Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 294/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1; art. 6 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi J. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Okręgową Radę Adwokacką we Wrocławiu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 4 maja 2023 r. I. zobowiązuje Okręgową Radę Adwokacką we Wrocławiu do załatwienia punktów 1, 2 oraz 4 - 15 wniosku skarżącego z dnia 4 maja 2023 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu punktów 1, 2 oraz 4 - 15 wniosku skarżącego z dnia 4 maja 2023 r. i bezczynność ta nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala dalej idącą skargę; IV. zasądza od Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu na rzecz skarżącego J. W. kwotę 100 zł (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 4 maja 2023 r. J. W. (dalej: skarżący) zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu o udostępnienie informacji publicznej przez udzielenie informacji na temat adwokata K. B. poprzez udzielenie odpowiedzi na pytania:

1. W którym roku Adwokat ukończył wyższe studia prawnicze?

2. Na jakiej uczelni Adwokat odbywał ww. studia?

3. Z jaką oceną Adwokat ukończył ww. studia?

4. W jakich latach Adwokat odbywał aplikację adwokacką?

5. Kiedy Adwokat złożył egzamin adwokacki?

6. Z jakim wynikiem Adwokat złożył egzamin adwokacki?

7. Czy wobec Adwokata począwszy od 1 stycznia 2019 r. do 4 maja 2023 r. toczyły się lub toczą obecnie postępowania dyscyplinarne?

8. Czy wobec Adwokata począwszy od 1 stycznia 2019 r. do 4 maja 2023 r. orzeczono kary dyscyplinarne?

9. W przypadku udzielenia odpowiedzi pozytywnej na pytania 7 i 8 proszę o nadesłanie orzeczeń kończących postępowanie dyscyplinarne,

10. Czy począwszy od 1 stycznia 2019 r. do 4 maja 2023 r. wobec Adwokata stosowano upomnienie dziekańskie?

11. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie 10 proszę o wskazanie ile razy stosowano upomnienie dziekańskie wobec Adwokata, kiedy je stosowano oraz za jaki czyn/czyny je stosowano.

12. Czy Adwokat posiada adres poczty elektronicznej oraz numer telefonu do kontaktu z Klientami/potencjalnymi Klientami?

13. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie numer 12 proszę o podanie adresu poczty elektronicznej oraz numeru telefonu, których używa Adwokat do kontaktu z Klientami/potencjalnymi Klientami,

14. Czy, kiedy i ewentualnie jakie funkcje pełnił Adwokat od 1 stycznia 2019 r. do 4 maja 2023 w samorządzie tutejszej Rady,

15. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie numer 14 proszę o wskazanie czy z racji pełnionych funkcji Adwokat pobierał jakiekolwiek wynagrodzenie oraz ile ono wynosiło z rozbiciem na poszczególne okresy rozliczeniowe.

W piśmie z 9 maja 2023 r. Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu odmówił udzielenia informacji, wskazując że nie stanowią one informacji publicznej. Zauważył, że informacją publiczną jest wyłącznie informacja interesująca dla ogółu społeczeństwa, o czym przesądziło bogate orzecznictwo NSA i WSA, potwierdzone poglądami doktryny. Wskazano na wyrok NSA z 11 maja 2017 r., I OSK 2777/16 i zebrane tam orzecznictwo oraz piśmiennictwo, jak również na wyroki WSA: w Poznaniu, w Gdańsku, w Warszawie i w Gorzowie Wielkopolskim. Podniósł, że nie stanowi informacji publicznej zbiór informacji o konkretnym adwokacie, który prima facie zbierany jest z pobudek osobistych wnioskodawcy, a nie w celu ochrony interesu ogółu społeczeństwa. Dodatkowo podkreślił, że informacje których domaga się skarżący w dużej mierze objęte są ochroną danych osobowych, gdyż adwokat nie jest funkcjonariuszem publicznym. A dotychczasowa aktywność skarżącego jednoznacznie i wprost wskazuje, że jego zamiarem są szykany wobec organów izb adwokackich i Adwokatury.

