Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 613/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1-2, art. 163, art. 150
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi W.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 5 maja 2023 r., nr 2201-IEW.4121.3.2023/MSz, 2201-IEW.4123.11.2023/MSz w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 maja 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako: "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 162 § 1-2, art. 163, art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022, poz. 2651, dalej jako: "O.p."), art. 98 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku

z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 695, 1423),

po rozpatrzeniu wniosku W. S. (dalej jako: "Skarżący", strona")

o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania na decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 21 grudnia 2022 r. orzekającej o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu R Sp. z o.o. (dalej jako: "Spółka"), solidarnej ze Spółką oraz K. P., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego

i prawnego sprawy:

2.1. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni decyzją z dnia

21 grudnia 2022 r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu R Sp. z o.o., solidarnej ze Spółką oraz K. P., za jej zaległości z tytułu:

- pobranego, a nie wpłaconego, podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu wypłaconych wynagrodzeń za okres od stycznia do grudnia 2018 r. w łącznej kwocie 45.746,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 18.593,00 zł i kosztami egzekucyjnymi w kwocie 2.722,63 zł,

- podatku od towarów i usług za IV kwartał 2017 r., IV kwartał 2018 r. i I kwartał

2019 r. w łącznej kwocie 385.245,80 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie

147. 238,00 zł i kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 13.758,47 zł.

Decyzja została doręczona dnia 11 stycznia 2023 r. w trybie art. 150 O.p.

2.2. Pismem z dnia 13 marca 2023 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania na decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 21 grudnia 2022 r. oraz odwołanie od tej decyzji.

Strona we wniosku wskazała, że dnia 7 marca 2023 r. powzięła informację o dokonaniu przez Drugi Urząd Skarbowy w Gdyni zajęcia rachunku bankowego na skutek wydania przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni decyzji z dnia 21 grudnia 2022 r.

Skarżący podkreślił, że ww. rozstrzygnięcie nie zostało mu doręczone. Strona zaznaczyła, że w okresie po 9 sierpnia 2022 r., tj. po złożeniu przez nią pisma zawierającego wypowiedzenie się w sprawie materiału dowodowego, wedle jej wiedzy, nie podjęto żadnej próby doręczenia przedmiotowej decyzji z dnia 21 grudnia 2022 r. W skrzynce pocztowej nie pozostawiono także żadnego awizo, w którym pojawiłaby się informacja o konieczności podjęcia przesyłki poleconej w najbliższym urzędzie pocztowym. Listu zawierającego przedmiotową decyzję nie pozostawiono także – w trybie przepisów wprowadzonych w związku z rozpowszechnieniem wirusa SARS-CoV-2 – w skrzynce Skarżącego ze skutkiem doręczenia i stosowną adnotacją. Strona podkreśliła, że monitorowała korespondencję w tym czasie, bowiem wiedziała, że toczy się wobec niej postępowanie w przedmiotowej sprawie, czego potwierdzeniem jest złożenie obszernych wyjaśnień z dnia 9 sierpnia 2022 r., złożenie wniosków dowodowych w tym piśmie oraz niezwłoczna reakcja po powzięciu wiedzy o zajęciu rachunku bankowego i zapoznanie się z aktami sprawy w celu wyjaśnienia przyczyn tego zdarzenia.

Następnie Skarżący wskazał, że wniósł stosowną reklamację w zakresie niedoręczenia mu przesyłki zawierającej ww. decyzję, jednakże na dzień złożenia wniosku o przywrócenie terminu, przedmiotowa reklamacja nie została jeszcze rozpoznana.

Ponadto, strona wskazała, że przynależna do jego adresu placówka pocztowa została zlikwidowana.

Pismem z dnia 6 kwietnia 2023 r. Poczta Polska S. A. poinformowała Skarżącego, że z ustaleń wynika, że w dniu 28 grudnia 2022 r. listonosz podjął próbę doręczenia przedmiotowej przesyłki i ze względu na nieobecność adresata lub osoby uprawnionej do odbioru (brak reakcji na sygnał domofonu), pozostawił w skrzynce oddawczej zawiadomienie z informacją o miejscu i terminie odbioru przesyłki. Zawiadomienie powtórne terminowo wygenerowane z systemu po jego otrzymaniu doręczył do skrzynki oddawczej adresata. W związku z powyższym, brak jest podstaw do stwierdzenia, że zawiadomienia awizo nie zostały złożone do oddawczej skrzynki pocztowej.

