Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 542/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7, art. 77 § 1 i 4, art. 79a, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 28 ust. 2, ust. 3 pkt 5 i 6, ust. 3a
journal: Dz.U. 2024 poz 497
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: § 3 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego B. B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2024 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako ZUS) działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, ze zm., dalej jako u.s.u.s.) odmówił B. B. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...] zł (na ubezpieczenia społeczne za okres 02/2012 – 07/2013 i 08/2020- 07/2021, ubezpieczenia zdrowotne 09/2012-07/2013, 08/2020 – 07/2021, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 08/2012-07/2013) i w związku z art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365 ze zm., dalej jako rozporządzenie) odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...] zł (za te same okresy wymienione wyżej).

Organ podał, iż w dniu [...] kwietnia 2024 r. do ZUS wpłynął wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, w którym strona poinformowała, że w związku ze zdiagnozowaną chorobą [...] i leczeniem w Narodowym Instytucie Onkologii w [...] nie będzie w stanie spłacać zobowiązań wobec ZUS. Wnioskodawca wyjaśnił, że [...] maja 2024 r. musi być w szpitalu w [...], gdzie będzie przygotowywany do [...], niezbędnej w celu zmniejszenia [...] ([...]), który umiejscowił się na [...]. Podkreślił, że w czasie pobytu w szpitalu, a także w czasie całego leczenia będzie przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie będzie pracował, w związku z czym nie będzie miał z czego opłacić zadłużenia wobec ZUS. Wskazał, że po zakończeniu [...], która ma zmniejszyć [...] lekarze przystąpią do operacji usunięcia tego [...], a następnie sprawdzą, czy nie ma [...] i czy nie będzie konieczna [...]. Z konsultacji z lekarzem wynika, że cały cykl leczenia będzie wynosił od [...] miesięcy do [...] roku i w związku z tym będzie wyłączony zawodowo. Do wniosku dołączył dokumenty do pomocy publicznej de minimis, oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz dokumentację medyczną.

W toku postępowania strona poinformowała, że od [...] maja 2024 r. zawieszona została działalność gospodarcza i obecnie zarejestrowany jest w Urzędzie Pracy. Wnioskodawca oświadczył, że w związku z leczeniem nie ma środków, aby nadal spłacać zadłużenie w układzie ratalnym.

Decyzją z [...] maja 2024 r. ZUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Następnie strona poinformowała, że [...] lipca 2024 r. planowana jest operacja, a także że obecnie utrzymuje się z zasiłku chorobowego. Podkreśli, że lekarz zabronił mu prowadzenia pojazdów i poinformował, że dalsze wykonywanie działalności w tym zakresie jest niebezpieczne zarówno dla niego i uczestników ruchu drogowego. Dodał, że chciałby spłacić zadłużenie, ale nie ma takiej możliwości ponieważ wszystkie zgromadzone środki przeznacza na leczenie. [...] lipca 2024 r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Zakładu poinformował, że złożył wniosek o utrzymanie w mocy umowy ratalnej, w razie gdyby wniosek o umorzenie został rozpoznany odmownie. Zaznaczył, że nie posiada środków na spłatę, ponieważ wszystko przeznacza na leczenie. Dodał, że raty może spłacać w niewielkich kwotach po ok. [...] zł.

W oparciu o uregulowania zawarte w art. 24 u.s.u.s. ZUS ustalił, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone. W związku z uchwaleniem ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, której przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostały wprowadzone zmiany dotyczące m.in. skrócenia okresu przedawnienia należności z tytułu składek do 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W świetle powołanego przepisu dochodzone należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Występują jednak pewne zdarzenia, które powodują, iż bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu, co oznacza, że 5-letni okres jest wydłużany. Oznacza to, że pewnego czasu nie wlicza się do okresu przedawnienia, przy czym po zakończeniu okresu zawieszenia, przedawnienie biegnie dalej, z uwzględnieniem okresu pomiędzy rozpoczęciem biegu, a powstaniem przyczyny zawieszenia. Zgodnie z art. 24 ust 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, Wszczęcie postępowania egzekucyjnego [...] sierpnia 2012 r. i dalsze kierowanie należności do egzekucji spowodowało, iż bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu i pozostanie zawieszony do zakończenia egzekucji. Jednocześnie bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zwieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 2a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. Zatem zawarcie umowy ratalnej nr [...] z dnia [...] grudnia 201 r. anektowanej [...] grudnia 2023 r. również zawiesiło bieg terminu przedawnienia do dnia obowiązywania umowy ratalnej. Pismem z [...] lipca 2024 r. strona wniosła o utrzymanie w mocy umowy o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. Z uwagi na powyższe, wszystkie należności, do których uregulowania jest strona zobowiązana są wymagalne.

Analiza dokumentacji w sprawie wykazała zdaniem organu, że w 2021 r. wnioskodawca wygenerował przychód w wysokości [...] zł, ponosząc koszty w kwocie [...] zł i osiągnął dochód w kwocie [...] zł, tj. [...] zł średniomiesięcznie. W 2022 r. wygenerował on przychód w wysokości [...] zł, poniósł koszty w kwocie [...] zł i osiągnął dochód w kwocie [...] zł, tj. [...] zł średniomiesięcznie. W 2023 r. wygenerował zaś przychód w wysokości [...] zł, poniósł koszty w kwocie [...] zł i osiągnął dochód w kwocie [...] zł, tj. [...] zł średniomiesięcznie.

