Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1787/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.207 ust. 1 pkt. 2, ust. 9 pkt. 1, ust. 12 pkt. 2 w . z art. 60 pkt. 6, art. 61 ust. 3 pkt. 2  i art. 67
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi Centrum [...] sp. z o.o. w K. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 21 października 2021 r. nr 3755/RR/2021 w przedmiocie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 21 października 2021 r. nr 3755/RR/2021 Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: IZ) po rozpatrzeniu odwołania Beneficjenta – Centrum [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Beneficjent) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. nr [...] z 30 czerwca 2021 r. zobowiązującą do zwrotu dofinansowania w łącznej wysokości [...] zł (słownie: [...]złotych i [...]groszy) powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych w tym:

1. dla kwoty [...]zł (słownie: [...] złotych i [...] groszy) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków tj. od 11 maja 2017 r. (wypłata zaliczki) do dnia faktycznego ich zwrotu,

2.dla kwoty [...] zł (słownie: [...] złotych i [...] groszy) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków tj. od 11 maja 2017 r.(wypłata zaliczki) do 22 lutego 2018 r. (zwrot dotacji celowej na konto IP) i od 15 marca 2018 r. (zwrot dotacji celowej na konto projektu) do dnia faktycznego ich zwrotu,

3. dla kwoty [...] zł (słownie: [...]złotych i [...]groszy) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków tj. od 11 maja 2017 r. (wypłata zaliczki) do 31 grudnia 2018 r. (zwrot dotacji celowej na konto IP) i od 06 marca 2019 r. {zwrot dotacji celowej na konto projektu) do dnia faktycznego ich zwrotu.

Podstawą prawną wydanej decyzji był art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej k.p.a.), art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1668 ze zm.), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 i ust. 12 pkt 2 w zw. z art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 3 pkt 2 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 305 ze zm.; dalej u.f.p.) oraz w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 lit. c ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 818; dalej: ustawa o zasadach realizacji).

Rozstrzygnięcie nastąpiło następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 22 lutego 2016 r. Instytucja Pośrednicząca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 - Wojewódzki Urząd Pracy w K. (dalej: IP), jako Instytucja Organizująca Konkurs ogłosiła konkurs [...] na projekty współfinansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Osi Priorytetowej XI Wzmocnienie potencjału edukacyjnego Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, Działania 11.3 Dostosowanie oferty kształcenia zawodowego do potrzeb lokalnego rynku pracy - kształcenie zawodowe osób dorosłych.

W Regulaminie konkursu określono, że uczestnikiem projektu jest osoba fizyczna, która ukończyła 18 lat w chwili przystąpienia do projektu, bezpośrednio korzystająca z interwencji EFS. Jako uczestników wykazać należało wyłącznie te osoby, które można zidentyfikować i uzyskać od nich dane niezbędne do określenia wspólnych wskaźników produktu dotyczących co najmniej płci, statusu na rynku pracy, wieku, wykształcenia, sytuacji gospodarstwa domowego i dla których planowane jest poniesienie określonego wydatku. Bezpośrednie wsparcie uczestnika zdefiniowano jako wsparcie, na które zostały przeznaczone określone środki, świadczone na rzecz konkretnej osoby, prowadzące do uzyskania korzyści przez uczestnika (np. nabycia kompetencji, podjęcia zatrudnienia). Określono również, że weryfikacja przez Beneficjentów spełnienia kryteriów kwalifikowalności powinna odbywać na podstawie następujących dokumentów;

- urzędowego zaświadczenia w przypadku osób zarejestrowanych jako bezrobotne,

- orzeczenia w przypadku osób niepełnosprawnych,

- oświadczenia w przypadku pozostałych osób.

W odpowiedzi na ogłoszony konkurs Beneficjent, na podstawie Regulaminu konkursu, opracował i złożył wniosek o dofinansowanie projektu.

Wynikało z niego, że głównym celem projektu było podniesienie kwalifikacji zawodowych w zakresie: informatyki, elektryki, mechaniki, techniki pojazdów samochodowych, opiekuna medycznego, asystenta osób niepełnosprawnych, kosmetyki, fryzjerstwa, poprzez dostosowanie zaplecza dydaktycznego placówki do zmieniających się potrzeb rynku pracy, naukę w symulowanych warunkach pracy oraz realizację kursów kwalifikacyjnych w danym zawodzie. Projekt był skierowany do 142 osób dorosłych, które z własnej inicjatywy chciały podnieść/uzupełnić swoje kwalifikacje zawodowe z wyłączeniem osób prowadzących działalność gospodarczą.

W projekcie zaplanowano, że wsparcie będzie oferowane w ramach następujących zadań:

- Doposażenia bazy dydaktycznej do nauki zawodu.

- Realizacji kursów informatycznych,

- Realizacji kursów - Technik elektryk,

- Realizacji kursów - Technik pojazdów samochodowych,

- Realizacji kursów - Technik mechanik,

- Realizacji kursów - Opiekun medyczny,

- Realizacji kursów - Asystent osoby niepełnosprawnej,

- Realizacji kursów - Technik usług kosmetycznych.

Wniosek o dofinansowanie projektu uwzględniał również ponoszenie kosztów pośrednich rozliczanych 20% stawką ryczałtową. Terminy realizacji poszczególnych zadań określono w pkt C.1 wniosku o dofinansowanie projektu.

Wniosek IP przyjęła do dofinansowania.

W konsekwencji 27 marca 2017 r. została zawarta pomiędzy Województwem Śląskim, reprezentowanym przez IP a Beneficjentem umowa o dofinansowanie projektu pn. "[...] " o numerze [...], która była dwukrotnie aneksowana 25 lipca 2017 r. i 14 marca 2019 r. (dalej: umowa o dofinansowanie projektu).

W okresie od 28 czerwca 2019 r. do 12 lipca 2019 r. oraz od 01 sierpnia 2019 r. do 27 września 2019 r. IP przeprowadziła wizytę monitoringową. Jej przedmiotem była ocena przebiegu form wsparcia realizowanych w ramach projektu, przez wybranych uczestników projektu, na podstawie danych będących w posiadaniu IP. Z uwagi na fakt, iż realizacja projektu została zakończona, wizyta monitoringowa prowadzona była metodą wywiadów telefonicznych, podczas których przeprowadzono badania ankietowe/wywiady z uczestnikami projektu w celu poznania ich opinii na temat realizowanej formy wsparcia oraz zweryfikowanie, czy posiadają oni wiedzę o tym, iż jest ona współfinansowana z EPS.

Przeprowadzona wizyta monitoringowa wskazała trzy kwestie, których wyjaśnienie miało zostać dokonane na etapie prowadzonej kontroli końcowej, tj.:

1) dostosowanie biura projektu oraz pomieszczeń, w których odbywały się zajęcia pod kątem potrzeb osób niepełnosprawnych (biuro znajdowało się na II piętrze budynku bez windy),

2) uczestnictwo w formach wsparcia trzech uczestników projektu (M. F. - uczestnik szkolenia Technik usług fryzjerskich, R. O. - uczestnik szkolenia Technik pojazdów samochodowych, S. B. - uczestnik szkolenia Technik informatyk),

3) organizacja i realizacja szkolenia z zakresu informatycznego.

Następnie IP w okresie od 05 czerwca 2019 r. do 07 czerwca 2019 r. oraz od 28 października 2019 r. do 30 października 2019 r., przeprowadziła kontrolę końcową nr [...]. Przedmiotem tej kontroli była weryfikacja dokumentacji projektowej pod kątem prawidłowej i efektywnej realizacji projektu zgodnie z umową oraz wnioskiem o dofinansowanie projektu. W trakcie czynności kontrolnych zweryfikowano m.in. dokumentację dotyczącą realizacji projektu, w tym m.in. dokumenty dotyczące zgodności rzeczowej realizacji projektu oraz prawidłowości realizacji polityk horyzontalnych, w tym równości szans i niedyskryminacji oraz równości szans płci, kwalifikowalności uczestników projektu oraz prawidłowości przetwarzania danych osobowych, form wsparcia, rozliczeń finansowych, personelu projektu, stosowania odpowiednich procedur przy wyborze dostawców i wykonawców usług, zgodności realizacji projektu z przepisami i zasadami unijnymi, archiwizacji dokumentacji i zapewnienia ścieżki audytu a także działań promocyjno-informacyjnych.

Pismem z 29 maja 2019 r. Beneficjent został poinformowany o planowanej kontroli końcowej w zakresie prawidłowej i efektywnej realizacji projektu. Jednocześnie został wezwany do udostępnienia Zespołowi kontrolującemu IP na czas planowanych czynności kontrolnych dokumentacji oraz obowiązujących procedur w zakresie realizacji projektu, potwierdzającej kwalifikowalność wydatków poniesionych w ramach projektu.

Pomimo tego Beneficjent nie okazał IP wszystkich żądanych dokumentów dotyczących realizacji projektu i stwierdzonych braków, a mianowicie:

- brak Regulaminu rekrutacji uczestników projektu oraz dokumentów dotyczących prowadzonego procesu rekrutacyjnego;

- braki w informacjach zawartych w zestawieniu uczestników projektu w postaci np. brak dat rezygnacji, dat zakończenia udziału w projekcie, dat przystąpienia każdego uczestnika do projektu czy też prawidłowego podziału osób, które uczestniczyły w szkolnych i pozaszkolnych formach wsparcia;

- brak dokumentów potwierdzających kwalifikowalność 11 uczestników projektu, których miejscem zamieszkania, zgodnie z danymi z [...], nie jest teren województwa śląskiego;

- brak dokumentów potwierdzających status uczestników projektu, tj. urzędowych zaświadczeń w przypadku osób zarejestrowanych jako bezrobotne oraz oświadczeń w przypadku pozostałych osób,

-brak podpisów uczestników na stronie Formularza zgłoszeniowego zawierającego dane i informacje o uczestniku;

- braki w zakresie dokumentacji dotyczącej ochrony danych osobowych w postaci: nieprzedstawienia dokumentów potwierdzających przeprowadzenie analizy ryzyka dotyczącej realizacji projektu;

- nie okazanie dokumentacji potwierdzającej przeprowadzenie szkolenia pracowników zaangażowanych w realizację projektu w zakresie przetwarzania danych osobowych;

- nie okazanie dokumentów potwierdzających powołanie inspektora ochrony danych osobowych; dokumentacji potwierdzającej dokonywanie okresowych przeglądów obowiązujących go procedur w zakresie ochrony danych osobowych;

- nie okazanie Rejestru czynności przetwarzania danych osobowych oraz Rejestru wszystkich kategorii czynności przetwarzania;

- nie okazanie umów powierzenia przetwarzania danych osobowych uczestników projektu zawartych z podmiotami zewnętrznymi;

- nie okazanie dokumentów potwierdzających, iż Beneficjent odebrał od osób aplikujących o udział w projekcie oświadczenia, w których zawarta byłaby informacja, iż jest administratorem danych osobowych;

- nie okazanie dokumentacji szkolenia "Asystent osoby niepełnosprawnej" zrealizowanego w ramach szkolnych form wsparcia;

-braki zakresie dokumentacji dotyczącej szkolenia "Technik usług fryzjerskich" w postaci np. nie okazania potwierdzeń uczestników otrzymania podręczników, nieprzedstawienie wszystkich umów z wykonawcami szkolenia oraz dokumentów potwierdzających ich kwalifikacje zawodowe;

