Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 151/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Koszty postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 § 1 pkt 4 i § 6, art. 80 § 1 i 2.
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski sędzia WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółdzielni A na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" , nr "[...]" w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi I uchyla zaskarżone postanowienie; II zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Spółdzielni A kwotę 1 472 (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie postanowieniem z "[...]"r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w dalej organ, DIAS) po rozpatrzeniu zażalenia wierzyciela Prezesa Zarządu Spółdzielni A. w G., uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]"r., w sprawie obciążenia Wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 49.168,43 zł, powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z majątku Zobowiązanego - P. P., w oparciu o tytuły wykonawcze: nr "[...]"z dnia "[...]"r., nr "[...]"z dnia "[...]"r. oraz nr "[...]"z dnia "[...]"r. i rozstrzygnął sprawę co do istoty, obciążając Wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 49.047,85 zł.

Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych oraz uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że postanowieniem z dnia "[...]"r., Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej NUS), działając na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku zobowiązanego - P. P., na podstawie tytułów wykonawczych: nr "[...]"z dnia "[...]"r., nr "[...]"z dnia "[...]"r. oraz nr "[...]"z dnia "[...]"r., z uwagi na brak majątku, z którego możliwe byłoby przeprowadzenie skutecznej egzekucji i uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Zawiadomieniem z dnia "[...]"r., NUS, działając na podstawie art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a., poinformował Wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia "[...]"r. Wierzyciel wniósł o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia "[...]"r., NUS, działając w oparciu o przepis art. 64c § 4 oraz § 7 u.p.e.a., obciążył Wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 49.168,43 zł. W treści powyższego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przypisał konkretne kwoty opłat do czynności egzekucyjnych, które spowodowały ich powstanie. Organ egzekucyjny wskazał, iż naliczone opłaty nie przekraczają maksymalnych stawek, obliczanych proporcjonalnie do maksymalnej stawki opłaty za zajęcie nieruchomości, wobec czego koszty egzekucyjne zostały określone zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego, zawartymi w wyroku z dnia 28.06.2016 r., sygn. akt SK 31/14.

Pismem z dnia "[...]"r. Wierzyciel złożył zażalenie na ww. postanowienie. Wierzyciel zarzucał Organowi naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., art. 64 § 6 u.p.e.a. oraz art. 64c § 4 u.p.e.a., polegające na określeniu kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP, to jest ustalenie opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne w znacznej wysokości i niewykazanie, jakie konkretne wydatki egzekucyjne miały wpływ na wysokość tych opłat. Zdaniem Wierzyciela, organ błędnie zinterpretował treść wyroku Trybunału i nie dokonał miarkowania wysokości kosztów egzekucyjnych. W ocenie Wierzyciela, naliczone opłaty egzekucyjne nie uwzględniały stopnia efektywności, poziomu skomplikowania poszczególnych czynności oraz nakładu pracy organu egzekucyjnego. Skarżący podnosił również, że opłata egzekucyjna może być pobrana wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych na rachunku bankowym. Wierzyciel wskazywał, iż nie tylko nie odzyskał dochodzonej należności, ale został obciążony kosztami bezskutecznej egzekucji, co jest sprzeczne z zasadą celowości postępowania, bowiem nie obciąża się wierzyciela opłatami za czynności, co do których już przed ich podjęciem wiadomo było, że nie doprowadzą do pokrycia kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z "[...]" DIAS uchylił zaskarżone postanowienie NUS i rozstrzygnął sprawę co do istoty, obciążając Wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 49.047,85 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy DIAS omówił przepisy ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.) dotyczące warunków obciążania wierzyciela kosztami egzekucyjnymi oraz przepisy określające sposób ustalania tych koszów. DIAS wywodził, że w toku prowadzonego postępowania, w związku z czynnościami organu egzekucyjnego, powstały koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 49.168,43 zł, na które to koszty, zgodnie z przepisem art. 64c § 1 u.p.e.a., składały się:

I. tytuł wykonawczy nr "[...]"z dnia "[...]"r.

- opłata manipulacyjna naliczona zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a., w kwocie 4.059,08 zł;

- opłata za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, tj. zwrotu VAT za sierpień i wrzesień 2015 r. (zawiadomienie z dnia "[...]"r.), naliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., w kwocie 20.295,39 zł;

- opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w Banku B. (zawiadomienie z dnia "[...]"r.); naliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., w kwocie 4,41 zł;

- opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w Banku C. S.A. (zawiadomienie z dnia "[...]"r.), naliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., w kwocie 13,24 zł;

- opłata za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, tj. zwrotu VAT za październik 2015 r. (zawiadomienie z dnia "[...]"r.,), naliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., w kwocie 136,82 zł;

- opłata za zajęcie innej wierzytelności w Urzędzie Miejskim w P. Pieniężnej (zawiadomienie z dnia "[...]"r.,), naliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., w kwocie 120,58 zł;