Aktualnie wnioskodawca zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej od [...] maja 2024 r. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje zarobkowo, nie pobiera świadczeń, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z Urzędu Pracy i nie korzysta z pomocy społecznej, ani z innych form pomocy. Zgodnie z Kompleksowym Systemem Informatycznym ZUS od [...] maja 2024 r. figuruje jako osoba bezrobotna nie pobierająca zasiłku. W piśmie, które wpłynęło do Zakładu [...] lipca 2024 r. poinformował, że aktualnie przebywa na zasiłku chorobowym. Zgodnie z Kompleksowym Systemem Informatycznym ZUS otrzymał zasiłek chorobowy za okres od [...] maja 2024 r. do [...] maja 2024 r. w kwocie [...] zł oraz za okres od [...] czerwca 2024 r. do [...] czerwca 2024 r. w kwocie [...] zł. Wykazał, że ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem: z tytułu opłat czynszu w kwocie [...] zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie [...] zł oraz z tytułu kosztów związanych z leczeniem w kwocie [...] zł. Łącznie wydatki strony wynoszą [...]zł. Oświadczył, że nie posiada zobowiązań wobec innych wierzycieli. Zgodnie z Centralną Ewidencją Pojazdów i Kierowców figuruje jako właściciel samochodu ciężarowego [...] z [...] r. oraz samochodu ciężarowego [...] z [...]r. Żaden z pojazdów nie przedstawia wartości wystarczającej do dokonania zastawu skarbowego. ZUS ustalił w Bazie Danych Ksiąg Wieczystych, że nie figuruje jako właściciel nieruchomości.

Odnośnie przesłanek całkowitej nieściągalności z art. 28 u.s.u.s. ZUS stwierdził brak ich spełnienia podając, iż po pierwsze w stosunku do strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c ustawy u.s.u.s., nie zachodzą w stosunku do ww. zadłużenia. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy o s.u.s. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również w przypadku nie ma zastosowania.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Działając w oparciu o art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Oddziału ZUS w [...] wszczął postępowanie egzekucyjne obejmujące nieopłacone przez stronę składki. Postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone z uwagi na podpisanie umowy ratalnej nr [...] z [...] grudnia 2021 r. aneksowanej [...] grudnia 2023 r. W związku z nieopłaceniem przez stronę raty nr [...] zostało wysłane zawiadomienie o rozwiązaniu umowy ratalnej. W dniu [...] lipca 2024 r. do ZUS wpłynęło pismo strony z wnioskiem o utrzymaniu w mocy układu ratalnego. ZUS nie wyczerpał możliwości przymusowego dochodzenia należności.

Oceniając szanse odzyskania należności w ramach przymusowego dochodzenia, należy wziąć pod uwagę, że aktualnie strona nie posiada składników majątkowych, z których można prowadzić skutecznie egzekucję. Jednak taki stan rzeczy nie przejawia cech definitywnego braku możliwości odzyskania należności. W tym miejscu należy omówić kilka kwestii związanych z możliwościami zarobkowymi strony, a mianowicie w pierwszej kolejności podnieść należy, że do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało wnioskodawcy 9 lat aktywności zawodowej. Strona nie przedstawiła dokumentacji potwierdzającej, że ze względu na stan zdrowia został wykluczony z aktywności zawodowej w sposób całkowity lub częściowy. Aktualnie wnioskodawca jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy. Formalny status bezrobotnego daje dodatkowe możliwości m.in. w zakresie ewentualnego zdobycia nowych kwalifikacji, odbycia stażu, skorzystania ze specjalnych programów aktywizacji zawodowej. Wobec powyższego istnieją podstawy, aby przypuszczać, że obecna sytuacja strony jest przejściowa i przy dołożeniu należytej staranności i przestrzeganiu zasad prawidłowej gospodarki oraz stosownie do swoich sił umysłowych i fizycznych jest w stanie znaleźć stałą pracę.

Tym samym zdaniem organu, do czasu stwierdzenia przez właściwy w sprawie organ egzekucyjny braku majątku, nie można również zanalizować t wykazać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W stosunku do strony nie wystąpiła zatem przesłanka całkowitej nieściągalności wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., a w konsekwencji brak jest prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o wskazane kryterium.

Zdaniem Zakładu umorzenie należności przed wyczerpaniem środków egzekucyjnych oraz wszelkich innych możliwości dochodzenia byłoby działaniem sprzecznym z interesem ZUS.

Mając na uwadze powyższe dane brak jest w ocenie ZUS podstaw prawnych do umorzenia należności z tytułu składek jako całkowicie nieściągalne i umorzenia ich w oparciu o art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Z kolei umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikiem składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności zostało określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu. Przepisy te zobowiązują płatnika do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Do sytuacji takich § 3 ust. 1 rozporządzenia w szczególności zalicza przypadki: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zakład prowadząc postępowanie o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek obowiązany jest porównać stwierdzoną sytuację majątkową osoby zobowiązanej do zaległej należności i wskazać jej dochody (rzeczywiste czy potencjalne), które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia. Konieczne jest dokonanie zestawienia wysokości dochodu uzyskiwanego przez osobę zobowiązaną z niezbędnymi kosztami utrzymania jej i najbliższych w celu określenia, czy jest ona w stanie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania.

Organ podniósł, że strona niewykazana zaległości z tytułu opłat za wodę, energię czy gaz, przy czym nie są to nadzwyczajne czy nieprzewidziane wydatki. Według ZUS nie może on umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem i leczeniem. W ocenie ZUS strona nie udowodniła, że w związku z trudną sytuacją, na którą obecnie się powołuje, zostały podjęte działania mające na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego jakim dysponują powołane do tego instytucje socjalne. Trzeba zaznaczyć, że wydatki przewyższają dochody strony. Pomimo deficytu finansowego nie przedstawił nieopłaconych rachunków i faktur.

ZUS wskazało, iż każdy przejściowo może wykazać, że ma trudną sytuację lecz ZUS jest obowiązany w sposób dokładny i racjonalny ocenić sytuację i podjąć decyzję, czy uznaje ją za przesłankę do zastosowania umorzenia należności, czy też nie. W opinii Zakładu wnioskodawca nie udowodnił, że nie ma żadnej możliwości uregulowania należności z tytułu składek choćby w systemie ratalnym. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa oraz uznania, że sytuacja materialna ma charakter definitywny.

