Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 527/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 151a § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 129 § 2, art. 136 § 1-4, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2023 r. sprawy ze sprzeciwu Z. O. i J. O. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 9 lutego 2023 r. nr SKO.401.ZP.374.23.2023 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu na rzecz Z. O. i J. O. solidarnie kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 9 lutego 2023 r. nr SKO.401.ZP.374.23.2023 wydana w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej: "k.p.a.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

D. J. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku biurowo-usługowego na działkach nr ewid.: [...] i [...] (Obręb [...]) położonych w [...] przy ul. [...].

Po rozpoznaniu wniosku, Prezydent Miasta [...] decyzją z 9 stycznia 2023 r. nr UGG-U.6730.129.2022 ustalił warunki zabudowy dla ww. inwestycji uznając, że inwestycja ta spełnia wymogi z art. 61 ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz.U. z 2023 r., poz. 977; dalej "u.p.z.p.") i jest zgodna z przepisami odrębnymi.

Od powyższej decyzji B. S., Z. i J. O. oraz A. i W. K. złożyli odwołania.

B. S. oraz Z. i J. O. w jednobrzmiących odwołaniach zarzucili:

1. rażące naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tj.:

– art. 61 ust. 5a, poprzez wadliwe wyznaczenie obszaru analizowanego poprzez nadanie mu nieregularnego kształtu, podczas gdy obszar analizowany powinien mieć kształt okręgu;

– art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 14, poprzez wadliwe uznanie, iż planowana inwestycja posiada dostęp do drogi publicznej, poprzez działkę nr ewid. [...], podczas gdy inwestor nie wykazał, że posiada prawo w rozumieniu art. 2 pkt 14 u.p.z.p., umożliwiającego skomunikowanie terenu inwestycji z drogą publiczną;

2. rażące naruszenie przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2003 r. nr 164 poz. 1588; dalej: "rozporządzenie MI"), tj.:

– § 8, poprzez dopuszczenie na nowo planowanym budynku geometrii dachu w formie otwartej z możliwością zagospodarowania go do celów użytkowych, pomimo że nie występują takiej formy dachy na obszarze analizowanym.

Odwołujący się wskazali ponadto, że inwestor załączył do wniosku wizualizację budynku, zgodnie z którym na dachu budynku ma być prowadzona działalność restauracyjna. Powierzchnia dachu ma zostać udostępniana klientom, co implikować będzie naruszenie praw osób trzecich, a to z uwagi na fakt, że nowoprojektowany budynek jest w niewielkiej odległości od ich bloku, zatem odgłosy dochodzące z restauracji umiejscowionej na przedmiotowym dachu będą ingerowały w przestrzeń zamieszkiwaną przez nich.

Z kolei A. i W. K. w swoim odwołaniu zarzucili brak uwzględnienia ich zastrzeżeń, jako współwłaścicieli działek nr [...] i mieszkańców bloku przy ul. [...] posadowionego na działce nr [...], graniczącego bezpośrednio z działkami, na których ma zostać zrealizowana inwestycja. Wskazali, że najważniejsze z ich zastrzeżeń odnoszą się do usytuowania tak dużego obiektu w odległości 4 m od granicy ich działki (tj. około 12 m od ich bloku i okien), co spowoduje, że mieszkania na parterze, I, II i III piętrze w klatce czwartej, ze wszystkich okien i balkonów wychodzących na tę inwestycję będą miały wyłącznie widok na bliską ścianę planowanego obiektu, przy czym ograniczy to również w bardzo dużym stopniu dostęp światła dziennego do mieszkań. Ponadto forma architektoniczna planowanego budynku biurowo-usługowego, a w szczególności planowany taras wskazują na przeznaczenie rozrywkowo-gastronomiczne, co koliduje z bardzo bliskim sąsiedztwem ich bloku. Wysokość planowanego obiektu 10 m jest w ich ocenie nie do zaakceptowania, gdyż wysokość ich bloku sąsiadującego z inwestycją wynosi około 12 m.

Zdaniem ww. odwołujących się budowa obiektu o zbliżonym profilu rozrywkowo-gastronomicznym do istniejącej obecnie restauracji i piwiarni [...], zlokalizowanej w odległości około 70 m od ich bloku, w sposób znaczący pogorszy komfort mieszkania szczególnie w porze nocnej.

Wobec powyższego odwołujący się wnieśli o rzetelną analizę wszystkich aspektów tej sprawy i cofnięcie wydanej decyzji pozwalającej na budowę budynku w takiej formule architektonicznej, takiej wysokości i takiej odległości od okien bloku przy ul. [...].

