Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1188/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-12-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2024 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu M. G., G. G. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 21 października 2024 r. nr: WOP.7721.22.2024.JS w przedmiocie robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku solidarnie na rzecz skarżących M. G., G. G. kwotę 614 (sześćset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. G. i G. G. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie wykonania robót budowlanych.

Sprzeciw został wniesiony w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia 2 listopada 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach (dalej jako: "PINB", "organ I instancji") wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie obiektów budowlanych usytuowanych na terenie działki nr [...] w miejscowości B., gmina Ż.

W trakcie przeprowadzonych w dniu 20 listopada 2023 r. oględzin organ I instancji ustalił, że na terenie działki [...] został zrealizowany budynek mieszkalny jednorodzinny w oparciu o decyzję Starosty Kartuskiego z dnia 14 sierpnia 2004 r., który został oddany do użytkowania w dniu 16 grudnia 2005 r. Pismem z dnia 4 grudnia 2015 r. Starosta Kartuski przyjął zgłoszone roboty budowlane polegające na przebudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Ustalono ponadto, że w 2016 r. M. G. i G. G. (dalej jako: "inwestorzy", "skarżący") wybudowali przy części garażowej budynku wiatę o konstrukcji drewnianej. Inwestor oświadczył, że w 2016 roku wykonał roboty budowlane polegające na budowie w tylnej części garażu 2 ścian o konstrukcji murowanej przykrytych dachem jednospadowym pokrytym papą, co spowodowało utworzenie dodatkowego pomieszczenia magazynowego z częścią warsztatową (dla bieżącej obsługi i konserwacji motocykli). Roboty te zostały wykonane bez "zezwolenia od Starosty Kartuskiego".

PINB ustalił również, że od 2009 r. G. G. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "G. przy ul. C. [...], tj. na działce nr [...]. W tym samym roku skarżący rozpoczął przechowywanie w części garażowej m. in. motocykli będących przedmiotem wynajmu. Część usługowa zajmuje 13,62 % powierzchni całkowitej budynku mieszkalnego.

Ustalono ponadto, że jedna z wybudowanych w 2016 r. ścian została zdemontowana, co spowodowało utworzenie wiaty o konstrukcji gospodarczej z częścią warsztatową. Następnie, w 2022 r. inwestorzy wykonali roboty budowlane polegające na zabudowaniu wiaty oraz pomieszczenia gospodarczo-magazynowego z częścią warsztatową, na które również nie uzyskali "zezwolenia od Starosty Kartuskiego". W listopadzie 2023 r. skarżący zdemontował drewniane ścianki osłonowe, co spowodowało ponowne utworzenie wiaty gospodarczej z częścią warsztatową oraz wiaty przy garażu. W trakcie oględzin ustalono, że we wiacie usytuowanej przy garażu znajdują się m.in. kosiarki, rowery, opony, natomiast nie było motocykli.

Do protokołu z oględzin została dołączona - przedłożona przez T. i A. J. (współwłaścicieli działki nr [...]) - dokumentacja zdjęciowa obrazująca zamknięcie pomieszczeń oraz kopie dokumentów potwierdzających prowadzenie działalności przez inwestora. Strony wniosły dodatkowo zastrzeżenia dotyczące kwestii odległości przedmiotowej inwestycji od granicy z działką nr [...] i przepisów przeciwpożarowych. T. J. oświadczył, że "w garażu prowadzona jest działalność wskazana w przedłożonej do protokołu dokumentacji, natomiast nie zmieniona funkcja tego garażu na funkcję usługowo-warsztatową".

W dniu 28 grudnia 2023 r. organ I instancji przeprowadził dodatkową, niezapowiedzianą kontrolę i ustalił, że "pomiędzy wiatą o funkcji gospodarczej z częścią warsztatową oraz wiatą zlokalizowaną przy garażu zeskładowany został wyrób budowlany - styropian". Dodatkowo organ ustalił, że nie znajdował się tam żaden motocykl.

Decyzją z dnia 11 stycznia 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach orzekł o braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia, w oparciu o przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego w przedmiocie zrealizowania na terenie działki nr [...] w miejscowości B., gmina Ż. wiaty o funkcji gospodarczej z częścią warsztatową o konstrukcji murowanej o wymiarach 3,13 m x 8,02 m (powierzchni zabudowy 25,10 m2), usytuowanej w tylnej części garażu budynku mieszkalnego, zrealizowanej we wrześniu 2021 r. oraz wiaty o funkcji gospodarczej o konstrukcji drewnianej z częściowymi ściankami osłonowymi o powierzchni zabudowy 28,40 m2, usytuowanej przy części garażowej budynku oraz od strony działki nr [...], zrealizowanej w 2016 r. i powiększonej po częściowym zabudowaniu ścianami osłonowymi jesienią 2022 r.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: PWINB, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania A. J. i T. J., decyzją z dnia 21 października 2024 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść przepisu art. 50 ust. 1 – 3 i art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.) organ odwoławczy wskazał, że z przeprowadzonych na jego zlecenie w dniu 11 kwietnia 2024 r. dodatkowych oględzin przez organ I instancji wynika, że przedmiotem postępowania jest jedna wiata o konstrukcji murowano-drewnianej o jednym dachu. Murowana część wiaty posiada wymiary 8,00 m x 3,01 m. Drewniana część wiaty posiada natomiast kształt trapezu, o wymiarach boków: 9,58 m, 2,36 m, 8,55 m, 2,55 m - co daje powierzchnię zabudowy wynoszącą 46,41 m2. Pomiarów wiaty organ I instancji dokonał po zewnętrznym obrysie słupów. Przedmiotowa wiata znajduje się w odległości 2,96 m od ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Część wiaty o konstrukcji murowanej pełni funkcję gospodarczą z częścią warsztatową. Pod tą częścią nie został zaparkowany żaden motocykl. Część wiaty o konstrukcji drewnianej pełni natomiast funkcję gospodarczą. Pod tą częścią wiaty zeskładowano materiał budowlany - styropian. Z oświadczenia złożonego przez inwestora wynika, że wymiary wiaty uległy zmianie z uwagi na zmniejszenie części drewnianej. Współwłaściciel sąsiedniej nieruchomości oświadczył natomiast, że w części drewnianej wiaty nadal parkowane są motocykle, a na czas kontroli usuwane. Ponadto cześć murowana, w jego ocenie, nie spełnia wymogów wiaty, ponieważ jest murowana na fundamentach.

Na skutek przeprowadzenia w dniu 12 sierpnia 2024 r. dodatkowego dowodu z oględzin w celu ustalenia wymiarów przedmiotowej wiaty dokonując pomiarów po zewnętrznych obrysie zadaszenia organ I instancji ustalił, że część wiaty (część dachu) została zdemontowana. W wyniku powyższego, w ocenie PINB, powstały dwie odrębne wiaty: wiata o konstrukcji murowanej o wymiarach 8,07 m x 3,50 m usytuowana za pomieszczeniem garażu oraz wiata o konstrukcji drewnianej usytuowana od strony działki nr [...]. Wiata ta posiada kształt trapezu, a jej boki wynoszą: 6,47 m, 3,33 m, 5,24 m, 3,55 m. Każda z wiat posiada odrębny dach jednospadowy pokryty papą. Wiaty nie są ze sobą konstrukcyjnie powiązane. W rezultacie, w ocenie organu I instancji, przedmiotem postępowania są dwie wiaty: jedna o konstrukcji murowanej i powierzchni zabudowy wynoszącej ok. 28,25 m2, a druga o konstrukcji drewnianej i powierzchni zabudowy wynoszącej ok. 19,05 m2.

Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym dokumentację fotograficzną, organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB, że przedmiotem postępowania nie jest jedna wiata.

W ocenie PWINB z dokumentacji fotograficznej wynika, że obiekt budowlany konstrukcji drewnianej usytuowany od strony działki nr [...] faktycznie jest wiatą, ponieważ jest lekką, zadaszoną budowlą pozbawioną ścian, której elementami konstrukcyjnymi są słupy. Wiata ta wypełnia przesłanki określone w art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, a zatem jej budowa nie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30.