W ponagleniu z 31 maja 2023 r. skarżący wniósł o bezzwłoczne udostępnienie żądanej informacji publicznej oraz zauważył, że adwokat to osoba pełniąca funkcję publiczną w myśl przepisów u.d.i.p.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 28 marca 2024 r. na bezczynność i przewlekłość Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 4 maja 2023 r. skarżący wniósł o:

a. zobowiązanie Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu do rozpoznania wniosku z 4 maja 2023 r. w terminie 14 dni liczonych od dnia zwrotu akt organowi administracji publicznej wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu,

b. stwierdzenie, że w wyżej wymienionej sprawie nastąpiła przewlekłość oraz bezczynność oraz że mają one miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

c. nałożenie na Okręgową Radę Adwokacką we Wrocławiu grzywny w wysokości określonej w art.154 § 6 p.p.s.a.,

d. przyznanie od Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

e. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że rzeczą oczywistą jest, że nie każda informacja o adwokacie podpada pod rygory u.d.i.p. Nie są nią objęte informacje o konkretnych postępowaniach prowadzonych przez adwokata. Jednakże przyjmuje się, że: "Informacje ogólne, dotyczące wykonywania zawodu przez konkretnego adwokata, odnoszące się do jego wykształcenia, tytułu naukowego, miejsca i formy prowadzonej działalności, ewentualnych postępowań dyscyplinarnych będą stanowić informację publiczną". Adwokat jako zawód zaufania publicznego musi liczyć się z zainteresowaniem społecznym swoją osobą. Obywatele mają prawo poznać osobę adwokata przez wiedzę o jego osiągnieciach, zdobytym wykształceniu, ocenach z egzaminu zawodowego, ewentualnych postepowaniach dyscyplinarnych, aktywności w samorządzie zawodowym i tych podobnych. Dzięki temu można podjąć decyzję, czy poruczyć swoją sprawę danemu adwokatowi.

Skarżący podniósł, że specyfika pracy adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej osobom, które, co do zasady, nie mają specjalistycznej wiedzy w tym zakresie. Powierzają one swój los w ręce nieznanej osoby. Są to częstokroć sprawy drobne, czasem bardziej poważne, a niekiedy bardzo istotne. Wspólnym kwantyfikatorem tych spraw jest ich doniosłość dla tej konkretnej osoby, która udaje się po pomoc prawną do adwokata. Faktami notoryjnymi jest to, że nie każdy student kończy studia z oceną 5.0 na dyplomie oraz to, że nie każdy aplikant adwokacki kończy aplikację z najwyższą lokatą. Również nie każdy adwokat miał lub ma w toku postępowania dyscyplinarne.

W tej sprawie istotne jest to, że wniosek tyczy się adwokata, jego drogi zawodowej. Te dane podlegają udostępnieniu. Natomiast organ bezrefleksyjnie stoi na swoim błędnym stanowisku. Pierwotnie organ usiłował wywodzić, że żądana informacja nie ma charakteru publicznego. Działał więc przewlekle. Natomiast na późniejszym etapie sprawy przestał w ogóle korespondować ze skarżącym. Jest więc bezczynny.

Odnosząc się do żądania stwierdzenia, iż bezczynność oraz przewlekłość mają miejsce z rażącym naruszeniem prawa skarżący podniósł, że analizując akta sprawy oczywiste staje się, iż bez ingerencji Sądu skarżący nie uzyska informacji publicznej zgodnie ze swoim wnioskiem. Wniosek już kilka miesięcy temu powinien być zrealizowany.

Motywując zgłoszone roszczenia finansowe skarżący podniósł, że postawa organu nie znajduje żadnego wytłumaczenia. Przeciwnik procesowy nie stara się przeanalizować argumentów skarżącego, wdając się przy tym w polemikę z tezami stawianymi przez skarżącego. Poprzestaje na niczym nie popartych zarzutach o szkalowaniu samorządu adwokackiego. Zważywszy na profesję reprezentanta przeciwnika procesowego należy wyprowadzić wniosek, że ma on pełną świadomość wadliwości swojej postawy. Tym samym konieczność wywiedzenia tej skargi jest podyktowana wyłącznie złą wolą organu. Bez nałożenia grzywny, organ będzie tkwił w swej nagannej postawie nie tylko w tym postępowaniu, ale też w innych podobnych. Rozważając celowość przyznania sumy pieniężnej skarżący przywołał treść WSA w Łodzi w wyroku z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III SAB/Łd 42/22.

