Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 418/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1,2 i 5; art. 148,
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 listopada 2020 r. sprawy ze skargi D. T. i Z. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], Starosta [...] na podstawie art. 105 § 1 i 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – "k.p.a."), umorzył w całości, wznowione na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5,

art. 147 k.p.a. postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w D. z dnia [...] maja 1994 r.,

nr [...] w przedmiocie podziału działki nr [...], położonej w obrębie [...] m. Z..

Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że D. i Z. T., dalej jako "skarżący", złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w D.

z powodu wydania tego orzeczenia na podstawie okoliczności faktycznych, które okazały się fałszywe oraz na podstawie wadliwych dokumentów, o której to wadliwości organy administracji nie zostały powiadomione. Do wniosku dołączona została kopia decyzji, kopia postanowienia z dnia [...] maja 1994 r. w sprawie zmiany treści punktu 3 decyzji oraz kopia opisu i mapy z dnia [...] maja 1994 r.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r., działając w oparciu o art. 149 § 3

w związku z art. 147 k.p.a., organ odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. Podstawą odmowy wznowienia postępowania administracyjnego było stwierdzenie braku przymiotu strony przez wnioskodawców w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] maja 1994 r. Wnioskodawcy złożyli zażalenie,

a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. D. i Z. T. wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który uchylił postanowienie SKO w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. i poprzedzające je postanowienie Starosty [...].

Sąd ocenił, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w D. , a także stwierdził, że organ nie zbadał kwestii dochowania przez wnioskodawców terminu wynikającego z art. 148 § 1 k.p.a.

W dniu [...] listopada 2019 r. wpłynęło pismo D. i Z. T.,

w którym podtrzymali dotychczasowy wniosek o wznowienie postępowania.

Starosta podał, że mając powyższe na uwadze, w dniu [...] grudnia 2019 r. postanowił wznowić postępowanie administracyjne w sprawie podziału działki nr [...] położonej w obrębie [...] m. Z., zakończone opisaną wyżej decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Rejonowego w D. , o czym zawiadomił wszystkie strony postępowania (właścicieli działek powstałych po podziale działki nr [...]). Jednocześnie, celem ustalenia, czy skarżący dochowali terminu wynikającego z art. 148 § 1 k.p.a. wezwał wnioskodawców do złożenia na piśmie wyjaśnień w następującym zakresie:

- podania daty i okoliczności w których dowiedzieli się o faktach mających stanowić podstawę wznowienia postępowania,

- przedłożenia kopii lub co najmniej przytoczenia treści, podania daty i sygnatury orzeczenia, z którego wynika, że cyt. "do przestępstwa doszło, lecz jedynie z uwagi na upływ czasu jego ściganie nie jest obecnie możliwe".

D. T. wyjaśniła, że o okolicznościach będących podstawą wznowienia postępowania, a w szczególności o tym, że granic nowopowstałych działek nr [...],[...] i [...] z działki nr [...] nie wyznaczał uprawniony geodeta, lecz pracownik Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział w Z., który nie posiadał do tego żadnych uprawnień, dowiedziała się w połowie września 2018 r.

od męża Z. T..

Z. T. wyjaśnił, że o okolicznościach będących podstawą wznowienia postępowania, a w szczególności o tym, że granic nowopowstałych działek nr [...],[...] i [...] z działki nr [...] nie wyznaczał uprawniony geodeta, lecz pracownik Agencji, który nie posiadał do tego żadnych uprawnień, dowiedział się

w połowie września 2018 r., od znajomego, który zastrzegł, aby nie podawać jego danych. Powziął wówczas również informację, że tych pomiarów dokonywał

w rzeczywistości W. K.. Z wypowiedzi znajomego wynikało, że sytuacja taka nie dotyczyła tylko jego nieruchomości, ale przynajmniej kilka razy zdarzyło się, że pracownicy Agencji "wyręczali" uprawnionych geodetów podczas wyznaczania granic w terenie nie posiadając do tego żadnych uprawnień, a następnie geodeci podbijali swoimi pieczątkami taki plan podziału.

Do swoich pism skarżący załączyli:

- kopię załącznika do aktu notarialnego sporządzonego przez biegłego mgr inż. T. T. (fragment operatu szacunkowego nieruchomości- przyp. organu),

- kopię postanowienia Prokuratury Rejonowej w D. z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w sprawie przekroczenia w latach 1995-1996 uprawnień przez specjalistę Agencji Nieruchomości Rolnych w D. przy podziale i sprzedaży działki nr [...] usytuowanej w Z. przy ulicy [...] i działanie tym samym na szkodę interesu własnego Z. T.,

- kopię postanowienia Prokuratury Rejonowej w D. z dnia

[...] października 2017 r., nr [...] w sprawie przekroczenia uprawnień przez Kierownika Urzędu Rejonowego w D. poprzez wydanie decyzji w dniu [...] czerwca 1995 r. dokonującej podziału działki nr [...] usytuowanej w Z. przy ulicy [...] w sposób uniemożliwiający właścicielowi działki nr [...] dostęp do drogi koniecznej, czym działano na szkodę interesu własnego Z. T.,

- kopię postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] lutego 2018 r., sygn. akt [...], o nieuwzględnieniu zażalenia Z. T.

i utrzymaniu w mocy postanowienia z dnia [...] października 2017 r., sygn. akt. [...], o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyn z art. 231 § 1 k.k.

Zdaniem organu, określenie daty "w połowie września 2018 r." i brak uzyskania oświadczenia od anonimowego rozmówcy nie pozwala jednoznacznie zweryfikować, czy podanie zostało złożone w wymaganym przez art. 148 § 1 k.p.a. terminie.

Przede wszystkim jednak, z materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że wnioskodawcy znacznie wcześniej, niż miesiąc przed złożeniem wniosku o wznowienie, dowiedzieli się o okolicznościach jak sami to określają "sfałszowania dowodów". Świadczy o tym treść uzasadnienia doręczonej przez wnioskodawców kopii postanowienia Prokuratury Rejonowej w D. [...] lipca 2016 r., nr [...], w którym czytamy, że cyt. "w wyniku działań pracownika Agencji doszło do sytuacji, iż zostały naruszone prawa Pana Z. T. do swobodnego korzystania z nabytej przez siebie nieruchomości. Z uwagi iż sprzedaż i podział działki przylegającej do nieruchomości Pana T. nastąpiła w latach 1995-1996 zgodnie z art. 101 § 1 pkt 4 k.k. w sprawie tej nastąpiło przedawnienie karalności tego czynu".

W ocenie Starosty, nawet gdyby uznać, że do wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w D. z dnia [...] maja 1994 r. doszło w wyniku przestępstwa, w oparciu o fałszywą dokumentację, to wnioskodawcy nie zachowali terminu z art. 148 § 1 k.p.a. Wobec powyższego organ orzekł o umorzeniu wszczętego postępowania, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a.

Od decyzji odwołanie wnieśli D. . W piśmie tym, zatytułowanym "zażalenie", zarzucili organowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 5

i art. 148 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię tego przepisu oraz błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że składając wniosek o wznowienie postępowania nie zachowali terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a., podczas gdy rzeczowa i dogłębna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego powinna prowadzić do odmiennych wniosków.

Uzasadniając odwołanie skarżący wskazali, że dokumenty, które miały stanowić podstawę do wydania decyzji z dnia [...] maja 1994 r. sporządzone zostały niezgodnie ze sztuką geodezyjną. Nie wyznaczały bowiem jakichkolwiek znaków granicznych pomiędzy nowopowstałymi działkami nr [...], [...] i [...].

Ponadto działka nr [...] od samego początku została pozbawiona dostępu do drogi publicznej. Projekt podziału działki nr [...] oraz opis i mapa wprawdzie zostały podbite przez uprawnionego geodetę, to jednak wykonane zostały w rzeczywistości przez pracownika Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa - Gospodarstwa Rolnego Skarbu Państwa w Z., który nie posiadał w tym zakresie żadnych uprawnień. Dokumenty te jako de facto pochodzące od osoby nieuprawnionej uznać należy za sfałszowane.

