Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 607/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 art. 269 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6 ust. 1 art. 14 ust. 1 art. 89 ust. 1 pkt 2 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
journal: Dz.U.UE.L 1998 nr 204 poz 37  art. 1 pkt 11 art. 8 ust. 1
law: Dyrektywa  98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie  norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego

SENTENCJA

Dnia 15 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych - Olszanowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi W. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gry na automacie poza kasynem gry oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania spółki W. S. I. Sp. z o.o. Sp. k. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L.

z 18 lutego 2016 r., w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzenie gier na automacie poza kasynem gry, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 18 lutego 2016 r. funkcjonariusze celni Urzędu Celnego w L. przeprowadzili kontrolę, w wyniku której ustalili, że w S. M. W. S., mieszczącym się w L. przy ul. [...], znajduje się urządzenie

o nazwie Multi Game o nr [...] , przypominające swoim wyglądem automat,

na którym urządza się gry na automatach w rozumieniu ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Jak ustalono w lokalu tym działalność gospodarczą prowadzi strona. Funkcjonariusze celni stwierdzili, że gry oferowane na powyższym urządzeniu są grami na automatach w rozumieniu przywołanej ustawy, urządzanymi

z naruszeniem jej przepisów.

Postanowieniem z 22 stycznia 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął z urzędu postępowanie wobec strony w sprawie urządzania gier

na wskazanym powyżej automacie poza kasynem gry, aby następnie,

po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z [...] lutego 2016 r. wymierzyć stronie

z tego tytułu karę pieniężną w wysokości 12.000 zł.

W odwołaniu, wnosząc o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej, strona zarzuciła naruszenie: 1) art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 89 ustawy

o grach hazardowych w zw. z art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, przez jego niezastosowanie i nie umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, 2) art. 187 Ordynacji podatkowej, przez nieprawidłową analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego, 3) art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 89 ustawy o grach hazardowych, przez orzeczenie wobec skarżącej kary pieniężnej uniemożliwiającej jej prowadzenie w sposób swobodny działalności gospodarczej

w sytuacji, gdy żaden przepis szczególny takiej działalności nie zabrania, 4) art. 188 Ordynacji podatkowej, przez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony. Odwołująca wskazała zwłaszcza, że art. 14 ust. 1 oraz art. 89 ustawy o grach hazardowych, jako przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, nie były notyfikowane Komisji Europejskiej, wobec czego nie mają mocy wiążącej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że gry urządzane na spornym automacie były grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, a ich urządzanie odbywało się z naruszeniem przepisów tej ustawy. Organ odwoławczy powołał się

na wyniki przeprowadzonej kontroli oraz opinię biegłego sądowego z 13 marca 2015 r., nr [...] W opinii tej stwierdzono, że badane urządzenie jest urządzeniem elektronicznym sterowanym przez wbudowany komputer

z dedykowanym oprogramowaniem pełniącym funkcję generatora losowego. Gry na rzeczonym automacie nie mają charakteru zręcznościowego, lecz mają charakter losowy. Gracz nie ma wpływu na końcowy układ symboli na bębnach. Zatrzymanie obracających się bębnów następuje samoczynnie bez jakiegokolwiek udziału gracza. Ponadto, gry na tym automacie mają charakter komercyjny, gdyż w celu

ich przeprowadzenia niezbędne jest zasilenie automatu za pośrednictwem akceptora monet lub banknotów. Wreszcie, gry na spornym automacie toczyły się o wygrane zarówno rzeczowe, jak i pieniężne.

W dalszej kolejności organ celny powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, w której stwierdzono,

że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym

w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien

być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy

tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności

w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji

oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1

tej ustawy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał na pośrednie związanie przywołaną uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego i wynikającą stąd konieczność jej akceptacji.

