Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SAB/Ol 75/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym narusz. prawa
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na bezczynność Wójta Gminy B. w rozpoznaniu wniosku o dodatek węglowy 1/ zobowiązuje Wójta Gminy B. do rozpoznania wniosku skarżącej z [...] o wypłatę dodatku węglowego, w terminie 14 dni; 2/ stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

W dniu 12 września 2022 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bartoszycach wpłynął wniosek J.W. (skarżąca, strona) o wypłatę dodatku węglowego.

Pismem z dnia 9 grudnia 2022 r. działający z upoważnienia Wójta Gminy Bartoszyce Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bartoszycach poinformował wnioskodawczynię o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku węglowego powołując się na art. 2 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. 2022, poz. 1692 – u.d.w.). W piśmie tym wyjaśniono, że wniosek strony został złożony jako kolejny na ten sam adres miejsca zamieszkania.

W piśmie z dnia 19 grudnia 2022 r. J.W. skierowała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie ponaglenie na niezałatwienia w terminie sprawy jej wniosku z 12 września 2022 r. o przyznanie dodatku węglowego. W jego treści podała, że pod adresem [...] zamieszkują dwie rodziny, tworzące odrębne gospodarstwa domowe. Wyjaśniła, że ona zajmuje parter, a jej syn piętro domu i to jemu przyznany został dodatek węglowy. Podkreśliła, że budynek jest przystosowany do funkcjonowania dwóch odrębnych gospodarstw domowych. Każda kondygnacja budynku wyposażona jest w odrębną kuchnię, łazienkę i pokoje. Oba gospodarstwa korzystają jedynie ze wspólnego wejścia i korytarza oraz współdzielą źródło ciepła - piec. Z uwagi na charakterystykę budynku i jego ograniczenia konstrukcyjne nie jest możliwe formalne wyodrębnienie lokali - w szczególność do 30 listopada 2022 r. Wskazała również na nowelizację u.d.w. oraz stwierdziła, że jej sprawa powinna być rozpoznana z uwzględnieniem znowelizowanych przepisów.

W wyniku rozpatrzenia tego ponaglenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium) postanowieniem z dnia 27 stycznia 2023 r. w pkt 1) wskazało, że Wójt Gminy Bartoszyce pozostaje w bezczynności w sprawie dotyczącej ustalenia prawa J.W. do dodatku węglowego, w pkt 2) stwierdziło, że bezczynność Wójta Gminy Bartoszyce w sprawie dotyczącej ustalenia prawa J.W. do dodatku węglowego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pkt 3) zobowiązało Wójta Gminy Bartoszyce do załatwienia sprawy dotyczącej ustalenia prawa J.W. do dodatku węglowego w terminie 30 dni od otrzymania niniejszego postanowienia i pkt 4) zarządziło wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności Wójta Gminy Bartoszyce w sprawie dotyczącej ustalenia prawa J.W. do dodatku węglowego.

Pismem z dnia 1 marca 2023 r. działający z upoważnienia Wójta Gminy Bartoszyce Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bartoszycach (organ pierwszej instancji) ponownie poinformował wnioskodawczynię o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku węglowego powołując się na art. 2 ust. 3a i 3b u.d.w. W piśmie tym wyjaśniono, że wniosek J.W. został złożony jako kolejny na ten sam adres miejsca zamieszkania.

W piśmie z dnia 8 marca 2023 r. skarżąca skierowała do Kolegium ponaglenie na niezałatwienia w terminie sprawy jej wniosku z 12 września 2022 r. o przyznanie dodatku węglowego. W jego treści przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie zarzuciła, że organ pierwszej instancji, będąc związany postanowieniem Kolegium, nie zastosował się do wskazanych w nim wytycznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie w sposób jednoznaczny wskazało bowiem, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o datku węglowym i organ ma obowiązek rozstrzygnąć sprawę decyzją administracyjną.

Postanowieniem z dnia 27 marca 2023 r., działając na podstawie art. 37 § 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 – k.p.a.), Kolegium wskazało, iż Wójt Gminy Bartoszyce pozostaje w bezczynności w sprawie dotyczącej ustalenia prawa J.W. do dodatku węglowego; stwierdziło, iż bezczynność Wójta Gminy Bartoszyce w sprawie dotyczącej ustalenia prawa J.W. do dodatku węglowego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązało Wójta Gminy Bartoszyce do załatwienia sprawy dotyczącej ustalenia prawa J.W. do dodatku węglowego w terminie 14 dni od otrzymania niniejszego postanowienia; zarządziło wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności Wójta Gminy Bartoszyce w sprawie dotyczącej ustalenia prawa J.W. do dodatku węglowego. W uzasadnieniu wskazało, że przy kolejnej nowelizacji u.d.w. wprowadzono zasadę, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy nowe (art. 31 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 27 października 2022 r.). Wobec powyższego, z woli ustawodawcy organ pierwszej instancji zobowiązany został do spraw wszczętych i nie zakończonych do zastosowania przepisów art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym i po weryfikacji okoliczności wskazanych w tych przepisach do rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej o przyznaniu lub odmowie przyznania dodatku węglowego.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2023 r. organ pierwszej instancji ponownie poinformował skarżącą o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku węglowego.