Niemożność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych powinna być brana pod uwagę przy umarzaniu zaległości, jeśli wynika ona z przyczyn niezależnych, obiektywnych, którym strona nie jest w stanie się przeciwstawić, mimo podjętego w tym kierunku wysiłku. Umorzenie należności w tej sprawie byłoby wsparciem socjalnym, a nie taki charakter mają przepisy regulujące umorzenie należności z tytułu składek. Fakt opłacania składek nie jest okolicznością nadzwyczajną, a spełnieniem obowiązku wynikającego z przepisów prawa, natomiast umorzenie zaległości nie może być traktowane jako kredytowanie zobowiązanego.

Odnosząc się do sytuacji zdrowotnej strony ZUS uznał problemy zdrowotne strony za udokumentowane i podchodząc do nich ze zrozumieniem, uznając jednocześnie, że nie stanowią one wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Choroba osoby zobowiązanej lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia płatnika możliwości uzyskiwania dochodu niezbędnego do opłacenia należności. Nie bez znaczenia jest fakt, że strona nie legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy. Ponadto działalność gospodarcza została zawieszona, można więc przypuszczać, że liczy się z jej wznowieniem. W świetle powyższego ZUS nie mógł stwierdzić istnienia przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia.

Zdaniem ZUS analiza dokumentacji wykazała, że w sprawie nie zaszły również przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić strony możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Należy zaznaczyć, że powyższa przesłanka ma zastosowanie jedynie w sytuacji w której bezwzględna konieczność uregulowania ciążących zobowiązań doprowadziłaby do likwidacji przedsiębiorstwa, a co za tym idzie jedynego źródła zarobkowania, albo do ubóstwa. Nie ma ona zastosowania w sprawie - działalność jest zawieszona.

ZUS zobowiązany jest uwzględnić aktualne możliwości płatnicze strony, ale także powinien mieć na względzie możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. Trudna sytuacja materialna (finansowa) w dacie złożenia wniosku nie stanowi autonomicznie o umorzeniu, a subiektywne przekonanie strony o spełnieniu przesłanek i brak bieżących wolnych środków pieniężnych u strony nie uzasadnia rezygnacji z dochodzenia zaległości. W związku z powyższym ZUS nie mógł stwierdzić istnienia przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Jest zrozumiałe, że spłata zadłużenia może stanowić dla strony pewne obciążenie finansowe, to jednak ZUS jako podmiot wykonujący przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązany jest zlecone przez ustawodawcę zadania realizować zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podejmując decyzję w sprawie umorzenia ZUS bierze pod uwagę nie tylko ważny interes strony, lecz również ważny interes ogólnospołeczny. W przypadku strony ZUS odmówił uwzględnienia wniosku przedkładając interes społeczny jako nadrzędny. Powodem powyższego były poniżej wskazane okoliczności: brak przedstawienia przez stronę dokumentów pozwalających na stwierdzenie zaistnienia okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie należności z tytułu składek. ZUS jest instytucją powołaną do rzetelnego dysponowania zasobami funduszu ubezpieczeń społecznych, a w związku z tym podejmowania decyzji z ograniczeniem negatywnych dla społeczeństwa skutków prawnych podjętego rozstrzygnięcia; ubezpieczenia mają solidarny charakter co oznacza konieczność finansowania obecnych i przyszłych świadczeń wszystkich świadczeniobiorców, akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek nie tylko godzi w prawa innych płatników, lecz również narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych.

Na uwagę według ZUS zasługuje fakt, że na koncie pozostają nieopłacone składki finansowane przez ubezpieczonych. Zgodnie z art. 46 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. płatnik składek zobowiązany jest potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać składki za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Potrącenie składek z wynagrodzenia pracownika i nie odprowadzanie ich do ZUS stanowi naruszenie obowiązujących norm prawa. Nie wywiązywanie się z powyższych obowiązków nie może być premiowane umorzeniem należności.

ZUS podkreślił, iż umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji organu z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procesowaniu spraw z zakresu umarzania należności z tytułu składek. Należy zaznaczyć, że na zaległości wobec ZUS wnioskodawca miał zawartą umowę ratalną. Jednak strona nie uiściła raty nr [...], a [...] lipca 2024 r. do ZUS wpłynęło pismo z wnioskiem o utrzymaniu w mocy układu ratalnego.

Od powyższej decyzji strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając organowi naruszenie:

1. art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 1 i 3 rozporządzenia poprzez pobieżne potraktowanie przez organ rentowy sprawy i przyjęcie, że jest w stanie spłacić zaległe składki w wysokości [...] zł, pomimo rozpoznania u strony choroby [...], wskutek której nie może podjąć żadnego zatrudnienia z uwagi na konieczność leczenia oraz rehabilitację, co powoduje brak możliwości osiągnięcia przez stronę jakiegokolwiek dochodu celem spłaty zadłużenia;

2. art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s poprzez stwierdzenie, że załatwienie przedmiotowej sprawy nie odbyło się przy użyciu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia, co w konsekwencji prowadzi do powiększania wysokości zadłużenia względem organu rentowego, którego nie jest w stanie uregulować;

3. art. 10 § 2 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s poprzez zaistnienie przesłanki niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego w postaci wystąpienia choroby [...], a w konsekwencji niezałatwienia przez organ rentowy sprawy w sposób odbiegający od utrwalonej zasady w postaci czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania i wydania decyzji bez tegoż udziału.

Pełnomocnik podkreślił, że niemożliwe było branie przez stronę czynnego udziału w postępowaniu oraz przedłożenie dokumentów obrazujących aktualną sytuację materialną, albowiem natychmiastowe podjęte leczenie [...] wyklucza możliwość podjęcia aktywnego działania w zakresie czynnego udziału w postępowaniu prowadzonym przed organ. W związku z tym faktem, załatwienie przedmiotowej sprawy nie odbyło się przy użyciu możliwe najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia. Pełnomocnik zaznaczył, że organ posiadał wiedzę o charakterze zdiagnozowanej choroby strony oraz że porozumienie się z nim może być utrudnione ze względu na inwazyjność zabiegu medycznego jakim jest [...]. Pełnomocnik poinformował, że strona otrzymała ustny zakaz od lekarza w zakresie wykonywania swojej działalności gospodarczej i jego zdaniem wykonanie obowiązku zapłaty zaległych składek spowodowałoby niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych strony.

