Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 150/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2025-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 6b3, art. 6b4 ust. 5
journal: Dz.U. 2024 poz 44
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j.)
article: art. 12 § 1, art. 35 § 1, art. 36
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 149 § 1, § 1a, § 2, art. 161 § 1 pkt 3, art. 200, art. 205 § 2, art. 225
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Asesor WSA Beata Czyżewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi I. Z. na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi w sprawie wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia 1. stwierdza, że bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi do wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia; 3. wymierza Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 4. przyznaje od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi na rzecz skarżącej I. Z. sumę pieniężną w wysokości 1500 (tysiąc pięćset) złotych; 5. zasądza od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi na rzecz skarżącej I. Z. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 6. zwraca z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącej I. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 25 października 2024 r. pod poz. [...]. MR


UZASADNIENIE

Pismem z 23 października 2024 r. I. Z., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi w sprawie wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudniania osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. 2024 r., poz. 44), powoływanej dalej jako: "u.r.z.s."

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 6 b4 ust. 5 u.r.z.s. w zw. z art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niewydanie decyzji ustalającej poziomu potrzeby wsparcia w terminie 3 miesięcy w sytuacji, gdy wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia skarżącej, który nadała listem poleconym został doręczony Wojewódzkiemu Zespołowi ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi 19 marca 2024 r. i do dnia wniesienia skargi nie został rozpatrzony;

2. art. 8 § 1 w zw. z art. 9, art. 11 i art. 12 k.p.a. poprzez działanie w sposób sprzeczny z zasadami prawa oraz nierozpatrzenie wniosku skarżącej w ustawowym terminie 3 miesięcy, nieudzielenie skarżącej należytych i wyczerpujących wyjaśnień w sprawie, a w konsekwencji naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, nie wykonując podstawowych obowiązków ciążących na organie tj. bez przeprowadzenia merytorycznego postępowania i niewydanie w terminie 3 miesięcy decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia w wyniku czego zamknięto skarżącej drogę do uzyskania świadczenia wspierającego.

Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej do wysokości połowy ww. kwoty oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu wyjaśniła, że złożyła drogą pocztową wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wraz z niezbędnymi załącznikami do właściwego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi znajdującego się na ul. Leczniczej 6 w Łodzi.

Ze statusu nadanej przesyłki rejestrowanej skarżącej wynika, że wniosek został doręczony 19 marca 2024 r. Od momentu wysłania wniosku do momentu sporządzenia ponaglenia skarżąca wielokrotnie dzwoniła do organu bez żadnego rezultatu. 21 maja 2024 r. sporządziła e-mail z prośbą o informacje w sprawie podając dokładne dane: imię, nazwisko, PESEL ponownie spotykając się z brakiem reakcji ze strony organu.

W wyniku braku odpowiedzi sporządziła ponaglenie i skierowała je do organu listem poleconym, które zostało doręczone 17 lipca 2024 r. W odpowiedzi na ponaglenie organ w piśmie z 19 lipca 2024 r. powołał się na "rzekomą niewiedzę" o tym, kiedy jej wniosek wpłynął do organu, co stanowi odpowiedź wymijającą pozbawioną wiarygodności. W tak ważnych sprawach, gdzie na podstawie decyzji ustalającej poziom wsparcia, ZUS wypłaca osobom niepełnosprawnym świadczenie wspierające, ciężko dać wiarę, że nie ma wiedzy oraz nie prowadzi rejestru pism/wniosków przychodzących. Stanowi to absurdalną odpowiedź organu, niezgodną z prawdą, bowiem każdy organ administracji publicznej prowadzi szczegółowe rejestry wniosków oraz pism przychodzących, zwłaszcza takich na podstawie których są wypłacane świadczenia. Konkludując skarżąca stwierdziła, że organ dysponuje informacją kiedy wpłynął jej wniosek. Odpowiedź organu należy zaś potraktować jako irracjonalną i pozorną, zmierzającą do nieuzasadnionego dalszego, niezgodnego z prawem przedłużania terminu załatwienia sprawy.

