Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 333/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1, par. 5 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 24 ust. 2
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło,, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 27 lipca 2023 r. nr 9010-2023-001268 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego oddala skargę.


UZASADNIENIE

J. P. (dalej: "skarżąca" bądź "strona") złożyła 29 maja 2017 r. za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności na 2017 r., w którym ubiegała się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) w ramach realizacji wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki do działek rolnych o łącznej powierzchni 49,14 ha, w tym przyznanie kosztów transakcyjnych w ramach pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariant 4.8 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki do powierzchni 49,14 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kolnie w dniu 21 czerwca 2028 r. wydał decyzję nr 0193-2018-006522, w której uwzględnił wniosek skarżącej przyznając jej płatność w kwocie 38.977,96 zł, zwiększoną o kwotę 3.000 zł przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.

W dniu 8 czerwca 2018 r. skarżąca ponownie złożyła wniosek o przyznanie płatności, na rok 2018. Po rozpatrzeniu akt sprawy, w dniu 21 maja 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kolnie wydał decyzję nr 0193-2019-005270 w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na kwotę 35.190,60 zł, w tym: pakiet 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariant 4.8 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki do powierzchni 45,94 ha.

Następnie, w dniu 30 maja 2019 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok wskazując tym razem powierzchnię 45,94 ha. Decyzją z 2 grudnia 2019 r. nr 0193-2019-006293 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącej płatność w kwocie 40.886,60 zł.

W dniu 14 maja 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2020 do powierzchni 45,94 ha, w wyniku czego w dniu 2 grudnia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kolnie wydał decyzję nr 0193-2020-007684 przyznając jej kwotę 40.886,60 zł.

W dniu 26 kwietnia 2021 r. skarżąca złożyła tożsamy wniosek o przyznanie płatności na ok 2021. Po rozpatrzeniu akt sprawy, w dniu 1 czerwca 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kolnie wydał decyzję nr 0193-2022-004981 na mocy której odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2021.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 28 lipca 2022 r. nr 9010-2022-000977, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie.

Na ww. decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 2 listopada 2022 r. oddalił skargę (sygn. akt I SA/Bk 388/22).

W dniu 16 marca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kolnie zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych na mocy decyzji wydanych za lata 2017-2020. W dniu 30 maja 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego decyzją nr 0193-2023-007530 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020), na mocy której dokonał ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 153.403,51 zł

Po rozpoznaniu odwołania strony, decyzją z 27 lipca 2023 r. nr 9010-2023-001268 Dyrektor utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że skarżąca deklarowała realizację zobowiązań wynikających z przedmiotowego wniosku przez okres 5 lat od dnia jego podjęcia, czyli od dnia 15 marca 2017 r. do dnia 14 marca 2022 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr 0193-2018-006522 z dnia 21 czerwca 2018 r. i wynikało z przepisu § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm., dalej: "rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne"). Cytując treść przepisów ww. rozporządzenia Dyrektor wskazał, że skarżąca, składając wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017, zobowiązała się do realizacji działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w zakresie pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariant 4.8 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki do powierzchni 49,14 ha. W dniu 22 lipca 2020 r. strona dokonała dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności za rok 2017 w wysokości 2.538,25 zł (3,20 ha x 793,202279202 zł). Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że w roku 2021 skarżąca nie wykazała faktu posiadania gruntów w okresie referencyjnym (od dnia 15 marca 2021 do dnia 14 marca 2022 r.), a więc nie spełniła warunku do przyznania spornej płatności. Strona nie posiadała tytułu prawnego do zadeklarowanych we wniosku działek ewidencyjnych. Zatem mając na uwadze powyższe, w przedmiotowej sprawie uznano, że na zadeklarowanych we wniosku w roku 2021 działkach nie realizowano podjętego 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie nie wystąpiła siła wyższej ani nie miały miejsca wyjątkowe okoliczności, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany. W przedmiotowej sprawie strona nie przedstawiła we wskazanym termin dowodów na poparcie ich wystąpienia. W sprawie nie znalazły również zastosowania przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Reasumując w przedmiotowej sprawie Dyrektor ustalił, że kwota płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wysokości 153.403,51 zł jest płatnością nienależną, jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności. W sprawie nie doszło też do przedawnienia ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków finansowych.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez błędne ustalenia faktyczne poczynione w sprawie w szczególności niewzięcie pod uwagę tego, że utracenie posiadania nieruchomości przez skarżącą nastąpiło przez bezprawne działanie D.K., który naruszył posiadanie nieruchomości o czym strona powiadomiła Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kolnie przedkładając w dniu 28 czerwca 2021 r. pismo zawierające informację o bezprawnym wejściu na nieruchomości objęte programem rolnośrodowiskowym i zniszczeniu skoszonych traw i łąk, co uznać należało za zawiadomienie o wystąpieniu siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiającej jej wykonanie zobowiązania rolnośrodowiskowego, które obowiązywało do dnia 15 marca 2022 r.,