-brak oświadczeń w dokumentacji związanej z zakupami, potwierdzających niekorzystanie ze środków na wyposażenie/doposażenie szkół prowadzących lub zamierzających rozpocząć kształcenie dla dorosłych i placówek kształcenia zawodowego w ramach analogicznych działań w ramach RPO WSL, tj. doposażenia i wyposażenia zakupionego w latach 2014-2020; nieprzekazanie Regulaminu / Procedur dotyczących dokonywania zakupów; nieprzedstawienia prawidłowego zestawienia dokonanych w ramach projektu zakupów; braki z zakresie dokumentów dotyczących zakupu sprzętu do pracowni informatycznej oraz zakupu sprzętu komputerowego wraz z oprzyrządowaniem stanowiącym doposażenie bazy dydaktycznej do nauki zawodu;

- nie okazanie wszystkich umów potwierdzających wynajem powierzchni przez Beneficjenta na potrzeby projektu;

- nie okazanie dokumentów potwierdzających, iż zakupiony w ramach projektu sprzęt nie był wykorzystywany do celów innych niż projektowe;

- nie okazanie dokumentów potwierdzających prawidłowe zaewidencjonowanie sprzętu zakupionego w ramach projektu;

- braki w zakresie dokumentacji personelu merytorycznego w postaci np. niekompletnego zestawienia

personelu;

- nie okazanie oświadczeń o niekaralności osób dysponujących środkami dofinansowania; nieprzestawienie przez personel merytoryczny oświadczeń dotyczących zaangażowania w Instytucjach uczestniczących w realizacji EFS;

- nieprzedstawienie wszystkich lub niekompletnych kart czasu pracy;

- nieprzedstawienie wszystkich rachunków potwierdzających rozliczenie wykonanych w ramach projektu obowiązków w liczbie godzin odpowiadającej zapisom zawartych umów;

- nieprzedstawienie informacji czy osoby zaangażowane do realizacji projektu były/nie były zatrudnione u Beneficjenta w trakcie wykonywania zadań na podstawie umowy zleceń w ramach projektu;

- nieprzekazanie dokumentu określającego zasady obiegu i autoryzacji dowodów księgowych oraz Regulaminu stanowiącego załącznik do dokumentów potwierdzających otwarcie rachunku bankowego;

- nieprzedstawienie pełnej dokumentacji potwierdzającej wniesienie wkładu własnego w postaci szczegółowego rozliczenia wkładu własnego oraz braku umów dotyczących wynajmu powierzchni na potrzeby projektu;

- nieprzedstawienie szczegółowego merytorycznego uzasadnienia dokonania przelewów wewnętrznych z konta projektowego pomiędzy rachunkami własnymi Beneficjenta 17 lipca 2017 r. na kwotę [...] zł oraz 11 maja 2017 r. na kwotę [...] zł;

- nieprzedstawienie Deklaracji VAT oraz Rejestrów zakupów za okres realizacji projektu.

Beneficjent pismem z 18 grudnia 2019 r. został zobowiązany przez IP do złożenia, w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma, dodatkowych wyjaśnień co do kwestii wskazanych w pkt 16 Informacji pokontrolnej oraz przedłożenia wszystkich brakujących dokumentów. Jednocześnie został poinformowany, że w przypadku niedokumentowania całości wydatków dotyczących projektu, wydatki mogą zostać uznane za niekwalifikowalne. Wyznaczony termin upłynął 06 marca 2020 r., ale Beneficjent nie złożył wymaganych wyjaśnień i dokumentów .

Wobec tego IP ustaliła, że realizacja projektu odbywała się z naruszeniem zapisów Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej: Wytyczne) oraz umowy o dofinansowanie projektu. Stwierdzone uchybienia polegały na:

- realizacji projektu niezgodnie z założeniami wniosku o dofinansowanie projektu, zawartą umową dofinansowanie projektu, zakresem rzeczowo-finansowym oraz harmonogramem realizacji projektu w kwestii założeń merytorycznych dotyczących poszczególnych zadań oraz terminowości ich realizacji;

- nieosiągnięciu wskaźników produktu i rezultatu oraz szczegółowego kryterium dodatkowego w postaci zapewnienia, iż co najmniej 28% uczestników miały stanowić osoby uczestniczące w szkolnych formach kształcenia w ramach projektu oraz realizację zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zasady równości szans kobiet i mężczyzn;

- nieprowadzeniu przez Beneficjenta dokumentacji z prowadzonych działań monitoringowych;

- niekompletności i niezgodności danych wskazanych w większości sporządzonych przez Beneficjenta zestawieniach, tj. zakupów, uczestników projektu wraz ze ścieżką ich udziału w formach wsparcia z danymi wynikającymi z dokumentacji dotyczącej realizowanych form wsparcia;

- błędnym oznakowaniu Dziennika Zajęć w ramach przedmiotu: Stylizacja fryzur z wykorzystaniem technik wizualizacji w zakresie wskazania nazwy i numeru Działania i Poddziałania, w ramach którego projekt był realizowany;

- braku informacji na temat warunków przetwarzania danych osobowych w zapytaniach ofertowych dotyczących realizacji usług, przy których konieczne jest powierzenie przetwarzania danych osobowych;

- braku w zawartych przez Beneficjenta umowach z wykonawcami szkolenia zapisów umożliwiających Beneficjentowi oraz innym uprawnionym podmiotom kontrolnym wgląd w dokumentację w celu przeprowadzenia kontroli związanej z realizacją zawartej umowy;

- złożeniu przez Beneficjenta sześciu wniosków o płatność niezgodnie z Harmonogramem płatności, tj. w terminie powyżej 10 dni roboczych od zakończenia okresu rozliczeniowego;

- braku w dokumentach finansowych projektu adnotacji o zastosowaniu zasady konkurencyjności, o poniesieniu wydatku w ramach cross-financingu oraz o poniesieniu wydatku w ramach kosztów personelu;

- nieprawidłowym oznakowaniu części dokumentacji związanej z realizacją projektu znakiem Unii Europejskiej oraz znakiem Funduszy Europejskich;

- niezapewnieniu przez Beneficjenta pełnego dostępu do dokumentacji projektowej w sposób umożliwiający weryfikację zgodności z prawem i prawidłowości zadeklarowanych wydatków, zaburzając tym samym właściwą ścieżkę audytu;

- braku wystarczających podstaw do uznania za kwalifikowalne całości wydatków pośrednich z uwagi na liczne uchybienia oraz niemożności dokonania pełnych ustaleń z powodu braku przedstawienia dokumentacji w zakresie: danych osobowych, zakupów, dokumentacji uczestników projektu, dokumentacji form wsparcia, dokumentacji finansowej, obowiązków informacyjnych;

- nieprzedstawieniu przez Beneficjenta dokumentacji i wyjaśnień, do czego został zobowiązany przez IP, co uniemożliwiło potwierdzenie kwalifikowalności poniesionych w ramach realizowanego projektu wydatków.

Szczegółowe informacje w tym zakresie, IP zawarła w Ostatecznej informacji pokontrolnej z 19 marca 2020 r., doręczonej Beneficjentowi 30 marca 2020 r.

Zgodnie z zatwierdzonym 11 kwietnia 2017 r. Harmonogramem składania wniosków o płatność, Beneficjent zaplanował złożenie pierwszego wniosku o płatność - o zaliczkę. Powinien zostać złożony do IP w terminie 10 dni roboczych od zakończenia okresu rozliczeniowego, jednak nie wcześniej niż dzień po zakończeniu tego okresu, tj. w okresie od 3 kwietnia 2017 r. do 14 kwietnia 2017 r. Beneficjent przekazał pierwszy wniosek o płatność (o zaliczkę) w kwocie [...] zł. za okres od 01 kwietnia 2017 r. do 02 kwietnia 2017 r. w dniu 24 kwietnia 2017 r., nie wykazując w nim żadnych wydatków. Zawnioskowano o wypłatę zaliczki w kwocie [...] zł. Wniosek został przez IP zatwierdzony do wypłaty.

Zgodnie z Harmonogramem składania wniosków o płatność, drugi wniosek o płatność - rozliczający oraz sprawozdawczy miał dotyczyć okresu od 03 kwietnia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. i powinien zostać złożony w terminie 10 dni roboczych od zakończenia okresu rozliczeniowego, tj. do dnia 14 lipca 2017 r. Beneficjent nie wnioskował w nim o wypłatę kolejnej transzy dofinansowania. Przedstawił natomiast wydatki kwalifikowalne poniesione z otrzymanego dofinansowania w wysokości [...] zł. W dniu 10 lipca 2017 r. Beneficjent przesłał próbną wersję wniosku, która w ocenie IP wymagała poprawy. Kolejne składane przez Beneficjenta wersje drugiego wniosku o płatność były składane po upływie wyznaczonego przez IP terminu. Dopiero siódma wersja drugiego wniosku złożona przez Beneficjenta została zatwierdzona przez IP.

Trzeci wniosek o płatność Beneficjent przekazał 13 października 2017 r. Nie wnioskował w nim o wypłatę kolejnej transzy dofinansowania i przedstawił rozliczenie wydatków kwalifikowanych w wysokości [...] zł. IP wezwała Beneficjenta o przesłanie całości dokumentacji źródłowej wraz z dokumentami finansowo-księgowymi. Kolejne składane przez Beneficjenta wersje trzeciego wniosku o płatność były wadliwe i nie uwzględniały uwag zgłaszanych przez IP. Dopiero złożona przez Beneficjenta trzynasta wersja trzeciego wniosku o płatność została zatwierdzona przez IP.

W czwartym wniosku o płatność zawnioskowano o wypłatę kolejnej transzy dofinansowania w kwocie [...] zł oraz przedstawiono wydatki kwalifikowalne poniesione z otrzymanego dofinansowania w wysokości [...]zł. Powinien on być złożony do 15 listopada 2017 r., ale złożony został 16 listopada 2017 r. Kolejne składane przez Beneficjenta wersje czwartego wniosku o płatność były wadliwe, sześciokrotnie zostały złożone po upływie wyznaczonego przez IP 5-dniowego terminu. Ostatecznie, po uzyskaniu dwunastej, niepoprawnej wersji czwartego wniosku o płatność nie został on zatwierdzony przez IP.

Zgodnie z zatwierdzonym 11 października 2017 r. Harmonogramem składania wniosków Beneficjent zaplanował złożenie pierwszej wersji piątego wniosku o płatność, rozliczeniowego oraz sprawozdawczego, za okres od 01 listopada 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. We wniosku zawnioskowano o wypłatę kolejnej transzy dofinansowania w kwocie [...] zł oraz przedstawiono wydatki kwalifikowalne poniesione z otrzymanego dofinansowania w wysokości [...] zł. Miał być on złożony do 15 stycznia 2018 r. Wniosek został złożony 23 kwietnia 2018 r. i nie był poprawny. IP sześciokrotnie bezskutecznie wzywała Beneficjenta do sporządzenia prawidłowo piątego wniosku o płatność. Nie został on jednak przekazany i piąty wniosek o płatność nie został zatwierdzony przez IP.

