Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1778/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

| Dnia 12 sierpnia 2024 r. | | Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka, Sędziowie: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.), Sędzia WSA Ewa Michna, , Protokolant: Starszy Referent Monika Kostecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2024 r., sprawy ze skargi K. C. na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie z dnia 23 października 2023 roku, nr 40.4023.120.2023 w przedmiocie wyrażenia zgody na wznowienie stacjonarnych studiów drugiego stopnia na kierunku [...] na Wydziale [...] w roku akademickim 2023/2024 z obowiązkiem uzupełnienia różnicy programowej I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata P. S. kwotę 480,00 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

Na podstawie decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 15 września 2017 r. nr 17/17369/0042364/Wz skarżąca została przyjęta na pierwszy rok stacjonarnych studiów drugiego stopnia kierunek [...], specjalność [...].

Decyzją Rektora UJ z dnia 18 października 2019 r. znak: 322.4023.53.2019 skarżąca została skreślona z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia roku studiów w terminie. W wyniku rozpoznania skargi na ww. decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjni w Krakowie postanowieniem z dnia 28 grudnia 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 1084/20 skargę odrzucił z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu.

Pismem z dnia 8 sierpnia 2023 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o wznowienie studiów na ww. kierunku.

Rozstrzygnięciem z dnia 14 września 2023 r. znak: 322.4023.2023.1 Rektor UJ wyraził zgodę na wznowienie studiów i przyjął skarżącą na II rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunku [...] w roku akademickim 2023/2024. Jednocześnie organ zobowiązał skarżącą do uzupełnienia różnicy programowej w terminie do 30 września 2024 r.

W piśmie z dnia 29 września 2023 r. zatytułowanym "odwołanie" skarżąca nie zgodziła się obowiązkiem uzupełnienia różnicy programowej.

W piśmie z dnia 23 października 2023 r. znak 40.4023.120.2023 Rektor UJ wskazał mając na uwadze przepisy Regulaminu studiów, że wznowienie studiów możliwe jest wyłącznie w przypadku osoby skreślonej z listy studentów drugiego roku studiów lub wyższego. Dlatego też, wznowienie studiów jest możliwe w sytuacji, gdy uzyskane w dotychczasowym toku studiów (przed skreśleniem z listy studentów) efekty uczenia się pozwolą na wpis po wznowieniu studiów na co najmniej drugi rok studiów. Rozstrzygając o wznowieniu studiów dziekan określa liczbę punktów ECTS podlegających przeniesieniu i uznaniu i na tej podstawie ustala rok studiów, na który zostaje wpisana osoba wznawiająca studia. Zatem podejmując rozstrzygnięcie o wznowieniu studiów należy dokonać porównania programu studiów realizowanego przez daną osobę przed skreśleniem z listy studentów i programu studiów, który obowiązywać będzie tą osobę po ewentualnym wznowieniu studiów. Jeżeli pomiędzy zrealizowanymi przed skreśleniem z listy studentów przedmiotami a przedmiotami wskazanymi do realizacji w aktualnie obowiązującym programie studiów zachodzi zbieżność efektów uczenia się, możliwe jest wyrażenie zgody na przeniesienie i uznanie punktów ECTS przypisanych do danych zajęć zrealizowanych przed skreśleniem z listy studentów na poczet aktualnie obowiązującego programu studiów. Jeżeli natomiast zbieżność efektów nie zachodzi konieczne jest uzupełnienie różnic programowych. Regulamin studiów nie przewiduje możliwości, w której możliwe byłoby odstąpienie od powyższej zasady. Wydając dyplom ukończenia studiów na danym kierunku studiów Uczelnia potwierdza jednocześnie uzyskanie przez absolwenta efektów uczenia się przypisanych do tego kierunku studiów. Z uwagi na powyższe, realizując dany program studiów student musi uzyskać wszystkie efekty uczenia się określone w programie studiów realizowanego przez niego kierunku studiów.

Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie istotny jest fakt, iż pomiędzy realizowanym przez skarżącą przed skreśleniem z listy studentów programem studiów, a aktualnie obowiązującym programem studiów na który może nastąpić wznowienie studiów zachodzą różnice programowe, w związku z czym konieczne jest ich uzupełnienie. Konieczne jest również zrealizowanie przez skarżącą przedmiotu seminarium magisterskie, gdyż nie uzyskała ona z tego przedmiotu zaliczenia, a warunkiem ukończenia studiów na danym kierunku studiów jest zrealizowanie całego programu studiów. Z uwagi na powyższe, w ocenie organu w sprawie brak jest podstaw do zmiany rozstrzygnięcia w sprawie wznowienia studiów i wyrażenia zgody na wznowienie studiów bez obowiązku uzupełnienia różnic programowych. Wydanie takiego rozstrzygnięcia musiałoby nastąpić wbrew przepisom Regulaminu studiów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca nie zgodziła się z decyzją o skreśleniu jej z listy studentów oraz sposobem w jaki tego dokonano. W jej ocenie nie dano jej faktycznej możliwości obrony przed skreśleniem z listy studentów oraz walczenia o sprawiedliwość w sprawie subiektywnej decyzji promotor, która jest pogwałceniem prawa i zasad obowiązujących każdego studenta, promotora i recenzenta podczas obrony.

Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem organu, iż brak było podstaw do zmiany rozstrzygnięcia w sprawie wznowienia studiów i wyrażenia zgody na wznowienie studiów bez obowiązku uzupełnienia różnic programowych. Jej zdaniem twierdzenie to przeczy faktom – załączonym dowodom w postaci kserokopii wiadomości e-mail pani A. Z. oraz recenzentki, która to dokonała na jej polecenie oceny i odrzucenia pracy magisterskiej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Rektor podniósł w pierwszej kolejności, że brak jest w niniejszej sprawie aktu administracyjnego, który mógłby podlegać sądowej kontroli zainicjowanej wniesieniem skargi. W sprawie zostało wydane rozstrzygnięcie zgodne z żądaniem strony, pod warunkiem tylko uzupełnienia różnic programowych. Wydane rozstrzygnięcie nie stanowi decyzji/postanowień, czy innego rodzaju aktów podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Organ nie prowadzi obecnie z udziałem skarżącej żadnego postępowania administracyjnego, w którym mógłby pozostawać w zwłoce, nie ma też podstaw do wszczęcia takiego postępowania, wobec czego brak jest zdaniem organu podstaw do złożenia skargi z powodu przewlekłego prowadzenia jakiegokolwiek postępowania, skarżąca ukończyła jeden z kierunków studiów, które odbywała na UJ, z drugiego kierunku skarżąca została skreślona prawomocnie - obecnie stara się o wznowienie studiów, który wniosek został pozytywnie rozstrzygnięty. Wobec powyższego tylko z tego powodu skarga winna zostać odrzucona.

Niezależnie od powyższego, organ odnosząc się do stanowiska skarżącej wyjaśnił, że różnego rodzaju zarzuty podnoszone przez skarżącą wobec sposobu prowadzenia zajęć na Wydziale [...], czy egzaminowania studentów badane były zarówno przez władze Uczelni (na poziomie dziekańskim, jak też centralnym), jak i organy zewnętrzne, w tym Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (obecnie Ministerstwo Edukacji i Nauki) oraz Rzecznika Praw Obywatelskich. Ani władze Uczelni, ani pracownicy Ministerstwa i RPO nie dopatrzyli się w postępowaniu UJ jakichkolwiek uchybień, w szczególności nie zostały potwierdzone zarzuty dotyczące nieprawidłowości przy egzaminowaniu studentów, nierównego traktowania, czy braku rzetelności. Korespondencja, którą Uczelnia prowadziła z MNiSW, RPO i skarżącą załączona została do akt administracyjnych niniejszej sprawy.

Organ podkreślił, że warunki odbywania zajęć z poszczególnych przedmiotów oraz zasady udzielania zaliczeń określają regulaminy publikowane przez jednostki prowadzące dany przedmiot i sylabusy. Zasady udziału w zajęciach i zasady zaliczania omawiane są zwykle na pierwszych zajęciach, a sylabusy publikowane są w systemie USOSweb. Studenci zarówno przed zapisaniem się na dany przedmiot, jak i w czasie trwania roku akademickiego mogą kontrolować zasady podawane przez prowadzących poszczególne przedmioty przygotowując się do uzyskiwania zaliczeń/zdawania egzaminów. Prowadzący poszczególne przedmioty mają prawo do określania kryteriów i zasad weryfikowania umiejętności oraz wiedzy nabytej przez studentów na danych zajęciach. Kwestia udzielenia zaliczenia przedmiotu akademickiego oraz jego warunki nie stanowi, zdaniem organu, sprawy administracyjnej, nie kończy się wydaniem decyzji w rozumieniu kpa i nie podlega kontroli w trybie instancyjnym w oparciu o zasadę legalności. Wobec powyższego, mając na względzie ograniczenia przedmiotowe niniejszego postępowania, Rektor podkreślił, że przepisy prawa (w tym zasada autonomii uczelni wyższych) nie zezwalają na sądową kontrolę procesu dydaktycznego, wymagań w zakresie prowadzenia zajęć z przedmiotów akademickich, udzielenia zaliczenia, bądź jego odmowę. Sąd administracyjny nie jest władny do określenia zasad zaliczenia przez skarżącą przedmiotów akademickich, egzaminowania skarżącej (kontroli czy skarżąca spełniła warunki zaliczenia), potwierdzania uzyskania zaliczenia danego etapu studiów, czy wpisywania na kolejny rok studiów.

Organ podniósł ponadto, że okoliczności wskazywane przez skarżącą, a dotyczące niedopuszczenia przygotowywanej przez nią pracy magisterskiej do obrony były wyjaśniane jeszcze w czasie odbywania przez skarżącą studiów. Skarżąca o swoich zarzutach dotyczących promotorki swojej pracy informowała władze Wydziału, uzyskała zgodę (zarówno promotorki dr hab. A. Z., jak i Dziekana Wydziału) na zmianę promotora, czego ostatecznie nie uczyniła. O swoich zarzutach dotyczących odbywania zajęć na Wydziale [...], czy okoliczności przygotowywania pracy magisterskiej skarżąca szeroko informowała Rektora UJ, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Rzecznika Praw Obywatelskich. Zarzuty skarżącej zostały więc zbadane przez zewnętrzne i niezależne organy, które po stronie uczelni nie dopatrzyły się żądnych uchybień. Rektor podkreślił, że nie dopatrzył się w sprawie skarżącej naruszenia przez uczelnię lub jej pracowników jakichkolwiek przepisów prawa, w tym w szczególności art. 275 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Nauczyciele akademiccy, z którymi miała styczność skarżąca wykonywali swoje obowiązki w sposób należyty, nieuchybiający godności zawodu nauczyciela akademickiego, co weryfikowali w swoich postępowaniach m.in. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, jak i Rzecznik Praw Obywatelskich.

Organ podkreślił, że w rzeczywistości skarga jest kolejną próbą skarżącej

zmierzającą do podważenia skreślenia jej z listy studentów (ze względu na brak zaliczenia seminarium kierunek: [...], specjalność: [...]), czy też uzyskanej oceny za obronę pracy magisterskiej.

W piśmie procesowym z dnia 12 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o zabezpieczenie materiałów dowodowych (informacji z systemu informatycznego), a to: 1. kiedy została wystawiona skarżącej ocena bardzo dobra z seminarium przez jej promotorkę A. Z.; 2. kiedy ocena bardzo dobra z seminarium została wycofana; 3. kiedy promotorka wysłała pracę magisterską skarżącej recenzentce J. W.; 4. kiedy recenzentka przesłała promotorce recenzję pracy magisterskiej skarżącej.

Na rozprawie w 12 sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej sprecyzował, że zawarte wnioski w piśmie procesowym z dnia 12 czerwca 2024 r. były wnioskami dowodowymi. Ponadto pełnomocnik wyjaśnił, że wnosi o zmianę lub uchylenie zaskarżonej decyzji, z uwagi na fakt, że decyzja nie precyzuje, w jakim zakresie skarżąca ma uzupełniać różnice programowe oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, które nie zostały opłacone w całości, ani w części. Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe pełnomocnika skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku organu o odrzucenie skargi stwierdzić należy, że nie jest on zasadny. Nie można się bowiem zgodzić z organem, że kontrolowane rozstrzygnięcie wydane zostało zgodnie z żądaniem strony. Przedmiotem skargi nie jest bowiem decyzja o wznowieniu studiów, ale w istocie decyzja o odmowie ich wznowienia na warunkach wskazanych w odwołaniu przez skarżącą, tj. bez zaliczenia różnic programowych i konieczności zaliczenia seminarium magisterskiego. Wobec powyższego Sąd zbadał zgodność z prawem decyzji rektora nie w zakresie samego wznowienia studiów, lecz warunków, na jakich zezwolono na ich wznowienie. W istocie bowiem ww. rozstrzygniecie oznaczało odmowę wznowienia studiów na warunkach wnioskującej.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, należy w pierwszym rzędzie wskazać, że przedmiotem decyzji, a zatem rozpoznania Sądu nie była kwestia skreślenia skarżącej ze studiów. Jak wskazano w części historycznej nin. uzasadnienia decyzją Rektora UJ z dnia 18 października 2019 r. znak: 322.4023.53.2019 skarżąca została skreślona z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia roku studiów w terminie, a skargę na ww. decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjni w Krakowie postanowieniem z 28 grudnia 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 1084/20 prawomocnie odrzucił z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu. Wszystkie zatem kwestie poprzedzające skreślenie skarżącej ze studiów rozpoczętych w 2017 r. nie mogły być rozpoznawane. Z tego względu jej wnioski dowodowe zgłoszone w piśmie procesowym z dnia 12 sierpnia 2024 r. zostały oddalone.

Co do warunków, na jakich uwzględniono wniosek skarżącej o wznowienie studiów, wskazać należy, że ponieważ przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie stanowią regulacji odnoszących się do wznowienia studiów, to podstawa prawna umożliwiająca ich wznowienie wynika z przepisów wewnętrznych uczelni, tj. regulaminu studiów. Zgodnie z § 36 pkt 6 obowiązującego regulaminu (uchwała nr 25/IV/2019 Senatu UJ z dnia 24 kwietnia 2019 r. zmieniona uchwała nr 25/IV/2022 Senatu UJ z dnia 27 kwietnia 2022 r., tekst jedn. Regulaminu studiów – załącznik do uchwały uchwała nr 25/IV/2022), jak trafnie wskazał Rektor UJ, podejmując rozstrzygnięcie o wznowieniu studiów należy dokonać porównania programu studiów realizowanego przez daną osobę przed skreśleniem z listy studentów i programu studiów, który obowiązywać będzie tą osobę po ewentualnym wznowieniu studiów. Jeżeli pomiędzy zrealizowanymi przed skreśleniem z listy studentów przedmiotami a przedmiotami wskazanymi do realizacji w aktualnie obowiązującym programie studiów zachodzi zbieżność efektów uczenia się, możliwe jest wyrażenie zgody na przeniesienie i uznanie punktów ECTS przypisanych do danych zajęć zrealizowanych przed skreśleniem z listy studentów na poczet aktualnie obowiązującego programu studiów. Jeżeli natomiast zbieżność efektów nie zachodzi konieczne jest uzupełnienie różnic programowych. Regulamin studiów nie przewiduje możliwości, w której możliwe byłoby odstąpienie od powyższej zasady.

Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zakwestionowała wystąpienia różnic programowych studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunku [...] w roku akademickim 2023/2024 w stosunku do roku akademickiego 2018/2019. Wprost przeciwnie – na rozprawie – zarzucono, że w zaskarżonej decyzji nie sprecyzowano, w jakim zakresie skarżąca ma uzupełniać różnice programowe. Podkreślić należy, że Sąd nie posiada uprawnienia do wkraczania w autonomię uczelni i dokonywania oceny różnic programowych. Jest to sfera należąca do władz uczelni.

Nie budzi także wątpliwości konieczność zaliczenia przez skarżącą seminarium magisterskiego skoro skarżąca nie uzyskała z tego przedmiotu zaliczenia (co było powodem skreślenia jej ze studiów), a warunkiem ukończenia studiów na danym kierunku studiów jest zrealizowanie całego programu studiów. Jeszcze raz – wobec zarzutów skargi - podkreślić należy, że przesłanki skreślenia skarżącej z listy studentów i wszelkie okoliczności z tym związane nie mogły i nie były przedmiotem kontroli Sądu.

Z uwagi na powyższe, tj. istniejące różnice programowe i konieczność zaliczenia seminarium magisterskiego, w ocenie Sądu, rektor UJ nie miał podstaw prawnych do zmiany rozstrzygnięcia w sprawie, tj. wyrażenia zgody na wznowienie studiów bez obowiązku uzupełnienia różnic programowych.

Wobec powyższego, wobec braku podstaw do stwierdzenia niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, orzeczono jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 763).