Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 126/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
659
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art 147
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 35 , 36 , 37
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędzia WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem . I. umarza postępowanie w sprawie zobowiązania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem do wydania aktu, II. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem w sprawie N..5160.4.6.2018.M., wnosząc o stwierdzenie przewlekłości postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem prowadził pod sygnaturą NB.II.7355-P-051/08 postępowanie administracyjne w sprawie budowy muru oporowego wykonanego wzdłuż granicy działki nr ewid.[...] w M. bez wymaganego zezwolenia na budowę. Przedmiotowe postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia 19 października 2011 r. znak NB.II.7355-P-051/08, którą nakazano inwestorowi rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego. Po wniesieniu odwołania ww. decyzję uchylono w całości i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. PINB zawiadomieniem z dnia 10 lipca 2020 r. znak NB. 5160.4.6.2018.Mko poinformował strony o ponownym prowadzeniu postępowania.

Skarżący wyjaśnił, że obecnie przedmiotem postępowania jest mur oporowy wraz z ogrodzeniem na działce nr [...] i [...] obręb [...] w M. . Dotychczas dwukrotnie wykonano w sprawie oględziny w dniu 10 sierpnia 2020 r. oraz w dniu 20 kwietnia 2021 r. Jak podał, wielokrotnie kierował do organu prowadzącego postępowanie pisma z wnioskiem o wskazane przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie jak również ponaglenia, w tym w dniu: 24 czerwca 2021 r., 1 sierpnia 2022 r., 27 września 2022 r., 8 kwietnia 2021 r., 15 marca 2022 r.

Na skutek ponaglenia z dnia 24 czerwca 2021 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wydał postanowienie z dnia 28 października 2021 r., znak WSE.7641.285.2021.APIO, w którym stwierdzono bezczynność organu oraz wyznaczono termin załatwienia sprawy do 31 grudnia 2021 r. Mimo powyższego organ I Instancji nie podjął dalszych czynności w sprawie, nie wskazał przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie, jak również nie odpowiedział na żadne z pism pełnomocnika skarżącego.

Zdaniem skarżącego w sprawie w sposób oczywisty występuje przewlekłość postępowania, bowiem już od czasu ponownego rozpoznania sprawy do chwili obecnej minęły już trzy lata.

Skarżący podniósł nadto, ze ponosi znaczne szkody, ponieważ jego działka na skutek budowy muru oporowego jest zalewana i zalega na niej woda. Różnica w poziomach sąsiadujących działek wynosi 2-3 m, co w sposób istotnie naruszyło gospodarkę wodną i ukształtowanie terenu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Organ wyjaśnił, że pismem z dnia pismem z dnia 25 września 2008 r. H. S. zwróciła się do PINB w Zakopanem z prośbą o interwencję w związku

z wykonanym ogrodzeniem z siatki i słupków na granicy jej działki o nr [...] przez J. B. zam. w S. (k. 1). Kolejnym pismem z dnia 13 października 2008 r. ww. ponownie zwróciła się do organu o interwencję w sprawie budowy fundamentów oraz muru oporowego na granicy jej działki, a także działki będącej własnością J. B. (k. 3). Podczas przeprowadzonych w dniu 13 października 2008 r. czynności kontrolnych stwierdzono, że w obrębie dz. ewid. [...] w M. prowadzone są roboty budowlane polegające na wykonywaniu muru oporowego o łącznej długości 129,65 m. Na pewnym odcinku tego muru zostało wykonane ogrodzenie z siatki stalowej o wysokości od 4 do 6 m. Stwierdzono również wykonanie nasypu ziemnego. W dacie kontroli M. B. oświadczyła, że jest inwestorem tych robót budowlanych (k.4-13). Postanowieniem nr 250/08 z dnia 15 października 2008 r. PINB w Zakopanem wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie muru oporowego wykonanego na działce nr ewid.[...] położonej w M. i nakazał inwestorowi przedłożenie w terminie 30 dni ekspertyzy sporządzonej dla tego muru oporowego (k. 14) W dniu 27 listopada 2008 r. organ przeprowadził kolejne czynności kontrolne.

