Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 506/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151, art. 190,
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 6 ust. 1, art. 21, art. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2024 poz 1218
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 28 września 2021 r. nr 1801-IGC.48.20.2020 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów - skargę oddala –


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 28 września 2021 r. nr 1801-IGC.48.20.2020 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: DIAS, organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania R. w [...] Sp. z o.o. w [...] (dalej: Skarżąca bądź Spółka) od decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno - Skarbowego (dalej: organ I instancji ) z 25 listopada 2019 r. nr 40800-COC.48.31.2018.ag w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z treści zaskarżonej decyzji oraz akt postępowania wynika, że 18 sierpnia 2017 r. funkcjonariusze Podkarpackiego Urzędu Celno - Skarbowego zatrzymali do kontroli pojazd marki V. nr rej. [...], przewożący wg dokumentacji 23.420 kg towaru o nazwie "Konzekol chemicki modifikovany" (dalej: Konzekol), który w dokumencie przewozowym określono kodem CN 3902 90 90. Zgodnie z ustawą z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 1857, dalej: ustawa SENT) towary sklasyfikowane tym kodem nie podlegają systemowi monitorowania drogowego. Nadawcą towaru była firma K. spol. s.r.o. (dalej: Nadawca słowacki), odbiorcą zaś Skarżąca.

W ramach kontroli pobrano próbki towaru w celu ustalenia składu jakościowego i frakcyjnego na potrzeby analizy przyjętego kodu CN.

Po wykonaniu badań, Instytut Nafty i Gazu Państwowego Instytutu Badawczego w [...] (dalej: INiG-PIB) w ekspertyzie z 5 stycznia 2018 r. zaproponował klasyfikację taryfową Konzekolu do kodu CN 2710 19 99 - pozostałe oleje smarowe oraz pozostałe oleje, uznając, że jego skład jest charakterystyczny dla węglowodorowych baz olejowych i nie stanowi czystych syntetycznych poliolefin.

Po przeprowadzeniu postępowania, opisaną na wstępie decyzją z 25 listopada 2019 r. organ I instancji, na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy SENT nałożył na Spółkę karę pieniężną 37 855 zł za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 tj. niedokonanie stosownego zgłoszenia przewozu towaru wrażliwego.

W odwołaniu od tej decyzji Skarżąca, domagając się uchylenia decyzji organu I instancji, zakwestionowała zaklasyfikowanie przewożonego towaru do kodu CN 2710 19 99, a w konsekwencji objęcie jej obowiązkiem, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy SENT, którego niewykonanie skutkowało nałożeniem spornej kary.

Podniosła również zarzut niezastosowania w przedmiotowej sprawie możliwości odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art.21 ust.3 ustawy SENT. Podkreśliła, że przedstawione przez nią okoliczności uzasadniają odstąpienie od wymierzenia kary, ponieważ w sprawie zachodzi zarówno ważny interes strony, jak i interes publiczny w nienakładaniu choćby najniższej kary pieniężnej. Brak jest bowiem jakiegokolwiek uszczuplenia po stronie Skarbu Państwa, jak również brak jest umyślności po stronie Spółki. Ponadto nałożenie choćby najniższej kary, stanowiłoby niezawinione uszczuplenie majątku Spółki, w obliczu pogarszającej się sytuacji finansowej. Skarżąca podkreśliła, że jej działania, jako podmiotu odbierającego, nie miało na celu omijanie przepisów ustawy SENT.

Po rozpatrzeniu odwołania, organ odwoławczy opisaną na wstępie decyzją z 28 września 2021r. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, dalej: Op.), art. 3 ust. 2 pkt 1b, art. 6 ust. 1, art. 21 ust. 1 i art. 26 ust. 5 ustawy SENT utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy potwierdzał, że skład przewożonego produktu jest charakterystyczny dla węglowodorowych baz olejowych i nie stanowi czystych syntetycznych poliolefin. W związku z tym zasadna była klasyfikacja Konzekolu do kodu CN 2710 19 99 – tak jak przyjął organ I instancji, nie zaś do pozycji CN 3902 90 90 – jak pierwotnie zaklasyfikowała towar Skarżąca.

DIAS nie podzielił argumentacji Spółki, co do zaklasyfikowania do pozycji CN 3902 90 90. Nawiązując do zarzutów Spółki w kwestii metod badawczych wyjaśnił, że regulacje prawne nie wskazują metody badawczej, na podstawie której winien być oznaczony próg najmniejszego (70% m/m) udziału olejów ropy naftowej lub olejów otrzymywanych z minerałów bitumicznych w danym wyrobie, aby mógł być on zaliczony do pozycji CN 2710. Nie istnieje jedna i uniwersalna metoda wyznaczania łącznej ilościowej zawartości komponentów węglowodorowych odpowiednia do wszystkich produktów. Na podstawie przeprowadzonych badań, w badanych próbkach można stwierdzić, że zawartość olejów ropy naftowej wynosi powyżej 70%, co nie jest wynikiem bezpośredniego oznaczenia ilościowego olejów ropy naftowej, tylko analizą wyników badań i w pełni uzasadnionym potwierdzeniem, że z uwagi na swój węglowodorowy charakter próbka spełnia przesłanki zaliczenia towaru do pozycji 2710 WTC. Organ podkreślił, że Skarżąca nie dysponowała dokumentami, co do składu produktu, którego próbkę pobrano podczas kontroli, ani nie skorzystała z możliwości przebadania we własnym zakresie jednej z zabezpieczonych próbek (przekazanej kierowcy). Dokumenty przekazane w toku postępowania przez Nadawcę słowackiego, w zaufaniu do oceny którego działał Skarżąca, nie dawały podstaw do uznania, że Konzekol spełniał wymagania pozycji CN 3902.

Organ odwoławczy wskazał, że przepisy ustawy SENT w sposób bardzo wąski regulują możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, posługując się przesłankami: ważnego interesu prywatnego oraz interesu publicznego, natomiast samo odstąpienie od wymierzenia kary ma charakter uznaniowy. Po zbadaniu sytuacji ekonomicznej Spółki, organ nie znalazł podstaw do przyjęcia, że w tej sytuacji za zastosowaniem możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przemawia ważny interes Spółki czy też interes publiczny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 165b ust. 1 Op. poprzez wydanie decyzji na skutek wszczęcia postępowania po upływie 6 miesięcy od ujawienia w toku kontroli nieprawidłowości, co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z ustawy, DIAS podkreślił, że przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniu przed organami KAS w sprawach dotyczących nałożenia kar pieniężnych na podstawie przepisów ustawy SENT.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego oraz prawa procesowego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2022 r. II SA/Rz 1770/21 uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 i art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Op. Sąd nie przychylił się do argumentacji organów stwierdzając, że badania przeprowadzone w laboratorium na zlecenie DIAS nie pozwalają w pełni potwierdzić składu chemicznego pobranej próbki Konzekolu, co z kolei nie może stanowić podstawy do nałożenia na Spółkę kary pieniężnej, ze względu na brak dokonania zgłoszenia o przewozie towaru. W kwestii naruszenia art. 165b § 1 Op. Sąd podzielił stanowisko organów, co do braku zastosowania art. 26 ust. 5 ustawy SENT w przedmiotowej sprawie.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, DIAS, domagając się jego uchylenia w całości oraz oddalenia skargi, zakwestionował ocenę prawną Sądu I instancji w kwestii dokonania przez organy przedwczesnego - w oparciu o budzący wątpliwości materiał dowodowy- zaklasyfikowania towaru Konzekol do pozycji CN 2710 19 99 tj. pozostałe oleje smarowe oraz pozostałe oleje.

Wyrokiem z dnia 14 września 2023 sygn. akt II GSK 1677/22 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Rzeszowie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia sądowi I instancji.

Przesądzając w kwestii prawidłowości zaklasyfikowania towaru do pozycji CN 2710 19 99 NSA wskazał, że przeprowadzone w sprawie badania pobranych próbek Konzekolu, wystarczająco potwierdzają skład chemiczny tego produktu, a co za tym idzie zaklasyfikowanie go przez organy do pozycji CN 2710 19 99 – pozostałe oleje smarowe oraz pozostałe oleje, było zasadne. NSA podkreślił, że sąd I instancji zbyt pochopnie, bez wyczerpującej analizy wyników badań Instytutu Nafty I Gazu Państwowego Instytutu Badawczego W Krakowie, podzielił stanowisko Spółki, która poza poddawaniem w wątpliwość ustaleń organu, w żaden sposób nie wykazała, że dokonywała przewozu towaru z pozycji CN 3902. Nie dysponowała dokumentami świadczącymi jednoznacznie o prawidłowości klasyfikacji do pozycji CN 3902, np. badań składu wyrobu, którego próbkę pobrano podczas kontroli celno-skarbowej, a jedynie podnosiła, że działała w zaufaniu do słowackiego producenta. W ocenie NSA zagadnienia, dotyczące relacji między Skarżącą a jej kontrahentem przy prowadzeniu obrotu olejami, w tym wzajemne zaufanie tych podmiotów, nie stanowiły okoliczności uwzględnianych przy badaniu podstaw zastosowania art. 21 ust. 1 ustawy SENT. Natomiast mogły być brane pod uwagę przy rozważaniu przez organy możliwości odstąpienia od nałożenia kary, co przewiduje art. 21 ust. 3 ustawy SENT.

