Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 130/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 193 i art. 194
journal: Dz.U. 2016 poz 575
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
article: Art. 145 par. 1  pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 listopada 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K. S. (dalej skarżąca) od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] 2015 r., nr [...] orzekającej o ustaleniu opłaty przez skarżącą za pobyt syna D. S., ur. [...] 2000 r. w placówce opiekuńczo-wychowawczej za okres:

1. od 28.05.2015 r. do 31.05.2015 r. - opłata wynosi 48,07 zł i należy ją uiścić w terminie 14 dni od daty odbioru decyzji,

2. od 1.06.2015 r. do 30.06.2015 r. - opłata wynosi 372,52 i należy ją uiścić w terminie 14 dni od daty odbioru decyzji,

3. od 1.07.2015 r. do 31.07.2015 r. - opłata wynosi 372,52 zł i należy ją uiścić w terminie 14 dni od daty odbioru decyzji,

4. od 1.08.2015 r. do 31.08.2015 r. - opłata wynosi 252,35 zł i należy ją uiścić w terminie 14 dni od daty odbioru decyzji,

5. od 1.09.2015 r. do 30.04.2017 r. - opłata wynosi 372,52 zł miesięcznie i jest płatna do 15-go dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni,

uchyliło zaskarżoną decyzje w całości i orzekło w ten sposób, że odstępuje w części od ustalenia opłaty dla skarżącej za pobyt D. S. w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Kwota do wpłaty po odstąpieniu w części od ustalenia opłaty za okres:

1. od 28.05.2015 r. do 31.05.2015 r. wynosi 24,03 zł i należy ją uiścić do 30 listopada 2015 r.,

2. od 01.06.2015 r. do 30.06.2015 r. wynosi 186,26 i należy ją uiścić do 31 grudnia 2015 r.,

3. od 01.07.2015 r. do 31.07.2015 r. wynosi 186,26 zł i należy ją uiścić do 31 stycznia 2016 r.,

4. od 01.08.2015 r. do 31.08.2015 r. wynosi 126,18 zł i należy ją uiścić do 29 lutego 2016 r.,

5. od 01.09.2015 r. do 30.04.2017 r. wynosi 186,26 zł miesięcznie i należy ją uiścić do 15-dnia każdego następnego miesiąca, za miesiąc poprzedni.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Organ I instancji ustalił dochód rodziny skarżącej na kwotę 2.785,28 zł, co powoduje, że zgodnie z przepisami mieści się on pomiędzy 300, a 350% kryterium dochodowego. W związku z tym należność za pobyt syna skarżącej w placówce opiekuńczo-wychowawczej może być obniżona o 90% i ustalona w wysokości 10% średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej A w K.

W odwołaniu skarżąca wskazała, że ustalona opłata za pobyt syna D. w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest dla niej zbyt wysoka, gdyż nie uzyskuje ona żadnego dochodu z gospodarstwa rolnego bo "tą sprawą zajmuje się mąż K. S.". Z kolei swoje zarobki w wysokości 800,00 zł oraz alimenty w wysokości 300,00 zł przeznacza na niezbędne potrzeby swojej rodziny, w tym na dojazdy na wizyty do dzieci.

Decyzją z dnia 10 listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło jak powyżej wskazano. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 193 ust. 1 pkt 2 oraz art. 194 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz powołał uchwałę nr [...] Rady Powiatu z dnia 29 października 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków odstąpienia od ustalenia, umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w rodzinnej pieczy zastępczej tj. rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej w tym zawodowej pełniącej funkcję pogotowania rodzinnego i zawodowej specjalistycznej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka oraz w instytucjonalnej pieczy zastępczej tj. placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej i interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

Nadto organ wskazał, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 18 maja 2015 r., sygn. akt [...] D. S., ur. [...] 2000 r. został 28 maja 2015 r. umieszczony w placówce opiekuńczo-wychowawczej w K, a średni miesięczny wydatek na utrzymanie dziecka w tej placówce wynosi obecnie 3.725,15 zł.

