Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 86/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 20 listopada 2023 r. nr DSSD.536.12.2023 w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 20 listopada 2023 r., nr DSSD.536.12.2023, Rektor Uniwersytetu w Białymstoku (dalej: Rektor, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich (dalej: organ I instancji) z [...] września 2023 r. w przedmiocie skreślenia M. W. (dalej: skarżąca) z listy uczestników studiów doktoranckich z powodu nieuzyskania stopnia doktora w terminie ustalonym planem i programem studiów.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca rozpoczęła studia doktoranckie w zakresie prawa na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku w roku akademickim 2017/2018. W dniu 16 czerwca 2021 r. skarżąca wystąpiła do organu I instancji o przedłużenie okresu studiów doktoranckich do końca roku akademickiego 2021/2022. Decyzją z dnia 28 czerwca 2021 r. organ ten wniosek uwzględnił. Kolejnym wnioskiem z dnia 30 czerwca 2022 r. skarżąca znów wystąpiła o przedłużenie studiów doktoranckich o rok akademicki 2022/2023. Decyzją z dnia 4 lipca 2022 r. wniosek został uwzględniony. Wnioskiem z dnia 7 lipca 2023 r. skarżąca po raz trzeci zwróciła się o przedłużenie studiów doktoranckich do dnia 31 grudnia 2023 r. Decyzją z 19 lipca 2023 r. Kierownik Studiów Doktoranckich odmówił skarżącej przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich do 31 grudnia 2023 r. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 279 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i wyjaśnił, że Rektor Uniwersytetu w Białymstoku w piśmie z 5 lipca 2023 r. stwierdził, że doktoranci mogą ubiegać się o przedłużenie studiów doktoranckich do 31 grudnia 2023 r., pod warunkiem, że najpóźniej do 31 grudnia 2023 r. spełnią wszystkie wymagania przewidziane programem studiów oraz uzyskają stopień doktora w określonej dziedzinie nauki w zakresie dyscypliny nauki. Kierownik Studiów wskazał, że z uwagi na czas potrzebny do przeprowadzenia wszystkich czynności objętych postępowaniem w sprawie nadania stopnia doktora nie jest możliwe, aby zostało ono zakończone do 31 grudnia 2023 r.

Postanowieniem z 24 lipca 2023 r. wszczęto postępowanie w sprawie skreślenia skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich.

