Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1060/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 80 ust. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 1112
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j.)
article: art. 6
journal: Dz.U. 2024 poz 54
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j.)
article: art. 52 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 329/21 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 marca 2021 r., nr SKO/OS-414/8/2021 w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 28 grudnia 2020 r., nr GKŚ.6220.05.2015; 3. uchyla postanowienie [...] Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia 15 czerwca 2020 r., nr WOOŚ.4221.97.2018.TP.17.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 329/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy na rozprawie, ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 29 marca 2021 r., nr SKO/OS-414/8/2021 w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia: oddalił skargę w całości.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Decyzją Burmistrza Bolkowa z dnia 28 grudnia 2020 r., nr GKŚ,6220.05.2015, orzeczono o odmowie określenia na rzecz [...] Sp. z o.o. środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na "Eksploatacji i przeróbce kopaliny ze złoża [...] "[...]".

Z zachowaniem ustawowego terminu odwołania od decyzji wnieśli [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz P. K.

W odrębnym odwołaniu, wniesionym z zachowaniem terminu P. K. wniósł o uchylenie w całości postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 15 czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pn.; "Eksploatacji i przeróbce kopaliny ze złoża [...] "[...]" oraz zaskarżonej decyzji Burmistrza Bolkowa w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegającego na przeróbce kopaliny ze złoża [...] "[...]", wydanie przez organ drugiej instancji rozstrzygnięcia merytorycznego co do istoty sprawy poprzez określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na "Eksploatacji i przeróbce kopaliny ze złoża [...] "[...]", ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją SKO/OS-414/8/2021 z dnia 29 marca 2021 r., po rozpoznaniu odwołań wniesionych przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz P. K. od opisanej decyzji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozpatrując przedmiotowe odwołania, na tle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy wskazało, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 247), zwanej dalej "ustawą środowiskową". Zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy, uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (pkt 1) oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (pkt 2). Stosownie do przepisu art. 60 ustawy środowiskowej Rada Ministrów, uwzględniając możliwe oddziaływanie na środowisko przedsięwzięć oraz uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1 określi, w drodze rozporządzenia: 1) rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) rodzaje przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko; 3) przypadki, gdy zmiany dokonywane w obiektach są kwalifikowane jako przedsięwzięcia, o których mowa w punktach 1 i 2. Natomiast ustawodawca w art. 73 ust. 1 powołanej ustawy wskazał, iż postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego realizację przedsięwzięcia. Z kolei w art. 74 ust. 1 ustawy środowiskowej określił dokumenty jakie należy przedłożyć do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej. Zgodnie z tym przepisem do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć m. in.: - w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a w przypadku gdy wnioskodawca wystąpił o ustalenie zakresu raportu w trybie art. 69 - kartę informacyjną przedsięwzięcia (pkt 1); - w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać środowisko - kartę informacyjną przedsięwzięcia (pkt 2); - poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz przewidywany obszar, o którym mowa w ust. 3a zdanie drugie (pkt 3); mapę, w postaci papierowej oraz elektronicznej, w skali zapewniającej czytelność przedstawionych danych z zaznaczonym przewidywanym terenem, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz z zaznaczonym przewidywanym obszarem, o którym mowa w ust. 3a zdanie drugie, wraz z wyznaczoną odległością, o której mowa w ust. 3 a pkt 1; w przypadku przedsięwzięć innych niż wymienione w pkt 4 mapę sporządza się na podkładzie wykonanym na podstawie kopii mapy ewidencyjnej, o której mowa w pkt 3 (pkt 3a), - wypis z rejestru gruntów lub inny dokument, w postaci papierowej lub elektronicznej, wydane przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, pozwalający na ustalenie stron postępowania, zawierający co najmniej numer działki ewidencyjnej oraz, o ile zostały ujawnione: numer jej księgi wieczystej, imię i nazwisko albo nazwę oraz adres podmiotu ewidencyjnego, obejmujący przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmujący obszar, o którym mowa w ust. 3a zdanie drugie, z zastrzeżeniem ust. 1 a (ust. 6). Organ wyjaśnia, iż rolą postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań jest ustalenie negatywnych następstw dla środowiska wynikających z realizacji konkretnej inwestycji oraz wskazanie działań, które mają im zapobiec lub je zminimalizować do poziomu zgodnego z prawem. Częścią postępowania środowiskowego jest przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, której celem jest ustalenie, czy zachodzą podstawy do wydania pozytywnej decyzji uprawniającej do realizacji inwestycji. Wskazaną ocenę oddziaływania na środowisko przeprowadza się z mocy prawa (obligatoryjnie) dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, a można tę ocenę przeprowadzić (fakultatywnie) dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Rodzaje przedsięwzięć mogących znacząco i mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z dyspozycją powołanego wyżej art. 60 ustawy środowiskowej, określono w § 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 71.) obowiązującego w niniejszej sprawie. Przy czym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w tym zakresie jest zebranie i ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Następnie organ obowiązany jest na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego ustalić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Ustalenia podjęte przez organ powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w której należy wyczerpująco poinformować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się w toku załatwiania sprawy. Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne przytoczeniem przepisów prawa. Przedmiotowa sprawa została zainicjowana wnioskiem [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o wydanie przez Burmistrza Bolkowa decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Eksploatacja i przeróbka kopaliny ze złoża [...] "[...]", który wpłynął do Urzędu Miejskiego w [...] w dniu 22 czerwca 2015 r. Planowaną inwestycję zakwalifikowano do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a oraz pkt 39 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać, dla których przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko może być wymagane (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 71). Wypełniając dyspozycję art. 70 ustawy środowiskowej Burmistrz Bolkowa pismem z dnia 25 czerwca 2015 r. wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] o opinię co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], wyraził opinię o potrzebie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia oraz konieczności opracowania raportu zgodnie z art. 66 ustawy środowiskowej. Także Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] wyraził opinię w piśmie znak: [...] z dnia [...] lipca 2015 r., że dla wnioskowanej inwestycji istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz opracowania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z art. 66 ustawy, ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania przedsięwzięcia na: - siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt stanowiące przedmioty ochrony obszaru mającego znaczenie dla [...] oraz gatunki objęte ochroną prawną na mocy rozporządzeń Ministra Środowiska: z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2014 r., r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1408) oraz z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. z 2014 r,, poz. 1409), na etapie jego realizacji, eksploatacji i likwidacji; - integralność obszaru Natura 2000 i spójności sieci Natura 2000; - rezerwat przyrody "[...]"; - elementy środowiska przyrodniczego w obrębie cieku wodnego, z którego pobierana będzie woda do płukania kruszywa wraz z ustaleniem koniecznego do zachowania przepływu nienaruszalnego (w oparciu o kryterium biologiczne) oraz sposobu wykonania ujęcia do poboru wody;- krajobraz), z dnia 9 października 2014 - osiągnięcie celów środowiskowych jednolitych części wód powierzchniowych (JCWP), w granicach których zlokalizowane jest przedsięwzięcie;- mając na uwadze, iż inwestycja realizowana będzie w odległości około 500 m od rezerwatu przyrody "[...]", raport winien analizować, czy inwestycja może negatywnie oddziaływać na ten obszar, a w przypadku wykazania potencjalnych negatywnych oddziaływań - wskazywać adekwatne działania minimalizujące. W związku z powyższym Burmistrz Bolkowa postanowieniem nr GKS.6220.5.20ł5, nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia pn.: "Eksploatacji i przeróbce kopaliny ze złoża [...] "[...]" oraz ustalające zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Wskazano, że raport winien być zgodny z art. 66 ustawy środowiskowej, ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania przedsięwzięcia na elementy przyrody wymienione w opinii RDOŚ.

Dnia 28 lipca 2015 r. do Urzędu Miejskiego w [...] został przedłożony przez inwestora raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko planowanej eksploatacji i przeróbki kopaliny ze złoża [...] "[...]". Następnie Burmistrz Bolkowa, na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy środowiskowej pismami z dnia 5 sierpnia 2015 r., przesłał złożony przez inwestora raport do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] celem wydania opinii oraz do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] o uzgodnienie warunków realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] postanowieniem Nr [...] z dnia 4 września 2015 r., zaopiniował pozytywnie środowiskowe uwarunkowania realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia, pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] po wezwaniu inwestora do złożenia wyjaśnień i uzupełnień treści raportu, postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r., znak: [...], uzgodnił realizację przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji i przeróbce kopaliny ze złoża [...] "[...]" wskazując na warunki, które muszą być spełnione na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia. Następnie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] pismem z dnia 14 marca 2017 r., znak: [...], przekazał Burmistrzowi Bolkowa uwagi Stowarzyszenia [...]. Uwagi zostały zawarte w Raporcie monitoringu ssaków [...] na terenie planowanej inwestycji w obszarze "złoża [...] "[...]" w miejscowości [...] sporządzony w grudniu 2016 r. przez R. J. W związku z tym, że w okresie od uzgodnienia realizacji tego przedsięwzięcia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] do dnia 16 października 2018 r. Burmistrz Bolkowa zgromadził materiał dowodowy mogący mieć wpływ na uzgodnioną realizację przedsięwzięcia pismem z dnia 16 października 2018 r. nr [...], wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] o przeanalizowanie zgromadzonego materiału. W odpowiedzi na powyższe Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] pismem z dnia 21 listopada 2018 r., znak: [...] poinformował Burmistrza Bolkowa, że nie ma podstaw prawnych do wydania żądanego stanowiska. Z uwagi na posiadany obszerny materiał dowodowy zgromadzony po uzyskaniu uzgodnienia realizacji planowanego przedsięwzięcia Burmistrz Bolkowa, na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej, pismem z dnia 7 grudnia 2018 r. wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] o uzgodnienie realizacji planowanego przedsięwzięcia załączając poniższy materiał dowodowy: - wpływ inwestycji na gatunki chronione we Wspólnocie Europejskiej m.in. [...] wymienionej w IV załączniku Dyrektywy siedliskowej nr [...], oddziaływanie transportu na integralność obszaru Natura 2000 polegającej na kumulacji efektu barierowego istniejącej drogi o niskim natężeniu ruchu - hałas i ginięcie zwierząt na drodze, a także wpływu na rezerwat [...] w postaci dodatkowej emisji ok. 10 ton C02 na rok w obrębie rezerwatu przyrody [...] w związku z transportem kruszywa, - uwagi i wnioski wniesione podczas rozprawy administracyjnej. Natomiast na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej pismem z dnia 28 lutego 2019 r. Burmistrz Bolkowa wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] o ponowne zaopiniowanie przedsięwzięcia załączając nowy materiał dowodowy. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] w piśmie z dnia 6 marca 2019 r., znak: [...], wskazał, że przedłożony wnioskiem zestaw dokumentów dotyczący planowanego przedsięwzięcia ma braki, w związku z czym na podstawie art. 50 k p a. wezwał inwestora do uzupełnienia materiału dowodowego m. in. o inwentaryzację przyrodniczą pod kątem występowania gatunków ssaków na terenie projektowanego terenu i obszaru górniczego. W przypadku potwierdzenia ich występowania należy przedłożyć analizę wpływu planowanego przedsięwzięcia na te gatunki wraz z określeniem działań minimalizujących lub kompensujących. Przedmiotowa inwentaryzacja winna być wykonana przez specjalistę teriologa posiadającego wiedzę i doświadczenie w badaniach nad tymi gatunkami ssaków. Powyższe badania należy przeprowadzić w okresie aktywności [...] trwającym od maja do września. Należy przedstawić metodykę inwentaryzacji - wskazać dokładne terminy i czas trwania oraz zakres przeprowadzonych prac inwentaryzacyjnych. Dodatkowo, organ uzgadniający wskazał, iż z załączonej do przesłanej dokumentacji mapki wynika, że w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia stwierdzono występowanie siedliska przyrodniczego [...] wymienionego w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 (Dz. U. 2014 r., poz. 1713), stanowiącego przedmiot ochrony obszaru mającego znaczenie dla [...]. Zatem raport należy uzupełnić o analizę wpływu planowanej eksploatacji wapieni krystalicznych na siedlisko przyrodnicze, a w przypadku stwierdzenia negatywnego wpływu przedsięwzięcia należy wskazać adekwatne działania minimalizujące lub kompensujące. Nadto z uwagi na fakt, iż od czasu uzgodnienia przedsięwzięcia (m.in. na podstawie danych przyrodniczych pochodzących z 2015 r.) upłynął długi okres (ok. 4 lata), zdaniem Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we [...], raport należy uaktualnić w zakresie chronionych gatunków oraz siedlisk przyrodniczych występujących w zasięgu oddziaływania planowanej eksploatacji wapieni krystalicznych. Raport należy uzupełnić o aktualną inwentaryzację przyrodniczą wykonaną w okresie wegetacji roślin i aktywności zwierząt wraz z analizą wpływu na stwierdzone tam chronione gatunki grzybów, porostów, roślin, zwierząt oraz siedliska przyrodnicze oraz określeniem adekwatnych działań minimalizujących i kompensujących wpływ planowanego przedsięwzięcia na te gatunki oraz siedliska. Należy przedstawić metodykę badań terenowych - wskazać dokładne terminy i czas trwania, zakres przeprowadzonych prac inwentaryzacyjnych oraz specjalistów biorących w nich udział. Powyższe Informacje są niezbędne do dokonania ponownej rzetelnej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przyrodnicze i zajęcia przez organ uzgadniający stanowiska w tej sprawie. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] postanowieniem Nr [...] z dnia 19 marca 2019 r., znak: [...], zaopiniował pozytywnie pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych środowiskowe uwarunkowania dla wnioskowanego przedsięwzięcia. W dniu 9 grudnia 2019 r. do Urzędu Miejskiego w [...] wpłynął raport z inwentaryzacji przyrodniczej z oceną oddziaływania dla zadania p.n. "Planowana eksploatacja złoża [...] ‘[...]", sporządzony w listopadzie 2019 r., przez zespół autorów pod kierownictwem mgr M. J.. Kolejnym pismem z dnia 29 stycznia 2020 r. Regionalny Dyrektor Ochrony środowiska we [...], znak: [...], ponownie wezwał inwestora do uzupełnienia przedłożonego w dniu 9 grudnia 2019 r. raportu. Organ I instancji pismem z dnia 12 lutego 2020 r. przekazał do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...], uwagi i wnioski złożone: w dniu 22 stycznia 2020 r. przez M. R. Sołtysa wsi [...] oraz w dniu 29 stycznia 2020 r. przez Stowarzyszenie [...] (strona postępowania działająca wcześniej pod nazwą Stowarzyszenie [...]). W dniu 21 lutego 2020 r. do Urzędu Miejskiego w [...] wpłynęło kolejne uzupełnienie do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia, które zostało sporządzone w lutym 2020 r. przez zespół autorów pod kierownictwem mgr M. J. Pismem z dnia 28 lutego 2020 r. Burmistrz Bolkowa wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] o ponowne zaopiniowanie przedsięwzięcia załączając uzupełnienia do raportu, które wpłynęły do Urzędu Miejskiego w [...] w dniu 9 grudnia 2019 r. oraz 20 lutego 2020 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] pismem znak: [...], podtrzymał swoje stanowisko postanowieniu Nr [...], znak: [...] z dnia 4 września 2015 r. oraz w postanowieniu Nr [...], znak: [...], z dnia 19 marca 2019 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] postanowieniem z dnia 15 czerwca 2020 r., znak: [...], odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na przeróbce kopaliny ze złoża [...] "[...]". Natomiast Burmistrz Bolkowa zaskarżoną decyzją z dnia 28 grudnia 2020 r. GKS.6220,05.2015, uwzględniając negatywne uzgodnienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...], odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla wnioskowanej przez [...] Śp. z o.o. inwestycji.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy odmowa uzgodnienia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, mogła stanowić podstawę do negatywnego rozpatrzenia wniosku [...] Śp. z o.o. Kolegium wyjaśnia, iż zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy środowiskowej, decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych określa warunki realizacji przedsięwzięcia. Przesłanki, które winny być wzięte przez organ wydający decyzję w sprawie środowiskowych uwarunkowań zostały określone m.in. w przepisach art. 80 i art. 81 ustawy. Jednymi z niezbędnych warunków wydania decyzji są wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej. Stosownie zaś do art. 77 ust. 3 powołanej ustawy, uzgodnień tych dokonuje się w drodze postanowień, a nie ma do nich zastosowania art. 106 § 3, § 5 i § 6 k p a. (art. 77 ust. 7 ustawy). Z regulacji zawartej w art. 77 ustawy środowiskowej wynika, że ustawodawca regulując procedurę dokonywania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przed wydaniem decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, stanowiącą współdziałanie organów administracji publicznej, o którym mowa w art. 106 k.p.a., wyłączył możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w tym trybie. Równocześnie nie zostało wyłączone zastosowanie art. 142 k.p.a., który stanowi, że postanowienie na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Z utrwalonego stanowiska sądów administracyjnych wynika, iż do weryfikacji postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska jest uprawniony organ II instancji. Natomiast organ I instancji prowadzący postępowanie główne w przedmiocie decyzji o środowiskowych uwarunkowań jest związany postanowieniem RDOŚ (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2014 r, sygn. akt VIII SA/\Na 549/14, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 2 lutego 2021 r., sygn. akt II S/V/OI 849/20).

