Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1686/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej U. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2475/22 w sprawie ze skargi U. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 4 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2475/22, oddalił skargę obywatela Tadżykistanu U. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 4 października 2022 r., utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w D. z 28 marca 2022 r., którą na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 9 i 15 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.) zobowiązano skarżącego do powrotu bez określenia terminu dobrowolnego powrotu, orzeczono wobec niego zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez 5 lat oraz określono państwo powrotu jako Tadżykistan.

Skarżący w skardze kasacyjnej od tego wyroku na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. "poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi (...), podczas (...) gdy Sąd, sprawując kontrolę działalności administracji publicznej, zobowiązany był zastosować w stosunku do wadliwej decyzji wydanej przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wszystkie przewidziane ustawą środki, celem usunięcia w zaskarżonej decyzji obrazy przepisów prawa materialnego i procesowego, która miała wpływ na wynik sprawy, a w związku z tym uchylenie wadliwej decyzji w całości, co w konsekwencji spowodowało niewyeliminowanie uchybień organu administracji publicznej oraz nieprawidłową ocenę zastosowania norm prawa materialnego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, tj.

a) art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach poprzez (...) niewłaściwe zastosowanie polegające na niewłaściwym uznaniu, iż w niniejszej sprawie istnieje zagrożenie ze strony cudzoziemca dla ochrony i bezpieczeństwa porządku publicznego, podczas gdy fakt popełnienia przestępstwa nie przesądza automatycznie, że ukarany cudzoziemiec będzie w przyszłości naruszać porządek prawny, a nadto aktualnie cudzoziemiec prowadzi bardzo ustabilizowany tryb życia oraz przestrzega porządku prawnego i pozostaje w związku małżeńskim z obywatelką RP,

b) art. 348 pkt 2 ustawy (...) o cudzoziemcach (...) poprzez jego błędne niezastosowanie z powodu stwierdzenia braku podstaw, podczas gdy zaskarżona decyzja (...) naruszyła prawo (...) [skarżącego] do życia rodzinnego oraz prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez uniemożliwienie kontaktów z małżonką (...) I. Z., z którą cudzoziemiec zawarł związek małżeński w dniu 26 listopada 2022 r. i chciałby powiększyć rodzinę oraz wychowywać potomstwo na terytorium RP".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej m.in. stwierdzono też, że "Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję (...) w wyniku niewłaściwej wykładni przepisów art. 302 ust. 1 pkt 9 i 15, art. 303 ust. 1 pkt 4 oraz art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach". Nadto podniesiono w nawiązaniu do art. 302 ust. 1 pkt 15 ustawy o cudzoziemcach, że nie wyjaśniono wszystkich okoliczności, w szczególności tego, że skarżący w czerwcu 2020 r. uzyskał zezwolenie na pobyt czasowy i pracę w firmie [...] Sp. z o.o. i tę pracę podjął.

We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Wniesiono ponadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W piśmie procesowym z 26 października 2023 r. skarżący kasacyjnie wniósł, na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z osiemnastu dokumentów stanowiących załączniki do tego pisma celem wykazania "nieproporcjonalnej ingerencji w życie rodzinne (...) [skarżącego] do stwierdzonego naruszenia prawa, zaistnienia nowych okoliczności potwierdzających naruszenie prawa skarżącego do życia rodzinnego i prywatnego, aktualnego złego stanu zdrowia skarżącego, stwierdzenia choroby krążków międzykręgowych i lędźwiowych oraz innych z uszkodzeniem korzeni nerwów rdzeniowych, rwy kulszowej, dyskopatii L5/S1, przejścia przez skarżącego zabiegu operacyjnego na kręgosłup, pozostawania przez niego na zasiłku rehabilitacyjnym, zaleceń lekarskich odnośnie dalszego leczenia i konieczności odbycia rehabilitacji, stwierdzonych przeciwskazań do przeciążania kręgosłupa, w tym odbywania długich podróży, niepewnych rokowań dotyczących powrotu skarżącego w pełni do zdrowia, braku zagrożenia ze strony skarżącego dla bezpieczeństwa i porządku publicznego RP, zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach, zasadności odstąpienia od wykonywania decyzji w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu".

