Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 493/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 7 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 349/23 zawieszające postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 6 lutego 2023 roku nr ... znak ... w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalno-usługowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 27 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 349/23 zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 6 lutego 2023 roku nr ... w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalno-usługowego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że decyzją z dnia 6 lutego 2023r. Wojewoda Łódzki na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej w skrócie jako: "k.p.a") utrzymał w mocy decyzję Starosty B. z dnia 16 listopada 2022 r. w przedmiocie przeniesienia na B. P. decyzji z dnia 2 października 2022 r. o pozwoleniu na rozbudowę istniejącego budynku mieszkalno-usługowego o ogród zimowy.

Z uzasadnienia powyższego rozstrzygnięcia wynika, że dnia 2 października 2020 roku Starosta B. wydał decyzję o pozwoleniu na rozbudowę istniejącego budynku mieszkalno-usługowego o ogród zimowy w miejscowości J. na działce o numerze ewidencyjnym ..., obr. B., gm. B. Pozwolenie to zostało wydane na rzecz dwóch inwestorów (dwóch współwłaścicieli nieruchomości w postaci działki gruntu o numerze ewidencyjnym ...) – W. J. oraz B. P.

W dniu 17 marca 2021 roku skarżący zawarł z B. P. umowę darowizny, na podstawie której podarował jej swój udział w ww. działce. Tym samym stała się ona jedynym właścicielem tej nieruchomości.

W dniu 2 marca 2022 roku W. J. złożył przed notariuszem oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w dniu 17 marca 2021 roku w związku z działaniem pod wpływem błędu co do zamiaru B. P. dalszego wspólnego prowadzenia pożycia małżeńskiego ze skarżącym. B. P. została wezwana do zwrotu nieruchomości dnia 5 marca 2022 roku, jednak nie zareagowała na powyższe wezwanie. Wobec tego skarżący w dniu 17 marca 2022 roku złożył w Sądzie Okręgowym w Warszawie pozew o zobowiązanie B. P. do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na skarżącego własności udziału ½ części przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie jest w toku.

Wnioskiem z dnia 9 października 2022 roku B. P. zwróciła się do Starosty B. o przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę na jej osobę, składając jednocześnie oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz oświadczenie o przyjęciu wszystkich warunków prawno-budowlanych, zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę nr ... wydanej przez Starostę B..

Decyzją z dnia 16 listopada 2022 roku Starosta B. na podstawie art. 40 ust. 1 i 3, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm., dalej również jako: "Prawo budowlane") przeniósł na B. P. decyzję nr ... z dnia 2 października 2020 r. o pozwoleniu na rozbudowę istniejącego budynku mieszkalno – usługowego o ogród zimowy w miejscowości J. na działce o numerze ewidencyjnym ..., obr. B., gm. B..

Wojewoda Łódzki zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie znajdując podstaw do jej zakwestionowania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał, iż przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę może nastąpić tylko w przypadku, kiedy decyzja ta jest ważna. Stosownie do treści art. 37 Prawa budowlanego decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem 3 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż 3 lata. Z akt sprawy wynika, że decyzja Starosty B. z dnia 2 października 2020 r. stała się ostateczna i podlega wykonaniu z dniem 27 października 2020 r. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż znajduje się ona w obrocie prawnym.

