Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 56/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: §6ust.1
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
article: art 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 marca 2018 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2016 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Sz [...]

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia 29 listopada 2017 r. nr [...], Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ I instancji") z dnia 6 czerwca 2017 r. nr [...] w sprawie przyznania W. T. (dalej: "strona", "skarżąca") płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej [...] (dalej: "płatność RŚK") na 2016 rok.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w dniu 13 czerwca 2016 r. do organu I instancji wpłynął wniosek strony o przyznanie płatności na rok 2016, w którym zadeklarowała ona użytkowanie działki rolnej A/A1 o powierzchni 11,03 ha i wystąpiła m.in. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, w tym przyznanie kosztów transakcyjnych w ramach pakietu 4 i pakietu 5, w drugim roku realizacji zobowiązania podjętego w roku 2015. Przy czym, wskazane zobowiązanie, podjęte w roku 2015, obejmowało 9,69 ha, w całości w wariancie 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne.

Decyzją z dnia 6 czerwca 2017 r., organ I instancji przyznał stronie płatności RŚK na rok 2016 w kwocie [...]zł. Przyznana pomoc została obniżona z uwagi na zastosowanie pomniejszeń z tytułu zadeklarowania do wsparcia powierzchni większej (tj. 11,03 ha), niż uprawniona (tj. 9,69 ha), a różnica ta wyniosła więcej niż 3% a mniej, niż 20% (tu: 13,83%).

Strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym wskazała,

że - zgodnie z treścią spersonalizowanego wniosku, jaki otrzymała od Agencji - powierzchnia PEG dla deklarowanych gruntów w latach 2015 i 2016 wynosi 11,03 ha. Jednocześnie wyjaśniła, że wniosek na rok 2015 wskazywał powierzchnię 9,69 ha z uwagi na omyłkowe oparcie jego zapisów (oraz zapisów planu rolno-środowiskowo-klimatycznego na lata 2015-2020 i opracowania sporządzonego przez eksperta przyrodniczego) na danych z roku 2014.

Organ odwoławczy, po zapoznaniu się z treścią odwołania oraz materiałem dowodowym sprawy, nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, że jakkolwiek rozumie przyczyny, dla których w roku 2016 strona złożyła wniosek z zadeklarowanym areałem większym, niż objęty zobowiązaniem RŚK, podjętym w roku 2015, to niestety nie ma możliwości nieuwzględnienia faktu wystąpienia przez stronę o pomoc w kwocie wyższej, niż należna. Ani prawodawca wspólnotowy, ani krajowy nie przewidzieli bowiem możliwości odstąpienia od zastosowania pomniejszeń w sytuacji takiej, jak zaistniała w niniejszym postępowaniu.

Organ odwoławczy wskazał, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Strona podjęła w 2015 r. zobowiązanie RŚK w odniesieniu do powierzchni 9,69 ha, a zgodnie z brzmieniem § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.; dalej "rozporządzenie RŚK"), wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji. Organ wyjaśnił, że prawodawca krajowy przewidział wyjątki od tej ogólnej zasady, jednakże dotyczą one jedynie wariantu 2.1. Międzyplony i pakietu 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, a więc działań odmiennych od realizowanego przez stronę wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne. W tej sytuacji zadeklarowanie w 2016 r. do wsparcia w zakresie płatności RŚK powierzchni 11,03 ha - jakkolwiek zgodne z ówczesnymi danymi o powierzchni PEG - stanowiło powiększenie powierzchni deklarowanej do płatności w stosunku do areału objętego zobowiązaniem. To zaś pociągało za sobą konieczność zastosowania regulacji z art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr [...] z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE z 20 czerwca 2014 r. nr L 181 ze zm.; dalej "rozporządzenie nr 640/2014"), nakazującej - w przypadku, gdy powierzchnia deklarowana przekracza zatwierdzoną, a różnica ta wynosi więcej niż 3% a mniej, niż 20% - przyznanie płatności do powierzchni zatwierdzonej, pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy.

Organ odwoławczy wyjaśnił także, że w związku z tym, że w rozpoznawanej sprawie obszar deklarowany wynosił 11,03 ha a obszar zatwierdzony - 9,69 ha, to różnica między obszarem deklarowanym a zatwierdzonym stanowił [...] Stąd - zgodnie z ww. regulacją wspólnotową - należną stronie płatność obliczyć należy na podstawie obszaru zatwierdzonego, tj. 9,69 ha, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, czyli o [...] Areał objęty wsparciem RŚK na rok 2016 wynosi wobec powyższego 7,01 ha, co - przy stawce płatności określonej w załączniku nr [...] do rozporządzenia RŚK na [...] zł/ha - oznacza przyznanie stronie płatności RŚK na rok 2016 w kwocie [...]zł. Jest to kwota odpowiadająca wielkości pomocy przyznanej decyzją organu I instancji. Jednocześnie organ podkreślił, że wsparcie z tytułu przyznanych kosztów transakcyjnych wypłacane być może - zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia RŚK - jedynie w toku obsługi wniosku o przyznanie pierwszej płatności RŚK, a pomoc taką za rok 2015 strona otrzymała.

