Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 631/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 64  pkt 7
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Jakub Makuch Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 1 marca 2024 r. nr SKO.PS/4110/43/202 w przedmiocie odmowy zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej M. W. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 1 marca 2024 r., znak SKO.PS/4110/43/202 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta O. z 27 grudnia 2023 r. odmawiającej M. W. (dalej: "skarżąca") zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt matki J. Ś. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a.") oraz art. 64 pkt 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej: "u.p.s.").

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z 13 września 2023 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P. wezwał skarżącą do kontaktu z MOPS w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego mającego na celu ustalenie, czy zachodzi możliwość zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt w matki w domu pomocy społecznej. Poinformował skarżącą, że brak zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do odmowy zwolnienia z opłaty.

Skarżąca przedłożyła do akt "Opis życia z matką J. Ś.". Wskazała na znęcanie się psychiczne i fizyczne matki nad skarżącą, na brak opieki, problem alkoholowy matki, ucieczkę do ojca i brak kontaktu z matką. Do akt dołączono oświadczenie G. K., która opiekowała się skarżącą w dzieciństwie, zapewniała jej posiłki i opiekę pod nieobecność matki. Wskazała, że skarżąca musiała zajmować się pijaną matką. W aktach znajduje się również oświadczenie I. K., kuzynki J. Ś., która również opiekowała się skarżącą w dzieciństwie. Wskazała na zaniedbania, porzucenie skarżącej przez matkę oraz alkoholizm matki skarżącej. Z oświadczenia M. P. – siostry J. Ś. wynika, że matka nie opiekowała się skarżącą, nadużywała alkoholu, prowadziła rozwiązły tryb życia. Opiekę nad skarżącą przejmowali dziadkowie, ciotki. Matka skarżącej była agresywna po alkoholu, biła skarżącą, krzyczała na nią.

Z opinii kuratora sądowego z 5 lipca 1999 r. wynika, że skarżąca potwierdziła problem alkoholowy obojga rodziców. Z oświadczenia skarżącej wynika, że po rozwodzie chce zamieszkać z ojcem, a nie matką. Wyrokiem z dnia 28 września 1999 r. Sąd Okręgowy w Katowicach powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad skarżącą ojcu.

W odpowiedzi na wezwanie do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, pismem z 18 września 2023 r. skarżąca wskazała, że wywiad taki już został przeprowadzony 17 maja 2022 r., a sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącej nie uległa zmianie od tego czasu, natomiast skarżąca wskazała wysokość zarobków w oświadczeniu dołączonym do akt. Skarżąca podkreśliła, że dołączyła do akt dokumentację potwierdzającą zasadność zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej z uwagi na rażące naruszenie przez matkę skarżącej obowiązków rodzinnych. Skarżąca podniosła, że mąż – niebędący stroną postępowania – nie zgodził się na ujawnienie swoich zarobków. W ocenie skarżącej, organ dysponuje całością okoliczności koniecznych do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Pismem z 20 października 2023 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej poinformował skarżącą, że przedłożone kserokopie nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Organ wezwał skarżącą o przedłożenie oryginału lub uwierzytelnionych odpisów dokumentów, z których wynikać będzie, że matka skarżącej znęcała się nad nią fizycznie i psychicznie. Organ pouczył skarżącą o treści art. 64a u.p.s.

Pismem z 16 listopada 2023 r. skarżąca wyjaśniła, że przedłożyła wszelką posiadaną dokumentację, z której wynika, że zachodzą przesłanki zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Skarżąca wyjaśniła, że część dokumentów w oryginałach była przedstawiona organowi w toku poprzedniego postępowania, organ się z nimi zapoznał, a aktualnie akta są dołączone do sprawy toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. Skarżąca nie ma możliwości uzyskania wyciągu z akt rozwodowych, ponieważ nie była stroną postępowania.

Pismem z 28 listopada 2023 r. skarżąca została zawiadomiona o braku współpracy z pracownikiem socjalnym poprzez odmowę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz brak dokumentów potwierdzających okoliczność rażącego naruszenia przez matkę obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych w przepisanej prawem formie.

Decyzją z 27 grudnia 2023 r. Prezydent Miasta O. odmówił zwolnienia skarżącej z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej w Ł. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z 30 września 2021 r. matka skarżącej została skierowana do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle chorych psychicznie w Ł. Przebywa w placówce od 12 stycznia 2022 r. Decyzją z 2 stycznia 2023 r. ustalono odpłatność skarżącej za pobyt w matki w domu pomocy społecznej. Skarżąca w dniu 17 maja 2022 r. złożyła wniosek o zwolnienie z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS z uwagi na naganne zachowanie matki względem skarżącej. Decyzją z 19 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję o ustaleniu opłaty, a zatem stała się ona ostateczna. Decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który postanowieniem z 3 sierpnia 2023 r. zawiesił postępowanie sądowo-administracyjne. Organ podniósł, że skarżąca zdecydowała o nieprzeprowadzaniu wywiadu środowiskowego, ponieważ wskazała, że wywiad został z nią przeprowadzony 17 maja 2022 r., a sytuacja skarżącej nie uległa zmianie. Organ zwrócił uwagę, że wywiad środowiskowy był przeprowadzony na potrzeby postępowania w sprawie określenia odpłatności skarżącej za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Organ poinformował skarżącą, że ciąży na niej obowiązek wykazania rażącego naruszenia przez matkę obowiązków rodzinnych, a kopie przedstawione przez skarżąca nie wypełniają tego obowiązku. Prezydent Miasta O. podkreślił charakter dowodu z wywiadu środowiskowego w zakresie spraw z pomocy społecznej. Odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego musi natomiast być uznana za brak współpracy z organami pomocy społecznej. Organ nie zaprzeczył, że skarżąca dorastała w środowisku trudnym i dysfunkcyjnym, natomiast nie udowodniła w toku postępowania, że matka rażąco naruszyła obowiązki alimentacyjne lub inne obowiązki rodzinne. Nie przedstawiła dokumentów, które w świetle art. 64 pkt 7 u.p.s., mogłyby stanowić podstawę zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca podjęła starania uzyskania dokumentów z akt sprawy rozwodowej rodziców.

W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów:

- art. 64 pkt 2 i 5 u.p.s. poprzez odmowę zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, podczas gdy zostały spełnione przesłanki takiego zwolnienia;

- art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. poprzez niedostateczne rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy, poprzez dowolną ocenę dowodów i pominięcie podnoszonych przez skarżąca okoliczności nagminnego i rażącego naruszenia przez matkę obowiązków rodzicielskich. Do odwołania skarżąca dołączyła oświadczenia M. P., G. K., I. K., protokół z rozprawy przed Sądem Okręgowym w Katowicach z 7 maja 1999 r., protokół rozprawy z 28 września 1999 r., opinię kuratora sądowego, wyrok z 28 września 1999 r.

Decyzją z 1 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. Organ wskazał, że postępowanie toczyło się z wniosku skarżącej, która zwróciła się do organu o zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki w DPS z uwagi na nienależyte wypełnianie obowiązków rodzinnych przez matkę skarżącej oraz zaniedbywanie rodziny. Kolegium podniosło, że decyzja wydawana na podstawie art. 64 u.p.s. jest decyzją uznaniową, a interes skarżącej nie może mieć przewagi nad interesem społecznym przejawiającym się w zwolnieniu skarżącej z obowiązku ponoszenia kosztów pobytu matki w DPS. Przesłanka trudnych relacji rodzinnych może, ale nie musi, uzasadniać zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS. Przyczyną odmowy zwolnienia skarżącej z odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej była odmowa współpracy z organem w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Przy czym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obowiązkowe w postępowaniu o zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Skarżąca odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wskazała, że w maju 2022 r. został z nią przeprowadzony wywiad środowiskowy, a jej sytuacja majątkowa i rodzinna nie uległa zmianie. W ocenie SKO w Krakowie decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Kolegium podzieliło stanowisko, że skarżąca przedstawiła dokumenty wskazujące na zaniedbania matki w wychowaniu skarżącej, ale uchybiła obowiązkowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez: zaniechanie kompleksowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie podnoszonych przeze mnie w jej toku twierdzeń co do faktycznego braku możliwości ponoszenia kosztów pobytu matki skarżącej w Domu Pomocy Społecznej w Ł. i lakoniczne oparcie się w tym zakresie wyłącznie na wysokości (częściowo samodzielnie ustalonego przez organ) dochodu rodziny (wbrew podanym przeze skarżącą informacjom), bez uwzględnienia ponoszonych przez skarżącą i członków rodziny kosztów naszego codziennego utrzymania, które to koszty istotnie obniżają moje możliwości finansowe; niezgodne z prawdą stwierdzenie, że skarżąca odmówiła współpracy z organem w kontekście konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w postępowaniu prowadzonym w sprawie zwolnienia z opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, podczas gdy skarżąca w wywiadzie takim uczestniczyła, a przy tym każdorazowo udzielała odpowiedzi na wszystkie skierowane do skarżącej pisma; całkowity brak rozważenia podnoszonych przez skarżącą twierdzeń w zakresie relacji osobistych z matką, które uzasadniają zwolnienie z opłat,

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie mojego odwołania, a w konsekwencji wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta O. zamiast jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, które to naruszenia w konsekwencji doprowadziły do niezasadnego nałożenia na skarżącą opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że w postępowaniu o ustalenie opłaty pobyt matki w domu pomocy społecznej został przeprowadzony wywiad środowiskowy ze skarżącą, skarżąca w niniejszym postępowaniu wskazała, że jej sytuacja rodzinna, życiowa i majątkowa nie uległa od tego czasu zmianie, wskazała na wysokość uzyskiwanych zarobków, a także wyjaśniła, że jej mąż, który nie jest stroną postępowania, nie zgadza się na ujawnienie swoich zarobków. Niesporne jest również, że skarżąca w toku postępowania przedstawiła spisane zeznania świadków wskazujące na nadużywanie przez matkę skarżącej alkoholu, zaniedbywanie skarżącej, stosowanie przemocy wobec skarżącej.

Zgodnie ze stanowiącym podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji art. 64 pkt 7 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.

Zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p.s. rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. Zgodnie z art. 107 ust. 4 u.p.s. w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Jak stanowi ust. 4a niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

W ocenie organu I i II instancji skarżąca odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a w konsekwencji zasadna była odmowa zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. W ocenie Sądu stanowisko przyjęte w zaskarżonych decyzjach nie znajduje oparcia w okolicznościach sprawy.

W orzecznictwie zasadnie wskazuje się, że brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwiania pracownikowi socjalnemu bezpiecznego kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania (por. wyrok WSA w Łodzi z 20 sierpnia 2024 r., II SA/Łd 388/24). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Należy bowiem wskazać, że skarżąca nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a jedynie wskazała na brak zasadności jego ponownego przeprowadzania, odwołując się do ustaleń wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w postępowaniu o ustalenie wysokości opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej i potwierdzając ich aktualność. Złożyła oświadczenie o wysokości osiąganych zarobków (k. 32). Co więcej, w aktach sprawy znajdują się informacje uzyskane w wyniku uprzednio sporządzonego wywiadu środowiskowego, a równocześnie brak jest dokumentów, z których wynikałoby, że organ podjął próbę przeprowadzenia wywiadu, a skarżąca odmówiła jego przeprowadzania. W toku całego postępowania skarżąca podkreślała, że organ dysponuje wszelkimi informacjami pozwalającymi na rozpoznanie sprawy, a równocześnie na wezwanie organów przedstawiała istotne dla sprawy dokumenty. Nie sposób również zarzucić skarżącej brak współpracy z organem, ponieważ skarżąca odpowiadała na wezwania i przedkładała wymagane przez organ dokumenty. Sąd podziela pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym "obowiązek aktualizacji wywiadu powstaje gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie. To na organach administracji ciąży obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy wskazać należy jednak, że to osoba, w stosunku do której ma zostać wydana decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt wstępnego w Domu Pomocy Społecznej najlepiej wie, czy w jej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zaszły zmiany wymagające przeprowadzenia wywiadu." (por. wyrok NSA z 23 listopada 2023 r., I OSK 121/22).

Podkreślić ponadto należy, że jako przyczynę zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów pobytu matki w domu pomocy społecznej, skarżąca nie wskazywała swojej sytuacji materialnej, lecz rażące naruszenie przez matkę skarżącej obowiązku alimentacyjnego oraz innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.

Zasadnie wskazało Kolegium, że decyzja wydawana na podstawie art. 64 u.p.s. jest decyzją uznaniową, świadczy o tym użyte w przepisie sformułowanie "można zwolnić", a w konsekwencji kontrola jej legalności jest dokonywana przez Sąd w ograniczonym zakresie. Jak słusznie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, polega ona na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 października 2020 r., I OSK 1011/20). Kontrolując legalność aktu, Sąd ocenia, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2429/14).

Sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy obu instancji prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia należności, Sąd nie ocenia decyzji z punktu widzenia jej słuszności (por. wyrok WSA w Krakowie z 14 listopada 2012 r., III SA/Kr 3/12, wyrok NSA z 7 lipca 2015 r., I OSK 13575/14). W ocenie Sądu, decyzje organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Zgodnie z zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt VIII 665/20). W ocenie Sądu organy, wbrew obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77§1 oraz 80 k.p.a., nie dokonały wszechstronnego zbadania i wyjaśnienia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, w szczególności pominęły w ogóle podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z rażącym naruszaniem przez matkę skarżącej obowiązków rodzicielskich, koncentrując się jedynie na odmowie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez skarżącą. Co więcej, organy podniosły, że okoliczność rażącego naruszenia obowiązków rodzicielskich przez matkę skarżącej nie została wykazana dokumentami przedłożonymi do akt postępowania. Tymczasem, podkreślenia wymaga, że z treści art. 64 pkt 7 u.p.s. wynika, że przesłanka rażącego naruszenia obowiązków rodzicielskich może w szczególności być wykazana dokumentami, jednakże jest to wyliczenie wyłącznie przykładowe. W rezultacie, należy przyjąć, że w toku postępowania o zwolnienie z obowiązku ponoszenia przez skarżącą opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej należało przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe i wezwać skarżąca do dostarczenia odpowiednich dowodów, na przykład poprzez wskazanie świadków, którzy mogą potwierdzić określone okoliczności, złożenia odpowiednich oświadczeń. Podzielić bowiem należy stanowisko organów, że przedłożone pisemne oświadczenia członków rodziny skarżącej nie mogą zastąpić dowodu z zeznań świadków. Podkreślić przy tym należy, że to na skarżącej spoczywa obowiązek wykazania, że została spełniona przesłanka zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej i przerzucenia tego ciężaru na społeczeństwo.

Ponownie rozpoznając sprawę organ dokonana ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności podnoszonych przez skarżącą w świetle postanowień art. 64 pkt 7 u.p.s. i oceni możliwość zwolnienia skarżącej z obowiązku uiszczania opłaty za pobyt matki w DPS, przed podjęciem rozstrzygnięcia rozważy konieczność aktualizacji wywiadu środowiskowego ze skarżącą, uprzednio pouczając o ewentualnych konsekwencjach odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej "p.p.s.a.") w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji orzeczenia.