Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3046/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 § 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1a ust. 2a pkt 3, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 716
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 3 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Alicja Polańska, Protokolant Natalia Zawadka, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Łd 29/20 w sprawie ze skargi P. [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 20 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt III FSK 3046/21

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Spółki Akcyjnej P. [...] z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2018.

Sąd uznał, że częściowo zdemontowany i niewykorzystywany do działalności gospodarczej odcinek gazociągu jest częścią budowli stanowiącą przedmiot podatku od nieruchomości, mimo wykreślenia go z ewidencji środków trwałych; ponadto wobec braku decyzji organu nadzoru budowlanego o trwałym wyłączeniu tej budowli z użytkowania brak podstaw do uznania, że nie jest ona związana z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Spółka wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuciła naruszenie:

1. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) przez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprzedstawieniu stanu sprawy oraz niewyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia sądowego, przez:

- brak jednoznacznego wyjaśnienia, jakim rodzajem budowli jest sporny obiekt,

- niewyjaśnienie, której budowli częścią pozostaje sporny obiekt,

- niewskazanie – wskutek pominięcia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.09.2011 r. (P 33/09) – do którego z rodzajów budowli wymienionych w ustawie z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290, dalej: P.b.) należy sporny obiekt,

- nieodniesienie się do zarzutów skargi wskazujących na naruszenie przez organy podatkowe przepisów ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, dalej: O.p.) o postępowaniu dowodowym,

- nieodniesienie się do zarzutów skargi odnoszących się do posiadania spornego obiektu przez Spółkę po odłączeniu od sieci,

- nieodniesienia się do zarzutów skargi odnoszących się do zastosowania art. 1a ust. 2a pkt 3 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 716, dalej: u.p.o.l.) wobec obiektu, który jeszcze przed wejściem w życie tego przepisu nie był i nie mógł być ze względów technicznych wykorzystywany w działalności gospodarczej podatnika,

- nieodniesienie się do zarzutów skargi wskazujących na naruszenie przez organy podatkowe art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w związku z art. 49 § 1 ustawy z dnia 23.04.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380, dalej: K.c.),

- odniesienie się do zarzutów skargi wskazujących na niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w sposób nieadekwatny do treści tych zarzutów,

- nieodniesienie się do treści art. 4 pkt 9 u.p.o.l., choć sporny obiekt niewątpliwie przebiega nie tylko przez Gminę M.,, ale również przez szereg innych gmin w całej Polsce; w tym zakresie art. 141 § 4 P.p.s.a. został naruszony w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a., gdyż Sąd powinien dostrzec to naruszenie prawa nawet w sytuacji, gdy zarzut nie został podniesiony w skardze;

2. art. 133 § 1 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, to jest przez to, że dokonana przez Sąd kwalifikacja spornego obiektu została oparta na twierdzeniach, które nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy; dotyczy to kwestii istnienia "części budowli";

3. art. 141 § 4 w związku z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz § 2 P.p.s.a. przez niezastosowanie tych przepisów, pomimo, iż Sąd nie potwierdził dokonanej przez organy podatkowe kwalifikacji spornego obiektu, co stanowiło naruszenie przepisów prawa materialnego; zamiast zaś uchylić zaskarżoną decyzję, Sąd zastąpił organy w dokonaniu rozstrzygnięcia podatkowego, wykraczając poza kognicję sądu administracyjnego;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 P.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przez wadliwe przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, że bezzasadne okazały się zarzuty Spółki dotyczące naruszenia tych przepisów postępowania podatkowego, które wskazują zasady gromadzenia materiału dowodowego i jego należytej oceny, a w konsekwencji – które służą prawidłowemu ustaleniu stanu faktycznego sprawy, podczas gdy w toku postępowania podatkowego doszło w odniesieniu do kwestii ustalenia przedmiotu opodatkowania i podstawy opodatkowania do takiego naruszenia wspomnianych regulacji prawnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

5. art. 1a ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. oraz art. 3 pkt 1 lit.b pkt 3 i pkt 3a P.b., a także § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26.04.2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. poz. 640), również w związku z art. 2 i art. 217 Konstytucji RP, przez błędną wykładnię polegającą na:

- powiązaniu przedmiotu opodatkowania wyłącznie z kryterium posiadania przez przedsiębiorcę, podczas gdy budowlą podlegającą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jest obiekt, o którym mowa w art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.,

- odmowie uwzględnienia definicji gazociągu zawartej w § 2 pkt 6 wymienionego rozporządzenia, choć pokrywa się ona ze znaczeniem słownikowym, zaś ustawa nie definiuje odmiennie tego rodzaju budowli,

- nieuwzględnieniu wykładni zawartej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.09.2011 r. (P 33/09);

6. art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 2 i pkt 3 oraz ust. 2a pkt 3 u.p.o.l. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu "obiektu", który po odłączeniu nie znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy, a jedynie jest obiektem, który już od roku 2013 nie jest i nie może ze względów technicznych być wykorzystywany w działalności gospodarczej podatnika, co powoduje, że nie może już uzyskać statusu budowli po zmianie przepisów u.p.o.l., czyli w 2016 r.;

7. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w związku z art. 49 § 1 K.c. przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na pominięciu, iż po odłączeniu od sieci czynnej sporny odcinek przestał być urządzeniem przesyłowym i jednocześnie przestał być częścią przedsiębiorstwa, co oznacza, że skarżąca przestała być jego właścicielem lub posiadaczem w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, a jednocześnie oznacza, że utraciła status podatnika względem tego "obiektu" (o ile w ogóle przyjąć, że stanowi on przedmiot opodatkowania, przy czym skarżąca podtrzymuje, że obiekt ten nie stanowi przedmiotu opodatkowania);

8. art. 4 ust. 1 pkt 3 i pkt 5 u.p.o.l. przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na zastosowaniu art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w sytuacji, w której Spółka nie dokonuje odpisów amortyzacyjnych od "obiektu", który został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz organ podatkowy potraktowany jako budowla oraz przez przyjęcie wartości niestanowiącej podstawy dokonywania odpisów amortyzacyjnych, a także polegające na niezastosowaniu art. 4 ust. 5 u.p.o.l. (o ile w ogóle przyjąć, że stanowi on przedmiot opodatkowania, przy czym skarżąca podtrzymuje, że obiekt ten nie stanowi przedmiotu opodatkowania);

9. art. 4 ust. 9 u.p.o.l. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu wynikającej z tego przepisu metody ustalania podstawy opodatkowania, pomimo tego, że sporny obiekt jest położony na terenie więcej, niż jednej gminy (o ile w ogóle przyjąć, że stanowi od przedmiot opodatkowania, przy czym skarżąca podtrzymuje, że obiekt ten nie stanowi przedmiotu opodatkowania); podstawa kasacyjna zostaje przywołana w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a., gdyż Sąd powinien dostrzec to naruszenie prawa nawet w sytuacji, w której zarzut nie został podniesiony w skardze.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W piśmie procesowym z dnia 1.04.2022 r. skarżąca Spółka wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz podtrzymała zarzuty i wnioski zawarte w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim niezasadne są zarzuty odnoszące się do wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz sposobu rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (zarzuty od pierwszego do czwartego).

Art. 141 § 4 P.p.s.a. określa formalne wymogi uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego, do których należy: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jest to przepis o charakterze porządkowym, który ma zapewnić, by treść sporządzonego uzasadnienia wyroku umożliwiała stronom postępowania zapoznanie się z przesłankami podjętego przez sąd rozstrzygnięcia, a sądowi kasacyjnemu pozwalała na jego merytoryczną kontrolę. Procesowa skuteczność zarzutu naruszenia tego przepisu determinowana jest więc stwierdzeniem niespełniania przez uzasadnienie wyroku przewidzianych w nim wymogów w stopniu, który niweczy jego sens procesowy, a w szczególności nie pozwala na odtworzenie przesłanek rozstrzygnięcia przedstawionego w wyroku.

