Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 76/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia [...]r. sygn. akt [...] w sprawie ze skargi W.S. na decyzję D. P. O. R. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I.

Wyrokiem z 9 października 2013r. sygn. akt: I SA/Bk 349/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę W. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] maja 2013r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.

Referując stan sprawy, Sąd I instancji podał, że W. S. złożył w dniu 13 maja 2011r. w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, w którym ubiegał się o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni wynoszącej 44,67 ha, uzupełniającej płatności podstawowej do powierzchni grupy upraw podstawowych do działek rolnych o łącznej powierzchni wynoszącej 31,69 ha, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych do działek rolnych o łącznej powierzchni wynoszącej 13,50 ha.

Po wielokrotnym rozpoznaniu powyższego wniosku, z uwagi na uchylanie wydawanych w I instancji decyzji przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. (z uwagi na naruszenie przepisów postępowania w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego jak również nie rozważenia przez organ I instancji braku winy Skarżącego w stwierdzonych we wniosku nieprawidłowościach), Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w S., decyzją z [...] lutego 2013r. Nr [...], przyznał Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011r., w której przyznał płatności JPO do powierzchni 37,85 ha, UPO do powierzchni 29,15 ha (stwierdzonych w trakcie kontroli administracyjnej) oraz płatności ST do powierzchni deklarowanej tj. 13,50 ha.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że przeprowadzone postępowanie dowodowe, w tym kontrola administracyjna, zeznania świadków i analiza dokumentów przedłożonych przez Skarżącego, nie potwierdziła jego twierdzeń, że działka 3/17 była na dzień 30 czerwca 2003r. w całości (poza 60 letnim lasem o powierzchni 2.11 ha) była użytkowana rolniczo. Organ zaznaczył, że Skarżący składając wnioski o dopłaty za lata 2004-2005 nie sygnalizował, że wobec spornej działki istnieje rozbieżność dotycząca rodzajów użytków rolnych widniejących w ewidencji gruntów a stanem faktycznym (mimo, iż wobec innych działek takie zastrzeżenia składał), dlatego też wiedział o istniejących nieprawidłowościach. Zaznaczył, że ze zdjęć działki 3/17 i z protokołów kontroli na miejscu wykonanej w latach 2004-2005 oraz załączników graficznych, wynika że Skarżący sukcesywnie prowadził wycinkę drzew na działce 3/17, celem powiększenia powierzchni użytków rolnych. Powyższe potwierdziła także świadek M. K.

Organ I instancji stwierdził, że Skarżący jest winny stwierdzonych nieprawidłowości, wobec czego nie zachodzą w sprawie przesłanki odstąpienia od sankcji, określonych w art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009r.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] maja 2013r., Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego, podniesione w odwołaniu zarzuty naruszenia zarówno przepisów prawa procesowego jak i materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów organ odwoławczy stwierdził, iż w sprawie nie zostały naruszone art. 3 k.p.a w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i art. 10 k.p.a, albowiem Skarżący na żadnym etapie postępowania nie wystąpił z żądaniami, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy, tj. udzielania stronom niezbędnych pouczeń oraz zapewnienia jej czynnego udziału na każdym stadium postępowania. Również organy nie naruszyły art. 80 k.p.a., albowiem swobodna ocena dowodów odnosi się wyłącznie do dowodów zebranych w toku postępowania dowodowego. Organ podkreślił, że w świetle ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (art. 7 ust. 1 i 2) do przyznania pomocy w ramach systemów jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria określone w ust. 4, (użytki rolne mają być utrzymywane w dobrej kulturze rolnej) oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003r.

Zdaniem organu odwoławczego, ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji oparte zostały na wynikach kontroli administracyjnej przeprowadzonej przy wykorzystaniu dostępnych organowi I instancji narzędzi informatycznych, takich jak ortofotomapa. Ustalając powierzchnię kwalifikującą przedmiotowej działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej 3/34 wykorzystano sporządzony na okoliczność przeprowadzonej w dniu 14 września 2005r. kontroli na miejscu szkic nr 1 oraz wykonany pomiar GPS. Powyższy szkic przedstawia działkę ewidencyjną nr 3/17. Odnosząc stan faktyczny na działce ewidencyjnej nr 3/17 stwierdzony przez inspektorów terenowych w dniu 14 września 2005r. do granic działek ewidencyjnych nr 3/34 oraz 3/35 powstałych w wyniku podziału działki 3/17 należy stwierdzić że na obszarze obecnie oznaczonym w ewidencji gruntów jako działka nr 3/34 w jej zachodniej oraz północno-wschodniej części stwierdzono las. Obszar wskazany na szkicu nr 1 jako las nie mógł być użytkowany rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r., potwierdza to również szkic z pomiaru działek rolnych nr 3 sporządzony na okoliczność przeprowadzonej w gospodarstwie Pana W. S. w dniu 30 sierpnia 2004r. kontroli na miejscu oraz zdjęcie (lotnicze) z ortofotomapy z 29 maja 2003r. Powyższe dowody są spójne a położenie lasu potwierdziły dwie kontrole na miejscu. Zdaniem Organu II instancji w sprawie prawidłowo ustalono powierzchnię kwalifikująca się do płatności na działce ewidencyjnej 3/34. Dane z kontroli na miejscu lokalizujące obszar zalesiony i zadrzewiony potwierdzają, że obszar ten nie był na dzień 30 czerwca 2003 r. i nie kwalifikuje się do przyznania jednolitej płatności obszarowej zgodnie z art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009. W wyniku analizy naniesionego na ortofotomapę zdjęcia z kontroli na miejscu należy stwierdzić, że na tej działce użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r. była powierzchnia 13,82 ha.

