Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 500/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7, art. 77 § 1,  art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 8 ust. 1, art. 9a pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2063
law: Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant asystent sędziego Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 207/20 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 listopada 2019 r. nr BP.502.180.2019.0155.RZ9.10158 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I.

Wyrokiem z dnia 8 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 207/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyniku rozpoznania skargi J. C. (skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 listopada 2019 r., nr BP.502.180.2019.0155.RZ9.10158, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (organ I instancji) z dnia 31 lipca 2019 r. oraz zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego 450 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

II.

Z uzasadnienia powyższego wyroku wynikają następujące ustalenia faktyczne.

Dnia 27 czerwca 2019 r. w Mielcu zatrzymano do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki MAN o nr rej. RMI 30625. Samochodem ciężarowym kierował zatrudniony kierowca, który wykonywał krajowy przejazd drogowy na trasie z miejscowości W. do miejscowości T. z ładunkiem betonu (ładunek podzielny), w imieniu skarżącego. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr WITD.DI.P.W.IX0337/13/19 dnia 27 czerwca 2019 r. W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy: 1) nacisk na podwójnej osi napędowej 28,6 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – przekroczenie o 10,6 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 58,88%); 2) rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego 42,1 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – przekroczenie o 10,1 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 31,56%).

Organ I instancji decyzją nr WlTD.DI.0152.IX0337/13/19/W z dnia 31 lipca 2019 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD, organ II instancji, organ odwoławczy, organ, skarżony organ, organ) decyzją z dnia 28 listopada 2019 r., nr BP.502.180.2019.0155.RZ9.10158, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 64 ust. 1, ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, art. 140aa ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (u.d.p.), § 3 ust. 1 pkt 11, § 5 ust. 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.; "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych"), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że do kontroli wykorzystano przenośne wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10C III o nr fabrycznych 85-7242 i 85-7484. W miejscu, gdzie przeprowadzono pomiar, spadek podłużny wynosił 0,5%, a spadek poprzeczny 0,8%, w związku z czym miejsce to spełniało wymagania dla zastosowania wag SAW 10 C III. Organ wskazał również, że brak jest przeciwskazań do dokonywania pomiarów osi wielokrotnych, rzeczywistej masy całkowitej czteroosiowego samochodu ciężarowego za pomocą 2 wag SAW Ill metodą "oś po osi". Ponadto, w przypadku stopnia błędu pomiaru, organ zastosował tolerancję w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę, przy zachowaniu wymogu nieprzekroczenia spadku podłużnego 1%, a spadku poprzecznego 2%. Zdaniem organu instrukcja obsługi wag SAW Seria III zezwala na wyznaczanie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu (jak również nacisku na grupie osi), poprzez sumowanie wyników ważeń poszczególnych (pojedynczych) osi. Podczas kontroli pomiary przeprowadzono zgodnie z zapisami instrukcji użytkowania zastosowanych wag, za pomocą dwóch połączonych wag, a zatem cała procedura ważenia odbyła się prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych przyrządów pomiarowych, a jej wyniki są w pełni wiarygodne. GITD zauważył, że podczas kontroli stwierdzono m.in. przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu. Dopuszczalna norma dotycząca nacisków osi podwójnych jest identyczna na wszystkich kategoriach dróg, zatem ich przekroczenie powoduje zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdyż tylko ono dopuszcza ich przekroczenie. Żadne z zezwoleń od kategorii I do VI nie zawiera w swojej treści zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego z przekroczeniem dopuszczalnego nacisku na grupie osi, czyli np. na podwójnej osi pojazdu, natomiast odnośnie do kwestii pomiaru pojazdu - betoniarki, organ wskazał, że okoliczność odczytywania pomiarów nacisków każdej z osi pojazdu, po ustabilizowaniu się wyniku wyświetlanego na wadze, wynika z opisu stwierdzonego naruszenia, stanowiącego załącznik do protokołu kontroli. Fakt ten został potwierdzony przez kontrolowanego kierowcę, który nie wniósł żadnej uwagi do protokołu kontroli, podpisał protokół bez uwag. Okoliczność obrotu tzw. gruszki, w której znajdował się płynny beton, nie świadczy o tym, że wyniki pomiarów nie odzwierciedlają rzeczywistych nacisków. Jakkolwiek beton przemieszczał się podczas obracania, to sama "gruszka" przez jej łoże, na którym się opierała, wywierała stały nacisk na konstrukcję pojazdu. Wartości nacisków nie ulegały więc wahaniom, uniemożliwiającym ich odczytanie. Kontrolujący odczytywał wraz z kierowcą wartości nacisków, po ich ustabilizowaniu się. Wartości te odzwierciedlały rzeczywiste naciski, jakie pojazd wywierał na drogę podczas przejazdu, a pomiar został przeprowadzony zgodnie z zapisami instrukcji obsługi wag, jak i z wewnętrznym zarządzeniem. Organ II instancji podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi, lecz przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu i przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej czteroosiowego samochodu ciężarowego, które to maksymalne, dopuszczalne wartości (odpowiednio 18 t lub 19 t i 32 t) są zgodne wartościami z pkt 2.3.3 i pkt 3.5.3 załącznika I do dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U.UE 1996, L 235). W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy świadczy o tym, że skarżący nie dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz miał wpływ na powstanie naruszenia. Podmiot wykonujący przejazd, posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować, powinien był przedsięwziąć kroki, aby pojazd był "normatywny". Sposób doboru określonych środków celem zachowania normatywności pojazdu (stworzenie własnych procedur, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego, ustalanie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną. Ustawodawca nie narzuca w tym względzie gotowych rozwiązań.