- brak zawieszenia postępowania w zakresie wydania zaskarżonej decyzji z uwagi na postępowanie sądowe toczące się przed Sądem Rejonowym w Piszu sygn. akt 1 C 222/22 w przedmiocie przywrócenia posiadania, którego rozstrzygnięcie będzie miało wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, autor skargi wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przewidzianych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia czy organy ARiMR zasadnie uznały, że wymóg posiadania gruntów zadeklarowanych do płatności w złożonym wniosku w dniu 26 kwietnia 2021 r. jest jednym z niezbędnych warunków do uzyskania płatności przez skarżącą, a brak spełnienia tego wymogu skutkuje koniecznością zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Zarzuty skargi odnoszą się zarówno do naruszenia przepisów prawa procesowego jak i materialnego, przy czym w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu braku zawieszenie postępowania w zakresie wydania zaskarżonej decyzji z uwagi na postępowanie sądowe toczące się przed Sądem Rejonowym w Piszu sygn. akt I C 222/22 w przedmiocie przywrócenia posiadania. W ocenie skarżącej

w sprawie zasadne było uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonej decyzji,

a następnie zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania sprawy przez Sąd Rejonowy w Piszu o przywrócenie naruszonego posiadania.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ nie miał podstaw do zawieszenia postępowania. Podstawą zarzutu, co należy wyinterpretować z jego treści jest wystąpienie okoliczności wpływu wyniku postępowania sądowego na treść rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Powyższa przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania znalazła swoje unormowanie ustawowe

w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego, o którym mowa w omawianym przepisie należy rozumieć zagadnienie prawne, które determinuje podjęcie rozstrzygnięcia w danej sprawie, przy czym organem właściwym do wypowiedzenia się w przedmiocie tego zagadnienia prawnego jest inny niż prowadzący sprawę organ administracji bądź sąd.

Treścią zagadnienia wstępnego może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego, albo inne jeszcze okoliczności mające w danej sprawie znaczenie prawne (por. wyrok NSA z 1 czerwca 1998 r. II SA 534/98; LEX nr 41763). Wystąpienie "zagadnienia wstępnego" związane jest zatem z sytuacją, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem innego zagadnienia prawnego.

Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia określonego zagadnienia przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Pomiędzy merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym musi istnieć bezpośredni związek przyczynowy. Dopiero wówczas określone zagadnienie ma charakter prejudycjalny w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. O prejudycjalności decyduje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, przy czym

o takiej bezpośredniej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Omawiana "bezpośredniość" istnieje wówczas, "gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji nie byłoby możliwe" (uzasadnienie uchwały składu pięciu sędziów NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., sygn. akt OPK 14/96, ONSA 1997, nr 1 poz. 11).

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie brak jest przeszkody w postaci niemożności zakończenia postępowania administracyjnego z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym w Piszu postępowanie w przedmiocie przywrócenia posiadania. Przede wszystkim dyspozycja zastosowanych przepisów w zakresie płatności nie uzależnia weryfikacji istnienia tytułu prawnego do nieruchomości

w drodze procedury zewnętrznej, cywilnoprawnej.