Złożenie wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia obligowało organ do niezwłocznej weryfikacji wniosku, ustalenia czy zawiera on wszystkie niezbędne dane i jakie dokumenty w danym postępowaniu są niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy i stosownie do okoliczności podjęcia odpowiednich czynności. Od momentu wpływu wniosku do organu (19 marca 2024 r.) do chwili wniesienia skargi jest bierny i bezczynny. Odpowiedź na ponaglenie skarżącej jest absurdalne i niemożliwe do zaakceptowania, stanowi celowy zabieg umożliwienia dalszej bezczynności organu.

Bezczynność organu doprowadziła do daleko idących skutków prawnych i w efekcie uniemożliwiła skarżącej otrzymanie świadczenia wspierającego. Dotkliwość jaka powoduje bezczynność jest tragiczna w skutkach. Skarżąca jest osobą starszą (93 lata), przykutą do łóżka, niepełnosprawną (posiada stopień niepełnosprawności w stopniu znacznym), bardzo schorowaną (z wieloma chorobami i schorzeniami), potrzebującą świadczenia wspierającego m. in. na rehabilitację, leki, środki przeciwodleżynowe, materac przeciwodleżynowy itp. Bez decyzji, na którą czeka bezskutecznie od marca 2024 r. nie jest w stanie uzyskać świadczenia wspierającego od ZUS. Bezczynność organu działa na skarżącą w sposób bardzo dotkliwy, bowiem wstrzymuje, a nawet blokuje całą procedurę uzyskania świadczenia wspierającego. Stan zdrowia skarżącej się pogarsza, nie może rozpocząć rehabilitacji, i zakupić niezbędnych rzeczy i medykamentów dla osób niepełnosprawnych. Ponadto, ze względu na chorobę serca i odbytą operację wszczepienia rozrusznika serca, bardzo przeżywa zaistniałą sytuację, która wywołuje u niej stres, co pogarsza jej problemy kardiologiczne oraz związane ze stwierdzonym w dokumentacji medycznej nadciśnieniem tętniczym oraz mózgowym. Przedstawione okoliczności nie pozostawiają wątpliwości, że organ dopuścił się bezczynności w formie kwalifikowanej, tj. z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo o rażącym naruszeniu prawa może świadczyć brak zawiadomienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Charakter uchybień jakich dopuścił się organ, a jednocześnie całokształt jego działań uzasadniający przekonanie, że w sposób celowy zmierzał do uniknięcia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia i udzielenia żądanych informacji skarżącej o które prosiła zwłaszcza w e-mailu, uzasadnia nałożenie na niego grzywny w maksymalnej wysokości. Jednocześnie skarżąca zawnioskowała o przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości stanowiącej połowę wnioskowanej grzywny. Kwota jest uzasadniona ogromną krzywdą jaką organ wyrządził skarżącej nie wydając decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia w terminie określonym w u.r.z.s. pozbawiając ją przez cały rok przysługującego jej z mocy prawa świadczenia wspierającego, które miało ratować jej zdrowie i życie oraz zapewnić godne warunki życia jako osobie niepełnosprawnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że 13 lipca 2024 r. skarżąca skierowała do organu ponaglenie w związku z nierozpatrzeniem w terminie wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, które doręczone zostało 17 lipca 2024 r. W ponagleniu nie przedstawiła w jakim terminie złożyła wniosek o wydanie decyzji, co przy kilkunastotysięcznym wpływie wniosków od stycznia do lipca 2024 r. miało dla organu kluczowe znaczenie. Pismem z 19 lipca 2024 r. organ zwrócił się do skarżącej o podanie przybliżonej daty złożenia wniosku. Organ wskazał, że z uwagi na fakt, że do chwili otrzymania ponaglenia wpłynęło ponad 18 tysięcy wniosków o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia i nie jest możliwe wprowadzenie wniosku do systemu informatycznego EKSMON (Elektroniczny Krajowy System Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności) na bieżąco, nie można stwierdzić czy ponaglenie wpłynęło po upływie trzech miesięcy od daty jego wpływu. W lipcu 2024 r. organ nadawał numery sprawom z końca kwietnia 2024 r., które następnie wprowadzane były do systemu. Skarżąca nie ustosunkowała się do ww. pisma.