Zdaniem organu celnego odwołująca była także urządzającą gry na automacie poza kasynem gry. Urządzającego gry z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy

o grach hazardowych nie należy utożsamiać tylko i wyłącznie z właścicielem automatu. Urządzanie gier na automacie to nie tylko udostępnianie swojego urządzenia ale także umożliwianie grającym korzystanie z niego, nawet jeżeli stanowi ono cudzą własność. Organ celny podkreślił, że proces urządzania gier

na przedmiotowym automacie we własnym lokalu zainicjowała strona, podpisując stosowną umowę z właścicielem urządzenia. Gdyby odwołująca spółka nie zgodziła się na odpłatne wprowadzenie automatu do lokalu, zasilania go energią elektryczną

i tym samym udostępnianie gier na nim dla klientów lokalu, nie byłoby mowy

o urządzaniu gier na automacie. W ocenie organu ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika zatem, że odwołująca zajmowała się urządzeniem gier

na przedmiotowym automacie. Zresztą z zeznań kierownika sklepu

oraz sprzedawczyń organ wywnioskował, że kontaktowali się oni z serwisantem

oraz włączali automat.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Poznaniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając

jej naruszenie: 1) art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 1

pkt 11 dyrektywy 98/34/WE w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, przez oparcie rozstrzygnięcia na podstawie bezskutecznego przepisu, 2) art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw.

z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przywołany art. 89 ust. 1 pkt 2 może być stosowany wobec podmiotu, który swoim zachowaniem naruszył zakaz wynikający z art. 14 ust. 1, który to przepis w świetle prawa unijnego jest bezskuteczny, 3) art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, przez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu,

że określenie "podmiot urządzający gry" odnosi się również do podmiotu, który jedynie udostępnił powierzchnię lokalu, na której znajdował się automat, na którym urządzano gry, 4) art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, przez orzeczenie wobec skarżącej kary pieniężnej uniemożliwiającej jej prowadzenie w sposób swobodny działalności gospodarczej w sytuacji, gdy żaden przepis szczególny takiej działalności

nie zabrania. Jednocześnie skarżąca wniosła o zwrócenie się o podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny celem zmiany stanowiska wyrażonego

w uchwale tego Sądu z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, a także o podjęcie uchwały dotyczącej interpretacji pojęcia podmiotu urządzającego gry. Skarżąca zażądała również przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego

co do zgodności art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych z art. 2, art. 20,

art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoczynając rozważania prawne w poddanej sądowej kontroli sprawie należy zauważyć, że skarga została oparta na zarzucie wydania zaskarżonego aktu na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy

z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540

ze zm., dalej: "u.g.h.") w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 1 kwietnia 2017 r stanowiących w ocenie skarżącej przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych

oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE Seria L

z 1998 r. Nr 204, poz. 37 ze zm., dalej: "dyrektywa 98/34/WE"). Konsekwencją takiego charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych miałaby być

ich bezskuteczność spowodowana brakiem notyfikacji ich projektu Komisji Europejskiej, przez co przepisy te nie mogłyby znaleźć zastosowania i stanowić podstawy wymierzania skarżącej kary pieniężnej.

Stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokość kary pieniężnej wymierzanej

w takim przypadku, co wynika już z ust. 2 pkt 2 tego artykułu, wynosi 12.000 zł

od każdego automatu. Natomiast, zgodnie z art. 14 ust. 1 u.g.h., urządzanie gier

na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry.

Odnosząc się do spornego, a zarazem kluczowego z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy zagadnienia, czy art. 89 u.g.h. stanowi przepis techniczny

w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE wskazać należy na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych,

pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale tej NSA stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – stanowiący podstawę wydania poddanego sądowej kontroli aktu – nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy. Wbrew zatem zarzutom skargi przepis ten może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej. Co więcej, dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w omawianym przepisie,

oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter

art. 14 ust. 1 tej ustawy.

Przywołana uchwała NSA posiada charakter wiążący w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 269 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę

nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.

W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że z treści przytoczonego przepisu wynika moc ogólnie wiążąca uchwał, której istota sprowadza się do tego,

że stanowisko zajęte w uchwale podjętej przez NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki zatem nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować (por. wyrok NSA

z 26 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 1474/14, CBOSA). Sąd orzekający

w niniejszej sprawie podziela natomiast tezy uchwały NSA z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, i nie znajduje podstaw do odstąpienia od wyrażonego w niej stanowiska.

W uzasadnieniu wspomnianej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że jakkolwiek w wyroku TSUE z 19 lipca 2012 r., w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, oceniono art. 14 ust. 1 u.g.h. jako przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE (pkt 25 wskazanego orzeczenia TSUE), to jednak nie można tracić z pola widzenia tego, że zawarte w tym wyroku wytyczne wprost odnosiły się do takich przepisów krajowej ustawy o grach hazardowych, które "mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry" – nie zaś, co należy podkreślić, automatów do gier hazardowych w ogólności. Dopiero ustalenie,

"iż wprowadzają one warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości

lub sprzedaż produktów" uzasadniało ich ocenę jako przepisów technicznych

w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. Niezależnie od tego, że przepis taki jak art. 14 ust. 1 u.g.h. uznano za przepis techniczny w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE (co potwierdza również orzeczenie TSUE z 11 czerwca 2015 r., w sprawie C-98/14 w pkt 98), brak jest podstaw do wnioskowania o istnieniu dalej idących konsekwencji wyroku w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, niż

te wynikające z jego treści oraz z treści wytycznych, które wprost i wyraźnie adresowane są do sądu krajowego. NSA w omawianej uchwale wyjaśnił także,

że TSUE rozstrzygając na podstawie powierzonych mu kompetencji spór o treść prawa unijnego – z uwagi na zakres posiadanych kompetencji orzeczniczych, obejmujących na zasadzie wyłączności wiążące rozstrzyganie sporów o treść (interpretację) prawa unijnego oraz jego ważność – nie mógł wkraczać w domenę, która została zastrzeżona dla sądów krajowych. Na tym tle za uzasadniony uznano wniosek, że zakres związania omawianym wyrokiem TSUE z natury rzeczy ogranicza się do wykładni prawa unijnego, to jest do określonego w tym orzeczeniu sposobu rozumienia art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Rzeczą sądu krajowego jest natomiast ustalenie – co stanowi kwestię o charakterze stricte jurydycznym – czy przepisy ustawy o grach hazardowych, jako "potencjalnie" techniczne rzeczywiście wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktu. Ustalenie to mieści się bowiem w zakresie tej unijnej funkcji sądów krajowych, która wiąże się z obowiązkiem dokonania przez sąd krajowy oceny,

czy państwo członkowskie ustanawiając przepisy techniczne wykonujące dyrektywę notyfikowało te przepisy Komisji Europejskiej lub dopełniło reguły standstill.

W konkluzji NSA stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – jako niekwalifikujący się do żadnej spośród grup przepisów technicznych, o których mowa w dyrektywie 98/34/WE – nie jest przepisem technicznym, a w konsekwencji nie podlegał obowiązkowi notyfikacji. NSA wyjaśnił, że omawiany przepis nie ustanawia żadnego rodzaju zakazu produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i stosowania produktu lub zakazu świadczenia, bądź korzystania z usługi lub ustanawiania dostawcy usług. Ustanowionej w nim sankcji wiążącej się z działaniem polegającym na urządzaniu gier niezgodnie z przyjętymi zasadami i bezpośrednio ukierunkowanej

na zapewnienie respektowania tych zasad, nie sposób byłoby i tak łączyć

z przywołanym "zakazem użytkowania". Przepis ten, gdy chodzi o ustanowione

w nim przesłanki nałożenia kary pieniężnej, nie ingeruje bowiem w same możliwości dopuszczalnego przeznaczenia produktu, pozostawiając miejsce jedynie

na jego marginalne zastosowanie w stosunku do tego, którego można

byłoby rozsądnie oczekiwać.

W tym miejscu należy ponadto zwrócić uwagę, że w ocenie NSA

dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. oraz stosowalności tego przepisu w sprawach o nałożenie kary pieniężnej

nie ma znaczenia techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 wskazanej ustawy oraz okoliczność nieprzekazania projektu tego przepisu Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 tej dyrektywy. W realiach niniejszej sprawy istotnym jest, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizuje urządzanie gier

na automatach w sposób niezgodny z prawem. Z art. 14 ust. 1 tej ustawy wynika wprost, że urządzanie gier na automatach jest dozwolone w kasynach gry,

co wymaga spełnienia szeregu szczegółowych warunków określonych ustawą ściśle reglamentującą tego rodzaju działalność. Wobec tego z punktu widzenia stosowania albo odmowy stosowania tego przepisu ustaleniem faktycznym o istotnym znaczeniu jest, czy podmiot prowadzący działalność regulowaną ustawą o grach hazardowych w ogóle poddał się działaniu zasad określonych tą ustawą – w tym zwłaszcza zasad określonych w jej art. 14 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 – czy też przeciwnie, zasady te zignorował, na przykład działalność tę prowadził bez zezwolenia ani koncesji

na prowadzenie gry, jak to ma miejsce w przypadku skarżącej. Ustalenie wskazanej okoliczności ma w ocenie NSA ten walor, że bez niej w ogóle nie sposób przeprowadzić w konkretnej sprawie swoistego rodzaju "testu" stosowalności regulacji penalizującej naruszenie zasad określonych przepisem technicznym

w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. NSA wyjaśnił, że dla wyniku tego testu

nie jest obojętne ustalenie, czy podmiot, do którego w konkretnej sprawie

ma być zaadresowana dolegliwość polegająca na nałożeniu kary pieniężnej

za naruszenie zasad urządzania gier na automatach, poddał się działaniu ustawy regulującej te zasady. Chodzi zarówno o spełnienie warunków umożliwiających prowadzenie tej działalności, jak również negatywne – z jego punktu widzenia –

jej konsekwencje wyrażające się w powinności powstrzymania się od działań,

na które nie uzyskał zezwolenia (koncesji). Należy rozważyć, czy podmiot taki poddając się pierwotnie określonym w ustawie zasadom urządzania gier

na automatach następnie zasady te naruszył, czy ustawę reglamentującą prowadzenie działalności w zakresie organizowania i urządzania gier na automatach w ogóle zignorował.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę na podkreślenie zasługuje ten fragment rozważań NSA gdzie stwierdza się, że fakt uznania przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h. za przepis techniczny nie oznacza, że bezskuteczność tego przepisu –

w znaczeniu nadawanym w orzecznictwie europejskim przepisom technicznym, których projekty nie zostały notyfikowane – realizuje się w wymiarze bliskim utracie mocy powszechnie obowiązującej, a przez to w swoistego rodzaju generalnym uwolnieniu zasad prowadzenia działalności polegającej na organizowaniu

i urządzaniu gier na automatach z konsekwencją w postaci generalnej niestosowalności art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizującego urządzanie gier

na automatach w sposób niezgodny z prawem oraz redukowania istotnych funkcji tego przepisu. Zdaniem NSA nie jest więc tak, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. pozostaje w tego rodzaju (funkcjonalnym) związku z technicznym przepisem art. 14 tej ustawy, który zawsze i bezwarunkowo – a więc, bez względu na elementy i okoliczności konkretnych stanów faktycznych obrazowanych przywołanymi powyżej przykładami – uzasadnia odmowę jego zastosowania, jako podstawy nałożenia kary pieniężnej, ilekroć podmiot urządzający gry na automatach czyni to poza kasynem gry.

Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie – wbrew zarzutom skargi – przepis art. 89 u.g.h. nie stanowił przepisu technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, organ celny zobowiązany był prowadzić postępowanie w przedmiocie nałożenia kary finansowej przewidzianej tym przepisem, który może być skutecznie stosowany

i stanowi sankcję w przypadku urządzenia gier na automatach poza kasynem gry. Wbrew zatem oczekiwaniom skarżącej nie jest tak, że żaden przepis szczególny

nie zabrania prowadzenia w sposób swobodny działalności gospodarczej polegającej na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry.

Sąd stwierdza zatem, że zaskarżona decyzja z uwagi na powołaną powyżej uchwałę NSA nie narusza prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., a rozstrzygnięcie, w poddanej sądowej kontroli sprawie, nie zapadło

na podstawie przepisu bezskutecznego.

Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., przez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry", wyjaśnić trzeba,

że posłużenie się przez ustawodawcę tym pojęciem w celu identyfikacji sprawcy naruszenia prowadzi do wniosku, że podmiotem, wobec którego może

być egzekwowana odpowiedzialność za delikt polegający na urządzaniu gier

na automatach poza kasynem gry, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę

na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry.

Nie ma przy tym istotnego znaczenia, czy podmiot ten legitymuje się koncesją

na prowadzenie kasyna gry, której nie może uzyskać ani osoba fizyczna,

ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,

które to spółki prawa handlowego, jako jedyne o koncesję taką mogą się ubiegać.

Z powyższego wynika, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego,

kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Stwierdzić więc trzeba, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia – od 14 lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry – podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., nie zaś karze pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela prezentowany

w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, według którego wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazać przyjdzie, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.) urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie, itp. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje

nie tylko fizyczne jej prowadzenie ale także inne zachowania aktywne, polegające

na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane

z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 22 czerwca 2016 r., I SA/Po 402/15, wyrok WSA w Rzeszowie

z 31 maja 2015 r., II SA/Rz 1094/15, wyrok WSA w Szczecinie z 3 września 2015 r., II SA/Sz 439/15, CBOSA).

Zdaniem Sądu o takim zachowaniu należy mówić w przypadku skarżącej spółki , przez co nie sposób uznać, aby organ celny dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego z uwagi na zastosowanie wobec niej art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Świadczą o tym nie tylko powołane przez organ celny zeznania świadków, lecz także wskazana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji treść umowy zawartej przez skarżącą spółkę, określoną w umowie jako "P. ", ze spółką M. Sp. z o.o., "P. I.". W rzeczonej umowie skarżąca zobowiązała się wynająć powierzchnię lokalu, w którym przeprowadzono kontrolę w rozpatrywanej sprawie

(§ 1 ust. 1-2 umowy), a także zobowiązała się umożliwić instalację spornego urządzenia (§ 2 ust. 2 umowy). Co istotne, w umowie tej skarżąca zobowiązała się również do sprawowania stałej opieki nad urządzeniem, dbania o jego czystość, właściwe eksponowanie i atrakcyjny wygląd oraz do informowania P. I.

o wszystkich stwierdzonych usterkach, uszkodzeniach i nieprawidłowościach

(§ 2 ust. 3 umowy). W przypadku włamania lub jakiegokolwiek uszkodzenia urządzenia, skarżąca zobowiązała się niezwłocznie powiadomić o zaistniałym zdarzeniu P. I. (§ 2 ust. 4 umowy). P. I., z tytułu zawarcia umowy, zobowiązał się płacić P. miesięczny czynsz (§ 3 ust. 1 umowy), określony na kwotę 300 zł (§ 3 ust. 2). Realizację warunków umowy potwierdzili

też przesłuchani w sprawie świadkowie, a świadek L. B. zeznał ponadto,

że trakcie jego pracy w sklepie były już zatrzymywane przez funkcjonariuszy celnych automaty. Mając powyższe na względzie nie sposób uznać, że działalność skarżącej ograniczyła się jedynie do udostępnienia powierzchni lokalu spółce M.

Sp. z o.o. Wskazane okoliczności wykraczają poza regulacje dotyczące najmu

i stanowią o aktywności skarżącej ukierunkowanej na urządzanie gier

z wykorzystaniem własnych w tej mierze zasobów w postaci lokalu i sprawowanie pieczy nad automatem, który wstawiła do tego lokalu spółka M. Sp. z o.o. Zezwalając na wstawienie przedmiotowego automatu do własnego lokalu skarżąca spółka udostępniała to urządzenie swoim klientom. Z uwagi na powyższe

za nietrafny należy uznać zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. opierający się na założeniu, że czynności skarżącej, jako podmiotu udostępniającego powierzchnię lokalu, nie mogą zostać zakwalifikowane jako wypełniające pojęcie "urządzania gier" na automacie poza kasynem gry.

W badanej sprawie nie doszło przy tym do uchybienia ustawowym regułom prowadzenia postępowania, a organ celny prawidłowo zgromadził materiał dowodowy pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia. W sprawie nie doszło także

do naruszenia reguł oceny dowodów. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w materiału dowodowego, a ocena dowodów, jakiej dokonano, nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzystała z ochrony przewidzianej

w art. 191 Ordynacji podatkowej. Ocena ta została dokonana z poszanowaniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego oraz została poparta przekonującą argumentacją. Ustalenia faktyczne organu odbiegające od oczekiwań podatnika

nie mogą być automatycznie utożsamiane z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (por. wyrok NSA z 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2504/12, CBOSA).

Mając powyższe na względzie uznać trzeba, że nie zasługuje także

na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 56 TFUE w zw. z art. 89 u.g.h., albowiem twierdzenie skarżącej o braku podstaw do ograniczenia swobody świadczenia usług, oparte jest wyłącznie na założeniu, że nie wiąże jej zakaz wynikający z art. 14 u.g.h.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł ponadto podstaw

do wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o podjęcie uchwały w składzie pełnej Izby. Należy wskazać, że zgodnie z art. 269 § 1 P.p.s.a. jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu NSA, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Skład Sądu rozpoznający niniejszą sprawę podzielił natomiast stanowisko wyrażone w uchwale NSA z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16. Tutejszy Sąd nie znalazł także podstaw do wystąpienia do NSA z pytaniem – czy art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. należy interpretować w ten sposób, że przez pojęcie podmiot urządzający gry należy rozumieć tylko podmiot faktycznie wykonujący czynności zmierzające do urządzania gier na automacie, czy też w zakresie

tego pojęcia mieści się również podmiot, który jedynie udostępnił powierzchnię zapewniającą działanie automatu w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej – zwłaszcza, że jak już powyżej wskazano, czynności skarżącej

nie ograniczały się jedynie do udostępnienia powierzchni jej lokalu.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w sprawie zbadania zgodności

art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. z art. 2, art. 20, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP

w zakresie, w jakim przepis ten przewiduje uprawnienie organu celnego

do nakładania kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w sztywno określonej wysokości, bez możliwości miarkowania wysokości tej kary w zależności od okoliczności zachowania, które stało się przyczyną wymierzenia ww. kary pieniężnej, Sąd nie znalazł podstaw do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu rzeczonego pytania prawnego. Należy przy tym podkreślić, że sądy i inne organy stosowania prawa nie mają kompetencji do orzekania

o niekonstytucyjności przepisów ustaw i odmowy ich stosowania. Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie ustawą, o którym mowa w art. 178 ust. 1 Konstytucji, obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca. Jeżeli Sąd jest przekonany o niezgodności przepisu z Konstytucją lub ma w tym względne wątpliwości, powinien – na podstawie art. 193 Konstytucji – zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. W rozpatrywanej sprawie przesłanki te

nie zachodzą.

Sąd zwraca uwagę, że decyzja organu II instancji wydana została

już po nowelizacji ustawy o grach hazardowych, dokonanej z dniem 1 kwietnia 2017 r na mocy art.1 pkt 67 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r –o zmianie ustawy o grach hazardowych i niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017,poz.88). Z porównania treści przepisu art. 89 sprzed nowelizacji (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r.) w stosunku do znowelizowanego przepisu wynika, że dotychczas obowiązujący art. 89 u.g.h. w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy

jest względniejszy dla strony skarżącej, gdyż przewiduje w ust. 1 pkt 2 w zw. z ust.

2 pkt 1 u.g.h., że urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegają karze pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu, podczas gdy znowelizowany przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 (penalizujący zachowanie objęte obowiązującym przed

1 kwietnia 2017 r. zakresem normy art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – zastosowanej wobec skarżącej spółki) stanowi, że urządzający gry hazardowe bez koncesji,

bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia - podlegają karze pieniężnej w wysokości 100.000 zł, stosownie do art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a znowelizowanej ustawy.

Ponieważ zatem działalność spółki stanowiła delikt administracyjny również

po nowelizacji u.g.h., tj. od 1 kwietnia 2017 r. (art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.), sankcjonowany znacznie wyższą karą (100 tys. zł od każdego automatu), prawidłowo organ odwoławczy zastosował obowiązujące w dacie stwierdzenia naruszenia prawa przez spółkę - regulacje art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. stanowiące, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry

oraz że wysokość tej kary wynosi 12.000 zł od każdego automatu. Wprawdzie organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii nowelizacji ustawy o grach hazardowych, jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono

o oddaleniu skargi