Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 81/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37-40, art. 48, art. 103 ust. 2, art. 107
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 51
journal: Dz.U. 1997 nr 54 poz 348
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne.
article: art. 42
journal: Dz.U. 1985 nr 14 poz 60
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
article: art. 6, art. 7, art. 10, art. 75, art. 77, art. 80, art. 85
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 145 § 1 pkt 1 b i c, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 14 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant asystent sędziego Paweł Majka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2008 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] roku, nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...], II. zasądza od Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wlkp. na rzecz skarżących [...] solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem [...], wydanym na podstawie art. 81 c ust. 1 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( tekst jedn. DZ.U. z 2003r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) oraz art. 123 k.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., nałożył na Grupę Energetyczną E. Oddział w G. obowiązek udostępnienia, w terminie 21 dni od daty otrzymania postanowienia, dokumentów dotyczących legalności wzniesionej w 1982r. linii energetycznej napowietrznej SN -15 kV w D. w obrębie dz. Nr [...].

Postanowieniem z dnia 7 lipca 2005r. wydanym na podstawie art. 81 c ust. 1 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. DZ.U. z 2003r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) oraz art. 123 k.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., nałożył na Wójta Gminy D., obowiązek dostarczenia: 1) czytelnych dokumentów dotyczących ustanowienia na działce Nr [...] w miejscowości D. gm. D. dróg gminnych oraz zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych, 2) ekspertyzy technicznej oceniającej stan zagrożenia bezpieczeństwa użytkowników drogi gminnej napowietrzną linią energetyczną w obrębie dz. Nr [...] w miejscowości D. gm. D. na odcinku od posesji Pana N. do skrzyżowania z drogą na dz. Nr [...]. Ekspertyza powinna zawierać łączną ocenę zagrożenia i powinna być wykonana przez osoby z uprawnieniami do wykonywania ocen lub ekspertyz w specjalności drogowej i w specjalności sieci elektroenergetycznych. Ponadto powinna mieć jasno sprecyzowane wnioski z przytoczeniem podstaw prawnych, przepisów techniczno-budowlanych oraz zasad wiedzy technicznej. W uzasadnieniu tegoż postanowienia organ wskazał, że w dniu 9 czerwca 2005r. zostało podjęte postępowanie administracyjne w sprawie stanu zagrożenia użytkowników drogi gminnej na działce Nr [...] w miejscowości D. gm. D. napowietrzną linią energetyczną . Dnia 21 czerwca 2005r. dokonano kontroli drogi i linii energetycznej napowietrznej SN-15kV oraz przeprowadzono rozprawę administracyjną. W wyniku tych czynności ustalono, że linia energetyczna powstała około 1982r. , natomiast działka Nr [...] stała się drogą gminną około 1991 r. Ponieważ w obrębie działki Nr [...] znajdują się dwa obiekty budowlane wzajemnie na siebie oddziaływujące, dlatego istnieją pytania co do zagrożeń. Stąd, w ocenie organu, koniecznym było sporządzenie ekspertyzy budowlanej oraz dostarczenie wskazanych dokumentów.

W ekspertyzie technicznej, sporządzonej w październiku 2005r., w punkcie 5 -zagrożenia i wnioski - stwierdzono, że zmiana znaczenia drogi na dz. Nr [...], z drogi polnej na drogę gminną spowodowała zwiększenie wymagań technicznych jakie powinna spełniać linia napowietrzna 15 kV zakresie budowy oraz ochrony przeciwporażeniowej. Odnośnie wymagań dotyczących budowy, stwierdzono że z uwagi na odległość korony drogi od linii wynoszącą ok. 0,5 metra, w rozumieniu zasad budowy następuje skrzyżowanie. W związku z tym na całej długości, między słupami mocnymi nr 3 i nr 10 linia powinna posiadać obostrzenia 1 stopnia. W zakresie ochrony przeciwporażeniowej dodatkowej stosownie do rozporządzenia Ministra Przemysłu z dnia 8 października 1990r. linia znajduje się w takiej odległości od drogi, że może spowodować zagrożenie porażeniowe dla jej użytkowników. W celu jego wyeliminowania należy wykonać uziemienia słupów od nr 4 nr 8, które będzie spełniało warunek 1 stopnia ochrony przeciwporażeniowej dodatkowej. Dla zabezpieczenia przed uszkodzeniem słupa nr 8 na wjeździe na posesję państwa G.ów należy trwale wyznaczyć łuk wjazdu.

Na okoliczność zaliczenia dróg na działkach Nr [...] i 74 w miejscowości D. do kategorii dróg gminnych, Wójt Gminy D. przedłożył do sprawy Rozporządzenie nr [...] Wojewody Gorzowskiego z dnia 31 maja 1991 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych w województwie gorzowskim.

Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2006r. wydanym na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (DZ.U. z 1974r. Nr 38 poz. 229 ze zm.) oraz art. 123 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. nałożył na właściciela linii energetycznej SN-15kV w D. gm. D. - E. Oddział w G. obowiązek dostarczenia inwentaryzacji budowlanej powykonawczej linii energetycznej napowietrznej SN-15kV wraz ze stacją transformatorową, ocenę ich stanu technicznego stwierdzającą zdatność obiektu do użytkowania ze wskazaniem niezbędnych robót budowlanych likwidujących zagrożenie porażeniowe dla użytkowników drogi Nr [...] i innych kolizji z obiektami, inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej lub zaświadczenia PODGiK w Gorzowie Wlkp. o namierzeniu obiektu budowlanego oraz zaświadczenie Urzędu Gminy w D. o braku sprzeczności z planem zagospodarowania przestrzennego wzniesionego obiektu budowlanego. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w trakcie postępowania prowadzonego w sprawie napowietrznej linii energetycznej SN - 15 kV w D. właściciel obiektu E. Oddział w G. nie przedłożył pozwolenia na budowę dla tego obiektu. Z protokołu odbioru technicznego linii energetycznej wynika, że obiekt został odebrany w dniu 25 lutego 1982r. W tej sytuacji, stwierdził organ, do jego legalizacji ma zastosowanie przepis art.103 ust.2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. wskazujący na konieczność zastosowania przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r.

W dniu 1 czerwca 2006r. w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w G. złożone zostało opracowanie stanowiące ocenę techniczną wraz z zakresem remontu linii napowietrznej 15 kV nr L106-14 wraz ze stacją transformatorową słupową typu STSa-20/250 nr [...] w D. gm. D., sporządzone w maju 2006r. W punkcie "C" opracowania zawarto opis stanu technicznego linii napowietrznej i słupa transformatorowego stwierdzając, że linia na terenach rolnych i niezabudowanych spełnia wymagania w zakresie budowy i ochrony przeciwporażeniowej, natomiast na pozostałych odcinakach nie spełnia tych wymogów. Określono wymagania dotyczące budowy i ochrony przeciwporażeniowej. Stwierdzono, że stacja transformatorowa nie stanowi zagrożenia dla użytkowników terenu. W punkcie "D" opracowania określono zakres robót przystosowujących linię do aktualnych wymagań technicznych.

W dniu 26 lipca 2006r. uzupełniono powyższą ekspertyzę poprzez przeprowadzenie analizy wynikowej zjazdu z drogi na działce Nr [...] , stanowiącej własność G. G. i R. G. Celem tejże analizy (dołączonej do akt sprawy w postaci graficznej), było ustalenie możliwości zjazdu z drogi na działkę [...] ciągnika siodłowego z naczepą, w związku z usytuowaniem na granicy drogi i działki nr [...] słupa energetycznego. Według przeprowadzonej analizy zjazd z drogi na działkę jest możliwy, jednak opiniujący zalecił zabezpieczenie słupa przez uderzeniem pojazdu.

Decyzją [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. nałożył na właściciela obiektu -E. Oddział w G. obowiązek wykonania robót budowlanych niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami prawa, określając zakres tych robót oraz wykonania zabezpieczenia słupa L106-14/8 przed przypadkowym uderzeniem pojazdem samochodowym ciężkim, nadto uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu. Decyzja wydana została na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. DZ.U. z 2003 Nr 207 poz. 2016 ze zm.), art. 40 i 42 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r. (DZ.U. z 1974r. Nr 38 poz. 229 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. Od powyższej decyzji strony wniosły odwołanie, na skutek którego decyzją Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] powyższa decyzja organu l instancji została uchylona, a sprawa trafiła do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że stronami postępowania w sprawie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem samowolnie wybudowanej linii napowietrznej wraz ze stacją transformatorową słupową w D. są wszyscy właściciele, na których nieruchomościach usytuowano samowolnie wybudowaną linię napowietrzną 15 kV wraz z trafostacją. Organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie w l instancji przeprowadzone zostało z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, gdyż do takich naruszeń należy uniemożliwienie stronom brania czynnego udziału w postępowaniu, a w rozpatrywanej sprawie organ nie umożliwił czynnego udziału jako stronom postępowania wszystkim właścicielom nieruchomości na których usytuowano obiekt budowlany. Organ II instancji zalecił ustalenie wszystkich właścicieli lub dzierżawców nieruchomości przez które przebiega linia napowietrzna oraz rozpatrzenie sprawy z ich udziałem.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wlkp. nakazał firmie E. w Poznaniu Oddział w G. jako właścicielowi linii napowietrznej 15kV nr L106-14 wraz ze stacją transformatorową słupową STSa-20/250 nr [...] w D. gm. D., wykonanie określonych robót budowlanych niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami oraz wykonanie zabezpieczenia słupa L106-14/8 przed przypadkowym uderzeniem pojazdem samochodowym ciężkim, wyznaczając termin wykonania robót - do dnia 31 grudnia 2007r. Decyzja wydana została na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. DZ.U. z 2006r. Nr 156 poz. 1118), art. 40 i 42 ust. 2 ustawy z 24 października 1974r. Prawo budowlane (DZ.U. z 1974r. Nr 38 poz. 229 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że napowietrzna linia energetyczna 15 kV wraz ze stacją transformatorową przebiega przez działki gruntu oznaczone ewidencyjnie numerami: [...] położone w D. gm. D. i należy do firmy E. Oddział w G. Ustalono, że obiekt został wzniesiony w 1982r. bez pozwolenia na budowę. Właściciel dostarczył do organu ocenę techniczną linii SN wraz ze stacją transformatorową zawierającą zakres niezbędnych robót budowlanych likwidujących zagrożenie dla użytkowników drogi, inwentaryzację linii wraz z profilami i planem linii, oświadczenie z Urzędu Gminy D. o braku sprzeczności z planem zagospodarowania przestrzennego, mapę do celów opiniodawczych z PODGiK w Starostwie Powiatowym w G. oraz analizę rysunkową wskazującą na możliwość wjazdu z drogi gminnej na działkę nr [...]. Organ wskazał, że podczas ponownego rozpoznawania sprawy, na podstawie zasobów ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w Gorzowie Wlkp. ustalone zostały wszystkie strony postępowania, którym umożliwiono udział w postępowaniu administracyjnym. Odnośnie zarzutów dotyczących rzetelności przedłożonej przez firmę E. oceny technicznej zgłoszonych przez strony postępowania, organ stwierdził że w ocenie firmy E. brak jest podstaw do przyjęcia, że nie jest ona rzetelna, nadto firma ta wniosła o przedstawienie zarzutów przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia, czego strony nie uczyniły. Dalej organ stwierdził, że podnoszony przez strony postępowania zarzut braku prawa do dysponowania nieruchomością na której wzniesiony został obiekt budowlany, w postępowaniu legalizacyjnym opartym na przepisie art. 103 ust. 2 ustawy nie może być uwzględniony, gdyż kwestie te rozstrzygane mogą być na drodze prawa cywilnego. Zagadnienie zjazdu z drogi gminnej na działkę nr [...] wyjaśniono w wyniku przeprowadzenia dowodu w postaci szkicu sporządzonego komputerowo. W ocenie organu zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na możliwość doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z warunkami bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. O takiej możliwości świadczy treść oceny technicznej. Zdaniem organu w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r., ponieważ dla danego terenu brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w konsekwencji brak jest zakazu budowy. W ocenie organu nie zachodzi również pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, ponieważ możliwy jest zjazd z drogi gminnej na działkę nr [...]. Dalej organ stwierdził, że na okoliczność pogorszenia przedłożenia dowodów czego, ale takich nie dostarczyły. Wykonanie obostrzeń linii napowietrznej i uziemienie słupów poprawi warunki bezpieczeństwa linii napowietrznej, po zmianie kwalifikacji drogi. Zdaniem organu nie ma przesłanek do przyjęcia, że doszło do uchybienia przepisowi art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r, a obiekt nadaje się do legalizacji. Dalej organ stwierdził, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, obecnie nieobowiązującego, istniał zapis o utrzymaniu i możliwości rozbudowy istniejącej linii napowietrznej 15 kV w D..