Za niezasadne organ odwoławczy uznał zarzuty dotyczące nie uwzględnienia zeznań świadków, bowiem są one niewiarygodne i niespójne, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ zaznaczył przy tym, że świadek M. K. informację o powierzchni lasu otrzymała od Skarżącego. Skarżący uczestniczył także w przeprowadzonych dowodach z zeznań świadków, zadawał im pytania a następnie podpisał protokół z przeprowadzenia powyższych czynności, nie zgłaszając uwag. Tym samym podnoszony zarzut naruszenia art. 68§1 k.p.a. należało uznać za niezasadny. W przedmiotowej sprawie nie znajdował również zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009r. zgodnie, z którym obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy co, do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem, że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. W ocenie organu II instancji w niniejszej sprawie nie ma podstaw do zastosowania powyższego zwolnienia od nałożenia sankcji finansowych. Wnioskodawca znał stan użytkowania gruntów od 2004r., rekultywował tereny nie użytkowane rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r., a następnie deklarował do płatności. Wniosek Skarżącego o przyznanie płatności na rok 2011 nie był prawidłowy pod względem faktycznym, a Skarżący nie wykazał skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych.

II.

Skargę powyższą decyzję, Skarżący wnióśł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., zarzucając naruszenie:

– art. 7 k.p.a. - zasady obiektywizmu oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez brak wyjaśnienia czy rzekome zadrzewienia na działkach obecnie 3/34 i 3/35 uprzednio oznaczonych nr 3/17 stanowiły zagajniki o krótkiej rotacji;

– art. 9 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie zakresu ich praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania w sytuacji, gdy przedmiotowe poinformowanie jawiło się jako nieodzowne tj. brak poinformowania przez kontrolerów ARiMR strony o fakcie, iż stwierdzona przez nich w 2005r. powierzchnia będzie podstawą ubiegania się przez skarżącego o płatności do gruntów w latach następnych i nie będzie mogła być zwiększana;

– art. 77 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez brak wyjaśnienia, czy rzekome zadrzewienia na działkach obecnie 3/34 i 3/35 uprzednio oznaczonych nr 3/17 stanowiły zagajniki o krótkiej rotacji;

– naruszenie art. 80 k.p.a. przejawiające się w dokonaniu wybiórczej analizy materiału dowodowego;

– art. 85§1 k.p.a. w zw. z art. 68§1 k.p.a. poprzez brak wskazania w protokole przesłuchań podstawy prawnej przeprowadzonego dowodu z oględzin i okazania dokumentów;

– art. 107§1 i §3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy a mianowicie, czy rzekome zadrzewienia na działkach obecnie 3/34 i 3/35 uprzednio oznaczonych nr 3/17 stanowiły zagajniki o krótkiej rotacji;

– art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez zastosowanie względem Skarżącego obniżki płatności, w sytuacji gdy rolnik nie ponosi odpowiedzialności za popełnione nieprawidłowości ponieważ przy sporządzaniu stosownego wniosku opierał się na dokumentacji urzędowej w postaci decyzji Starosty Powiatowego w S. z [...] października 2006r. znak [...]; spersonalizowanym wzorcu wniosku otrzymanym od ARiMR, wykazie zmian danych ewidencyjnych odnośnie powierzchni działek obecnie 3/34 i 3/35 uprzednio oznaczonych nr 3/17, umowy nr [...] dzierżawy nieruchomości rolnej zawartej w dniu 4 maja 2004r. z Agencją Nieruchomości Rolnych;

– art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż rzekome zadrzewienia nie stanowiły zagajników o krótkiej rotacji.

