Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 481/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, 77 § 1, 80 , 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 88 i art. 89
journal: Dz.U. 2022 poz 916
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
article: art. 278 § 1, art. 290 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2204
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 10 lipca 2023 r. znak: SKO.OŚ-60/4696/178/2023 w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz A. J. kwotę 1997 (jeden tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 10 lipca 2023 r. znak: SKO.OŚ-60/4696/178/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane też dalej SKO), po rozpatrzeniu odwołania A. J., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z dnia 31 marca 2023 r. orzekającą o wymierzeniu A. J. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie 21 sztuk drzew z gatunku sosna pospolita bez zgody posiadacza nieruchomości w kwocie 66.204,00 zł, którą należy uiścić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, na wskazany rachunek bankowy Urzędu Miasta.

W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że organ I instancji w podstawie prawnej wydanej decyzji powołał art. 83 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3, art. 89 ust. 1, 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 916 z późn. zmian.), zwanej dalej "u.o.p.", art. 104 K.p.a. oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017r. w sprawie wysokości opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. poz. 1330). Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że w dniu 22 lipca 2019 r. wpłynęła informacja od W. B. o wycince i kradzieży co najmniej 22 sztuk drzew z należącej do niego działki nr [...], obręb 0019, położonej przy ul. [...]. Poszkodowany jako sprawcę ww. działań wskazał firmę R, wykonawcę prac budowlanych, których inwestorem był K Sp. z o.o. W. B. pismem z 13 sierpnia 2019 r. poinformował organ o wszczęciu dochodzenia w sprawie wycinki i przywłaszczenia drzew przez Komisariat II Policji w Kielcach pod nadzorem Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w Kielcach, a następnie przesłał odpis orzeczenia Sądu Rejonowego w Kielcach XIII Wydział Wykonywania Orzeczeń Karnych z dnia 8 czerwca 2020 r. w sprawie II K 623/20 z klauzulą prawomocności odnośnie skazanego A. J. Zgodnie z ww. orzeczeniem A. J. został uznany za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia. W dniu 18 września 2020 r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew rosnących na działce nr [...] przy ul. [...] bez zgody posiadacza nieruchomości. Podczas oględzin przeprowadzonych 2 października 2020 r. ustalono stan faktyczny, stwierdzono na gruncie pniaki po ściętych drzewach, zmierzono średnice najmniejsze pniaków drzew, określono ich gatunek, wykonano dokumentację fotograficzną. W. B. wskazał granicę działki nr [...] i oświadczył, że drzewa rosły na jego działce, a A. J. będąc pracownikiem firmy R dokonał wycinki drzew na polecenie inwestora budowy budynków K Sp. z o.o. W konsekwencji, ponieważ usunięcia ww. drzew dokonano bez wymaganego zezwolenia i bez zgody właściciela nieruchomości, na podstawie art. 88 ust. 1 i 2 u.o.p. nałożono na A. J. karę pieniężną za usuniecie 21 szt. drzew gatunku sosna pospolita.

Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołanie wniósł A. J.. Rozpatrując to odwołanie SKO stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że z terenu działki nr ewid. [...] przy ul. [...] położonej w [...] należącej do J. i W. B., zostało usuniętych 22 szt. drzew z gatunku sosna. Zarówno ta okoliczność, jak i osoba sprawcy, tj. A. J. zostały bezsprzecznie ustalone w postępowaniu karnym zakończonym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Kielcach II Wydział Karny z dnia 8 czerwca 2020 r., sygn. akt II K 623/20. Zgodnie z tym wyrokiem, A. J. został uznany winnym usunięcia w dniu 13 lipca 2019 r. 22 sztuk drzew z działki nr [...]. Jest także w tej sprawie niesporne, że właściciele działki nr [...] nie zlecali usunięcia tych drzew. Jak ustalono, A. J. działał na zlecenie K Sp. z o.o. – inwestora budowy budynków posadowionych w pobliżu działki nr ewid. [...].