Na podstawie materiału zgromadzonego w aktach sprawy ustalono, iż zgodnie z aktem notarialnym z dnia 17 marca 2021 r. B. P. stała się jedyną właścicielką działki, na której znajduje się przedmiotowa inwestycja. Aktualna treść księgi wieczystej potwierdza, iż B. P. jest jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, w ocenie Wojewody Łódzkiego, wnioskodawczyni prawidłowo złożyła wniosek o przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę. Do wniosku załączyła oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a także oświadczenie o przejęciu warunków zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę nr ... wydanej przez Starostę B.. Natomiast z uwagi na fakt, iż jest jedyną właścicielką nieruchomości, na której zaplanowane zostało zamierzenie inwestycyjne, zgoda dotychczasowego inwestora na przeniesienie pozwolenia nie była konieczna.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego Wojewoda Łódzki podkreślił, że organ pierwszej instancji nie zawiadomił stron postępowania o wszczęciu postępowania oraz zgodnie z art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Jednakże w ocenie organu odwoławczego kwestia niezawiadomienia W. J. o prowadzonym postępowaniu nie ma znaczenia w sprawie, bowiem W. J. z chwilą przekazania darowizny na rzecz B. P. utracił faktyczne władztwo nad nieruchomością i obecnie nie posiada żadnego tytułu prawnego do nieruchomości. Zarówno w dniu złożenia wniosku o przeniesienie decyzji, jak i w dniu wydania zaskarżonej decyzji B. P. miała i nadal ma pełne prawo do nieruchomości dz. ..., obr. B., gm. B. W związku z powyższym zarówno zgoda W. J. na przeniesienie decyzji, jak i zajęcie stanowiska w sprawie przed wydaniem decyzji nie były wymagane. Wniosek B. P. z dnia 12 października 2022 r. spełnia wymagania wynikające z art. 40 Prawa budowlanego, zatem brak jest jakichkolwiek przeszkód formalnych do przeniesienia na B. P. decyzji z dnia 2 października 2020 r. o pozwoleniu na rozbudowę istniejącego budynku mieszkalno - usługowego o ogród zimowy w miejscowości J. na działce o numerze ewidencyjnym ..., obr. B., gm. B.. Organ drugiej instancji podkreślił przy tym, że decyzja o przeniesieniu pozwolenia na budowę ma charakter związany, co oznacza, że jeśli nowy inwestor wyrazi chęć przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę i spełni wszystkie warunki przewidziane w ustawie (czyli do wniosku dołączy załączniki wymienione w art. 40 Prawa budowlanego) to organ administracji nie może wydać decyzji odmownej.

Ponadto spór sądowy w sprawie cofnięcia darowizny, a tym samym przywrócenia praw własności W. J. do działki nr ..., obr. B., gm. B., nie mógł być, w ocenie Wojewody Łódzkiego, traktowany jako zagadnienie wstępne. Nierozstrzygnięcie ww. postępowania przed Sądem Okręgowym w Warszawie nie stoi na przeszkodzie w wydaniu decyzji przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. B. P. posiada pełnię praw w stosunku do przedmiotowej działki, więc nic nie stoi na przeszkodzie, aby organ mógł wydać decyzję w sprawie przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę. Zatem uznać należy, iż okoliczność prowadzonego sporu w sprawie cofnięcia darowizny nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę, a tym samym nie stanowi zagadnienia wstępnego, ani przesłanki do zawieszenia postępowania w sprawie.

Skargę na powyższą decyzję wniósł W. J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie:

1) art. 40 ust. 1 pkt. 2) w zw. z art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o przeniesieniu na B. P. decyzji z dnia 2 października 2020 r. bez uzyskania zgody skarżącego, w przypadku, gdy niezbędne było uzyskanie przez organ zgody dotychczasowego inwestora, na rzecz którego decyzja została wydana;

2) art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego w zw. z art. 97 § 1 pkt. 4 w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ pierwszej instancji nie był zobowiązany do zawieszenia postępowania w sprawie przeniesienia na B. P. decyzji z dnia 2 października 2020 roku wobec toczącego się postępowania cywilnego o złożenie przez B. P. oświadczenia woli o przeniesieniu na W. J. darowanej ½ udziału we własności nieruchomości wobec odwołania darowizny;

3) art 40 ust. 3 Prawa budowlanego w zw. z art 10 § 1 i 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ pierwszej instancji nie miał obowiązku zawiadomić skarżącego o prowadzonym postępowaniu w przedmiocie przeniesienia na B. P. decyzji z dnia 2 października 2020 roku.

W związku z powyższym skarżący wniósł m.in. o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, rozważanie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w konsekwencji wniósł o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2023 r. Wojewoda Łódzki odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2023 r. w sprawie o sygn. II SA/Łd 349/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Dalej Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał na treść art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) oraz zaznaczył, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione względami celowościowymi, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej, a celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości ewentualnej konieczności uruchomienia nadzwyczajnych środków wzruszania rozstrzygnięć ostatecznych, np. przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji (zob. postanowienie NSA z 1 lutego 2023 r. III FZ 693/22; postanowienie WSA z 14 kwietnia 2014 r. III SA/Łd 1175/12).

