Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 201/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 132 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "D." S.A. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1440/13 w sprawie ze skargi "D." S.A. w R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 19 września 2013 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1440/13 oddalił skargę "D." S.A. w R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na słowny znak towarowy JEAN MARC GIOVANNI nr R-238956.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Urząd Patentowy, działając na podstawie art. 147 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 224 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej: p.w.p. udzielił na rzecz D. S.A. (dalej jako Uprawniony; Spółka) prawa ochronnego na słowny znak towarowy JEAN MARC GIOVANNI nr R-238956, zgłoszony za nr Z-371504 w dniu 14 czerwca 2010 r. i przeznaczony do oznaczania towarów z klasy 3 klasyfikacji nicejskiej, tj. kosmetyków, wód toaletowych i dezodorantów.

Sprzeciw od tej decyzji w dniu [...] lutego 2012 r. wniosła G. C. Inc. w C. w Stanach Zjednoczonych Ameryki (dalej jako Uczestnik). Jako podstawę prawną sprzeciwu Uczestnik podał art. 132 ust. 2 pkt 2 oraz art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. i wskazał, że posiada prawo ochronne na wspólnotowe znaki towarowe: znak słowny GIOVANNI nr CTM-002404283 i znak słowno-graficzny GIOVANNI nr CTM-002403509. W ocenie Uczestnika przeciwstawione znaki towarowe służą oznaczaniu identycznych i podobnych towarów. Oznaczenia są podobne ze względu na wspólny element słowny GIOVANNI, który w porównywanych znakach jest dystynktywny i dominujący. Zdaniem Uczestnika konsumenci mogą postrzegać te znaki jako pochodzące z jednej rodziny znaków, więc mogą uznawać, że towary nimi oznaczone pochodzą z jednego źródła lub od przedsiębiorców powiązanych. Uczestnik podkreślił, że Uprawniony zgłosił swój znak w złej wierze, ponieważ miał świadomość istnienia wcześniejszych znaków Uczestnika, a mimo to podjął próbę rejestracji znaku słownego GIOVANNI za nr Z-340095, która zakończyła się decyzją odmowną z uwagi na podobieństwo zgłoszonego oznaczenia do znaków Uczestnika.

Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. Uprawniony uznał sprzeciw za bezzasadny. Stwierdził, że sporny znak należy do rodziny znaków JEAN MARC, przeznaczonych do oznaczania linii kosmetyków przez niego produkowanych zarówno w Polsce, jak i za granicą. Jak ocenił, w sprawie nie zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., ponieważ znaki Uczestnika nie są używane w Polsce, a znaku nie zgłosił w złej wierze, po pierwsze, ze względu na nieobecność na polskim rynku produktów Uczestnika, po wtóre, przez wzgląd na zamysł wprowadzenia na rynek całej serii znaków JEAN MARC, służących oznaczaniu linii kosmetyków.

W kolejnych pismach strony uzupełniały swoje stanowiska. Uczestnik wskazywał, że Uprawniony nie udowodnił istnienia rodziny znaków JEAN MARC, na co Uprawniony przedłożył faktury VAT, gazetki promocyjne i wydruki internetowe w celu wykazania istnienia serii znaków JEAN MARC, do której zalicza się sporny znak towarowy, a nadto uznał, że znaki Uczestnika nie posiadają zdolności odróżniającej, gdyż składają się z włoskiego słowa Giovanni, które jest odpowiednikiem polskiego imienia Jan.

Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Urząd Patentowy RP, na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 i art. 131 ust. 2 pkt 1 oraz art. 246 i art. 247 ust. 2 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 p.w.p., unieważnił prawo ochronne na znak towarowy JEAN MARC GIOVANNI nr R-238956 i przyznał Uczestnikowi koszty postępowania.

Badając podobieństwo przeciwstawionych znaków Urząd Patentowy stwierdził, że są one podobne w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Urząd wskazał, że znak słowny JEAN MARC GIOVANNI nr R-238956 został przeznaczony do oznaczania kosmetyków, wód toaletowych i dezodorantów z klasy 3, a przeciwstawione mu znaki: słowny GIOVANNI nr CTM-002404283 i słowno-graficzny GIOVANNI nr CTM-00240350

9 zostały zarejestrowane w tej samej klasie dla: mydeł, szamponów i innych preparatów do pielęgnacji włosów, preparatów kosmetycznych i wyrobów perfumeryjnych. Zdaniem Urzędu przeciwstawione znaki są przeznaczone do oznaczania towarów o tożsamym przeznaczeniu (służących do higieny i pielęgnacji ciała) i używanych w analogicznych okolicznościach oraz zaspokajających te same potrzeby. Odbiorcami tych towarów są niemal wszyscy konsumenci, ponieważ towary te są artykułami powszechnego użytku, oferowanymi w ogólnodostępnych sklepach kosmetycznych, drogeriach i powszechnie uczęszczanych galeriach handlowych.