Skarżący podnieśli, że jak wynika z ich oświadczeń z dnia [...] grudnia 2019 r., o wspomnianych okolicznościach dowiedzieli się dopiero w połowie września 2018 r. od dawnego kolegi z pracy Z. T., który zastrzegł sobie anonimowość.

Zdaniem strony, z treści orzeczeń Prokuratury Rejonowej w D. Starosta wyciąga niewłaściwe wnioski. Postanowienie z dnia

[...] października 2017 r. dotyczyło przekroczenia uprawnień przez Kierownika Urzędu Rejowego w D. poprzez wydanie decyzji w sposób uniemożliwiający właścicielowi działki nr [...] dostępu do drogi koniecznej. Prokuratura Rejonowa odmówiła wszczęcia śledztwa w sprawie z uwagi na przedawnienie karalności tego czynu. Fakt, iż orzeczenie to wydane zostało

w październiku 2017 r. nie oznacza, że spóźnili się z wnioskiem o wznowienie postępowania. Działanie Prokuratury Rejonowej w [...] nie dotyczyło sfałszowania dokumentu w postaci projektu podziału działki nr [...].

Podobnie przekroczenia uprawnień przez specjalistę Agencji Nieruchomości Rolnych

w D. przy podziale i sprzedaży działki nr [...] dotyczyło postępowanie karne prowadzone pod sygn. akt [...]

Samorządowe Kolegium odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 148 § 1,

art. 105 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało zaskarżoną decyzję

w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Jeśli organ stwierdzi, że termin do wznowienia postępowania nie został zachowany bądź też podmiot żądający wznowienia postępowania nie wskazał ustawowych przesłanek wznowienia wówczas, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., powinien odmówić wznowienia postępowania. W przeciwnym wypadku zobligowany jest podjąć postanowienie o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 k.p.a. Otwiera ono drogę do tak zwanego właściwego postępowania, którego celem jest przeprowadzenie przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 8 2 k.p.a.). Ten etap postępowania wznowieniowego co do zasady powinien zakończyć się wydaniem jednego

z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania administracyjnego, nie zamyka ostatecznie kwestii oceny zachowania terminu do wznowienia postępowania. Organ także po wznowieniu postępowania ma obowiązek z urzędu weryfikować, czy termin określony w art. 148 k.p.a. został zachowany. Jeżeli organ, po wznowieniu postępowania dostrzeże jednak, że wniosek

o wznowienie został złożony z uchybieniem terminu z art. 148 § 1 k.p.a., wówczas powinien takie postępowanie umorzyć.

W ocenie organu odwoławczego, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że wnioskodawcy znacznie wcześniej, niż miesiąc przed złożeniem wniosku o wznowienie, dowiedzieli się o okolicznościach (jak sami określają sfałszowania dowodów). Świadczy o tym treść uzasadnienia postanowienia Prokuratury Rejonowej w D. z [...] lipca 2016 r., nr [...], w sprawie przekroczenia w latach 1995-1996 uprawnień przez specjalistę Agencji Nieruchomości Rolnych w D. P. przy podziale i sprzedaży działki nr [...] usytuowanej w Z. przy ul. [...] i działanie przy tym na szkodę interesu własnego Z. T.. W treści uzasadnienia zapisano bowiem cyt.: "w wyniku działań pracownika Agencji doszło do sytuacji, że zostały naruszone prawa pana Z. T. do swobodnego korzystania z nabytej przez siebie nieruchomości. Z uwagi, że sprzedaż i podział działki przylegającej do nieruchomości pana Z. T. nastąpiła w latach 1995-1996 zgodnie z art. 101 § 1 pkt 44 k.k. w sprawie tej nastąpiło przedawnienie karalności tego czynu".

W myśl utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, strona występująca z wnioskiem o wznowienie postępowania, powinna zadbać o dowody potwierdzające datę, w której dowiedziała się o istnieniu przesłanki wznowienia. Ciężar dowodu dochowania terminu spoczywa zatem na stronie. Strona musi wykazać, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okoliczności mogącej stanowić podstawę wznowienia postępowania i musi tego dokonać w sposób pozwalający organowi zweryfikować, że podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu.

