Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 936/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant St. sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 października 2022 r. nr UP-828/2022 (480000/71/324677/2022) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 21.10.2022 r. nr UP - 828/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm., dalej u.s.u.s.) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z 18.08. 2022 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności B. S. - dalej strona, skarżący - 1. z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 414195,90 zł, w tym na; a) ubezpieczenia społeczne za okres 06/2000- 07/2000 r., 11/2000-02/2002 r., 06/2002-10/2018 r. b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 10/2001-11/2001 r., 12/2002-12/2018 r., 10/2019 r. c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 12/2001 -02/2002 r., 06/2002-07/2002 r., 02/2004-11/2013 r. 2. z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 356 056,23 zł, w tym na a) ubezpieczenia społeczne za okres 06/2000-07/2000 r., 11/2000-02/2002 r., 06/2002-10/2018 r. b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 10/2001-11/201 r., 12/2002-12/2018 r" 10/2019 r. c) Fundusz Pracy za okres 12/2001-02/2002 r.. 06/2002-0/2002 r., 02/04-11/2013 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 30.06.2022 r. wpłynął do ZUS wniosek strony o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że przygotowuje nieruchomość, której jest właścicielem do zmiany jej obecnej funkcji na funkcję komercyjną. Wskazał, że obecnie jest to była stacja transformatorowa wykupiona w 2000 r. od Górnośląskiego Zakładu Energetycznego o znacznym stopniu zdegradowania budowlanego. Dodał, że obiekt ten wykorzystuje częściowo jako mieszkanie, a umorzenie zobowiązań wobec ZUS pomoże w realizacji projektu.

ZUS po przeprowadzeniu postępowania w sprawie decyzją z 18.08.2022 r. nr [...] na podstawie art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ: nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s.; gdyż nie wykazał skarżący zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego; skarżący nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; nie wykazał, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły stronę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. ZUS uznał, iż w świetle przepisu art. 24 u.s.u.s., nie upłynął jeszcze termin, w którym zaległości mogą być dochodzone. Wskazał przy tym, iż zasady przedawnienia zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek reguluje art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z jej zapisami w brzmieniu obowiązującym w okresie od 24 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W związku z uchwaleniem ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, której przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostały wprowadzone zmiany dotyczące m.in. skrócenia okresu przedawniania należności z tytułu składek do 5 lat. W świetle powołanego przepisu dochodzone należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W przypadku zaistnienia okoliczności powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia, po ich ustaniu przedawnienie biegnie dalej. Dalej podał, iż bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zaznaczył, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego 31.05.2004 r. i sukcesywne kierowanie należności do egzekucji spowodowało, iż bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu i trwać będzie do zakończenia postępowania. Wskazał również, iż bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 2a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. W tym ostatnim względzie zauważył, iż zawarcie układu ratalnego w dniu 15.07.2019 r. spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia wszystkich należności wydłużając jego termin o czas obowiązywania umowy w sprawie ratalnej spłaty należności tj. do 16.11.2021 r. Uwzględniając powyższe okoliczności Zakład stwierdził, że należności nie uległy przedawnieniu.

Dalej ZUS wskazał, że umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności jest dopuszczalne na podstawie art. 28 ust. 3a u. s. u. s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu. Zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r.. Nr 141, poz. 1365, dalej: Rozporządzenie) należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą było w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ w tym zakresie stwierdził, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia. Zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Decydując się na założenie działalności gospodarczej strona winna być świadoma, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność.