W szóstym wniosku o płatność, rozliczeniowym oraz sprawozdawczym za okres od 01 stycznia 2018 r. do 31 marca 2017 r. Beneficjent nie wnioskował o wypłatę kolejnej transzy dofinansowania oraz przedstawił wydatki kwalifikowalne poniesione z otrzymanego dofinansowania w wysokości [...] zł. Wniosek ten powinien być złożony do 16 kwietnia 2018 r., natomiast złożony został 15 maja 2018 r. Z uwagi na fakt, że nie był poprawny IP wezwała Beneficjenta o przekazanie całości dokumentacji źródłowej, dokumentami finansowo-księgowymi oraz dowodami zapłaty dla wskazanych pismem, a wykazanych we wniosku pozycji. Pomimo tego, że IP dziesięciokrotnie wzywała Beneficjenta do przesłania poprawnego szóstego wniosku o płatność, nie został on sporządzony. Wobec tego szósty wniosek o płatność nie został zatwierdzony przez IP.

Siódmy wniosek o płatność miał dotyczyć okresu od 01 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. Nie wnioskowano w nim o wypłatę kolejnej transzy dofinansowania, przedstawiono natomiast wydatki kwalifikowalne poniesione z otrzymanego dofinansowania w wysokości [...] zł. Powinien on być złożony do 13 lipca 2018 r., natomiast wpłynął do IP w dniu 2 sierpnia 2018 r. Wniosek nie był poprawny, wobec tego IP zobowiązała Beneficjenta do złożenia kolejnej wersji wniosku w terminie 5 dni roboczych wraz z całością dokumentacji źródłowej, dokumentami finansowo-księgowymi oraz dowodami zapłaty dla wskazanych pismem, a wykazanych we wniosku pozycji. Ostatecznie Beneficjent nie złożył poprawnego siódmego wniosku o płatność, wobec tego nie został zatwierdzony przez IP.

Pierwsza wersja ósmego wniosku o płatność, zaliczkę, rozliczeniowego oraz sprawozdawczego za okres od 01 lipca 2018 r. do 30 września 2018 r. została złożona 13 listopada 2018 r., choć powinna być złożona do 12 października 2018 r. Beneficjent wnioskował w nim o wypłatę kolejnej transzy dofinansowania w kwocie [...] zł oraz przedstawił wydatki kwalifikowalne poniesione z otrzymanego dofinansowania w wysokości [...] zł. IP dziesięciokrotnie, bezskutecznie, wzywała Beneficjenta do sporządzenia i przesłania właściwie sporządzonego ósmego wniosku o płatność. Z uwagi na jego brak, ósmy wniosek o płatność nie został zatwierdzony przez IP.

Dziewiąty wniosek o płatność, rozliczeniowy oraz sprawozdawczy za okres od 01 października 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. został złożony 29 stycznia 2019 r., pomimo tego że miał wpłynąć do IP do 15 stycznia 2019 r. Beneficjent nie wnioskował w nim o wypłatę kolejnej transzy dofinansowania. Przedstawił natomiast wydatki kwalifikowalne poniesione z otrzymanego dofinansowania w wysokości [...] zł. IP dziewięciokrotnie bezskutecznie wzywała Beneficjenta do sporządzenia i przesłania poprawnie sporządzonego dziewiątego wniosku o płatność. Ostatecznie dziewiąty wniosek o płatność nie został zatwierdzony przez IP.

Jak wynika z zatwierdzonego 28 marca 2018 r. Harmonogramu składania wniosków. Beneficjent zaplanował złożenie dziesiątego wniosku o płatność, rozliczeniowego oraz sprawozdawczego za okres od 01 stycznia 2019 r. do 31 marca 2019 r. w terminie do 12 kwietnia 2019 r. Warunek ten nie został spełniony, ponieważ wniosek o płatność nie został złożony do dnia wydania przez IP decyzji administracyjnej tj. do 30 czerwca 2021 r.

Nie został również złożony jedenasty wniosek o płatność, rozliczeniowy oraz sprawozdawczy za okres od 01 kwietnia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r. We wniosku zaplanowano przedstawienie wydatków kwalifikowalnych poniesionych z otrzymanego dofinansowania w wysokości [...] zł.

Złożony przez Beneficjenta wniosek o dofinansowanie realizacji projektu zakładał, iż dobór uczestników projektu będzie następował na podstawie składanych w biurze projektu formularzy zgłoszeniowych zawierających informacje o kryteriach dostępu w postaci:

- posiadanego wykształcenia średniego lub zawodowego;

- nieprowadzenia własnej działalności gospodarczej;

- statusu osoby uczącej się, pracującej lub zamieszkującej na obszarze województwa śląskiego

oraz kryteriach premiujących, takich jak:

- kobiet, w tym w szczególności wychowujących dziecko;

- niepełnosprawności;

- dochód poniżej 674 zł na osobę;

- status osoby bezrobotnej lub nieaktywnej zawodowo;

- miejsce zamieszkania na obszarze wiejskim.

Zakwalifikowani uczestnicy mieli być zobowiązani do podpisania w biurze projektu deklaracji uczestnictwa w projekcie oraz złożenia dokumentów potwierdzające informacje wykazane w formularzu, to jest odpowiednio:

- oświadczenie o nieprowadzeniu własnej działalności gospodarczej;

- kserokopie świadectwa/dyplomu ostatnio ukończonej szkoły;

- zaświadczenie o niepełnosprawności;

- poświadczenie dochodu;

- oświadczenie/zaświadczenie o statusie na rynku pracy;

- oświadczenie o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych;

- uzupełniony formularz z danymi osobowymi osoby.

We wniosku o dofinansowanie projektu wskazano także, że opracowany zostanie regulamin rekrutacji.

W trakcie kontroli przez Zespół kontrolujący IP zweryfikował dokumentację 13 osób, stanowiącą 10,07% ogółu dokumentacji z przedstawionej listy 129 uczestników projektu.

Beneficjent nie przedstawił Regulaminu rekrutacji uczestników projektu, a w przedstawionej do wglądu dokumentacji uczestników projektu stwierdzono liczne braki, które uniemożliwiały potwierdzenie statusu uczestników i ich kwalifikowalność przed udzieleniem pierwszej formy wsparcia. Dokonując ustaleń w odniesieniu do grupy 13 osób, stanowiącej reprezentatywną próbę, IP stwierdziła, że Beneficjent w żaden sposób nie sprawował należytego nadzoru nad prowadzoną dokumentacją, co jednocześnie przekłada się na niewłaściwe nadzorowanie projektu. Świadczą o tym same przedłożone formularze zgłoszeniowe uczestników projektu, które w żadnym przypadku nie zawierały kompletu informacji, nie tylko tych, których udzielenie jak i późniejsze udokumentowanie było warunkiem przystąpienia uczestnika do projektu. W szczególności dotyczy to takich informacji jak posiadany przez uczestnika status na rynku pracy w chwili przystąpienia do projektu czy też fakt posiadania niepełnosprawności. Skoro sam Beneficjent ustalając kryteria kwalifikowalności uczestników jednocześnie nie nadzorował w trakcie realizacji projektu dokumentowania ich spełnienia, to istniejące w dokumentacji uczestników projektu braki uniemożliwiały potwierdzenie ich kwalifikowalności pozwoliły na stwierdzenie, że uczestnicy nie kwalifikowali się do objęcia wsparciem w ramach projektu.

Z części B.2 Wniosku o dofinansowanie projektu wynika, iż Beneficjent założył osiągnięcie następujących wskaźników:

Liczba osób uczestniczących w pozaszkolnych formach kształcenia - 102 (42K);

- Liczba osób objętych szkoleniami z kompetencji cyfrowych - 12 (2K);

- Liczba osób uczestniczących w szkolnych formach kształcenia - 40 (40K);

- Liczba osób, które uzyskały kwalifikacje w ramach pozaszkolnych form kształcenia - 80 (32K).

We wniosku o dofinansowanie projektu założono osiągnięcie dwóch szczegółowych kryteriów dodatkowych w postaci uwzględnienia na każdym etapie realizacji projektu zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zasadę równości szans kobiet i mężczyzn oraz spełnienia wymogu, iż co najmniej 28% uczestników stanowią osoby uczestniczące w szkolnych formach kształcenia w ramach projektu. Ze spełnieniem powyższych kryteriów wiązało się przyznanie premii punktowej w trakcie oceny merytorycznej złożonego wniosku, w powyższym przypadku 1 pkt za spełnienie pierwszego kryterium oraz 5 pkt za spełnienie drugiego kryterium dodatkowego.

Realizacja zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zasady równości szans kobiet i mężczyzn wiązała się z objęciem wsparciem 49% kobiet spośród wszystkich (142) zakładanych uczestników. W zakresie realizacji drugiego ze szczegółowych kryteriów dostępu, projekt spełniał to kryterium poprzez zapewnienie, iż "udział w projekcie weźmie łącznie 142 osób, z czego 40 osób - w formach szkolnych (w tym; 20 osób w ramach Technik usług kosmetycznych; 10 osób w ramach Asystent osoby niepełnosprawnej; 10 osób w ramach Opiekuna medycznego)".

Monitorowanie realizacji wszystkich wskazanych powyżej wskaźników, za wyjątkiem liczby osób, które uzyskały kwalifikacje w ramach pozaszkolnych form kształcenia, zgodnie z założeniami wniosku o dofinansowanie miało następować na podstawie deklaracji uczestnictwa w projekcie oraz list obecności. Wniosek zakładał bieżący, tj. w dniu otrzymania, przegląd dokumentacji przez Specjalistę ds. organizacji, a w przypadku menadżera projektu przeprowadzany raz w miesiącu monitoring zebranej dokumentacji. Wskazany tryb postępowania miał pozwolić na monitorowanie dodatkowo obecności "uczestników na zajęciach, śledzić postępy wiedzy co stanowi jednocześnie działanie zapobiegawcze na ewentualne ryzyko nieosiągnięcia wskaźnika". W przypadku wskaźnika w postaci Liczby osób, które uzyskały kwalifikacje w ramach pozaszkolnych form kształcenia, monitorowanie zostało oparte na wynikach egzaminów przeprowadzanych po zakończeniu danej ścieżki kwalifikacyjnej oraz certyfikatach/dyplomach potwierdzających kwalifikacje po zdaniu właściwego egzaminu. Zadanie Specjalisty ds. organizacji polegało na zapewnieniu ciągłego kontaktu z wykonawcami/kadrą prowadzącą oraz uczestnikami projektu celem zebrania potrzebnej dokumentacji oraz dokonaniu jej weryfikacji.

Z uwagi na fakt, iż Beneficjent nie przedkładał wniosków o płatność weryfikacja osiągnięcie powyższych wskaźników nie było możliwe na ich podstawie. Przeprowadzono ją wyłącznie na podstawie wykazów uczestników oraz wyników egzaminów potwierdzających uzyskane kwalifikacje w zawodzie. Ustalono, że żaden ze wskaźników nie został osiągnięty, tj.:

1) w zakresie wskaźników produktu:

Liczba osób objętych szkoleniami/doradztwem w zakresie kompetencji cyfrowych, wartość docelowa - 12 osób, wartość osiągnięta - 11 osób;

Liczba osób uczestniczących w pozaszkolnych formach kształcenia w programie, wartość docelowa - 102 osoby, wartość osiągnięta 91 osób;

Liczka osób uczestniczących w szkolnych formach kształcenia w programie, wartość docelowa - 40 osób, wartość osiągnięta - 25 osób.

2) W zakresie osiągnięcia wskaźnika rezultatu:

- Liczba osób, które uzyskały kwalifikacje w ramach pozostałych form kształcenia, wartość docelowa - 80 osób, wartość osiągnięta - 9 osób.

