne jest złożenie przez PGKiM oceny technicznej wykonanych robót budowlanych ulegających zakryciu, obejmujących przebudowę kanalizacji na dz. [...] w K. przy ul. [...]. Organ na prośbę wymienionego podmiotu wydłużał termin na złożenie niezbędnych dokumentów, mając na uwadze fakt, że ocena techniczna stanowi ważny materiał dowodowy w sprawie. Mając na uwadze konieczność wyjaśnienia wszystkich wątpliwości w sprawie, PINB pismem z dnia 31 stycznia 2024r. znak [...] zawiadomił strony o fakcie zwłoki w jej załatwieniu i wyznaczył nowy termin załatwienia tj. do dnia 8 marca 2024r. Zdaniem organu powyższe okoliczności świadczą o tym, że nie dopuścił się zarzucanej bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje

Skarga okazała się częściowo zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 P.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Stosownie do art. 53 § 2b P.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie zaś do art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: K.p.a.), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

W tym miejscu wskazać należy, iż złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 P.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu pozostającego w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 3 P.p.s.a. W sprawach skarg na bezczynność nie ma znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy ponagleniem wniesionym w trybie art. 37 § 1 K.p.a., a skargą do sądu administracyjnego. Warunkiem formalnym skargi jest wyłącznie złożenie takiego ponaglenia.

Z akt sprawy wynika, że skarżący wypełnił powyższy wymóg składając stosowne ponaglenie (por. pismo z dnia 7 lutego 2024 r.). Z tych też względów skargę uznać należało za dopuszczalną.

Przechodząc do meritum sprawy zauważyć należy, iż wniesiona w tej sprawie skarga zarzuca obie postaci opieszałości wymienione w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., tj. zarówno bezczynność organu, jak i przewlekłe prowadzenie przez PINB w K. postępowania "w zakresie legalności i prawidłowości robót budowlanych związanych z przebudową kanalizacji na działce nr [...] przy ul. [...] w K. po wydaniu decyzji uchylającej znak: [...] z dnia 06 sierpnia 2019 r. i wyroku oddalającego sprzeciw od tej decyzji sygn. akt II SA/Po [...] z dnia 30 października 2019 r."

Wobec tego wyjaśnienia wymaga, że do czasu nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), pojęcia "bezczynność", jak i "przewlekłość", nie były zdefiniowane ustawowo. Pojęcie bezczynności rozumiane było przede wszystkim jako niewydanie w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl), natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" rozumiano prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 26 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2704/13). W wyniku wskazanej nowelizacji ostatecznie przewlekłość została zdefiniowana jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.), a bezczynność jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 K.p.a. wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.

Należy również wskazać, że z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 K.p.a.. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Przepis artykułu 35 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.).

Powyższe oznacza, że co do zasady postępowanie administracyjne powinno zostać zakończone tak szybko jak tylko jest to możliwe, z zastrzeżeniem, iż w sprawie wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno to nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, zaś w sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy.

W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podać przyczyny zwłoki, wskazać nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Podkreślenia wymaga, iż sądowa ocena stanu bezczynności ogranicza się do ustalenia, że sprawy nie załatwiono w terminie ustawowym (wynikającym z art. 35 K.p.a. lub przepisów szczególnych) albo wyznaczonym przez organ (zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a.). Bieg któregokolwiek z wymienionych terminów chroni organ przed zarzutem bezczynności.

Kierując się powyższym, Sąd uznał, że organ nie dopuścił się zarzucanej mu bezczynności w okresie wskazanym w skardze.

Zauważenia bowiem wymaga, że wspomnianymi w części sprawozdawczej wyrokami: WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2020 r., o sygn. II SAB/Po [...], NSA z dnia 24 marca 2021 r. o sygn. II OSK [...] oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2024 r. o sygn. II SAB/Po [...] – którymi obecnie rozpoznający Sąd jest związany stosownie do art. 153 i art. 190 P.p.s.a. – przesądzona została już kwestia dopuszczalności określenia przez PINB terminu załatwienia sprawy w sposób wskazany w zawiadomieniu z dnia 30 października 2019 r., tj. "w terminie 60 dni od dnia otrzymania przez PINB prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie [...]". Z wyroku w sprawie II SAB/Po [...] wynika również, że termin ten biegnie od dnia 19 lipca 2023 r., ponieważ wtedy kopia odpisu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt II SA/Po [...], została przesłana przez WINB do PINB w K.. Powyższej oceny nie kwestionuje już nawet sam skarżący, który w skardze podał, iż oczekiwał załatwienia sprawy do dnia 19 września 2023 r. Faktem jest, że sprawa w tym terminie załatwiona nie została. Analiza akt sprawy wskazuje jednak, że PINB skutecznie uchronił się od zarzutu bezczynności zawiadamiając o niezałatwieniu sprawy w terminie i wskazując nowy termin jej załatwienia stosownie do wymogów art. 36 § 1 K.p.a.