Tymczasem wnioskodawcy nie wskazali dokładnej daty, w której dowiedzieli się o istnieniu przesłanki wznowienia. Oświadczyli jedynie, że o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania dowiedzieli się w połowie września 2018 r. Ta data stoi w wyraźnej sprzeczności z ustaleniami organu I instancji. Zdaniem Kolegium wnioskodawcy o istnieniu przesłanki mogącej stanowić podstawę wznowienia dowiedzieli się już w trakcie postępowania prokuratorskiego

w 2016 r., a nie dopiero w 2018 r. na kilka dni przed złożeniem podania

o wznowienie.

Wobec stwierdzenia w toku wznowionego postępowania, że wniosek o wznowienie nie został złożony w ustawowym terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a., organ umarza postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Na powyższą decyzję D. i Z. T. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której zarzucili zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 5 i art. 148 § 1 k.p.a., poprzez błędną wykładnię tych przepisów;

2) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu;

3) błąd w ustaleniach faktycznych mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia i polegający na przyjęciu, że składając wniosek o wznowienie postępowania nie zachowali terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a., podczas gdy rzeczowa i dogłębna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego powinna prowadzić do odmiennych wniosków.

Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący wnieśli o:

1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego go orzeczenia Starosty [...] i stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego

w D. z dnia [...] maja 1994 r.

2) zawiadomienie o toczącym się postępowaniu i możliwości przystąpienia do udziału w sprawie Prokuratury Rejonowej w D. ewentualnie o:

3) uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi skarżący, podobnie jak w odwołaniu, podnieśli, że we wniosku o wznowienie postępowania szczegółowo opisali sposób naruszenia przepisów prawa przy jej wydawaniu oraz podstawy prawne do unieważnienia tego rozstrzygnięcia. Dołączyli również dokumenty potwierdzające te okoliczności. Wniosek ten został złożony w dniu [...] września 2018 r. Dokumenty które miały stanowić podstawę do wydania decyzji z dnia [...] maja 1994 r. sporządzone zostały niezgodnie ze sztuką geodezyjną. Dokumenty te uznać należy za sfałszowane.

Jak wynika z ich oświadczeń o wspomnianych okolicznościach dowiedzieli się dopiero w połowie września 2018 r., a wniosek o wznowienie pochodzi z dnia

[...] września 2018 r. Nie można zatem mówić, ich zdaniem, o przekroczeniu miesięcznego terminu. Kolegium w zaskarżonej decyzji wskazało na opisane wyżej oświadczenia, ale jednocześnie z nieznanych powodów przyjęło, iż podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z uchybieniem miesięcznego terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Ponadto, Kolegium nie wskazało na jakiej podstawie i z jakich powodów nie uznało za wiarygodne ich oświadczeń. Tym samym naruszono dyspozycję wynikającą z art. 107 § 3 k.p.a. i nie ustosunkowano się do wszystkich zarzutów, chociaż istniał taki obowiązek.

W ocenie skarżących, Kolegium, podobnie jak Starosta [...], wyciąga niewłaściwe wnioski z orzeczeń Prokuratury Rejonowej w D. . Skarżący ponownie wyjaśnili, że działanie Prokuratury Rejonowej w D. dotyczyło czynu polegającego na przekroczeniu uprawnień, natomiast nie dotyczyło sfałszowania dokumentu w postaci projektu podziału działki nr [...]. Podobnie postępowanie karne prowadzone pod sygn. [...] dotyczyło przekroczenia uprawnień przez specjalistę Agencji Nieruchomości Rolnych

w D. przy podziale i sprzedaży działki nr [...].

Skarżący podkreślili, że wcześniej przypuszczali, że sytuacja niezgodna

z prawem nastąpiła na skutek błędu uprawnionego geodety, jednakże o sfałszowaniu dokumentów i wykonaniu pomiarów w rzeczywistości przez osobę nieuprawnioną dowiedzieli się dopiero w połowie września 2018 r. Do podnoszonych przez nich okoliczności, organy obu instancji w ogóle się nie ustosunkowały.

Fałszerstwa dokumentów w postaci projektu podziału oraz opisu i mapy nie można obecnie udowodnić przed sądem karnym z uwagi na przedawnienie karalności tego przestępstwa. Jednakże z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem nie może być wszczęta na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych

w przepisach prawa - art. 145 § 3 k.p.a.

Zdaniem strony, nie można również podzielić poglądu organu, że po wydanej decyzji nastąpiły nieodwracalne skutki, nieruchomość została zbyta osobom trzecim korzystającym z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych i te okoliczności uniemożliwiają wzruszenie tego orzeczenia. Unieważnienie decyzji miałoby prowadzić jedynie do tego, aby wydana została nowa decyzja podziałowa, zgodna

z przepisami prawa, zapewniająca wszystkim nowopowstałym działkom odpowiedni dostęp do drogi publicznej. Powoływanie się w tej sprawie na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych jak czynił to Starosta [...] jest całkowicie nieuzasadnione. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni przed możliwością unieważnienia decyzji, które zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa lub w drodze fałszerstwa. Decyzja o podziale działki nr [...] powinna co najmniej zawierać warunek ustanowienia służebności drogi koniecznej w razie zbycie którejkolwiek z wydzielonych działek. Taki obowiązek wynika z art. 93 ustawy

o gospodarce nieruchomościami, ale także z obowiązującego na dzień wydania decyzji art. 10 ust 2 pkt 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 – j.t.), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności

z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną

w niej podstawą prawną.

Dokonana przez sąd, według kryterium zgodności z prawem, kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie narusza ani przepisów wskazanych

w skardze, ani też innych przepisów prawa materialnego i procesowego w taki sposób, że musiałoby to skutkować jej usunięciem z obiegu prawnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...], umarzającą wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.p.a. postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w D. w przedmiocie podziału działki nr [...], położonej w obrębie [...]

w Z.. Powodem umorzenia postępowania było stwierdzenie, iż skarżący uchybili terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Organy obu instancji uznały bowiem, że skarżący wiedzę o tym, iż decyzja podziałowa została wydana z naruszeniem prawa mogącym stanowić podstawę wznowienia postępowania posiedli znacznie wcześniej aniżeli we wrześniu 2018 r.,

z postanowień wydanych przez Prokuratora Rejonowego w D. z dnia [...] lipca 2016 r., sygn. akt [...] i z dnia [...] października 2017 r., sygn. akt [...]. Jednocześnie organ odwoławczy za niewystarczające dla uprawdopodobnienia zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania uznał twierdzenia skarżących, iż o sporządzeniu dokumentacji geodezyjnej stanowiącej podstawę podziału działki przez osobę nieuprawnioną dowiedzieli się od osoby, która pragnie zachować anonimowość.

W istocie, formułując żądanie wznowienia postępowania skarżący, powołując się na przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., wskazywali we wniosku,

że dokumentacja geodezyjna, sporządzona na potrzeby postępowania podziałowego, została wykonana przez pracownika Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a więc osobę nieposiadającą wymaganych uprawnień, a uprawniony geodeta jedynie się pod tą dokumentacją podpisał. Skarżący wywodzili również w toku postępowania, że to o tej właśnie okoliczności dowiedzieli się w połowie września 2018 r. od osoby, która zastrzegła anonimowość z obawy przed szykanami, które mogą ją spotkać ze strony byłego pracodawcy bądź osób zainteresowanych takim podziałem działki.

Analiza załączonych do pism skarżących dokumentów prowadzi do wniosku, że należy przyznać skarżącym rację co do tego, iż z załączonych postanowień Prokuratora Rejonowego w D. nie wynika, aby przedmiotem prowadzonych przez niego postępowań było sfałszowanie dokumentacji sporządzonej na potrzeby postępowania podziałowego w taki sposób, jak opisano to we wniosku o wznowienie postępowania. Jakkolwiek nie ulega również wątpliwości, że skarżący posiadali wiedzę o ewentualnych nieprawidłowościach przy wydaniu decyzji podziałowej znacznie wcześniej, aniżeli wynika to z wniosku o wznowienie postępowania i do tych okoliczności odniosły się organy obu instancji uznając,

że uchybili terminowi do złożenia wniosku.

