Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 596/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: *Stwierdzono bezskuteczność czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 4 i art. 39 a
journal: Dz.U. 2023 poz 900
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant: Referent Kamila Ostrowska, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. Ł. na czynność Wójta Gminy Paszowice z dnia 16 lipca 2023 r., nr OZ.4424.2.2023 w przedmiocie odmowy dofinansowania dojazdu dziecka do szkoły w okresie od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Wójta Gminy Paszowice na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. Ł. (dalej: skarżąca) jest czynność Wójta Gminy Paszowice (dalej: Wójt, organ) z dnia 16 lipca 2023 r. - podjęta w formie decyzji nr OZ.4424.2.23 - polegająca na odmowie dofinansowania dojazdu dziecka w roku szkolnym 2022/2023.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że syn skarżącej T. Ł. (ur. [...] r.) legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności (symbol niepełnosprawności: 02-P, 06-E, 12-C) oraz orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Skarżąca w dniu 22 sierpnia 2022 r. złożyła wniosek o dofinansowanie dojazdu syna do D. w W. (dalej też: szkoła przyszpitalna), w okresie od 1 września 2022 do 30 czerwca 2023 r. Wnioskowała o zwrot kosztów dowozu syna własnym środkiem transportu z miejsca zamieszkania w W., gmina P., do W. – [...] km w jedną stronę.

Pismem z 7 września 2022 r. Wójt poinformował skarżącą, że ze względu na treść art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe oraz uchwały nr X/56/19 Rady Powiatu Jaworskiego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych i specjalnych mających siedzibę na obszarze Powiatu Jaworskiego - nie ma obowiązku zapewnienia dowozu oraz opieki ani obowiązku zwrotu kosztów dowozu do wybranej przez skarżącą szkoły. Wskazał, że na terenie Powiatu Jaworskiego są dwie podstawowe szkoły specjalne, do których dojazd może być zapewniony bezpłatnie przez gminę.

W piśmie z 21 września 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o podjęcie czynności i wydanie decyzji w sprawie z jej wniosku. Pismem z dnia 14 października 2022 r. organ poinformował skarżącą, że podtrzymuje w całości stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 7 września 2022 r. Wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe obowiązkiem gminy jest: zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21 rok życia. Wskazał, że nie widzi możliwości zorganizowania codziennego, w dni nauki szkolnej, transportu syna strony z W. do W. i z powrotem, ponieważ taka sytuacja spowodowałaby konieczność całodziennego zapewnienia przez Gminę P. pojazdu wraz z kierowcą wyłącznie na potrzeby syna strony. Powołał się w piśmie z dnia 7 września 2022 r. zgodnie z uchwałą Nr X/56/19 Rady Powiatu Jaworskiego z dnia 27 czerwca 2019 r. publiczne szkoły specjalne mające siedzibę na obszarze Powiatu Jaworskiego prowadzone przez Samorząd Województwa Dolnośląskiego mieszczą się w J.,

tj. S. Nr [...] w S. im. [...] w J. oraz S. Nr [...] w S. im. [...] w J. i do jednej z tych (wybranych przez skarżącą) szkół Gmina P. może zapewnić organizację bezpłatnego transportu synowi skarżącej.

Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu skargę na ww. czynność Wójta Gminy Paszowice.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 10 maja 2023 r. o sygn. akt IV SA/Wr 741/22 WSA we Wrocławiu stwierdził bezskuteczność ww. czynności Wójta. We wskazaniach co do dalszego postępowania nakazał organowi, by przy ponownym podejmowaniu czynności w przedmiocie wniosku o zwrot kosztów przewozu dziecka skarżącej organ uwzględnił wyrażoną ocenę prawną, w szczególności uwzględnił indywidualne potrzeby dziecka w procesie edukacyjno-terapeutycznym, zdrowotnym i dowozu do szkoły, zwłaszcza przy uwzględnieniu rodzaju niepełnosprawności i stwierdzonych schorzeń, a następnie uzasadnił podjętą czynność w sposób pełny.

Wójt ponownie rozpoznał wniosek skarżącej, w tym uzupełnił postępowanie wyjaśniające i dowodowe i m.in. zwrócił się do szkoły przyszpitalnej, S. w J. (dalej: S.) oraz Z. w W. (dalej: Z.) o wyjaśnienia w zakresie realizacji i możliwości realizacji obowiązku szkolnego przez syna skarżącej.

W piśmie z 17 lipca 2023 r. dyrektor szkoły przyszpitalnej wyjaśniła, że syn skarżącej był uczniem szkoły w terminach od 1 września 2022 r. do 10 lutego 2023 r. oraz od 27 lutego 2023 do 23 czerwca 2023 r. Realizował obowiązek szkolny w ramach hospitalizacji na dziennym oddziale szpitalnym, uczęszczał do klasy [...] szkoły podstawowej. Zajęcia lekcyjne odbywały się 5 dni w tygodniu od poniedziałku do piątku w godzinach od 8:00 do 15:00 i oprócz zajęć szkolnych był objęty działaniami/zajęciami organizowanymi przez personel terapeutyczno-medyczny oddziału szpitalnego. Wskazała, że szkoła przyszpitalna nie prowadzi internatu i nie organizuje dowozu uczniów. Uczniami szkoły przyszpitalnej są uczniowie hospitalizowani, a w momencie przyjęcia na oddział automatycznie zostają objęci opieką dydaktyczną i wychowawczą przez szkołę przyszpitalną.

W piśmie z 17 lipca 2023 r. dyrektor Z. wyjaśnił, że syn skarżącej znajduje się na liście uczniów od 1 września 2022 r., jest zarejestrowany w SIO jako uczeń spełniający obowiązek w ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym w związku z niepełnosprawnościami sprzężonymi, uczęszcza do szkoły przyszpitalnej i jest klasyfikowany na podstawie zaświadczeń o klasyfikacji wystawionych przez tę szkołę.

W piśmie z 13 lipca 2023 r. dyrektor S. wskazał, że nie jest w stanie udzielić informacji, ponieważ nie wpłynął wniosek o przyjęcie ucznia o opisanych przez organ niepełnosprawnościach.