2.3. Postanowieniem z dnia 5 maja 2023 r. Dyrektor IAS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 21 grudnia 2022 r. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor IAS wskazał, że ww. decyzja została wysłana za pośrednictwem Poczty Polskiej na adres zamieszkania Skarżącego, tj. [...]. Pierwsze awizo wystawiono dnia 28 grudnia 2022 r., natomiast powtórne dnia 5 stycznia 2023 r., jednak tej przesyłki strona nie odebrała i dnia 17 stycznia 2023 r. została ona zwrócona do organu I instancji. Wobec powyższego, decyzja została doręczona dnia 11 stycznia 2023 r., czyli z upływem 14 dni licząc od dnia pierwszego awizo, tj. dnia 28 grudnia 2022 r. Na potwierdzenie swojego stanowiska, organ wskazał na pismo Poczty Polskiej z dnia 6 kwietnia 2023 r. o rozpatrzeniu skargi Skarżącego. Mając to na uwadze, Dyrektor IAS uznał, że argumentacja strony o nieprawidłowym doręczeniu decyzji jest chybiona.

Następnie organ zwrócił uwagę, że po odebraniu zawiadomienia z dnia 27 września 2022 r. Skarżący stawił się w dniu 24 października 2022 r. w siedzibie organu I instancji. Ww. zawiadomieniu organ I instancji wskazał m.in. treść art. 200 O.p., zgodnie z którym przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W ocenie Dyrektora IAS strona mogła się zatem spodziewać, że w kolejnej korespondencji może zostać przesłana decyzja organu I instancji.

W ocenie Dyrektora IAS argument Skarżącego o likwidacji palcówki pocztowej jest nietrafiony, ponieważ placówka pocztowa położona w G. przy ul. S nie uległa ani zawieszeniu, ani likwidacji, co potwierdza e-mail z dnia 29 marca 2023 r. przesłany przez Pocztę Polską.

Podsumowując, Dyrektor IAS uznał, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i nie wskazała żadnej przeszkody uniemożliwiającej dochowanie tego terminu.

3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów niniejszego postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

1) błąd w ustaleniach faktycznych i wskazanie, że placówka "właściwa" dla Skarżącego nie została zawieszona ani nie podlegała likwidacji, przy jednoczesnym zweryfikowaniu innej placówki niż ta, którą wskazywał Skarżący (tj. Skarżący wskazywał na likwidację placówki przy ul. F, czyli poprzedniej właściwej placówki, zaś organ zweryfikował informację w przedmiocie placówki pocztowej przy ul. S, tj. aktualnej placówki obsługującej rejon miejsca zamieszkania Skarżącego);

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, w postaci art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 21 grudnia 2022 r., która nie została doręczona stronie tego postępowania, pomimo ziszczenia się przesłanek uzasadniających takie przywrócenie terminu i dochowanie przez stronę wymogów formalnych wniosku o przywrócenie terminu (tj. dokonanie czynności, której wniosek dotyczył – wniesienie odwołania);

3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, w postaci art. 150 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w odniesieniu do doręczenia Skarżącemu spornej przesyłki zasadnym było zastosowanie tzw. fikcji doręczenia i pozostawienie w aktach postępowania ze skutkiem doręczenia decyzji wydanej w stosunku do Skarżącego, podczas gdy w jego skrzynce pocztowej ani na drzwiach jego lokalu, nie pozostawiono informacji o próbie doręczenia (awizo) oraz nie dokonano tego ponownie, po upływie terminu do pozostawienia tzw. "ponownego zawiadomienia";