Jednak, wbrew wywodom skarżących, organ dokonał również oceny ich twierdzeń w zakresie podnoszonej we wniosku kwestii dotyczącej sporządzenia dokumentacji geodezyjnej przez osobę nieuprawnioną uznając, że skarżący nie wykazali, kiedy i od kogo o okoliczności tej się dowiedzieli, co z kolei uniemożliwiło weryfikację ich twierdzeń i ustalenie, czy termin do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania został zachowany.

Należy się zgodzić z organem, iż to na skarżących spoczywał obowiązek wykazania, że dochowali terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

Jednym z takich szczególnych postępowań, które mogą prowadzić do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej jest tryb wznowienia postępowania. Znajduje on zastosowanie w przypadku wystąpienia wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. przesłanek. Jednym z warunków wznowienia postępowania jest wniesienie podania w terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. Postępowanie wznowieniowe obejmuje kilka faz, a pierwszą z nich jest wstępne badanie wniosku w kontekście spełnienia warunków formalnych, które obejmuje sprawdzenie, czy decyzja objęta wnioskiem jest ostateczna, czy wniosek został złożony przez podmiot uprawniony, a także czy został on złożony w terminie. Dopiero pozytywne rozstrzygnięcie tych zagadnień skutkuje możliwością wszczęcia postępowania i przejścia do kolejnej jego fazy.

W przypadku wszczęcia postępowania i ustalenia na dalszym jego etapie, iż uchybiono terminowi do złożenia wniosku, koniecznym jest umorzenie postępowania, co miało miejsce w badanej sprawie.

Podkreślić również należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wskazania terminu dowiedzenia się przez wnioskodawcę o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania administracyjnego.

Z regulacji zawartej w przepisie art. 148 k.p.a. wynika, że to strona musi wykazać, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania oraz że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o tych okolicznościach. Jednocześnie organ administracji publicznej nie jest zwolniony od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności. Organ administracji obowiązany jest bowiem z urzędu badać zachowanie terminu, gdyż wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa godzące w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2244/16, dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z przedstawionych wyżej rozważań wypływa wniosek, iż to strona powinna wskazać termin, w którym dowiedziała się o okoliczności mogącej stanowić podstawę wznowienia postępowania i przedstawić dowody potwierdzające ten fakt.

Z kolei obowiązkiem organu jest dokonanie weryfikacji twierdzeń strony i ustalenie, czy termin do złożenia wniosku został dochowany.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżący nie zadośćuczynili obowiązkowi wykazania, że dochowali terminu

z art. 148 § 1 k.p.a. Co prawda podali, iż o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania dowiedzieli się w połowie miesiąca września 2018 r.,

a sam wniosek złożyli w dniu [...] września 2018 r., a także iż o okoliczności tej dowiedzieli się od znajomego - byłego pracownika Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, który zastrzegł sobie anonimowość, jednak organ danych tych nie mógł zweryfikować.

Nie miał bowiem możliwości chociażby przesłuchania wskazanej osoby, celem potwierdzenia, czy takie dane na temat powstania dokumentacji geodezyjnej przekazywała skarżącym, a jeżeli tak, to kiedy miało to miejsce.

Podkreślić należy, że skoro konsekwencją postępowania wznowieniowego jest wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej, bądź stwierdzenie wydania jej

z naruszeniem prawa, to dopełnienie wszystkich wymagań formalnych związanych

z wnioskiem o wznowienie postępowania musi być niewątpliwe, a skoro tak,

to podawane przez wnioskodawców okoliczności muszą być weryfikowalne, a organ powinien mieć możliwość ich sprawdzenia.

Jeżeli organ nie miał możliwości przeprowadzenia czynności zmierzających do potwierdzenia, iż wniosek w niniejszej sprawie został złożony w terminie, to trafną jawi się decyzja o umorzeniu postępowania.

Końcowo wskazać należy, że podnoszony przez skarżących zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku, dotyczył bowiem kwestii merytorycznych, które w związku ze stwierdzeniem uchybień formalnych nie mogły być badane.

Z tych względów, sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.