Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2125/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 10 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 443/21 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 19 lutego 2021 r. znak: SKO.PS-80/6038/2997/2020 w przedmiocie świadczenia pieniężnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 443/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę J.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 19 lutego 2021 r. znak: SKO.PS-80/6038/2997/2020 w przedmiocie świadczenia pieniężnego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 24 listopada 2020 r. orzekającą o przyznaniu J.Ś. świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 300 zł miesięcznie od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. Uzasadniając stanowisko organ wskazał, że skarżąca otrzymała świadczenie w maksymalnej kwocie jaką organ przyznaje dla gospodarstw dwuosobowych, wobec czego nie sposób zarzucić mu przekroczenia granic uznania administracyjnego. Nadto, Kolegium wyjaśniło, że kwoty udzielanej pomocy wynikają z tego, że osób oczekujących na pomoc jest wiele, zaś gmina dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na ten cel. Dodało, że rodzina skarżącej objęta jest pomocą od 2012 r. i otrzymuje ją w miarę możliwości finansowych organu. Ze względu na przekroczone kryterium dochodowe od stycznia 2020 r. do października 2020 r. skarżąca korzystała z pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Od listopada 2020 r. do grudnia 2020 r. z uwagi na wstrzymaną wypłatę świadczenia rentowego przyznano skarżącej zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu". Nadto, mimo przekroczenia kryterium dochodowego w miesiącu wrześniu i październiku syn skarżącej został objęty pomocą w zakresie zakupu obiadów w szkole. Rodzina korzysta także z pomocy w formie paczek żywnościowych. Kolegium wskazało, że środki finansowe znajdujące się w dyspozycji organu są bardzo ograniczone w stosunku do liczby osób ubiegających się o przyznanie pomocy społecznej. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że w październiku 2020 r. otrzymała zapomogę pieniężną w kwocie po 50 zł na osobę (łącznie 100zł) i prosi o przyznanie pomocy w wyższej kwocie w miesiącu październiku, Kolegium wyjaśniło, że od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 21 października 2020 r. przyznającej zasiłek celowy specjalny w kwocie 100zł jednorazowo w miesiącu październiku 2020 r. strona nie wnosiła odwołania. Natomiast mając na uwadze, że w odwołaniu od obecnie kwestionowanej decyzji skarżąca wniosła jednocześnie o pomoc w uzyskaniu zapomogi pieniężnej na leki, ubranie i dokonanie opłat, Kolegium poinformowało, iż odrębnym pismem z dnia 19 lutego 2021 r. wniosek skarżącej o przyznanie pomocy społecznej w ww. zakresie, przekazało zgodnie z właściwością do organu pierwszej instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję - w części "dotyczącej miesiąca października 2020 r.", jak również w części "dotyczącej przyznania kwoty 150,00 zł na osobę w miesiącu listopadzie 2020 r." wskazując, że zasiłek celowy w październiku 2020 r. opiewał na kwotę 50zł na osobę - wniosła J.Ś.

Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Sąd wskazał, że przyznana pomoc - pomimo, że nie spełnia oczekiwań skarżącej - została udzielona w zakresie adekwatnym do wysokości środków finansowych posiadanych na ten cel przez organ pomocy społecznej. Organy obu instancji wydając kwestionowane rozstrzygnięcia nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Sąd nie znalazł zatem podstaw do ich uchylenia.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła reprezentowana przez radcę prawnego - pełnomocnika ustanowionego z urzędu – J.Ś. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy tj.: art. 145 § 1 pkt.1 lit. c w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez błędne ustalenie, że organ II instancji wydając decyzję o przyznaniu skarżącej świadczenie pieniężnego w kwocie 300 zł miesięcznie od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. dopełnił ciążącego na nim obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i w konsekwencji prawidłowego ustalenia wysokości świadczenia pieniężnego, w sytuacji gdy organ niewłaściwie ustalił stan faktyczny, gdyż nie wyjaśnił prawidłowo zakresu zaspokojonych potrzeb skarżącej oraz jej możliwości finansowych, zasobów finansowych organu przyznającego pomoc oraz kryteriów jej przyznawania co doprowadziło do błędnego przekonania, że wysokość przyznanego skarżącej świadczenia pieniężnego nie narusza zasad przyznawania pomocy społecznej wynikającej z ustawy o pomocy społecznej.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Istota sprawy sprowadza się do oceny czy organy przyznały skarżącej pomoc społeczną - świadczenie pieniężne w prawidłowej i zasadnej wysokości. Rozpoznawana skarga kasacyjna opiera się jednak jedynie na zarzucie procesowym, zatem tylko w tym zakresie będzie poddana kontroli.

Biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy oraz ocenę zawartą w zaskarżonym wyroku odmówić słuszności należy zarzutowi dotyczącemu naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez błędne ustalenie, że organ II instancji wydając decyzję dopełnił ciążącego na nim obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i w konsekwencji prawidłowego ustalenia wysokości przyznanego świadczenia pieniężnego, przez co wskazane normy postępowania administracyjnego zostały przez organ naruszone. Po pierwsze Sąd Wojewódzki oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a., nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie mógł go zatem naruszyć. Nadto, zarówno organom, jak i Sądowi I instancji trudno zarzucić brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zaś Sądowi Wojewódzkiemu dodatkowo prawidłową jego ocenę. W ocenie Sądu Naczelnego za nietrafny uznać należy zarzut. W zarzucie, uwzględniając treść jego uzasadnienia, eksponowana jest przede wszystkim okoliczność niewłaściwego ustalenia przez organ stanu faktycznego, nie wyjaśnienie prawidłowo zakresu zaspokojonych potrzeb skarżącej oraz jej możliwości finansowych, zasobów finansowych organu przyznającego pomoc oraz kryteriów jej przyznawania co doprowadziło do błędnego przekonania, że wysokość przyznanego skarżącej świadczenia pieniężnego nie narusza zasad przyznawania pomocy społecznej wynikającej z ustawy o pomocy społecznej.