Podsumowując powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie złożone przez stronę nie mogło zostać rozpatrzone pozytywnie i to nie z uwagi na przypisanie przez organ stronie działania w złej wierze, ale z uwagi na takie skonstruowanie odnośnych unormowań przez prawodawcę wspólnotowego, które nakazują stosowanie pomniejszeń także w sytuacji, w której zawyżenie powierzchni deklarowanej do wsparcia stanowi wynik niedopatrzenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożonej na decyzję organu odwoławczego, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, zarzucając tym aktom naruszenie art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 oraz zasad ogólnych postępowania uregulowanych

w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "k.p.a."), a to poprzez:

- nieuprawnione zastosowanie przepisów dotyczących sankcji za nieuzasadnione wnioskowanie o płatność za większy areał ponad faktycznie wykorzystywany zgodnie z wnioskiem;

- pominięcie w ocenie dokumentów w sprawie wyrysu graficznego powierzchni zakwalifikowanej w opinii eksperta przyrodniczego do PROW 2015-2020 wskazującego na obszar 11,03 ha certyfikowanej powierzchni przez Agencję, tak jak podała to skarżąca we wniosku za rok 2016, a przyjmując wyłącznie pomyłkowo ujęty w części opisowej obszar 9,69 ha, wskazywany przez skarżącą we wnioskach o płatność rolno środowiskową w latach ubiegłych przed certyfikacją powierzchni kwalifikującej się do płatności rolno-środowiskowej przez Agencji;

- niezapewnienie skarżącej przez organ I instancji czynnego udziału w postępowaniu i nieumożliwienie jej przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, czego organ odwoławczy w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją nie rozpatrzył.

W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie prezentowanego przez nią stanowiska i stawianych zarzutów. W szczególności podniosła, że decyzje organów obu instancji oparte zostały o przepisy dotyczące sankcji za zawyżenie powierzchni deklarowanej do uzyskania płatności w stosunku do powierzchni kwalifikującej się do przyznania tej płatności, podczas gdy skarżąca we wniosku o przyznanie za rok 2016 płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej deklarowała powierzchnię zgodnie z przesłanym jej przez Agencję w roku 2014 częściowo wypełnionym wnioskiem zawierającym certyfikowany przez Agencję areał 11,03 ha powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności na działkach [...] i [...] deklarowanych we wniosku jako działka A/A1, zamiast wskazywanego dotychczas przez skarżącą areału 9,69 ha, wynikającego z własnych obliczeń skarżącej. W oparciu o certyfikowaną przez Agencję powierzchnię 11,03 ha od tego areału płatność taką zgodnie ze złożonym wnioskiem za rok 2014 przyznano wówczas skarżącej w ramach uczestniczenia w programie PROW do roku 2014.

Skarżąca wskazała również, że organy obu instancji nie odniosły się do faktu, że treść opisowa wniosku o przyznanie płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej za rok 2016 jak i z tytułu PROW pokrywa się w całości z częścią graficzną wniosku, która jest analogiczna jak stanowiący integralną część opinii graficzny wyrys działki A/A1 opinii eksperta przyrodniczego kwalifikującego w całości wskazany w części graficznej opinii areał działki rolnej A/A1 do uzyskania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW wariant 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne, a zatem faktycznie od certyfikowanego przez Agencję areału 11,03 ha. Organ odwoławczy zaś, przypisując skarżącej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zadeklarowanie większej powierzchni uprawnionej do ubiegania się o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną, aniżeli zadeklarowana w roku 2015, nie uwzględnił podanego przez skarżącą wyjaśnienia, że już za rok 2014 skarżąca deklarowała w ramach kontynuowanego wówczas PROW do roku 2014 areał w wysokości 11,03 ha zgodnie z przesłanym jej wnioskiem przez ARiMR zawierającym certyfikowaną powierzchnię nieruchomości skarżącej uprawnionej do płatności rolno-środowiskowej. Powierzchnia 9,69 ha zawarta we wniosku o płatność za 2015 r. opracowanego przez doradcę rolno-środowiskowego jest wynikiem błędu popełnionego przez doradcę rolno-środowiskowego z Ośrodka Doradztwa Rolniczego w [...], u którego skarżąca obowiązana była zamówić i opłacić sporządzenie planu działalności rolno-środowiskowej na lata 2015-2020 jako wymaganego dokumentu do składanego wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, nieobjętego kosztami transakcyjnymi w ramach pakietu 4 i pakietu 5. Organ I instancji nie umożliwił udziału skarżącej w postępowaniu przed wydaniem zaskarżonej decyzji i złożenia wyjaśnień, że doradca z Ośrodka w [...] nie zachował należytej staranności przy sporządzeniu przedmiotowego planu, powielając jedynie analogiczny plan z poprzedniego okresu 2009-20014 i nie korygując powierzchni areału uprawniającego do uzyskania płatności do wielości 11,03 ha zgodnie z dokonaną certyfikacją przez ARiMR, a także nie informując eksperta przyrodniczego o faktycznym areale działki A/A1 objętej opinią, wynikającej z certyfikacji dokonanej przez Agencję. Skarżąca nie miała możliwości skorygowania podanego areału deklarowanego za rok 2015 tak w planie rolno-środowiskowym,

