Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2349/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 679/19 w sprawie ze skargi Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 25 stycznia 2019 r. nr ZSPU.440.466.2018.AZ.II/27997,27998 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu kwotę 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 października 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 679/19 oddalił skargę Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 25 stycznia 2019 r. nr ZSPU.440.466.2018.AZ.II/27997,27998 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych.

U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.

Do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynął wniosek Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej w skrócie "IPN") w przedmiocie nakazania [...] Uniwersytetowi [...] (dalej w skrócie "U.") przywrócenia stanu zgodnego z prawem, poprzez udostępnienie na rzecz IPN danych osobowych przetwarzanych w celu identyfikacji tożsamości osób, które straciły życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r., określonych w art. 53f ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2032 ze zm., dalej w skrócie "ustawa"). W uzasadnieniu wniosku wskazano, że na mocy porozumienia z dnia 28 września 2012 r., zawartego przez IPN z U., utworzona została Polska Baza Genetyczna Ofiar Totalitaryzmów, w której zaczęto gromadzić materiał biologiczny oraz dane i informacje dotyczące krewnych ofiar totalitaryzmów, których miejsce pochówku nie jest znane (materiał porównawczy), a także dane i informacje dotyczące odnalezionych w wyniku prac poszukiwawczych prowadzonych przez IPN zwłok i szczątków domniemanych ofiar totalitaryzmów (materiał dowodowy/ekshumacyjny). IPN wyjaśnił, że na mocy powyższego porozumienia administratorem danych zawartych w utworzonej bazie stał się U., a w wyniku zawartego w dniu 23 listopada 2015 r. aneksu do tego porozumienia U. zobowiązał się do dokonywania genetycznej identyfikacji ofiar. Podniesiono następnie, że zgodnie z art. 53h ust. 1 i 2 ustawy, U. – jako administrator danych zawartych w Polskiej Bazie Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów – przetwarza dane (w tym dane osobowe) podlegające bezpośrednio przekazaniu do Bazy Materiału Genetycznego IPN i jest jednocześnie zobowiązany do aktualizacji przekazanych danych w okresach trzymiesięcznych. IPN wyjaśnił, że w toku korespondencji z U. nie otrzymał wnioskowanych danych. W ocenie IPN, U. w latach 2012 i 2013 uzyskał na podstawie porozumienia zawartego w dniu 28 września 2012 r. z IPN większość posiadanych w Polskiej Bazie Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów danych w związku z pozyskiwaniem w wyniku prowadzonych przez IPN prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie próbek materiału dowodowego i porównawczego oraz w myśl § 2 ust 2 tego porozumienia stał się "właścicielem" i administratorem danych osobowych zgromadzonych w w/w bazie. Dopiero w czerwcu 2014 r. prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie wszczął śledztwo w sprawie [...] i w ramach tego śledztwa zlecił badania genetyczne wykorzystując materiał biologiczny zgromadzony w Polskiej Bazie Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów. IPN wyraził pogląd, że U. nie utracił statusu administratora danych osobowych poprzez fakt, iż po zgromadzeniu danych osobowych w Polskiej Bazie Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów, zostało wszczęte śledztwo i prokurator zarządził badania genetyczne zgromadzonego tam materiału biologicznego (wcześniej, jak wyjaśnił IPN, w toku prowadzonej korespondencji z U. podmiot ten odmówił przekazania tych danych osobowych, które pozostają w związku z postępowaniami karnymi prowadzonymi przez prokuratorów IPN, z uwagi na to, że nie jest on dysponentem tych danych). Tym samym, ze względu na niewykonanie przez U. ustawowego obowiązku przekazania danych, w tym danych osobowych określonych w art. 53f ust. 2 ustawy, wniosek o nakazanie U. przywrócenia stanu zgodnego z prawem, poprzez udostępnienie danych osobowych określonych w treści wniosku, jest konieczny i uzasadniony.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia 8 grudnia 2017 r. nr DOLiS/DEC-1491/17/89300,89302, działając na podstawie art. 12 pkt 2, art. 22, art. 26 i art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 922 ze zm.) w zw. z art. 53h, art. 53i i art. 71 ustawy, nakazał [...] Uniwersytetowi [...] przywrócenie stanu zgodnego z prawem, poprzez udostępnienie na rzecz Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu przetwarzanych w "Polskiej Bazie Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów" danych osobowych, przetwarzanych w celu identyfikacji tożsamości osób, które straciły życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r., określonych w art. 53f ust. 2 ustawy, tj.:

1) danych i informacji o osobach, których krewni stracili życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r. i miejsce ich pochowania nie jest znane, obejmujących: imię, nazwisko, adres do korespondencji, oznaczenie materiału genetycznego, określenie stopnia pokrewieństwa z krewnymi, jego imię i nazwisko, datę urodzenia i imię ojca;

2) wyniki badań genetycznych, w tym wyniki badań określających profile genetyczne ustalone na podstawie pobranego materiału biologicznego ze zwłok, szczątków lub prochów ludzkich oraz na podstawie pobranego materiału biologicznego od krewnych ofiar, a także wyniki przeprowadzonych badań porównawczych.

Wnioskiem z dnia 19 grudnia 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, U. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, względnie zmianę decyzji, poprzez odmowę uwzględnienia wniosku IPN. Podkreślił m.in., że zakres danych przetwarzanych w Polskiej Bazie Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów nie jest tożsamy z zakresem danych wskazanych w art. 53f ust. 2 ustawy. Profile genetyczne wykonywane są przez Zakład Genetyki Sądowej U. wyłącznie w przypadku prowadzonych przez IPN śledztw. Z tego powodu U. nie dysponuje profilami genetycznymi wszystkich (pozostałych) osób, od których pobrano materiał genetyczny. U. nie przetwarza w Polskiej Bazie Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów danych osobowych osób, od których pobrano materiał porównawczy w zakresie daty i miejsca ich urodzenia, imion rodziców, nazwiska panieńskiego matki, adresów e-mail.

