Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 145/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 86, 87
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 3204/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.


UZASADNIENIE

I

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3204/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") odmówił W. P. (dalej jako: "skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej jako: "BFG") z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji.

W dniu 8 grudnia 2022 r. skarżąca wniosła skargę na ww. decyzję BFG wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że nie złożyła skargi w terminie, ponieważ nie była poinformowana o restrukturyzacji podjętej przez BFG.

Uzasadniając powyższe postanowienie Sąd pierwszej instancji przytoczył treść przepisów art. 86 i 87 p.p.s.a. oraz przedstawił wymagania stawiane podmiotowi, który wnosi o przywrócenie terminu do dokonania czynności.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. W rozpoznawanej sprawie skarżąca uprawdopodobniła, że nie wiedziała o wydanej przez BFG decyzji z dnia 29 września 2022 r. Nie uprawdopodobniła natomiast, w ocenie Sądu pierwszej instancji, w żaden sposób braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na tę decyzję.

Skarżąca, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, nie była bezpośrednim adresatem zaskarżonej decyzji, więc nie było obowiązku doręczenia jej rozstrzygnięcia. Zatem podlegała ona ogólnej zasadzie, zgodnie z którą przysługiwał jej 7-dniowy termin do wniesienia skargi liczony od dnia ogłoszenia decyzji BFG na stronie internetowej. W rozpoznawanej sprawie informacja o przyczynach i skutkach wydania spornej decyzji ukazała się na stronie internetowej BFG dnia 30 września 2022 r., zatem ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi był dzień 7 października 2022 r. Sąd pierwszej instancji dodał, że opublikowana informacja zawierała pouczenie o możliwości zakwestionowania przedmiotowej decyzji i informację o 7-dniowym terminie do jej zaskarżenia.

W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżąca nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminowi było następstwem niezawinionych okoliczności, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była ona w stanie przeciwdziałać. Z okoliczności sprawy, jak i z informacji dostępnych publicznie wynikało, że informacje o przymusowej restrukturyzacji wobec A. S.A. były powszechnie znane i szeroko komentowane w mediach krajowych i lokalnych. Skarżąca, jako nabywca instrumentów finansowych od tego banku, winna, według Sądu pierwszej instancji, należycie dbać o własne interesy.

Sąd pierwszej instancji przypomniał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy skarżąca dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W przedmiotowej sprawie skarżąca, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu, a zatem termin do dokonania czynności nie mógł zostać przywrócony.

II

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, która podała, że nie wniosła skargi w terminie, ponieważ uważała, że ulokowane przez nią środki są bezpieczne. Skarżąca nie wiedziała o przymusowej restrukturyzacji i nie śledziła informacji na ten temat w Internecie. Skarżąca podała, że zaufała pracownikom banku, którzy wielokrotnie zapewniali o bezpieczeństwie inwestycji.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Jakkolwiek przedmiotowe zażalenie nie zawiera wniosku o zmianę, bądź uchylenie postanowienia, to jednak nie stanowi to przeszkody do jego merytorycznego rozpoznania. Podzielić należy w tej mierze stanowisko prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że tego rodzaju brak nie czyni niemożliwym merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego (por. postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. I OZ 111/15, postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2023 r., sygn. II GZ 293/23).

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powyższego wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest zaś stanowisko, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt III FZ 394/23).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie tylko nie uwzględnił wszystkich okoliczności, które mogłyby przemawiać za przywróceniem skarżącej terminu do wniesienia skargi od decyzji BFG, ale w istocie nie dokonał ich analizy i oceny w świetle ustawowych przesłanek przywrócenia uchybionego terminu. Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji nie rozważył kwestii należytej staranności w terminowym dopełnieniu czynności procesowej, tj. nie wziął pod uwagę okoliczności związanych z zawinieniem skarżącej w odniesieniu do podjętych przez nią działań. Badając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (wniesienia skargi), Sąd pierwszej instancji winien zbadać, czy do uchybienia terminowi doszło z winy skarżącej. Kryterium braku winy, jako przesłanki uprawniającej do przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem zachowania staranności przy dokonaniu tej czynności. Co istotne, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

Odnosząc te ogólne uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że o ile Sąd pierwszej instancji przedstawił interpretację przepisów regulujących kwestię terminu do zaskarżenia decyzji BFG dla podmiotu niebędącego jej adresatem, ale którego interes prawny miał doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem, uznając że nastąpiło to dnia 7 października 2022 r., a także odniósł się do kwestii pouczenia o trybie i terminie do złożenia skargi, to nie zbadał wystarczająco kwestii zaktualizowania się przesłanki określonej w art. 86 p.p.s.a. w kontekście okoliczności podniesionych w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.

Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, Sąd pierwszej instancji powinien ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić, czy mogą one uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe, Sąd pierwszej instancji mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, winien zbadać, czy rodzaj i charakter podjętych przez skarżącą działań może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 27 września 2023 r., sygn. akt III FZ 436/23). Ponadto należy mieć na uwadze, że wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy funkcji ochronnej (zob. postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. II GZ 183/10, postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. I GZ 237/14, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. I OZ 609/19).

Z przedstawionych wyżej powodów – przy uwzględnieniu zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego – sprawa podlegała przekazaniu do rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawione wyżej uwagi i zbada – pod kątem przesłanek określonych w art. 86 p.p.s.a. – czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na postawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.