Organ odwoławczy nie podzielił jednak stanowiska PINB odnośnie kwalifikacji drugiego z obiektów budowlanych jako wiaty o konstrukcji murowanej. W związku z czym za konieczne uznał ustalenie, co stanowi przedmiot postępowania. Zdaniem PWINB z dokumentacji fotograficznej wynika, że konstrukcja ta nie jest lekką konstrukcją wspartą na słupach. Inwestorzy wybudowali pełną murowaną ścianę z czterema oknami, jako przedłużenie ściany budynku mieszkalnego od strony północno-zachodniej. W ten sposób została wydzielona przestrzeń (pomieszczenie) za pomocą dwóch istniejących wcześniej ścian budynku oraz nowej ściany wybudowanej w 2021 r. Z pomieszczenia tego zapewniony jest dostęp z budynku mieszkalnego jednorodzinnego (z części garażowej). W rezultacie – zdaniem organu odwoławczego - należy uznać, że pomieszczenie to jest funkcjonalnie związane z budynkiem. Pomieszczenie jest wyposażone w regały, składowane są w nim liczne przedmioty, m. in. materiały budowlane, opony, kartony. Organ administracji ustalił natomiast, że pomieszczenie to pełni funkcję gospodarczą z częścią warsztatową.

PWINB wyjaśnił dodatkowo, że od strony północno-zachodniej i północno-wschodniej pierwotnie zostały wykonane dwie murowane ściany usytuowane prostopadle względem siebie. W ten sposób powstało dodatkowe pomieszczenie magazynowe, z częścią warsztatową, co zostało ustalone przez organ I instancji. Następnie została zlikwidowana jedna ze ścian (od strony północno-zachodniej), co - w ocenie organu I instancji - spowodowało utworzenie wiaty.

Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych PWINB wskazał, że brak jednej ściany nie oznacza jednoznacznie, że obiekt jest wiatą. Kluczowe dla ustalenia, czy dana konstrukcja jest wiatą, będzie jej funkcja.

W niniejszym przypadku nie został wybudowany nowy budynek, ponieważ nowoutworzone pomieszczenie ma wspólne dwie ściany z budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Pomieszczenie pełni funkcję gospodarczą z częścią warsztatową. W ocenie PWINB nie można zatem uznać, że została wybudowana wiata. Doszło natomiast do rozbudowy budynku mieszkalnego, której legalność powinien ocenić organ nadzoru budowlanego.

Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, że dokonane przez inwestorów - w piśmie z dnia 28 października 2015 r. - zgłoszenie Staroście Kartuskiemu przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, które zostało przyjęte bez sprzeciwu dotyczy montażu dwóch drzwi zewnętrznych w pomieszczeniu garażu w miejscu czterech okien. Tym samym zgłoszenie to nie dotyczy przedmiotowej rozbudowy.

Reasumując PWINB wskazał, że powyższe uchybienia organu powiatowego uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Końcowo organ odwoławczy wyjaśnił, że A. J. zmarła w dniu 1 kwietnia 2024 r. Z aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 10 października 2024 r. wynika, że jedynym spadkobiercą zmarłej jest T. J., będący również stroną tego postępowania.

W sprzeciwie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. G. i G. G., reprezentowani przez pełnomocnika zawodowego, wnieśli o uchylenie w całości decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz o zasądzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisu art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, ponieważ rozstrzygnięcie PINB nie jest obarczone uchybieniami wskazanymi przez organ odwoławczy.

W odpowiedzi na sprzeciw Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko, jak w zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej jako: "k.p.a."), skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Przywołany przepis k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Granice rozpoznania sprawy ze sprzeciwu od decyzji określa przepis art. 64e P.p.s.a. wskazując, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "PWINB", "organ odwoławczy") uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach (dalej jako: "PWIN", "organ I instancji") stwierdzająca brak podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia, w oparciu o przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego w przedmiocie zrealizowania na terenie działki nr [...] w miejscowości B., gmina Ż. wiaty o funkcji gospodarczej z częścią warsztatową o konstrukcji murowanej o wymiarach 3,13 m x 8,02 m (powierzchni zabudowy 25,10 m2), usytuowanej w tylnej części garażu budynku mieszkalnego, zrealizowanej we wrześniu 2021 r. oraz wiaty o funkcji gospodarczej o konstrukcji drewnianej z częściowymi ściankami osłonowymi o powierzchni zabudowy 28,40 m2, usytuowanej przy części garażowej budynku oraz od strony działki nr [...] i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że podzielił stanowisko organu I instancji, iż obiekt budowlany konstrukcji drewnianej usytuowany od strony działki nr [...] jest wiatą. Jednocześnie nie podzielił przyjętej przez organ I instancji kwalifikacji drugiego z obiektów budowlanych jako wiaty o konstrukcji murowanej. Ta okoliczność była podstawą wydania decyzji kasacyjnej albowiem PWINB przyjął, że doszło do rozbudowy budynku mieszkalnego, którego legalność powinien ocenić organ nadzoru budowlanego. W ponownym postępowaniu konieczne było uwzględnienie przyjętej przez organ II instancji kwalifikacji wykonanych robót, a z uwagi na zasadę dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego nie było możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu przed PWINB. W uzupełnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że stroną i odwołującą się była A. J. zmarła w toku postępowania. Akt poświadczenia dziedziczenia przedstawił T. J., jedyny spadkobierca zmarłej będący również – jak wskazał organ – stroną postępowania.

W ocenie Sądu stanowisko organu II instancji jest wadliwe. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że jednej strony – nie doszło do rozstrzygnięcia co do obiektu zakwalifikowanego przez organy obu instancji jako wiata, z drugiej strony - ustalenia jakich dokonano na etapie postępowania odwoławczego doprowadziły do zmiany przedmiotu postępowania. PINB w dniu 2 listopada 2023 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie obiektów budowlanych usytuowanych na terenie działki nr [...] w miejscowości B., gmina Ż. Decyzja kończąca postępowanie dotyczyła braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia, w oparciu o przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego w przedmiocie zrealizowania na terenie działki nr [...] w miejscowości B., gmina Ż. wiaty o funkcji gospodarczej z częścią warsztatową o konstrukcji murowanej o wymiarach 3,13 m x 8,02 m (powierzchni zabudowy 25,10 m2) oraz wiaty o funkcji gospodarczej o konstrukcji drewnianej z częściowymi ściankami osłonowymi o powierzchni zabudowy 28,40 m2. Odwołanie od decyzji wnieśli A. i T. J. Organ odwoławczy wydał decyzję na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. z powodu przyjęcia odmiennej kwalifikacji wykonanych robót. Według PWINB nie doszło do budowy wiaty murowanej, ale do rozbudowy budynku mieszkalnego. Tym samym postępowanie dotyczące jednego z obiektów budowlanych (wiaty o konstrukcji murowanej) stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z przepisami k.p.a. stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji powinno prowadzić do uchylenia jego decyzji i umorzenia poprzedzającego ją postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (zob. wyrok WSA w Kielcach z 4 października 2023 r., II SA/Ke 336/23; wyrok NSA z 27 czerwca 2023 r., II OSK 2352/20). Zaniechanie podjęcia wskazanego rozstrzygnięcia doprowadziło do naruszenia zarówno zasad ogólnych postępowania (art. 9 k.p.a., art. 11 k.p.a.) jak i art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie wyjaśnił na jakiej podstawie przyjął, że doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania i na czym ono polegało, ani też nie określił jaki zakres sprawy pozostał do wyjaśnienia. Przypomnieć należy, że kompetencja przewidziana w art. 138 § 2 k.p.a. ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być zastosowana tylko wtedy, gdy zaistnieją ku temu przesłanki przewidziane w tym przepisie. Żadne inne okoliczności nie uzasadniają wydania decyzji kasacyjnej. Także przyjęcie przez organ odwoławczy odmiennej kwalifikacji wykonanych robót budowalnych.

Należy też zwrócić uwagę, że postępowanie odwoławcze zostało przeprowadzone w związku z odwołaniem A. i T. J., właścicieli nieruchomości sąsiedniej (ozn. nr [...]) w stosunku do nieruchomości skarżących. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził wprawdzie, że obie wymienione osoby były stronami postępowania, ale w żadne sposób nie uzasadnił swojego stanowiska. Z akt sprawy nadesłanych przez organy administracji publicznej wynika, że A. i T. J. byli osobami, których inicjatywa procesowa doprowadziła do wszczęcia postępowania (pismo z 10 października 2023 r. – w aktach administracyjnych). O statusie strony w postępowaniu administracyjnym przesądzają przepisy k.p.a. (art. 28) oraz przepisy szczególne (np. ustawy Prawo budowlane). W orzecznictwie sądowym dopuszcza się wszczęcie postępowania na podstawie art. 50 – 51 Prawa budowlanego dotyczącego legalności przeprowadzonych robót budowlanych na wniosek strony (zob. wyrok NSA z 30 sierpnia 2022 r., II OSK 2753/19). Stroną w postępowaniu jest jednak nie ten, kto składa pismo do organu administracji publicznej, ale ten komu przysługuje interes prawny. Innymi słowy, istotne jest to czy wykonane roboty budowlane w jakikolwiek sposób oddziaływują poza działkę inwestora (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 7 lutego 2023 r., II SA/Rz 1047/22). W niniejszej sprawie organ administracji w ogóle nie rozważył czy A. i T. J. legitymowali się interesem prawnym. Fakt wszczęcia postępowania z urzędu daje podstawy do wniosku, że ich pismo zostało potraktowane jako zawiadomienie o potencjalnym naruszeniu prawa uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu. W takim jednak przypadku zawiadamiającym nie przysługuje status strony w postępowaniu. Konsekwencją powyższego jest to, że odwołanie od decyzji organu I instancji wniosły osoby, którym nie przysługiwał status strony. Taka sytuacja oznacza niedopuszczalność wszczęcia i prowadzenia postępowania odwoławczego (zob. art. 134 k.p.a.). Wszczęcie i przeprowadzenie takiego postępowania, a następnie zakończenie go decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oznacza, że zostały naruszone przesłanki wydania takiej decyzji. Nie jest bowiem prawnie dopuszczalne wydanie decyzji kasacyjnej w postępowaniu odwoławczym zainicjowanym przez osoby nie będące stronami. Innymi słowy, nie można wydać decyzji kasacyjnej w niedopuszczalnym postępowaniu odwoławczym.

W ocenie Sądu konieczność zbadania wystąpienia przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., o której mowa w art. 64e P.p.s.a. odnosi się do wystąpienia wszystkich podstaw prawnych wydania decyzji kasacyjnej. Warunkiem oceny merytorycznej zasadności decyzji kasacyjnej jest ocena dopuszczalności wszczęcia i przeprowadzenia postępowania odwoławczego. Z tego też powodu Sąd rozpoznając sprzeciw powinien zbadać prawidłowość wydania takiej decyzji pod względem formalnym (zachowanie terminu i wymogów formalnych odwołania) oraz pod kątem posiadania przez podmiot żądający uruchomienia tego postępowania stosowanej legitymacji. Skoro Sąd ma rozważyć, czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., to musi także ustalić czy w ogóle dopuszczalne było wszczęcie i prowadzenie postępowania przed tym organem (por. wyrok NSA z 3 października 2024 r., II OSK 1730/24; wyrok NSA z 27 lipca 2021 r., I OSK 959/21).

W sprawie zakończonej zakwestionowaną decyzją odwołanie zostało wniesione przez podmioty, które nie miały legitymacji do wniesienia środka prawnego. Sam fakt dysponowania prawem własności nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością na której zrealizowano roboty budowlane nie daje przymiotu strony w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy Prawo budowlane. Wszczęcie postępowania z odwołania podmiotu, który nie jest stroną oznacza, że postępowanie takie powinno zostać umorzone ze względu na jego bezprzedmiotowość. Skoro zatem postępowanie odwoławcze nie powinno się toczyć, to decyzja je kończąca została wydana z naruszeniem przepisów prawa i jako taka nie może ostać się w obrocie prawnym.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151a § 1 zd. 1 P.p.s.a. uwzględnił sprzeciw.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 209 P.p.s.a. uwzględniając wysokość uiszczonego przez skarżących wpisu od sprzeciwu (100 zł) oraz wysokość wynagrodzenia pełnomocnika wnoszącego sprzeciw, będącego radcą prawnym (480 zł) ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 15 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935), a także wysokość opłaty skarbowej (34 zł).

Orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.