Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2213/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Zarządu Zlewni w I. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 października 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 541/19 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w I. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 15 kwietnia 2019 r. nr BD.ZUO.1.470.808.2018.AG w przedmiocie opłaty stałej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 października 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 541/19, po rozpoznaniu skargi P. S.A. z siedzibą w K. (dalej jako skarżąca) na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Inowrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako Dyrektor Zarządu Zlewni) z dnia 15 kwietnia 2019 r. nr BD.ZUO.1.470.808.2018.AG, którą ustalono podmiotowi "P."" opłatę stałą za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. w wysokości 54 750 zł za wprowadzenie ścieków – wód z odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego [...], uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.

W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazując na zasady ustalania wysokości stałej opłaty podniósł, że w rozpoznawanej sprawie istota sporu ogniskuje się wokół trzech następujących kwestii: 1) czy błędne określenie w decyzji jej adresata – jako: "P. [...]" zamiast prawidłowego: "P." – stanowi tylko oczywistą omyłkę pisarską, jak twierdzi organ, czy błąd niepozbawiony doniosłości prawnej, co zarzuca skarżąca; 2) czy można uznać wody pochodzące z odwodnienia zakładu [...], odprowadzane przez Spółkę do wód lub do ziemi, za ścieki w myśl definicji ścieków określonej w art. 16 pkt 61 lit. e ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.) zwanej dalej Prawem wodnym z 2017 r., 3) czy nawet jeśli wody te stanowiłyby ścieki (w całości lub w części), to czy nie powinny one zostać objęte zwolnieniem z opłaty stałej na mocy przepisu art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r.

Odnosząc się do wadliwego określenia w decyzji jej adresata Sąd stwierdził, że w świetle analizy dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, o ile można by przychylić się do stanowiska organu, iż wadliwe określenie adresata decyzji było najpewniej następstwem omyłki, to jednak – inaczej niż twierdzi organ, a co trafnie wytknięto w skardze – z pewnością nie ma ona charakteru "oczywistej omyłki pisarskiej", która mogłaby podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 K.p.a. Przeczy temu zarówno wskazany wyżej zakres błędnych danych, jak i uporczywość w powielaniu błędu – wadliwe określenie adresata występuje bowiem sześciokrotnie w samej decyzji, a ponadto w dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 6 akt adm.). Już z tego względu zaskarżoną decyzję należało uchylić – aby umożliwić usunięcie, w ramach ponownego rozpoznania sprawy, wszelkich wątpliwości co do tożsamości adresata decyzji, a konsekwencji, aby również zapobiec problemom z ewentualną wykonalnością (egzekucją) zaskarżonej decyzji.

W odniesieniu do drugiej z wymienionych wyżej kwestii Sąd Wojewódzki wskazał, iż ocena, czy wody pochodzące z odwodnienia zakładu [...] ([...]) stanowią ścieki, nie może się ograniczać do dokonania ustaleń, że strona dysponuje pozwoleniem wodnoprawnym na wprowadzenie do wód lub do ziemi tych wód jako ścieków. Pozwolenie, na które powołuje się organ, zostało wydane na podstawie nieobowiązującej już ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.) dalej zwanej Prawem wodnym z 2001 r., która definiowała pojęcie "ścieków" w art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. e. Natomiast zaskarżona decyzja została oparta na przepisach aktualnie obowiązującego Prawa wodnego (z 2017 r.), w którym pojęcie "ścieków" zdefiniowano w art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego z 2017 r. Zestawienie treści ww. przepisów jasno pokazuje, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania Pozwolenia (tj. pod rządem Prawa wodnego z 2001 r.), w świetle pierwszego z wymienionych przepisów (lege non distinguente), niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów [...] stanowiły ścieki, którymi pod rządem Prawa wodnego z 2017 r., zgodnie z obecnie obowiązującym art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego z 2017 r., już nie są. Z tego względu, jak słusznie zauważa skarżąca, w procesie interpretacji przepisów stanowiących podstawę nałożenia obowiązku ponoszenia opłaty stałej należy uwzględnić aktualne znaczenie poszczególnych pojęć, którymi się posłużono w Pozwoleniu. Wskazana zmiana przepisów powoduje również, że stanowisko organu, w myśl którego odprowadzane wody są ściekami, gdyż tak je określono w Pozwoleniu, uznać należy za zbytnie uproszczenie, które w konsekwencji może prowadzić do niezasadnego obciążenia opłatą stałą podmiotu, który w świetle obowiązujących przepisów prawa nie powinien jej ponosić.