Pismem z dnia 28 listopada 2008 r. PINB w Zakopanem zwrócił się do organu architektoniczno - budowlanego o przesłanie dokumentów dotyczących zgłoszenia wykonywanych na dz. ewid. 253 w M. robót budowlanych (k.27). Na ww. pismo odpowiedź otrzymał w dniu 10 grudnia 2008 r. (k.28). Ponadto organ wystąpił do organu planistycznego o wyjaśnienie czy obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania administracyjnego zgodny jest z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także czy dla tej działki wydana została decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowego muru (k.29). Odpowiedź uzyskano w piśmie z dnia 21 stycznia 2009 r. (data wpływu do organu 28 stycznia 2009 r.) Za kolejnym pismem z dnia 21 stycznia 2009 r. wystąpiono do organu architektoniczno-budowlanego o przekazanie decyzji pozwolenia na budowę dla przedmiotowego muru oporowego (k.30).Organ otrzymał odpowiedź na to wystąpienie pismem z dnia 16 lutego 2009 r. (k.40)

Postanowieniem nr 033/09 z dnia 5 lutego 2009 r. PINB w Zakopanem uchylił uprzednie postanowienie nr 250/08 z dnia 15 października 2008 r. (k.36)

Pismem z dnia 9 kwietnia 2008 r. organ zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych przy budowie muru oporowego na dz. ewid. [...] w M. prowadzonych bez pozwolenia na budowę przez inwestora M. B. (k. 44).

W dniu 15 maja 2009 r. przeprowadzono kolejne oględziny muru oporowego wykonanego na dz. ewid. [...] w M. , w trakcie których stwierdzono, że inwestor nie posiada pozwolenia na budowę na wykonywanie ww. prac ani nie dokonał zgłoszenia robót budowlanych. Nadto ponownie wystąpił do organu planistycznego

o wyjaśnienie czy obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania administracyjnego zgodny jest z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a także czy nie narusza też innych przepisów w tym techniczno-budowlanych (k.61).

Postanowieniem z dnia 17 lipca 2009 r. znak: NB.II.7355-P-051/08 organ nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia wskazanych w postanowieniu dokumentów w terminie do dnia 15 października 2009 r. (k.68), a postanowieniem z dnia 22 października 2009 r. znak:NB.II.7355-P-051/08 wyznaczył nowy termin przedłożenia wymaganej dokumentacji do dnia 28 lutego 2010 r. (k.73)

Postanowieniem z dnia 22 lutego 2010 r. organ zawiesił postępowanie administracyjne w ww. sprawie (k. 79). MWINB w Krakowie postanowieniem z dnia 17 stycznia 2011 r. uchylił ww. postanowienie w całości (k.91-92), a PINB w Zakopanem postanowieniem nr 135/11 z dnia 19 maja 2011 r. uchylił własne postanowienie nr 182/09 z dnia 17 lipca 2009 r. Postanowieniem nr 136/11 z dnia 19 maja 2011 r. organ nadzoru budowlanego wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie ww. muru oporowego i ponownie nałożył na inwestora przedłożenia wymienionych w postanowieniu dokumentów.

Decyzją nr 338/11 z dnia 19 października 2011 r. znak: NB.II.7355-P-051/08 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem nakazał inwestorowi rozbiórkę obiektu budowlanego tj. muru oporowego wykonanego wzdłuż granicy działki nr ewid.[...] w M. bez wymaganego pozwolenia na budowę, (k.112-113).

Decyzją nr 736/2012 z dnia 27 listopada 2012 r. znak: OA.7721.730.2011.MO.78 WMINB w Krakowie uchylił skarżoną decyzję w całości

i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (k.128-130).

