Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 23/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz, , po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 listopada 2023 r. nr SKO Gd/4091/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 7 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starogardzie Gdańskim z 24 maja 2023 r. o odmowie przyznania B. L. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, T. F.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem złożonym w dniu 17 kwietnia 2023 r. B. L. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką T. F. Z dołączonego do akt orzeczenia z dnia 11 maja 2022 r. wydanego przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim wynika, że T. F. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności przy czym, zgodnie z ww. orzeczeniem znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 6 czerwca 2019 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od 14 kwietnia 2019 r.

Organ I instancji uznał, że w sprawie nie zostały spełnione dwie przesłanki warunkujące przyznanie wnioskowanego świadczenia: z art. 17 ust. 1 lit. "b" ustawy o świadczeniach rodzinnych (niepełnosprawność nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia) oraz brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania B. L., opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium nie zgodziło się z organem I instancji w kwestii zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Kolegium nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z jednolitym obecnie orzecznictwem sądów administracyjnych, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W ocenie Kolegium, decyzję odmowną uzasadniał natomiast brak spełnienia przez skarżącą przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy. Z przepisu tego wynika, że osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, z uwagi na ustalony zakres tej opieki i wątpliwości co do jej ciągłego sprawowania.

Z przekazanych Kolegium akt postępowania wynika, że skarżąca jest córką T. F. (lat 68), która jest wdową i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osobą wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 23 maja 2023 r. wynika, że matka skarżącej w 2019 roku przeszła udar. Choruje na tarczycę, padaczkę pourazową, cukrzycę i ma problemy z sercem. Obecnie oczekuje na termin zabiegu endometrium. Nie jest osobą leżącą, porusza się przy pomocy laski, kuli lub balkonika. Samodzielnie spożywa posiłki i korzysta z toalety. Nie korzysta z rehabilitacji, ćwiczenia gimnastyczne wykonuje w domu. Nie wychodzi z domu bez potrzeby, ponieważ mieszka na trzecim piętrze i ma trudności w poruszaniu się po schodach. Matka pozostaje sama w mieszkaniu, kiedy skarżąca odprowadza i odbiera dzieci ze szkoły oraz gdy wychodzi po zakupy.

Zgodnie z oświadczeniem dołączonym do wywiadu skarżąca pomaga matce w formie usługowo - pielęgnacyjnej, tj. mycie i kąpiel, ubieranie się i przebranie, przygotowanie posiłków oraz podanie leków.

Organ I instancji dokonując oceny powyższych ustaleń uznał, że sprawowana przez skarżącą opieka - z uwagi na jej zakres - umożliwia jej podjęcie zatrudnienia, przynajmniej w niepełnym wymiarze czasu pracy. To stanowisko organu I instancji Kolegium w pełni podzieliło podkreślając, że matka skarżącej nie jest osobą leżącą i nie wymaga używania pampersów. Porusza się samodzielnie (z pomocą sprzętu ortopedycznego). Nie wymaga karmienia. Opieka polega głównie na pomocy w czynnościach z zakresu higieny osobistej i przygotowaniu posiłków.

Istotne wątpliwości organów budzi też faktyczne miejsce zamieszkania skarżącej skoro w oświadczeniu z 28 kwietnia 2023 r. wskazała, że "zamieszkuje wspólnie z mamą oraz mężem i dwójką dzieci". Z kolei podczas wywiadu oświadczyła, że mieszka wraz z matką i bratem, który obecnie przebywa z Zakładzie Karnym, a mąż i dwie córki w wieku 7 i 14 lat mieszkają w wynajmowanym mieszkaniu w S. Mąż codziennie przywozi córki do S., a skarżąca zaprowadza je i odbiera ze szkoły. Wieczorem mąż przyjeżdża po dzieci i zawozi do S., Wątpliwości organu pogłębiły okoliczności związane z trzykrotną bezskuteczną próbą przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W tym zakresie - jak wskazuje za pracownikiem socjalnym organ I instancji - pracownik, który dwukrotnie próbował przeprowadzić wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania matki nie zastał tam skarżącej. W związku z tym 19 maja 2023 r. zostawił w skrzynce na listy wezwanie celem skontaktowania się z MOPS. Z uwagi na to, że skarżąca nie nawiązała kontaktu pracownik socjalny po raz trzeci udał się w środowisko i dopiero za trzecim razem udało się przeprowadzić wywiad. Ponadto o miejscu faktycznego zamieszkania skarżącej - zdaniem organu I instancji - świadczyć też to, że pobiera świadczenia rodzinne na dwójkę swoich dzieci z Gminnego, a nie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starogardzie Gdańskim

Dodatkowo organy dostrzegły, że nawet jeżeli skarżąca rzeczywiście mieszka z matką to pranie, sprzątanie, robienie zakupów, gotowanie należą do czynności dnia codziennego i składają się na prowadzenie każdego gospodarstwa domowego. Przygotowanie posiłków, realizacja recept, umawianie wizyt lekarzy i pomoc w pracach domowych nie są czynnościami wykluczającymi jakąkolwiek aktywność zawodową. Ponadto czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego są wykonywane również przez osoby zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy. Cytując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 3 lutego 2022r., sygn. akt III SA/Gd 1118/21, Kolegium wskazało, iż "czynności opiekuna (poza normalnymi, zwykłymi pracami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego) składające się z czynności dotyczących higieny, przygotowywania odzienia i ubierania, pomocy przy ćwiczeniach fizycznych, mierzenia ciśnienia, podawania leków, przygotowywania i podawania posiłków (samodzielnie spożywanych), organizacji wizyt lekarskich, realizacji recept - są czynnościami, które odpowiednio zaplanowane i zorganizowane nie uniemożliwiają podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o czym świadczy ich charakter i intensywność".

Organ odwoławczy podkreślił, że wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te decydując się na sprawowanie opieki pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15 oraz z dnia 14 września 2017 r. sygn. akt I OSK 695/17). Z tych względów (...) prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną.

Oceniając okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy Kolegium uznało, że stanowisko organu I instancji w zakresie związku przyczynowo skutkowego wymaganego przepisami art. 17 ust. 1 ustawy jest zasadne.

Istotnym w niniejszej sprawie - zdaniem Kolegium - jest także to, że skarżąca nie jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji matki. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem świadczeniem należnym za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą najbliższą. Sama konieczność zapewnienia opieki rodzicom wynika z moralnego obowiązku oraz przepisów prawa i ciąży równomiernie na każdym z dzieci. Zdaniem Kolegium zapewnienie pomocy niepełnosprawnej matce nie musi polegać wyłącznie na osobistych staraniach wszystkich zobowiązanych do alimentacji. Może to być także pomoc finansowa zmierzająca do zapewnienia odpłatnej, specjalistycznej pomocy osobie niepełnosprawnej, która to pomoc umożliwi odciążenie tylko jednej spośród osób zobowiązanych do alimentacji i pozwoli na nieangażowanie w tę pomoc środków publicznych.

W przedmiotowej sprawie wskazane przez skarżącą czynności opiekuńcze - związane tylko z osobistą opieką nad osobą niepełnosprawną- zdaniem Kolegium nie powinny stanowić przeszkody w podjęciu zatrudnienia. To oznacza, że skarżąca nie spełnia warunków uprawniających do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, określonych przepisami art. 17 ust.1 ustawy.

We wniesionej skardze pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz poprzez oparcie przedmiotowej decyzji na fakcie istnienia innych osób spokrewnionych w pierwszej kolejności z T. F., poza samą skarżącą;

2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego przez organ materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Pełnomocnik podkreślił, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką wynika zarówno ze złożonych w sprawie dokumentów, oświadczeń skarżącej, jak i przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Zakres wsparcia, które skarżąca musi zapewnić matce, w znacznym stopniu przekracza czynności, które polegają na zwykłym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Sprawowanie opieki nad matką wypełnia cały dzień. Poza czynnościami opiekuńczymi wykonywanymi stricte przy matce, skarżącą przeznacza również czas na czynności związane z dbaniem o dom, zapewnieniem matce odpowiednich warunków życia dostosowanych do jej niepełnosprawności, zaopatrzeniem itp. Wykonywanie czynności opiekuńczych wobec matki rozłożone jest na całą dobę, w zależności od potrzeb i charakteru danej czynności. Skarżąca jest codziennie, przez cały czas, w pełnej gotowości do niesienia pomocy matce w razie potrzeby.

Przywołując bogate orzecznictwo sądów administracyjnych pełnomocnik wskazał, że "opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2023 r. sygn. akt: I SA/Wa 2698/22).

Odnośnie wątpliwości organu dotyczących miejsca zamieszkania skarżącej wyjaśniono, iż z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką większość czasu spędza ona w S., praktycznie mieszkając wraz z matką. Formalnie w mieszkaniu w S. mieszka też brat skarżącej, który przebywa aktualnie w zakładzie karnym. Mąż skarżącej wraz z dziećmi mieszka w S., dlatego też z OPS w S. skarżąca uzyskuje świadczenia na dzieci. Mąż zawozi dzieci do szkoły do S., gdzie skarżąca odprowadza je do szkoły i je z niej odbiera, a następnie spędzają wspólnie czas w domu matki skarżącej. Wieczorem dzieci z ojcem wracają do S., a skarżąca najczęściej zostaje z matką. Bywają oczywiście momenty, kiedy skarżąca przebywa w S., jednak nie mają one wpływu na sprawowanie opieki nad matką. Skarżąca pozostaje wtedy w stałej gotowości do świadczenia pomocy matce. Oba miejsca zamieszkania dzieli nie więcej niż 7 kilometrów. Warunki mieszkaniowe obu lokali uniemożliwiają wspólne zamieszkanie całej rodziny, biorąc pod uwagę dodatkowo fakt odmiennych potrzeb dzieci skarżącej i jej schorowanej matki.

Uwzględniając zakres sprawowanej opieki i jej czasowy wymiar, nie można dojść do innego wniosku niż ten, że organy obu instancji błędnie oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką uniemożliwia skarżącej jakąkolwiek pracę zarobkową, nawet w niepełnym wymiarze pracy.

Moment złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie powinien mieć znaczenia przy ocenianiu spełnienia przesłanek z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Złożenie takiego wniosku jest bowiem prawem, a nie obowiązkiem osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną i to one mają prawo decydować, kiedy o takie świadczenie wystąpią.

Dla organu decydującym być powinno, czy w momencie składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawca mógłby podjąć zatrudnienie, jednak rezygnuje z niego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, albowiem konieczność sprawowania całodobowej opieki nad matką uniemożliwia skarżącej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.

Formułując zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pełnomocnik wskazał, iż organ I i II instancji bezpodstawnie przyjęły, że dla odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego znaczenie ma fakt, iż oprócz skarżącej T. F. posiada jeszcze inne dziecko, na którym również ciąży obowiązek alimentacyjny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej "p.p.s.a.") aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że jest ona zgodna z prawem, a zarzuty skargi nie są zasadne.

Spór dotyczy wykładni art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.; dalej "u.ś.r."). Mianowicie organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne z uwagi na to, że skarżąca – w jego ocenie – dysponuje możliwością podjęcia zatrudnienia. Umotywował to tym, że czynności, jakie wykonuje nie są na tyle absorbujące, aby stanowiły uzasadnienie dla rezygnacji z pracy zarobkowej. Zauważyć jednocześnie należy, że organ odwoławczy nie przychylił się do twierdzenia Dyrektora MOPS o wystąpieniu przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z nim świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, które muszą zaistnieć, aby danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Istotne przy tym jest to, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w tym przepisie, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą w nim wskazaną. Nie jest ono przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, ale za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania (zob. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1333/21, Lex nr 3349289).