– sprzeczność istotnych ustaleń ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, polegającą na przyjęciu, iż Skarżący zadeklarował powierzchnię gruntów rozbieżną z powierzchnią stwierdzoną, w sytuacji gdy Skarżący wskazał ją w wysokości stwierdzonej decyzją Starosty Powiatowego w S. Nr [...] z [...] października 2006r., wykazie zmian danych ewidencyjnych odnośnie powierzchni działek obecnie 3/34 i 3/35 uprzednio oznaczonych nr 3/17, umowy nr [...] dzierżawy nieruchomości rolnej zawartej w dniu 4 maja 2004r. z Agencją Nieruchomości Rolnych jak również wskazaną w treści oświadczeń świadków, skutkującą poczynieniem nieuzasadnionego ustalenia, iż przysługuje mu płatność do gruntów rolnych na rok 2011 w wymiarze pomniejszonym, z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARMiR w Ł., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pisemnych motywach wyroku, Sąd I instancji podał, że zasady przyznawania rolnikom płatności obszarowych zostały określone w ustawie z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Jednocześnie w art. 7 ust. 1a ustawy wskazano, że jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Płatność można przyznać rolnikowi, który spełnia ww. warunki, do powierzchni nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar (PEG) w rozumieniu art. 124 ust. 2 rozporządzenia 73/2009 tj. do obszaru, który był utrzymany w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003r. System identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest natomiast na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się przy tym z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000 (zob. art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009). System identyfikacji działek rolnych stosowany jest na poziomie działek referencyjnych takich jak działka katastralna lub na poziomie bloku produkcyjnego, co gwarantuje jednoznaczną identyfikację każdej działki referencyjnej. Na potrzeby systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej odnośnie do każdej działki referencyjnej określa się maksymalny kwalifikowalny obszar. GIS funkcjonuje na podstawie krajowego systemu odniesienia za pomocą współrzędnych. W przypadku gdy stosuje się różne systemy współrzędnych, w obrębie każdego z państw członkowskich są one kompatybilne (art. 6 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009).

Ustalenia organów w rozpatrywanej sprawie oparte zostały na dostępnych narzędziach informatycznych, takich jak ortofotomapa oraz dane LPIS/GIS oraz dokumentacji zgromadzonej w trakcie wcześniejszych kontroli na miejscu przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym Skarżącego. Podkreślić należy, iż zarówno wyniki kontroli administracyjnej jak i kontroli na miejscu mają równoprawne znaczenie, co w konsekwencji oznacza, że skontrolowanie i ustalenie powierzchni rzeczywistej do dopłaty przy użyciu systemu komputerowej identyfikacji jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrole na miejscu lub zestawianie z danymi z ewidencji gruntów. Zadeklarowane przez Skarżącego działki, wykraczające poza maksymalny kwalifikowany obszar, nie mogą więc być kwalifikowane do JPO.

Zasadniczy spór w sprawie pomiędzy Skarżącym a organami dotyczy działki o nr 3/17, w szczególności ustalenia w jakim zakresie była ona użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r. W powyższym zakresie należy podzielić stanowisko organów, a wbrew twierdzeniom Skarżącego, że nie była ona w całości użytkowana rolniczo (za wyjątkiem około 2 ha lasu), albowiem w znacznej części była ona zadrzewiona i zakrzewiona, co wykluczało prowadzenie na tymże obszarze działalności rolniczej i utrzymywania użytków w tzw. dobrej kulturze rolnej. Zaznaczyć należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności ortofotomapy, ale także szkiców wykonanych w dniu 14 września 2005r. przez inspektorów terenowych wynika, że w zachodniej części działki oraz północno-wschodniej był las, co wyklucza możliwość użytkowania jego rolniczo. Nie ulega zatem wątpliwości, że dane z kontroli na miejscu wskazują, że część działki o nr 3/17 była obszarem zalesionym i zadrzewionym, a zatem nie mógł być on użytkowany rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r. a w konsekwencji do tegoż obszaru nie można przyznać jednolitej płatności obszarowej. Powyższe znajduje potwierdzenie również w zeznaniu świadka Pani M. K., która zeznała, że Skarżący sukcesywnie prowadził na spornej działce wycinkę drzew, celem zwiększenia powierzchni użytków rolnych.

Powyższy fakt znajduje potwierdzenie także w decyzji Starosty Powiatowego w S. z [...] października 2006r. Nr [...], na którą powołuje się Skarżący w sprawie. Z jej treści wynika, że w wyniku sporządzonej analizy użytków gruntowych, w tym map klasyfikacyjnych na spornej działce należało zmienić oznaczenia części użytków, poprzez zmniejszenie użytków rolnych o około 4 ha (R V i RVI) i jednocześnie zwiększenie o taką powierzchnię gruntów zadrzewionych i zakrzewionych (Lz V i Lz VI). Mimo, iż zapisy ewidencji gruntów i budynków nie mają decydującego znaczenia dla określenia użytków rolnych, do których przysługują płatności bezpośrednie, to jednak wskazują, że część działki o nr 3/17 już w 2003r. nie mogła być użytkowana rolniczo, bowiem była zakrzewiona i zadrzewienia. Nie było podstaw do uznania za zasadne zarzutów skargi, sprowadzających się do bezpodstawnego przyjęcia przez organy ARiMR, że Skarżący utrzymywał całą działkę o nr 3/17 (obecnie 3/34 i 3/35) w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r., z uwagi na prowadzenie na jej części plantacji zagajników krótkiej rotacji. Słusznie wskazuje organ w odpowiedzi na skargę, że zgodnie z obowiązującymi przepisami (art. 2 lit. n rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1120/2009 z 29 października 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej, zagajnik o krótkiej rotacji oznacza obszar obsadzony gatunkami drzew objętych kodem CN 0602 90 41, na których prowadzona jest uprawa drzewiastych roślin wieloletnich, o korzeniu lub łodydze pozostających w ziemi po zbiorze, które wypuszczają pędy w następnym sezonie i które wyszczególnione są w wykazie gatunków odpowiednich do wykorzystania w zagajnikach o krótkiej rotacji wraz z ich maksymalnym cyklem zbioru, który ma zostać sporządzony przez państwa członkowskie do 2010r. Obszary zadrzewione, do których zaliczono część działki o nr 3/17 wskazanej przez Skarżącego, nie są objęte systemem wsparcia. Drzew występujących na działce nie sposób było zakwalifikować ani do zagajników o krótkiej rotacji, ani jako terenu o dobrej kulturze rolnej. Przyjąć zatem należało, że Skarżący, nie dopełnił warunków do przyznania mu wnioskowanej płatności.

Niezasadne były zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w szczególności wskazanych w skardze przepisów k.p.a. Podkreślić należy, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności JPO oraz UPO, według art. 3 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego-z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że w art. 3 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

W przedmiotowej sprawie organy kompleksowo odniosły się do zebranego materiału dowodowego, a jednocześnie umożliwiły Skarżącemu przedstawienie własnych środków dowodowych.

Nie miał również racji Skarżący, jakoby w sprawie został naruszony art. 9 i 10 k.p.a. Treść art. 3 ust. 2 ww. ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w istotnym stopniu modyfikuje zasadę czynnego udziału strony w sprowadzonym postępowaniu administracyjnym, albowiem udzielanie pouczeń, co okoliczności faktycznych i prawnych jak również zapewnienia czynnego udziału stron w prowadzonym postępowaniu, zostało ograniczone do sytuacji zgłoszenia takiego żądania przez stronę. Z akt sprawy wynika, że Skarżący na żadnym etapie postępowania takich żądań nie składał, nie może zatem skutecznie zarzucać organom, że nie informowały go wyczerpująco o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na wynik sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności oświadczył, że znane są mu zasady ich przyznawania, nie może zatem na obecnym etapie postępowania, wskazywać, że nie posiadał wiedzy jakie muszą być spełnione przesłanki, aby uzyskać płatności do posiadanych użytków rolnych.

W ocenie Sądu, Dyrektor Oddziału ARiMR trafnie uznał przy tym, że brak jest podstaw do odstąpienia od sankcji zgodnie z art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, gdyż w kontekście poczynionych ustaleń nie budzi wątpliwości, że wniosek złożony przez Skarżącego nie był prawidłowy pod względem faktycznym zaś Skarżący istotnie nie wykazał, że nie ponosi winy za zadeklarowanie danych nieprawidłowych. Poczynione ustalenia wskazują, że Skarżący posiadał wiedzę, że w 2003r. znaczna część działki o nr 3/17 nie tylko była lasem, ale również była zadrzewiona i zakrzewiona, a zatem nie była użytkowana rolniczo. Świadczy o tych chociażby fakt, że ubiegając się o płatności w roku 2005 r. wykazał do płatności jedynie powierzchnię 30 ha z 44,35 ha łącznej powierzchni działki (czyli część, która w rzeczywistości była użytkowana rolniczo), podczas gdy w obecnym postępowaniu zadeklarował już całą powierzchnię działki.

O braku winy Skarżącego w prawidłowym złożeniu wniosku nie mogą świadczyć także przedkładane do akt dokumenty w postaci decyzji Starosty Powiatowego w S. znak [...]; spersonalizowany wzorzec wniosku otrzymany od ARiMR, czy umowa nr [...] dzierżawy nieruchomości rolnej zawartej w dniu 4 maja 2004r. z Agencją Nieruchomości Rolnych. Powyższe dokumenty wskazują jedynie na sposób sklasyfikowania spornej działki w ewidencji gruntów i budynków przed 2006 r., w której była zaniżona powierzchnia gruntów zadrzewionych i zakrzewionych a zawyżona powierzchnia użytków rolnych.