NSA przesądzając w kwestii klasyfikacji towaru do kodu CN 2710 19 99 oraz obowiązku Spółki zgłoszenia przewozu do rejestru SENT na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy SENT, polecił sądowi I instancji dokonanie oceny zaskarżonych decyzji w zakresie przesłanek pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary, gdyż nie było to przedmiotem kontroli WSA na poprzednim etapie postępowania.

Na rozprawie 25 czerwca 2024r. DIAS odniósł się do kwestii motywów leżących u podstaw niezastosowania w przedmiotowej sprawie odstąpienia od wymierzenia kary podkreślając, że Skarżąca działała lekkomyślnie, w całkowitym zaufaniu do kontrahenta, nie wykonując własnych badań próbek towaru wrażliwego, w efekcie czego, przewozy towaru wrażliwego wykonywane były poza systemem zgłoszeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę z punktu widzenia kryterium legalności, tj. zgodności z prawem toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.– dalej: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Na wstępie zaznaczyć należy, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 190 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu NSA. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy.

Wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Pojęcie oceny prawnej dotyczy natomiast szeroko pojętej wykładni prawa, która obejmuje różnego rodzaju egzegezy tekstów prawnych, łącznie z regułami walidacyjnymi, reguły wynikania norm prawnych z innych norm prawnych, a także kwestie dotyczące subsumpcji oraz wyboru konsekwencji prawnej faktu uznanego za udowodniony, a nie tylko rezultaty zastosowania tzw. dyrektyw wykładni prawa, których użycie ograniczone zostaje jedynie do ustalenia znaczenia (sposobu pojmowania) normy prawnej uznanej wcześniej za obowiązującą (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2014 r. II GSK 1762/12, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 lutego 2015 r. III SA/Gl 4/15; dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rozpoznając sprawę, stosownie do wytycznych NSA tj. uznając, że właściwą klasyfikacją towaru Konzekol przewożonego przez Skarżącą jest klasyfikacja do kodu CN 2710 19 99, w związku z czym Skarżąca miała obowiązek objęcia przewozu tego towaru zgłoszeniem do rejestru na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy SENT, Sąd stwierdza, że przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w toku ponownego rozpoznania sprawy, jest jedynie kwestia prawidłowości dokonanych przez organy ustaleń faktycznych, w kwestii przesłanek pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary na Skarżącą oraz prawidłowości niezastosowania tej instytucji prawnej, co skutkowało wydaniem zaskarżonej w sprawie decyzji w przedmiocie nałożenia na Skarżącą kary za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy SENT.

Kwestię odstąpienia od wymierzenia kary reguluje przepis art. 21 ust. 3 zgodnie z którym, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Ten ostatni przepis stanowi zaś, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Jak zatem wynika z przytoczonych regulacji, odstąpienie od wymierzenia kary zostało pozostawione uznaniu rozstrzygającego sprawę organu.

Korzystając z tej opcji, tj. odstępując od wymierzenia kary, organ jest zobligowany do wykazania zaistnienia którejkolwiek z przesłanek, wymienionych w art. 21 ust. 3 ustawy SENT, tj. interesu publicznego lub ważnego interesu podmiotu odpowiedzialnego za naruszenie obowiązków.

Wskazania wymaga, że w orzecznictwie jaki i w doktrynie ukształtował się pogląd, który Sąd orzekający w tej sprawie podziela, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne, nakładane w trybie administracyjnym, są bowiem niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne.

Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do ww. pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, gdyż w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa - tak by była przestrzegana konstytucyjna zasada równości i sprawiedliwości, a wysokie, nieuchronne, kary o charakterze odstraszającym mają oddziaływać prewencyjnie. (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1498/19)

Analogiczne uzasadnienie wynika z uzasadnienia projektu ustawy SENT, w którym wskazano, że ratio legis tej ustawy jest zmniejszenie szarej strefy oraz uszczelnienie systemu podatkowego poprzez poddanie monitoringowi transportu towarów wrażliwych, tj. uznanych przez ustawodawcę za takie, które mogą być wykorzystywane do oszustw podatkowych.

Co istotne, posłużenie się przez ustawodawcę, w treści art. 21 ust. 3 ustawy SENT nieostrymi pojęciami: "ważny interes" i "interes publiczny" oznacza brak określonego katalogu przesłanek i wymaga wypełnienia ich treści w konkretnej sprawie przez odwołanie się do całokształtu konkretnych okoliczności i faktów. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu danego podmiotu nie można bowiem utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak: utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, wskazują na wystąpienie przesłanki, w postaci zaistnienia ważnego interesu podmiotu zobowiązanego.

Jeśli chodzi o przesłankę "interesu publicznego", w orzecznictwie charakteryzuje się ją jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do art. 21 ust. 3 ustawy SENT oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi (wyroki NSA: z 27 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1351/11; z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 360/19; z 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 629/19; z 7 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1696/19).

W rozpoznawanej sprawie organy badały możliwość odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie powołanych przepisów i we własnym zakresie poczyniły ustalenia odnośnie zdolności Skarżącej do regulowania zobowiązań publicznoprawnych, w kontekście jej kondycji finansowo-ekonomicznej.

Posługując się szeregiem danych wynikających ze sprowadzań finansowych Spółki za poszczególne lata obrotowe, a także dokonując analizy tych danych w oparciu o szereg współczynników, mających charakteryzować kondycję ekonomiczną i finansową Spółki, organy obu instancji doszły do przekonania, że jej sytuacja jest na tyle dobra, że konieczność uiszczenia kary, w wysokości 37 855 zł nie spowoduje zakłócenia w funkcjonowaniu Skarżącej, ani nie będzie się wiązała z zagrożeniem jej bytu prawnego i funkcjonowania na rynku.

Kontrolowane decyzje zawierają bardzo obszerny wywód prawny odnoszący się do przesłanek warunkujących odstąpienie od nałożenia kary, któremu nie można zarzucić wadliwości. Jego ponowne przytaczanie na potrzeby uzasadnienia Sądu jest zbędne, ponieważ zasługiwało ono na akceptację w pełnym zakresie. W decyzjach analizę prawną odniesiono następnie do kwestii faktycznych, związanych z sytuacją Spółki, jej zachowaniem związanym z powstaniem nieprawidłowości i wyjaśnieniem jej sytuacji majątkowej. Stanowisko organu o nieziszczeniu się ww. przesłanek nie narusza wymagań stawianych postępowaniu wyjaśniającemu, w szczególności wynikających z przepisów art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Op.

Za odstąpieniem od nałożenia kary, w rozważanym przypadku, nie przemawia także interes publiczny. Ten bowiem, wyrażający się również w potrzebie wyeliminowania nadużyć w zakresie obrotu wyrobami akcyzowymi, wymaga między innymi zapewnienia właściwego systemu przewozu tego rodzaju towarów oraz jego monitorowania. Temu celowi służą regulacje ustawy SENT, przestrzeganie których zostało obwarowane odpowiednimi sankcjami, których, jak to stwierdzono na wstępie niniejszych rozważań, nie można określić jako nadmiernych, godzących tym samym w zasadę proporcjonalności.

Wskazać należy, że zgłoszenie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy SENT daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Stąd też brak takiego zgłoszenia jeśli nie umożliwiał, to niewątpliwie znacząco utrudniał monitorowanie przewozu towaru wrażliwego i kontrolę łańcucha dostaw, a w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarem. Takie zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym.

W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi".

W sprawie brak jest również podstaw do stwierdzenia, aby za odstąpieniem od wymierzenia kary przemawiały także inne uwarunkowania i zależności, związane z urzeczywistnieniem szczególnie doniosłych i społecznie użytecznych celów oraz zamierzeń.