W wyniku rozpoznania ww. odwołań, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu, opisaną na wstępie decyzją z 9 lutego 2023 r. nr SKO.401.ZP.374.23.2023 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.

W pierwszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że Inwestor złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy działek nr ewid. [...] i [...] dla budowy budynku biurowo-usługowego. Teren inwestycji obejmuje całe działki ewidencyjne, a jego powierzchnia wynosi 957 m². Dostęp do drogi publicznej wnioskodawca wskazał jako bezpośredni, za pomocą projektowanego zjazdu z działki nr ewid. [...]. Charakterystyczne parametry budynku to: szerokość elewacji frontowej 20 - 22 m; liczba kondygnacji nadziemnych 1 – 2; wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej 7 - 10 m; wysokość głównej kalenicy lub wysokość budynku 7 - 10 m; kąt nachylenia dachu 0 – 10⁰; funkcja budynku według Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych - 1230.

SKO wyjaśniło, że wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy jest możliwe w przypadku łącznego spełnienia warunków określonych w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Natomiast w sprawie ustalenia warunków zabudowy najistotniejszym dowodem jest właściwie sporządzona analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. W oparciu o tę analizę ustala się, czy zaplanowany obiekt kontynuuje funkcję, cechy, wskaźniki i parametry, w tym gabaryty i formę architektoniczną oraz czy teren inwestycji jest o podobnej intensywności zainwestowania w stosunku do działek znajdujących się w obszarze analizowanym. Obszar ten służyć ma do wskazania działek sąsiednich, spełniających warunki tzw. "dobrego sąsiedztwa" (art. 16 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.). Organ w trosce o ochronę i kształtowanie ładu przestrzennego obowiązany jest czuwać nad kontynuacją zabudowy danego obszaru tworzącego urbanistyczną całość.

Organ wyznaczając obszar analizowany powinien uwzględnić charakter i specyfikę istniejącej zabudowy na danym terenie, biorąc pod rozwagę rodzaj planowanej inwestycji. Zatem ustawodawca pozostawił organom administracji pewną swobodę w wyznaczeniu obszaru analizowanego przy zastrzeżeniu obowiązku zachowania minimalnej odległości.

Istotne jest ustalenie frontu terenu inwestycji oraz jego szerokości. W przedmiotowej sprawie w celu ustalenia zasięgu obszaru analizowanego przyjęto, że część działki, pełniąca funkcję frontu, nie pokrywa się z całym jej bokiem, przylegającym do drogi publicznej, ale jest to jego fragment. Ustalono, że szerokość frontu działki wynosić będzie 11 m (odcinek AB na załączniku mapowym do analizy). Teren inwestycji wskazany we wniosku przez inwestora dotyczy całych działek w ich granicach ewidencyjnych nr [...] i [...] obręb [...]. Przyjęty sposób wyznaczenia obszaru analizowanego opisany w analizie dla potrzeb niniejszego postępowania (przyjęta szerokość 11 m x 3 = 33 m) skutkował przyjęciem go w wartości minimalnej 50 m.

W ocenie Kolegium przyjęte przez Organ I instancji rozwiązanie minimalizujące obszar analizowany nie znajduje uzasadnienia w sporządzonej analizie i nie daje również podstaw do oceny czy minimalny dopuszczalny promień równy 50 m w każdą stronę od wszystkich granic działki, obejmuje obszar stanowiący urbanistyczną całość, pozwalający na ustalenie, czy planowana inwestycja spełnia warunki z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.

Następnie SKO podało, że analiza wskazuje, że w wyznaczonym obszarze występuje podobnego rodzaju zabudowa, uzasadniająca przyjęcie kontynuacji funkcji usługowej, jednak nie wynika z niej, który z obiektów położonych w jej obrębie posłużył do określenia nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji i cech zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. W niniejszej sprawie nie wykazano w analizie sposobu zagospodarowania każdej z działek. Nie została w odniesieniu do każdej z nich przeprowadzona analiza parametrów zabudowy, a także nie wskazano sposobu obliczenia ustalonych decyzją wskaźników zabudowy i zagospodarowania terenu, ustalonych następnie w decyzji. Zasada dobrego sąsiedztwa polega na uzależnieniu zmiany w zagospodarowaniu terenu od dostosowania się do określonych cech zagospodarowania terenu sąsiedniego.

