Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2373/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174,176
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Beata Kozicka (spr.) Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 185/15 w sprawie ze skargi C. F. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od C. F. na rzecz Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 185/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: WSA w Białymstoku lub Sąd I instancji) oddalił skargę C F(dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży (dalej: Dyrektor) z dnia [...] listopada2014 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] listopada2014 r. Dyrektor, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE z dnia 28 stycznia 2011 r. L 25, s. 8 ze zm.); dalej: rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011, utrzymał w mocy – wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy – decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013. Organ stwierdził, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnego wsparcia, w wyniku obejścia kryteriów dostępu do pomocy w ramach danego programu pomocowego, w zakresie maksymalnego limitu pomocy dla jednego wnioskodawcy.

WSA w Białymstoku oddalając skargę na powyższą decyzję przypomniał, że stosownie do treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Sąd zgodził się z organami Agencji, że w sposób sztuczny i pozorny stworzył – w porozumieniu z W G – warunki do przyznania pomocy, a jej otrzymanie przez skarżącego oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.

Jak wskazał Sąd I instancji, z akt sprawy wynika, że działki rolne zadeklarowane we wniosku Skarżący dzierżawił na podstawie umów zawartych w dniu 1 marca 2011 r. i w dniu 10 września 2012 r. z W G bądź podmiotem reprezentowanym przez W G – tj. A S.A. W umowach tych określono wysokość czynszu dzierżawnego, a Skarżący wyraził zgodę, aby wydzierżawiający (W G bądź AS.A.) dokonywał potrąceń wymagalnych świadczeń z należnych mu dopłat bezpośrednich oraz środków przyznanych z innych programów pomocowych. W dniu 6 maja 2011 r. Skarżący udzielił W G pełnomocnictwa do prowadzenia wszelkich czynności i postępowań dotyczących wszystkich działań realizowanych przez organy ARiMR oraz wyraził zgodę na przekazywanie płatności na rachunek bankowy pełnomocnika. Umowy dzierżawy zostały wypowiedziane przez wydzierżawiających pismami z dnia 1 lipca 2013 r. W piśmie z dnia 8 listopada 2013 r. Skarżący odwołał zaś pełnomocnictwo udzielone W G.

Zdaniem Sądu powyższe dowody i okoliczności, w połączeniu z analizą zeznań W G z dnia 6 maja 2014 r., oświadczenia P F z dnia 12 lipca 2014 r. oraz jego zeznań z dnia 25 września 2014 r. w charakterze świadka, zeznań skarżącego z dnia 25 września 2014 r. oraz weryfikacji innych producentów ubiegających się o płatności, którzy dzierżawili grunty rolne od W G na podobnych zasadach jak skarżący – potwierdzają wnioski przyjęte przez organy, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej w myśl art. 2 lit. c) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (...) (Dz. U. UE z dnia 31 stycznia 2009 r. L 30, s. 16 ze zm.; dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009), bowiem jego celem nie była produkcja roślinna, a jedynie chęć otrzymania dopłat. Skarżący nie ponosił żadnego ryzyka finansowego jako elementu nieodzownego w każdym rodzaju działalności produkcyjnej. W żaden sposób nie przetwarzał zbiorów kukurydzy i siana z deklarowanych do płatności działek rolnych, ponieważ nie prowadził hodowli zwierząt gospodarskich. Nie prowadził też sprzedaży pozyskanych plonów. Cały plon zbierany był maszynami firmy BM Kobylin sp. z o.o. i przekazywany tej spółce, która zajmowała się hodowlą bydła. Przeważająca część płatności rolnośrodowiskowych, o które wnioskował skarżący była zatrzymywana przez wydzierżawiającego grunty W G.