Poza sporem jest, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z odwodnieniem zakładu [...] oraz że – co przyznała skarżąca w skardze – nie dochodzi w tym przypadku do wtłaczania pozyskanych wód do górotworu. Powyższe jednak nie może prowadzić do automatycznego uznania, iż mamy w tym przypadku do czynienia ze ściekami, skoro w omawianym art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego z 2017 r. zawarto jeszcze wyłączenie co do wód niezanieczyszczonych.

Sąd zaakcentował, że w kontrolowanej sprawie Dyrektor Zarządu Zlewni odwołał się wyłącznie do faktu istnienia Pozwolenia i do jego treści, tym samym całkowicie ignorując zawarte w art. 16 pkt 61 lit. e in fine ww. ustawy wyłączenie. Powyższe czyni zasadnym zarzut istotnego naruszenia przepisów postępowania – art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. – przez niedostateczne wyjaśnienie, czy w niniejszej sprawie faktycznie wody z odwodnienia [...] powinny zostać uznane za ścieki. W ocenie Sądu samo odwołanie się w tym zakresie do literalnego brzmienia Pozwolenia nie jest wystarczające i stanowi wynik błędnej wykładni art. 271 ust. 5 Prawa wodnego z 2017 r.

Celem uniknięcia ewentualnych wątpliwości w powtórnie prowadzonym postępowaniu, Sąd, mając na względzie trzecią ze spornych w kontrolowanej sprawie kwestii, ubocznie zauważył – na wypadek ustalenia przez organ, że jednak wody pochodzące z odwodnienia [...] są ściekami (w całości lub w części) – iż w takiej sytuacji organ winien jeszcze należycie rozważyć i ocenić, czy w sprawie możliwe jest zastosowanie zwolnienia z opłat za usługi wodne, przewidzianego w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r., który to przepis dotyczy obu rodzajów opłat za usługi wodne (art. 270 ust. 1 ww. ustawy), tj. zarówno opłat stałych, jak i zmiennych. Zwrócono przy tym uwagę, że z treści Pozwolenia w żaden sposób natomiast nie wynika, jakie wielkości zanieczyszczeń rzeczywiście występują. Za wadliwe należy więc uznać oparcie się przez organ jedynie na ilościach chlorków i siarczanów określonych w pozwoleniu, i to jako wielkości maksymalne dopuszczalne. Z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r. wynika, że wolą ustawodawcy było rzeczywiste ustalenie, czy wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) we wprowadzanych do ziemi lub do wód wodach zasolonych nie przekracza 500 mg/l, niezależnie od warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Powyższe okoliczności zostały niezasadnie pominięte przez organ, który przyjąwszy wadliwą i niekorzystną dla skarżącej interpretację art. 271 ust. 5 i art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r. w ogóle nie zbadał, czy w okolicznościach faktycznych kontrolowanej sprawy ilości rzeczywiście wprowadzanych przez stronę chlorków i siarczanów (ich suma) przekraczają wartość uprawniającą do zwolnienia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Zarządu Zlewni, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

I. przepisów postępowania:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. poprzez błędne ich zastosowanie i nieprawidłowe przyjęcie, iż zasadne jest uchylenie decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni z uwagi na omyłkowe określenie adresata decyzji bez określenia przez Sąd pierwszej instancji jakie przepisy prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, organ naruszył w tym zakresie lub jakie przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, organ naruszył w tym zakresie. Tymczasem zdaniem organu Sąd pierwszej instancji winien wskazać, które przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania organ naruszył, co uzasadniało uchylenie decyzji, a ponadto organ wskazuje, iż omyłkowe określenie adresata na etapie wydania decyzji po nieuznaniu reklamacji nie miało, ani nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, gdyż mimo błędu w określeniu adresata, rozstrzygnięcie organu byłoby takie samo,

2) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez błędne ich zastosowanie i nieprawidłowe przyjęcie, iż:

- organ niedostatecznie wyjaśnił, "czy w niniejszej sprawie faktycznie wody z odwodnienia [...] powinny zostać uznane za ścieki", podczas gdy organ, uwzględniając aktualne znaczenie pojęć określone w Prawie wodnym z 2017 r jednoznacznie i prawidłowo określił, iż wody pochodzące z odwodnienia [...] są ściekami, a zatem organ nie naruszył przepisów prawa, które uzasadniałoby uchylenie decyzji,

- organ winien należycie rozważyć i ocenić, czy w sprawie możliwe jest zastosowanie zwolnienia z opłat za usługi wodne, przewidzianego w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r. podczas gdy organ jednoznacznie i prawidłowo określił, iż art. 279 pkt 3 ww. ustawy ma zastosowanie tylko do opłaty zmiennej, a zatem nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, co powoduje, iż organ nie ma podstaw do ustalania, czy w sprawie nie zachodzą ewentualnie przesłanki zastosowania zwolnienia z opłat, o którym mowa w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r., a zatem organ nie naruszył przepisów prawa, które uzasadniałoby uchylenie decyzji,

- organ "w ogóle nie zbadał, czy w okolicznościach faktycznych kontrolowanej sprawy ilości rzeczywiście wprowadzanych przez stronę chlorków i siarczanów (ich suma) przekraczają wartość do zwolnienia", podczas gdy organ w decyzji jednoznacznie wykazał, że treść pozwolenia wodnoprawnego i jego zakres wraz z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502, z późn. zm.) zwanego dalej rozporządzeniem, są jedyną wiążącą i miarodajną podstawą do określenia wysokości opłaty stałej, co powoduje, iż badanie ilości rzeczywiście wprowadzanych przez stronę chlorków i siarczanów jest zbędne, a zatem organ nie naruszył przepisów prawa, które uzasadniałoby uchylenie decyzji;

II. przepisów prawa materialnego:

1) art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego z 2017 r. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. przez błędną jego wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, iż w sprawie zachodzi wątpliwość, wymagająca ponownego ustalenia przez organ, czy w świetle aktualnego P.w. "wody pochodzące z odwodnienia [...], odprowadzane przez Spółkę, rzeczywiście są "ściekami", tj. czy nie stanowią "wód niezanieczyszczonych", w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego z 2017 r. Tymczasem organ uwzględniając aktualne znaczenie pojęć określone w Prawie wodnym z 2017 r., jednoznacznie i prawidłowo określił, iż wody pochodzące z odwodnienia [...] są ściekami, a zatem nie naruszył przepisów prawa, które uzasadniałoby uchylenie decyzji,

2) art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. przez błędną jego wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, iż przepis ten dotyczy obu rodzajów opłat za usługi wodne (art. 270 ust. 1 Prawa wodnego z 2017 r.), tj. zarówno opłat stałych, jak i zmiennych, podczas gdy wskazany przepis dotyczy wyłącznie opłat zmiennych, a zatem nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, co powoduje, iż organ nie ma podstaw do ustalania, czy w sprawie nie zachodzą ewentualnie przesłanki zastosowania zwolnienia z opłat, o którym mowa w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r., a zatem organ nie naruszył przepisów prawa, które uzasadniałoby uchylenie decyzji,

3) art. 271 ust. 5 Prawa wodnego z 2017 r. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, iż "za wadliwe należy (...) uznać oparcie się przez organ jedynie na ilościach chlorków i siarczanów określonych w pozwoleniu, i to jako wielkości maksymalnie dopuszczalne. Tymczasem z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, iż wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód łub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s,

4) § 10 ust. 1 rozporządzeniem w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, iż "za wadliwe należy (...) uznać oparcie się przez organ jedynie na ilościach chlorków i siarczanów określonych w Pozwoleniu, i to jako wielkości maksymalnie dopuszczalne". Tymczasem z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, iż jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z przesłanek wynikających z ww. przepisów w tej sprawie nie zachodzi.

Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) rozpoznanie sprawy jest konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl zaś art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany; 4) powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Przed rozpoznaniem zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, że wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne nastąpiła zmiana systemu opłat za pobór wód i za wprowadzanie ścieków do wód i do ziemi. Przepisy tej ustawy stanowią w szczególności transpozycję do polskiego porządku prawnego dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej (Dz. Urz. WE L 327 ze zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275). Zgodnie z art. 9 ust. 1 Ramowej Dyrektywy Wodnej Państwa Członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci".