Urząd Patentowy uznał, że porównywane znaki są podobne w stopniu mogącym wprowadzać odbiorców w błąd, polegający w szczególności na skojarzeniu między nimi. Stwierdził, że występujące na początku znaku spornego elementy JEAN MARC będą miały znaczenie drugorzędne, a w zestawieniu z dobrze słyszalnym, wyrazistym i całkowicie zbieżnym dla wszystkich porównywanych znaków członem GIOVANNI, mogą być traktowane jako rozwinięcie skróconej formy wcześniejszego znaku. Znak sporny inkorporuje najdłuższy i przyciągający uwagę konsumenta element słowny Giovanni, stanowiący jedyny trzon słowny znaków należących do Uczestnika. Dla całościowej oceny spornego znaku istotne znaczenie ma również charakter i znaczenie słów występujących na początku tego znaku. Ponadto słowa JEAN MARC są w istocie imionami męskimi, a ich użycie w spornym znaku przed słowem GIOVANNI, które może być przez polskiego konsumenta traktowane jako nazwisko włoskiego pochodzenia, spowoduje, że znak ten będzie odczytywany i rozumiany jako klasyczne zestawienie imion męskich i nazwiska. Zdaniem organu dodatkowe elementy słowne występujące w znaku spornym będą traktowane przez odbiorców jedynie jako uzupełnienie lub rozwinięcie znaków z wcześniejszym pierwszeństwem należących do Uczestnika, co może doprowadzić do skojarzenia, że towar opatrzony znakiem spornym został wyprodukowany przez tego samego przedsiębiorcę lub przez podmiot powiązany z Uczestnikiem. Ponadto jak podkreślił organ, producenci działający na rynku drogeryjnym często nadają kosmetykom nazwy brzmiące jak imiona i nazwiska, a z praktyk rynkowych wynika, że w takich przypadkach odbiorcy nie zawsze zapamiętują czy określają towary ich pełną nazwą, ale skracają je do najbardziej charakterystycznego elementu – na przykład w obrocie często stosowane jest samo określenie "Chanel", "Armani" czy "Eris".

W ocenie Urzędu Uprawniony nie wykazał, aby zarejestrowane na jego rzecz znaki towarowe były używane w sposób wystarczający dla zaistnienia w świadomości odbiorców serii znaków JEAN MARC. Przedstawione materiały dowodowe dotyczą krótkiego przedziału czasowego (drugiej połowy 2011 r.; marca i października 2012 r.), a więc około rocznej obecności tych produktów na rynku, i nie świadczą o dużej sprzedaży produktów oznaczanych znakami JEAN MARC. Co więcej, z katalogów reklamowych zawierających zdjęcia poszczególnych produktów wynika, że słowa JEAN MARC odgrywają drugorzędną rolę w oznaczaniu towarów, ustępując miejsca zapisanym kilkukrotnie większą czcionką i zamieszczanym w centralnej części opakowań dodatkowym elementom słownym takim jak GIOVANNI w znaku spornym i MOHITO czy LA BELLE w innych znakach Uprawnionego; taki sposób oznakowania produktów nie przyczynia się do większej rozpoznawalności oznaczenia JEAN MARC, a przez to ich identyfikacji w oparciu o ten element słowny. Kluczowe znaczenie dla oceny podobieństwa porównywanych znaków odgrywa zbieżność w zakresie elementu słownego GIOVANNI. Przeciętny odbiorca nie analizuje zazwyczaj szczegółowo elementów znaku, lecz odbiera znak na podstawie ogólnego wrażenia, w którym decydujące znaczenie mają główne i zbieżne elementy porównywanych oznaczeń. Element inkorporowany do znaku spornego jest tożsamy ze znakami przeciwstawionymi, a pozostałe elementy spornego znaku w postaci słów JEAN MARC nie dominują w ogólnym wrażeniu wywoływanym przez ten znak, natomiast ze względu na swój charakter mogą być uznane za uzupełnienie, rozbudowaną formę znaków należących do Uczestnika.

