Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 836/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Rzemiosło
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 122 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: par. 2
journal: Dz.U. 1996 nr 60 poz 278
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania.
article: par. 10 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 244 poz 1626
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu
article: art. 10, art. 12
journal: Dz.U. 2021 poz 162
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - t.j.
article: art. 81a  par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant: Referent Dagmara Szymańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2023 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia 21 stycznia 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej D. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia z dnia 21 stycznia 2022 r. nr OKS.4453.6.2022 Burmistrz Pruszcza Gdańskiego na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm.) odmówił D. M. (dalej zwanej również "wnioskodawczynią", "skarżącą") przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika – O. A. B.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawczyni w okresie kształcenia wymienionego młodocianego pracownika, tj.: 1.09.2016 r. - 31.03.2019 r., prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą [...] D. M. Do wniosku o dofinansowanie dołączono szereg dokumentów potwierdzających zatrudnienie młodocianej pracownicy oraz A. K., zajmującej się przyuczeniem tej pracownicy do zawodu, a także kopię zaświadczenia z dnia 19 lipca 2015 r. o ukończeniu przez A. K. kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu organizowanego przez S. w B.

Organ wskazał, że na podstawie tego dokumentu nie można było ustalić, czy program kursu został zatwierdzony przez kuratora oświaty, czego wymaga § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2019 r., poz. 391) oraz poprzednio obowiązujący § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2010 r. Nr 244, poz. 1626).

Materiał dowodowy zawiera informację o przeprowadzonej przez Kuratorium Oświaty w Bydgoszczy kontroli u organizatora kursu, tj. S. w B, a także o czynnościach podjętych w siedzibie samego Kuratorium, dotyczących ustalenia czy program kursu pedagogicznego organizowanego przez S. w B, w którym w 2015 r. uczestniczyła A. K., został zatwierdzony przez kuratora oświaty. Kuratorium Oświaty w Bydgoszczy sprawdzono dokumenty dotyczące zatwierdzania przez Kujawsko-Pomorskiego Kuratora Oświaty programów kursów pedagogicznych dla instruktorów praktycznej nauki zawodu znajdujące się w jego archiwum (rejestry zatwierdzonych programów, pisma zatwierdzające programy za lata 2013. 2014 i 2015 oraz księgę korespondencji pism wychodzących i przychodzących w roku 2015) i stwierdzono brak jakichkolwiek wpisów dotyczących złożenia wniosku przez S. w B. w sprawie zatwierdzenia przez kuratora oświaty programu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu, jak również samego zatwierdzenia programu. Ponadto w toku przeprowadzonej przez Kuratorium Oświaty w Bydgoszczy kontroli w placówce organizującej kurs kontrolowany nie okazał stosownego rejestru z 2015 r. Kuratorium wskazało również, iż dyrektor placówki poinformowała, że zaświadczenie kuratorium o zatwierdzeniu programu kursu można zaliczyć do kategorii dokumentów o czasowym znaczeniu praktycznym, które po upływie obowiązującego okresu przechowywania podlegają brakowaniu (wskazano na okres 5 lat).

Zdaniem organu przywołane przez dyrektora placówki przepisy nie wskazują bezpośrednio na okres przechowywania dokumentów będących przedmiotem zainteresowania w sprawie, a ponadto zgodnie z przywołanymi przepisami, organ przekazujący dokumentacje do brakowania, obowiązany jest do zastosowania odpowiedniej procedury (tj.: do sporządzenia wniosku zawierającego m.in. informację o rodzaju i okresie przechowywania dokumentów, oraz do sporządzenia spisu dokumentacji niearchiwalnej podlegającej brakowaniu), czego S. w B. w toku kontroli nie okazało, a także nie było w stanie okazać nie tylko samej dokumentacji (zatwierdzenia) ale także rejestru zatwierdzeń z 2015 r.