Z uwagi na fakt, iż wskaźniki są głównym narzędziem służącym monitorowaniu postępu w realizacji założonych działań i celów projektu IP wskazała, że Beneficjent nie realizował projektu, w sposób, który zmierzałby do osiągnięcia wskaźników produktu i rezultatu, zakładanych we wniosku w trakcie jego realizacji.

IP stwierdziła, że Beneficjent należycie informował społeczeństwo jak i uczestników projektu o otrzymaniu wsparcia z Unii Europejskiej poprzez oznaczenie miejsc realizacji projektu, dokumentacji merytorycznej projektu, informacje o realizowanym projekcie zawarte były na stronie internetowej i plakatach. Dokumentacja w powyższym zakresie została oznakowana znakiem Unii Europejskiej wraz ze słownym odniesieniem do Unii Europejskiej i do Europejskiego Funduszu Społecznego oraz znakiem Fundusze Europejskie wraz z nazwą Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego. Dokumenty związane z realizacją projektu zostały prawidłowo oznaczone znakiem Unii Europejskiej oraz znakiem Funduszy Europejskich. IP zwróciła uwagę, że wśród dokumentacji, znalazł się dokument – Dziennik zajęć w ramach przedmiotu; Stylizacja fryzur z wykorzystaniem technik wizualizacji. Dokument ten niestety został oznakowany błędnie, poprzez nieprawidłowe wskazanie nazwy i numeru Działania i Poddziałania, w ramach którego projekt był realizowany.

Z uwagi na fakt, że realizacja projektu została zakończona IP nie mogła stwierdzić czy strona internetowa projektu zawierała wszystkie informacje zgodnie z założeniami wniosku o dofinansowanie projektu oraz zgodnie z wymogami określonymi w Załączniku do umowy o dofinansowanie i czy była na bieżąco aktualizowana. W zasobach archiwalnych Internetu odnaleziono archiwalne wersje stron WWW. Opierając się na archiwalnej wersji strony internetowej www. [...].com, z których wydruki dopuszcza się jako dowód potwierdzający, iż 21 kwietnia 2017 r., tj. kiedy sporządzono pierwszą kopię zapasową strony już po rozpoczęciu realizacji projektu główna strona internetowa nie zawierała żadnych wymaganych informacji w postaci odpowiednich znaków UE, Funduszy Europejskich czy też krótkiego opisu projektu. Na głównej stronie internetowej znalazł się co prawda link do zakładki/podstrony opisanej jako Projekty Unijne. Jednakże, po przekierowaniu na zakładkę, w chwili obecnej faktycznie nie ma już możliwości ustalenia czy zawierała poprawne znaki UE i Funduszy Europejskich. Zakładka zawiera dodatkowo komunikat Dyrektora Zespołu Szkół "[...]" o terminie spotkania organizacyjnego uczestników programu unijnego; [...] oraz Zapytanie ofertowe na przeprowadzenie szkoleń zawodowych w ramach projektu [...] nr projektu [...] współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014 - 2020 dla osi priorytetowej: XI. Wzmocnienie potencjału edukacyjnego dla działania; 11.3. Dostosowanie oferty kształcenia zawodowego do potrzeb lokalnego rynku pracy a kształcenie zawodowe osób dorosłych. Podstrona nie zawierała jednak żadnych dodatkowych danych pozwalających na potwierdzenie, iż obowiązek informacyjny, w postaci zamieszczenia krótkiego opisu projektu wskazujących co najmniej "cele projektu, planowane efekty, wartość projektu oraz wkład Funduszy Europejskich" został zrealizowany przez Beneficjenta. Brakuje ich na kopiach zapasowych strony internetowej zapisanej 17 maja 2017 r. oraz 28 lipca 2017 r. Kolejne wersje kopii zapasowych nie pozwalają na potwierdzenie należytego lub nienależytego wykonywania obowiązków informacyjnych przez Beneficjenta. W okresie kwiecień - lipiec 2017 r., strona internetowa nie była aktualizowana na bieżąco oraz nie zawierała wszystkich informacji, które, zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu, zawierać powinna.

IP stwierdziła brak zapisów w umowach z wykonawcami umożliwiających wgląd do dokumentów związanych z realizowanym projektem w celu przeprowadzenia kontroli. IP zaleciła Beneficjentowi pisemne poinformowanie wykonawców, z którymi zawarto umowy w ramach projektu, o prawie wglądu do ich dokumentów związanych z realizowanym projektem przez IP oraz inne uprawnione podmioty lub zawarcie aneksów do umów z wykonawcami zawierających stosowne zapisy. Beneficjent został dodatkowo zobowiązany do przekazania IP kserokopii, potwierdzonej za zgodność z oryginałem, przykładowego aneksu do umowy zawartej z wykonawcą lub pisma informującego o prawie wglądu uprawnionych podmiotów do dokumentacji wraz z potwierdzeniem jego wysłania do wykonawców, w umowach z którymi nie zawarto stosownych przepisów. Beneficjent nie dokonał korekt w powyższym zakresie, co oznaczało, iż nie wykonał zaleceń IP.

W trakcie realizacji projektu Beneficjent nie realizował także § 2 Umowy powierzenia przetwarzania danych osobowych, w którym wskazano obowiązki, o których mowa w RODO, obciążające Stronę postępowania. IP ustaliła, że Beneficjent naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie projektu:

- § 30 ust. 2: poprzez niewypełnienie obowiązku wynikających z ustawy o ochronie danych osobowych i § 3 rozporządzenia MSWIA polegających na: braku dokumentu w postaci Instrukcji zarządzania sprzętem informatycznym, niepowołania administratora bezpieczeństwa informacji (wymóg Polityki Bezpieczeństwa), braku przeszkolenia pracowników zaangażowanych w realizację projektu w zakresie przetwarzania danych osobowych (wymóg Polityki Bezpieczeństwa);

- § 30 ust. 4: poprzez przekroczenie zakresu powierzanych danych osobowych - posiadanie w dokumentach danych osobowych uczestników projektu wynikających z dowodów osobistych;

- § 30 ust. 5: poprzez przekazanie przetwarzania danych osobowych w imieniu i na rzecz IP podmiotom świadczącym usługi na rzecz Beneficjenta w związku z realizacją projektu bez zawarcia stosownych zapisów w umowach;

- § 30 ust. 10 lit. e: poprzez brak dokumentu w postaci Instrukcji zarządzania sprzętem informatycznym;

- § 30 obowiązującego od 14 marca 2019 r.: w postaci naruszenia postanowień Umowy powierzenia przetwarzania danych osobowych polegających na braku przeprowadzenia szkoleń pracowników zaangażowanych w realizację projektu, w zakresie przetwarzania danych osobowych, co najmniej raz, na początku realizacji projektu, (§ 2 ust. 6), braku poinformowania powierzającego o fakcie powołania inspektora ochrony danych osobowych i przekazania jego danych kontaktowych (§ 2 ust. 7), braku okresowych (nie rzadziej niż na pół roku) przeglądów obowiązujących procedur w zakresie ochrony danych osobowych, w szczególności w kontekście ich adekwatności do zidentyfikowanego ryzyka oraz faktu przestrzegania ich przez wszystkie osoby zaangażowane. Z czynności których należało sporządzić pisemny raport (§ 2 ust. 8).

Mając na uwadze rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości IP podjęła decyzję o natychmiastowym rozwiązaniu z Beneficjentem umowy o dofinansowanie projektu. Wobec tego IP wezwała Beneficjenta do zwrotu całego dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków tj. od 11 maja 2017 r. do dnia faktycznego ich zwrotu, w terminie czternastu dni kalendarzowych od dnia doręczenia pisma. Ponadto poinformowała, że w przypadku braku dokonania zwrotu środków zostanie wszczęte postępowanie administracyjne w celu ich odzyskania.

Mając na uwadze, że Beneficjent nie dokonał zwrotu udzielonego mu dofinansowania wraz z wymagalnymi odsetkami IP wszczęła postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektu, o czym zawiadomiła Beneficjenta pismem z 11 sierpnia 2020 r.

Pełnomocnik Beneficjenta w piśmie z 22 grudnia 2020 r. stwierdził, że cel projektu został zrealizowany w związku z czym nie wystąpiła przesłanka do żądania całego zwrotu dofinansowania. Jednocześnie wniósł o dopuszczenie dowodu z rozliczenia kosztów projektów na okoliczność sposobu wydatkowania otrzymanych środków, zrealizowania szkoleń, wydatkowania środków własnych celem realizacji projektu.

Kolejnym pismem z 23 czerwca 2021 r. powołując się na ustalenia Ostatecznej informacji pokontrolnej z 19 marca 2020 r. pełnomocnik Beneficjenta podniósł, że jedynie kwoty w wysokościach [...] zł oraz [...] zostały uznane za wątpliwe. Pozostała część została prawidłowo wydatkowana na cele związane z realizowanym projektem, co wskazuje na brak podstaw do żądania całej kwoty udzielonego dofinansowania.

W dniu 30 czerwca 2021 r. IP wydał decyzję w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania i określenia terminu, od którego nalicza się odsetki. Kwota przypadająca do zwrotu została określona w łącznej wysokości [...] zł powiększonej o wysokość odsetek.

Wobec stwierdzenia, że działanie Beneficjenta doprowadziło do wydatkowania środków publicznych niezgodnie z realizowanym projektem, IP wydała decyzję zobowiązującą Beneficjenta do zwrotu dofinansowania w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Od decyzji Beneficjent złożył odwołanie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy IZ utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że przyjmuje za swoje ustalenia dokonane przez IP. W jego ocenie wykazane zostało, że Beneficjent w ramach projektu współfinansowanego z RPO WSL 2014-2020 naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie projektu w § 3 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1-3, ust. 4 i 5, § 4 ust. 1, § 11 ust. 7, § 12 ust. 1, 2, 4 i 5, § 19 ust. 1 pkt 4, § 21 ust. 7 i 8, § 30 ust. 2, 4, 5 i 10 lit. e, § 31 ust. 1 i ust. 2 pkt 3, § 36 ust. 2. Naruszył także zapisy Wytycznych [Rozdział Podrozdział 6.2., pkt 3 lit. h). Rozdział 8., Podrozdział 8.2., pkt 2) ppkt a)] oraz rozporządzenia unijne w zakresie audytu i przetwarzaniem danych osobowych, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46A/VE [art. 30 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 i 7) oraz rozporządzenie delegowanego Komisji (UE) nr 480/2014 z 3 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego [art. 25].

Wskazane naruszenia stanowią nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 i wpisują się w hipotezę normy prawnej przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jako wykorzystanie środków z naruszeniem procedur. Zgodnie z dyspozycją ww. przepisu w takiej sytuacji środki podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Beneficjent zaskarżył tę decyzję w całości wnosząc o jej uchylenie w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz Beneficjenta kosztów postępowania, w tym kosztów profesjonalnego zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zarzucił w niej naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 KPA poprzez zaniechanie podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego koniecznego do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i dowolną ocenę tak wybiórczo zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie dokumentów z kontroli realizacji projektu doposażenie sal dydaktycznych oraz potwierdzających zrealizowanie 7 kursów dokształcających. Błędnie ustalono, że doszło do zagrożenia wystąpienia szkody, albowiem wydatki zostały poczynione na cele wynikające z umowy o dofinansowanie, co uniemożliwia uznanie naruszenia przepisów za nieprawidłowość skutkującą zwrotem środków;

IZ naruszyła art. 7 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania bez ustalenia i wzięcia pod uwagę interesu publicznego i słusznego interesu strony wyrażające się w ustaleniu, że doszło do nieprawidłowości w sytuacji, gdy projekt został zrealizowany tj. dokonano doposażenia sal, a kursy zostały przeprowadzone.

