Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1228/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Działalność gospodarcza
Pomoc publiczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 187 poz 1 art. 3 ust. 3 zał. 1
law: Rozporządzenie Komisji (UE) NR 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w  zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 352 poz 1 art. 3 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii  Europejskiej do pomocy de minimis.
article: art. 108 ust. 4, art. 109
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
article: art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 146 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 15zze5 ust. 21, art. 15zze4 ust. 1, 3, 4, 5, 6, art. 15zze4a
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
article: art. 7 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 221
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2842/22 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. w W. na akt Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 26 lipca 2021 r. nr 14650/CV-19/25468462 w przedmiocie dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2842/22, oddalił skargę S. Sp. z o.o. w W. na akt Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 26 lipca 2021 r. nr 14650/CV-19/25468462 w przedmiocie dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.

S. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i uznanie uprawnienia skarżącego do przyznania dotacji, której organ odmówił zaskarżonym aktem. Ponadto wniósł o uchylenie ewentualnie o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonego aktu. W przypadku nieuwzględnienia powyższego wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Autor skargi kasacyjnej wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi w skardze kasacyjnej (numeracja zarzutów jak w skardze kasacyjnej) zarzucono naruszenie:

III. art. 146 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a., z art. 151 p.p.s.a., z art. 134 § 1 p.p.s.a., z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez oddalenie skargi i zaakceptowanie przez WSA w Warszawie całkowicie dowolnych, subiektywnych, wybiórczych i błędnych wniosków Organu, wynikających z materiału dowodowego, polegających na przyjęciu, że:

1. Skarżący sztucznie wykreował okoliczności dotyczące stanu faktycznego sprawy w celu otrzymania przedmiotowej dotacji;

2. Skarżący, według stanu na dzień 31.03.2021 r., nie prowadził działalności gospodarczej oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodem 74.20.Z;

3. Skarżący w rzeczywistości nie prowadził działalności gospodarczej deklarowanej (dotyczącej usług fotograficznych);

podczas gdy dokładna, wyczerpująca i obiektywna analiza stanu faktycznego sprawy obejmująca całokształt materiału dowodowego, wskazuje, że:

1. to nie Skarżący wykreował jakiekolwiek elementy stanu faktycznego w celu otrzymania przedmiotowej dotacji, lecz stan prawny zmienił się w ten sposób, że z dniem 26 kwietnia 2021 r. weszło w życie Rozporządzenia Rady Ministrów z 26 kwietnia 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 713, dalej jako "Rozporządzenie Zmieniające", co umożliwiło przyznanie Skarżącemu przedmiotowej dotacji w związku z okolicznościami powstałymi wcześniej, w tym zwłaszcza w związku z faktem wcześniejszego rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącego, (co nastąpiło w marcu 2021r.);

2. Skarżący, według stanu na dzień 31.03.2021 r. prowadził działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodem 74.20.Z;

3. Skarżący rzeczywiście prowadził działalność gospodarczą deklarowaną, dotyczącą usług fotograficznych;

- które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik w sprawy polegający na tym, że w jego wyniku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał Wyrok w wyniku zaaprobowania nieprawidłowych ustaleń faktycznych, w szczególności ustaleń rzekomo wskazujących, że Skarżący dopuścił się nadużycia art. 15zze[4] ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COV1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm., dalej, jako "Ustawa") oraz z § 7 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1291, z późn. zm. (dalej, jako "Rozporządzenie").

IV. art. 108 ust. 4 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 25 marca 1957 r. Dz.U.2004.90.864/2 z 2004.04.30, dalej, jako "Traktat", w zw. z art. 109 Traktatu, z art. 3 ust. 3 Załącznika 1 do Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu Dz.U.UE.L2014.187.1 z 2014.06.26 (dalej, jako "Rozporządzenie 651/2014"), z art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy oraz z § 7 ust. 1 Rozporządzenia przez ich błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że sam fakt, że Prezesem Zarządu Skarżącego oraz 39 innych spółek ubiegających się o przyznanie dotacji, o których mowa w art 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia jest ta sama osoba (tj. Pan P. K.) tworzy pomiędzy Skarżącym oraz 39 innymi spółkami ubiegającymi się o przyznanie przedmiotowych dotacji związanie tego rodzaju, że stanowią one podmioty powiązane w rozumieniu art. 3 ust. 3 Załącznika 1 do Rozporządzenia Komisji Nr 651/2014 niezależenie od tego, czy pomiędzy Skarżącym a pozostałymi 39 spółkami istnieją jakiekolwiek stosunki prawne lub gospodarcze i tym samym pozbawia Skarżącego możliwości otrzymania dotacji, o której mowa w art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia, podczas gdy prawidłowa wykładnia norm art. 108 ust. 4 Traktatu w zw. z art. 109 Traktatu, z art. 3 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji Nr 651/2014, z art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy oraz w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia wskazuje, że przedsiębiorstwa, w których ta sama osoba pełni funkcję członka zarządu mogą być uznane za przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu tych norm wyłącznie na podstawie analizy nawiązanych między nimi stosunków prawnych i gospodarczych, jeżeli z tej analizy wynika, iż za pośrednictwem jednej osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających łącznie stanowią one jeden podmiot gospodarczy.