jak i w opinii przyrodniczej sporządzonej w oparciu o areał podany ekspertowi przyrodniczemu przez doradcę rolno-środowiskowego, ponieważ dokumentacja wniosku o przyznanie płatności za rok 2015 okazana została skarżącej przez doradcę rolno-środowiskowego w Biurze organu I instancji w ostatnim dniu terminu do złożenia wniosku, przesuniętym w stosunku do terminu ustawowego ze względu na zaistniałe opóźnienia w przekazywaniu ekspertom przyrodniczym zasad sporządzania opinii przyrodniczych co do poszczególnych pakietów PROW na lata 2015-2020. O zaistniałym błędzie co do areału działki A/A1 podanym przez doradcę w sporządzonym przez niego planie działalności rolno-środowiskowej na lata 2015-2020 i wniosku o przyznanie płatności za rok 2015 skarżąca zorientowała się dopiero po otrzymaniu zaliczki z tytułu jednolitej płatności obszarowej za rok 2015.

Organ odwoławczy nie zbadał i nie uwzględnił podanego przez skarżąca faktu, że skarżącą poinformowano wówczas w Biurze organu I instancji, że zmiana wniosku za rok 2015 nie jest już na tym etapie możliwa, ale będzie można certyfikowaną powierzchnię ująć we wniosku za rok 2016.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 15 marca 2018 r. skarżąca poparła skargę i podniosła,

że w odniesieniu do zgłoszonej powierzchni niezgodność na pewno nie występuje i nie zgłosiła w sposób umyślny powierzchni nieprawidłowej. Podniosła także, że zgłoszona działka jest to od 2005 r. ta sama działka i ta sama łąka. Podała ponadto, że otrzymała decyzję za 2015 r., jednak jej nie zaskarżyła. Pełnomocnik organu wniósł natomiast o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem, przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 p.p.s.a.). Ocenie sądu podlega zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Z kolei, w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest ocena zgodności z obowiązującymi przepisami prawa decyzji Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 listopada 2017 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa z dnia 6 czerwca 2017 r. nr [...] w sprawie przyznania skarżącej płatność RŚK na 2016 rok w pomniejszonej wysokości, z uwagi na zawyżenie deklaracji.

W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że w 2015 r. skarżąca podjęła zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w wariancie 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne (tj. w wariancie przewidzianym w § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RŚK), deklarując we wniosku o przyznanie pierwszej płatności RŚK użytki rolne o powierzchni 9,69 ha. Do tak zadeklarowanej powierzchni użytków, decyzją wydaną w 2015 r., skarżącej przyznano i wypłacono wnioskowane płatności, a skarżąca nie zaskarżyła wydanej wobec niej decyzji. Następnie zaś, składając w 2016 r. wniosek kontynuacyjny, skarżąca zadeklarowała do przyznania płatności na rok 2016 powierzchnię 11,03 ha. Wobec tego organ administracji, do którego złożono wniosek, kierując się regulacją zawartą w § 6 ust. 1 rozporządzenia RŚK, zmniejszył płatność deklarowaną do przyznania płatności do wartości zobowiązania podjętego przez skarżącą, tj. 9,69 ha, zaś różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną uznał za nieprawidłowość, tj. zawyżenie deklaracji. W związku z tym, że owo zawyżenie deklaracji wyniosło 13,83%, organ zastosował karę przewidziana w art. 19 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia nr [...], a mianowicie przyznał skarżącej pomoc do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy.

Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się natomiast do oceny zasadności zastosowania wobec skarżącej opisanej powyżej sankcji. Skarżąca, nie podważając przedstawionego powyżej biegu zdarzeń, prezentuje bowiem stanowisko, iż kara ta nie może mieć wobec niej zastosowania, a to z uwagi na wystąpienie okoliczności uzasadniających deklarowanie przez nią w złożonych wnioskach (pierwotnym i kontynuacyjnym) innych wielkości gruntów. W ocenie skarżącej, organy obu instancji nieprawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sprawie i bezpodstawnie nie uwzględniły m.in. faktu, że powierzchnia 9,69 ha zawarta we wniosku o płatność za 2015 r. jest wynikiem błędu popełnionego przez doradcę rolno-środowiskowego z Ośrodka Doradztwa Rolniczego w [...], zaś zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na 2016 r. powierzchnia 11,03 ha jest wielkością prawidłową. Działania skarżącej nie nosiły znamion zawinienia umyślnego, zaś decyzje organów obu instancji dotknięte są zatem wadą polegającą na naruszeniu art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr [...] oraz art. 7-9 i art. 10 § 1 k.p.a..

Z uwagi na tak zakreślony przedmiot sprawy na wstępie wskazać należy,

że materialnoprawne przesłanki przyznania płatności RŚK na rok 2016 uregulowano w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 349 ze zm.; dalej: "ustawa") oraz w wydanym na jej podstawie rozporządzeniu RŚK.

I tak, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia RŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr [...] (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr [...]", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr [...] lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Jak stanowi § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RŚK, zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr [...], zwane dalej "użytkami rolnymi" (...):

a) zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu,

b) spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej,

c) objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr [...] również w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr [...].

Ponadto rolnik lub zarządca realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (§ 5 ust. 4 rozporządzenia RŚK).

Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 rozporządzenia RŚK, wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji, z wyjątkiem:

1) zmiany wielkości obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach wariantu 2.1., lecz nie więcej niż o 15% w stosunku do wielkości obszaru objętego tym zobowiązaniem w pierwszym roku jego realizacji, lub zmiany miejsca realizacji tego zobowiązania;

2) zmiany wielkości obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 lub zmiany miejsca realizacji tego zobowiązania.

Ponadto, zgodnie z § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RŚK, w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-6 wysokość płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna. Przy czym, w myśl § 15 ust. 3 przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr [...], określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zatem płatności RŚK przysługują do powierzchni objętych zobowiązaniem ustalonym w oparciu o zatwierdzone do płatności powierzchnie, do których przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskową, z uwzględnieniem powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru.

Zadeklarowane we wniosku przez beneficjenta dane podlegają weryfikacji za pomocą kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu przeprowadzanych przez właściwe władze. Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności.

Natomiast, w razie stwierdzenia zawyżenia deklaracji, zastosowanie znajdują kary przewidziane w art. 19 rozporządzenia nr [...], a mianowicie:

"1. Jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru zatwierdzonego.

Jeśli różnica ta przekracza 20% obszaru zatwierdzonego, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego.

2. Jeśli różnica ta przekracza 50%, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18.

3. Jeśli kwota obliczona zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z art. 28 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr [...](29) anuluje się saldo pozostałe do spłaty.".

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że program RŚK cechuje istotne ograniczenie, wynikające z powołanego § 6 ust. 1 rozporządzenia RŚK, uniemożliwiające zwiększenie obszaru objętego zobowiązaniem w stosunku do powierzchni, jaka została uznana za objętą nim w pierwszym roku realizacji programu. Skoro zatem w dniu 15 marca 2015 r. skarżąca podjęła zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w wariancie 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne - do powierzchni 9,69 ha, to do końca realizacji tego zobowiązania podjętego będzie mogła skutecznie występować o wsparcie RŚK jedynie do ww. 9,69 ha, nawet jeśli faktycznie użytkować będzie powierzchnię większą. W tej sytuacji, zadeklarowanie przez skarżącą we wniosku o przyznanie płatności na 2016 r. powierzchni 11,03 ha, i to nawet zgodnej z rzeczywiście przez skarżącą uprawianą, nie mogło spowodować przyznania płatności do deklarowanej powierzchni, lecz musiało zostać uznane za przedeklarowanie wniosku, pociągające za sobą konsekwencje przewidziane w art. 19 ust. 1 rozporządzenia 640/2014. Jak bowiem słusznie zauważył organ odwoławczy, z uwagi na brak stosownych regulacji krajowych i wspólnotowych, organ nie ma możliwości odstąpienia od zastosowania ww. pomniejszeń.