Organ odwoławczy w odniesieniu do funkcji zabudowy wskazał, że uwzględnienia wymaga rodzaj usług, które w przyszłości mogą być wykonywane w projektowanym budynku. We wniosku podano funkcję budynku zgodnie z PKOB 1230, zatem są to budynki handlowo-usługowe. Klasa ta obejmuje: centra handlowe, domy towarowe, samodzielne sklepy i butiki, hale używane do targów, aukcji i wystaw, targowiska pod dachem, stacje paliw, stacje obsługi, apteki itp.

Z kolei odnosząc się do obaw odwołujących się, co do zbyt bliskiej lokalizacji planowanego obiektu od granic nieruchomości, Kolegium wyjaśniło, że decyzja o warunkach zabudowy potwierdza jedynie możliwość realizacji określonej inwestycji na danym terenie, dla którego brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przepis art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. nie daje właściwym organom uprawnienia ani nie nakłada na nie obowiązku, aby w decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu określały jednocześnie usytuowanie obiektu budowlanego. Organ wydający decyzję o warunkach zabudowy nie może wkraczać w zakreślone ustawowo kompetencje organu architektoniczno-budowlanego. Wobec powyższego podnoszone obawy i zarzuty dotyczące nasłonecznienia, odległości i innych warunków technicznych będą aktualne na poziomie postępowania o zatwierdzenie projektu budowlanego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Kolegium uznało za konieczne wykonanie nowej szczegółowej analizy urbanistycznej, przy uwzględnieniu, że przedmiotem wniosku jest ustalenie warunków zabudowy dla całych działek ewidencyjnych, w celu lokalizacji obiektu usługowego oznaczonego w PKOB jako 1230. Uzasadnienia wymaga sposób ustalenia obszaru analizowanego zaś szczegółowość i zawartość analizy w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego powinna określać wszystkie cechy i parametry oraz funkcje istniejącej zabudowy na każdej z działek znajdujących się w obszarze analizowanym, wokół działki inwestycyjnej. Zestawienie wszystkich działek znajdujących się na terenie analizowanym wraz z określeniem funkcji, cech i parametrów istniejącej na nich zabudowy w sposób czytelny wskaże i określi właściwości istniejącej zabudowy, a następnie pozwoli na wskazanie wartości minimalnych i maksymalnych oraz średnich, które następnie odnieść należy do parametrów planowanej zabudowy. W oparciu o tak sporządzone opracowanie w wyniku analizy funkcji i cech zabudowy, w części tekstowej sporządzić można prawidłowe wyniki.

SKO podało, że należy zwrócić uwagę na analizę orzecznictwa WSA w Rzeszowie w zakresie oceny prawidłowości sporządzenia analizy, będącej podstawowym dowodem w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, w oparciu o który dokonywana jest przez Sąd ocena legalności decyzji o warunkach zabudowy. Brak uzasadnienia dla wyznaczenia granic obszaru analizowanego, brak analizy dokonanej dla wyznaczonego obszaru powoduje, że przeprowadzona analiza i wydana na jej podstawie decyzja nie wyjaśnia, które nieruchomości znajdujące się w jej obszarze posłużyły do wyznaczenia poszczególnych parametrów zabudowy, a także w jaki sposób je wyliczono. Uzyskano w ten sposób wartości tych parametrów w sposób, który może być uznany za arbitralny, a których nie można skonfrontować z rzeczywistym stanem zabudowy, w oparciu o który powinny być ustalone.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem ponownej oceny będzie również dostęp do drogi publicznej, który wnioskodawca wskazał jako bezpośredni, za pomocą projektowanego zjazdu z działki nr ewid. [...]. W zaskarżonej decyzji dostępność kołowa i piesza wskazana została z ul. [...], nowowym budowanym zjazdem przez działkę nr ewid. [...], a w analizie stanowiącej załącznik do decyzji zawarto stwierdzenie, że teren inwestycji posiada dostęp do drogi publicznej ul. [...], przez działkę nr ewid. [...]. W ponownie prowadzonym postępowaniu dostęp do drogi publicznej podlegać będzie ponownym ustaleniom.

Od powyższej decyzji sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnieśli: B. S., A. i W. K. oraz Z. i J. O.

Sprzeciw A. K. i W. K. został zarejestrowany pod sygn. II SA/Rz 526/23, jednak został przez Sąd odrzucony ze względu na braki fiskalne. Sprzeciw B. S. został zarejestrowany pod sygn. II SA/Rz 528/23, jednak on również został przez Sąd odrzucony ze względu na brak fiskalny. Z kolei sprzeciw Z. i J. O. został zarejestrowany pod niniejszą sygnaturą.