Jak wskazał Urząd, dla rozstrzygnięcia sprawy nie miała znaczenia okoliczność, że produkty Uczestnika nie są dostępne i znane na rynku polskim. Znajomość towarów oznaczanych znakami Uczestnika, zarejestrowanymi wcześniej niż sporny znak, może stanowić tylko jedną z okoliczności uwzględnianych przy ocenie ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd i w sytuacji kolizyjnego podobieństwa oznaczeń automatycznie nie prowadzi do wykluczenia zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Ponadto Urząd Patentowy stanął na stanowisku, że Uprawniony zdawał sobie sprawę, iż oznaczenie GIOVANNI jest chronione na rzecz Uczestnika, zatem zgłaszając sporny znak towarowy, w całości inkorporujący wcześniejsze znaki GIOVANNI, miał świadomość ingerencji tym działaniem w prawa innego podmiotu. Pomimo nieudanej próby rejestracji znaku w brzmieniu GIOVANNI Uprawniony zdecydował się zgłosić znak zawierający słowo GIOVANNI w zestawieniu z innymi elementami słownymi i to w zakresie tych samych towarów. Takie zachowanie było działaniem w złej wierze w myśl art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p.

Oddalając skargę Spółki, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. WSA w W. stanął na stanowisku, że Urząd Patentowy nie naruszył art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. i nie uchybił przepisom postępowania, w tym art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zauważył, że sporny znak towarowy JEAN MARC GIOVANNI został przeznaczony do oznaczania podobnych i identycznych towarów, co przeciwstawione mu znaki: słowny i słowno-graficzny GIOVANNI. Zarówno kosmetyki, wody toaletowe i dezodoranty, jak i mydła, szampony i inne preparaty do pielęgnacji włosów, preparaty kosmetyczne i wyroby perfumeryjne są towarami, które wchodzą w zakres szerzej ujmowanych preparatów kosmetycznych i wyrobów perfumeryjnych, co w konsekwencji oznacza, że są to towary o tożsamym przeznaczeniu, używane w analogicznych okolicznościach, zaspokajające te same potrzeby. Odbiorcami tych towarów mogą być praktycznie wszyscy konsumenci, ponieważ są one artykułami powszechnego użytku, oferowanymi w ogólnodostępnych sklepach kosmetycznych czy drogeriach.

Sąd wskazał, że podobieństwo znaków w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. ocenia się, co do zasady, według cech wspólnych, a nie według występujących w nich różnic, gdyż różnice nie wykluczają podobieństwa znaków. Ryzyko pomyłki jest mało prawdopodobne, gdy różnice są dominujące, a zatem podobieństwo w rozumieniu p.w.p. nie zachodzi. Natomiast gdy dominują cechy wspólne, to choć różnice istnieją, kupujący może być wprowadzony w błąd. Oceny podobieństwa przeciwstawionych oznaczeń dokonuje się przy uwzględnieniu ogólnego wrażenia, jakie wywierają one na odbiorcy. Znaki porównuje się w płaszczyźnie wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, biorąc pod uwagę siłę ich oddziaływania.

Zdaniem Sądu, dokonując oceny przeciwstawionych znaków w płaszczyźnie wizualnej, Urząd zasadnie stwierdził, że porównywane znaki towarowe są zbudowane z odmiennej liczby słów, jednakże kluczowe znaczenie dla oceny ich podobieństwa odgrywa zbieżność w zakresie elementu słownego GIOVANNI. Przeciętny odbiorca nie analizuje zazwyczaj szczegółowo elementów znaku, lecz odbiera znak na podstawie ogólnego wrażenia, w którym decydujące znaczenie mają główne i zbieżne elementy porównywanych oznaczeń. W analizowanym przypadku, element inkorporowany do znaku spornego jest tożsamy ze znakami przeciwstawionymi, zaś pozostałe elementy użyte w spornym znaku w postaci słów JEAN MARC nie dominują w ogólnym wrażeniu wywoływanym przez ten znak, a ze względu na swój charakter mogą być uznane za uzupełnienie, rozbudowaną formę znaków należących do Uczestnika. Jak ocenił Sąd, wspólnym elementem dominującym w spornym znaku i przeciwstawionych mu znakach słownym i słowno-graficznym jest więc w istocie element słowny, który zapamięta i odtworzy przeciętny konsument. Okoliczność ta powoduje, że w myśl art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p istnieje możliwość skojarzenia spornego znaku ze znakami zarejestrowanymi wcześniej. Wobec tego, organ prawidłowo ocenił podobieństwo w aspekcie elementów słownych znaku spornego i obu przeciwstawionych mu znaków.

Jak podkreślił Sąd, w doktrynie prawa i judykaturze przyjmuje się, że większą siłę oddziaływania mają elementy słowne znaku z uwagi na łatwość zapamiętywania i komunikowania. Siła oddziaływania, zbieżność fonetyczna i znaczeniowa głównego elementu porównywanych znaków, czyli słowa GIOVANNI jest, zdaniem WSA, oczywista. Analiza tego wspólnego elementu oznaczeń prowadzi do wniosku, że istnieje realna możliwość skojarzenia znaków zarejestrowanych wcześniej ze znakiem zgłoszonym. Sąd za słuszne uznał stanowisko organu, że na ocenę podobieństwa rzutuje ogólne wrażenie, jakie te oznaczenia wywierają na nabywców, którzy z reguły postrzegają i zachowują w pamięci ogólny zarys oznaczenia. W takich przypadkach dla nabywcy decydujące znaczenie mają zbieżne elementy oznaczeń, w tym przypadku jest to słowo GIOVANNI i odbiorca nie zauważa różnic, tym bardziej że często nie ma możliwości porównania znaków w tym samym czasie. Nawet jeżeli zostaną dostrzeżone pewne różnice występujące pomiędzy omawianymi znakami, przeciętny nabywca wyrobów ze względu na znaczne podobieństwo oznaczeń będzie uważał, że jest to jeszcze jedna odmiana znaku już zarejestrowanego, pochodząca od tego samego przedsiębiorcy, ewentualnie z przedsiębiorstw powiązanych. Ponadto, do stwierdzenia podobieństwa oznaczeń nie jest konieczne rzeczywiste pomylenie znaków przez odbiorców, bowiem wystarczy, że istnieje takie ryzyko (możliwość), które w tym przypadku jest całkowicie realne.

Sąd stwierdził, że fakt rejestracji kilku znaków ze słowem JEAN MARC na rzecz skarżącej Spółki nie stanowi podstawy udzielenia prawa ochronnego na znak zgłoszony dla wskazanych towarów w klasie 3, bowiem każdy znak winien podlegać indywidualnej ocenie. Funkcją znaku towarowego nie jest identyfikacja przedsiębiorcy lecz oznaczanie usług lub towarów określonego podmiotu w obrocie gospodarczym. Wskazywanie przez znak również na sam ten podmiot, jako źródło pochodzenia towarów jest realizowane jedynie w sposób pośredni. Z tego względu w ocenie Sądu, Urząd zasadnie stwierdził, że istnieje ryzyko wprowadzenia przeciętnego odbiorcy w błąd co do źródła pochodzenia towarów sygnowanych spornym znakiem, a więc, że zachodzi prawdopodobieństwo powstania wśród części odbiorców błędu, polegającego na skojarzeniu między badanymi znakami towarowymi.

Sąd nie zgodził się z zarzutem pominięcia przez Urząd Patentowy okoliczności, że przeciwstawione znaki towarowe GIOVANNI nie są używane w obrocie handlowym na terytorium Polski, gdyż, jak słusznie uznał UP, okoliczność rzeczywistego używania znaku towarowego nie stanowi przesłanki do zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Wprawdzie prawo ochronne na znak towarowy nie może być unieważnione na tej podstawie, że znak jest podobny do wcześniejszego znaku, jeżeli ten ostatni nie był używany w myśl art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 4 i 5 (vide: art. 166 ust. 1 p.w.p.), niemniej ustawodawca wyraźnie wskazał, że w takim przypadku zarzut nieużywania znaku może zostać podniesiony łącznie z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego i wówczas zarzut ten podlega łącznemu rozpoznaniu wraz z wnioskiem o unieważnienie (art. 166 ust. 2 ustawy). Skarżąca nie wystąpiła z takim wnioskiem w postępowaniu spornym, a więc organ nie był zobowiązany do dokonania oceny w zakresie tego zarzutu i badania okoliczności używania znaku GIOVANNI w Polsce.