Na rozprawie przed NSA skarżący kasacyjnie złożył do akt zezwolenie na pracę z 16 czerwca 2020 r., umowy o pracę w firmie [...] sp. z o.o. w W. z 30 lipca 2020 r. i z 20 kwietnia 2022 r. oraz wniosek z 30 czerwca 2023 r. o udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Ponadto przepraszając za przestępstwo popełnione w 2019 r. oświadczył, że nie chce wracać do Tadżykistanu i chce prowadzić życie rodzinne w Polsce.

Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, uwzględniając także uzasadnienie skargi kasacyjnej, że zawiera ona podstawy kasacyjne odnoszące się do wszystkich przepisów stanowiących podstawę zobowiązania skarżącego do powrotu, a więc art. 302 ust. 1 pkt 9 i pkt 15 ustawy o cudzoziemcach, a nadto do art. 348 pkt 2 powołanej ustawy. Niemniej NSA uznał, że te podstawy kasacyjne nie są zasadne.

W ocenie NSA Sąd pierwszej instancji trafnie zaakceptował zobowiązanie skarżącego do powrotu z uwagi na potrzebę ochrony porządku publicznego, czyli na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach. Dokonana w postępowaniu administracyjnym ocena była zasadna uwzględniając to, że skarżący został prawomocnie skazany za poważne przestępstwo, polegające na organizowaniu innym osobom przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej z naruszeniem przepisów prawa. Jak wynika z prawomocnego wyroku skazującego skarżącego za to przestępstwo, miało ono miejsce od bliżej nieustalonego dnia do 7 kwietnia 2019 r. Skarżący wówczas, jak ustalono i czego w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano, przebywał w Polsce na podstawie pozwolenia na pobyt czasowy i pracę, przy czym pracy, która byłaby zgodna z udzielonym mu pozwoleniem, nie wykonywał. Oznacza to, że skarżący zamiast legalnie pracować zajmował się organizowaniem nielegalnego przekroczenia granicy. Taka postawa skarżącego uzasadniała prognozę, że może stwarzać zagrożenie dla porządku publicznego i tym samym, że zobowiązanie go do powrotu jest uzasadnione potrzebą ochrony tego porządku. Podkreślić należy, że zobowiązanie do powrotu w tym przypadku nie jest dodatkową karą za popełnione przez cudzoziemca przestępstwo, lecz opartą na racjonalnych przesłankach próbą uniknięcia zagrożeń dla dóbr wymagających ochrony. Nie są więc istotne argumenty skarżącego, że popełnione przestępstwo było jednostkowym przypadkiem. Jeszcze raz można wskazać, że podstawą zobowiązania skarżącego do powrotu była racjonalnie uzasadniona prognoza co do jego przyszłego zachowania oparta nie tylko na tym, że popełnił przestępstwo, ale także na tym, że dopuścił się tego czynu w czasie, gdy powinien był legalnie pracować zgodnie z otrzymanym w tym celu zezwoleniem.

Uwzględniając powyższe w ocenie NSA nie są zasadne podstawy kasacyjne, które zmierzają do zakwestionowania zastosowania w ustalonych i niekwestionowanych okolicznościach faktycznych art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach.

W świetle tego co powiedziano nie ma istotnego znaczenia rozstrzygnięcie, czy zachodziła także podstawa do zobowiązania skarżącego do powrotu wskazana w art. 302 ust. 1 pkt 15 ustawy o cudzoziemcach. Istotne jest, iż nie zakwestionowano w skardze kasacyjnej ustalenia poczynionego w postępowaniu administracyjnym, że skarżący nie wykonywał pracy, którą miał wykonywać zgodnie z zezwoleniem Wojewody Mazowieckiego z 16 kwietnia 2018 r. Nie jest wobec tego także istotne to, że (jak twierdzi się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej), zgodnie z zezwoleniem z czerwca 2020 r. podjął pracę w sierpniu 2020 r. Nie jest w związku z tym zasadna podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, o ile miałaby ona dotyczyć także niewyjaśnienia powyższej okoliczności.

