Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 170/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 59, art. 101
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie sędzia del. WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Pacyna o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Pacyna a Wójtem Gminy Kiernozia w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W. S. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia wskazać Wójta Gminy Kiernozia jako organ właściwy do rozpoznania wniosku


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 23 lipca 2015 r. Wójt Gminy Pacyna wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między tym organem, a Wójtem Gminy Kiernozia, w sprawie wniosku złożonego przez W. S. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy Pacyna wskazał, iż pismem z dnia 21 maja 2015 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kiernozi działający w imieniu Wójta Gminy Kiernozia przesłał do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pacynie wniosek W. S., zameldowanego na pobyt stały w K., ul. [...], gmina Pacyna, przebywającego od wielu lat w miejscowości L. [...], gmina Kiernozia o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Wójt wskazał, że miejscem stałego zameldowania W. S. jest mieszcząca się na terenie gminy Pacyna miejscowość K., ul. [...]. Dom, w którym zamieszkiwał W. S. został sprzedany w 2013 r. przez spadkobierców jego właścicieli. W. S. od około siedmiu lat (informacja uzyskana od jego sąsiadów) zamieszkuje w miejscowości L. [...], gmina Kiernozia u swojej bliskiej znajomej. W tym miejscu mieści się i koncentruje jego centrum życiowe.

Odpowiadając na wniosek, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kiernozi działający z upoważnienia Wójta Kiernozi wskazał, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest Wójt Gminy Pacyna, ze względu na ostatnie miejsce zameldowania W. S. Kierownik wskazał, że W. S. jest zameldowany w miejscowości K., ul. [...], gm. Pacyna, od kilkunastu miesięcy nie przebywa pod wskazanym adresem z uwagi na fakt, iż zmienił się właściciel budynku mieszkalnego. Fakt niezamieszkiwania w lokalu, jak również okoliczności z powodu, których W. S. nie zamieszkuje pod stałym adresem zameldowania potwierdza również Wójta Gminy Pacyna we wniosku z dnia 23 lipca 2015 r. o rozstrzygnięcie sporu w przedmiotowej sprawie. W. S. jako osobę bezdomną przyjął do swojego budynku mieszkalnego bliski znajomy – R. F. zam. L. [...],[...] Kiernozia, z którym mieszka od kilkunastu miesięcy, co potwierdził stosownym oświadczeniem. W złożonym oświadczeniu R. F. wyjaśnia również, że nigdy nie proponował W. S. stałego zamieszkania, a jedynie przejściowe zamieszkanie do czasu umieszczenia go w domu pomocy społecznej. W oświadczeniu z dnia 1 września 2015 r. wskazał również, że u znajomego przebywa jedynie do czasu umieszczenia go w domu pomocy społecznej, a zatem nie jest to zamiar stałego pobytu. Kierownik podał też, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Kiernozi uznał W. S. za osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Kierownik wskazał, że w przypadku osoby bezdomnej właściwość miejscową organów rozstrzyga art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (jedn. tekst 2015 r. w Dz. U. poz. 163), który mówi, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

W piśmie z dnia 28 września 2015 r. Wójt Gminy Pacyna nie zgodził się ze stanowiskiem wyrażonym przez Wójta Gminy Kiernozia i stwierdził, że właściwym do rozpoznania sprawy jest Wójt Gminy Kiernozia. Wójt Gminy Pacyna wskazał, że nieprawdą jest W. S. dopiero od kilku miesięcy nie przebywa w miejscowości K., ul. [...], gm. Pacyna a to z uwagi na fakt zmiany właściciela posesji która została sprzedana w dniu [...] listopada 2013 r. Pracownicy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pacynie przeprowadzili rozmowy z wieloma mieszkańcami wsi K., z których wynika, iż W. S. wyprowadził się z miejscowości K., ul. [...] co najmniej [...] lata temu do swojej znajomej – T. R., do miejscowości N.K., gmina Kiernozia. Znajoma ta odwiedzała W. S. w miejscowości K., ul. [...] jeszcze za życia jego matki – M. S. (matka zmarła [...].2006 r.). W. S. zmienił miejsce zamieszkania na skutek konfliktów z bratową, właścicielką domu F. S. Według relacji sąsiadów W. S. i T. R. tworzyli związek. W. S. nie powrócił do domu rodzinnego nawet po śmierci bratowej – F. S.. Nie interesował się sprawą sprzedania domu ani tym, czy będzie mógł w nim powtórnie zamieszkać. Wójt stwierdził również, że nie można W. S. uznać za osobę bezdomną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest do rozstrzygania sporów o właściwość. W niniejszej sprawie występuje spór negatywny w zakresie właściwości miejscowej organu, albowiem zarówno Wójt Gminy Pacyna jak i Wójt Gminy Kiernozia uznali się za niewłaściwych do rozpoznania wniosku W. S.

Co do zasady, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Według art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zawierają definicji miejsca zamieszkania, jednak w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż przez miejsce zamieszkania rozumie się miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pogląd ten odwołuje się do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego i zawartej w art. 25 tego Kodeksu definicji miejsca zamieszkania.

Uznać zatem należy, że na miejsce zamieszkania, w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 K.c., wskazują dwa czynniki: zewnętrzny – fakt przebywania i wewnętrzny – zamiar stałego pobytu. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby, tam też ześrodkowana jest jej aktywność życiowa. Należy jednocześnie zauważyć, że samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego (patrz postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OW 154/09).

Z akt sprawy wynika, że chociaż miejscem stałego zameldowania W. S. jest mieszcząca się na terenie gminy Pacyna, miejscowość K., ul. [...] to jednak dom, w którym zamieszkiwał został sprzedany w 2013 r. przez spadkobierców jego właścicieli i jak wynika z oświadczeń trojga sąsiadów W. S. (dwa z dnia 28 września 2015 r., jedno z dnia 30 września 2015 r.), od co najmniej kilku lat W. S. nie mieszka w miejscu zameldowania. Z kolei z oświadczeń wnioskodawcy oraz jego kolegi R. F. wynika, że W. S. od kilkunastu miesięcy mieszka w m. L. [...],[...] Kiernozia. Tam mieści się i koncentruje jego centrum życiowe - tam realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. mieszka, śpi, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku. Tam też przyjmuje wizyty członków rodziny – jak wynika z rozmów pracowników GOPS w Pacynie z bratem W. S. – S. S. odwiedza on W. S. w miejscowości L. [...]. W takim stanie rzeczy przyjąć należy, że miejscem zamieszkania W. S. w myśl powołanych przepisów jest Gmina Kiernozia.

Jednocześnie w oświadczeniach W. S. i jego znajomego R.F. wskazuje się, że wnioskodawca jest osobą bezdomną. Jak wynika jednak z akt sprawy, nie można uznać go za bezdomnego w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powołany przepis przewiduje, zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie (łącznie). W. S. mieszka w lokalu mieszkalnym w m. L. [...], posiada też adres stałego zameldowania w miejscowości K., ul. [...]. Nowy właściciel nie wymeldował go z tego adresu. W. S., jak wynika z powyższych wywodów, dobrowolnie zmienił miejsce zamieszkania i na stałe zamieszkuje na terenie gminy Kiernozia, L. [...].

Mając na uwadze powyższe wskazać należało na Wójta Gminy Kiernozia jako na organ właściwy do rozpoznania wniosku W. S., o czym orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.