V. art. 108 ust. 4 Traktatu, w zw. z art. 109 Traktatu, z art. 3 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia 651/2014, z art. 3 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1407/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis Dz.U.UE.L.2013.352.1 z dnia 2013.12.24 (dalej, jako "Rozporządzenie 1407/2013"), z art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy oraz z § 7 ust. 1 Rozporządzenia, przez ich niezastosowanie polegające na tym, że (nawet w przypadku przyjęcia, że Skarżący oraz 39 pozostałych spółek wnioskujących o przyznanie dotacji, o których mowa w art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia są podmiotami powiązanymi w rozumieniu norm art. 108 ust. 4 Traktatu w zw. z art. 109 Traktatu, z art. 3 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji Nr 651/2014, z art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy oraz w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia), Skarżącemu odmówiono przyznania przedmiotowych dotacji, pomimo że całkowita kwota dotacji, o które wnioskował Skarżący oraz 39 pozostałych spółek nie przekracza 200 000 Euro w okresie trzech lat podatkowych, co powinno prowadzić do zastosowania normy art. 108 ust 4 Traktatu, w zw. z art. 109 Traktatu, z art. 3 ust. 2 Rozporządzenia 1407/2013, a w konsekwencji, do przyznania Skarżącemu przedmiotowej dotacji, jako kwoty pomocy de minimis nie przekraczającej wysokości określonej w tej normie (tj. 200 000 Euro w okresie 3 lat podatkowych), co na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie powinno znaleźć wyraz w formie wyroku uwzględniającego skargę.

VI. art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia oraz w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483, z późn. zm., dalej, jako "Konstytucja RP") oraz art. 7 Konstytucji RP przez ich błędna wykładnie polegającą na:

1. przyjęciu, że Organ jest uprawniony do odmowy udzielenia dotacji, o której mowa w art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia nawet w przypadku, kiedy przedsiębiorca wnioskujący o udzielenie tej dotacji spełnia przesłanki określone w tych przepisach;

2. przyjęciu, że Organ jest uprawniony do dokonywania oceny selekcji podmiotów, które są uprawnione do otrzymania dotacji, o której mowa w art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust 1 Rozporządzenia, według innych kryteriów niż określone w tych przepisach, w szczególności według kryterium daty wpisu do rejestru przedsiębiorców lub daty zawarcia umowy spółki;

3. przyjęciu, że Organ jest uprawniony do dokonywania selekcji podmiotów posiadających tę samą cechę istotną w rozumieniu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (w szczególności datę wpisu do bazy REGON lub datę powstania podmiotu) przy decydowaniu o przyznaniu dotacji, o której mowa w art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia, w ten sposób, że Organ przyznaje dotację tylko niektórym z podmiotów posiadających tę samą cechę istotną w oparciu o kryteria niewymienione w przepisach powszechnie obowiązującego prawa;

podczas gdy prawidłowa wykładnia norm art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 7 Konstytucji RP wskazuje, że każdy przedsiębiorca legitymujący się cechami istotnymi określonymi w tych przepisach, będącymi jednocześnie warunkami formalnymi ich zastosowania, takimi jak prowadzenie działalności gospodarczej według stanu na dzień 31.03.2021 r. oraz przedmiot tej działalności oznaczony kodem PKD 74.20.Z. jest uprawniony do otrzymania przedmiotowej dotacji a Organ nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowej selekcji w tym zakresie.

VII. art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia oraz art 3 ustawy z dn. 06.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. Z 2023 r. poz. 221 (dalej jako "Prawo Przedsiębiorców") przez ich błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że:

1. działalność w przedmiocie m.in. tworzenia spółek z o.o., przeprowadzania wstępnego etapu ich działalności gospodarczej w celu późniejszej ich odsprzedaży podmiotom trzecim jako spółek z ugruntowaną historią prowadzenia działalności gospodarczej;

2. współdzielenie przez Skarżącego siedziby z innymi podmiotami;

3. zlecenie przez Skarżącego oraz 39 innych spółek wykonania czynności tym samym osobom fizycznym;

4. otrzymanie przez Skarżącego oraz 39 innych spółek zlecenia jako agentów od tego samego podmiotu;

5. tymczasowe nieosiągnięcie zysku z prowadzenia działalności gospodarczej pomimo nastawienia przedsiębiorcy na osiągnięcie tego zysku;

6. fakt, że Skarżący nie jest pracodawcą dla innych osób;

stanowią okoliczności uzasadniające przyjęcie, że Skarżący w nie prowadził działalności gospodarczej, w tym zwłaszcza, że Skarżący, według stanu na dzień 31.03,2021 r., w tym w szczególności nie prowadził działalności gospodarczej oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodem 74.20.Z Działalność fotograficzna; podczas gdy prawidłowa wykładnia norm art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia z art. 3 Prawa Przedsiębiorców wskazuje, że przesłanka zarobkowego charakteru działalności zostaje spełniona nie tylko wówczas, gdy jej prowadzenie przynosi rzeczywisty zysk, a także wtedy, gdy mimo jego nieosiągnięcia, przedsiębiorca nastawiony był na uzyskanie dochodu oraz, że przedsiębiorca jest uprawniony do wyboru sposobu prowadzenia przez siebie działalności gospodarczej, w tym także do swobody wyboru siedziby oraz podmiotów współpracujących a dotacja, o której mowa w treści norm art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia oraz art. 3 Prawa Przedsiębiorców przysługuje także przedsiębiorcom, którzy nie posiadają statusu pracodawcy (tj. nie zatrudniają pracowników).

VIII. art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia przez ich błędna wykładnie polegającą na przyjęciu, że do nadużycia uprawnień wynikających z tych przepisów, dokonanego w celu pozyskania dotacji, o których mowa w tych przepisach w sposób sprzeczny z celem ich wprowadzenia, poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tych dotacji:

1. dochodzi w sytuacji kiedy czynności składające się na rzekome sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tych dotacji zostały dokonane przed wejściem w życie Rozporządzenia Zmieniającego, na podstawie którego została ustalona treść § 7 ust. 1 Rozporządzenia, będąca podstawą otrzymania przedmiotowej dotacji (innymi słowy, że do nadużycia uprawnień wynikających z normy art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia dochodzi przed jej wejściem w życie);

2. dochodzi w sytuacji, kiedy czynności składające się na rzekome sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tych dotacji mogą mieć inne uzasadnienie niż tylko uzyskanie tych dotacji;

— podczas gdy prawidłowa wykładnia norm art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia, z uwzględnieniem wypowiedzi judykatury w sprawie nadużycia prawa poprzez sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej z danego systemu wsparcia, wskazuje, że:

1. do sztucznego stworzenia warunków w celu uzyskania korzyści dochodzi w sytuacji, w której potencjalny beneficjent tej korzyści obejmuje swoim zamiarem wolę uzyskania korzyści wynikającej z obowiązujących przepisów poprzez tworzenie okoliczności, które nie miały by miejsca gdyby podmiot ten działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia przy czym aby zachowanie potencjalnego beneficjenta korzyści mogło zostać uznane za sztuczne tworzenie warunków jej otrzymania, w chwili tworzenia tych warunków powinny obowiązywać przepisy stanowiące podstawę uzyskania tej korzyści oraz

2. nie można odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia, o którym mowa w treści norm art. 15zze[4] ust. 1 Ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie spółka przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Prezydent m. st. Warszawy nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty nie podważają prawidłowości kontroli aktu Prezydenta m. st. Warszawy - Urząd Pracy m. st. Warszawy z dnia 26 lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy udzielenia dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, jakiej dokonał Sąd I instancji.

Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza, zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a. można oprzeć (a) na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz (b) na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawa prawna skargi kasacyjnej polegająca na naruszeniu przepisów postępowania powinna, zatem zawierać wskazania, w jakiej postaci przejawia się naruszenie prawa procesowego oraz uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem procesowym a rozstrzygnięciem sprawy. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzuty kasacyjne oraz ich uzasadnienie nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2023 r., III FSK 1402/22, LEX nr 3594628).

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna skarżącej oparta została na dwóch podstawach kasacyjnych, wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Powyższy zakres zaskarżenia ma tę konsekwencję, że jako pierwsze rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego, gdyż dopiero uznanie za prawidłowe poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych umożliwia ocenę prawidłowości zastosowania normy materialnoprawnej.

Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem aktu Prezydenta m. st. Warszawy - Urząd Pracy m. st. Warszawy z dnia 26 lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy udzielenia dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej stwierdził, że akt ten jest zgodny z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Na wstępie rozważań Naczelny Sąd Administracyjny wskaże podstawy normatywne działania organu w kontrolowanej judykacyjnie sprawie. Na podstawie art. 15zze5 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, nadać starostom uprawnienie do udzielania, na podstawie umowy, dotacji ze środków Funduszu Pracy na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej wszystkim bądź niektórym mikroprzedsiębiorcom oraz małym przedsiębiorcom, którzy otrzymali dotację zgodnie z art. 15zze4 albo art. 15zze4a, lub do udzielania tej dotacji innym mikroprzedsiębiorcom lub małym przedsiębiorcom, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. Ponadto na podstawie art. 15zze4 ust. 3, 4, 5, 6 ustawy o COVID-19, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Ustalenie prawa do dotacji następuje na wniosek mikroprzedsiębiorcy albo małego przedsiębiorcy. Wniosek, o którym mowa w ust. 4, mikroprzedsiębiorca i mały przedsiębiorca składają wyłącznie w formie elektronicznej do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na swoją siedzibę, po ogłoszeniu naboru przez dyrektora powiatowego urzędu pracy. Zgodnie z § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, nadaje się staroście uprawnienie do udzielenia dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małemu przedsiębiorcy, o których mowa odpowiednio w art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, którzy na dzień 31 marca 2021 r. prowadzili działalność gospodarczą, oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: (...) - których przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku był niższy, co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r. Przepisy art. 15zze4 ustawy o COVID-19 stosuje się, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału. Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r.