Po wpływie skargi, gdzie podana była data wpływu wniosku organ ustalił, że wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia faktycznie wpłynął 19 marca 2024 r. i został zarejestrowany w programie Excel przed wprowadzeniem do systemu informatycznego EKSMON. Od stycznia 2024 r. do końca marca 2024 r. wpłynęło ponad 11 tysięcy wniosków, a obecnie jest ich już ponad 26 tysięcy. Organ wyjaśnił, że wniosek podlega weryfikacji formalnoprawnej, co wiąże się w pierwszej kolejności z koniecznością jego wprowadzenia do rejestru EKSMON, co przy wpływie dziennym od kilkudziesięciu do kilkuset wniosków nie jest możliwe do zrealizowania w dniu wpływu wniosku, a jego rejestracja zajmuje od 20 do 30 minut w zależności od tego, czy jest on kompletny, czy też zawiera braki. Ponadto dobór właściwych specjalistów, biorąc pod uwagę wymogi określone w § 3 Rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz. U. poz. 2581), powoływanego dalej jako: "rozporządzenie MRiPS" rozpatrzenie wniosku wymaga logistyki działania przy układaniu posiedzeń składów ustalających i m.in. podziału wniosków na wyjazdowe i stacjonarne, a także podziału na regiony województwa, co przy tak ogromnej ilości wniosków nie pozwala na sprawne i płynne działania.

Organ zaznaczył, że ustawodawca nałożył zadanie dotyczące wydawania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wyłącznie na wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, tym samym rozpatrują one również wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli wydana decyzja nie jest satysfakcjonująca dla wnioskodawcy, a zatem działają dwuinstancyjnie. Pomimo tych trudności posiedzenia składów ustalających są wyznaczane na bieżąco wg daty wpływu, ale organ nie był i nie jest w stanie na chwilę obecną dotrzymać ustawowych terminów przy tak ogromnym wpływie wniosków.

W ocenie organu bezczynność przy rozpatrywaniu kilkudziesięciu czy kilkuset spraw, które wpływają miesięcznie, a kilkutysięczny wpływ stanowi ogromną różnicę i tym samym nie może być oceniania na zasadach ogólnych bez obiektywnej i wnikliwej oceny możliwości organu. W organie zatrudnionych zostało do chwili obecnej dodatkowo do obsługi zadania 10 nowych pracowników (do lipca 7 osób) oraz od października 15 osób na podstawie umów zlecenie i planowane jest dalsze zatrudnienie, co i tak nie doprowadzi na chwilę obecną do rozpatrywania spraw w ustawowym trzymiesięcznym terminie. Rozpatrzenie sprawy w ustawowym trzymiesięcznym terminie z uwagi na ogrom wpływających wniosków jest niemożliwe, co zauważył też Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w odpowiedzi jakiej udzielił Rzecznikowi Praw Obywatelskich stwierdzając, że przyczyną opóźnień w rozpatrywaniu wniosków jest nie tylko duża liczba wniosków, która wpływa do zespołów, ale również wnioski "wadliwe", składane przez wnioskodawców i ich opiekunów (zawierające braki), albo składane przez osoby nieuprawnione. Ponadto jeden wniosek złożony w wersji papierowej to 25 minut czasu na wprowadzenie do systemu. I ta ilość pracy oraz braki kadrowe to jedna z przyczyn zawieszenia systemu wojewódzkich zespołów. Organ administracji publicznej zna przepisy prawa i ma świadomość odpowiedzialności jaka ciąży w kwestii niedotrzymania terminu załatwienia sprawy i niezawiadomienia o tym strony zgodnie z dyspozycją art. 36 k.p.a.

Organ dodał, że opóźnienia w rejestracji wniosków w związku z ich ogromnym napływem przekładają się również na opóźnienia w zawiadamianiu o niedotrzymaniu ustawowego terminu rozpatrzenia sprawy. Dlatego zawiadomienie zostało wystosowane do skarżącej 31 lipca 2024 r., a zatem po upływie 3 miesięcznego terminu na jej rozpatrzenie (termin minął 19 lipca 2024 r.). Dopóki wniosek nie zostanie wprowadzony do systemu informatycznego EKSMON nie jest możliwe wygenerowanie żadnego dokumentu w tym systemie, a zatem musiałoby się to odbywać poza systemem, a to z kolei ma przełożenie na dalsze opóźnienia w wyznaczaniu posiedzeń składów ustalających. Obecnie organ wprowadził takie rozwiązania, ale w tamtym okresie takie rozwiązania były niemożliwe z uwagi na okres urlopowy, a tym samym zmniejszenie i tak niewystarczającej kadry.