W odpowiedzi na skargę Okręgowa Rada Adwokacka wniosła o jej oddalenie w całości i rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym, przyznając stan faktyczny opisany w skardze.

Organ wskazał, że w odpowiedzi na wniosek powołał się przede wszystkim na wyrok NSA z 11 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2777/16 i wniósł "aby Sąd zechciał rozważyć, czy argumentacja zawarta w uzasadnieniu tego wyroku, potwierdzona utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych i poglądami doktryny, powinna mieć zastosowanie w tej sprawie." Wskazano za powyższym orzeczeniem, że celem ustawy nie jest zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb, w postaci uzyskiwania informacji dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych. Wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane przez podmioty, których interesów dotyczą, nie są wnioskami o udzielenie informacji publicznej, nie odnoszą się bowiem do "sprawy publicznej".

Zdaniem organu, interes skarżącego nie może być realizowany w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż w warunkach analizowanej sprawy niewątpliwie nie odpowiadałoby to ani celowi ani funkcji przywołanej ustawy, godząc jedynie w zasadę demokratycznego państwa prawa, dobra osobiste adwokata i prawo ochrony jego danych osobowych, jak i elementarne zasady współżycia społecznego i zasadę sprawiedliwości społecznej.

Organ podkreślił, że niedopuszczalne jest, aby osoba domagająca się dostępu do informacji interpretowanej przez nią jako informacja publiczna dla osiągnięcia korzyści majątkowej uzyskała od państwa ochron prawną kosztem osoby, której dane mają być ujawnione. Wskazał również, że skarżący składał w Izbie Adwokackiej we Wrocławiu i w Kielcach tożsame wnioski, dotyczące poszczególnych adwokatów z tych Izb licząc, że kiedyś, w którejś sprawie, Sąd przyzna mu sumę pieniężną stanowiącą dla niego korzyść majątkową. Ten sposób działania należy uznać za nadużycie prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej p.p.s.a.), kontrola – o której mowa powyżej – obejmuje m. in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Podstawą oceny zasadności skargi na bezczynność zawsze będzie stan faktyczny istniejący w dacie orzekania (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1591/13 oraz z 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2331/13).

W rozpatrywanej sprawie zaskarżeniu podlegała bezczynność i przewlekłość związana z udostępnieniem informacji publicznej. Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej u.d.i.p.), każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

W myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Do wymienionego katalogu zaliczają się w szczególności organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) oraz organy samorządów gospodarczych i zawodowych (art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.). Przepisy powołanej ustawy nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).

Mając powyższe regulacje na uwadze należy podkreślić, że w toku oceny zasadności skargi w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej sąd administracyjny zobowiązany jest do ustalenia, czy podmiot, do którego skierowano wniosek był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, czy dane, o które wnioskowała strona skarżąca, miały charakter informacji publicznej oraz czy żądanie wnioskodawcy zostało rozpatrzone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami tj. w formie i w terminie wynikających z regulacji ustawowej.