Nie budzi wątpliwości, że zwrot kosztów usług wodnych wiąże się z nałożeniem opłat na podmioty korzystające z tych usług. Opłaty te mają służyć zachęceniu użytkowników do bardziej racjonalnego i oszczędnego sposobu gospodarowania wodami. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w uzasadnieniu wyroku z 7 grudnia 2016 r. wskazał, że z art. 9 dyrektywy 2000/60, jak i z żadnego innego z jej przepisów nie wynika, aby prawodawca unijny zamierzał stawiać przeszkody temu, żeby państwa członkowskie przyjęły odnośnie korzystania z wody taką politykę cenową, która opiera się na naliczaniu użytkownikom ceny wody, która składa się z części zmiennej powiązanej z ilością rzeczywiście zużywanej wody i części stałej, która nie jest z tym zużyciem powiązana (Vodoopskrba i odvodnja d.o.o. v. Željce Klafurić, C-686/15, ZOTSiS 2016/12/I-927). Prawodawca unijny pozostawił swobodę Państwom Członkowskim w kształtowaniu systemu opłat za usługi wodne, przy czym system ten ma uwzględniać analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III do Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz zasadę "zanieczyszczający płaci".

W oparciu o niekwestionowane ustalenia w tej sprawie pozwolenie wodnoprawne zostało wydane na podstawie nieobowiązującej już ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.). Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. e Prawa wodnego z 2001 r., za "ścieki" uznawano wprowadzanie do wód lub do ziemi: "wody pochodzące z odwodnienia zakładów [...], z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie". Porównanie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. e Prawa wodnego z 2001 r. z art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego z 2017 r. prowadzi do wniosku, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania pozwolenia wodnoprawnego, w świetle pierwszego z wymienionych przepisów niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów [...] stanowiły ścieki, którymi nie są już pod rządami obecnie obowiązującego art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego z 2017 r. W związku z powyższym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonując wykładni art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego z 2017 r. należy uwzględnić aktualne znaczenie poszczególnych pojęć, którymi się posłużono w pozwoleniu wodnoprawnym. Definicja legalna z art. 16 pkt 61 lit. e ww. ustawy wskazuje, że wody pochodzące z odwodnienia zakładu [...] należy, co do zasady, uznawać za ścieki za wyjątkiem dwóch wskazanych w tym przepisie wyjątków. Trafnie wskazał w tej sprawie Sąd pierwszej instancji, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dokonał oceny, czy wyjątki te mają w tej sprawie zastosowanie, co stanowiło podstawę do uwzględnienia skargi.

Tym samym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego w zakresie błędnej wykładni art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego z 2017 r. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. nie jest zasadny.

Także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 279 pkt 3 ww. ustawy w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. jest niezasadny.

Zgodnie z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r. zwolnione jest z opłat za usługi wodne wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/I. Z wykładni językowej tego przepisu nie wynika jednoznacznie, czy zwolnienie to odnosi się tylko do opłat stałych, czy też tylko do opłat zmiennych.

W ocenie organu zwolnienie z opłat na podstawie powołanego przepisu dotyczy tylko opłaty zmiennej. Natomiast w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym spółce maksymalna wartość sumy chlorków i siarczanów w wodach zasolonych wprowadzanych do wód została określona na poziomie wyższym niż wynika z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego (zgodnie z punktem I.4 pozwolenia wodnoprawnego z dnia 10 lipca 2013 r. znak DSR-II.1.7322.32.2013 ustalono dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń na 500 mg SO4/l siarczanów i 1000 mg Cl/l chlorków), co wyklucza zastosowanie powołanego art. 279 pkt 3 ww. ustawy. Trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r. nie wynika, aby zwolnienie z opłaty odnosi się wyłącznie do opłat zmiennych. Obowiązek ponoszenia opłat za usługi wodne został określony z art. 268 ww. ustawy. Ponadto w art. 270 ust. 8 Prawa wodnego z 2017 r. doprecyzowano, że opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków składa się z opłaty stałej i opłaty zmiennej. To dodatkowo przemawia za tym, że art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r. nie dotyczy jedynie opłaty zmiennej.

