Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2004/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2, art. 1 ust. 2,
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant specjalista Joanna Głowala, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prokuratora Okręgowego w [...] z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2023 r. nr [...] Prokurator Okręgowy w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1950 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Prokuratora Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] odmawiającej udostępnienia informacji publicznej wskazanej we wniosku M. S. z dnia [...] lipca 2023 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie przed organem I instancji w całości.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podniósł, że wnioskiem z dnia [...] lipca 2023 r. M. S. wystąpił o udzielenie informacji publicznej poprzez udostępnienie do wglądu zanonimizowanych decyzji kończących postępowania o wymienionych we wniosku sygnaturach.

Prokurator Rejonowy w [...] wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, wskazując, że wnioskodawca nie wykazał, że w sprawie występuje interes publiczny uzasadniający udzielenie mu informacji publicznej przetworzonej.

W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 156 § 5b (błędnie powołany przez organ jako § 5c) w zw. z § 5 zdanie 5 ustawy – Kodeks postępowania karnego w brzmieniu obowiązującym od dnia 22 czerwca 2021 r., akta zakończonego postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione osobom innym niż strony, obrońcy, pełnomocnicy i przedstawiciele ustawowi, za zgodą prokuratora.

Tym samym w aktualnie obowiązującym stanie prawnym do udostępniania akt zakończonych postępowań przygotowawczych nie są stosowane regulacje ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wprowadzone rozwiązanie, przewidujące odpowiednie stosowanie do akt zakończonego postępowania przygotowawczego reguł określonych w art. 156 § 5 k.p.k., pozwala na objęcie ochroną informacji zawartych w materiałach sprawy, w celu zagwarantowania możliwości efektywnego kontynuowania postępowania w przypadku zaistnienia do tego podstaw.

Organ powołał się również na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. I OPS 7/13 w której stwierdzono, że "żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U, Nr 112, poz. 1198 ze zm.)" (powoływanej dalej jako u.d.i.p.).

Uznając, że decyzja Prokuratora Rejonowego w [...] została wydana w oparciu o przyjęcie wadliwego trybu, a tym samym podstawę prawną, Prokurator Okręgowy w [...] stwierdził, że podlega ona uchyleniu w toku kontroli odwoławczej. Jednocześnie konsekwencją braku możliwości zastosowania na gruncie stanu faktycznego i prawnego sprawy trybu przewidzianego ustawą o dostępie do informacji publicznej, a tym samym odpowiednio stosowanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - jest bezprzedmiotowość postępowania w całości, co skutkowało umorzeniem postępowania przed organem I instancji.

M. S. wniósł na powyższą decyzję skargę (zatytułowaną jako sprzeciw) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie, przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania oraz przyznanie mu od organu sumy pieniężnej.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie;

2. art. 139 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie;

3. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez przedstawienie wadliwego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji;.

4. art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy;

5. art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W uzasadnieniu skargi skarżący powołał orzeczenia sądów administracyjnych na poparcie postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że informacje będące przedmiotem wniosku, tj. zanonimizowane dokumenty kończące postępowanie przygotowawcze w sprawach o podanych we wniosku sygnaturach, stanowią informację publiczną. Jak wynika bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret pierwsze i trzecie u.d.i.p., informację publiczną stanowi m.in. treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć oraz treść orzeczeń sądów powszechnych, do kategorii tej należy zatem zakwalifikować również rozstrzygnięcia kończące postępowanie przygotowawcze, takie jak postanowienie o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia. Ponadto, dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy (art. 6 ust. 2 u.d.i.p.). Jak zwracano uwagę w orzecznictwie, konstruktywne elementy definicji dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p., posiada akt oskarżenia jako jeden ze sposobów zakończenia postępowania przygotowawczego, a więc rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2078/16, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).

Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do tego, czy biorąc pod uwagę przedmiot wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w tej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Jak wynika z treści art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W ocenie organu, taki odrębny tryb dostępu do żądanych informacji znajduje się w przepisach Kodeksu postępowania karnego. W myśl bowiem art. 156 § 5b w zw. z § 5 zdanie 5 k.p.k., za zgodą prokuratora akta zakończonego postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom.

Powyższy przepis, co w sposób jednoznaczny wynika z jego treści, dotyczy udostępnienia akt postępowania przygotowawczego. Tymczasem wniosek skarżącego dotyczył jedynie wytworzonych przez organ dokumentów kończących postepowanie przygotowawcze, które wprawdzie stanowią część akt tego postępowania, jednak nie są z nimi tożsame.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt III OSK 1554/21), jeżeli wniosek dotyczy udostępnienia znajdujących się w aktach sprawy karnej dokumentów mających walor dokumentów urzędowych, o jakich mowa w art. 6 ust. 2 u.d.i.p., znajdujących się w aktach zakończonego postępowania przygotowawczego i złożony został przez osobę niebędącą stroną postępowania przygotowawczego, to obowiązkiem organu było rozpoznać taki wniosek. Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Skoro zatem wniosek skarżącego dotyczył informacji publicznej i został skierowany do właściwego organu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie u.d.i.p.

Brak jest podstaw do uznania, że przepis art. 156 § 5 k.p.k. trakujący o dostępie do akt sprawy w postępowaniu przygotowawczym reguluje kompleksowo kwestie dostępu do informacji publicznej. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, "przepis art. 156 k.p.k. reguluje zasady udostępniania akt sprawy sądowej oraz akt postępowania przygotowawczego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Reguluje zatem kwestię dostępu do akt sprawy, jako zbioru określonych dokumentów (...). Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k. stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możliwość sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Z kolei art. 156 § 5 k.p.k. stanowi, że jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie; prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu postępowania przygotowawczego. Oznacza to, że przepisy k.p.k., które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w trakcie postępowania sądowego oraz postępowania przygotowawczego, wyłączają w tym zakresie uregulowania u.d.i.p. Chodzi jednak o udostępnienie określonego zbioru różnorodnych materiałów i dokumentów, które tworzą akta sprawy, a nie o dostęp do zawartej w tym zbiorze informacji publicznej, czy też konkretnie oznaczonego dokumentu" (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 3656/18). To stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że organ dokonał nieprawidłowej wykładni art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 156 § 5b w zw. z § 5 k.p.k., a w konsekwencji niezasadnie uznał, że postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej było bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Prokurator Okręgowy w [...] błędnie zastosował zatem w tej sprawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a ww. naruszenia skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując ponownie odwołanie skarżącego od decyzji Prokuratora Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r., organ uwzględni powyższe rozważania Sądu i dokona ponownej kontroli tej decyzji, a w szczególności oceni, czy organ I instancji prawidłowo uznał żądaną informację za informację przetworzoną. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie był uprawniony do dokonywania takiej oceny, bowiem zaskarżona do Sądu decyzja nie dotyczyła tej kwestii, skoro organ odwoławczy uchylił decyzję I instancji z innych przyczyn i umorzył postępowanie administracyjne.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.