Zdaniem SKO, biorąc pod uwagę treść art. 88 ust. 2 u.o.p. kluczowe znaczenie dla kwestii wymierzenia kary ma nie tylko fakt usunięcia drzew (krzewów), ale wszystkie okoliczności tego działania. Zarzut A. J. zawarty w odwołaniu, dotyczący nieustalenia w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż dokonał wycięcia drzew na polecenie K Sp. z o.o., jest w ocenie Kolegium bezzasadny. Podstawą do obciążenia odpowiedzialnością z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. określonego podmiotu jest bowiem wykazanie, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem tego podmiotu a zniszczeniem drzew. Jeżeli drzewa usunęła osoba trzecia bez wiedzy właściciela (posiadacza) i w sposób, któremu właściciel (posiadacz) nie mógł zapobiec, wtedy właściciel (posiadacz) nieruchomości nie ponosi odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., co nie oznacza, że nie można wymierzyć kary tej osobie, która drzewa te bez zgody i wiedzy właściciela (posiadacza) usunęła. Podkreślić przy tym należy, że administracyjna odpowiedzialność za bezprawne zniszczenie drzew i krzewów jest zobiektywizowana, co oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew i krzewów. Tym samym, nieistotnym jest, czy dokonano wycięcia osobiście, czy też został wynajęty w tym celu inny podmiot, jak również nieistotna jest - z punktu widzenia tej postaci odpowiedzialności - świadomość czy też brak świadomości konieczności uzyskania stosownego zezwolenia. Bez znaczenia dla zaistnienia odpowiedzialności pozostają także motywy jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo.

W ocenie Kolegium, okoliczności rozpoznawanej sprawy nie budzą wątpliwości. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że odwołujący usunął dwadzieścia dwa drzewa (sosna zwyczajna) z działki nr ewid. [...], bez zgody posiadacza nieruchomości. Jak ustalono w toku przeprowadzonego postępowania, usunięcie wskazanych drzew nastąpiło w związku z pracami budowlanymi na działkach sąsiednich prowadzonymi przez K Sp. z o.o. Usunięcia zaś dokonał A. J., co zostało udowodnione w postępowaniu karnym zakończonym wyrokiem Sądu Rejonowego w Kielcach II Wydział Karny z dnia 8 czerwca 2020r., sygn. akt II K 623/20. Jednocześnie Prezydent Miasta Kielce nie udzielił K Sp. z o.o. zgody na usunięcie przedmiotowych drzew. Z kolei, z treści protokołu oględzin, które miały miejsce 2 października 2020 r., wynika, że pozostawione w ziemi pnie drzew były zdrowe, drzewa nie obumarły, jak również nie zauważono innych oznak chorobowych.

W tej sytuacji, zdaniem organu, należy zatem uznać, że spełnione zostały przesłanki zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Jednocześnie nie stwierdzono warunków do zastosowania art. 89 ust. 6 tej ustawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zachodził również stan wyższej konieczności, w przypadku którego nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej (art. 89 ust. 7 u.o.p.).

Odnosząc się do podnoszonej przez stronę skarżącą kwestii wymierzenia administracyjnej kary za usunięcie drzew dla K Sp. z o.o., na zlecenie której A. J. dokonał usunięcia drzew, SKO podniosło, że okoliczność ta nie ma znaczenia w przypadku wymierzenia kary w trybie art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Powstanie odpowiedzialności administracyjnej związane jest wyłącznie z zaistnieniem zdarzenia, które kwalifikowane jest ustawą jako naruszenie obowiązujących norm prawnych. Przypisanie odpowiedzialności sprowadza się zatem do ustalenia, czy konkretne zdarzenie wyczerpuje znamiona oznaczone w ustawie i pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem konkretnego podmiotu.

Na marginesie organ wyjaśnił, iż wyrok Sądu Karnego dotyczył kary za usunięcie 22 drzew, natomiast wobec nieodnalezienia w czasie wizji jednego drzewa Prezydent Miasta Kielce ustalił administracyjną karę za usunięcie 21 drzew.

Odnosząc się do zarzutu dowołania dotyczącego braku poinformowania przed zakończeniem postępowania o tym, że materiał dowodowy pozwala na negatywne rozstrzygnięcie sprawy jest chybiony. Obowiązek taki organ administracyjny posiada jedynie w przypadku postępowania wszczętego na żądanie strony, co zostało uregulowane w art. 79a K.p.a.