Sąd podkreślił znaczenie oraz wagę powiązań ekonomicznych i personalnych łączących skarżącego m.in. z W G, za prawidłowe uznając stanowisko organu, że podział gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych kwalifikowanych do płatności około 450 ha, na pięć około stu hektarowych gospodarstw, miał sztuczny charakter, a jedynym jego powodem było uzyskanie korzyści sprzecznych z istotą płatności rolnośrodowiskowych. Mechanizm podziału gruntu i dzierżawy mniejszych jego działek sprawił, że doszło do obejścia kryteriów dostępu do pomocy w zakresie maksymalnego limitu pomocy dla jednego wnioskodawcy, co potwierdzają wyliczenia zawarte w uzasadnieniu decyzji.

WSA uznał ponadto, że organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a ocena dowodów oraz wnioski z niej wynikające odpowiadają zasadom logiki i doświadczenia życiowego. O prawidłowości rozstrzygnięcia organu przekonuje uzasadnienie decyzji.

C F zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji lub uchylenia wyroku i rozpoznania skargi, zasądzenia kosztów postępowania za obie instancje, a także przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z załączonego do skargi kasacyjnej pisma Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 marca 2013 r. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie:

1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 poprzez uznanie, że w przypadku skarżącego cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący posiadał na dzień 31 maja 2013 r. działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczpospolitej Polski w załączniku nr VII do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r.; wszystkie grunty rolne były utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; skarżący przestrzegał wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności oraz skarżącemu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności [a zatem spełnił warunki wymagane przepisami art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009], a nadto spełnił cel realizowanego programu poprzez prowadzenie produkcji roślinnej na deklarowanym do płatności gruncie we właściwej kulturze rolnej i użytkując grunty także w dniu 31 maja 2013 r.;

b) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przypadku skarżącego doszło do stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, celem uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia z uwagi na wskazanie, iż to nie skarżący prowadził działalność rolniczą, podczas gdy zebrane dowody w sprawie wskazują wyłącznie na skarżącego jako wykonującego działalność rolniczą (zeznania skarżącego, zeznania świadków, rachunki za usługi wspomagające działalność rolniczą, tj. koszt pomiarów geodezyjnych, koszt usług doradczych, koszt czynszu dzierżawy, koszt usług jednostki certyfikującej gospodarstwo ekologiczne, koszt w postaci niesprzedanych płodów rolnych, które stanowiły zapłatę za wykonane usługi zleceniobiorców prac polowych), oraz zebrane dowody nie wskazują innych osób, które miałyby zarządzać gospodarstwem rolnym skarżącego; Sąd I instancji nie ustalił jednoznacznie kto decydował o kształcie prowadzonej przez skarżącego produkcji rolnej, terminach i rodzajach prac polowych, rozliczeniach, itp., a pomimo wszystko Sąd uznał, iż skarżący działalności na deklarowanych do płatności gruntach nie prowadzi;

c) art. 2 lit. c) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 poprzez uznanie, iż skarżący nie prowadził działalności rolniczej z uwagi na fakt, że:

- prowadził wyłącznie uprawę kukurydzy i siana, bez prowadzenia produkcji zwierzęcej, podczas gdy żadne regulacje prawne, w tym odnoszące się do przyznawania płatności bezpośrednich nie wymagają od producenta rolnego równoległego prowadzenia produkcji zwierzęcej celem przyznawania płatności z systemów wsparcia bezpośredniego; a zatem WSA w Białymstoku bezpodstawnie dokonał rozszerzenia znaczenia pojęcia "działalność rolnicza" o cechy, które nie zostały wskazane w żadnym przepisie prawa unijnego, ani krajowego, czym przepis ten naruszył;

- nie prowadził sprzedaży pozyskanych plonów, podczas gdy sprzedaż taka nie jest wymagana dla uzyskania wsparcia działalności rolniczej ze środków unijnych i krajowych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich i nie stanowi celu takiego wsparcia; należy przy tym podkreślić, że same przepisy prawa zarówno krajowe, jak i unijne odnoszące się do poszczególnych systemów wsparcia rozwoju obszarów wiejskich zakładają, iż beneficjenci tychże płatności mogą prowadzić działalność rolną, która de facto nie przynosi innych zysków finansowych poza dopłatami ze środków unijnych (za przykład czego mogą posłużyć takie programy, jak program rolnośrodowiskowy Pakiet 8 Strefy buforowe, czy też Pakiet 4 Ochrona Zagrożonych Gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami NATURA 2000 oraz dla Pakietu 5 na obszarach NATURA 2000. Celem Pakietu 4 i Pakietu 5 jest zachowanie lub przywrócenie walorów przyrodniczych użytków zielonych oraz ochrona cennych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych. Natomiast zarzut tzw. stworzenia sztucznych warunków gospodarowania łączy się nierozerwalnie z działaniem sprzecznym z celami wsparcia;

d) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez wskazanie, że adresatem decyzji organów ARiMR, jak i wyroku Sądu jest skarżący, pomimo że organ nie udowodnił, a Sąd nie podniósł, że to skoordynowane działania skarżącego miałyby doprowadzić do podziału jego jednolitego i zorganizowanego gospodarstwa rolnego na mniejsze jednostki, a tym samym do stworzenia sztucznych warunków gospodarowania; zgodnie z już utrwalonym orzecznictwem sądowym, zarzut stworzenia sztucznych warunków gospodarowania jest stawiany temu podmiotowi, który z uwagi na np. posiadanie znacznych powierzchni gospodarstwa rolnego rozdrabnia je w sposób umyślny celem uzyskania korzyści sprzecznych z systemami danego wsparcia i zmierzający do zniweczenia celów takiego wsparcia; zaś skarżący nie posiadał gospodarstwa rolnego, co do którego mógłby dokonać sztucznego podziału tak, aby uzyskać wyższy poziom dotacji unijnej, bowiem nie czerpał z prowadzonej działalności rolniczej korzyści sprzecznych z systemami wsparcia ze środków unijnych i krajowych. Skarżący zatem nie powinien był być w ogóle adresatem decyzji organów ARiMR, zaś WSA w Białymstoku powinien był tą okoliczność wziąć pod uwagę z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) i na tejże podstawie zaskarżoną decyzję uchylić.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie wyszczególnione naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wydany wyrok, bowiem stanowiły one bezpośrednią podstawę faktyczną i prawną dla oddalenia skargi skarżącego na decyzję organu administracji.

2) prawa materialnego, a to: art. 2 lit. c) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż skarżący nie spełnia definicji "działalności rolniczej" z uwagi na fakt, że obok prowadzonej produkcji roślinnej, nie prowadzi on produkcji zwierzęciej, która uzasadniałaby uprawę kukurydzy i siana, podczas gdy z treści przywołanego przepisu wynika, że "działalność rolnicza oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 6", a zatem każdy z przejawów takiej działalności stanowi działalność rolniczą i dla spełnienia tych warunków nie wymaga się, aby rolnik wykonywał zarówno produkcję rośliną, jak i zwierzęcą, tym bardziej iż definicja ta nawet oddzielnie traktuje o "utrzymywaniu gruntów w dobrej kulturze rolnej".

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

Dyrektor POR ARiMR nie udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna C F została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności odnosi się do podniesionych w tej skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, a dopiero w dalszej do naruszeń przepisów postępowania. Konieczność zachowania takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych jest podyktowana tym, że ocena sposobu stosowania prawa materialnego przez organy i kontrola tego procesu dokonana przez Sąd I instancji może być dokonana dopiero wtedy, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym. Odstąpienie od takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych jest możliwe zawsze wtedy, gdy skarga kasacyjna stawia zarzuty bez konsekwentnego oddzielenia zarzutów materialnych od procesowych. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdyż strona skarżąca kasacyjnie upatruje naruszeń prawa formalnego w ścisłym połączeniu z prawem materialnym. W takich przypadkach Sąd II instancji musi odnieść się do zarzutów łącznie.

