Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 794/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 93 ust. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 742
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 26 stycznia 2024 r., nr SKO.NP/4115/387/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 października 2019 r. do 31 października 2021 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 26 stycznia 2024 r. nr SKO.NP/4115/387/2023, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775) i art. 17 , art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390), art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. 2023 poz. 1429 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania R. B. (dalej jako: skarżący) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 29 września 2023r. nr DŚRDM-5222-85-2/19 w przedmiocie:

1. odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem Z. B. w okresie od 1 października 2019r. do 31 października 2021r.,

2. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem Z. B. na okres od 1 listopada 2021 r. do bezterminowo,

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wyżej opisaną decyzją organ I instancji w wyniku rozpoznania wniosku Strony z dnia 03.10.2019r. przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną Z. B. na okres od 1 listopada 2021 r. do bezterminowo. Jednocześnie odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia w okresie od 1 października 2019r. do 31 października 2021 r. W części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia wskazano, że Wnioskodawca w okresie od 1 listopada 2018r. do 31 października 2019r. (decyzja z dnia 6.11.2018r. nr DŚRDM-5223-107/18), w okresie od 1 listopada 2019r. do 31 października 2020r. (decyzja z dnia 27.03.2020r. nr DŚRDM-5223-70/19) oraz w okresie od 1 listopada 2020r. do 31 października 2021 r. (decyzja z dnia 09.09.2022r. nr DŚRSM- 5203-56/20) miał przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący i zaskarżanej decyzji zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez Odwołującego specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

- naruszenie art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że oświadczenie o rezygnacji z specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, musi zostać złożone, zanim zapadnie decyzja co do przyznania świadczenia, a więc przed zbadaniem czy strona spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, iż nie ma koniczności definitywnej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem decyzji organu przyznającego drugie z tych świadczeń;

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji tj. art. 8 kpa poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji wydanie decyzji, która doprowadziła do nierównego potraktowania odwołującego się i zaburzenia tym samym jego zaufania do organów władzy publicznej, a także nieuzasadnionego odstąpienia od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym,

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji tj. art. 7 kpa poprzez nie wywiązanie się przez organ administracji publicznej z obowiązku wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, co skutkowało brakiem stworzenia rzeczywistego obrazu sprawy i uzyskania podstawy do trafnego zastosowania przepisu prawa.

Opisaną we wstępie decyzją SKO w Tarnowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Kolegium podkreśliło, że zebranego w sprawie materiału wynika, że w dniu 3 października 2019 r. R. B. zwrócił się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką nad swoim bratem Z. B., który zaliczony został do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od 43 roku życia, zaś orzeczony znaczny stopień datuje się od stycznia 2007 r.

Decyzją z dnia 31 stycznia 2020 r. znak DŚRDM-522-85-1/19 Prezydent Miasta Tarnowa orzekł o odmowie przyznania Stronie wnioskowanego świadczenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia 16 marca 2020 r., sygn. akt SKO.NP/4115/58/2020 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe rozstrzygniecie Kolegium R. B. zaskarżył, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 2 marca 2021r. III SA/Kr 1008/20 oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła pełnomocnik Strony adw. K.D. a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 września 2022r. I OSK 2258/21 uchylił zaskarżony wyrok w całości, a także zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa.

W rezultacie powyższego Prezydent Miasta Tarnowa obecnie zaskarżoną decyzją przyznał R. B. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną Z. B. na okres od 1 listopada 2021 r. do bezterminowo. Jednocześnie odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia w okresie od 1 października 2019r. do 31 października 2021 r.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2023r. I OSK 2093/22 w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń, co wyklucza możność równoczesnego zarówno przyznania, jak i pobierania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może bowiem, zgodnie z przytoczonymi przepisami, otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym, co należy podkreślić, chodzi tu zarówno o fakt przyznania świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania.

Kolegium podniosło, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Oznacza to, że aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji, wskazując na chęć pobierania innego świadczenia. W sytuacji zatem, gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru dokonanego w oparciu o art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest rezygnacja z przysługującego świadczenia i to przez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne czy też warunkowe, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia.

Jak wynika z akt sprawy R. B. miał przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w następujących okresach zasiłkowych:

- od 1 listopada 2018r. do 31 października 2019r. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 6.11.2018r. nr DŚRDM-5223-107/18

- od 1 listopada 2019r. do 31 października 2020r. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 27.03.2020r. nr DŚRDM-5223-70/19

- od 1 listopada 2020r. do 31 października 2021 r. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 09.09.2022r. nr DŚRSM-5203-56/20.

Powyższe decyzje zostały skonsumowane. W tej sytuacji okoliczność pobierania tego świadczenia stanowiła wymienioną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. przeszkodę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres.

Z powyższych względów zaskarżona decyzja organu I instancji jest prawidłowa, wobec czego orzeczono jak w sentencji.