Wypada w tym miejscu wskazać, iż samo posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (czy orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji) nie przesądza automatycznie, że każdy, zajmujący się osobą legitymującą się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uniemożliwia zatrudnienie. Na tej samej zasadzie należy przyjąć, że orzeczenie to automatycznie nie oznacza istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy, a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. W toku postępowania prowadzonego z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musi zostać bezspornie ustalone, że stan zdrowia osoby legitymującej się tego rodzaju orzeczeniem jest taki, że wymaga od opiekuna tak szerokiego zakresu usług opiekuńczych i pielęgnacyjnych, że opiekun ten został wykluczony z możliwości zarobkowania.

W tym kontekście należy stwierdzić, że sprawowana przez skarżącą opieka nad niepełnosprawną matką nie była tego rodzaju, aby uniemożliwiała jej podjęcie zajęcia zarobkowego. Opierając się na ustaleniach poczynionych w trakcie postępowania administracyjnego stwierdzić należy, że czynności podejmowane w ramach wspomnianej opieki polegały na: sprzątaniu mieszkania, robieniu zakupów, przygotowaniu posiłków, podawaniu leków, towarzyszeniu w wizytach lekarskich. Na czynności te - według skarżącej – poświęca ona każdego szereg godzin, a ponadto stale jest w gotowości do wsparcia niepełnosprawnej matki w razie konieczności. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że skarżąca oświadczyła, że jej matka samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, samodzielnie spożywa posiłki, zostaje w domu, gdy skarżąca wychodzi po zakupy czy celem odprowadzenia dzieci do szkoły, porusza się samodzielnie po mieszkaniu. Oczywiście nie można nie dostrzec wkładu skarżącej w opiekę nad matką, która sama by sobie nie poradziła, gdyż z racji zamieszkiwania na trzecim piętrze nie opuszcza mieszkania i nie byłaby w stanie samodzielnie zrobić zakupów czy wyjść do apteki. Jednak w tym przypadku opieka mieści się w ramach zwykłych obowiązków alimentacyjnych wobec osoby najbliższej i która nie wymagała rezygnacji z pracy zarobkowej. Powyższe dowodzi braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną opieką, co jak już wskazano powyżej, stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Nieuzasadniony jest zarzut dotyczący wskazania przez organ odwoławczy, że posiadanie przez skarżącą rodzeństwa zobowiązanego na równi z nią do świadczenia opieki i wsparcia dla matki rzutuje na możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. Uwaga ta organu odwoławczego związana była ze wskazaniem, że w sytuacji, gdy skarżąca podejmie zatrudnienie to wspólnie z rodzeństwem będzie w stanie zapewnić matce pełen zakres koniecznej opieki i wsparcia.

Zgodzić się natomiast należy z Kolegium, że z racji na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, moment powstania niepełnosprawności, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie stanowi relewantnej przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 786/21, Lex nr 3309547). Oznacza to, że kryterium czasu wystąpienia niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie ma jakiegokolwiek wpływu na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

W niniejszej sprawie jednoznacznie ustalono, że zakres wsparcia jakiego wymaga niepełnosprawna matka skarżącej nie powoduje po stronie skarżącej konieczności stałej i nieprzerwanej obecności w mieszkaniu, gdyż matka samodzielnie się porusza, samodzielnie spożywa posiłki, może przybywać sama w mieszkaniu. Natomiast deklarowana gotowość skarżącej w niesieniu matce pomocy nie wiąże się z koniecznością rezygnacji z jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

W tej sytuacji skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.).

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem pełnomocnika skarżącej i brakiem sprzeciwu Kolegium w tym zakresie.