Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1133/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka (spr.) Sędziowie Jolanta Rajewska NSA Małgorzata Borowiec Protokolant Iwona Sadownik po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 1104/03 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE:

Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2005 r., sygn. akt II SA/Ka 1104/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności uchylił zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji - Prezydenta Miasta [...] odmawiającą stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez W. K. (użytkownika wieczystego) prawa własności nieruchomości stanowiącej własność Gminy [...], położonej w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pełni podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, iż w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. nr 113, poz. 1209 ze zm.). Wzmiankowana ustawa odnosi się bowiem do gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych, tj. w trybie dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. 46, poz. 340 ze zm.) Natomiast W. K. prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości nabył na mocy "umowy sprzedaży" spisanej w formie aktu notarialnego w związku z decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż decyzje organów obu instancji zapadały z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, przez jego niewłaściwą wykładnię. Organy obu instancji z brzmienia tego przepisu obowiązującego w dacie ich orzekania błędnie wywiodły, iż jednym z warunków koniecznych do nabycia prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych jest jej wcześniejsze oddanie w użytkowanie wieczyste na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951 r. Tymczasem dekret ten, jak podkreślił Sąd, powołany został w art. 1 ust. 1 omawianej ustawy jedynie w odniesieniu do miejsca położenia nieruchomości tj. obszaru Ziem Odzyskanych, a nie do podstawy prawnej objęcia nieruchomości w użytkowanie wieczyste, ponieważ ta z punktu widzenia analizowanego przepisu nie ma znaczenia w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zakwestionował również słuszność przytoczenia w odpowiedzi na skargę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 1998 r., bowiem z uwagi na datę wydania tego orzeczenia nie mogło i nie odnosiło się ono do uregulowań przedmiotowej ustawy.

Sąd podkreślił, iż w trakcie ponownego postępowania organ pierwszej instancji podejmując rozstrzygnięcie zobligowany jest do uwzględnienia zaprezentowanej przez Sąd wykładni spornego przepisu, a ponadto winien wziąć pod uwagę art. 15 i art. 17 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. nr 64, poz. 592), nowelizującej ustawę z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości oraz zbadać po stronie skarżącego przesłankę z art. 2 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

Od powyższego wyroku Prezydent Miasta [...] w ustawowym terminie wniósł skargę kasacyjną. Wyrok zaskarżył w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych prawem. Skargę kasacyjną oparł na:

- podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (w brzmieniu przepisu obowiązującym w dacie wydania uchylonych decyzji), poprzez przyjęcie, iż obszar Ziem Odzyskanych odnosi się do miejsca położonej nieruchomości tj. na terenie Gminy [...];

- oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 174 ust. 2 w związku z art. 106 § 3, § 4 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niewyjaśnienie istotnej wątpliwości usytuowania wnioskowanej nieruchomości w Gminie [...] i przyjęcie, że Gmina [...] w całości jest położona na terenach Ziem Odzyskanych, a tym samym niedopełnienie obowiązku wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, co miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu strona skarżąca podkreśliła, iż art.1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości nie jest jednoznaczny.

Ponadto zauważyła, że terytorialne granice Ziem Odzyskanych zostały określone w dekrecie z dnia 13 listopada 1945 r. o zarządzie Ziem Odzyskanych (Dz. U. nr 51, poz. 295), gdzie art. 2 stanowi, że są to ziemie na zachód i na północ od granic Państwa Polskiego z 1939 r., czyli są to ziemie zachodnie, północne i obszar byłego Wolnego Miasta Gdańska. Szczegółowe oznaczenie tych Ziem znajduje się w rozporządzeniu z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych. Obszar Gminy [...] natomiast tylko częściowo wchodził w skład tak określonych Ziem Odzyskanych, ponieważ część jego terytorium należała do Państwa Polskiego. Stąd też za błędne uznać należy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który to wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu przyjął, że całość terytorium współczesnej Gminy [...] wchodziła w skład Ziem Odzyskanych. Tym samym Sąd naruszył przepisy postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Na zakończenie strona skarżąca podniosła, iż znowelizowane przepisy art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości nie przewidują przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własnościowe nieodpłatnie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.

Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. nr 113, poz. 1209 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji kontrolowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w art. 1 ust. 1 stanowiła, że "osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. nr 46, poz. 340 ze zm.) [...] przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości". Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. dotyczyła zarówno nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe jak i stanowiących nieruchomości rolne położonych na "obszarze" tzn. miejscu położenia nieruchomości, które były wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 r., a nie "nadanych" jako gospodarstwo rolne w trybie tego dekretu, czy wymienionych w tym dekrecie, jak podano w skardze kasacyjnej. Interpretacja zatem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. dokonana przez skarżącego nie znajduje uzasadnienia w treści tego przepisu. W art. 1 dekretu z dnia 6 września 1951 r. zostało natomiast określone, że dekret ten dotyczy gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych, a zatem ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości dotyczyła nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste na tym obszarze tj. na terenie Ziem Odzyskanych. Zarzut zatem naruszenia art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. nie znajduje uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydając wyrok uchylający obie decyzje wydane w sprawie w wytycznych wskazał, że organ winien mieć na uwadze treść zmienionego art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości przez art. 15 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Jak już niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny wytyczne zawarte w wyroku wiążą organy jeżeli nie nastąpiła zmiana stanu prawnego. Natomiast po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w przedmiotowej sprawie nastąpiła zmiana stanu prawnego. Od 12 października 2005 r. obowiązuje bowiem ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, poz. 1459), natomiast stosownie do art. 9 tej ustawy utraciła moc ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz. U. nr 175, poz. 1459) do spraw wszczętych na podstawie ustaw, które zostały wymienione w art. 9 stosuje się już przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. W świetle tej ustawy dalsze wywody skargi kasacyjnej są bez znaczenia.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, ze skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).