Przypomnienie tych uwarunkowań jest o tyle istotne, że przedstawione w skardze kasacyjnej zastrzeżenia do uzasadnienia zaskarżonego wyroku wykraczają poza ocenę spełnienia przez nie kryteriów formalnych, kwestionując merytoryczną zasadność przedstawionego w nim stanowiska – co oczywiście jest dopuszczalne, jednak powinno być czynione z wykorzystaniem innych podstaw kasacyjnych, niż art. 141 § 4 P.p.s.a. Nieprzekonujące jest przy tym twierdzenie stanowiące osnowę pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej, jakoby w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie przedstawiono stanu sprawy oraz nie wyjaśniono podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia, jako że stan sprawy przedstawiono na pierwszych ośmiu stronach uzasadnienia wyroku, natomiast wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, którą stanowi art. 151 P.p.s.a., zawierają następne cztery strony uzasadnienia. Uzasadnienie tej podstawy kasacyjnej nasuwa wątpliwości, czy nie zostało ono przeniesione z innej sprawy, skoro wskazuje się w nim na brak wyjaśnienia, jakim rodzajem budowli, względnie częścią jakiej budowli jest sporny obiekt, podczas gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób nie pozostawiający wątpliwości obiekt ten określa jako część budowli gazociągu. Podobnie twierdzenie o nieodniesieniu się do zarzutów skargi wskazujących na naruszenie przez organy podatkowe przepisów O.p. o postępowaniu dowodowym pozostaje w oczywistej sprzeczności z fragmentem uzasadnienia wyroku dotyczącym tej właśnie kwestii (s. 12), twierdzenie o nieodniesieniu się do zarzutów skargi dotyczących posiadania spornego obiektu przez Spółkę po odłączeniu od sieci nie wytrzymuje konfrontacji z fragmentem uzasadnienia zamieszczonym na jego s. 11, a twierdzenie o nieodniesieniu się do zarzutów skargi dotyczących zastosowania art. 1a ust. 2a pkt 3 u.p.o.l. pomija rozważania zamieszczone na s. 10 uzasadnienia wyroku. Z kolei twierdzenie o nieodniesieniu się w sposób adekwatny do zarzutów skargi wskazujących na niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w istocie kwestionuje merytorycznie stanowisko Sądu, a nie wadliwość uzasadnienia wyroku o charakterze formalnym.

Przyznać należy natomiast rację skarżącej co do nieodniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu skargi wskazującego na naruszenie przez organy podatkowe art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w związku z art. 49 § 1 K.c., jednakże procesowa skuteczność tego zarzutu zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. uzależniona jest od stwierdzenia, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – czego nie sposób potwierdzić z przyczyn wyjaśnionych w dalszych rozważaniach, poświęconych zagadnieniom materialnoprawnym. Tyczy się to także zarzutu nieodniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do treści art. 4 pkt 9 u.p.o.l., choć sporny obiekt przebiega nie tylko przez Gminę M., ale również przez szereg innych gmin; zarzut ten postawiono w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a., wywodząc, że Sąd powinien dostrzec to naruszenie prawa nawet w sytuacji, gdy zarzutu tej treści skarżąca nie podniosła. Również jednak w tym przypadku wytknięte uchybienie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ niezasadny jest powiązany z tym zarzutem zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego.

Co się tyczy zarzutu naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. przez dokonanie kwalifikacji spornego obiektu jako części budowli w oparciu o twierdzenia, które nie wynikają z akt sprawy, wypada odwołać się już tylko do dokumentacji przedstawionej organowi podatkowemu przez samą skarżącą, by uznać, że w aktach sprawy (dołączonych do akt sądowoadministracyjnych akt podatkowych) zawarte są informacje pozwalające na poczynienie ustaleń faktycznych co do istnienia i charakteru obiektu stanowiącego przedmiot opodatkowania. Spór co do prawnopodatkowej jego kwalifikacji nie może przesłaniać okoliczność, iż jest on dostatecznie przedstawiony (opisany) w materiałach znajdujących się w aktach sprawy.