Wójt decyzją z dnia 16 lipca 2023 r. odmówił przyznania skarżącej dofinansowania dojazdu syna do szkoły przyszpitalnej w okresie od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. Wskazał, że po analizie orzeczenia o niepełnosprawności oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej doszedł do wniosku, że szkołą w pełni realizującą podane w nich zalecenia jest O. znajdujący się w odległości [...] km od miejsca zamieszkania dziecka. Przedstawił zalecenia wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 13 stycznia 2017 r. (symbol 10-N, 06-E) oraz orzeczenia nr 269/2020/2021 o potrzebie kształcenia specjalnego podkreślając, że jako najkorzystniejsza forma kształcenia została wskazana szkoła lub klasa integracyjna, w której dziecko będzie miało zapewnione specjalne warunki i formy wsparcia, kształcenie może być też realizowane w szkole ogólnodostępnej. W oparciu o Statut S. Wójt ustalił, że Ośrodek ten ma ponad 40 letnie doświadczenie w kształceniu i wychowaniu dzieci oraz wszechstronnie wykształconą kadrę pedagogiczną zapewniającą dzieciom naukę i terapię. Jest placówką dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie w stopniu lekkim, umiarkowanym, znacznym z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, które z powodu niepełnosprawności nie mogą uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania. Prowadzi działania integrujące ze środowiskiem rówieśniczym. Zapewnia m.in. realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu oraz programu nauczania dostosowaną do indywidualnych potrzeb edukacyjnych i możliwości psychofizycznych ucznia. Posiada gabinety psychologa, pedagoga i logopedy. Powołując się informację podaną przez dyrektora S. stwierdził, że syn skarżącej może zostać zakwalifikowany do umieszczenia w tej placówce po uzyskaniu skierowania od Starosty Jaworskiego, przy czym skarżąca wniosku w tej sprawie dotychczas nie złożyła. Ponadto Wójt miał na uwadze, że syn skarżącej realizował obowiązek szkolny w szkole przyszpitalnej i wymaga leczenia na oddziale dziennym szpitalnym, a przerwanie leczenia grozi znacznym pogorszeniem stanu zdrowia dziecka. Wskazał jednak na rozgraniczenie obowiązków wynikających z zaspokojeniem potrzeby leczenia i potrzeby edukacji. Wyjaśnił, że obowiązkiem gminy, na podstawie art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego nie jest dowożenie dzieci lub zwrot kosztów dojazdu do szpitala celem leczenia. Z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nie wynika konieczność kształcenia w szkole przyszpitalnej, natomiast zalecenia z tego orzeczenia może w pełni realizować S. Gmina nie ma obowiązku dowozić syna skarżącej celem leczenia.

W pouczeniu o środkach odwoławczych Wójt wskazał, że decyzja ta stanowi czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 39 ust. 4 pkt 1 i 2 Prawa oświatowego przez jego niezastosowanie oraz błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak jest obowiązku zapewnienia niepełnosprawnemu synowi skarżącej bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do placówki oświatowej z uwagi na fakt, że placówka do której uczęszcza nie jest wymieniona w załączniku do Uchwały nr X/56/19 Rady Powiatu Jaworskiego z dnia 27 czerwca 2019 r., podczas gdy placówka szpitalna o profilu oddziału dziennego [...] z równoczesną edukacją szkolna została wskazana jako najbliższa w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 4 listopada 2022 r. i z 15 czerwca 2023 r. Wniosła o uznanie uprawnienia syna skarżącej do bezpłatnego transportu na koszt organu w dni nauki szkolnej pomiędzy W. a W. i z powrotem lub pokrywania kosztów takiego transportu ewentualnie o uchylenie zaskarżonej czynności. Wniosła też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi argumentowała, że czynność Wójta jest bezskuteczna, ponieważ organ pominął fakt, że żadna z placówek w J. nie spełnia wymagań do kształcenia syna skarżącej w zakresie jego niepełnosprawności. Wskazała, że placówka szpitalna o profilu oddziału dziennego [...] z równoczesną edukacją szkolną w W. jest najbliższą i konieczną placówką dla rozwoju syna. Najbliższa tożsama placówka znajduje się we W. Odwołała się do orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego syna, w których w zaleceniach edukacyjnych nie wskazano szkoły specjalnej. Według specjalistów najkorzystniejszą placówką dla syna skarżącej jest placówka o profilu edukacyjnym i leczniczym.

Do skargi skarżąca dołączyła dokumenty wnosząc o przeprowadzenie z nich dowodu uzupełniającego.

W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu argumentował, że po wnikliwej analizie dokumentacji oraz analizie Statutu S. doszedł do wniosku, że jest to najbliższa szkoła w pełni realizująca zalecenia o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej i jest położona [...] km od miejsca zamieszkania dziecka. Wskazał, że dziecko może zostać zakwalifikowane do umieszczenia w tej placówce, jeśli tylko zostaną spełnione wymogi formalne, tj. dziecko otrzyma skierowanie wydane przez starostę, jednak skarżąca wniosku w tym zakresie nie złożyła. Wójt podał, że dziecko pozostaje pod opieką [...] na oddziale dziennym i wymaga leczenia w szpitalu, gdyż przerwanie leczenia byłoby zagrożone znacznym pogorszeniem stanu psychicznego dziecka. W tym zakresie argumentował, że obowiązkiem gminy wynikającym z art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego nie jest dowożenie dzieci lub zwrot kosztów dojazdu rodzicom do szpitala celem leczenia. Powołując się na ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazał na możliwość zlecenia w takim przypadku transportu sanitarnego. Wskazał też, że dzienny oddział szpitalny, na którym dziecko pobiera naukę, nie jest szkołą specjalną i nie mieści się w katalogu placówek wymienionych w art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego, wobec czego Wójt nie ma obowiązku dowozu dziecka do tej placówki, obowiązek ten spoczywa na rodzicach dziecka, ponieważ należy rozgraniczyć obowiązki wynikające z zaspokojenia potrzeb leczenia od edukacji. Odniósł się też do informacji lekarza kierującego oddziałem szpitala w W. W podsumowaniu stanowiska stwierdził, że dowozy dziecka odbywają się do szpitala a nie do szkoły. Leczenie wskazane jest jako cel pierwszoplanowy.