Decyzją z [...] września 2023 r., wydaną na podstawie art. 197 ust. 4 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183; dalej: p.s.w.) w zw. z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669; dalej: przepisy wprowadzające), art. 104 i 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775; dalej: k.p.a.) w związku z § 15 ust. 2 pkt 3 Regulaminu Studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku (dalej jako: Regulamin), Kierownik Studiów Doktoranckich skreślił skarżącą z listy uczestników studiów doktoranckich z powodu nieuzyskania stopnia doktora w terminie ustalonym planem i programem studiów.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 31 ust. 1 Regulaminu warunkiem ukończenia studiów doktoranckich jest spełnienie wszystkich wymagań przewidzianych programem studiów oraz uzyskanie w drodze postępowania doktorskiego stopnia naukowego doktora w określonej dziedzinie nauki w zakresie dyscypliny nauki, potwierdzone odpowiednim dyplomem. Z treści § 15 ust. 2 pkt 3 Regulaminu wynika, że Kierownik studiów doktoranckich ma obowiązek skreślić z listy uczestników studiów doktoranckich osobę, która do zakończenia ostatniego roku studiów doktoranckich nie uzyskała stopnia naukowego doktora. Zgodnie z programem Studiów doktoranckich w zakresie prawa zatwierdzonym przez Radę Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku z 22 czerwca 2017 r. doktorantka miała obowiązek w roku akademickim 2022/2023 uzyskać w drodze postępowania doktorskiego stopień naukowy doktora, potwierdzony odpowiednim dyplomem. Na podstawie § 9 Regulaminu doktorantka dwukrotnie przedłużała okresu odbywania studiów doktoranckich (w roku akademickim 2021/2022 i 2022/2023) z jednoczesnym obowiązkiem zaliczenia seminarium doktoranckiego IV. W związku z brakiem obrony rozprawy doktorskiej i nadania stopnia naukowego doktora, doktorantka nie spełniła warunków ukończenia studiów doktoranckich w zakresie prawa, zatem zaistniały przesłanki uzasadniające skreślenie jej z listy uczestników studiów doktoranckich.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca na wstępie wskazała, że Regulamin zawiera jedne z najbardziej restrykcyjnych wymogów dotyczących ukończenia studiów doktoranckich i przewiduje obowiązek uzyskania tytułu doktora w trakcie studiów doktoranckich. Podkreśliła, że zgodnie z § 5 ust. 1 Regulaminu rok akademicki rozpoczyna się 1 października i trwa do 30 września następnego roku kalendarzowego. Ponadto zgodnie z treścią § 31 ust. 1 Regulaminu, warunkiem ukończenia studiów doktoranckich jest spełnienie wszystkich wymagań przewidzianych programem studiów oraz uzyskanie w drodze przewodu doktorskiego stopnia naukowego doktora w określonej dziedzinie nauki w zakresie dyscypliny nauki, potwierdzone odpowiednim dyplomem. Zatem uzyskanie stopnia doktora nie jest elementem przewidzianym w programie studiów doktoranckich, a elementem dodatkowym wynikającym z treści regulaminu. W świetle powyższego jest mowa o uzyskaniu stopnia doktora w ramach studiów doktoranckich, a zatem do 30 września 2023 r., zaś decyzja została wydana w dniu [...] września 2023 r. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem skarżącej, należy uznać, że decyzja została wydana przedwcześnie, gdyż należało badać stan prawny na 30 września 2023 r., który stanowi ostatni dzień roku akademickiego. Skarżąca zaznaczyła także, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji w zasadzie nie wskazano faktów, z których wynika, że nie wypełniła ona swoich obowiązków na dzień [...] września 2023 r.

Skarżąca podkreśliła, że decyzja została wydana na postawie art. 197 ust. 4 p.s.w. oraz § 15 ust. 2 pkt 3 Regulaminu. Jej zdaniem Regulamin rozszerza fakultatywną przesłankę ustawową do skreślenia doktoranta z listy studentów. Biorąc pod uwagę hierarchiczność systemu źródeł prawa, postanowienia regulaminu powinny być zgodne albo przynajmniej niesprzeczne z regulacją ustawową.

Decyzją z 20 listopada 2023 r. Rektor utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu organ ustosunkował się do wstępnego zarzutu odwołania, jakoby "regulamin studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku zawierał jedne z najbardziej restrykcyjnych wymogów dotyczących studiów doktoranckich i przewiduje obowiązek uzyskania tytułu w trakcie studiów". Organ zauważył, że ww. obowiązek wynika z art. 2 ust. 1 pkt 10 i 18h p.s.w.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego organizacji roku akademickiego organ wskazał, że w przytoczonym przez skarżącą § 5 ust. 3 Regulaminu za ustawą wskazano, że organizację roku akademickiego określa rektor uczelni. Zatem zgodnie z § 2 ust. 1 Zarządzenia nr 11 Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z 15 lutego 2022 r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2022/2023 w Uniwersytecie w Białymstoku: wszystkie indywidualne rozstrzygnięcia i decyzje dotyczące zaliczenia roku akademickiego 2022/2023 należy podjąć w okresie do 31 lipca 2023 r. Biorąc pod uwagę powyższe organ zauważył, że data skreślenia [...] września 2023 r. jest terminem na korzyść skarżącej.

Ponadto organ zauważył, że zgodnie z § 24 ust. 1 pkt 2 Regulaminu do podstawowych obowiązków doktoranta należy realizacja obowiązującego planu i programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenia badań naukowych i składania sprawozdań z ich przebiegu oraz zgodnie z § 31 ust. 1 warunkiem ukończenia studiów doktoranckich jest spełnienie wszystkich wymagań przewidzianych programem studiów oraz uzyskanie w drodze przewodu doktorskiego stopnia naukowego doktora w określonej dziedzinie nauki w zakresie dyscypliny nauki, potwierdzone odpowiednim dyplomem. Zatem fakt niezłożenia rozprawy doktorskiej, a co za tym idzie brak uzyskania stopnia doktora w terminie ustalonym planem i programem studiów, więc niestosowanie się do przepisów Regulaminu, skutkowało skreśleniem skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich na podstawie § 15 ust. 2 pkt 3 Regulaminu, który stanowi, że "Kierownik studiów doktoranckich podejmuje decyzję o skreśleniu doktoranta z listy doktorantów w przypadku nieuzyskania stopnia naukowego doktora w terminie ustalonym planem i programem studiów". Postanowienia Regulaminu nie dają kierownikowi studiów doktoranckich możliwości wyboru rozstrzygnięcia. Decyzja o skreśleniu nie ma charakteru uznaniowego.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących braku prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ zauważył, że decyzja I instancji została wydana z zastosowaniem przepisów k.p.a. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych doktorantki złożyła ona pracę doktorską do uczelni 13 października 2023 r., zatem niemal dwa tygodnie po 30 września 2023 r., czyli nawet po dacie, którą doktorantka w swoich zarzutach (nie uwzględniając Zarządzenia Rektora UwB dotyczącego organizacji roku akademickiego) formułowała jako datę zakończenia roku akademickiego. Dlatego organ zaznaczył, że Kierownik studiów doktoranckich podejmując decyzję o skreśleniu skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich miał pełne prawo do tego, aby stwierdzić, że doktorantka nie wypełniła swoich obowiązków wynikających z planu i programu studiów doktoranckich.

Organ zaznaczył też, że godnie z art. 197 ust. 1 p.s.w. doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Stosownie do ust. 2 ww. przepisu, do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi w ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich. Zgodnie zaś z przywołanym przez skarżącą w odwołaniu programem studiów doktoranckich w zakresie prawa, doktorantka miała obowiązek w roku akademickim 2022/2023 uzyskać w drodze postępowania doktorskiego stopień naukowy doktora, potwierdzony odpowiednim dyplomem.

Ponadto organ wyjaśnił, że zgodnie z § 9 ust. 2 Regulaminu kierownik studiów doktoranckich, na wniosek doktoranta może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich łącznie nie dłużej niż o dwa lata. Jak wynika z analizy procesu kształcenia skarżąca dwukrotnie otrzymała przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich. Natomiast argumentem wskazującym na niewypełnienie przez nią obowiązków doktoranta studiów doktoranckich na dzień [...] września 2023 r., przytaczanym już w decyzji I instancji był brak obrony rozprawy doktorskiej i nadania stopnia naukowego doktora.

Organ nie zgodził się też z zarzutem skarżącej, że postanowienia regulaminu studiów doktoranckich stosowane w uczelni różnią się od regulacji ustawowej. Zgodnie bowiem z art. 196 ust. 6 p.s.w. Regulamin w uczelni uchwala senat, zatem ustawodawca upoważnił organ uczelni do decydowania w opisanych przez skarżącą obszarach.

W obszernej skardze na powyższą decyzję, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej. Zarzuciła organowi naruszenie:

1. przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na treść skarżonej decyzji:

a. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a w zw. z 138 § 1 k.p.a. przez sporządzenie decyzji w sposób nieodpowiadający wymogom k.p.a. z pominięciem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnieniu całokształtu okoliczności, zarówno na etapie podejmowania decyzji o skreśleniu z listy doktorantów, jak i na etapie postępowania odwoławczego, w tym złożenia całości pracy doktorskiej oraz zaliczeniu egzaminów doktorskich i przekazania pracy do recenzji, a w konsekwencji błędnego utrzymania decyzji w mocy;

b. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak szczegółowego uzasadnienia wydanej decyzji, a jedynie przywołanie literalnego brzmienia przepisów regulujących kwestie związane ze studiami doktoranckimi i warunkami jakie należy spełnić, aby korzystać ze statusu doktoranta, a także niezbadanie wszystkich okoliczności sprawy, przekraczając tym samym granice uznania administracyjnego, a w konsekwencji błędnego utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji,

c. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy, w sytuacji gdy rektor powinien był uchylić decyzję z [...] września 2023 r. w całości i orzec co do istoty sprawy;

d. naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez brak odniesienia się do treści przedłożonego odwołania, w tym przedstawionych zarzutów modyfikację ustawowych przesłanek dot. skreślenia z listy doktorantów na poziomie regulaminu studiów, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że organ był zobowiązany do skreślenia skarżącej z listy doktorantów,

2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a. art. 197 ust. 4 p.s.w. w związku z § 15 ust. 2 pkt 3 Regulaminu poprzez błędną wykładnię i wskazanie, że decyzja o skreśleniu z listy doktorantów ma charakter obligatoryjny - a nie jak wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego fakultatywny - i w konsekwencji przyjęcie, że skarżony organ w danych okolicznościach faktycznych powinien był skreślić skarżącą z listy doktorantów, choć pozostawiony organowi przez ustawę luz decyzyjny prowadzi do odwrotnego wniosku;

b. § 31 ust. 1 Regulaminu w związku z art. 197 ust 4 p.s.w. poprzez niewłaściwe zastosowanie, pomimo oczywistej sprzeczności treści tego postanowienia z art. 197 ust. 4 p.s.w. w zw. z art. 7 zdanie pierwsze i art. 31 ust. 3 zdanie pierwsze Konstytucji RP, która polegała na przyjęciu, że elementem studiów doktoranckich jest uzyskanie stopnia doktora (choć jest to sprzeczne z obowiązującymi przepisami), a nieuzyskanie tego stopnia skutkuje skreśleniem z listy doktorantów, co w konsekwencji doprowadziło do skreślenia skarżącej z listy doktorantów w przypadku nieuzyskania stopnia doktora w trakcie studiów, a w konsekwencji modyfikacji ustawowych reguł na poziomie regulaminu studiów;

c. § 5 ust. 1 Regulaminu w związku z § 31 ust. 1 Regulaminu poprzez niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji przyjęcie, że dopuszczalne jest skreślenie z listy doktorantów w trakcie roku akademickiego ([...] września 2023 r.), podczas, gdy rok akademicki trwa do 30 września 2023 r., a w konsekwencji wydaniu decyzji przedwcześnie.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów dołączonych przez skarżącą do skargi, w postaci m.in. korespondencji z organem.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że studia doktoranckie rozpoczęła w 2017 r. Z uwagi na zmianę promotora pracy doktorskiej skorzystała z dwukrotnego przedłużenie studiów doktoranckich na lata 2021/2022 i 2022/2023. Wskazała, że po ukończeniu pracy doktorskiej w maju 2023 r. złożyła wniosek o wyznaczenie promotora rozprawy doktorskiej. Dnia 16 czerwca 2023 r. została podjęta uchwała nr 685 Rady Dyscypliny Nauki Prawne Uniwersytetu w Białymstoku w sprawie powołania komisji doktorskiej w postępowaniu w sprawie nadania stopnia doktora skarżącej, a 7 lipca 2023 r. została podjęta uchwała nr 706 Rady Dyscypliny Nauki Prawne Uniwersytetu w Białymstoku w sprawie wyznaczenia promotora skarżącej. W dniu 26 września 2023 r. odbył się egzamin z języka angielskiego. Skarżąca wskazuje, że praca została przekazana promotorowi 30 września 2023 r., a następnie wprowadzona do systemu antyplagiatowego 2 października. Zatem, zdaniem skarżącej, należy uznać, że kompletna praca została przedłożona w trakcie studiów doktoranckich.

Następnie skarżąca powtórzyła argumenty powołane przez nią w odwołaniu dotyczące restrykcyjnych wymogów ukończenia studiów doktoranckich, braku uzasadnienia decyzji. Podkreśliła, że organ nie odniósł się do wniosku o przedłużenie studiów doktoranckich z uwagi na stan zdrowia. Organ nie wziął pod uwagę stopnia zaawansowania procedury awansowej, w tym faktu, że w czasie, kiedy przysługiwał jej status doktoranta złożyła rozprawę doktorską oraz przystąpiła do egzaminów doktorskich.

Skarżąca nie zgodziła się z organem, że wszystkie indywidualne rozstrzygnięcia i decyzje dotyczące zaliczenia roku akademickiego 2022/2023 należy podjąć do 31 lipca 2023 r. Rozstrzygnięcie dot. skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich mogło zostać podjęte po wydaniu decyzji dot. przedłużenia studiów doktoranckich, a dokładniej odebrania wskazanej decyzji, zatem nie wcześniej niż 16 sierpnia 2023 r. Zatem decyzja o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich nie została podjęta z terminem na korzyść skarżącej, a jedynie po rozpatrzeniu wniosku o przedłużenie studiów doktoranckich.

Skarżąca ponownie poruszyła także kwestię dotyczącą rozszerzenia przez Regulamin studiów fakultatywnej przesłanki ustawowej do skreślenia doktoranta z listy studentów. Zdaniem skarżącej wprowadzenie obligatoryjnej przesłanki do skreślenia ze studiów doktoranckich wymagałoby zaistnienia takiej możliwości w świetle regulacji ustawowych, a takich jej zdaniem brak. W jej ocenie organ uczelni orzekając w konkretnej sprawie może, a nie musi skreślić studenta z listy studentów.

W opinii skarżącej uzyskanie stopnia doktora trudno jest uznać za integralny element studiów doktoranckich. W rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 10 lutego 2017 r. w sprawie kształcenia na studiach doktoranckich w uczelniach i jednostkach naukowych wskazano jedynie, że kształcenie na studiach doktoranckich stwarza warunki do m. in. przygotowania rozprawy doktorskiej (§ 2 pkt 6 rozporządzenia) oraz przygotowania do egzaminów doktorskich (§ 2 pkt 7 rozporządzenia). Przepis art. 197 ust. 1 p.s.w., który wśród podstawowych obowiązków doktoranta nie wymienia wprost uzyskania stopnia doktora, a jedynie realizowanie programu studiów doktoranckich. Ustawodawca przewidział jedynie możliwość skreślenia z listy uczestników doktoranckich. Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie rozważenia wymagał zatem stan prac nad pracą doktorską, które były już na zaawansowanym etapie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrolowana w przedmiotowej sprawie decyzja nie jest bowiem obarczona wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest zobowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: p.p.s.a.), które to wady przemawiałyby za wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego, czy to przez uchylenie czy też stwierdzenie nieważności. Przy czym podkreślenia wymaga, uwzględniając zakres i charakter podniesionych w skardze zarzutów, że sąd kontrolując zaskarżoną decyzję bada ją wyłącznie pod względem zgodności (legalności) z obowiązującymi przepisami prawa, a nie celowości, a tym bardziej słuszności jej wydania.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w sytuacji powołania w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Sąd rozpoznaje zarzuty procesowe. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby istotnie wpłynąć na wynik sprawy, można przejść do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Zarzuty procesowe skarżącej skoncentrowane były na naruszeniu przez organy art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 §1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez pominięcie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnieniu całokształtu okoliczności, brak szczegółowego uzasadnienia wydanej decyzji, nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy.

W ocenie Sądu, a wbrew zarzutom skargi, w przedmiotowej sprawie postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Ustalenia faktyczne sprawy, jak również ich ocena prawna znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w aktach administracyjnych, który był wystarczający do wydania zaskarżonych decyzji. Sąd ustalenia te akceptuje w całości i uznaje za własne, podzielając również argumentację prawną przedstawioną przez organ w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżąca rozpoczęła studia doktoranckie na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku w roku akademickim 2017/2018. Z tego też powodu podstawą prawną dla wszystkich czynności podejmowanych przez organy uczelni w sprawach dotyczących tych studiów były przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, dalej jako: p.s.w.). Wynika to bowiem z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 r. poz. 1669), który nakazuje, by studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzić się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r.

Kwestie związane z prowadzeniem studiów doktoranckich zostały uregulowane w rozdziale 3 "Studia doktoranckie" działu IV "Studia i studenci" p.s.w. Zgodnie z art. 195 ust. 4 lit. a p.s.w. studia doktoranckie trwają nie krócej niż dwa lata i nie dłużej niż cztery lata. Skarżąca studia rozpoczęła w roku akademickim 2017/2018, z uwagi na zmianę promotora pracy doktorskiej skorzystała z dwukrotnego przedłużenie studiów doktoranckich na lata 2021/2022 i 2022/2023. Skarżąca ukończyła czwarty rok studiów doktoranckich w roku akademickim 2020/2021. Pismem z 15 czerwca 2021 r. (k. 3 akt administracyjnych) zwróciła się po raz pierwszy o przedłużenie tych studiów o jeden rok, a decyzją z 28 czerwca 2021 r. uzyskała wnioskowane przedłużenie okresu studiów doktoranckich o rok akademicki 2021/2022 (k. 4 akt administracyjnych). Następnie wnioskiem z 30 czerwca 2022 r. (k. 5 akt administracyjnych) ponownie wniosła o przedłużenie studiów doktoranckich i decyzją z 4 lipca 2022 r. uzyskała takie przedłużenie na rok akademicki 2022/2023 (k. 6 akt administracyjnych). Powyższe przedłużenie nie zmieniły faktu, że studiując szósty z kolei rok pozostawała doktorantką 4 roku, skoro studia doktoranckie nie mogą trwać dłużej niż cztery lata. Określenie czasu trwania studiów doktoranckich zawarte w powołanym wyżej przepisie odnosi się bowiem do zasad organizacji tych studiów i ich programu. Niezależnie od rzeczywistego okresu studiowania przez konkretnego doktoranta związanego z przedłużeniem okresu ich odbywania w drodze decyzji właściwych organów uczelni nie istnieje możliwość pozostawania doktorantem piątego, czy szóstego roku, skoro studia doktoranckie są czteroletnie. Skarżąca wnioskiem z 7 lipca 2023 r. zwróciła się o kolejne, trzecie przedłużenie studiów doktoranckich. Nie uzyskała jednak przedłużenia na kolejny rok. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko organów uczelni, zgodnie z którym brak było podstaw do kolejnego przedłużenie studiów doktoranckich.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 10 p.s.w. studia trzeciego stopnia to studia doktoranckie, prowadzone przez uprawnioną jednostkę organizacyjną uczelni, instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, instytut badawczy lub międzynarodowy instytut naukowy działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej utworzony na podstawie odrębnych przepisów, na które są przyjmowani kandydaci posiadający kwalifikacje drugiego stopnia, kończące się uzyskaniem kwalifikacji trzeciego stopnia. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 18h p.s.w. kwalifikacje trzeciego stopnia to uzyskanie, w drodze przewodu doktorskiego przeprowadzonego na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, stopnia naukowego doktora w określonej dziedzinie nauki w zakresie dyscypliny nauki lub doktora sztuki określonej dziedziny sztuki w zakresie dyscypliny artystycznej, potwierdzone odpowiednim dyplomem. Z regulacji tych wynika jasno, że ukształtowany stosowanymi w niniejszej sprawie przepisami ustawy model studiów doktoranckich (studiów trzeciego stopnia) przewidywał co do zasady ich zakończenie poprzez uzyskanie kwalifikacji trzeciego stopnia, czyli tytułu doktora. Powyższe regulacje znajdują odzwierciedlenie w zapisach § 31 ust. 1 Regulaminu Studiów Doktoranckich UwB, stanowiącego załącznik do Uchwały nr 2061 Senatu UwB z dnia 26 kwietnia 2017 r.: "warunkiem ukończenia studiów doktoranckich jest spełnienie wszystkich wymagań przewidzianych programem studiów oraz uzyskanie w drodze postępowania doktorskiego stopnia naukowego doktora w określonej dziedzinie nauki w zakresie dyscypliny nauki, potwierdzone odpowiednim dyplomem".