Jednakże Skarżący posiadał wiedzę, że dane uwidocznione w ewidencji są niezgodne z rzeczywistością i systematycznie karczował zadrzewienia i zalesienia, przeznaczając je na tereny rolnicze. Jak zeznał świadek – E. W., proces ten zakończył się dopiero w 2010r., a zatem od wielu lat Skarżący posiadał wiedzę, że znaczna część działki o nr 3/17 nie była użytkowana rolniczo, nie tylko na dzień 30 czerwca 2003r. ale również w terminie późniejszym.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W sposób wyczerpujący rozpatrzono cały materiał dowodowy. Ocena dowodów oraz podjęte wnioski odpowiadają zasadom logiki i doświadczenia życiowego. O prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia przekonuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

IV.

Skarżący W. S., działając przez pełnomocnika adwokata zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. zarzucił:

na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego:

-naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm. dalej-p.u.s.a) w zw z art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w procesie subsumcji przez uznanie, że skarżący jest winny nieprawidłowości we wniosku w sytuacji gdy:

a) skarżący oparł informacje we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2011 na dokumentacji urzędowej w postaci decyzji Starosty Powiatowego w S. z [...] października 2006r. wraz z wykazem zmian ewidencyjnych i mapami klsyfikacyjnymi-sporządzonymi przez uprawnionego gleboznawcę [...] Biura Geodezji Spółka z o.o. Z. S. a więc dokumentach urzędowych sporządzonych przez kompetentne do tego osoby, które to dokumenty wykluczają możliwość istnienia spornego zadrzewienia na dzień 30 czerwca 2003r. wskazując jednocześnie, że powierzchnia gruntów wskazana przez skarżącego we wniosku była na dzień utrzymania w dobrej kulturze rolnej, co bezspornie wyklucza winę skarżącego w zakresie ewentualnych nieprawidłowości danych wskazanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2011r.,

b) skarżący oparł informacje we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2011 na umowie nr [...] z [...] maja 2004r. pomiędzy skarżącym a ANR Oddział Terenowy w O. Filia w S. oraz protokole zdawczo-odbiorczym sporządzonym przez Administratora J. K. a więc umowie cywilnoprawnej sporządzonej w sposób rzetelny przez kompetentne do tego osoby, które to dokumenty wykluczają możliwość istnienia spornego zadrzewienia na dzień 30 czerwca 2003r. wskazując jednocześnie, że powierzchnia gruntów wskazana przez skarżącego we wniosku byłą na dzień utrzymania w dobrej kulturze rolnej, co bezspornie wyklucza winę skarżącego w zakresie ewentualnych nieprawidłowości danych wskazanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2011,

c) skarżący oparł informacje we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2011 na informacjach wynikających z wypisu z rejestru gruntów a więc dokumentach o charakterze urzędowym, a ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach i winna być ona utrzymywana w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego ale i prawnego, co bezspornie wyklucza winę skarżącego w zakresie ewentualnych nieprawidłowości danych wskazanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2011,

d) skarżący działał w uprawnionym zaufaniu do dokumentów cyt. w pkt a, b, c, a odmienne ustalenia wynikające ze zdjęcia z ortofotomapy z 29 maja 2003r. nie mogą być podstawą do uznania, iż skarżący winny jest ewentualnych nieprawidłowości bo zawierzył dokumentom urzędowym i oparł swoją wiedzę na danych z nich wynikających,

e) dowód kluczowy i rozstrzygający przejęty przez WSA oraz organy I i II instancji w postaci zdjęcia z ortofotomapy został dokonany 29 maja 2003r. a nie 30 czerwca 20023r. a z dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie można stwierdzić jakie konkretne zadrzewienie stwierdzono na zdjęciu oraz czy oceny tego dowodu dokonała kompetentna do tego osoba posiadająca stosowaną fachową wiedzę lub uprawnienia i jaki związek przyczyno-skutkowy wskazuje , iż na podstawie zdjęcia z 29 maja 2003r. można przyjąć bezspornie, że istniało zadrzewienie na spornej powierzchni dnia 30 czerwca 2003r.,

-naruszenie art. 1 ust. 1 p.u.s.a. w zw z art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w procesie subsumcji przez uznania, iż rzekome zadrzewienia nie stanowiły zagajników o krótkiej rotacji i istniały na dzień 30 czerwca 2003r. podczas gdy:

a) skarżący w 2004r. przekazał do Bura Powiatowego ARiMR plan zalesień gruntów rolnych w ramach działań 5 PROW i w ramach stosownego planu zalesień doszło do samosiewu brzozy na spornym obszarze, który to samosiew brzozy stanowił zagajnik o krótkiej rotacji i został stwierdzony w wyniku kontroli inspektorów terenowych w dniu 14 września 2005r. i nie mógł istnieć na dzień 30 czerwca 2003r.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