Podkreślić także należy, że na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. 2021, poz. 713 ze zm., dalej: rozporządzenie z 16 kwietnia 2021r.) dokonana została zmiana rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. 2021, poz. 371). Na podstawie tego aktu znowelizowane zostały dotychczasowe przepisy, jak również dodane zostały nowe jednostki redakcyjne m.in. § 1a ust. 1. Zgodnie z tym przepisem świadczenia przyznaje się na rzecz ochrony miejsc pracy przedsiębiorcy w rozumieniu art. 7 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, który na dzień 31 marca 2021 r. prowadził działalność gospodarczą, oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, zgodnie z określonymi w tym rozporządzeniu kodami klasyfikacji działalności. Kolejnym, koniecznym warunkiem uzyskania pomocy było obniżenie przychodu z tej działalności w następstwie COVID 19. Tak więc wskazany został, konkretyzując założenia i cele ustawy – COVID 19, podstawowy cel tej pomocowej regulacji, która realizowała funkcję ochronną miejsc pracy przedsiębiorcy, który na dzień 31 marca 2021 r. prowadził działalność gospodarczą.

W sytuacji, gdy organ administracji publicznej wykonuje określone ustawą zadania publiczne decyzje administracyjne wydaje, kiedy istnieje ku temu wyraźnie wskazana ustawowa podstawa prawna w przepisach administracyjnego prawa materialnego. Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a także rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, nie zawiera takiej podstawy prawnej, jeśli chodzi o odmowę zawarcia umowy o udzielenie dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Pisemna informacja starosty o nie przyjęciu oferty zawarcia umowy jest oświadczeniem woli i nie rozstrzyga indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego załatwianej w formie decyzji administracyjnej. Informacja starosty jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnienia wynikającego z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4) p.p.s.a. Jest zewnętrznym działaniem władczym o charakterze publicznoprawnym skierowanym do indywidualnego adresata dotyczącym uprawnienia określonego w prawie powszechnie obowiązującym (uzyskanie dotacji), podlegającym kontroli sądów administracyjnych. Sąd administracyjny sprawujący tę kontrolę stosuje środki określone w ustawie tj. art. 151 p.p.s.a. lub art. 146 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z wykładni celowościowej ww. przepisów prawnych przesłankami normatywnymi pomocy są, występujące łącznie:

(a) prowadzenie działalności gospodarczej, jako przeważającej działalności w zakresie oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 i wymienionej w przepisie prawa,

(b) obniżenie przychodu o 40% w określonym normatywnie okresie porównawczym,

(c) obniżenie przychodu z tej działalności (tj. prowadzonej faktycznie przez przedsiębiorcę) "w następstwie wystąpienia COVID – 19",

(d) realizacja celu ww. regulacji normatywnej, którym jest ochrona miejsc pracy przedsiębiorcy.

W skardze kasacyjnej w ramach podstawy kasacyjnej unormowanej w art. 174 pkt 2) p.p.s.a. podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które - zdaniem strony skarżącej kasacyjnie - mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując analizy zarzutu wskazanego w pkt III petitum skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest bezzasadny.

Postępowanie w przedmiocie udzielenia dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małemu przedsiębiorcy wszczynane jest wyłącznie na wniosek przedsiębiorcy złożony w formie elektronicznej do właściwego powiatowego urzędu pracy; wniosek zawiera oświadczenia złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń; ustalenie prawa do dotacji następuje na podstawie wniosku i złożonych oświadczeń; na staroście nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy; starosta jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy przedstawiony przez wnioskodawcę, wnioskodawca ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy udzieleniem dotacji na podstawie zawartej umowy. Ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest udzielenie dotacji spoczywa na przedsiębiorcy. Jeśli przedsiębiorca wykaże, że spełnia wszystkie warunki udzielenia dotacji starosta decyduje o zawarciu umowy i ją zawiera (może), lub też takiej umowy nie zawiera. Odmiennie od zasad k.p.a. uregulowano tutaj sposób wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie o udzielenie dotacji – tylko na wniosek przedsiębiorcy oraz sposób załatwienia sprawy w bezdecyzyjnej w formie umowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo za podstawę zaskarżonego wyroku przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Prezydenta m. st. Warszawy wskazujące, że 24 maja 2021 r. spółka złożyła wniosek o przyznanie dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15zze4 ust. 1 ustawy COVID-19 w związku z § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 371). Pismem z 25 sierpnia 2021 r. organ poinformował spółkę o nieuwzględnieniu wniosku. Należy podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił i przyjął, że spółka w dniu 31 marca 2021 roku nie prowadziła działalności gospodarczej w zakresie usług fotograficznych. Powyższe ustalenie Sądu I instancji oznacza, że przedsiębiorca złożył niezgodne ze stanem faktycznym oświadczenie o prowadzeniu na dzień 31 marca 2021 r. działalności gospodarczej, o której mowa w ust. 1 artykułu 15zze4 ustawy o COVID-19. Zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. W tym trybie organ właściwy do udzielenia dotacji ustalił, że 31 marca 2021 r. spółka nie figurowała w rejestrze REGON. Ustalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że 31 marca 2021 roku spółka nie prowadziła działalności gospodarczej w zakresie usług fotograficznych powoduje, że w razie udzielenia dotacji podlegałaby ona zwrotowi w całości wraz z odsetkami liczonymi od dnia udzielenia dotacji, na rachunek bankowy powiatowego urzędu pracy (art. 15zze4 ust. 11 ustawy o COVID-19). Jest to regulacja szczególna dotycząca zwrotu dotacji udzielonej na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małemu przedsiębiorcy.

Biorąc pod uwagę powyższą analizę NSA stwierdza, że zarzut naruszenia przez WSA art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. jest bezzasadny. Jak już wyżej zostało wskazane w kontrolowanym judykacyjnie postępowaniu w przedmiocie udzielenia dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a.

Podkreślić należy, że skarżąca kasacyjnie powiązała zarzut naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a. także z art. 134 § 1 p.p.s.a. W tym zakresie należy stwierdzić, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli określony został normatywnie w art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. kasator w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie opisał sposobu naruszenia tego przepisu. Jak wynika z treści skargi kasacyjnej skarżąca odwołuje się w uzasadnieniu tego środka zaskarżenia do uchybienia Sądu pierwszej instancji w zakresie uzasadnienia wyroku. Nadmienić należy, że skarga kasacyjna nie zarzuca naruszenia przez WSA wzorców normatywnych uzasadnienia sądu, zawartych w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., ponieważ kiedy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to prawidłowo zastosował środek przewidziany w ustawie – oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przepisy postępowania, które miały zastosowanie w sprawie udzielenia dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej zawarte są w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. COVID-19 oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (ze zmianami). W tej sprawie nie miały, więc zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wskazane przez kasatora w pkt III. petitum skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 146 § 1 p.p.s.a. stosując art. 151 p.p.s.a.

Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżąca kasacyjnie nie podważyła stanu faktycznego ustalonego przez organ, a zaakceptowanego następnie przez Sąd I instancji. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując analizy zarzutów o charakterze materialnoprawnym, będzie brał pod uwagę stan faktyczny ustalony przez organ i zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji, który nie został skutecznie podważony przez kasatora. Z tak ustalonego stanu faktycznego wynika, że skarżąca w dniu 31 marca 2021 r. nie prowadziła działalności gospodarczej.

Prawidłowe sformułowanie skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. tj. naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub gdy nie zostały przez stronę skarżącą skutecznie podważone.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że niezasadne są zarzuty materialne zawarte w pkt IV (zarzut błędnej wykładni), V (zarzut niezastosowania) i VII (zarzut błędnej wykładni) petitum skargi kasacyjnej.

NSA stwierdza, że w obu powyższych zarzutach brak jest zarzutu naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, normującego definicje legalne mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy. Jest to okoliczność, zarówno w aspekcie zarzutu zawartego zarówno w pkt IV, V jak i VII petitum skargi kasacyjnej, istotna. Kasator zarzuca w powyższych zarzutach kasacyjnych naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 108 ust. 4 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 109 Traktatu w zw. z art. 3 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014. Organ w uzasadnieniu zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu - jak wynika z jego treści - nie stosował, a także nie dokonywał wykładni powyższych przepisów prawa pierwotnego oraz wtórnego Unii Europejskiej. Z kolei WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jednoznacznie wskazał zakres podmiotowy wnioskowanej pomocy, odnosząc się w tym obszarze do treści art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Zakres podmiotowy był, więc przedmiotem rozważań tego Sądu. Podkreślić też należy, że zawarte we wzorcu wniosku o udzielenie dotacji informacje dotyczące mikro-, małego i średniego przedsiębiorcy (MŚP) odnoszą się do definicji zawartej w ustawie z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. "W uzasadnieniu projektu (druk nr 2051) wskazano, że pojęcia mikro-, małego i średniego przedsiębiorcy (art. 7 ust. 1 pkt 1–3) zostały zdefiniowane przede wszystkim na użytek Prawa przedsiębiorców, w szczególności w zakresie kontroli działalności gospodarczej. Definicje te mogą znaleźć także zastosowanie na użytek ustaw odrębnych wyraźnie odwołujących się w tym zakresie do przepisów Prawa przedsiębiorców." (E. Komierzyńska-Orlińska [w:] L. Bielecki, J. Gola, K. Horubski, K. Kokocińska, A. Żywicka, E. Komierzyńska-Orlińska, Komentarz do ustawy - Prawo przedsiębiorców [w:] Konstytucja biznesu. Komentarz, Warszawa 2019, art. 7, Wyd. LEX.el.).

Podsumowując powyższe zarzuty skargi kasacyjnej (IV, V i VII) NSA stwierdza, że adresatami pomocy są mikroprzedsiębiorcy oraz mali przedsiębiorcy (art. 15zze ustawy - COVID - 19, § 7 ust. 1 rozporządzenia z 26 lutego 2021r.)., o których mowa odpowiednio w art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, spełniający łącznie wszystkie wymienione powyżej cechy. Nadmienić należy, że z perspektywy prawa unijnego, do którego odwołuje się w analizowanych zarzutach skarżąca kasacyjnie spółka, istotna jest treść art. 107 ust. 1 TFUE, normującego zasadę traktatowej dopuszczalności pomocy publicznej. Jednakże powyższego przepisu TFUE kasator zarówno w pkt IV, jak i pkt V petitum skargi kasacyjnej nie powołał. NSA stwierdza, że rozważania Sądu pierwszej instancji w zakresie instytucji pomocy publicznej, zarówno na płaszczyźnie prawa unijnego, jak i krajowego nie wpływają na ocenę wyroku tego Sądu. Niezależnie od powyższych rozważań wskazać należy, że badanie systemu pomocy publicznej Państw Członkowskich UE (art. 108 TFUE) ma na celu proponowanie państwom członkowskim stosownych środków koniecznych ze względu na stopniowy rozwój lub funkcjonowanie rynku wewnętrznego (art. 108 ust. 1 TFUE). Natomiast Komisja może przyjąć rozporządzenia dotyczące kategorii pomocy państwa (art. 108 ust. 4 TFUE). Konkretyzacja zasad w zakresie pomocy publicznej następuje w aktach prawa wtórnego. Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (określane jako "rozporządzenie Nr 651") wskazuje, że finansowanie publiczne spełniające kryteria art. 107 ust. 1 Traktatu stanowi pomoc państwa i wymaga zgłoszenia do Komisji na mocy art. 108 ust. 3 Traktatu. Jednakże zgodnie z art. 109 Traktatu Rada może określić kategorie pomocy, które są zwolnione z obowiązku zgłoszenia. Zgodnie z art. 108 ust. 4 Traktatu Komisja może przyjąć rozporządzenia dotyczące takich kategorii pomocy państwa. Rozporządzenie Rady (WE) nr 994/98 upoważnia Komisję do uznania, zgodnie z art. 109 Traktatu, że niektóre kategorie mogą, w określonych warunkach, być zwolnione z obowiązku zgłoszenia. Wśród tych kategorii znalazła się także pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw ("MŚP", pkt 1 preambuły rozporządzenia Nr 651).

NSA stwierdza, że zarówno ustawa - Prawo przedsiębiorców (art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2), jak i rozporządzenie Nr 651 (załącznik nr 1 do rozporządzenia Nr 651) wskazują zbliżone normatywne przesłanki (kryteria) uznawania podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, jako mikro-, małego i średniego przedsiębiorcy. Okoliczność ta - z perspektywy wzorców normatywnych skargi kasacyjnej, a w konsekwencji - prawidłowości zarzutów skargi kasacyjnej, nie oznacza dowolności kasatora w zakresie powoływania (w niniejszej sprawie niewłaściwych) podstaw prawnych zarzutów skargi kasacyjnej.

Podsumowując powyższe rozważania NSA wskazuje, że niezasadność tych zarzutów jest konsekwencją stanu faktycznego ustalonego przez organy i zaakceptowanego przez Sąd I instancji. Skarżąca kasacyjnie nie prowadziła działalności gospodarczej w dniu 31 marca 2021 r. Jeżeli skarga kasacyjna nie podważyła skutecznie ustaleń faktycznych, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w wyżej wymienionym dniu dlatego też nie była – z perspektywy normatywnej – w ustalonym przez organ, zaakceptowanym przez WSA i nie podważonym w skardze kasacyjnej stanie faktycznym - adresatem ww. przepisów ustawy COVID 19, jak i rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Podkreślić należy, że skarżąca kasacyjnie nie wskazała w ramach zarzutów materialnoprawnych przepisów ustawy – Prawo przedsiębiorców, łącznie art. 3, art. 4 ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2, które normują odpowiednio zarówno definicję legalną pojęcia "prowadzenia działalności gospodarczej", "przedsiębiorcy", jak i kategorii "mikroprzedsiębiorcy" i "małego przedsiębiorcy". Zgodnie z art. 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Normatywna definicja działalności gospodarczej jest zbudowana na podstawie czterech następujących przesłanek konstytutywnych: zorganizowanie, działanie w celu zysku, wykonywanie działalności we własnym imieniu oraz ciągłość (por. A. K. Kruszewski [w:] Prawo przedsiębiorców. Komentarz, red. A. Pietrzak, Warszawa 2019, art. 3). Podkreślenia wymaga, że działalność gospodarcza jest kategorią o charakterze obiektywnym (wyrok NSA z 13 lipca 2016 r., II OSK 1383/16, LEX nr 2142361, uchwała SN z dnia 30 listopada 1992 r., III CZP 134/92, OSNCP 1993, nr 5). Z powyższych względów tj. obiektywnego charakteru działalności gospodarczej niezasadne są twierdzenia Sądu I instancji wskazujące, że "spółka realnie nie prowadziła działalności fotograficznej."