Skarżąca złożyła pismo procesowe z dnia 5 stycznia 2024 r. dołączając zaświadczenia: z dnia 26 października 2023 r. wydane ordynatora Oddziału D. szpitala w W. oraz z dnia 19 października 2023 r. wydane przez dyrektora D. w W.

Na rozprawie Sąd uwzględnił wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, tj. zaświadczenia Z. w W. z dnia 30 sierpnia 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w m.in. k.p.a. oraz postępowań, do których ma on zastosowanie. W wyniku takiej kontroli sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność uchyla ten akt lub stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio (art. 146 § 1 p.p.s.a.)., tzn. akt podlega uchyleniu a czynność - stwierdzeniu bezskuteczności w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 146 § 2 p.p.s.a. w sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Kontrola legalności dotyczy czynności Wójta podjętej w oparciu o art. 39 ust. 4 pkt. 1) Prawa oświatowego polegającej na odmowie zwrotu kosztów dojazdu do szkoły przyszpitalnej odnośnie do małoletniego syna skarżącej (ur. [...] r.) posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności oraz orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Fakt, że organ zaskarżoną czynność udokumentował decyzją nie ma wpływu na wynik sprawy. Ustawodawca nie przewidział żadnej decyzji (ani innego formalnego aktu) dla odmowy dofinansowania dowozu - zwrotu kosztów przewozu - dziecka do szkoły. Natomiast zwrot kosztów przewozu dziecka do szkoły odbywa się na podstawie umowy (art. 39a Prawa oświatowego). Nie może wiec być wątpliwości, że odmowa zapewnienia uczniom niepełnosprawnym dojazdu (tu: w postaci zwrotu kosztów przewozu) do szkoły, na podstawie art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego, stanowi czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. podlegającą zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, co potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądowe. Wójt prawidłowo więc pouczył skarżącą o środkach zaskarżenia, a skarżąca do pouczenia tego się zastosowała.

Istotne w sprawie jest, że zaskarżona czynność została wydana w związku z prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 10 maja 2023 r. o sygn. akt IV SA/Wr 741/22. W tym stanie rzeczy zachodzi sytuacja przewidziana w art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W piśmiennictwie (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2004, s. 388) wskazuje się, że przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji podatkowej. Zwraca się także uwagę, że związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Zaprezentowane powyżej poglądy doktryny znajdują również odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym.

Ww. wyrok rozpoznający skargę dotyczył czynności Wójta o odmowie przyznania zwrotu kosztów przewozu syna skarżącej do szkoły przyszpitalnej w okresie od 1 września 2022 do 30 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu tego wyroku sąd stwierdził, że Wójt nie dokonał jakiejkolwiek oceny indywidualnego przypadku niepełnosprawnego dziecka - nie odniósł się do dokumentacji znajdującej się w aktach administracyjnych dotyczącej jego osoby w kontekście przesłanki "najbliższej szkoły", a jedynie w sposób lakoniczny stwierdził, że nie widzi możliwości zorganizowania codziennego, w dni nauki szkolnej, transportu syna skarżącej z W. do W. i z powrotem, ponieważ taka sytuacja spowodowałaby konieczność całodziennego zapewnienia przez Gminę P. pojazdu wraz z kierowcą wyłącznie na potrzeby syna strony. Najbliższe placówki, do których mógłby uczęszczać syn skarżącej, i do której mogłaby dowóz organizować Gmina – to dwie

publiczne szkoły specjalne w J. Taką ocenę organu sąd uznał za zbyt ogólną, niepopartą żadnymi działaniami wyjaśniającymi i co za tym idzie nie zawierającą wystarczającego uzasadnienia. Stwierdził, że szczególne okoliczności sprawy – konieczność realizacji obowiązku szkolnego w szkole zorganizowanej w podmiocie leczniczym (§ 9 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r w sprawie organizacji kształcenia oraz warunków i form realizowania specjalnych działań opiekuńczo – wychowawczych w przedszkolach i szkołach specjalnych, zorganizowanych w podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1654) - wymagają oceny czy wskazane przez organ placówki zrealizują zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dostosowane do obecnego stanu zdrowia dziecka, dokonując w tym zakresie indywidualnej i wnikliwej oceny materiału aktowego, w tym ww. orzeczenia oraz orzeczenia o niepełnosprawności. Stwierdził, że skoro we wniosku została określona konkretna szkoła, w ocenie matki dziecka "najbliższa", jako najpełniej realizująca zalecenia zawarte w ww. orzeczeniach, to po stronie organu powstał wymóg – którego organ spełnił - wykazania, że wskazane przez niego szkoły, będą mogły w takim samym stopniu, jak szkoła wskazana przez rodzica dziecka, realizować te zalecenia, uwzględniając, że istotną okolicznością jest niepogarszanie stanu zdrowia niepełnosprawnego dziecka. W konsekwencji sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności jako dokonanej z naruszeniem art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe. We wskazaniach co do dalszego postępowania nakazał organowi, by przy ponownym podejmowaniu czynności w przedmiocie wniosku o zwrot kosztów przewozu dziecka skarżącej organ uwzględnił wyrażoną ocenę prawną, w szczególności uwzględnił indywidualne potrzeby dziecka w procesie edukacyjno-terapeutycznym, zdrowotnym i dowozu do szkoły, zwłaszcza przy uwzględnieniu rodzaju niepełnosprawności i stwierdzonych schorzeń, a następnie uzasadnił podjętą czynność w sposób pełny.

Sąd obecnie rozpoznający sprawę jest związany oceną prawną zawartą w ww. wyroku.

Ocena ta sprowadza się do następujących prawomocnie przesądzonych kwestii: 1) szkoła przyszpitalna jest szkołą, o której mowa w art. 39 Prawa oświatowego, 2) w sprawie zaistniały szczególne okoliczności, tj. konieczność realizacji obowiązku szkolnego w szkole zorganizowanej w podmiocie leczniczym (§ 9 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r w sprawie organizacji kształcenia oraz warunków i form realizowania specjalnych działań opiekuńczo – wychowawczych w przedszkolach i szkołach specjalnych, zorganizowanych w podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1654). Zadaniem Wójta w ponownym postępowaniu była ocena, czy wskazane przez organ placówki zrealizują zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dostosowane do obecnego stanu zdrowia dziecka, dokonując w tym zakresie indywidualnej i wnikliwej oceny materiału aktowego, w tym ww. orzeczenia oraz orzeczenia o niepełnosprawności.

