Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 24/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 par. 2 i  par. 3,  art. 119 par. 2,  art. 6 par. 1,  art. 120 par. 2,  art. 125,  art. 126,  art. 18
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Alicja Palus po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 maja 2017 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] we W. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], podjętym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 poz. 23 ze zm.; zwanej dalej "K.p.a."), oraz art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.; zwanej dalej "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] we W. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] r. Nr [...] nakładające na ww. Wspólnotę Mieszkaniową grzywnę w kwocie 20000 zł, D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia 10 maja 2011 r. Nr [...] PINB dla miasta W. nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] we W. w terminie do 31 marca 2012 r. doprowadzenie do właściwego stanu technicznego: konstrukcji dachu, obiektu budowlanego w elewacji frontowej oraz od strony podwórza, kominów, klatki schodowej oraz stropów poprzez wykonanie określonych robót budowlanych. W związku z upływem ww. terminu oraz brakiem informacji o wykonaniu obowiązku w dniu 26 lutego 2016 r. przeprowadzono kontrolę celem sprawdzenia wykonania nakazu, w wyniku której stwierdzono, że obowiązek nie został wykonany w całości. W chwili kontroli w budynku trwały roboty związane z demontażem rusztowania po remoncie dachu.

W związku z powyższym do Wspólnoty Mieszkaniowej organ pierwszej instancji skierował upomnienie z dnia 7 marca 2016 r. nr [...] zawierające wezwanie do wykonania obowiązku. Upomnienie zostało doręczone Wspólnocie Mieszkaniowej w dniu 17 marca 2016 r. Odpowiedzią Wspólnoty na upomnienie było wystąpienie z wnioskiem o zmianę terminu wykonania robót budowlanych wskazanych w decyzji do dnia 31 sierpnia 2017 r. Jednocześnie przedłożono oświadczenie osoby uprawnionej o wykonaniu części z nakazanych robót budowlanych. Wspólnota uzasadniając swój wniosek wskazała, że w celu wykonania nakazu podwyższyła składki na fundusz remontowy oraz zgłosiła swój budynek do Lokalnego Programu Rewitalizacji na lata 2016-2020. Uzyskanie dofinansowania w ramach tego programu umożliwić ma wykonanie nakazu w całości. Wskazano także, że obecny stan techniczny budynku nie zagraża zdrowiu, życiu mieszkańców oraz przechodniów. Decyzją z dnia 2 maja 2016 r. Nr [...] PINB odmówił zmiany decyzji z dnia 10 maja 2011 r.

Po analizie ustaleń poczynionych w toku kontroli oraz przedłożonej dokumentacji PINB uznał, że nałożony obowiązek nie został wykonany w zakresie wskazanym w dołączonym do niniejszego postanowienia tytule wykonawczym.

Pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r. organ pierwszej instancji wezwał P. Sp. z o.o. do złożenia pisemnych informacji oraz wyjaśnień w zakresie działań podjętych w celu realizacji nakazu. Spółka odpowiadając na to wezwanie oprócz ponownego wskazania zakresu wykonanych robót budowlanych poinformowała, że Wspólnota Mieszkaniowa dwukrotnie podwyższała wysokość wpłat na fundusz remontowy, gromadzi środki finansowe na wykonanie remontu, a także, że kolejne roboty budowlane będą zlecane w ramach posiadanych środków finansowych. Zapewniono również, że w przypadku pojawienia się nieprawidłowości mogących powodować zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi będą one usuwane w pierwszej kolejności, a stan techniczny budynku jest monitorowany zgodnie z ustawą - Prawo budowlane. Spółka wyjaśniła również, że informowała właścicieli lokali o konieczności wykonania obowiązku oraz konsekwencjach jakie mogą ponieść za jego niewykonanie. Przedstawione dokumenty potwierdziły podejmowanie przez Spółkę działań informacyjnych oraz wykazały, że członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej pomimo udzielonych im wyjaśnień wstrzymywali się z podjęciem jakichkolwiek robót budowlanych. Taka sytuacja powtarzała się przez kilka ostatnich lat. Spółka wskazała także, iż nie jest w stanie wskazać osoby, które zostały ustanowione do czuwania nad wykonaniem nałożonego obowiązku.

W związku z powyższym PINB dla miasta W. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] we W. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 20000 zł. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że zobowiązany nie wykonał wynikającego z art. 61 Prawa budowlanego obowiązku, zlekceważył ciążący na nim nakaz wynikający z decyzji Nr [...] oraz wyznaczony nią termin. Okres jaki upłynął od dnia jej wydania do dnia sporządzenia postanowienia pozwalał na wykonanie nakazu, a zobowiązany pomimo tego nie zrealizował obowiązku. Bezskuteczny upływ terminu wskazanego w upomnieniu przedegzekucyjnym wraz z dalszą zwłoką w wykonaniu nakazu skutkować musi wszczęciem wobec Wspólnoty oraz osób bezpośrednio czuwających nad wykonaniem przez nią nałożonego obowiązku postępowania egzekucyjnego. W ocenie PINB w przypadku obowiązków wynikających z przepisów Prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej uciążliwym dla zobowiązanego. W razie wykonania obowiązku może się on bowiem ubiegać o jej umorzenie bądź zwrot. Ponadto, w przypadku nałożenia grzywny w celu przymuszenia w przeciwieństwie do wykonania zastępczego zobowiązany ma możliwość wyboru wykonawcy ciążącego na nim obowiązku oraz najkorzystniejszej w jego ocenie oferty. Zastosowanie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie podmiotu zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów - ponad te związane z wykonaniem nakazu w wyznaczonym w niniejszym postanowieniu terminie. To od zobowiązanego zależy czy wykonany zostanie nałożony na niego obowiązek, a w konsekwencji - czy poniesie koszty nałożonej grzywny.

PINB ustalił wysokość grzywny w celu przymuszenia na podstawie art. 121 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym grzywna nałożona na osobę fizyczną nie może przekraczać kwoty 10000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50000 zł. Zgodnie z treścią art. 120 § 2 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia w przypadku jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, którą w niniejszej sprawie jest Wspólnota Mieszkaniowa w pierwszej kolejności należy nałożyć na osobę, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonywaniem przez nią nałożonych obowiązków, a dopiero w dalszej kolejności na samą Wspólnotę, jeżeli jest to niezbędne dla przymuszenia do wykonania obowiązku. W analizowanym przypadku zarząd nieruchomością wspólną położoną we W. przy ul. [...] we W. został powierzony P. Sp. z o.o. na podstawie umowy zawartej w dniu 25 października 2001 r. Z chwilą powierzenia zarządzania nieruchomością wspólną ww. Spółka m.in. kieruje sprawami Wspólnoty Mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między Wspólnotą, a poszczególnymi właścicielami lokali. Zarządca wykonuje czynności zwykłego zarządu nieruchomością wspólną, a także czynności przekraczające zwykły zarząd przekazane mu uchwałą właścicieli lokali. Przysługuje mu także uprawnienie do występowania na drogę sądową w sprawach Wspólnoty Mieszkaniowej w razie braku zgody wymaganej większości właścicieli lokali. Ponadto, zarządca wykonuje czynności zarządu nieruchomością wspólną w imieniu, na rzecz i na rachunek Wspólnoty. Z uwagi na powyższe osoby uprawnione do składania oświadczeń i reprezentowania ww. Spółki jako Zarządcy działają także w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej. Tym samym osoby te odpowiadają za właściwą realizację przez Wspólnotę nałożonych na nią obowiązków oraz są uprawnione do podejmowania działań zmierzających do osiągnięcia tego celu. Stąd też mogą one kierować działaniami zobowiązanego w taki sposób, aby wykonanie nałożonego na Wspólnotę obowiązku nastąpiło w wyznaczonym terminie. Powinny również mobilizować do wykonania nakazu, uświadamiać członkom wspólnoty mieszkaniowej taką konieczność oraz informować o konsekwencjach związanych ze zwłoką w tym zakresie. Także w razie potrzeby mogą inicjować podjęcie odpowiednich uchwał, a w razie braku porozumienia pomiędzy członkami wspólnoty powinny skorzystać z możliwości rozstrzygnięcia sporu w trybie postępowania sądowego. Wobec tego PINB uznał, że osoby działające w imieniu Spółki odpowiadają za bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem ciążącego na Wspólnocie Mieszkaniowej obowiązku zwłaszcza, że zgodnie z zawartą umową Spółka przyjęła na siebie obowiązek umożliwienia użytkowania budynku i lokali oraz instalacji i urządzeń wentylacyjnych, instalacji ciepłej wody użytkowej, instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej, instalacji i urządzeń centralnego ogrzewania, instalacji i urządzeń gazowych, instalacji elektrycznej, instalacji piorunochronnej, kanałów i przewodów spalinowych oraz dymowych, wewnętrznych urządzeń do usuwania odpadów i nieczystości stałych, zgodnie z wymogami przepisów prawa budowlanego.

Mając na uwadze powyższe PINB postanowił nałożyć na M.D. - Prezesa Zarzącu, B.F. oraz B.J.-B. - członków zarządu Spółki - osoby odpowiedzialne za bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem przez Wspólnotę Mieszkaniową ciążącego na niej obowiązku grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 500 zł. Kwota ta w ocenie PINB powinna skłonić ww. osoby do pokierowania działaniami zobowiązanego w taki sposób, aby doszło do wykonania nakazu w terminie wyznaczonym niniejszym postanowieniem. Grzywnę nałożono na wszystkich członków zarządu Spółki w równej wysokości, ale odrębnymi postanowieniami.

W ocenie organu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie oprócz nałożenia grzywien w celu przymuszenia na osoby odpowiedzialne bezpośrednio za czuwanie nad wykonaniem obowiązku niezbędne jest również nałożenie grzywny w celu przymuszenia na samą Wspólnotę Mieszkaniową w wysokości 20000 zł. Grzywna w takiej wysokości powinna skutecznie skłonić Wspólnotę do podjęcia skutecznych działań, w wyniku których dojdzie do wykonania nakazu. W ocenie PINB odpowiedzialnym za niewykonanie obowiązku w wyznaczonym terminie w równym stopniu są osoby reprezentujące Wspólnotę i kierująca jej sprawami, jak i sam podmiot zobowiązany. W rezultacie, skoro osoby kierujące sprawami Wspólnoty nie doprowadziły do realizacji nakazu, nie tylko one powinny ponieść konsekwencje tego stanu, ale również Wspólnota. Członkowie wspólnoty nie mogą być zwolnieni z odpowiedzialności za niewykonanie nakazu. Skoro bowiem pomimo udzielonych im informacji członkowie Wspólnoty świadomie wstrzymywali się z wykonaniem wskazanych robót remontowych, tylko dolegliwość w postaci utraty znacznej kwoty - w ocenie PINB - skutkować będzie podjęciem decyzji, które pozwolą na wykonanie nakazu w wyznaczonym terminie.

PINB stwierdził, że grzywna w celu przymuszenia jest w realiach niniejszej sprawy odpowiednia do przymuszenia do wykonania obowiązku. Wybór pomiędzy przeznaczeniem wyżej wymienionych kwot na zapłatę grzywien z zagrożeniem, iż w przypadku dalszego niewykonania nakazu zostanie zastosowane wykonanie zastępcze, a poniesieniem kosztów związanych z wykonaniem nakazu i możliwością przeznaczenia ww. kwoty koniecznej do zapłaty grzywien na jego wykonanie powinien być dla Wspólnoty Mieszkaniowej oczywisty, a w przypadku M.D., B.J.-B. i B.F. powinien skutkować podjęciem działań, które przełożą się na wykonania nakazu przez zobowiązanego w całości. Czas jaki upłynął od dnia, w którym decyzja nakładająca obowiązki została wydana do dnia sporządzania niniejszego postanowienia pozwalał na wykonanie nakazu w całości. Zobowiązany, ani osoby działające w jego imieniu nie doprowadzili jednak do jego realizacji w pełnym zakresie. Ponadto, pomimo świadomości o konieczności wykonania nakazu, wezwania zawartego w upomnieniu zobowiązany w dalszym ciągu zwleka z przystąpieniem do wykonania nakazu w pełnym zakresie. Stąd określając wysokość nałożonej grzywny w celu przymuszenia PINB wziął pod uwagę czas jaki upłynął od dnia, w którym nakazane obowiązki stały się wymagalne, do dnia sporządzenia niniejszego postanowienia oraz charakter obowiązków podlegających egzekucji.

W ocenie PINB wskazanie przez Spółkę, że członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej podjęli decyzję o podwyższeniu składki na fundusz remontowy, gromadzą środki finansowe potrzebne na wykonanie nakazu oraz działania mające na celu pozyskanie środków finansowych z Lokalnego Programu Rewitalizacji nie może świadczyć, że Wspólnota Mieszkaniowa nie uchyla się od jego wykonania i tym samym stanowić podstawy dla organu pierwszej instancji do odstąpienia od jego wyegzekwowania na drodze postępowania egzekucyjnego. Osoby działające w imieniu Wspólnoty jak i sama Wspólnota miały wiedzę do kiedy należało wykonać nakaz w pełnym zakresie. Termin ten był wyznaczony w sposób racjonalny. Pomimo jego upływu nałożony obowiązek nie został zrealizowany. PINB zwrócił przy tym uwagę, że z wyjaśnień udzielonych przez Spółkę wynika, iż pierwsze działania związane z wykonaniem nakazu zostały podjęte przez Wspólnotę po upływie blisko trzech miesięcy, od dnia w którym upłynął termin na jego wykonanie. Następnie upłynęły kolejne trzy miesiące, a Wspólnota wycofała się z podjętej decyzji o zaciągnięciu kredytu i podjęła uchwałę o podwyższeniu wpłat na fundusz remontowy. Spółka dysponując kosztorysem związanym z wykonaniem nakazu, porównując go z wysokością środków jakie będą wpływać na konto funduszu remontowego w ciągu roku musiała sobie zdawać sprawę, że wykonanie nałożonego obowiązku zajmie Wspólnocie co najmniej kilka następnych lat. Z biegiem czasu sytuacja ta się nie zmieniała. Jak się okazuje upłynęły 4 lata od dnia wydania decyzji, a nakaz w dalszym ciągu nie został wykonany w pełnym zakresie. Natomiast skucie tynków na elewacjach przedmiotowego budynku, które mogły spadać na teren do niego przyległy, pomimo tego że decyzję wydano w 2011 r. nastąpiło dopiero w 2014 r.

PINB uznał, że powyższe okoliczności wskazują, iż za składanymi przez spółkę i Wspólnotę Mieszkaniową deklaracjami nie idą działania skutkujące realizacją nakazu. W chwili obecnej wykonanie nakazu tak jak to wynika z pisma z dnia 29 lutego 2016 r. w głównej mierze jest uzależnione od uzyskania środków finansowych z Lokalnego Programu Rewitalizacji, bowiem Wspólnota mimo dość długiego okresu nie zgromadziła środków finansowych potrzebnych do pełnego zrealizowania nakazu. W ocenie PINB podjęte do tej pory działania przez zobowiązanego i osoby działające w jego imieniu w porównaniu do okresu jaki upłynął od dnia nałożenia nakazu są niewystarczającej oraz w przypadku odstąpienia od wszczęcia postępowania egzekucyjnego skutkować będą jedynie tym, że usunięcie wskazanych nieprawidłowości zostanie znów przesunięte w czasie, a określony termin zostanie niedotrzymany.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] we W., po rozpatrzeniu którego DWINB uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż obowiązek polegający na wykonaniu określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem nie został wykonany w całości. Potwierdzili to pracownicy PINB w trakcie kontroli w dniu 26 lutego 2016 r. Bezspornym jest również fakt prawomocności decyzji z dnia 10 maja 1011 r. W związku z niepodjęciem zawartego w niej obowiązku organ pierwszej instancji zastosował przewidziane prawem środki zmierzające do jego realizacji. Wobec nieskuteczności upomnienia nałożenie grzywny w celu przymuszenia znajduje pełne uzasadnienie.

Ponadto, przepis art. 7 § 2 u.p.e.a. przewiduje zasadę stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, zwaną też zasadą najłagodniejszego środka. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe dla zobowiązanego. Pozostawia się to ocenie organów egzekucyjnych. W ocenie organu drugiej instancji grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym. Zgodnie bowiem z art. 125 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego. Ponadto, na mocy art. 126, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte, mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości, za zgodą organu wyższego stopnia. W przypadku natomiast wykonania zastępczego obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest wykonywany w trybie postępowania egzekucyjnego zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo, co oznacza, że zobowiązany ponosi nie tylko koszty wykonania zastępczego, ale również w określonych okolicznościach organ egzekucyjny i wykonawca nie ponoszą odpowiedzialności cywilnej. W konsekwencji koszty wykonania zastępczego mogą znacznie przewyższyć koszty poniesione przez osobę zobowiązaną, która samodzielnie wykonałaby obowiązek. Powyższe okoliczności wskazują, że grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym od wykonania zastępczego, gdyż zobowiązany może uchylić się od poniesienia kosztów zastosowania tego środka egzekucyjnego, w przeciwieństwie do wykonania zastępczego.

Argumenty zawarte w zażaleniu dotyczące wykonania części obowiązku nie mogą mieć – zdaniem DWINB - wpływu na wynik postępowania, bowiem grzywna w celu przymuszenia nie jest samoistnym środkiem egzekucyjnym a wynika z niewykonania ciążącego na zobowiązanym obowiązku gdzie celem i motywem przewodnim jej nałożenia jest właśnie przymuszenie zobowiązanego do wykonania wymagalnych obowiązków, tym samym sama w sobie musi być uciążliwością zmuszającą do podjęcia działań. Zatem PINB właściwie rozpatrzył sprawę nakładając na Wspólnotę Mieszkaniową oraz członków zarządu P. sp. z o.o. grzywnę w celu przymuszenia.

Na powyższe postanowienie skargę złożyła Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ul. [...] we W., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów:

1. postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów i dokonaniu jej w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego oraz z zebranym materiałem dowodowym w sprawie, objawiające się przyjęciem, że Wspólnoty Mieszkaniowej uchyla się od obowiązku nałożonego na nią decyzją z dnia 31 maja 2016 r., podczas gdy zobowiązana podejmuje istotne kroki zmierzające bezpośrednio do wykonania nakazanych obowiązków, w tym m.in. dwukrotnie podwyższała wysokość wpłat na fundusz remontowy, zgłosiła wniosek o dofinansowanie z Lokalnego Programu Rewitalizacji na lata 2016-2020, wykonała remont dachu z przemurowaniem kominów ponad połacią dachową, usunęła odparzone i odpadające tynki ze ścian elewacji frontowej, tylnej oraz gzymsów, a łączna wartość przeprowadzonych prac wyniosła niemal 100.000,00 zł, nadto gromadzi środki finansowe na wykonanie pozostałej części remontu, co czyni nałożenie grzywny w celu przymuszenia bezprzedmiotowym,

2. art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie uciążliwego środka egzekucyjnego, który nie prowadzi do wykonania nałożonych obowiązków,

3. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na zaniechaniu dokonania istotnych czynności dowodowych w sprawie oraz naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów i dokonaniu jej w sposób dowolny oraz wprost sprzeczny z zebranym materiałem dowodowym w sprawie, objawiające się przyjęciem, że M.D., B.F. i B.J.-B., jako członkowie zarządu P. Sp. z o.o. są osobami odpowiedzialnymi za bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem nałożonych obowiązków, podczas gdy brak jest środków dowodowych uprawniających do przypisania przedmiotowego obowiązku którejkolwiek z wymienionych powyżej osób,

4. a w konsekwencji - naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 120 § 2 u.p.e.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie objawiające się nałożeniem grzywny w celu przymuszenia na Wspólnotę Mieszkaniową, podczas gdy zastosowanie tego środka egzekucyjnego względem jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej winno nastąpić jednocześnie z nałożeniem analogicznej grzywny na osobę, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązanego obowiązków tego rodzaju, jakim jest egzekwowany obowiązek, zaś w realiach niniejszej sprawy - pomimo formalnego nałożenia grzywien na członków zarządu PZM sp. z o.o. - w rzeczywistości grzywny nie nałożono na jej adresata w rozumieniu art. 120 § 2 u.p.e.a.

Mając na uwadze powyższe, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi zostało ponadto podniesione m.in., że uwzględniając przywołaną powyżej chronologię czynności podejmowanych przez zarządcę, nieuprawnionym jest - zdaniem strony skarżącej - uznanie, jakoby w niniejszej sprawie doszło do uchylenia się od realizacji nałożonych obowiązków, a dopiero wówczas - zgodnie z art. 6 u.p.e.a. - organ uprawniony jest do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Wykładania gramatyczna przepisu art. 6 § 1 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że skoro mowa w nim o "uchylaniu się zobowiązanego", realizacja dyspozycji tego unormowania następuje w sytuacji, gdy już po nałożeniu danych obowiązków podmiot nie podejmuje kroków zmierzających do ich wykonania. Tymczasem, w niniejszym przypadku zarządca nie tylko podjął szereg niezbędnych czynności zmierzających do wykonania prac, ale działania te podjął niezwłocznie i są one na bieżąco kontynuowane. Ponadto wskazano, że wartość prac remontowych nakazanych przez organ sięga kwoty 1.000.000,00 zł, zaś Wspólnota Mieszkaniowa nie dysponuje środkami finansowymi tego rzędu. W tym celu, w najkrótszym możliwym terminie zobowiązana podjęła rozmowy z instytucjami finansowymi, zmierzając do uzyskania kredytu, z którego możliwym będzie opłacenie wykonawców robót.

Następnie podniesiono, że zastosowana w niniejszej sprawie grzywna sięgająca kwoty 20.000 zł jest rażąco wygórowana, szczególnie zważywszy na fakt wykonania w części obowiązków. Ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia, organ egzekucyjny nie może przekroczyć granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasady racjonalnego działania (art. 7 § 2) i zasady niezbędności (art. 7 § 3), które obligują organ egzekucyjny do zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony. Grzywna w celu przymuszenia stanowi natomiast najbardziej dolegliwy środek, co wyraźnie wynika z art. 119 § 2 u.p.e.a. (wyrok WSA w Opolu z dnia z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. II SA/Op 270/2009, Lexis nr 2152878). Takie twierdzenie poparte jest zarówno w judykaturze, jak również w piśmiennictwie. Piotr Przybysz w swoim komentarzu do postępowania egzekucyjnego w administracji zaznacza, że "z art. 119 § 2 wynika, że grzywna w celu przymuszenia powinna być nakładana jako ostateczny środek egzekucyjny, po wyczerpaniu możliwości stosowania innych środków egzekucyjnych" (Przybysz P. [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, xisNexis 2011). Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy, strona wskazała, że naruszeniem obu wymienionych zasad jest nałożenie grzywny w tak znacznej wysokości. Wszak uwzględniając wartość tejże grzywny i termin wyznaczony do wykonania prac, istnieje poważne ryzyko, że w takiej sytuacji i tak już ograniczone środki finansowe Wspólnoty, które można byłoby przeznaczyć na realizację nałożonych obowiązków, zostaną ściągnięte w tamach grzywny, która tym samym przyczyni się nie tyle do przymuszenia, ale raczej do uniemożliwienia wykonania prac.

Zdaniem strony skarżącej zebrany materiał dowodowy sprawy wyklucza uznanie, że członkowie zarządu Spółki są osobami bezpośrednio odpowiedzialnymi za wykonanie nałożonych na Wspólnotę obowiązków. Strona skarżąca doszukuje się w tym zakresie naruszenia przepisów postępowania dwojakiego rodzaju: po pierwsze w zakresie zaniechania przeprowadzenia istotnych czynności dowodowych w sprawie i poprzestaniu na przeprowadzeniu dowodu z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców dla P. Sp. z o.o.; po drugie - zebrany materiał dowodowy został oceniony dowolnie, a wnioski poczynione przez organ są nierzadko wprost z nim sprzeczne.

Analizując materiał dowodowy niniejszej sprawy okazuje się, że właściwie wszelkie wnioski w przedmiocie obowiązku, o którym mowa w art. 120 § 2 u.p.e.a., organ wyprowadził z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców dla P. Sp. z o.o. Co więcej, zdaje się, że jest to wręcz jedyny dowód na ustalenie przedmiotowych okoliczności, podczas gdy taki dokument nie może stanowić podstaw do poczynienia ustaleń faktycznych w tym zakresie, gdyż - nawet potencjalnie - nie może być on źródłem tego rodzaju obowiązku. W niniejszej sprawie zaniechanie przeprowadzeń czynności dowodowych jest o tyle istotne, że P. Sp. z o.o. jest zarządcą przeszło 720 Wspólnot Mieszkaniowych, zatem poszczególne obowiązki względem wspólnot rozkładane są na zatrudnionych pracowników. Powyższe prowadzić winno do uznania, że organ nie udźwignął ciężaru dowodu na nim spoczywającym, a zarazem stanowi - w przekonaniu strony skarżącej - samodzielną przesłankę do uchylenia zaskarżonego postanowienia

Odnosząc się następnie do zarzutu błędnej oceny materiału dowodowego strona wskazała, że nieprawidłowość uznania członków zarządu P. Sp. z o.o. za adresatki grzywny wynika również z analizy dokumentów oraz aktów prawnych kształtujących obowiązki zarządcy względem Wspólnoty Mieszkaniowej. W § 2 ust. 2 umowy powierzenia zarządu nieruchomością wspólną z dnia 25 października 2011 r. zawartą pomiędzy P. Sp. z o.o. a Wspólnotą Mieszkaniową przy ul. [...] we W., jak również w § 5 ust. 1, strony wyraźnie zastrzegły, że do podjęcia czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda właścicieli lokali wyrażona w formie uchwały oraz zgoda udzielająca zarządowi pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej. O ile więc w niniejszej sprawie zarządca nieruchomości może daną kwestię inicjować, to decyzja w przedmiocie realizacji nakazów PINB, z uwagi na ich zakres i wartość, jest podejmowana wyłącznie przez członków wspólnoty. Zarządca nie ma środków prawnych i faktycznych, którymi byłby w stanie przeforsować swoją wolę wbrew Wspólnocie i wykonać wszelkie prace nakazane przez organ bez jej zgody. Uwzględniając zaś obszerność nałożonych obowiązków, których koszt zrealizowania sięga kwoty 1.000.000 zł, nie powinno być wątpliwości, że ich przeprowadzenie stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd Wspólnotą. Skoro zatem dla podjęcia przez zarządcę czynności w przedmiocie realizacji obowiązków koniecznym było podjęcie odpowiedniej uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej w tym zakresie, brak przedmiotowej uchwały wyłącza możliwość przypisania odpowiedzialności Spółki za takie działania Wspólnoty. W konsekwencji również wadliwym było zastosowanie przepisu z art. 120 § 2 u.p.e.a. w stosunku do poszczególnych członków zarządu P. sp. z o.o.

Opisana powyżej wadliwość w ustaleniu rzeczywistego adresata grzywny w celu przymuszenia prowadzi - w ocenie strony skarżącej - do nieuprawnionego nałożenia analogicznego środka egzekucyjnego na Wspólnotę Mieszkaniową. Ugruntowana linia orzecznicza w tym zakresie jednoznacznie bowiem wskazuje, że zastosowanie grzywny w celu przymuszenia bezpośrednio na jednostkę organizacyjną, wymaga - uprzedniego - nałożenia grzywny na podmiot, o którym mowa w art. 120 § 2 u.p.e.a. Skoro zatem w realiach niniejszej sprawy osoba, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązanego obowiązków tego rodzaju, jakim jest egzekwowany obowiązek została ustalona w sposób nieprawidłowy, to w konsekwencji również nałożenie grzywny na Wspólnotę winno być uznane za wadliwe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1006 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).

W badanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o nałożeniu na stronę skarżącą grzywny w celu przymuszenia w kwocie 20000 zł.

Zastosowana przez organ instytucja grzywny w celu przymuszenia jest środkiem stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym, którego celem jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jako środek przymuszający, jak już sama nazwa tego środka wyjaśnia jego charakter, ma na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego określonego obowiązku. W badanej sprawie źródłem tego obowiązku jest ostateczna decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia 10 maja 2011 r. Nr [...], którą nakazano Wspólnocie Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] we W. doprowadzenie do właściwego stanu technicznego konstrukcji dachu, obiektu budowlanego w elewacji frontowej oraz od strony podwórza, kominów, klatki schodowej oraz stropów poprzez wykonanie określonych robót budowlanych. Nie ulega wątpliwości, że dopóki istnieje w obrocie prawnym wymieniona decyzja, wynikające z niej obowiązki muszą być wykonane, a w razie bezczynności zobowiązanego wierzyciel obowiązany jest - na mocy art. 6 u.p.e.a. - uruchomić środki prawne niezbędne do realizacji określonych obowiązków.

W tych warunkach analizując treść zaskarżonych postanowień o zastosowaniu środka egzekucyjnego, Sąd doszedł do przekonania, że zostały one podjęte zgodnie z prawem. Przepis art. 120 § 2 u.p.e.a. wyraźnie określa na kogo nakłada się grzywnę w celu przymuszenia, gdy zobowiązanym jest osoba fizyczna działająca przez ustawowego przedstawiciela, przedsiębiorstwo państwowe lub inna państwowa jednostka organizacyjna, organizacja spółdzielcza, samorządowa, zawodowa lub inna społeczna osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Według wskazanego przepisu grzywnę nakłada się na ustawowego przedstawiciela zobowiązanego lub na osobę, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązanego obowiązków tego rodzaju, jakim jest egzekwowany obowiązek. Jednocześnie może być nałożona grzywna na zobowiązaną osobę prawną lub jednostkę organizacyjną, jeżeli jest to niezbędne dla przymuszenia wykonania obowiązku. Zatem tylko wskazane wyżej podmioty powinny być adresatami postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Dopiero wówczas, jeżeli jest to niezbędne dla przymuszenia wykonania obowiązku, dodatkowo już tylko organ egzekucyjny jednocześnie może nałożyć grzywnę na zobowiązaną osobę prawną lub jednostkę organizacyjną. Przepis ten wyraźnie zatem rozróżnia osobę zobowiązaną do wykonania obowiązku i osobę, na którą organ egzekucyjny nakłada grzywnę w celu przymuszenia.

Z przedłożonych Sądowi akt kontrolowanej sprawy wynika, że stroną zobowiązaną do wykonania obowiązku jest Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] we W.. Ponadto, postanowieniami z dnia 31 maja 2016 r. organ pierwszej instancji nałożył grzywnę w celu przymuszenia na M.D. (Nr [...]), na Barbarę J-B. (Nr [...]) oraz na B.F. (Nr [...]).

Ponadto zauważyć wypada, że wyrokami z dnia 17 maja 2017 r. (sygn. akt II SA/Wr 21/16, II SA/Wr 22/16 i II SA/Wr 23/16) WSA we Wrocławiu oddalając skargi odpowiednio M.D., B.J.-B. i B.F. w przedmiocie nałożenia na ww. osoby grzywien w celu przymuszenia, przesądził, iż z uwagi na zapisy umowy zawartej w dniu 25 października 2016 r. pomiędzy P. Sp. z o.o. a Wspólnotą Mieszkaniową o powierzeniu zarządu nieruchomością wspólną, prawidłowo należało uznać ww. członków zarządu P. Sp. z o.o. za osoby, do których należy bezpośrednie czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązanego egzekwowanego obowiązku.

Przede wszystkim należy zatem zwrócić uwagę, że w aktach sprawy znajduje się umowa powierzenia zarządu nieruchomością wspólną z dnia 25 października 2001 r., zawarta pomiędzy zobowiązaną Wspólnotą Mieszkaniową a P. Sp. z o.o.. Wynika z niej, że zgodnie z uchwałą właścicieli lokali przy ul. [...] zaprotokołowaną przez notariusza P. J.N. z Kancelarii Notarialnej w Ś.Ś. - ul. [...] Nr Rep. [...] z dnia 19.10.2001 r. w sprawie zmiany sposobu zarządu nieruchomością wspólną - Wspólnota Mieszkaniowa wyraziła zgodę na powierzenie zarządu nieruchomością wspólną P. Sp. z o.o. z siedzibą we W. przy ul. [...]; a Zarządca powierzony mu zarząd przyjmuje na zasadach określonych niniejszą umową (§ 1 ust. 2). Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy zarządca kieruje sprawami Wspólnoty Mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między Wspólnotą Mieszkaniową a poszczególnymi właścicielami lokali. Zarządca wykonuje czynności zwykłego zarządu nieruchomością wspólną a także czynności przekraczające zwykły zarząd przekazane Zarządowi uchwałą właścicieli lokali (§ 2 ust. 2). W sprawach zwykłego zarządu, Zarządca uprawniony jest do składania oświadczeń woli w imieniu, na rzecz i rachunek Wspólnoty Mieszkaniowej z uwzględnieniem zapisów § 5 ust. 2 (§ 2 ust. 2 pkt 2.1). Do podjęcia czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda właścicieli lokali wyrażona w formie uchwały oraz zgoda udzielająca Zarządowi pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej (§ 2 ust. 2 pkt 2.2).

Istotniejsze dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są jednak zapisy § 3 umowy, w którym określono obowiązki zarządu nieruchomością wspólną. Należy do nich m.in. – zgodnie z ust. 14 § 3 – wykonywanie bieżącej konserwacji i bieżących napraw nieruchomości wspólnej, a w szczególności dokonywanie naprawa budynku i jego pomieszczeń wspólnych oraz urządzeń technicznych wchodzących w skład nieruchomości wspólnej - umożliwiających właścicielom lokali korzystanie z oświetlenia, ogrzewania nieruchomości wspólnej, cieplej i zimnej wody, gazu, domofonu, dźwigów osobowych, śmietnika i innych urządzeń należących do wyposażenia nieruchomości wspólnej. W przypadku konieczności przeznaczenia na prace związane z bieżącą konserwacją jednorazowo kwot większych niż 2000 zł, wymagana jest zgoda właścicieli lokali wyrażona w uchwale.

Stąd też Sąd orzekając w niniejszej sprawie – będąc związanym oceną prawną powołanych wyżej orzeczeń – nie mógł uwzględnić zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na zaniechaniu dokonania istotnych czynności dowodowych w sprawie oraz naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów i dokonaniu jej w sposób dowolny oraz wprost sprzeczny z zebranym materiałem dowodowym w sprawie, objawiające się przyjęciem, że M.D., B.F. i B.J.-B., jako członkowie zarządu P. sp. z o.o., są osobami odpowiedzialnymi za bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem nałożonych obowiązków, podczas gdy brak jest środków dowodowych uprawniających do przypisania przedmiotowego obowiązku którejkolwiek z wymienionych powyżej osób.

Skoro zatem członkowie zarządu P.. Sp. z o.o. zostali uznani przez WSA we Wrocławiu za osoby bezpośrednio odpowiedzialne za wykonanie przez Wspólnotę Mieszkaniowa nałożonych na nią obowiązków, również zarzut naruszenia art. 120 § 2 u.p.e.a. nie mógł zostać uwzględniony.

W świetle wyraźnego umocowania w umowie zarządcy twierdzenia strony skarżącej, że brak jest odpowiedniej uchwały Wspólnoty w zakresie realizacji przedmiotowych obowiązków, stanowiących czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu Wspólnotą Mieszkaniową, są całkowicie nieuzasadnione. Bez znaczenia jest zatem zapis umowy, na który powoduje się strona skarżąca, tj. § 5 ust. 2 lit. a. Zgodnie z tym paragrafem zgody właścicieli lokali wyrażonej w formie uchwały wymaga dysponowanie nieruchomością na cele budowlane w zakresie remontów wykonywanych w budynku. Należy tutaj podkreślić, że uzyskanie uchwały właścicieli lokali jest kwestią wewnętrznej organizacji i ułożenia stosunków pomiędzy Wspólnotą a zarządcą. Jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji, osoby uprawnione do składania oświadczeń i reprezentowania Spółki jako Zarządcy działają także w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej. Tym samym osoby te odpowiadają za właściwą realizację przez Wspólnotę nałożonych na nią obowiązków oraz są uprawnione do podejmowania działań zmierzających do osiągnięcia tego celu. Stąd też mogą one kierować działaniami zobowiązanego w taki sposób, aby wykonanie nałożonego na Wspólnotę obowiązku nastąpiło w terminie. W razie potrzeby mogą również inicjować podjęcie odpowiednich uchwał, a w razie braku porozumienia pomiędzy członkami wspólnoty powinny skorzystać z możliwości rozstrzygnięcia sporu w trybie postępowania sądowego.