Następnie organ wyjaśnił, że postępowanie o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia jest niezwykle czasochłonne i złożone, a zatem trudno jest zastosować się do zasady szybkości i prostoty postępowania wyrażonej w art. 12 k.p.a. Organ zastosował zasadę wyrażoną w art. 9 k.p.a., tj. zasadę informowania stron i pozostałych uczestników postępowania, ponieważ wystosował zawiadomienie o niedotrzymaniu terminu, a ponadto zareagował natychmiast na ponaglenie skarżącej z 17 lipca 2024 r. i zwrócił się z prośbą do skarżącej o podanie przynajmniej przybliżonej daty złożenia wniosku. Gdyby skarżąca odpowiedziała na pismo po jego otrzymaniu organ w lipcu odnalazłby wniosek. Analizując skargę, w której podano datę wpływu wniosku organ stwierdził, że w systemie Excel pod datą 19 marca 2024 r. widniało nazwisko I. Z., zamiast Z., a tym samym doszło do błędu pisarskiego przy nadawaniu numeru sprawie. Ponadto do systemu Excel oprócz nazwiska wprowadza się też nr PESEL i ten został wpisany zgodnie z numerem we wniosku, który jak się okazało przy wprowadzaniu wniosku w do sytemu EKSMON był błędnie wpisany we wniosku przez wnioskodawczynię lub osobę, która wypełniała wniosek za wnioskodawczynię. A zatem nawet gdyby w piśmie stanowiącym ponaglenie wpisany był nr PESEL prawidłowo to sprawa w rejestrze Excel nie zostałby też odnaleziona bo przepisano tam PESEL z wniosku. W lipcu 2024 r., kiedy wprowadzano wnioski do sytemu, sprawa została wprowadzona pod prawidłowym nazwiskiem, a nr PESEL został zweryfikowany przez centralny rejestr numerów PESEL, ale ponieważ wniosek wprowadzał inny pracownik niż ten, który zajmował sie sprawą ponaglenia nie było możliwe wychwycenie błędu. Posiedzenie składu ustalającego poziom potrzeby wsparcia w sprawie skarżącej odbyło się 9 listopada 2024 r.

Odnosząc się do zarzutu pozbawienia świadczenia wspierającego organ wyjaśnił, że wynik postępowania nie jest znany i nie jest wiadome, jaką ilość punktów skarżąca otrzyma, a tym samym, czy będzie to ilość, która będzie uprawniała do otrzymania świadczenia wspierającego. Niemniej jednak ZUS dokona wypłaty świadczenia z wyrównaniem od dnia złożenia do Wojewódzkiego Zespołu wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia pod warunkiem złożenia wniosku o wypłatę świadczenia w terminie 3 miesięcy od dnia wydania decyzji.

Odnosząc się do braku odpowiedzi na e-mail skarżącej organ stwierdził, że wszystkie przychodzące maile są odczytywane przez pracownika kancelarii Zespołu, który udziela na nie odpowiedzi lub w przypadku spraw bardziej złożonych przekazuje je przewodniczącemu, który dekretuje je odpowiednim pracownikom merytorycznym do realizacji. W związku z nowym zadaniem e-maili jest znacznie więcej (od kilkudziesięciu do ponad 100 dziennie) w stosunku do lat ubiegłych, co często doprowadza do zablokowania skrzynki i maile są odrzucane. Dlatego też mogło zdarzyć, że e-mail nie doszedł lub znalazł się w spamie i został następnie usunięty wraz z mailami zrealizowanymi. Brak odpowiedzi nie był działaniem celowym.

Odnosząc się do braku możliwości kontaktu telefonicznego, faktem jest, że przy tak ogromnym napływie wniosków o wydanie decyzji ustającej poziom potrzeby wsparcia i nieustająco dzwoniących telefonach pracownicy nie są w stanie odbierać każdego połączenia i robią to, w miarę swoich możliwości przerobowych, głównie pracownicy kancelarii. Podjęte zostały kroki zmierzające do poprawy tej sytuacji, m. in. uruchomiona została infolinia i organ oczekuje na nadanie 5 dodatkowych numerów telefonów stacjonarnych.