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli G. G. i R. G.. Odwołujący się zarzucili, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 40 w związku z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r., ponieważ obiekt budowlany - napowietrzna linia energetyczna 15 kV - narusza prawa osób trzecich ograniczając sposób korzystania z nieruchomości przez ich właścicieli oraz stanowi niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Obiekt powoduje ponadto pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Zdaniem odwołujących się brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla danego terenu rodzi konieczność ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Nadto, w zakresie planowania przestrzennego, organ winien stosować przepisy obowiązujące w okresie budowy obiektu. Dalej odwołujący się zarzucili, że pomimo wniosku stron, nie przeprowadzono dowodu z wizji lokalnej na okoliczność możliwości zjazdu z drogi gminnej na ich działkę nr [...], natomiast dowód w postaci szkicu komputerowego, w ich ocenie, nie jest wystarczający. Odwołujący się zarzucili ponadto, że z przedłożonej przez właściciela obiektu oceny technicznej nie wynika, jaki jest zakres robót koniecznych do wykonania, w celu likwidacji zagrożeń dla użytkowników drogi. W ocenie technicznej jest mowa o ograniczeniu wystąpienia zagrożenia, co nie jest tożsame z celem prowadzonego postępowania i wydanej decyzji. Zdaniem odwołujących się ustalenia dotyczące miejsca i warunków inwestycji oraz zatwierdzenie planu realizacyjnego, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane utraciły ważność, gdyż inwestor nie uzyskał prawa do terenu lub nie wystąpił o pozwolenie na budowę.

Decyzją [...] Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyznaczenia terminu wykonania określonego w decyzji obowiązku i orzekł w tym zakresie o wyznaczeniu terminu wykonania obowiązku do dnia 31 marca 2008r., a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, nadto wskazał, iż w jego ocenie w toku postępowania organ l instancji dowiódł, że w odniesieniu do wybudowanej w warunkach samowoli budowlanej napowietrznej linii energetycznej SN-15 kV, której skrajny przewód biegnie bezpośrednio nad drogą na działce Nr [...] w D. gmina D., brak jest przesłanek do wydania nakazu jej rozbiórki. Organ wskazał na treść pisma Wójta Gminy D. z dnia 30 maja 2006r., z którego wynika, że teren działki Nr [...] nie jest objęty ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, ponadto linia energetyczna wraz ze słupem transformatorowym nie koliduje z istniejącym i projektowanym planem zagospodarowania terenu. Zdaniem organu w sytuacji braku planu - a w konsekwencji braku zakazu zabudowy terenu w określony sposób, brak jest przesłanki do orzeczenia rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Powołując się na treść przedłożonej do sprawy oceny technicznej, organ stwierdził, że poprzez wykonanie ściśle określonych robót naprawczych, istnieje możliwość doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z warunkami bezpieczeństwa dla ludzi i mienia, natomiast stacja transformatorowa nie stanowi zagrożenia dla użytkowników terenu. Zatem, konstatował organ, zgromadzony materiał dowodowy uzasadnia stanowisko o braku przesłanek do wydania nakazu rozbiórki z przyczyny określonej w art. 37 ust. 1 pkt 2. Zdaniem organu wykonanie określonego decyzją l instancji obowiązku spowoduje doprowadzenie obiektu do zgodności z obowiązującymi przepisami, a nałożenie tak określonego obowiązku nastąpiło zgodnie z dyspozycją art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Odnosząc się do zarzutu strony, organ wskazał, że legitymowanie się prawem do dysponowania nieruchomością ma znaczenie na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę, a nie gdy obiekt został już wzniesiony.

Na powyższą decyzję organu II instancji G. G. i R. G. wnieśli skargę zarzucając, że decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że usytuowanie napowietrznej linii energetycznej bezpośrednio nad drogą publiczną, stanowiącą jedyny dojazd do ich gospodarstwa drobiarskiego, stanowi naruszenie art. 42 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Nadto zdaniem skarżących organ administracyjny błędnie odwołał się do obecnie obowiązujących zapisów o planach zagospodarowania przestrzennego, a właściwie o jego braku, podczas gdy winien stosować przepisy w tym zakresie obowiązujące w czasie budowy. W ocenie skarżących zastosowanie przepisu art. 40 ustawy prawo budowlane, dotyczącego legalizacji, było w niniejszej sprawie niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca dotyczą legalizacji obiektu budowlanego - napowietrznej linii energetycznej 15kV wraz ze stacją transformatorową słupową typu STSa-20/250 nr [...] w D. gmina D..

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że obiekt będący przedmiotem legalizacji w rozpatrywanej sprawie, wzniesiony został w latach 1981 -1982r. Właściciel obiektu - E. w Poznaniu Oddział w G. -przedłożył do akt sprawy dokumenty dotyczące inwestycji pochodzące z 1981 r. (informacja o terenie, protokół uzgadniania dokumentacji projektowej, oświadczenie [...]), nie przedstawił natomiast pozwolenia na budowę, a z pisma Wojewody Lubuskiego z dnia 22 lipca 2005r. wynika, że w rejestrach pozwoleń na budowę prowadzonych w latach 1981- 1983 nie odnaleziono zapisu dotyczącego wymienionej powyżej inwestycji. A zatem zasadnie w sprawie przyjęto, że obiekt powyższy wzniesiony został w warunkach samowoli budowlanej. W myśl art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

Przepis art. 103 ust. 2 stanowi wyjątek od statuowanej w art. 6 k.p.a. zasady orzekania na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania. Dopuszcza i zobowiązuje w odniesieniu do samowoli budowlanej stosowanie przepisów dotychczasowych, tj. przepisów ustawy z 4 października 1974r. Prawo budowlane (DZ.U. zNr 38 poz. 229 ze zm.) w stosunku do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994r. (1 stycznia 1995r.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Jako wyjątek od zasady przepis ten nie może być stosowany rozszerzające (Komentarze Becka, Prawo budowlane Komentarz Pod redakcją prof. Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2006r., str. 830- 831). A zatem w rozpatrywanej sprawie do legalizacji obiektu - napowietrzna linia energetyczna 15 kV wraz ze stacja transformatorową słupową - będą miały zastosowanie przepisy art. 37 - 40 ustawy z dnia 4 października 1974r. Prawo budowlane (dalej zwana - ustawą).

Stosownie do treści art.37 ust. 1 ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W myśl art. 40 ustawy w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

Z przytoczonych powyżej przepisów art. 37 ust. 1 w związku z art. 40 ustawy wynika, że rozbiórki albo przejęcia na własność Państwa obiektu budowlanego wzniesionego niezgodnie z przepisami nie orzeka się, jeżeli obiekt nie jest sprzeczny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Wydanie decyzji, o której mowa w art. 40 ustawy poprzedza postępowanie w kierunku ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki rozbiórki, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2, dopiero negatywne ustalenia w tym zakresie dają podstawę do skierowania postępowania w kierunku legalizacji obiektu (art. 40 ).

Analiza niniejszej sprawy dowiodła, że postępowanie w zakresie ustalenia istnienia, bądź nieistnienia, przesłanek rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, nie zostało przeprowadzone prawidłowo, a w efekcie postępowanie to nie przyniosło jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy legalizacja tegoż obiektu budowlanego jest - w myśl art. 40 - dopuszczalna.

W sprawie poza sporem pozostaje kwestia, że na terenie obejmującym nieruchomość - działkę Nr [...] stanowiącą drogę gminną, nad którą bezpośrednio przebiega linia energetyczna, nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Obowiązujący dla danego terenu plan zagospodarowania przestrzennego utracił moc obowiązującą z dniem 8 marca 2000r. W piśmie z dnia 21 grudnia 2005r. Wójt Gminy D. stwierdził, że dopuszcza możliwość lokalizacji istniejącej linii napowietrznej 15 kV wzdłuż pasa drogowego-działka Nr [...], przy jednoczesnym zachowaniu warunków i obostrzeń określonych w ekspertyzie technicznej. Powyższe okoliczności stały się podstawą do przyjęcia przez organy obydwu instancji, że przesłanka której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1, stanowiąca podstawę rozbiórki obiektu, w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Stanowisko to należy uznać za błędne. Trzeba zwrócić uwagę, że we wskazanym tu przepisie ustawy mowa jest o zgodności danego obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym, a zatem przepis ten zawiera szeroko rozumiane pojęcie przepisów o planowaniu przestrzennym. Należy rozumieć to w ten sposób, że jeżeli na danym terenie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, sprawę należy rozpatrywać pod kątem zgodności obiektu z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz aktami wykonawczymi do ustawy. Istotną jest przy tym kwestia, że badając zgodność obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym należy brać pod uwagę aktualny stan prawny, obowiązujący w zakresie planowania przestrzennego, a zatem w rozpatrywanej sprawie będzie to ustawa z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (DZ.U. z 2003r. nr 80 poz. 717). W stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, wprawdzie legalizacja obiektu ma być przeprowadzona według przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r, jednakże należy mieć na uwadze, że obiekt budowlany funkcjonować ma w aktualnie istniejącym stanie faktycznym, przy obecnych realiach przestrzennych. Z tego też względu nie można zaakceptować stanowiska organów obydwu instancji, w myśl którego brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oznacza brak zakazu lokalizacji obiektu budowlanego na danym terenie. Okoliczność tę należy ocenić kierując się przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a ustalenia właściwego organu w tym zakresie winny mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa.

