Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2985/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7, art. 8 i art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1010/23 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 13 marca 2023 r. nr SKO/4111/150/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 września 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1010/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 13 marca 2023 r. nr SKO/4111/150/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Krzynowłoga Mała z dnia 9 stycznia 2023 r. nr GOPS.5211.18.2022.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce (dalej też SKO) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Krzynowłoga Mała z dnia 9 stycznia 2023 r. nr GOPS.5211.18.2022 odmawiającą przyznania [...] świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w sprawie nie ziściła się jednak przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, dalej u.ś.r., ustawa), bowiem skarżąca ma ustalone prawo do emerytury i renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej, co wynika z pisma ZUS. Dopóki skarżąca ma przyznane prawo do emerytury i renty, to w świetle powołanego przepisu nie jest możliwe przyznanie jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium zaznaczyło, że skarżąca została poinformowana, że jedyną przeszkodą w przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego jest przysługujące jej prawo do emerytury i renty. Została też pouczona o konieczności zawieszenia tych świadczeń.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła [...].

Sąd I instancji uznał, że skarga jest uzasadniona. W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy organy dokonały nieprawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego. W okolicznościach sprawy, wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego, fakt przyznania stronie renty rodzinnej nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli spełnione są pozostałe ustawowe warunki do przyznania danego świadczenia, w tym - rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Organ dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. bowiem jak wynika z akt sprawy, renta rodzinna nie została skarżącej przyznana w sytuacji zbiegu z innym świadczeniem emerytalno - rentowym.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

I. naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię:

1. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390, zw. dalej "ustawą" lub "u.ś.r.") poprzez niezastosowanie i niewłaściwe, w ocenie tut. Kolegium uznanie, że Skarżąca nie pobiera renty rodzinnej, przy której nie występuje zbieg z innym świadczeniem emerytalno - rentowym, podczas gdy z pisma z ZUS z dnia 20 grudnia 2022 r., niezbicie wynika, że Skarżąca posiada prawo do renty rodzinnej, płatnej od 13 kwietnia 2014 roku, jak również prawo do emerytury, a tym samym w przedmiotowej sprawie występuje negatywna przesłanka, skutkująca odmową przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia, tj. Skarżąca ma ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego,

2. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przez błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, że pobieranie przez Skarżącą renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka oraz posiadanie przez Skarżącą prawa do emerytury, tj. zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego - nie stanowi negatywnej przesłanki do odmowy ustalenia na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

II. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez uznanie, że będąca przedmiotem skargi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 13 marca 2023 r. oraz decyzja Wójta Gminy Krzynowłoga Mała z dnia 9 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania [...] świadczenia pielęgnacyjnego wydana została z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i w konsekwencji uchylenie w/w decyzji przez Sąd I instancji;

2. art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez uznanie, że będąca przedmiotem skargi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce wydana została z naruszeniem przepisów postępowania z uwagi na brak zebrania w sprawie materiału dowodowego, który dawał by podstawy do stwierdzenia, że stan faktyczny analizowanej sprawy wyczerpał dyspozycję przepisu z art. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., bowiem, zdaniem Sądu I instancji z akt sprawy wynika, że renta rodzinna nie została Skarżącej przyznana w sytuacji zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym, podczas gdy w aktach niniejszej sprawy znajduje się pismo z ZUS z dnia 20 grudnia 2022 roku, z którego niezbicie wynika, że Skarżąca posiada prawo do renty rodzinnej, płatnej od 13 kwietnia 2014 roku, jak również prawo do emerytury, a tym samym w przedmiotowej sprawie występuje negatywna przesłanka, skutkująca odmową przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia tj. Skarżąca ma ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego.

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu obu instancji pomimo braku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wskutek bezpodstawnego uznania, że w sprawie renta rodzinna z tytułu śmierci małżonka nie została Skarżącej przyznana w sytuacji zbiegu z innym świadczeniem emerytalno - rentowym;

4. art. 151 p.p.s.a. przez niezastosowanie normy tego przepisu, kiedy to skarga jako nieuzasadniona winna być oddalona.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zrzeczono się rozprawy.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

Rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż jest ona niezasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzuty kumulatywnie bowiem wzajemnie się przenikają.

Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że celem świadczenia pielęgnacyjnego, jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Obecnie w orzecznictwie przyjmuje się, że pozbawienie prawa do całości świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury/renty opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (również tak jak ma to miejsce w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie podnosi się także, że nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Aktualnie w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że prawidłowa wykładnia w/w przepisu przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Źródłem zaś takiego uprawnienia strony jest właśnie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odczytywany z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej (gdyż zawarta w art. 27 ust. 5 u.ś.r. regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną dotyczy tylko zbiegu uprawnień do rożnych świadczeń rodzinnych).

Wbrew zarzutom kasacyjnym, należy zgodzić się z Sądem I instancji, że z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że skarżąca nie posiada prawa do renty rodzinnej w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. Z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2022 r. nr 290000/4121/895116/2022 wynika: "(...) ma ustalone prawo do renty rodzinnej, ma prawo do emerytury. Wysokość renty rodzinnej brutto 1338,44zł. Sprawa jest w trakcie opracowania. Decyzja o przyznaniu emerytury nie została jeszcze wydana. (...)" – por. wyrok NSA z dnia 30 września 2022 r. sygn. akt. I OSK 2318/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl. Tym samym Sąd I instancji dokonał prawidłowej w okolicznościach rozpoznawanej sprawy interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Mając na względzie powyższe ustalenia – w opozycji do stanowiska skargi kasacyjnej – należy stwierdzić, że nie miały miejsca naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c) p.p.s.a. w związku z powoływanymi konkretnymi przepisami prawa. Godzi się zauważyć, że naruszenie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie dotyczącej prawidłowo zrealizowanej przez Sąd wojewódzki kontroli decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 13 marca 2023 r. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 sierpnia 2021r. sygn. akt I OSK 414/21; 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt II GSK 275/20; 10 kwietnia 2024 sygn. akt I OSK 712/23 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione, Sąd wojewódzki zasadnie zastosował art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.