Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1460/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 136
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 17 ust. 1b, art. 17b ust. 1, art. 17 ust 2
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 100
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t. j.)
article: art. 63 ust. 1, art. 63 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 28 lipca 2023 r. nr SKO.4111.724.1923.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1460/23

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi I. W. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 28 lipca 2023r. nr SKO.4111.724.1923.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, po rozpoznaniu wniosku I. W. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 23 czerwca 2023r. nr GOPS.5222.1.28.2023, odmówił ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż podstawą decyzji negatywnej dla strony był fakt ustalenia niepełnosprawności osoby wymagającej opieki po ukończeniu osiemnastego roku życia i po zaprzestaniu nauki.

Po rozpoznaniu odwołania I. W. SKO w Krośnie działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 1b oraz art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz.U. z 2023r., poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r.), utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że odwołanie wnioskodawcy nie może zostać uwzględnione, albowiem organ I instancji, pomimo całkowicie błędnego uzasadnienia decyzji prawidłowo rozstrzygnął przedmiotową sprawę.

SKO wskazało, że Skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką S. S., wdową, ur. [...], która legitymuje się orzeczeniem powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] maja 2023r. o zaliczeniu do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe, bez wskazania dokładnej daty powstania tego stanu.

Kolegium oceniło, że stanowisko Organu I instancji o braku możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwe i wynika z braku uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (OTKA 2014/9/104), w którym Trybunał uznał art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Wyrok wszedł w życie w dniu ogłoszenia, tj. w dniu 23 października 2014 r. Wyrok ten nie doprowadził do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, a jedynie wskazał na konieczność zmian ustawodawczych. Jednakże, w razie braku reakcji ustawodawcy, należy odkodować podstawę prawną rozpoznania sprawy z tych przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną, które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją. Takie działanie znajduje oparcie w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają więc obowiązek orzekać na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, który z dniem 23 października 2014 r. został ostatecznie uznany za niekonstytucyjny. W konsekwenji w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia, przedmiotowa przesłanka negatywna przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytutywności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki negatywnej'[pic]Konsekwencją więc orzeczenia Trybunału jest to, że strona może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne bez względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Niezależnie od powyższego Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy ustalenia wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad rodzicem, odpowiada prawu. Przywołując treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. SKO stwierdziło, że nie zawsze przyznanie osobie niepełnosprawnej statusu osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności musi wiązać się z przyznaniem osobie sprawującej nad nim opiekę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przytaczając poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych SKO wskazało, że istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Ustalenia organu I instancji, dokonane w drodze rodzinnego wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego, pozwalają stwierdzić, iż zakres i intensywność niesionej pomocy niepełnosprawnej matce przez wnioskodawcę nie jest na tyle duża, aby nie dało się tego pogodzić z wykonywaniem pracy zawodowej. Szczególne znaczenie ma to dla osób o statusie jak wnioskodawczyni, czyli rolników, którzy mogą dość elastycznie kształtować swój czas pracy i dostosowywać, co do zasady, zakres obowiązków związanych z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny z czynnościami związanymi z pracą w gospodarstwie. SKO wskazało dalej, że zgodnie z treścią przeprowadzonego na potrzeby postępowania wywiadu środowiskowego wynika, iż matka strony prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z wnioskodawcą. Jest osobą głównie leżąca, lecz wszelkie czynności pielęgnacyjne i higieniczne wykonuje samodzielnie, także ubiera się samodzielnie i wymaga pomocy tylko przy zakładaniu skarpet i butów. Porusza się z pomocą kul i wymaga asysty przy pokonywaniu schodów. Wnioskodawczyni przygotowuje posiłki matce, a ona sama je spożywa. Ponadto strona zajmuje się prowadzeniem wspólnego gospodarstwa: pierze, sprząta, robi zakupy, wykupuje leki, wozi i towarzyszy w wizytach lekarskich. Zgodnie z ustaleniami pracownika oraz samej zainteresowanej przygotowanie posiłków zajmuje ok. 2 godzin, zaś pozostałe czynności wykonywane są w zależności od potrzeb.

Zatem ustalenia te wskazują bezspornie, iż pomoc wnioskodawcy koncentruje się w zasadzie na prowadzeniu, co trzeba podkreślić, wspólnego gospodarstwa domowego i strona nie wykonuje czynności pielęgnacyjno — opiekuńczych związanych bezpośrednio z matką, gdyż wykonuje je ona sama.

Zdaniem Kolegium w sprawie niniejszej natomiast wykazano bezspornie, iż matka strony nie jest osobą bezwzględnie obłożenie chorą, czynności samoobsługowe wykonuje sama, zaś aktywność strony koncentruje się w zasadzie na pomocy w prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego.

Oczywistym jest, i co wynika także z zasad doświadczenia życiowego, iż ani sprawowanie zakupów, sprzątanie, pranie, wizyty lekarskie, wykup leków czy załatwianie np. spraw urzędowych nie mają takiego charakteru i intensywności, iż wymagają od strony odwołującej się codziennej aktywności w tym zakresie. Czynności te, jakkolwiek potrzebne, nie mogą jednak być uznane za związane bezpośrednio z potrzebami osoby niepełnosprawnej z jej stanem chorobowym. Są to czynności okresowe i w zasadzie mogą być one wykonywane w dogodnych dla wnioskodawcy dniach i godzinach. Czynności te wykonują również osoby aktywne zawodowo. Nawet okresowe pogarszanie się stanu zdrowia matki strony czy okresy chorobowe nie uzasadniają przyjęcia, iż stan ten wyklucza podejmowania jakiegokolwiek zatrudnienia w jakimkolwiek zakresie czasowym przez stronę, gdyż często nawet osoby zawodowo aktywne sprawujący taką opiekę borykają się z takimi sytuacjami i mogą korzystać z szeregu instrumentów np. urlopów czy czasowego opłacenia opiekunów celem pomocy takim osobom.

I. W. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 28 lipca 2023 roku, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 i art. 77 oraz art. 80 k.p.a., poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że w przedmiotowej sprawie pomimo, iż S. S. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym zaś pogłębiająca się niedyspozycja uniemożliwia wykonywanie jej podstawowych czynności, opiekującej się nad nią I. W. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne.

- art. 15 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego pomimo zauważenia istotnych braków oraz błędnej wykładni przepisów prawa materialnego przez organ I instancji co w konsekwencji skutkowało naruszeniem podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynikającej z przepisów k.p.a.

Skarżąca postawiła również zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na sprawy, tj. art. 17 ust 1 pkt. 4 u.ś.r., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że I. W. nie jest osobą uprawnioną do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oraz sprawowania osobistej opieki nad swoją matką, która z kolei legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym zaś stan zdrowia S. S. nie jest na tyle poważny by wymagała kompleksowej opieki, która wiązałaby się z rezygnacją z zatrudnienia co w konsekwencji skutkowało odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 28 lipca 2023 roku, nr SKO.4111.724.1923.2023 oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu Skarżąca argumentowała, że w rzeczywistości S. S. jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, wymagającą kompleksowej opieki ze strony swojej córki. Z uwagi na swój wiek (74 lata) jej stan zdrowia będzie ulegał jedynie pogorzeniu, zaś wszelkie starania córki mogą co najwyżej opóźnić postępującą chorobę oraz dolegliwości z tym związane. Matka Skarżącej od wielu lat cierpi na [...] przez co od dłuższego czasu ma problemy z jakimkolwiek poruszaniem się czy też wykonywaniem podstawowych czynności wokół siebie. Z uwagi na swój wiek S. S. nie kwalifikuje się do przeprowadzenia operacji ([...]) przez co jest skazana na dotychczasowe życie. Nie jest w stanie samodzielnie się ubrać, przebrać, założyć buty. We wszystkich tych czynnościach potrzebuje pomocy córki. Dodatkowo S. S. ma problemy z poruszaniem się albowiem, może jedynie powoli przejść się po domu przy pomocy laski oraz asekuracji innej osoby. Wymaga jednak przy tym pomocy przy wstaniu z łóżka, podaniu laski, zaprowadzeniu do toalety, pomocy przy korzystaniu z toalety zarówno w dzień, jak i w nocy. Dodać należy, że zamieszkuje ona na parterze domu, a toaleta znajduje się na piętrze, toteż nie jest w żadnym wypadku możliwym, by samodzielnie weszła ona po schodach, bez pomocy drugiej osoby. We wszystkich tych czynnościach wymaga stałej pomocy swojej córki. Z zebranego materiału dowodowego jasno wynika, że S. S. jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji co wynika wprost z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w stopniu znacznym — symbol przyczyny niepełnosprawności -[...]. Skarżącej nie stać na wynajęcie opiekunki, która byłaby w stanie zapewnić kompleksową opiekę. Trudno jest prowadzić gospodarstwo rolne, które nie jest tożsame z gospodarstwem domowym a jednoczenie mieć wystarczająco czasu na zajmowanie się schorowaną matką. Nadto od wielu lat na mocy ustnej umowy dzierżawy działki rolne uprawiane są przez osobę trzecią, toteż nie jest to jej podstawowe źródło utrzymania.

W odpowiedzi na skargę SKO w Krośnie wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga podlega uwzględnieniu z przyczyn, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu. Sąd nie podzielił oceny Kolegium co do charakteru opieki sprawowanej przez Skarżącą nad jej matką, która w ocenie Organu odwoławczego nie spełnia wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zdaniem Sądu należy natomiast wyjaśnić, czy Skarżąca spełniła wymóg związany z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium natomiast w pełni prawidłowo przedstawiło stanowisko dotyczące braku podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Odnośnie art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wobec powyższego wyroku Trybunału, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności. Wniosek taki wyprowadza się z brzmienia art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego - co w przypadku istotnej w sprawie regulacji nie miało miejsca. Powyższe oznacza, że od 23 października 2014 r., kiedy to weszło w życie przedmiotowe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2017r., I OSK 1079/17, z 11 lipca 2017r. I OSK 5 1600/16, powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd nie podzielił stanowiska Kolegium kwestionującego, że Skarżąca sprawuje stałą i bezpośrednią opiekę nad matką. Kolegium uznało, iż Skarżąca nie wykonuje czynności pielęgnacyjno-opiekuńczych nad matką. Tej oceny Sąd nie podziela z uwagi na ustalenia, jakie wynikają z dwóch wywiadów środowiskowych, przeprowadzonych zarówno w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i odwoławczego w powiązaniu z treścią orzeczenia o przyznaniu matce Skarżącej znacznego stopnia niepełniosprawności.

Zgodnie z orzeczeniem z [...] maja 2023r. znak [...] S. S. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7 orzeczenia).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 100 z późn. zm.), do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jednym z kryteriów przyznania znacznego stopnia niepełnosprawności, zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 857) jest konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwianiu kontaktów ze środowiskiem.

W orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym wobec matki Skarżącej potwierdzono, że S. S. wymaga tego rodzaju opieki.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 maja 2020 r. (sygn. akt I OSK 1854/19, Lex nr 3300984) wyjaśnił, że treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka. W niniejszej sprawie nie kwestionowane, że Skarżąca sprawuje osobistą opiekę nad matką.

Zarówno z zasad doświadczenia życiowego jak i woli prawodawcy wynika, że prowadzenie gospodarstwa domowego - w tym przygotowywanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie domu, czy robienie zakupów są czynnościami niezbędnymi dla prawidłowego funkcjonowania osób wymagających opieki i wchodzą w zakres prawidłowo sprawowanej opieki (zob. wyroki WSA w Gdańsku z 10 lutego 2022r., sygn. akt III SA/Gd 967/21, z 8 kwietnia 2021 r., III SA/Gd 1203/20; dostępne w bazie CBOSA). Cały zakres wymienionych w § 29 ust. 1 ww. rozporządzenia czynności składa się na sprawowanie opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 699/21, dostępny w CBOSA).

Z treści wywiadów środowiskowych przeprowadzonych dwukrotnie wynika, że Skarżąca pomaga matce we wszystkich czynnościach dnia codziennego: ubieraniu, toalecie ciała, przygotowaniu posiłków, praniu, sprzątaniu, robieniu zakupów, zawożeniu do lekarza. Co istotne, matka skarżącej z uwagi na [...], nie poddające się operacji porusza się przy pomocy dwóch kul ortopedycznych. Jak ustalono w trakcie drugiego wywiadu środowiskowego, dom, w którym mieszka Skarżąca wraz z matką nie jest dostosowany do potrzeb osoby niepełnosprawnej, bowiem łazienka znajduje się na piętrze a pokój matki na parterze. Matka Skarżącej potrzebuje natomiast pomocy przy wchodzeniu po schodach. Zatem pomoc przy wchodzeniu po schodach jest związana z koniecznością zaspokajania podstawowych potrzeb higienicznych i w połączeniu z pozostałymi okolicznościami, związanymi z rodzajem niepełnosprawności i upośledzeniem narządu ruchu prowadzi do wniosku, że opieka Skarżącej nad jej matką ma charakter stały w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, czego wymaga art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku.

Jednak należy pamiętać, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jeżeli osoby wymienione w pkt 1-4 ust. 1 art. 17 u.ś.r. nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 17b ust. 1 u.ś.r., w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Stosownie do art. 17 ust 2 u.ś.r., zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Między rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, istnieć musi bezpośredni związek, co oznacza, że rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego podyktowana musi być właśnie sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta bowiem musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, tj. w realiach tej sprawy, musi powodować faktyczny brak możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W niniejszej sprawie Skarżąca we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego podała, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego od [...] stycznia 2023r. Jednocześnie w wywiadzie środowiskowym z 14 lipca 2023r. wskazano, że Skarżąca przekazała gospodarstwo rolne w dzierżawę około 5 lat temu. Powyższe ustalenie zbieżne jest również z wyjaśnieniami, zawartymi w skardze, z których wynika, że zawarto ustną umowę dzierżawy kilka lat temu. Zgodnie natomiast z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z [...] maja 2023r. ustalony stopień niepełnosprawności S. S. datuje się od [...] lutego 2023r. Powyższa rozpiętość czasowa rodzi poważne wątpliwości, czy zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego nastąpiło w związku z koniecznością sprawowania opieki, czy też na skutek innych zdarzeń lub decyzji Skarżącej co do dysponowania gospodarstwem rolnym. W ocenie Sądu w toku ponownego rozpoznania sprawy Kolegium w trybie uzupełniającego postępowania dowodowego zobowiązane będzie wyjaśnić zaistniałą wątpliwość, poprzez zobowiązanie Skarżącej do wskazania osoby dzierżawcy, warunków dzierżawy, daty wydzierżawienia i otrzymywanego z tego tytułu czynszu. Zasadnym jest również wystąpienie do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z zapytaniem, czy Skarżąca jest lub była zarejestrowana jako producent rolny i w jakim okresie oraz czy pobiera lub pobierała i w jakich latach dopłaty z funduszy unijnych, których przesłanką uzyskania nie jest sama własność gospodarstwa, lecz jego rzeczywiste prowadzenie przez rolnika.

Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Ponadto stosownie do art. 63 ust. 2 ww. ustawy, osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.

Mając na względzie powyższe przepisy przejściowe związane ze zmianą zasad wspierania osób niepełnosprawnych i ich opiekunów stwierdzić należy, że o możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądzi spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 i art. 17b u.ś.r. na dzień złożenia wniosku stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a u.ś.r., ponieważ wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023r. Jeżeli Organ odwoławczy po uzupełnieniu postępowania dowodowego dojdzie do przekonania, że Skarżąca spełniła przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dzień złożenia wniosku będzie to oznaczało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych w oparciu o art. 63 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniu wspierającym.

W toku ponownego postępowania odwoławczego SKO w trybie art. 136 k.p.a. zobowiązane będzie wyjaśnić, czy Skarżąca spełniła przesłankę rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z opieką nad matką na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Uznając więc, że w niniejszej sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Skarżąca podlegała ustawowemu zwolnieniu od kosztów sądowych.