Organ ustalił także, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z K. S., prowadzi jednak osobne gospodarstwo domowe wyłącznie z córką M. Ponieważ dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym zostało wszczęte postępowanie, czyli w miesiącu maju 2015 r. nie został poprawnie obliczony przez organ I instancji, Kolegium w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy przeprowadziło własne obliczenia.

Nadto Kolegium wskazało, że ponieważ rodzice D. S. nie tworzą rodziny w myśl art. 6 pkt. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, sprawa opłaty rodziców za pobyty syna w placówce opiekuńczo-wychowawczej prowadzona jest oddzielnie dla matki i oddzielnie dla ojca.

Skarżąca oświadczyła, że jej źródłem utrzymania są: prace dorywcze z których uzyskuje dochód w wysokości 800,00 zł oraz alimenty na córkę S. i syna D. w wysokości 600,00 zł. Z załączonych do akt zaświadczeń wynika, że skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 5,2900 ha przeliczeniowego oraz o powierzchni 0,8031 ha przeliczeniowego tj. 1/3 z powierzchni 2,8092 ha przeliczeniowego na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej wspólnie z mężem K. S.

Przy ustalaniu dochodu rodziny organ zastosował art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Ponadto art. 8 ust. 9 ww. ustawy stanowi, iż przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 250,00 zł. Przepis ten wprowadza fikcję prawną, że każdy posiadacz gospodarstwa rolnego (niezależnie od tego czy jest ono użytkowane) uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 250,00 zł z 1 ha przeliczeniowego. W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że do dochodu rodziny skarżącej należy doliczyć dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,2900 ha przeliczeniowego, który wynosi 1322,50 zł (5,2900 x 250,00 zł).

Ponieważ skarżąca figuruje także jako współwłaściciel w 1/3 powierzchni gruntów 2,4092 ha przeliczeniowego, Kolegium do dochodu rodziny skarżącej doliczyło kwotę 100,38 zł (0,8031x250,00 zł=200,77/2=100,38 zł). Od tak ustalonego dochodu organ odwoławczy odliczyć składkę na ubezpieczenie społeczne w KRUS w wysokości 138,00 zł. Reasumując, Kolegium ustaliło dochód rodziny skarżącej w kwocie 2684,88 zł (800,00 zł +600,00 zł +1322,50zł +100,38 zł -138,00 zł).

Od dnia 1 października 2015 r. zmianie uległa wysokość kryterium dochodowego stosowanego w sprawach z zakresu pomocy społecznej. W przypadku osoby w rodzinie ustawowe kryterium dochodowe wynosi 514,00 zł. Ponieważ skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką M., zatem ustawowe kryterium dochodowe dla jej rodziny wynosi 1028,00 zł (514,00 zł x 2). Z kolei 250% kryterium dochodowego to kwota 2570,00 zł, a 300% kryterium dochodowego to kwota 3084,00 zł. Zatem dochód rodziny skarżącej wynoszący kwotę 2684,88 zł mieści się w przedziale pomiędzy 250 a 300% kryterium dochodowego.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie nie występuje żadna przesłanka wymieniona w § 3 ww. uchwały kwalifikująca do odstąpienia w całości od ustalenia przedmiotowej opłaty, a dochód rodziny nie przekracza 1200% kryterium dochodowego, co uprawniałoby organy do ustalenia przedmiotowej opłaty w pełnej wysokości.

W związku z powyższym zgodnie z § 5 ww. uchwały Rady Powiatu z dnia 29 października 2014 r. organ odwoławczy uznał, że skarżąca kwalifikuje się do częściowego odstąpienia od ustalenia opłaty z tytułu pobytu syna D. S. w placówce opiekuńczo-wychowawczej w zależności od wysokości dochodu rodziny, pomniejszonej o dni, kiedy syn przebywał u matki.

Rodzice, których dochód rodziny mieści się pomiędzy 250 a 300% kryterium dochodowego, kwalifikują się do odstąpienia w 95% od ustalenia przedmiotowej opłaty i ustalenia jej w wysokości 5% średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, tj. 3725,15 zł x 5% =186,26 zł. W związku z tym opłata skarżącej za pobyt syna w placówce opiekuńczo-wychowawczej w K przedstawia się następująco - za okres:

- od 28 do 31.05.2015 r. w wysokości 24,03 zł (3725,15 zł x 5% /31 dni x 4 dni)

od 1 do 30.06.2015 r. w wysokości 186,26 zł

od 1 do 31.07.2015 r. w wysokości 186,26 zł,

od 1 do 31.08.2015 r. - w wysokości 126,18 zł (3725,15 zł x 5%/31 dni x 21 dni)

- od dnia 1.09.2015 r. opłata wynosi po 186,26 zł miesięcznie.

Kierując się zasadą unikania zagrożenia egzystencji osób zobowiązanych do opłaty i osób na ich całkowitym, bądź częściowym utrzymaniu sformułowaną wprost w § 1 pkt. 3 uchwały nr [...] Rady Powiatu z dnia 29 października 2014 r., Kolegium uznało, iż terminy wpłaty należności za pobyt D. S. w placówce opiekuńczo-wychowawczej, którą zobowiązana jest wnieść skarżąca winny być rozłożone w czasie, odmiennie niż to określił organ I instancji w zaskarżonej decyzji.

W skardze do WSA w Krakowie skarżąca domagała się całkowitego zwolnienia jej z opłat za pobyt syna w palcówce opiekuńczo-wychowawczej, podnosząc, że ma trudną sytuację finansową, gdyż pracuje dorywczo, za co otrzymuje 800 zł miesięcznie, co ledwo starcza jej na zapłatę podstawowych opłat za żywność, wodę, gaz oraz koszty na dojazdy do dzieci do ośrodka i zakup dla nich żywności i wyjazdy dzieci do domu na weekendy. Dodatkowo poniosła, że nie uzyskuje z nieruchomości rolnej żadnych dochodów, a mąż z jej rodzinnego domu wywiózł wszystkie wartościowe rzeczy o wartości ok. 80.000 zł.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o odrzucenie skargi względnie o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016, poz. 718), dalej – P.p.s.a. Z kolei art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd nie jest związany granicami skargi.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem wyżej wskazanych kryteriów Sąd stwierdził w postępowaniu organów naruszenie prawa w stopniu skutkującym uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowiły przepisy przywołanej ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r., z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U.2015.332), ustawa z dnia 12 marca 2004 r o pomocy społecznej (Dz.U.2015.163) oraz uchwała nr [...] Rady Powiatu z dnia 29 października 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków odstąpienia od ustalenia, umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w rodzinnej pieczy zastępczej tj. rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej w tym zawodowej pełniącej funkcję pogotowania rodzinnego i zawodowej specjalistycznej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka oraz w instytucjonalnej pieczy zastępczej tj. placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej i interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

Zgodnie z art. 193 ust. 1 ww. ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości:

1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka;

2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

Jak stanowi ust. 2 ww. przepisu za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie.

Zgodnie z art. 194 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo - wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo - terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. W art. 194 ust 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej ustawodawca przewidział upoważnienie dla rady powiatu do określenia, w drodze uchwały, szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy.

Rada powiatu określa w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. (art. 194 ust. 2)

Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 tej ustawy (art. 194 ust. 3).

Analiza powyższych uregulowań prowadzi, zdaniem Sądu, do następujących wniosków.

Po pierwsze, stronami postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej są rodzice dziecka. W konsekwencji decyzja administracyjna wydana w tym przedmiocie powinna ustalać opłatę od rodziców (reguła), a nie rodzica dziecka (wyjątek).

Po drugie, ustawodawca wyraźnie rozgraniczył kwestie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej od kwestii odstąpienia od ustalenia tej opłaty.

Po trzecie, przewidziana została też możliwość umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami opłaty, odroczenia terminu jej płatności, czy też rozłożenia go na raty.

Podkreślić należy, że ustawodawca w sposób jednoznaczny określił krąg osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oraz przypadki, w jakich są one zobowiązane do ponoszenia opłat. Określił tym samym przesłanki podmiotowe i przedmiotowe warunkujące wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (podmiotową jest wskazanie adresatów decyzji – tj. obojga rodziców ponoszących opłatę solidarnie, oraz przedmiotową – tj. wcześniejsze przyznanie dziecka rodzinie zastępczej (lub umieszczenie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej) w drodze decyzji, stosownie do art. 80 ust. 1 w zw. z art. 88 ustawy, świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, a nadto wysokość ustalonej opłaty w wysokości przyznanych w rodzinie zastępczej świadczeń (średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej).

Decyzja o ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest decyzją związaną i organ jest zobowiązany ją wydać w przypadku zaistnienia okoliczności unormowanych w 193 ust. 1 i ust. 1a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Powołane przepisy stanowią, że rodzice ponoszą opłatę w wysokości odpowiadającej wysokości odpowiadającej wysokości przyznanych świadczeń i dodatków, a obowiązek ten istnieje od momentu umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. W konsekwencji strony postępowania nie maja większego wpływu na treść przedmiotowego rozstrzygnięcia, gdyż zależy ono jedynie od tego od kiedy dziecko pozostaje w pieczy zastępczej oraz jakie świadczenia i dodatki otrzymało. (por. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 10 marca 2015 r. IV SA/G1 590/14, WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 23 lipca 2015 r. IV SA/G1 909/14 oraz WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 26 lutego 2015 r. II SA/Sz 1182/14).

Stronami postępowania dotyczącego ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej są rodzice dziecka, a decyzja administracyjna winna regulować prawa i obowiązki obojga rodziców. Stanowisko takie jest w pełni akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok z dnia 27 marca 2014 r. II SA/Kr 1464/13, z dnia 7 marca 2014 r. I SA/ Wa 2830/13, z dnia 19 marca 2015 r. II SA/Rz 1262/14, z dnia 26 lutego 2015 r. II SA/Sz 1182/14, z dnia 3 września 2014 r. II SA/Łd 687/14 i inne dostępne: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wszczęcie postępowania i jego prowadzenie powinno nastąpić w odniesieniu do obojga rodziców i do nich również powinna być skierowana decyzja. Konstrukcja solidarnej odpowiedzialności przyjęta w art. 193 ustawy wymaga bowiem, aby postępowanie dotyczące ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej było prowadzone z udziałem wszystkich osób, których ono dotyczy. W konsekwencji należy przyjąć, że ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej na gruncie przepisów ustawy o wspieraniu rodziny stanowi jedną sprawę administracyjną w rozumieniu K.p.a. kończącą się wydaniem jednej decyzji, której stronami są oboje rodzice. Ma to istotne znaczenie przy późniejszym prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, ponieważ w takiej sytuacji wierzyciel będzie miał możliwość wyboru dłużnika, od którego zdecyduje się egzekwować dług. Jednakże by wierzyciel mógł wybierać, od którego z dłużników solidarnych będzie dług egzekwowany, najpierw należy ich określić, gdyż jak wcześniej podkreślano, w świetle art. 193 ust. 2 ustawy, oboje rodzice, zobowiązani do ponoszenia opłaty, są stronami postępowania w tym przedmiocie i adresatami kończącego go orzeczenia. Kwestia wykonania takiego orzeczenia, a zatem tego, kto faktycznie zapłaci za przebywanie dziecka w pieczy zastępczej - oboje rodzice i w jakim stosunku, czy też tylko jedno z nich - to odrębne zagadnienie związane z wykonalnością zobowiązania. Istota zobowiązania solidarnego polega na tym, że odpowiada za nie w całości kilka osób, natomiast zaspokojenie wierzyciela możliwe jest tak z majątku wszystkich, jak i tylko jednej z nich, w zależności od dokonanego przez niego w tym zakresie wyboru. (por. wyrok WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 23 lipca 2015 r. IV SA/G1 909/14, WSA we Wrocławiu z dnia 5 sierpnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 104/15, WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2830/13, WSA w Krakowie z dnia 18 sierpnia 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 601/16 i inne dostępne: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie naruszyło powołane unormowania gdyż jedyną stroną tego postępowania – osobą, do której skierowano decyzję, była skarżąca - matka D. S. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 30 czerwca 2015 r., skierowano zarówno do skarżącej, jak i do jej męża K. S. Oboje rodziców, pismami z dnia 30 czerwca i 6 sierpnia 2015 r. organ I instancji wezwał do osobistego stawiennictwa celem złożenia wyjaśnień, w związku z prowadzonym z urzędu postępowaniem w sprawie opłaty za pobyt syna D. w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Następnie organ wydał decyzję jedynie w stosunku do skarżącej, natomiast z akt sprawy nie wynika, aby wobec ojca D. wydano jakąkolwiek decyzję w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Organ pierwszej instancji w żaden sposób nie skomentował dlaczego w stosunku do męża skarżącej nie było kontynuowane postępowanie. Natomiast organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazał, że z uwagi na fakt, że rodzice nie tworzą rodziny w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, sprawa opłaty rodziców za pobyt syna w placówce opiekuńczo-wychowawczej prowadzona jest oddzielnie dla matki, a oddzielnie dla ojca.