- wydatki egzekucyjne naliczone zgodnie z art. 64b u.p.e.a., w kwocie 67,10 zł

II. tytuł wykonawczy nr "[...]"z dnia "[...]"r.

- opłata manipulacyjna naliczona zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a., w kwocie 4.069,67 zł;

- opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w D. S.A. (zawiadomienie z dnia "[...]"r.), naliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., w kwocie 20.370,41 zł;

- wydatki egzekucyjne naliczone zgodnie z art. 64b u.p.e.a., w kwocie 12,20 zł

III. tytuł wykonawczy nr "[...]"z dnia "[...]"r.

- opłata manipulacyjna naliczona zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a., w kwocie 4.115,57 zł;

- opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w D. S.A. (zawiadomienie z dnia "[...]"r.), naliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., w kwocie 20.582,26 zł;

- wydatki egzekucyjne naliczone zgodnie z art. 64b u.p.e.a, w kwocie 6,10 zł.

DIAS wskazał w dalszej kolejności, że w toku postępowania prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr "[...]" NUS wyegzekwował łącznie kwotę 27.226,63 zł, która została rozliczona na koszty egzekucyjne (24.684,40 zł) oraz na należność główną (2.542,23 zł). Odnosząc się do podniesionego w treści zażalenia zarzutu Wierzyciela, iż nie istniały podstawy do naliczenia opłaty egzekucyjnej, albowiem nie doszło do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności z rachunków bankowych, z uwagi na brak środków na rachunkach, DIAS stwierdzał, że w toku prowadzonego przez NUS postępowania zajęto rachunki bankowe, prowadzone przez D. S.A., Bank B. oraz Bank C. S.A. Z przedłożonych przez organ pierwszej instancji akt postępowania wynika, iż na dzień "[...]"r. saldo rachunku bankowego w Banku B.wynosiło 55,08 zł, natomiast saldo rachunku w Banku D. S.A. na dzień "[...]"r. oraz na dzień "[...]"r. wynosiło odpowiednio 1.232,13 zł i 1.151,98 zł. DIAS stwierdzał ponadto, że Bank C. S.A., w związku z przesłanym zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego dokonał w dniu "[...]"r. częściowej realizacji zajęcia, przekazując na konto organu egzekucyjnego kwotę 862,92 zł. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego w niniejszych sprawach - mimo, że niektóre zajęcia okazały się nieefektywne - to na zajętych rachunkach bankowych znajdowały się środki pieniężne, zatem doszło do faktycznego zajęcia wierzytelności. Organ odwoławczy jednocześnie zauważał, iż zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, tj. zwrotu VAT za sierpień, wrzesień i październik 2015 r. zostały zrealizowane w dniu"[...]"r. oraz w dniu "[...]"r. W konsekwencji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał stwierdzić, że w powyższych sprawach doszło do faktycznego zajęcia wierzytelności pieniężnych, a tym samym, że naliczenie przez organ egzekucyjny opłat za powyższe czynności egzekucyjne nastąpiło zgodne z treścią art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

DIAS stwierdzał natomiast, że opłata za zajęcie innej wierzytelności w Urzędzie Miejskim w P. w kwocie 120,58 zł została przez organ egzekucyjny naliczona niezgodnie z treścią art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że Urząd Miejski w P. od dnia otrzymania zawiadomienia o zajęciu nie posiadał żadnych wierzytelności w stosunku do zobowiązanego. W takiej sytuacji, opłata za zajęcie innych wierzytelności w kwocie 120,58 zł nie powinna zostać naliczona. Z powyższego względu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a, postanowił uchylić zaskarżone postanowienie w całości i rozstrzygając co do istoty sprawy obniżył wysokość obciążających Wierzyciela kosztów egzekucyjnych do łącznej kwoty 49.047,85 zł.

