Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 256/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda~Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 128 i art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 22 marca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt I SA/Po 365/21 w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 września 2021 r. (sygn. akt I SA/Po 365/21), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") – oddalił skargę M.B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia

15 lutego 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 14 stycznia 2020 r. nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia – w trybie art. 128 i art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – odszkodowania za nieruchomość położoną w gminie [...] w obrębie [...], a oznaczoną - w dacie wydawania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] decyzji z dnia 14 maja 1965 r. nr [...] - jako działki ewidencyjne o numerach: nr [...].

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, M.B. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu naruszenie:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm., dalej: "u.g.n") w zw. z art. 21 ust. 2 w zw. z art. 91 ust. 1 i art. 91 ust. 2 w zw. z art. 241 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 26, poz. 175) - poprzez uznanie, że powołane wyżej przepisy nie stanową podstawy do ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości należącej do skarżącej, b) art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 91 ust. 1 i art. 91 ust. 2 w zw. z art. 241 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - poprzez uznanie za prawidłowe umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przejętą bez odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 11 ustawy z dnia 22 maja z 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138 ze zm., dalej również "t.b.d.j."), z powodu braku podstawy prawnej, pomimo istnienia takich podstaw oraz braku bezprzedmiotowości postępowania;

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 91 ust. 1 i art. 91 ust. 2 w zw. z art. 241 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - poprzez oddalenie skargi pomimo istnienia podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w związku z naruszeniem przez organ II instancji wskazanych wyżej przepisów prawa, w szczególności pomimo braku podstaw do uznania postępowania jako bezprzedmiotowego, wobec faktu, że przytoczone wyżej przepisy prawa materialnego stanowiły, wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podstawę do ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oraz pomimo tego, że postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe jedynie wtedy, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej – wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.

Ponadto skarżąca zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w w/w skardze.

Zarzuty te okazały się nieusprawiedliwione.

Zostały one - formalnie – oparte na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest: na obrazie prawa materialnego oraz na istotnym naruszeniu przepisów postępowania, tym niemniej skoro w obu podstawach kasacyjnych wskazano na naruszenie tych samych przepisów prawa materialnego, w postaci: art. 105 § 1 k.p.a., art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 21 ust. 1 i 2, art. 91ust. 1 i 2 oraz art. 241 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, dodając jedynie do zarzutów procesowych zarzut oparty na art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a więc na przepisie mającym charakter jedynie wynikowy (a nadto nie stosowanym w tym przypadku w ogóle przez Sąd Wojewódzki), to powyższe uzasadniało łączne odniesienie się przez skład orzekający do wszystkich, wspomnianych wyżej zarzutów kasacyjnych.

Wyjaśnić zatem należy, iż- jak nadmieniono to na wstępie - zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M.B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 lutego 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 14 stycznia 2020 r. nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w gminie [...] w obrębie [...], a oznaczonej - w dacie wydawania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] decyzji z dnia 14 maja 1965 r. - jako działki ewidencyjne o numerach: nr [...].

Sąd Wojewódzki uznał bowiem, iż w/w decyzje odpowiadały prawu, gdyż wykładnia prawa materialnego, dokonana przez organy obu instancji, była prawidłowa.

Istota zagadnienia, które wystąpiło w rozpoznawanej sprawie polegała na udzieleniu odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku, gdy własność gruntu przeszła - z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, w trybie nieobowiązującego już art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych (Dz. U. Nr 31, poz. 138, dalej: "t.b.d.j." ) - możliwe było ustalenie odszkodowania w oparciu o aktualnie obowiązujący art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. W toku postępowania ustalono bowiem, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] wszczęło, na wniosek M.B., postępowanie administracyjne w sprawie podziału działek budowlanych, położonych w [...] w gminie [...], którego przedmiotem była m. in. nieruchomość oznaczona jako parcela nr [...]o powierzchni 1[...]ha (KW nr [...]) a decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 1 sierpnia 1964 r. zatwierdzony został podział w/w nieruchomości. Następnie, decyzją z dnia 14 maja 1965 r. nr [...], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] uznało podział szeregu nieruchomości położonych w [...] (w tym nieruchomości należących do M.B., stanowiących działki oznaczone nr [...]) oraz przejęło – w trybie art. 11 w/w ustawy z dnia 22 maja 1958 r. – na rzecz Skarbu Państwa ogółem [...] m kw, jako przeznaczonych pod użyteczność publiczną i działki budowlane.