Nie jest przekonujący zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz § 2 P.p.s.a. przez niepotwierdzenie przez Sąd dokonanej w postępowaniu podatkowym kwalifikacji obiektu, co – jak wynika z uzasadnienia tego zarzutu – miało polegać na uznaniu go za część budowli, podczas gdy organy podatkowe zakwalifikowały go jako gazociąg. Nie powinno wszak budzić wątpliwości, że na mocy art. 3 pkt 3 P.b. budowlami są, między innymi, obiekty liniowe, a takim obiektem – zgodnie z art. 3 pkt 4 P.b. – jest także gazociąg. Nie ma zatem sprzeczności w uznaniu obiektu budowlanego za część budowli gazociągu, toteż wytknięta w zarzucie sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciami podatkowym i sądowym w istocie nie występuje; nie może być też mowy o wykroczeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi poza kognicję sądu administracyjnego, skoro rozstrzygnięcie Sądu w istocie potwierdza przyjętą przez organ podatkowy prawnopodatkową kwalifikację obiektu budowlanego. Z tożsamego względu nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz § 2 P.p.s.a. przez niezastosowanie tych przepisów, jako że oparty jest on na błędnym założeniu, jakoby Sąd nie potwierdził dokonanej przez organy podatkowe kwalifikacji spornego obiektu.

Przechodząc do badania zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego, przede wszystkim należy skonstatować bezzasadność zarzutu naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. oraz art. 3 pkt 1 lit.b pkt 3 i pkt 3a P.b., a także § 2 pkt 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie, również w związku z art. 2 i art. 217 Konstytucji RP. Nie stanowi bowiem błędnej wykładni art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. uznanie części obiektu budowlanego w postaci gazociągu za część budowli stanowiącą przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Jakkolwiek pozostawanie tego obiektu w posiadaniu przedsiębiorcy ma znaczenie dla jego prawnopodatkowego zakwalifikowania jako przedmiotu opodatkowania (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.), niemniej nie oznacza to powiązania przedmiotu opodatkowania wyłącznie z kryterium posiadania przez przedsiębiorcę, bowiem niezależnie od tego przymiotu obiekt stanowi budowlę zdefiniowaną w art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Uzasadniona jest przy tym odmowa uwzględnienia definicji gazociągu zawartej w § 2 pkt 6 wymienionego rozporządzenia, ponieważ ustawa podatkowa w zakresie definiowania istotnego podatkowo pojęcia "budowla" odsyła do prawa budowlanego wyłącznie w zakresie zdefiniowania pojęcia "obiekt budowlany", ale i ten zakres odesłania wyczerpuje się w definicjach zawartych w art. 3 P.b. i nie rozciąga się na zawarte w rozporządzeniach wykonawczych do ustawy – Prawo budowlane – takich, jak rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe - definicje o charakterze ściśle technicznym. Zawarta w tym rozporządzeniu definicja gazociągu ma więc znaczenie tylko w zakresie objętym regulacją tego rozporządzenia i nie stanowi podstawy do definiowania pojęć istotnych podatkowo. Takie właśnie rozumienie korelacji pomiędzy sposobem definiowania pokrewnych pojęć w różnych - tak co do rangi, jak i co do przedmiotu regulacji – aktach prawnych, odpowiada zasadom wyrażonym w art. 2 i art. 217 Konstytucji, zwłaszcza wyrażonej w tym ostatnim przepisie zasadzie ustawowej wyłączności w zakresie nakładania podatków i innych danin publicznych. Tym bardziej nie może też mieć żadnego znaczenia okoliczność, że zawarta w rozporządzeniu definicja pokrywa się ze znaczeniem słownikowym terminu. Zarzut nieuwzględnienia wykładni przyjętej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.09.2011 r. (P 33/09) nie został w istocie uzasadniony, bowiem takiego uzasadnienia nie stanowi konstatacja, że "dla każdej sprawy, w której przedmiotem sporu jest kwalifikacja budowli, ustalenia odnoszące się do pojęcia budowli", toteż niemożliwe jest merytoryczne odniesienie się do jego zasadności.

Okoliczność, czy obiekt budowlany znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy, czy też nie, jest kwestią faktu, a nie prawa. Chybiona jest przy tym ocena, że po odłączeniu części gazociągu od funkcjonującej sieci gazowej wspomniana część gazociągu przestaje być obiektem budowlanym, skoro nadal jest obiektem liniowym, czyli budowlą. Zresztą twierdzenie skarżącej, że obiekt ten już od roku 2013 nie jest i nie może być wykorzystywany w działalności gospodarczej podatnika ze względów technicznych, implicite przyznaje, że jest to budowla, skoro odwołuje się do definiującego określony rodzaj gruntu, budynku lub budowli art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2015 r.). Pomijając już okoliczność, że wprowadzona z dniem 1.01.2016 r. zmiana zasad kwalifikowania gruntów i obiektów budowlanych jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie może mieć znaczenia dla zdefiniowania obiektu budowlanego jako budowli (choć może mieć znaczenie dla zdefiniowania budowli jako przedmiotu opodatkowania), nie może mieć zatem wpływu na uzyskanie lub odzyskanie "statusu budowli" po zmianie przepisów u.p.o.l. w 2016 r., nie może też prowadzić do niewłaściwego zastosowania art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 2 i pkt 3 oraz ust. 2a pkt 3 u.p.o.l., czyli do uznania za przedmiot podatku od nieruchomości budowli związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej, która nie spełnia kryterium trwałego wyłączenia jej z użytkowania na mocy decyzji organu nadzoru budowlanego.