Za zasadny WSA uznał zarzut naruszenia art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p., ponieważ przepis ten nie miał zastosowania. W ocenie WSA Urząd nie wykazał Spółce, by zgłosiła znak towarowy JEAN MARC GIOVANNI w złej wierze, czyli z zamiarem szkodzenia prawom lub godnym ochrony interesom Uczestnika bądź innych podmiotów, które poprzez to zgłoszenie mogły zostać naruszone. Stwierdzona wadliwość nie miała jednak wpływu na wynik sprawy z racji istnienia przesłanek nieważności rejestracji na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Skargą kasacyjną Spółka domagała się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepianych, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

– art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: p.u.s.a. oraz art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie rozpoznania istotnych okoliczności sprawy, mających wpływ na decyzję Urzędu Patentowego, w następstwie czego decyzja ta nie została poddana kontroli pod względem jej zgodności z prawem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez WSA w W., pomimo naruszenia przez Urząd Patentowy art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. mającego istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniającego uchylenie decyzji Urzędu Patentowego przez ten Sąd, polegającego na (i) braku całościowej oceny podobieństwa spornych znaków i niedokonanie obiektywnego bilansu podobieństw i różnic znaków; (ii) pominięcie jako nieistotnego faktu, że skarżący jest uprawniony do szeregu znaków (rodziny znaków) zawierających element odróżniający JEAN MARC, który jest utrwalony w pamięci konsumentów poprzez jego wieloletnie używanie, co wyklucza zaistnienie ryzyka konfuzji; (iii) pominięciu przy dokonywaniu oceny podobieństwa znaków, że istotne znaczenie ma pierwsza, początkowa część słowa będącego znakiem, bowiem to na niej skupia się uwaga odbiorcy;

– art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do zarzutu zawartego w skardze i sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób uniemożliwiający jego kontrolę instancyjną w części dotyczącej błędnych ustaleń co do modelu odbiorcy towarów, dla których zostały zarejestrowane sporne znaki towarowe, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ przyjęty model odbiorcy towarów rzutuje bezpośrednio na ocenę przesłanki zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., który stanowił podstawę prawną zaskarżonego wyroku;

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. polegającą na przyjęciu, że (i) podobieństwo znaków ocenia się co do zasady według cech wspólnych, a nie występujących w nich różnic, albowiem różnice nie wykluczają podobieństwa znaków; (ii) większą siłę oddziaływania mają elementy słowne znaku;

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. oraz niezastosowanie art. 166 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 4 ust. 1 p.w.p. i art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 4 i 5 p.w.p. oraz art. 5 k.c. w sytuacji gdy przepisy te miały zastosowanie, albowiem nie można unieważnić znaku krajowego, jeśli wcześniejszy znak wspólnotowy nie był rzeczywiście używany na terytorium Polski, gdyż żądanie unieważnienia znaku zarejestrowanego z powołaniem na wcześniejszą rejestrację znaku faktycznie nieużywanego nie stwarza ryzyka wprowadzenia w błąd odbiorców i jednocześnie stanowi nadużycie prawa, które nie korzysta z ochrony prawnej.

Uzasadniając zarzuty wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że WSA podzielił błędne stanowisko organu, iż dla całościowej oceny podobieństwa spornego znaku do oznaczeń przeciwstawionych, wystarczające było porównanie znaków w warstwie fonetycznej, z pominięciem warstwy wizualnej i znaczeniowej, co doprowadziło do wadliwego orzeczenia.

W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną Sąd I instancji nietrafnie przyjął za Urzędem Patentowym, że bez znaczenia jest istnienie w obrocie rodziny znaków towarowych JEAN MARC. Skoro istnieje ta rodzina znaków, to błędne jest twierdzenie organu oraz Sądu, że elementem odróżniającym znaku JAEAN MARC GIOVANNI jest słowo GIOVANNI. Elementem odróżniającym i dominującym tego znaku jest człon JEAN MARC, będący równocześnie elementem charakterystycznym dla całej rodziny znaków w klasie 3, co wyklucza istnienie podobieństwa tych oznaczeń na gruncie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Istnienie elementu wspólnego w porównywanych znakach nie przesądza o ich podobieństwie.

Składająca skargę kasacyjną podkreśliła, że wyrok narusza art. 141 § 4 p.p.s.a., bo Sąd nie odniósł się w jego uzasadnieniu do zarzutu braku ustaleń organu w zakresie modelu odbiorcy towarów oznaczonych przeciwstawionymi znakami. Brak ustaleń faktycznych w tym przedmiocie czyni decyzję Urzędu niezgodną z prawem. Skarżąca wskazała, że konsumenci dokonujący zakupu kosmetyków wykazują w stosunku do tych towarów wysoki poziom uwagi i są przyzwyczajeni do dostrzegania różnic między poszczególnymi markami. Organ nie zbadał modelu przeciętnego konsumenta, a Sąd skwitował ten zarzut skargi jednym zdaniem uznając, że jest niezasadny.