Skarżący opiera swoją argumentację na twierdzeniu, iż z chwilą złożenia B. P. oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli, złożonego pod wpływem błędu, stał się na powrót współwłaścicielem nieruchomości, na której prowadzone ma być przedsięwzięcie budowlane objęte pozwoleniem na budowę. Dlatego też, w ocenie skarżącego, do przeniesienia pozwolenia wymagana jest jego zgoda.

Sąd podkreślił, że ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm., dalej również jako: "k.c.") nie definiuje wprost pojęcia błędu, ale przez sprecyzowanie przesłanek mających znaczenie prawne określa, które błędy w potocznym znaczeniu tego słowa są uważane przez prawo za wadę oświadczenia woli w rozumieniu art. 84 – 86 i 88 k.c., będącą podstawą do uchylenia się od skutków prawnych wadliwego oświadczenia woli. W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że błąd oznacza mylne wyobrażenie o istniejącym stanie rzeczy lub mylne wyobrażenie o treści złożonego oświadczenia woli. Błąd może dotyczyć faktu lub prawa (np. kwalifikacji czynności prawnej). Możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli zachodzi nie tylko wtedy, gdy błąd dotyczył okoliczności faktycznych, ale także wówczas, gdy dotyczył okoliczności prawnych, przy czym musi on być istotny i odnosić się do treści samego oświadczenia woli.

Błąd w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego jest wadą oświadczenia woli powodującą względną nieważność czynności prawnej, czyli jej wzruszalność. Przy czym – co wymaga podkreślenia – uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu dokonuje się na drodze pozasądowej. Jeżeli więc wadliwe oświadczenie woli zostało złożone innej osobie, to wówczas, zgodnie z art. 88 § 1 k.c., uchylenie się od jego skutków należy złożyć jego adresatowi. Uprawnienie to ma charakter prawa podmiotowego, a jego wykonanie kształtuje stosunki między stronami, prowadząc do nieważności czynności prawnej. Możliwość skorzystania z uprawnienia do uchylenia się od skutków prawnych wadliwego oświadczenia zależy wyłącznie od decyzji składającego to oświadczenie, druga strona – adresat oświadczenia – nie może przeszkodzić powstaniu skutków uchylenia, ani też zapobiec unieważnieniu czynności prawnej.

Jeżeli jednak druga strona pozostaje przy stanowisku, że uchylenie się jest bezpodstawne, wówczas możliwe jest rozstrzygnięcie przez sąd, czy było ono uzasadnione. Skuteczność takiego uchylenia się podlega badaniu przed sądami powszechnymi. Przedmiotem oceny sądu jest w tym przypadku zasadność i podstawy uchylenia się od skutków oświadczenia woli. W razie sporu sąd bada, czy spełnione zostały przesłanki błędu prawnie doniosłego i czy uchylenie się od skutków oświadczenia woli nastąpiło w sposób prawem przewidziany. Rozstrzygnięcie sądu ma w tym przypadku charakter deklaratywny, a nie konstytutywny.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, problem ustalenia, czy mamy do czynienia z oświadczeniem woli sformułowanym pod wpływem błędu, stanowić będzie kwestię prejudycjalną, obligującą do zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia przez odpowiedni sąd powszechny. Zgodnie bowiem z powszechnie przyjętym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, wady oświadczeń woli, w rozumieniu przepisów art. 82-88 k.c., nie mogą stanowić przedmiotu badania w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2001 r., sygn. akt II SA 2142/00, niepubl.). Dopiero sąd powszechny może dokonać prawidłowej kwalifikacji prawnej objętego stanem faktycznym sprawy oświadczenia woli. Czym innym bowiem są ustalenia dotyczące złożenia oświadczenia woli i jego treści, a czym innym jego kwalifikacja prawna zmierzająca do przypisania mu określonych skutków prawnych. Ustalenie faktów w postaci oświadczeń woli następuje według reguł postępowania dowodowego (art. 227 i nast. ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm.) oraz dyrektyw wykładni oświadczeń woli (przede wszystkim art. 65 k.c.). Kwalifikacja prawna oświadczeń woli polega zaś na właściwym określeniu tworzonej przez te oświadczenia czynności prawnej, dla ustalenia wywieranych przez nią skutków prawnych. Następuje więc już po ustaleniu faktu złożenia określonych oświadczeń woli i dlatego powinna być odróżniana od procesu zmierzającego do ustalenia tego faktu (por. wyrok NSA z 11 lipca 2007 r., sygn. II OSK 1042/06, publ. CBOSA).