Podkreślić w tym miejscu również należy, że organy obu instancji w żadnej mierze nie kwestionowały tego, że skarżąca w roku 2016 prowadziła zgodną z wymogami programu RŚK działalność rolniczą na powierzchni zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności na ten właśnie rok. Jest to jednakże okoliczność pozbawiona znaczenia dla istoty niniejszej sprawy, albowiem o wielkości obszaru możliwego do objęcia wsparciem RŚK w roku 2016 decyduje inny czynnik, a mianowicie wielkość obszaru, w stosunku do którego to zobowiązanie powstało.

W konsekwencji brak jest również podstaw do uwzględnienia podnoszonego przez skarżącą zarzutu naruszenia przez organy zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, o jakich mowa w art. 7-9 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a., zwłaszcza, że jeśli zaś chodzi o przebieg i zakres postępowania dowodowego w sprawie o przyznanie płatności RŚK, to kwestia ta uregulowana jest nieco odmiennie w art. 27 ustawy od regulacji k.p.a.

I tak, w myśl art. 27 ust. 1 ustawy, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. W myśl tego przepisu, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z uwagi na specyficzny charakter postępowania w przedmiocie płatności do gruntów rolnych, organ nie miał obowiązku podejmowania z urzędu działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy i poszukiwania odpowiedzi na pytanie, czy skarżąca z przyczyn obiektywnych czy też przez siebie niezawinionych zadeklarowała do płatności powierzchnię 11,03 ha. Również ewentualna analiza załączników graficznych oraz wszelkiej innej dokumentacji, sporządzanej na okoliczność realizacji programu RŚK, nie mogłaby spowodować oczekiwanego przez skarżącą rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ograniczenie powierzchni uprawnionej do wsparcia w zakresie tego programu wynika z przyczyn wskazanych powyżej. Analogicznie przedstawia się kwestia przyczyn, dla których skarżąca w 2015 r. wystąpiła i otrzymała o wsparcie z tytułu realizacji programu RŚK do 9,69 ha. Są one

- na gruncie postępowania w sprawie przyznania płatności RŚK na rok 2016 - pozbawione znaczenia. Rozstrzygnięcie, w treści którego powierzchnia zobowiązania RŚK ustalona została na 9,69 ha znajduje się w obrocie prawnym, ma status decyzji ostatecznej i wiąże zarówno skarżącą, jak i organy Agencji.

W nawiązaniu do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. należy wyjaśnić, że w myśl tego przepisu, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Wyrażona w tym przepisie zasada zaufania nie została naruszona przez orzekające organy Agencji. Skarżąca miała prawo oczekiwać, że jej wniosek o przyznanie płatności zostanie rozpoznany zgodnie z obowiązującymi przepisami, co nie oznacza, że obowiązkiem organu było przyznanie płatności w wysokości przewidywanej przez skarżącą i dużo wyższej niż wynikającej z zaskarżonej decyzji.

Niezasadny jest też zarzut, że naruszenia art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika bowiem a skarżąca w żaden sposób tego nie dowiodła, że występowała z żądaniem udzielenia pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, jak również o zapewnienie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Zaznaczyć przy tym należy, że choć z art. 9 zdanie drugie k.p.a. wynika, że organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, to jednak uregulowanie to nie może być odczytywane w ten sposób, że w rozpoznawanej sprawie organ powinien był z urzędu "naprawić" błędy, jakie były wynikiem wadliwego postępowania doradcy rolno-środowiskowego i przy rozpatrywaniu wniosku z 2016 r. przyjąć dane nieodpowiadające zobowiązaniu podjętemu przez skarżącą w roku 2015. Nie można też pomijać tego, że we wniosku skarżąca oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętej wnioskiem o płatność. W tej sytuacji musi więc być świadoma tego, że są one odmienne od zasad przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Może to prowadzić - jak w niniejszym przypadku - do sytuacji, w której powierzchnia deklarowana do płatności w każdym z tych odrębnych systemów będzie odmienna. Powiększenie areału zgłoszonego do wsparcia w kolejnym roku będzie (o ile nie zaistnieją jakieś nieprawidłowości) mogło zostać włączone do areału uprawnionego do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, pozostając nieuprawnionym w zakresie płatności RŚK.

W tym stanie sprawy, uznając, że zaskarżona organ jest wyrazem prawidłowo dokonanej subsumpcji przepisów prawa, na tle ustalonego prawidłowo stanu faktycznego, sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi skarżącej i, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.