W art. 4 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców zdefiniowano zostało pojęcie przedsiębiorcy. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Podkreślić należy, że art. 4 ust. 1 wraz z art. 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców wyznacza krąg podmiotów będących przedsiębiorcami, – zatem wyznacza zakres podmiotowy stosowania ustawy - Prawo przedsiębiorców. Warunkiem uzyskania statusu przedsiębiorcy przez podmioty wskazane w art. 4 jest wykonywanie zorganizowanej działalności zarobkowej we własnym imieniu i w sposób ciągły. Zatem definicja pojęcia przedsiębiorcy pozwala wyróżnić dwa kryteria wyznaczające granice uznania danego podmiotu za przedsiębiorcę: kryterium podmiotowe (pozwalające wyróżnić rodzaje podmiotów mogących być przedsiębiorcami ze względu na ich wskazanie w art. 4 oraz kryterium przedmiotowe (funkcjonalne), polegające na wskazaniu, że podmioty te wykonują działalność gospodarczą (E. Komierzyńska-Orlińska [w:] L. Bielecki, J. Gola, K. Horubski, K. Kokocińska, A. Żywicka, E. Komierzyńska-Orlińska, Komentarz do ustawy - Prawo przedsiębiorców [w:] Konstytucja biznesu. Komentarz, Warszawa 2019, art. 4.).

NSA stwierdza, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie dokonał wykładni terminu "prowadzenie działalności gospodarczej" czy też "przedsiębiorca". Zauważyć jednak należy, że spółka w skardze kasacyjnej skutecznie nie podniosła w tym właśnie zakresie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 3, art. 4 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo przedsiębiorców. Ta okoliczność powoduje, że – z uwagi na brak wykazania normatywnych przesłanek prowadzenia działalności gospodarczej na dzień 31 marca 2021r. zgodnie z ww. przepisami ustawy - Prawo przedsiębiorców skarżąca kasacyjnie nie podważyła skutecznie błędnej wykładni przepisów art. 15zze[4] ust. 1 ustawy w zw. z § 7 ust. 1 rozporządzenia, gdyż wyłącznie określona kategoria przedsiębiorców (tj. mikroprzedsiębiorcy i mali przedsiębiorcy) prowadzący działalność gospodarczą na dany, normatywnie określony dzień (tj. 31 marca 2021r.), są adresatami przepisu art. 15zze[4] ust. 1 ustawy w zw. z § 7 ust. 1 rozporządzenia. Jeżeli więc nie została skutecznie zakwestionowana okoliczność braku prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę brak jest podstaw do rozważania czy spółka zaliczana jest do którejkolwiek z kategorii przedsiębiorców wskazanych art. 7 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo przedsiębiorców.

Dokonując analizy zarzutu wskazanego w pkt VI petitum skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest bezzasadny. W kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia zasady równości oraz zasady niedyskryminowania (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Z przepisu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wynika nakaz równego (jednakowego) traktowania przez władze publiczne wszystkich adresatów norm prawnych, charakteryzujących się w takim samym stopniu tą samą, relewantną cechą. Takie ujęcie zasady równości, dopuszcza, zatem odmienne traktowanie podmiotów, które takiej cechy nie mają. Ustalenie, czy zasada równości została w konkretnym przypadku rzeczywiście naruszona wymaga ustalenia kręgu adresatów, do których odnosi się budząca wątpliwości norma prawna oraz wskazania tych elementów, które są prawnie relewantne (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 17 marca 2015 r., K 31/13 (OTK-A 2015/3/31); 29 czerwca 2001 r., K 23/00 (OTK 2001/5/124); 14 lipca 2004 r., SK 8/03 (OTK-A 2004/7/65) i 5 września 2005 r., P 18/04 (OTK-A 2005/8/88). Równe traktowanie oznacza traktowanie według jednakowej miary, bez różnicowań dyskryminujących i faworyzujących. Konstytucyjna zasada równości nakazuje nakładać jednakowe obowiązki, względnie przyznawać jednakowe prawa, podmiotom odznaczającym się tą samą cechą istotną, a jednocześnie dopuszcza, lecz nie wymaga, by nakładać różne obowiązki, względnie przyznawać różne prawa podmiotom, które taką cechę posiadają oraz podmiotom, które jej nie posiadają (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2021r., II GSK 995/18). W ocenie NSA nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP. Na podstawie tego przepisu organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

