Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 428/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1, art. 33 § 2 pkt 1 i 5, art. 34 § 2, art. 34 § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 6-9, art. 138 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 70 § 4.
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 29 września 2023r., nr 2801-IEW.7113.12.2023 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. (dalej jako spółka, skarżąca, zobowiązana, strona) wniosła skargę do Sądu na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako DIAS) z 29 września 2023 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie (dalej jako NUS) prowadzi wobec postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 9 czerwca 2015 r., obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. w wysokości 553.114,90 zł należności głównej. W toku egzekucji NUS wyegzekwował łącznie 90.465,55 zł, na którą składają się kwoty wyegzekwowane m.in. 30 lipca 2015 r., 1 lutego 2016 r., 11 kwietnia 2017 r., 22 i 25 września 2020 r., zestawione na str. 2 zaskarżonego postanowienia (karta nr 54 verte akt odwoławczych).

NUS dokonał zajęcia w Banku S. w A. (dalej jako bank spółdzielczy) z 29 sierpnia 2016 r. Bank otrzymał je 31 sierpnia 2016 r. i przekazał organowi egzekucyjnymi kwotę 203,61 zł, o czym poinformował w piśmie z 31 sierpnia 2016 r., dodatkowo podając, że zajęty rachunek został zlikwidowany (k. 8 akt NUS). Zajęto też rachunek bankowy spółki w Banku P. S.A. zawiadomieniem z 18 stycznia 2019 r., doręczonym bankowi 21 stycznia 2019 r., a spółce: 7 lutego 2019 r.

NUS zajął ponadto wierzytelności pieniężne określone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2021 r., I FSK 106/19 i z 8 lutego 2023 r., I FSK 82/19 – zawiadomieniami doręczonymi odpowiednio dłużnikowi wierzytelności (DIAS) 3 listopada 2021 r. i 24 kwietnia 2023 r., a zobowiązanej 8 listopada 2021 r. i 15 maja 2023 r.

Spółka wniosła 19 maja 2023 r. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wygaśnięcia obowiązku, powołując art. 33 § 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w skrócie: u.p.e.a.). Uznała działanie NUS za rażąco niezgodne z prawem, gdyż obowiązek będący przedmiotem postępowania wygasł wskutek przedawnienia i nie może być dochodzony w drodze postępowania egzekucyjnego. Wskazała, że przedawnienie zobowiązania podatkowego wynika wprost z pisma NUS z 28 lutego 2023 r. skierowanego do likwidatora, a wcześniej prezesa zarządu skarżącej. W ten sam sposób zobowiązana uzasadniła skargę na powyższą czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności, zgłoszoną w odrębnym piśmie z 19 maja 2023 r.

Postanowieniem z 19 lipca 2023 r. NUS, działając jako wierzyciel dochodzonych należności, oddalił zarzut wygaśnięcia obowiązku. Powołał art. 17 § 1, art. 33 § 2 pkt 5 i art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Podał w uzasadnieniu, że zastosowane środki egzekucyjne w postaci zajęć rachunków bankowych w banku spółdzielczym i Banku P. S.A. wydłużyły termin przedawnienia do 22 stycznia 2024 r. Po umorzeniu postępowania postanowieniem z 14 grudnia 2020 r., z uwagi na jego bezskuteczność, wierzyciel wystąpił o jego ponowne wszczęcie. Zajęto w jego toku wierzytelności pieniężne określone w wyrokach NSA z 2 września 2021 r., I FSK 106/19 i z 8 lutego 2023 r., I FSK 82/19.

Wobec wniesienia zażalenia na to postanowienie DIAS, postanowieniem z 29 września 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie NUS.

W uzasadnieniu powołał m.in art. 33 § 2 pkt 5 i art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Podał, że NUS zastosował skuteczne środki egzekucyjne w latach 2015-2019 w tym opisane wyżej zajęcia rachunków bankowych w banku spółdzielczym i w Banku P. S.A. Dlatego przewidywany termin przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. nastąpiłby 22 stycznia 2024 r. Jednak bieg terminu przedawnienia przerwały zajęcia wierzytelności stwierdzonych w ww. wyrokach NSA. Z tego powodu na skutek zastosowania ostatniego środka egzekucyjnego 24 kwietnia 2023 r., termin przedawnienia może upłynąć 25 kwietnia 2028 r. Zarzuty zażalenia DIAS uznał za nieuzasadnione.

W skardze do tut. Sądu spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia DIAS. Zarzuciła naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (w skrócie k.p.a.) poprzez jego zastosowanie, uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania pierwszej instancji, zamiast uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia;

2. art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez stwierdzenie że obowiązek nadal istnienie pomimo jego wygaśnięcia;

3. art. 34 § 2 u.p.e.a. poprzez zaakceptowanie błędnego stanowiska NUS zamiast zarzutu egzekucyjnego w całości;

4. zasad postępowania, w tym wymienionych w art. 6-9 k.p.a.

W treści skargi podniesiono, że należności zasądzone przez NSA powinny być zwrócone skarżącej lub zaliczone bezpośrednio na zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. Zdaniem strony zobowiązanie wygasło wskutek zapłaty, biorąc pod uwagę kwoty zasądzone przez NSA, których zajęcie egzekucyjne strona uznaje za bezzasadne.

Przedawnienie dochodzonej zaległości nastąpiło z dniem 7 sierpnia 2020 r. Zajęcia w banku spółdzielczym oraz w Banku P. S.A. okazały się nieskuteczne i nie doprowadziły do wyegzekwowania należności. Autor skargi ocenił je jako pozorne, niewywołujące skutków prawnych również w ramach przedawnienia.

Naruszenie art. 6-9 k.p.a. polegało na zaniechaniu dogłębnego zbadania stanu faktycznego i pominięciu w analizie sprawy obszarów, co do których mają wiedzę z urzędu – wskazano na rozliczenie wpłat zobowiązanej i skuteczność zajęcia rachunków bankowych, w powiązaniu z opisanymi wyżej w skardze okolicznościami.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W przedstawionym stanie faktycznym Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowią przepisy art. 33 § 1 i art. 33 § 2 pkt 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej jako u.p.e.a. Na ich podstawie zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1). Jedną z podstaw zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest natomiast wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części (art. 33 § 2 pkt 5). Obok tej podstawy określono nieistnienie obowiązku jako podstawę zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Wobec zarzutu skargi naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Sąd w pierwszej kolejności stwierdza, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie. Z kolei jeśli obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, zachodzi podstawa z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 18 stycznia 2023, I SA/Łd 484/22, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne powołane poniżej orzeczenia sądowe).

W niniejszej sprawie zgłoszono zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości, co Sąd stwierdza wobec jednoznacznego sformułowania zarzutu w piśmie z 19 maja 2023 r. z powołaną podstawa prawną: art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. (k. 23 akt NUS). Nie ma zatem podstaw aby Sąd ustosunkowywał się obecnie do innego zarzutu – z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., który nie był wcześniej rozpoznawany przez wierzyciela.

Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd miał na uwadze również zarzuty skargi dotyczące kwestii przedawnienia dochodzonych należności. Dla celów związanych z przerwaniem biegu terminu przedawnienia istotne jest zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Okoliczność ta wynika z art. 70 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej jako O.p.), zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w latach 2015-2019, zastosowano skuteczne środki egzekucyjne. W wyniku zajęcia dokonanego w Banku S. w A. z 29 sierpnia 2016 r., doręczonego bankowi 31 sierpnia 2016 r., bank przekazał organowi egzekucyjnemu kwotę 203,61 zł, o czym poinformował w piśmie z 31 sierpnia 2016 r., dodatkowo podając, że zajęty rachunek został zlikwidowany (k. 8 akt NUS). Zajęto następnie rachunek bankowy w Banku P. S.A. zawiadomieniem z 18 stycznia 2019 r., doręczonym bankowi 21 stycznia 2019 r., a spółce: 7 lutego 2019 r.

Zajęcie rachunku bankowego w banku spółdzielczym okazało się skuteczne. Nie ma przy tym znaczenia na jakie należności zostały zaliczone przez organ egzekucyjny uzyskane z zajęcia kwoty. Zajęcie rachunku bankowego w Banku P. S.A. również było skuteczne. Spółka posiadała rachunek bankowy w tym banku, na co wskazał sam bank w zawiadomieniu z 14 maja 2019 r. (k. 11 akt NUS). Istniała jedynie przeszkoda w realizacji zajęcia licząc na dzień zawiadomienia – brak środków na rachunku. Nie rzutuje to natomiast na skuteczność zastosowania środka egzekucyjnego w rozumieniu art. 70 § 4 O.p., gdyż bezsprzecznie organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącej w Banku P. S.A.

Zastosowano zatem środki egzekucyjne, o których podatnik został zawiadomiony. W tym zakresie zarzuty skargi, że zajęcia okazały się nieskuteczne i nie doprowadziły do wyegzekwowania należności, nie mają znaczenia dla celów liczenia przerw w terminie przedawnienia. Zajęcia byłyby nieskuteczne, gdyby banki nie prowadziły rachunków dla zobowiązanej w momencie dokonywania czynności. Okoliczność braku środków pieniężnych na zajętym rachunku bankowym nie ma żadnego znaczenia dla skuteczności przerwania biegu terminu przedawnienia (por. prawomocne wyroki WSA w Lublinie z 13 października 2017 r., I SA/Lu 603/17 i WSA w Warszawie z 8 stycznia 2019 r., III SA/Wa 1278/18).

Dlatego prawidłowo DIAS uznał wskazane zajęcie rachunku bankowego z 18 stycznia 2019 r. za skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. Skoro zaś po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny (art. 70 § 4 zdanie drugie O.p.), to po doręczeniu bankowi w dniu 21 stycznia 2019 r. zawiadomienia o zajęciu nowy bieg omawianego terminu należy liczyć od 22 stycznia 2019 r. Tak liczony nieprzerwanie termin pięciu lat upłynąłby 22 stycznia 2024 r. Jednak bieg terminu przedawnienia przerwały zajęcia wierzytelności określonych w ww. wyrokach NSA. Z tego powodu na skutek zastosowania ostatniego środka egzekucyjnego 24 kwietnia 2023 r., termin przedawnienia może upłynąć 25 kwietnia 2028 r.

Zgłoszony przez spółkę zarzut wygaśnięcia obowiązku z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. okazał się zatem niezasadny i należało go oddalić na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., co też uczynił NUS w postanowieniu z 19 lipca 2023 r. Przy czym Sąd zauważa, że nieuprawnione są wnioski skarżącej o przedawnieniu zaległości na podstawie pisma NUS z 28 lutego 2023 r. W tym zakresie wyczerpujące jest wyjaśnienie DIAS przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i rozwinięte w odpowiedzi organu na skargę.

Zarzuty skargi okazały się więc nieuzasadnione. Nie naruszono art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 33 § 2 pkt 1 i art. 34 § 2 u.p.e.a. Nie mogły ponadto odnieść pożądanego przez skarżącą skutku zarzuty naruszenia zasad postępowania, w tym art. 6-9 k.p.a. Kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia Sąd, nie będąc związany granicami skargi, nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania postanowienia z obrotu prawnego.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.