W sprawie jest bezsporne, że syn skarżącej w okresie, którego sprawa dotyczy, mieszkał w W. – wsi położonej na terenie Gminy P. – i został przyjęty na Oddział D. Szpitala im. [...] w W. oraz w tym czasie (w godzinach od 8.00 do 15.00) realizował obowiązek szkolny w D. w W. (dalej też: szkoła przyszpitalna). Nie jest też kwestionowana potrzeba realizacji obowiązku nauki w szkole przyszpitalnej wobec zagrożenia pogorszenia stanu zdrowia dziecka. Niespornie też syn skarżącej jest dzieckiem niepełnosprawnym (orzeczenie o niepełnosprawności z 19 kwietnia 2021 r., symbol przyczyny niepełnosprawności 10-N, 06-E, 12-C), wobec którego zostało wydane orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (1 lutego 2021 r.) z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną (autyzm, niepełnosprawność ruchowa).

Zdaniem Wójta, gmina nie jest zobowiązana do zapewnienia synowi skarżącej przewozu – dofinansowania - do szkoły przyszpitalnej w W., ponieważ nie jest to szkoła najbliższa miejscu zamieszkania dziecka. Warunek ten spełnia S. w J. oddalony od miejsca zamieszkania dziecka ok. [...] km i w pełni realizujący wskazania podane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Ponadto celem pobytu w placówce w W. jest leczenie, a w takim przypadku gmina nie ma obowiązku codziennego dowożenia dziecka bądź ponoszenia zwrotu kosztów takiego dojazdu.

Wedle skarżącej, szkoła przyszpitalna w W. ze względu na okoliczności zdrowotne dotyczące jej syna jest najbliższą szkołą i mieści się w katalogu szkół, o których mowa w art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego, wobec czego gmina ma obowiązek zapewnić codzienny dojazd dziecka do tej placówki i powrót do domu lub zwrot kosztów takiego przewozu, czego się skarżąca domaga.

Istota sporu w sprawie sprowadza się zatem do zagadnień prawidłowego wykonania prawomocnego wyroku i oceny, czy S. jest w stanie zrealizować zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwzględnieniem aktualnego stanu zdrowia dziecka.

Obowiązek gminy zapewnienia przewozu ucznia niepełnosprawnego do szkoły wynika z art. 39 ust. 4 pkt 1) Prawa Oświatowego. Zgodnie z tym przepisem obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia. Na podstawie art. 127 ust. 1 Prawa oświatowego kształcenie specjalne może być prowadzone w formie nauki w m.in. w szkołach specjalnych. Szkoła specjalną jest też szkołą zorganizowana w podmiocie leczniczym (art. 4 pkt 2 lit. b Prawa oświatowego).

Zgodnie z art. 39a Prawa oświatowego obowiązki, o których mowa w art. 32 ust. 6 i art. 39 ust. 4, gmina spełnia poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców (ust. 1). Zwrot kosztów przewozu, o którym mowa w ust. 1, następuje na podstawie umowy zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami (ust. 4). Wójt (burmistrz, prezydent miasta) zawiera z rodzicami umowę, o której mowa w ust. 4, w terminie 14 dni od dnia uzyskania informacji, że dowożenie i opiekę zapewniają rodzice. (ust. 5).

Kontrola legalności zaskarżonej czynności Wójta wskazuje, że dokonał on błędnej oceny sprawy, również w nakazanym ww. wyrokiem zakresie, i w konsekwencji, przedwcześnie przyjął brak podstaw do zwrotu kosztów przewozu syna skarżącej do szkoły przyszpitalnej.

W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że akta administracyjne sprawy i zawarta w nich dokumentacja medyczna – pisma lekarza kierującego oddziałem z dnia 19 września 2022 r. oraz z 15 czerwca 2023 r. - dowodzą, że syn skarżącej od 2021 r. wymaga leczenia (opieki [...]), w tym farmakologicznego, długoterminowej psychoterapii indywidualnej, grupowej i rodzinnej, w warunkach dziennego oddziału szpitalnego (Oddział D.), a przerwanie tego procesu byłoby zagrożone znacznym pogorszeniem stanu psychicznego dziecka. Realizuje w szkole przyszpitalnej obowiązek szkolny, co jest integralną częścią procesu terapeutycznego. W najbliższej okolicy miejsca zamieszkania dziecka nie ma placówki szpitalnej o profilu oddziału [...] z równoczesną edukacją szkolną, tożsama placówka jest we W.

Z informacji udzielonej przez dyrektora szkoły przyszpitalnej – pismo z dnia 4 listopada 2022 r. - wynika, że w związku z przyjęciem syna skarżącej i hospitalizacją na oddziale dziennym szpitalnym, realizuje on obowiązek szkolny w szkole przyszpitalnej a czas pobytu w podmiocie leczniczym ściśle koreluje z czasem kształcenia i specjalnymi działaniami opiekuńczo-wychowawczymi w tej szkole. Ze względu na organizację i charakter oddziału szpitalnego, na którym przebywał syn skarżącej, tj. m.in. fakt, że oddział dzienny szpitala jest czynny w godzinach od 8.00 do 15.00, przewidziany dla pacjenta/ucznia proces leczenia i terapii oraz możliwość kontynuacji edukacji mimo hospitalizacji, pobieranie nauki jest konieczne w szkole przyszpitalnej. Realizując działania statutowe szkoły nauczyciele i wychowawcy ściśle współpracują z personelem medycznym oddziału (lekarze, psycholodzy, terapeuci) w celu dostosowania wymagań indywidualnych do potrzeb ucznia/pacjenta oraz spełnienia celów i wytycznych terapeutycznych wynikających z procesu leczenia.

Dowodów tych organ nie podważa, a w przypadku dokumentacji medycznej (w tym dotyczącej potrzeby udzielenia świadczeń zdrowotnych w trybie stacjonarnej opieki [...]) mają one walor szczególny, ponieważ pochodzą od specjalisty, tj. lekarza. Dowodom tym należy przypisać walor opinii biegłego.