DIAS w kontekście zarzutów wierzyciela dotyczących nie zastosowania się przez NUS do wytycznych wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.06.2016 r., sygn. akt SK 31/14, omówił treść wskazanego wyżej judykatu. DIAS zaznaczał, że w wyroku z dnia 28.06.2016 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłat za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej, są niezgodne z art. 2, w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP. Następnie organ II instancji omówił szczegółowo treść uzasadnienia przywoływanego wyroku. DIAS wskazał następnie, że z uwagi na brak określenia przez ustawodawcę maksymalnych stawek wysokości opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz opłaty manipulacyjnej, oceniając zgodność poszczególnych opłat określonych przez organ egzekucyjny ze wskazówkami Trybunału Konstytucyjnego - przyjął metodę wyznaczenia maksymalnych pułapów tych opłat, z uwzględnieniem treści art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., ustalającego maksymalną wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości (34.200,00 zł). Zgodnie z przyjętą "metodą proporcji", skoro ustawodawca w treści powyżej wskazanego przepisu określił maksymalną opłatę za zajęcie nieruchomości w kwocie 34.200,00 zł, to maksymalna opłata za zajęcie wierzytelności, stanowiąca 5 % egzekwowanej należności (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), nie może być wyższa, niż 21.375,00 zł. Uwzględniając powyższe, organ odwoławczy stwierdzał, iż organ pierwszej instancji ustalił opłatę egzekucyjną za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej odpowiednio w kwocie (w poszczególnych sprawach): 20.570,44 zł, 20.370,41 zł oraz 20.582,26 zł, a więc opłaty te nie przekraczały wyznaczonego w wyżej przedstawiony sposób, maksymalnego poziomu opłaty za zajęcie rachunku bankowego. DIAS zaznaczał, że również obciążenie Wierzyciela opłatą manipulacyjną odpowiednio w kwotach: 4.059,08 zł, 4.069,67 zł oraz 4.115,57 zł zostało dokonane prawidłowo. Opłata manipulacyjna jest pobierana w związku z doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego, niezależnie od innych czynności dokonanych przez organ egzekucyjny. Jest ona należna organowi egzekucyjnemu nawet wówczas, gdyby po doręczeniu tytułu wykonawczego okazało się, że egzekucja jest bezskuteczna z uwagi na brak majątku zobowiązanego. Organ odwoławczy stwierdzał, ze w przypadku opłaty manipulacyjnej, zasadnym jest przyjęcie sposobu ustalania jej wysokości analogicznie, jak do opłaty za czynności, to jest poprzez odwołanie się do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., określającego górną granicę opłaty za zajęcie nieruchomości (34.200,00 zł). Przyjmując zatem jako podstawę maksymalną stawkę dla zajęcia nieruchomości, maksymalna opłata manipulacyjna, stanowiąca 1 % egzekwowanej należności (art. 64 § 6 u.p.e.a.), nie może być wyższa niż 4.275,00 zł. Wobec powyższego, organ odwoławczy stwierdzał, że ustalone przez organ pierwszej instancji opłaty manipulacyjne odpowiednio w kwocie: 4.059,08 zł, 4.069,67 zł oraz 4.115,57 zł nie przekraczały tak ustalonej górnej granicy.

W ocenie DIAS, zastosowanie opisanej wyżej metody proporcji do ustalenia maksymalnych stawek opłaty za zajęcie rachunku bankowego oraz opłaty manipulacyjnej, sprzyjało realizacji wytycznych Trybunału Konstytucyjnego, zawartych w wyroku z dnia 28.06.2016 r., sygn. akt SK 31/14. Podstawowym "zarzutem" Trybunału był bowiem sam fakt braku określenia górnej granicy opłaty za zajęcie wierzytelności oraz opłaty manipulacyjnej. Podkreślano przy tym, że - Trybunał nie zakwestionował górnej granicy opłaty za zajęcie nieruchomości, ustalonej kwotowo przez ustawodawcę w wysokości 34.200,00 zł. Wobec braku interwencji ustawodawcy, w zakresie określenia górnych stawek pozostałych opłat egzekucyjnych, w niniejszej sprawie organ odwoławczy dokonał ich określenia, opierając się na obowiązujących regulacjach prawnych.

Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie wywiódł Wierzyciel. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu wierzyciel zarzucał naruszenie:

- art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a w związku z art. 2 Konstytucji RP oraz w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP w zakresie, w jakim zaskarżone postanowienie pomija wytyczne dotyczące wykładni i zastosowania ww. przepisów Konstytucji RP zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, w szczególności poprzez ich niezastosowanie podczas stosowania przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 w konsekwencji obciążenie Wierzyciela kosztami egzekucyjnymi niewspółmiernymi do faktycznie podjętych czynności.

- art. 64 § 1 pk 4 u.p.e.a. oraz art. 64 § 6 u.p.e.a polegające na określeniu kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28.06.2016 r., sygn. akt SK 31/14 za niezgodne z Konstytucją RP, w wyniku czego organ błędnie zinterpretował treść wyroku Trybunału i nie dokonał miarkowania wysokości kosztów egzekucyjnych.

- art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 w związku z art. 64c § 4 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia za prawidłowe stanowiska organu egzekucyjnego, co do ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych na poziomie 49.047,85 zł. oraz obciążenia nimi wierzyciela, wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.06.2016 r. sygn. akt SK 31/14 i wyrażonej w nim zasadzie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością opłat w egzekucji, a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone.

Mając na uwadze powyższe Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji w całości i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skrzącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Wierzyciel wskazał, że pomimo wyliczenia ilości czynności podjętych przez organy egzekucyjne, nie wykazano w zaskarżonym postanowieniu, czy koszty w wysokości 49.047,85 zł którymi obciążono skarżącego, odpowiadały nakładowi pracy organów egzekucyjnych. W ocenie skarżącego naliczona opłata egzekucyjna w dalszym ciągu nie uwzględniała stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania poszczególnych czynności oraz nakładu pracy organu egzekucyjnego. Wierzyciel w dalszej części argumentacji przedstawił i omówił treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Odnosząc się do stanowiska Trybunału, Skarżący podnosił, że stosunek wysokości opłat w egzekucji do czynności organu, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone powinien pozostawać w racjonalnej zależności. Obciążenie wierzyciela kosztami w kwocie 49.047,85 zł uznał zatem za niewspółmierne do ilości i wagi czynności dokonanych przez organ egzekucyjny.

Skarżący zwracał uwagę, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem w zakresie skutków powoływanego wyroku TK, organ egzekucyjny powinien zbadać adekwatność ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, a więc odnieść się do zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie przekroczyły maksymalnego rozsądnego pułapu. W tym kontekście przywołano m.in. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 851/18.

Mając na uwadze powyższe Skarżący wskazywał, że organy nie zbadały sprawy w sposób indywidualny. Ustaliły tylko kwotowo górną granicę spornych opłat utwierdzając, że skoro ustawodawca uznał, że 8% opłata za zajęcie nieruchomości może wynosić maksymalnie 34.200 Zł, to 5% opłata za zajęcie innej wierzytelności może wynieść maksymalnie 21.375,00 Zł. Wglądając powyższe organy ustaliły opłatę egzekucyjną za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej odpowiednio w kwocie ( w poszczególnych sprawach) 20.570,44 zł, 20.370,41 zł i 20.582,26 zł. Zaś wypełnieniem wymogu miarkowania kosztów jest przyjęcie propozycji od maksymalnej stawki (egzekucji z nieruchomości) z uwzględnieniem stawki procentowej dla zajęcia innej wierzytelności. Stosując tę samą metodę uznały, że maksymalna opłata manipulacyjna nie może być wyższa niż 4.275,00 zł ( w poszczególnych sprawach wynosiły kolejno: 4.059,08 zł, 4.69,67 zł oraz 4.115,57 zł). Skoro zaś w niniejszej sprawie opłaty nie przekraczały tak ustalonych kwot, to zdaniem organów wypełniają kryterium ich "miarkowania" z uwzględnieniem zasad opisanych w powołanym wyroku TK.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Postanowieniem z dnia "[...]"r., NUS , działając na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego, na podstawie tytułów wykonawczych: nr "[...]"z dnia "[...]"r., nr "[...]"z dnia "[...]"r. oraz nr "[...]"z dnia "[...]"r., z uwagi na brak majątku, z którego możliwe byłoby przeprowadzenie skutecznej egzekucji i uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Postanowienie powyższe jest ostateczne, żadna ze stron postępowania nie skorzystała z przysługującego jej środka zaskarżenia.

W toku prowadzonego postępowania na podstawie ww. tytułów wykonawczych w związku z czynnościami organu egzekucyjnego, powstały koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 49.047,85 zł, której składniki szczegółowo wskazano w części historycznej uzasadnienia.

W kontekście oceny ustalonych przez organy kosztów egzekucyjnych wskazać należy, że sam organ I instancji – NUS – w postanowieniu z "[...]"r. w odniesieniu do egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego "[...]"wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego z wyegzekwowanych od zobowiązanego kwot zaliczono na koszty egzekucyjne kwotę 24.684,40 zł. Wobec powyższego nieuiszczone pozostały koszty egzekucyjne w wysokości 12,22. W odniesieniu do egzekucji prowadzonej w oparciu o tytuł wykonawczy "[...]" NUS stwierdzał, że w toku postępowania egzekucyjnego nie wyegzekwowano żadnych kwot. Podobnie w odniesieniu do tytułu wykonawczego "[...]" NUS stwierdzał, że w toku postępowania egzekucyjnego nie wyegzekwowano żadnych kwot.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - oceniając zgodność poszczególnych opłat określonych przez organ egzekucyjny ze wskazówkami Trybunału Konstytucyjnego - przyjął metodę wyznaczenia maksymalnych pułapów tych opłat, z uwzględnieniem treści art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., ustalającego maksymalną wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości (34.200,00 zł). Zgodnie z przyjętą "metodą proporcji", skoro ustawodawca w treści powyżej wskazanego przepisu określił maksymalną opłatę za zajęcie nieruchomości w kwocie 34.200,00 zł, to maksymalna opłata za zajęcie wierzytelności, stanowiąca 5 % egzekwowanej należności (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), nie może być wyższa, niż 21.375,00 zł. Uwzględniając powyższe, organ odwoławczy stwierdza, iż organ pierwszej instancji ustalił opłatę egzekucyjną za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej odpowiednio w kwocie (w poszczególnych sprawach): 20.570,44 zł, 20.370,41 zł oraz 20.582,26 zł, a więc opłata ta nie przekracza wyznaczonego w wyżej przedstawiony sposób, maksymalnego poziomu opłaty za zajęcie rachunku bankowego. Dokonując oceny prawidłowości obciążenia Wierzyciela opłatą manipulacyjną odpowiednio w kwocie: 4.059,08 zł, 4.069,67 zł oraz 4.115,57 zł DIAS uznał, że zasadnym jest przyjęcie sposobu ustalania jej wysokości analogicznie, jak do opłaty za czynności, to jest poprzez odwołanie się do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., określającego górną granicę opłaty za zajęcie nieruchomości (34.200,00 zł). Przyjmując zatem jako podstawę maksymalną stawkę dla zajęcia nieruchomości, maksymalna opłata manipulacyjna, stanowiąca 1 % egzekwowanej należności (art. 64 § 6 u.p.e.a.), nie może być wyższa niż 4.275,00 zł. Wobec powyższego, organ odwoławczy stwierdził, , że ustalone opłaty manipulacyjne w kwotach: 4.059,08 zł, 4.069,67 zł oraz 4.115,57 zł nie przekraczały górnej granicy tej opłaty, ustalonej proporcjonalnie do opłaty za zajęcie nieruchomości. DIAS zanegował jedynie ustalona przez NUS opłata za zajęcie innej wierzytelności w Urzędzie Miejskim w P. w kwocie 120,58 zł, co stało się przyczyną wydania postanowienia reformatoryjnego i pomniejszenia nałożonych na wierzyciela obciążeń o tą kwotę.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd nie podziela stanowiska Organu odwoławczego, dotyczącego zasadności naliczania opłat za zajęcie rachunku bankowego, gdy czynność ta okazuje się całkowicie bezskuteczna z uwagi na brak środków zgromadzonych na rachunku.

Przesłanka opłaty egzekucyjnej za zajęcie rachunku bankowego (ściślej - zajęcie wierzytelności z tego rachunku, a więc środków pieniężnych) jest bodaj najczęściej stosowanym środkiem egzekucyjnym. W niektórych przypadkach okazuje się ono bezskuteczne, a wtedy organ egzekucyjny obciąża kosztami wierzyciela (art. 64c § 3 u.p.e.a.). Na tle takich sytuacji zrodziła się istotna dla wierzycieli kontrowersja, czy organ może - na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. - obciążać ich opłatą za zajęcie rachunku bankowego, gdy egzekucja z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego okazała się nieskuteczna.

W tym zakresie w sądownictwie administracyjnym prezentowano dwa odmienne stanowiska: 1 - opłata za zajęcie rachunku bankowego może być naliczona tylko wtedy, gdy zajęto środki pieniężne znajdujące się na tym rachunku (m.in. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Go 839/19, WSA w Szczecinie z 5 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 942/19, WSA w Bydgoszczy z 18 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Bd 585/19, WSA w Poznaniu z 13 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Po 575/19, WSA w Białymstoku z 5 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 169/19) oraz 2 - opłata za zajęcie rachunku bankowego może być naliczona także wtedy, gdy nie zajęto żadnych środków pieniężnych z tego rachunku (m.in. wyroki WSA w Szczecinie z 26.09.2018 r. sygn. akt I SA/Sz 529/18, WSA w Olsztynie z 25.09.2018 r. sygn. akt I SA/Ol 475/18, WSA w Gliwicach z 21.05.2018 r. sygn. akt I SA/Gl 221/18, WSA w Gdańsku z 8.05.2018 r. sygn. akt I SA/Gd 276/18). Powoływane w uzasadnieniu wyroki są dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Aktualnie za pierwszym ze wskazanych poglądów, że opłata za zajęcie rachunku bankowego może być naliczona tylko wtedy, gdy zajęto środki pieniężne znajdujące się na tym rachunku przemawia najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 18 listopada 2020 r. sygn. akt I GSK 899/20 NSA uznał, że "wykładnia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że opłata egzekucyjna z tytułu zajęcia wierzytelności pieniężnej może być naliczona przez organ egzekucyjny jedynie wówczas, gdy na zajętym przez organ rachunku bankowym są środki pieniężne. Stanowisko to znajduje również potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym wyrażany jest pogląd, że opłata egzekucyjna, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych".

W wyroku z 3 grudnia 2020 r. sygn. akt I GSK 929/20 NSA ocenił jako niezasadne obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w postaci opłaty egzekucyjnej z uwagi na brak skutecznego zajęcia bankowego. Natomiast w zakresie opłaty manipulacyjnej i wydatków egzekucyjnych związanych np. z przejazdem poborcy, organ egzekucyjny ma prawo obciążyć wierzyciela.

NSA również w wyroku z 10 grudnia 2020 r. sygn. akt I GSK 1435/20 kontynuował linię orzeczniczą, zgodnie z którą opłata egzekucyjna, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. W kolejnym wyroku z 10 grudnia 2020 r. sygn. akt I GSK 1071/20 NSA podzielił "zapatrywania prezentowane w orzecznictwie wskazujące na brak podstaw do naliczania opłaty egzekucyjnej (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), w przypadku braku skutecznego zajęcia rachunku bankowego ze względu na brak środków pieniężnych na koncie. Wykładnia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że opłata egzekucyjna z tytułu zajęcia wierzytelności pieniężnej może być naliczona przez organ egzekucyjny jedynie wówczas, gdy na zajętym przez organ rachunku bankowym są środki pieniężne".

Skoro przepisy ustawy egzekucyjnej nie przewidują opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, to dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności, nie ma podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 30 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 836/20).