Skarga kasacyjna C F nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Niezasadność skargi kasacyjnej wynika z następujących przesłanek. Skarga kasacyjna jako środek zaskarżania wyroków sądów I instancji została ukształtowana jako profesjonalny i sformalizowany środek prawny. Jej zakres wyznacza granice sprawy kasacyjnej, których Sąd II instancji nie może przekroczyć, czyli Sąd nie może z urzędu dokonywać kontroli skarżonego wyroku, jeżeli zarzuty kasacyjne nie pozwalają na przyjęcie, że zostały postawione zgodnie z wymogami określonymi w ustawie. Z treści art. 176 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. wynikają warunki formalne, które musi spełniać skarga kasacyjna, by mogła stanowić podstawę oceny skarżonego wyroku. Brak spełnienia któregokolwiek z tych warunków prowadzi do uznania, że skarga kasacyjna nie odpowiada prawu, a to jest pierwsza i podstawowa przeszkoda do oceny wyroku z punktu widzenia wadliwie skonstruowanej skargi. Podkreślić należy, że określenie podstaw, zarzutów oraz zakresu i kierunku weryfikacji skarżonego wyroku jest wyłącznym uprawnieniem strony. Sąd II instancji może tylko ocenić poprawność zrealizowania przez stronę wymogów formalnych i w zależności od poczynionych ustaleń wskazać na ich konsekwencje. Przy czym nie może tych konsekwencji określać, jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia prawem określonych wymogów. W judykaturze ten formalizm został w części przełamany uchwałą NSA z dnia 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1, jednak nawet i na gruncie tam sformułowanego stanowiska, Sąd II instancji dokonując oceny skargi kasacyjnej nie może pominąć poprawności stawianych zarzutów w ramach prawidłowych podstaw kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. oraz ich uzasadnienia. Oznacza to, że Sąd II instancji może przyjąć do rozpoznania wadliwą formalnie skargę kasacyjną, jeżeli z treści zarzutów wynika w ramach jakiej podstawy kasacyjnej są stawiane, a z jej uzasadnienia daje się ustalić stanowisko strony, co do tych zarzutów. Niemożność dokonania takich ustaleń musi prowadzić do przyjęcia niezasadności skargi kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie twierdzi, że wyrok Sądu I instancji jest wadliwy, bo narusza prawo formalne, a więc art. 172 pkt 2 p.p.s.a., ale w zarzucie wskazuje przepisy niebędące prawem procesowym. Taka konstrukcja tej skargi jest wadliwa, a Sąd II instancji będąc związany stanowiskiem strony nie może dokonać oceny skarżonego wyroku przyjmując właściwą podstawę kasacyjną. W ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. można podnosić tylko naruszenia prawa procesowego. Takie stanowisko Sądu II instancji nie budzi wątpliwości i jest ugruntowane w orzecznictwie.

Zatem NSA musi uznać za nietrafne te zarzuty kasacyjne, które odniesione zostały do podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a podnoszą naruszenie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. W skardze kasacyjnej ujęte zostały one w kilku wariantach, ale wszystkie oparto na treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sąd II instancji zauważa, że art. 4 ust. 8 wskazanego wcześniej rozporządzenia Komisji UE stanowi, że bez naruszenia przepisów szczególnych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami określonego systemu wsparcia. Z treści tego przepisu w żaden sposób nie da się wyprowadzić wniosku, że jest to przepis postępowania. Przecież ta treść kształtuje uprawnienie podmiotu do otrzymania płatności. Tak jak właściwe przepisy dla danej płatności określają warunki jej uzyskania (przesłanki pozytywne), tak art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 kształtuje przesłankę negatywną, więc reguluje sytuację, w której pomimo spełnienia warunków do otrzymania płatności, taka płatność nie może być wypłacona. Z całą pewnością tak ujęty przepis jest normą prawa materialnego, a nie postępowania, zatem wady w jego stosowaniu skarga kasacyjna powinna podnosić w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a nie naruszenia prawa formalnego. Taka wada musi prowadzić do stwierdzenia, że zarzuty kasacyjne odnoszące się do treści tego przepisu, a objęte dyspozycją art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy uznać za niezasadne, co oznacza, że w tym zakresie wyrok Sądu I instancji nie mógł być uchylony.

W taki sam sposób należy ocenić zarzut kasacyjny wskazujący na naruszenie art. 2 lit. c/ rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Przepis ten będąc definicją działalności rolniczej jest przepisem materialnym, dlatego nie może być kwestionowany w naruszeniach prawa procesowego, a Sąd II instancji w tym zakresie nie może merytorycznie wypowiedzieć się, gdyż błędna podstawa kasacyjna nie daje podstaw do rozpoznania zarzutu. W zakresie tej materii NSA rozpozna tak zbudowany zarzut w ramach naruszeń prawa materialnego, bo skarga kasacyjna po raz drugi podnosi ten zarzut, ale w ramach prawidłowej podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie art. 28 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 jest formalnie poprawny, ale merytorycznie nietrafny. Z treści art. 28 k.p.a. wynika podmiotowy zakres postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że C F złożył wniosek o pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013. Później ten wniosek wycofał, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji będącej przedmiotem skargi do Sądu I instancji. W ostateczności to ten podmiot złożył skargę i skargę kasacyjną, zatem twierdzenie, że nie jest stroną toczących się postępowań administracyjnych i sądowych nie znajduje żadnego oparcia w przepisach prawa. Bycie stroną tych postępowań nie może być wiązane z działaniami faktycznymi skarżącego kasacyjnie, które miałyby doprowadzić do podziału gospodarstwa i tylko w przypadku stwierdzenia tego faktu można by przyjmować dla niego status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Dla przyjęcia, że skarżący jest stroną determinujący jest fakt, że wystąpił z wnioskiem o płatność, co w sprawie nie budzi wątpliwości, w sytuacji sztucznie stworzonych warunków dla jej uzyskania.

Zdaniem NSA nietrafny jest również zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie prawa materialnego polegający na błędnym zastosowaniu przez organy ARiMR oraz zaakceptowaniu tej sytuacji przez Sąd I instancji, art. 2 lit. c/ rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie przepis ten został naruszony, ponieważ organy i Sąd I instancji wadliwie przyjęły, że nie prowadzi ona działalności rolniczej, gdyż nie prowadzi obok produkcji roślinnej innego rodzaju produkcji, zwłaszcza zwierzęcej, a z treści tego przepisu nie wynika obowiązek łącznego i równoczesnego prowadzenia wszystkich rodzajów działalności na jakie on wskazuje.

Analiza treści uzasadnienia wyroku i stanowiska organów nie daje podstaw do przyjęcia trafności tak sformułowanego poglądu. Zarówno Sąd I instancji, jak i organy ARiMR trafnie przyjęły, że dokonane ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, że skarżący kasacyjnie prowadząc produkcję rolną polegającą na uprawie roślin, bez jednoznacznego wykazania z jego strony, że uzyskane w ten sposób pożytki naturalne zużył we własnym zakresie jako paszę dla zwierząt lub sprzedał je osobom trzecim, nie udowodnił, że jego działalność rolnicza nie miała na celu stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania korzystniejszych płatności. Zatem tak stawiany zarzut nie odnosi się do stosowania prawa materialnego, ale oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Oznacza to, że strona wadliwie uzasadniła naruszenie tego przepisu, bo nie kwestionowała błędnej wykładni, a więc rozumienia pojęć, którymi posłużył się ustawodawca, ani też nie wykazała wadliwego stosowania dyspozycji ustalonej normy prawnej na podstawie tego przepisu, do sytuacji faktycznej, do której to norma nie powinna być stosowana. Skarżący kasacyjnie błędnie założył, że Sąd I instancji inaczej rozumie działalność rolniczą niż to określono w art. 2 lit. c/ rozporządzenia Rady (WE). Jednak z treści uzasadnienia wyroku taka teza nie wynika. Sąd I instancji nie twierdzi, że działalność rolnicza nie może polegać tylko na produkcji roślin, twierdzi natomiast, że każdy z przejawów działalności musi być odnoszony do konkretnej sytuacji, w przypadku gdy należy ocenić tworzenie sztucznych warunków do otrzymania płatności.

Z tych wszystkich powodów oraz ze względu na treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

s. M. Jagielska s. Z. Czarnik s. B. Kozicka