Skargę na ww. decyzję organu odwoławczego złożył skarżący, wnosząc o jej uchylenie decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

III.

Wskazanym na wstępie (pkt I) wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił złożoną skargę, uznając, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Sąd I instancji stwierdził, że w analizowanej sprawie ustalenie masy całkowitej pojazdu oraz nacisku osi wymagało skorzystania z profesjonalnego sprzętu – wagi przeznaczonej do ważenia pojazdów i spełniającej wymagania stawiane przez przepisy metrologiczne. Wskazane przymioty urządzenia pomiarowego powinny jednoznacznie wynikać z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy. Takim legalnym dowodem w tym zakresie jest – w myśl art. 4 pkt 20 ustawy z 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (u.p.m.) – świadectwo legalizacji, o którym mowa w art. 4 pkt 13 tej ustawy. Waga samochodowa służąca do kontroli pojazdów w ruchu drogowym oraz służy ochronie bezpieczeństwa powszechnego oraz przy pobieraniu należności budżetowych oraz pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń, a więc stanowi przyrząd pomiarowy, który poddawany jest kontroli metrologicznej na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 i 4 u.p.m. Polega ona na zatwierdzeniu typu oraz legalizacji (pierwotnej, bądź ponownej) konkretnego egzemplarza (art. 8 ust. 2 pkt 2 i 3 u.p.m.). Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, zdaniem Sądu I instancji, że pomiaru pojazdu czteroosiowego dokonano przy pomocy dwóch wag typu SAW 10C/III posiadających w chwili dokonywania kontroli świadectwa homologacji i dokumenty potwierdzające ich legalizację, a więc dokumenty potwierdzające spełnienie stosownych wymagań w zakresie zgodności z dyrektywą Rady (WE) nr 90/384/EWG. W ocenie Sądu I instancji, powyższe ustalenia nie mogą mieć decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, gdyż konieczne jest wyjaśnienie, czy legalne urządzenia posiadające odpowiednie homologacje i świadectwa legalizacji zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem. Okoliczność ta ma, zdaniem Sądu I instancji, znaczenie także z tego punktu widzenia, że instrukcja znajdująca się w aktach i świadectwa homologacji wag przenośnych nieautomatycznych do pomiarów statycznych typu SAW 10C/III przemawiają za tym, że wagi tego typu, są przeznaczone do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi. Sąd Wojewódzki podniósł, że posługiwanie się specjalistycznym, prawidłowo dobranym sprzętem nie zwalnia organu z dbałości o rzetelne przeprowadzenie czynności pomiarowych, przewidzianych przez producenta. Tylko takie postępowanie pomiarowe, które spełnia wymagania stawiane przez instrukcję urządzenia sprawia, że deklaracja zgodności (czy świadectwo legalizacji) przyrządu spełnia swoją rolę. W innym przypadku można powziąć wątpliwość co do tego, czy uzyskany wynik jest prawidłowy, a więc czy waga pracuje w warunkach pozwalających na spełnienie poziomu wiarygodności pomiaru gwarantowanego przez ową deklarację. Sąd I instancji uznał, że w przedmiotowym postępowaniu organy nie ustrzegły się nieprawidłowości, które poddały w wątpliwość prawidłowość uzyskanych pomiarów z powodu postępowania wbrew instrukcji. Mimo tego, że jak wynika z instrukcji obsługi wag SAW seria III znajdującej się w aktach sprawy, wagi zastosowane w rozpoznawanej sprawie SAW 10C III mogą być wykorzystywane do ustalenia masy całkowitej pojazdu, to jednak w przypadku pojazdu czteroosiowego warunkiem prawidłowego pomiaru, jest użycie czterech par wag, a nie jednej pary tak jak w niniejszej sprawie. Warunek ten znajduje potwierdzenie w pkt 6.3.1. Instrukcji. Tym samym, co podkreślił Sąd I instancji, korzystając tylko z jednej pary wag organ nie miał fizycznej możliwości uzyskania legalizowanego pomiaru masy pojazdu czteroosiowego. Przechodząc do drugiej spornej w sprawie kwestii, jaką jest prawidłowy pomiar obciążenia osi, Sąd I instancji uznał, że analiza zapisów Instrukcji obsługi wag zastosowanych w sprawie, powołanego wyżej pkt.6.3.1. prowadzi do wniosku, że dla pomiaru obciążenia dla osi, należy zastosować jedną parę wag, a przy pomiarze obciążenia dla pojazdu dwuosiowego podczas jednej procedury ważenia lub obciążenia dla grupy osi pojazdu z więcej niż dwoma osiami dla prawidłowego pomiaru należy zastosować dwie pary wag SAW III. Z kolei dla pojazdu dwu lub trzyosiowego podczas jednej procedury ważenia lub obciążenia dla grupy osi pojazdu z więcej niż trzema osiami, przewidziano trzy pary wag. Z powyższego wynika zdaniem Sądu I instancji, że w przypadku pojazdu czteroosiowego o podwójnych osiach zastosowanie znajdzie konfiguracja trzech par wag SAW przewidzianych dla pomiaru obciążenia grupy osi (w niniejszej sprawie podwójnych) dla pojazdów z więcej niż trzema osiami (w niniejszej sprawie czterema). Sąd I instancji zgodził się z oceną, że co do zasady wagi użyte podczas kontroli (w układzie dwóch wag połączonych) mogły służyć do pomiarów nacisku osi, ale dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych. Natomiast z punktu widzenia konieczności oceny dokonanych przez organ ustaleń faktycznych, istotną w sprawie pozostaje możliwość użycia wskazanych w protokole kontroli wag do pomiaru nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu w pojeździe czteroosiowym. W ocenie Sądu I instancji, obszerne rozważania i wnioski organu II instancji w tym zakresie zapisane w zaskarżonej decyzji, nie przystają do załączonej do akt Instrukcji. Organ użył do pomiaru obciążenia osi pojazdu czteroosiowego jednej pary wag, a tymczasem ze stosownych przepisów technicznych w postaci Instrukcji wynika, iż powinien był zastosować konfigurację trzech par wag. Zastosowanie błędnej procedury pomiaru obciążenia osi musi być potraktowane zdaniem Sądu I instancji jako działanie niezgodne z prawem. Tak przeprowadzone postępowanie co do podstawowej okoliczności dla wymierzenia kary nie ustala faktów w sposób jednoznaczny i niewątpliwy. Sąd I instancji podniósł, że w analogicznych kwestiach dokonywania ważenia pojazdów wieloosiowych o liczbie osi większej niż trzy jedną parą wag SAW 10 C o dokładności pomiaru I-IIII wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny (np. w wyrokach z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 3124/13 oraz z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1342/14), który uznał za nieprawidłowy sposób dokonywania ww. pomiarów z wykorzystaniem jednej pary wag tego typu. Takie nieprawidłowości w pomiarach masy całkowitej oraz obciążenia osi nie gwarantują w ocenie Sądu I instancji prawidłowości wyniku, a zatem nie mogą stanowić podstawy nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia przekroczenia limitu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 11 oraz § 5 ust.1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Sąd I instancji stwierdził zatem, że zasadnie zarzucono organom naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie ustalenia masy całkowitej pojazdu oraz pomiaru obciążenia osi. Uczyniono to bowiem nieprawidłowo, dowolnie obliczając przyjętą w decyzji wartość. Na koniec Sąd I instancji wskazał, że załatwiając tę sprawę ponownie organy zrezygnują z nałożenia kary z tytułu naruszenia norm regulujących dopuszczalną rzeczywistą masę całkowitą pojazdu skarżącego oraz obciążenia osi, gdyż zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy nie pozwala na przypisanie skarżącemu odpowiedzialności z tego tytułu. Nie da się go także uzupełnić zdaniem Sądu I instancji, gdyż czynności ważenia pojazdu w tej sprawie nie można powtórzyć.

IV.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ odwoławczy, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Organ wniósł także o zasądzenie od strony przeciwnej na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., przejawiające się "w niczym nieuprawnionym i błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji w zakresie ustaleń faktycznych, że pomiar masy całkowitej masy pojazdu był wadliwy, gdyż nie został przeprowadzony za pomocą czterech par wag SAW 10 C/III, podczas gdy z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, w tym w szczególności z Instrukcji Obsługi SAW Seria III wprost wynika możliwość ustalenia masy całkowitej pojazdu poprzez sumowanie pomiarów nacisków poszczególnych osi, wobec czego użycie do ustalenia masy całkowitej pojazdu jednej pary wag było prawnie i technicznie dopuszczalne, a uzyskany w ten sposób wynik ważenia, wbrew temu co twierdzi Sąd I instancji, był w pełni wiarygodny".

V.

Skarżący nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

VI.

Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

1. Skarga kasacyjna została oddalona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.

W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych.

2. Skarżący kasacyjnie organ podjął próbę podważenia prawidłowości negatywnej oceny legalności proceduralnej zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim kontrolowany Sąd Wojewódzki uznał, że procedura oraz wynik pomiaru masy całkowitej spornego pojazdu były wadliwe ze względu na naruszenie, precyzyjnie określonego w instrukcji obsługi typu wagi zastosowanego przez organ, wymogu użycia do pomiaru wagowego czteroosiowego pojazdu ciężarowego czterech par wag. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie prawnie dopuszczalne i wystarczające było użycie jednej pary wag, których wyniki pomiarowe w zakresie wyznaczenia nacisków poszczególnych osi pojazdu podlegały następnie sumowaniu.

Dokonując całościowej i pełnej oceny zasadności podniesionych zarzutów naruszenia prawa procesowego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie mogły one zostać uwzględnione ze względu na brak ich dostatecznej konkretyzacji i adekwatności opisowej w odniesieniu do treści normatywnej wzorców kontroli kasacyjnej, do których się odwołują.

Ocena powyższa dotyczy zarówno wzorców wynikających z art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., jak i wzorców rekonstruowanych z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Odnosząc się do tej ostatniej grupy przepisów, należało uznać, że organ odwoławczy nie wykazał, czy i w jakim zakresie przyjęcie przez Sąd Wojewódzki, że pomiar masy całkowitej spornego pojazdu czteroosiowego "podczas jednej procedury ważenia" jest możliwy jedynie za pomocą zestawienia (konfiguracji) czterech par wag, a nie – także – za pomocą zsumowania wyników ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi za pomocą jednej pary wag (zob. pkt 6.3.1. Instrukcji obsługi wagi SAW seria III), mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest na prawidłowość rozstrzygnięcia wzruszającego decyzje organów II i I instancji, w sytuacji gdy poza rozważaniami kontrolowanych organów oraz samego Sądu Wojewódzkiego znalazły się zagadnienia związane z oceną legalności przedmiotowej procedury pomiarowej w świetle przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a nie tylko wskazań technicznych dotyczących procedury pomiarowej wynikających z instrukcji obsługi zastosowanego typu wagi statycznej.

Niezależenie zatem od stwierdzenia niespełnienia przesłanki funkcjonalnej warunkującej skuteczność podniesionego zarzutu naruszenia prawa procesowego, w postaci wykazania co najmniej potencjalnego i istotnego wpływu tego naruszenia na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne uzupełnienie oceny prawnej Sądu Wojewódzkiego przez wskazanie skarżącemu kasacyjnie organowi wiążących wzorców normatywnych, w świetle których należało ocenić prawidłowość przeprowadzonej procedury pomiarowej, a które nie zostały przez ten organ uwzględnione.

3. Na tle spornego zagadnienia legalności przeprowadzonej przez skarżony organ procedury pomiarowej, należy na wstępie przypomnieć, że organy administracji publicznej użytkujące – w toku wykonywania zadań publicznych, w zakresie wyznaczonym w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (u.p.m.) lub przepisach szczególnych – przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej, mają prawny obowiązek przestrzegania ustalonych normatywnie zasad lub procedur użytkowania tych przyrządów oraz uwzględniania z urzędu przyczyn utraty ważności legalizacji przyrządów pomiarowych (art. 8n ust. 4 u.p.m.) oraz wartości błędów granicznych dopuszczalnych wskazań tych przyrządów w użytkowaniu oraz korygowania w tym zakresie wskazań nominalnych pomiaru (zob. szerokie rozważania: wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2023 r., II GSK 1204/20).

Z treści przepisów kompetencyjnych, będących podstawą wydawania rozporządzeń wykonawczych określających wymagania, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów oraz charakterystyk metrologicznych, a także, jeżeli jest to niezbędne, w zakresie warunków właściwego stosowania tych przyrządów oraz miejsc umieszczania na nich cech legalizacji i zabezpieczających (art. 9a pkt 1 u.p.m.), wynika jednoznacznie, że powyższe akty wykonawcze określają, jeżeli jest to niezbędne, wymagania w zakresie warunków właściwego stosowania przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej. Oznacza to, że prawodawca rozporządzeniowy ustanowił nie tylko wymagania techniczne i metrologiczne dla urządzeń pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz szczegółowy zakres badań i sprawdzeń wykonywanych podczas tego rodzaju kontroli, lecz także ustalił warunki właściwego stosowania tych przyrządów, których adresatami są również organy administracji publicznej będące użytkownikami przyrządów pomiarowych.

Do rozporządzeń wydanych na podstawie art. 9a pkt 1 u.p.m. należy m.in. rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (rozporządzenie z dnia 25 września 2007 r.).

Wymagania określone w powyższym akcie w odniesieniu do zasad użytkowania wag do ważenia pojazdów w ruchu są wiążące także organów Inspekcji Transportu Drogowego w toku wykonywania zadań związanych z pomiarem obciążenia osi pojazdu oraz jego masy.

4. Z treści protokołu kontroli drogowej z dnia 27 czerwca 2019 r. nie wynika, aby w toku postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie doszło do weryfikacji urzędowej spełnienia wszystkich warunków legalności oraz prawidłowości pomiaru masy spornego pojazdu samochodowego. Okoliczność ta sama w sobie podważa legalność lub prawidłowość przeprowadzonej procedury pomiarowej, a w dalszej kolejności – także jej wyniki.

W sprawie, której dotyczy skarga, pomiar masy całkowitej pojazdu został dokonany za pomocą przenośnej wagi nieautomatycznej statycznej, co do której przed rozpoczęciem jej użytkowania oraz w toku procedury pomiarowej konieczne było podjęcie określonych czynności kontrolnych w celu stwierdzenia spełnienia warunków prawnych legalności i prawidłowości określonych m.in. w rozporządzeniu z dnia 25 września 2007 r., w tym w § 6-16, § 21-26 oraz § 27.

Z akt sprawy wynika, że kontrolowane organy nie dokonały ustaleń oraz ocen w zakresie spełnienia powyższych wymogów, a w szczególności nie stwierdziły, czy i w jakim zakresie w toku spornej procedury ważenia statycznego zachowano zakres błędów granicznych dopuszczalnych wagi zgodnie z treścią załącznika nr 3 oraz z uwzględnieniem załącznika nr 4 do ww. rozporządzenia. Przede wszystkim jednak kontrolowane organy nie wykazały, że warunki wyjściowe, procedura oraz wyniki ważenia spornego pojazdu spełniły wszystkie wymagania określone w § 27 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. Załączone do akt dokumenty w postaci protokołu ważenia wraz z jego wynikami (k. 21 i 22) nie zawierają koniecznych ustaleń w zakresie spełnienia wymagań wynikających z § 27 ust. 1 w zw. z § 7-9, § 27 ust. 2 w zw. z § 8 i § 9 ust. 1 i 2 oraz § 27 ust. 3-5 cyt. rozporządzenia.

5. Dodatkowo, co nie zostało uwzględnione przez kontrolowane organy, w sprawie miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (rozporządzenie z dnia 31 stycznia 2008 r.). Niezależnie od określenia w powyższym akcie szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej, organy administracji publicznej użytkujące przyrządy pomiarowe, podlegające prawnej kontroli metrologicznej, nie są zwolnione z obowiązku czuwania nad zachowaniem przez ten przyrząd ważności legalizacji. Zgodnie bowiem z art. 8n ust. 4 u.p.m. legalizacja traci ważność w przypadku: 1) stwierdzenia, że przyrząd pomiarowy przestał spełniać wymagania; 2) uszkodzenia przyrządu pomiarowego; 3) uszkodzenia albo zniszczenia cechy legalizacji lub cechy zabezpieczającej; 4) zmiany miejsca instalacji lub użytkowania przyrządu pomiarowego, w którym legalizacja była wykonana. W związku z powyższym organy te powinny, w szczególności w zakresie wag nieautomatycznych, ustalić ewentualny zakres błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu (zob. § 6 ust. 2 w zw. z załącznikiem do rozporządzenia z dnia 31 stycznia 2008 r.) oraz stwierdzić, czy użyty w procedurze pomiarowej przyrząd wagowy spełnia wymagania określone w § 7 rozporządzenia z dnia 31 stycznia 2008 r., w tym na tle – istotnego w przedmiotowej sprawie (w związku z charakterem spornego pojazdu do przewozu betonu w stanie płynnym) – wymogu znikomego wpływu zmiany położenia obciążenia na nośni ładunku na wynik ważenia.

6. Wobec prawidłowego podważenia przez kontrolowany Sąd Wojewódzki legalności procedury pomiarowej spornego pojazdu oraz niemożności odtworzenia warunków początkowych wykonanego pomiaru, należy zgodzić się z wyrażoną w zaskarżonym wyroku oceną, że w aktualnym stanie sprawy brak jest prawnych możliwości do przypisania skarżącemu odpowiedzialności administracyjnoprawnej w zakresie wynikającym z zaskarżonej decyzji.

7. W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji oraz działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

-----------------------

2