Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 571/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71a par. 9
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2023 r., nr 2201-IEE.7113.2.64.2023.S w przedmiocie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku po rozpatrzeniu zażalenia A. sp. z o. o. z siedzibą w G. (dalej jako "Skarżący", "Strona"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) dalej jako "k.p.a." oraz art. 71a § 9 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a." utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 20 lutego 2023 r. nr 2205-SEE-2.711.3.268.2022.20, w przedmiocie określenia nieprzekazanej kwoty dłużnikowi zajętej wierzytelności.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej spółki A.1 W. Spółka Jawna (dalej jako "A.1"). W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem nr 2205-SEE2.711.37442138.2021.1.MAREK1 z 13 lipca 2021 r. dokonał u Skarżącego (jako dłużnika zajętej wierzytelności) zajęcia innej wierzytelności z tytułu wzajemnych rozliczeń z A.1. Zawiadomienie doręczono 27 lipca 2021 r.

W związku z brakiem realizacji zawiadomienia, organ egzekucyjny pismem z 15 kwietnia 2022 r. wezwał Skarżącego, do niezwłocznego przekazania zajętych kwot oraz udzielenia informacji w sprawie płatności wynikających z faktur nr: [...] z 8 lipca 2021 roku; [...] z 10 sierpnia 2021 roku; [...] z 21 września 2021 roku; [...] z 14 października 2021 roku; [...] z 24 listopada 2021 roku; [...] z 14 grudnia 2021 roku; [...] z 21 stycznia 2022 roku; [...] z 18 lutego 2022 roku na rzecz A.1.

W odpowiedzi pismem z 4 maja 2022 r. Strona podała, że łączna kwota wierzytelności przypadających na rzecz A.1 wymagalnych od dnia 27 lipca 2021 r. wynosi 0 zł i po dacie odbioru zajęcia nie przekazano żadnych kwot. Natomiast płatności za wymienione faktury dokonane zostały zgodnie z dyspozycjami płatności dołączonymi do faktur. Przyczyną braku przekazania organowi egzekucyjnemu kwot była realizacja wymagalnych wierzytelności.

Następnie Strona przesłała, zgodnie z kolejnymi wezwaniami organu: wydruki konta rozrachunku z A.1 od 27 lipca 2021 r., kserokopii faktur wraz z załączonymi dyspozycjami płatności, wydruków konta rozrachunku z A.1 od 27 lipca 2021 r. w ujęciu przedstawiającym bilans otwarcia oraz konta przeciwstawne, wyciągów bankowych potwierdzających dokonanie zapłaty zgodnie z dołączonymi do faktur dyspozycjami.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku postanowieniem nr 2205-SEE-2.711.3.268.2022.20 z 20 lutego 2023 r. określił Skarżącemu nieprzekazaną kwotę w wysokości 145.246,36 zł.

Postanowieniem z 24 kwietnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu zażalenia Strony, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika.

Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że Skarżący nie przekazał zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Z akt sprawy wynika bowiem, że po skutecznym zajęciu wierzytelności, Strona na podstawie dyspozycji A.1 dokonała płatności na rzecz P. S.A. łącznie w kwocie 145.246,36 zł, co wynika z przelewów dokonanych: 23 sierpnia 2021 roku na kwotę 10 163,84 zł; 27 września 2021 roku na kwotę 10 254,19 zł; 8 listopada 2021 roku na kwotę 10 160,03 zł; 19 listopada 2021 roku na kwotę 15 223,03 zł; 19 listopada 2021 roku na kwotę 1076,70 zł; 19 listopada 2021 roku na kwotę 10 266,51 zł; 11 stycznia 2022 roku na kwotę 10 915,23 zł; 26 stycznia 2022 roku na kwotę 18 079,97 zł; 26 stycznia 2022 roku na kwotę 7 264,56 zł; 26 stycznia 2022 roku na kwotę 10 939,39 zł; 28 lutego 2022 roku na kwotę 18 273,36 zł; 28 lutego 2022 roku na kwotę 4 387,98 zł; 28 lutego 2022 roku na kwotę 11 024,51 zł; 28 lutego 2022 roku na kwotę 7 217,06 zł.

Dyrektor Izby Administracyjnej w Gdańsku podkreślił, że także druga przesłanka, wynikająca z treści art. 71a § 9 u.p.e.a. w postaci bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności, została spełniona. W sprawie nie zaszły żadne okoliczności, które stanowiły podstawę prawną do nieprzekazania organowi egzekucyjnemu kwoty zajętej wierzytelności.

W odpowiedzi na zarzuty zażalenia organ odwoławczy podkreślił, że Skarżący nie przedłożył dowodów potwierdzających, że A.1 była nieprawidłowo reprezentowana przez jednego wspólnika, co miało powodować, że czynność dokonana w charakterze organu osoby prawnej przez osobę do tego nieuprawnioną była wadliwa i nie wywoływała w istocie skutków prawnych w niej określonych. Nie przedłożono na żadnym etapie postępowania egzekucyjnego oraz zażaleniowego faktur korygujących, ani innych dowodów potwierdzających nieważność zawartej umowy między stronami. Z akt sprawy wynika, że pomiędzy Skarżącym, a zobowiązaną spółką dokonywane były transakcje gospodarcze zarówno przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, jak i po dniu doręczenia zawiadomienia. Dowodem tego są pliki JPK, będące wykazem faktur wystawionych w danym okresie pomiędzy kontrahentami.

Końcowo organ odwoławczy wskazał, że w sprawie organ egzekucyjny nie przeprowadził kontroli, o której mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., gdyż nie jest to niezbędne w każdym przypadku, w zwłaszcza wówczas, gdy na podstawie już zgormadzonego materiału dowodowego istnieje możliwość ustalenia, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności. Pozyskana w sprawie dokumentacja oraz rejestry plików JPK stanowiły wystarczają podstawę do stwierdzenia bezpodstawnego uchylania się Skarżącego od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

W skardze wywiedzionej na powyższe postanowienie organu odwoławczego, Skarżący wniósł o jego uchylenie i zwrot wszelkich świadczeń, które zostały bezpodstawnie wyegzekwowane. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez niezasadne odstąpienie od przeprowadzenia kontroli i zażądania informacji źródłowych - dokumentów źródłowych - na których oparte było stanowisko wyrażone przez Skarżącą w dniu 4 maja 2022 r., że nie jest dłużnikiem spółki A.1 i nie ma żadnych zobowiązań wobec tej spółki, a tym samym organ postępowania administracyjnego zupełnie odstąpił od ustalenia prawidłowego stanu faktycznego, a swoje rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na własnym interesie a nie na dokumentach i dowodach;

2. art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że Skarżąca Spółka uchyla się w sposób bezpodstawny, podczas gdyby organ egzekucyjny ustalił stan faktyczny w sposób prawidłowy to doszłoby do ustalenia, że Strona w oparciu o zarzut nieważności stosunku umownego jest uprawniona do uchylania się do zapłaty, a w konsekwencji wobec Spółki nie zachodzą ustawowe przesłanki uzasadniające wydanie skarżonego postanowienia;

3. naruszenie przepisów postępowania i niedokładnie - a w zasadzie żadne - wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy - co prowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych prowadzącego do wydania postanowień nieodpowiadających prawu poprzez nieprawidłowe uznanie, że Strona posiada lub posiadała jakiekolwiek zobowiązania na rzecz A.1, które powinny zostać przekazane do urzędu skarbowego, podczas gdy urząd skarbowy zadał by sobie trud wyjaśnienia stanu faktycznego ustaliłby, że Strona jest wierzycielem spółki A.1, bowiem Skarżąca Spółka odstąpiła od umów łączących ją z dłużną spółką, a spółka A.1 zobowiązała się do zwrotu wszystkich świadczeń więc to Skarżący jest wierzycielem, a nie dłużnikiem - co prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie organu skarbowego jest błędne -zarówno w I jak i w II instancji;

4. naruszenie art. 71b u.p.e.a. przez nieprawidłowe przyjęcie, że Skarżący może i powinien mieć przymiot dłużnika, podczas gdy to A. sp. z o.o. jest w istocie wierzycielem A.1, a tym samym nie może być traktowana jako dłużnik;

5. naruszenie art. 71a § 5 u.p.e.a. poprzez dopuszczenie przez organ administracyjny - tj. organ egzekucyjny - pracowników bez pisemnego upoważnienia do wykonywania czynności w trakcie postępowania;

6. naruszenie art. 6 i 8 k.p.a. poprzez działanie nieoparte na przepisach prawa i poprzez działanie rażąco krzywdzące zasady pogłębiana zaufania obywateli do działania organów publicznych;

7. brak podjęcia czynności dowodowych - tj. bezzasadne odstąpienie od przeprowadzenia wniosku dowodowego zgłoszonego w odwołaniu od postanowienia I instancji -polegających na weryfikacji plików JPK VAT, co by pozwalało na ustalenie, że faktury VAT wskazane w treści postanowień zostały skorygowane przez Skarżącą przed wydaniem zaskarżonych postanowień.

Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z:

- dokumentacji dotyczącej stosunków umownych łączących Skarżącą spółkę oraz spółkę A.1 s.j. na potwierdzenie, że przed dniem 4 maja 2022 r. doszło do odstąpienia przez strony od umowy, a tym samym stosunek umowny nigdy nie wiązał stron, a tym samym Strona nie była dłużnikiem A.1 a jest wierzycielem tej spółki;

- dokumentacji księgowej w postaci deklaracji JPK ujawnionych przez Skarżącego oraz spółkę A.1 potwierdzającą ustalenia w zakresie nieważności stosunku umownego, a tym samym rzutujące na prawidłowość wydanego postanowienia przez organy skarbowe.

W skardze podkreślono, że stosunki umowne dotyczące spornych faktur były nieważne, bowiem spółka A.1 była nieprawidłowo reprezentowana. Oświadczenie o odstąpieniu od umów były doręczone przed dniem 4 maja 2022 r. Na skutek porozumienia między spółkami doszło do wystawienia faktur VAT korygujących dokumenty księgowe jeszcze przed wydaniem przez organy egzekucyjne zaskarżonych postanowień. Organy egzekucyjne nie zweryfikowały stanu faktycznego i nie przeprowadziły kontroli.

Skarżący był uprawniony do powoływania się przed organem egzekucyjnym na wystąpienie okoliczności natury prawnej związanej z możliwością uchylenia się od przekazywania jakiejkolwiek kwoty do organu egzekucyjnego.

Dyrektor Izby w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestią sporną w sprawie jest ocena, czy w zaistniałym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do wydania wobec Skarżącego postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty jako dłużnikowi zajętej wierzytelności.

Podstawą prawną określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności stanowi art. 71a § 9 u.p.e.a., zgodnie z którym jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty.

W ślad za wypracowanym i podzielanym stanowiskiem judykatury i doktryny podkreślić trzeba, iż zwrot normatywny art. 71a § 9 u.p.e.a. "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną a nie faktyczną. Innymi słowy, uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych będzie stanowiło podstawę do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Wzajemne relacje wynikające ze stosunków zobowiązaniowych, mimo że skuteczne między stronami takich stosunków, nie wywołują skutków prawnych na gruncie toczącego się postępowania egzekucyjnego, co potwierdza art. 67a § 1 u.p.e.a. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może, według swego uznania, decydować o przeznaczeniu zajętych już wierzytelności bądź ich uiszczeniu zobowiązanemu bez zgody organu egzekucyjnego. Podstawą uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania bądź przekazania jej części w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a., mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejsze zajęcie wierzytelności przez inny organ egzekucyjny; por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 155/18; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Po 314/20; wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2287/16 oraz z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3576/16; por. R. Hauser, A. Skoczylas (red), Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2011, str. 370; D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym, Komentarz, Wrocław 2011, str. 780).

Jak wynika z akt sprawy, wierzytelność Skarżącego wobec A.1 wynikała z realizacji umowy najmu samochodu Mercedes-Benz (faktury nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]), umowy wynajmu samochodu JEEP (faktura VAT nr [...] oraz nr [...]) oraz reklamy na łodzi (faktura VAT nr [...] oraz nr [...]) i refakturowania składki polisy majątkowej (faktura VAT nr [...]). Organ egzekucyjny ustalił, iż zobowiązana Spółka dokonała płatności na rzecz A.1 łącznie 145.246,36 zł, zgodnie z dyspozycjami płatności dołączonymi do wystawionych faktur.

W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości, że Skarżący nie przekazał zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Została zatem spełniona pierwsza z omówionych przesłanek warunkujących byt postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. Sporne było natomiast, czy to nieprzekazanie miało charakter bezpodstawny.

Skarżąca Spółka swojego uprawnienia do usprawiedliwionego uchylenia się od przekazania organowi egzekucyjnemu należności z tytułu zajętej wierzytelności upatruje w nieważności zawartych umów (wskutek nieprawidłowej reprezentacji A.1). Natomiast Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku uznał, że uchylanie się przez Skarżącego od przekazania organowi zajętej kwoty wierzytelności było bezpodstawne.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do stwierdzenia, że uchylanie się przez Stronę od przekazania organowi zajętej kwoty wierzytelności było bezpodstawne w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A.1 organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z dnia 13 lipca 2021 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zobowiązanej u dłużnika zajętej wierzytelności. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność (art. 89 § 3 u.p.e.a.) W wyznaczonym 7- dniowym terminie dłużnik zajętej wierzytelności nie złożył oświadczenia.

Na tle przytoczonej regulacji w art. 89 § 3 pkt 1 lit. a-c u.p.e.a. wskazać należy, że termin na złożenie omawianego oświadczenia nie ma charakteru zawitego, jednakże brak takiego oświadczenia lub złożenia nienależytego oświadczenia ma ten skutek, że okoliczności faktyczne, co do których oświadczenie takie miało być złożone, mogą zostać potraktowane jako ich przyznanie (por. wyrok NSA z 27 listopada 2020 r., II FSK 1449/20). Nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie Spółka nie złożyła oświadczenia, w którym kwestionowałaby istnienie wierzytelności zobowiązanego czy skuteczności zawartych umów. Nie wystąpiła przeciwko A.1 do sądu powszechnego z powództwem o zapłatę, jak również nie wystąpiła na drogę sądową z odpowiednim roszczeniem przeciwko dłużnikowi.

Dopiero na etapie postępowania odwoławczego w przedmiocie określenia nieprzekazanej kwoty dłużnikowi zajętej wierzytelności Spółka podniosła okoliczności dotyczące nieważność zawartych umów. Sąd zauważa jednak, że stanowisko Strony w tym względzie nie było jednolite i jednoznaczne. W oświadczeniu z dnia z dnia 4 maja 2022 r. złożonym przez ówczesną Prezes Zarządu M.T. przyczyną braku przekazania kwot organowi była realizacja wymagalnych wierzytelności wynikająca z wyżej wymienionych faktur. Wierzytelności były zatem niesporne. Spółka podnosiła wręcz, że dokonała płatności za wymienione faktury zgodnie z dyspozycjami płatności dołączonymi do przedmiotowych faktur.

Oczywistym pozostaje, że przedmiotem zajęcia może być co do zasady wierzytelność istniejąca, tj. zindywidualizowana, powstała na kanwie określonego stosunku prawnego między określonymi jego stronami, co jednocześnie nie oznacza, że ważność i dopuszczalność tego rodzaju czynności egzekucyjnej de facto zależy od jej skuteczności. Należy wyraźnie rozróżnić pojęcie skuteczności zajęcia, tj. zajęcia wierzytelności istniejącej na moment dokonywania czynności mogące doprowadzić do przymusowego ściągnięcia dochodzonego roszczenia publicznoprawnego, od dopuszczalności zajęcia, tj. formalnej możności wystąpienia przez organ egzekucyjny z zawiadomieniem do trzeciodłużnika o zajęciu przysługujących względem niego wierzytelności podatnika. Czynność zajęcia wierzytelności będzie nieskuteczna chociażby względem wierzytelności nieistniejących w chwili zajęcia a powstałych po jego dokonaniu.

Przyjęcie odmiennego stanowiska po pierwsze przeczyłoby celowi regulacji zawartej w art. 89 § 2 u.p.e.a. dotyczącej uprawnienia dochodzenia należności z wierzytelności przyszłych oraz art. 89 § 3 u.p.e.a. traktującej o obowiązkach informacyjnych trzeciodłużnika, zaś po drugie - unicestwiło lub co najmniej utrudniło osiągnięcie celu przyświecającego przymusowej egzekucji w postaci realności ściągnięcia należności podatkowych. Nałożenie na organ egzekucyjny obowiązku uprzedniego podejmowania czynności mających na celu ustalenie, czy określona wierzytelność od określonego podmiotu w ogóle przysługuje, generującego dopiero możność dokonania zajęcia tak ustalonej i istniejącej wierzytelności, w praktyce doprowadziłoby do powszechnego wypłacania wierzytelności zobowiązanemu przed datą otrzymania właściwego zawiadomienia o zajęciu, czyniąc omawiany środek egzekucyjny fikcyjnym. Należy zatem uznać, że skoro istotą zajęcia wierzytelności jest pozbawienie trzeciodłużnika uprawnienia dysponowania zajętym prawem, jego skuteczne dokonanie w sposób prawnie dozwolony następuje z chwilą doręczenia zawiadomienia o czynności dłużnikowi zajętej wierzytelności, zaś okoliczność, czy jest on realnie zobowiązany na moment dokonywania zajęcia do świadczenia na rzecz zobowiązanego podatnika pozostaje irrelewantna dla oceny skuteczności tej czynności (por. wyrok NSA z 8 września 2021 r., III FSK 2233/21).

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organy nieważności umowy (wskutek nieprawidłowej reprezentacji strony wynajmującej), podnieść należy że okoliczności te pojawiły się dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. Dokumenty źródłowe zostały natomiast przedłożone dopiero w skardze złożonej do sądu.

Sąd, mając na uwadze poczynione ustalenia, nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z załączonych do skargi dokumentów. W myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji. Przepis ten nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt I FSK 869/14). Sąd I instancji dopuszczając dowód z przedłożonych przez Stronę dokumentów w istocie dokonałby ustalenia nowej okoliczności faktycznej, która nie istniała w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Celem postępowania, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 164/05).

Przypomnieć również należy, że w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Przepis ten wprost przewiduje zakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów, które nie wynikają z akt sprawy, a tym samym zakaz wykraczania przez sąd administracyjny poza materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt I GSK 1344/14, oraz z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 2566/13). Tym samym przedłożone na etapie postępowania sądowoadministracyjnego dokumenty nie mogą przemawiać za zasadnością uchylania się od przekazywania zajętych wierzytelności.

Zdaniem Sądu, zebrany materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że w rozpatrywanej sprawie doszło do bezpodstawnego uchylania się przez Stronę jako dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania na rzecz organu egzekucyjnego I instancji wierzytelności. Wbrew zarzutom skargi, oceny tej nie zmienia okoliczność, iż nie znajduje ona oparcia w wynikach przeprowadzonej kontroli. Kontrola, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a., została bowiem określona przez ustawodawcę jako uprawnienie organu egzekucyjnego dla zabezpieczenia realizacji celów jakie zostały określone w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazuje na to sformułowanie "organy egzekucyjne uprawnione są". Celem tego postępowania jest jedynie ustalenie okoliczności wskazujących czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od bezpodstawnego przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał zajęcia. Jeżeli więc cel, dla którego przeprowadzenie kontroli zostało przewidziane, zostaje zrealizowany bez konieczności jej przeprowadzenia, to można uznać, że nieprzeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia o jakim mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. (por. wyroki NSA z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1515/10; z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FSK 34/20; z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1153/15 – dostępne, jak i pozostałe przywołane w uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://cbosa.nsa.gov.pl). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że ustalenie bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności może nastąpić alternatywnie na podstawie zgromadzonego w sprawie egzekucyjnej materiału dowodowego lub poprzez przeprowadzenie kontroli (por. wyrok WSA w Poznaniu z 22 kwietnia 2010 r., I SA/Po 196/10, wyroki WSA w Gdańsku z 14 września 2010 r., I SA/Gd 571/10 z 27 września 2011 r., I SA/Gd 633/11; wyrok NSA z 26 stycznia 2012 r.) Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku z dnia 26 maja 2022 r. sygn. akt III FSK 618/21, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności nie stanowi bezwzględnej przesłanki określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności.

Z wykładni art. 71a § 1 i § 9 u.p.e.a. wynika zatem, że postanowienie określające wysokość nieprzekazanej - a uprzednio zajętej przez organ egzekucyjny kwoty wierzytelności u dłużnika, u którego została zajęta - może być wydane także bez przeprowadzenia kontroli, o ile uchylanie się tego dłużnika od jej przekazania organowi egzekucyjnemu - w świetle przeprowadzonego postępowania i zgromadzonych dowodów, z uwzględnieniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. jak w niniejszej sprawie - nie budzi wątpliwości.

Z tych wszystkich względów, zdaniem Sądu, prawidłowa jest konkluzja organu egzekucyjnego, iż Strona jako dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności, co uzasadniało wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy pozwalał uznać, iż Skarżąca Spółka nie wykazała żadnych okoliczności, które pozwoliłby na stwierdzenie, że to uchylanie się nie jest bezpodstawne. Tym samym Strona nie wykazała bezpodstawnego zastosowania art. 71a § 9 u.p.e.a. Skoro bowiem, mimo braku przeszkód prawnych i wobec uznania dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia, nie przekazała zajętych wierzytelności, to wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § p u.p.e.a. przez organ egzekucyjny było zasadne. Sąd nie dopatrzył się również zarzucanego organom naruszenia przepisów postępowania art. 6 i art. 8 k.p.a.

Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.