W tym miejscu wskazać należy, że Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w całości podzielił pogląd zaprezentowany w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 175/23 jako dotyczący analogicznej sprawy, jak ta będąca przedmiotem rozpoznania.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż w sprawie nie jest sporne, że Okręgowa Rada Adwokacka – jako podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. – zobowiązana jest do udostępniania informacji publicznych. Stosownie art. 1 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2022 r., poz. 1184 ze zm.) adwokatura powołana jest do udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz w kształtowaniu i stosowaniu prawa. Adwokatura zorganizowana jest na zasadach samorządu zawodowego (art. 1 ust. 2 cyt. ustawy). W myśl art. 3 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, zadaniem samorządu zawodowego adwokatury jest m. in. tworzenie warunków do wykonywania ustawowych zadań adwokatury (pkt 1), reprezentowanie adwokatury i ochrona jej praw (pkt 2), doskonalenie zawodowe adwokatów i kształcenie aplikantów adwokackich (pkt 4 ustawy) oraz sprawowanie zarządu majątkiem samorządu adwokackiego i rozporządzanie nim (pkt 6). Izbę adwokacką stanowią adwokaci i aplikanci adwokaccy, mający siedzibę zawodową na terenie izby (art. 38 cyt. ustawy). Organami izby adwokackiej jest m. in. okręgowa rada adwokacka (art. 39 pkt 2 cyt. ustawy). Do zakresu działania okręgowej rady adwokackiej należą zgodnie z art. 44 ust. 1 cyt. ustawy wszystkie sprawy adwokatury, których załatwienia ustawa nie zastrzega organom adwokatury oraz innym organom izb adwokackich, organom zespołów adwokackich lub organom państwowym. Okręgowa rada adwokacka prowadzi także, w myśl art. 49 ust. 1 ustawy, listy adwokatów i aplikantów adwokackich. Okręgową radę adwokacką reprezentuje dziekan, kieruje jej pracami, przewodniczy na jej posiedzeniu oraz wykonuje czynności przewidziane w ustawie (art. 48 ust. 1 cyt. ustawy).

Z przepisów tych jednoznacznie zatem wynika, że okręgowa rada adwokacka jako organ izby adwokackiej (organ samorządu adwokackiego) jest podmiotem zobowiązanym na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej. Tym samym, w kontrolowanej sprawie organem zobowiązanym do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej jest Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu.

Sporna w sprawie jest natomiast kwestia, czy żądana przez skarżącego informacja odnośnie wskazanego we wniosku adwokata stanowi informację publiczną. Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca przybliżył w art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Ustawodawca określając pojęcie informacji publicznej odwołał się do kategorii sprawy publicznej. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. W szczególności walor informacji publicznej zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. będą posiadały informacje o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o: a) statusie prawnym lub formie prawnej, b) organizacji, c) przedmiocie działalności i kompetencjach, d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, f) majątku, którym dysponują. Walor informacji publicznej posiadają również dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.) oraz informacje o majątku publicznym, w tym o majątku samorządów zawodowych (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.). Stąd też jakiekolwiek zadysponowanie majątkiem publicznym będzie stanowiło informację publiczną, niezależnie nawet od przeznaczenia wydatkowanych środków publicznych i celu, jaki mają one zaspokoić. To nie przeznaczenie środków publicznych decyduje bowiem o tym, czy konkretna informacja ma walor informacji publicznej. Już bowiem sam fakt ich wydatkowania sprawia, że informacje na ten temat mają publiczny charakter i winny podlegać ujawnieniu w trybie i na zasadach określonych ustawą o dostępie do informacji publicznej (wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w Łodzi z 30 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Łd 17/16 oraz we Wrocławiu z 2 lutego 2016 r. sygn. akt IV SAB/Wr 323/15).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że zawód adwokata z racji przyznanych mu kompetencji i roli jaką odgrywa we współczesnym obrocie prawnym stanowi zawód zaufania publicznego. Jako osoba wykonująca zawód zaufania publicznego adwokat jest osobą pełniącą funkcję publiczną, albowiem istota jego działalności polega na zapewnieniu obywatelom fachowej pomocy prawnej i zastępstwa procesowego, co kwalifikuje się jako pełnienie funkcji publicznej. Konsekwencją tej kwalifikacji jest brak możliwości skorzystania przez adwokata z ograniczenia dostępu do informacji publicznych, które go dotyczą, z powołaniem się na prywatność osoby fizycznej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (postanowienie NSA z 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 2932/15, wyrok NSA z 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1826/17, wyrok NSA z 26 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 2697/21). Adwokat jest osobą wykonującą zadania publiczne i w zakresie tych zadań ochrona jego prywatności jest ograniczona stosownie do art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie informacje dotyczące adwokata są związane z wykonywaniem zadań władzy publicznej. Takimi informacjami nie są przykładowo informacje dotyczące aktywności zawodowej adwokata i aplikanta adwokackiego w sprawach konkretnych podmiotów. Natomiast informacje ogólne, dotyczące wykonywania zawodu przez konkretnego adwokata, odnoszące się do jego wykształcenia, tytułu naukowego, okresu wykonywania zawodu, miejsca i formy prowadzonej działalności, ewentualnych postępowań dyscyplinarnych, działalności w samorządzie adwokackim, będą stanowić informację publiczną (wyrok NSA z 26 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 2697/21).