Analizując postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] z dnia 15 czerwca 2020 r., znak: [...], o odmowie uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań dla wnioskowanej inwestycji Kolegium doszło do przekonania, iż jest ono prawidłowe. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] w dniu 16 grudnia 2015 r. wydał postanowienie, znak: [...], w którym uzgodnił warunki dla planowanej inwestycji. Niemniej jednak zwrócić należy uwagę, iż organ I instancji wystąpił o ponowne uzgodnienie warunków realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia ze względu na fakt, iż od wydania postanowienia przez RDOŚ upłynął już dłuższy okres i wpłynęły nowe dokumenty, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Faktem jest także, iż Burmistrz Bolkowa występując o ponowne uzgodnienie do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] przekazał nowe dokumenty, które wpłynęły do organu I instancji w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Z przekazanych dokumentów, w szczególności z mapy walorów przyrodniczych terenu wynikało, iż na terenie przeznaczonym pod realizację planowanej inwestycji, związanej z eksploatacją wapieni krystalicznych, stwierdzono występowanie [...] — gatunków ssaków objętych ochroną prawną na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r., poz. 2183 z późn. zm.). Niemniej jednak podkreślić należy, iż organ uzgadniający po analizie przekazanych dokumentów oraz dokumentów przekazanych przez inwestora, pismem z dnia 6 marca 2019 r. wystąpił do [...] Sp. z o.o. o uzupełnienie przedłożonej dokumentacji w zakresie - jednoznacznego stwierdzenia, czy na terenie planowanego przedsięwzięcia występują te gatunki ssaków. W przypadku potwierdzenia ich występowania należało przedłożyć analizę wpływu planowanego przedsięwzięcia na te gatunki z określeniem działań minimalizujących lub kompensujących. Dodatkowo poinformowano m in., że inwentaryzacja winna być wykonana w okresie aktywności popielicy i orzesznicy (który trwa od maja do września) oraz, że należy przedstawić metodykę przeprowadzonej inwentaryzacji, - analizy wpływu planowanej eksploatacji wapieni krystalicznych na siedlisko przyrodnicze [...], a w sytuacji stwierdzenia negatywnego wpływu przedsięwzięcia należało wskazać adekwatne działania minimalizujące lub kompensujące,- uaktualnienia raportu w zakresie rozpoznania występowania chronionych gatunków oraz siedlisk przyrodniczych mogących występować w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji. Powyższe wynikało z faktu, iż od czasu uzgodnienia przedmiotowego przedsięwzięcia (m in. na podstawie danych przyrodniczych pochodzących z 2015 r.) upłynęły cztery lata. Stosując się do powyższego wezwania inwestor przedłożył opracowanie sporządzone w listopadzie 2019 r. pt. "Raport z inwentaryzacji przyrodniczej z oceną oddziaływania dla zadania p.n.: "Planowana eksploatacja złoża [...] "[...]", którego autorem jest zespół pod kierownictwem mgr M. J.. Po analizie przedłożonego dokumentu Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] stwierdził, iż planowana inwestycja polegać będzie na eksploatacji i przeróbce [...] "[...]" na powierzchni ok, [...] ha na działkach nr [...], obręb [...], gmina [...]. Przedsięwzięcie realizowane będzie na gruntach stanowiących nieużytki, grunty orne IV klasy bonitacyjnej, pastwiska IV i V klasy bonitacyjnej oraz tereny zadrzewione i zakrzewione. W sąsiedztwie terenu inwestycji znajdują się grunty rolne, droga oraz obszary leśne. Eksploatacja złoża [...] prowadzona będzie przy użyciu robót strzałowych (1-2 razy w tygodniu) systemem odkrywkowo-ścianowym, wielopoziomowym o charakterze stokowowgłębnym. Przedsięwzięcie zlokalizowane będzie w granicach obszaru mającego dla [...] oraz w odległości ok. 450 m od rezerwatu przyrody [...]. Nadto planowane przedsięwzięcie w południowej części znajdować się będzie w granicach korytarza ekologicznego [...]. Organ uzgadniający stwierdził, iż z analizy przedłożonego dokumentu wynika, że w obrębie planowanego przedsięwzięcia nie zinwentaryzowano siedliska przyrodniczego [...], lecz siedlisko [...]. Ponadto na badanym terenie stwierdzono występowanie innych siedlisk przyrodniczych, tj. [...] oraz [...] i przyrodnicze wymienione są w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 i stanowią przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 [...]. Na terenie planowanej inwestycji stwierdzono również występowanie stanowisk gatunków roślin objętych ochroną na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. z 2014 r., poz. 1409), m.in. [...]. Zinwentaryzowano również gatunki zwierząt objętych ochroną na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r., poz. 2183), m.in. [...]. W przedłożonym przez inwestora dokumencie stwierdzono, że z punktu widzenia ochrony przyrody największą wartość stanowi występowanie na przedmiotowym obszarze dwóch gatunków ssaków, tj. [...]. W raporcie wskazano, że badania dotyczące tych gatunków ssaków prowadzone były w sierpniu i wrześniu 2019 r. W tym okresie wykonano 4 kontrole terenowe, nastawione na wyszukiwanie śladów ssaków [...]. W sierpniu prowadzono dzienne i nocne obserwacje, natomiast we wrześniu wyłącznie dzienne. W dokumencie tym wyjaśniono, że w czasie kontroli nocnych prowadzono nasłuchy [...] oraz obserwacje bezpośrednie z użyciem latarki. Natomiast w dzień prowadzono obserwacje mające na celu wyszukiwanie śladów obecności ssaków, np. śladów żerowania, tropów i odchodów. Dalej organ uzgadniający podał, iż [...] jest gatunkiem objętym ochroną ścisłą na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt i ujętym w pozycji [...] załącznika nr [...] tego rozporządzenia. Ponadto gatunek ten wymieniony jest w załączniku [...] Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. U. UE. L. 2013, 158, 193 ze zm.). Ssak ten jest [...] i występuje wyłącznie w lasach i zaroślach o bogatym podszyciu, nie występuje natomiast na otwartych przestrzeniach.