Na powyższą decyzję skarżąca, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. naruszenie prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej u.ś.r.) przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez Skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

- naruszenie art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że oświadczenie o rezygnacji z specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, musi zostać złożone, zanim zapadnie decyzja co do przyznania świadczenia, a więc przed zbadaniem czy strona spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, iż nie ma konieczności definitywnej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem decyzji organu przyznającego drugie z tych świadczeń;

- naruszenie art. 2, 18 i 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie i tym samym naruszenie konstytucyjnej zasady równości, sprawiedliwości społecznej, a także godzi w konstytucyjny nakaz ochrony i opieki nad rodziną;

2. obrazę prawa procesowego, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji:

- art. 7 i 9 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zaniechania poinformowania strony o tym, iż nie można pobierać świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego jednocześnie,

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz niedokonanie należytej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, w tym całkowite pominięcie oświadczenia Skarżącego o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w przedmiotowym okresie,

- art. 11 w zw. z 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób lakoniczny, jedynie poprzez przytoczenie szeregu przepisów i orzeczeń, a także poprzez brak odniesienie się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, co narusza zasadę zaufania do władzy publicznej oraz to, iż organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym,

- art. 138 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nie dostrzeżenie błędów organu I instancji i utrzymanie w mocy zaskarżonej odwołaniem decyzji, w sytuacji gdy błędy organu I instancji uzasadniały uchylenie tego rozstrzygnięcia.

a powyższe naruszenia zdaniem skarżącego istotnie wpłynęły na wynik sprawy, gdyż na ich podstawie odmówiono przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 października 2019 roku do 31 października 2021 roku. Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w której utrzymuje w mocy pkt 1 zaskarżonej decyzji organu I instancji jak również uchylenie pkt 1 poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący wniósł również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 26 stycznia 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 29 września 2023r. nr DŚRDM-5222-85-2/19 w przedmiocie:

1. odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem Z. B. w okresie od 1 października 2019r. do 31 października 2021r.,

2. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem Z. B. na okres od 1 listopada 2021 r. do bezterminowo,

pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r.

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne zostało zaliczone do świadczeń rodzinnych. Jego celem jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie osób niepełnosprawnych, gdyż służy pokryciu kosztów opieki zorganizowanej "we własnym zakresie", w tym opieki osób bliskich. Świadczenie to zapewnia środki sprawowanie nad nimi opieki (zob. R. Babińska-Górecka, K. Stopka, Polskie świadczenia rodzinne z punktu widzenia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, PiZS 2012, nr 4, s. 28-34.). Jego celem jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2020.111 ze zm., dalej będzie stosowany skrót u.ś.r.). Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi innym osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zatem podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2020 r., I OSK 1148/20). Trafnie również wskazuje się, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają z sobą w związku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., I OSK 691/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19).

Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r.

o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Zatem z przepisów tych jasno wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń. Wyklucza to możliwość jednoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może bowiem otrzymać wyłącznie jedno ze świadczeń. Przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się również, że brak jest podstaw prawnych do kompensowania przez organ świadczeń i wypłaty wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy zbiegającymi się uprawnieniami. Pozostawałoby to bowiem w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki (zob. wyroki NSA z:18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19 i 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20).

Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest zatem brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji.

Stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się generalnie, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zasada ta nie ma jednak bezwzględnego charakteru. Oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne/komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane, zob. wyrok NSA z 7.08.2024 r., I OSK 1754/23, LEX nr 3762382).

W sytuacji zatem, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi dopiero po miesiącu, w którym doszło do złożenia wniosku, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, iż określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest jednoznaczna rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.

W niniejszej sprawie spór odnosi się do problemu odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, w okresie, w którym miał on przyznane świadczenie konkurencyjne – specjalny zasiłek opiekuńczy. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że organ przyznał skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem od 1 listopada 2018r. do 31 października 2019, od 1 listopada 2019r. do 31 października 2020r. i od 1 listopada 2020r. do 31 października 2021r. Ostatnia decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy pochodzi z 9 września 2022r i została wydana na skutek odwołania skarżącego, a świadczenie za cały okres zostało wypłacone jednorazowo. Skarżący nie wystąpił już o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na kolejny okres.

W tych realiach niniejszej sprawy dopiero z dniem 31 października 2021r., odpadła negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w postaci posiadania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie ma również prawnej możliwości przyznania za ten okres skarżącemu różnicy między specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, który skarżący pobrał a świadczenia pielęgnacyjnego, które by mu przysługiwało.

Sąd również nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów proceduralnych. W postępowaniu przed organem II instancji zostały zebrane stosowne decyzje na podstawie których skarżący otrzymał specjalny zasiłek opiekuńczy, i które dokumentują okres jego nie tylko przyznania, ale faktycznego pobrania. Przeprowadzone postępowanie dowodowe jest kompletne, jak i znalazło swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji organu I, jak i II instancji.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.