Dokonując wykładni art. 279 pkt 3 ww. ustawy nie można pominąć argumentów związanych z wykładnią celowościową. Celem wprowadzenia odpłatnej usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu ścieków do ziemi lub do wód jest ochrona środowiska przed odprowadzeniem ścieków złej jakości. Podmiot odprowadzający ścieki, mając wpływ na ich ilość i jakość przez wprowadzenie zwolnienia z opłaty jest motywowany do podejmowania rozwiązań umożliwiających uzyskanie jak najbardziej bezpiecznej dla środowiska ich jakości, co w efekcie przekładać się powinno na obniżenie kosztów prowadzonej działalności. W związku z tym nie można uznać za trafne stanowisko strony skarżącej kasacyjnie, że w tej sprawie brak było możliwości zwolnienia z opłaty, bowiem w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalna wartość sumy chlorków i siarczanów w wodach zasolonych wprowadzanych do wód została określona na poziomie wyższym niż wynika z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r. Należy zauważyć, że w pozwoleniu wodnoprawnym wydanym w rozpoznawanej sprawie wielkości poszczególnych zanieczyszczeń zostały określone na poziomie maksymalnym co oznacza, że rzeczywisty ich poziom nie może przekroczyć określonych wartości. Niewykluczone jest jednak, że poziom ten może być znacznie od nich niższy i spełniać warunek określony w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r., zgodnie z którym wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+SO4) w wodzie (ściekach) nie może przekraczać 500 mg/I. Zaakceptowanie stanowiska organu mogłoby prowadzić do sytuacji, w której podmiot posiadający pozwolenie wodnoprawne wyznaczające wielkości zanieczyszczeń na poziomie niższym niż określone w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r. korzystałby permanentnie ze zwolnienia z opłaty stałej niezależnie od rzeczywistej jakości ścieków, natomiast podmiot, któremu w pozwoleniu wodnoprawnym wielkości zanieczyszczeń określono na poziomie powyżej 500 mg/l, zawsze ponosiłby opłatę stałą pomimo, że rzeczywista jakość ścieków nie przekraczałaby wskazanego wyżej poziomu. Tym samym także nie jest zasadny zarzut niezastosowania w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji art. 271 pkt 5 Prawa wodnego z 2017 r. poprzez błędne przyjęcie, że wysokość opłaty stałej wynika z rzeczywistej ilości odprowadzanych zanieczyszczeń, a nie z tej ilości określonej w pozwoleniu wodnoprawnym. Skoro ustawodawca wprowadził zwolnienie z takich opłat w zależności od ilości wprowadzanych do wód lub do ziemi ścieków będących wodami zasolonymi pod warunkiem, że wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l, to okoliczność, że maksymalna dopuszczalna wartość wskaźnika zanieczyszczeń określona w pkt I.4 pozwolenia wodnoprawnego na 1500 mg/l (chlorki + siarczany) będzie oznaczała, że niezależnie od ilości rzeczywiście odprowadzanych zanieczyszczeń, opłata stała będzie naliczana od wielkości maksymalnej zawartej w tym pozwoleniu z pominięciem zwolnienia wynikającego z powołanego art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r.

Ponadto P. S.A. podnosi, że nie przekracza wartości przewidzianych w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r. co oznacza, że ustalenia w tym zakresie powinny zostać dokonane w toku postępowania administracyjnego przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wątpliwości tego rodzaju nie można rozstrzygnąć w toku postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ Sąd pierwszej instancji nie prowadzi postępowania dowodowego i nie może w tym zakresie "zastępować" organu. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo orzekł, że w tej sprawie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., a wskazane okoliczności nie zostały rozważone przez organ, który przyjął wadliwą i niekorzystną dla strony wykładnię art. 279 pkt 3 Prawa wodnego z 2017 r. W związku z tym także zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ przepisów postępowania są niezasadne.

Należy przy tym dodać, że charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony.

Mając powyższe należy stwierdzić, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego i prawa procesowego nie zasługiwały na uwzględnienie. Należy ponadto mieć na uwadze, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał również na inne powody uchylenia zaskarżonej decyzji, w tym nieprawidłowe określenie adresata informacji rocznej, co w ogóle nie było przedmiotem zarzutów kasacyjnych.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.