Decyzją z dnia [...] września 2024 r. nr [...] ZUS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ zgodził się z organem I instancji, że z uwagi na wszczęte [...] sierpnia 2012 r. postępowanie egzekucyjne i sukcesywne kierowanie należności do egzekucji, bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu, a z uwagi na zawarcie umowy ratalnej został przedłużony do dnia obowiązywania umowy ratalnej. Czynności te spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Z uwagi na powyższe nie uległy przedawnieniu należności z tytułu składek.

Odnośnie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek ustalono, co do strony przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych, przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - nie zachodzi, ponieważ działalność gospodarcza [...] maja 2024 r. została zawieszona, co nie jest równoznaczne z zaprzestaniem jej prowadzenia; strona pobiera zasiłek chorobowy; posiada następców prawnych - zgodnie z wykładnią językową przywołanego przepisu wszystkie wymienione okoliczności, tj.: zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej, brak majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, muszą wystąpić łącznie - wystąpienie którejkolwiek z ww. okoliczności wyklucza stwierdzenie zajścia przedmiotowej przesłanki.

Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których strona wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 rv poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16 zł.

Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Z kolei przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; [...] lipca 2024 r. do ZUS wpłynął wniosek o utrzymanie w mocy układu ratalnego nr [...] z [...] grudnia 2023 r., który [...] lipca 2024 r, został pozostawiony bez rozpatrzenia (brak wpłat wymaganych do utrzymania układu ratalnego w mocy), aktualnie postępowanie egzekucyjne nie jest prowadzone; nie upłynął okres dochodzenia należności przez ZUS; strona pobiera zasiłek chorobowy.

W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Należy podkreślić, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. W związku z powyższym brak jest przesłanek pozwalających na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozpatrzenie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Z kolei odnośnie fakultatywnych przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS podał, iż według ustaleń strona od [...] maja 2024 r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, od [...] maja 2024 r. jest zgłoszony jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium. Łączna kwota wypłaconego zasiłku chorobowego za okres od [...] maja 2024 r. do [...] lipca 2024 r. wyniosła [...] zł.

Zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s, oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r., II GSK 1234/15). Minimum socjalne wyznacza kwotę, która jest niezbędna gospodarstwu domowemu w celu zapewnienia odpowiednich warunków do odtworzenia sił życiowych i utrzymania więzi społecznych. Minimum socjalne ustalone 28 czerwca 2024 r. w I kwartale 2024 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla 1 - osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 1 773,44 zł i jest wyższe od Pana obecnego dochodu. Minimum egzystencji ustalone 6 kwietnia r. w 2024 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w 2023 r. dla 1 - osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 901,04 zł i jest niższe od dochodu uzyskiwanego przez stronę. Minimum egzystencji uwzględnia zaspokojenie potrzeb niezbędnych do życia i zachowania zdrowia, które nie mogą być odłożone w czasie, tj.: żywność - 377,93 zł, mieszkanie - 398,80 zł, użytkowanie i energia-375,15 zł, wyposażenie - 25,66 zł, odzież i obuwie - 35,35 zł, ochrona zdrowia - 15,10 zł, higiena osobista - 30,95 zł, pozostałe wydatki - 42,91 zł.

Odwołujący oświadczył, że z tytułu stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem ponosi opłaty w łącznej wysokości [...] zł ( czynsz, opłaty eksploracyjne). Ponadto ponosi stałe koszty leczenia w kwocie [...] zł miesięcznie. Obraz sytuacji socjalno-materialnej nakreślony w oświadczeniu nie znajduje zdaniem ZUS potwierdzenia w materiale dowodowym dotyczącym sytuacji życiowej strony. Organ zauważa, że w stałych kosztach nie uwzględnił wnioskodawca podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym na zakup żywności, odzieży i obuwia, artykułów higienicznych. Wykazuje koszty utrzymania nieadekwatne do osiąganego dochodu i jednocześnie nie przedłożył żadnej dokumentacji potwierdzającej wysokość miesięcznych opłat. Organ wyjaśnił, że to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia faktów, które przemawiałyby za umorzeniem, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ administracyjny nie jest władny zweryfikować danej okoliczności w ramach prowadzonego postępowania. Jedynie fakty powszechnie znane lub znane organowi z urzędu nie wymagają przedłożenia dowodu. Rolą organu jest ocena czy złożone oświadczenia i przedstawione dowody są wystarczające do udzielenia stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ocenie organu sytuacja materialna strony jest niejasna. Zadeklarował bowiem wydatki większe od osiąganego dochodu. Jednocześnie nie udokumentował, że ma problemy z regulowaniem ww. opłat. Nie wykazał również źródła finansowania powyższych wydatków.

ZUS wskazał, że nie może umarzać należności każdej osobie, która wykazuje wydatki związane z utrzymaniem (czynsz, opłaty eksploatacyjne, inne). Koszty bieżących opłat jak również wyżywienia są stałymi miesięcznymi opłatami, które ponosi większość społeczeństwa. Wydatków tych nie można nazwać nieprzewidywalnymi oraz nadzwyczajnymi, a ich wysokość jest uzależniona od możliwości finansowych osoby zobowiązanej. Organ nie może uznać, że sytuacja strony nosi znamiona ubóstwa, oraz że ma ona charakter trwały i pogłębiający się. Należy zauważyć, że pojęcie "ubóstwo" wskazuje na stały brak dostatecznych środków materialnych dla zaspokojenia potrzeb jednostki, w szczególności w zakresie żywności, schronienia, ubioru, transportu oraz podstawowych potrzeb kulturalnych i społecznych.

Odwołujący pobiera zasiłek chorobowy i jest zarejestrowany w PUP jako bezrobotny. Pojęcie osoby bezrobotnej oznacza ogólnie osobę niezatrudnioną, nieprowadzącą działalności gospodarczej i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia (w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy). Fakt zawieszenia prowadzenie działalności gospodarczej oznacza, że w każdym momencie strona można ją wznowić. W okresie zawieszenia działalności przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z tego tytułu. W praktyce oznacza to, że nie może sprzedawać towarów lub wykonywać usług i wystawiać z tego tytułu faktur czy rachunków. Można natomiast osiągać bieżące przychody z innych źródeł, np. z umów zleceń, czy z etatu. Ponadto samo istnienie zaległości obecnie nie powoduje u strony dolegliwości w postaci niemożności zaspokojenia potrzeb. Nie jest obecnie prowadzone wobec postępowanie egzekucyjne.

Organ zauważa, że pomimo podnoszenia trudnej sytuacji finansowej dokonuje dobrowolnych wpłat na poczet zadłużenia w ZUS. Ostatnia wpłata z [...] lipca 2024 r. w kwocie [...] zł. Na uwagę zasługuje również fakt, że strona jest reprezentowana przez radcę prawnego i można domniemywać, że nie jest to pomoc pro bono. ograniczone możliwości płatnicze strony, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

W sprawie nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia - klęska żywiołowa, ani inne nadzwyczajne wydarzenie nie spowodowały konieczności likwidacji działalności, gdyż jest ona zawieszona.

Strona udokumentowała, że choruje na [...] i [...], kończyny [...]. Poinformowała, że po [...] będzie operowana, a leczenie ma potrwać od [...] miesięcy do [...] roku. Ponadto choruje na [...].

ZUS stwierdził, iż z pewnością wskazane problemy zdrowotne są utrudnieniem dla strony w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, gdyż opisane problemy nie pozbawiają go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Źródłem utrzymania jest bowiem wypłata świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Wyjaśnia się, że wspomniany stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu uniemożliwiającego opłacanie należności. Ponadto odwołujący jest zarejestrowany jako bezrobotny czym wyraził zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia (w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy) i w efekcie nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Zdaniem ZUS podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. Organ odnosząc się do zarzutów odwołania, że z uwagi na chorobę strona nie mogła czynnie uczestniczyć w postępowaniu poinformował, że składając wniosek musiał liczyć się z faktem, że ZUS musi rozpatrzyć sprawę terminowo zgodnie z art. 35 k.p.a., ponadto mógł złożyć wniosek o zawieszenie postępowania (art. 98 § 1 k.p.a.), bądź ustanowić pełnomocnika.

Umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich wyegzekwowania. Jeśli zatem nie istnieją szczególne przesłanki natychmiastowego umorzenia zaległości, tj. osobie zobowiązanej nie grozi niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, niemożność odbudowania majątku po klęsce żywiołowej, czy też konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny - tak jak w niniejszej sprawie, trudno dopatrywać się przesłanek do umorzenia zaległości.

Od powyższej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając jej naruszenie:

1. art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 1 i 3 rozporządzenia poprzez pobieżne potraktowanie przez Organ rentowy sprawy i przyjęcie, że Skarżący jest w stanie spłacić zaległe składki w wysokości [...] zł, pomimo rozpoznania u Skarżącego choroby [...], wskutek której Skarżący nie może podjąć żadnego zatrudnienia z uwagi na konieczność leczenia oraz rehabilitację, a tym samym brak jest możliwości osiągnięcia przez Skarżącego jakiegokolwiek dochodu celem spłaty przedmiotowego zadłużenia;

2. art. 28 ust. 3 pkt. 6 u.s.u.s. w zakresie uznania, że w związku z zaistnieniem choroby [...] u Skarżącego nie zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalność zaległych składek podczas gdy kwestia nieściągalności zaległości objętych wnioskiem Skarżącego o umorzenie wymaga ponownej, pogłębionej analizy, szczególnie w kontekście art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s.;

3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jak również niewyczerpujące zebranie i błędną ocenę całości materiału dowodowego, a przez to błędne uznanie, iż Skarżący jest w stanie uregulować należności z tytułu zaległych składek, podczas gdy ze względu na stan zdrowia oraz ciężką sytuację materialną nie jest to możliwe, przez co wydano decyzję naruszającą słuszny interes obywatela;

4. art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 11 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez Organ rentowy do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;

4. art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez stwierdzenie, że załatwienie przedmiotowej sprawy nie odbyło się przy użyciu możliwe najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia, co w konsekwencji prowadzi do powiększania wysokości zadłużenia względem Organu rentowego, którego Skarżący nie jest w stanie uregulować

4. art. 107 § 3 k.p.a. ze względu na wadliwość uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które nie zawiera wyczerpującego wyjaśnienia w zakresie podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia oraz nie zawiera oceny całego zebranego materiału dowodowego.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. strona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu: 1) dokumentacji medycznej - porada lekarska z dnia [...].04.2024 r.; 2) dokumentacji medycznej - porada lekarska z dnia [...].07.2024 r.; 3) dokumentacji medycznej z Narodowego Instytutu Onkologii im. [...] Państwowy Instytut Badawczy w [...] (99 strony): 4) karta informacyjna z leczenia szpitalnego z dnia [...].09.2024 r.; 5) wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...].07.2024 r.; 6) potwierdzeń zajęć egzekucyjnych z dnia [...].09.2024 r. oraz z dnia [...].09.2024 r., na fakt: sytuacji zdrowotnej Skarżącego, perspektyw dotyczących leczenia i rehabilitacji, perspektyw możliwości podjęcia zatrudnienia, niemożności spłaty zadłużenia względem Organu rentowe, zajęć egzekucyjnych prowadzących do pozbawienia Skarżącego środków do życia i leczenia; przesłanek warunkujących umorzenie zaległości w całości z uwagi na sytuację zdrowotno-zarobkową Skarżącego.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Organowi rentowemu do ponownego rozpoznania. I zasądzenie kosztów sądowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała zarzuty wnioski zawarte w skardze. Ponadto Sąd dopuścił na rozprawie dowód z dokumentów załączonych do skargi na k. 15-111.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuję:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Z powyższego wynika, iż Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonego aktu, nie jest zaś uprawniony do merytorycznego rozpoznawania wniosków objętych zaskarżonymi aktami.

Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w przedmiotowej sprawie decyzja ZUS z dnia [...] września 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe,

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Stosownie natomiast do art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r. W myśl § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Dopiero wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek otwiera organowi możliwość (a nie obowiązek) zastosowania tej ulgi. W tym to bowiem momencie organ rozstrzygający sprawę korzysta z przypisanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego - nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., II GSK 141/07, wyrok NSA z dnia 25 października 2018 r., I GSK 1992/18, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2022 r., I GSK 1237/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Kontroli Sądu podlega w związku z tym nie zasadność odmowy umorzenia należności - gdyż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może zastępować tego organu w podejmowaniu decyzji uznaniowej - lecz zgodność podjętej decyzji z przepisami prawa. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy w sposób prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, przeprowadzono postępowanie i czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Natomiast Sąd nie rozstrzyga o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, bowiem o tym decyduje organ administracji publicznej w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego. Sąd bada więc, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w myśl której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 k.p.a.). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości.

Zastrzeżeń Sądu nie budziła ocena organów co do przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkr 1-4c u.s.u.s. Jednak wątpliwości Sądu na gruncie rozpoznawanej sprawy budzi stanowisko skarżonego organu w zakresie przesłanek całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. W kwestii przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. stwierdzić należy, iż z tego przepisu nie wynika, że stwierdzenie braku majątku miałoby nastąpić w toku egzekucji prowadzonej w stosunku do należności z tytułu składek, co implikuje po stronie organu obowiązek ustalenia, czy w toku prowadzonej egzekucji przez naczelnika urzędu skarbowego, bądź komornika stwierdzono lub nie brak majątku (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r., II GSK 2181/17, CBOSA). Oznacza to, że o całkowitej nieściągalności może świadczyć bezskuteczność każdego postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku zobowiązanego do uiszczenia składek (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 września 2019 r., I SA/Gl 779/19, CBOSA). W tym zakresie organ jedynie podał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a z kolei organ I instancji podał, iż aktualnie skarżący nie posiada składników majątkowych, z których można prowadzić skutecznie egzekucję, ale brak w tym zakresie cech definitywnego braku możliwości odzyskania należności, stwierdzając, iż stronie pozostało 9 lat do wieku emerytalnego i uznając jego sytuację za przejściową, uznając, iż jest w stanie znaleźć stałą pracę.

Podkreślić w tym miejscu należy, że analizując możliwość spłaty zadłużenia organ winien mieć zawsze na uwadze stan faktyczny sprawy aktualny na datę rozstrzygania, a nie stan który przewiduje, że może mieć miejsce w przyszłości (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 8 maja 2012 r., I SA/Bd 220/12). Rozstrzygnięcie oparte na przewidywanych, hipotetycznych scenariuszach zdarzeń należy ocenić jako dowolne, nie mające oparcia w stanie faktycznym sprawy, a tym samym jako wydane z naruszeniem art. 80 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 4 kwietnia 2018 r., II SA/Go 154/18). Zdarzenia przyszłe i niepewne, a w szczególności przypuszczenia i twierdzenia o charakterze prognostycznym, nie mogą stanowić podstawy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 25 stycznia 2018 r., II SA/Go 1131/17). Mogą mieć oczywiście pewien wpływ na orzeczenie, ale wtedy powinny zostać uprawdopodobnione, zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z 8 sierpnia 2018 r., I GSK 1757/18, wyrok WSA w Warszawie z 18 grudnia 2006 r. ,III SA/Wa 2937/06, wyrok WSA w Opolu z 24 października 2012 roku, I SA/Op 251/12). Samo prawdopodobieństwo osiągniecia w przyszłości dochodów należy uznać za niewystarczające do celów wykazania możliwości spłaty zadłużenia. W każdej bowiem sprawie dotyczącej umorzenia należności organ powinien realnie wskazać, na czy opiera przekonanie o możliwości spłaty zadłużenia, ale bez narażania strony na niezaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 8 lipca 2021 r., I SA/Ol 353/21, wyrok NSA z 28 września 2017 r., II GSK 1490/17). Mając na uwadze powyższe i jednocześnie ustalony w toku postępowania przez organ brak składników majątkowych, dochody poniżej minimum socjalnego, przy sytuacji zdrowotnej skarżącego w jakiej się znajduje, pozwala stwierdzić, iż ocena organu w w/w zakresie nosi znamiona dowolnej.

Przechodząc do oceny stanowiska organu zawartego w decyzji w zakresie przesłanki zawartej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. Sąd wskazuje, że z tegoż przepisu wynika, że organ ma obowiązek samodzielnie ocenić przesłankę całkowitej nieściągalności, porównując spodziewane koszty egzekucji z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2018 r., I SA/Kr 263/18; 8 maja 2018 r. , I SA/Kr 324/18, WSA w Kielcach z dnia 9 lipca 2020 r., I SA/Ke 39/20, CBOSA). Zatem organ powinien dokonać samodzielnie oceny tej przesłanki, w trakcie której winien mieć na uwadze, czy zobowiązany posiada majątek, a jeżeli tak, to czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji.

W zaskarżonej decyzji wskazano, że przesłanka całkowitej nieściągalności opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 p.p.s.a. nie zachodzi, gdyż nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, dodając, że skarżący złożył wniosek o utrzymanie w mocy układu ratalnego oraz że pobiera zasiłek chorobowy. Przy czym organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie stwierdził brak oczywistości co do nieuzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto pominięto, iż zadeklarowana przez stronę wysokość raty to [...] zł, a jednocześnie co należy podkreślić organ stwierdził brak składników majątkowych u skarżącego.