Jak już wyżej podnoszono takie zachowanie organu jest nieprawidłowe, gdyż narusza art. 7, 77 i 107 § 3 K.p.a. W świetle przedstawionych powyżej regulacji prawnych, zgodnie z zasadą: jedna sprawa, jedna decyzja, organ administracyjny powinien przeprowadzić jedno postępowanie z udziałem obojga rodziców i wydać jedno rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 104 K.p.a. - skierowane do obojga rodziców dziecka. Wszczęcie postępowania i jego prowadzenie winno nastąpić w odniesieniu do obojga rodziców - do nich winno być również skierowane rozstrzygnięcie. Jest to wada postępowania - mogąca rzutować na wynik sprawy. Wadliwość ta zaistniała już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego i nie została usunięta przez organ odwoławczy. Uchybieniami w tym zakresie dotknięta jest zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, co uzasadniało skorzystanie z art. 135 P.p.s.a.

Należy również odróżnić postępowanie o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej prowadzone na podstawie art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny od postępowania o odstąpienie czy też udzielenie ulgi w spłacie tej należności (umorzenie, rozłożenie na raty, odroczenie terminu płatności) z art. 194 tej ustawy. Ustawodawca odmiennie uregulował bowiem podstawy ustalenia opłaty za pobyt w pieczy zastępczej oraz przesłanki do odstąpienia od jej ustalenia. W pierwszym przypadku, art. 193 ust. 1 ustawy określa dokładnie okoliczności mające wpływ na ustalenie wysokości opłaty (tj. wysokość przyznanych świadczeń i dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 ustawy bądź średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej) oraz osoby za nią odpowiedzialne.

Natomiast powody, dla których możliwe jest odstąpienie od ustalenia przedmiotowej opłaty precyzuje rada powiatu w uchwale podjętej na podstawie art. 194 ust. 2 ustawy, a w postępowaniu prowadzonym na jego podstawie organ ma za zadanie ustalić, czy rodzice dziecka (każde indywidualnie – jeśli nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego) spełniają określone w uchwale warunki. Ponadto, postępowanie w sprawie ustalenia opłaty wszczynane jest z urzędu -natomiast postępowanie w sprawie odstąpienia od jej ustalenia może być wszczęte bądź z urzędu bądź na wniosek.

Poza tym, decyzja dotycząca ponoszenia przez rodziców opłaty to rozstrzygnięcie ustalające, podczas gdy decyzja o odstąpieniu od jej ustalenia zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wszystkie przywołane argumenty wskazują, że mamy do czynienia z różnymi postępowaniami o odmiennych podstawach, wymagających wydania odrębnych aktów rozstrzygających. Takie też stanowisko prezentowane jest w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy w jednej decyzji orzekł o ustaleniu opłaty za pobyt syna skarżącej w pieczy zastępczej na podstawie art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny oraz o odstąpieniu w części od ustalenia tej opłaty na podstawie art. 194 tej ustawy.

Sąd uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.