Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 832/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15g ust. 1 i ust. 18
journal: Dz.U. 2023 poz 1327
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Specjalista Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi J.T. na czynność Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Katowicach z dnia 20 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 28 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 551/22 stwierdził bezskuteczność zaskarżonej przez J. T. (dalej: Skarżący) czynności Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Katowicach (dalej: organ) z 20 stycznia 2021 r. w przedmiocie świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

Skarżący od marca 2020 r. zaprzestał działalności gospodarczej i nie osiągał dochodów. Uzyskał pomoc w postaci dofinansowania do składek na ubezpieczenie społeczne za miesiące kwiecień – czerwiec z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (dalej: FGŚP) na podstawie art. 15g ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1327; dalej: ustawa COVID)" zawierając z organem stosowną umowę. W trakcie rozliczenia uzyskanych środków przez dedykowany program komputerowy dostępny na stronie FGŚP po złożeniu przez Skarżącego oświadczenia o skorzystaniu z 50% umorzenia składek na pracowników w ZUS, program zablokował dalszą możliwość rozliczenia otrzymanych środków z FGŚP. Wobec tego Skarżący zwrócił środki w wysokości 16241,19 zł.

Następnie zwrócił się o zwrot tej zwróconej wcześniej kwoty. W jego ocenie miał podstawę do otrzymania zwróconych środków w wysokości 16 241,19 zł na podstawie art 31 zo ust. 1 a ustawy COVID.

Pismem z 29 września 2020 r. organ, odwołując się do regulacji art. 15g ust. 18 ustawy COVID poinformował Skarżącego o odmowie wypłaty dofinansowania wskazując, że Skarżący otrzymał już pomoc finansową do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Skarżący pismem z 2 grudnia 2020 r. wezwał organ do wskazania konkretnej podstawy prawnej odmowy wypłaty żądanej kwoty. W odpowiedzi, pismem z 20 stycznia 2021r. organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko podał art. 15g ust. 18 ustawy Covid jako podstawę odmowy zwrotu żądanej kwoty.

Skarżący poszukiwał ochrony przed sądem powszechnym, jednak jego pozew został przekazany przez Sąd Rejonowy dla W. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 28 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 551/22 stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności oraz zasądził od organu kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W ocenie Sądu w tej sprawie informacja, iż roszczenie o zwrot kwoty 16 241,19 zł z tytułu przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy nie przysługuje podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego jako rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.". Sąd wyjaśnił ponadto, że Skarżący wprawdzie uchybił terminowi do wniesienia skargi na pismo organu z 20 stycznia 2021r., ale nastąpiło to bez jego winy. Nie udzielono mu bowiem informacji o sposobie i terminie do jej wniesienia i dlatego sąd skargę rozpoznał. Ponadto stwierdził, że pomimo zastosowania przez organ wadliwej formy prawnej co do sposobu załatwienia żądania strony, to jednak w sytuacji gdy dotyczyło ono w istocie rozliczenia wniosku w zakresie otrzymanych środków (...) powinno być umotywowane. Brak uzasadnienia uznał Sąd pierwszej instancji jako przeszkodę w przeprowadzeniu kontroli legalności czynności i zakwalifikował. Odwołując się do art. 2 i art. 7 Konstytucji zakwalifikował zaskarżoną czynność jako działanie arbitralne i niezgodne z prawem.

Od tego wyroku organ wywiódł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Zarzucił w niej naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 15g ust. 18 w związku z art. 15g ust. 17a ustawy COVID. Postępowanie dotyczyło roszczeń cywilnoprawnych, podejmowanych na podstawie zawartej z organem umowy. Organ wskazał także na dokonanie przez Sąd błędnej oceny zaskarżonej czynności poprzez przyjęcie, że jego pismo z 20 stycznia 2021r. odmawiające zwrotu środków stanowiło czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Tymczasem świadczenie przyznano Skarżącemu na podstawie umowy, która szczegółowo regulowała obowiązki stron. Organ podniósł również zarzut naruszenia art. 53 § 2 p.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy Skarżącego, podczas gdy z pisma organu z 20 stycznia 2021r. wynikało, że stanowi ono odpowiedź na cywilnoprawne roszczenia Skarżącego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 czerwca 2024r., sygn. akt I GSK 580/23 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądził od Skarżącego na rzecz organu 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że rozpoznając przedmiotową skargę związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt I GSK 580/23.

Podkreślenia wymaga, że uchylenie zaskarżonego wyroku przez NSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji. Stosownie bowiem do treści art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zaznaczyć przy tym należy, że rozpatrując ponownie sprawę wojewódzki sąd administracyjny związany jest nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania.

Związanie sądu administracyjnego pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie nawet wówczas, gdy nie podziela wyrażonych w tym wyroku ocen (wyrok NSA z 24 listopada 2022 r., sygn. akt I FSK 1346/22).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic, w jakich rozpoznał skargę kasacyjną NSA i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd administracyjny I instancji nie może więc stosować art.134 § 1 p.p.s.a. bez uwzględnienia konsekwencji wynikających z unormowań zawartych w art. 183 § 1 oraz w art. 190 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 2867/15).

Przeprowadzając kontrolę zaskarżonego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nie miał wątpliwości co do tego, że spór w sprawie powstał w związku z wykonywaniem umowy o udzielenie pomocy finansowej Skarżącemu. W związku z tym - wobec braku koniecznych unormowań - właściwy w tej sprawie pozostaje sąd powszechny. I to sąd powszechny powinien spór w sprawie rozpoznać.

Pozew Skarżącego został prawomocnie odrzucony. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zastosowanej przez Sąd Rejonowy w W. argumentacji, którą uzasadnił wydanie postanowienia z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt [...] o przekazaniu sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. W jego ocenie sąd administracyjny nie jest właściwy, gdy sporne są zagadnienia wykonywania już zawartej umowy. Jednak wobec reguły kolizyjnej z art. 58 § 4 p.p.s.a. – mimo obiektywnego braku właściwości sądu administracyjnego – skargi odrzucić nie można.

Za zasadne uznał Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące braku wyraźnego oznaczenia podstaw wydania podjętego przez Sąd I instancji orzeczenia. Nie wiadomo bowiem jak Sąd pierwszej instancji zakwalifikował zaskarżoną formę działania administracji, a mianowicie czy była to czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. czy też decyzyjna formie załatwienia sprawy, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a

Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 53 § 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wprawdzie wskazał, że zastosował zdanie drugie tego przepisu uznając że Skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, ale nie określił w jaki sposób ów termin obliczył, a konkretnie od kiedy termin ten rozpoczął swój bieg.

Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił także, dlaczego wiążące jest stanowisko organu wyrażone dopiero 20 stycznia 2021r., nie zaś 29 września 2020r., skoro już wówczas jednoznacznie odmówiono uwzględnienia skarżącemu jego żądania. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd ma to zagadnienie wyjaśnić i przesądzić nie zatem tylko o tym, od kiedy należy liczyć termin do wniesienia skargi, ale który z podjętych w tej sprawie aktów stanowić będzie przedmiot sądowej kontroli w tej sprawie. Ewentualnemu stosowaniu przepisu art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. towarzyszyć powinno rozważenie wpływu faktu poszukiwania pierwotnie przez skarżącego ochrony przed sądem

Rozpoznając sprawę ponownie – o ile uzna skargę za wniesioną w terminie – Sąd ma przeprowadzić czynności wykładni prawa materialnego i wskazać, czy stanowisko organu wobec roszczeń skarżącego było uzasadnione, czy też nie.

Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach za niezbędne uznał ustalenie, czy sprawa należy do jego właściwości. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jednak zastosowanie w sprawie mieć będzie regulacja 58 § 4 p.p.s.a., która w istocie ma zapobiegać negatywnym sporom o właściwość między sądami administracyjnymi i sądami powszechnymi. Przywołany przepis nakłada na sąd administracyjny obowiązek przejęcia sprawy, w której sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Jak jednak stwierdził NSA w postanowieniu z 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 67/08 – przepis nie nakłada natomiast obowiązku jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Jednostkowe (oczywiście błędne) uznanie się przez sąd powszechny niewłaściwym nie jest równoznaczne z tym, iż właściwy będzie sąd administracyjny. Takie przekazanie nie może stwarzać dla sądu administracyjnego uprawnienia prawokształtującego poprzez kreowanie nowej właściwości w sytuacji, gdy sąd ten pomimo przekazania sprawy pozostaje dalej niewłaściwy. W takim przypadku merytoryczne rozstrzyganie przez sąd administracyjny powodowałoby, iż orzeczenie takie byłoby dotknięte wadą, gdyż w sprawie orzekałby sąd niewłaściwy w sprawie. Dodatkowo – na co zwrócił uwagę WSA w Białymstoku - odrzucenie przez sąd powszechny pozwu nie musi oznaczać, że w przepisach materialnego prawa administracyjnego przewidziano kompetencje organów administracji. Z odrzucenia pozwu przez sąd powszechny nie sposób wywieść koncepcji tzw. "właściwości wynikowej", wynikającej z zanegowania swojej właściwości w sprawie przez sąd orzekający jako pierwszy (por. Z. Kmieciak, Spory o właściwość a prawo jednostki do sadu, "Glosa" 2003, nr 9, s. 5. za wyrok WSA w Białymstoku z 5 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 733/08). Zatem odrzucenie pozwu przez sąd powszechny (...) nie stoi na przeszkodzie wypowiedzeniu się w przedmiocie określenia trybu postępowania, czy właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania niniejszej sprawy i wydania stosownego orzeczenia. Literalna wykładnia tego przepisu oznacza, że sąd administracyjny ma nakaz oceny legalności decyzji i zastosowania wobec niej środków przewidzianych w art. 145 p.p.s.a. albo oddalenia skargi (por. wyrok WSA w Białymstoku z 5 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 733/08).

Jak wynika z uzasadnienia postanowienia z dnia 17 lutego 2022r. Sądu Rejonowego dla W. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych skoro realizacja art. 15g ust. 1 ustawy COVID jest zadaniem organów administracji, to nie przysługuje droga sądowa przed sądami powszechnymi. Tymczasem spór w sprawie między organem a Skarżącym umowy powstał na etapie realizacji umowy z o wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie wystąpienia COVID-19. Zawarcie tej umowy oznacza, na co zresztą wskazuje jej § 8, że spór poddany ma być rozpoznaniu przez sąd właściwy dla siedziby Wojewódzkiego Urzędu Pracy.

Inaczej rzecz ujmując, skoro Skarżący zawarł w/w umowę, to po jej podpisaniu nie przysługują mu żadne administracyjne środki zaskarżenia czynności wynikających z realizacji umowy, które miałyby w jakikolwiek sposób wkraczać w sferę stosunków cywilnoprawnych. Wszelkie spory związane z takimi umowami cywilnoprawnymi są rozstrzygane przez sądy powszechne, a nie sądy administracyjne. Tym samym Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony przez tutejszy Sąd w postanowieniu WSA w Gliwicach z 1 grudnia 2022 r., III SA/Gl 646/22. Taki sam pogląd wyraził NSA w wyroku z 13 czerwca 2024r., sygn. akt I GSK 580/23.

Wobec powyższego skargę należy oddalić.

Niezależnie od wskazanej wyżej okoliczności braku właściwości Sądu skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.

Dla uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej konieczne jest zakwalifikowanie zaskarżonego aktu lub czynności do jednej z kategorii wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., ewentualnie drogę sądowoadministracyjną powinien przewidzieć konkretny przepis prawa.

W rozpatrywanej sprawie skargą objęta jest czynność organu uzewnętrzniona w piśmie z dnia 20 stycznia 2021r., którą to podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko o odmowie Skarżącemu wypłaty dofinansowania. W ocenie Sądu, z uwagi na charakter wymienionej czynności, skarga powinna być rozpatrywana w ramach wyznaczonych przez art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ). Przypomnieć należy, że aby uznać akt lub czynność za podlegające kontroli sądu administracyjnego, muszą spełniać łącznie cztery warunki, to jest: nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym; muszą mieć charakter publicznoprawny; muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu; muszą dotyczyć uprawnień indywidualnego podmiotu lub jego obowiązków, wynikających wprost z przepisów prawa, a więc musi istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku (Postanowienie NSA z 19 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1767/21). W uzasadnieniu uchwały NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 stwierdzono, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 768/24).

Sąd nie uznał za czynność, na którą przysługuje środek zaskarżenia pisma organu z 29 września 2020r. Skarżący wnosząc pismo z 2 grudnia 2020 r., w którym wezwał organ do wskazania konkretnej podstawy prawnej odmowy wypłaty żądanej kwoty spowodował dokonanie weryfikacji zajętego przez organ stanowiska, czemu dał wyraz w piśmie z 20 stycznia 2021r. Skoro to właśnie w nim organ - poprzez podtrzymanie swojego dotychczasowego stanowiska – zajął ostateczne stwierdzenie co do swojego osądu w sprawie, to właśnie to pismo winno być uznane jako przedmiot skargi.

W ocenie Sądu nie ziściła się w sprawie przesłanka odrzucenia skargi, o której mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. Jak wynika z jego brzmienia, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

Określony cytowanym wyżej przepisem, 30-dniowy termin do wniesienia skargi rozpoczął się zatem w dniu, w którym skarżący dowiedzieli się o podjęciu kwestionowanej obecnie czynności. Z akt sądowych wynika, że organ nie posiada dowodu, na podstawie którego jest możliwie ustalenie daty doręczenia Skarżącemu pisma z 20 stycznia 2021r. Korespondencja nie była wysyłana do Skarżącego za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (karta 25 akt sądowych). Jak jednak NSA w 27 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 1573/22 wniesienie skargi na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. z uchybieniem terminu nie powoduje bezwzględnego obowiązku jej odrzucenia przez Sąd I instancji. Ustawodawca w art. 53 § 2 p.p.s.a. przyznał sądowi kompetencję do rozpoznania skargi, jeżeli uchybienie terminu do jej wniesienia nastąpiło bez winy skarżącego. Mając zatem a uwadze fakt, że pismo organu z 20 stycznia 2021r. nie zwierało pouczenia o środkach zaskarżenia, a Skarżący poszukiwał ochrony poprzez złożenie w dniu 7 lipca 2021r. powództwa sądowego Sąd postanowił skargę rozpoznać. .

Skargą objęta jest czynność organu z 20 stycznia 2021r. w zakresie nieuznania żądania Skarżącego o zapłatę kwoty 16 241,19 zł dotyczącej rozliczenia wniosku nr [...] o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Przedmiotem sporu w sprawie jest to, czy prawidłowo organ odmówił Skarżącemu zwrotu 16241,19zł. W ocenie Skarżącego dokonany przez niego zwrot wymienionej kwoty był niezasadny i ma on podstawy do otrzymania zwróconych środków w wysokości 16241,19zł. Odmienne stanowisko w tej kwestii zajmuje organ. Opierając się na art. 15g ust 18 ustawy COVID wyjaśnił, że w przypadku gdy wnioskodawca uzyskał zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w okresie marzec-maj w całości lub w 50% nie otrzyma ze środków FGŚP środków na ubezpieczenie społeczne pracowników należnych od pracodawcy od przyznanych świadczeń na podstawie art. 15g i art. 15gg również za inne miesiące. W jego ocenie wsparcie z FGŚP w postaci dofinansowania do wynagrodzeń oraz składek na ubezpieczenie społeczne wnioskodawcy mogą otrzymać wyłączcie w przypadku, jeśli nie uzyskali pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy.

Jak wynika z art. 15g ust. 1 ustawy COVID przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, organizacja pozarządowa w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2019 r. poz. 688, 1570 i 2020 oraz z 2020 r. poz. 284), podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz państwowa osoba prawna w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, u których wystąpił spadek obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19, może zwrócić się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19, na zasadach określonych w ust. 7 i 10.

Jednocześnie - według art. 15g ust. 18 ustawy COVID podmioty, o których mowa w ust. 1 i 1a, mogą otrzymać pomoc z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskały pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Przepisu ust. 18 nie stosuje się – o czym stanowi art. 15g ust. 18a ustawy COVID - do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, na które podmioty, o których mowa w ust. 1 i 1a, zwróciły się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19.

Z kolei zgodnie z art. 31zo ust. 1a ustawy COVID na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1)przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych.

Kluczowe znaczenie w sprawie ma ustalenie, czy uzyskanie na podstawie art. 15g ust. 1 ustawy COVID wypłaty ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1a ustawy COVID.

Sąd w składzie orzekającym podziela argumentację zastosowaną przez WSA w Poznaniu w wyroku z 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Po 33/24. Powyższe instytucje nie stanowią takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Po pierwsze, zwolnienie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID nie stanowi tytułu wypłaty, gdyż w tej instytucji nie następuje żadna wypłata. Pomoc ta nie polega na wypłacie, lecz na zwolnieniu z obowiązku opłacania nieopłaconych składek. W odróżnieniu od niej dofinansowanie z art. 15g ust. 1 ustawy polega na wypłacie środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników (w tym składek) objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy. Po drugie, już sama konstrukcja tych dwóch rodzajów pomocy, w odniesieniu do składek na ubezpieczenie społeczne, uniemożliwia równoczesne ich udzielenie za te same okresy, gdyż nie można zwolnić strony z obowiązku opłacania nieopłaconych składek i jednocześnie dokonać na jej rzecz wypłaty na sfinansowanie składek (skoro zwolniono z obowiązku ich opłacania).

Dodatkowo zauważyć należy, że z tymi samymi kosztami mamy do czynienia wyłączenie w przypadku, gdy odnoszą się one do tych samych pracowników i tego samego okresu rozliczeniowego. Podstawą odmowy przyznania wsparcia, a właściwie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy o jego udzielenie mogłoby być więc wyłącznie stwierdzenie, że wnioskodawca uzyskał już pomoc na pokrycie kosztów wynagrodzeń i składek wskazanych we wniosku konkretnych pracowników za te same okresy rozliczeniowe, nieprzekraczające 3 miesięcy, których dotyczy wniosek (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 105/22; wyrok NSA z 27 kwietnia 2022r., sygn. akt 251/22; wyrok WSA w Łodzi z 20 września 2023r. sygn. akt I SA/Łd 465/23; wyrok NSA z 27 kwietnia 2022r. sygn. akt I GSK 284/22; wyrok NSA z 2 marca 2022r. sygn. akt I GSK 19/22).

Stan faktyczny co do faktów mających znaczenie prawne nie był sporny. Skarżący uzyskał - na podstawie art. 15g ustawy COVID za kwiecień, maj czerwiec – wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków FGSP w łącznej wysokości 49.447,35zł. Na wnioskowaną kwotę składały się 42.228,00 zł jako dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników objętych obniżonym wymiarem czasu pracy oraz kwota 7.159,35zł na pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników należnych od pracodawcy od kwot dofinansowania do wynagrodzeń. Skarżącemu zostały wypłacone trzy transze dofinansowania do wynagrodzeń pracowników w dniu 27 kwietnia 2020r, w dniu 25 maja.2020r., oraz w dniu 23 czerwca 2020r. po 16.482,45zł każda. Z tytułu wynagrodzenia pracowników rozliczył 33 206,16 zł (rozliczenie z 30 lipca 2020r.).

Za ten sam okres – co przyznał Skarżący w skardze/pozwie o zapłatę z 7 lipca 2021r. – został zwolniony z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek (...) na podstawie art. 31zo ust. 1a ustawy COVID. Skoro zatem Skarżący uzyskał zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników za ten sam okres za który otrzymał dofinansowanie wynagrodzenia pracowników z FGŚP, to zobowiązany był do zwrotu wypłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników.

Zauważyć przy tym należy, że ustalona do zwrotu kwota 16 241,19zł obejmowała zwrot 7 159,35zł tytułem wypłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników należnych od pracodawcy od kwoty dofinansowania oraz 9 081,84zł tytułem zwrotu niewykorzystanych świadczeń. Powyższe wartości zostały określone po wykonaniu przez Skarżącego § 3 umowy, w którym zobowiązał się do złożenia do organu dokumentów potwierdzające prawidłowość wykorzystania środków oraz dokumentów potwierdzających zatrudnienie pracowników, na których otrzymał świadczenie, przez okres objęty dofinansowaniem.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.