Kwestia weryfikacji tytułu prawnego w postępowaniu administracyjnym jest niczym innym jak okolicznością natury faktycznej, ma charakter procesowy i jest weryfikowana na drodze prowadzonego postępowania dowodowego.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanej dalej "ustawą o Agencji" ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej następuje w drodze decyzji administracyjnej. W świetle art. 29 ust. 2 omawianego aktu prawnego właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, tj. właściwy miejscowo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR. Wypłacone nienależnie Pani J. P. środki publiczne za lata 2017-2020 z tytułu realizacji działania rolno-środowiskowo-klimatycznego pochodzą z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt l i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji. W przedmiotowej sprawie ustalono, że Pani J. P. zobowiązała się do realizacji zobowiązań wynikających z przedmiotowego wniosku przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2017 r. do dnia 14 marca 2022 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr 0193-2018-006522 z dnia 21.06.2018 r. i wynikało z przepisu § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolnośrodowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.) zwanego w dalszej części decyzji "rozporządzeniem rolnośrodowiskowo-klimatycznym". Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, płatność rolnośrodowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487 z późn. zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym"; spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. W świetle art. 28 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 1305/2013, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych udziela się rolnikom, grupom rolników lub grupom rolników i innych zarządców gruntów, którzy dobrowolnie podejmują się przeprowadzenia operacji obejmujących jedno lub większą liczbę zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych dotyczących gruntów rolnych, które mają zostać określone przez państwa członkowskie, w tym dotyczących, ale nie tylko, użytków rolnych określonych w art. 2 niniejszego rozporządzenia. W należycie uzasadnionych przypadkach, aby osiągnąć cele środowiskowe płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne mogą być udzielane innym zarządcom gruntów lub grupom takich osób. Płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie obowiązkowe normy ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdział J rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, odpowiednie kryteria i minimalne działania ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) oraz (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, a także inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione na mocy prawa krajowego. Wszystkie te obowiązkowe wymogi określa się w programie. Z akt sprawy wynika, że Pani J. P. składając wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017 zobowiązała się do realizacji działania rolnośrodowiskowo-klimatycznego w zakresie pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariant 4.8 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków; rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki do powierzchni 49,14 ha. W dniu 22.07.2020 r. Pani J. P. dokonała dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności za rok 2017 w wysokości 2 538,25 zł (3,20 ha x 793,202279202 zł). W roku 2021 Pani J. P. nie wykazała faktu posiadania gruntów w okresie referencyjnym (od dnia 15 marca 2021 do dnia 14 marca 2022 r.), a więc nie spełniła warunku do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Pani J. P. nie posiadała tytułu prawnego do zadeklarowanych we wniosku działek ewidencyjnych. Zatem mając na uwadze powyższe w przedmiotowej sprawie ustalono, że Pani J. P. na zadeklarowanych we wniosku w roku 2021 działkach nie realizowała podjętego 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowo-klimatycznego. W świetle § 34 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, płatność rolnośrodowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznei określonych w rozporządzeniu. Zgodnie z § 34 ust. 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, płatność rolnośrodowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jak wynika ze wskazanego wyżej przepisu § 34 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowoklimatycznego, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi w dwóch przypadkach. Pierwszy przypadek to: płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Natomiast drugi przypadek to: płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określonych w rozporządzeniu. Spełnienie warunków przyznania płatności jest konieczne do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowo-klimatycznego. Warunek przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określa § 2 ust. 1 pkt 3 i § 5 ust. 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego w związku z art. 24 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013". Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, płatność rolnośrodowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487 z późn. zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Natomiast w myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, rolnik lub zarządca realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowoklimatyczne od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Zgodnie z art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności liczba uprawnień do płatności przydzielona rolnikowi jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik ten deklaruje w swoim wniosku o przyznanie pomocy zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i które są w jego dyspozycji w dniu określonym przez dane państwo członkowskie. W świetle powyższych regulacji stwierdzić należy, że w zakresie spełniania warunków dla przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej niezbędnym jest użytkowanie faktyczne działek i posiadanie do nich tytułu prawnego. Ponieważ w toku przeprowadzonego postępowania za rok 2021 Strona nie wykazała faktu posiadania gruntów, tym samym nie spełniła w ramach wariantu 4.8 na powierzchni 45,94 ha warunku do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Zatem przyznana w latach 2017-2020 płatność podlega zwrotowi w części przyznanej do danego pakietu lub wariantu. W tym miejscu należy uznać, że zasada zwrotu wypłaconej uprzednio płatności zawarta w § 34 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego stanowi gwarancję zachowania przez rolnika wszystkich warunków zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, zatem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kolnie w prowadzonym postępowaniu był zobowiązany do ustalenia, czy Pani J. P. pobrała nienależnie lub nadmiernie przyznaną płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną za lata 2017-2020. Wskazać należy, że przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy Wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie z powodu niedotrzymania warunków 5-letniego okresu zobowiązania, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Reasumując Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kolnie prawidłowo ustalił Pani J. P. kwotę nienależnie pobranych płatności na podstawie § 34 ust. I rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, przez co decyzja Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży również jest prawidłowa i odpowiada obowiązującym przepisom prawa. Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zauważyć należy, iż zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422 ze zm.), w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odstępuje od ustalenia nienależnych kwot pomocy, tj. jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 Euro, nie licząc odsetek, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego w odniesieniu do programów rozwoju obszarów wiejskich, podczas sporządzania deklaracji wydatków państwa członkowskie nienależące do strefy euro - w odniesieniu do każdej operacji płatności lub odzyskiwania - przedostatni kurs walutowy ustalony przez Europejski Bank Centralny sprzed miesiąca, w którym operacje zapisuje się w księgach agencji płatniczej, zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255/18 z 28.08.2014 r.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 907/2014". Ponadto w świetle art. 36 pkt g) cytowanego rozporządzenia, w odniesieniu do cen kwot innych niż te, o których mowa w art. 28-35, lub kwot związanych z tymi cenami, wyrażonych w euro w prawodawstwie Unii lub wyrażonych w euro w ramach procedury przetargowej, terminem operacyjnym dla kursu walutowego jest dzień wystąpienia jednego z następujących zdarzeń prawnych: w przypadku sankcji związanych z nieprzestrzeganiem prawodawstwa rolnego, data aktu, w którym właściwy organ ustala fakty. Ustalona kwota nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (za rok 2017 w wysokości 36 439,71 zł, za rok 2018 w wysokości 35 190,60 zł, za rok 2019 w wysokości 40 886,60 zł, za rok 2020 w wysokości 40 886,60 zł) przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2 w związku z art. 36 pkt g) rozporządzenia nr 907/2014. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Rozważając kwestię odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, jeżeli kwota nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro, organ II instancji wskazuje, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kolnie słusznie zauważył, iż nie znajduje ona zastosowania. W oparciu o art. 4 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. 181 z 20.06.2014, str. 48), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", obowiązek zwrotu nie powstaje, jeżeli w przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, tj.: - śmierć beneficjenta; - długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; - poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym; - zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym; - choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca odpowiednio cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub uprawy; - wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku, nie zostały spełnione warunki przyznania płatności i rolnik złożył do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności oraz dostarczyć dowody potwierdzające wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej. Mając na uwadze powyższe Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kolnie rozważył sprawę Pani J. P. pod względem wystąpienia ww. kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany. W przedmiotowej sprawie Strona nie przedstawiła w ww. terminie dowodów wystąpienia siły wyższej i ww. okoliczności. Rozważając zastosowanie w niniejszej sprawie przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności organ II instancji wskazuje, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kolnie słusznie ustalił, iż nie znajdują one zastosowania. Zasady ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, w tym przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wynikające z przepisów prawa wspólnotowego mających zastosowanie dla wniosków złożonych w kampanii 2017-2020 roku zostały wskazane w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L Nr 227 str. 69 z 31.07.2014 r.