Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 762/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 106 § 3 i § 5, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 99 poz 1001
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 759/14 w sprawie ze skargi H. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz H. C. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 759/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H.C., dalej także: skarżąca, na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] w przedmiocie utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Skarżąca w dniu 12 lutego 2013 r. została zarejestrowana w Urzędzie Pracy m.st. Warszawy jako osoba bezrobotna.

Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] orzekł o uznaniu skarżącej z dniem 20 lutego 2013 r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 20 lutego 2013 r. w wysokości 635,40 zł brutto miesięcznie w okresie pierwszych trzech miesięcy posiadania prawa do zasiłku oraz w wysokości 498,90 zł brutto miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku, a następnie decyzją z dnia [...] orzekł o utracie przez ww. prawa do zasiłku od dnia 20 sierpnia 2013 r.

Decyzją z dnia [...] Prezydent m.st. Warszawy orzekł o przyznaniu skarżącej prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia, od dnia 1 października 2013 r. w wysokości 120% zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy miesięcznie, pod warunkiem, że miesięczny wymiar godzin szkolenia wynosi co najmniej 150 godzin; w przypadku niższego miesięcznego wymiaru godzin szkolenia wysokość stypendium ustala się proporcjonalnie, z tym że stypendium nie może być niższe niż 20% zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1.

Następnie Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] orzekł o utracie przez skarżącą prawa do stypendium z dniem 29 października 2013 r.

Skarżąca w dniu 6 grudnia 2013 r. przesłała do Urzędu Pracy m.st. Warszawy za pośrednictwem poczty elektronicznej postanowienie z dnia 11 kwietnia 2013 r. Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy, dotyczące sprawy z wniosku [...] o zmianie danych w Krajowym Rejestrze Sądowym dla podmiotu [...] o numerze KRS [...], z treści którego wynika, że skarżąca od dnia 14 lutego 2013 r. jest likwidatorem spółki.

Wobec powyższego, Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z dnia 2 stycznia 2014 r. wznowił z urzędu postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi z dnia [...].

Następnie decyzją z dnia [...] Prezydent m.st. Warszawy uchylił w/w decyzje. Jako podstawę prawną wskazał przepis art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.). W uzasadnieniu podał, że skarżąca od dnia 14 lutego 2013 r. pełniła funkcję likwidatora w spółce z o.o. Powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy organ wskazał, że osobą bezrobotną nie może być osoba niezdolna i niegotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej albo jest osobą niepełnosprawną, niezdolną i niegotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy. Zdaniem organu pełnienie funkcji likwidatora spółki wiąże się z obowiązkami, które mogą ograniczyć gotowość do pracy w pełnym wymiarze czasu pracy.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, iż bezspornym jest, że skarżąca od dnia 14 lutego 2013 r. pełniła funkcję likwidatora [...] w likwidacji, czego dowodem jest przesłane za pośrednictwem poczty elektronicznej (e-mail) do Urzędu Pracy m.st. Warszawy przez skarżącą postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 11 kwietnia 2013 r., dotyczące sprawy z wniosku [...] o zmianie danych w Krajowym Rejestrze Sądowym dla podmiotu [...] o numerze KRS [...]. Tym samym od dnia 14 lutego 2013 r. skarżąca przestała spełniać ściśle określone warunki do posiadania statusu osoby bezrobotnej z uwagi na brak gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze. Ponadto skarżąca, jak ustalił organ odwoławczy, nadal figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym jako likwidator w/w Spółki.

Zdaniem organu, taka osoba nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia w omawianym znaczeniu. Jednocześnie organ wskazał, że skarżąca z funkcji likwidatora spółki nie została odwołana na podstawie uchwały wspólników, jak również nie złożyła rezygnacji z pełnienia tejże funkcji.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ wszystkich elementów stanu faktycznego sprawy i oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na domniemaniu faktycznym, zgodnie z którym pełnienie funkcji likwidatora w spółce oznacza brak gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy; art. 80 K.p.a., poprzez pominięcie przez organ materiału dowodowego świadczącego o gotowości skarżącej do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy; art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez uznanie, że skarżąca nie spełnia definicji osoby bezrobotnej, tj. przesłanki zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w związku z pełnieniem funkcji likwidatora w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.

Powołując się na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów procesu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Sąd ten wskazał, że definicję osoby bezrobotnej zawiera art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Definicja ta skonstruowana jest z dwóch części. W pierwszej z nich wskazuje się na swego rodzaju przesłanki pozytywne, a więc na warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Druga część zawiera zespół przesłanek negatywnych, w więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu. Z ich zestawienia wynika, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za bezrobotnego. Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie czy zachowanie omawianego statusu. Nie jest możliwe odstąpienie od nich nawet ze względu na szczególne uwarunkowania konkretnej sprawy. Kwestie statusu bezrobotnego nie zależą od uznania organów orzekających. Brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest kategoryczne - bezrobotnym może być jedynie osoba niepozostająca w stosunku pracy czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje się w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy). Ponadto okolicznością wyłączającą uzyskanie statusu bezrobotnego jest między innymi własność lub posiadanie nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.

Sąd I instancji podał, że z postanowień art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy wynika jeszcze przesłanka stanowiąca istotny element definicji bezrobotnego, a mianowicie "gotowość do podjęcia pracy". Sąd podzielił pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 338/12 (CBOSA), iż warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej, lecz gotowość - co do zasady (z wyjątkiem osób niepełnosprawnych) - do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustawa nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy". Jednakże kierując się zasadami wykładni funkcjonalnej, celowościowej i systemowej, nie można takiego zapisu utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Osoba dążąca do uzyskania statusu bezrobotnego w chwili rejestracji musi wprost (a nie w sposób tylko dorozumiany) i w konkretnej formie (podpisanie w obecności urzędnika formuły oświadczenia znajdującego się na karcie rejestracyjnej) uzewnętrznić wolę świadczenia pracy. Jednakże gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego. Gotowość do podjęcia pracy musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych. Gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy.

Sąd I instancji podkreślił, że z brakiem gotowości do podjęcia pracy związana jest między innymi przesłanka uczenia się w szkole w systemie dziennym. Zdaniem tego Sądu w podobny sposób należy podchodzić do osób pełniących funkcję w zarządach spółek prawa handlowego czy też funkcję likwidatora spółki lub innej osoby prawnej. Sam fakt pełnienia funkcji likwidatora spółki i zakres obowiązków przypisanych przez ustawodawcę do tej funkcji (odnośnie do spółki z o.o. vide przepisy rozdziału 6 Kodeksu spółek handlowych) oznaczają, że taka osoba nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia w omawianym znaczeniu. O możliwości uzyskania statusu bezrobotnego przesądzają powyższe kwestie formalne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 338/11, że domniemanie, iż osoba pełniąca funkcję likwidatora spółki nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia i tym samym nie kwalifikuje się do grona bezrobotnych może być obalone tylko przez złożenie rezygnacji z przedmiotowej funkcji. Nie można natomiast oczekiwać od organów administracji orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przeprowadzania postępowania dowodowego i ustalania na przykład, na jakim etapie prowadzone jest postępowanie likwidacyjne danej spółki. Do obowiązków takich organów nie należy zatem badanie zakresu dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie jej statusu bezrobotnego ani też badanie przyczyn, dla których nie zrzekła się ona funkcji likwidatora, zwłaszcza w sytuacji, gdy jest to prawnie dopuszczalne i obiektywnie możliwe (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r., sygn. III CSK 176/09, Lex nr 677761; z dnia 27 stycznia 2010 r., II CSK 301/09, Lex nr 570126 i postanowienie z dnia 19 sierpnia 2004 r., sygn. V CK 600/03, Lex nr 359340).

Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż podstawą pełnienia funkcji likwidatora jest stosunek organizacyjny, który powstaje z chwilą jego ustanowienia (por. Andrzej Kidyba, "Komentarz zaktualizowany do art. 276 Kodeksu spółek handlowych", Lex/el. 2012 r., teza 1). Stosunek ten trwa aż do momentu odwołania likwidatorów uchwałą wspólników, rezygnacji z funkcji likwidatora oraz odwołania likwidatorów przez sąd. Czym innym jest natomiast stosunek obligacyjny, łączący likwidatora ze spółką. Stosunek ten powstaje na skutek zawarcia na przykład umowy o pracę, czy też umowy o świadczenie usług. Stosunek obligacyjny z kolei nie ustaje wskutek odwołania likwidatorów (por. A. Kidyba, "Ibidem", teza 4).

W rozpoznawanej sprawie z ustaleń faktycznych, których skarżąca nie kwestionowała, bezspornie wynika, że H.C. od dnia 14 lutego 2013 r. pełniła funkcję likwidatora Spółki [...] w likwidacji z siedzibą w Warszawie. W tych okolicznościach prawidłowe jest stanowisko organu, że pełnienie przez stronę takiej funkcji wiążącej się z obowiązkami, które mogą ograniczać gotowość do pracy w pełnym wymiarze czasu, stanowiło wystarczający warunek do odmowy przyznania jej statusu osoby bezrobotnej.

W skardze kasacyjnej H.C. zaskarżyła powyższy wyrok w całości.

Wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie jako podstawę wyrokowania stanu faktycznego innego aniżeli wynikający z dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, a mianowicie oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na domniemaniu, że osoba wpisana do KRS jako likwidator spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie spełnia przesłanki gotowości do pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, a tym samym definicji osoby bezrobotnej, podczas gdy zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy świadczy o pełnej zdolności i gotowości skarżącej do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy;

2) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez brak wnikliwego zapoznania się z aktami sprawy, z których jednoznacznie wynika, że od dnia 12 lutego 2013 r. do dnia wydania decyzji o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej, tj.: do 28 lutego 2014 r. była ona obiektywnie gotowa do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy;

3) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez stworzenie na potrzeby wyrokowania, używania i nadawania znaczenia prawnego konstrukcji domniemania faktycznego, zgodnie z którym osoba wpisana do KRS jako likwidator spółki nie jest gotowa do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, obalanego jedynie w sytuacji złożenia przez likwidatora rezygnacji, podczas gdy konstrukcji domniemania nie używają interpretowane przepisy prawa materialnego;

4) art. 106 § 3 w zw. z § 5 P.p.s.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i odmowę dokumentom przedłożonym przez stronę w zakresie zdolności i gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy waloru dowodowego, pominięcie ich w wyniku przyjęcia domniemania, zgodnie z którym osoba wpisana do KRS jako likwidator spółki nie jest gotowa do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy;

5) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez pominięcie okoliczności przedstawienia skarżącej informacji o statusie osoby bezrobotnej wraz z oświadczeniem osoby ubiegającej się o status osoby bezrobotnej, które nie zawierało informacji o konsekwencjach wpisu osoby ubiegającej się o status osoby bezrobotnej do KRS jako likwidatora spółki, co do których skarżąca miała prawo sądzić, że stanowią wyczerpującą informację o tym, w jakich okolicznościach status osoby bezrobotnej przysługuje i kiedy można go utracić, co w konsekwencji stanowiło naruszenie przez organ art. 9 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a.;

6) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do twierdzeń skarżącej i przedstawionych przez nią dowodów wskazujących na spełnianie przesłanki gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy;

7) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów postępowania;

8) art. 145 § 1 pkt. 1) lit. a) P.p.s.a. poprzez nieuchylenie przez Sąd decyzji organu, która naruszała przepisy prawa materialnego, jakie zostały wskazane przez skarżącą w niniejszej skardze kasacyjnej pkt II poniżej, a których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

II. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.: art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że hipotezą tej normy nie jest objęta osoba wpisana do KRS jako likwidator spółki, nawet jeśli jest zdolna i gotowa do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i przyjęcie, że skarżąca nie wypełnia przesłanek definicji osoby bezrobotnej.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że [...] nigdy nie prowadziła działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. Została stworzona na potrzeby konstrukcji spółki komandytowej i jej aktywność do tego obszaru została ograniczona. W konsekwencji zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy świadczy o tym, że w okresie od dnia 12 lutego 2013 r. do dnia wydania decyzji o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej, tj. do 28 lutego 2014 r. skarżąca była zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.

Zdaniem skarżącej wniosek o braku gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu postawiony in abstarcto, przy przyjęciu domniemania faktycznego o tym, iż w każdej sytuacji na likwidatorze spoczywa faktyczny ciężar obowiązków związanych z likwidacją spółki uniemożliwiający osobie pełniącej funkcję likwidatora podjęcie pracy zarobkowej jest całkowicie chybiony. Skarżąca wskazała, że interpretowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie uprawnia do kreowania domniemań. Konstrukcja przepisu nakłada na organy obowiązek zbadania stanu faktycznego uzasadniającego przyznanie lub odmowę przyznania osobie statusu bezrobotnego.

Zastosowane przez Sąd I instancji domniemanie jest domniemaniem faktycznym, zasadniczo wzruszalnym przy przeprowadzeniu przeciwdowodu w każdej formie, która nie jest sprzeczna z prawem. Ograniczenie wzruszalności przyjętego domniemania jedynie do sytuacji, w której likwidator rezygnuje z funkcji jest niedopuszczalne i stanowi przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów.

Skarżąca podniosła, że przedstawiła dowody, które świadczą o tym, że obiektywnie pozostawała w pełnej gotowości do podjęcia pracy, a pełnienie jedynie formalnie funkcji likwidatora w żaden sposób z tym stanem nie kolidowało. W ocenie skarżącej, przyjęta przez Sąd I instancji koncepcja zmierza do zanegowania wszelkich przejawów aktywności społecznej, politycznej, kulturalnej, rodzinnej, wiążącej się z przyjęciem przez osobę bezrobotną pewnych zobowiązań nawet takich, których egzekwowanie nie jest prawnie możliwe.

Ponadto skarżąca zwróciła uwagę, że stosownie do poglądu wyrażonego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. OPS 5/96, bezwzględną przesłanką utraty statusu osoby bezrobotnej nie jest wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Sąd wskazał bowiem, że przyjęcie domniemania, iż osoba wpisana do ewidencji działalności gospodarczej nie spełnia warunków przyznania jej statusu osoby bezrobotnej nie wyklucza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwnego na to, że mimo wpisu do ewidencji, działalność gospodarcza faktycznie nie została podjęta. Formalny status przedsiębiorcy, nie udaremnia zatem a priori dowodu na to, że podmiot zarejestrowany jako przedsiębiorca legitymuje się gotowością do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy.

Skarżąca kasacyjnie podniosła, że Sąd I instancji pominął fakt przedstawienia przez organ informacji dotyczących statusu osoby bezrobotnej, okoliczności skutkujących utratą tego statusu, które to dokumenty skarżąca miała prawo traktować jako wyczerpującą informację organu o okolicznościach, w których status osoby bezrobotnej nie przysługuje. Informacje te w żaden sposób nie wykluczają z kręgu osób bezrobotnych osoby, która wpisana jest do KRS jako likwidator. W przedstawionych osobom ubiegającym się o status osoby bezrobotnej informacjach w zakresie obowiązków tych osób nie ma wzmianki o funkcji likwidatora, której pełnienie wyklucza przyznanie statusu osoby bezrobotnej.

Zdaniem skarżącej istotą sprawy jest to, że na dzień postawienia spółki w stan likwidacji nie prowadziła ona działalności gospodarczej, a zatem względem likwidatora spółki nie uległy konkretyzacji obowiązki związane z tą funkcją w oparciu o przepisy prawa. W odniesieniu do skarżącej ciężar obowiązków spoczywających na likwidatorze na podstawie kodeksu spółek handlowych miał jedynie hipotetyczny wymiar w dacie postawienia spółki w stan likwidacji wiadomym było bowiem, że jej wykreślenie z KRS jest zabiegiem czysto formalnym, niewymagającym od likwidatora aktywności w zakresie zakończenia interesów, zamknięcia transakcji, upłynnienia majątku.

Biorąc udział w szkoleniu organizowanym przez Urząd Pracy, w spotkaniach z doradcą zawodowym, angażując się w inicjatywę spółdzielczości socjalnej, skarżąca dała wyraz temu, ze jest osobą aktywnie poszukującą zatrudnienia, chcącą korzystać z instrumentów służących promocji zatrudnienia i przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu, a przede wszystkim gotową do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu. Formalne ujęcie przesłanki gotowości do podjęcia zatrudnienia stoi w sprzeczności z wykładnią funkcjonalną art. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, nie znajduje również usprawiedliwienia w literalnym brzmieniu przepisu, który posługuje się terminem "gotowości do podjęcia zatrudnienia", wyrażającym się wolą osoby deklarującej tę gotowość, jak i brakiem obiektywnie weryfikowalnych przeszkód w sensie materialnym, faktycznym do podjęcia zatrudnienia. Aspekt formalny, wpis do ewidencji działalności gospodarczej, czy ujawnienie w KRS ma charakter wtórny nie i nie może determinować szerokiej oceny w zakresie gotowości do podjęcia pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Za zasadny w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez pominięcie okoliczności przedstawienia skarżącej informacji o statusie osoby bezrobotnej wraz z oświadczeniem osoby ubiegającej się o status osoby bezrobotnej, które nie zawierało informacji o konsekwencjach wpisu osoby ubiegającej się o status osoby bezrobotnej do KRS jako likwidatora spółki, co do których skarżąca miała prawo sądzić, że stanowią wyczerpującą informację o tym, w jakich okolicznościach status osoby bezrobotnej przysługuje i kiedy można go utracić, co w konsekwencji stanowiło naruszenie przez organ art. 9 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a.

Zgodnie z ogólną zasadą trwałości decyzji ostatecznych wyrażoną w art. 16 § 1 K.p.a., decyzje ostateczne obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję, co może nastąpić tyko w przypadkach ściśle określonych w K.p.a. Są to sytuacje nadzwyczajne, enumeratywnie wymienione w przepisach prawa. Jednym z wyjątków od zasady trwałości decyzji ostatecznych jest zmiana decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania wskutek wystąpienia jednej z przesłanek, o których mowa w art. 145 § 1 K.p.a.

Decyzje administracyjne będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji pod względem zgodności z prawem zostały wydane w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zgodnie z owym przepisem prawa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że skarżąca w dniu 12 lutego 2013 r. została zarejestrowana w Urzędzie Pracy m.st. Warszawy jako osoba bezrobotna. Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 28 lutego 2013 r. orzekł o uznaniu skarżącej z dniem 20 lutego 2013 r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 20 lutego 2013 r. w wysokości 635,40 zł brutto miesięcznie w okresie pierwszych trzech miesięcy posiadania prawa do zasiłku oraz w wysokości 498,90 zł brutto miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku, a następnie decyzją z dnia 21 sierpnia 2013 r. orzekł o utracie przez ww. prawa do zasiłku od dnia 20 sierpnia 2013 r. Decyzją z dnia [...] Prezydent m.st. Warszawy orzekł o przyznaniu skarżącej prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia, od dnia 1 października 2013 r. w wysokości 120% zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy miesięcznie, pod warunkiem, że miesięczny wymiar godzin szkolenia wynosi co najmniej 150 godzin; w przypadku niższego miesięcznego wymiaru godzin szkolenia wysokość stypendium ustala się proporcjonalnie, z tym że stypendium nie może być niższe niż 20% zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1. Następnie decyzją z dnia [...] Prezydent m.st. Warszawy orzekł o utracie przez skarżącą prawa do stypendium z dniem 29 października 2013 r.

Z ustaleń tych wynika również, że skarżąca w dniu 6 grudnia 2013 r. przesłała do Urzędu Pracy m.st. Warszawy za pośrednictwem poczty elektronicznej postanowienie z dnia 11 kwietnia 2013 r. Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy, dotyczące sprawy z wniosku [...] o zmianie danych w Krajowym Rejestrze Sądowym dla podmiotu [...] o numerze KRS [...], z treści którego wynikało, że skarżąca od dnia 14 lutego 2013 r. jest likwidatorem spółki. Wobec powyższego, Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z dnia 2 stycznia 2014 r. wznowił z urzędu postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ww. ostatecznymi z dnia [...] i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] uchylił ww. decyzje. Jako podstawę prawną wskazał przepis art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.). W uzasadnieniu podał, że skarżąca od dnia 14 lutego 2013 r. pełniła funkcję likwidatora w spółce z o.o. Powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy organ wskazał, że osobą bezrobotną nie może być osoba niezdolna i niegotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej albo jest osobą niepełnosprawną, niezdolną i niegotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy. W ocenie organu, pełnienie funkcji likwidatora spółki wiąże się z obowiązkami, które mogą ograniczyć gotowość do pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Wojewodę Mazowieckiego zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W uzasadnieniu owej decyzji organ odwoławczy podał jako niesporny fakt, że skarżąca od dnia 14 lutego 2013 r. pełniła funkcję likwidatora [...] w likwidacji, co w ocenie tego organu daje podstawę do uznania, że od dnia 14 lutego 2013 r. skarżąca przestała spełniać ściśle określone warunki do posiadania statusu osoby bezrobotnej z uwagi na brak gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze. W sprawie ustalono, że skarżąca nadal figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym jako likwidator ww. Spółki. Rozpoznające sprawę organy i w ślad za nimi Sąd I instancji przyjął, że osoba pełniąca funkcję likwidatora spółki nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia w znaczeniu o jakim mowa w at. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Sąd I instancji powołał się przy tym na literaturę i orzecznictwo sądowe, w tym na wyrok Naczelnego sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 338/11.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę powyższe stanowisko zarówno Sądu I instancji, jak i organów rozpoznających sprawę uznać należy za przedwczesne. Podkreślenia bowiem wymaga, że sprawa niniejsza była prowadzona w nadzwyczajnym trybie, jakim jest tryb wznowienia postępowania. O tyle też nie jest trafne powoływanie się przez Sąd I instancji na orzeczenia sądów, w tym na wyrok

Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 338/11, które zostały podjęte w trybie zwykłym i dotyczyły odmowy przyznania statusu osoby bezrobotnej w związku z pełnieniem funkcji likwidatora spółki. Wskazać należy, że prowadząc postępowanie w trybie zwykłym dotyczące rejestracji danej osoby jako osoby bezrobotnej, organ administracji ma obowiązek należycie wyjaśnić sprawę zgodnie z regułami postępowania administracyjnego, w tym zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. To na organie spoczywa obowiązek zebrania już na etapie rejestracji danej osoby jako osoby bezrobotnej w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i wyjaśnienie, czy osoba ubiegająca się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej spełnia ustawowe przesłanki definicji osoby bezrobotnej określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Istotną częścią postępowania rejestracyjnego jest bowiem postępowanie informacyjne dotyczące warunków, jakie należy spełniać, by móc ubiegać się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej oraz okoliczności powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej.

W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie podnosi, że nie została na etapie postępowania rejestracyjnego poinformowana o tym, że pełnienie funkcji likwidatora spółki powoduje niemożność uznania jej za osobę bezrobotną. Okoliczność ta nie została w sprawie wyjaśniona. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ administracji prowadzący rejestrację osób bezrobotnych nie może przerzucać negatywnych skutków postępowania rejestrowego przeprowadzonego w sposób naruszający przepisy art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 8 i art. 9 K.p.a. na osoby, które ubiegały się o uzyskanie statusu osoby bezrobotnej i status ten w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym uzyskały.

Za trafny w świetle powyższego uznać należało nie tylko podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. ale także pozostający z nim w związku zarzut naruszenia art. 145 § pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

Skoro skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu z powodu uznania za usprawiedliwione podniesione w niej ww. zarzuty, które skutkowały uwzględnieniem skargi kasacyjnej, odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej na tym etapie postępowania uznać należało za bezprzedmiotowe.

Wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Rozpoznając ponownie sprawę organ winien wyjaśnić sprawę w podanym wyżej zakresie, poczynić w tym względzie prawidłowe ustalenia i dopiero wówczas wydać w sprawie właściwe rozstrzygnięcie z uwzględnieniem tego, co powiedziano wyżej odnośnie meritum.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 200 w związku z art. 193 P.p.s.a.