Beneficjent zarzucił także naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez przyjęcie że Skarżący środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich pobrał i wykorzystał z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu w sytuacji, gdy Skarżący nie dopuścił się naruszenia tych procedur. W szczególności organ dokonał błędnej wykładni § 3 ust. 2 pkt 1 umowy o dofinasowanie poprzez przyjęcie, iż wskaźnik 80 osób o jakich tam mowa określa osoby, które zdały egzamin państwowy, w sytuacji gdy wskaźnik ten określa liczbę osób, które otrzymały zaświadczenie o ukończeniu kursu. Organ nie zastosował art. 5 Kodeksu cywilnego, w sytuacji gdy przedmiotem postępowania jest umowa o charakterze cywilnoprawnych, a zasady współżycia społecznego wobec zrealizowania głównych celu umowy winny przemawiać za odstąpieniem od żądania zwrotu całości środków.

Zakwestionował także odstąpienie od dokładnego zbadania dokumentów, w sytuacji ustalenia nieprawidłowości w próbie 10 % badanej dokumentacji, co w jego ocenie stanowi naruszenie art. 28 ust. 12 Rozporządzenia delegowane Komisji (UE) nr 480/2014 z dnia 3 marca 2014r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego

Beneficjent zarzucił także naruszenie art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (dalej: Rozporządzenie nr 1303/2013) poprzez przyjęcie, że postępowanie Beneficjenta wypełnia przesłanki uznania go za nieprawidłowość w sytuacji, gdy ocena taka nie znajduje podstaw w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, a w szczególności o ile doszło do naruszeń, to miały one charakter czysto formalny i nie doprowadziły do żadnych nawet potencjalnych szkód w budżecie ogólnym UE.

W uzasadnieniu wskazał, że aby orzec o zwrocie środków niezbędne jest wykazanie dwóch przesłanek: musi zaistnieć naruszenie procedur, a także to, że naruszenie tych procedur spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE. Spowodowanie szkody może mieć wobec tego charakter rzeczywisty, bądź jedynie potencjalny.

Organ rozpoznał jedynie część projektu polegającą na prowadzeniu szkoleń, natomiast zupełnie pominął fakt, iż część projektu polegała na doposażeniu bazy dydaktycznej. Organ w swych rozważaniach zupełnie pominął fakt, iż Beneficjent w pełni zrealizował część projektu polegającą na doposażeniu sal, co wprost wynika z złożonych protokołów kontrolnych. Na doposażenie bezy dydaktycznej do nauki zawodu przeznaczono kwotę [...] zł. Ze znajdujących się w aktach protokołów kontrolnych wynika, że w pełni wykonano tę część projektu, nie było żadnych zastrzeżeń w tym zakresie. Pomimo w pełni zrealizowanego projektu, braku nieprawidłowości i braku szkody, organ przyjął, że koniecznym jest zwrot tak wydatkowanej kwoty, choć nie wystąpiła w tej części projektu żadna przesłanka uzasadniająca żądanie zwrotu środków.

Bezspornym jest, że wszystkie kursy były realizowane. Co więcej, pomimo iż Beneficjent otrzymał tylko zaliczkę na realizację programu, z której 1/3 przeznaczył na doposażenie sal dydaktycznych, to kursy te były realizowane środkami własnymi ale okoliczność ta została zupełnie pominięta przez organ.

Zwrócił także uwagę na to, że w zakresie liczby uczestników docelowej i osiągniętej różnice są minimalne. Tymczasem organ stoi na stanowisku, że najważniejszym wskaźnikiem jest liczba osób, które uzyskały kwalifikacje w ramach pozostałych form kształcenia, której wartość docelową określono na 80, a wartość osiągnięta to 9. W tym zakresie IZ błędnie interpretuje § 3 ust 2 pkt 1 umowy o dofinansowanie poprzez uznanie, że poprzez pozyskane kwalifikacje należy rozumieć pozytywne zaliczenie egzaminu państwowego, kiedy jest to egzamin niezależny od Beneficjenta, a tym samym nie może on stanowić wytycznych do zrealizowania programu z funduszy unijnych. Beneficjent może mieć wpływ na ilość osób uczestniczących, a następnie kończących kursy, jednakże egzaminy odbywają się już po zakończeniu kursu czyli po zrealizowaniu projektu przez Beneficjenta. W związku z powyższym, za chybiony uznać należy zarzut organu, iż założone we wniosku o dofinansowanie wskaźniki nie zostały osiągnięte, a tym samym projekt nie został zrealizowany.

Nadto IZ konsekwentnie pomija fakt, iż pomimo że Beneficjent miał otrzymać [...] zł, a otrzymał [...] zł dołożył wszelkich starań aby za prawie [...] zł doposażyć sale, a za resztę kwoty zrealizować 7 różnych kursów.

W sprawie pomimo, iż organ wykrył nieprawidłowości na przyjętej próbie 10 % uczestników nie dokonał żadnej analizy w zakresie przeprowadzenie dodatkowej kontroli poza próbę, pomimo iż z powyższego zapisu wynika, iż winien wskazać jakie argumenty legły u podstaw przyjęcia przeprowadzonej próby za wystarczającą.

Istotnym jest, iż organ pomimo, że zrealizowany został w całości i bez zastrzeżeń projekt doposażenia bazy dydaktycznej do nauki zawodu, zrealizowane zostało 7 kursów dokształcających i zakwestionowane zostały jedynie kwoty [...] zł i [...] zł. uznał, że brak jest podstaw do zakwalifikowania jakichkolwiek wydatków Beneficjenta uznając, że "każdy wydatek dotknięty nieprawidłowością uznany jest za niezakwalifikowany w całości". Przy czym nie wyjaśnił dlaczego wydatki na doposażenie sal, które zostały uznane za prawidłowe, również zostały niezakwalifikowany w całości.

Organ na stronie 67 decyzji wskazuje, że podstawą do żądania zwrotu całej kwoty są liczne nieprawidłowości związane z brakami w dokumentacji. Organ zupełnie pominął w swych rozważaniach kwestię zrealizowania bądź nie zrealizowania podstawowych założeń umowy o dofinansowanie i celu, dla którego Beneficjent otrzymał środki. Jak również zupełnie pominięto sposób wydatkowania przedmiotowych kwot. Gdyby takowe ustalenia zostały poczynione, organ uznałby że zasady współżycia społecznego nie pozwalają na żądanie zwrotu całości środków.

W odpowiedzi na skargę IZ wniosła o oddalenie skargi w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Odnosząc się do zgłoszonych w skardze zarzutów IZ stwierdziła, że zebrała cały materiał dowodowy, a następnie dokonała wnikliwej jego analizy. W toku postępowania wszechstronnie zbadał wszystkie faktyczne i prawne okoliczności sprawy i dołożył wszelkich starań w celu uzyskania obiektywnych ustaleń faktycznych sprawy, na których następnie oparł rozstrzygnięcie w sprawie.

Dokumenty z kontroli realizacji projektu doposażenia sal dydaktycznych zostały włączone do akt postępowania. Także dokumenty potwierdzające zrealizowanie 7 kursów dokształcających stanowią znaczną część akt postępowania. Podjęte przez IZ rozstrzygnięcie nie miało charakteru dowolnego, lecz było wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji zarówno organu pierwszej jak i drugiej instancji (art. 11KPA).

Fakt poczynienia części wydatków w sposób zgodny z wnioskiem o dofinansowanie, zgodnie z procedurami określonymi w umowie i w Wytycznych na cele wynikające z umowy, wbrew twierdzeniom Skarżącego, nie może sanować innych nieprawidłowości.

Zadaniem IZ oraz IP jest ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej, w tym zapobieganie niewłaściwemu wydatkowaniu środków publicznych przyznanych na realizację projektów współfinansowanych z funduszy unijnych. Pojęcie szkody odnosi się do wszelkich uszczerbków w dobrach lub interesach prawnie chronionych.

W niniejszej sprawie doszło do finansowania nieuzasadnionego wydatku z funduszy UE, tj. wydatku poniesionego z naruszeniem prawa. Rozumowanie Skarżącego sprowadzające się do argumentacji, że mimo licznych nieprawidłowości IZ winna umorzyć postępowanie biorąc pod uwagę interes publiczny i słuszny interes strony, z uwagi wykonanie części projektu wypaczałoby cały system odzyskiwania środków unijnych.

Zgodnie z § 3 u.st. 2 pkt 1 umowy o dofinansowanie, Beneficjent zobowiązał się do osiągnięcia wskaźników rezultatu - Liczba osób, które uzyskały kwalifikacje w ramach pozaszkolnych form kształcenia - wartość docelowa 80, wartość bazowa

0. Beneficjent nie realizował projektu w sposób, który zmierzałby do osiągnięcia ww. wskaźników, w trakcie realizacji projektu.

Po za tym Beneficjent zobowiązał się do osiągnięcia celu projektu w postaci podniesienia, w okresie 25 miesięcy, kwalifikacji zawodowych osób dorosłych uczących się/pracujących w województwie śląskim, w zakresie: informatyki, elektryki, mechaniki, techn. pojazdów samochodowych, opiekuna medycznego, asystenta osoby niepełnosprawnej, kosmetyki, fryzjerstwa, poprzez dostosowanie zaplecza dydaktycznego placówki do zmieniających się potrzeb rynku pracy, naukę w symulowanych warunkach pracy oraz realizacje kursów kwalifikacyjnych w danym zawodzie. Beneficjent założył, że liczba osób, które uzyskają kwalifikacje w ramach pozostałych form kształcenia wyniesie 80, z czego kwalifikacje uzyskało zaledwie 9 osób.

Wskaźniki są głównym narzędziem służącym monitorowaniu postępu w realizacji założonych działań i celów projektu.

Twierdzenie przez Beneficjenta, że jako wskaźnik rezultatu winny być uwzględnione osoby, które ukończyły kurs, i którym Beneficjent wydał zaświadczenie:

- po pierwsze - przeczy przyjętym przez Beneficjenta założeniom wskazanym we wniosku o dofinansowanie;

- po drugie - powodowałoby de facto brak możliwości określenia i weryfikacji wskaźnika rezultatu, który jest nieodłącznym elementem każdego projektu o dofinansowanie ze środków UE;

- po trzecie - już wskaźniki produktu w rzeczonym projekcie są weryfikowane m.in. poprzez wydanie zaświadczenia.

Wskaźniki rezultatu to wskaźniki odpowiadające bezpośrednim efektom, następującym w trakcie oraz po realizacji projektu. Są one logicznie powiązane ze wskaźnikami produktu. Dostarczają informacji o zmianach, jakie nastąpiły po zakończeniu realizacji projektu, w porównaniu z wielkością wyjściową.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 5 Kodeksu cywilnego IZ stwierdziła, że umowa o dofinansowanie projektu ma charakter cywilnoprawny, ale specyfika takiej umowy polega na połączeniu rozwiązań konstrukcyjnych, charakterystycznych dla prawa zobowiązań z elementami prawa publicznego. To prawo publiczne, jakim jest art. 207 u.f.p., określa przesłanki zwrotu środków. Przepis ten nie odnosi się do art. 5 Kodeksu cywilnego, a co za tym idzie nie dopuszcza możliwości odstąpienia od żądania zwrotu środków z uwagi na zasady współżycia społecznego, w przypadku wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.

To zawarta umowa o dofinansowanie projektu określała prawa i obowiązki IZ i Beneficjenta, takie jak zasady, tryb i warunki przekazywania, wykorzystania i rozliczania środków dofinansowania części wydatków kwalifikowalnych poniesionych przez Beneficjenta na realizację projektu.

Zgodnie z umową o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu terminowo, w pełnym zakresie, z zachowaniem należytej staranności, odnoszącej się w szczególności do ponoszenia wydatków w sposób celowy, rzetelny, racjonalny i oszczędny oraz z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zasady optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie celów zakładanych we wniosku o dofinansowanie.

Realizacja projektu zgodnie z umową o dofinansowanie projektu stanowi kluczową procedurę obowiązującą przy wydatkowaniu środków unijnych. Z kolei naruszenie procedury stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Rady (WE) nr 1303/2013.

Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, Beneficjent realizował projekt niezgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu, wytycznymi i rozporządzeniami unijnym.

Wystąpiła szkoda realna poprzez nierozliczenie zaliczki przez Beneficjenta pobranej 11 maja 2017 r. Nieprawidłowe działanie Beneficjenta w wyniku naruszenia prawa przyczyniło się do nieuzasadnionego wydatku, skutkujące nieosiągnięciem zamierzonego celu projektu, a tym samym programu operacyjnego.

Beneficjent przywołuje okoliczność odstąpienia przez IZ od zbadania dokumentów, w sytuacji ustalenia nieprawidłowości w próbie 10% badanej dokumentacji. Kontrola została przeprowadzona na próbie dokumentów źródłowych, wybranych zgodnie z metodologią określoną w Rocznym Planie Kontroli IF na rok obrachunkowy od 1 lipca 2018 r. do 30 czerwca 2019 r. dla RFO 2014-2020. W pkt 14 ppkt a GIF wskazano, że w przypadku dokumentacji uczestników projektu zweryfikowano dokumentację 13 osób, co stanowiło 10,07% ogółu dokumentacji (z przedstawionej listy 129 uczestników). Wybór dokumentów dokonany został metodą losową z zastosowaniem interwału, która jest metodą statystyczną, opartą na założeniu, że przy określonym poziomie ufności, losowo wybrana próba elementów danej populacji będzie posiadała takie same charakterystyki, jakie występują w całej populacji, co umożliwia wyciągnięcie wniosków na temat całej populacji objętej kontrolą na podstawie danych uzyskanych z próby reprezentatywnej. Podczas kontroli wszystkie elementy populacji zostały uszeregowane alfabetycznie. Obliczono wielkość interwału (10) dzieląc wielkość populacji (129) przez wielkość próby (13). Wybrano losowo punkt startowy (5). Wybrano kolejne elementy populacji odmierzając od punktu startowego wielkość interwału, tj. dokumenty: 5, 15, 25, 35, 45, 55, 65, 75, 85, 95, 105, 115 i 125. Szczegółowej analizie poddano dokumentację 13 osób (z próby) pod kątem spełnienia kryteriów kwalifikowalności zgodnych z zapisami Szczegółowego Opisu Osi Priorytetów RPO WSL 2014-2020 (SZOOP), Regulaminu konkursu, wniosku o dofinansowanie projektu, dokumentów złożonych przez uczestników projektu na etapie rekrutacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).

W myśl art. 25 ust. 1 ustawy o zasadach realizacji, Beneficjent jest obowiązany poddać się kontroli oraz audytowi w zakresie prawidłowości realizacji projektu przeprowadzanych przez instytucję zarządzającą, instytucję pośredniczącą, instytucję wdrażającą, koordynatora EWT, wspólny sekretariat, krajowego kontrolera, a także instytucję audytową, przedstawicieli Komisji Europejskiej i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego oraz inne podmioty, uprawnione do przeprowadzania kontroli lub audytu.

Zgodnie zaś z art. 26 ust. 1 ustawy o zasadach realizacji stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości systemowej, zwanych dalej "nieprawidłowościami", powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań, o których mowa w ust. 9 lub 11.

IZ jest odpowiedzialna za przygotowanie i realizację regionalnego programu operacyjnego, w szczególności zaś do jego zadań należy m.in. prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym weryfikacja prawidłowości wydatków ponoszonych przez beneficjentów (w przypadku krajowego albo regionalnego programu operacyjnego), nakładanie korekt finansowych, a także odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w u.f.p, albo w umowie o dofinansowanie projektu, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa odpowiednio w art. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b u.f.p. w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 7, 8 i 9 lit. a ustawy o zasadach realizacji. Realizując zatem ww. zadania, instytucja zarządzająca korzysta z instrumentów prawnych zawartych w u.f.p. Jak stanowi przy tym art. 5 ust. 1 pkt 2 u.f.p., środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej są środkami publicznymi, przy czym należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, a także odsetki od tych środków, są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, co wynika z art. 60 pkt 6 u.f.p.

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądowej, jest decyzja z dnia 9 czerwca 2021 r., w której IZ zobowiązała Beneficjenta do zwrotu finansowania w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych otrzymanego na podstawie umowy z 27 marca 2017 r. nr [...], która była dwukrotnie aneksowana 25 lipca 2017 r. i 14 marca 2019 r. o dofinansowanie projektu pn. "[...] ", w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 z uwagi na naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Umowa została rozwiązana, jednakże Beneficjent nie zwrócił środków. Według IZ Beneficjent wykorzystał środki otrzymane w ramach projektu w sposób nieprawidłowy, z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., stąd też w sprawie zastosowanie znalazła norma art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

W rozpatrywanej sprawie pomiędzy stronami powstał spór co do tego, czy ze względu na naruszenie przez Beneficjenta procedur określonych w umowie o dofinansowanie IZ zasadnie zobowiązała Beneficjenta do zwrotu środków.

Przed przystąpieniem do rozpatrzenia sprawy Sąd ustalił, że IZ oraz IP dopełniła wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, a ustalony stan faktyczny. Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własny. Zaznaczyć przy tym należy, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Sąd nie dopatrzył się uchybień w czynnościach postępowania podejmowanych przez organy administracji w tej sprawie. Organom udało się wykazać, że Beneficjent nie zrealizował projektu zgodnie z deklaracją zamieszczoną we wniosku o dofinansowanie oraz umową o dofinansowanie.

Zatem dokonując kontroli zgodności z prawem skarżonej decyzji, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne przedstawione w części historycznej uzasadnienia tej decyzji, stwierdzając już w tym miejscu, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Organy wszechstronnie i prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy w sprawie, następnie przeprowadziły ocenę wszystkich dowodów łącznie. Dokonane ustalenia są przekonywujące i poparte odpowiednią argumentacją. Tym samym nieuzasadnionym jest postawiony przez Beneficjenta zarzut dokonywania dowolnej oceny dowodów.

Wymaga podkreślenia, że to Beneficjent opracował założenia i harmonogram realizacji projektu i przedstawił go do zaakceptowania IZ. Został on przyjęty do realizacji, o czym świadczy podpisanie umowy o dofinansowanie. Oznacza to więc, że za wykonanie projektu odpowiedzialny jest co do istoty Beneficjent.

We wniosku o dofinansowanie Beneficjent wskazał, że w przypadku realizacji w ramach projektu szkoleń /kursów z zakresu nabywania nowych, podwyższania lub uzupełniania kwalifikacji Wnioskodawca zapewnia, że uzyskanie kwalifikacji zostało przeprowadzone procesem walidacji i certyfikacji. Wskazane formy wsparcia kończą się egzaminem:

a)zewnętrznym, lub

b)przeprowadzonym przez Projektodawcę lub Partnera, o ile posiadają oni uprawnienia do egzaminowania w zakresie zgodnym z realizowanymi szkoleniami.

Szkolenie/kurs kończy się wydaniem uczestnikowi certyfikatu/świadectwa potwierdzającego uzyskanie kwalifikacji w zawodzie.

Nie zasługują zatem na uznanie zarzuty Beneficjenta co do tego, że wskaźnik 80 osób, o jakich mowa w umowie o dofinansowanie jest błędnie przez IZ intepretowany. Beneficjent jest profesjonalistą, ma doświadczenie w prowadzeniu działalności objętej projektem i wnioskiem o dofinansowanie. Skoro we wniosku o dofinansowanie w taki sposób określił kryterium realizacji projektu, to w sytuacji gdy okazało się one trudne do wykonania lub wręcz niewykonalne nie może na tej podstawie formułować zarzutu wobec IZ. Wyznaczając takie kryterium osiągnięcia wskaźnika realizacji projektu musiał mieć wiedzę, że jest ono realne do osiągnięcia, a skoro okazało się inaczej to nie może oczekiwać jego zmiany po realizacji projektu na taki, który jest osiągalny.

W rozpatrywanej sprawie nie jest spornym fakt, że w trakcie realizacji projektu miały miejsce nieprawidłowości. Z dokonanymi trakcie kontroli projektu ustaleniami co do stwierdzonych uchybień Beneficjent nie polemizuje.

Podnosi natomiast, że IZ wydając rozstrzygnięcie w sprawie nie wzięła pod uwagę okoliczności, że mimo ich wystąpienia projekt był zrealizowany przez Beneficjenta, czego dowodzi doposażenie sal dydaktycznych i zrealizowanie 7 kursów dokształcających.

Odnosząc się do tego zarzuty należy podnieść, po pierwsze, że z akt administracyjnych sprawy, kwestie na które zwraca uwagę Beneficjent były dostrzeżone i poddane analizie przez organ I i II instancji. Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły realizacji projektu, a ich zakres i przedmiot został szczegółowo wyjaśniony w zaskarżonej decyzji. Po drugie, Beneficjent ponosi pełną odpowiedzialność za realizację zaakceptowanego i sfinansowanego ze środków publicznych projektu (środki krajowe i europejskie). Umowa o dofinansowanie nie jest umową starannego działania, lecz jest umową celową, tj. Beneficjent otrzymał środki na realizację konkretnego celu. W tym wypadku jest to projekt pn. "[...] ", który był skierowany do 142 osób dorosłych, które z własnej inicjatywy chciały podnieść/uzupełnić swoje kwalifikacje zawodowe z wyłączeniem osób prowadzących działalność gospodarczą. Poza sporem jest to, że tak skonstruowany cel projektu nie został osiągnięty. Tak założony rezultat nie został nie został osiągnięty.

Podkreślić także należy, że celem umowy o dofinansowanie jest realizacja projektu ze środków unijnych na zasadach w niej określonych. W przedmiotowej sprawie celem tym było podniesienie kwalifikacji zawodowych w zakresie: informatyki, elektryki, mechaniki, techniki pojazdów samochodowych, opiekuna medycznego, asystenta osób niepełnosprawnych, kosmetyki, fryzjerstwa, poprzez dostosowanie zaplecza dydaktycznego placówki do zmieniających się potrzeb rynku pracy, naukę w symulowanych warunkach pracy oraz realizację kursów kwalifikacyjnych w danym zawodzie.

Z części B.2 Wniosku o dofinansowanie projektu wynika, iż Beneficjent założył osiągnięcie następujących wskaźników:

- Liczba osób uczestniczących w pozaszkolnych formach kształcenia - 102 (42K);

- Liczba osób objętych szkoleniami z kompetencji cyfrowych - 12 (2K);

- Liczba osób uczestniczących w szkolnych formach kształcenia - 40 (40K);

- Liczba osób, które uzyskały kwalifikacje w ramach pozaszkolnych form kształcenia

- 80 (32K).

We wniosku o dofinansowanie projektu wyznaczył osiągnięcie dwóch szczegółowych kryteriów dodatkowych w postaci uwzględnienia na każdym etapie realizacji projektu zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zasadę równości szans kobiet i mężczyzn oraz spełnienia wymogu, iż co najmniej 28% uczestników stanowią osoby uczestniczące w szkolnych formach kształcenia w ramach projektu. Ze spełnieniem powyższych kryteriów wiązało się przyznanie premii punktowej w trakcie oceny merytorycznej złożonego wniosku, w powyższym przypadku 1 pkt za spełnienie pierwszego kryterium oraz 5 pkt za spełnienie drugiego kryterium dodatkowego.

Zgodnie z § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu: "Beneficjent zobowiązuje się do osiągnięcia następujących wskaźników produktu na zakończenie realizacji projektu:

1) nazwa wskaźnika: Liczba osób objętych szkoleniami/doradztwem w zakresie kompetencji cyfrowych (osoby) wartość docelowa; 12

2) nazwa wskaźnika: Liczba osób uczestniczących w pozaszkolnych formach kształcenia w programie (osoby) wartość docelowa; 102

3) nazwa wskaźnika: Liczba osób uczestniczących w szkolnych formach kształcenia w programie (osoby) wartość docelowa; 40".

Dodatkowo, zgodnie z jej § 3 ust. 2: "Beneficjent zobowiązuje się do osiągnięcia następujących wskaźników rezultatu: 1) nazwa wskaźnika: Liczba osób, które uzyskały kwalifikacje w ramach pozaszkolnych form kształcenia (osoby), wartość docelowa 80 (...)" oraz ust. 4: "Beneficjent zobowiązuje się do realizacji projektu w zakresie określonym i zatwierdzonym we wniosku, w sposób, który zapewni osiągnięcie i utrzymanie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu zakładanych we wniosku w trakcie realizacji oraz w okresie trwałości projektu".

Tymczasem na podstawie osiągniętych przez Beneficjenta w projekcie wskaźników stwierdzić należy, że nie realizował on projektu, w sposób, który zmierzałby do osiągnięcia wskaźników produktu i rezultatu, zakładanych we wniosku w trakcie jego realizacji, co stanowiło naruszenie § 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 4 umowy o dofinansowanie projektu. W zasadzie żaden ze wskaźników został osiągnięty, tj.:

1. w zakresie wskaźników produktu:

- Liczba osób objętych szkoleniami/doradztwem w zakresie kompetencji cyfrowych, wartość docelowa - 12 osób, wartość osiągnięta - 11 osób;

- Liczba osób uczestniczących w pozaszkolnych formach kształcenia w programie, wartość docelowa - 102 osoby, wartość osiągnięta 91 osób;

- Liczka osób uczestniczących w szkolnych formach kształcenia w programie, wartość docelowa - 40 osób, wartość osiągnięta - 25 osób.

2. W zakresie osiągnięcia wskaźnika rezultatu:

- Liczba osób, które uzyskały kwalifikacje w ramach pozostałych form kształcenia, wartość docelowa - 80 osób, wartość osiągnięta - 9 osób.

Skoro zatem nie został osiągnięty cel i rezultat projektu, to tym samym nie doszło do wykonania umowy o dofinansowanie i brak jest podstaw do częściowego uznania jego realizacji. Zgodzić się tutaj należy z IZ, że z faktu poczynienia części wydatków w sposób zgodny z wnioskiem o dofinansowanie, procedurami określonymi w umowie nie może poprawiać czy taktować jako nieistniejące inne nieprawidłowości.

Beneficjent podpisując umowę o dofinansowanie projektu;

- zobowiązał się do realizacji projektu w zakresie określonym i zatwierdzonym we wniosku o dofinansowanie, w taki sposób, który zapewni osiągnięcie i utrzymanie celów (§ 3 ust. 4),

- zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, zgodnie z obowiązującym regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, uszczegółowienia, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego (§ 4 ust. 1),

- oświadczył, iż zapoznał się z treścią Wytycznych oraz zapisami SzOOP i zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z ich zapisami (§ 4 ust. 2),

- zobowiązał się do realizacji zadań w okresie, zgodnym z okresem realizacji projektu (§ 7 ust. 2),

- zobowiązał się do osiągnięcia wskaźników produktu i rezultatu założonych we wniosku o dofinansowanie projektu w trakcie jego realizacji oraz na zakończenie jego realizacji (§ 3 ust. 1 pkt 1-3, ust. 2 pkt 1-3 oraz ust. 3),

- zobowiązał się do realizacji projektu na podstawie aktualnego i zatwierdzonego wniosku (§ 10 ust. 4),

- zobowiązał się przedstawić rozliczenie otrzymanych transz dofinansowania, w formie wniosków o płatność (§ 36 ust. 2), przy czym złożenie drugiego i kolejnych wniosków o płatność następuje zgodnie z harmonogramem płatności, w terminie 10 dni roboczych od zakończenia okresu rozliczeniowego (§12 ust. 2).

Tymczasem w trakcie realizacji umowy o dofinansowanie stwierdzono naruszenie:

§ 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 umowy o dofinansowanie - "Beneficjent zobowiązuje się do osiągnięcia następujących wskaźników produktu na zakończenie realizacji projektu: nazwa wskaźnika: Liczba osób objętych szkoleniami/doradztwem w zakresie kompetencji cyfrowych [osoby] wartość docelowa 12, Liczba osób uczestniczących w pozaszkolnych formach kształcenia w programie [osoby] wartość docelowa 100, Liczba osób uczestniczących w szkolnych formach kształcenia [osoby] wartość docelowa 40",

§ 3 ust. 2 pkt 1 umowy o dofinansowanie - "Beneficjent zobowiązuje się do osiągnięcia następujących wskaźników rezultatu: nazwa wskaźnika: Liczba osób, które uzyskały kwalifikacje w ramach pozaszkolnych form kształcenia [osoby] wartość docelowa 80 (...)",

§ 3 ust. 4 umowy o dofinansowanie - "Beneficjent zobowiązuje się do realizacji projektu w zakresie określonym i zatwierdzonym we wniosku, w sposób, który zapewni osiągnięcie i utrzymanie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu zakładanych we wniosku w trakcie realizacji (...)"

§ 3 ust. 5 umowy o dofinansowanie - "Na wezwanie IP Beneficjent zobowiązuje się do przedstawienia dokumentów/ oświadczeń związanych z realizacją projektu (...)";

§ 4 ust. 1 umowy o dofinansowanie -"Beneficjent zobowiązuje się do realizacji projektu z należytą starannością (...), zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, uszczegółowienia, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego";

§ 11 umowy o dofinansowanie – na wezwanie IP Beneficjent przedkłada dokumenty związane z realizacją projektu (...) w tym w szczególności: dokumenty wykazane we wniosku o płatność (..,)";

- § 12 ust. 1 umowy o dofinansowanie - "Beneficjent składa pierwszy wniosek o płatność (...) w terminie 10 dni roboczych od zakończenia okresu rozliczeniowego (...)";

§ 12 ust. 2 umowy o dofinansowanie - "Beneficjent składa drugi i kolejne wnioski płatność zgodnie z harmonogramem płatności (...), w terminie do 10 dni roboczych od zakończenia okresu rozliczeniowego";

§ 12 ust. 4 umowy o dofinansowanie - "W przypadku stwierdzenia błędów w złożonym wniosku o płatność, IP wzywa Beneficjenta do poprawienia lub uzupełnienia wniosku lub złożenia dodatkowych wyjaśnień w wyznaczonym terminie (...)";

- § 12 ust. 5 umowy o dofinansowanie - "Beneficjent zobowiązuje się do usunięcia błędów lub złożenia pisemnych wyjaśnień w wyznaczonym przez IP terminie. W przypadku niedotrzymania ww. terminu mają zastosowanie przepisy § 34 niniejszej umowy [rozwiązanie umowy];

§ 19 ust. 1 pkt 4 umowy o dofinansowanie - "Beneficjent zobowiązuje się do przedstawienia na pisemne wezwanie IP wszelkich informacji i wyjaśnień związanych z realizacją projektu, w terminie określonym w wezwaniu w tym kopii dokumentów poświadczonych "za zgodność z oryginałem";

§ 21 ust. 7 umowy o dofinansowanie - "Beneficjent zapewnia podmiotom, o których mowa w ust. 1, prawo wglądu we wszystkie dokumenty związane, jak i niezwiązane z realizację projektu, o ile jest to konieczne do stwierdzenia kwalifikowalności wydatków w projekcie oraz zapewnia dostęp do pomieszczeń i terenu realizacji projektu, dostęp do związanych z projektem systemów teleinformatycznych i udziela wszelkich wyjaśnień dotyczących realizacji projektu";

§ 21 ust. 8 umowy o dofinansowanie - "W przypadku powierzenia wykonawcom zewnętrznym, nie będącym personelem projektu, realizacji działań merytorycznych przewidzianych w ramach danego projektu Beneficjent zastrzega w umowie z wykonawcą prawo wglądu do dokumentów wykonawcy związanych z realizowanym projektem":

§ 30 ust. 2 umowy o dofinansowanie - "Przy przetwarzaniu danych osobowych Beneficjent przestrzega zasad wskazanych w niniejszym paragrafie, w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (...) oraz w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentacji przetwarzania danych osobowych oraz warunków technicznych i organizacyjnych, jakim powinny odpowiadać urządzenia i systemy informatyczne służące do przetwarzania danych osobowych (...), zwanym dalej "rozporządzeniem MSWIA"";

- § 30 ust. 4 umowy o dofinansowanie - "Zakres powierzanych danych osobowych określa załącznik nr 11 niniejszej umowy (•••)";

§ 30 ust. 5 umowy o dofinansowanie - "IP umocowuje Beneficjenta do dalszego powierzenia przetwarzania danych osobowych w imieniu i na rzecz IP podmiotom świadczącym usługi na rzecz Beneficjenta w związku z realizacją niniejszego projektu. Powierzenie przetwarzania danych osobowych podmiotom (...) odbywa się na podstawie umów zawieranych na piśmie";

- § 30 ust. 10 lit. e umowy o dofinansowanie - "Beneficjent (...) w szczególności zobowiązany jest do prowadzenia dokumentacji opisującej sposób przetwarzania danych osobowych, w skład której wchodzą Polityka bezpieczeństwa oraz Instrukcja zarządzania systemem informatycznym służącym do przetwarzania danych osobowych (...)";

§ 31 ust. 1 umowy o dofinansowanie - "Beneficjent jest zobowiązany do wykonywania obowiązków informacyjnych i promocyjnych zgodnie z zapisami Rozporządzeń oraz zgodnie z instrukcjami i wskazówkami zawartymi w załączniku nr 14 do umowy";

§ 31 ust. 2 pkt 3 umowy o dofinansowanie - "Beneficjent jest zobowiązany w szczególności do umieszczania opisu projektu na stronie internetowej, w przypadku posiadania strony internetowej";

§ 36 ust. 2 umowy o dofinansowanie - "Beneficjent zobowiązuje się przedstawić rozliczenie otrzymanych transz dofinansowania, w formie wniosku o płatność".

Wobec tego nie ulega wątpliwości, że realizacja projektu odbywała się z naruszeniem procedur. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że w art. 184 u.f.p. ustawodawca abstrahuje od tego, jaki charakter prawny powinny mieć owe procedury, natomiast kluczowe znaczenie ma tu określenie, zgodnie z którym procedury te obowiązują przy wykorzystaniu środków finansowych. O naruszeniu procedur w rozumieniu tego przepisu świadczy każde uchybienie zobowiązań ciążących na beneficjencie udzielonego mu dofinansowania, w tym kontraktowych (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1607/18).

W niniejszej sprawie procedury, których naruszenie stanowiło podstawę do orzeczenia o obowiązku zwrotu dofinansowania zawarte zostały w postanowieniach umowy o dofinansowaniu projektu. Warto w tym miejscu przywołać pogląd NSA wyrażony w wyroku z 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1378/21., z którego wynika, że art. 184 ust. 1 u.f.p. w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w zakresie w jakim przepisy te przewidują obowiązek zwrotu środków wykorzystanych z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu, w tym w szczególności przewidzianych w umowie o dofinansowanie, stanowi konsekwencję naruszenia zasady pacta sunt servanda. Wobec tego IZ orzekająca w sprawie w sposób uprawniony uznała, że doszło do naruszenia procedur zawartych w umowie o dofinansowanie.

Zasadnie również przyjęła także, że na skutek naruszenia wskazanych postanowień umowy o dofinansowanie mogło dojść do powstania szkody w budżecie UE (art. 2 pkt 26 rozporządzenia nr 1303/2013). Stwierdzenie naruszenia procedur określonych w umowie o dofinansowanie implikowało zaś konieczność wydania decyzji na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 u.f.p. Niewypełnienie przez stronę postanowień umowy powoduje bowiem po stronie organu konieczność odzyskiwania przez organ kwot podlegających zwrotowi (wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1271/18) i to wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków. Przepis art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. zawiera jednoznaczne unormowanie w tym zakresie i IZ nie ma możliwości niezastosowania ww. regulacji i odstąpienia od przewidzianych w niej zasad naliczania odsetek.Należy przy tym podkreślić, że przystąpienie do realizacji projektów finansowanych w ramach programów operacyjnych jest dobrowolne, jednakże zawarcie umowy wiąże się nie tylko z nabyciem przez beneficjenta odpowiednich uprawnień, ale także nakłada na beneficjenta szereg obowiązków, które beneficjent zobowiązał się przestrzegać, w tym obowiązki związane z dysponowaniem środkami publicznymi, które beneficjent bierze na siebie z chwilą przystąpienia do umowy o dofinansowanie projektu (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt I GSK 873/18).

Jak stwierdza NSA, wykładnia wszelkich przepisów i uregulowań krajowych, które są podstawą nakładania na beneficjenta przez instytucje zarządzające programami operacyjnymi korekt oraz wydawania decyzji o zwrocie, powinna być dokonywana z uwzględnieniem faktu, że zasadniczą przesłanką nakładania korekt i żądania zwrotu jest rzeczywisty albo potencjalny, nieuzasadniony wydatek z budżetu UE. Warunkiem nałożenia korekty jest więc wykazanie związku przyczynowego między stwierdzonym naruszeniem prawa, a rzeczywistą lub potencjalną szkodą w budżecie UE. Konieczne jest zatem przeprowadzenie takiej operacji myślowej, w której zaprezentowane zostanie logiczne następstwo zdarzeń zapoczątkowanych naruszeniem prawa, a zakończonych finansowaniem lub możliwością finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu UE. Tylko w takiej sytuacji można bowiem mówić o "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 4/19). Szkoda powstaje niejako automatycznie, gdy beneficjent otrzymujący dofinansowanie realizuje projekt niezgodnie z prawem, a przy tym do powstania szkody w budżecie UE nie jest wymagane powstanie faktycznego uszczerbku majątkowego - wystarczy sama możliwość jego wystąpienia (por. Wyrok WSA w Łodzi z 8 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 937/15). Przy ocenie nieprawidłowości szkoda nie musi być konkretną stratą finansową. Wystarczy samo tylko wykazanie, że określone nieprawidłowości, powstałe wskutek zachowania się beneficjenta, mogły jedynie (choć wcale nie musiały) narazić ogólny budżet UE na uszczerbek, nawet bliżej niewykazany ("potencjalny") (Wyrok WSA w Kielcach z 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Ke 249/19). Zatem w rozpatrywanej sprawie wobec nie wykonania postanowień umowy o dofinansowanie może być oceniane w kategoriach wyrządzenia szkody w budżecie UE. Stąd też przyjęta przez Beneficjenta wykładnia art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. i sformułowane na tej podstawie stanowisko co do braku podstaw do wydania decyzji orzekającej o zwrocie kwoty dofinansowania wraz z odsetkami, nie zasługuje na uwzględnienie.

Wobec powyższego Sąd podziela stanowisko IZ co do tego, że w rozpatrywanej sprawie ma miejsce naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. i utożsamiać je należy z naruszeniem umowy o dofinansowanie, w tym przez niezrealizowanie projektu objętego tą umową.

Sąd nie zgadza się z zarzutem Beneficjenta, że celem ustalenia sposobu realizacji projektu organy powinny przeprowadzić kontrolę całej dokumentacji projektu, a nie formułować wnioski na podstawie kontroli 10,07% ogółu dokumentacji (z przedstawionej listy 129 uczestników). W ocenie Sądu przyjęta przez IP metodologia wyboru próbki dokumentacji do badań pozwoliła na dokonanie obiektywnych ustaleń nie tylko co do prowadzenia niezbędnej dokumentacji, ale także pozwalała na ocenę realizacji projektu, w tym umowy na dofinansowanie z punktu widzenia osiągnięcia pożądanych efektów.

Uwzględniając powyższe Sąd za uprawnione uznał rozstrzygnięcie podjęte przez IZ w zaskarżonej decyzji. Jak wynika z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. W myśl art. 184 ust. 1 u.f.p., wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Przy tym, za inne procedury, o których mowa w wyżej cytowanym art. 184 u.f.p, uważa się procedury zarówno wynikające z aktu prawa powszechnie obowiązującego, jak również reguły postępowania, obowiązujące przy wykorzystaniu środków pomocowych, w tym procedury określone w umowie o dofinansowanie, zawierającej m.in. prawa i obowiązki beneficjenta oraz zasady dofinansowania projektu. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie należy traktować jak naruszenie procedur, o którym mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. (wyrok NSA z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 486/16, wyrok NSA z 22 stycznia 2015 r. o sygn. akt II GSK 2004/13).Zaznaczyć należy, że użyte pojęcie "procedury" ma szerokie znaczenie, co jest uzasadnione szczególnymi regułami ostrożności przy dysponowaniu środkami publicznymi. W doktrynie podnosi się, że ustawodawca posługując się nieostrym pojęciem procedury, miał na celu uwzględnienie wszelkich umów, regulacji i przepisów, do których stosowania zobowiązane będą organy państwa oraz inne instytucje uczestniczące w systemie wydatkowania środków europejskich. Termin "procedura" nie posiada bowiem definicji legalnej, jego zakres zaś jest bardzo pojemny (określić ją można np. jako "unormowany przepisami, zwyczajami sposób prowadzenia, załatwiania jakiejś sprawy" - por. M. Szymczak (red.), Słownik języka polskiego, t. 2, Warszawa 1988, s. 926). Katalog przepisów wypełniających dyspozycję art. 184 ust. 1 u.f.p. jest w związku z tym szeroki, otwarty i - z uwagi na cykliczność tzw. perspektyw finansowych UE oraz środków przekazywanych przez państwa EFTA - zmienny. Można wyrazić pogląd, że mieszczą się w nim normy postępowania związane z wykorzystaniem środków europejskich, które mogą mieć zarówno charakter proceduralny, jak też ustrojowy lub materialny. Można sformułować dalej idący wniosek, a mianowicie że jest to celowy zabieg ustawodawcy zmierzający do powstania sytuacji, w której to każde naruszenie obowiązujących procedur będzie wypełniało przesłankę warunkującą podjęcie działania przez instytucję odpowiedzialną przedmiotowo za rozstrzygnięcia w zakresie zwrotu środków, ocena stanu faktycznego i prawnego może zaś zostać dokonana w oparciu na uznaniu administracyjnym (por. W. Miemiec, w: Europejskie bezzwrotne źródła finansowania, s. 170). Tak określonemu założeniu odpowiada ugruntowany już orzecznictwie sądów administracyjnych szeroki zakres znaczeniowy "procedury", obejmujący zarówno przepisy prawa powszechnie obowiązującego, jak też wytyczne i różnorodne regulacje wynikające z systemów realizacji programów operacyjnych oraz umowy zawarte z beneficjentami (wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1546/12, wyrok NSA z 8 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 249/13; por. W. Misiąg (red.), Ustawa o finansach publicznych (w:) W. Misiąg (red.), Ustawa o finansach publicznych. Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2019, Komentarz do art. 184, Teza 6). Wobec tego przez naruszenie procedur rozumie się m.in. realizowanie projektu niezgodnie z zasadami określonymi w umowie o dofinansowanie. Zatem, to umowa o dofinansowanie opracowana w ramach systemu realizacji programu operacyjnego oraz wytyczne są dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich. Niedotrzymanie zaś warunków umowy, zobowiązuje organ do wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1607/18; wyrok NSA z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt I GSK 1016/18; por. wyrok NSA z dnia 17 października 2019 r., I GSK 1384/18; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt I SA/OI 37/20; wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1119/19).

Reasumując, mimo że Beneficjent zawarł skutecznie umowę o dofinansowanie, nie zrealizował w ramach projektu zadań, nie osiągnął żadnych wskaźników rezultatu i produktu oraz nie celu projektu. Skoro nie budzi wątpliwości, że Beneficjent nie wypełnił określonych w umowie o dofinansowanie obowiązków, jakie przyjął do realizacji podpisując umowę to tym samym zasadnie IZ przyjęła, że naruszył obowiązujące go procedury i w sprawie zaistniała sytuacja, o jakiej mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Skutkowało to obowiązkiem wydania decyzji o zwrocie środków, zgodnie z regułami wskazanymi w art. 207 u.f.p., skoro Beneficjent, mimo wezwania w trybie art. 207 ust., 8 pkt 1 u.f.p., nie zwrócił wszystkich wymagalnych należności. Nie budzi wobec tego wątpliwości, że zasadnie Beneficjent wezwany został przez IZ do zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania (art. 207 ust. 8 pkt 1 u.f.p.) a następnie po bezskutecznym upływie tego terminu wydano decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków (art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p.).

Z powyższych też powodów Sąd stwierdził, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia ani w niepodważonym stanie faktycznym sprawy, ani też w racjach prawnych, a tym samym zaistniała podstawa do uznania, że stanowisko IZ nie narusza przepisów prawa w sposób, który miał lub mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a., i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej .