Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 366/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie NSA Sylwia Zapalska(spr) NSA Janusz Ruszyński Protokolant st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 04 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Spółki "A" sp. z o.o. w K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wysokości zaległości w niepodatkowej należności budżetu państwa z tytułu sankcji ekonomicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. o nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej spółki kwotę 669,90 zł (sześćset sześćdziesiąt dziewięć złotych i 90/100) tytułem zwrotu kosztów sądowych. III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/J.Ruszyński /-/G.Gorzan /-/S.Zapalska


UZASADNIENIE

Inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej przeprowadzili w dniach od [...] r. do [...] r. kontrolę w spółce z o.o. "A" w K. i w protokole kontroli stwierdzili, że w okresie od [...] r. do [...] r. Spółka sprzedała [...] sztuk akumulatorów CP 421 o łącznej wartości [...] zł na które nie okazała certyfikatu na znak bezpieczeństwa. Celem kontroli było przestrzeganie przez przedsiębiorcę obowiązków wynikających z ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55, poz. 250). Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wydał jednobrzmiące dwa pisma z [...] r. i z [...] r. o nr [...] oraz powołując się na przepisy art. 7 i 13 ustawy z 25 lutego 1958 r. o Inspekcji Handlowej (tekst jedn. Dz.U. Nr 105, poz. 1205 z 1999 r.) i na art. 26 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55, poz. 250 ze zm.) ustalił, że:

1. W okresie od [...] r. do [...] r. firma spółka "A" sprzedała [...] sztuk kwestionowanych podczas kontroli akumulatorów CP 421 o wartości [...] zł.

2. Sprzedane akumulatory CP 421 nie posiadały świadectwa certyfikacji na znak bezpieczeństwa wymaganego przepisami Zarządzenia Dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji z dnia 28 marca 1997 r. zmieniającego zarządzenie w sprawie ustalania wykazu wyrobów podlegających obowiązkowi zgłaszania do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczania tym znakiem (M.P. Nr 22, poz. 216).

3. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55, poz. 250 ze zm.) przedsiębiorca, który wprowadza do obrotu wyroby podlegające oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa, a nie oznaczone tym znakiem, wyprodukowane niezgodnie z wymaganiami stanowiącymi podstawę przyznania prawa stosowania tego znaku lub nie posiadające dokumentu dopuszczającego do obrotu, a także nie spełniające wymagań stanowiących podstawę do wydania tego dokument tu, jest obowiązany wpłacić do budżetu państwa kwotę stanowiąca 100 % sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów.

4. w związku z powyższym firma spółka "A" jest obowiązana do wpłacenia do budżetu państwa kwoty stanowiącej 100 % sumy uzyskanej ze sprzedaży [...] sztuk akumulatorów CP 421 o wartości [...] zł.

5. Wpłata ta winna być dokonana w Urzędzie Skarbowym ul. [...] w najbliższym terminie określonym dla wpłat zaliczek podatku dochodowego, po otrzymaniu niniejszego pisma tj. do [...] roku.

W punkcie 6 spółka została poinformowana, że przysługuje jej wniesienie skargi bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia pisma.

Pismo z [...] r. o nr [...] spółka zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Poznaniu, który postanowieniem z 7 marca 2000 r. odrzucił skargę oraz w uzasadnieniu wyraził pogląd, że skarżącemu stosownie do art. 127 § 1 i § 2 oraz 129 § 1 i § 2 kpa w związku z art. 2 ust. 4 i art. 13 ust. 1 ustawy z 25 lutego 1958 r. o Inspekcji handlowej (Dz.U. z 1969 r. nr 26 poz. 206 ze zm.) służy odwołanie do organu wyższego stopnia Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej.

W piśmie z [...] r. o nr [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej poinformował Spółkę, że w piśmie z [...] r. "wystąpiła oczywista omyłka dotycząca określenia ilości sprzedanych akumulatorów bez certyfikacji zamiast liczby [...] omyłkowo wpisano [...]".

Firma spółka "A" pismo z [...] r. uznała za decyzję i odwołała się do Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej, który decyzją z [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] r. - sprostowaną w dniu [...] r. W uzasadnieniu decyzji wyraził pogląd, że podnoszony w odwołaniu przez spółkę fakt, iż akumulator CP-421 posiada niemiecki certyfikat i gwarancję producenta o pełnej odpowiedzialności za właściwą jakość, nie stanowi podstawy do zwolnienia z odpowiedzialności z art. 26 ustawy o badaniach i certyfikacji, ponieważ nie przedstawiono dowodów o uznaniu przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji badań wyrobów wykonywanych za granicę i co oznacza, że nie uzyskała Certyfikatu.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się spółka "A" i wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 17 lipca 2002 r., sygn. akt IV SA 1328/00 uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd uznał skargę z innych względów niż to wskazano w skardze, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności ale z uwagi na rozbieżności w orzecznictwie ograniczył się do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd wyraził pogląd, że "organy Inspekcji Handlowej, co wynika z analizowanych przepisów, są organami kontroli i do zadań ich należy przeprowadzenie czynności kontrolnych inspekcji w określonych w ustawach jednostkach. Pojęcie organu kontroli nie jest zaś równoznaczne z pojęciem organu administracji publicznej, który z istotny swej jest powołany do rozstrzygania indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnych. Kontrola (inspekcja), jak wynika z powyższego, może być pewnym etapem postępowania administracyjnego (podatkowego), a wyniki kontroli, protokoły i wystąpienia pokontrolne mogą być jedynie dowodami w tym postępowaniu. Organy kontroli w polskim systemie prawa (nawet Najwyższa Izba Kontroli) w zasadzie nie załatwiają spraw w rozumieniu art. 104 kpa, a więc nie posiadają kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych, a jeżeli już takie posiadają, to musi to jednoznacznie wynika z konkretnego przepisu prawa (por. E. Ochendowski, Prawo administracyjne, Toruń 1999 r., s. 361 i nast. Z.Cieślak, J. Jagielski, J. Lang, M.Szubiakowski, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska - Prawo administracyjne, Wyd., prawnicze Lewis Nexis Warszawa 2002 r., s. 329 i nast.).

Gdyby przyjąć w tej i podobnych sprawach, że organy Inspekcji Handlowej wydają decyzje administracyjne, to by doszło do sytuacji, w której w jednej sprawie, są wydawane dwie decyzje, gdyż decyzje w każdej takiej sprawie wydaje urząd skarbowy jeżeli przedsiębiorca nie wpłaci dobrowolnie należnej kwoty do budżetu Państwa".

Decyzją z [...] r. o nr [...] Urząd Skarbowy powołując się na wszczęte z urzędu postępowanie podatkowe postanowieniem z dnia [...] r. określił w pkt. 1 spółce "A" Sp. z o.o. w K. zaległość - sankcję w kwocie [...] zł z tytułu wprowadzenia do obrotu w okresie od [...] r. do [...] r. [...] sztuk akumulatorów nie posiadających świadectwa certyfikacji na znak bezpieczeństwa. W punkcie 2 ustalił odsetki za zwłokę od zaległości określonej w pkt. 1 w kwocie [...] zł i zobowiązał do wpłaty na konto Urzędu Skarbowego.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się spółka z o.o. "A" w K. i odwołała się do Izby Skarbowej zarzucając, że organ I instancji zbyt pochopnie wydał decyzję, ponieważ posiada stosowne zaświadczenie o niestosowaniu wobec niej sankcji wydane przez Centralne Laboratorium Akumulatorów i Ogniw.

Odwołująca spółka także podkreśliła, że błędnie została pouczona przez organy Inspekcji Handlowej o trybie odwoławczym i domagała się uchylenia decyzji szczególnie z uwagi na nieuwzględnienie przedstawionych dowodów.

Wniesione odwołanie nie zostało uwzględnione i decyzją z dnia [...] r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu i instancji oraz podzieliła pogląd w niej zawarty odnośnie sankcji i odsetek. W uzasadnieniu podkreśliła, że zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji z 3 kwietnia 1993 r. (Dz.U. nr 55, poz. 250 ze zm.) w przypadku gdy organ kontroli upoważniony do kontrolowania działalności przedsiębiorców stwierdzi uchybienia wy mienione w treści art. 26 cyt. ustawy, zobligowany jest do przekazania stosownego zawiadomienia do właściwego urzędu skarbowego oraz określenia ilości i właściwości wyrobów lub usług, których te uchybienia dotyczą. Z kolei organ podatkowy jest zobowiązany wydać decyzję w przypadku gdy przedsiębiorca nie dokonał wpłaty sankcji ekonomicznej, w której określa wysokość zaległości i odsetek. Kompetencje organu podatkowego zatem ograniczają się tylko do pobrania należności określonej przez jednostkę kontrolującą, nie orzekając czy z punktu widzenia legalności sporządzony protokół kontroli jest zgodny z przepisami, które nie są przepisami prawa podatkowego.

W końcowej części uzasadnienia Izba powołuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lipca 2002 r., w którym Sąd wyraził pogląd, że organy Inspekcji handlowej nie posiadają umocowania prawnego dla wydania decyzji administracyjnych w rozumieniu art. 207 Ordynacji podatkowej.

Powyższą decyzję zaskarżyła spółka "A" spółka z o.o. do Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Poznaniu skargą opartą na zarzucie nieuwzględnienia przez organy skarbowe przedstawionych dowodów, materiałów oraz złożonych wyjaśnień. Skarżąca zarzuca, że przedstawiony przez organy podatkowe pogląd powoduje, że jest pozbawione prawa zaskarżenia do wyższej instancji, a to z uwagi, że postępowanie administracyjne i podatkowe jest dwuinstancyjne oraz podlega kontroli sądowej. W konsekwencji domagała się uchylenia obu decyzji organu I i II instancji.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosi o oddalenie skargi ponieważ podniesione zarzuty uznaje za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 ustawy 30 stycznia 2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) - sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270).