W tym zakresie w rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że wykładnia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. prowadzi do jedynego wniosku, że opłata egzekucyjna z tytułu zajęcia wierzytelności pieniężnej może być naliczona przez organ egzekucyjny jedynie wówczas, gdy na zajętym przez organ rachunku bankowym są środki pieniężne podlegające przekazaniu organowi egzekucyjnemu. W rozpoznawanej sprawie organy przyznają, że w toku postepowania egzekucyjnego dotyczącego tytułów wykonawczych "[...]" i "[...]" nie wyegzekwowano żadnych kwot. Z powyższego wynika, że zajęcie wierzytelności na rachunkach bankowych okazało się bezskuteczne.

W wyniku omawianych zajęć organ nie uzyskał żadnych środków, co m.in. było powodem umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z "[...]"r. NUS umorzył opisywane postępowanie egzekucyjne z uwagi na ogólnie stwierdzony brak majątku, z którego możliwe byłoby przeprowadzenie skutecznej egzekucji i uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

DIAS błędnie utożsamiał skierowanie zajęcia do rachunku bankowego, z zajęciami wierzytelności na rachunku bankowym. Z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. wynika, że opłata egzekucyjna może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. A zatem nie może ona być pobrana wtedy, gdy dłużnik wprawdzie posiada rachunek bankowy, ale brakuje na nim środków pieniężnych. Istnienie wierzytelności jest związane z istnieniem środków pieniężnych na rachunku bankowym, które są wpłacane przez posiadacza rachunku, na podstawie umowy zawartej z bankiem. W takim przypadku posiadacz rachunku bankowego staje się wierzycielem a bank dłużnikiem. Natomiast środki pieniężne są wierzytelnością. Ta wierzytelność może być przedmiotem zajęcia egzekucyjnego. Z tych rozważań wynika oczywisty wniosek, że prawo do opłaty egzekucyjnej nie powstaje, gdy nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnych. Dlatego też nie można podzielić poglądów wyrażanych w niektórych wyrokach, w tym w wyroku WSA w Olsztynie z 25.09.2018 r. sygn. akt I SA/Ol 475/18, że zajęcie rachunku jest dokonane niezależnie od istnienia na nim środków pieniężnych. Według poglądu wyrażonego w tym wyroku "Istotna jest treść art. 80 § 2 u.p.e.a., z którego wynika, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Zatem zajęcie dotyczy nie tylko środków znajdujących się na rachunku w chwili zajęcia, ale także środków, które w przyszłości wpłyną na rachunek bankowy". Zgodnie z treścią art. 80 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie: "Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności ..."

Natomiast art. 80 § 2 u.p.e.a. stanowi: "Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia". Obecnie ten przepis brzmi: "Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne: 1) których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia; 2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia" (art. 80 § 2 zmieniony przez art. 1 pkt 49 lit. b) ustawy z 11 września 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) zmieniającej u.p.e.a. z dniem 30 października 2020 r.).

Powyższe przepisy nie potwierdzają tezy, że do zajęcia wierzytelności dochodzi, niezależnie od istnienia na rachunku bankowym środków pieniężnych. Z tych przepisów wynika, że z zajęciem wierzytelności mamy do czynienia wówczas, gdy dojdzie do zajęcia środków znajdujących się aktualnie, w dacie zajęcia, jak też które wpłyną w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego. Natomiast postanowienie w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi jest wydawane po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Opłaty te określa się zatem w oparciu o stan faktyczny, który zaistniał w dacie ustalenia tych kosztów, a nie w dacie dokonania zajęcia egzekucyjnego. Art. 80 § 2 u.p.e.a. stanowi, że przedmiotem zajęcia są również środki, które zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. A zatem i ten przepis, wbrew stanowisku wyrażonemu przez WSA w Olsztynie w wyroku z 25.09.2018 r. sygn. akt I SA/Ol 475/18 wyraźnie stanowi, że przedmiotem zajęcia są środki pieniężne, a nie rachunek bankowy.

Organy niezasadnie naliczyły zatem opłaty za nieefektywne zajęcie rachunków bankowych, które nie wiązało się z pozyskaniem żadnych środków pieniężnych.

Pomocniczo niejako wskazać należy, że w procesie wykładni art. 64 §1 pkt. 4 u.p.e.a. nie można ignorować kierunku zmian jakie ustawodawca wprowadził w zakresie zasad ustalania wysokości opłat za czynności egzekucyjne na mocy ustawy z 4 lipca 2019r. (dz. U. z 2019 poz. 1553). W nowym brzmieniu ustawa egzekucyjna uzależnia wysokość opłat od efektywności czynności egzekucyjnych, tj. wprowadza zasadę naliczania ich od kwoty wyegzekwowanych środków. Choć nowy stan prawny niemiał bezpośredniego zastosowania w realiach niniejszej sprawy, to pogląd aktualnego prawodawcy na kwestię ustalania wysokości opłat egzekucyjnych nie może być całkowicie zignorowany. Wykładnia dynamiczna wymaga wręcz by zmiany te brać pod uwagę w procesie wykładni. To zaś jest dodatkowym argumentem przemawiającym za słusznością poglądu, że niezasadnym jest naliczanie opłaty za nieefektywne zajęcie rachunków bankowych, które nie wiązało się z pozyskaniem żadnych środków pieniężnych