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia 25 stycznia 2019 r. nr ZSPU.440.466.2018.AZ.II/27997,27998, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a.") w zw. z art. art. 160 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1000 ze zm., dalej w skrócie "u.o.d.o.") w zw. z art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych oraz art. 57 ust. 1 lit. a i f, art. 6 ust. 1 i art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U.UE.L.2016.119.1) w zw. z art. 71 ustawy, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił uwzględnienia wniosku.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że jak wynika z przeprowadzonych w siedzibie U. czynności kontrolnych i stanowiska U. prezentowanego zarówno w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i w w/w wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakres danych przetwarzanych w Polskiej Bazie Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów nie jest tożsamy z zakresem danych wskazanym w art. 53f ust. 2 ustawy. Powyższe powoduje, iż zaskarżona decyzja jest błędna. Zakres ten (dane przetwarzane w Polskiej Bazie Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów) obejmuje bowiem imię i nazwisko, adres zamieszkania lub pobytu, adres do korespondencji, seria i nr dowodu osobistego, nr telefonu, informacje na temat kodu genetycznego oraz informacje o stanie zdrowia w zakresie wykonanych przeszczepów i przetaczania krwi (informacje wpływające na profil genetyczny), z tym, że informacje odnośnie kodu genetycznego powstają w momencie stworzenia profilu genetycznego w danym systemie U.. Profile genetyczne wykonywane są zaś przez Zakład Genetyki Sądowej U. wyłącznie w przypadku prowadzonych przez IPN śledztw. Z tego powodu U. nie dysponuje profilami genetycznymi osób, od których pobrano materiał genetyczny (za wyjątkiem tych, które zidentyfikowane zostały w związku z prowadzonymi przez IPN postępowaniami). Z uwagi na powyższe, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw uzasadniających nakazanie U. udostępnienia na rzecz IPN danych i informacji odnoszących się do niezidentyfikowanych próbek porównawczych materiału genetycznego (tj. próbek pozyskanych od osób, dla których nie został stworzony profil genetyczny pozwalający na jednoznaczne stwierdzenie, że konkretna osoba jest krewnym osoby, która straciła życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r.). Niezależnie jednak od gromadzenia przez U. w Polskiej Bazie Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów materiału porównawczego (wymazy z jamy ustnej) pobranego od osób, które dobrowolnie zgłosiły się celem odnalezienia i identyfikacji członków ich rodzin, którzy zginęli podczas wojny oraz w okresie międzywojennym (który to materiał jest obecnie przez U. wyłącznie przechowywany, a nie są tworzone na jego podstawie profile genetyczne), Zakład Genetyki Sądowej U. sporządza profile genetyczne osób, których krewni stracili życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r. – wyłącznie w przypadku prowadzonych przez IPN śledztw. Tym samym w niniejszej sprawie brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku IPN i wydania decyzji nakazującej U. udostępnienie na rzecz IPN danych i informacji odnoszących się do niezidentyfikowanych próbek porównawczych materiału genetycznego (tj. próbek pozyskanych od osób, dla których nie został stworzony profil genetyczny pozwalający na jednoznaczne stwierdzenie, że konkretna osoba jest krewnym osoby, która straciła życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r.), jak również i danych przetwarzanych przez U. w związku z prowadzonymi przez prokuratorów IPN śledztwami (w tym w sprawie o sygn. akt [...]).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wniósł o uchylenie decyzji z dnia 25 stycznia 2019 r., zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, poprzez ogólne, lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, które nie pozwala zrozumieć przesłanek, jakimi kierował się organ oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 53f ust. 1 i art. 53h ust. 1 ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez stwierdzenie, że udostępnienie określonych informacji prokuratorom IPN na potrzeby prowadzonych śledztw zwalnia U. z obowiązku określonego w art. 53h ust. 1 ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku wskazał, że zakres danych przetwarzanych w Polskiej Bazie Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów nie jest tożsamy z zakresem danych wskazanym w art. 53f ust. 2 ustawy. Zakres ten (dane przetwarzane przez PBGOT) obejmuje bowiem miedzy innymi: imię i nazwisko, adres zamieszkania lub pobytu, adres do korespondencji, seria i nr dowodu osobistego, nr telefonu, informacje na temat kodu genetycznego oraz informacje o stanie zdrowia w zakresie wykonywanych przeszczepów i przetaczania krwi, z tym, że informacje odnośnie kodu genetycznego powstają w momencie stworzenia profilu genetycznego w danym systemie U. Profile genetyczne wykonywane są zaś przez Zakład Genetyki Sądowej U. wyłącznie w przypadku prowadzonych przez IPN śledztw. Z tego powodu U. nie dysponuje profilami genetycznymi osób, od których pobrano materiał genetyczny, za wyjątkiem tych, które zostały zidentyfikowane w związku z prowadzonymi przez IPN postępowaniami. Nie można zatem nakazać określonemu podmiotowi udostępnienia danych, których ten nie posiada, gdyż się ich wyzbył, tj. przekazał innemu podmiotowi. Ponadto profile genetyczne wykonywane są przez Zakład Genetyki Sądowej U. wyłącznie w przypadku prowadzonych przez IPN śledztw. Z tego powodu U. nie dysponuje profilami genetycznymi osób, od których pobrano materiał genetyczny, a wyjątek stanowią te, które zidentyfikowane zostały w związku z prowadzonymi przez IPN postępowaniami, a które zostały już, jak wyżej wskazano, przekazane prokuratorom IPN. Podobnie również ankiety od osób żyjących, od których pobrano próbki materiału genetycznego (wymazy z jamy ustnej), zawierające dane tych osób, wnioskowane przez IPN, zostały już IPN przekazane w formie kopii ankiet tych osób, na skutek wniosku IPN z września 2016 r., skierowanego do U.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 53h ust. 1 i art. 53f ust. 2 ustawy, poprzez ich niezastosowanie w wyniku uznania, iż udostępnienie przez U., działającego w reżimie postępowania karnego jako instytucja specjalistyczna w rozumieniu art. 193 § 2 Kodeksu postępowania karnego, określonych informacji prokuratorom IPN na potrzeby prowadzonych śledztw stanowi zrealizowanie obowiązku określonego w art. 53h ust. 1 ustawy, podczas gdy spełnienie przez podmiot zobowiązany obowiązku określonego w tym przepisie nie jest ograniczone ani uzależnione od zaistnienia jakichkolwiek dodatkowych przesłanek;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na:

a) nieodniesieniu się przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów podniesionych w skardze oraz niewskazaniu i niewyjaśnieniu podstawy prawnej dokonanego rozstrzygnięcia;

b) ograniczeniu się przez Sąd pierwszej instancji do powielenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które jest ogólne, lakoniczne i nie pozwala zrozumieć przesłanek, jakimi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję;

c) niewyjaśnieniu przez Sąd pierwszej instancji okoliczności, którymi kierował się organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji, skutkujących arbitralnym wydaniem decyzji odmiennej od decyzji z dnia 8 grudnia 2017 r., przy tak samo ustalonym stanie faktycznym sprawy;

d) uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że sprawozdanie i ankiety przekazane przez U. na rzecz IPN stanowią pełne i kompletne informacje określone w art. 53f ust. 2 ustawy;

podczas gdy w ustalonym stanie faktycznym nie było podstaw do wydania przez organ dwóch odmiennych decyzji i uznania, że informacje przekazane przez U. stanowią informacje określone w art. 53f ust. 2 ustawy.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