W dniu 10 lipca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem ponownie zawiadomił strony postępowania, że postępowanie administracyjne zarejestrowane dotychczas pod sygnaturą akt NB.II.7355-P-051/08 kontynuowane będzie pod nowym znakiem sprawy [...] oraz że zmieniony zostaje przedmiot postępowania na cyt. "mur oporowy wraz z wykonanym na nim ogrodzeniem (budowla wraz ze związanym z nią urządzeniem technicznym- ogrodzeniem) na działce nr [...] i [...] obręb 506 w miejscowości M. - bez wymaganego pozwolenia na budowę" (k.165-166).

W dniu 10 sierpnia 2020 r. organ przeprowadził ponownie oględziny muru oporowego wraz z wykonanym na nim ogrodzeniem, wykonanym wzdłuż działki [...] i [...] oraz wzdłuż południowej granicy działki nr ewid.[...] w M. .

W dacie oględzin nie okazano pozwolenia ani zgłoszenia na wykonany obiekt budowlany objęty czynnościami kontrolnymi (k.183-201).

Za pismem z dnia 29 marca 2022 r., w celu ustalenia legalności wybudowanego muru oporowego, organ ponownie wystąpił do Starostwa Powiatowego w Z. o przekazanie informacji czy dla tego obiektu budowlanego w okresie od dnia 1 grudnia 2009 r. do chwili obecnej była wydawana decyzja o pozwoleniu na budowę (k. 292). Organ uzyskał odpowiedź w piśmie z dnia 12 kwietnia 2022 r. (k. 317).

W dniu 20 kwietnia 2022 r. organ nadzoru budowlanego ponownie przeprowadził czynności oględzin muru oporowego wraz z posadowionym na nim ogrodzeniem oraz zwrócił się (pismem z dnia 19 kwietnia 2022 r.) do organu planistycznego o przekazanie aktualnego wypisu wraz z wyrysem z mapy MPZP dla działek ewidencyjnych [...] i [...] obręb [...] w M. (k.300). Odpowiedź na ww. pismo organ uzyskał w piśmie z dnia 25 kwietnia 2022 r. (k. 302-316).

Pismem z dnia 16 maja 2022 r. PINB w Zakopanem zawiadomił strony postępowania o zakończeniu postępowania dowodowego i udostępnieniu akt przed wydaniem decyzji w sprawie (k.324).

Postanowieniem z dnia 28 października 2021 r. znak: SE.7641.285.202.APIO, wydanym na skutek wniesienia ponaglenia W. S. z dnia 24 czerwca 2021 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie jednakże nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa i wyznaczył nowy termin do załatwienia przedmiotowej sprawy do dnia 31 grudnia 2021 r. (k. 232). Zarządził tez wyjaśnienie przyczyn i osób winnych bezczynności.

W odpowiedzi na skargę organ wskazał nadto, że z uwagi na wydanie przez organ odwoławczy MWINB w Krakowie decyzji nr 736/2012 z dnia 27 listopada 2012 r. znak:WOA.7721.730.2011.MO.78 akta organu l instancji pozostawały w siedzibie organu nadzoru i na skutek złożenia przez H. S. skargi do WSA w Krakowie zostały zwrócone wraz z zapadłym w sprawie wyrokiem do organu l instancji za pismem MWINB w Krakowie z dnia 11 czerwca 2013 r. znak:WOA.7721.730.2011.MER.(k.133-134).

Organ podniósł nadto, że zgodnie z art. 35 § 5 kpa do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Z przedstawionego opisu przebiegu prowadzonego postępowania wynika, że powstała przewłoka postępowania nie została wywołana tylko i wyłącznie przyczynami leżącymi po stronie organu nadzoru budowlanego. Na zakończenie przedmiotowej sprawy miały wpływ również inne czynniki niezależne od organu powiatowego tj. duża rotacja pracowników oraz niewystarczający stan zatrudnienia w stosunku do zadań i obowiązków nałożonych ustawą Prawo budowlane. Nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje zaangażowanie organu polegające na zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym, analizie tego materiału, rozważeniu twierdzeń stron, pojawiających się w określonej fazie postępowania oraz potrzebie uzupełniania tego materiału dowodowego. Należy również wziąć pod uwagę stopień skomplikowania występującej w sprawie problematyki prawnej.

