Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 124/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 2, 3 i 3a, art. 32
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego A. B. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS, Zakład) z [...] grudnia 2020 r. Nr [...] o odmowie umorzenia należności A. B. (dalej: strona, skarżący, zobowiązany) z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności

z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Decyzja wydana została w następującym stanie sprawy:

Pismem z [...] października 2020 r. zobowiązany złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. Argumentował, że jest żonaty, ale prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, z której osiąga wynagrodzenie w kwocie około [...] złotych brutto miesięczne. Po dokonaniu potrąceń kwota wypłacanego wynagrodzenia wynosi około [...] złotych. Zobowiązany nie osiąga dochodów z innych źródeł. Ponosi stałe wydatki (czynsz, media, koszty związane z leczeniem, inne koszty) w kwocie około [...] złotych. Zobowiązany posiada samochód osobowy [...] z [...] r. oraz samochód osobowy [...] z [...] r.

W ocenie skarżącego, łączna wysokość zaległości powoduje, że brak jest realnej spłaty zadłużenia. Należność jest całkowicie nieściągalna. Ponadto wysokość zaległości została określona błędnie, bez uwzględnienia przedawnienia z uwagi na umorzenie postępowania egzekucyjnego w 2012 roku i brak podejmowania czynności aż do 2018 r.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2020 r. ZUS:

1) na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266, dalej: u.s.u.s.), odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowej przez ubezpieczonych

w łącznej kwocie [...] zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres: grudzień 2000 r. – październik 2001 r., czerwiec – sierpień 2003 r., czerwiec - sierpień 2005 r., maj - grudzień 2006 r., wrzesień 2008 r., styczeń – maj 2009 r., październik 2009 – luty 2012 r. - w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek – [...] zł;

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres: grudzień 2000 – październik 2001 r., czerwiec 2005 r., styczeń – maj 2009 r., październik 2009 r. – luty 2012 r. - w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek – [...] zł;

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres: grudzień 2000 r. – październik 2001 r., grudzień 2008 r. – maj 2009 r., październik 2009 r. – styczeń 2010 r., czerwiec 2010 r. - luty 2012 r. - w łącznej kwocie [...] zł, w tym: składek – [...] zł, odsetek [...] zł;

2) na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a oraz art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie z 2003 r.), odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej, będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...] zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres: grudzień 2000 r. – październik 2001 r., czerwiec - sierpień 2003 r., czerwiec – sierpień 2005 r., maj - grudzień 2006 r., wrzesień 2008 r., styczeń – maj 2009 r., październik 2009 r.– luty 2012 r., w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek – [...] zł;

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres: grudzień 2000 r. – październik 2001 r., czerwiec 2005 r., styczeń - maj 2009 r., październik 2009 r. – luty 2012 r. - w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek – [...] zł;

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres: grudzień 2000 r. – październik 2001 r., grudzień 2008 r. – maj 2009 r., październik 2009 r. – styczeń 2010 r., czerwiec 2010 r. - luty 2012 r. - w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek – [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że zobowiązany do [...] grudnia 2012 r. prowadził działalność gospodarczą nie wywiązując się z obowiązku opłacania składek.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia należności z tytułu składek wywiedziono, że są one wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Organ ustalenia tego dokonał po przeanalizowaniu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. oraz mając na uwadze jego nowelizacje. Według organu bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku

z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym przez Dyrektora Oddziału ZUS, które nie zostało zakończone.

Zdaniem ZUS w sprawie z przyczyn oczywistych nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. (śmierć dłużnika), art. 28 ust. 3 pkt 4 (w stosunku do skarżącego nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne) oraz art. 28 ust. 3 pkt 4a (wysokość nieopłaconej składki przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym). W stosunku do skarżącego nie było również prowadzone postępowanie upadłościowe (art. 28 ust. 3 pkt 2 i art. 28 ust. 4b u.s.u.s.) ani nie wystąpiła przesłanka uzasadniająca umorzenie należności z tytułu składek określona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. (Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję).

Zaległości skarżącego zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, w ramach którego dokonano zajęcia rachunków bankowych oraz wynagrodzenia za pracę.

W dniach [...] października 2010 r., [...] grudnia 2010 r. oraz [...] maja 2011 r. należności zostały skierowane do egzekucji prowadzonej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R.. Postępowanie jest skuteczne. W okresie ostatnich 6 miesięcy wyegzekwowano kwotę [...] zł. Zakład nie wyczerpał okresu dochodzenia należności. Mając powyższe na uwadze nie można zatem stwierdzić zaistnienia przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Nie można również wykazać, że

w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.).

Zdaniem ZUS skarżący nie wykazał, by za umorzeniem przemawiał nadto uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W szczególności nie zostało wykazane, że opłacanie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Bez znaczenia z punktu widzenia sprawy niniejszej pozostawała powoływana przez skarżącego okoliczność posiadania z żoną rozdzielności majątkowej gdyż

w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka niezależnie od panującego miedzy nimi ustroju majątkowego. Skarżący nie udowodnił nadto istnienia trudności w terminowym wywiązaniu się

z podstawowych i bieżących opłat ani braku środków na zakup leków.

Zdaniem ZUS sytuacja finansowa skarżącego jest trudna, jednak nie nosi znamion ubóstwa. Analizując treść § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. dotyczącego możliwości umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, ZUS wskazał, że zadłużenie nie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowych terminie składek na ubezpieczenie społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Zdaniem ZUS skarżący nie wykazał, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiłyby go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W skardze na ww. decyzję skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:

a. art. 7, 77 § 1, 80 w zw. z art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 t.j. dalej: k.p.a.) poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego

i wszystkich okoliczności związanych z przebiegiem postępowania egzekucyjnego

w szczególności w zakresie:

- zdarzeń powodujących przerwanie biegu terminu przedawnienia należności

z tytułu składek,

- okoliczności, które mogły mieć wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia,

- przebiegu postępowania egzekucyjnego w latach 2001 - 2018 r.,

- wyjaśnienia czy w 2012 r. nastąpiło umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz jaki wpływ na bieg terminu przedawnienia miało wskazane umorzenie postępowania w 2012 r.,

- ustalenia czy i ewentualnie jakie czynności zostały podjęte w okresie od czerwca 2012 r. do lipca 2018 r. w celu wyegzekwowania należności,

- ustalenia czy od czerwca 2012 r. do lipca 2018 r. prowadzone było postępowanie egzekucyjne oraz jakie czynności zostały podjęte celem wyegzekwowania należności, a w konsekwencji całkowite pominięcie w treści wydanej decyzji oraz w rozważaniach dotyczących kwestii przedawnienia okoliczności związanych z zakończeniem w 2012 r. postępowania egzekucyjnego i jego dalszym przebiegiem do 2018 r. oraz zawieszeniem biegu terminu przedawnienia i ograniczenie się do przytoczenia przepisów prawa dotyczących kwestii przedawnienia, co skutkowało uznaniem, że należności te nie uległy przedawnieniu;

b) art. 7, 77 § 1, 80 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez ocenę materiału dowodowego, w sposób dowolny oraz sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego w zakresie możliwości finansowych i aktualnej sytuacji materialnej skarżącego i pominięcie przy ocenie przesłanek umorzenia należności braku realnej możliwości spłaty zadłużenia z uwag na wysokość uzyskiwanego dochodu oraz wiek skarżącego.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

a. art. 24 ust. 5f u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia co do poszczególnych składek nastąpiło od daty doręczenia tytuły wykonawczego wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego trwa nadal w sytuacji, gdy zawieszenie w tym przypadku biegu terminu przedawnienia następuje od dnia, w którym decyzja ustalająca obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia stała się prawomocna;

b. art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. poprzez uznanie, że wobec uzyskiwania dochodu

z umowy o pracę w wysokości umożliwiające prowadzenie skutecznego dochodzenia należności i prowadzenia w stosunku do skarżącego postępowania egzekucyjnego nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne w sytuacji gdy łączna kwota zadłużenia na dzień wydania decyzji z [...] grudnia 2020 r. wynosi [...] zł, a kwota potrącana

z wynagrodzenia za pracę wynosi jedynie około [...] zł, co oznacza, że mimo potrącania comiesięcznie określonej kwoty należność jest całkowicie nieściągalna, albowiem wartość odsetek przekracza wartość należności głównej ([...] zł – odsetki, [...] zł – należność główna), a całkowita wysokość zadłużenia – mimo potrąceń stale rośnie (na dzień [...] czerwca 2020 r. było to [...] zł) co oznacza, że

w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatków egzekucyjnych.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, ZUS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd, rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia

i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.). Stosownie do art. 32 u.s.u.s., do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne, m.in. w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zachodzi wówczas, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.).

Jednak w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, zwanym dalej: rozporządzeniem z 2003 r.), biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., ZUS może umorzyć należności

z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy

i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie Sądu merytoryczna decyzja w przedmiocie wniosku strony

o umorzenie należności z tytułu składek (uwzględniająca wniosek lub odmawiająca umorzenia składek) może być wydana wyłącznie w przypadku należności istniejących czyli takich do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Aby można wydać merytoryczne rozstrzygnięcie musi zatem istnieć zobowiązanie. Niedopuszczalne jest merytoryczne rozstrzyganie w sytuacji gdy zobowiązania nie ma bo np. wygasło wskutek przedawnienia. W przypadku złożenia wniosku o umorzenie składek pierwszą czynnością organu rentowego jest zatem wyjaśnienie czy należności te istnieją czy też wygasły bo uległy przedawnieniu. W sytuacji gdyby okazało się, że część należności objętych wnioskiem strony uległa przedawnieniu to oznaczałoby, że zobowiązanie

z tytułu składek w tym zakresie przestało istnieć i w tej części organ winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 k.p.a. (por. wyrok WSA

w Lublinie z 10 marca 2020 r., III SA/Lu 660/19; wyrok WSA w Kielcach z 20 lutego 2020 r., I SA/Ke 487/19; wyrok WSA w Łodzi z 20 grudnia 2019 r., III SA/Łd 714/19, wszystkie opubl. CBOSA).

Skoro przedmiotem niniejszej sprawy było żądanie skarżącego dotyczące umorzenia jego zaległości składkowych, a jednym z podstawowych argumentów zgłoszonego przez stronę żądania było twierdzenie, że wymagana należność została określona błędnie gdyż zaległe składki uległy już przedawnieniu, to podstawowym obowiązkiem organu było w ogóle ustalenie, czy objęte żądaniem umorzenia składki rzeczywiście przedawniły się, czy też nie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wprawdzie, że organ wskazał datę wymagalności każdej ze składek, podał także datę skierowania poszczególnej składki do przymusowego dochodzenia oraz datę doręczenia tytułów wykonawczych. Okoliczności te nie były jednak wystarczające do uznania, że kwestia przedawnienia składek została wyjaśniona w sposób wystarczający. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd uznał więc, że organ administracji naruszył przepisy postępowania a mianowicie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sądowi z urzędu wiadomym jest, że strona kilkukrotnie składała wnioski

o umorzenie składek, a decyzje odmowne w tym zakresie były przez nią zaskarżane

i kontrolowane przez sąd. Między innymi wyrokiem z 18 lipca 2019 r. w sprawie VIII SA/Wa 386/19 WSA w Warszawie uchylił decyzję ZUS z [...] marca 2019 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] listopada 2018 r. Nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika oraz należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej, będącej równocześnie płatnikiem tych składek. Wówczas postępowanie administracyjne organu zainicjował wniosek skarżącego z [...] sierpnia 2018 r. W tamtej sprawie Sąd zarzucił organowi brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a mianowicie ustalenia zakresu istnienia

i wysokości zaległości, o których umorzenie wnioskuje zobowiązany. Zdaniem Sądu, organ nie ustalił w sposób prawidłowy, pełny i poddający się kontroli sądowej wysokości należności, która została objęta wnioskiem o umorzenie. W szczególności nie zostały rozwiane wątpliwości co do przedawnienia przynajmniej części zaległości,

o których umorzenie wnioskował skarżący.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę niniejszą, jakkolwiek wyrok zapadły

w sprawie VIII SA/Wa 386/19 nie stwarza powagi rzeczy osądzonej, gdyż zobowiązany do uiszczenia należności może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu, to jednak wskazane w tamtym postępowaniu uchybienia zostały przez ZUS dokonane ponowne

w niniejszym postępowaniu. Wywody Sądu ze sprawy VIII SA/Wa 386/19 pozostają więc nadal aktualne.

W szczególności ZUS ponownie nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w jakiej wysokości należności istnieją. Jak już wywiedziono wyżej organ powołuje się wprawdzie na konkretne kwoty, stanowiące sumę kwot objętych tytułami wykonawczymi, jednakże dat tam wskazanych - wobec braku dokumentacji dotyczącej postępowania egzekucyjnego – Sąd nie był w stanie zweryfikować. Kontroli sądowej nie poddaje się także data wszczęcia, zakresu i sposobu prowadzenia wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego. Co do tych okoliczności brak jest jakichkolwiek wywodów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uchybienia te są zaś istotne, albowiem wpływają na upływ terminu przedawnienia, które organ był zobowiązany uwzględnić z urzędu z przyczyn wskazanych powyżej. Skarżący posiada zobowiązania z tytułu składek nawet sprzed 21 lat, a więc okresu bardzo odległego. Dlatego tak istotne w tym zakresie jest wyjaśnienie, czy - jak ponownie podnosi skarżący w skardze - egzekucja z jego majątku dotycząca przedmiotowego zadłużenia toczyła się w 2012 r. i w tym też roku postępowanie egzekucyjne zostało umorzone.

Do zarzutu tego brak jest odniesienia się organu, a twierdzenie to wydaje się

o tyle uprawdopodobnione, że z przedstawionej przez organ w zaskarżonej decyzji tabeli nie wynika, aby od czerwca 2012 r. do 2018 r., dokonywane były jakiekolwiek czynności zmierzające do zaspokojenia wierzyciela. Powyższe dowodzi, że organ nie udokumentował faktów świadczących o istnieniu objętych wnioskiem należności z tytułu składek, w tym faktów skutkujących w świetle art. 24 u.s.u.s. zawieszeniem biegu terminu ich przedawnienia. ZUS miał natomiast obowiązek zgromadzić w aktach sprawy dowody na powyższe okoliczności i na ich podstawie dokonywać koniecznych do właściwego rozstrzygnięcia sprawy ustaleń. Obowiązkowi temu organ niewątpliwie uchybił.

Oznacza to, że nie jest aktualnie możliwe dokonanie przez Sąd weryfikacji ustaleń i wniosków wyprowadzonych przez ZUS o wymagalności spornych odsetek. Decyzja ta uchyla się zatem spod kontroli Sądu w powyższym zakresie. Ponownie przy tym należy podkreślić, że nie jest rolą Sądu dokonywanie takich ustaleń za organ. Powyższe uchybienia uniemożliwiają dokonanie pełnej kontroli zaskarżonej decyzji

w zakresie tego, czy przynajmniej część spornych należności w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie uległa przedawnieniu.

Organ winien mieć przy tym na względzie, że przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.p.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio związaną

z postępowaniem egzekucyjnym, jaką może być np. wystawienie tytułów wykonawczych, zajęcie wynagrodzenia, czyli czynności sensu stricte egzekucyjne. Należy więc przyjąć, że wystosowane upomnienia nie mogą zostać uznane za pierwszą czynność egzekucyjną zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o której dłużnik został zawiadomiony, a o której to czynności mowa w art. 24 ust. 5b u.p.s.

W ponownym postępowaniu organ winien uwzględnić rozważania zawarte

w niniejszym uzasadnieniu. Przede wszystkim wyjaśni kwestię przedawnienia składek, których umorzenia żąda skarżący. Ponownie ustali jakie są terminy ich przedawnienia za poszczególne okresy, kiedy stały się one wymagalne oraz kiedy nastąpiła przerwa lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia i od kiedy termin ten biegnie dalej lub biegnie od nowa. Powyższych ustaleń dokonana na podstawie dowodów, które zgromadzi w sprawie, czego wyrazem będzie ich obecność w aktach sprawy. W razie ustalenia, że nie upłynął termin przedawnienia ZUS dokona wnikliwej analizy sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej skarżącego, a następnie wyda rozstrzygnięcie

w sprawie.

Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 wyroku w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018 poz. 265 ze zm.).