Zgodnie z art. 196 ust. 6 p.s.w. organizację i tok studiów doktoranckich w zakresie nieuregulowanym w ustawie oraz w odrębnych przepisach określa regulamin studiów doktoranckich. Regulamin uchwala w uczelni senat, a w jednostce naukowej - rada naukowa, co najmniej na pięć miesięcy przed rozpoczęciem zajęć. Do uchwalania regulaminu stosuje się odpowiednio przepisy art. 161 i 162. Oznacza to, że uczelnia uprawniona jest także do unormowania kwestii nieuregulowanym przez ustawę.

W myśl art. 197 ust. 1 p.s.w. doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Przepis art. 189 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi zgodnie z ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu (art. 197 ust. 2 p.s.w.). Uczestnicy studiów doktoranckich prowadzonych w uczelni mają także obowiązek odbywania praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu. Maksymalny wymiar zajęć dydaktycznych prowadzonych przez doktorantów nie może przekraczać dziewięćdziesięciu godzin rocznie (art. 197 ust. 3 p.s.w.). Natomiast z treści art. 197 ust. 4 wynika że doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów.

Powyższe regulacje znajdują odzwierciedlenie w zapisach § 11 ust. 1 oraz § 24 ust. 1 pkt 2 Regulaminu Studiów Doktoranckich UwB, stanowiącego załącznik do Uchwały nr 2061 Senatu UwB z dnia 26 kwietnia 2017 r. Zgodnie z brzmieniem § 11 ust. 1 zd. 1 Regulaminu: "doktorant jest zobowiązany do zaliczenia zajęć określonych planem i programem studiów w terminach ustalonych organizacją roku akademickiego". Ponadto, zgodnie z § 24 ust. 1 pkt 2 Regulaminu: ,,doktorant zobowiązany jest do realizacji obowiązującego planu i programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenia badań naukowych i składania sprawozdań z ich przebiegu".

Nieukończenie studiów doktoranckich przez skarżącą w sposób przewidziany ustawą, czyli przez uzyskanie tytułu doktora, pomimo dwukrotnego przedłużenia okresu odbywania tych studiów został trafnie uznany przez organy Uniwersytetu w Białymstoku za niezrealizowanie programu tych studiów. Skoro tak, to uzasadnione było zastosowanie przez organy regulacji zawartej w art. 197 ust. 4 p.s.w. i orzeczenie o skreśleniu z listy doktorantów.

Powołany przepis istotnie przewiduje, jak wskazała skarżąca, fakultatywność orzeczenia o skreśleniu z listy doktorantów poprzez użycie w jego treści słowa "może". Jednak organ na podstawie art. 196 ust. 6 p.s.w. mógł unormować organizację i tok studiów doktoranckich w zakresie nieuregulowanym i tak w § 15 Regulaminu wskazał w pkt 1 przesłanki fakultatywne, a w pkt 2 przesłanki obligatoryjne skutkujące skreśleniem doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich, z czego w § 15 ust. 2 pkt 3 jako przesłankę obligatoryjną wskazano nieuzyskanie stopnia naukowego doktora w terminie ustalonym planem i programem studiów. Regulamin, na podstawie art. 196 ust. 6 p.s.w., określać ma "organizację i tok studiów doktoranckich w zakresie nieuregulowanym w ustawie oraz w odrębnych przepisach". Organizację należy rozumieć szeroko, zgodnie z językowym rozumieniem tego pojęcia jako "sposób zorganizowania czegoś" - tu: studiów doktoranckich (...). W ramach tego sposobu uczelnia uprawniona jest także do unormowania przesłanek skreślenia z listy doktorantów, ale tylko w zakresie nieuregulowanym ustawowo (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2021 r., III OSK 1962/21, LEX nr 3227602).

