Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 489/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi P. G. (G.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 8 lutego 2024 r. nr SKO.4106.16.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 7 listopada 2023 r. P. G. złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w N. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Do wniosku załączono m.in. kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r., z którego wynika, że matka strony została zaliczona do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, a niepełnosprawność powstała po 25-tym roku życia.

Z materiału dowodowego, w tym z przeprowadzonego w dniu 24 listopada 2023 r. wywiadu środowiskowego wynika, że matka wnioskodawcy jest wdową, zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności, porusza się samodzielnie bez pomocy innych osób. Opiekę nad matką sprawuje jej syn (wnioskodawca), który nie pracuje, nie osiąga żadnych dochodów, ubezpieczony jest przy żonie. Strona sprawuje opiekę nad matką, uczestniczy w codziennych czynnościach, w których matka przestała sobie samodzielnie radzić. Zawozi ją do różnych lekarzy specjalistów, zajmuje się organizowaniem podstawowych zakupów potrzebnych do przygotowania posiłków. Dalej oświadczył, że mama pozostaje pod opieką neurologa i kardiologa, leczy się również na depresję.

Po rozpatrzeniu wniosku, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy N. na podstawie art. 3 pkt 11, art. 17,

art. 24 ust. 2a, art. 32 ust 1 a-1 d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 390 ze zm. – zwanej dalej u.ś.r.), decyzją z dnia 5 grudnia 2023 r., nr [...] odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Uzasadniając swoje stanowisko, organ przytoczył obowiązujące przepisy i wyjaśnił powody swojego rozstrzygnięcia.

Organ I instancji stwierdził, że niepełnosprawność matki wnioskodawcy powstała po ukończeniu 25 roku życia, w związku z tym nie spełnia ona warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Powołał się na wyrok TK z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13. Wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia 8 lutego 2024 r., nr SK 0.4106.16.2024 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium nakreśliło przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczyło i omówiło przepisy u.ś.r., stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia. Kolegium uznało, że odwołanie strony nie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż orzekł to organ I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności. Tym samym zdaniem organu nie można odmówić odwołującemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko dlatego, że niepełnosprawność jego matki powstała później niż przyjmuje to art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Tak więc oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonać z pominięciem tego kryterium.

Kolegium zgodziło się natomiast ze stanowiskiem organu I instancji, że brak jest podstaw do przyznania odwołującemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże z innych przyczyn, niż wskazał to organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego materiał dowody sprawy, w tym wywiad środowiskowy bezspornie wskazuje, że zakres świadczonej opieki, który w istocie polega na pracach w gospodarstwie domowym w tym robieniu zakupów, uniemożliwia skarżącemu podjęcia zatrudnienia. Wszak prowadzenie gospodarstwa domowego, robienie zakupów, nie stanowią czynności o charakterze nadzwyczajnym, a jedynie codzienną rutynę osób, które pracują zawodowo. Zakres opieki wykonywanej przez odwołującego nie ma charakteru opieki stałej i długotrwałej Okoliczność ta nie wyklucza zatem zdaniem organu odwoławczego podjęcia przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W konsekwencji uznano, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką, a niepodejmowaniem przez odwołującego zatrudnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonych decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów:

- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a, art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego,

w szczególności pominięcie szerszego postępowania dowodowego opierając swoje ustalenia na pojedynczym wywiadzie środowiskowym, który z uwagi na istotę zagadnienia nie określał całości okoliczności związanych ze sprawowaniem opieki przez wnioskodawcę nad matką w tym zaprzestania prowadzenia przez wnioskodawcę prowadzenia działalności gospodarczej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepełne, powierzchowne i lakoniczne uzasadnienie faktyczne (merytoryczne) zaskarżonej decyzji uniemożliwiające jego prawną i merytoryczną kontrolę, w szczególności brak wskazania innych okoliczności poza wywiadem środowiskowym, które Kolegium uznało za udowodnione, dowodów, na których się oparła oraz przyczyn z powodu których dowodom odmówiło wiarygodności mocy dowodowej, w szczególności, dlaczego nie zbadano zakresu pomocy świadczonej przez wnioskodawcę na rzecz niepełnosprawnej matki.

- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji, bądź niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką albowiem z powodu konieczności sprawowania opieki, zaprzestał prowadzenia działalności zarobkowej.

Uzasadniając skargę skarżący wskazał, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem. Podkreślił, że zaprzestał pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką, a zatem związek przyczynowy jest oczywisty.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z jego ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3), innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji

i edukacji.

Z dniem 1 stycznia 2024 r. na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm., dalej: "u.ś.w.") znowelizowano u.ś.r., w tym m.in. jej art. 17 ust. 1. Obecnie przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Analiza nowego brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ustawodawca w obecnym stanie prawnym przewidział, że o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mogą ubiegać się osoby, w tym przepisie wymienione, jedynie z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia. Tym samym wyraźnie zawężono krąg osób uprawnionych, gdyż wcześniej wiek osoby wymagającej opieki nie warunkował uprawnienia do tego świadczenia.

Zgodnie z treścią art. 63 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (a więc u.ś.r.) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem prawidłowo, wobec złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 7 listopada 2023 r., materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowiły przepisy u.ś.r., w brzemieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku.

W związku z powyższym w pierwszej kolejności podnieść należy, że organ odwoławczy zasadnie zakwestionował przyjęcie przez organ pierwszej instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako podstawy odmowy przyznania skarżącemu żądanego świadczenia. Przypomnieć trzeba, że z treści tego przepisu wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przytoczony przepis – jak słusznie zauważono w zaskarżonej decyzji - był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznał go za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Mimo, że wyrok ten nie doprowadził do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, to jego treść – zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP – jest wiążąca i jako taka stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną, zwłaszcza wobec obowiązku wykładania przepisów ustaw zwykłych w duchu wartości konstytucyjnych. Skoro zaś Trybunał Konstytucyjny kategorycznie przyjął, że art. 17 ust. 1b u.ś.r narusza prawa opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała odpowiednio po ukończeniu 18. oraz 25. roku życia, to skutkiem tego orzeczenia winno być pomijanie przez organy administracji przy rozpoznawaniu wniosków o świadczenie pielęgnacyjne tej części omawianego przepisu, którą Trybunał uznał za niezgodną z Konstytucją. Podkreślić należy, że przedstawiona wyżej interpretacja skutków wejścia w życia powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jest ugruntowana w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Tym samym należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został przez organ pierwszej instancji wadliwie zastosowany jako podstawa odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Pomimo dostrzeżenia powyższej wady decyzji pierwszoinstancyjnej, Kolegium utrzymało jednak tę decyzję w mocy, uznając, że odmowa przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego jest w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadniona. Z oceną Kolegium w tym zakresie należy się zgodzić.

Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką.

Jak już wskazano powyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji

W kontrolowanej sprawie okolicznością bezsporną jest niepełnosprawność matki skarżącego, przy czym jest to niepełnosprawność w stopniu znacznym, stwierdzona wymaganym przez przepisy u.ś.r. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.

Bezspornym jest również to, że skarżący nie jest nigdzie zatrudniony i nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Sporne jest natomiast sprawowanie opieki przez skarżącego nad matką oraz jej charakter. Spór dotyczy także tego, czy to, że skarżący jest niezatrudniony i nie wykonuje innej pracy zarobkowej spowodowane jest sprawowaniem przez niego opieki nad matką.

Zdaniem organu odwoławczego nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją, czy niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę, a koniecznością sprawowania opieki nad matką w zakresie uniemożliwiającym stronie podjęcie zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Sądu takie ustalenie jest prawidłowe.

Ze znajdującego się w aktach sprawy wywiadu środowiskowego wynika, że niepełnosprawna leczy się w poradniach: neurologicznej, kardiologicznej i chorób wewnętrznych. Wnioskodawca uczestniczy w codziennych czynnościach, w których osoba wymagająca opieki przestała sobie samodzielnie radzić. Z wywiadu jak i oświadczenia strony wynika, że pomoc sprowadza się do nadzorowania wizyt lekarskich i robienia podstawowych zakupów potrzebnych do zrobienia posiłków. Kolegium zwróciło słusznie uwagę, że w ramach prowadzonego postępowania skarżący złożył dwa oświadczenia dotyczące zakresu sprawowanej opieki, których treść jest spójna z ustaleniami poczynionymi w ramach wywiadu środowiskowego. Brak było zatem podstaw do prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego skoro skarżący w oświadczeniach sam opisał jakie czynności wykonuje w związku z opieką nad matką, a treść tych oświadczeń ma oparcie w wywiadzie środowiskowym. Skarżący sam wskazał w oświadczeniu z dnia 24 listopada 2023 r. (złożonym zatem w dniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego), że uczestniczy w tych czynnościach w których matka przestała sobie radzić. Wyjeżdża z nią na wizyty oraz zajmuje się organizowaniem podstawowych zakupów potrzebnych do przygotowywania posiłków. Z kolei we wcześniejszym oświadczeniu z dnia 8 listopada 2023 r. skarżący wskazał poradnie w jakich matka się leczy oraz wyjaśnił, że jest zmuszony nadzorować wizyty u lekarza, robienie zakupów oraz wsparciu w codziennych czynnościach, ponieważ mama boi się sama wychodzić z domu.

Zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nie wyklucza zatem możliwości podjęcia przez niego jakiejkolwiek pracy zarobkowej np. w niepełnym wymiarze czasu pracy. Czynności takie jak nadzorowanie wizyt lekarskich, czy robienie zakupów, należą do typowych czynności dnia codziennego i nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia.

Zdaniem Sądu zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że strona nie musi codziennie czy całodobowo wykonywać względem matki takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jej stałej obecności i nieustannego zaangażowania. Wymienione wyżej czynności mogą być zatem realizowane także w warunkach zatrudnienia i nie wymagają rezygnacji z podejmowania pracy zarobkowej. Z treści wywiadu środowiskowego nie wynika również, by matka skarżącego była osobą obłożnie chorą, leżącą albo osobą korzystającą z urządzeń wspomagających funkcje życiowe w sposób mechaniczny.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ odwoławczy słusznie uznał, że sposób sprawowania przez skarżącego opieki nad matką stanowi przeszkodę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Wprawdzie ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, od której uzależnione zostało przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, to z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika jednak, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, to musi ona być stała lub długoterminowa. Istotne jest także to, aby opieka ta zaspakajała podstawowe potrzeby niepełnosprawnego. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. W sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi natomiast cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje. W konsekwencji organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka winna mieć charakter szczególny, wymagający znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, co powinno wynikać z okoliczności obiektywnych. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie.

Podkreślenia wymaga fakt, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości organów obu instancji, że skarżący jest zobowiązany do alimentacji wobec swojej matki, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki. Organ odwoławczy zakwestionował natomiast związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21).

Mając na uwadze powyższe ustalenia w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącego i jego matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznał organ odwoławczy, odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką.

Mając powyższe wywody na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).