Rzeczą Sądu, jest zbadanie, czy organ działał zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy wyciągnął logiczne i poprawne wnioski w zakresie wystąpienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 2-3b u.s.u.s. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ ocena, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. budzi zastrzeżenia. Kwestia nieściągalności zaległości objętych wnioskiem skarżącego o umorzenie wymaga ponownej, pogłębionej analizy w opisanym powyżej zakresie.

Jednocześnie Sąd nie podziela oceny dokonanej przez organ w związku z zastosowaniem w sprawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisów rozporządzenia. Nie dotyczy to przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 2, gdyż skarżący nie poniósł strat w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia.

Przechodząc zatem do oceny dokonanej w zaskarżonej decyzji przez organ z punktu widzenia przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia wskazać należy, iż w orzecznictwie podkreśla się, że celem unormowania zawartego w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r., II GSK 1234/15).

Dokonując oceny pod kątem zastosowania § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ powinien przede wszystkim zestawić wartość posiadanego majątku oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z niezbędnymi kosztami jego utrzymania, w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku. W § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wyraźnie wskazano, że należy ocenić m.in. stan majątkowy, aby ocenić, czy zapłata nie pociągnie dla strony zbyt ciężkich skutków, w tym nie pozbawi strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Przy badaniu podstaw do umorzenia zaległości z tytułu składek w oparciu o w/w przesłankę kluczowe znaczenie ma zatem ustalenie sytuacji materialnej zobowiązanego.

W tym zakresie Sśd uznał, iż organ nie dokonał w sposób prawidłowy niezbędnych ustaleń oraz oceny, a w konsekwencji za przedwczesną uznać należało ocenę organu co do braku spełnienia przesłanek z art. 28 § 3a u.s.u.s.

Po pierwsze istotne zastrzeżenia Sądu budzi kwestia ustalenia i oceny przez organ sytuacji finansowej (materialnej) skarżącego. Organ bowiem wskazał najpierw, iż według oświadczenia strony o stanie rodzinnym i majątkowym prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe (jest wdowcem), ma zawieszoną działalność gospodarczą, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych. Nie ma zobowiązań pieniężnych, nie posiada nieruchomości, nie posiada wierzytelności ani maszyn i urządzeń, ma dwa samochody roczniki 1994 i 1997 r. W roku 2021 dochód strony wyniósł [...] zł, w 2022 r. – [...] zł, i w 2023 r. – [...] zł. Aktualnie źródło jego dochodu stanowił zasiłek chorobowy (w czerwcu 2024 r. – ok. [...] zł, w lipcu 2024 r. – ok. nieco ponad [...] zł), następnie świadczenie rehabilitacyjne, przy czym nie korzysta on ze wsparcia z pomocy społecznej. Zadeklarowane przez skarżącego miesięczne wydatki to czynsz [...] zł i opłaty eksploatacyjne -[...] zł oraz koszty leczenia [...] zł.

ZUS, chcąc odnieść wskazany dochód strony do minimum socjalnego opublikowanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w I kwartale 2024 r. dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego wynoszącego 1773,44 zł, stwierdził, iż jest ono wyższe od obecnego dochodu skarżącego.

Potem organ odniósł także dochód skarżącego do minimum egzystencjalnego ustalonego na podstawie danych z GUS, wynoszącego 901,04 zł, które jest niższe od dochodu uzyskiwanego przez skarżącego. Przy czym organ nie podał jednoznacznie jak odniósł powyższe do dochodu, czy do łącznego dochodu podzielonego prze ilość miesięcy, czy do dochodu za poszczególne okresy.

Organ dokonując oceny w powyższym zakresie stwierdził, iż obraz sytuacji socjalno-materialnej przedstawiony przez stronę w oświadczeniu nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym, a ponadto wykazane zostały koszty utrzymania nieadekwatne do osiąganego dochodu.

W tym zakresie wskazać należy, iż aktualne źródło dochodu i jego wysokość tj. zasiłek chorobowy nie były przez organ kwestionowane i sam organ ustalił, iż jest ono niższe od minimum socjalnego. Jednocześnie organ kwestionując nieadekwatność kosztów utrzymania do dochodów skarżącego, nie wezwał jednak skarżącego do złożenia wyjaśnień w wymienionym zakresie, wobec czego nie ustalił stanu faktycznego w sprawie z uwzględnieniem art. 7 i art. 77 k.p.a. Organ nie zastosował także art. 79a k.p.a. zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (§1). W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1 (§ 2). Zauważyć należy, iż nawet jeżeli ciężar wykazania sytuacji materialnej i osobistej w niniejszej sprawie spoczywa na wnioskodawcy to jednak nie zwalnia to organu z obowiązku należytego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i obowiązku stosowania w/w przepisów k.p.a. Dodać należy, iż organ podał, iż w toku postępowania przed organem I instancji, pismem z [...] kwietnia 2024r. ZUS zawiadomił stronę o prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz możliwości złożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie należności z tytułu składek, choć do akt administracyjnych zawiadomienie to nie zostało dołączone. Jednak mimo wszystko pouczenie w trybie art. 79a k.p.a. ma odmienny charakter, gdyż dokonywane jest już na bazie zebranego w sprawie materiału dowodowego, pozwalając stronie uzyskać wiedzę w jakim ewentualnie zakresie powinna uzupełnić materiał dowodowy.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż dokonaną przez organ ocenę w zakresie braku spełnienia przez skarżącego przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, uznać należy za niekompletną i przedwczesną. Ustalenia organu, iż skarżący jest w stanie opłacić należności i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich skutków dla jego sytuacji, wymaga odniesienia się do wyników postępowania dowodowego i nie mogą być oparte na ogólnikach oraz domniemaniach, a w szczególności organ powinien wyjaśnić, na czym opiera przekonanie o efektywności egzekucji oraz dlaczego uważa, że w sytuacji finansowej zobowiązanego spłata należności nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (por. wyrok NSA z 10 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 5568/16). Przy czym w w/w zakresie konieczne jest odniesienie się przez organ do bieżącej sytuacji skarżącego i wyjaśnienie czy w sytuacji osiągania dochodu, jak sam podał organ poniżej minimum socjalnego, możliwe jest opłacanie należności z tytułu składek bez zagrożenia dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Odnośnie zaś przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, wskazać należy, iż organ co prawda uwzględnił fakt przechodzenia przez skarżącego choroby [...] związanej z operacyjnym usunięciem zmiany [...], leczeniem i licznymi powikłaniami, jednocześnie uznając, iż rejestrując się jako bezrobotny wyraził zdolności gotowość do podjęcia zatrudnienia.