NSA wskazuje, że art. 15zze4 ust. 1 ustawy COVID – 19 stanowi, że w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19 starosta może, na podstawie umowy, udzielić ze środków Funduszu Pracy jednorazowo dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małemu przedsiębiorcy, o których mowa odpowiednio w art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, Powyższy przepis stanowi normatywną regulację szczególną, w stosunku do ogólnych zasad prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorców (opierającej się zgodnie z zasadą ochrony konkurencji na generalnym zakazie pomocy państwa przedsiębiorcom funkcjonujących na danym rynku produktowym) mającą na celu, ochronę miejsc pracy przedsiębiorcy w następstwie wystąpienia COVID – 19.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że aby uznać, że organ administracyjny rozstrzyga lub podejmuje czynność dotyczącą uprawnień lub obowiązków z zakresu administracji publicznej, należy wskazać przepis lub przepisy, z których wynika, że upoważniają one dany organ do decydowania o tym, że z jednym podmiotem umowa zostanie zawarta, a z innym - nie. Przytoczone przepisy nie zawierają takiego uregulowania, które wskazywałoby, wprost, że starosta, może o tym rozstrzygać. W przepisie art. 15zze4 ust. 1 ustawy Covid-19 użyto jednak zwrotu "starosta może, na podstawie umowy, udzielić". Oznacza to, że gdy organ ten zamierza "udzielić" świadczenie, musi zawrzeć umowę, ale najpierw musi podjąć rozstrzygnięcie, że to uczyni. Ustawodawca przemilczał, w jakiej formie ma nastąpić odmowa przyznania świadczenia. Nie jest to decyzja administracyjna. Z uwagi na to, że mamy tu do czynienia z dysponowaniem przez starostę, środkami z funduszu pracy, nie mamy tu typowej relacji cywilnoprawnej, ale administracyjnoprawną konstrukcję związaną z podejmowaniem aktu w oparciu o ustawowe upoważnienie do dysponowania środkami funduszu. Dopiero w dalszej kolejności, jeżeli starosta, dojdzie do wniosku (podejmie rozstrzygnięcie), że chce przekazać pewne środki beneficjentowi zawiera umowę. W tym działaniu (rozstrzygnięciu), poprzedzającym zawarcie umowy, należy również dopatrywać się władczości administracyjnoprawnej, a rozstrzyganie o tym, że dany podmiot nie spełnia przesłanek, aby zawrzeć z nim umowę, na podstawie, której otrzyma wsparcie, należy uznać za akt, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob.m.in. postanowienie NSA z 18 czerwca 2021 r., sygn. akt I GSK 474/21, wyrok NSA z 5 czerwca 2024 r., I GSK 572/23). Stwierdzenie przez starostę, że w konkretnym przypadku nie zawrze umowy na podstawie art. 15 zze4 ust. 1 ustawy Covid-19 stanowi rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej, które ponadto odnosi się do sytuacji prawnej podmiotu wnioskującego o zawarcie takiej umowy. NSA podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zgodnie, z którą skoro "starosta może na podstawie umowy" udzielić dotacji, to organ ten ocenia warunki przyznania dofinansowania i sam kreuje relację prawną a nie jedynie urzeczywistnia obowiązek wynikający już z przepisów prawa przez jego konkretyzację, co odpowiadałoby formule czynności materialno-technicznej. Podzielając to stanowisko należy dojść do wniosku, że mamy tu do czynienia z innym aktem, a nie z czynnością materialno - techniczną (wyrok NSA z 5 czerwca 2024 r., I GSK 572/23, LEX nr 3739329, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 211/21).

Dokonując analizy zarzutu wskazanego w pkt VIII petitum skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest bezzasadny. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, że wyrok WSA został oparty na koncepcji stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków w celu otrzymania dotacji. Sąd ten jedynie hipotetycznie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że: "...gdyby organ rozpoznał wniosek spółki pozytywnie, a więc przyznał jej wnioskowaną dotację, doszłoby w sprawie do nadużycia prawa." NSA stwierdza, że wskazane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej unijne akty prawne, jako akty normujące instytucję prawną "sztucznych warunków" nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto argumentacja skarżącej kasacyjnie w powyższym zakresie jest niezasadna.

Biorąc pod uwagę ustalony stan faktyczny, który nie został skutecznie zakwestionowany przez stronę, NSA stwierdza, że Sąd I instancji w sposób prawidłowy dokonał kontroli judykacyjnej aktu, wskazując na brak spełnienia przez skarżącą pozytywnych przesłanek normatywnych uprawniających do otrzymania dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Działanie organu było prawidłowo ocenione przez WSA, zarówno z perspektywy przepisów ustawy COVID 19, jak i rozporządzenia wykonawczego do niej. W konsekwencji powyższego brak jest też podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia powyższych zasad konstytucyjnych.

Podsumowując powyższe rozważania NSA stwierdza, że Sąd I instancji w ramach kontroli judykacyjnej – w zakresie objętym zarzutami skargi kasacyjnej - dokonał prawidłowej oceny aktu. Strona skarżąca nie spełniła, bowiem wyżej opisanych pozytywnych przesłanek normatywnych, uprawniających do otrzymania dotacji m.in. z powodu braku prowadzenia działalności gospodarczej na dzień 31 marca 2021r. oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaju przeważającej działalności, zgodnie z określonymi w tym rozporządzeniu kodami klasyfikacji działalności tj. 74.20.Z. Ponadto w konsekwencji powyższego w sprawie nie wystąpiły inne przesłanki normatywne w postaci obniżenia przychodu z tej działalności (tj. prowadzonej przez przedsiębiorcę) "w następstwie wystąpienia COVID – 19" a także brak realizacji podstawowego, normatywnego celu ustawy COVID -19, którym jest ochrona miejsc pracy przedsiębiorcy.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.