Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 85/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, 2, 19, 15b, 15f, 15g,
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Armański, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 listopada 2022 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania B. P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy P. z 11 października 2022 r. orzekającej o odmowie przyznania prawa do dodatku węglowego.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w odwołaniu od decyzji organu

I instancji B. P., zwana dalej skarżącą, podała, iż opala swoje gospodarstwo domowe węglem ekogroszek, oraz, że prowadzi gospodarstwo domowe z synem A. P.. Podkreśliła, że złożyła deklarację CEEB w dniu 12 sierpnia 2002 r. omyłkowo wpisując pelet. Następnie dokonała korekty 10 października 2022 r. wpisując węgiel i paliwa węglopodobne, którymi pali.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym i podniósł, że spór w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy w obowiązującym stanie prawnym i faktycznym skarżącej przysługuje prawo do dodatku węglowego na podstawie złożonej w dniu 19 września 2022 r. korekty deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i spalania paliw.

Organ wyjaśnił, że z dodatku węglowego mogą skorzystać gospodarstwa domowe, w których głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe. Dodatkowo urządzenia te muszą być zasilane węglem kamiennym, brykietem lub peletem, zawierającym co najmniej 85% węgla kamiennego.

Ponadto warunkiem koniecznym do uzyskania dodatku jest uzyskanie wpisu lub zgłoszenie źródła ogrzewania do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków,

a obowiązek taki ciążył na każdym właścicielu lub zarządcy budynku do 30 czerwca 2022 r.

Możliwe jest edytowanie deklaracji i nanoszenie zmian w zeznaniu, jednakże po nowelizacji ustawy o dodatku węglowym wpisy korygujące mają znaczenie prawne tylko do daty 11 sierpnia 2022 r., co wynika wprost z art. 2 ust. 1 ustawy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami tylko dla nowo oddanych do użytku domów ważny jest wpis deklaracji CEEB wprowadzony po 11 sierpnia 2022 r.

SKO zauważyło, że bezsporny w sprawie jest fakt, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji w CEEB znajdowały się dwie deklaracje złożone przez skarżącą. Pierwsza z 12 sierpnia 2022 r., gdzie jako źródło ciepła podano kocioł na paliwo stałe

/węgiel, drewno, pelet lub inny rodzaj biomasy/ z automatycznym podawaniem paliwa/ z podajnikiem. Jako rodzaj stosowanych w kotłach paliw stałych strona podała pelet drzewny. Z kolei w drugiej deklaracji z 19 września 2022 r jako rodzaj stosowanych paliw stałych podano węgiel i paliwa węglopochodne.

W ocenie Kolegium, uwzględniając to, że po nowelizacji ustawy ważne są tylko wpisy zmieniające deklarację wprowadzone do 11 sierpnia 2022 r., a skarżąca dokonała korekty deklaracji w CEEB w dniu 19 września 2022 r., nie przysługuje jej prawo do dodatku węglowego.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach B. P. zaskarżyła decyzję z 28 listopada 2022 r. w całości zarzucając:

- naruszenie przepisu prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy w postaci art. 2 ust. 1 oraz art. 2 ust. 15g ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu w ślad za organem I instancji, że z przepisu art. 2 ust. 1 omawianej ustawy wynika wprost, iż po nowelizacji ustawy o dodatku węglowym (dotyczy też rodzaju stosowanych paliw) wpisy korygujące deklaracje składane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków tzw. CEEB mają znaczenie prawne tylko do daty 11 sierpnia 2022 r. i tylko dla nowo oddanych do użytku domów zgodnie z obowiązującymi przepisami ważny jest wpis deklaracji CEEB wprowadzony po tej dacie, a także, że art. 2 ust. 15g tegoż aktu prawnego nie przewiduje możliwości przyznania dodatku

w przypadku, gdy po 11 sierpnia 2022 r. dokonano modyfikacji złożonej deklaracji CEEB,

- naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie:

a) art. 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP i w zw. art. 2 ust. 15a ustawy

o dodatku węglowym poprzez uznanie przez organ wydający zaskarżoną decyzję, iż nie doszło do naruszenia przez organ I instancji ww. przepisów, podczas gdy organ ten zaniechał podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z wywiadu środowiskowego w celu ustalenia faktycznego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego wnioskodawczyni w dacie złożenia pierwotnej deklaracji CEEB, co skutkowało przedwczesną odmową przyznania wnioskowanego świadczenia, a także niepoczynienie w toku niniejszego postępowania jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie przyczyny dokonania korekty deklaracji CEEB i bezpodstawne uznanie przez SKO w K., że zmiana deklaracji miała na celu stworzenie możliwości uzyskania dodatku węglowego;

b) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 87 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne oparcie decyzji na Poradniku dla samorządów dotyczącego wypłaty dodatku węglowego, opracowanym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, które to poglądy Ministerstwa zawarte w ww. Poradniku nie są źródłami prawa i nie mogą być wiążące dla sądów i organów stosujących prawo;

c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie przez organ II instancji

i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy istniały podstawy do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. tj. do uchylenia decyzji organu I instancji w całości i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozstrzygnięcia, ewentualnie uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie organu przez Sąd do wydania w określonym terminie decyzji o określonej treści (w przypadku wystąpienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), a także rozważenie uchylenia decyzji organu I instancji (w przypadku niezastosowania art. 145a § 1 p.p.s.a.) oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że 20 czerwca 2022 r. wypełniła deklarację CEEB, którą zaniosła jeszcze tego samego dnia do Urzędu Gminy w P. . Była w pełni przekonana, że na dokumencie zaznaczyła, zgodnie ze stanem faktycznym, że dom ogrzewa kotłem na ekogroszek, ponieważ tylko taki rodzaj ogrzewania posiada od sierpnia 2020 r. Z takim też przeświadczeniem w dniu 18 sierpnia 2022 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia w formie dodatku węglowego. Dopiero odmowna decyzja o przyznaniu świadczenia oparta na niezgodności deklaracji CEEB i wniosku o dodatek węglowy uświadomiła jej, że podczas wypełniania deklaracji popełniła błąd pisarski, tj. omyłkowo zaznaczyła, że posiada kocioł na pelet zamiast kotła na ekogroszek W związku z tym 19 września 2022 r. dokonała korekty, zaznaczając już zgodnie ze stanem faktycznym, że źródłem ciepła w gospodarstwie domowym jest kocioł na ekogroszek. Nie mogła tego zrobić w terminie wskazanym przez SKO w decyzji, tj. do 11 sierpnia 2022 r., ponieważ nie wiedziała, że w deklaracji jest opisany powyżej błąd. Stanowczo podkreśla, iż nigdy nie ogrzewała domu peletem i nigdy nie miała takiej możliwości (piec nie był nigdy i nie jest nadal przeznaczony do wykorzystywania takiego rodzaju paliwa), więc sama była wysoce zdziwiona sprawdzając swoją pierwszą deklarację. Jest osobą starszą, która ma problemy ze wzrokiem, co mogło mieć znaczący wpływ na popełniony błąd pisarski.

W ocenie skarżącej prawidłowa wykładnia art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, na który powołuje się SKO, wbrew temu co wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie mówi wprost, że nie można w żadnym wypadku uznać korekty deklaracji CEEB wniesionej po dacie 11 sierpnia 2022 r. Artykuł nie zawiera informacji wskazującej, co zrobić w przypadku dokonania korekty deklaracji CEEB. Wskazuje jedynie na termin, do którego należy złożyć deklarację w przypadku istniejących źródeł ciepła tj. do 11 sierpnia 2022 r. oraz możliwość złożenia deklaracji po raz pierwszy w przypadku źródeł ciepła powstałych po tym terminie i zgłaszanych po raz pierwszy. Mając na uwadze treść ww. przepisu, zgłoszenia deklaracji CEEB dokonała w terminie, bowiem 20 czerwca 2022 r. Artykuł nie zawiera również przesłanek, aby móc uznać korektę deklaracji złożoną 19 września 2022 r. za nową deklarację złożoną po terminie.

Kolegium bezrefleksyjnie powołuje się na art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym opierając się przy tym na udostępnionym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska Poradniku dla samorządów dotyczącego wypłaty dodatku węglowego, który nie stanowi źródła prawa. Co więcej, SKO kopiując treść Poradnika wydanego przez Ministerstwo ogranicza się tylko do wyrwanego z kontekstu sformułowania, bowiem w pkt. 5 ww. Poradnika można znaleźć rozwinięcie myśli zawartej w decyzji wydanej przez SKO: "Zgodnie z art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym, może on być przyznany gospodarstwu, które dokonało zgłoszenia źródła do CEEB po 11 sierpnia 2022 r. lub w ogóle nie dokonało zgłoszenia takiego źródła. Wobec takich wnioskodawców, organy gminy muszą przeprowadzić wywiad środowiskowy

(z którego sporządza się notatkę służbową) w celu potwierdzenia, że wykorzystywane źródło ogrzewania uprawnia do otrzymania dodatku węglowego. W takim przypadku organ z urzędu, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji, dokonuje wpisu źródła ciepła do CEEB (o ile źródło to nie było już wcześniej zgłoszone). Warto jednocześnie zauważyć, że art. 2 ust. 15g nie daje możliwości przyznania dodatku w przypadku gdy w ramach prowadzonej przez gminę weryfikacji stwierdzone zostanie, że zgłoszona do CEEB zmiana deklaracji po 11 sierpnia 2022 r. nie odpowiada stanowi faktycznemu lub jest dokonywana wyłącznie w celu nabycia prawa do dodatku (np. zmiana w CEEB kotła gazowego na kocioł na paliwo stałe, zmiana w CEEB paliwa wykorzystywanego w wpisanym już w CEEB kotle na paliwo stałe - np. z drewna na węgiel)". Jak widać nawet Poradnik zaleca przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu potwierdzenia, że wykorzystywane źródło ogrzewania uprawnia do otrzymania dodatku węglowego. Jedynie w drodze weryfikacji przeprowadzonej przez gminę stwierdzenie, że zmiana deklaracji złożona po 11 sierpnia 2022 r. nie odpowiada stanowi faktycznemu oraz zmiana mająca na celu stworzenie możliwości uzyskania dodatku węglowego uniemożliwiają przyznanie dodatku węglowego. W przypadku skarżącej obie te przesłanki nie mają zastosowania, bowiem źródłem ogrzewania w gospodarstwie jest tylko kocioł na ekogroszek, co łatwo można ustalić poprzez wywiad środowiskowy.

W odczuciu skarżącej SKO zdaje się prezentować stanowisko, że korekta miała na celu jedynie stworzenie możliwości otrzymania dodatku węglowego, co jest wysoce krzywdzące. Oprócz odmowy przyznania dodatku węglowego konsekwencją utrzymania odmownej decyzji organu I instancji jest to, że nie przysługuje skarżącej prawo do zakupu ekogroszku po obniżonej cenie, który został sprowadzony na zlecenie Urzędu Gminy w P. do lokalnego składu opału.

Skarżąca wskazała, że wg aktualnie obowiązujących przepisów nawet osoby, które nie złożyły w ogóle deklaracji CEEB i wniosku o dodatek węglowy będą mogły go otrzymać. Jest to niesprawiedliwe z uwagi na ilość czasu i energii, jaką skarżąca wkłada w tę sprawę od kilku miesięcy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenia prawa skutkujące koniecznością uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia były regulacje ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia miały następujące przepisy tej ustawy:

1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 ustawy);

2. Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 9 i 12 ustawy). Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 ustawy);

3. Jak stanowi art. 2 ust. 15b (dodany do ustawy na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw – Dz.U. z 2022 poz. 1967 i obowiązujący od 20 września 2022 r.), jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c ustawy). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d ustawy);

4. Stosownie do art. 2 ust. 15f ustawy, w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada

2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji;

5. Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 15g ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz

o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji;

6. Jak stanowi art. 2 ust. 16 ustawy, przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.

Przywołane wyżej przepisy prawa określają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego. Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, ale także w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu (art. 2 ust. 15f ustawy). Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie określonych ustawą świadczeń (świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców (art. 2 ust. 15). Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Zatem informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego muszą zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego (potwierdzoną informacją o przyznaniu tego dodatku kierowaną do wnioskodawcy), bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego.

W niniejszej sprawie skarżąca wniosek o przyznanie dodatku węglowego złożyła 18 sierpnia 2022 r. We wniosku wskazała, że głównym źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zasadniczym i jedynym powodem odmowy przyznania skarżącej dodatku węglowego był fakt, że:

- w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej do CEEB

jako źródło ciepła podano kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pelet lub inny rodzaj biomasy) z automatycznym podawaniem paliwa/z podajnikiem, a jako rodzaj stosowanego paliwa wskazano "pellet drzewny", w sytuacji, gdy następnie –

w korekcie deklaracji złożonej 19 września 2022 r. w zakresie dotyczącym rodzaju stosowanych paliw w kotłach paliw stałych wskazano "węgiel i paliwa węglopochodne".

Zdaniem Kolegium niedopuszczalną była korekta deklaracji w zakresie rodzaju stosowanego paliwa dokonana po dniu 11 sierpnia 2022 r.

W świetle przytoczonych wyżej przepisów pogląd ten nie zasługuje na aprobatę.

Jak wynika ze stanowiska skarżącej zawartej w odwołaniu, wpisanie

w deklaracji peletu nastąpiło na skutek omyłki, co zostało skorygowane w deklaracji złożonej 10 października 2022 r. (w aktach sprawy widnieje data złożenia deklaracji 19 września 2022 r.) poprzez wpisanie rodzaju paliwa - węgiel i paliwa "węglopodobne" (chodzi faktycznie o paliwa węglopochodne), którymi pali. Na dowód tego organowi przedłożono fakturę z 21 maja 2022 r. na zakup węgla Groszku-Eko w ilości 4,005 tony na nazwisko nabywcy A. P., który, jak wynika z odwołania, jest synem skarżącej i prowadzi razem z nią gospodarstwo domowe.