Organ wskazał również, że w dniu 6 czerwca 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem nakazał inwestorowi M. B. rozbiórkę obiektu budowlanego tj. muru oporowego wraz z wykonanym na nim ogrodzeniem (budowa wraz ze związanym z nią urządzeniem technicznym – ogrodzeniem) na działce nr [...] i [...] obr. [...] w miejscowości M., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, co w ocenie organu w ocenie organu jest to okoliczność zwalniającą z zarzutu bezczynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa niniejsza, ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 poz. 1634, dalej: p.p.s.a.).

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd kontroluje, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności lub przewlekłości. Z kolei zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.).

Skarga w przedmiotowej sprawie okazała się zasadna.

W związku z tym, że przedmiotem skargi uczyniono przewlekłość postępowania należy wyjść od tego, że zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Stosownie do art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.

Zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

Stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie do art. 37 § 6 k.p.a. organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Znowu na podstawie art. 37 § 7 k.p.a., organ rozpatrujący ponaglenie może z urzędu zmienić postanowienie, o którym mowa w § 6, wyznaczając dłuższy termin zakończenia postępowania, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, wymagające dłuższego postępowania, nieznane w momencie wyznaczania terminu.

Jak wynika z powyższego, Kodeks postępowania administracyjnego (a w ślad z nim Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) rozróżnia dwie postaci zwłoki organu: bezczynność i przewlekłość. Bezczynność związana jest z kwestią zachowania terminów załatwienia sprawy przez organ, zaś przewlekłość – ze sposobem działania organu administracji. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 22 czerwca 2023 r., II SAB/Gd 34/23 (orzeczenia.nsa.gov.pl) " bezczynność jest zatem stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekłe prowadzenie postępowania natomiast to stan, w którym wprawdzie organ administracji nie przekroczył terminów określonych wyżej, a zatem nie ma podstaw do stwierdzenia jego bezczynności, ale prowadzi to postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 grudnia 2019 r., sygn. II OSK 2317/19 stwierdził, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu."

Podlegająca kontroli sprawa administracyjna zainicjowana została wnioskiem H. S. z 13 października 2008 r.

Zawiadomieniem z 9 kwietnia 2009 r. (na piśmie nieprawidłowy rok 2008 – k. 44) Inspektor Powiatowy zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie budowy muru oporowego na działce nr [...] w M. .

Postanowieniem z 22 lutego 2010 r. (k. 79) Inspektor Powiatowy zawiesił to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Postanowieniem z 17 stycznia 2011 r. (k. 92) Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie o zawieszeniu postępowania.

Decyzją z 19 października 2011 r. (k. 113) Inspektor Powiatowy nakazał inwestorowi rozbiórkę obiektu budowlanego – muru oporowego wykonanego wzdłuż granicy działki nr ewid.[...] w M. bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Decyzją nr 736/2012 z 27 listopada 2012 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wyrokiem z 16 kwietnia 2013 r., II SA/Kr 180/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę H. S. na tę decyzję.

W ocenie Sądu, oceniając, czy w przedmiotowej sprawie doszło do zwłoki w rozpoznaniu sprawy, należało przede wszystkim wziąć pod uwagę postępowanie, które miało miejsce po wydaniu przez Małopolskiego Inspektora decyzji z 27 listopada 2012 r., którą organ ten uchylił decyzję organu powiatowego z 19 października 2011 r. i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 30 listopada 2012 r. Inspektor Powiatowy otrzymał decyzję organu II instancji (k. 130), oraz że 4 lutego 2013 r. Inspektor Wojewódzki przekazał WSA w Krakowie skargę H. S. z aktami administracyjnymi. Akta zostały zwrócone Inspektorowi Powiatowemu w dniu 14 czerwca 2013 r. W tym okresie czasu (ponad 6 miesięcy) organ pierwszej instancji nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpatrzenia sprawy.