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 809/2014". Stosownie do treści art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014, w przypadku dokonania nienależnej płatności, beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Zgodnie z art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej za lata 2017-2020. Przedmiotowa płatność została przyznana w oparciu o złożony przez Stronę wniosek, zatem przekazanie płatności nie nastąpiło wskutek pomyłki ARiMR. Za rzetelność danych wskazanych we wniosku o przyznanie każdej płatności odpowiada bowiem występujący o taką płatność rolnik. Zatem trudno mówić o pomyłce organu, skoro działał on w zaufaniu do deklaracji rolnika, co do treści żądanych płatności. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, bowiem w roku 2021 (w piątym roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego) w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku ustalono brak spełnienia warunku posiadania gruntów zadeklarowanych do płatności w okresie referencyjnym, tj. od dnia 15 marca 2021 r. do dnia 14 marca 2022 r., w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. W przedmiotowej sprawie nie można też uznać, że została spełniona druga przesłanka wymieniona w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, gdyż błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Podejmując zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w roku 2017 w ramach pakietu 4, wariantu 4.8 Pani J. P. wiedziała, że realizacja zobowiązania trwa przez okres 5 lat od dnia jego podjęcia, czyli od dnia 15 marca 2017 r. do dnia 14 marca 2022 r. jak też, że umowa dzierżawy terminowej z dnia 31.05.2017 r. została zwarta do dnia 31.12.2020 r. Strona składając wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014- 2020) na rok 2017 poświadczyła w części IX wniosku Oświadczenia i zobowiązania, że znane jej były zasady przyznawania płatności, a zatem była świadoma konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji zobowiązania rolno-środowiskowoklimatycznego. Zatem uznać należy, iż Pani J. P. posiadała wiedzę o warunkach i trybie przyznawania pomocy w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. W świetle przytoczonych przepisów i zobowiązań przyjmowanych przez rolnika składającego pierwotny wniosek o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest oczywiste, że w przypadku niespełnienia warunku do przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonego w rozporządzeniu, istnieje - co do zasady - podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu w oparciu o § 34 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach działania ocenić trzeba w całym okresie 5-letniego zobowiązania, a stwierdzenie uchybień w realizacji tego działania oznacza niedotrzymanie zobowiązania i powoduje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za cały okres ich pobierania. Ponieważ Strona nie wywiązała się z realizacji działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, żądanie zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata 2017-2020 Jest uzasadnione. Przepisy unijne nakładając na państwo członkowskie obowiązek odzyskiwana kwot nienależnie zapłaconych, formułują jedynie ogólne normy, w jakich ma się to odbywać. Środki finansowe wypłacane nienależnie odzyskiwane są przez agencję płatniczą, zgodnie z jej własnymi procedurami windykacyjnymi. Konsekwencją obowiązywania przywołanej regulacji unijnej jest więc to, że w prawie krajowym zwrot kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych dokonywany jest na podstawie regulacji, zawartej w ustawie z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Reasumując w przedmiotowej sprawie ustalono, że kwota płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wysokości 153 403,51 zł jest płatnością nienależną, jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności. Dlatego też, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kolnie prawidłowo ustalił Pani J. P. kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznych. Dodatkowo, skarżąca nie przedstawiła w postępowaniu dowodowym przed organem administracyjnym żadnych dowodów świadczących o przedłużeniu umowy terminowej dzierżawy. Za takie przedłużenie w związku z treścią umowy nie może być odczytane ustne przedłużenie umowy czy też milczące przedłużenie umowy. Również kwestia zapłaty czynszu dzierżawnego nie może wywierać żadnego wpływu na fakt przedłużenia umowy dzierżawy.

W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.).