Osobniki [...] budzą się najczęściej ze snu zimowego w kwietniu, a w ciągu roku przystępują dwukrotnie do rozrodu. Pierwsze młode rodzą się na przełomie czerwca i lipca, drugie już na przełomie lipca i sierpnia. Samica rodzi od 3 do 5 młodych. Zwierzęta te są aktywne nocą, opuszczają dzienne kryjówki dopiero po zapadnięciu zmroku. Kuliste gniazda dzienne, zwykle w większej liczbie, [...] zakładają wśród roślinności tworzącej podszyt, na wysokości do 1 m, rzadziej do 2 m. Często lokują je również w dziuplach lub budkach przeznaczonych dla ptaków. Podstawowym pokarmem orzesznicy są przede wszystkim nasiona, owoce, młode pędy drzew i krzewów, a także owady lub larwy owadów. Sen zimowy [...] trwa od października do początku kwietnia. Ssak ten na zimowe gniazda wybiera suche, niepodatne na przemarzanie, bezpieczne miejsca wśród korzeni drzew lub na pniach i lokuje gniazda blisko lub na powierzchni ziemi. Organ współdziałający stwierdził, iż w Polsce [...] występuje w części południowej, a zwłaszcza południowowschodniej ([...]) na rozproszonych stanowiskach na [...]. Największym zagrożeniem dla [...]y jest wycinka lasu. Wycinka zadrzewień i zakrzewień prowadzi bowiem do przerywania ciągłości siedlisk i utrudnia przemieszczanie się tego gatunku ssaka, a tym samym zajmowania nowych terenów. Przechodząc zaś do opisu drugiego z ssaków organ podał, iż [...] jest gatunkiem objętym ochroną częściową na mocy powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt i ujętym w pozycji [...] załącznika nr [...] tego rozporządzenia. Ponadto jest gatunkiem wymienionym w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt w kategorii gatunek niższego ryzyka, ale bliski zagrożenia. Ssak ten jest [...] występujących w Polsce gatunków z rodziny [...] (obok [...]). Gatunek ten występuje w lasach liściastych i mieszanych z gęstym podszytem i podrostem. Żyje również na terenach zakrzaczonych, w parkach i sadach, natomiast bardzo rzadko bytuje w lasach iglastych. Osobniki [...] budzą się najczęściej ze snu zimowego w maju, zaraz po przebudzeniu zaczynają zakładać gniazda, np. w dziuplach, budkach lęgowych. Okres godowy [...] przypada na przełomie lipca i sierpnia. Samica rodzi od 2 do 9 młodych. [...] dzień spędzają w kryjówkach, natomiast w nocy szukają pożywienia. Podstawowy pokarm tego gatunku ssaka stanowią owoce i nasiona drzew, natomiast pokarm zwierzęcy w ich diecie stanowi niewielki procent. Sen zimowy [...] rozpoczynają na przełomie września i października. Zimę spędzają na ziemi zakopane w norkach o głębokości ok. 30-50 cm, W czasie hibernacji temperatura ciała spada do temperatury otoczenia, czyli kilku lub kilkunastu stopni. Powołując się na opracowanie pn.; "Występowanie i ochrona [...] polskich obszarach chronionych" ([...]) RDOŚ stwierdził, iż rozmieszczenie [...] w Polsce nie jest jeszcze dostatecznie poznane. W naszym kraju występuje ona głównie na południu m.in. na terenie Dolnego Śląska, w Sudetach, Bieszczadach i Górach Świętokrzyskich. W północnej części Polski występuje, np. na Pojezierzu Mazurskim i zachodniej części Pomorza. Z publikacji pn.: Problem ochrony gatunku [...] w Polsce ([...]) 1) wynika, że największym zagrożeniem dla tego gatunku jest wycinka lasów. Wynika to z faktu, iż [...] jest gatunkiem nadrzewnym i drzewa stanowią ich schronienie oraz trasy migracji, zatem konieczne jest dla ich występowania silne zwarcie koron drzew. Brak zwarcia drzew sprawia, że [...] mają trudność w przemieszczaniu się. Dodatkowo fragmentacja kompleksów leśnych na mniejsze rozdzielone otwartymi przestrzeniami, np. polami, stwarza barierę nie do przebycia dla tych ssaków. Organ uzgadniający stwierdził, iż z analizy przedłożonego raportu wynika, że [...] stwierdzono łącznie w 13 lokalizacjach na całym badanym terenie, jednak najwięcej - 8 stwierdzeń - odnotowano w obrębie płatu siedliska przyrodniczego [...], bezpośrednio sąsiadującego z planowanym obszarem górniczym. W tym siedlisku odnotowano najwięcej odzywających się osobników i odnaleziono najwięcej śladów żerowania. Na pozostałym obszarze odnotowano jedynie pojedyncze stwierdzenia gatunku, a na terenie planowanego obszaru górniczego stwierdzono [...] w 4 lokalizacjach. Według raportu [...] zinwentaryzowano natomiast na 6 stanowiskach znajdujących się w zachodniej i centralnej części terenu przeprowadzonych badań, a na terenie planowanego obszaru górniczego stwierdzono ten gatunek w 2 lokalizacjach. Dodatkowo wskazano, że ślady [...] wykryto w zaroślach leszczynowych z dużym prawdopodobieństwem zasiedlenia także pozostałej części kompleksu leśnego. Organ podał, iż w przedłożonym raporcie wskazano, że realizacja planowanego przedsięwzięcia będzie miała wpływ na całe areały osobnicze i może doprowadzić do uśmiercania osobników [...] występujących na tym obszarze. Dodatkowo wskazano, że realizacja inwestycji będzie prowadziła do niszczenia miejsc rozrodu, żerowisk i płoszenia ww. gatunków ssaków. Aby zminimalizować znaczący negatywny wpływ planowanej inwestycji na te gatunki ssaków [...] w raporcie wskazano m in, że wycinkę drzew i krzewów należy prowadzić w miesiącach od listopada do marca. Według autorów raportu hibernujące osobniki będą mogły być narażone na rozjeżdżanie, dlatego wskazali, że cięcia należy wykonać ręcznie bez użycia ciężkiego sprzętu, a zrywkę drewna ciężkim sprzętem należy prowadzić po jednej lub dwóch ustalonych trasach, aby jak w najmniejszym stopniu rozjeżdżać podłoże. Zdaniem RDOŚ we [...] z uwagi na brak możliwości sprecyzowania miejsc hibernacji osobników [...] zaplanowane działania mogłyby doprowadzić do uśmiercania osobników gatunków ssaków. Tym samym uznano, że są one niewystarczające dla ograniczenia negatywnego wpływu planowanej inwestycji na wskazane gatunki ssaków. Dodatkowo z uwagi na fakt, iż [...] są gatunkami ściśle przystosowanymi do nadrzewnego trybu życia, planowana wycinka drzew i krzewów spowoduje zniszczenie ich siedlisk, w tym miejsc rozrodu i żerowania, co w konsekwencji doprowadzić może do zaniku lokalnej populacji tych gatunków ssaków. Przedmiotowa inwestycja również na etapie eksploatacji będzie oddziaływać na powyższe gatunki (w szczególności na osobniki [...] występujące w obrębie i sąsiedztwie planowanego obszaru górniczego) poprzez generowanie hałasu spowodowanego pracami wydobywczymi i przeróbczymi, w tym w szczególności przez roboty strzałowe, funkcjonowanie maszyn (np. kruszarek) i ruch samochodów ciężarowych. Dodatkowo z przedłożonego do raportu opracowania "Wyznaczenie bezpiecznych wielkości ładunków MW i zasięgów oddziaływań od projektowanych robót strzałowych w kopani [...]" (dr inż. [...]) wynika, że zasięg strefy rozrzutu odłamków (wyznaczony w oparciu o obliczenia dla strzelań metodą długich i zwykłych otworów) sięgać może do 180 m. Z analizy załączonej do opracowania mapy wynika natomiast, że w zasięgu rozrzutu odłamków skalnych zlokalizowane są wszystkie zinwentaryzowane stanowiska [...] występujące poza planowanym obszarem górniczym. Wprawdzie owe gatunki ssaków prowadzą nocny tryb życia, jednakże generowany hałas i rozrzut odłamków na etapie eksploatacji przedsięwzięcia będzie mógł powodować płoszenie osobników tych gatunków w okresie ich przebywania w kryjówkach dziennych. Ponadto, zdaniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska [...], eksploatacja i przeróbka kopaliny będzie wiązała się z emisją pyłów, które są uznawane za jeden z antropogenicznych czynników degradujących i zagrażających zbiorowiskom leśnym. Negatywny wpływ takiej emisji może prowadzić do osłabienia kondycji drzew rosnących w szczególności w obrębie płatu siedliska przyrodniczego [...] zlokalizowanego bezpośrednio w sąsiedztwie z planowanym obszarem górniczym i stanowiącego siedlisko osobników [...]. Dodatkowo organ uzgadniający stwierdził, że planowana wycinka drzew i krzewów oraz uciążliwości związane z eksploatacją kopaliny (w szczególności hałas), mogą doprowadzić do zaburzenia funkcjonalności lokalnego korytarza migracyjnego oraz korytarza ekologicznego [...] - wykorzystywanych, m. i przez zinwentaryzowane gatunki nietoperzy i inne grupy ssaków (w tym [...]). Z wydanego negatywnego uzgodnienia wynika, iż mając na uwadze powyższe Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] pismem z dnia 29 stycznia 2020 r., znak; [...], zwrócił się do Inwestora –[...] Sp. z o.o., o uzupełnienie treści raportu, m.in w zakresie wpływu przedsięwzięcia na korytarze migracyjne oraz gatunki zwierząt. Jak wyjaśnił organ uzgadniający, w przesłanym uzupełnieniu raportu z dnia [...] lutego 2020 r. (opracowanie pt. "Raport z inwentaryzacji przyrodniczej z oceną oddziaływania dla zadania p.n. "Planowana eksploatacja złoża [...] ‘[...]", sporządzone przez zespół pod kierownictwem mgr M. J. luty 2020 r. - dopisek Kolegium) wskazano, że "planowana inwestycja pokrywa się w swoim zakresie z korytarzem ekologicznym [...]) powierzchni mniejszej niż [...] ha ([...] 6 ha). Kompleks zadrzewień na jakim znajduje się przedmiotowe przedsięwzięcie jest odizolowane od większych kompleksów leśnych mogących stanowić istotne trasy komunikacyjne dla zwierząt oraz otoczona jest polami uprawnymi i obszarami zabudowanymi. Lokalizacja ta nie stanowi więc istotnego elementu korytarza ekologicznego i realizacja inwestycji nie wpłynie negatywnie na jego funkcjonalność z powodu braku ciągłości terenów zadrzewionych. Na polach uprawnych migracja przebiega w sposób rozproszony i także nie nastąpi przerwanie migracji na obszarach pól uprawnych. Na terenie planowanej inwestycji nie stwierdzono istotnych tras lokalnych migracji zwierząt, z tego względu nie przewiduje się negatywnego oddziaływania na lokalne korytarze migracyjne zwierząt". Dodatkowo organ wskazał, iż jednocześnie w tym samym raporcie wskazano, że omawiany teren jest połączony pasmami roślinności z otaczającymi go zadrzewieniami, co umożliwi swobodne i bezpieczne przemieszczanie się osobników orzesznicy i popielicy. Organ specjalistyczny z zakresu ochrony środowiska podkreślił, iż z analizy ogólnodostępnych danych (google maps) wynika, że teren planowanego obszaru górniczego jest w znacznej części zadrzewiony i zakrzewiony (za wyjątkiem wschodniej części, która stanowi grunty rolne) i poprzez pasy drzew i krzewów tworzy korytarz migracyjny łączący się z rezerwatem przyrody [...] położonym w odległości ok. 450 m od przedmiotowego przedsięwzięcia. Następnie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...], mając na uwadze, iż w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego obszaru górniczego, tj. w obrębie siedliska przyrodniczego [...], stwierdzono najliczniejsze występowanie [...] oraz pojedynczych osobników [...], uznał, że planowana inwestycja przyczyni się także do zaburzenia możliwości migracji tych gatunków ssaków, m in. w kierunku rezerwatu przyrody [...], którego celem ochrony jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych zbiorowiska leśnego, reprezentującego bogaty florystycznie las bukowy. Dodatkowo z materiałów będących w posiadaniu RDOŚ (tj.: dokumentacji planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] - ustanowionego zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] z dnia 29 września 2014 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Góry i Pogórze Kaczawskie PLH020037 - Dz. Urz. Woj. Doi. z 2014 r., poz. 4023 ze zm.) wynika, że w granicach przyrodniczych: [...] i [...] rezerwatu przyrody stwierdzono występowanie siedlisk subkontynentalnych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000, tj. właśnie tych siedlisk, dla których ochrony wyznaczono obszar mający znaczenie dla [...]. Dodatkowo organ uzgadniający podkreślił, że powyższe siedliska leśne są preferowane przez [...]. Zdaniem RDOŚ zaproponowane przez wnioskodawcę warianty przedsięwzięcia nie zmniejszą stopnia oddziaływania przedmiotowej inwestycji na te gatunki ssaków i ich siedliska, gdyż warianty te różnią się jedynie, m.in. wielkością wydobycia, natężeniem transportu oraz systemem pracy. Ponadto organ uzgadniający zauważył, iż realizacja planowanego przedsięwzięcia doprowadzi do naruszenia zakazów obowiązujących w stosunku do zwierząt objętych ochroną gatunkową, określonych w art. 52 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy o ochronie przyrody i § 6 ust. 1 pkt 7 i 8 rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, tj. zakazu niszczenia siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania oraz zakazu niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd, mrowisk, nor, legowisk, żeremi, tam, tarlisk, zimowisk lub innych schronień. Podsumowując swoje rozważania organ współdziałający stwierdził, iż mając na uwadze powyższe, w tym duże znaczenie przyrodnicze tych gatunków ssaków, uznał, iż realizacja planowanego przedsięwzięcia może mieć znacząco negatywny wpływ na lokalne populacje tych gatunków w granicach województwa dolnośląskiego, poprzez uszczuplenie ich zasobów ogólnych i w konsekwencji doprowadzić może do ich wyginięcia na danym terenie.