Podjęcie przez zarządcę jakichkolwiek czynności bez uchwały, w przypadku gdy była wymagana, może być jedynie oceniane jako czynności podejmowane bez umocowania i to tylko w sferze prawa cywilnego. Zatem to, czy zarządca uzyska potrzebną do przeprowadzenia remontów uchwałę, czy też nie, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że zarządca nie może wykonywać nałożonych obowiązków, zwłaszcza gdy wynika to jednoznacznie z zakresu obowiązków określonych umową o powierzeniu zarządu nieruchomością wspólną. Stanowisko reprezentowane przez stronę skarżącą w praktyce prowadziłoby do sytuacji, w której zarządca – mimo że ma taki obowiązek wynikający z umowy zawartej ze wspólnotą mieszkaniową - uchyla się od wykonania nałożonych na wspólnotę obowiązków, bo nie legitymuje się odpowiednią uchwałą właścicieli lokali, a wspólnota uchyla się – bo obowiązki te ciążą zgodnie z umową o powierzeniu zarządu nieruchomością wspólną na zarządcy.

Wspólnota i zarządca mają współdziałać a nie przerzucać na siebie odpowiedzialność za niewykonywanie obowiązków związanych ze złym stanem technicznym nieruchomości. To w ich interesie jest szybkie wykonanie nałożonych obowiązków. W przypadku obiektów budowlanych – jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji – to właśnie czas w jakim pozostają one w nieodpowiednim stanie technicznym odgrywa kluczową rolę. W chwili, gdy wydawany jest nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości mogą one nie stwarzać zagrożenia, jednak zwłoka w ich usunięciu spowodować może, że wskutek postępującej degradacji z czasem zaczną one stwarzać zagrożenia dla wartości prawnie chronionych.

Bez znaczenia dla umocowania członków zarządu Spółki zarządzającej nieruchomością wspólną do czuwania nad wykonywaniem nałożonych na Wspólnotę obowiązków jest natomiast fakt, że decyzja w przedmiocie realizacji nakazów PINB, z uwagi na ich zakres i wartość, jest podejmowana wyłącznie przez członków wspólnoty, zaś zarządca nie ma środków prawnych i faktycznych, którymi byłby w stanie przeforsować swoją wolę wbrew Wspólnocie i wykonać wszelkie prace nakazane przez organ bez jej zgody. Te kwestie praktyczne nie mogą wpływać na możliwość nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania nałożonych obowiązków i podważać prawidłowości podjętych rozstrzygnięć.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów i dokonaniu jej w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego oraz z zebranym materiałem dowodowym w sprawie, objawiające się przyjęciem, że Wspólnota Mieszkaniowa uchyla się od nałożonego na nią obowiązku, należy zwrócić uwagę, że podejmowanie istotnych kroków zmierzających bezpośrednio do wykonania nakazanych obowiązków nie czyni – wbrew temu co twierdzi strona skarżąca - nałożenia grzywny w celu przymuszenia bezprzedmiotowym. Nie jest to bowiem wykonanie nałożonych obowiązków, a do tego zmierza zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny. Celem nałożenia grzywny jest bowiem doprowadzenie do pełnego wykonania obowiązków wynikających z wydanego nakazu, a nie podjęcie kroków, które mają dopiero doprowadzić do takiego wykonania. Dopóki ciążący na zobowiązanym obowiązek nie zostanie w pełni wykonany organ zobowiązany jest do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, natomiast podjęcie przez zobowiązanego działań zmierzających do wykonania obowiązku, które jednak okażą się nieskuteczne, nie uzasadnia odstąpienia od egzekucji obowiązku nałożonego ostateczną decyzją.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że od dnia wydania decyzji nakładającej egzekwowane obowiązki upłynęły od dnia wydania decyzji do czasu wszczęcia postępowania egzekucyjnego 4 lata. Jest to okres – w ocenie Sądu – który pozwalał na wykonanie nałożonych obowiązków w pełnym zakresie. Z postawy członków Wspólnoty wynika jednak, że zagrożenie egzekucją nie dało żadnych rezultatów. Z działań podejmowanych przez zarządcę wynika, że informował właścicieli lokali o konieczności wykonania obowiązku oraz konsekwencjach jakie mogą ponieść za jego niewykonanie, ale bezskutecznie. Taka sytuacja trwa w zasadzie od momentu wydania decyzji. Jak wskazał organ pierwszej instancji, pierwsze działania związane z wykonaniem nakazu zostały podjęte przez Wspólnotę po upływie blisko trzech miesięcy, od dnia w którym upłynął termin na jego wykonanie. Następnie upłynęły kolejne trzy miesiące, a Wspólnota wycofała się z podjętej decyzji o zaciągnięciu kredytu i podjęła uchwałę o podwyższeniu wpłat na fundusz remontowy. Spółka dysponując kosztorysem związanym z wykonaniem nakazu, porównując go z wysokością środków jakie będą wpływać na konto funduszu remontowego w ciągu roku musiała sobie zdawać sprawę, że wykonanie nałożonego obowiązku zajmie Wspólnocie co najmniej kilka następnych lat. Z biegiem czasu sytuacja ta się nie zmieniła. Zatem fakt, że koszt przeprowadzenia całości remontów sięga kwoty 1.000.000 zł nie stanowi żadnej okoliczności usprawiedliwiającej niewykonanie nałożonego obowiązku.

Powyższe okoliczności przemawiają za nieuwzględnieniem zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Kolejnym aspektem rozpatrywanej sprawy jest kwestia wyboru przez organ egzekucyjny środka, który będzie najodpowiedniejszy w danej sytuacji. W myśl u.p.e.a., do środków egzekucji zobowiązań niepieniężnych zalicza się: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości i opróżnienie lokalu oraz przymus bezpośredni. Organ egzekucyjny dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego winien kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego, a w szczególności zasadą określoną w art. 7 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Jeżeli zatem organ egzekucyjny ma do wyboru grzywnę w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze, powinien rozważyć, który z tych środków należało zastosować w świetle wskazanej zasady.