4) art. 122, art. 123, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 191 O.p. – w związku z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej oraz niepełną i nierzetelną analizę zgromadzonego materiału dowodowego oraz niezebranie w sprawie materiału wystarczającego do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego poprzez machinalne uznanie, że w zakresie doręczenia Skarżącemu spornej przesyłki zasadnym było zastosowanie tzw. fikcji doręczenia i pozostawienie w aktach postępowania, ze skutkiem doręczenia decyzji wydanej w stosunku do Skarżącego, podczas gdy w jego skrzynce pocztowej ani na drzwiach jego lokalu, nie pozostawiono informacji o próbie doręczenia (awizo) oraz nie dokonano tego ponownie, po upływie terminu do pozostawienia tzw. "ponownego zawiadomienia" oraz pominięcie okoliczności zgłoszenia przez Skarżącego reklamacji w odniesieniu do niedoręczenia mu korespondencji z I US w Gdyni;

5) art. 122, art. 123, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 191 O.p. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz niepełną i nierzetelną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i uznanie, że Skarżący ponosi winę za uchybienie terminowi na złożenie odwołania, pomimo iż przedstawione okoliczności w treści wniosku przywrócenie terminu dowodzą, że okoliczności, które spowodowały przekroczenie tego terminu nie nastąpiły z winy strony i w konsekwencji nieuprawniony stwierdzenie, ze odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.

4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

5.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie uchyla się w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest to dopuszczalne, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie – co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

5.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie, w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżący uzasadnia brakiem doręczenia decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 21 grudnia 2022 r. oraz wadliwym zastosowaniu art. 150 O.p. w szczególności brakiem awizowania przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji.

Na wstępie, mając na uwadze podniesione w skardze zarzuty i argumentację w niej zawartą, należy podkreślić, że z powołanego powyżej art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd pierwszej instancji jest związany "granicami sprawy", a niezwiązany jest wyłącznie "granicami skargi". Termin "granice sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Takie stanowisko jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie. Dla przykładu przywołać można uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r., OPS 12/96 (ONSA 1997/3, poz. 104), w której stwierdzono, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność (tak też w wyrokach NSA z dnia z 28 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 1698/17; z dnia 13 października 2020 r., sygn. akt II FSK 1819/18; z dnia 27 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 263/21, wszystkie powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").

Uwzględniając powołaną regulację należy podkreślić, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest wyłącznie kontrola zgodności z prawem rozstrzygnięcia o charakterze procesowym - zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Zaznaczyć również należy, że Dyrektor IAS odrębnym postanowieniem z dnia 5 maja 2023 r. stwierdził, że odwołanie Skarżącej od decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 21 grudnia 2022 r. w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu R Sp. z o.o. zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 233 § 2 pkt 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wydanie orzeczenia w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., o ile uchybiony termin nie zostanie stronie przywrócony, zamyka podatnikowi możliwość skontrolowania prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji w trybie kontroli instancyjnej. Stwierdzenie przez organ podatkowy (w procesowej formie postanowienia), że odwołanie zostało wniesione przez podatnika po terminie wymaga zatem pewności tego organu (popartej materiałem dowodowym) nie tylko co do tego, że odwołanie zostało wniesione po upływie wymaganych ustawą 14 dni liczonych od daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, ale także, że doręczenie decyzji było prawidłowe.

Natomiast w świetle art. 162 § 1 i § 2 O.p. podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana tylko do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o jego przywrócenie. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się powszechnie akceptowany w orzecznictwie obowiązek orzekania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, to nie powinno budzić uzasadnionych wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenia tych ustaleń na odpowiedni do nich język procesowy. Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest, aczkolwiek także mającą rację bytu i związek z tą pierwszą, dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz co do właściwego czasu jego złożenia. Te właśnie zagadnienia są istotne dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z punktu widzenia art. 162 § 1 i § 2 w zw. z § 3 O.p. Istotnym jest bezwarunkowy charakter art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wynikający między innymi ze zwrotu "organ odwoławczy stwierdza". Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi (zob. wyrok NSA z 21 stycznia 2021 r., I FSK 1368/20, z dnia 11 stycznia 2022 r., II FSK 1869/19, CBOSA).

W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, który to Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 162 § 1 i § 2 O.p. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie złożony mimo braku uchybienia terminowi jest bezprzedmiotowy. Z tej perspektywy pierwszeństwo winno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 705/21, CBOSA).

