Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 389/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1, art. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A.H. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 12 stycznia 2024 r. nr NWXIV.7581.4.52.2023 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem nadanym dnia 20 lutego 2024 r. A. H. (dalej: Skarżąca, Strona), reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, złożyła skargę na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 12 stycznia 2024 r. nr NWXIV.7581.4.52.2023 w przedmiocie ograniczenia korzystania z nieruchomości.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 28 sierpnia 2023 r. nr [...], Starosta [...] (dalej: organ pierwszej instancji), działając na podstawie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. 2023 r., poz. 344 z późn. zm., dalej: u.g.n.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: k.p.a.):

- w pkt 1 decyzji - ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonej na terenie gminy S., obręb S., objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w B., Wydział [...] Ksiąg Wieczystych, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 1, o pow. 0,1381 ha, stanowiącej własność Skarżącej, przez udzielenie P. Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: Spółka) zezwolenia na budowę na przedmiotowej nieruchomości gazociągu, stanowiącego sieć gazową średniego ciśnienia o parametrach PE100RCSDR11 fi 63 mm. Określił, iż gazociąg przebiegać będzie przez działkę 1 na długości 3,0 m, od momentu wpięcia do gazociągu źródłowego, znajdującego się na tej działce, prostopadłe do granicy z działką 2, przechodząc dalej na jej teren oraz posadowiony będzie na głębokości 1,0 m,

- w pkt 2 decyzji - określił powierzchnię obszaru niezbędnego do wykonania robót budowlanych związanych z posadowieniem inwestycji (pasa montażowego) w wymiarze 5,0 m2 oraz powierzchnię pasa zajętości inwestycji - strefy kontrolowanej, wynoszącą 3,5 m2, zgodnie z mapą określającą zakres zajętości przedmiotowej nieruchomości, która stanowi załącznik do decyzji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2023 r. Spółka wystąpiła o wydanie w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. decyzji ograniczającej sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości, w celu realizacji inwestycji liniowej, tj. gazociągu o parametrach i wymiarach wskazanych powyżej. Projektowany gazociąg realizowany jest w ramach zadania obejmującego budowę sieci gazowej wraz z przyłączem w S. przy ul. [...], którego celem jest umożliwienie podłączenia do sieci gazowej istniejących i projektowanych budynków zlokalizowanych w tym rejonie. Sieć będzie realizowana metodą bezwykopową. Właścicielka działki nie wyraziła zgody na inwestycję. Przywołując treść przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie, organ stwierdził, że zamierzenie inwestycyjne spełnia przesłanki, uzasadniające wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

W powołaniu na art. 6 pkt 2 u.g.n., organ uznał, że budowa na ww. nieruchomości gazociągu jest inwestycją celu publicznego. Sieć gazowa projektowana jest poza wjazdem, poza budynkiem i nie stanowi przeszkody w zagospodarowaniu przedmiotowej działki. Średnica projektowanego gazociągu umożliwi podłączenie do niego budynków istniejących oraz projektowanych i wybudowanych w przyszłości w rejonie ul. [...] w S.. Inwestycja znajdująca się na obszarze oznaczonym symbolem [...] - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, spełnia również przesłankę zgodności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie organu proponowany przez Spółkę przebieg sieci gazowej jest najbardziej racjonalny z punktu widzenia uwarunkowań lokalnych i nie ogranicza korzystania z działki nr 1. Organ za spełnioną uznał również przesłankę dotyczącą przeprowadzenia rokowań zwracając uwagę, że Spółka dwukrotne przesłała propozycję cenową właścicielce nieruchomości i dwukrotnie otrzymała odpowiedź odmowną. Ponadto także w toku postępowania w piśmie z dnia 7 czerwca 2023 r. Strona oświadczyła, że nie wyraża zgodny na przyłączenie sieci gazowej na działce będącej jej własnością. W odniesieniu do zastrzeżeń Strony co do przebiegu sieci gazowej organ wyjaśnił, iż nie ma kompetencji do analizy przebiegu projektowanej inwestycji liniowej, dokonuje jedynie sprawdzenia, czy spełnione są przesłanki wskazane w art. 124 ust. 1 u.g.n. Organ wskazał również na informację wynikającą z treści pisma Spółki, iż projektowana sieć gazowa nie spowoduje zajęcia dodatkowej części nieruchomości, gdyż teren, na którym umiejscowiona ma być sieć, jest zajęty przez sieć już istniejącą, ponadto obecnie nie ma możliwości przeprowadzenia sieci inną droga, a ingerencja w działkę 1 jest niezbędna w celu dokonania wpięcia do istniejącej na tej działce sieci gazowej. Decyzja została doręczona w dniu 2 września 2023 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji, wniesionym w ustawowym terminie, Skarżąca zarzuciła organowi dokonanie wywłaszczenia przez ograniczenie jej prawa własności w sposób pozbawiony podstaw - w szczególności w sytuacji niewykazania przez Inwestora oraz organ, iż budowa przyłącza z wykorzystaniem działki 1 jest najbardziej racjonalnym rozwiązaniem i nie jest możliwa w inny sposób. Zdaniem Skarżącej realizacja inwestycji jest możliwa z całkowitym pominięciem jej nieruchomości, z mniejszym nakładem sił i środków oraz przy wykorzystaniu mniejszej powierzchni gruntu. Nadto Skarżąca wskazała na pozorność podjętych w sprawie rokowań, albowiem Spółka w ogóle nie rozważyła racjonalności budowy przyłącza na działce sąsiedniej, a przy tym w nieracjonalny sposób podtrzymała żądanie budowy o przebiegu wskazanym we wniosku. Zarzuciła organowi także brak wszechstronnego rozważenia sprawy, przez co doszło do naruszenia zasady zaufania obywatela do organów władzy publicznej.

Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda Śląski zaskarżoną obecnie decyzją z dnia 12 stycznia 2024 r. nr NWXIV.7581.4.52.2023, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9a w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy opisał stan faktyczny sprawy, przywołał podstawę normatywną rozstrzygnięcia i stwierdził, że w kontrolowanej sprawie zostały spełnione warunki do wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Podkreślił, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż Spółka podejmowała próby uzyskania zgody Skarżącej na ograniczenie sposobu korzystania z tej nieruchomości, które zakończyły się niepowodzeniem. Wojewoda przywołał przy tym pisma z dnia 9 grudnia 2022 r. i z dnia 17 stycznia 2023 r. skierowane do Skarżącej przez Spółkę, w których opisano planowaną inwestycję i związany z nią zakres ograniczenia, przedstawiono (na załączniku mapowym) jej przebieg przez nieruchomość oraz zaproponowano wypłatę jednorazowego wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości i utrudnienia spowodowane posadowieniem na niej sieci gazowej w wysokości 230 zł (pismo z dnia 9 grudnia 2022 r.) bądź 460 zł (pismo z dnia 7 stycznia 2023 r.). Wobec braku zgody właścicielki, Wojewoda uznał, że rokowania zakończyły się wynikiem negatywnym. Nie podzielił przy tym zarzutu pozorności rokowań. W powołaniu na wyjaśnienia Spółki wskazał, że długość fragmentu projektowanej sieci znajdującej się na ww. działce (3 metry) powoduje, że nie jest konieczny transport sprzętem budowlanym przez całą działkę, nadto w odległości od 3 m do 3,2 m od jej granicy przebiega już sieć gazowa, do której nowy odcinek zostanie wpięty. Tym samym również nowy fragment sieci nie uniemożliwi budowy na tym terenie nowego budynku. Ograniczenie w tym zakresie powoduje bowiem istniejąca już sieć. Wojewoda zwrócił uwagę, że Inwestor jako przedsiębiorca przesyłowy uprawniony jest do realizacji inwestycji celu publicznego. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych argumentował, że inwestycja lokalna to nie tylko zamierzenie inwestycyjne służące całej gminie jako podmiotowi władzy lokalnej, może to być bowiem także inwestycja, która swoim zasięgiem bezpośrednio służy węższemu kręgowi mieszkańców gminy, ale pośrednio ma znaczenie dla całej gminy we wskazanym rozumieniu. Podał, iż jak wyjaśniła Spółka w piśmie z 13 listopada 2023 r., planowane przedsięwzięcie polegające na budowie fragmentu sieci gazowej o długości 64 m, sięgającej do ul. [...] pozwoli nie tylko na zaopatrzenie w gaz działki nr 3 (sąsiadującej z działką nr 1), ale także umożliwi w przyszłości, poprzez połączenie w pierścień z istniejącymi już sieciami gazowymi doprowadzenie gazu do budynków przy ul. [...] i [...] oraz działek 4, 5, 6, 7 i 8, co uznać należało za inwestycję celu publicznego. W ocenie Wojewody spełniona została też przesłanka zgodności planowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda wskazał, iż przeprowadzenie przez obszar [...] (w którym położona jest działka nr 1) sieci gazowej związanej z obsługą nawet niewielkiego fragmentu gminy nie jest sprzeczne z ustaleniami planu zawartymi w § 7 ust. 1 pkt 4 lit c. Decyzja została doręczona Stronie w dniu 23 stycznia 2024 r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podniosła zarzuty naruszenia:

- art. 124 ust. 1, 2 i 3 u.g.n. poprzez bezzasadne uznanie, iż w stanie faktycznym sprawy zostały spełnione przesłanki ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości,

- art. 128 ust. 1 i ust. 4 u.g.n. poprzez zaniechanie jego zastosowania i nieprzyznania Skarżącej odszkodowania z tytułu wywłaszczenia własności nieruchomości, odpowiadającej wartości tego prawa,

- art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i zaniechanie wyważenia interesu społecznego i interesu indywidualnego, a tym samym przyznanie prymatu temu pierwszemu,

- art. 64 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wywłaszczenie nieruchomości Skarżącej bez wynagrodzenia w sytuacji, w której nie było to konieczne dla realizacji inwestycji, a co za tym idzie poprzez bezpodstawne i nadmierne ograniczenie korzystania z prawa własności.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zasądzenie oraz zwrotu kosztów postepowania. Uzasadniając skargę pełnomocnik wskazał, że Skarżąca nie przyjęła propozycji Inwestora ze względu na nadmierne ograniczenie prawa własności Skarżącej będące konsekwencją projektowanego przebiegu linii gazowej po najniższych dla Inwestora kosztach. Nadto podał, że wykonanie przyłącza uniemożliwiłoby planowaną w przyszłości budowę budynku na działce nr 1 oraz zagospodarowanie tej działki. Zdaniem strony skarżącej nie można również oczekiwać, że wyrazi ona zgodę na przebieg inwestycji w sytuacji, w której Inwestor zaoferował jej jednorazowe wynagrodzenie w wysokości 230 zł, a następnie 460 zł. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej zaproponowana przez Spółkę kwota jest rażąco zaniżona i jako taka nie mogła zostać zaakceptowana. Spółka nie wskazała także, na jakiej podstawie wyliczyła kwotę rekompensaty, a organ nie ustosunkował się do kwot zaproponowanych w ramach rokowań. Dla wyliczenia wartości szkody niezbędne byłoby sporządzenie operatu szacunkowego. Pełnomocnik wskazał również, że Skarżąca zwróciła się do Spółki z propozycją rozważenia lokalizacji przyłącza sieci gazowej na sąsiadującej z nią działce nr 9, która jest działką niezabudowaną. Spółka wskazała jednak, że brak możliwości skontaktowania się z właścicielką działki nr 9, uniemożliwił podjęcie rokowań. W ocenie pełnomocnika Skarżącej organ powinien rozważyć, czy faktycznie nie jest możliwe wyznaczenie innej lokalizacji inwestycji i zobowiązać Spółkę do przedstawienia rozwiązania kompromisowego, uwzględniającego potrzeby Spółki i Skarżącej. Końcowo wskazał, iż organy powinny mieć na uwadze art. 64 ust. 3 oraz art. 8 Konstytucji RP i dać prymat ochronie prawa własności jednostki kosztem inwestycji gazociągowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zauważył, że odszkodowanie ustalane jest w odrębnym postępowaniu. Wojewoda podkreślił, iż ekwiwalentność zaproponowanych świadczeń pozostaje poza zakresem kontroli organu administracji. Zauważył przy tym, że ograniczenie sposobu korzystania dotyczy powierzchni 3,5 m2, a Spółka dążąc do zawarcia porozumienia zwiększyła kwotę zaproponowanego pierwotnie wynagrodzenia o 100%, zaś Skarżąca na żadnym etapie postępowania nie przedłożyła własnej propozycji finansowej.

W dniu 20 maja 2024 r. do akt wpłynęło pismo pełnomocnika Uczestniczki postępowania – Spółki, z wnioskiem o oddalenie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu pisma zaakcentowano spełnienie w rozpoznawanej sprawie wszystkich przesłanek określonych w art. 124 u.g.n. Wskazano również, że organ odwoławczy nie dopuścił się żadnego ze stawianych przez Skarżącą uchybień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), stosownie do której sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

W oparciu o wymienione kryterium legalności, kontroli sądowoadministracyjnej została poddana decyzja Wojewody z dnia 12 stycznia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji - Starosty [...] z dnia 28 sierpnia 2023 r. w przedmiocie ograniczenia korzystania z nieruchomości.

Ramy prawne kontroli sądowej skarżonej decyzji wyznaczają przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do brzmienia art. 124 ust. 1 tej ustawy, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z kolei zgodnie z ust. 3 przywołanej regulacji, udzielenie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie wymienionych prac. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Decyzja ostateczna stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej (ust. 7). Ustawodawca uzależnił zatem możliwość udzielenia zezwolenia podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie, o którym mowa w art. 124 ust. 1 omawianej ustawy, od spełnienia ściśle określonych przesłanek: zgodności zezwolenia z planem miejscowym, a w przypadku braku planu z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz braku zgody właściciela nieruchomości na takie ograniczenie. Ustawodawca wprowadził wymóg przeprowadzenia z niewyrażającym zgody na planowaną inwestycję właścicielem nieruchomości (użytkownikiem wieczystym), rokowań poprzedzających wystąpienie z wnioskiem o wydanie tej decyzji, mających na celu udostępnienie nieruchomości w sposób dobrowolny. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2088/19, żadnych innych wymogów dla wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. przepisy nie przewidują.

Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, że Spółka pismem złożonym w dniu 20 kwietnia 2023 r. wniosła o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości o nr ewid. 1 należącej do Skarżącej, w celu realizacji inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie gazociągu stanowiącego sieć gazową średniego ciśnienia w sposób wskazany w treści pisma, w odległości 3 m od granicy z działką nr 1 i 2. Wskazała, że na działce nr 1 znajduje się już gazociąg będący gazociągiem źródłowym dla projektowanej sieci gazowej. Argumentując wniosek podała, że realizacja planowanej inwestycji na ww. działce pozwoli na przeprowadzenie sieci gazowej i zasilanie istniejących i projektowanych budynków przy ul. [...] w S.. Średnica projektowanej sieci umożliwia podłączenie kolejnych budynków w przyszłości. Ponadto proponowany przebieg inwestycji jest najbardziej racjonalny z punktu widzenia uwarunkowań lokalnych (karta nr 1 akt administracyjnych).

Zgodnie z treścią art. 6 pkt 2 u.g.n. celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Należy odnotować, iż niewątpliwie budowa fragmentu sieci gazowej średniego ciśnienia jest działaniem, które ma znaczenie dla całej społeczności lokalnej, stwarzając możliwość podłączenia się do sieci gazowej budynkom mieszkalnym zlokalizowanym na działkach sąsiednich, stanowi też przejaw realizacji zadań własnych gminy i realizację celu publicznego. Powyższe pozostaje zgodne z prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, iż niezależnie od ilości odbiorców planowanej inwestycji, realizacja gazociągu należy do spraw służących zaspakajaniu bieżących potrzeb ludności, niezbędnych dla funkcjonowania wspólnoty samorządowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 września 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 323/17; w odniesieniu do zasięgu inwestycji celu publicznego, który służy węższemu kręgowi mieszkańców gminy, ale pośrednio ma znaczenie dla całej gminy por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2013 r. sygn. akt II OSK 1280/13). Jak zasadnie na gruncie rozpoznawanej sprawy zaakcentował organ odwoławczy, okoliczność, że planowana inwestycja ma przebiegać tylko przez wycinek terytorium gminy, nie może stanowić przeszkody dla uznania tego przedsięwzięcia za inwestycję celu publicznego (str. 4 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Należy jednocześnie pamiętać, że podstawowym zadaniem Spółki jest umożliwienie realizacji dostaw paliwa gazowego do wskazanych odbiorców. Spółka przepisami ustawy Prawo energetyczne zobowiązana jest do długoterminowego planowania rozwoju zdolności systemu gazowego w celu zaspokajania uzasadnionych potrzeb w zakresie przesyłania paliw gazowych w obrocie krajowym i transgranicznym, dystrybucji tych paliw i ich magazynowania lub skraplania gazu ziemnego, a także w zakresie rozbudowy systemu gazowego, a tam gdzie ma to zastosowanie, rozbudowy połączeń z innymi systemami gazowymi (art. 9c ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1385 z późn. zm.).