W piśmie z 12 grudnia 2024 r. skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniami zawartymi w odpowiedzi na skargę wskazując, że nie otrzymała zawiadomienia z 31 lipca 2024 r. o niezałatwieniu sprawy w terminie. Jednocześnie zwróciła uwagę, że organ podał w odpowiedzi na skargę nieprawidłową datę 3-miesięcznego terminu upływu na rozpatrzenie sprawy. Jej wniosek wpłynął do organu 19 marca 2024 r., zatem termin 3-miesięczny upłynął 19 czerwca 2024 r., a nie jak podaje organ w odpowiedzi na skargę 19 lipca 2024 r. Ponadto organ nigdy nie zwrócił się do niej o jakąkolwiek weryfikację danych. W ocenie skarżącej organ doskonale wiedział w jakiej dacie wpłynął jej wniosek.

W piśmie z 7 stycznia 2025 r. skarżąca oświadczyła, że decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia została jej doręczona 19 grudnia 2024 r. W piśmie z 24 stycznia 2025 r. skarżąca, z uwagi na wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia cofnęła wniosek o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku i wniosła o umorzenie postępowania w tym zakresie. W pozostałej części podtrzymała stanowisko zawarte w skardze i kolejnych pismach.

W piśmie z 24 stycznia 2025 r. skarżąca podtrzymała stanowisko zawarte w skardze jednocześnie wnosząc o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wobec wydania decyzji w tym zakresie 22 listopada 2024 r.

W piśmie z 27 stycznia 2025 r. organ administracji poinformował, że nie jest w posiadaniu potwierdzenia odbioru zawiadomienia z 31 lipca 2024 r. o niezałatwieniu sprawy w terminie, ponieważ zawiadomienia w tamtym okresie, tj. w okresie urlopowym, co dodatkowo zmniejszyło liczbę obsługi administracyjnej, wysyłane były listami zwykłymi celem jak najszybszego zawiadamiania wnioskodawców o opóźnieniach w rozpatrzeniu sprawy oraz z uwagi na wysyłanie dziennie minimum 400-500 listów poleconych i z potwierdzeniem odbioru przez jednego pracownika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości bada czy działania podejmowane przez organ administracji publicznej są zgodne z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1 - 3); w sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4) oraz w sprawach, w których są wydawane pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (pkt 4a).

W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania. W przypadku tego rodzaju sprawy sądowoadministracyjnej skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym nie zostało uzależnione przez ustawodawcę od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Stąd też sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w tym trybie na podstawie zarządzenia z 13 grudnia 2024 r.

Przechodząc następnie do sprawy zainicjowanej skargą I. Z. wyjaśnić należy, że przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszym postępowaniu jest bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi w sprawie wniosku skarżącej o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.

Z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącej o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia wpłynął do organu 19 marca 2024 r. Ponaglenie skarżącej z 12 lipca 2024 r. na niezałatwienie sprawy w terminie wpłynęło do organu 17 lipca 2024 r. 19 lipca 2024 r. organ skierował do skarżącej pismo wzywające do podania daty złożenia wniosku. 31 lipca 2024 r. organ wydał zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie, jednakże w aktach sprawy brak potwierdzenia jego odbioru przez skarżącą. 25 października 2024 r. wpłynęła do organu skarga na jego bezczynność i tego samego dnia organ wydał zawiadomienie o miejscu i terminie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia. 22 listopada 2024 r. organ wydał decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, która została doręczona skarżącej 19 grudnia 2024 r.

W tak ustalonym stanie faktycznym w pierwszej kolejności godzi się wyjaśnić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że bezczynność o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce w przypadkach, gdy w terminach określonych w art. 35 k.p.a. organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: 1. istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz 2. braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. Ich łączne spełnienie obliguje sąd administracyjny do uwzględnienia skargi i zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Przechodząc do rozpoznania niniejszej skargi wskazać w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy, stosownie do treści art. 52 § 2 p.p.s.a., rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie przewidziany w ustawie. Warunek ten dotyczy także skargi na bezczynność organu. Z treści art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. wynika, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność) oraz jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), stronie służy ponaglenie. Stosownie do art. 37 § 2 i 3 k.p.a., ponaglenie zawiera uzasadnienie i wnosi się je: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Przepisy art. 37 § 4 – § 8 k.p.a. przewidują procedurę związaną z przekazaniem ponaglenia do organu wyższego stopnia oraz formę i sposób rozpatrzenia ponaglenia przez właściwy organ administracji.