W skardze z dnia 19 kwietnia 2023 r. J.W. zaskarżyła do tut. Sądu bezczynność Wójta Gminy Bartoszyce w sprawie wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Opisując dotychczasowy przebieg postępowania podniosła, że pomimo dwukrotnego uwzględnienia ponaglenia na niezałatwienie sprawy przez Wójta Gminy Bartoszyce organ ten nadal pozostaje w bezczynności. Pozostawiając wniosek bez rozpoznania organ nie zastosował się do wytycznych Kolegium, popartych przepisami u.d.w. Wskazując na powyższe wniosła o zobowiązanie Wójta do wydania decyzji oraz stwierdzenie rażącej bezczynności organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że Kolegium wskazało, iż w sprawie ma zastosowanie art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w., zaś do instytucji pozostawienia bez rozpoznania na podstawie art. 2 ust. 3b tej ustawy nie można stosować wprost orzecznictwa i dorobku doktryny prawa dotyczących art. 64 § 1 i § 2 k.p.a., lecz dokonać wykładni celowościowej przepisów ustawy o dodatku węglowym z uwzględnieniem nowelizacji ustawy i wydać decyzję merytoryczną. Powyższe stanowisko Kolegium pozostaje nie tylko w odosobnieniu, ale i w niezgodności ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie. Przepis art. 2 ust. 3b u.d.w. stanowi, iż w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek wypłacany jest wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Wbrew stanowisku Kolegium przepis stanowi analogię do instytucji art. 64 § 2 k.p.a. dodał, że rozpoznając wniosek J.W. przeprowadził wywiad środowiskowy na podstawie art. 2 ust. 3c i ust. 3d u.d.w. stwierdzając, iż nie ma podstaw do przyznania dodatku węglowego. Po wywiadzie pracownik stwierdził, iż nie ma możliwości wyodrębnienia adresów, co potwierdza sama strona także w składanych ponagleniach. Strona wraz z rodziną syna zamieszkują w budynku jednorodzinnym, który nie ma wyodrębnionych lokali mieszkalnych, a nadto konstrukcyjnie niemożliwe jest wydzielenie dwóch odrębnych lokali mieszkalnych (wspólne wejście, korytarz i zajmowanie parteru przez wnioskodawczynię, a piętro przez rodzinę syna). Powyższe uniemożliwia nadanie odrębnych adresów, a tym samym przyznanie dwóch dodatków węglowych, wbrew temu co twierdzi strona. Stąd z uwagi na powyższe, działając na podstawie art. 2 ust. 3b u.d.w. organ poinformował skarżącą o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, że sprawa niniejsza została rozpoznana przez tutejszy Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - p.p.s.a.), wedle którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1 – 4. Skarga z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. stanowi środek prawny służący zwalczaniu szeroko rozumianej "opieszałości" organu administracji w prowadzonym postępowaniu. Sąd administracyjny, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), ocenia, czy w postępowaniu rzeczywiście doszło do bezczynności, czy też do przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 p.p.s.a.), czy też nie (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 2400/19, z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 255/16, z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 709/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wa 457/15, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA).

Należy przy tym wyjaśnić, że stosownie do treści art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej takim środkiem jest obecnie ponaglenie, o którym mowa w art. 37 k.p.a. W przedmiotowej sprawie skarżąca przed wniesieniem skargi złożyła stosowne ponaglenie w związku z prowadzeniem postępowania przez organ. Należało zatem uznać, że wniesienie skargi było dopuszczalne, skarżąca uczyniła zadość obowiązkowi wynikającemu z treści art. 37 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935).

Należy przypomnieć, że organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego treścią organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.). W tym świetle należy skonstatować, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz - mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności.

Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który przewiduje, że w tym przypadku sąd:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W realiach niniejszej sprawy skarżąca zarzuciła organowi bezczynność w wydaniu decyzji w przedmiocie dodatku węglowego. W świetle art. 2 ust. 16 u.d.w., przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.

W analizowanej sprawie, w ocenie organu, wystąpiły przesłanki z art. 2 ust. 3b u.d.w. uzasadniające pozostawienie wniosku skarżącej o wypłatę dodatku węglowego bez rozpoznania. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.

Należy zwrócić uwagę, że ust. 3b został dodany do art. 2 ustawy o dodatku węglowym z dniem 20 września 2022 r. na mocy art. 50 ust. 1 lit. b) ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967). W art. 52 tej ustawy zapisano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 50 stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Co istotne, z dniem 3 listopada 2022 r. do art. 2 ustawy o dodatku węglowym zostały dodane kolejne ustępy 3c – 3e w brzmieniu:

"3c. W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.

3d. W przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

3e. W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu."