Kolejnym aspektem wymagającym wyjaśnienia w niniejszej sprawie jest kwestia oceny wpływu wyroku TK z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 na stosowanie przepisów ustawy egzekucyjnej dotyczących sposobu ustalania opłat za czynności egzekucyjne

Za nieprawidłowe należy uznać stanowisko organu egzekucyjnego w zakresie wykładni art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., gdyż w gruncie rzeczy nie uwzględnia ono treści wyroku TK z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14. W tej materii zajął stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 851/18 "Zadaniem organów jest określenie, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w szczególności w przepisach art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji".

Wyrok TK z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 16 sierpnia 2016 r. pod pozycją nr 1244. Natomiast przepis art. 64 zostaje zmieniony przez art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. (Dz. U. 2019.1553) zmieniającej nin. Ustawę - z dniem 20 lutego 2021 r. A zatem w rozpoznawanej sprawie naliczono opłaty egzekucyjne na podstawie przepisu prawnego, który był niekonstytucyjny. W tej sytuacji ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. nie przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji. Korekta ta oparta winna zostać przy tym na jasnych i przejrzystych dla strony kryteriach, tak by rozstrzygnięcie organu nie naruszało zasady zaufania obywatela do władzy publicznej.

Formułując zalecenia w zakresie metod jakie winny być stosowane przy miarkowaniu opłaty za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej wskazać należy, że de facto konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r., sygn. akt 31/14 – mimo jego zakresowego charakteru – jest powstanie w pewnych warunkach luki prawnej o charakterze konstrukcyjnym. Jak wskazuje L. Morawski (L. Morawski, Zasady Wykładni Prawa, Toruń 2010r. s. 149) luka techniczna (konstrukcyjna) to taka proceduralna niekompletność regulacji, która utrudnia lub uniemożliwia podjęcie decyzji. Skoro zatem Trybunał zakwestionował w pewnych warunkach prawidłowość określonego sposobu ustalania wysokości opłat egzekucyjnych, to nie jest możliwe dalsze proste stosowanie zakwestionowanych przepisów. Wobec braku aktywności ustawodawcy, który nie dokonał modyfikacji zakwestionowanych przepisów, nie jest możliwe – w pewnych okolicznościach – normalne stosowanie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. Tym samym w zakresie w jakim zakwestionowane zostały one przez Trybunał powstaje luka konstrukcyjna (techniczna) stanowiąca istotną przeszkodę dla ustalania wysokości opłat egzekucyjnych. Przeszkoda ta musi zatem zostać usunięta w drodze wykładni przepisów – wykraczającej poza ramy zwykłej wykładni językowej – tak by umożliwić stosowanie przepisów ustawy egzekucyjnej zgodne z ustalonym przez Trybunał wzorcem konstytucyjnym.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 24 października 2006r. sygn. akt I FSK 93/06 "W demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) podatnik nie może ponosić konsekwencji ewidentnych błędów i zaniedbań prawodawcy, w tym zwłaszcza takich, które powodują lukę w prawie naruszającą podstawowe zasady porządku konstytucyjnego. Lukę taką w wyjątkowych przypadkach wypełnić można w drodze analogii. Brak przepisu wyłączającego analogię z procesu interpretacji i stosowania materialnego prawa podatkowego sprawia bowiem, że na zasadzie wyjątku posłużyć można się tą metodą dla usunięcia ewidentnych naruszeń porządku konstytucyjnego". Przenosząc powyższy pogląd na grunt niniejszej sprawy przyjąć można, że w procesie wykładni systemowej ustalić należy metodę ustalania opłat egzekucyjnych zgodną z wzorcem konstytucyjnym. Nie można bowiem poprzestać jedynie na zakwestionowaniu rozstrzygnięcia organu bez wskazania względnie precyzyjnego – a nie ogólnego – wzorca lub metody ustalania opłat egzekucyjnych jaki odpowiadałby stanowi prawnemu wytworzonemu w wyniku wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016. Nie jest bowiem wystarczające wskazanie, iż opłaty egzekucyjne winny być miarkowane bez ustalenia nawet metod jakie służyłyby określaniu ich wysokości. Dopiero wskazanie kryteriów miarkowania opłat egzekucyjnych gwarantuje, iż sposób ich ustalania będzie dla zobowiązanego jasny i możliwy do weryfikacji, co z kolei sprzyja realizacji zasady zaufania obywatela do państwa. Wówczas działania administracji posiadać będą istotną z punktu widzenia zasady zaufania obywatela do władzy publicznej cechę przewidywalności.

W tym kontekście wskazać należy na stanowisko jakie wyrażono w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 172/19 (utrzymanego następnie w wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej przez NSA wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt II FSK 1387/19). W wyroku tym sąd przedstawił obecne w polskim systemie prawnym sposoby miarkowania opłat sądowych i możliwość odpowiedniego przeniesienia ich na grunt postępowania egzekucyjnego, tak by respektowany mógł być wyrok Trybunału Konstytucyjnego przy jednoczesnym ustaleniu względnie jasnych kryteriów miarkowania wysokości opłat w postępowaniu egzekucyjnym. Pamiętać należy bowiem, że metody ustalania opłat – stanowiących obciążenie dla zobowiązanego – winny być jasne. Zgodnie z zasadą zaufania obywatela do państwa nie można dopuścić do sytuacji, w której sposób miarkowania opłat nakładanych na zobowiązanego byłby niejasny lub oparty na dalece uznaniowej lub wręcz dowolnej ocenie nieostrych kryteriów. Z zasady zaufania obywatela do władzy publicznej wywieść należy bowiem gwarancje przewidywalności działań organów administracji (szerzej T. Majer, Zasada ogólna zaufania obywateli do władzy publicznej [w:] Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, red. P. Krzykowski, Olsztyn 2017r. s.84; T. Majer, Skutki zakresowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. dla ustalania opłat egzekucyjnych. Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych, Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis. 2020, vol. 9, no 2, s. 204). Zasadne jest zatem ustalenie kryteriów miarkowania opłat nakładanych na zobowiązanego, które byłyby nie tylko jasne, weryfikowalne ale i powtarzalne. W tym zakresie wobec niewypełnienia przez prawodawcę luki zaistniałej w wyniku wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14, skorzystać należy w drodze wykładni z funkcjonujących w polskim systemie prawnym wzorców miarkowania opłat o charakterze publicznym zbliżonych w jakiejś mierze do opłat nakładanych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a.

Mając na względzie powyższe za słuszny uznać należy pogląd WSA w Olsztynie wyrażany w cytowanym już wyroku z 19 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 172/19, który wskazał, że opłaty egzekucyjne naliczane procentowo od wartości egzekwowanej kwoty winny mieć charakter degresywny i wielkość ułamka (procentu) naliczanego od egzekwowanej kwoty winna maleć wraz ze wzrostem egzekwowanej kwoty. Jest to pogląd zbieżny ze stanowiskiem Trybunału, który wskazywał, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te stają się w takim przypadku formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.

Mając powyższe na uwadze WSA w Olsztynie słusznie zaproponował w wyroku z 19 marca 2019 r., że pomocniczo, przy miarkowaniu opłat egzekucyjnych stosowane mogą być przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003r. nr. 221 poz. 2193). Jak wskazywał sąd wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi: 1) do 10.000 zł - 4% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 100 zł; 2) ponad 10.000 zł do 50.000 zł - 3% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 400 zł; 3) ponad 50.000 zł do 100.000 zł - 2% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 1.500 zł; 4) ponad 100.000 zł - 1% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł. Jak podkreślał sąd wskazane wyżej rozwiązania zawierają możliwy do przeniesienia na grunt postępowania egzekucyjnego system degresji procentowej stawki opłat. Z tej też przyczyny rozwiązanie to służyć może do miarkowania opłat egzekucyjnych. Stanowi przy tym rozwiązanie przejrzyste o powtarzalnym charakterze.

Skład orzekający w niniejszej sprawie akceptuje i podziela przedstawiony wyżej pogląd WSA w Olsztynie zawarty w wyroku z 19 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 172/19. Rozwiązanie to może znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie. Zaznaczenia wymaga jednak, że nie może być ono utożsamiane z przeniesieniem na grunt postępowania egzekucyjnego rozwiązań Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. in extenso, w sposób dosłowny. Zaproponowany w rozporządzeniu degresywny system ustalania opłat stanowić będzie jedynie stosowaną pomocniczo metodę korekty i miarkowania ustalanych w toku postępowania egzekucyjnego opłat gdy tak jak w niniejszej sprawie nie będzie możliwe proste zastosowanie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. wobec ich zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni rozważania sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku. Wszystkie tytuły wykonawcze w oparciu o które prowadzona była egzekucja dotyczą należności która przewyższa wartość 100.000 zł. W sytuacji w jakiej możliwe będzie ustalenie opłat za czynności egzekucyjne w oparciu o zakwestionowane przez TK przepisy (a to zakwestionowane zostało w niniejszej sprawie wobec przypadków gdy egzekucja z wierzytelności na rachunku bankowym okazała się całkowicie nieskuteczna) organ winien przyjąć metodę korekty wysokości tych opłat w oparciu o najwyższy wskaźnik wynikający z przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Natomiast opłaty manipulacyjne ustalona na poziomie 1% egzekwowanej kwoty jest prawidłowa i odpowiada wzorcom konstytucyjnym wskazanym przez Trybunał Konstytucyjny.

Z podanych wyżej przyczyn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd postanowił jak w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a.