W dniu 23 września 2019 r. M. B. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie i wypłatę na jej rzecz odszkodowania za grunt o powierzchni [...] m kw stanowiący działki o nr [...], podnosząc, że na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 14 maja 1965 r. nr [...] wydanej w trybie art. 11 t.b.d.j. wywłaszczono 33,11 % nieruchomości stanowiącej jej własność (nieruchomości położonej w [...] o łącznej powierzchni [...] m kw). Odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia tej części nieruchomości o łącznej powierzchni [...] m kw stanowiącej działki o nr [...] nie zostało nigdy ustalone, co - zdaniem wnioskodawczyni - uzasadniania ustalenie obecnie odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Uzasadniając wydanie w tym przypadku decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, organ podniósł, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma wprawdzie zastosowanie do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tego aktu, ale dotyczy to jednak spraw, w których wydano pozostający w obrocie prawnym akt w zakresie odjęcia własności nieruchomości, a nie zostało do tej pory ustalone i wypłacone odszkodowanie z tego tytułu, mimo, że przepisy, na podstawie których nastąpiło owo przejęcie, przewidywały jego przyznanie. Wskazany przepis nie może być natomiast podstawą do orzekania o odszkodowaniu, jeżeli prawo, obowiązujące w czasie wywłaszczenia, nie przewidywało jego przyznania. W związku z tym wskazano, że z art. 11 u.t.d.b. wynikało, iż przejście części nieruchomości na własność Państwa następowało w tym przypadku nieodpłatnie a zatem w konsekwencji organ stwierdził, że zarówno w poprzednim stanie prawnym, jak i obecnie brak było podstaw do wypłaty wnioskodawczyni wnioskowanego odszkodowania a pogląd ten podzielił następnie Sąd Wojewódzki.

Z tym stanowiskiem nie zgadzała się skarżąca, która twierdziła, iż przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w powiązaniu z art. w zw. z art. 21 ust. 2 w zw. z art. 91 ust. 1 i art. 91 ust. 2 w zw. z art. 241 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, stanowił samoistną podstawę do ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt przejęty na własność Państwa w trybie w/w art. 11 t.b.d.j. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej oraz w piśmie procesowym z dnia 31 stycznia 2023 r. - jej autor - przytoczył też kilka wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których – powołując się wprost na unormowania Konstytucji RP z 1997 r. – składy, w tych sprawach orzekające, dopuściły możliwość wydania decyzji odszkodowawczej, w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., w przypadkach, w których doszło do wywłaszczenia (w szerokim tego słowa znaczeniu) bez ustalenia odszkodowania a akt normatywny, będący podstawą tego wywłaszczenia, nie zawierał przepisów pozwalających na przyznanie odszkodowania.

W związku z powyższym, skład orzekający w niniejszej sprawie pragnie wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 11 t.b.d.j., z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następuje w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. Decyzja ta stanowi podstawę do ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych.

Jak z powyższego zatem wynika, przepisy ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych bezspornie nie przewidywały w analizowanym przypadku ustalenia i wypłaty odszkodowania dla właściciela podlegającego podziałowi gruntu.

Ponadto, wskazywany przez skarżącą – jako podstawa prawna roszczenia - przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

W związku z tym, w ocenie składu w tej sprawie orzekającego, Sąd Wojewódzki zasadnie przyjął, że skoro w aktualnym porządku prawnym nie było podstaw prawnych do wydania orzeczenia w przedmiocie odszkodowania za grunty przejęte bezpłatnie na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie art. 11 t.b.d.j. (a z uwagi na odmienność regulacji nie mógł jej stanowić art. 98 ust. 3 u.g.n.), to - tym samym - brak było podstaw do wydania w analizowanym stanie faktycznym merytorycznego rozstrzygnięcia o wniosku strony.