-art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw z art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009-przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów przez organ administracji,

-art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.-poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów przez organ administracji przez zaniechanie wyjaśnienia istotnych okoliczności i wątpliwości w sprawie co do faktów i ich znaczenia co miało istotny wpływ na wynik sprawy w zw z:

a) art. 7 k.p.a. w zw z art. 76 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż skarżący jest winny ewentualnych nieprawidłowości we wniosku, mimo iż działał on w uprawnionym zaufaniu do dokumentów cyt. w pkt a, b, c,

b) art. 77 k.p.a.i art. 80 k.p.a. przez zaniechanie rozpoznania dowodów znajdujących się w zasobach ARiMR tj. planów zalesień gruntów w wyniku których zalesień doszło do samosiewu brzozy na spornym obszarze, który to samosiew brzozy stanowił zagajnik o krótkiej rotacji i został stwierdzony w wyniku kontroli inspektorów terenowych w dniu 14 września 2005r. i nie mógł istnieć na dzień 30 czerwca 2003r. czym organy administracji nie dopełniły obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego,

c) art. 151 p.p.s..a przez jego zastosowanie (oddalenie skargi) zamiast zastosowania art. 150 p.p.s.a. zgodnie z którym skargę należało uwzględnić,

d) art. 145§1 pkt 1 lit. c w zw z art. 141§4 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie co miało wpływ na jej wynik.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Uzasadniając skargę kasacyjną skarżąca przedstawiła uzasadnienie wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie sporządzono.

V.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w §2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują. Tym samym wyrok Sądu I instancji podlega kontroli pod kątem ustalenia, czy jest on wadliwy w zakresie objętym zarzutami wyartykułowanymi w skardze kasacyjnej. Dodać przy tym należy, że rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli wskazanymi przepisami prawa materialnego lub procesowego. Natomiast NSA nie jest władny badać czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto.

Skarga kasacyjna oparta została na zarzutach dotyczących naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W pierwszej kolejności rozważyć trzeba kwestie związane z przepisami postępowania. Sygnalizowana sekwencja rozważań jest przy tym szczególnie uzasadniona w rozpatrywanej sprawie, gdyż rozstrzygnięcie w przedmiocie kwestii procesowych ma przesądzające znaczenie dla oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących sfery prawa materialnego.

Przechodząc do omówienia poszczególnych zarzutów sformułowanych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wskazać należy, że są one chybione.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że postawiony w ramach tej podstawy kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw z art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009-przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów przez organ administracji, jest wadliwie skonstruowany bowiem przepisy te powinny być powołane w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego. Niedopuszczalne jest postawienie zarzutu naruszenia prawa materialnego zamiast zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może bowiem nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).

Pozostałe zarzuty również nie zasługiwały na uwzględnienie.

Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 7, art. 76, art. 77§1 oraz art. 80 K.p.a.

Art. 3 ustawy o płatnościach, choć przewiduje stosowanie do postępowań w sprawach indywidualnych dotyczących płatności, rozstrzyganych w drodze decyzji, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to wprowadza jednak pewne odstępstwa od zasad kodeksowych. Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy szczególnie istotne jest uregulowanie zawarte w ust. 3 cytowanego art. 3, zgodnie z którym strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym w postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, co powinno wpłynąć w praktyce na uaktywnienie stron tego postępowania. Ustawodawca zastosował bowiem regulację odmienną od art. 7 k.p.a., zgodnie z którym to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a posiadacz (faktycznie korzystający) gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne.

Treść tych przepisów potwierdza, że to rolnik odpowiada za treść wypełnionego wniosku i to na nim spoczywa obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki, które pozwalają na odstąpienie od wykluczeń stosowanych w przypadku rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowana a kwalifikującą się do płatności. W przeciwieństwie do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77§1 k.p.a., organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zakres czynności, które muszą być przeprowadzone przed wydaniem decyzji we wskazanych przedmiotach określony jest w przepisach prawa unijnego i omawianej ustawy. Takimi czynnościami są kontrole, o których mowa w art. 30-33 ustawy o płatnościach. W omawianym zakresie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania. Drugi z wymienionych przepisów zastąpiony jest w całości przez art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zawierający odmienną niż k.p.a. regulację dotyczącą rozpatrzenia materiału dowodowego z wyłączeniem obowiązku jego zbierania z urzędu (wyrok NSA z 19 października 2010 r., sygn. akt II GSK 869/09). Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a.(wyrok NSA z 26 czerwca 2012r. sygn. akt: II GSK 810/11 LEX nr 1217422). Na organach ARiMR nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności (J.Bieluk, D. Łobos-Kotowska, Ustawa o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego. Komentarz, Oficyna 2008, s. 51, 52).

Sąd I instancji słusznie stwierdził, że na podstawie ustalonego stanu faktycznego, organy administracyjne prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy, w szczególności wyniki kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej oraz wszystkie pozostałe dowody zgromadzone w sprawie w tym szczegółowo odniosły się do zeznań świadków.

Podkreślenia wymaga, że różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnia zatwierdzoną może zostać ustalona zarówno w trakcie kontroli przeprowadzonej na miejscu, jak i kontroli administracyjnej, dla potrzeb której można wykorzystywać techniki skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej (GIS), polegające na ortoodwzorowaniu lotniczym lub satelitarnym, zaś uzyskane w drodze jednego lub drugiego rodzaju kontroli wyniki mają równoprawne znaczenie (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2009r., sygn. akt: II GSK 1069/08, Lex nr 561829). W rozpoznawanej sprawie została przeprowadzona zarówno kontrola na miejscu w gospodarstwie Skarżącego jak i kontrola administracyjna.

Nie można też uznać za trafny zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. w zakresie sformułowanym w petitum skargi kasacyjnej. Przede wszystkim należy zauważyć, że naruszenie art. 151 p.p.s.a. mogłoby nastąpić w sytuacji, gdyby sąd oddalił skargę pomimo stwierdzenia uchybień skutkujących podjęciem przez sąd określonych rozstrzygnięć. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, gdyż Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i procesowego. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 stycznia 2011r. (sygn. akt: II GSK 1387/10, zbiór lex nr 952790) przepis art. 151 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Jest to przepis ogólny (blankietowy) i ta jego właściwość sprawia, że na stronę skarżącą, chcącą powołać się na zarzut naruszenia tej regulacji nałożona została powinność powiązania go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił Sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy. Autor skargi kasacyjnej ani w petitum, ani w uzasadnieniu skargi - wskazując na naruszenie art. 151 p.p.s.a.-nie powiązał tej normy prawnej z innymi przepisami, w szczególności w tym wypadku z przepisami procesowymi.

Niezasadny też jest zarzut naruszenia art. 141§4 p.p.s.a. Art. 141§4 p.p.s.a. zawiera regulację wskazującą elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić zatem przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141§4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. To, że strona nie jest przekonana o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku.

Zarzut naruszenia art. 141§4 p.p.s.a. nie jest usprawiedliwioną podstawą dla czynienia zaskarżonemu wyrokowi zarzutu dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy. Art. 141§4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną - art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - jeżeli uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010r. sygn. akt: II FPS 8/09, publ. ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 30, wyrok NSA z 7 maja 2013r., sygn. akt: II GSK 260/12, Lex nr 1329705). Sąd I instancji odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze, wyjaśnił w sposób wystarczający zastosowane przepisy prawa, a polemika skarżącego ze stanowiskiem Sądu nie może uzasadniać zarzutu naruszenia art. 141§4 p.p.s.a.

Skarżący tym samym nie podważył stanu faktycznego przyjętego za prawidłowy przez Sąd I instancji. Chybione są także zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Na wstępie należy przypomnieć, że art. 1 p.u.s.a., jako przepis ustrojowy normujący zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, nie może co do zasady stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. To, czy ocena legalności zaskarżonej decyzji była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. Jedynie w drodze wyjątku, np. gdy sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne, przepis ten może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną. Taka sytuacja nie występuje w tej sprawie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiła ustawa z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1164); rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz.UE z 2009r. Nr L 030 str. 16-99); rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz.UE.L 316 z 2 grudnia 2009r., s. 65, ze zm.).

Problem prawny jaki wyłonił się w sprawie prawny pomiędzy skarżącym a organami dotyczył tego czy działka nr 3/17 była w całości, na dzień 30 czerwca 2003r. użytkowana rolniczo.

Grunty rolne, na które rolnik ubiega się o przyznanie płatności, muszą być utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów środowiska, taka zasada została przewidziana w prawie unijnym (art. 6 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników i każde Państwo Członkowskie, w tym Polska muszą jej przestrzegać tworząc odpowiednie regulacje krajowe. Państwa Członkowskie definiują, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku III do rozporządzenia ww. Rady (WE) Nr 73/2009 z 19 stycznia 2009r., uwzględniając szczególne cechy charakterystyczne odnośnych obszarów, włączając w to warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarowania, wykorzystanie gruntów, zmianowanie upraw, metody uprawy roli oraz struktury gospodarstw. Wymogi takie nie mogą naruszać standardów regulujących dobre praktyki rolnicze stosowane oraz środków rolno-środowiskowych, które wykraczają poza wzorzec odnoszący się do dobrych praktyk rolniczych. Grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli nie są - co do zasady-porośnięte drzewami i krzewami.