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w związku z art. 49 § 1 K.c. Wbrew założeniu, leżącemu u jego podstaw, po odłączeniu spornego odcinka gazociągu od czynnej sieci gazowej przestał on wprawdzie być częścią urządzenia przesyłowego, ale ani nie przestał być częścią przedsiębiorstwa skarżącej, ani nie przestał być w jej posiadaniu. Niezależnie zatem od tego, czy skarżąca nadal jest jego właścicielem, czy też jego właścicielem być przestała, jako posiadacz dysponujący faktycznym władztwem nad tym obiektem jest podatnikiem podatku od nieruchomości jako posiadacz samoistny – tyle, że albo na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., albo na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Zarazem, ze względu na pierwszeństwo obowiązku podatkowego samoistnego posiadacza nad obowiązkiem podatkowym właściciela (art. 3 ust. 3 u.p.o.l.), decydujące znaczenie ma kryterium posiadania, a nie własności. Zewnętrzne przejawy władztwa skarżącej nad obiektem, manifestujące się choćby czynnościami odłączenia go od sieci gazowej wraz z wymontowaniem określonych urządzeń technicznych, nie pozostawiają wątpliwości co do samoistnego charakteru tego posiadania.

Nie jest też trafny zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 3 i pkt 5 u.p.o.l. przez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca nie dokonuje odpisów amortyzacyjnych od przedmiotu opodatkowania. Otóż skarżąca niewątpliwie w przeszłości amortyzowała taki środek trwały, a następnie wykreśliła go z ewidencji. W takiej sytuacji podstawę opodatkowania stanowi wartość będąca podstawą obliczenia amortyzacji z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego (art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.); zastosowanie tego przepisu było więc uzasadnione. Natomiast nie ma uzasadnienia zastosowanie art. 4 ust. 5 u.p.o.l., jako że ten przepis dotyczy obiektów, od których odpisów amortyzacyjnych się nie dokonuje, a zatem nie były one amortyzowane także w przeszłości.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 4 ust. 9 u.p.o.l. (w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a.) przez jego niezastosowanie. Jakkolwiek gazociąg niewątpliwie przebiega przez więcej, niż jedną gminę, niemniej wyodrębnienie wartości tej jego części, która podlega opodatkowaniu w Gminie M., było możliwe na podstawie danych zawartych w dokumentacji księgowej przekazanej przez skarżącą. Wartość ta nie budziła też wątpliwości stron i mogła zostać skorygowana (pomniejszona) w następstwie wymontowania z gazociągu części urządzeń. Nie sposób zatem zasadnie przyjąć, że podstawy opodatkowania nie stanowi wartość tej części budowli, która jest położona na obszarze wymienionej Gminy.

Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wyłączenie z eksploatacji części gazociągu oraz odłączenie go od funkcjonującej sieci gazowej nie powoduje jego unicestwienia jako obiektu budowlanego w postaci budowli liniowej i stanowi on nadal przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości w gminach, na terenie których jest posadowiony. Uchybienia w zakresie uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, nie mogą więc być uznane za naruszenie przepisów postępowania stanowiące podstawę kasacyjną w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Prowadzi to do wniosku, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Nie orzeczono o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. mimo zgłoszenia stosownego wniosku przez wygrywające sprawę w instancji kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, ponieważ wskutek sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną przez Prezesa Kolegium nie poniosło ono kosztów zastępstwa procesowego.

SWSA (del.) Alicja Polańska SNSA Dominik Gajewski SNSA Tomasz Zborzyński