[...] Uniwersytet [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Uzasadniony jest podniesiony w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być zatem skuteczny, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z wymienionych w przepisie elementów konstrukcyjnych albo nie pozwala w sposób pewny ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny. Treść uzasadnienia orzeczenia powinna więc umożliwić prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za podjętym rozstrzygnięciem. Nie jest bowiem możliwa kontrola orzeczenia, którego elementy wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. formułuje się w sposób lakoniczny, niejasny czy nielogiczny, a także, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 – publ. ONSAiWSA 2010/3/39, ZNSA 2010/2/122; wyroki NSA z dnia: 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 986/09; 19 marca 2012 r.; sygn. akt II GSK 85/11; 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1301/10 – publ. CBOSA).

Mając na uwadze zakres, treść i funkcje uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego, należy podzielić wyrażone zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, stanowisko, że uzasadnienie wyroku nie jest instytucją wtórną w stosunku do postępowania przeprowadzonego przed sądem administracyjnym, ale przeciwnie – błędne uzasadnienie orzeczenia może prowadzić do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy, obarczone zaś nim orzeczenie, co do zasady, nie odpowiada prawu (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2009, s. 584-585; J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 365-366; wyroki NSA z dnia: 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 4191/18; 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2045/18 – publ. CBOSA).

Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać w trzech płaszczyznach: a) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji innego aktu) lub działania z prawem materialnym, b) dochowania wymaganej prawem procedury, c) respektowania reguł kompetencji (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II ).

Ponadto przepis art. 151 p.p.s.a. (powołany przez Sąd pierwszej instancji), podobnie jak i art. 145 § 1 p.p.s.a., łączą sposób rozstrzygnięcia sprawy ze stosowaniem przepisów prawa materialnego lub przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Dlatego dla pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia niezbędne jest odniesienie się także do tych przepisów. Zawarte w sentencji wyroku sądu administracyjnego rozstrzygnięcie, ujęte w odpowiedniej formule procesowej, jest rezultatem przeprowadzenia przez sąd kontroli administracji publicznej. Treść uzasadnienia wyroku winna potwierdzać proces badania przez sąd zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia organu.

Podkreślenia wymaga, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a., normując treść uzasadnienia wyroku, stanowi na gruncie p.p.s.a. odzwierciedlenie wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady budowania zaufania do organów państwa. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Z uzasadnienia tego nie wynika bowiem, aby zaskarżony wyrok został wydany w wyniku szczegółowej analizy akt sprawy i po dokonaniu oceny wszystkich okoliczności, w tym tych, które zdaniem skarżącego świadczą o wadliwości przeprowadzonego przez organ postępowania administracyjnego. Rację ma skarżący kasacyjnie, iż Sąd pierwszej instancji, uzasadniając zaskarżony wyrok, w istocie powielił argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby WSA w Warszawie dokonał oceny prawidłowości ustalenia przez organ stanu faktycznego. Ponadto Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do istotnych zarzutów skargi Prezesa IPN, w której podniesiono, że przekazane przez U. dane są niepełne. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera żadnych rozważań Sądu w zakresie stanu prawnego i stanu faktycznego sprawy. WSA w Warszawie stwierdził lakonicznie, że profile genetyczne są wykonywane przez Zakład Genetyki Sądowej U. wyłącznie w przypadku prowadzonych przez IPN śledztw. Z tego powodu U. nie dysponuje profilami genetycznymi osób, od których pobrano materiał genetyczny za wyjątkiem tych, które zostały zidentyfikowane w związku z prowadzonymi przez IPN postępowaniami. W argumentacji skargi do Sądu, powielonej w skardze kasacyjnej, eksponowano zaś, że IPN domaga się także dostarczenia pozostałych danych. Lakoniczność uzasadnienia zaskarżonego wyroku i brak odniesienia się do przepisów prawa materialnego w aspekcie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy oraz brak oceny stanu faktycznego sprawy świadczy o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji zarówno art. 141 § 4 p.p.s.a., jak i art. 3 § 1 p.p.s.a., i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podzielając zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznał za przedwczesne odnoszenie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1, art. 209 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).