Powyższe okoliczności budzą uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistego rodzaju paliwa stosowanego przez skarżącą i nie można wykluczyć, że jest to właśnie węgiel i paliwa węglopochodne, a tej kwestii organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły. W tej sytuacji, koncentrowanie się na dokonaniu przez skarżącą korekty deklaracji po 11 sierpnia 2022 r., jak to miało miejsce w niniejszej sprawie,

i w konsekwencji odmowa przyznania stronie dodatku węglowego z tego tylko powodu, niweczy cel, jaki przyświecał ustawodawcy wprowadzając rozwiązania zawarte w ustawie o dodatku węglowym. Jak wynika z uzasadnienia projektu do tej ustawy, projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Dodatek przyznawany jest niezależnie od dochodu.

Oba organy orzekające w niniejszej sprawie pominęły więc podstawowe założenie ustawodawcy, polegające na zrekompensowaniu gospodarstwom domowym ogrzewającym domy węglem i paliwem węglopochodnym, niespodziewanych kosztów finansowych związanych ze znaczącymi podwyżkami cen opału, spowodowanymi inflacją i wojną w Ukrainie. W ustawie nie chodzi więc o to, aby deklaracja do CEEB w zakresie stosowanego w gospodarstwie domowym paliwa została złożona w określonym terminie, lecz o ustalenie, czy w danym przypadku dom ogrzewany jest paliwem węglowym, którego wysoka cena zostanie częściowo zrekompensowana przez państwo w formie dodatku węglowego. Przepis art. 2 ust. 1 należy zatem interpretować mając na uwadze opisany wyżej i określony

w projekcie cel ustawy. Dokonanie wpisu do CEEB rodzaju paliwa wykorzystywanego do ogrzewania należy rozumieć jako główny, ale nie jedyny, środek dowodowy służący ustaleniu przesłanek niezbędnych do przyznania dodatku węglowego. W razie powstałych w toku postępowania wątpliwości co do rzeczywistego rodzaju paliwa, organ powinien je wyjaśnić poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, gdyż tylko w ten sposób można realnie wypełnić cel ustawy. W stanie kontrolowanej sprawy SKO nie dostrzegło wszystkich tych okoliczności, pomimo tego, że wątpliwości co do rzeczywistego rodzaju paliwa, którym ogrzewa dom skarżąca, powstały wraz z wniesieniem odwołania.

Jak już powiedziano, regulacja przewidziana w przytoczonym wyżej art. 2 ust. 15b została wprowadzona z dniem 20 września 2022 r. na mocy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła

w związku z sytuacją na rynku paliw. Art. 52 tej ustawy stanowi, że do postępowań

w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, prowadzonych na podstawie ustawy o dodatku węglowym, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z kolei przytoczone wyżej przepisy art. 2 ust. 15f i 15g ustawy o dodatku węglowym zostały wprowadzone z dniem 3 listopada 2022 r. na mocy ustawy z 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2236), której art. 31 ust. 1 również nakazuje stosować przepisy w nowym brzmieniu do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Wszystkie ww. przepisy obowiązywały więc w dacie orzekania przez organ odwoławczy, co zresztą zostało zauważone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poprzez przywołanie art. 2 ust. 15g ustawy. Nie są natomiast trafne wnioski, jakie organ odwoławczy wysnuł z treści tych regulacji.

Całokształt powołanych przepisów pozwala dojść do wniosku, że zmierzają one – przy odformalizowaniu procedury – do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, uprawniając,

a jednocześnie obligując organy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej, w tym w zakresie źródeł ciepła rodzaju stosowanych paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego, ale także tych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Tym samym, przepisy ustawy o dodatku węglowym zobowiązują organ do ustalenia, np. w drodze wywiadu środowiskowego, rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminny, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach. Przepisy ustawy wyposażają właściwe organy gminy w bardzo szeroki wachlarz uprawnień procesowych po to, by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Co więcej, dodatek węglowy może zostać przyznany nawet osobie, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, jak i osobie w gospodarstwie domowym, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (zob. art. 2 ust. 15f i ust. 15g ustawy).

W tej sytuacji, w ocenie Sądu, odmowa przyznania dodatku węglowego skarżącej bez ustalenia rzeczywistego rodzaju stosowanego paliwa stałego –

z odwołaniem się wyłącznie do faktu złożenia korekty deklaracji po dniu 11 sierpnia 2022 r. – stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., co powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji będzie miał na uwadze poczynione wyżej rozważania. W szczególności doprowadzi do ustalenia rzeczywistego rodzaju paliwa używanego przez skarżącą i dopiero wówczas oceni, czy w aspekcie art. 2 ustawy występują przesłanki do przyznania tego świadczenia, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie i należycie je uzasadni.