Jak wskazał organ, a za nim Sąd I instancji, z dniem 1 stycznia 2019 r. weszła w życie uchwała nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023, która wprowadziła m.in. zasadę, że ze środków przekazywanych w ramach ww. programu - gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ww. ustawie oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150 %, o którym mowa w art. 8 u.p.s. Nadto, Rada Gminy [...] podjęła w dniu 28 grudnia 2018 r. uchwałę Nr 111/23/18 w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego oraz określenia zasad zwrotu wydatków za udzielenie pomocy w formie posiłku, świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności oraz świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych udzielonego w ramach rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023. Pomoc w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" przyznawana jest na zasadach określonych w art. 39 u.p.s. (w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy – art. 39 ust. 1. Stosownie zaś do art. 39 ust. 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu), tj. na zasadach przyznawania zasiłku celowego i ma charakter uznaniowy. Organy, co zasadnie zaakceptował Sąd I Instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego (por. K. M. Ziemski, Indywidualny akt administracyjny – jego istota, [w:] System Prawa Administracyjnego. Prawne formy działania administracji. Tom 5. A. Błaś, J. Boć, M. Stahl, K. M. Ziemski. Redaktorzy naukowi: R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2013, s. 181–184). Przyznanie pomocy - oprócz branego pod uwagę kryterium dochodowego - realizowane jest w ramach możliwości finansowych gminy, która bierze pod uwagę nie tylko kryterium dochodowe strony, ale również ilość osób w gminie wymagających wsparcia finansowego, tak by zaspokoić choć część wydatków wszystkich potrzebujących. Zasady przyznawania pomocy finansowej na żywność w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" są ujednolicone, a pomoc przyznawana w zależności od ilości osób w rodzinie w takich samych wysokościach. W gospodarstwach jednoosobowych - w wysokości 100,00 zł na miesiąc, w gospodarstwach dwuosobowych - od 200,00 zł do 300,00 zł na miesiąc, a w rodzinach powyżej 3 osób i więcej kształtuje się w granicach od 300,00 zł do 500,00 zł na miesiąc. skarżąca otrzymała świadczenie w maksymalnej kwocie jaką organ przyznaje dla gospodarstw dwuosobowych, wobec czego nie sposób zarzucić mu przekroczenia granic uznania administracyjnego.

Nadto Kolegium wyjaśniło, że kwoty udzielanej pomocy wynikają z tego, że osób oczekujących na pomoc jest wiele, zaś gmina dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na ten cel. Dodało, że rodzina skarżącej objęta jest pomocą od 2012 r. i otrzymuje ją w miarę możliwości finansowych organu. Ze względu na przekroczone kryterium dochodowe od stycznia 2020 r. do października 2020 r. skarżąca korzystała z pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Od listopada 2020 r. do grudnia 2020 r. z uwagi na wstrzymaną wypłatę świadczenia rentowego przyznano skarżącej zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu". Nadto, mimo przekroczenia kryterium dochodowego w miesiącu wrześniu i październiku syn skarżącej został objęty pomocą w zakresie zakupu obiadów w szkole. Sąd Wojewódzki wskazał, że organ ustalił, że rodzina skarżącej korzysta także z pomocy w formie paczek żywnościowych. Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącej skierowanego do Sądu I instancji, że w październiku 2020 r. otrzymała zapomogę pieniężną w kwocie po 50 zł na osobę (łącznie 100 zł) i prosi o przyznanie pomocy w wyższej kwocie w miesiącu październiku - Sąd Wojewódzki zasadnie wyjaśnił, że od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 21 października 2020 r. przyznającej zasiłek celowy specjalny w kwocie 100,00 zł jednorazowo w miesiącu październiku 2020 r. strona nie wnosiła odwołania. Nie mogła zatem skutecznie skarżyć decyzji i wysokości tej zapomogi przed sądem. Odnośnie zaś zaskarżonej wysokości pomocy za miesiąc listopad w wysokości 150 zł na osobę, prawidłowo Sąd I instancji za organem wskazał, że jest to maksymalna kwota jaką gmina może przyznać na osobę w dwuosobowym gospodarstwie. Jak zatem wykazano, zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy został zebrany na wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia i chociaż skarżąca nie podzieliła dokonanej przez ograny administracyjne oceny zebranego materiału dowodowego, która została zaaprobowana przez Sąd I instancji - Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił ocenę przedstawioną w tym zakresie przez Sąd meriti, który swoje stanowisko szczegółowo i przekonująco wyjaśnił. Sąd I instancji prawidłowo przeprowadził kontrolę w tym zakresie zasadnie zwracając uwagę, że wszelkie wątpliwości zostały rozważone i rozwiane, cały materiał dowodowy został przez organy administracji opisany w decyzjach obu organów, i nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że Sąd I instancji dokonał wszechstronnej analizy i prawidłowej konkluzji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.