W toku postępowania nie wyjaśniono również dostatecznie, czy w sprawie nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2, skutkująca nakazem rozbiórki obiektu budowlanego. Ze znajdującego się w aktach sprawy opracowania pt. "Ocena techniczna wraz z zakresem remontu" - wynika wprost, że z uwagi na odległość od drogi linia nie spełnia wymagań przepisów z zakresu budowy i ochrony przeciwporażeniowej (C.L). Dalej w punkcie D.1. stwierdza się, że aby linia była bezpieczna dla użytkowników drogi gminnej - dz. Nr [...] oraz terenu zagospodarowanego na dz. nr 68, należy wykonać obostrzenie linii oraz uziemienie słupów. Ocena techniczna sporządzona do niniejszej sprawy, nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie czy w świetle obowiązujących przepisów technicznych dany obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, choć taka powinna być rola ekspertyzy technicznej oraz taki powinien być jej zakres, w myśl postanowienia organu z dnia 7 lipca 2005r. Treść punktów "C" i "D" daje nawet podstawę do wysnucia wniosku, że dany obiekt stanowi niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, a dopiero wykonanie określonych prac spowoduje zniwelowanie niebezpieczeństwa. Jednakże ocena nie wyjaśnia również, czy niebezpieczeństwo to zostanie całkowicie wyeliminowane. Należy zwrócić uwagę, że wprowadzając w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 2 określoną regulację ustawodawca użył czasownika w czasie teraźniejszym - cyt.: "powoduje niebezpieczeństwo...", co oznacza, że aktualnie istniejący stan zagrożenia dla ludzi lub mienia stanowi podstawę do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego. Tym samym ustalenie, że dany obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, nie upoważnia do wydania decyzji na podstawie art. 40, albowiem w trybie tym może zostać nałożony na stronę jedynie obowiązek wykonania zmian lub przeróbek.

Sporządzona Ocena techniczna wraz z zakresem remontu ze względu na swoją lapidarność nie może również stanowić podstawy do przyjęcia, że w sprawie nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2. Trzeba zauważyć, że dokument jakim jest Ocena techniczna stanowi dowód w sprawie, który – podobnie jak pozostałe dowody - w oparciu o przepis art 80 k.p.a., podlega ocenie organu rozstrzygającego sprawę. Ocena techniczna nie może stanowić samoistnej podstawy rozstrzygnięcia. W decyzji administracyjnej organ ma obowiązek dokonania oceny każdego dowodu w sprawie, uzasadnienia z jakich względów dany dowód uwzględnił, natomiast innemu odmówił mocy dowodowej. W niniejszej sprawie, organy obydwu instancji nie dokonały oceny - jako dowodu w sprawie, w kontekście przepisu art. 37 ust. 1 - przedłożonej przez właściciela obiektu - oceny technicznej. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w toku postępowania nie przeprowadzono analizy obiektu pod kątem pogorszenia, w wyniku jego funkcjonowania, warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a w myśl art.37 ust.1 pkt 2 ustawy, wystąpienie tej okoliczności uniemożliwia legalizację obiektu budowlanego. Okoliczność ta winna być zbadana przez organ w toku postępowania administracyjnego, a w celu jej wyjaśnienia organ winien sięgnąć do wszelkich dostępnych źródeł dowodowych (art.75k.p.a.). Na organie administracyjnym ciąży obowiązek ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy (art. 7, 77 k.p.a.), tak aby okoliczności sprawy nie budziły żadnych wątpliwości. Błędne jest stanowisko organu l instancji, w myśl którego to strona winna wykazać negatywny wpływ obiektu na warunki zdrowotne lub użytkowe dla otoczenia. Organ administracyjny ustalając czy zachodzą podstawy do legalizacji obiektu winien powyższą okoliczność zbadać.

Konieczne w tym momencie jest wskazanie na szczególną rolę w postępowaniu dowodowym środka dowodowego jakim są oględziny (art. 85 k.p.a.). Oględziny polegają na bezpośrednim zbadaniu jakiegoś przedmiotu przez organ orzekający w celu dokonania spostrzeżeń za pomocą określonego zmysłu (wzroku, słuchu, dotyku, węchu, smaku). Jest to środek dowodowy bezpośredni, tj. środek umożliwiający bezpośrednie, bez ogniw pośrednich, zetknięcie się organu orzekającego ze stanem faktycznym w danej sprawie. Oględziny, ze względu na to, że umożliwiają wyeliminowanie zniekształceń informacji wynikających z przepływu jej przez ogniwa pośrednie, wysuwane są na pierwsze miejsce w systemie środków dowodowych zabezpieczających zrealizowanie zasady prawdy obiektywnej (Duże Komentarze Becka B. Adamiak / J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8. wydanie, Warszawa 2006r. str. 424).

Protokół oględzin, stanowiący dowód w sprawie, winien odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Jeżeli oględzinom poddano określone miejsce, protokół z tej czynności winien zawierać spostrzeżenia osoby sporządzającej, dotyczące obiektu oględzin. Sporządzony w dniu 21 czerwca 2005 r. protokół kontroli powyższych wymogów nie spełnia.

Wracając do dowodu jakim jest sporządzona w sprawie "Ocena techniczna wraz z zakresem remontu", należy zwrócić uwagę na następującą okoliczność. W myśl art. 107 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994r., ustawa z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane obowiązywała do dnia 31 grudnia 1994r. i w dniu 1 stycznia 1995r. utraciła moc. Stosownie do treści ust. 2 wskazanego tu art. 107 do czasu wydania przepisów wykonawczych, przewidzianych w ustawie, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy od dnia wejścia w życie, zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne. Rozporządzenie Ministra Przemysłu z dnia 8 października 1990r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać urządzenia elektroenergetyczne w zakresie ochrony przeciwporażeniowej (DZ.U. z 1990r. Nr 81 poz. 473), które stanowiło podstawę prawną sporządzonej w sprawie Oceny technicznej, wydane zostało na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. i zostało uchylone z dniem 2 kwietnia 1995r., A zatem Ocenę techniczną w rozpatrywanej sprawie sporządzono w oparciu o nieobowiązujący akt prawny. W obecnie obowiązującym stanie prawnym przepisy dotyczące projektowania, produkcji, importu, budowy oraz eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci umiejscowione są w ustawach regulujących poszczególne dziedziny prawa, l tak, w myśl art. 51 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. prawo energetyczne (DZ.U. z 2006r. Nr 89 poz. 625) projektowanie, produkcja, import, budowa oraz eksploatacja urządzeń, instalacji i sieci powinny zapewniać racjonalne i oszczędne zużycie paliw lub energii przy zachowaniu:

1) niezawodności współdziałania z siecią;

2) bezpieczeństwa obsługi i otoczenia po spełnieniu wymagań ochrony środowiska;

3) zgodności z wymaganiami odrębnych przepisów, a w szczególności przepisów: prawa budowlanego, o ochronie przeciwporażeniowej, o ochronie przeciwpożarowej, o dozorze technicznym, o ochronie dóbr kultury, o muzeach, Polskich Norm wprowadzonych do obowiązkowego stosoi/i/an/a(101) lub innych przepisów wynikających z technologii wytwarzania energii i rodzaju stosowanego paliwa.

Obok wymogów w zakresie niezawodności współdziałania z siecią (art. 51 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne), bezpieczeństwa obsługi i otoczenia (art. 51 pkt 2 ustawy prawo energetyczne) urządzenia, instalacje i sieci muszą spełniać wymogi stawiane przez ustawę Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. (DZ.U. z 2001 r. nr 62 poz. 627), ustawę Prawo budowlane z 7 lipca 1994r. (DZ. U z 2003r. Nr 207 poz. 2016), ustawy o ochronie przeciwpożarowej z dnia 24 sierpnia 1991 r. (DZ.U. z 2002r. Nr 147 poz. 1229), ustawy o dozorze technicznym z dnia 21 grudnia 2000r. (DZ.U. z 2000r. Nr 122 poz. 1321), ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003r. (DZ. U. z 2003r. Nr 162 poz. 1568), ustawy o muzeach z dnia 21 listopada 1996r. (DZ.U. z 1997r. Nr 5 poz. 24 ). Przytoczone normy nie wyczerpują katalogu przepisów znajdujących zastosowanie, co ustawodawca sam wskazał w art. 51 pkt 3 ustawy. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na przepis § 140 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 3 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne (DZ.U. z 1999r. nr 43 poz. 430), które wydane zostało na podstawie delegacji zawartej w art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, W myśl § 140 ust. 1 rozporządzenia, umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej nie związanej z drogą, zwanej dalej "infrastrukturą", nie może naruszać elementów technicznych drogi oraz nie może przyczyniać się do czasowego lub trwałego zagrożenia bezpieczeństwa ruchu albo zmniejszenia wartości użytkowej drogi. 2. Infrastrukturę, o której mowa w ust. 1, stanowią w szczególności:

1) linie elektroenergetyczne wysokiego i niskiego napięcia oraz linie telekomunikacyjne,

2) przewody kanalizacyjne nie służące do odwodnienia drogi, gazowe, ciepłownicze i wodociągowe,

3) urządzenia wodnych melioracji,

4) urządzenia podziemne specjalnego przeznaczenia,

5) ciągi transportowe.

3. Infrastruktura liniowa przebiegająca poprzecznie nad drogą nie może naruszyć skrajni drogi. Urządzenie oddziałujące niekorzystnie na uczestników ruchu powinno być odpowiednio zabezpieczone.

Ograniczenia w zakresie usytuowania linii energetycznej znajdują się również w przepisach ustawy z dnia 31 marca 1985r.o drogach publicznych (DZ.U. z 2007r. Nr 19 poz. 115). W art. 42 ust. 1 tej ustawy ustawodawca zawarł uregulowanie w myśl, którego: zabrania się umieszczania nadziemnych urządzeń liniowych, w szczególności linii energetycznej, telekomunikacyjnej, rurociągu, taśmociągu, wzdłuż pasów drogowych, poza terenem zabudowy, w odległości mniejszej niż 5 m od granicy pasa, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 (które w niniejszej sprawie nie mają zastosowania).

Powyższe okoliczności winny być uwzględnione w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, a w orzeczeniu rozstrzygającym sprawę organ administracyjny winien odnieść się do wszystkich istotnych dla sprawy kwestii.

W postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia wynikającej z przepisu art. 10 k.p.a. zasady czynnego udziału strony. W decyzji II instancji z dnia 10 listopada 2006r. organ wskazał na konieczność ustalenia wszystkich stron postępowania administracyjnego oraz zapewnienia im prawa czynnego udziału w sprawie. Po dokonaniu ustaleń w powyższym zakresie organ l instancji winien umożliwić wszystkim stronom postępowania udział we wszystkich czynnościach procesowych, w tym - w oględzinach napowietrznej linii energetycznej wraz ze stacją transformatorową oraz w rozprawie administracyjnej. Po ustaleniu stron postępowania organ administracyjny nie przeprowadził czynności procesowych z udziałem stron, które wcześniej o terminie już przeprowadzonych czynności procesowych nie zostały zawiadomione i dlatego nie mogły brać w nich udziału.

Z powyższych względów decyzje organów obydwu instancji zostały uchylone, a sprawa winna być ponownie, wnikliwie rozpatrzona.

Za niezasadny należało uznać zarzut skargi, w myśl którego w toku postępowania legalizacyjnego właściciel obiektu winien okazać się prawem do dysponowania nieruchomością na której wzniesiony został obiekt budowlany. Stanowisko organu administracyjnego w tym względzie jest prawidłowe. Przepis art. 37 ust. 1 ustawy wymienia przesłanki rozbiórki obiektu budowlanego, w myśl tego przepisu brak tytułu prawnego do nieruchomości nie stanowi podstawy do orzeczenia o rozbiórce nielegalnie wzniesionego obiektu budowlanego. Analiza przepisów ustawy dotyczących legalizacji obiektu budowlanego dowodzi, że w postępowaniu tym legitymowanie się prawem do dysponowania nieruchomością nie jest wymagane.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pktl "b" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w punkcie l sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.