Planowana inwestycja została zatem zasadnie zakwalifikowana przez organy rozstrzygające w sprawie jako inwestycja celu publicznego. Szczegółowy przebieg planowanej inwestycji oraz dalszej rozbudowy sieci w ulicy bocznej od ulicy [...] oraz w przyszłości dla kolejnych działek wymienionych przez Spółkę w piśmie z dnia 13 listopada 2023 r. został przywołany przez organ odwoławczy i przytoczony powyżej, wobec czego nie wymaga powtórzenia.

Działka o nr 1 pozostaje własnością Skarżącej, co wynika z ujawnionych wpisów w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B., Wydział [...] Ksiąg Wieczystych. Stosownie do zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta S., obejmującego swym zasięgiem tereny położone w granicach administracyjnych miasta (Dz. Urz. Woj. Śl. z [...] r., Nr [...], poz. [...]), działka o nr 1 w części, w której zaplanowana została przedmiotowa inwestycja, położona jest w obszarze oznaczonym symbolem [...] określającym podstawowe przeznaczenie terenu jako – tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (§ 8 ust. 1 Uchwały). W ramach ogólnych zasad gospodarowania terenów w granicach każdej działki plan miejscowy dopuszcza lokalizację infrastruktury technicznej związanej z obsługą zagospodarowania działki, terenu czy jednostki przestrzennej, wraz z zagwarantowaniem do niej dostępności komunikacyjnej, wyznaczanych i/lub nie wyznaczanych graficznie na rysunku planu, niebędących terenami w rozumieniu planu (§ 7 ust. 1 pkt 4 lit. c Uchwały). Dla wszystkich terenów, działek w tym działek budowlanych, miejscowy plan ustala w zależności od potrzeb wyposażenie m.in. w sieci: gazową – g wraz ze związanymi z nimi urządzeniami wynikającymi z przepisów odrębnych oraz przynależnymi im pasami obsługi technicznej (§ 82 ust. 3 Uchwały). W dostosowaniu do potrzeb, należy zagwarantować pokrycie zapotrzebowania na gaz z istniejącej i rozbudowywanej sieci gazowej - g, dla celów bytowych, produkcyjnych i oraz celów grzewczych, z uwzględnieniem uwarunkowań wskazanych w § 87 ust. 1 Uchwały. Warto wobec tych regulacji zwrócić uwagę na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny, w którym wyjaśniono, że nie zawsze w planach miejscowych wprost wskazuje się na umiejscowienie konkretnych inwestycji liniowych, a jedynie wspomina się o inwestycjach o charakterze publicznym w zakresie infrastruktury przesyłowej, a im bardziej ogólne postanowienie planu miejscowego w zakresie dopuszczalności inwestycji o charakterze publicznym, tym większy margines swobody dla organu w toku postępowania z art. 124 u.g.n. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt I OSK 537/13). Z mapy z naniesionym przebiegiem inwestycji wynika natomiast, że inwestycja będzie przebiegała po fragmencie działki znajdującej się w obszarze oznaczonym symbolem [...], na której dopuszcza się lokalizację infrastruktury technicznej.

Powyższe pozwala na stwierdzenie, że organy administracji publicznej zasadnie ustaliły zgodność planowanej inwestycji z postanowieniami ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tym kontekście należy pamiętać, iż brak jest podstaw do badania przez organ oraz sąd administracyjny kontrolujący decyzję wydaną na podstawie art. 124 u.g.n., zgodności zapisów planu miejscowego z ogólnie obowiązującymi przepisami prawa, podobnie jak trybu podejmowania uchwały organu gminnego w tym przedmiocie (podobnie m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 340/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 1065/17). Nadto jak zauważa się w orzecznictwie, nie ma konieczności przeprowadzenia rokowań z właścicielami nieruchomości, co do konkretnego przebiegu urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1210/18; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1965/21). Wskazywana przez Skarżącą kwestia lokalizacji przyłącza sieci gazowej na sąsiadującej z nią działce nr 9, nie mogła mieć wobec powyższego wpływu na rozstrzygnięcie.

Przechodząc do kolejnego warunku zastosowania omawianego ograniczenia korzystania z nieruchomości, tj. rokowań, o których mowa w ust. 3 analizowanego przepisu art. 124 u.g.n., wskazać należy na ich przebieg.

Z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 9 grudnia 2022 r. Spółka zwróciła się do Skarżącej z propozycją ustanowienia odpłatnej służebności na należącej do Skarżącej działce nr 1 dla zaprojektowanego gazociągu opisanego szczegółowo w piśmie, poinformowała o parametrach projektowanego gazociągu oraz szerokości strefy ochronnej, przedłożyła załącznik mapowy z lokalizacją planowanego przebiegu sieci gazowej, a także zaproponowała jednorazowe wynagrodzenia w wysokości 230 zł oraz zobowiązała się do pokrycia kosztów notarialnych i sądowych ustanawianego prawa. Spółka podała również, że po zakończeniu budowy nieruchomość zostanie doprowadzona do stanu pierwotnego. Korespondencja została doręczona w dniu 14 grudnia 2022 r. W odpowiedzi na powyższe pismo Skarżąca w wiadomości elektronicznej z dnia 3 stycznia 2023 r. wskazała, że "nie wyraża zgody na jakiekolwiek podłączenia do jej linii gazowej". Spółka ponowiła prośbę kierując do Skarżącej pismo z dnia 17 stycznia 2023 r. W treści pisma zaproponowano za ustanowienie służebności kwotę 460 zł. Zasygnalizowano także możliwość skorzystania przez Spółkę z procedury ograniczenia prawa własności zawartej w art. 124 u.g.n. W korespondencji elektronicznej z dnia 1 lutego 2023 r. Skarżąca potwierdziła, że nie wyraża zgody na powyższe. Jednocześnie Skarżąca nie przedstawiła argumentacji swojego stanowiska ani też propozycji wynagrodzenia (załączniki do wniosku wraz z potwierdzeniem doręczenia korespondencji, karta nr 1 akt administracyjnych).

Nie sposób zatem zgodzić się z twierdzeniem skargi, aby przeprowadzone w sprawie rokowania miały charakter pozorny. Z prowadzonej pomiędzy stronami korespondencji wynika, że Spółka wyczerpała drogę rokowań, które w przedmiocie niniejszego postępowania ustawodawca uznał za obligatoryjny element poprzedzający postępowanie w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 4192/18 w sytuacji, gdy przepisy nie określają szczegółowo, w jaki sposób rokowania powinny zostać zainicjowane, prowadzone i zakończone, to o ich formie i charakterze decyduje na ogół inwestor. Organ, a następnie sąd, ustalają jedynie fakt przeprowadzenia rokowań i nie badają przyczyn braku zgodności stron. Należy pamiętać, iż istotą rokowań nie jest ich prowadzenie aż do momentu wypracowania porozumienia, odmienne stanowisko prowadziłoby do zbędności instytucji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Z materiału dowodowego wynika, że Spółka podjęła działania mające na celu pozyskanie zgody na planowaną inwestycję w części przebiegającym przez działkę Skarżącej, które zakończyły się niepowodzeniem. W prowadzonej korespondencji poruszano kluczowe elementy dotyczące planowanej inwestycji.

Wyjaśnienia również wymaga, iż w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. tryb prowadzenia tych rokowań, a także powody, dla których nie dochodzi do zawarcia umowy pozostają poza zakresem kontroli organu administracji, a w konsekwencji także sądu administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3182/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2017 r. sygn. akt II SA/Po 437/17). Ponadto zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym za spełnienie omawianego warunku można uznać sytuację, gdy właściciel nieruchomości nie odpowiedział na propozycję wyrażenia zgody, wprost sprzeciwił się wyrażeniu takiej zgody, czy sytuację, gdy strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, które okazały się niemożliwe do przyjęcia dla każdej z nich (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Po 653/21). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 2190/21, zwrócił również uwagę, iż kwestie takie jak ekwiwalentność zaproponowanego świadczenia, pozostają poza zakresem kontroli organu administracji, a w konsekwencji także sądu administracyjnego. Nie było zatem podstaw do przeprowadzania przez organy orzekające w sprawie analizy zaproponowanego przez Spółkę wynagrodzenia, trybu przeprowadzenia rokowań, ani też przyczyn, które legły u podstaw braku porozumienia. Przeciwna argumentacja w tym zakresie nie mogła stanowić skutecznego zarzutu skargi. Podobnie nie mogły zostać uwzględnione twierdzenia skargi zmierzające do zakwestionowania wysokości zaproponowanego wynagrodzenia, czy też konieczności przeprowadzenia dowodu z operatu szacunkowego.

Nie budzi wątpliwości, że Skarżąca jako właściciel przedmiotowej działki nie wyraziła zgody na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w sposób wnioskowany przez Spółkę. W toku postępowania każda ze stron podtrzymała swoje stanowisko w sprawie, Spółka - o wydanie przedmiotowej decyzji, natomiast Skarżąca - o braku zgody na realizację inwestycji (pismo z dnia 7 czerwca 2023 r.). W świetle powyższego należało uznać, że wyczerpano przesłanki z art. 124 ust. 3 u.g.n. w postaci uprzedniego przeprowadzenia rokowań, które jednak nie doprowadziły do osiągnięcia konsensusu. Jednocześnie odnotować trzeba, że przebieg inwestycji, jak wynika z przedłożonych w sprawie map, stanowi przedłużenie czynnej sieci gazowej fi 25PE (zlokalizowanej na działce należącej do Skarżącej nr 1), z projektowanym włączeniem do tej sieci (fi 63PE, 3 m2), a jego usytuowanie pozwoliło ocenić, iż zakres ingerencji Inwestora w prawa właściciela nieruchomości miał charakter niezbędny dla tego rodzaju inwestycji. Zakres ograniczenia praw do nieruchomości został ściśle określony w decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 124 u.g.n. oraz jej załączniku. Decyzja jednoznacznie wskazuje przebieg inwestycji, zawiera wszystkie wymagane elementy wymieniając wszystkie parametry i lokalizację przestrzenną inwestycji w sposób tekstowy i graficzny, w tym projektowaną rozbudowę sieci gazowej, miejsce projektowanego przyłącza gazu, określa szerokość oraz powierzchnię pasa zajętości oraz pasa technologicznego.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości należącej do Skarżącej nastąpiło stosownie do trybu przewidzianego art. 124 ust. 1 u.g.n., planowana inwestycja stanowi inwestycję celu publicznego, pozostaje zgodna z zapisami miejscowego zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla tego terenu, a udzielenie zezwolenia zostało poprzedzone rokowaniami, które nie doprowadziły do uzyskania potrzebnej zgody na realizację inwestycji. Nadto planowany przebieg inwestycji determinowany był rozbudową istniejącej sieci gazowej na wskazanym terenie. W tych warunkach wydanie przedmiotowej decyzji, w trybie art. 124 u.g.n. stało się uzasadnione.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w tym przepisów art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, prawidłowego zastosowania przepisów określających zasady związane z gromadzeniem dowodów oraz ich oceną. Organy orzekające w sprawie w uzasadnieniu swoich decyzji wskazały motywy, którymi się kierowały przy ich podejmowaniu, wielokrotnie odwoływały się do stanu faktycznego sprawy i do norm prawnych mających w niej zastosowanie, organ odwoławczy odniósł się do argumentacji odwołania.

Kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła do wniosku, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, w tym - z przyczyn szczegółowo podanych powyżej - nie doszło do podnoszonego w skardze naruszenia art. 124 ust. 1, 2 i 3 u.g.n. Na gruncie rozpoznawanej sprawy niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 64 ust. 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji. Należy pamiętać, iż ograniczanie praw do nieruchomości następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 124 u.g.n., która ze swej istoty narusza interes właściciela nieruchomości. Tego rodzaju decyzja ogranicza prawo własności, lecz jej wydanie zostało przewidziane przez ustawodawcę w celu umożliwienia uprawnionym jednostkom realizacji inwestycji celu publicznego. W rezultacie, należało stwierdzić, iż w sprawie nie doszło do podnoszonego w skardze naruszenia.

Rozpoznawana sprawa nie obejmuje swoim przedmiotem odszkodowania, co czyni nieuzasadnionym zarzut naruszenia art. 128 ust. 1 i ust. 4 u.g.n.

Natomiast co do wniosku pełnomocnika Uczestniczki postępowania zawartego w piśmie z dnia 15 maja 2024 r. w zakresie zwrotu kosztów postępowania, wskazania wymaga, że obowiązujące przepisy nie przewidują zasądzenia na rzecz uczestnika zwrotu kosztów postępowania, niezależnie od wyniku tego postępowania. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 174/13, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W przepisach art. 200-202 p.p.s.a., odnoszących się do postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, ustawodawca nie przewidział zwrotu kosztów zastępstwa procesowego dla uczestnika postępowania na prawach strony.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę skarżącą (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.