Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 353/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy ze skargi H. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 05.09.2022 r. nr [...] Prezydent Miasta G. nałożył na H. S. prowadzącego działalność gospodarcza pod nazwą H. (dalej jako skarżący) karę pieniężną za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że skarżący nie wykonał w 2021 r. obowiązku osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a w konsekwencji zgodnie z art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1297 z późn. zm., dalej jako u.c.p.g.) podlega karze pieniężnej obliczonej w sposób określony w art. 9x ust. 3 u.c.p.g.

Zdaniem Prezydenta Miasta G. ustawodawca nie pozostawił organom administracji żadnej możliwości odstąpienia od wymierzenia przedmiotowej kary, uznania jej zasadności - wprowadzając sztywne dyrektywy jej obliczenia. Organ ten wyjaśnił, że karę pieniężną oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu użycia i recyklingu odpadów. Ryzyko bycia podmiotem ukaranym karą pieniężną na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., jak i ryzyko związane z wysokością tej kary obciążają przedsiębiorcę w sposób czytelny. Ustawa nie uzależnia bowiem nałożenia kary od jakichkolwiek działań organu wydającego decyzję w tym przedmiocie. W swych obliczeniach organ I instancji przyjął następujące dane:

1) łączna masa odpadów komunalnych, przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi, wyrażona w Mg, z terenu gminy w 2021 r. - 135,0491 Mg

2) wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych - 20%

3) uzyskany poziom przygotowania do ponownego użycia i poddanych recyklingowi odpadów komunalnych - 8,7%

4) brakująca masa odpadów wymagana do osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2021 r. -175,4086 Mg

5) jednostkowa stawka opłaty za umieszczenie na składowisku odpadów o kodzie 20 03 01, zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Klimatu z dnia 9 września 2021 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021, S = 276,21 zł/Mg.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący podnosząc w szczególności, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie dawał podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego, a tym bardziej nałożenia na skarżącego kary pieniężnej. Dalej zarzucił, że ustalenia faktyczne w sprawie dokonane zostały jedynie w oparciu o materiały zgromadzone w aktach administracyjnych, które nie były kompletne, a ich treść nie pozwala na ustalenie na jakiej podstawie została wydana zaskarżona decyzja oraz w jaki sposób i opierając się o jakie dane i informacje została obliczona i nałożona kara pieniężna.

W ocenie skarżącego organ I instancji błędnie przyjął, że nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych może stanowić podstawę do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji gdy okoliczności faktyczne sprawy nie potwierdzają jakoby skarżący dopuścił się czynów uzasadniających zastosowanie tych przepisów. Nadto, w odwołaniu podniesiono, że zaskarżona decyzja w rozstrzygnięciu nie zawiera wskazania, w jakim mieście skarżący nie osiągnął wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Końcowo skarżący zarzucił, że Prezydent Miasta G. błędnie nie zastosował w sprawie przepisu art. 189f § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) i przyjął, że nie było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, podczas gdy waga naruszenia prawa jest, zdaniem skarżącego, znikoma, uchybienie to nie nastąpiło z jego winy, nie spowodowało żadnych negatywnych konsekwencji zaś przepis u.c.p.g. nie wskazuje, że reguł ogólnych wymierzenia kar administracyjnych wynikających z przepisów k.p.a. nie stosuje się.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 27.01.2023 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wyjaśniło, że w decyzji Prezydenta Miasta G. szczegółowo wyjaśniono podstawę prawną, jak i mechanizm naliczenia kary pieniężnej. Zdaniem Kolegium poziom recyklingu zakładany do osiągnięcia i rzeczywiście osiągnięty, jak również wysokość wyliczonej kary pieniężnej, zostały w zaskarżone decyzji określone prawidłowo.

W przekonaniu Kolegium, stan faktyczny spraw był jasny i wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. SKO wyjaśniło, że organ I instancji miał prawo opierać się na faktach znanych mu z urzędu (a takim jest złożenie sprawozdania z określoną ilością odpadów komunalnych) i nie musiał się w takim wypadku powoływać się na konkretne dowody, ani dokonywać ich oceny.

Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że podstawą naliczenia kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie było sprawozdanie, które skarżący, zgodnie z art. 9n ust. 7 u.c.p.g. przedłożył organowi za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarce odpadami jako przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości na terenie Miasta G. za 2021 rok. Sprawozdanie złożone przez skarżącego zawierało również informacje o masie odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu i stanowiło podstawę wszczęcia postepowania, a dane w nim zawarte stanowiły podstawę wyliczenia przedmiotowej kary pieniężnej.

W ocenie Kolegium rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji nakłada na stronę obowiązek wyrażony w sposób precyzyjny i nie rodzący żadnych niedomówień, zaś niewskazanie w jakim mieście skarżący nie osiągnął poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych nie może decydować o nieprawidłowości rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów organ II instancji wyjaśnił, że orzecznictwie nie ma jednolitości co do możliwości stosowania regulacji z działu IVa k.p.a. (administracyjne kary pieniężne) w odniesieniu do kar z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. Nawet jednak przyjmując, że skoro ustawa nie reguluje przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, to kodeksowa instytucja odstąpienia od nałożenia kary nie znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie nie została bowiem spełniona żadna z przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący osiągnął poziom recyklingu 8,7% zamiast 20%, a jako podmiot profesjonalny miał obowiązek znać przepisy prawne oraz wykonać ciążące na obowiązki związane z odbieraniem odpadów. Podmiot prowadzący działalność w zakresie odbioru odpadów komunalnych musi – w ocenie organu odwoławczego - tak organizować swoją działalność, żeby móc wywiązać się z ciążących na nim obowiązków. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Skarżący jako profesjonalista w branży, powinien być świadomy wynikających z u.c.p.g. konsekwencji niedochowania poziomów recyklingu. Organ II instancji podkreślił, że w celu zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów, skarżący winien w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania poziomu recyklingu, określonego w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2014 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów.

Kolegium zważyło, że skarżący, pomimo zarzutów dotyczących głównie braku zgromadzenia w sprawie dowodów, nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających okoliczność, że nie mógł osiągnąć danego poziomu recyklingu bądź, że nie ponosi odpowiedzialności za taki stan rzeczy. Do odstąpienia od wymierzenia kary może dojść tylko wówczas, gdy strona wykaże, że wymagany poziom recyklingu nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych. W ocenie Kolegium ze sprawy nie wynika też, żeby skarżący podjął jakiekolwiek działania w celu zaprzestania naruszenia prawa. Wymierzenie kary jest następstwem naruszenia prawa, a przy ustalaniu jej wysokości nie uwzględnia się indywidualnych okoliczności, gdyż jej wysokość wprost wynika z art. 9x ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. Powyższe oznacza, że ustawodawca w tym względzie nie pozostawił organowi swobody oceny, a decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany.

Zdaniem organu odwoławczego odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu zniweczyłoby zwłaszcza prewencyjne i stymulacyjne cele kary, albowiem może przyczynić się do wyrobienia przekonania, że skoro udało się uniknąć kary w niniejszym przypadku to może uda się także innym razem i będzie wpływać na bagatelizowanie nakazów i obowiązków ustawowych także w przyszłości. Poprzestanie na pouczeniu i odstąpienie od wymierzenia kary, w ocenie Kolegium, nie spowoduje osiągnięcia celów administracyjnej kary pieniężnej, ale przyczyni się do osiągnięcia skutku odwrotnego do zamierzonego.

Mając na uwadze zarzuty zawarte w odwołaniu Kolegium wskazało też, że nałożenie kary, o której mowa w art. 9x ust. 3 u.c.p.g. jest ściśle związane z treścią obowiązku nałożonego na przedsiębiorcę odbierającego odpady, określonego w art. 9g u.c.p.g. Z powyższej regulacji wynika zatem, że podmiot odbierający odpady, o którym mowa w art. 9g u.c.p.g., który nie wykonuje określonego tam obowiązku, w tym osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, podlega karze pieniężnej obliczonej na podstawie art. 9x ust. 3 ustawy. Przepisy te zatem nie przewidują wprost możliwości uwolnienia się od kary od strony subiektywnej. W ich świetle jedynie wykazanie, że osiągnęło się wymagany poziom, może doprowadzić do braku orzekania o karze.

Organ II instancji wskazał, że z odwołania wynika, iż skarżący odbiera odpady na terenie Miasta G. wyłącznie od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, jak również, że odpady wytwarzane na terenie tych nieruchomości traktowane są przez właścicieli tych nieruchomości jako "surowiec" i przekazywane bezpośrednio do punktów skupu surowców wtórnych. Kolegium wyjaśniło, że postępowanie w sprawie dotyczyło wyłącznie odpadów komunalnych, a nie odpadów poprodukcyjnych, a więc mających charakter taki sam jak odpady z nieruchomości zamieszkałych. Brak jest w ocenie Kolegium podstaw do przyjęcia, że skarżący nie miał wpływu na nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu.

Skargę na powyższą decyzję wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postepowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów odwołania i tym samym nierozpoznanie istoty sprawy, co w konsekwencji doprowadziło organ II instancji do nieprawidłowego uznania, że:

- skarżący nie osiągnął wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, co spowodowało wymierzenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł,

- ustalenia w sprawie były kompletne i ich treść pozwalała na ustalenie na jakiej podstawie została wydana decyzja organu I instancji oraz w jaki sposób i opierając się o jakie dane i informacje została obliczona nałożona na skarżącego kara pieniężna,

- decyzja organu I instancji jest prawidłowa pomimo, iż nie zawiera w rozstrzygnięciu informacji o tym w jakim mieście skarżący nie osiągnął wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych,

podczas, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do wszczęcia postepowania administracyjnego, jak również do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g pkt 1 w zw. z art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że nieosiągnięcie wymaganego przygotowania poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych może stanowić podstawę do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy okoliczności faktyczne sprawy nie potwierdzają jakoby skarżący dopuścił się czynów uzasadniających zastosowanie tych przepisów,

b) art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie (a przepisu k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie) skutkujące przyjęciem, że nie było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, podczas gdy waga naruszenia prawa (o ile w ogóle występuje) jest znikoma, uchybienie to nie nastąpiło z winy skarżącego, nie spowodowało żadnych negatywnych konsekwencji zaś żaden przepis ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie wskazuje, że reguł ogólnych wymierzania kar administracyjnych wynikających z przepisów k.p.a. nie stosuje się.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadniając podniesione zarzuty, skarżący w pierwszej kolejności podkreślił, że z sentencji decyzji organu I instancji nie wynikało jakiego obszaru terytorialnego działalności dotyczy wymierzona kara. Niemniej jednak z ostrożności w dalszej części zarzutów skarżący odniósł się do miasta G..

Kolejno skarżący wyjaśnił, że organ I instancji zgodnie z treścią decyzji z dnia 5.09.2022 r. oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie na sprawozdaniu podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, informacji o odpadach sporządzonej przez prowadzącego instalacje komunalną informacji półrocznej od prowadzącego instalację ( za I i II półrocze 2021 r.) oraz dokonanych w sprawie wyliczeniach, co - zdaniem skarżącego - w sprawie nie powinno mieć miejsca, a SKO w P. całkowicie tę kwestię pominął. W ocenie skarżącego organ I instancji nie mógł na podstawie tylko takich dokumentów prawidłowo ustalić, czy w ogóle istnieją przesłanki do nałożenia na niego administracyjnej kary pieniężnej, jak również dokonać stosownych obliczeń. W konsekwencji organ I instancji nie zebrał całości materiału dowodowego i nie rozpoznał sprawy kompleksowo, bowiem w aktach sprawy brak jest materiału pozwalającego na prawidłowe obliczenia administracyjnej kary pieniężnej.

Dodatkowo skarżący wskazał, że ustalenia faktyczne dokonane zostały jedynie w oparciu o materiały zgromadzone w aktach sprawy, a które to nie były kompletne. Potwierdzeniem powyższego jest fakt, że kluczowe dla sprawy dokumenty (zrzuty ekranu z bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami), na podstawie których została obliczona i nałożona na skarżącego administracyjna kara pieniężna zostały dołączone do akt sprawy przez organ dopiero na etapie składania odpowiedzi na odwołanie, stąd też dokumenty te nie powinny być w ogóle brane pod uwagę przez organ odwoławczy.

Kolejno skarżący uzasadnił, że organ I instancji błędnie wskazał podstawę prawną do obliczenia w przedmiotowej sprawie poziomu recyklingu, bowiem przepis art. 3aa u.c.p.g. dotyczy osiągnięcia obowiązkowego poziomu recyklingu tylko w 2020 r. a przedmiotowa decyzja dotyczy nałożenia na Odwołującego kary za nieosiągnięcie poziomu recyklingu za 2021 r. - o którym mowa w przepisie art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. - a Samorządowe Kolegium Odwoławcze całkowicie te kwestię pominęło.