Kolejnym dokumentem w aktach sprawy jest pismo W. S., które wpłynęło do Inspektora Powiatowego w dniu 19 kwietnia 2018 r. (k. 136). W nawiązaniu do tego pisma referent sprawy sporządził adnotację urzędową w dniu 8 lipca 2020 r. Oznacza to, że od 15 czerwca 2013 r. do dnia 8 lipca 2020 r. sprawie nie nadano biegu i nie podejmowane były żadne czynności. Postępowanie nie było również zawieszone. Okres braku czynności wynosił blisko 7 lat.

Kolejne czynności procesowe miały miejsce w okresie od lipca 2020 r. do sierpnia 2020 r. Ostatnią czynnością organu w tym czasie były oględziny przeprowadzone w dniu 10 sierpnia 2020 r. (k. 201).

Dalej nastąpił okres przerwania czynności procesowej, i to pomimo pism składanych przez skarżącego, zawierających m.in. ponaglenia (k. 217-228).

Dopiero 20 października 2021 r. Inspektor Powiatowy przekazał organowi wojewódzkiemu ponaglenie skarżącego (k. 229). W wyniku ponaglenia Inspektor Wojewódzki postanowieniem z 28 października 2021 r. wyznaczył organowi pierwszej instancji termin załatwienia sprawy 31 grudnia 2021 r. Postanowienie to doręczono organowi pierwszej instancji 2 listopada 2021 r.

Opisany powyżej okres braku czynności w sprawie trwał od sierpnia 2020 r. do marca 2022 r., co daje około 20 miesięcy.

Po wniesieniu przez skarżącego kolejnego ponaglenia (k. 287), organ przystąpił do rozpatrywania sprawy dopiero w marcu 2022 r., kierując do stron zawiadomienia z dnia 28 marca 2022 r. i 30 marca 2022 r. (k.290-294). 20 kwietnia 2022 r. przeprowadzono oględziny.

W dniu 1 sierpnia 2022 r. skarżący skierował do organu kolejne ponaglenie. Pomimo tego Inspektor Powiatowy nie wydał decyzji, nie podejmował też żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia okoliczności sprawy i rozstrzygnięcia jej decyzją aż do dnia wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (8 maja 2023 r.). Ten okres przewłoki, trwający od kwietnia 2022 r. wynosił ponad 12 miesięcy.

Już po wniesieniu skargi, 15 maja 2023 r., Inspektor Powiatowy przekazał Inspektorowi Wojewódzkiemu kolejne ponaglenia skarżącego (z 27 września 2022 r.), a 6 czerwca 2023 r. wydał decyzję nr [...] nakazującą inwestorowi rozbiórkę obiektu budowlanego, tj. muru oporowego wraz z wykonanym na nim ogrodzeniem (budowla wraz ze związanym z nią urządzeniem technicznym – ogrodzeniem) na działce nr [...] i [...] obręb [...] w miejscowości M., wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.