Jak słusznie bowiem zauważył Sąd Wojewódzki, przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma charakter jedynie procesowy. Przepis ten został wprowadzony do ustawy o gospodarce nieruchomościami, nowelą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), która weszła w życie z dniem 22 września 2004 r. W uzasadnieniu zaś jej projektu podkreślono (cyt.): "że nowa regulacja dotyczy sytuacji, gdy wywłaszczenie już nastąpiło, ale bez ustalenia odszkodowania lub gdy nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez decyzji o wywłaszczeniu, np. z mocy prawa. W takich sytuacjach będzie wydawana odrębna decyzja tylko w sprawie odszkodowania (wywłaszczenie bowiem już nastąpiło), na co obecnie obowiązujące przepisy nie zezwalają. Propozycja ta pozwoli na rozwiązywanie konkretnych występujących problemów i umożliwi w ww. przypadkach realizację konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości" (zmiana 76 do art. 129) - Sejm RP IV kadencji, Nr druku: 1421.

W związku z tym początkowo w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym kwestią sporną pozostawało przede wszystkim to, czy przepis ten ma również zastosowanie do stanów faktycznych, zaistniałych przed dniem jego wejścia w życie. W ostatnich latach przeważył jednak pogląd, przemawiający za taką możliwością a skład orzekający pogląd ten również podziela. Powyższe nie oznacza jednak, że omawiany przepis może stanowić samodzielną podstawę do wydawania aktualnie merytorycznej decyzji o ustaleniu odszkodowania w każdym przypadku, w którym w okresie obowiązywania poprzedniego ustroju społeczno-politycznego doszło do pozbawienia byłego właściciela nieruchomości jej własności bez zrekompensowania mu w jakikolwiek sposób powstałej z tego tytułu szkody. Wykładnia sądowa przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie może bowiem polegać na nadawaniu mu aż tak odmiennej treści od tej, jaką nadał mu ustawodawca. Z tego więc powodu skład orzekający podzielił pogląd Sądu Wojewódzkiego, zgodnie z którym, dla zastosowania przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. do stanu, jaki zaistniał w przeszłości, konieczne jest by pozbawienie prawa własności do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania nastąpiło mimo, że obowiązujące w tym czasie przepisy przewidywały jednak obowiązek przyznania stosownego odszkodowania. Dodać też trzeba, że taki obowiązek musi również wynikać z przepisów, które obecnie obowiązują. W każdym zatem przypadku – jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2019 r. (sygn. akt I OSK 2472/17, LEX nr 2752694) należy m. in. ocenić, czy pozbawienie praw przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nastąpiło w takiej formie prawnej lub przy zastosowaniu takiej instytucji prawnej, która znajduje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującej formie przejmowania praw do nieruchomości pod cel publiczny. W sytuacji więc, gdy utrata własności nieruchomości następowała w oparciu o przepis, który przewidywał przejęcie jej na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania, nie można do skutków takiego przejęcia stosować art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. (por. również: wyroki NSA z dnia: 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 624/11, 19 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 2472/17, 26 stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK 2011/20, 26 stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK 1895/20, z 24 marca 2021 r. sygn. akt I OSK 41107/18, 8 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 4632/21, 23 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 807/21, 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1250/21, 7 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 864/19, 9 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 2800/19 i 18 stycznia 2023 sygn. akt I OSK 2823/19).