Stwierdzenie przez Kuratorium Oświaty w Bydgoszczy, że w zasobach archiwalnych z lat 2013-2015 dotyczących rejestrów zatwierdzonych programów oraz pism zatwierdzających programy, a także w księdze korespondencji pism wychodzących i przychodzących z 2015 r. brak jest jakiegokolwiek wpisu dotyczącego złożenia wniosku przez S. w B. w sprawie zatwierdzenia przez kuratora oświaty programu kursu jest dla organu pierwszej instancji wystarczającym dowodem, aby stwierdzić, że takiego zatwierdzenia faktycznie nie było, co jest z kolei podstawą do wydania decyzji odmawiającej przyznanie wnioskodawczyni dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Organ wskazał, że zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu jest sporządzone zgodnie z wzorem ustanowionym w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych oraz zawiera wymaganą rozporządzeniem z 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu liczbę zrealizowanych godzin, jednak nie to jest przedmiotem sporu. Pomimo wydania odpowiedniego zaświadczenia o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu, wnioskodawczyni powinna jeszcze udowodnić fakt zatwierdzenia programu kursu przez kuratora oświaty, co stanowi przesłankę łączną do spełnienia wraz z wymaganą liczbą godzin do zrealizowania.

Ponadto Kujawsko-Pomorski Kurator Oświaty poinformował, że w 2015 r. programy kursów pedagogicznych dla instruktorów praktycznej nauki zawodu były zatwierdzane przez kuratora w formie pisemnej - były to pisma zatwierdzające wnioski złożone przez uprawnione podmioty. Kuratorium Oświaty ma obowiązek przechowywania dokumentów zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Dokumenty przechowywane w archiwum Kuratorium Oświaty w postaci: wniosków uprawnionych podmiotów występujących o zatwierdzenie programu wraz z programami kursów pedagogicznych dla instruktorów praktycznej nauki zawodu, pism zatwierdzających program kursów pedagogicznych dla instruktorów praktycznej nauki zawodu, opatrzone są kategorią B 10. Kategoria B obejmuje dokumenty niearchiwalne, które w Kuratorium Oświaty w świetle prawa są przechowywane przez okres wyznaczony daną liczbą, ale począwszy od następnego roku kalendarzowego. Udzielone przez Kuratorium Oświaty w Bydgoszczy informacje świadczą o tym, że pismo zatwierdzające wniosek o zatwierdzenie programu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu z 2015 r. winno znajdować się w archiwum Kuratorium, gdyż jest to organ odpowiedzialny za przechowywanie wskazanej dokumentacji przez okres 10 lat.

Skoro Kuratorium Oświaty w Bydgoszczy nie posiada takiego pisma zatwierdzającego ani wniosku podmiotu, a w rejestrach nie ma żadnej wzmianki mogącej świadczyć o tym, iż takie dokumenty powstały, stwierdzić można, że kurs pedagogiczny, w którym w 2015 r. brała udział A. K., nie został zatwierdzony przez kuratora oświaty.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania.

Wobec zebranych dokumentów w świetle obowiązującego stanu prawnego należało uznać, że A. K. nie posiada kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych - brak ukończonego kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu, którego program zatwierdzony został przez kuratora oświaty.

Wnioskodawczyni odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji zarzucając jej naruszenie art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego, art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 art. 80 k.p.a. Zarzuciła także rażące naruszenie art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 Prawa przedsiębiorców w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. Nadto wskazała na naruszenie art. 7, art. 8 i art. 32 Konstytucji RP.

Zdaniem wnioskodawczyni organ pierwszej instancji nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób rzetelny oraz kompleksowy, co spowodowało błędne zastosowanie przez organ przepisów prawa materialnego. W związku z tym wnioskodawczyni zwróciła się o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków: 1) A. K. - uczestniczki spornego kursu, w celu ustalenia, co było przedmiotem kursu i czy organizator informował uczestników kursu o uzyskaniu wymaganych prawem zgód i zezwoleń, w tym zgody kuratora oświaty; 2) pracowników S. w B. odpowiedzialnych za prowadzoną dokumentację kursu, w celu ustalenia, gdzie znajduje się dokumentacja prowadzonego kursu, potwierdzająca uzyskanie wymaganej zgody kuratorium oświaty; 3) pracowników kuratorium oświaty w celu ustalenia przyczyn braku dokumentów dotyczących sprawy w zasobie archiwalnym jednostki.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 7 lipca 2022 r. nr SKO Gd/2122/22 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu podkreślił, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania - przygotowanie zawodowe młodocianych może prowadzić pracodawca, osoba prowadząca zakład pracy w imieniu pracodawcy, osoba zatrudniona u pracodawcy, pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu. Przepisy te określa natomiast rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie praktycznej nauki zawodu z dnia 15 grudnia 2010 r.