Natomiast odnosząc się do podnoszonego braku podstaw do wymierzenia administracyjnej kary za usunięcie drzew z pozycji 6 i 13, wobec ustalenia obwodu pnia nie przekraczającego 50 cm, organ wyjaśnił, iż jest on chybiony. Jak wynika bowiem z protokołu oględzin z dnia 2 października 2020 r. wszystkie mierzone wówczas pnie drzew na wysokości 5 cm miały obwód większy niż 50 cm. Ponieważ jednak do celów wymierzenia administracyjnej kary konieczne było posiadanie kłody, a w trakcie oględzin ich nie zlokalizowano, Prezydent Miasta Kielce wymierzył administracyjną karę poprzez zastosowanie art. 89 ust. 4 ustawy, który stanowi, że jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A. J., zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. brak wyjaśnienia okoliczności, o których mowa w protokole oględzin z dnia 2 października 2020 r., że A. J. będąc pracownikiem firmy R dokonał wycinki drzew na polecenie inwestora budowy budynków K Sp. z o.o. w Kielcach, co doprowadziło do niewłaściwej oceny materiału dowodowego poprzez uznanie, że zaszły podstawy do nałożenia na A. J. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew rosnących na działce nr [...] obręb 0019 przy ul. [...],

2) naruszenie przepisu art. 9 K.p.a. poprzez brak poinformowania strony w zawiadomieniu organu I instancji o zakończeniu postępowania o tym, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala zdaniem organu na negatywne dla strony rozstrzygnięcie sprawy poprzez nałożenie administracyjnej kary pieniężnej, co w konsekwencji spowodowało, że strona była przekonana, że stawiennictwo nie jest obowiązkowe, a o wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okolicznościach poinformowała i zostały one wyjaśnione w toku przeprowadzonego postępowania,

3) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 1 i ust. 2 u.o.p., poprzez uznanie, że administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzew rosnących na działce nr [...] obręb 0019 przy ul. [...], winna być nałożona na A. J., a zatem, że przepis ten ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 10 w zw. z art. 83 f ust. 1 pkt 3 oraz art. 89 ust. 4 u.o.p. poprzez uznanie, że wszystkie drzewa, o których mowa w decyzji wymagały uzyskania zezwolenia na ich wycięcie, tymczasem drzewa w poz. 6 i w poz. 13 z uwagi na obliczony obwód pnia drzewa nieprzekraczający 50 cm nie wymagają uzyskania zezwolenia na wycięcie, a zatem nie jest możliwe wydanie administracyjnej kary pieniężnej za wycinkę tych drzew.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Kielce, a także zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając swe stanowisko skarżący wskazał, że nie zgadza się z zapatrywaniem organu prezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że okoliczność zlecenia mu wycinki przez inwestora nie ma znaczenia odnośnie wymierzenia kary w trybie art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Zdaniem skarżącego nie może on ponosić negatywnych konsekwencji w sytuacji, gdy drzewa do wycięcia i granice działki wskazał mu inwestor budowy budynków K Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. O powyższej okoliczności skarżący informował organ I instancji podczas oględzin nieruchomości w dniu 2 października 2020 r., a mimo to organ nie wyjaśnił tych kwestii. Zarówno w treści decyzji Prezydenta Miasta Kielce znajduje się zapis, że "pan A. J. będąc pracownikiem firmy R dokonał wycinki drzew na polecenie inwestora budowy budynków K Sp. z o.o.", jak również w decyzji SKO w Kielcach wskazano, że w toku postępowania ustalono, że usunięcie wskazanych drzew nastąpiło w związku z pracami budowlanymi na działkach sąsiednich prowadzonymi przez K Sp. z o.o. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że "przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody nie może być interpretowany w ten sposób, że podmiotem odpowiedzialnym administracyjnie jest zawsze podmiot dokonujący fizycznej wycinki drzewa. Taka wykładnia prowadziłaby bowiem do konstatacji, że osobą odpowiedzialną jest zawsze osoba fizyczna dokonująca tej czynności. Tymczasem osobą odpowiedzialną w przypadku zlecenia wykonania takiej czynności jest podmiot zlecający".