Jeżeli chodzi o zastosowanie art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach to przede wszystkim należy zauważyć, że zasadność zastosowania tego przepisu musi być oceniana z uwzględnieniem stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Podstawową zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest ocena zaskarżonego aktu według stanu faktycznego i prawnego z chwili jego wydania. Zasada ta wynika z tego, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działanie administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Obowiązywanie wskazanej zasady także w sprawach o zobowiązanie cudzoziemców do powrotu potwierdza orzecznictwo NSA, czego przykładami mogą być wyrok NSA z 9 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2014/22, oraz wyrok NSA z 22 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 1689/22. W powołanych wyrokach wskazano na przepisy ustawy o cudzoziemcach, które pozwalają na uwzględnienie okoliczności, które pojawiły się po wydaniu ostatecznej decyzji o zobowiązaniu do powrotu. W szczególności na art. 356 ust. 2 pkt 1, w którym stanowi się, że jeżeli okoliczność, o której mowa m.in. w art. 348, wyszła na jaw po wydaniu ostatecznej decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu z urzędu wszczyna się odrębne postępowanie. Zaznaczono przy tym, że ten przepis jest rozumiany nie jako uprawnienie organu administracji do wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, gdy przesłanki udzielenia takiej zgody wyjdą na jaw po wydaniu ostatecznej decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, ale jako jego obowiązek, w tym wówczas, gdy cudzoziemiec zażąda wszczęcia postępowania w takiej sprawie.

W związku z powyższym zauważyć należy, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji skarżący nie był żonaty z obywatelką polską. Małżeństwo z obywatelką polską zawarł, co nie jest kwestionowane, 26 listopada 2022 r. Faktem jest, że z tą obywatelką polską pozostawał w czasie postępowania administracyjnego w związku, jednakże organ administracji zasadnie uznał, że z uwagi na stwarzane przez skarżącego zagrożenie dla porządku publicznego dopuszczalna była ingerencja w tak ukształtowane życie rodzinne i prywatne. Zauważyć bowiem należy, że z art. 348 § 2 ustawy o cudzoziemcach wynika, że ochronie w tym przepisie podlega prawo do życia rodzinnego i prywatnego w znaczeniu przyjętym w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.), zaś z art. 8 ust. 2 tej konwencji można wywieść, że jest dopuszczalna ingerencja w prawo do życia rodzinnego i prywatnego gdy jest to konieczne w demokratycznym społeczeństwie m.in. z uwagi na potrzebę ochrony porządku.

Z uwagi na wskazaną zasadę oceny zaskarżonego do sądu aktu z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili jego wydania brak było podstaw do uwzględnienia zawartego po wydaniu zaskarżonej decyzji przez skarżącego małżeństwa z obywatelką polską, jego aktualnego stanu zdrowia oraz tego, że nie popełnił ponownie żadnego przestępstwa. Wobec tego nie miały istotnego znaczenia dokumenty dołączone do pisma z 26 października 2023 r., z których miał być przeprowadzony dowód. Wszystkie one bowiem stwierdzały okoliczności, które powstały po wydaniu zaskarżonej decyzji. Wszelkie okoliczności, które wyszły na jaw po wydaniu zaskarżonej decyzji mogą być oceniane pod kątem zasadności udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych w nowym postępowaniu. Zauważyć przy tym należy, że takie postępowanie, jak wynika ze znajdującego się w aktach sądowych pisma Komendanta Placówki Straży Granicznej w D. z 28 sierpnia 2023 r., już się toczy, co potwierdza skarżący, który na rozprawie przed NSA złożył wniosek o udzielenie mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych z 30 czerwca 2023 r., w którym powołano się m.in. na zawarcie przez skarżącego małżeństwa z obywatelką polską oraz jego aktualny stan zdrowia.

Odnosząc się do podniesionego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 303 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach stwierdzić należy, że jest on oczywiście niezasadny skoro skarżący w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie był małżonkiem polskiej obywatelki.

W końcu odnosząc się raz jeszcze do argumentu, jakoby skarżący poza popełnieniem wymienionego wcześniej przestępstwa przestrzega porządku prawnego, stwierdzić należy, że zostanie to ocenione, wraz z innymi nowymi okolicznościami, we wszczętym postępowaniu w sprawie udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Mając powyższe na uwadze NSA uznał, że także podstawa kasacyjna dotycząca zastosowania art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach nie jest zasadna, jak też powiązana z zastosowaniem tego przepisu podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.

W tym stanie rzeczy NSA, wobec braku usprawiedlionych podstaw kasacyjnych, skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił.