Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 719/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 5 pkt 1,  art. 54 par. 1,6
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 14 ust. 2,  art. 14a
journal: Dz.U. 2022 poz 166
law: Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz–Rajchman (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Kieres Asesor WSA Iwona Solatycka po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi: M. F. i J. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2022 r. nr 0201-IEE1.711.146.2022.AB w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną: oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. F. i J. F. (dalej jako: strona, skarżący, podatnicy) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej jako DIAS, organ odwoławczy) z dnia 12 sierpnia 2022 r., nr 0201-IEE1.711.146.2022.AB, uchylające w całości postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we Wrocławiu (dalej jako: NUS, organ I instancji, organ egzekucyjny), z dnia 5 maja 2022 r., nr 0229-SEE.050.1.2021_3.BA.34045.2022, w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną dotyczącą otwarcia i przeszukania pomieszczeń, znajdujących się w D. przy ul. [...] i uznające skargę na czynność egzekucyjną za zasadną.

Jak wynika z akt sprawy zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało doręczone skarżącym po dwukrotnym awizowaniu w dniach 11 grudnia 2020 r. i 21 grudnia 2020 r. została doręczona w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 25 grudnia 2020 r.

W dniu 10 grudnia 2020 r. organ egzekucyjny przystąpił do czynności przeszukania, której dokonała komisja składającą się z trzech poborców skarbowych przy uczestnictwie pogotowia ślusarskiego, usługi lawetą oraz policjantów z Komisariatu Policji w D. W wyniku przeszukania dokonano odbioru samochodu marki [...]. W dniu 14 grudnia 2020 r. ponownie dokonano przeszukania pomieszczeń w przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia 17 grudnia 2020 r. złożono skargę na szereg czynności egzekucyjnych, po rozpoznaniu której NUS postanowieniem z dnia 22 lutego 2021 r. skargę oddalił. Postanowienie to zostało uchylone przez organ odwoławczy z uwagi na objęcie jednym rozstrzygnięciem skarg na kilka czynności egzekucyjnych dokonanych w różnych datach. Postanowienia NUS z dnia 27 maja 2021 r. oraz 20 sierpnia 2021 r. ponownie zostały uchylone, ponieważ odpowiednio organ pierwszej instancji wydał jedno postanowienie choć w postępowaniu występowały trzy strony postępowania, w drugim zaś dostrzeżono braki w ustaleniach faktycznych sprawy.

W dniu 5 maja 2022 r. organ egzekucyjny oddalił skargę na otwarcie i przeszukanie pomieszczeń znajdujących się w miejscowości D. przy ul. [...] w dniach 10 i 14 grudnia 2020 r.

Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy uchylił w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i uznał skargę na czynność egzekucyjną za zasadną.

DIAS wskazał, iż o wydanym rozstrzygnięciu zdecydował fakt, że organ pierwszej instancji nie doręczył skarżącemu prawidłowo odpisu tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu nieruchomości. Wyjaśnił, iż stanowisko organu egzekucyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 5 maja 2022 r. według którego adresem zamieszkania obojga skarżących w grudniu 2020 r. był adres ul. [...], [...] D. było częściowo nieprawidłowe. W dacie wysłania, awizowania i uznania przesyłki za doręczoną w trybie tzw. fikcji doręczenia miejsce zamieszkania pod tym adresem miała tylko skarżąca. W ocenie organu odwoławczego organ egzekucyjny doręczając skarżącej w grudniu 2020 r. odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomienie o zajęciu nieruchomości pod wskazany adres postąpił prawidłowo, gdyż jest to adres wskazany w urzędowej ewidencji podatników i płatników.

Organ przypomniał, iż zawiadomienie o zajęciu nieruchomości wraz z odpisami tytułów wykonawczych skierowano do skarżących na adres ul. [...], D., [...] M. Przesyłka po dwukrotnym awizowaniu 11 grudnia 2020 r. i 21 grudnia 2020 r. została doręczona w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 25 grudnia 2020 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki nie zostało opatrzone informacją o wyprowadzeniu się adresata czy też, iż jest on nieznany pod tym adresem.

W związku z powyższym organ odwoławczy odniósł się do zarzutu strony dotyczącego braku skutecznego doręczenia pism organu egzekucyjnego na skutek kierowania ich na nieprawidłowy adres zamieszkania, tj. inny niż ostatni znany wierzycielowi i zarazem organowi egzekucyjnemu adres w W. stwierdzając, iż adres na który doręczono zawiadomienie o zajęciu nieruchomości, to jedyny adres zobowiązanej o jakim organ miał wiedzę. W odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 19 stycznia 2022 r. skarżąca wyjaśniła, iż od listopada 2015 r. do dziś adresem zamieszkania i adresem do korespondencji podatniczki jest adres na terytorium Z., na co przedłożyła szereg dokumentów.

DIAS argumentował, iż skarżąca nie zgłaszała organom podatkowym zmiany adresu, zaś zgodnie z Centralnym Rejestrem Podmiotów Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP) adresem rejestracyjnym pozostaje od dnia 23 lipca 2011 r.: ul. [...] w D. O zmianie miejsca zamieszkania NUS został przez skarżącą poinformowany po raz pierwszy, po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, w zarzutach na postępowanie egzekucyjne z dnia 1 marca 2021 r. Postępowanie podatkowe wobec skarżącej toczyło się zaś od dnia 16 marca 2015 r.

W ocenie organu drugiej instancji, skoro zatem jedyny ujawniony organowi podatkowemu (egzekucyjnemu) adres to ww. adres figurujący w systemie ewidencyjnym podatników i płatników, to doręczenie odpisów tytułów wykonawczych na ten adres było prawidłowe i znajduje oparcie w przepisach o doręczeniach zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym w art. 42 – 44 k.p.a. Niedopełnienie przez podatnika obowiązku aktualizowania danych, wynikającego ze zmiany miejsca zamieszkania o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 13 października 2015 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2022 r. poz. 166, dalej: u.z.e.), w tym złożenie formularza aktualizacyjnego ZAP-3 nie może wywoływać skutku w postaci niestosowania przepisów k.p.a. o doręczeniach. Skoro bowiem prawodawca przewidział specjalny system ewidencyjny podatników i płatników służący organom podatkowym i prowadzonym przez nie postępowaniom, to organy nie mogą posiłkować się innymi danymi, gdyż godziłoby to w cel i istotę tej ewidencji.

Nie podzielił DIAS stanowiska skarżącej, iż wskazywanie adresu zamieszania na terytorium W. w korespondencji procesowej w postępowaniu cywilnym i karnym spełnia warunki skutecznego poinformowania organu podatkowego o nowym adresie zamieszkania podkreślając w tym zakresie różne role, kompetencje i uprawnienia NUS działającego w tych postępowaniach na podstawie odrębnych przepisów prawa, które należy istotnie rozgraniczyć od roli, kompetencji i uprawnień NUS jako organu podatkowego.

Wskazując na charakter postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną organ drugiej instancji stwierdził, iż sama czynność przeszukania została przeprowadzona prawidłowo, zakończono ją podpisaniem protokołu.

Strona nie zgodziła się z rozstrzygnięciem DIAS, zarzucając w skardze złożonej na postanowienie organu odwoławczego naruszenie przepisów prawa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

1. Art. 27 § 1a jest ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w zakresie zarzutu skarżącej dotyczącego nieuprawnionego przyjęcia przez organ, że adres zamieszkania skarżących znajduje się w D. przy ul. [...], podczas gdy wierzyciel oraz organ egzekucyjny dysponują co najmniej od roku 2018 wiarygodną informacją, wynikającą między innymi z postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym we W. pod sygn. akt [...] z powództwa Skarbu Państwa – Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we Wrocławiu przeciwko skarżącym z tzw. skargi pauliańskiej, jak również z postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym dla W. – K. we W., pod sygn. akt [...] z udziałem organu egzekucyjnego jako oskarżyciela posiłkowego, a ponadto z powszechnie dostępnych baz danych, w tym informacji o wymeldowaniu obojga skarżących z adresu przy ul. [...] w D. na długo przed rokiem 2020 prowadzonej przez Wójta Gminy D., iż adresem zamieszkania skarżących od roku 2015 pozostaje [...], P., [...], W. i w konsekwencji nieuprawnionego uznania, iż ostatnim znanym organowi egzekucyjnemu adresem zamieszkania skarżącej był adres polski, tj. w D. przy ul. [...];

2. Art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż nastąpiło skuteczne doręczenie korespondencji kierowanej do skarżących, podczas gdy z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, iż organ egzekucyjny dysponował co najmniej od 2018 r. wiarygodną informacją, wynikającą między innymi z postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym we W. pod sygn. akt [...] z powództwa Skarbu Państwa – Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we Wrocławiu przeciwko skarżącym z tzw. skargi pauliańskiej, jak również z postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym dla W. – K. we W., pod sygn. akt [...] z udziałem organu egzekucyjnego jako oskarżyciela posiłkowego, a tym samym posiadał wiedzę, iż adres na który wysyłana jest korespondencja nie jest prawidłowy, co uniemożliwiało zastosowanie w niniejszej sprawie trybu doręczenia zastępczego;

3. Art. 36 § 3 i 4 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, iż skarżący nie wykonali obowiązku niezwłocznego zawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca zamieszkania lub siedziby i w konsekwencji uznanie, iż korespondencja kierowana do skarżących została skutecznie doręczona w trybie doręczenia zastępczego, podczas gdy organ egzekucyjny nie doręczył skutecznie skarżącym odpisów tytułów wykonawczych ani wezwania do zapłaty, jak również zawiadomienia o wszczęciu egzekucji administracyjnej i tym samym nie pouczył skarżącej o obowiązku niezwłocznego zawiadomienia organu o zmianie przez nią miejsca zamieszkania, a także o skutkach niewykonania ww. obowiązku.

W oparciu o podniesione zarzuty strona wniosła o uchylenie w całości rozstrzygnięć organów obydwu instancji.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022, poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Następnie podkreślić należy, że Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Skargę należało oddalić.

Przedmiotem kontroli Sądu było w niniejszej sprawie postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie uznania za zasadną skargi na czynność egzekucyjną w postaci otwarcia i przeszukania pomieszczeń znajdujących się w miejscowości D. przy ul. [...] w dniach 10 i 14 grudnia 2020 r.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. z uwagi na wszczęcie postępowania egzekucyjnego przed datą wejścia w życie przepisów nowelizujących (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.). Tym samym w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania wskazywany przez stronę skarżącą w skardze przepis art. 27 § 1a u.p.e.a. a zarzut w tym zakresie i wspierająca go argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. W sprawie skargi postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.).

Skarga na czynność egzekucyjną zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., jest środkiem służącym kontroli prawidłowości stosowania w postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Definicję legalną pojęcia "czynności egzekucyjnych" zawiera przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. W świetle tego unormowania są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Ustawowa definicja środka egzekucyjnego zawarta jest w art. 1a pkt 12 u.p.e.a.

W ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne możliwe jest zbadanie zgodności z prawem oraz prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym tego, czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny w świetle przepisów u.p.e.a. Nie budzi wątpliwości zarówno w judykaturze, jak i w piśmiennictwie, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia (por. wyrok NSA z 5 maja 2021 r., III FSK 91/21; podobnie w wyrokach NSA z 16 lutego 2021 r., I GSK 557/18; z 22 grudnia 2020 r., II FSK 2259/18; z 22 grudnia 2020 r., II FSK 2177/18; z 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1200/18, jak również w piśmiennictwie: P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54.; C. Kulesza [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 54.).

Jak wynika z art. 32 u.p.e.a. organ egzekucyjny lub egzekutor przystępujący do czynności egzekucyjnych ma obowiązek doręczenia zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu egzekucyjnego ma doniosłe znaczenie, bowiem zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., to właśnie z momentem doręczenia odpisu tytułu wykonawczego następuje wszczęcie egzekucji administracyjnej, jak również rozpoczyna bieg termin na wniesienie zarzutów. Co prawda w art. 26 § 1 pkt 2 ustawodawca wskazał, że za datę wszczęcia egzekucji uznaje się także doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jednak dotyczy to sytuacji, gdy data doręczenia zawiadomienia jest wcześniejsza, niż data doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Przepis ten w istocie rozstrzyga, którą z dat należy uznać za datę wszczęcia egzekucji. Nie ulega natomiast wątpliwości, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu jest konieczne dla skuteczności wszczęcia egzekucji. Innymi słowy, wszczęcie egzekucji zawsze wymaga doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Jak zatem wynika z powyższego, doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego jest warunkiem koniecznym uznania, że doszło w ogóle do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego oznacza w rezultacie, że nie doszło do wszczęcia egzekucji, zaś następstwem tego jest brak podstaw prawnych do podejmowania jakichkolwiek działań i czynności egzekucyjnych (por. wyrok WSA w Lublinie z 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 1032/12). Stwierdzenie przez organ braku doręczenia tytułu wykonawczego musi prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego w każdym jego stadium – i to niezależnie czy nastąpi to w wyniku uwzględnienia zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), czy w wyniku analizy podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.). W jednym i w drugim przypadku kwalifikacja prawna takiego stanu rzeczy jest ta sama – niedopuszczalność egzekucji administracyjnej (wyroki: WSA w Warszawie z 3 lutego 2016., sygn. akt III SA/Wa 982/15, WSA w Poznaniu z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1450/16,WSA w Krakowie, z 26 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 60/20).W orzecznictwie zwraca się przy tym uwagę na konieczność doręczenia bezpośrednio zobowiązanemu zarówno upomnienia, jak i tytułu wykonawczego (wyroki: NSA z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 2327/10 i II FSK 2328/10, wyrok WSA w Warszawie z 7 lipca 2005r., sygn. akt III SA/Wa 1122/05, WSA w Szczecinie z 16 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 39/22) oraz na zakaz domniemywania doręczenia: "Wywodzenie doręczenia tytułu wykonawczego z faktu, iż co do zasady jest on wysyłany razem z zawiadomieniem w sprawie zajęcia wynagrodzenia za pracę, stanowi wyłącznie domniemanie, które nie może zastąpić dowodu doręczenia, szczególnie wobec zaprzeczenia przez zobowiązanego słuszności takiego twierdzenia" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 października 2008 r., I SA/Kr 639/08, LEX nr 496303; zob. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2004 r., III SA 3318/02, LEX nr 148917) – por. Kijowski Dariusz Ryszard (red), Ustawa o postępowaniu administracyjnym w administracji, Komentarz, wyd. II, Lex 2015.

Nie budzi wątpliwości, że skuteczne doręczenie zobowiązanym odpisu tytułu wykonawczego może być dokonane tylko na właściwy adres. W sprawie organ egzekucyjny doręczył zawiadomienie z dnia 4 grudnia 2020 r. o zajęciu nieruchomości położonej w miejscowości D., oznaczonej jako działka nr [...] a do zawiadomienia o zajęciu dołączono odpisy tytułów wykonawczych. Przesyłka po dwukrotnym awizowaniu została doręczona w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 25 grudnia 2020 r.

W dacie wysłania do skarżących tytułów wykonawczych organ egzekucyjny ustalił tak rozumiany adres zamieszkania zobowiązanych, a co za tym idzie adres dla doręczeń, na podstawie informacji zawartych w Systemie Rejestracji Centralnej KEP (tj. Centralny Rejestr Podmiotów – Krajowa Ewidencja Podatników – dalej: "CRP KEP"). Niejako dla porządku odnotować należy, iż CRP KEP służy: 1) gromadzeniu wybranych danych ewidencyjnych z rejestru PESEL dotyczących osób fizycznych objętych tym rejestrem oraz danych wynikających: a) ze zgłoszeń identyfikacyjnych i aktualizacyjnych podmiotów, b) z niektórych dokumentów związanych z obowiązkami wynikającymi z przepisów podatkowych, 2) weryfikacji danych, o których mowa w pkt 1, oraz porównywaniu ich z rejestrami urzędowymi prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów (art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników – dalej: "u.z.e.p."). CRP KEP jest wykorzystywany przez podmioty uprawnione do realizacji celów i zadań ustawowych (art. 14a u.z.e.p.). Na tym tle w judykaturze podkreśla się przy tym, iż dla ustalenia, że określony adres podatnika jest nieaktualny, konieczna jest mająca umocowanie prawne inicjatywa aktualizacyjna samego podatnika. Ewentualne negatywne skutki niezastosowania się podatnika do obowiązku aktualizacji danych, w tym danych adresowych, obciążają podatnika. Skutkiem takim może być prawnie skuteczne kierowanie korespondencji przez organy podatkowe na adres widniejący w ewidencji, mimo, że pod adresem tym podatnik już nie mieszka (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 542/21, Lex 3263625, a także inne wskazane tam orzeczenia). Jak wyjaśniono w wyroku NSA z dnia 28 czerwca 2017 r. (sygn. akt II FSK 3102/15) odwołując się do utrwalonego orzecznictwa (m.in. wyrok NSA z dnia 4 września 2014r. sygn. akt II FSK 1757/13), skoro prawodawca przewidział specjalny system ewidencyjny podatników i płatników, służący organom podatkowym i prowadzonym przez nie postępowaniom, to wykluczone jest, aby organy te posiłkowały się innymi danymi, także zawartymi w innych publicznych rejestrach, bowiem poddawałoby to w wątpliwość celowość prowadzenia ewidencji podatników i płatników, a nawet godziło w istotę tej ewidencji. Dlatego też zaniechanie przez podatnika dokonania zgłoszenia aktualizacyjnego w przypadku zmiany adresu zamieszkania prowadzi do skutku w postaci kierowania korespondencji przez organ podatkowy pod niewłaściwy adres; mogące, stąd wynikać ewentualne negatywne skutki obciążają jednak podatnika, a nie organ podatkowy. W orzeczeniu tym podkreślono również, że skoro organ administracji publicznej dysponuje adresem podatnika z Krajowej Ewidencji Podatników, doręczeń może dokonywać tylko na ten adres (chyba, że stosowałby inny sposób doręczenia, niż na adres zamieszkania adresata). Nie tylko nie jest więc zobowiązany do prowadzenia postępowania zmierzającego do ustalenia innego miejsca zamieszkania skarżącego, niż wskazane przez niego w zgłoszeniu identyfikacyjnym lub w aktualizacjach, ale wręcz nie może tego czynić, gdyż narażałby się na zarzut doręczania pism pod niewłaściwy adres, a więc adres nie wynikający z wiążącej go ewidencji.

W przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II FSK 3102/15 zauważono również, że doręczenia dokonywane w trybie zastępczym (przez awizo, a więc z upływem terminu, w którym adresat może je odebrać), mają takie samo znaczenie prawne, jak doręczenia do rąk adresata, toteż okoliczność, że doręczenia dokonywane były właśnie w trybie zastępczym, ani nie powodowała prawnej nieskuteczności tych czynności, ani nie nakładała na organy administracji publicznej obowiązku dodatkowej weryfikacji skuteczności tak dokonanych doręczeń.

Sąd w obecnym składzie w pełni podziela przedstawione powyżej stanowisko i wyjaśnia, że nie mają racji skarżący zarzucając organowi egzekucyjnemu niezgodne z prawem działanie w związku z kierowaniem korespondencji na adres strony wynikający z CRP KEP. Podkreślić przy tym należy, iż korespondencja doręczana była w trybie art. 44 k.p.a. (fikcja prawna doręczenia) nie obligowała organu do weryfikowania adresu podatnika wynikającego z tego rejestru. Tym bardziej, że korespondencja przekazywana na adres skarżącej wynikający z urzędowych ewidencji nie wracała z adnotacjami, które mogłyby nasunąć wątpliwości co do jego aktualności. Nieuprawnione jest więc oczekiwanie strony, że ewentualne zaniedbanie aktualizacji danych w tej ewidencji może prowadzić do korzystnych dla niej skutków prawnych w postaci niemożności skutecznego doręczaniu jej korespondencji, jako że projekcja ta pozbawiona jest umocowania normatywnego (zob. ww. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2017r., sygn. akt II FSK 3102/15).

Nadto, przerzucanie ciężaru ustaleń w kwestii miejsca zamieszkania zobowiązanej na organ egzekucyjny nie można uznać za skuteczne, skoro dysponentem wiedzy o adresie miejsca swojego zamieszkania, a co istotniejsze o wewnętrznym, subiektywnym zamiarze stałego pobytu, jest sama strona i to dlatego na niej, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania, ciążył obowiązek wskazania adresu zamieszkania i aktualizacji danych identyfikacyjnych.

W związku z powyższym zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ egzekucyjny prawidłowo ustalił adres do doręczeń skierowanych do skarżących na podstawie danych zawartych w CRP KEP. Stąd też bez znaczenia dla sprawy pozostają wskazywane w skardze dowody powoływane na okoliczność faktycznego miejsca zamieszkania skarżących w 2020 r. oraz wiedzy posiadanej przez organ I instancji odnośnie braku miejsca zamieszkania skarżącej na terenie Polski. Jednocześnie wobec ustalenia, iż w grudniu 2020 r. adresem skarżącego nie był adres ul. [...] w D. organ drugiej instancji zasadnie uwzględnił skargę na czynność egzekucyjną z uwagi na brak doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego.

Wobec powyższego, skoro organ – w odniesieniu do skarżącej – nie dysponował pozyskaną od operatora pocztowego wiedzą, że adres, na który przesyłkę skierowano jest nieaktualny (bo adresat się wyprowadził), nie mógł podważyć skuteczności doręczenia. Przesyłka zawierająca tytuły wykonawcze została więc prawidłowo zaadresowana w myśl dyspozycji art. 42 § 1 k.p.a. W konsekwencji, wobec wypełnienia przesłanek z art. 44 § 4 k.p.a., nadane pismo, pomimo jego niepodjęcia przez adresata, po jego zwrocie do organu administracyjnego wywołało skutek prawny w postaci przyjęcia fikcji jego doręczenia. Wprowadzona przez ustawodawcę fikcja doręczenia jest prawnie skuteczna i pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia.

Stąd też należało uznać, że stronie skarżącej zostały skutecznie doręczone odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu w dniu 25 grudnia 2020 r. a za uznaniem skargi na czynność egzekucyjną za zasadną zadecydował fakt niedoręczenia tytułów wykonawczych skarżącemu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 36 § 3 i 4 u.p.e.a. Sąd wskazuje na jego bezzasadność z uwagi na brak zastosowania w sprawie wskazanych przepisów, jak i niezrozumiałe przekonanie skarżących o przypisywaniu im naruszenia tych przepisów przez organy podatkowe. Przepisy te w świetle których zobowiązany po wszczęciu postępowania egzekucyjnego zobligowany jest do informowania organu egzekucyjnego o zmianie miejsca zamieszkania zastosowanie znajdą po doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego, której to kwestii dotyczy zawisły przez Sądem spór.

Co istotne, organ odwoławczy zaskarżonym rozstrzygnięciem uznał wniesioną przez skarżących skargę na czynności egzekucyjne za zasadną w całości, czym potwierdził stanowisko skarżących odnośnie braku skutecznego doręczenia skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu nieruchomości. Uchybienie to oznacza, iż przedmiotowa czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem przepisów ustawy. W konsekwencji zastosowanie w sprawie znalazł art. 54 § 6 u.p.e.a. Zgodnie z wskazanym przepisem w przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny: uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części bądź też usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej. Skoro zatem przepisy ustawy nie przewidują możliwości uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną w części, to mimo, iż czynność ta jest wadliwa jedynie w stosunku do skarżącego skutkowała uznaniem skargi za zasadną w całości, a zatem także w stosunku do skarżącej. Ponadto, uwzględnienie skargi na czynność egzekucyjną z przyczyn podnoszonych przez skarżących w skardze, tj. doręczeniu tytułów egzekucyjnych i zawiadomień na błędny adres również wobec skarżącej skutkowałoby tożsamym rozstrzygnięciem jak zapadłe w toku postępowania zażaleniowego przed organem odwoławczym.

Z podanych przyczyn, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skarga została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.