Z kolei w myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przepis ten wskazuje na konieczność złożenia ponaglenia jako warunku formalnego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, jednak nie określa w żaden sposób jaki czas powinien dzielić obie te czynności. Ustawodawca nie zakreśla także terminu, w którym można wnieść skargę na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) wprowadzając jedynie warunek, że skargę w tym zakresie można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Mając zatem na względzie powyżej przedstawione rozważania należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie ponaglenie zostało wniesione zgodnie z art. 37 § 3 pkt 2 k.p.a. do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia – 13 lipca 2024 r. (data wpływu do organu – 17 lipca 2024 r.), zaś skarga została wniesiona za pośrednictwem organu, którego działania dotyczyła – 24 października 2024 r. (data wpływu do organu – 25 października 2024 r.). W konsekwencji należało stwierdzić, że skarżąca wyczerpała przysługujący jej środek zaskarżenia w postaci ponaglenia.

Następnie godzi się wyjaśnić, że z "bezczynnością" organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym zgodnie z przepisami prawa terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu bądź też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności.

Jak już wskazano, skarżąca wnioskiem z 14 marca 2024 r., który wpłynął do organu 19 marca 2024 r. zwróciła się o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. W następstwie rozpatrzenia tego wniosku Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi decyzją z 22 listopada 2024 r. ustalił poziom potrzeby wsparcia.

Wskazać należy, że podstawę do rozpatrzenia ww. wniosku skarżącej stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 44 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.r.z.i.s." oraz rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz. U. z 2023 r. poz. 2581), powoływanego dalej jako: "rozporządzenie MRiPS". Zgodnie z treścią art. 6b3 u.r.z.i.s. decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół na wniosek osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2, albo na wniosek podmiotu, o którym mowa w art. 6b ust. 1 i 2, dotyczący osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2. Wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia składa się do wojewódzkiego zespołu (ust. 7). Natomiast w myśl art. 6b4 ust. 5 u.r.z.i.s. wnioski, o których mowa w art. 6b3 ust. 1, art. 6b5 ust. 5 i art. 6b6 ust. 1, rozpatrywane są w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia wpływu do wojewódzkiego zespołu.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że osoba z niepełnosprawnością, która chce otrzymać świadczenie wspierające, musi złożyć wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Świadczenie wspierające jest bowiem świadczeniem kierowanym bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnościami, a uprawnionymi do jego otrzymania są osoby legitymujące się odpowiednim orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność oraz decyzją ustalającą odpowiedni poziom potrzeby wsparcia. Postępowanie w sprawie o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia jest prowadzone na wniosek osoby niepełnosprawnej, o której mowa w art. 1 i art. 62 u.r.z.i.s., jej przedstawiciela ustawowego albo, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej albo centrum usług społecznych. Poziom potrzeby wsparcia ustalony zostaje w decyzji.

Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania skargi należy w pierwszej kolejności wskazać, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., który wskazuje, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

Sąd w pełni podziela przy tym pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 5 lipca 2012 r., sygn. II OSK 1031/12, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA", zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegająca na dodaniu (od 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności" przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych, tj. niezałatwienia sprawy w terminie. Potwierdza to definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą, stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.

Termin załatwienia sprawy, uwzględniając że wniosek wniesiono 19 marca 2024 r. (dzień wpływu do wojewódzkiego zespołu), upływał 19 czerwca 2024 r. zgodnie z terminem przewidzianym w art. 6b4 ust. 5 u.r.z.i.s. W kontekście powyższego należy zatem w pierwszej kolejności stwierdzić, że pogląd organu zawarty w odpowiedzi na skargę wskazujący, że termin ten upłynął 19 lipca 2024 r. nie znajduje żadnego uzasadnienia.