Prawomocny wyrok o sygn. akt o sygn. akt IV SA/Wr 741/22 zawiera jednoznaczną ocenę prawną, że okoliczności podane w ww. pismach należy uznać za szczególne, które wymagają indywidualnej oceny sprawy z wniosku skarżącej. Sąd wyrokiem tym przesądził w sprawie, że ustalenie "najbliższej szkoły" w rozumieniu art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego wymaga uwzględnienia przez Wójta nie tylko wskazań wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej, ale także aktualnego stanu zdrowia dziecka, wynikającego z dokumentacji medycznej i formy oraz przebiegu procesu leczniczego.

W tym zakresie, organ wykonał zawarte w prawomocnym wyroku wskazania w zakresie uzupełnienia postępowania dowodowego zasięgając informacji o możliwości realizacji przez szkoły specjalne w J. zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej.

W istocie nie uzyskał jednak jednoznacznego stanowiska w przypadku S., mimo to uznał go za szkołę najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego. Zapytanie do tej placówki ograniczył wyłącznie do zaleceń wynikających z potrzeby kształcenia specjalnego bez informowania o aktualnym stanie zdrowia dziecka., co stanowiło nakazany przez sad zakres ustaleń. Przeprowadził natomiast samodzielnie analizę regulacji statutowych tej szkoły i stwierdził, że odpowiada ona wszystkim wymogom co do potrzeb syna skarżącej stawianych w orzeczeniu z 2021 r. jednak W tej ocenie również nie uwzględnił nakazanego ww. prawomocnym wyrokiem szczególnych okoliczności sprawy oraz aktualnego stanu zdrowia dziecka, które – co bezsporne – wymaga leczenia.

Nie ma przy tym wątpliwości, że S. jest placówką dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie w stopniu lekkim, umiarkowanym, znacznym, z niepełnosprawnościami sprzężonymi, oraz autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, wymagających stosowania specjalnych oddziaływań wychowawczych, pomocy psychologiczno- pedagogicznej oraz zajęć rewalidacyjnych ze względu na występujące niepełnosprawności oraz które z powodu tych niepełnosprawności nie mogą uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania (§ 2 ust. 5 Statutu). Szkoła ta zatrudnia lub może zatrudnić specjalistów koniecznych do pełnej realizacji potrzeb kształcenia specjalnego, wynikających z orzeczenia. Nie jest jednak w stanie - co jest wnioskiem oczywistym wobec zaświadczeń i wyjaśnień lekarza kierującego D. znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy – zapewnić edukacji dziecka w warunkach zależnych od bieżącego stanu zdrowia dziecka i bez ryzyka jego pogorszenia. Takiej deklaracji ze strony szkół specjalnych w J. brak i oczywiście nie może być ze względu na konieczną formę leczenia (stacjonarne na oddziale szpitalnym), o której decydują ekspercko i autonomicznie lekarze [...].

Sytuacja zdrowotna syna skarżącej jest więc taka, że zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego są niewystarczające lub muszą być modyfikowane w zależności od bieżących wskazań i decyzji lekarza. Leczenie dziecka musi być prowadzone na oddziale dziennym szpitala, co wynika z samego faktu przyjęcia dziecka, ale też dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach administracyjnych.

Okoliczności tej, mimo obowiązku wynikającego z prawomocnego wyroku, organ nie uwzględnił w sprawie i porównanie możliwości szkół - odnośnie do zapewnienia specyficznej edukacji synowi skarżącej - ograniczył do zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Zaniechaniem tym naruszył treść art. 153 p.p.s.a.

Z zebranych w sprawie dowodów, które nie zostały podważone, wynika, że w okresie, którego sprawa dotyczy, nie można oddzielić realizacji obowiązku szkolnego przez syna skarżącej od leczenia.

Sytuacjom takim służy instytucja szkoły zorganizowanej w podmiocie leczniczym.

Szkoła przyszpitalna, w której syn skarżącej realizuje obowiązek szkolny, niewątpliwie jest szkołą w zorganizowaną w podmiocie leczniczym i jednocześnie szkołą specjalną.

Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. a) Prawa oświatowego system oświaty obejmuje szkoły podstawowe, w tym specjalne. Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt. 2) lit. b) Prawa oświatowego szkołą specjalną jest szkoła lub oddział zorganizowane w podmiocie leczniczym, o którym mowa w przepisach o działalności leczniczej oraz w jednostce pomocy społecznej, w celu kształcenia dzieci i młodzieży przebywających w tym podmiocie lub jednostce, w których stosuje się odpowiednią organizację kształcenia oraz specjalne działania opiekuńczo-wychowawcze, zorganizowane zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 128 ust. 3. Podmiot leczniczy, w którym zorganizowana jest szkoła specjalna, zapewniają korzystanie z pomieszczeń dla prowadzenia zajęć edukacyjnych i wychowawczych Warunki korzystania z pomieszczeń oraz ponoszenia kosztów ich utrzymania określa umowa zawarta pomiędzy podmiotem, w którym zorganizowana jest szkoła, a organem prowadzącym szkołę. (art. 128 ust. 1 Prawa oświatowego).

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz.U. z 2019 r., poz. 1285) świadczenia gwarantowane są realizowane w warunkach dziennych [...] (§ 3 pkt 2 lit.a), których wykaz zawiera m.in. załącznik nr 4 (§ 4). W załączniku tym w zakresie świadczenia dzienne rehabilitacyjne dla osób z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi (całościowe zaburzenia rozwojowe F-84) warunkiem realizacji świadczenia gwarantowanego (przez świadczeniodawcę) jest, by w przypadku udzielania świadczeń opieki zdrowotnej dzieciom i młodzieży w wieku przedszkolnym lub szkolnym, podlegającym obowiązkowi szkolnemu, przy oddziale działało przedszkole lub szkoła, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 i 1078), zapewniające naukę w pełnym wymiarze przewidzianym dla uczniów znajdujących się na określonym etapie edukacji.