W świetle przedłożonych akt sprawy wydanie decyzji odmownej było, zdaniem organu odwoławczego uzasadnione. A. K. nie posiada bowiem kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych z uwagi na brak ukończonego kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu, którego program zatwierdzony został przez kuratora oświaty. Z akt sprawy wynika, że Kuratorium Oświaty w Bydgoszczy nie dysponuje jakąkolwiek dokumentacją świadczącą o korespondencji ze S. w B. w latach 2013 - 2015, a także nie uzyskało takiej dokumentacji w toku kontroli przeprowadzonej w tej placówce w ramach swoich kompetencji. Nie można podzielić zarzutów wnioskodawczyni, co do niekompletności i wewnętrznych sprzeczności zebranego materiału dowodowego. Kuratorium Oświaty w Bydgoszczy poza sprawdzeniem własnych zasobów archiwalnych, w których nie znalazło jakiejkolwiek dokumentacji świadczącej o zatwierdzeniu programu kursu, przeprowadziło również kontrolę u organizatora kursu, podczas której nie zostały przedstawione dokumenty mogące świadczyć o zatwierdzeniu programu kursu.

Niezasadne okazały się także pozostałe zarzuty strony podniesione w odwołaniu, gdyż przedmiotowe postępowanie przeprowadzone zostało w zgodzie z zasadami wynikającymi z przepisów k.p.a. W kwestii złożonych wniosków dowodowych Kolegium wyjaśniło, że dowód z przesłuchania strony jest dowodem posiłkowym (subsydiarnym), pozostawionym do uznania organu i przeprowadzanym z urzędu jedynie wówczas, gdy po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym pozostają do wyjaśnienia istotne dla sprawy okoliczności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D. M. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe poprzez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, a w konsekwencji błędne oraz nieuprawnione uznanie, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki przyznania przysługującego dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w celu przygotowania zawodowego. Organ odwoławczy nie tylko błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, ale również dokonał błędnej wykładni art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego, co ma bezpośredni wpływ na błędy w zakresie procesu stosowania prawa;

2. art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a., albowiem prowadzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postępowanie administracyjne było prowadzone z pominięciem obowiązujących przepisów powszechnie obowiązującego prawa oraz z nierzetelnym określeniem stanu faktycznego poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób powierzchowny i niedbały, zaniechanie przeprowadzenia przez organ odwoławczy niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (chociażby brak przesłuchania strony czy świadków), jak również dokonanie dowolnej interpretacji materiału dowodowego. Organ pierwszej instancji w sposób niejasny i nielogiczny wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku naruszyło zatem zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do organów administracji państwowej;

3. art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców w związku z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez wydanie przedmiotowej decyzji z pominięciem tych przepisów;

4. przepisów art. 7, art 8, i art. 32 Konstytucji RP poprzez bezprawną odmowę przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego, w sytuacji gdy wnioskodawczyni spełnia wszystkie przesłanki przyznania dofinansowania, co spowodowało działanie organu administracji publicznej wbrew konstytucyjnej zasadzie praworządności, a w konsekwencji spowodowało dyskryminację strony postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organy nie ustaliły czy A. K. ukończyła kurs, którego program zatwierdzony został przez kuratora oświaty. Nie wyjaśniły również podnoszonych przez skarżącą wszystkich kwestii spornych. Do dnia sporządzania skargi organy nie uzyskały niezbędnych informacji od organizatora kursu oraz odstąpiły od uzyskania tego kluczowego dowodu.

Skarżąca wskazała przy tym na zaświadczenia z dnia 19 lipca 2015 r. nr [...] o ukończeniu przez A. K. kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu w wymiarze 80 godzin zorganizowanego przez S. w B. Kurs ten został zatwierdzony przez kuratora oświaty, stosownie do obecnej treści § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. Zaświadczenie stanowi druk wydawany tylko i wyłącznie po spełnieniu określonych przepisami prawa przesłanek. Powyższe jednoznacznie dowodzi, iż kurs musiał zostać zatwierdzony przez kuratora oświaty. W przeciwnym przypadku S. w B. nie mogłoby wydać zaświadczenia na urzędowym druku, którego wzór został określony w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych.

Skarżąca zarzuciła również, że organ odwoławczy nie przesłuchał świadków wymienionych w odwołaniu. Co więcej, w toku postępowania odwoławczego nie przeprowadzono żadnego postępowania wyjaśniającego i dowodowego. Posłużono się natomiast niepełnym oraz sprzecznym wewnętrznie materiałem dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji.