Wskazana nowelizacja nastąpiła mocą art. 26 punkt 1 lit. a) ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2236). W art. 31 ust. 1 tej ustawy zapisano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 26, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Nadto ustawodawca przyjął, że w przypadku gdy wójt, burmistrz albo prezydent miasta odmówił przyznania dodatku węglowego, zgodnie z art. 2 ust. 16 ustawy zmienianej w art. 26, w sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 3c i 15g tej ustawy, wnioskodawca może złożyć ponownie wniosek o wypłatę tego dodatku (art. 31 ust. 2).

W realiach rozpatrywanej sprawy nie ma wątpliwości co do tego, że skarżąca złożyła jeden wniosek o wypłatę dodatku węglowego, co nastąpiło w dniu 12 września 2022 r. Z zawiadomień organu kierowanych do skarżącej wynika, że z uwagi na przyznanie dodatku węglowego w następstwie innego, wcześniejszego wniosku złożonego na ten sam adres zamieszkania nie jest możliwe przyznanie skarżącej żądanego dodatku dla wskazanego adresu, a organ zobligowany był do pozostawienia wniosku skarżącej bez rozpoznania.

W ocenie Sądu pozostawienie wniosku skarżącej bez rozpoznania - jako przedwczesne w świetle obowiązujących regulacji normatywnych - winno być uznane za nieprawidłowe.

Przepis art. 2 ust. 3b u.d.w. precyzuje, że w przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.

Od powyższej reguły, dotyczącej pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku węglowego, został wprowadzony wyjątek w art. 2 ust. 3c cytowanej ustawy, zgodnie z którym, w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.

Z art. 2 ust. 3d zdanie pierwsze i drugie ustawy o dodatku węglowym wynika z kolei, że w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową.

W ocenie Sądu zastosowanie powyższego wyjątkowego unormowania i w konsekwencji przyznanie dodatku węglowego – jak stanowi art. 2 ust. 3d zdanie pierwsze ustawy o dodatku węglowym – jest możliwe tylko wówczas, gdy gospodarstwo domowe zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe we wskazanym wyżej terminie, ustalenie odrębnego adresu i jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.

Z uwagi na treść przytoczonych przepisów, obligatoryjne było zatem ustalenie przez organ, czy w sprawie zaistniały okoliczności, będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b u.d.w., według którego – co wymaga podkreślenia – w przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy, a pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.

Zatem, w przypadku ustalenia przez organ w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, że pod jednym adresem w odrębnych lokalach (dla których nie było możliwe ustalenie innego adresu), zamieszkuje kilka gospodarstw domowych wykorzystujących oddzielne lub współdzielone źródła ogrzewania, organ przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast w przypadku wykazania przez organ, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu dla lokalu jak i poczynienia przez organ ustaleń wykluczających zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania, organ winien wydać, zgodnie z art. 2 ust. 16 u.d.w., decyzję administracyjną odmawiającą przyznania żądanego dodatku węglowego.

W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że Wójt Gminy Bartoszyce pozostawiając przedwcześnie wniosek skarżącej bez rozpoznania dopuścił się zarzucanej bezczynności. Z bezczynnością organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Taka sytuacja miała miejsce w realiach rozpatrywanej sprawy, co prowadziło do uwzględnienia skargi. Nie ulega bowiem w ocenie Sądu wątpliwości, że pozostawienie podania bez rozpoznania jest formą zakończenia postępowania administracyjnego. Jeżeli organ prowadzący postępowanie pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki uzależniające podjęcie tej czynności materialno - technicznej to pozostaje on w bezczynności, gdyż w istocie odmawia rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w sposób - uwzględniając realia rozpatrywanej sprawy - wskazany w art. 2 ust. 16 u.d.w., to jest poprzez wygenerowanie informacji o przyznaniu dodatku węglowego albo wydania decyzji administracyjnej o odmowie jego przyznania.

Zgodnie ze wskazanym wcześniej art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Przedstawione okoliczności faktyczne jak i wskazane regulacje normatywne uzasadniały w ocenie Sądu zobowiązanie Wójta Gminy Bartoszyce do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 12 września 2022 r., o czym orzeczono w pkt 1 wyroku.

Jednocześnie Sąd stwierdził, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono jak w pkt 2 sentencji wyroku.

Należy podkreślić, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa łączyć należy z sytuacją, w której bezczynność organu musi być pozbawiona racjonalnego uzasadnienia, a także wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne.

W ocenie Sądu taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie przy czym zauważyć należy, że pozostawienie bez rozpoznania wniosku skarżącej złożonego w dniu 12 września 2022 r., aczkolwiek naganne, nie było spowodowane złą wolą organu, lecz długotrwałym i mylnym przekonaniem, że postępowanie wywołane wnioskiem skarżącej, wobec przyznania dodatku węglowego jej synowi, z rodzina którego zamieszkuje należy zakończyć w sposób formalny poprzez pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 2 ust. 3b u.d.w.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z poczynionych rozważań Sądu i wiążą organ stosowanie do art. 153 p.p.s.a.