Postanowienie NSA, sygn. akt III OZ 594/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Odrzucenie zażalenia
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1, art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Stowarzyszenia na rzecz [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 337/24 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 337/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi [...] Stowarzyszenia na rzecz [...] z siedzibą w [...] na decyzję Rektora [...] z dnia 24 maja 2024 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 337/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, ze skargi [...] Stowarzyszenia na rzecz [...] z siedzibą w [...] (dalej także jako: "Stowarzyszenie, "skarżąca", "strona skarżąca") na decyzję Rektora [...] z dnia 24 maja 2024 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej: w punkcie pierwszym – odrzucił skargę; w punkcie drugim – zwrócił stronie skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

Zażalenie na ww. orzeczenie złożyła strona skarżąca zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwrot kosztów postępowania zażaleniowego, natomiast w przypadku nieuwzględnienia zażalenia, wniesiono o uchylenie pkt 2 zaskarżonego postanowienia i zasądzenie ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwoty 204,99 zł.

Zarządzeniem z dnia 3 października 2024 r. Przewodniczący IV Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwał stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych zażalenia przez złożenie pełnomocnictwa udzielonego przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego do reprezentacji w niniejszym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym bądź sądami administracyjnymi obu instancji, stosownie do art. 41a ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach (o którego treści pouczyć wzywanego) – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia.

Z urzędowego poświadczenia doręczenia wynika, że powyższe wezwanie doręczono stronie skarżącej w dniu 4 października 2024 r.

W piśmie z dnia 8 października 2024 r. Stowarzyszenie wniosło o uwzględnienie zażalenia przez tutejszy Sąd w trybie autokontroli. W ocenie strony, wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia jest bezprawne, gdyż przedmiotem zażalenia jest postanowienie, w którym wyrażono pogląd, że Prezes Zarządu Stowarzyszenia ustanowiony przez wszystkich członków Stowarzyszenia nie może samodzielnie podpisać skargi. Strona podkreśliła, że wniesione przez nią zażalenie powinno być przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego, aby Sąd drugiej instancji rozstrzygnął kwestię reprezentacji Stowarzyszenia. Tymczasem ponowne wezwanie Stowarzyszenia przez tutejszy Sąd do przedłożenia pełnomocnictwa udzielonego przez wszystkich członków Stowarzyszenia jest – w opinii strony – pogwałceniem jej prawa do odwołania się do sądu wyższej instancji i w praktyce doprowadzi do sytuacji, że strona nigdy nie będzie mogła zwalczyć skutecznie poglądu Sąd pierwszej instancji.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 337/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, z zażalenia Stowarzyszenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 337/24 o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia na decyzję Rektora z dnia 24 maja 2024 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej: w punkcie pierwszym – odrzucił zażalenie; w punkcie drugim – zwrócił stronie skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od zażalenia.

W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia przez złożenie pełnomocnictwa do reprezentacji w niniejszym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym bądź sądami administracyjnymi obu instancji udzielonego – zgodnie z art. 41 a ust. 2 p.o.s. – przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego, doręczono stronie w dniu 4 października 2024 r. (piątek). Siedmiodniowy termin na wykonanie wezwania upływał zatem w dniu 11 października 2024 r. (piątek). Pomimo upływu terminu, Stowarzyszenie nie uzupełniło braków formalnych zażalenia. W związku z powyższym zażalenie należało odrzucić.

Zażalenie na ww. orzeczenie złożyła strona skarżąca zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwrot kosztów postępowania zażaleniowego, natomiast w przypadku nieuwzględnienia zażalenia, wniesiono o uchylenie pkt 2 zaskarżonego postanowienia i zasądzenie ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwoty 104,99 zł, bowiem Stowarzyszenie przelew dokonało za pośrednictwem Poczty Polskiej, co wiązało się z dodatkową opłatą za usługę pocztową.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono rażące naruszenie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153 poz. 1270; dalej określanej jako: "p.p.s.a.") w powiązaniu z art. 195 § 1 p.p.s.a. oraz art. 2, 7 i 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez bezzasadne odrzucenie zażalenia od postanowienia o odrzuceniu skargi w sytuacji, gdy Sąd musiał przekazać zażalenie do NSA, żeby NSA ocenił zasadność zarzutów zażalenia, a tymczasem WSA odrzucił zażalenie z tych powodów, na podstawie których złożono zażalenie (tj. podpis pod pismem osoby rzekomo nieprawidłowo umocowanej do podpisania się) i uniemożliwia zrealizowanie prawa Stowarzyszenia do Sądu II inst. – zwalczenia stanowiska WSA, naruszając tym samym zasadę legalizmu oraz prawo do Sądu, co jest podstawowym prawem w demokratycznym państwie; w praktyce więc Stowarzyszenie zgodnie z logiką WSA nigdy nie będzie mogło doczekać się rozpatrzenia zażalenia przez NSA, bowiem WSA będzie cały czas odrzucał zażalenia, nie pozwalając na zwalczenie swojego stanowiska o tym, że podpis pod skargą i zażaleniami jest – wbrew zdaniu WSA – prawidłowy.