Wszystko powyższe wskazuje jednoznacznie, że w kontrolowanej sprawie doszło do bezczynności. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem naruszył bowiem termin załatwienia sprawy wyznaczony w art. 35 § 2 k.p.a. Zauważyć należy, że postępowanie administracyjne trwało blisko 15 lat, z czego ponad 10 lat toczyło się po uchyleniu decyzją z 27 listopada 2012 r. decyzji Inspektora Powiatowego z 19 października 2011 r. Zliczenie wskazanych powyżej okresów zwłoki organu wskazuje, że od listopada 2012 r. organ powiatowy pozostawał w bezczynności przez około 9 lat. Z akt sprawy nie wynika przy tym, by z powodów wskazanych w art. 35 § 5 k.p.a. należało jakiegoś okresu nie wliczać.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem nie dopełniał również obowiązków informowania o niezałatwieniu sprawy w terminie i przyczynach zwłoki, stosownie do wymogów art. 36 § 1 i 2 k.p.a. W ciągu ponad 10 lat prowadzenia postępowania (od dnia doręczenia decyzji Inspektora Wojewódzkiego z 27 listopada 2012 r., tj. 30 listopada 2012 r.) nie nastąpiło to ani razu, pomimo zgłaszanych przez skarżącego próśb o wskazanie terminu załatwienia sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem nie dochował również terminu wyznaczonego przez organ wyższego stopnia na podstawie art. 37 § 6 pkt 2 lit. a k.p.a. Przypomnieć należy, że organ wojewódzki wyznaczył postanowieniem 28 października 2021 r. termin 31 grudnia 2021 r. jako termin załatwienia sprawy. Sprawa nie została załatwiona do dnia wniesienia skargi (8 maja 2023 r.). Powiatowy Inspektor nie zwracał się również do organu wojewódzkiego, żeby ten rozważył wyznaczenie dłuższego terminu zakończenia postępowania, stosownie do art. 37 § 7 k.p.a. Nie sposób jednak zauważyć, że nawet w odpowiedzi na skargę organ nie przywołał okoliczności, które to przedłużenie mogłyby uzasadniać, tj. nie wskazał nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, wymagających dłuższego postępowania, nieznanych w momencie wyznaczania terminu. Już tylko ubocznie Sąd zauważa, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem naruszał również termin przekazania ponaglenia organowi wyższego stopnia.

Zaistniała w sprawie bezczynność, trwająca około 9 lat (od listopada 2012 r.), z kilkoma kilkutygodniowymi przerwami, w których podejmowano czynności procesowe, musiała być oceniona jako rażąca. Tak długiego okresu zwłoki nie tłumaczą okoliczności przywołane w odpowiedzi na skargę, w tym pandemia, zwolnienie lekarskie pracownika inspektoratu, czy rotacja pracowników. Tak długi okres czasu wskazuje również na całkowite lekceważenie przez organ terminów załatwiania spraw wyznaczonych w k.p.a. i rażące naruszenie zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). W ocenie Sądu sprawa, wbrew twierdzeniom organu, nie była szczególnie skomplikowana i bez wątpienia nie wymagała 15 lat postepowania. Na ocenę zaistniałej bezczynności jako rażącej miał również wpływ brak właściwej i terminowej reakcji organu na składane przez skarżącego ponaglenia. W tym kontekście w działaniach organu można się nawet dopatrzeć znamion działania celowego, zmierzającego do utrudnienia skarżącemu dochodzenia swoich praw.

Wobec powyższego, uwzględniając, że organ załatwił sprawę po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a przed dniem orzekania przez Sąd, w punkcie I sentencji wyroku orzeczono o umorzeniu postępowania postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

W punkcie II wyroku Sąd stwierdził, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem dopuścił się bezczynności, która miała charakter rażący. Wyjaśnić należy w tym kontekście, że wprawdzie przedmiotem skargi uczyniono przewlekłość, Sąd ocenił jednak, że zasadniczo opisana powyżej zwłoka organu stanowi bezczynność rozumiana zgodnie z przedstawionymi wcześniej wywodami (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd wyjaśnia również, że pomimo uwzględnienia skargi i orzeczenia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, Sąd, zgodnie z art. 147 § 2 p.p.s.a., nie wymierzył organowi grzywny, ani też nie przyznał od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Zdaniem Sądu w przypadku wniesienia skargi przez skarżącego reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, a tak jest w przedmiotowej sprawie, inicjatywa w tym zakresie powinna pochodzić od skarżącego. W tej sprawie stosownego wniosku w skardze nie sformułowano.

W punkcie III sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.