Dalej skarżąca kasacyjnie argumentowała, że Sąd dokonał błędnej wykładni art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., przyjmując, że podobieństwo znaków ocenia się co do zasady według cech wspólnych, a nie występujących w nich różnic, gdyż różnice nie wykluczają podobieństwa znaków. Ten pogląd Sądu jest błędny, ponieważ z judykatury polskiej i europejskiej wynika, że konieczna jest całościowa ocena porównywanych znaków i nie można się skupiać jedynie na elementach wspólnych. Wbrew ocenie Sądu nie ma przeszkód prawnych, by znak towarowy inkorporował element z innego znaku towarowego, pod warunkiem, że znak inkorporujący nie zatraca własnej zdolności odróżniającej i nie wprowadza odbiorców w błąd.

Ponadto obydwa znaki GIOVANNI firmy G. C. Inc. nie są używane na terenie Polski przez co nie są znane polskiemu konsumentowi, co ma decydujące znaczenie odnośnie zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.; możliwość ich pomylenia przez konsumentów ze znakiem JEAN MARC GIOVANNI nie istnieje. W tej sytuacji żądanie unieważnienia znaku JEAN MARC GIOVANNI przez G. C. Inc. jest nadużyciem prawa, bo służy wyłącznie blokowaniu konkurencji na rynku.

Urząd Patentowy RP nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną, natomiast G. C. Inc. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Kontrolowanym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji podzielił ocenę Urzędu Patentowego RP, że udzielone na słowno-graficzny znak towarowy JEAN MARC GIOVANNI prawo ochronne należało unieważnić z powodu naruszenia rejestracją art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.; unieważniony znak towarowy był podobny do przeciwstawionych mu w postępowaniu spornym, korzystających z ochrony wspólnotowej, znaków słownego i słowno-graficznego GIOVANNI należących do firmy G. C. Inc. w C. w Stanach Zjednoczonych.

W skardze kasacyjnej podnosi się zarzuty oparte na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. W pierwszym rzędzie odnieść należy się do zarzutu naruszenia prawa procesowego. Zdaniem skarżącej kasacyjnie zaniechano rozpoznania sprawy przez pominięcie istotnych jej okoliczności, co naruszało art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. i art. 3 § 1 oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., a także nieodniesiono się do wszystkich zarzutów skargi, czym naruszono art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zarzut jest całkowicie nieusprawiedliwiony.

Najpierw wyjaśnić trzeba, że wskazane w skardze kasacyjnej i mające charakter ustrojowy przepisy Prawa o ustroju sądów administracyjnych mogą stanowić zarzut kasacyjny wyłącznie w powiązaniu z konkretnymi przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi lub przepisami innych ustaw szczególnych regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi w określonych sprawach. Skarga kasacyjna ten wymóg spełnia, a zarzut uzupełniony przepisami p.p.s.a. sprowadza się do twierdzenia, że zaskarżona decyzja nie została skontrolowana pod względem jej zgodności z prawem. W ocenie sądu kasacyjnego, Sąd I instancji nie uchybił obowiązkowi dokonania kontroli w sposób odpowiadający powołanym przepisom obu ustaw, czego dowodzi lektura uzasadnienia wyroku poddanego kontroli kasacyjnej. Rozważania Sądu koncentrują się wyłącznie na istocie sprawy tj. na kwestii podobieństwa znaków przeciwstawionych i ocenie poprawności wniosków wyprowadzonych zaskarżoną decyzją. Co do istotnych okoliczności, których Sąd I instancji miał nie wziąć pod uwagę, to ocena trafności powyższego zarzutu może być dokonana w świetle pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

Przede wszystkim nie jest trafny zarzut co do niemożliwości przeprowadzenia kontroli kasacyjnej ze względu na wadliwość uzasadnienia. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a., którego naruszenie zarzuca się Sądowi I instancji, określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, takie jak: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia lub gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Z uzasadnienia wyroku powinno jasno wynikać z jakich powodów sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne albo niezgodne z prawem przy czym, w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji, uzasadnienie powinno zawierać pouczenie co do dalszego postępowania. Dodać należy, że nierozprawienie się przez sąd z każdym zarzutem skargi lub niepoddanie każdego pojedynczego zarzutu odrębnym rozważaniom nie stanowi o wadliwości wyroku, jeśli w świetle przeprowadzonego w uzasadnieniu rozumowania nie ma wątpliwości, że orzeczenie jest prawidłowe.