Dalej podniósł, iż wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Taka sytuacja w sytuacji strony nie zachodzi. W sprawie nie odnotowano żadnych dokumentów, które wykluczałyby stronę całkowicie i trwale z możliwości aktywności zarobkowej, jak również potwierdzających konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Strona jest osobą samotną i osiąga dochód z tytułu emerytury. Organ ograniczonych możliwości płatniczych nie uznał za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny co w sprawie nie ma miejsca. ZUS stwierdził, iż analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym okresie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienia itp.), czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ciężar udowodnienia, że nie ma żadnej możliwości spłaty zadłużenia ciąży na osobie zobowiązanej. Wskazał, iż strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1 290,76 zł Dodał, iż stronę rodzina wspiera finansowo i ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 700,00 zł a wydatki za eksploatację mieszkania należą do stałych opłat jakie wnioskodawca ponosi z tytułu utrzymania i nie spełniają przesłanki do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. ZUS nadmienił, iż oprócz przedmiotowego zadłużenia posiada strona zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w wysokości powyżej 150 000,00 zł, w instytucjach w kwocie 2 009,00 zł oraz u osób fizycznych w kwocie 273 457,00 zł. Powyższe zobowiązania są spłacane, egzekucję prowadzi komornik sądowy ze świadczenia emerytalnego. Spłatę powyższych zobowiązań organ uznał za ważną, jednak to nie oznacza prawa do pomijania spłaty zadłużenia wobec ZUS. Pozycja ZUS nie może być bowiem gorsza od innych podmiotów. Podniósł, iż strona dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego i otrzymuje pomoc finansową od rodziny. Ponadto w ocenie organu nieruchomość, której jest właścicielem jest przygotowywana do zmiany jej obecnej funkcji na funkcję komercyjną zatem istnieje pozytywna prognoza, co do możliwości spłaty w dalszej perspektywie. Poza tym działalność gospodarcza została jedynie zawieszona, co prowadzi do wniosku, że jest rozważana możliwość dalszego jej prowadzenia i uzyskiwania dochodu z tego tytułu.

W zakresie dowodów dot. leczenia szpitalnego w ocenie Zakładu istnienie kłopotów zdrowotnych nie przemawia za przychyleniem się do wniosku. Ww. przesłanka ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba osoby zobowiązanej lub któregoś z członków jej rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskanie dochodu niezbędnego do opłacenia należności. Sytuacja taka nie zachodzi, gdyż skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne. W konsekwencji ZUS uznał, że nie zachodzą okoliczności wykazane w § 3 ust. pkt. 3 w/w rozporządzenia.

W skardze do WSA w Gliwicach skarżący zakwestionował wydaną decyzję podnosząc, iż organ nie wziął pod uwagę, iż dysponuje on opracowaniem mogącym wspomagać leczenie i inicjować nowe rozwiązania profilaktyki leczniczej. Nadto, iż nie dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi spłatę zaległości.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 202 r., poz. 259 - dalej jako Ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa), albo stwierdzi wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 Ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa).

Oceniając zaskarżoną decyzję, według podanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że nie jest ona prawidłowa.

Istota sporu w sprawie dotyczy oceny legalności decyzji ZUS Oddziału w B. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek kosztów, należności z tytułu składek w części finansowanych przez płatnika składek , odsetek za zwłokę w tym: za ubezpieczenia społeczne - za okres 06/2000-07/2000 r., 11/2000-02/2002 r., 06/2002-10/2018 r. b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 10/2001-11/2001 r., 12/2002-12/2018 r., 10/2019 r. c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 12/2001 -02/2002 r., 06/2002-07/2002 r., 02/2004-11/2013 r. 2. z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 356 056,23 zł, w tym na a) ubezpieczenia społeczne za okres 06/2000-07/2000 r., 11/2000-02/2002 r., 06/2002-10/2018 r. b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 10/2001-11/201 r., 12/2002-12/2018 r., 10/2019 r. c) Fundusz Pracy za okres 12/2001-02/2002 r., 06/2002-0/2002 r., 02/04-11/2013 r.

W ocenie Sądu w tej sprawie dotyczącej umorzenia należności i pochodnych od składek w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga to, których składek dotyczy wniosek, a co za tym idzie ustalenia, czy należności pochodne z ich tytułu są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Trzeba bowiem podkreślić, że decyzje w sprawach tego rodzaju mogą być wydawane wyłącznie w przypadku należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast procedowanie w sprawach dotyczących należności, które wygasły na skutek przedawnienia. Przedawnienie jako instytucja prawa materialnego, skutkująca wygaśnięciem zobowiązania musi być bezwzględnie respektowana w toku postępowania. W realiach rozpoznawanej sprawy, obowiązkiem ZUS było zatem w pierwszej kolejności ustalenie, czy zaległe składki, od których umorzenia odsetek, kosztów upomnienia wniósł skarżący są nadal wymagalne i nie uległy one przedawnieniu. Tym bardziej, że początek zaległości w opłacaniu składek datuje się na 06/2000 r. Za bezprzedmiotowe - podlegające umorzeniu zgodnie z art. 105 § 3 kpa trzeba bowiem uznać prowadzenie przez organ postępowania w sprawie umorzenia nieistniejących (przedawnionych) należności składkowych. Dopiero po prawidłowym ustaleniu okresu, którego dotyczą należności składkowe oraz ich wysokości możliwe jest wydanie przez organ prawidłowej decyzji, na podstawie art. 28 u.s.u.s.

Kwestia ta jest o tyle istotna w niniejszej sprawie, że organ I instancji powołał się na przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia, której zaistnienie wymaga przedstawienia dowodów powodujących tą okoliczność. Wskazać bowiem należy, że w obecnym brzmieniu art. 24 ust. 4 usus stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Również w pierwotnym brzmieniu, zgodnie z art. 24 ust. 4 usus należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przepis był parokrotnie nowelizowany. Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonała w art. 1 pkt 9 zmiany m.in. art. 24 ust. 4 usus, stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej weszła ona w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. Tą ustawą zmieniającą dodano również do art. 24 m.in. ustęp 5b stanowiący, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Następnie art. 24 ust. 5b usus został zmieniony przez art. 10 pkt 10 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r., nr 121 poz.1264) z dniem 1 lipca 2004 r. i otrzymał brzmienie: Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 usus i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 powołanego przepisu, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi, wcześniej przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu.

W niniejszej sprawie organ II nie odniósł się w ogóle do kwestii przedawnienia co oznacza, iż naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania z art. 15 k.p.a. Jak zaś słusznie stwierdził WSA w Gliwicach w wyroku o sygn. akt III S/VGI 55/23, z dnia 28 marca 2023 r. organ odwoławczy jest obowiązany ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją. Temu obowiązkowi uchybiono co oznacza, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Organ I instancji wydając natomiast decyzję 18 sierpnia 2022 r. i odnosząc się do kwestii przedawnienia należności z tytułu składek stwierdził, iż nie uległy one przedawnieniu wskutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego 31.05.2004 r. Wskazał także na zawarcie układu ratalnego w dniu 15.07.2019 r., co w jego ocenie spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia i wydłużenie jego terminu o czas obowiązywania umowy w sprawie ratalnej spłaty należności, to jest do dnia 16.11.2021 r. Powołując te okoliczności jako wydłużające termin przedawnienia organ wydał jednak decyzję we wskazanej wyżej dacie -18.08.2022 r., nie wskazując przy tym jakie przyczyny zaistniały, wydłużające termin przedawnienia do tej daty. Zaznaczenia przy tym wymaga, iż okoliczności faktyczne uzasadniające zawieszenie biegu terminu przedawnienia i w konsekwencji wydłużenie tego terminu muszą zostać wykazane przez organ. W aktach niniejszej sprawy dowodów potwierdzających twierdzenia organu w tym zakresie jakichkolwiek brak. Brak jest dowodów doręczenia zawiadomienia dłużnika o czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek gdzie istotne pozostaje to, że termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg osobno dla każdej składki. Taki sposób procedowania w sprawie oznacza, iż organ II instancji utrzymując w mocy decyzję organu I instancji bez jakichkolwiek dokumentów z których wywodzony był skutek prawny dla strony w zakresie braku przedawnienia składek dopuścił się w ten sposób do naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie bowiem do art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w wyroku z 27 września 2017 r., sygn. akt I SA/GI 536/1 (publ.:www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że organ administracyjny wszystkie swoje twierdzenia o zdarzeniach prawnych istotnych w danej sprawie powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność. Sąd zauważa także, iż nie jest jego rzeczą uzupełnianie dowodów w sprawie, gdyż Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Jak stanowi art. 133 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż Sąd przy ocenie legalności aktu bierze pod uwagą materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dodać należy, iż Sąd administracyjny nie ma obowiązku ustalania okoliczności sprawy.(por. wyrok NSA I OSK 1664/17z dnia 31 października 2017 r.) publ. LEX nr 2400692. Z przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyroki NSA z dnia: 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09, LEX nr 594014, 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09, LEX nr 746707, 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 763/12, LEX nr 1219174).

Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali daty wymagalności poszczególnych należności z tytułu składek, obliczy termin przedawnienia każdej z nich, ustali, czy zaszły okoliczności przerywające bądź zawieszające bieg terminu przedawnienia i których należności dotyczyły i wskaże w uzasadnieniu decyzji z jakich okoliczności wnioski co do braku przedawnienia co do poszczególnych należności wywodzi. Nadto włączy w poczet materiału dowodowego dokumenty świadczące o zawieszeniu bądź przerwaniu biegu terminu przedawnienia składek. Dopiero tak ustalony stan faktyczny i uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek.

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa.

-----------------------

Sygn. akt III SA/GI 936/22

Sygn. akt III SA/GI 936/22