Zarządzeniem z dnia 8 listopada 2024 r. Przewodniczący IV Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwał stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych zażalenia przez złożenie pełnomocnictwa udzielonego przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego do reprezentacji w niniejszym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym bądź sądami administracyjnymi obu instancji, stosownie do art. 41a ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach (o którego treści pouczyć wzywanego) – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia.

W odpowiedzi na wezwanie strona skarżąca podniosła bezzasadność wezwania wskazując, że Stowarzyszenie nie ma żadnego obowiązku prawnego, aby podejmować specjalną uchwałę o pełnomocnictwie do wnoszenia skarg i zażaleń do sądów administracyjnych, czyli podejmowania czynności przekraczających czynności zwykłego zarządu. Jednocześnie skarżąca dołączyła do odpowiedzi na wezwanie uchwałę udzielającą p. M.Z. i p. D.P. pełnomocnictwa do dokonywania tych czynności, czyli składania zażaleń, skarg i nawet innych pism procesowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżące Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym, czyli tzw. "ułomną osobą prawną", tym samym stowarzyszeniu zwykłemu przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, jednakże legitymację procesową, a zatem zdolność do czynności procesowych posiadają jedynie wszyscy członkowie tego Stowarzyszenia. Przedstawiciel lub zarząd wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia członkowie stowarzyszenia upoważniają go do tego w należytej formie prawnej. Sąd pierwszej instancji uznał, że regulamin Stowarzyszenia, jako dokument statuujący tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego, nie może być źródłem takiego upoważnienia do reprezentowania Stowarzyszenia.

Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że Sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej oceny treści regulaminu Stowarzyszenia, który został dołączony do akt sprawy wraz z korespondencją z dnia 17 lipca 2024 r. (data wpływu do Wydziału, k. 28). Z jego treści wynika, że do zadań Zarządu należy m.in. reprezentowanie Stowarzyszenia na zewnątrz i podejmowanie czynności w jego imieniu. Reprezentować Zarząd i podejmować czynności w jego imieniu może samodzielnie jednoosobowo Prezes lub Wiceprezes, albo wspólnie dwuosobowo Prezes i Wiceprezes, bądź samodzielnie jednoosobowo inny członek Zarządu upoważniony do tego przez Prezesa i Wiceprezesa, albo wszyscy członkowie Zarządu wspólnie, bądź Prezes lub Wiceprezes wspólnie z przynajmniej jednym innym członkiem Zarządu (§ 12 lit. a; k. 39v). W regulaminie ustalono nadto (§ 6 lit. l; k. 38v), że celem działalności Stowarzyszenia jest reprezentowanie członków Stowarzyszenia i obywateli Polski przed organami władzy administracji rządowej i samorządowej, sądami i prokuratorami oraz innymi organami władzy publicznej. Jest to zatem szczegółowy zakres umocowania wykraczający poza prawo reprezentacji wynikające z ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j. z dnia 18 listopada 2020 r., Dz.U. z 2020 r. poz. 2261; dalej jako: "u.p.s."). Prawo do reprezentowania stowarzyszenia zwykłego wynikające z u.p.s. i regulaminu należy rozumieć wąsko i wymaga ono doprecyzowania dla podejmowania konkretnych czynności. Brak jest jednak przeszkód, żeby tego rodzaju doprecyzowanie nastąpiło w regulaminie stowarzyszenia, w formie ogólnego lub szczegółowego pełnomocnictwa. Regulamin przyjmowany jest bowiem w formie uchwały wszystkich członków stowarzyszenia i jest dopuszczalne, żeby już na tym etapie członkowie stowarzyszenia udzielili przedstawicielowi stowarzyszenia, zarządowi, pełnomocnictwa do podejmowania określonych czynności w ich imieniu (zob. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 107/17). Z tego rodzaju upoważnieniem mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem przepisy § 12 lit. a i § 6 lit. l należy odczytywać łącznie. Powyższe zaś oznacza, że Zarząd Stowarzyszenia, przy uwzględnieniu reprezentacji wynikającej z regulaminu, był uprawniony do reprezentacji w niniejszym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym lub sądami administracyjnymi obu instancji. Brak było podstaw do żądania przedłożenia pełnomocnictwa (udzielonego w uchwale podjętej przez wszystkich członków Stowarzyszenia) zawierającego umocowanie przedstawiciela Stowarzyszenia do reprezentowania przed sądami administracyjnymi w sprawie niniejszej.

Powyższe stanowisko zostało już zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II OZ 650/24 oraz w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II OZ 390/24, w którym Sąd znacznie szerzej wytłumaczył rozważane zagadnienie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę w pełni podziela powyższe stanowiska, mając również na względzie spójność orzecznictwa w licznych sprawach z udziałem Stowarzyszenia.

Innymi słowy, brak było podstaw do wezwania Stowarzyszenia do uzupełnienia braków formalnych zażalenia przez złożenie pełnomocnictwa udzielonego przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego do reprezentacji w niniejszym postępowaniu, a w konsekwencji Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo uznał, że Stowarzyszenie nie uzupełniło braków formalnych zażalenia i w związku z tym odrzucił zażalenie. Kwestia umocowania do reprezentowania Stowarzyszenia była znana Sądowi pierwszej instancji od dnia 17 lipca 2024 r., kiedy to wraz z korespondencją strona skarżącą przedłożyła regulamin Stowarzyszenia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie może on być uwzględniony, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., regulujące kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.