Inspektorzy terenowi stwierdzili występowanie na działce samosiejek drzew oraz silnie porastającą roślinność wskazującą na nieużytkowanie terenu przez okres kilkuletni, bez przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych. Na zdjęciach tych wyraźnie i bez wątpliwości widać, że działka jest porośnięta samosiejkami drzew . Występowanie samosiejek drzew niewątpliwie wskazuje na brak utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej w szczególności zgodnie z minimalnymi normami. Jak wskazał NSA w wyroku z 5 listopada 2010r. sygn. akt: II GSK 1004/09, LEX nr 746020, bez względu na rodzaj gruntu rolnego oraz zalecanych zabiegów agrotechnicznych grunty muszą być zadbane, a więc nie mogą na nich występować wieloletnie chwasty oraz samosiejki drzew. NSA podkreślił, że stawiany przez prawodawcę wspólnotowego, a także krajowego wymóg utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej nie jest celem samym w sobie, ale ma zapewnić, aby grunty rolne, co do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności były faktyczne w dobrym stanie agrotechnicznym. Należy też podkreślić, że w ramach systemu wsparcia bezpośredniego udzielona jest pomoc do gruntów już pozostających w dobrej kulturze rolnej, nie służy ta pomoc do doprowadzenia gruntu zaniedbanego do takiego stanu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji prawidłowo skontrolował zaskarżoną decyzję i wskazał, że działka nie była użytkowana rolniczo. Co ważne, Starosta Powiatowy dokonał zmian w ewidencji gruntów, które dodatkowo potwierdzają, że zmniejszyła się powierzchnia gruntów rolnych a zwiększyła gruntów oznaczonych jako Ls i Lz. W sprawie zasadnie tez dostrzeżono, że sam skarżący składając wnioski na lata 2004 i 2005, sygnalizował, że stan faktyczny odbiega od tego, który jest uwidoczniony w dokumentacji. Składając wniosek na 2011, zaniechał poczynienia takich uwag. Istotne jest także i to, że zmiany w ewidencji gruntów (mapy) były wyłożone do wglądu już w grudniu 2004r.

Zgodnie z art. 73 wspomnianego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Ponadto, zgodnie z ust. 2 cytowanego przepisu, zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynikająca z zacytowanych przepisów możliwość odstąpienia od przewidzianych w rozporządzeniu zmniejszeń i wykluczeń nie występuje w badanej sprawie.

Skarżący nie wykazał w żaden sposób, aby zaistniałe nieprawidłowości nie wynikały z jego winy. Przedstawione wyżej przepisy wskazują jednoznacznie, że rolnik występujący z wnioskiem o płatność musi dołożyć szczególnej staranności przy wypełnianiu wniosku, skoro błędy w tym zakresie mogą nieść tak daleko idące konsekwencje. W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2011r., który osobiście podpisał i zadeklarował konkretny obszar rolny, wskazując numerycznie oznaczone działki do przyznania wnioskowanych płatności, to - w myśl tego co wyżej wskazano - zobowiązany był do uprawy tych konkretnych nieruchomości i utrzymywania ich w należytej kulturze rolnej, czego - co wykazało postępowanie - nie uczynił. Zauważyć należy, iż każdy wnioskodawca obowiązany jest zapoznać się zasadami przyznawania danej płatności oraz pomocy objętej wnioskiem oraz powinien mieć świadomość, że jego wniosek i zadeklarowane grunty będą podlegały kontroli w zakresie spełnienia tych zasad. Producent musi też wiedzieć, że grunty, które nie spełniają wymogów określonych w prawie unijnym i krajowym podlegają wyłączeniu, a w razie przekroczenia dopuszczalnej różnicy w stosunku do powierzchni stwierdzonej podczas kontroli, iż grozi mu sankcja finansowa, chyba, że wykaże, iż zachodzą nadzwyczajne okoliczności uwalniające od sankcji. Beneficjent pomocy ma także obowiązek informowania organów o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależnie bądź nadmiernie przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie w szczególności gdy dotyczy wykorzystania gruntów rolnych czy wielkości upraw. Skarżący na formularzu wniosku podpisał stosowne oświadczenie, że zasady te zna.

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organy miały zatem podstawy do przyjęcia, że skarżący nie spełnił wszystkich wymaganych prawem warunków, umożliwiających przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011r. Skoro płatność przyznawana jest na wniosek rolnika (art. 18 ustawy o płatnościach), to on odpowiada za prawidłowa treść tego wniosku. W świetle powyższego zarzut naruszenia art. art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, jest niezasadny.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.