Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2843/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Świadczenie socjalne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 a, art 145 § 1 ppkt 1 lit a i lit c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. art 7, art 80, art 8 ust 2,
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Mrozek (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 20 września 2022 r. nr KO-653/4103/295/22 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z 13 maja 2022 r. nr 000646/SP/05/2022; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku na rzecz G. W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją nr KO-653/4103/295/22 z dnia 20 września 2022 r. Samorządowe w Płocku (dalej jako: "organ II instancji", "organ odwoławczy", "SKO w Płocku") po rozpoznaniu odwołania G. W. (dalej jako: "skarżący") utrzymało w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. wydaną przez Wójta Gminy [...] (dalej jako: "organ I instancji"), mocą której odmówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615, dalej: "u.ś.r."), na osobę wymagającą opieki, tj. ojca J. W..

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało wnioskiem G. W. (dalej jako: "skarżący") z 26 kwietnia 2022 r. w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania, rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad jego niepełnosprawnym ojcem. Do wniosku dołączono kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca skarżącego z dnia [...] września 2021 r., wydanego do 30 września 2023 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem.

Uzasadniając wydaną decyzję organ wskazał na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b pkt 1 u.ś.r., z którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia. Organ uznał, iż na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności ojca skarżącego, nie da się ustalić kiedy powstała niepełnosprawność, tym samym nie da się ustalić, że powstała przed 18. rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do 25. roku życia. Zdaniem organu, przepis ten w zakresie daty powstania niepełnosprawności jako przesłanki uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego został zakwestionowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2021 r. (sygn. akt K 38/13) w sprawie zgodności z konstytucją art. 16a ust. 2 i art. 17 ust. 1b u.ś.r., a wyrok ten nie spowodował usunięcia tego kryterium z ustawy. W związku z czym organ I instancji stwierdził, iż nie ma możliwości pominięcia tej przesłanki w ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżący odwołał się od decyzji organu I instancji wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

SKO w Płocku decyzją nr KO-653/4103/295/22 z dnia 20 września 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał w odniesieniu do przepisu art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r., iż pomimo że nie da się ustalić, kiedy powstała niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki – jak miało to miejsce przedmiotowej sprawie – to nie może ta okoliczność stanowić przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W tym przypadku ustaleniu podlega jedynie to, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie.

Zdaniem organu, skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z niespełnieniem przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo ich niepodejmowaniem przez skarżącego, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ wskazał, że ostatnie zatrudnienie skarżącego ustało bowiem z upływem czasu na jaki została zawarta umowa o pracę (z dniem [...] stycznia 2021 r.), w dodatku jeszcze przed ustaleniem u ojca skarżącego znacznego stopnia niepełnosprawności ([...] sierpnia 2021 r.). Zatem rezygnacja z zatrudnienia nie miała związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, a związana była z niemożnością przedłużenia umowy na dalszy okres, gdyż – jak zeznał skarżący – skończyły się środki z Unii Europejskiej przeznaczone na finansowanie projektu, w ramach którego był zatrudniony (w okresie od [...].10.2019 r. do [...].01.2021 r. w wymiarze 1/2 etatu).

Organ odwoławczy przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19, Lex nr 2755167).

Organ II instancji powołał się również na orzecznictwo, w którym ugruntowany jest pogląd, iż na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Organ podkreślił, iż świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich niepracujących opiekunów osób niepełnosprawnych, nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (np. ojcem) – gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica – lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć, lub z której musi zrezygnować osoba opiekująca się niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Organ odwoławczy podkreślił, iż istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/18, Lex nr 2588317). Jakkolwiek przepisy u.ś.r. nie zawierają definicji sprawowania opieki, to w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki w sposób oczywisty wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym członkiem rodziny, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym jest więc ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20, Lex 3219035). Organ odwoławczy zaakcentował, iż oznacza to, że organ w toku postępowania o wydanie decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego ustala, czy osoba ubiegająca się o to świadczenia sprawuje opiekę w tak dużym zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala na podjęcie jakiejkolwiek innej pracy. Zasadnicza jest także kwestia czy osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji wobec osoby wymagającej opieki czy też osoba wymagająca opieki może korzystać z pomocy innych osób bliskich.

SKO w Płocku w uzasadnieniu swej decyzji skonkludowało, że brak jest bezpośredniego związku między koniecznością stałej opieki skarżącego nad ojcem a tym, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia. Wprawdzie ojciec skarżącego posiada znaczny stopień niepełnosprawności i jest niesamodzielny w licznej ilości sfer życia, a skarżący wspiera swojego ojca w codziennym funkcjonowaniu i otacza swoją opieką, jednak częstotliwość wykonywanych czynności opiekuńczych nie wiąże się z koniecznością niepodejmowania przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organu odwoławczego, przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy odwołujący nie jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji wobec ojca i po stronie pozostałych osób brak jest obiektywnych przesłanek uniemożliwiających wywiązywanie się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa, ale także z zasadami współżycia społecznego, ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który – z mocy prawa – w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach ojca skarżącego. W rezultacie odbywałoby się to kosztem rodzin, które rzeczywiście (z racji chociażby tego, że w rodzinie jest tylko jedno dziecko i nie ma innych osób zobowiązanych do alimentacji) muszą rezygnować z zatrudnienia po to, aby zrealizować swój obowiązek alimentacyjny wobec rodziców. W przypadku skarżącego nie ma takiej konieczności, a zatem nie przysługuje mu prawo do wnioskowanego świadczenia.

Skarżący na powyższą decyzję złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości, jednocześnie wniósł o uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1. Naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.;

– zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem przez niego opieki nad ojcem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo- skutkowy istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia;

– zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego;

b) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1a u.ś.r., polegającej na jego jedynie literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu a w konsekwencji przyjęciu, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma inne dzieci, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów dzieci te nie sprawują nad nim opieki.

2. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej "k.p.a.", poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad ojcem, oraz związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem dalszego zatrudnienia przez skarżącego a pogorszającym się stanem zdrowia jego ojca, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę SKO w Płocku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja organu II instancji oraz poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo.

W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., który stanowił materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359), dalej k.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Artykuł 17 ust. 1a u.ś.r. określa natomiast, że osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Na podstawie powyższych uregulowań prawnych, organ odwoławczy uzasadniając zaskarżoną decyzję wywiódł, że w świetle ustalonego stanu faktycznego nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo ich niepodejmowaniem przez skarżącego, a koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ wskazał, że ostatnie zatrudnienie skarżącego ustało bowiem z upływem czasu na jaki została zawarta umowa o pracę (z dniem [...] stycznia 2021 r.), w dodatku jeszcze przed ustaleniem u ojca odwołującego znacznego stopnia niepełnosprawności ([...] sierpnia 2021 r.). Według organu, rezygnacja z zatrudnienia nie miała zatem związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, a związana była z niemożnością przedłużenia umowy na dalszy okres. Organ wskazał także, że częstotliwość wykonywanych przez skarżącego czynności opiekuńczych nie wiąże się z koniecznością niepodejmowania przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bowiem czynności te koncentrują się głównie w godzinach porannych i wieczorowych.

W rozpoznawanej sprawie należało w związku z tym przyjąć, iż zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...] z dnia [...] września 2021 r., ojciec skarżącego został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Ponadto, przeprowadzony w dniu 11 maja 2022 r. wywiad środowiskowy potwierdził faktyczną potrzebę opieki skarżącego nad niepełnosprawnym ojcem. Jak wynika z ustaleń pracownika socjalnego, ojciec skarżącego jest osobą leżącą narażoną na odleżyny, pampersowaną lub cewnikowaną, potrzebuje podawania leków, karmienia, mycia, umawiania wizyt lekarskich, wymiany brudnej pościeli i ubrań, sprzątania wokół łóżka oraz innych niezbędnych czynności opiekuńczych.

Mając to na uwadze Sąd zauważa, że rolą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia bądź jego nie podejmują, aby stale się nimi opiekować. Celem zatem uregulowania z art. 17 ust. pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym, na czas tej opieki, dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Musi zatem istnieć związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem opieki, a w ocenie Sądu w niniejszej sprawie taki związek występuje.

Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą.

Wskazać należy, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy określa jako przesłankę przyznania świadczenia rezygnację z zatrudnienia oraz niepodejmowanie zatrudnienia i obie te przesłanki traktuje jako równorzędne. Rezygnacja z zatrudnienia nie musi nastąpić dokładnie w momencie, w którym niezbędne jest sprawowanie opieki. Fakt, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia przed orzeczeniem u ojca skarżącego znacznego stopnia niepełnosprawności nie zaprzecza spełnieniu przesłanki niezbędnej do uzyskania świadczenia.

Podkreślić także należy, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia. Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w okresie, w którym jego ojciec legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Obecnie skarżący sprawuje nad ojcem opiekę, której zakres wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia.

W sprawie niniejszej została spełniona przesłanka przyznania świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą bliską. Sąd w składzie orzekającym nie uwzględnił zatem twierdzenia organu II instancji, że nie zachodzi związek przyczynowy między niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

SKO w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniosło również, że gdyby skarżący wraz z czworgiem rodzeństwa w sposób zgodny i odpowiedzialny zorganizowali opiekę dla swojego ojca, to skarżący mógłby podjąć zatrudnienie, co najmniej w ograniczonym wymiarze czasu pracy, np. w wymiarze 1/2 etatu.

W tym kontekście Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 24 lutego 2022 r. (sygn. akt I OSK 1059/21, LEX nr 3318473) i wyroku z dnia z dnia 10 sierpnia 2022 r. (sygn. akt I OSK 1898/21, LEX nr 3390401) , w których podniósł, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wskazujący osoby uprawnione do ubiegania się oświadczenie pielęgnacyjne nie określa kolejności uprawnień do tego świadczenia uznając wszystkie osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby wymagającej opieki, za jednakowo uprawnione do uzyskania wspomnianego świadczenia.

W ocenie Sądu, skarżącemu jako dziecku osoby wymagającej opieki może – po spełnieniu warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 tiret pierwsze u.ś.r. – przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne na ojca, którego małżonka nie żyje, tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy rodzeństwo skarżącego z przyczyn obiektywnych (opieka nad członkami własnej rodziny, brak kontaktu, czy zamieszkanie w innym województwie) opieki tej sprawować nie może.

Sąd w składzie orzekającym przyznaje zaś rację organowi odwoławczemu, że nie było dopuszczalne oparcie decyzji organu I instancji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13). Sąd podziela stanowisko wyrażone w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego brak zmiany przez ustawodawcę treści art. 17 ust. 1b ustawy zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu wniosków opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – wobec wynikającego z ww. wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki – organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części art. 17 ustawy, która została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2017 r., I OSK 2920/16, Lex nr 2324296, 2 czerwca 2017 r., I OSK 108/12, Lex nr 1260038 oraz 26 maja 2017 r., I OSK 128/16, Lex nr 2305184). W wyroku z 26 kwietnia 2019 r. (I OSK 8/19, Lex nr 2676639) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych winien znaleźć zastosowanie. Natomiast w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności (zob. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2022 r., I SA/Wa 1546/21, LEX nr 3354360). Zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium, co prawidłowo uczynił organ II instancji.

W świetle powyższych ustaleń Sąd stwierdził, że organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 7 i art. 80 k.p.a., które nakładają na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Dodatkowo, organy I i II instancji naruszyły zasadę zaufania do władzy publicznej określoną w art. 8 ust. 2 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Bezspornie bowiem skarżący posiada prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego na podstawie art. 16a u.ś.r., z którego chce zrezygnować w przypadku uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanki zaś do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego są tożsame z przesłankami niezbędnymi do przyznania świadczenia opiekuńczego określonego w art. 17 u.ś.r. Skoro więc organ przyznający ww. zasiłek opiekuńczy uwzględnił niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to zgodnie z zasadą wynikającą z art. 8 k.p.a., powinien tak samo postąpić w sprawie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny dokonać oceny stanu faktycznego, według wskazań zawartych w niniejszym wyroku oraz mieć na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię przepisów u.ś.r., którą to wykładnią są związane z mocy art. 153 p.p.s.a., i powtórnie rozpatrzyć wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na powyższe koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...]zł.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem skarżący w skardze wystąpił do Sądu z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w powyższym trybie, zaś organ nie wyraził sprzeciwu.