Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 981/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 28 art. 145 par. 1 pkt 4 art. 147 art. 149 par. 1-4 art. 151 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 67 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi P. K. D. P. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 12 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 18 sierpnia 2021 roku (nr [...]), na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 23 lipca 2020 roku (nr [...]) zmienionej decyzją z dnia 8 stycznia 2021 roku w przedmiocie nakazania J. i J. T. rozbiórkę czterech nieużytkowanych budynków letniskowych znajdujących się na działce oznaczonej nr ewid. gruntów [...] w obrębie ewid G. , Gm. O..

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że po przeprowadzeniu kontroli, decyzją z dnia 23 lipca 2021 roku, organ nałożył na właścicieli nieruchomości obowiązek rozbiórki czterech nieużytkowanych budynków.

P. K. D. P., podaniem z dnia 12 czerwca 2021 roku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., wystąpił z żądaniem wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu żądania wskazano, że wnioskodawca nie otrzymał decyzji o nakazie rozbiórki pomimo posiadania prawa własności do budynków objętych nakazem rozbiórki.

Organ uznał, że z dokumentów załączonych do wniosku taka okoliczność mogła potencjalnie wynikać. Postanowieniami z dnia 29 czerwca 2021 roku wznowione zostało postępowanie administracyjne oraz wstrzymano wykonanie nakazu rozbiórki.

W toku postępowania wyjaśniającego, co do przyczyn wznowienia organ ustalił, że współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] są J. M. T. oraz J. K. T. (księga wieczysta). Organ przyjął, że zgodnie z art. 47 i art. 48 Kodeksu cywilnego część składowa rzeczy, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Organ uznał, że trwałe związanie jest kwestią faktu i decyduje o nim struktura techniczna budynku i jego przeznaczenie.

Obiekty budowlane objęte decyzją są trwale związane z gruntem stanowią bowiem budynki, czyli są wydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadają fundamenty i dach. Domki objęte nakazem rozbiórki stanowią część składową gruntu, działki nr [...]. Właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] są J. i J. T..

Organ wskazał, że okolicznościami bez znaczenia z punktu widzenia własności są wcześniejsze budowy, remonty i konserwacja budynków przez wnioskodawcę. Budynki stają się częścią składową gruntu od chwili trwałego połączenia z gruntem, a więc praktycznie z chwilą rozpoczęcia budowy.

Organ uznał ponadto, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby P. K. D. P. był zarządcą budynków objętych nakazem rozbiórki. Organ wyjaśnił, że zarządcą obiektu budowlanego w rozumieniu ustawy Prawo budowlane jest podmiot, który uzyskał prawo zarządzania obiektem stanowiącym cudzą własność we własnym imieniu oraz z wyłączeniem właściciela.

Wnioskodawca nie włada pod jakimkolwiek tytułem nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...]. P. K. D. P. nie posiada żadnego tytułu prawnego do zajmowanego gruntu, ani do budynków znajdujących się na tej nieruchomości. Wszystkie uprawnienia względem nieruchomości wykonują jej właściciel - J. i J. T., co obejmuje również zarząd budynków. Właściciele wydzierżawili nieruchomość M. Sp. z o.o. z siedzibą w P., a P. K. D. P. bezumownie zajmuje budynki objęte nakazem rozbiórki.

Wobec stwierdzenia braku podstaw wznowieniowych wskazanych w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. organ odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej i wyjaśnił, że P. K. D. P. nie posiadał przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 23 lipca 2020 roku (nr [...]). Organ wskazał przy tym, że taka decyzja wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy, organ nie ma możliwości przystąpienia do oceny decyzji dotychczasowej.

P. K. D. P. skorzystał z prawa do odwołania.

Strona podniosła, że jako dowód posiadania interesu prawnego w sprawie do pisma z dnia 11 sierpnie 2021 roku zostały załączone dwie strony pozwu skierowanego przeciwko P. K. D. P. przez właścicieli nieruchomości o jej wydanie. Właściciel żądają wydania nieruchomości oraz usunięcia, między innymi, budynków objętych nakazem rozbiórki. Strona zaznaczyła, że w przypadku wykonania rozbiórki nie będzie mogła wykonać wyroku sądu korzystnego dla właścicieli. Z tego względu strona uznaje, że skarżona decyzja nie spełnia wymogów art. 7 i art. 9 K.p.a. W ocenie strony żądanie usunięcia budynków jest dowodem na okoliczność, że prawo własności przynależy do składającego odwołanie. Zdaniem strony pozew dowodzi także, że sporna nieruchomość jest w posiadaniu P. K. D. P., a w piśmie z dnia 30 maja 2021 roku strona informowała organ o przysługujących jest prawach własności i dokumentach związanych z posiadaniem.

Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 12 października 2021 roku (nr [...]), po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy podzielił zarówno ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji, jaki i kwalifikację prawną przyjętych ustaleń.

W odniesieniu do zarzutów odwołania WWINB wyjaśnił, że przepisy Prawa budowlanego w przypadku postępowań dotyczących stanu technicznego obiektu nie przyznają statusu strony inwestorowi obiektu, lecz jego właścicielowi tudzież zarządcy. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] roku o sygn. akt [...], którym oddalono wniosek P. K. D. P. dotyczący zasiedzenia zajmowanej nieruchomości. W sprawie nie może być mowy o wyłomie od zasady superficies solo cedit wyrażonej w art. 191 Kodeksu cywilnego, z którego wynika, że własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością. Domki letniskowe to części składowe gruntu. Brak jest podstaw do tego, aby wnoszącego odwołanie uznać za zarządcę. Choć przez pewien okres P. K. D. P. istocie pełnił funkcję zarządcy obiektów na działce nr [...], to na pewno nie był już nim w dniu wydawania decyzji przez PINB.

P. K. D. P. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Storna skarżąca wniosła o unieważnienie decyzji organu nadzorczego, a także decyzji rozbiórkowych wydanych przez PINB w S..

W osnowie skargi podniesiono, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało wznowione na wniosek P. K. D. P.. Zatem organ powinien rozpatrzyć sprawę merytorycznie. To, czy wnioskodawcy przysługuje interes prawny organ winien rozstrzygnąć przy wznowieniu postępowania, a w razie jego braku wydać postanowienie o odmowie.

Strona podniosła również, że nieprawidłowo wymagano od niej wskazania konkretnej przesłanki wznowienia. Przepisy przewidują, że wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek. Podanie powinno być rozpatrzone, jako sygnał o nieprawdziwych przesłankach, które należało rozparzyć także z urzędu z chwilą powzięcia informacji o wystąpieniu nowych okoliczności. Skoro PINB twierdzi, że nie wiedział o okolicznościach zgłaszanych przez stronę skarżącą i opierał się wyłącznie na zapisach księgi wieczystej, to po uzyskaniu takiej wiedzy powinien wznowić postępowanie z urzędu w oparciu o art. 145 §1 pkt 1 i pkt 5 K.p.a.

Celem wykazania, że skarżąca posiada interes prawny w sprawie o wydanie nakazu rozbiórki powołane zostały następujące okoliczności.

W 1982 roku Stowarzyszenie wydzierżawiło na dziesięć lat od P. S. K. M. ośrodek wypoczynkowy (dwa pawilony letniskowe wraz z opłotowaniem, zadrzewieniem i pozostało infrastrukturą przynależną do gruntu). W 1985 roku Stowarzyszenie zakupiło dzierżawiony ośrodek (faktura). Umowa dzierżawy przewidywała po jej zakończeniu przejście na własność Stowarzyszenia dzierżawionych budynków oraz zezwalała na przystosowanie. Po zakupie dokonano rozbudowy ośrodka. S. K. zrezygnowała z nieruchomości dzierżawionej przez skarżących. Gmina O. przejęła nieruchomość zajmowaną przez Stowarzyszenie z Państwowego Funduszu Ziemi. Naczelnik Gminy O. decyzją z dnia 19 lutego 1987 roku (nr [...]) przekazał Stowarzyszeniu działkę nr [...] w odpłatne użytkowanie.

Za prawo użytkowania uiszczona została opłata w wysokości 90% wartości gruntu. Do czasu wydania decyzji Stowarzyszenie pobudowało budynek gospodarczy i dwa z projektowanych domków letniskowych. Wartość inwestycji przekraczała wartość gruntu 44-razy.

W wyniku komunalizacji Gmina O. przejęła na własność działkę użytkowaną przez Stowarzyszenie (decyzja Wojewody K. z 20 listopada 1992 roku). W 1993 roku do ksiąg wieczystych jako właściciela wpisano Gminę O. . W 1994 roku Rada Gminy odmownie załatwiła wniosek Wójta Gminy o wyrażenie zgody na wieczyste użytkowanie lub sprzedaż działki [...]. Pomimo odmowy Stowarzyszenie poczyniło dalsze nakłady na nieruchomość. Wybudowany został jeden domek letniskowy, część wiaty i nowe przyłącze wodne. Dalsze inwestycje zostały wstrzymane z uwagi na uzyskanie informacji o zwrocie spadkobiercom majątku przejętego w ramach reformy rolnej.

W czerwcu 2000 roku złożony został wniosek o unieważnienie decyzji Naczelnika Gminy O. z dnia 19 lutego 1987 roku w sprawie przekazania Stowarzyszeniu w odpłatne użytkowanie działki nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło nieważność wskazanej decyzji w dniu 4 września 2000 roku (nr [...]).

W ocenie autora skargi wskazana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest obarczona wadami uzasadniającymi stwierdzenie nieważności.

Decyzja SKO legalizowała stan pozbawienia prawa własności zakupionych i pobudowanych budynków, a także budowli, nasadzeń i całej infrastruktury trwale związanej z gruntem. Jednak decyzja jest nieważna. Zagadnienie użytkowania zostało już wcześnie rozstrzygnięte decyzją komunalizacyjną Wojewody K. z dnia 20 listopada 1992 roku. W decyzji wpisane zostało prawo użytkowania Stowarzyszenia na podstawie dostarczonej dokumentacji inwentaryzacyjnej, która obrazuje stan posiadania oraz tytuł prawny.

Decyzja SKO nie mogła wpłynąć na przyznane Stowarzyszeniu ograniczone prawo rzeczowe. W ocenie strony skarżącej potwierdzeniem takiej oceny jest postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] roku o sygn. akt [...], które potwierdza, że "wsteczny skutek decyzji oznacza powrót do stanu istniejącego wcześniej tylko w sferze prawnej, a nie w sferze rzeczywistości materialnej. (...) żaden akt prawny nie jest w stanie zmienić rzeczywistości materialnej, a posiadanie rzeczy (nieruchomości) jest elementem takiej rzeczywistości". W ocenie skarżącej "fakt prawa użytkowania tematycznej nieruchomości, w pełni uzasadnia status strony w postępowaniu".

Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w wydanej decyzji.

J. T. i J. T., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wnieśli o oddalenie skargi oraz przedstawili dowody na wykonanie nakazu rozbiórki (wniosek o zmianę danych w ewidencji gruntów i budynków oraz wezwanie Starosty do wykazania wykonania decyzji rozbiórkowej).

Strona skarżąca w kolejnych pisma z dnia 24 lipca 2022 roku, 3 września 2022 roku oraz 9 października 2022 roku podnosiła, że kwestionuje prawo własności uczestników do nieruchomości obejmującej działkę nr [...] oraz wyjaśniła, że powództwem z dnia 28 września 2020 roku wystąpiła o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, co obejmuje żądanie ujawnienia w księdze wieczystej prawa Stowarzyszenia do odpłatnego użytkowania działki nr [...].

W treści pism zawarte zostały wnioski o przeprowadzenie dowodów z załączonych do tych pism dokumentów, które wskazują na toczące się spory sądowe pomiędzy skarżącym Stowarzyszeniem a uczestnikami postępowania (wydanie nieruchomości, naruszenie posiadania, uzgodnienie treści księgi wieczystej).

W dniu 22 września 2022 roku Sąd Rejonowy w S. zabezpieczył roszczenie Stowarzyszenia P. K. D. P. na czas trwania procesu o naruszenie posiadania poprzez zakazanie uczestnikom dalszego naruszania posiadania działki nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a.").

W świetle art. 145 §1 pkt 1-3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd w szczególności: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest obarczone wadami prawnymi, które miały lub mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Strona skarżąca przyjmuje błędne założenia, co do treści prawa w zakresie instytucji wznowienia postępowania administracyjnego.

Zgodnie z przepisem art. 147 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735; dalej w skrócie K.p.a.) wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony.

Jednak wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., następuje tylko na żądanie strony. Oznacza to, że w przeciwieństwie do reguły ogólnej określonej w art. 147 zdanie pierwsze K.p.a., wznowienie postępowania z tej przyczyny nie następuje z urzędu (porównaj wyrok NSA z 6.10.2022 r., II OSK 3351/19, LEX nr 3416357).

Wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem, a nie obowiązkiem organu. Organ wszczyna z urzędu postępowanie wznowieniowe, jeżeli na podstawie znanych mu okoliczności faktycznych uzna, że zaistniała jedna z przyczyn wznowienia. Jest to więc prawo organu, które staje się jego obowiązkiem dopiero, gdy taka przyczyna się pojawi. Nie można jednak, na podstawie przepisów K.p.a., doprowadzić do wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie, tzn. sprawić, by z tego prawa skorzystał w każdej ostatecznie zakończonej sprawie w celu sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy wznowienia. Do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu nie jest więc wystarczające subiektywne przekonanie zainteresowanego, że organ tak właśnie powinien postąpić (porównaj wyrok NSA z 15.12.2021 r., II OSK 2216/21, LEX nr 3288669).

Z uwagi na powyższe nieuzasadnione są zarzuty skargi sugerujące, że kontrolowane decyzje się obarczone istotnymi wadami prawnymi z uwagi na brak podejmowania przez organy działań z urzędu w zakresie wszczęcia, czy też dalszego prowadzenia postępowania wznowieniowego, wobec stwierdzenia braku interesu prawnego P. K. D. P. legitymującego to Stowarzyszenie do udziału na prawach strony w postępowaniu o nakazanie rozbiórki.

Zgodnie z art. 149 § 1-4 K.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

Organy słusznie przyjmowały, że podanie o wznowienie powinno zawierać wskazanie podstaw wznowieniowych.

Jeżeli strona występując z żądaniem wznowienia postępowania nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania, czy to poprzestając jedynie na wskazaniu przepisów K.p.a., czy też w ogóle nie uzasadniając wniosku, czy też wreszcie uzasadniając wniosek w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do wniosku, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia postępowania organ administracji powinien odmówić wznowienia postępowania, przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym (wyrok WSA w Szczecinie z 7.11.2019 r., I SA/Sz 532/19, LEX nr 2754936).

Strona skarżąca przyjmuje błędne założenie, że wydanie postanowienia o wznowieniu przesądzało o posiadaniu interesu prawnego w sprawie zakończonej decyzja ostateczną, czyli dowodzi istnienia podstaw wznowienia postępowania administracyjnego.

W postępowaniu, prowadzonym na skutek wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, z powodu przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., nie jest wykluczone ustalenie, że wnioskodawca w sposób oczywisty nie ma interesu prawnego, a co za tym idzie nie jest stroną. W tej sytuacji możliwe jest wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. W razie wątpliwości w tym zakresie należy, co do zasady, wznowić postępowanie oraz przeprowadzić postępowanie wyjaśniające (porównaj wyrok NSA z 6.10.2022 r., II OSK 1414/21, LEX nr 3416389).

W okolicznościach kontrolowanej sprawy do wniosku o wznowienie załączone zostały dokumenty, z których jak ustalił organ "mogło potencjalnie wynikać prawo własności wnioskodawcy do budynków objętych nakazem rozbiórki".

Taki stan rzeczy obligował organ do wznowienia postępowania, lecz nie przesądzał o istnieniu podstaw wznowieniowych.

Po wznowieniu postępowania organ jest, stosownie do art. 149 § 2 K.p.a., zobowiązany w pierwszej kolejności do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia, a następnie dopiero co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Celem postępowania rozpoznawczego w sprawie o wznowienie jest ustalenie istnienia podstaw wznowienia postępowania oraz - w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej (porównaj wyrok WSA w Gliwicach z 26.05.2021 r., II SA/Gl 53/21, LEX nr 3199312).

Podstawę prawną do wydania decyzji z dnia 23 lipca 2020 roku o nakazie rozbiórki stanowił przepisy art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz.U. 2018, poz. 1202 ze zm.), który został zamieszczony w Rozdziale 6 ustawy zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych".

Zgodnie z treścią wskazanego przepisu, według stanu prawnego na dzień wydania decyzji, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia.

Orzecznictwo sądowe przyjmuje, że zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Przepis ten wprost wskazuje, że adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę w razie stwierdzenia przez organ wymienionej w niej przesłanki, jest właściciel lub zarządca obiektu (wyrok NSA z 23.03.2022 r., II OSK 982/21, LEX nr 3330246).

Zakres podmiotowy postępowania w sprawie rozbiórki z art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane został jednoznacznie unormowany. Podmiotem zobowiązanym do rozbiórki obiektu jest "właściciel lub zarządca". Nie ma zatem znaczenia, że obiekt wykonany został przez byłego dzierżawcę terenu (wyrok WSA we Wrocławiu z 19.01.2021 r., II SA/Wr 574/20, LEX nr 3124017).

Okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy są bezsporne. Organy oparły rozstrzygnięcie na ustaleniach poczynionych przez Sąd Rejonowy w S., który postanowieniem z dnia [...] roku o sygn. akt [...] oddalił wniosek skarżącego Stowarzyszenia o zasiedzenie spornej nieruchomości, które są zgodne z twierdzeniami skarżącego Stowarzyszenia.

Z treści uzasadnienia wskazanego orzeczenia jednoznacznie wynika, że P. K. D. P., co najmniej od daty 14 września 2015 roku zajmuje sporną nieruchomość bezumownie. Taki stan rzeczy utrzymuje się nadal po przekazaniu w dniu 2 czerwca 2017 roku nieruchomości jej właścicielom J. i J. T..

Sąd pominął dowód z przesłuchania stron jako zbędny dla rozstrzygnięcia o żądaniach wniosku. Także na gruncie oceny legalności kwestionowanych decyzji stanowisko skarżącego nie podważa stanu prawnego udokumentowanego decyzjami administracyjnymi o stwierdzeniu nieważności Naczelnika Gminy O. z dnia 19 lutego 1987 roku oddającej działkę nr [...] w użytkowanie na rzecz skarżącego Stowarzyszenia oraz unieważnieniu decyzji Wojewody K. z dnia 20 listopada 1992 roku, na którą to strona Skarżąca powołuję się błędnie przyjmując, że jej zapisy podważają decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji o oddaniu w użytkowanie, i w ten sposób dowodzą istnienia prawa własności P. K. D. P. do budynków posadowionych na działce nr [...].

Stowarzyszenie także błędnie odczytuje stanowisko powołane w uzasadnieniu wskazanego powyżej postanowienia Sądu Rejonowego w S.. Niewątpliwe jest, że od daty stwierdzenia nieważności decyzji o oddaniu w użytkowanie działki nr [...] zgasły także uprawnienia cywilnoprawne do spornych budynków ze skutkiem ex tunc, tj. od dnia wydania decyzji o oddaniu spornej nieruchomości w użytkowanie.

Z powyższych względów organy prawidłowo uznały, że w dniu wydawania decyzji przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego prawo własności oraz zarząd budynkami posadowionymi na spornej działce przynależały do tabularnych właścicieli nieruchomości uczestników postępowania J. T. i K. T..

Wobec stwierdzenia, że skarżące Stowarzyszenie nie ma interesu prawnego, o którym stanowi przepis art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 28 K.p.a., organy prawidłowo zastosowały art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. przyjmując, że nie zaistniała przesłanka wznowieniowa. Organ trafnie wyjaśniły przy tym, że w takiej sytuacji nie bada się merytorycznej prawidłowości decyzji dotychczasowej, czyli w okolicznościach kontrolowanej sprawy nakazu rozbiórki z dnia 23 lipca 2020 roku (nr [...]) zmienionego decyzją z dnia 8 stycznia 2021 roku w zakresie terminu wykonania nakazu.

Okoliczność, że skarżące Stowarzyszenie nadal bezumownie zajmuje sporną nieruchomość oraz przewidziana na gruncie prawa cywilnego ochrona prawna stanu posiadania, a także nakłady na nieruchomość i wynikające z tego roszczenia, nie są okolicznościami, które stanowią o interesie prawnym, lecz faktycznym, w sprawie wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.

Okoliczność, że wykonanie nakazu rozbiórki odbyło się, wedle twierdzeń strony Skarżącej, z naruszeniem ochrony stanu posiadania wykracza poza granice kontrolowanej sprawy administracyjnej, a także poza zakres kognicji sądów administracyjnych. Spory wynikłe na tle bezumownego zajmowania nieruchomości, roszczeń o zwrot nakładów, czy naruszenia stanu posiadania rozstrzygają sądy powszechne. Nakaz rozbiórki nie jest aktem, który kreuje obowiązki/prawa do działania z pogwałceniem norm prawa cywilnego.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.