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący w treści aktu notarialnego z dnia 2 marca 2022 r. wskazał wprost, iż uchyla się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w dniu 17 marca 2021 r. w związku z działaniem pod wpływem błędu co do zamiaru B. L. P. dalszego wspólnego prowadzenia pożycia małżeńskiego. Ponadto załączył treść powyższego oświadczenia do pisma, skierowanego do B. P., w którym jednocześnie wezwał ją do zwrotu nieruchomości. Uczestniczka postępowania nie zareagowała na wezwanie skarżącego, kwestionując tym samym skuteczność jego oświadczenia o uchyleniu się od skutków czynności prawnej dokonanej pod wpływem błędu, co spowodowało wytoczenie przez skarżącego powództwa przed sądem powszechnym. Sąd podkreślił, iż nie jest rzeczą organu administracji i sądu administracyjnego ocena, czy oświadczenie o uchyleniu się od skutków czynności prawnej, dokonanej pod wpływem błędu, okazało się skuteczne. Okoliczność ta podlega badaniu w postępowaniu przed sądem powszechnym, zaś uznanie, że skarżący złożył oświadczenie skutecznie, sprawi że zawarta pomiędzy nim i B. P. umowa darowizny jest nieważna ex tunc. W konsekwencji zaś nie sposób będzie uznać, że własność nieruchomości objętej decyzją o pozwoleniu na budowę po wydaniu tego pozwolenia przeszła z dotychczasowego inwestora na nowego inwestora, wnioskującego o przeniesienie pozwolenia na budowę. W takiej sytuacji do przeniesienia pozwolenia na budowę konieczne będzie wyrażenie zgody przez W. J.. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego powyższe okoliczności wskazują, iż w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka zawieszenia postępowania, określona w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a orzeczenie w sprawie o sygn. III C 573/22, toczącej się przed Sądem Okręgowym w Warszawie, stanowić będzie prejudykat, od którego zależeć będzie rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej.

Z uwagi na powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne.

W zażaleniu na postanowienie Sądu z dnia 27 czerwca 2023 r. B. P. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, podjęcie zawiedzonego postępowania i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, zarzucając naruszenie:

1) art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez wadliwe jego zastosowanie i przyjęcie, że zachodzi przypadek objęty dyspozycją tego przepisu, a rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie należy uznać za dowolne, nie mieszczące się w granicach uznania określonego art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem fakt prowadzenia postępowania o odwołanie darowizny udziału w nieruchomości, sam w sobie nie wypełnia przesłanki celowości zawieszenia postępowania o przeniesienie pozwolenia na budowę, w szczególności, że zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. (Dz.U.2023.146), który przesądza o domniemaniu tytułu prawnego Uczestniczki do nieruchomości, który powinien być brany pod uwagę przez Sąd, a wnioskodawca nie uzyskał postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, które wyłączałoby to domniemanie, poprzez wpisanie ostrzeżenia w księdze wieczystej nr ..., a w konsekwencji Sąd orzekając na podstawie aktualnego stanu faktycznego i prawnego, winien uwzględnić to domniemanie, a nie wyłącznie fakt nieuprawdopodobnionej możliwości uznania powództwa za skuteczne, w sytuacji gdy jeżeli nie dojdzie do przepisania pozwolenia na budowę i rozpoczęcia budowy, wygaśnie ono w listopadzie 2023 r., a w konsekwencji zawieszenie postępowania doprowadzi do skutecznego wyeliminowania decyzji z obrotu

2) art. 3 i art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przez dowolne uznanie, iż zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy zgodnie z treścią powołanych przepisów w niniejszym stanie faktycznym, istnieje domniemanie, że prawo jawne w treści księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, zaś tę kwestię Sąd winien brać z urzędu pod rozwagę, przy wydaniu zaskarżonego postanowienia.

Nadto wniesiono o dopuszczenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z wydruku odpisu zupełnego działu III księgi wieczystej nr ..., prowadzonej dla nieruchomości o numerze ewidencyjnym ... z uwagi, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżone postanowienie pominął w całości kwestię domniemania, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, z uwagi na co uzupełnienie materiału dowodowego stało się konieczne i uzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn podanych w zarzutach dotyczących art. 3 i art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się, że regulacja powyższego przepisu dotyczy kwestii prejudycjalnej, czyli sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, będzie miało wpływ na wynik danego postępowania sądowoadministracyjnego. Rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej (por. M. Niezgódka-Medek w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wolters Kluwer 2011, uw. 3 do art. 125).

Przede wszystkim należy zaznaczyć, że dla sądu administracyjnego kwestią wstępną, warunkującą zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., będzie wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli legalności zaskarżonego aktu, stosownie do art. 1 § 1 i §2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Tymczasem w niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki wadliwie zawiesił postępowanie sądowe w trybie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podczas gdy sporna kwestia relacji postępowania cywilnego do toczącego się postępowania administracyjnego w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na budowę objęta była oceną organów obu instancji, które uznały, że nie zaistniała przesłanka z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Z akt sprawy wynika, że już w odwołaniu, a następnie w skardze, W. J. zarzucił naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., podnosząc, że prowadzone postępowanie administracyjne powinno być zawieszone do czasu rozstrzygnięcia zainicjowanej przez niego sprawy cywilnej w przedmiocie cofnięcia darowizny (sygn. akt III C 573/22).

Skoro kwestia potrzeby zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. była rozstrzygana w zaskarżonej decyzji, to obowiązkiem Sądu Wojewódzkiego była ocena przy rozpoznawaniu sprawy, czy doszło do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ze skutkiem przewidzianym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Niedopuszczalne było natomiast potraktowanie tego zagadnienia jako przesłanki do zawieszenia postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W orzecznictwie wskazano, że zagadnienie wstępne ujawnione w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest tożsame z kwestią, która mogła mieć charakter wstępny dla postępowania administracyjnego, poprzedzającego postępowanie przed sądem administracyjnym, ponieważ inny jest cel obu postępowań. Przyjmuje się trafnie, że jeśli w postępowaniu administracyjnym istniało zagadnienie wstępne, ale nie zostało ono przez prowadzący to postępowanie organ dostrzeżone lub nawet zostało dostrzeżone, ale nie zostało właściwie ocenione, to stwierdzenie tej okoliczności będzie dla sądu administracyjnego wystarczającą podstawą do uchylenia kontrolowanego aktu ze względu na jego wadliwość istniejącą w momencie wydania tegoż aktu. Taka sytuacja nie oznacza natomiast, by uchybienie organu administracji było równoznaczne z przesunięciem konieczności rozstrzygania kwestii wstępnej na etap postępowania przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 19 kwietnia 2006 r. I FSK 845/05; Komentarz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, red. T. Woś, wyd. VI, opublikowany WK 2016, Komentarz do art. 125).

Wobec powyższego należy zaznaczyć, że argumentacja przytoczona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jak też w zażaleniu, wykracza poza aspekty, które mogą być rozstrzygane w postępowaniu incydentalnym.

W konsekwencji zasadny okazał się zarzut dotyczący naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., bowiem Sąd Wojewódzki, wadliwie interpretując ten przepis, błędnie orzekł o zawieszeniu postępowania sądowego. Dodać przy tym należy, że powołane w uzasadnieniu postanowienia judykaty nie są adekwatne do stanu niniejszej sprawy.

Z tych wszystkich względów orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, zgodnie z art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Z uwagi na regulację art. 209 p.p.s.a., brak było podstaw do uwzględnienia na tym etapie postępowania wniosku uczestniczki o zasądzenie zwrotu kosztów procesu.