Organizację kształcenia w szkołach specjalnych zorganizowanych w podmiotach leczniczych określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji kształcenia oraz warunków i form realizowania specjalnych działań opiekuńczo-wychowawczych w przedszkolach i szkołach specjalnych, zorganizowanych w podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2181; dalej: rozporządzenie) wydane na podstawie art. 128 ust. 3 Prawa oświatowego. Z przepisów rozporządzenia wynika, że szkoły podstawowe specjalne zorganizowane w podmiotach leczniczych, zapewniają dzieciom i młodzieży, zwanym dalej "uczniami", kształcenie oraz specjalne działania opiekuńczo-wychowawcze, organizowane w czasie uzgodnionym z kierownikiem podmiotu lub ordynatorem oddziału szpitalnego (§ 1). Uczniowi organizuje się kształcenie oraz specjalne działania opiekuńczo-wychowawcze w szkole, zorganizowanej w podmiocie, odpowiednio do wskazań lekarza prowadzącego leczenie (§ 2 ust. 1). Specjalne działania opiekuńczo-wychowawcze w szkołach, zorganizowanych w podmiotach, organizuje się w celu zaspokajania potrzeb edukacyjnych i rozwojowych uczniów, wspomagania ich procesu terapeutycznego oraz zagospodarowania czasu wolnego uczniów (§ 5 ust. 1). Uczniom, którzy posiadają orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, zapewnia się kształcenie, wychowanie i opiekę zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 127 ust. 19 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (§ 9 ust. 4).

Na podstawie art. 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2021 r. o działalności leczniczej podmiotami leczniczymi są m.in. samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej - w zakresie, w jakim wykonują działalność leczniczą.

Zgodnie z ustawą z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2022 r, poz. 2123 ze zm.) ochronę zdrowia psychicznego zapewniają organy administracji rządowej i samorządowej oraz instytucje do tego powołane (art. 1). Opieka zdrowotna nad osobami z zaburzeniami psychicznymi jest wykonywana w ramach podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej, zwłaszcza psychiatrycznej opieki zdrowotnej - w formie pomocy doraźnej, ambulatoryjnej, dziennej, szpitalnej i środowiskowej oraz w domach pomocy społecznej (art. 5). Podmiot leczniczy prowadzący centrum zdrowia psychicznego zapewnia kompleksową opiekę zdrowotną nad osobami z zaburzeniami psychicznymi na określonym obszarze terytorialnym w formie pomocy doraźnej, ambulatoryjnej, dziennej, szpitalnej i środowiskowej (art. 5a). Samorząd województwa zgodnie z potrzebami wynikającymi w szczególności z liczby i struktury społecznej ludności województwa tworzy i prowadzi podmioty lecznicze udzielające świadczenia zdrowotne w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej (art. 6 ust. 1). Dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo bez względu na stopień upośledzenia organizuje się naukę i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze, w szczególności w przedszkolach, szkołach, placówkach opiekuńczo-wychowawczych, ośrodkach rehabilitacyjno-wychowawczych, w domach pomocy społecznej i podmiotach leczniczych, a także w domu rodzinnym (art. 7 ust. 1).

Z powszechnie dostępnych informacji (Biuletyn Informacji Publicznej podmiotu) – fakt notoryjny - wynika, że S. im. dra [...] w W. (dalej: szpital) został utworzony przez Sejmik Województwa Dolnośląskiego. W Statucie (załącznik do uchwały nr LI/1046/22 Sejmiku Województwa Dolnośląskiego z dnia 15 grudnia 2022 r. - Dz.Urz.Woj.Doln. z 23 grudnia 2022 r., poz. 6576) wskazano, że szpital jest podmiotem leczniczym niebędącym przedsiębiorcą wykonującym działalność leczniczą jako samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej (§ 1 ust. 1). Do zadań szpitala należy m.in. udzielanie stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych szpitalnych w zakresie [...] i leczenia uzależnień (§ 4 ust. 1, pkt 2 lit. z). Jednostką organizacyjną szpitala jest C. (§ 9 ust. 3 pkt 2). Zgodnie z Regulaminem Organizacyjnym szpitala (zarządzenie nr 15/2018 z dnia 12 lutego 2018 Dyrektora szpitala, dostępnym w BIP podmiotu) świadczenia zdrowotne z zakresu stacjonarnej opieki udzielane są w ramach oddziałów dziecięcych, w tym D.(§ 24 ust. 1 pkt 3 lit. d), Do zadań wspólnych oddziałów dziecięcych należy m.in. umożliwienie udziału w zajęciach szkolnych dzieci w wieku szkolnym za zgodą wyznaczonego lekarza prowadzącego, według ustalonych z nimi indywidualnymi rozkładami zajęć, uwzględniających stan zdrowia dziecka (§ 25 ust. 2 pkt 15). Zasady przejazdu środkami transportu sanitarnego określa § 41.

Organem prowadzącym D. w W. jest Samorząd Województwa Dolnośląskiego (§ 7 Statutu tego podmiotu, dostępny w BIP podmiotu). Zespół Szkół składa się z dwóch jednostek organizacyjnych: Szkoły Podstawowej S. nr [...] oraz L. (§ 2 ust. 4). Zespół Szkół zapewnia dzieciom i młodzieży kształcenie oraz specjalne działania opiekuńczo – wychowawcze (§ 4). Zadaniami Zespołu Szkół, wynikającymi z jego specyficznego charakteru, są: 1) zapewnienie uczniom przebywającym w szpitalu kontynuacji nauki ze szkoły macierzystej, a tym samym ciągłości i uzyskania promocji, 2) wspomaganie procesu leczenia, 3) właściwe gospodarowanie zasobami

psychicznymi i fizycznymi sił ucznia, 4) pomoc w adaptacji ucznia do nowego środowiska, a także pomoc w powrocie do domu i szkoły macierzystej, [pic]5) stwarzanie poczucia bezpieczeństwa i akceptacji, 6) tworzenie jednolitego systemu wychowawczego, w którym uczestniczą wszyscy pracownicy mający kontakt z uczniem przebywającym na oddziale szpitalnym, 7) kształtowanie aktywnej postawy ucznia w stosunku do nauki i procesu leczenia, 8) zapobieganie ujemnym skutkom schorzenia, 9) przezwyciężanie poczucia niedowartościowania, 10) stosowanie indywidualizacji, form i metod pracy dostosowanych do potrzeb i możliwości [pic]psychofizycznych uczniów (§ 8 ust. 2). Uczniami i wychowankami Zespołu Szkół są dzieci i młodzież, która ze względu na schorzenia, krótko lub długoterminowo poddawana jest procesowi leczenia w S. im. dra [...] w W. (§ 24 ust. 1).

Ze Statutu (załącznik do uchwały z dnia 29 listopada 2021 r.) Szkoły Podstawowej S. nr [...] w D. w W. (dostępny w BIP podmiotu) wynika, że zapewnia ona dzieciom i młodzieży kształcenie oraz specjalne działania opiekuńczo-wychowawcze (§ 3). Objęte są nimi dzieci przebywające na leczeniu w szpitalu. Szkoła nie posiada własnego budynku. W zależności od charakteru oddziału szpitalnego zajęcia odbywają się przyłóżkowo w salach chorych bądź w małych grupach w świetlicy oddziału lub prowadzone są w systemie klasowym/klas łączonych w wyznaczonych salach (§ 4). Zadania dydaktyczne oraz opiekuńczo wychowawcze są realizowane w porozumieniu z personelem medycznym, rodzicami oraz szkoła macierzystą ucznia (§ 9 ust. 5). Dyrektor odpowiada za realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ucznia (§ 11 ust. 1 pkt 12). Do szkoły uczęszczają dzieci skierowane na mocy odpowiedniej decyzji lekarskiej (§ 16 ust. 2). Dyrektor nauczyciele oraz wychowawcy grup wychowawczych w opiece nad dziećmi, kształceniu i wychowaniu współpracują z personelem medycznym w zakresie m.in. rozpoznawania potrzeb rozwojowych i możliwości psychofizycznych dzieci (§ 20 ust. 1 pkt 1)

Szkoła przyszpitalna i ww. oddział dzienny mieszczą się w tym samym budynku (pod tym samym adresem), co wynika z ww. regulacji.

Mając na uwadze te powszechnie dostępne informacje i regulacje dotyczące szpitala i szkoły przyszpitalnej, Sąd w składzie orzekającym nie ma wątpliwości, że szkoła przyszpitalna jest szkołą zorganizowaną w podmiocie leczniczym. Powszechnie obowiązujące przepisy (ustawowe i wykonawcze) – a wyżej przytoczone – jednoznacznie też nakładają obowiązek zorganizowania nauki w podmiocie leczniczym realizującym świadczenia w zakresie opieka [...] i obowiązek ten spoczywa na samorządzie województwa.

W kontrolowanej sprawie szkoła przyszpitalna w pełni wpisuje się w te wymogi, ma status szkoły specjalnej, realizuje w sposób obligatoryjny (bo wynikający z przepisów Prawa oświatowego i regulacji statutowych) zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz konsultuje i stosuje bieżące zalecenia lekarzy względem dzieci przebywających na leczeniu w szpitalu, w tym na O.

Jak Sąd wskazał, potrzeba leczenia syna skarżącej w ww. oddziale dziennym jest bezsporna. Skoro oddział dzienny szpitala funkcjonuje w godzinach od 8.00 do 15.00, a obowiązująca procedura nakazują, by w rezultacie decyzji lekarskiej dzieci po przyjęciu na leczenie stacjonarne (dzienne) zostały uczniami szkoły przyszpitalnej, to obowiązek edukacyjny nie jest możliwy do realizacji w innej szkole i w sposób.

Podsumowując – wbrew ocenie Wójta - tylko szkoła przyszpitalna odpowiada potrzebom dziecka, ponieważ łączy oba obszary oddziaływania: leczniczy i edukacyjny w sposób konieczny dla dobra dziecka i bez ryzyka pogorszenia stanu jego zdrowia.

S., ani pozostałe szkoły, których możliwości zapewnienia edukacji syna skarżącej analizował organ, warunku tego nie spełniają i nie są w stanie spełnić.

Oznacza to, że szkoła przyszpitalna jest "najbliższą szkołą" w rozumieniu art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego. Z wyjaśnień lekarza kierującego oddziałem dziennym wynika i nie jest kwestionowane przez organ, że podobna szkoła znajduje się we W., znacznie dalej od miejsca zamieszkania syna skarżącej niż szkoła przyszpitalna w W.

Oceny wymaga następnie podniesiona przez organ kwestia obowiązku gminy zapewnienia dojazdu dziecka niepełnosprawnego (zwrotu kosztów przewozu) do szkoły przyszpitalnej. Wedle organu leczenia dziecka jest pierwotnym powodem dojazdu do podmiotu leczniczego, w którym zorganizowana jest również szkoła. Dojazd dotyczy wiec nie tylko realizacji obowiązku szkolnego, ale przed wszystkim leczenia.

Istotnie, w przypadku przewozu dziecka niepełnosprawnego na leczenie stacjonarne w oddziale dziennym szpitala, w którym zorganizowana jest szkoła, dochodzi do zbiegu uprawnień pacjenta i jednocześnie ucznia związanych z transportem.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3) lit. a) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (obecnie - Dz.U. z 2024 r., poz. 146; dalej: u.ś.o.z.) do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo m.in. inne niż wymienione w pkt 1 i 2 osoby, które nie ukończyły 18. roku życia posiadające obywatelstwo polskie. Zgodnie z art. 41 ust. 1 u.ś.o.z. świadczeniobiorcy, na podstawie zlecenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub felczera ubezpieczenia zdrowotnego, przysługuje bezpłatny przejazd środkami transportu sanitarnego, w tym lotniczego, do najbliższego podmiotu leczniczego, o którym mowa w przepisach o działalności leczniczej, udzielającego świadczeń we właściwym zakresie, i z powrotem, w przypadkach: 1) konieczności podjęcia natychmiastowego leczenia w podmiocie leczniczym; 2) wynikających z potrzeby zachowania ciągłości leczenia. Według ust. 2 świadczeniobiorcy, na podstawie zlecenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub felczera ubezpieczenia zdrowotnego, przysługuje bezpłatny przejazd środkami transportu sanitarnego - w przypadku dysfunkcji narządu ruchu uniemożliwiającej korzystanie ze środków transportu publicznego, w celu odbycia leczenia - do najbliższego podmiotu leczniczego udzielającego świadczeń we właściwym zakresie, i z powrotem. Zgodnie natomiast z ust. 3 w przypadkach niewymienionych w ust. 1 i 2 na podstawie zlecenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub felczera ubezpieczenia zdrowotnego świadczeniobiorcy przysługuje przejazd środkami transportu sanitarnego odpłatnie lub za częściową odpłatnością. Zgodnie natomiast z ww. rozporządzeniem w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, przejazd środkami transportu sanitarnego w przypadkach niewymienionych w art. 41 ust. 1 i 2 u.ś.o.z. jest finansowany w 40% ze środków publicznych w przypadku: chorób psychicznych i zaburzeń zachowania - gdy ze zlecenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub felczera ubezpieczenia zdrowotnego wynika, że świadczeniobiorca jest zdolny do samodzielnego poruszania się bez stałej pomocy innej osoby, ale wymaga przy korzystaniu ze środków transportu publicznego pomocy innej osoby lub środka transportu publicznego dostosowanego do potrzeb osób niepełnosprawnych (§12 pkt 5). Zgodnie natomiast z zarządzeniem nr 7/2020/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 stycznia 2020 r. w sprawie określenia warunków i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień (załącznik do obwieszczenia Prezesa NFZ z 23 lutego 2024 r.) - § 12 pkt 2) - świadczenia opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień realizowane w warunkach dziennych (oddziału/ośrodka dziennego) udzielane są w zakresach wymienionych w lp. 34-42 załącznika nr 1 do zarządzenia oraz lp. 4 załącznika nr 1a do zarządzenia. W zakresach tych świadczeniodawcy zapewniają realizacje świadczeń, o których mowa w § 7 rozporządzenia (tj. świadczenia terapeutyczne, programy terapeutyczne, niezbędne badania diagnostyczne, leki, wyżywienie, działania edukacyjno-konsultacyjne dla rodzin). W oddziałach dziennych psychiatrycznych rehabilitacyjnych dla dzieci i młodzieży, o których mowa w załączniku nr 8 do rozporządzenia, rozliczenie osobodnia obejmuje realizacje świadczeń udzielonych co najmniej 3 godziny dziennie, przez 5 dni w tygodniu.

Wynika z tych przepisów, że transport sanitarny nie jest świadczeniem zdrowotnym (wobec tego nie jest też świadczeniem gwarantowanym), lecz tzw. świadczeniem towarzyszącym świadczeniu gwarantowanemu. Osobom uprawnionym do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie u.ś.o.z. przysługuje bezpłatny transport sanitarny tylko w określonych przypadkach. Zgodnie ogólnymi warunkami umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2023 r., poz. 1194) świadczeniodawca, w przypadkach określonych w ustawie oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 31d ustawy, zapewnia transport sanitarny w ramach kwoty zobowiązania określonej w umowie, z wyjątkiem świadczeniodawców udzielających świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, jeżeli nie zawarli oni odrębnej umowy. Przytoczone przepisy wskazują przypadki zapewnienia transportu sanitarnego, lecz ostatecznie o takim świadczeniu towarzyszącym decyduje umowa zawarta pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia a świadczeniodawcą na podstawie art. 27 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2024 r., poz. 799).

Z akta administracyjnych sprawy nie wynika, czy szpital zapewnia transport sanitarny synowi skarżącej w celem leczenia w ramach świadczenia gwarantowanego. Przeczy temu natomiast oświadczenie pisemne lekarza kierującego O. szpitala (k. 197 akt administracyjnych) oraz oświadczenie skarżącej złożone na rozprawie.

Biorąc z kolei pod uwagę możliwość realizacji transportu sanitarnego finansowanego ze środków publicznych ze zlecenia lekarza (felczera) ubezpieczenia zdrowotnego za częściową odpłatnością (ww. przepisy rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (§ 12). lub odpłatnie, wyjaśnienia wymaga, czy skarżąca podjęła próbę skorzystania z takiej możliwości i z jakim skutkiem.

W ocenie Sądu należy jednak podkreślić, że na gminie spoczywa obowiązek przewozu (lub zwrotu kosztów przewozu) dziecka do szkoły przyszpitalnej i zwalnia ją dopiero okoliczność, że przewóz ten jest realizowany transportem medycznym. Przy czym zwrot kosztów przewozu w trybie art. 39a Prawa oświatowego obejmuje także konieczność poniesienia częściowej odpłatności za transport medyczny. Gmina ponosi bowiem bezwzględny obowiązek zapewnienia dojazdu dziecku niepełnosprawnemu do szkoły, w tym szkoły zorganizowanej w podmiocie leczniczym, skoro Prawo oświatowe przypadku takiego nie wyklucza. Może zatem dojść do sytuacji, w której przewóz będzie realizowany transportem medycznym o częściowej odpłatności, którą gmina powinna skarżącej - jako matce dziecka niepełnosprawnego - zwrócić.

W przypadku natomiast, gdy nie ma możliwości zapewnienia transportu sanitarnego obowiązek przewozu dziecka do szkoły przyszpitalnej, jako szkoły najbliższej w rozumieniu art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego, bezwzględnie spoczywa na gminie. Obowiązek szkolny jest bowiem obligatoryjny i gmina ma obowiązek zapewnić dojazd do szkoły z uwzględnieniem potrzeby kształcenia specjalnego oraz – jak uznał sąd w ww. prawomocnym wyroku o sygn. akt IV SA/Wr 471/22 – aktualnego stanu zdrowia dziecka, bez ryzyka pogorszenia tego stanu.

Rozpoznając na rozprawie wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a uwzględnił ten wniosek w części stwierdzając, że pozostałe wnioskowane dokumenty znajdują się w aktach administracyjnych sprawy.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności na podstawie art. 146 p.p.s.a., o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku.

W ponownym postępowaniu organ uwzględni ocene prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w tym ustali możliwość zapewnienia dziecku transportu sanitarnego uwzględniając skutki prawne tego ustalenia podane wyżej przez Sąd.

O kosztach Sąd orzekła na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., o czym orzekł w pkt II sentencji wyroku. Na koszty te złożył się wpis od skargi w wysokości 200 zł.