Sporządzone przez Sąd I instancji uzasadnienie nie jest obarczone żadną z wad uniemożliwiających kontrolę kasacyjną, a zarzut co do błędnych ustaleń modelu odbiorcy towarów oznaczonych przeciwstawionymi znakami jest o tyle nieprawidłowy, że w toku postępowania przed sądami administracyjnymi nie dokonuje się żadnych ustaleń, a jedynie kontroluje poprawność ustaleń organu administracji. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że Sąd I instancji nie pominął kwestii przeciętnego nabywcy wyrobów oznaczonych znakiem spornym i znakami przeciwstawionymi, rozważając prawidłowość dokonanej przez organ oceny podobieństwa znaków właśnie z perspektywy odbiorców (nabywców) towarów.

Przed wdaniem się w rozważania dotyczące zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. oceny wymaga zarzut błędnej wykładni tego przepisu. Jak trafnie uznał Sąd I instancji, z treści przepisu wynika, że niedopuszczalna jest rejestracja znaku towarowego, gdyby w jej wyniku powstało prawo, którego zakres pokrywałby się choćby częściowo z zakresem prawa ochronnego z wcześniejszej rejestracji. Należy również stwierdzić, że WSA, wykładając wskazany przepis p.w.p. nie popełnił błędu. W szczególności nie można zarzucić Sądowi, że dokonywał oceny podobieństwa znaków "w próżni" tzn. z pominięciem ewentualnych odbiorców obu oznaczeń.

Z treści art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. wynika zakaz udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, który ze względu na identyczność/podobieństwo do znaku wcześniejszego przeznaczonego do oznaczania podobnych/identycznych towarów, powodować może po stronie odbiorców tych towarów błąd polegający również na skojarzeniu znaków. O ryzyku konfuzji, o której stanowi cyt. przepis, można mówić zatem wówczas, gdy towary oznaczone porównywanymi znakami są podobne lub identyczne oraz gdy same znaki wykazują taką cechę. Stwierdzenie, że towary oznaczone danymi znakami towarowymi nie są podobne z oczywistych względów eliminuje potrzebę dalszego badania, co oznacza, że prowadzące do możliwej konfuzji podobieństwo znaków nie istnieje. Z kolei, gdy ustalone zostanie podobieństwo lub identyczność towarów, prowadzone jest dalsze badanie mające na celu ustalenie, czy przeznaczone do oznaczania porównanych wcześniej towarów znaki są podobne. Ocena podobieństwa znaków towarowych przeprowadzana jest co do zasady w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, przy czym należy kierować się ogólnym wrażeniem jakie znaki wywierają na odbiorcach, a także mieć na uwadze zbieżne elementy porównywanych oznaczeń. Należy zauważyć, że w przypadku porównywania znaków słownego i słowno-graficznego wizualna płaszczyzna badania znaków będzie ograniczona do porównania prostego zapisu znaku słownego ze znakiem, który mając element słowny, ma też swoją zastrzeżoną grafikę. Z kolei porównanie w warstwie fonetycznej będzie ograniczało się do elementów słownych znaków porównywanych z pominięciem elementu graficznego znaku mieszanego. Stwierdzenie podobieństwa znaków, niezależnie od tego na jakiej płaszczyźnie podobieństwa wystąpi, przy niewątpliwym podobieństwie towarów, oznacza ryzyko konfuzji i niedopuszczalność udzielenia prawa ochronnego na znak później zgłoszony.

Mając na uwadze dokonaną wykładnię, stwierdzić wypada, że Sąd I instancji prawidłowo wskazał na konieczność kierowania się przy ocenie podobieństwa znaków tzw. ogólnym wrażeniem jakie znaki wywołują u odbiorców, tak jak trafnie zauważył konieczność kierowania się przy porównaniu znaków elementami zbieżnymi, wspólnymi. Nie ma racji składająca skargę kasacyjną, twierdząc, że stosownie do art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. podobieństwo znaków należy oceniać według występujących w nich różnic, a kierowanie się elementami zbieżnymi, jak przyjął WSA, jest błędem. Porównanie znaków towarowych dokonywać musi się poprzez ich odbiór całościowy, jednak oczywiste jest, że szukanie podobieństwa opiera się na wspólnych elementach słownych czy graficznych przeciwstawionych znaków. To wspólne elementy porównywanych oznaczeń będą przemawiać za ewentualnym ich podobieństwem. Równocześnie nie można wykluczyć, że znak późniejszy będzie zaopatrzony w takie elementy słowne czy graficzne, które sprawią, że mimo zbieżności/identyczności wspólnego elementu nie będzie on decydujący i całościowy odbiór znaku ostatecznie podobieństwo wykluczy. Niemniej jednak oparcie metodologii badania podobieństwa znaków towarowych według elementów różnicujących te znaki, jak przyjmuje się w skardze kasacyjnej, jest błędem, tak jak błędem i uproszczeniem jest przyjmowanie jako reguły, że pierwsze słowo czy część słowa w znaku ma zawsze decydujące znaczenie dla odbioru tego znaku.