Charakter informacji publicznej będą miały informacje pozwalające na weryfikację zasadności wpisu adwokata na listę adwokatów tj. okoliczność ukończenia wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskanie tytułu magistra lub zagranicznych studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej, odbycie w Rzeczypospolitej Polskiej aplikacji adwokackiej i złożenie egzaminu adwokackiego z wynikiem pozytywnym (art. 65 pkt 3 i pkt 4 oraz art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze).

Charakteru informacji publicznej w zakresie daty złożenia egzaminu adwokackiego i jego wyniku należy upatrywać również w tym, że komisja egzaminacyjna powołana przez Ministra Sprawiedliwości, działająca w trybie art. 78 i nast. ustawy Prawo o adwokaturze jest podmiotem wykonującym zadanie publiczne (wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 378/21). Zgodnie z art. 78f ust. 2 i 3 ustawy Prawo o adwokaturze komisja egzaminacyjna podejmuje uchwałę o wyniku egzaminu adwokackiego, którą doręcza zdającemu, a jej odpis przesyła Ministrowi Sprawiedliwości, Prezesowi Naczelnej Rady Adwokackiej, właściwej okręgowej radzie adwokackiej oraz dołącza do akt osobowych zdającego. Minister Sprawiedliwości publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej imiona i nazwiska osób, które uzyskały pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego oraz imiona ich rodziców. Wynik egzaminu adwokackiego w postaci uzyskanej oceny, która decyduje o wpisie na listę adwokatów, jest więc elementem treści dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. i podlega udostępnieniu na mocy art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tej ustawy.

Należy też zauważyć, że zgodnie z art. 39 pkt 3 ustawy Prawo o adwokaturze sąd dyscyplinarny jest organem izby adwokackiej, do którego zakresu działania należy wydawanie orzeczeń w sprawach dyscyplinarnych członków izby (art. 50 ustawy). Z uwagi na władcze uprawnienia sądów dyscyplinarnych, w tym również w zakresie decydowania o możliwości dalszego wykonywania zawodu, sądy te wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., zaś orzeczenia wydawane przez sądy dyscyplinarne mają charakter informacji publicznej (wyrok WSA we Wrocławiu z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wr 56/18 i powołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych).

Wobec powyższego żądana przez skarżącego informacja - jako wiedza związana z wykonywaniem zawodu adwokata - w tym co do spełnienia warunków umożliwiających wpis na listę adwokatów (pkt 1, 2, 4, 5 i 6 wniosku), ewentualnej odpowiedzialności dyscyplinarnej i udzielonych upomnieniach (pkt 7, 8, 9, 10, 11 wniosku), możliwości kontaktu z adwokatem przez klientów (pkt 12 i 13 wniosku) oraz działalności w samorządzie adwokackim (pkt 14 wniosku), stanowi informację publiczną, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i d oraz art. 6 ust. 2 u.d.i.p.

Odnosząc się do pkt 15 wniosku, tj. wynagrodzenia adwokata z tytułu funkcji pełnionych w samorządzie ORA wskazać należy, że pełnienie funkcji w samorządzie adwokackim nie jest objęte sferą niepubliczną (prywatną), lecz stanowi realizację ustawowego zadania tego samorządu zawodowego, wynikającego z art. 58 ustawy Prawo o adwokaturze w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Samorząd zawodowy wykonuje w tym zakresie zadania publiczne, także poprzez wyodrębnione organy wewnętrzne. Członkom organów samorządu, o ile otrzymują wynagrodzenie za pełnienie obowiązków, wypłacane jest ono z majątku samorządu zawodowego. Zatem żądana informacja w pkt 15 wniosku jest informacją publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p. jako wiedza o majątku publicznym samorządu zawodowego. Informacja ta bowiem wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania tego samorządu. Wiedza o jego działalności jest niewątpliwie informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust.1 u.d.i.p. (wyrok WSA w Warszawie z 17 października 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 213/19 i przywołane tam orzecznictwo).

Sąd uznał, że waloru informacji publicznej nie ma natomiast pytanie o ocenę, z jaką adwokat ukończył studia (pkt 3 wniosku). Jak wyżej wskazano, warunkiem wpisu adwokata na listę jest ukończenie wyższych studiów prawniczych. Uzyskana ocena z ukończenia studiów pozostaje bez wpływu na spełnienie warunków z art. 65 ustawy Prawo o adwokaturze. Jako niezwiązana z wykonywaniem zawodu adwokata nie stanowi więc informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie u.i.d.p.

Skoro zatem wniosek w pkt 1 i 2 oraz w pkt 4 - 15 dotyczył informacji publicznej, to Okręgowa Rada Adwokacka zobowiązana była do udostepnienia tej informacji na zasadach i w trybie przewidzianym przez przepisy u.d.i.p.

W omawianym zakresie Sąd podzielił (również) argumentację wyrażoną w wyroku w Kielcach z 13 września 2023 r. sygn. akt II SAB/Ke 78/23, w którym WSA w Kielcach zobowiązał ORA w Kielcach do rozpatrzenia pkt 1 i 2 oraz pkt 4 – 15 wniosku skarżącego o identycznej treści, skierowanego do ORA w Kielcach.

Sąd zgadza się z argumentacją przedstawioną przez organ w odpowiedzi na skargę, że celem ustawy nie jest zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb, w postaci uzyskiwania informacji dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych, a wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane przez podmioty, których interesów dotyczą, nie są wnioskami o udzielenie informacji publicznej, nie odnoszą się bowiem do "sprawy publicznej". Jednakże z załączonych do akt sprawy dokumentów nie wynika, aby skarżący wystąpił o udzielenie informacji publicznej "dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych". Również nie znajduje potwierdzenia w materiale zgromadzonym w sprawie, aby skarżący występował o udzielenie mu informacji publicznej w celu zakłócania funkcjonowania podmiotu, od którego domaga się takiej informacji.

Odnosząc się natomiast do kwestii "nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej" przez skarżącego wskazać należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że nadużycie to polega na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. (wyrok NSA z 11 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2777/16; wyroki WSA w Kielcach: z 20 marca 2019 r., sygn. akt II SAB/Ke 6/19 i z 22 marca 2022 r., sygn. akt II SAB/Ke 12/22). Nadużycie prawa w wyżej rozumieniu może zatem uzasadniać odmowę udzielenia żądanej informacji bez formy decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.i.d.p., niemniej jednak winno ono wynikać z okoliczności sprawy. Tymczasem przedstawiona Sądowi dokumentacja nie daje żadnych podstaw do tego, aby uznać, że w tym konkretnym przypadku skarżący nadużył prawa do uzyskania informacji publicznej. Nie może o tym stanowić sam fakt, że żądane informacje dotyczą konkretnego adwokata, gdyż – jak to już wykazano wyżej – są one informacjami publicznymi, podlegającymi udostępnieniu. Nie przedstawiono również jakiejkolwiek dokumentacji mogącej świadczyć o tym, że skarżący, składając wniosek, rzeczywiście kierował się wyłącznie pobudkami osobistymi, złośliwością, niechęcią do ORA w Kielcach, czy też chęcią zysku. Tym bardziej, że jak wynika z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd - może - z urzędu lub na wniosek orzec o wymierzeniu grzywny organowi lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Należy zauważyć jednak, że nawet w przypadku stwierdzenia, że bezczynność organu miała postać kwalifikowaną ustawodawca nie zobligował sądu do automatycznego przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej albo wymierzenia organowi grzywny, a jedynie pozostawił uznaniu sądu (a nie woli skarżącego, który w ocenie organu dąży do pozyskania korzyści w tym zakresie) skorzystanie z takiego rozwiązania.