W rozpatrywanej sprawie organy egzekucyjne poczyniły w uzasadnieniach postanowień stosowne rozważania i wykazały zasadność nałożenia grzywny, czym wypełniono wymóg art. 107 § 3 w związku z art. 126 K.p.a. Jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji, a za nim DWINB, w razie wykonania obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego zobowiązany może się ubiegać o jej umorzenie bądź zwrot. Ponadto, w przypadku nałożenia grzywny w celu przymuszenia, w przeciwieństwie do wykonania zastępczego, zobowiązany ma możliwość wyboru wykonawcy ciążącego na nim obowiązku oraz najkorzystniejszej w jego ocenie oferty. Zastosowanie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie podmiotu zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów - ponad te związane z wykonaniem nakazu w wyznaczonym w niniejszym postanowieniu terminie. To od zobowiązanego zależy czy wykonany zostanie nałożony na niego obowiązek, a w konsekwencji - czy poniesie koszty nałożonej grzywny.

Grzywna nakładana w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest świadczeniem bezzwrotnym. W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte, grzywny podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.), a po drugie na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.). Z przepisów tych należy wyprowadzić wniosek, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą pieniężną w ścisłym sensie, a jedynie środkiem zmierzającym do wywarcia presji na zobowiązanego. Szerokie możliwości uniknięcia jej zapłaty lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią z tego środka egzekucyjnego mniej uciążliwy od wykonania zastępczego, które to ma charakter bezwzględnie obciążający zobowiązanego. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zarzut strony skarżącej naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a., jak również twierdzenie, że grzywna w celu przymuszenia stanowi najbardziej dolegliwy środek, nie są uzasadnione.

Tym samym - zdaniem Sądu - grzywna jest w realiach niniejszej sprawy odpowiednia do przymuszenia Wspólnoty Mieszkaniowej do wykonania obowiązku i stanowi wystarczającą dolegliwość, by spełnić swoje zadanie polegające na skutecznym zmobilizowaniu zobowiązanej do zintensyfikowania działań faktycznych i ewentualnie środków prawnych skuteczniejszych niż dotychczas stosowane, które prowadziłyby do wykonania obowiązku nałożonego decyzją administracyjną. Również wysokość nałożonej grzywny nie narusza prawa i w kontekście szacowanych przez stronę skarżącą kosztów ogólnych wykonania nałożonych na Wspólnotę obowiązków stanowi współmierną dolegliwość dla zobowiązanej. To Wspólnota podejmie decyzję, czy już ograniczone środki finansowe przeznaczy na realizację nałożonych obowiązków, czy też na grzywnę.

W tym miejscu trzeba również wskazać za organami, że grzywna w celu przymuszenia jest formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Stąd nie ma tutaj zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego. Sytuacja majątkowa zobowiązanego i jego możliwości płatnicze mają znaczenie o tyle, o ile pozwalają ocenić skuteczność tego środka egzekucyjnego. Aby zatem środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego.

Zgodnie z art. 121 § 1 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4. Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50000 zł (art. 121 § 2). Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200000 zł (art. 121 § 3). Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia (art. 121 § 4). Treść powyższych przepisów świadczy o tym, że organ o wysokości nakładanej grzywny rozstrzyga w ramach uznania administracyjnego, a zatem powinien wyjaśnić i należycie uzasadnić, dlaczego nałożył grzywnę w danej wysokości. Zdaniem Sądu, zarówno organ drugiej jak i pierwszej instancji z obowiązku tego wywiązały się w sposób należyty, stosując się do wyrażonych w art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a. zasad prowadzenia postępowania egzekucyjnego: praworządności (stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie), celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku) i najmniejszej uciążliwości stosowanego środka egzekucyjnego (spośród dostępnych). W świetle okoliczności sprawy, organy prawidłowo dokonały wyboru tego środka i należycie umotywowały swoje stanowisko co do jego zastosowania i wysokości wymierzonej grzywny. Odpowiedzialność za wykonanie nakazu w równym stopniu ciąży na osobach reprezentujących Wspólnotę Mieszkaniową jak i na niej samej - współpraca pomiędzy jej członkami i osobami ją reprezentującymi jest wymagana dla sprawnego wykonania nałożonego obowiązku. Stąd też sytuacja, w której członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej osobiście odczują dolegliwość w postaci utraty znacznej kwoty skutkować będzie wsparciem przez nich działań Spółki oraz podjęciem decyzji skutkujących wykonaniem nakazu. Mając na uwadze, że Wspólnota za swoje zobowiązania odpowiada bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu w części odpowiadającej jego udziałowi w tej nieruchomości, nałożona na Wspólnotę grzywna musi być w znacznej wysokości, aby zagrożenie dla poszczególnych jej członków było realne, a nie jedynie symboliczne. Nałożenie grzywny w celu przymuszenia także na Wspólnotę powinno zagwarantować, że nie odstąpi ona od realizacji nakazu po tym jak zostanie on wykonany w części. Skoro zagrożenie wszczęciem egzekucji administracyjnej nie przyniosło spodziewanego efektu tylko nałożenie grzywny w celu przymuszenia może ten stan zmienić. Ponadto, za wymierzeniem takiej kwoty grzywny w celu przymuszenia przemawia również fakt, że w przypadku egzekucji obowiązków wynikających z prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia nakładana jest jednorazowo. Wobec tego kwota grzywny musi być na tyle wysoka i uciążliwa, aby doprowadziła do wykonania nakazu przez zobowiązanego, a nie poprzez zastosowanie wykonania zastępczego. Nie bez znaczenia pozostają również okoliczności, na które zwrócił uwagę organ pierwszej instancji, tj.: upływ czasu od momentu wydania egzekwowanej decyzji, jak również charakter wynikających z egzekwowanej decyzji obowiązków - zaniedbanie ze strony właściciela realizacji ciążącego na nim z mocy prawa obowiązku utrzymywania należącego do niego obiektu budowlanego w odpowiednim stanie technicznym powoduje degradację obiektu, która może skutkować stanem zagrożenia bezpieczeństwa zdrowia, a nawet życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia.

Z tych powodów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.