W ocenie składu orzekającego Kolegium, przedstawione przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] motywy, które zadecydowały o wydaniu postanowienia z dnia 15 czerwca 2020 r. o odmowie uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań dla wnioskowanego przez [...] Sp. przedsięwzięcia, należy uznać za uzasadnione. Organ rzeczowo i kompleksowo dokonał oceny zebranego materiału dowodowego, a jego wnioski są logiczne i spójne. Co więcej, organ uzgadniający dokonał tych ustaleń na podstawie dokumentów przekazanych przez inwestora (dwa opracowania pt. "Raport inwentaryzacji przyrodniczej z oceną oddziaływania dla zadania p.n. "Planowana eksploatacja złoża [...] "[...]", sporządzone listopad 2019 r. i grudzień 2020 r. przez zespół pod kierownictwem mgr M. J.), które zostały szczegółowo przeanalizowane i omówione w ww. postanowieniu. Dokumenty te stanowiły uzupełnienie do przekazanego wcześniej raportu oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji. Organ uzgadniający, mając na względzie przedłożone przez Burmistrza Bolkowa dokumenty zgromadzone w niniejszej sprawie oraz znaczny upływ czasu w jakim niniejsza sprawa była procedowana (ponad 4 lata), uznał, iż istnieje konieczność uzupełnienia przedłożonego wcześniej przez Inwestora raportu. W szczególności chodziło o jednoznaczne wyjaśnienie, czy na terenie planowanej inwestycji występują [...], które są gatunkami ssaków objętych ochroną prawną. Podkreślenia wymaga, iż Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska jest organem specjalistycznym z zakresu ochrony środowiska. Organ ten stoi na straży ochrony szeroko pojętej przyrody, aby nie ulegała ona degradacji. W związku z tym ustawodawca przewidział, iż w ramach postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, niezbędne jest stanowisko tego organu, celem ustalenia przez organ posiadający wiedzę specjalną, czy planowana inwestycja nie będzie negatywnie wpływać na poszczególne komponenty środowiska. Zatem do kompetencji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska należy szczegółowe badanie, w ramach procedury zmierzającej do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wpływu planowanej inwestycji na różne komponenty środowiska, w tym na rośliny, zwierzęta i ptaki. W ocenie Kolegium, wskazanie w postanowieniu, iż w podejściu do środowiska obowiązuje tzw. zasada przezorności, nie stanowiło przesądzającego elementu na wydane negatywne dla inwestora postanowienie. Z uzasadnienia wynika bowiem, iż to na podstawie przekazanych przez Spółkę dokumentów jednoznacznie ustalono, że na terenie na którym ma powstać planowana inwestycja, występują chronione gatunki roślin, ptaków i ssaków, w tym poddane szczególnej ochronie gatunki ssaków popielica i orzesznica. Natomiast ze względu na opisany bardzo szczegółowo tryb życia [...] wnioskowana inwestycja w czasie jej eksploatacji, poprzez wydobywający się hałas i stosowane oświetlenie, będzie istotnie negatywnie oddziaływać na te ssaki. Tym samym trudno uznać, iż organ uzgadniający zajął swoje stanowisko kierując się li tylko zasadą przezorności. Zarówno występowania [...] jak również negatywne oddziaływanie na te gatunki chronione ssaków zostało bowiem jednoznacznie stwierdzone w dokumentach przekazanych przez inwestora (uzupełnienia raportu). Za zasadne należy też uznać stanowisko Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...], który wzywał inwestora do uzupełnienia treści raportu w opisanym wyżej zakresie. To na tym organie spoczywa obowiązek rzetelnego i kompleksowego zbadania wpływu planowanej inwestycji na środowisko, przypadku powzięcia informacji o możliwym negatywnym wpływie na komponenty środowiska organ ten jest zobowiązany do jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii. Przy czym nie ma znaczenia, czy informacje te pochodzą od stron postępowania, czy też od społeczeństwa lub innych podmiotów w tym organizacji ekologicznych. Natomiast obowiązkiem tego organu jest poddanie weryfikacji powziętych informacji. Tak też było w niniejszej sprawie. Co prawda organ uzgadniający powziął wątpliwości na podstawie dokumentów złożonych przez różne podmioty, jednakże ostatecznie rozstrzygając niniejszą kwestię oparł się na dokumentach przekazanych przez inwestora. W ocenie Kolegium, nie można uznać takiego działania organu za wadliwe. Przechodząc dalej Kolegium wyjaśnia, iż ustawodawca w przepisie art. 80 ust. 1 ustawy środowiskowej wskazał, że jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Natomiast według art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej wydając decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia organ bierze pod uwagę między innymi wyniki uzgodnień i opinii. Jest to jeden z elementów branych pod rozwagę przez organ przy wydawaniu tej decyzji. Nie oznacza to jednak, że pozytywna opinia czy uzgodnienie organów współdziałających przesądza o konieczności wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Organ odwoławczy podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że pozytywne uzgodnienie ze strony organu współdziałającego (RDOŚ) nie jest wiążące dla organu określającego środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Pozytywne uzgodnienie nie obliguje organu do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (por. NSA z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn.. akt II OSK 3873/19). Wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się jednak w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także w niedopuszczalności określenia w decyzji pozytywnej warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 292/15, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 2 lutego 2021 r.). Nadto w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że opinia organu współdziałającego jest najsłabszą formą współdziałania pomiędzy organami administracji i nie ma charakteru wiążącego dla organu prowadzącego postępowanie główne. Dlatego też organ taki nie jest związany poglądami wypowiedzianymi przez organy współdziałające w formie opinii. Niemniej jednak nie oznacza to, że nie powinno się wyjaśnić w decyzji, z jakich powodów wzięto pod uwagę tą opinię lub też z jakich względów nie podziela się stanowiska organu opiniującego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2020 r., sygn. akt ll/SA/GI 1189/19).

Mając na względzie powyższe rozważania stwierdzić należy, przy rozstrzyganiu tej sprawy, wiążące dla Burmistrza Bolkowa było postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] z dnia 15 czerwca 2020 r., znak: [...], w którym organ ten odmówił uzgodnienia warunków wnioskowanej inwestycji. Natomiast bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy po zostaje pozytywna opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], jako że nie jest ona wiążąca dla organu prowadzącego postępowanie główne. Także bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy pozostaje zgodność planowanej inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak już wyżej wskazano przesądzający wpływ w niniejszej sprawie ma negatywne stanowisko organu uzgadniającego. Z tych też względów nie zachodziła konieczność dokonywania ustaleń w zakresie zgodności planowanej inwestycji z zapisami planu. Z opisanych względów organ odwoławczy uznał, iż zarzuty odwołań nie zasługują na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę omawiany wyżej stan faktyczny i prawny sprawy kolegium uznało, iż wbrew sugestiom odwołania, zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest kompletny, a dokonana przez organ I instancji ocena tego materiału jest prawidłowa. Wyciągnięte wnioski są logiczne, spójne, konsekwentne i zgodne z doświadczeniem życiowym, zaś wydana w tym przedmiocie decyzja odpowiada obowiązującemu prawu.

Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 29 marca 2021 r., nr SKO/OS-414/8/2021 w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia, domagając się uchylenia w całości decyzji SKO w Legnicy z dnia 29 marca 2021 r., znak sprawy : SKO/OS414/8/2021 o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Burmistrza Bolkowa z dnia 28 grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na "Eksploatacji i przeróbce kopaliny ze złoża [...] '[...]'" [znak: [...]) i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasadzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych. Jednocześnie, mając na uwadze treść art. 153 p.p.s.a., strona wnosi o dokonanie oceny prawnej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, które wiązać będą organ.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wnosząc o oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, tym samym podlegała oddaleniu.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania tej decyzji uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia m in. z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz zasięga opinii organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Organ występujący o uzgodnienie lub opinię przedkłada (między innymi) wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko: wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony, albo informację o jego braku. Z powyższego wynika, że przepis art. 77 ust. 1 ustawy wprowadził wyraźne rozróżnienie pomiędzy uzgodnieniem, a opinią organu współdziałającego w wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Trzeba zatem zwrócić uwagę na rozróżnienie mocy wiążącej opinii i uzgodnienia w postępowaniu administracyjnym dla wyniku postępowania głównego. W tej materii już wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne wskazując, że uzgodnienie - w przeciwieństwie do opinii - jest formą o znaczeniu stanowczym, bowiem wiąże organ administracyjny rozstrzygający w postępowaniu głównym. Należy podkreślić, że postępowanie uzgodnieniowe ma charakter akcesoryjny i jest częścią szerokorozumianego postępowania w sprawie głównej, przy czym jego wynik jest istotny dla zakończenia postępowania głównego. Zdaniem Sądu literalne brzmienie art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż zawarty w nim wymóg "uzgodnienia" - czyli osiągnięcie przez organy współdziałające konsensusu dotyczy wyłącznie przypadku wydania decyzji pozytywnej, określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Powyższy wymóg nie dotyczy natomiast decyzji negatywnej. Organ występujący o uzgodnienie powinien za każdym razem dokonywać weryfikacji stanowiska organu współdziałającego, gdyż to on ponosi ostateczną odpowiedzialność za końcowy wynik postępowania, a zatem również za warunki przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (K. Gruszecki, Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku, jego ochronie (...), Wrocław 2009 r., str. 229 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 października 2010 r., II SA/Po 411/2010).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podzielając przytoczony pogląd, odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze uznaje, iż ma rację strona skarżąca, że organ prowadzący postępowanie główne jest obowiązany dokonać analizy stanowiska organu uzgadniającego. Wynika to z faktu, że ustawodawca nie przewidział możliwości skarżenia w trybie instancyjnym postanowienia wydanego przez organ uzgadniający. Oznacza to, iż organ prowadzący postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może przy spełnieniu określonych warunków wydać decyzję negatywną. Musi to jednak szczegółowo uzasadnić odnosząc się do całego zgromadzonego materiału dowodowego, w tym w szczególności do raportu i postanowienia organu uzgadniającego. Zdaniem sądu, analiza decyzji organów obu instancji wskazuje, że organy te dokonały szczegółowej i wszechstronnej oceny stanowiska organu ochrony środowiska i za w pełni uzasadnione należy uznać stanowisko końcowe o niemożności zadośćuczynieniu wnioskowi. Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba podnieść, że organy szeroko uzasadniły ocenę tak przedłożonego do akt raportu jak i postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...]. Należy pamiętać, że jak wynika z akt sprawy, w toku procedowania ujawniono nowe, mogące mieć istotny wpływ na ostateczny wynik okoliczności zatem zdaniem sądu, Burmistrz Bolkowa, stojąc na straży praworządności (art. 7 kpa) był obowiązany poinformować o nich, w szczególności także Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, który jest organem wyspecjalizowanym właśnie w zakresie dbania o środowisko naturalne i winno podejmować wszelkie działania w tym zakresie. Pamiętać bowiem trzeba, że obowiązkiem organu, wynikającym wprost z przytoczonego przepisu, jest podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. To zaś poskutkowało wezwaniem inwestora do uzupełnienia raportu oddziaływania inwestycji na środowisko naturalne, przede wszystkim chronionych gatunków ssaków- [...]. Zarzuty skargi wydają się dodatkowo niezrozumiałe z tego względu, że akta sprawy wskazują, iż to na podstawie przedłożonych przez inwestora, dodatkowych dokumentów organ uzgadniający uzyskał potwierdzenie okoliczności, że w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego obszaru górniczego, (siedliska przyrodniczego [...]), występują najliczniejsze skupiska [...], zaobserwowano nadto pojedyncze osobniki [...], gatunków objętych ochroną. Co dalej istotne okoliczności te zostały potwierdzone badaniami terenowymi, wykonanymi na zlecenie inwestora.

Dalej trzeba powiedzieć, że także wbrew zarzutom strony skarżącej, sąd nie uznał potrzeby przeprowadzenia nowych dowodów ani w toku postępowania administracyjnego, ani obecnie w postępowaniu sądowym. Jeśli chodzi przeprowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego, to należy mieć na względzie, że przepis art. 106 § 3 p.p.s.a., że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Natomiast sąd administracyjny nie ma możliwości przeprowadzić dowodu uzupełniającego z zeznań świadka. Nie podzielił także sąd zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania w zakresie wskazanym w skardze. Należy pamiętać, że skuteczność zarzutów naruszenia przepisów postępowania sąd administracyjny bierze pod uwagę jedynie w połączeniu z uznaniem, że owo naruszenie mogło mieć istotny wpływ na ostateczny wynik kontrolowanego postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń i nie podzielił także w tym znaczeniu zarzutów strony skarżącej. Uzasadnienia obu decyzji wyczerpują dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący P. K. (dalej także jako: "skarżący", "skarżący kasacyjnie") zaskarżając go w całości i zarzucając orzeczeniu na podstawie art., 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:

1. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a. naruszenie art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. przez nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności przez uznanie wbrew zapisom raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (dalej: Raport) i jego uzupełnieniu, że realizacja inwestycji wpłynie negatywnie na środowisko i występowanie w sąsiedztwie planowanego obszaru inwestycji zagrożonych gatunków zwierząt oraz przyjęcie, że brak jest możliwości zaproponowania działań minimalizujących lub kompensujących, gdy tymczasem Raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko jednoznacznie wykazał, że przy zastosowaniu rozwiązań przyjętych w tym Raporcie, planowana inwestycja nie będzie stanowiła zagrożenia dla środowiska; oraz brak rzetelnej oceny zaproponowanych działań minimalizujących wpływ inwestycji na środowisko,

b. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., wobec wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku podstaw rozstrzygnięcia zbyt ogólnikowo, w tym ogólne odniesienie się do uzasadnienia decyzji przez organy I i II instancji bez przywołania konkretnych argumentów, które Sąd przyjął za podstawy swojego rozstrzygnięcia, co pozostaje w sprzeczności z wymaganiami art. 141 § 4 p.p.s.a. nakazującymi wyjaśnienie podstaw prawnych rozstrzygnięcia, a ma wpływ na wynik postępowania, ponieważ brak wyjaśnienia rozstrzygnięcia uniemożliwia podniesienie merytorycznych zarzutów podważających argumentację prawną Sądu I instancji,

c. art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 oraz 7 i 77 k.p.a., przez błędne przyjęcie w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że planowana inwestycja negatywnie wpłynie na środowisko w szczególności na gatunki objęte ochroną, a także przekroczenie przez Sąd kompetencji przez dokonanie oceny merytorycznej treści Raportu mimo jego szczególnego charakteru dowodowego,

d. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. oraz 7 i 77 k.p.a. - przejawiający się utrzymaniem przez Sąd w mocy decyzji organu odwoławczego, w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstawy do zakwestionowania wniosków z Raportu dotyczących wpływu inwestycji na zagrożone gatunki i pominięcie w ocenie działań minimalizujących;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

a. art. 80 ust. 1 u.u.i.ś., poprzez bezpodstawne uznanie, że zaszły przesłanki do wydania decyzji odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań,

b. art. 6 ustawy prawo ochrony środowiska - dalej p.o.ś. i art. 52 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt poprzez uznanie, że realizacja planowanego przedsięwzięcia doprowadzi do naruszenia zakazów obowiązujących w stosunku do zwierząt objętych ochroną gatunkową oraz że brak jest możliwości zaproponowania działań minimalizujących lub kompensujących, gdy tymczasem Raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko jednoznacznie wykazał, że przy zastosowaniu rozwiązań przyjętych w tym Raporcie, planowana inwestycja nie będzie stanowiła zagrożenia dla środowiska.

Wskazując ww. zarzuty kasacyjne skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej z urzędu w wysokości 3 krotności minimalnego wynagrodzenia ustalonego według norm przepisanych wobec stopnia skomplikowania sprawy i jej specjalistycznego charakteru oraz wobec nieopłacenia wynagrodzenia w całości. Nadto skarżący kasacyjny oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Jak wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania.

W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.

Wskazać należy, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2469/22, Legalis). Dalej, o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. W konsekwencji, dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Trzeba zatem wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie skarżącego kasacyjnie naruszył Sąd pierwszej instancji. Ponadto w treści samego zarzutu – niezależnie od obowiązku wyjaśnienia zajętego stanowiska w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – konieczne jest wskazanie, na czym polegało naruszenie konkretnego przepisu, oraz przedstawienie prawidłowej – w ocenie autora skargi kasacyjnej – wersji wykładni lub zastosowania danego przepisu, a także określenie wpływu zarzucanego naruszenia na treść rozstrzygnięcia (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2024 r., II GSK 666/24, Legalis).

W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna jest zasadna.

Tytułem wstępu wskazać należy, że przedmiotowa sprawa została zainicjowana wnioskiem [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o wydanie przez Burmistrza Bolkowa decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Eksploatacja i przeróbka kopaliny ze złoża [...] "[...]", który wpłynął do Urzędu Miejskiego w [...] w dniu 22 czerwca 2015 r. Planowaną inwestycję zakwalifikowano do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a oraz pkt 39 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać, dla których przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko może być wymagane (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 71). Wypełniając dyspozycję art. 70 ustawy środowiskowej Burmistrz Bolkowa pismem z dnia 25 czerwca 2015 r. wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] o opinię co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2015 r. Nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], wyraził opinię o potrzebie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia oraz konieczności opracowania raportu zgodnie z art. 66 ustawy środowiskowej. Także Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] wyraził opinię w piśmie znak: [...] z dnia 13 lipca 2015 r., że dla wnioskowanej inwestycji istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz opracowania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z art. 66 ustawy, ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania przedsięwzięcia na: - siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt stanowiące przedmioty ochrony obszaru mającego znaczenie dla [...] oraz gatunki objęte ochroną prawną na mocy rozporządzeń Ministra Środowiska: z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2014 r., r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1408) oraz z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. z 2014 r,, poz. 1409), na etapie jego realizacji, eksploatacji i likwidacji; - integralność obszaru Natura 2000 i spójności sieci Natura 2000; - rezerwat przyrody [...]; - elementy środowiska przyrodniczego w obrębie cieku wodnego, z którego pobierana będzie woda do płukania kruszywa wraz z ustaleniem koniecznego do zachowania przepływu nienaruszalnego (w oparciu o kryterium biologiczne) oraz sposobu wykonania ujęcia do poboru wody;- krajobraz), z dnia 9 października 2014 - osiągnięcie celów środowiskowych jednolitych części wód powierzchniowych (JCWP), w granicach których zlokalizowane jest przedsięwzięcie;- mając na uwadze, iż inwestycja realizowana będzie w odległości około 500 m od rezerwatu przyrody [...], raport winien analizować, czy inwestycja może negatywnie oddziaływać na ten obszar, a w przypadku wykazania potencjalnych negatywnych oddziaływań - wskazywać adekwatne działania minimalizujące. W związku z powyższym Burmistrz Bolkowa postanowieniem nr [...], nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia pn.: "Eksploatacji i przeróbce kopaliny ze złoża [...] "[...]" oraz ustalające zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Wskazano, że raport winien być zgodny z art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235), ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania przedsięwzięcia na elementy przyrody wymienione w opinii RDOŚ.

Dnia 28 lipca 2015 r. do Urzędu Miejskiego w [...] został przedłożony przez inwestora raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko planowanej eksploatacji i przeróbki kopaliny ze złoża [...] "[...]". Następnie Burmistrz Bolkowa, na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy środowiskowej pismami z dnia 5 sierpnia 2015 r., przesłał złożony przez inwestora raport do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] celem wydania opinii oraz do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] o uzgodnienie warunków realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] postanowieniem Nr [...] z dnia 4 września 2015 r., zaopiniował pozytywnie środowiskowe uwarunkowania realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia, pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] po wezwaniu inwestora do złożenia wyjaśnień i uzupełnień treści raportu, postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r., znak: [...], uzgodnił realizację przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji i przeróbce kopaliny ze złoża [...] "[...]" wskazując na warunki, które muszą być spełnione na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia.

Następnie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] pismem z dnia 14 marca 2017 r., znak: [...], przekazał Burmistrzowi Bolkowa uwagi Stowarzyszenia [...]. Uwagi zostały zawarte w Raporcie monitoringu ssaków pilchowatych na terenie planowanej inwestycji w obszarze "złoża [...] "[...]" w miejscowości[...] sporządzony w grudniu 2016 r. przez R. J. W związku z tym, że w okresie od uzgodnienia realizacji tego przedsięwzięcia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] do dnia 7 grudnia 2018 r. Burmistrz Bolkowa zgromadził materiał dowodowy mogący mieć wpływ na uzgodnioną realizację przedsięwzięcia wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] o ponowne zaopiniowanie przedsięwzięcia załączając ten nowy materiał dowodowy. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] w piśmie z dnia 6 marca 2019 r., znak: [...], wezwał inwestora do uzupełnienia materiału dowodowego m. in. o inwentaryzację przyrodniczą pod kątem występowania gatunków ssaków na terenie projektowanego terenu i obszaru górniczego oraz gatunków roślinności chronionej. Nadto z uwagi na fakt, iż od czasu uzgodnienia przedsięwzięcia (m.in. na podstawie danych przyrodniczych pochodzących z 2015 r.) upłynął długi okres (ok. 4 lata), zdaniem Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we [...], raport należy uaktualnić w zakresie chronionych gatunków oraz siedlisk przyrodniczych występujących w zasięgu oddziaływania planowanej eksploatacji [...]. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] postanowieniem Nr [...] z dnia 19 marca 2019 r., znak: [...], zaopiniował pozytywnie pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych środowiskowe uwarunkowania dla wnioskowanego przedsięwzięcia.

W dniu 9 grudnia 2019 r. do Urzędu Miejskiego w [...] wpłynął raport z inwentaryzacji przyrodniczej z oceną oddziaływania dla zadania p.n. "Planowana eksploatacja złoża [...] ‘[...]", sporządzony w listopadzie 2019 r., przez zespół autorów pod kierownictwem mgr M. J.. Kolejnym pismem z dnia 29 stycznia 2020 r. Regionalny Dyrektor Ochrony środowiska we [...], znak: [...], ponownie wezwał inwestora do uzupełnienia przedłożonego w dniu 9 grudnia 2019 r. raportu. Organ I instancji pismem z dnia 12 lutego 2020 r. przekazał do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...], uwagi i wnioski złożone: w dniu 22 stycznia 2020 r. przez M. R. Sołtysa wsi [...] oraz w dniu 29 stycznia 2020 r. przez Stowarzyszenie [...] (strona postępowania działająca wcześniej pod nazwą Stowarzyszenie [...]). W dniu 21 lutego 2020 r. do Urzędu Miejskiego w [...] wpłynęło kolejne uzupełnienie do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia, które zostało sporządzone w lutym 2020 r. przez zespół autorów pod kierownictwem mgr M. J.. Pismem z dnia 28 lutego 2020 r. Burmistrz Bolkowa wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] o ponowne zaopiniowanie przedsięwzięcia załączając uzupełnienia do raportu, które wpłynęły do Urzędu Miejskiego w[...] w dniu 9 grudnia 2019 r. oraz 20 lutego 2020 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] pismem znak: [...], podtrzymał swoje stanowisko w postanowieniu Nr [...], znak: [...] z dnia 4 września 2015 r. oraz w postanowieniu Nr [...], znak: [...], z dnia 19 marca 2019 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] postanowieniem z dnia 15 czerwca 2020 r., znak: [...], odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na przeróbce kopaliny ze złoża [...] "[...]". Natomiast Burmistrz Bolkowa zaskarżoną decyzją z dnia 28 grudnia 2020 r. GKS.6220,05.2015, uwzględniając negatywne uzgodnienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...], odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla wnioskowanej przez [...] Śp. z o.o. inwestycji.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy odmowa uzgodnienia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, mogła stanowić podstawę do negatywnego rozpatrzenia wniosku [...] Śp. z o.o. Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy środowiskowej, decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych określa warunki realizacji przedsięwzięcia. Przesłanki, które winny być wzięte przez organ wydający decyzję w sprawie środowiskowych uwarunkowań zostały określone m.in. w przepisach art. 80 i art. 81 ustawy. Jednymi z niezbędnych warunków wydania decyzji są wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej. Stosownie zaś do art. 77 ust. 3 powołanej ustawy, uzgodnień tych dokonuje się w drodze postanowień, i nie ma do nich zastosowania art. 106 § 3, § 5 i § 6 k p a. (art. 77 ust. 7 ustawy). Z regulacji zawartej w art. 77 ustawy środowiskowej wynika, że ustawodawca regulując procedurę dokonywania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przed wydaniem decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, stanowiącą współdziałanie organów administracji publicznej, o którym mowa w art. 106 k.p.a., wyłączył możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w tym trybie. Równocześnie nie zostało wyłączone zastosowanie art. 142 k.p.a., który stanowi, że postanowienie na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Z utrwalonego stanowiska sądów administracyjnych wynika, iż do weryfikacji postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska jest uprawniony organ II instancji i oczywiście sąd administracyjny, niezależnie od instancji, w której sprawa jest rozpoznawana. Natomiast organ I instancji prowadzący postępowanie główne w przedmiocie decyzji o środowiskowych uwarunkowań jest związany postanowieniem RDOŚ (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2014 r, sygn. akt VIII SA/\Na 549/14, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 2 lutego 2021 r., sygn. akt II S/V/OI 849/20).

Przytoczone obszerne fragmenty z uzasadnienia organu odwoławczego opisujące tok całego postępowania, wskazują na brak odniesienia się i analizy organu do składanych w toku postępowania dowodów przez skarżącego w postaci raportu z uzupełnieniami i z inwentaryzacją przyrodniczą i oceną oddziaływania dla zadania p.n. "Planowana eksploatacja złoża [...] ‘[...]", sporządzonego w listopadzie 2019 r., przez zespół autorów pod kierownictwem mgr M. J., a przede wszystkim do jego uzupełnienia z lutego 2020 roku.

Wszystkie zagrożenia opisywane w uzasadnieniu postanowienia RDOŚ są formułowane warunkowo. Przedsięwzięcie realizowane będzie na gruntach stanowiących nieużytki, grunty orne IV klasy bonitacyjnej, pastwiska IV i V klasy bonitacyjnej oraz tereny zadrzewione i zakrzewione. W sąsiedztwie terenu inwestycji znajdują się grunty rolne, droga oraz obszary leśne. Organ współdziałający uzasadniając swoje stanowisko używa zwrotów ,,może być niebezpieczne" , "może zagrażać", "z uwagi na brak możliwości sprecyzowania miejsc hibernacji osobników [...] zaplanowane działania mogłyby doprowadzić do uśmiercania osobników gatunków ssaków". Mając świadomość, że tak naprawdę nie da się sprecyzować tych siedlisk, a występują one w bezpośrednim sąsiedztwie terenu inwestycji.

Proponowane w raporcie z 2019 roku uzupełnionym w lutym 2020 roku przedstawiono alternatywne rozwiązanie wskazuje, że "planowana inwestycja pokrywa się w swoim zakresie z korytarzem ekologicznym [...] (kod: [...]) powierzchni mniejszej niż [...] ha ([...] ha). Kompleks zadrzewień na jakim znajduje się przedmiotowe przedsięwzięcie jest odizolowane od większych kompleksów leśnych mogących stanowić istotne trasy komunikacyjne dla zwierząt oraz otoczona jest polami uprawnymi i obszarami zabudowanymi. Lokalizacja ta nie stanowi więc istotnego elementu korytarza ekologicznego i realizacja inwestycji nie wpłynie negatywnie na jego funkcjonalność z powodu braku ciągłości terenów zadrzewionych. Tych alternatywnych rozwiązań organ uzgadniający nie uznał i nie wzywał już do uzupełniania raportu. Oparł się w zasadzie na opracowaniach organizacji ekologicznych i przedstawionych przez nie materiałach.

Jako zasadne należy uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w szczególności naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie Sądu w zasadzie jest przytoczeniem stanu faktycznego w wersji skróconej i zacytowaniem przepisów, które są podstawą prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia oraz powołaniem się na stanowisko organu i treść postanowienia RDOŚ, które to postanowienie stało się nie tylko podstawą wydania decyzji odmownej ale i podstawą oddalenia skargi. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak analizy i rozważań Sądu co do zgromadzonego materiału dowodowego i odniesienia się do przedstawionych w opracowaniu ponownego raportu i jego uzupełninia informacji dotyczących inwentaryzacji przyrodniczej z oceną oddziaływania dla zadania p.n. "Planowana eksploatacja złoża [...] ‘[...]", sporządzonego w listopadzie 2019 r., przez zespół autorów pod kierownictwem mgr M. J.. Opracowanie to wskazywało, że siedliska chronionych ssaków – [...] znajdują się w pobliżu terenu inwestycji zaś [...] w zasadzie prawie nie występuje. Opracowanie przedstawione przez skarżącego nie wykluczało przecież możliwości takiego zorganizowania procesu pozyskiwania kopalin, które pozwalałoby na koegzystencję w jego pobliżu zagrożonych gatunków. Nadto te gatunki ssaków są gatunkami prowadzącymi raczej nocny tryb życia i migrującymi, dostosowując się do środowiska. W sprawie, w ramach rozważań zupełnie pominięto, że teren inwestycji jat przeznaczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod taką właśnie działalność a jego obszar jest bardzo duży. Brak tych rozważań i analizy zgromadzonego materiału dowodowego zbyt arbitralnie pozbawia skarżącego możliwości korzystania z gruntów przeznaczonych pod działalność gospodarczą. To zbyt ogólnikowe, w tym ogólne odniesienie się do uzasadnienia decyzji organów I i II instancji bez przywołania konkretnych argumentów, które Sąd przyjął za podstawy swojego rozstrzygnięcia pozostaje w sprzeczności z wymaganiami art. 141 § 4 p.p.s.a. nakazującymi wyjaśnienie podstaw prawnych rozstrzygnięcia i ma wpływ na wynik postępowania, ponieważ brak wyjaśnienia rozstrzygnięcia uniemożliwia podniesienie merytorycznych zarzutów podważających argumentację prawną Sądu I instancji i prawidłowej kontroli instancyjnej.

Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. ( patrz wyrok NSA z dnia 21 listopada 2024 roku III OSK 93/23 – LEX nr 3785563

Z uwagi na powyższe doszło też w istocie do naruszenie art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. przede wszystkim przez nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, i pominięcie w rozważaniach w szczególności tej części zapisów raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, że realizacja inwestycji nie musi wpłynąć negatywnie na środowisko i występowanie w sąsiedztwie planowanego obszaru inwestycji zagrożonych gatunków zwierząt i roślin oraz przyjęcie, że brak jest możliwości zaproponowania działań minimalizujących lub kompensujących. Czego również Sąd I instancji nie uzasadnił przekonywująco w motywach swego rozstrzygnięcia.

Wskazać należy, że raport jest dokumentem prywatnym o szczególnej mocy dowodowej, który zostaje sporządzony przez osobę posiadającą fachową wiedzę i wiadomości specjalne. Raport ten jest weryfikowany w toku postępowania administracyjnego, zarówno w formie współdziałania przez organy wyspecjalizowane (art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej), jak i przez organ główny. Oparcie raportu na wiadomościach specjalnych oznacza, że inne strony postępowania, które chcą podważyć ustalenia raportu, mogą przedłożyć opracowanie również oparte na wiadomościach specjalnych (tzw. kontrraport). Natomiast brak jest podstaw do powoływania w tym zakresie biegłego przez organ prowadzący postępowanie, ponieważ podważałoby to sens postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III OSK 4690/21, Legalis). Nadto mimo, że raport nie jest opinią biegłego w technicznoprawnym tego słowa znaczeniu, tj. w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., gdyż jest sporządzany nie na zlecenie organu, lecz inwestora, to raportowi z uwagi zwłaszcza na jego kompleksowość, fachowość i centralne miejsce w procedurze oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - przypisuje się szczególną moc dowodową (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2022 r., III OSK 1066/21, Legalis).

W związku z powyższym, w tym znaczeniu zarówno organy jak i Sąd nie sprostały w swych rozważaniach z oceną stanu faktycznego, którego najistotniejszym elementem był przecież raport. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 roku wpierw uzgodnił pozytywnie środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia a następnie postanowieniem z dnia 15 czerwca 2020 r. odmówił takiego uzgodnienia, mimo bardzo szeroko uzupełnionego z listopada 2019 roku, na wniosek RDOŚ nowego raportu z inwentaryzacji przyrodniczej z oceną oddziaływania na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia z lutego 2020 roku. Skarżący nie był też już po raz kolejny wzywany do uzupełnienia raportu. Organy jak i Sąd w zasadzie nie odniosły się do tego raportu, w szczególności do jego uzupełnienia i nie uzasadniły swego stanowiska w sposób przekonywujący. O występowaniu gatunków ssaków chronionych na terenach inwestycji wiedziano od początku prowadzenia postępowania w sprawie tej inwestycji. Ten drugi raport z 2019 roku odnosi się do tej właśnie kwestii i wskazywał na brak zagrożeń, a przynajmniej na ich zminimalizowanie czy znaczne ograniczenie.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] jako organ wyspecjalizowany i współdziałający w procedurze ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia wydając pierwsze pozytywne postanowienie albo nie widział żadnych negatywnych konsekwencji dla środowiska znając jego stan albo nie był zorientowany co do stanu tego środowiska zmieniając swoje stanowisko i odmawiając uzgodnienia przedsięwzięcia dopiero pod wpływem interweniujących organizacji ekologicznych.

Z uwagi na powyższe za zasadne należy uznać zarzuty sformułowane jako naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 oraz 7 i 77 k.p.a., przez błędne przyjęcie w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że planowana inwestycja negatywnie wpłynie na środowisko oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. oraz 7 i 77 k.p.a. - przejawiający się utrzymaniem przez Sąd w mocy decyzji organu odwoławczego, w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstawy do zakwestionowania wniosków z raportu. Pomimo powołania się przez skarżącego kasacyjnie na naruszenie przepisów mających w istocie wynikowy charakter, które odnoszą się przecież przede wszystkim do sposobu procedowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy, nie sposobu procedowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, to jednak brak właściwej kontroli zaskarżonej decyzji i brak uzasadnienia Sądu w tym zakresie, które pozwalałoby na skontrolowanie rozstrzygnięcia organów administracji w całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, zarzut ten czyni zasadnym.

Podnoszone w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 80 ust. 1 u.u.i.ś., poprzez bezpodstawne uznanie, że zaszły przesłanki do wydania decyzji odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i naruszenie art. 6 ustawy prawo ochrony środowiska - dalej p.o.ś. i art. 52 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt poprzez uznanie, że realizacja planowanego przedsięwzięcia doprowadzi do naruszenia zakazów obowiązujących w stosunku do zwierząt objętych ochroną gatunkową oraz że brak jest możliwości zaproponowania działań minimalizujących lub kompensujących, gdy tymczasem Raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko jednoznacznie wykazał, że przy zastosowaniu rozwiązań przyjętych w tym Raporcie, planowana inwestycja nie będzie stanowiła zagrożenia dla środowiska, należy uznać o tyle zasadne co i przedwczesne, gdyż z uwagi na wykazane naruszenia procesowe i konieczność dalszego procedowania, a więc i ustalania aktualnego stanu faktycznego na terenie przeznaczonym pod inwestycję i terenie go otaczającym trudno na chwilę obecną przesądzać ostatecznie czy odmowa była uzasadniona czy też nie. Z całą pewnością na datę orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny można mówić o naruszeniu tych przepisów w tym znaczeniu, że organy jak i Sąd nie uzasadniły w sposób przekonywujący decyzji odmownej i oddalenia skargi.

Tak głębokie orzekanie przez Naczelny Sąd Administracyjny było też podyktowane, niezależnie od wcześniej podniesionej argumentacji, upływem pięciu lat od daty sporządzenie w listopadzie 2019 roku nowego raportu odziaływania na środowisko, który przedłożył inwestor, co w ocenie sądu powoduje również konieczność aktualizacji stanu fauny i flory na terenie planowanej inwestycji i jej wpływu na środowisko.

W zależności od wyników postępowanie przed organami administracji i poczynionymi ustaleniami zajdzie konieczność ponownego orzekania przez organy administracji z zastosowaniem właśnie przepisów prawa materialnego. Prowadząc ponownie postępowanie organy będą miały na uwadze przedstawione poglądy i poczynione uwagi w niniejszym uzasadnieniu Nie przesądzając wyników tego postępowania, otwartym pozostaje zastosowanie prawa materialnego i wynik postępowania, którego rezultat winien być odzwierciedlony w uzasadnieniu odpowiadającym zasadom określonym w przepisie art. 140 § 4 p.p.s.a.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzje i decyzję ja poprzedzającą oraz postanowienie RDOŚ na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu kasacyjnie z urzędu w ramach przyznanego mu prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.