Co prawda skarżący w istocie nie legitymował się na dzień orzekania przez organ orzeczeniem potwierdzającym jego brak zdolności do pracy, jednak należy uwzględnić, że skarżący jest w toku wymagającego leczenia, co potwierdza dokumentacja medyczna przez niego przedłożona w toku postępowania i załączona do skargi. W tym należy zwrócić uwagę na informację z dokumentu badania – k. 99 akt sądowych, w którym podano, iż chory jest zdolny do wykonywania czynności osobistych, ale niezdolny do pracy.

Organ uznał, iż stan zdrowia skarżącego nie uniemożliwia uzyskania dodatkowego dochodu wskazując, iż skarżący [...] maja 2024 r. zawiesił działalność gospodarczą, a źródłem utrzymania jest wypłata świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Zatem zdaniem organu stan zdrowia skarżącego nie oznacza pozbawienia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślić należy, iż na gruncie rozpoznawanej sprawy nie chodzi o dokonanie przez organ oceny sytuacji skarżącego z perspektywy przyszłych wydarzeń, które mają charakter czysto hipotetyczny. Rozumowanie organu cechuje w tym zakresie brak uwzględnienia istotnych okoliczności dotyczących sytuacji życiowej, a dokładnie zdrowotnej, w jakiej znalazł się skarżący, a znajdujących potwierdzenie w dokumentacji medycznej. Zauważyć przy tym należy, iż samo zawieszenie działalności gospodarczej przez skarżącego nie musi oznaczać powrotu do prowadzenia w regularnej działalności zawodowej i osiąganie dochodu umożliwiającego skarżącemu uregulowanie zaległości wobec ZUS. Choroba [...] i poddawanie się przez skarżącego leczeniu nie przemawia jednoznacznie za takim stwierdzeniem.

Z powyższych względów Sąd uznał, iż organ także w zakresie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie ustalił wyczerpująco stanu faktycznego i konieczne jest jego uzupełnienie oraz ponowna ocena w/w przesłanki. Przy czym podkreślić należy, iż organ powinien ocenić realne możliwości uzyskiwania dochodu, jak również czy dochody te umożliwią opłacenie należności przy jednoczesnym uwzględnieniu przesłanki interesu publicznego. Ponownie dokonując oceny w w/w zakresie organ powinien wziąć pod uwagę przede wszystkim szczególne okoliczności w jakich znajduje się skarżący dotknięty ciężką chorobą przewlekłą, w trakcie wymagającego leczenia, i w tym kontekście istotne jest dokonanie rzetelnej i realnej oceny możliwości uzyskiwania przez niego dochodu pozwalającego na opłacenie należności składkowych.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 77 § 1 i 4, art. 79a § 1 i art. 80 Kpa w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uzupełnić niezbędny materiał dowodowy celem ustalenia stanu faktycznego w sprawie w sposób jednoznaczny, w szczególności w sposób pozwalający ustalić sytuację materialną skarżącego. Organ wyjaśni okoliczności budzące wątpliwości, na które Sąd zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku. Natomiast w sytuacji jeżeli ZUS uzna, że strona nadal nie wykazała zasadności swego wniosku, poinformuje stronę - stosownie do przepisu art. 79a § 1 k.p.a.– o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, wskazując przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Następnie zaś na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, uwzględniając w szczególności sytuację zdrowotną strony, organ ponownie dokona oceny przesłanek z art. 28 ust. 3 i ust. 3 a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, a wydając decyzje prawidłowo ją uzasadni stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. W ponowionym postępowaniu zadaniem organu będzie dokonanie pełnej i wyczerpującej oceny przesłanek umorzenia, mogących mieć zastosowanie w sprawie w kontekście zindywidualizowanego i aktualnego stanu faktycznego. Organ powinien mieć na względzie, że wprawdzie instytucja umorzenia powinna być stosowana wyjątkowo, jednakże okoliczność ta nie może prowadzić do praktycznego wyeliminowania stosowania tej instytucji, uczynienia jej instytucją martwą, poprzez ogólnikowe powoływanie się tylko na określone kategorie prawne, bez dokonywania rzetelnej oceny ich występowania w konkretnej spraw

Dodatkowo Sąd zwraca uwagę - uwzględniając, iż sprawa dotycząca umorzenia zaległości składkowych skarżącego wobec ZUS jest rozpoznawana po raz pierwszy - że do akt administracyjnych sprawy powinny zostać załączone niezbędne dokumenty potwierdzające brak przedawnienia należności z tytułu składek z odleglejszych okresów składkowych. Co prawda organy w decyzji I i II instancji wskazały na przesłanki przemawiające za stwierdzeniem braku przedawnienia, które nie zostały przez skarżącego zakwestionowane, tym niemniej jednak aby umożliwić kompletną weryfikację w tym zakresie akta administracyjne sprawy powinny zostać uzupełnione o dokumenty źródłowe, w tym przede wszystkim tytuły wykonawcze z dowodami ich doręczeń, czy dokumenty związane wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zatem ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie także w tym zakresie uzupełnić materiał dowodowy w sprawie.

W świetle powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w sentencji wyroku (pkt I wyroku). W zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego obejmujących koszty zastępstwa procesowego w kwicie [...] zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt II wyroku).

-----------------------

#

Ho

#