W tym kontekście należy wskazać na znajdujące się w aktach sprawy zawiadomienia z dnia 14 września 2023 r. nr [...], wydłużające termin załatwienia sprawy do dnia 30 października 2023 r. (k. [...]), z dnia 30 października 2023 r. nr [...] wydłużające termin załatwienia sprawy do dnia 15 grudnia 2023 r. (k. [...]), z dnia 14 grudnia 2023r. nr [...] wydłużające termin załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2024 r. (k. [...]), z dnia 31 stycznia 2024 r. nr [...] wydłużające termin załatwienia sprawy do dnia 8 marca 2024 r. (k. [...]), natomiast skarga w niniejszej sprawie złożona została w dniu 8 lutego 2024 r.

Jak już wyżej wskazano pojęcie bezczynności to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Skoro organ skutecznie wydłużył termin załatwienia sprawy, to na dzień wniesienia skargi (8 lutego 2024 r.) nie pozostawał bezczynny, bowiem termin do załatwienia sprawy (8 marca 2024 r.) pozostawał otwarty.

W tym zakresie więc skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).

Odnosząc się natomiast do zarzutu przewlekłości postępowania należy przypomnieć, iż w tym zakresie przedmiotem oceny jest kwestia czy postępowanie prowadzone jest w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie taka sytuacja wystąpiła.

Kwestia przewlekłego prowadzenia postępowania przez PINB była już uprzednio oceniana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie II SAB/Po [...]. Wyrokiem z dnia 20 lutego 2020 r. WSA oddalił skargę uznając, że na dzień wniesienia skargi, tj. 4 listopada 2019 r., PINB nie prowadził przewlekle postępowania. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie Sąd dokonał kontroli sprawności postępowania i ewentualnej jego przewlekłości w okresie po 4 listopada 2019 r. aż do dnia wniesienia obecnie rozpoznawanej skargi z dnia 8 lutego 2024 r. Porządkowo przypomnieć należy, że w sprawie o sygn. II SAB/Po [...] przedmiotem oceny WSA w Poznaniu był wyłącznie zarzut bezczynności PINB.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w postępowaniu doszło do zarzucanej przewlekłości. Należy podkreślić, że wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy nie zwalnia organu z obowiązku sprawnego i efektywnego prowadzenia postępowania. W niniejszej sprawie PINB po wystosowaniu zawiadomienia z dnia 30 października 2019 r. i wskazaniu nowego terminu załatwienia sprawy podejmował kolejne czynności sporadycznie i w dużych odstępach czasu, tj. zwrócił się o udostępnienie materiałów z powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (k. [...], pismo z dnia 8 czerwca 2020 r.), kierował pisma do Starostwa Powiatowego w K. celem uzyskania inwentaryzacji obiektu budowlanego wraz z uzbrojeniem (k. [...], pismo z 12 sierpnia 2020 r. oraz k. [...] pismo z 14 września 2020 r.). Od października 2020 r. PINB nie podjął żadnej czynności zmierzającej do załatwienia sprawy. W dniu 27 lipca 2021 r. do PINB wpłynęły przesłane przez WSA w Poznaniu prawomocny wyrok w sprawie II SAB/Po [...] wraz z uzasadnieniem oraz zwrócone akt sprawy [...] Należy więc przyjąć, że w tej dacie PINB najpóźniej dowiedział się, że wyrok z dnia 30 października 2019 r., sygn. II SA/Po [...], jest prawomocny, zaś akta administracyjne zostały zwrócone do WINB już w dniu 14 grudnia 2019 r. – okoliczność ta została bowiem wprost wskazana w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SAB/Po [...]. Pomimo tego do dnia 19 lipca 2023 r., tj. przez okres 2 lat, PINB nie podjął żadnej próby wyjaśnienia z WINB dlaczego organ wyższej instancji nie przesłał mu odpisu prawomocnego wyroku z dnia 30 października 2019 r. sygn. II SA/Po [...] – od czego uzależniony był końcowy termin załatwienia sprawy. Należy zauważyć, że PINB nie podejmował efektywnych działań zmierzających do zakończenia postępowania, kierując dopiero w 2023 roku kolejne wezwania do PGKiM o udzielenie informacji na temat kanalizacji na dz. [...] (zob. m.in. k. [...], [...], [...], [...]). Ostatecznie zaś PINB wydał szereg zawiadomień o fakcie zwłoki w załatwieniu sprawy i wskazywał kolejne, nowe terminy jej załatwienia (zob. k. [...], [...], [...], [...]). Co istotne, na dzień złożenia skargi sprawa nie została ostatecznie zakończona.