W świetle dokonanej wykładni art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. za niezasadne uznać należy zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku ze wskazanym wyżej przepisem p.w.p. oraz w związku z powołanymi w skardze kasacyjnej przepisami k.p.a. Sąd I instancji trafnie uznał, że udzielone prawo ochronne na znak sporny należało unieważnić z racji podobieństwa tego znaku do znaków Wnioskodawcy. Zasługuje na aprobatę stanowisko Sądu, zgodnie z którym należący do skarżącej Spółki słowny znak towarowy, wykorzystujący dla identycznych i podobnych towarów słowo GIOVANNI, jest podobny w sposób stwarzający ryzyko konfuzji, do znaków Wnioskodawcy zbudowanych na tym właśnie słowie, co wyklucza prawo ochronne na zasadzie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Sąd kasacyjny nie zgadza się z zarzutem skargi kasacyjnej, że WSA pominął argumentację opartą na tzw. "rodzinie znaków", do której uprawniona jest skarżąca Spółka, choć zauważa, że wnioski Sądu koncentrowały się wokół prawidłowości rejestracji wszystkich znaków z serii JEAN MARC i braku podstaw oceny legalności tych rejestracji w niniejszej sprawie. Jednakże nie można nie dostrzec, że ostatecznie Sąd nie dopatrzył się wadliwości w rozumowaniu organu w tej kwestii i akceptacja ta, zważywszy na krótki, nie pozwalający na wykształcenie u odbiorców świadomości istnienia serii czas używania znaków JEAN MARC, jest w pełni uzasadniona (str. 7 decyzji).

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca też uwagę na fakt, że unieważnione prawo ochronne dotyczyło znaku słownego, który może być "nałożony" na towar w dowolny sposób – również eksponujący wspólne dla obu znaków słowo GIOVANNI. Na tę okoliczność zwrócił zresztą uwagę organ w zaskarżonej decyzji, wskazując, że faktyczne wykorzystanie znaku JEAN MARC GIOVANNI polega na wyraźnym eksponowaniu elementu słownego GIOVANNI. Jeśli przyjąć, że skarżąca Spółka zamierzała utrwalić w świadomości odbiorców rodzinę znaków JEAN MARC, to należałoby oczekiwać eksponowania tych właśnie elementów znaków, a nie innych tworzących znak elementów jak np. słowo GIOVANNI zakłócających z pewnością ewentualną świadomość serii znaków JEAN MARC.

Wreszcie nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 166 ust. 1 p.w.p. w powiązaniu z art. 4 ust. 1 i art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 oraz 5 p.w.p. oraz art. 5 k.c. Po pierwsze, Sąd powołał art. 169 ust. 2 p.w.p. wyprowadzając wniosek, że skoro skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o wygaśnięcie prawa ze znaku przeciwstawionego w toku postępowania spornego, to organ nie był zobowiązany do oceny w zakresie zarzutu dotyczącego niewystępowania znaku na terenie Polski. Ten przepis nie został przez skarżącą zakwestionowany. Po drugie, należy przyznać rację Sądowi, którego zdaniem aktualne, na czas wniosku o unieważnienie, nieużywanie znaku w obrocie handlowym w Polsce nie stanowi przesłanki zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Oceniając ryzyko konfuzji, o którym mowa w cyt. przepisie odwoływać należy się do sytuacji potencjalnej, a nie konkretnej, rzeczywistej i tak uczynił WSA oraz Urząd Patentowy. Brak jest również podstaw aby przyjąć, że porównanie znaków dokonało się w oderwaniu od przeciętnego odbiorcy i uwagi jaką przywiązuje, dokonując zakupów artykułów drogeryjnych. Należy zgodzić się z zawartą w zaskarżonej decyzji uwagą, że przeciętny odbiorca nie poddaje analizie całego znaku, lecz zachowuje w pamięci ogólne wrażenie znaku, na które składają się elementy dominujące. Jeżeli zatem nałożony na towar znak wykorzystuje trzy obcobrzmiące imiona męskie, z których ostatnie stanowi wcześniej zarejestrowany znak dla tego samego rodzaju artykułów, potencjalna konfuzja jest prawdopodobna, a to wystarcza dla unieważnienia znaku udzielonego z późniejszym pierwszeństwem ze względu na art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.