Nawet okoliczność, że kurs nie został wpisany do stosownego rejestru prowadzonego przez kuratorium oświaty nie dowodzi, iż organizator nie spełnił warunków ustawowych. Ewentualny brak zatwierdzenia kursu mógł wynikać z zaniechań innych podmiotów, na które skarżąca nie miała żadnego wpływu. Organ odwoławczy nie ustalił natomiast, dlaczego organizator kursu nie ma dostępu do dokumentacji w wersji papierowej, pomimo, iż jest zobowiązany do jej prowadzenia.

W ocenie skarżącej decyzja organu odwoławczego nie zawiera rzetelnego oraz wnikliwego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego. Jak zostało to wykazane, z treści zaskarżonej decyzji ewidentnie wynika, iż pozostają wątpliwości co do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, natomiast zgodnie z przepisem art. 81a § 1 k.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego to wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm.) pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:

a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle,

b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;

3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

W zakresie uzależnienia prawa do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika od posiadania przez osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych identyczną regulację przewidywał art. 70b uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.) pod rządami której skarżąca zatrudniała młodocianą pracownicę.

Do kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych odnosi się przepis § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2010 ze zm.), zgodnie z którym przygotowanie zawodowe młodocianych może prowadzić pracodawca, osoba prowadząca zakład pracy w imieniu pracodawcy lub osoba zatrudniona u pracodawcy - pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu.

Przepis powyższy odsyła zatem do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 244, poz. 1626), które w § 10 pkt 2 stanowi, że instruktorzy praktycznej nauki zawodu posiadają ukończony kurs pedagogiczny, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej. Wymóg ten obowiązywał zarówno w dacie wystawienia zaświadczenia A. K., jak i w dacie złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika przez skarżącą.

Wyłączną okolicznością, która spowodowała odmowę przyznania skarżącej refundacji kosztów kształcenia młodocianej pracownicy było uznanie przez organy obu instancji, że kurator oświaty nie zatwierdził programu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu ukończonego przez A. K., której skarżąca powierzyła obowiązki przyuczenia do zawodu tej pracownicy. Tym samym, zdaniem organów, nie zostały zrealizowane przesłanki refundacji.

Okoliczności faktyczne sprawy wskazują na to, że skarżąca prowadząc działalność gospodarczą w postaci zakładu fryzjerskiego zatrudniła młodocianą pracownicę, zobowiązując się do jej przygotowania zawodowego. Obowiązek przyuczenia zawodowego skarżąca powierzyła A. K., która legitymowała się zaświadczeniem nr [...] z dnia 19 lipca 2015 r., wystawionym przez S. w B. Jest to zaświadczenie wystawione na podstawie przepisu § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 622) powoływanego dalej jako "rozporządzenie w sprawie kształcenia ustawicznego" potwierdzające ukończenie przez A. K. kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu w wymiarze 80 godzin. Zaświadczenie wymienia rodzaj i wymiar godzinowy przeprowadzonych w ramach kursu zajęć.

Zgodnie z przepisem § 3 rozporządzenia w sprawie kształcenia ustawicznego w brzmieniu obowiązującym w czasie odbywania przez A. K. kursu potwierdzonego zaświadczeniem - kształcenie ustawiczne prowadzi się w następujących formach pozaszkolnych:

1) kwalifikacyjny kurs zawodowy;

2) kurs umiejętności zawodowych;

3) kurs kompetencji ogólnych;

4) turnus dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników;

5) kurs, inny niż wymienione w pkt 1-3, umożliwiający uzyskiwanie i uzupełnianie wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych.

W myśl § 18 ust. 1 i 2 powyższego rozporządzenia kurs, o którym mowa w § 3 pkt 5, może być prowadzony przez placówkę lub ośrodek, zaś osoba, która ukończyła kurs, o którym mowa w § 3 pkt 5, otrzymuje zaświadczenie o ukończeniu tego kursu. Wzór zaświadczenia określa załącznik nr 5 do rozporządzenia.

Zaświadczenie o ukończeniu kursu przez A. K. wystawiono na podstawie przytoczonych wyżej regulacji i odpowiada ono wzorowi określonemu w załączniku nr 5 do rozporządzenia.

W myśl art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 162) stanowi, co następuje:

Art. 10 ust. 1. Organ kieruje się w swoich działaniach zasadą zaufania do przedsiębiorcy, zakładając, że działa on zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów.

2. Jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, organ rozstrzyga je na korzyść przedsiębiorcy.

3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli:

1) w postępowaniu uczestniczą podmioty o spornych interesach lub wynik postępowania ma bezpośredni wpływ na interesy osób trzecich;

2) odrębne przepisy wymagają od przedsiębiorcy wykazania określonych faktów;

3) wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego.

Art. 12. Organ prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie przedsiębiorców do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Art. 81a. Kodeksu postępowania administracyjnego (powołanego dalej jako k.p.a.) stanowi:

§ 1. Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się:

1) jeżeli w sprawie uczestniczą strony o spornych interesach lub wynik postępowania ma bezpośredni wpływ na interesy osób trzecich;

2) jeżeli przepisy odrębne wymagają od strony wykazania określonych faktów;

3) jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego;

4) w sprawach osobowych funkcjonariuszy oraz żołnierzy zawodowych.

Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę, skarżąca zatrudniając w dniu 1 września 2016 r. młodocianą pracownicę w celu przygotowania zawodowego miała wszelkie podstawy do tego, by planując swą działalność gospodarczą w wymiarze długoterminowym zakładać, że uzyska dofinansowanie kosztów kształcenia tej pracownicy, jeśli kształcenie to doprowadzi do zdania właściwych egzaminów zawodowych przez tę pracownicę, oraz jeśli zapewni się prowadzenie kształcenia przez osobę posiadającą stosowne kwalifikacje.

Powołane wyżej przepisy przewidują jako jedyną przesłankę uzyskania kwalifikacji instruktora praktycznej nauki zawodu ukończenie kursu pedagogicznego, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej. Zatem sama istota kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu obejmuje zatwierdzenie takiego kursu przez kuratora. Inaczej nie byłby to kurs "dla instruktorów praktycznej nauki zawodu", skoro nie mógłby doprowadzić do nabycia takich kwalifikacji.

Kurs ukończony przez A. K. stanowił niewątpliwie kurs umożliwiający uzyskiwanie umiejętności i kwalifikacji zawodowych w rozumieniu § 3 pkt 5 rozporządzenia w sprawie kształcenia ustawicznego, potwierdzony zaświadczeniem wystawionym zgodnie z wzorem określonym w załączniku 5 do rozporządzenia w sprawie kształcenia ustawicznego.

Zaświadczenie to należy uznać za dokument pozwalający przedsiębiorcy na przyjęcie, że stanowi on dowód tego, co w nim określono, a zatem, że A. K. ukończyła kurs dający jej kwalifikacje instruktora praktycznej nauki zawodu. Opierając się na tym dokumencie skarżąca była w pełni uprawniona, by w swych planach biznesowych uwzględniać zarówno organizację pracy mającą na celu kształcenie młodocianej pracownicy jak i gwarantowaną przepisami prawa refundację z środków publicznych kosztów tego kształcenia.

Nie daje się pogodzić z wyprowadzaną z art. 2 Konstytucji RP zasadą zaufania obywatela do Państwa i tworzonego przez nie prawa oraz z zasadą zaufania organów władzy do przedsiębiorcy wynikającą z art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców przyjęcie przez organy, że przedsiębiorca podejmując zatrudnienie młodocianych pracowników i powierzając obowiązek ich kształcenia pracownikowi legitymującemu się świadectwem ukończenia wymaganego prawem kursu powinien przeprowadzić samodzielne dochodzenie w celu ustalenia, czy kurs ten opierał się na programie zatwierdzonym przez kuratora.

Podkreślić należy w tym miejscu, że w sprawie nie mamy do czynienia z potwierdzonym w postępowaniu karnym poświadczeniem nieprawdy w dokumencie czy z fałszerstwem dokumentu. Powzięte przez organy administracji wątpliwości co do prawidłowości organizacji kursu, który ukończyła A. K. powinny być zatem rozstrzygnięte na korzyść skarżącej zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców oraz art. 81 a §1 k.p.a.

Uznać należało zatem, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa materialnego - art. 122 § 1 ustawy Prawo oświatowe oraz z mającym istotny wpływ na wynik postępowania naruszeniem przepisów postępowania - art. 10 ust. 1 i 2 ustawy Prawo przedsiębiorców oraz art. 81 a §1 k.p.a.

W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art 200 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi w całości.