W swoim sprzeciwie Z. i J. O. (dalej: "Skarżący") zaskarżyli ww. decyzję Kolegium w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego – Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nierozpatrzenie wszystkich zarzutów odwołania.

Wobec tak sformułowanego zarzutu, Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i nakazanie rozpatrzenia wszystkich zarzutów oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

Skarżący podnieśli, że pomimo że wynik postępowania jest dla nich pozytywny, to Organ odwoławczy nie odniósł się do wskazanych w odwołaniu zarzutów.

W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) - zwanej dalej p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775), dalej "k.p.a.". Zgodnie z art. 151a § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji, sąd oddala sprzeciw. Sprawę rozpatrzono na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 64d § 1 p.p.s.a.

Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza konieczność dokonania przez sąd administracyjny oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej. W myśl art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie powinno budzić wątpliwości, że etap orzekania, w ramach którego organ może skorzystać z kompetencji przyznanej mu przez wskazany wyżej przepis, jest poprzedzony postępowaniem wyjaśniającym. Dyspozycja art. 138 § 2 k.p.a. jest ściśle związana z wnioskami wywiedzionymi przez organ na tym właśnie etapie, albowiem rozstrzygnięcie kasacyjne opiera się na stwierdzeniu, że w ramach postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy nie jest w stanie uzupełnić postępowania dowodowego w sposób odpowiadający treści art. 136 § 1-4 k.p.a. By jednak organ odwoławczy mógł dokonać stosownych rozważań w tym zakresie, niezbędnym warunkiem poprzedzającym załatwienie sprawy w toku instancji jest stwierdzenie, że postępowanie odwoławcze zostało w tejże sprawie skutecznie zainicjowane.

Powyższe determinuje, zdaniem Sądu, uznanie, że prawidłowość stwierdzenia istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. w rozumieniu art. 64e p.p.s.a., nie może zostać oceniona w sposób pomijający to, czy wypowiadając się odnośnie do zasadności posłużenia się rozstrzygnięciem kasacyjnym, organ odwoławczy poprzedził swoje stanowisko ustaleniem, że w sprawie zostało złożone odwołanie, tenże środek odwoławczy pochodził od uprawnionego podmiotu, a ponadto został złożony w przewidzianym terminie. Regulacja prawna zamieszczona w rozdziale 10 działu II k.p.a. wskazuje na to, że dopiero czynność procesowa legitymowanego podmiotu w postaci wniesienia odwołania wywołuje skutek wszczęcia postępowania odwoławczego. Zasada, zgodnie z którą od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy "stronie" (art. 127 § 1 k.p.a.), prowadzi do wniosku, że tok instancji nie może zostać uruchomiony z urzędu, jak też z inicjatywy podmiotu, któremu nie przysługuje status jego strony. Ponadto, w myśl art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia.

Organ, do którego wnosi się odwołanie obowiązany jest w pierwszej kolejności zweryfikować, czy podanie pochodzi od uprawnionego podmiotu tj. podmiotu, któremu przysługuje status strony postępowania. Skutecznie inicjować postępowanie odwoławcze może bowiem jedynie strona tego postępowania. Stwierdzenie braku spełnienia przesłanki podmiotowej może skutkować także wydaniem orzeczenia na podstawie art. 134 k.p.a., tj. postanowienia o niedopuszczalności odwołania.

Wobec powyższej regulacji stwierdzić należy, że jednym z podstawowych obowiązków organu odwoławczego jest zbadanie czy podmiot wnoszący odwołanie posiada przymiot strony postępowania. Zasadniczo bowiem organ odwoławczy, po wniesieniu odwołania zobligowany jest w pierwszej kolejności zbadać jego warunki formalne i ustalić, czy odwołanie jest w ogóle dopuszczalne. Chodzi tu nie tylko o zachowanie terminu do jego wniesienia i treść, ale także o legitymację odwołującego się do dokonania tej czynności. Dopiero ustalenie, że wniesiony środek zaskarżenia odpowiada wszystkim koniecznym wymogom procesowym, daje możliwość do przystąpienia do rozpoznania sprawy pod kątem merytorycznym. Natomiast stwierdzenie braku przymiotu strony winno skutkować umorzeniem postępowania odwoławczego zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. - bez badania jego merytorycznej zasadności, a zatem kontroli instancyjnej.