Powyższe okoliczności wskazują, że w kontrolowanej sprawie doszło do zarzucanej przewlekłości. Podkreślić należy, że art. 35 § 1 K.p.a. zobowiązuje organ administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, wskazane wyżej działania PINB świadczą o lekceważeniu tego przepisu. Dynamika nadana podejmowanym przez PINB czynnościom w celu załatwienia sprawy [...] nie tylko była wątpliwa, ale wręcz wskazuje na niewydolność działań procesowych organu. Wszystkie opisane wyżej działania PINB nie miały charakteru skoncentrowanego i ostatecznie doprowadziły do znacznego wydłużenia postępowania, nieadekwatnie to stopnia skomplikowania przedmiotowej sprawy.

Z powyższych względów Sąd uznał, że PINB w K. dopuścił się zarzucanej przewlekłości, o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Uwzględniając, że PINB naruszył w sprawie zasadę szybkości i sprawności postępowania, a równocześnie do dnia rozpoznania skargi nie wydał wymaganej decyzji, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia sprawy zainicjowanej podaniem skarżącego z dnia 27 marca 2019 r., przyjmując za odpowiedni termin 60 dni biegnący od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt I sentencji wyroku).

Jednocześnie Sąd uznał, że w sprawie wystąpiła przewlekłość, która nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Dokonując takiej oceny naruszenia, Sąd wziął pod uwagę, że dla stwierdzenia, iż opieszałość organu w załatwieniu sprawy ma charakter rażący nie jest wystarczające samo nieefektywne prowadzenie sprawy czy przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. zasadniczo odnosi się do wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyrok NSA z 14 lipca 2020 r., II OSK 879/20; wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 1415/19; wyrok NSA z 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18).

Zdaniem Sądu niemalże 5-letni okres prowadzenia niniejszej sprawy, jak i wielokrotne wydłużanie terminu jej załatwienia powoduje, że konieczne stało się stwierdzenie, że przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa. Sąd miał na uwadze to, że PINB nie podejmował w sprawie efektywnych i skoncentrowanych działań zmierzających do jej zakończenia, co w sposób nieuzasadniony doprowadziło do wydłużenia niniejszego postępowania ponad przeciętną miarę.

Wobec powyższego w pkt III sentencji wyroku Sąd na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu zwrotem "może". Jednocześnie w ustawie nie wskazano przesłanek, jakimi powinien kierować się sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. W tym względzie należy nadmienić, iż dla orzeczenia w tym zakresie nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, ponieważ sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarzącemu należy przyznać od organu sumę pieniężną w wysokości [...] zł, co uzasadnione jest charakterem opieszałości organu i prawie 5-letnim okresem prowadzenia niniejszego postępowania, które na czas wyrokowania nadal się nie zakończyło. Z tych względów Sąd uznał przyznaną kwotę za wystarczający środek dyscyplinujący organ i adekwatnie, z punktu widzenia zasadniczych celów skargi wynikających z art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a., realizujący oczekiwania strony skarżącej. Wobec tego Sąd na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w pkt IV sentencji wyroku.

W pozostałym zakresie, tj. odnośnie zarzutu bezczynności, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt V wyroku).

O kosztach postępowania orzeczono w pkt VI sentencji wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 597 zł, na którą składają się: wpis sądowy (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów (art. 119-120 P.p.s.a.).