W przedmiotowym postępowaniu organ II instancji błędnie przyjął, że postępowanie przed organem I instancji w tym zakresie nie było obarczone wadami. SKO nie przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia celem wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, tj. nie zleciło przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka przedstawiciela inwestora pana M. S., jak również przesłuchania pracodawcy, u którego A. J. jest zatrudniony, tj. R. W. prowadzącego działalność pod nazwą [...] R. W. Takie działanie organu naruszyło przepis art. 7 K.p.a., 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., a w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwej oceny materiału dowodowego poprzez uznanie, że zaszły podstawy do zastosowania nałożenia na A. J. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew. Cytowane przez organ II instancji orzeczenia dotyczą ogólnych zasad ponoszenia odpowiedzialności przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej za wycinkę drzew. SKO błędnie przyjmuje, że bez znaczenia dla odpowiedzialności z tytułu kary administracyjnej za wycinkę drzew jest zlecenie usunięcia drzew przez inwestora robót budowlanych. Osobą odpowiedzialną zdaniem skarżącego w takiej sytuacji jest podmiot zlecający, a nie pracownik działający na polecenie pracodawcy. Zdaniem skarżącego brak jest podstaw do obciążania go karą pieniężną za wycinkę drzew.

Z ostrożności procesowej skarżący odniósł się również do wysokości nałożonej kary. W protokole oględzin z dnia 2 października 2020 r. wskazano 21 szt. drzew, z czego trzy z nich to brzoza (poz. 1, 9, 15), natomiast w zaskarżonej decyzji, która utrzymuje w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kielce, mowa jest jedynie o sosnach pospolitych w ilości sztuk 21.

Skarżący zwrócił również uwagę, że oględziny nieruchomości, na której zostały ścięte drzewa, zostały przeprowadzone przez organ dopiero po upływie ponad 1 roku od zdarzenia, co z uwagi na zbyt długi upływ czasu nie pozostaje bez wpływu na szczegółowe ustalenie okoliczności faktycznych. W przedmiotowej sprawie został naruszony przepis art. 88 ust. 10 w zw. z art. 83 f ust. 1 pkt 3 lit. c u.o.p. poprzez uznanie, że wszystkie drzewa, o których mowa w decyzji wymagały uzyskania zezwolenia na ich wycięcie, tymczasem drzewa w poz. 6 i w poz. 13 z uwagi na obliczony obwód pnia drzewa nieprzekraczający 50 cm nie wymagają uzyskania zezwolenia na wycięcie, a zatem nie jest możliwe wydanie administracyjnej kary pieniężnej za wycinkę ww. drzew.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji, jak też decyzji organu I instancji, stanowiły przepisy u.o.p. Zgodnie z art. 83 ust. 1 tej ustawy usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:

1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;

2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego – jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Z kolei art. 88 ust. 1 u.o.p. stanowi, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:

1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;

2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;

3) zniszczenie drzewa lub krzewu;

4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa;

5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16;

6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8.

Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 u.o.p.).

Bezspornym w niniejszej sprawie było to, że doszło do usunięcia drzew z terenu działki o nr ewid. [...] położonej przy ul. [...], należącej do J. i W. B. – bez zgody właścicieli tej nieruchomości oraz bez zezwolenia. Wątpliwości budzi już natomiast rodzaj drzew, jakie zostały usunięte, a także ich ilość. O ile bowiem w prawomocnym wyroku nakazowym Sądu Rejonowego w Kielcach z 8 czerwca 2020 r. przyjęto, że doszło do zaboru 22 sztuk drewna sosnowego i brzozowego, o tyle organy administracyjne w rozpatrywanej sprawie wymierzyły karę pieniężną za usunięcie 21 sztuk drzew z gatunku sosna pospolita. I o ile jeśli chodzi o ilość tych drzew można by zgodzić się z przyjęciem, że doszło do usunięcia 21 drzew bo tak ustalono w trakcie oględzin w dniu 2 października 2020 r., o tyle w trakcie tej samej czynności zostało ustalone, że było to 18 sosen pospolitych i 3 brzozy brodawkowate. Z niezrozumiałych powodów przyjęto zatem w decyzjach organów obu instancji, że wszystkie usunięte drzewa były z gatunku sosna pospolita. Niemniej jednak, z przywołanego wyżej rozporządzenia Ministra Środowiska z 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości opłat za usunięcie drzew i krzewów wynika, że sosna i brzoza znajdują się w tej samej kategorii stawek za usunięcie drzew. Powyższa rozbieżność nie mogła mieć zatem wpływu na wysokość wymierzonej kary.

Trzeba w tym miejscu podnieść, że nie jest zasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 88 ust. 10 w zw. z art. 83 f ust. 1 pkt 3 oraz art. 89 ust. 4 u.o.p. poprzez uznanie, że wszystkie drzewa, o których mowa w decyzji wymagały uzyskania zezwolenia na ich wycięcie, podczas gdy – zdaniem skarżącego – drzewa w poz. 6 i w poz. 13 z uwagi na obliczony obwód pnia drzewa nieprzekraczający 50 cm nie wymagały uzyskania zezwolenia na wycięcie, a zatem nie jest możliwe wydanie administracyjnej kary pieniężnej za wycinkę tych drzew. Istotnie, zgodnie z art. 88 ust. 10 u.o.p. przepisu ust. 1 (a zatem dotyczącego wymierzania kary za usunięcie drzew) nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 1-3 i 3b-15. Przepis art. 83 f ust. 1 pkt 3 u.o.p. odnosi się natomiast do drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza 50 cm. W rozpatrywanej sprawie w trakcie przeprowadzonych w dniu 2 października 2020 r. oględzin odnośnie każdego z 21 drzew ustalono dwie wartości – najmniejszą średnicę pnia oraz obwód na wysokości 5 cm. Ta druga wielkość w przypadku każdego z drzew, w tym tych pod poz. 6 i 13, przekroczyła 50 cm, co w świetle przywołanych przepisów – wbrew twierdzeniu skarżącego – dawało podstawę do wymierzenia kary. W tym kontekście nie miał natomiast znaczenia fakt, że w rozpatrywanym przypadku wysokość kary ustalono w oparciu o art. 89 ust. 4 u.o.p., zgodnie z którym jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%. To właśnie na potrzeby tego przepisu i ustalenia wysokości kary – wobec braku kłód – ustalano najmniejszą średnicę pnia. Wartość uzyskana po pomniejszeniu tak ustalonego obwodu o 10% służy wyłącznie ustaleniu wysokości kary, a nie przesądza – w świetle art. 88 ust. 10 i 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p. – o tym czy kara w ogóle może być wymierzona.

Zasadniczym problemem w sprawie było jednak to, na kogo należy nałożyć przedmiotową karę pieniężną. Przepis art. 88 ust. 2 u.o.p. stanowi, że kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Przepis ten nie przesądza zatem, jaki konkretnie podmiot ma być adresatem kary w przypadku gdy dochodzi do usunięcia drzewa bez zgody posiadacza nieruchomości. Sąd podziela tutaj stanowisko wyrażane w orzecznictwie, zgodnie z którym przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. nie może być interpretowany w ten sposób, że podmiotem odpowiedzialnym administracyjnie jest zawsze podmiot dokonujący fizycznej wycinki drzewa. Taka wykładnia prowadziłaby bowiem do konstatacji, że osobą odpowiedzialną jest zawsze osoba fizyczna dokonująca tej czynności. Tymczasem osobą odpowiedzialną w przypadku zlecenia wykonania takiej czynności jest podmiot zlecający (por. m.in. wyrok NSA z 29 listopada 2022 r., sygn. III OSK 6300/21, wyrok WSA w Białymstoku z 16 stycznia 2023 r., sygn. II SA/Bk 891/22, wyrok WSA w Lublinie z 29 stycznia 2015 r., sygn. II SA/Lu 348/14).

W niniejszym przypadku z ustaleń organów wynika, że wycięcie drzew nastąpiło w związku z pracami budowlanymi prowadzonymi przez K Sp. z o.o. na działkach sąsiednich w stosunku do działki nr [...], należącej do J. i W. B. Jak podniosło SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, A. J. działał "na zlecenie K Sp. z o.o. inwestora budowy budynków posadowionych w pobliżu działki nr ewid. [...]". W protokole oględzin z dnia 2 października 2020 r. znajduje się zapis, że wycinki drzew dokonał w lipcu 2019 r. A. J., będąc pracownikiem firmy R. Dokonał on wycinki drzew na polecenie inwestora budowy budynków K Sp. z o.o. ul. [...]. Inwestor budowy budynków K wskazał granice działki i powiedział, że A. J. może wyciąć te drzewa i zabrać pozyskane z nich drzewo. A. J. nie zna przyczyny wycięcia drzew ponieważ działał na polecenie inwestora.

Już tego rodzaju ustalenia, w świetle wyrażonych wyżej poglądów na tle art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.o.p., w ocenie Sądu wywołują istotną wątpliwość, czy to właśnie skarżący jako ten kto dokonał fizycznej wycinki drzew powinien być adresatem administracyjnej kary pieniężnej. Nie można zgodzić się z SKO, że podstawą obciążenia odpowiedzialnością z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. określonego podmiotu jest wyłącznie wykazanie związku przyczynowego pomiędzy działaniem tego podmiotu a wycięciem drzew. Jak słusznie zauważył NSA w powołanym wyżej wyroku, w przypadku, gdy dochodzi do zlecenia wycięcia drzew zleceniobiorca nie działa na własną rzecz i w swoim imieniu, lecz na rzecz i wymieniu zleceniodawcy. Także w niniejszym przypadku, jak wynika z powyższych ustaleń, inicjatorem i zleceniodawcą wycinki drzew miał być inwestor – spółka K. Okoliczność ta nie mogła zostać pominięta przy wydawaniu decyzji nakładającej karę za usunięcie drzew. Póki co jednak ustalenia w omawianym zakresie mają istotnie ograniczony charakter. Należało bowiem dokładnie wyjaśnić okoliczności owego "zlecenia", a zatem w szczególności to jakie dokładnie relacje prawne łączyły spółkę K ze skarżącym, a pośrednio firmą R, jaki był rodzaj wydanego zlecenia, czy skarżący nie wykroczył poza jego zakres. Pomocne w tym zakresie może okazać się przesłuchanie osób wskazanych w skardze, tj. M. W. jako przedstawiciela inwestora i R. W., prowadzącego działalność pod nazwą [...] R. W.

W ocenie Sądu dla ustalenia odpowiedzialności administracyjnej skarżącego nie może mieć przesądzającego znaczenia prawomocny wyrok skazujący Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 8 czerwca 2020 r., sygn. II K 623/20. Należy zauważyć, że w wyroku tym A. J. uznano za winnego popełnienia przestępstwa z K.k., tj. przestępstwa kradzieży mienia. Przepis ten stanowi, że karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 podlega ten kto zabiera w celu przywłaszczenia cudzą rzecz ruchomą. Odmiennie niż w przypadku przestępstwa z art. 278 § 1 art. 290 § 1 K.k., za które odpowiada ten kto dokonuje wyrębu drzewa w lesie, do znamion przedmiotowych czynu nie należy dokonanie wyrębu drzewa. Wypada w związku z tym zauważyć, że w opisie czynu przypisanego skarżącemu posłużono się wyłącznie pojęciem "drewna", a nie "drzewa". Poza tym, jak wynika z powyższych rozważań, odpowiedzialność administracyjna na gruncie art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.o.p. ma odmienny charakter pod względem podmiotowym niż odpowiedzialność karna, dla jej zaistnienia niekoniecznie bowiem decydujące znaczenie ma wyłącznie fizyczna czynność wycięcia drzew, której wykonawca zresztą w niniejszym przypadku jest bezsporny, ale to kto taką czynność zlecił. Należy przy tym podkreślić, że ze względu na penalizujący charakter przepisów art. 88 i art. 89 u.o.p., nie ma podstaw do stosowania ich w sposób rozszerzający i to na niekorzyść skarżącego (por. wyrok WSA w Krakowie z 12 października 2018 r., sygn. II SA/Kr 820/18).

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powodowało konieczność uchylenia zarówno tej decyzji, jak i decyzji organu I instancji – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. Zdecydował o tym zakres koniecznych do dokonania ustaleń i czynności dowodowych, które należy w związku z tym przeprowadzić. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyższe rozważania Sądu i wskazane zalecenia co do dalszego postępowania.