Powołując się m.in. na negatywne skutki wywołane pandemią koronawirusa, skarżący wyjaśnił, że podmiot odbierający odpady nie ma żadnego wpływu na to jakiego rodzaju odpady odbiera i w jakiej ilości. Stąd też finalnie nie ma wpływu na to jaki końcowo osiągnie poziom do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w danym roku. Ponadto skarżący wskazał, że jego zachowanie nie było zachowaniem intencjonalnym czy też wynikającym z zaniedbania. Nie miał on bowiem żadnego wpływu na to jaką ilość odpadów odbierze w 2021 r. i w konsekwencji, czy osiągnie wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu tj. 20%.

Dalej skarżący podkreślił, że w jego ocenie nie ma przeciwskazań prawnych do tego, by instytucje odstąpienia od wymierzenia kary, o której mowa w art. 189f k.p.a. stosować do kar nałożonych na podstawie u.c.p.g. Przytaczając treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt: III OPS 1/21 skarżący wskazał, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d u.c.p.g. stosuje się art. 189f k.p.a. W ocenie skarżącego w sprawie nie doszło do powstania negatywnych skutków wynikających z nieosiągnięcia przez niego wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu z frakcji odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu miasta G., a ponadto skarżący zna i respektuje ciążący na nim obowiązek osiągania wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu miasta G., a uchybienia, których dotyczy decyzja nie są zależne od skarżącego. Powyższe okoliczności przemawiają zaś za tym, że waga naruszenia prawa jest znikoma i wskazują na fakt, iż ziściły się więc przesłanki z art. 189f § 1 k.p.a. do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, a poprzestanie na pouczeniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 j.t. z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021 poz. 2095 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 15.04.2023 r.

Przechodząc do oceny zasadności samej skargi, wskazać należy, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27.01.2023 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 5.09.2022 r. nr [...], którą orzeczono karę pieniężną za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości [...] zł.

Materialnoprawną podstawę podjętych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W szczególności wskazać należy na przepis art. 9g pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którym podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1 u.c.p.g.

Zgodnie zaś z art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20% wagowo - za rok 2021.

W myśl art. 9x ust. 2 u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu:

1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;

2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania;

3) składowania.

Stosowanie zaś do treści art. 9x ust. 3 u.c.p.g. karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.

Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów było ustalenie, że skarżący nie uzyskał w 2021 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.

Skarżący zakwestionował prawidłowość obliczeń dokonanych przez Prezydenta Miasta G. twierdząc, że organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na sprawozdaniu podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, informacji o odpadach sporządzonej przez prowadzącego instalację komunalną, informacji półrocznej od prowadzącego instalację (za I i II półrocze 2021 r.) oraz dokonanych w sprawie wyliczeniach, a następnie podnosząc, że na podstawie ww. dokumentów organ nie mógł prawidłowo ustalić, czy istnieją przesłanki do wymierzenia kary pieniężnej, jak również nie mógł dokonać stosownych obliczeń. Argumentacja skarżącego sprowadza się w istocie do kwestionowania zgromadzonego przez organ materiału dowodowego. Wskazany osiągnięty poziom recyklingu wynika z opracowanego przez skarżącego sprawozdania. Tym samym skarżący podważa rzetelność złożonego za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne. Jednocześnie skarżący nie wskazuje na inną wartość osiągniętego poziomu recyklingu, niż ta która znajduje się w złożonym sprawozdaniu.

Kara pieniężna za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g pkt 1 u.p.c.g. polegającego na osiągnięciu odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu należy do kategorii bezwzględnie określanych, a jej wysokość zależy m.in. od brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (art. 9x ust. 3 u.c.p.g.). W ocenie Sądu brak jest zasadnych przesłanek do twierdzenia, że organ nieprawidłowo naliczył karę pieniężną. Zarówno poziom recyklingu zakładany do osiągnięcia jak i rzeczywiście osiągnięty oraz wysokość wyliczonej kary pieniężnej, są wskazane prawidłowo.

Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut dotyczący naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. W szczególności wskazać należy, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze wskazaną w tym przepisie znikomą wagą naruszenia prawa. Brakujący poziom recyklingu nie jest znikomy, bowiem poziom recyklingu wynosił 8,7% przy wymaganych 20%, co oznacza, że skarżący nie osiągnął nawet połowy wymaganego wskaźnika. Ponadto art. 9x ust. 2 u.c.p.g. nie przewiduje badania zawinienia, jako przesłanki odpowiedzialności, a w konsekwencji organ zwolniony jest od badania tej okoliczności z urzędu (wyrok WSA w Poznaniu z 7.06.2023 r., IV SA/Po 249/23, LEX nr 3573767).

Podkreślenia wymaga, że skarżący, jako podmiot profesjonalny miał obowiązek znać przepisy prawne oraz wykonywać ciążące na nim obowiązki związane z odbieraniem odpadów. Podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności powinien liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów. Zasadnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że podmiot który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo aby uzyskać wymagany poziom recyklingu (wyrok WSA w Poznaniu z 16.03.2022 r., sygn. akt: IV SA/Po 69/22, CBOSA). Podmiot taki jak skarżący, co do zasady, zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów komunalnych miał możliwość oszacowania, w kontekście własnych możliwości technicznych i wymagań prawnych, w tym dotyczących poziomów odzysku, czy osiągnie w danym roku, przy określonej ilości podmiotów, wymagany poziom recyklingu. Wymierzenie kary pieniężnej jest następstwem naruszenia prawa, a przy ustalaniu jej wysokości nie uwzględnia się indywidualnych okoliczności, gdyż jej wysokość wprost wynika z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Powyższe oznacza, że ustawodawca w tym względzie nie pozostawił organowi swobody oceny, a decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany. (wyrok WSA w Poznaniu z 7.06.2023 r., IV SA/Po 249/23, LEX nr 3573767).

Niezasadne są więc wszystkie zarzuty skargi dotyczące braku winy skarżącego odnośnie do nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia. Przesłanką wymierzenia powyższej kary jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna (tu – brak efektu, o którym mowa w art. 9g u.c.p.g.). Niezależnie od powyższego, podnoszona przez skarżącego argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał uzasadnionych okoliczności, które umożliwiałyby uwolnienie go od odpowiedzialności pieniężnej z tytułu kary za nieuzyskanie właściwego poziomu recyklingu. Powołuje się on m.in. na efekt zmniejszonej ilości odpadów zbieranych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych na skutek pandemii. Należy mieć jednak na względzie, że poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia stanowi procent całej masy zebranych odpadów (wyrok WSA w Gliwicach z 31.03.2023 r., sygn. akt: II SA/Gl 1714/22), tak więc argument ten okazał się niezasadny.

W toku postępowania nie doszło też do naruszenia przepisów proceduralnych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności organy obu instancji ustaliły prawidłowo wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne, kierując się zasadami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jak również - stosownie do art. 80 k.p.a. – wnikliwie oceniły dowody zgromadzone w sprawie. Co do zarzutu orzekania w oparciu o niekompletne akta sprawy, zasadnie wyjaśniło w swej decyzji Kolegium, że organ I instancji miał prawo opierać się na faktach znanych mu z urzędu, a więc mógł posiłkować się danymi ze sprawozdania, które skarżący -zgodnie z art. 9n ust. 1 i 7 u.c.p.g. – obowiązany był sporządzić oraz przekazać właściwemu organowi za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami.

W tym miejscu zauważyć należy, że organ I instancji uzasadniając decyzję z dnia 5.09.2022 r. przytoczył niewłaściwą podstawę prawną odnoszącą się do wymaganego poziomu recyklingu. Przepis art. 3aa u.c.p.g. dotyczy bowiem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wybranych frakcji odpadów komunalnych w 2020 r., zaś przedmiotowa decyzja odnosi się do obowiązku osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2021 - o czym stanowi przepis art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. Wyjaśnienia jednak wymaga, że mimo błędnie oznaczonej podstawy prawnej, organ I instancji przyjął wartości określone w art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g., a w konsekwencji prawidłowo określił, że poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2021 wynosi 20%. Ta omyłka organu I instancji pozostaje więc bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, podobnie jak wadliwie przywołane rzez organ II instancji rozporządzenie Ministra Środowiska (strona 6 wersy 6-8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sądu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.