Następnie wyjaśnić należy, że z przesłanych do Sądu akt administracyjnych oraz odpowiedzi na skargę wynika, że organ pismem z 31 lipca 2024 r. wydał zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczył nowy termin jej załatwienia do 29 listopada 2024 r. Skarżąca z kolei konsekwentnie kwestionowała doręczenie powyższego zawiadomienia negując jego otrzymanie. W związku z powyższym Sąd wezwał organ do przesłania dowodu doręczenia skarżącej zawiadomienia z 31 lipca 2024 r. o niezałatwieniu sprawy w terminie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie organ w piśmie z 27 stycznia 2025 r. stwierdził, że nie jest w posiadaniu potwierdzenia odbioru wskazując, że zawiadomienia w tamtym okresie, tj. okresie urlopowym, wysyłane były listami zwykłymi celem jak najszybszego zawiadomienia wnioskodawców o opóźnieniach w rozpatrzeniu sprawy oraz z uwagi na wysyłanie dziennie minimum 400-500 listów poleconych i z potwierdzeniem odbioru przez jednego pracownika.

Niewątpliwie list zwykły nie stanowił przesyłki pocztowej przyjętej za pokwitowaniem i doręczanej za pokwitowaniem odbioru. Taka forma skierowania korespondencji nie jest niedopuszczalna, jednakże wiąże się z brakiem możności stwierdzenia skutku doręczenia tej przesyłki i w konsekwencji ryzykiem uznania jego braku w przypadku podniesienia takiej racji przez adresata i jednoczesnym braku przedstawienia jakichkolwiek dokumentów potwierdzających prawidłowość nadania i doręczenia, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Ze względu na brak potwierdzenia odbioru zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie nie sposób stwierdzić, że wywarło ono skutki prawne. Argumentacja podnoszona przez skarżącą kwestionująca prawidłowość doręczenia zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie w świetle pozostałego materiału dowodowego stała się przekonująca. Niezależnie od powyższego należy również stwierdzić, że organ pozostawałby w bezczynności nawet w sytuacji prawidłowego doręczenia ww. zawiadomienia, albowiem zostało ono wydane już po upływie 3-miesięcznego terminu na załatwienie sprawy.

Następnie pismem z 25 października 2024 r. skarżąca została zawiadomiona o miejscu i terminie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia, a decyzją z 22 listopada 2024 r. organ ustalił poziom potrzeby wsparcia. Ustalenie w powyższym zakresie skutkuje uznaniem, że cel skargi na bezczynność organu został zrealizowany w niniejszej sprawie, albowiem organ wydał akt w postaci decyzji. Okoliczność ta przesądza o konieczności umorzenia postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na bezprzedmiotowość żądania w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.

Jednakże likwidacja stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie oceny czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zobligowany jest także do rozważenia zasadności wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. bądź przyznania sumy pieniężnej, o które wnioskowała skarżąca.

Ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności (lub przewlekłości) pozostawiono uznaniu składu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Wyjaśnić zatem należy, że rażącym naruszeniem prawa jest stan w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Oceniając czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W orzecznictwie i w doktrynie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. wyrok WSA w Gdańsku z 7 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Gd 72/22, CBOSA).

Ocena czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, powinna być dokonana w kontekście regulacji art. 6b4 ust. 5 u.r.z.i.s., która, jak już wskazano powyżej, zobowiązuje organy do rozpatrzenia wniosku w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia wpływu do wojewódzkiego zespołu.

Wychodząc z powyższych ustaleń godzi się ponownie podkreślić, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej z 14 marca 2024 r., który wpłynął do organu 19 marca 2024 r. Natomiast, jak już ustalono, stan bezczynności organu ustał dopiero 22 listopada 2024 r., tj. z dniem wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Naruszenie terminu polega w sprawie nie tylko bowiem na tym, że organ nie rozpoznał wniosku skarżącej w ustawowym terminie 3 miesięcy, lecz również na tym, że pierwsze czynności w sprawie podjął dopiero po czterech miesiącach od złożenia wniosku i dodatkowo po wniesieniu ponaglenia, tj. 19 lipca 2024 r. kierując do skarżącej pismo wzywające do wskazania daty złożenia wniosku. Istotne przy tym jest fakt, że organ nie podjął w tym okresie prawidłowych czynności mających na celu zawiadomienie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, podanie powodów opóźnienia oraz wskazanie nowego terminu załatwienia sprawy. Dopiero 31 lipca 2024 r. organ wydał takie zawiadomienie, lecz niewywołujące skutków prawnych, albowiem, jak już wyżej ustalono, nie zostało prawidłowo doręczone skarżącej, a więc nie wyłączyło stanu bezczynności organu. Dopiero 25 października 2024 r. organ zawiadomił o miejscu i terminie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia, a 22 listopada 2024 r. wydał decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia. Z zestawienia powyższych dat (daty wpływu wniosku i daty decyzji kończącej postępowanie w sprawie) wynika zatem, że postępowanie w sprawie wniosku skarżącej trwało ponad 8 miesięcy, a więc prawie 3-krotnie dłużej niż przewiduje to ustawa. Z tego powodu Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności w stopniu rażącym. Niewątpliwie postępowania nie cechowała wymagana dynamika, o czym niezbicie świadczy powołana wyżej analiza czynności procesowych podejmowanych przez organ.