Odrębnego omówienia wymaga kwestia odstąpienia od wymierzania kary z uwagi na szczególną okoliczność zaistniałą w przedmiotowej sprawie, polegającą na działaniu Skarżącej w zaufaniu do zagranicznego kontrahenta. Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w sprawie II GSK 1677/22 wyroku z dnia 14 września 2023r., przesądzając o klasyfikacji taryfowej przewożonego towaru, podkreślił że kwestia działania Spółki w zaufaniu do zagranicznego kontrahenta nie może wpłynąć na prawidłową klasyfikację towaru, a jedynie może podlegać badaniu, w ramach okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia kary. Stanowisko to, w sensie możliwości uwzględnienia tej przesłanki, jest wiążące w sprawie.

W ocenie Sądu istnieją jednakże okoliczności, które przemawiają przeciwko potraktowaniu działania Spółki w zaufaniu do jej zagranicznego kontrahenta, jako okoliczności całkowicie zwalniającej ją z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy. Sąd przychyla się do stanowiska organu, zaprezentowanego w treści zaskarżonej decyzji oraz powtórzonego na rozprawie 25 czerwca 2024r., co do konieczności prewencyjnego oddziaływania na podmioty dokonujące przewozów towarów wrażliwych oraz szczególnych wymagań, co do poziomu staranności stawianych jednostkom wyspecjalizowanym w przewozie i obrocie towarami wrażliwymi.

Skarżąca, jako podmiot wysoce wyspecjalizowany w obrocie, przewożeniu i produkcji towarów ropopochodnych, dążąc do zachowania należytego poziomu staranności w obrocie towarami wrażliwymi, miała możliwość upewnienia się, co do składu przewożonego towaru, a także możliwość weryfikacji przyjętej klasyfikacji taryfowej, poprzez wystąpienie do organów skarbowych z wnioskiem o wydanie Wiążącej Informacji Taryfowej. W tej sytuacji, samo twierdzenie o działaniu w zaufaniu do zagranicznego kontrahenta, nie świadczy o zachowaniu należytej staranności przez Skarżącą. Przeciwnie, w ocenie Sądu, materiał dowodowy zebrany w sprawie, obrazujący sposób wytwarzania Konzekolu oraz przyjętą metodę klasyfikacji tego towaru skłania do wniosku, że dla podmiotu dysponującego wysoce wyspecjalizowanym personelem oraz wiedzą fachową z dziedziny nie tylko samej chemii, ale ściśle z dziedziny pozyskiwania i przetwarzania substancji ropopochodnych – okoliczności sprawy mogły być podstawą do powzięcia chociażby wątpliwości, co do prawidłowości zapewnień zagranicznego kontrahenta. W sytuacji, w której tak się nie stało, wywieść należy wniosek o niezachowaniu należytej staranności, wymaganej od podmiotu wysoce wyspecjalizowanego w tej szczególnie wrażliwej dziedzinie obrotu.

Dlatego też, w ocenie Sądu, wspomniany wyżej prewencyjny charakter orzeczonej kary powinien przeważyć w kwestii zasadności ewentualnego zastosowania wobec Skarżącej zwolnienia z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy, w postaci odstąpienia od wymierzenia kary.

Nie bez znaczenia jest również okoliczność, o której wspomniał pełnomocnik organu na rozprawie tj. fakt że kara z tytułu naruszenia przepisów o przewozie towarów wrażliwych została na Spółkę nałożona jedynie w części realnie stwierdzonych naruszeń. Pełnomocnik organu oświadczył bowiem, że Spółka dokonała ok. 40 przewozów tożsamego towaru bez należytego zgłoszenia, przy czym kara nałożona została jednie w części przypadków.

W ten sposób, mimo że ustawa nie pozwala na miarkowanie wysokości nałożonej kary, ciężar finansowy nałożony na Spółkę z tej samej- niezawinionej jak twierdzi Skarżąca - przyczyny, został wydatnie zmniejszony, co stanowi swego rodzaju ulgę dla Skarżącej. Okoliczność ta, choć nie stanowi uzasadnienia zaniechania odstąpienia od wymierzenia kary, to nie pozostaje bez wpływu na ocenę całokształtu okoliczności sprawy i szeroko pojętą zasadność stosowania ulg przez organy administracji publicznej.

Sąd przychylił się zatem do stanowiska organów, że odstąpienie od wymierzenia kary w przedmiotowej sprawie, nie znajduje oparcia w powołanych wyżej przesłankach interesu publicznego i ważnego interesu strony. Przeciwne twierdzenia strony uznać należy za pozbawione podstaw.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, a także niestwierdzenia innych podstaw, pociągających za sobą konieczność wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.