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. (Dz.U.Nr 153, poz. 1269) - prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania i to nie tylko samej decyzji, ale także procedowania organu przed jej wydaniem.

Sąd administracyjny I instancji zgodnie z zasadą oficjalności (art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszym rzędzie jest zobowiązany z urzędu do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji publicznej natomiast z drugiej strony musi mieć na uwadze zakaz pogorszenia sytuacji prawnej skarżącej spółki (zakaz reformationis in peius).

Powołany przez organy podatkowe przepis art. 27 ust. 1 ustawy z 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. nr 55, poz. 250 ze zm.) w praktyce orzeczniczej nastręcza trudności interpretacyjne co do charakteru prawnego czynności i uprawnień organów kontroli inspekcji handlowej, a sformuowania w nim zawarte są wieloznaczne i niejasne.

W praktyce orzeczniczej, odnośnie interpretacji powyższego przepisu zarysowały się dwa wykluczające się stanowiska, co do charakteru działań podejmowanych przez organy kontroli handlowej w następstwie ujawnienia naruszenia przez przedsiębiorcę zasad, o jakich mowa w art. 26 ust. 1 i 2 powyżej cytowanej ustawy. Jedno z tych stanowisk wyprowadza z art. 27 ustawy w zestawieniu z jej art. 26 ust. 1 i 2 podstawę dla organu kontrolującego do wydania decyzji administracyjnej, określającej ilość i wartość wyrobów wprowadzonych do obrotu bez wymaganego oznaczenia znakiem bezpieczeństwa bądź wyprodukowanych niezgodnie z tym znakiem. Drugie ze stanowisk, przy ocenie, że wykonanie obowiązku zawartego w art. 26 ust. 1 i 2 analizowanej ustawy jest wprost skierowane do przedsiębiorcy, który narusza jej postanowienia, wyprowadza z tego wniosek, że jest to obowiązek wynikający z mocy prawa, a działanie organu kontroli kończy się wynikiem kontroli określającym ilość i wartość towarów, których dotyczą uchybienia. Według tego stanowiska wynik kontroli inspekcji handlowej jest czynnością stwierdzającą obowiązek, o jakiej była mowa w art. 16 ust. 1 pkt.4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (po dniu 1 stycznia 2004 r. art. 3 § 2 pkt.4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), która po wyczerpaniu środka przewidzianego w art. 34 ust.3 ustawy o NSA ( a obecnie art. 52 § 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) może być zaskarżona w drodze skargi do sądu administracyjnego.

Powyższe rozbieżności, a mianowicie czy organ inspekcji handlowej oprócz protokołu z kontroli zawierającego stwierdzenie uchybień oraz określenie ilości i wartości wyrobów powinien wydać decyzję, która chroniłaby prawa procesowe strony (przedsiębiorców) zostały ostatecznie rozstrzygnięte w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt OPS 2/03, ONSA 2004 nr 1 poz. 5. W uchwale tej Sąd przyjął, że "ilość i wartość wyrobów i usług, których dotyczą uchybienia wymienione w art. 26 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55, poz. 250 ze zm.) organ Inspekcji Handlowej działając na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 1999 r. nr 105, poz. 1205) określa w drodze decyzji administracyjnej i wydanej na podstawie art. 27 ust. 1 powołanej ustawy o badaniach i certyfikacji".

Skład orzekający w sprawie podziela powyższe stanowisko i dlatego nie zgadza się z poglądem wyrażonym w wcześniejszym od uchwały wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lipca 2002 r., sygn. akt IV SA 1328/00.

Zdaniem składu orzekającego w sprawie orzeczenie określające ilość i wartość oraz brak świadectwa certyfikacji na znak bezpieczeństwa akumulatorów CP-421, o których mowa w ustawie o badaniach i certyfikacji, ma charakter decyzji administracyjnej, od której spółce przysługuje odwołanie i kontrola sądowa.

Protokół kontroli jest tylko opisem ustalonego stanu faktycznego, z którego nie wynikają obowiązki wymienione w art. 26 ustawy o badaniach i certyfikacji. Obowiązki takie, a mianowicie w przypadku spółki sankcja za wprowadzenie do obrotu gospodarczego wyrobu podlegającego oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa została nałożona przez ustawodawcę w trybie decyzji administracyjnej.

Z tych zatem względów Sąd obie decyzje organów podatkowych uznał za naruszające prawo i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c", art. 152 i art. 200 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/J.Ruszyński /-/G.Gorzan /-/S.Zapalska

LF