Ponownie należy przywołać przepis art. 196 ust. 6 p.s.w. w odniesieniu do zarzutów skarżącej dotyczących przedwczesnego podjęcia przedmiotowych decyzji. W przytoczonym przez skarżącą § 5 ust. 3 Regulaminu za ustawą wskazano, że organizację roku akademickiego określa rektor uczelni. Zatem zgodnie z § 2 ust. 1 Zarządzenia nr 11 Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 15 lutego 2022 r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2022/2023 w Uniwersytecie w Białymstoku: wszystkie indywidualne rozstrzygnięcia i decyzje dotyczące zaliczenia roku akademickiego 2022/2023 należy podjąć w okresie do 31 lipca 2023 r. W tym zakresie także należy zgodzić się z organem, że data skreślenia skarżącej z listy doktorantów z dniem [...] września 2023 r. jest terminem na korzyść skarżącej i termin ten nie jest terminem przedwczesnym.

Wartym zaznaczenia jest także fakt, że przedmiotowe przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich miałoby stanowić już trzecie takie przedłużenie skarżącej. Z § 9 Regulaminu wynika natomiast, że kierownik studiów doktoranckich, na wniosek doktoranta, po zasięgnięciu opinii opiekuna naukowego lub promotora, może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, zwalniając jednocześnie doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach w przypadku konieczności prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach tych studiów, łącznie nie dłużej niż o 2 lata. Zatem kierownik studiów doktoranckich może przedłużyć okres odbywania studiów łącznie nie dłużej niż o 2 lata. Skarżąca natomiast już dwukrotnie otrzymała przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich, jej trzeci wniosek nie został uwzględniony.

Na marginesie Sąd uznał za zasadne odnieść się do samego uzasadnienia wniosku z 7 lipca 2023 r. o przedłużenie studiów doktoranckich, do którego skarżąca załączyła zaświadczenie lekarskie obejmujące okres jej nieobecności jedynie od 3-5 kwietnia 2023 r., czyli przez 3 dni. W tej kwestii Sąd także zgadza się z organami, że tak krótki okres udokumentowanej nieobecności nie mógł w istotny sposób wpłynąć na przygotowywanie rozprawy doktorskiej i tym samym nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie.

Sąd zauważa także, że skarżąca znając już treść decyzji organu I instancji z [...] września 2023 r., w dniu 30 września 2023 r. przekazała promotorowi pracę doktorską, która następnie 2 października 2023 r. została wprowadzona do systemu antyplagiatowego. Zatem wydana przez organ II instancji decyzja z 20 listopada 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, była tym bardziej aktualna skoro praca doktorska została już przez skarżącą ukończona i złożona, a więc brakowało podstaw, by uznać, że konieczne jest prowadzenie dodatkowych badań w ramach studiów doktoranckich.

Słusznie też wskazały organy uczelni, że przewód doktorski nie jest związany ze studiami doktoranckimi w taki sposób, by zakończenie tych studiów utrudniało, czy uniemożliwiało jego kontynuację, zakończoną uzyskaniem tytułu doktora. Skarżąca po skreśleniu jej z listy doktorantów w pełni zachowuje swe uprawnienia wynikające z ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, do uzyskania tytułu doktora.

Konkludując, w ocenie Sądu, nieukończenie studiów doktoranckich w sposób przewidziany ustawą, czyli przez uzyskanie tytułu doktora, pomimo przedłużenia okresu odbywania tych studiów został trafnie uznany przez organy Uniwersytetu w Białymstoku za niezrealizowanie programu tych studiów. Skoro tak, to uzasadnione było zastosowanie przez organy regulacji zawartej w art. 197 ust. 4 ustawy i orzeczenie o skreśleniu z listy doktorantów.

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.