W związku z powyższym Sąd zobowiązał Okręgową Radę Adwokacką we Wrocławiu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do załatwienia punktów 1, 2 oraz 4 - 15 wniosku skarżącego z dnia 9 listopada 2022 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku (punkt I sentencji wyroku).

Sąd uznał, że Okręgowa Rada Adwokacka dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu punktów 1, 2 oraz 4 - 15 wniosku skarżącego, nie udzielając odpowiedzi na postawione pytania, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku).

Bezczynność z rażącym naruszeniem prawa ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 31 maja 2023 r., IV SAB/Wr 14/23, LEX nr 3571492 i przywołane tam orzecznictwo). O rażącym naruszeniu prawa mówimy przede wszystkim, jeżeli bezczynność jest wynikiem lekceważącego traktowania przez organ swoich obowiązków.

Sąd w sprawie nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, gdyż odpowiedź na wniosek z 4 maja 2023 r. (wpływ do organu 8 maja 2023 r.) została udzielona już 9 maja 2023 r., a więc jeden dzień po dniu w wpływu wniosku do organu. Natomiast nieudzielenie wnioskowanej informacji spowodowane było odmienną wykładnią przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie ze względu na lekceważące traktowanie obowiązków przez organ i złą wolę organu. Niewłaściwe interpretacja przepisów u.d.i.p. czy też ich błędne zastosowanie nie mogą stanowić o tym, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Sąd oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Przy rozpatrywaniu tej kwestii Sąd miał na uwadze, że bezczynność ORA w sprawie z wniosku z 4 maja 2023 r. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz że brak jest podstaw do twierdzenia, jak podnosi skarżący, że organ miał pełną świadomość wadliwości swojej postawy oraz wykazał się złą wolą. Nie bez znaczenia jest okoliczność, że stwierdzona przez Sąd bezczynność i przewlekłość wynikała przede wszystkim z odmiennego rozumienia przez ORA "sprawy publicznej" i przekonania organu, że informacje dotyczące konkretnego adwokata nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Sąd nie uznał więc za konieczne, czy celowe wymierzanie grzywny w tym przypadku.

Co do żądania zasądzenia sumy pieniężnej, to z akt sprawy nie wynika, aby skarżący doznał jakichkolwiek dolegliwości czy niedogodności w związku z bezczynnością organu. Trzeba zwrócić uwagę, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu w 8 maja 2023 r., a odpowiedź na ten wniosek, odmawiająca udzielenia informacji sporządzona została następnego dnia. Natomiast skarga została sporządzona dopiero 28 marca 2024 r., a więc po upływie 10 miesięcy od wniosku skierowanego do organu. W tym stanie rzeczy, skoro nawet sam skarżący nie widział potrzeby wcześniejszego wniesienia skargi i nie wskazał żadnych okoliczności przemawiających za zasadnością przyznania mu sumy pieniężnej, Sąd oddalił skargę w tej części.

Sąd również oddalił dalej idącą skargę z uwagi na nieuwzględnienie żądania skargi co do udostępnienia informacji wskazanej w punkcie 3 wniosku (punkt III sentencji wyroku).

Ponadto Sąd oddalił skargę w zakresie przewlekłego prowadzenia postępowania. Przewlekłe prowadzenie postępowania polega na opieszałym niesprawnym i nieskutecznym działaniu organu, jak również nieuzasadnionym przedłużaniu terminu załatwienia sprawy. Jak już powyżej wskazano, odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, który wpłynął do organu w 8 maja 2023 r., odmawiająca udzielenia informacji sporządzona została następnego dnia (9 maja 2023 r.). Organ uznał wówczas, że sprawa została już załatwiona. Nie mamy więc do czynienia w sprawie z przewlekłym prowadzeniem postępowania, gdyż inną kwestią niż przewlekłe prowadzenie postępowania jest wadliwa interpretacja przepisów u.d.i.p. i nieudzielenie odpowiedzi na postawione pytania.

Podstawę do oddalenia skargi w pozostałej części stanowił art. 151 p.p.s.a.

O należnych skarżącemu kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt IV sentencji wyroku (wpis od skargi - 100 zł).