W sytuacji więc, gdy zachodzi konieczność zbadania interesu prawnego odwołującego, obowiązkiem organu jest zweryfikowanie tej okoliczności w toku postępowania rozpoznawczego, a w przypadku negatywnego wyniku weryfikacji, tj. w razie stwierdzenia braku legitymacji (interesu prawnego) po stronie podmiotu składającego odwołanie - obowiązkiem organu jest umorzenie postępowania odwoławczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

Przedmiot postępowania dotyczy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku biurowo-usługowego na działkach nr ewid. [...] i [...] Obręb [...] położonych w [...] przy ul. [...].

Z analizy urbanistycznej jak również map dołączonych do wniosku wynika, że z działkami inwestycyjnymi bezpośrednio sąsiaduje działka nr [...], na której usytuowany jest blok mieszkalny. Z wypisu z ewidencji gruntów wynika, że stanowi on współwłasność osób fizycznych, w tym Skarżących oraz Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko- Własnościowej [...].

W sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu - członka wspólnoty mieszkaniowej chroniony jest przez wspólnotę mieszkaniową, działającą przez uprawnione organy, co wynika z regulacji zawartych w przepisach ustawy o własności lokali.

Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali ( Dz.U. 2021 r., poz. 1048 ) ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych jest większa niż trzy ( jak w niniejszej sprawie), właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu ( art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali).

Zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali ( art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali).

Z przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu administracyjnym wspólnota mieszkaniowa reprezentowana jest przez zarząd. W takich sprawach co prawda mogą również brać udział poszczególni członkowie wspólnoty mieszkaniowej, jednakże ich samodzielny udział w postępowaniu wymaga wykazania "swojego własnego, indywidualnego interesu prawnego".

Dopiero w wypadku wykazania, że planowana inwestycja narusza indywidulany interes prawny właściciela konkretnego lokalu, podmiot ten może uczestniczyć w postępowania na prawach strony, niezależnie od udziału wspólnoty mieszkaniowej reprezentowanej przez ustanowiony przez nią zarząd.

W sprawie odwołanie złożyli właściciele lokalu znajdującego się w budynku znajdującym się na działce [...] graniczącej działkami inwestycyjnymi. Udziału w postępowaniu nie zgłosiła wspólnota mieszkaniowa, którą tworzą właściciele lokali tej nieruchomości. Wniesione przez Skarżących odwołanie zostało rozpoznane merytorycznie, przy czym Organ nie ocenił czy Skarżący posiadali indywidualny interes w zaskarżeniu decyzji Organu I instancji. W ocenie Sądu rozpoznanie odwołania bez uprzedniej analizy legitymacji procesowej poszczególnych osób stanowiło uchybienie procesowe. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stosowanie przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali jest wyłączone.

Nie da się zakwestionować tezy, że przyjęta w k.p.a. koncepcja prawna odwołania została oparta na uznaniu, iż legitymacja do wniesienia odwołania ma charakter materialny a nie formalny, wobec czego nie może być wyprowadzana z faktu uczestniczenia w postępowaniu przed organem I instancji. Konsekwencją tej reguły jest stwierdzenie, że fakt uznania przez organ I instancji Z. i J. O. za strony postępowania i doręczenia im wydanej przez ten organ decyzji, nie zwalniał organu odwoławczego od weryfikacji, czy odwołanie zostało wniesione przez stronę, czego organ ten nie uczynił, a przynajmniej nie wynika to z wydanej decyzji.

Końcowo należy wskazać, że szczegółowe badanie przez Sąd kwestii interesu prawnego przysługującego poszczególnym podmiotom uznanym za strony w postępowaniu wywołanym sprzeciwem od decyzji kasacyjnej wykracza poza granice rozpoznania sprawy wyznaczone przez art. 64e p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2023 r., II OSK 568/23). Sąd zatem oceniając decyzję wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może przesądzać o prawach podmiotów, które z uwagi na art. 64b § 3 p.p.s.a. nie biorą udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Może jednak skontrolować czy kwestia interesu prawnego podmiotu wnoszącego odwołanie została przez organ odwoławczy w ogóle dostrzeżona i zbadana. Jeśli nie, to wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uznać należy za przedwczesne, co miało miejsce w tej sprawie.

Z uwagi na wskazane wyżej naruszenie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Sąd uwzględnił sprzeciw i uchylił zaskarżoną decyzję w całości na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. Powtórnie rozpoznając sprawę, zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., Kolegium zastosuje się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku i wyda stosowne rozstrzygnięcie, w zależności od wyniku weryfikacji istnienia interesu prawnego po stronie wnoszących odwołanie.