Na ocenę charakteru stwierdzonej bezczynności nie mogły mieć wpływu argumenty organu podniesione w odpowiedzi na skargę, tj. trudności organizacyjne i braki kadrowe spowodowane wpływem dużej ilości spraw dotyczących ustalenia poziomu potrzeby wsparcia. Braki kadrowe i problemy wewnętrzne organu mogą być wprawdzie od niego niezależne, jednak nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki w postępowaniu prowadzonym w sposób wnikliwy i szybki. Nie stanowią one również usprawiedliwionego uzasadnia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie (por. wyroki NSA z: z 17 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2542/16; z 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 521/16; z 1 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2614/16 oraz z 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1233/19, CBOSA).

W konsekwencji stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, która miała charakter rażący, Sąd za uzasadnione uznał nałożenie na organ grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że zarówno wymierzenie grzywny jak i przyznanie sumy pieniężnej stanowią uprawnienie dyskrecjonalne sądu, gdyż są dodatkowymi środkami o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinny być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach wskazujących, że bez tej dodatkowej sankcji (dolegliwości finansowej) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skorzystanie z tych środków jest uzasadnione m.in., gdy realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony porządku prawnego i sprawnego działania administracji publicznej. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 28 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 127/20, CBOSA). Podstawowym warunkiem stwierdzenia istnienia materialnoprawnej podstawy wymierzenia grzywny organowi w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. jest upływ terminu załatwienia sprawy. Postępowanie w sprawie trwało ponad 8 miesięcy, co niewątpliwie potwierdza naruszenie przepisów określających terminy załatwienia spraw w postępowaniu przewidzianym przepisami u.r.z.i.s. W ocenie Sądu w sprawie mamy do czynienia z opieszałym działaniem ze strony organu powiązanym z nieterminowym i jednocześnie nieprawidłowym podejmowaniem czynności. Sąd określając wysokość grzywny uwzględnił rozmiar przekroczenia terminu, jakiego dopuścił się organ stwierdzając, że grzywna w kwocie określonej w wyroku będzie w sprawie adekwatna do rozmiaru bezczynności organu.

Jednocześnie uwzględniając zaistniały w sprawie stan faktyczny, długoterminową zwłokę organu i towarzyszące jej okoliczności, Sąd przyznał na rzecz skarżącej od organu sumę pieniężną w wysokości określonej w wyroku przyjmując, że bezczynność miała miejsce przez okres ponad ośmiu miesięcy, w czasie którym funkcjonowanie niepełnosprawnej skarżącej było utrudnione.

Kwoty te, wymierzone w dolnej granicy, Sąd przyjął mając na względzie z jednej strony uzasadnione żądanie skarżącej, a z drugiej strony niewątpliwie trudną sytuację organu, który zobowiązany jest do załatwienia dużej ilości tego rodzaju spraw.

Mając na uwadze powyższe Sąd, uwzględniając skargę na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność przez organ miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku). W kolejnym punkcie Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia (pkt 2 sentencji wyroku) w oparciu o treść art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W pkt 3 punkcie sentencji wyroku Sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 3 000 zł, a w pkt 4 sentencji wyroku przyznał od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1 500 zł, czyniąc to w oparciu o regulację art. 149 § 2 p.p.s.a. Ponadto o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej Sąd orzekł w punkcie 5 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. jednocześnie zwracając na podstawie art. 225 p.p.s.a. nienależnie uiszczony wpis sądowy od skargi (pkt 6 sentencji wyroku).

ds