Podkreślenia w tym miejscu zwłaszcza również wymaga, że tego rodzaju pogląd został – jak trafnie zwrócił na to uwagę Sąd Wojewódzki - wyrażony w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OPS 1/20 (opubl. ONSAiWSA 2021/3/36). W uzasadnieniu w/w uchwały skład poszerzony stwierdził bowiem, że (cyt.): "dyspozycją art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest objęta wyłącznie taka sytuacja, gdy nastąpiło pozbawienie właściciela praw do nieruchomości, bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie". Przedstawiony wyżej pogląd – zdaniem składu orzekającego - należało zatem obecnie traktować jako dominujący w orzecznictwie.

Biorąc powyższe pod uwagę, a przede wszystkim fakt, iż w aktualnym porządku prawnym nie było podstaw prawnych do wydania orzeczenia w przedmiocie odszkodowania za grunty odstąpione bezpłatnie na rzecz Skarbu Państwa na cele wymienione w art. 11 ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, skład orzekający uznał, że nie można było twierdzić, iż istniała materialnoprawna podstawa do wydania w tym przypadku decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania. W związku z tym niezasadne okazały się zarzuty kasacyjne dotyczące obrazy art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Nieusprawiedliwione okazały się również zarzuty, które odnosiły się do przepisów konstytucyjnych oraz do art. 1 Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Przepisy Konstytucji RP są przepisami o charakterze wyjątkowo ogólnym i stanowią wzorzec dla oceny wszystkich aktów prawnych obowiązujących w Polsce. Wśród przepisów tych wyróżniają się zwłaszcza przepisy, mające rangę zasad konstytucyjnych. Jedną z tych zasad jest zasada nadrzędności Konstytucji RP, która wyraża się w tym, iż organy państwa są obowiązane do uszczegółowiania przepisów konstytucyjnych w aktach niższego rzędu oraz, że akty te nie będą sprzeczne z Konstytucją. Z tych powodów, w ocenie składu orzekającego, brak było podstaw do przyjęcia tezy, jakoby przepisy Konstytucji RP z 1997 r. mogły być zastosowane do stanu prawnego, wytworzonego przez nieobowiązujący już akt prawny, który pochodził z okresu, w którym w Polsce panował tzw. "ustrój socjalistyczny" oraz by przepis art. 21 ust. 2 Konstytucji RP mógł być w takiej sytuacji samodzielną podstawą dla konkretnego uprawnienia majątkowego danej osoby. Podstawą takiego uprawnienia mógłby by być bowiem jedynie obecnie obowiązujący przepis ustawowy.

Zasadnie również w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Sąd Wojewódzki, odwołał się w omawianym zakresie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 kwietnia 2014 r. (sygn. akt SK 56/12), a w którym Trybunał stwierdził, że naprawienie niesprawiedliwości wynikających z decyzji wywłaszczeniowych, wydanych w okresie komunistycznym jest możliwe jedynie w wyniku ingerencji ustawodawcy. Przepisy obecnie obowiązującej Konstytucji nie mogą być bowiem traktowane jako remedium na brak działań ustawodawcy w tym zakresie.

Natomiast przepis art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, abstrahując już od faktu, iż sama Konwencja w stosunku do Polski weszła w życie dopiero w dniu 19 stycznia 1993 r., wyznaczając granice ingerencji państw w prawo własności poprzez formułowanie zasad: poszanowania mienia, pozbawienia mienia i korzystania z prywatnej własności w interesie publicznym - jak przyjmuje się w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka - chroni prawo do korzystania i poszanowania mienia a nie prawo do jego nabywania ( vide: np. orzeczenie ETPCz z dnia 13 czerwca 1979 r. w sprawie Marckx vs Belgia, wyrok ETPCz z dnia 23 listopada 2000 r. nr 25701/94 Król Grecji vs Grecja ). Z tych powodów niezasadne było także odwoływanie się w zarzutach kasacyjnych do regulacji konstytucyjnych, zawartych w art. 91 ust. 1 i 2 oraz w art. 241 ust. 1 Konstytucji RP, a które dotyczyły zasad obowiązywania na obszarze Polski ratyfikowanych umów międzynarodowych.

Biorąc zatem powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, że skarga kasacyjna podlegała oddaleniu - z mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.