Podstawą zatem do zastosowania art. 162 § 2 O.p. określającego przesłanki przywrócenia terminu jest ustalenie, że termin do dokonania czynności procesowej – w tym przypadku do wniesienia odwołania – został uchybiony.

Jeżeli zatem stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, na mocy postanowienia wydanego w trybie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., to nieprawidłowości w doręczaniu decyzji powinny być podnoszone w ramach skargi na to postanowienie (zob. P. Pietrasz w komentarzu do art. 162 Ordynacji podatkowej (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany pod red. L. Etela, LEX/el. 2020; R. Hauser w komentarzu do art. 162 Ordynacji podatkowej (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz i in., wyd. IX, WKP 2019; wyroki NSA z: 27 lutego 2020 r., I FSK 2241/19; 12 grudnia 2019 r., I FSK 1653/17; 25 kwietnia 2019 r., I FSK 776/17; 28 lutego 2019 r., I FSK 475/17; 10 lipca 2018 r., I FSK 1310/16, 14 stycznia 2021 r., II FSK 2427/20, CBOSA).

5.4. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 października 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 614/23 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS z dnia 5 maja 2023 r. w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

Sąd wskazał na zaistniałe wątpliwości związane z doręczeniem decyzji organu pierwszej instancji w trybie zastępczym, które nie zostały wyjaśnione w trakcie przeprowadzonego postępowania oraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Sąd w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 614/23 uznał, że ustalenia organu, zgodnie z którymi decyzja organu pierwszej instancji została doręczona Skarżącemu skutecznie, zostały dokonane z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1 oraz 191 O.p., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego Sąd uznał, że naruszono art. 150 O.p. poprzez przedwczesne stwierdzenie, że doręczenia decyzji dokonano w trybie zastępczym. Opisane wyżej uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem wobec braku wykazania przez organ w sposób nie budzący wątpliwości pozostawienia stronie zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki, ze wskazaniem w którym urzędzie pocztowym - decyzja nie mogła zostać uznana za skutecznie doręczoną.

Z uwagi na niedostateczne wyjaśnienie przez organ wskazanych powyżej okoliczności, nie została ostatecznie przesądzona kwestia, czy w istocie decyzja organu pierwszej instancji z dnia 21 grudnia 2022 r. została Skarżącemu skutecznie doręczona i w konsekwencji, czy rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania. W związku z powyższym w sytuacji, gdy organ wykaże po przeprowadzeniu stosownych czynności, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania, dopiero wówczas może przystąpić do oceny wniosku o przywrócenie terminu pod kątem pozostałych przesłanek określonych w art. 162 § 1 O.p. W konsekwencji należy przyjąć, że w przedmiotowej sprawie organ przedwcześnie stwierdził, że zachodzą podstawy do oceny wniosku o przywrócenie terminu, skoro nie wykazał, iż doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Zdaniem Sądu, dopiero wyjaśnienie powyższych kwestii dotyczących prawidłowości doręczenia decyzji organu pierwszej instancji i ewentualnego uchybienia terminu do wniesienia odwołania, przesądzi o istnieniu przedmiotu w zakresie orzekania o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania i ponownym rozpoznaniu wniosku Skarżącego. Jeżeli bowiem okaże się, że decyzja nie została skutecznie doręczona Skarżącemu i nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania stanie się bezprzedmiotowy.

Sąd na obecnym etapie tego zagadnienia nie przesądza, ze względu na stwierdzoną wadliwość przeprowadzonego postępowania w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

W konsekwencji przedwczesne było orzekanie przez organ w kwestii wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – bez prawidłowego ustalenia kwestii uchybienia terminu, co skutkowało naruszeniem w niniejszej sprawie art. 162 § 1 i § 2 O.p., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

5.5. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte w powyższym uzasadnieniu, mając przy tym na uwadze konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania przez Dyrektora IAS w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania i wytyczne dla organu zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 października 2023 r. sygn. I SA/Gd 614/23.

5.6. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach postępowania w pkt 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania, na które składają się: wpis uiszczony od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł. oraz kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).