Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1653/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Joanna Skiba, Protokolant referent Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr SKO.4000-723/2022 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 14 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach (SKO/organ) po rozpoznaniu odwołania M. I. utrzymało w mocy decyzję p.o. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działającego z upoważnienia Wójta Gminy [...] z 28 lutego 2022 r. nr GOPS.SPS.4401.1.2022 o odmowie przyznania zasiłku celowego w wysokości 9000.00 zł na założenie w domu bieżącej wody.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 1 lutego 2022 r. M. I. wystąpił do GOPS w [...] z wnioskiem o przyznanie pomocy na pokrycie kosztów naprawy budynków po huraganie wskazując, że nie jest w stanie pokryć kosztów naprawy oraz, że potrzebuje pomocy finansowej na wyposażenie pomieszczenia dla niepełnosprawnego.

W ramach postępowania wyjaśniającego pracownik socjalny przeprowadził w dniu 14 lutego 2022 r. rodzinny wywiad środowiskowy, z którego wynika, że M. I. lat 83, pobiera emeryturę z KRUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym i świadczeniem uzupełniającym, legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności orzeczonym na stałe oraz jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Ustalono także, że M. I. zamieszkuje w starym, drewnianym budynku, którego jest wraz z córką współwłaścicielem po ½ części. Budynek od lat nie był remontowany, w budynku nie ma źródła ogrzewania, jest on bardzo skromnie wyposażony, w pomieszczeniach jest tylko stół, krzesło, stara ława i garnki. M. I. ogrzewa się za pomocą kuchenki gazowej. Organ podał, że GOPS wielokrotnie proponował wnioskodawcy użyczenie piecyka gazowego. Wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest rozwiedziony i ma dwie córki z którymi nie utrzymuje kontaktów.

Organ wskazał, że jak wynika z akt emerytura wnioskodawcy wraz z dodatkami w styczniu 2022 r. wyniosła 1895,74 zł netto. Wnioskodawca jest także właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,9834 ha przeliczeniowego. Dochód z gospodarstwa wyliczony został na kwotę 1029,27 zł. Otrzymuje on również alimenty od córek w wysokości po 150 zł od każdej tj. 300,00 zł miesięcznie. Organ wskazał, że łączny miesięczny dochód M. I. wyliczony został na kwotę 3225,01 zł. Organ podał także, że M. I. został poinformowany ustanie i pisemnie, gdzie powinien się zwrócić w przypadku szkód powstałych na skutek huraganu czy dostosowania mieszkania do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Organ poinformował również wnioskodawcę, że nie ma możliwości przyznania środków finansowych w gotówce na opłacenie opiekunki.

Organ podał, że w trakcie sporządzania wywiadu M. I. oświadczył, że oczekuje pomocy w formie zasiłku celowego na założenie wody bieżącej do jego domu w wysokości 9000,00 zł lub więcej. Pracownik socjalny zaproponował wnioskodawcy umieszczenie w domu pomocy społecznej, ale propozycja ta została odrzucona przez M. I. Jako powód odmowy podał "szkodliwość dla jego poglądu życiowego, ponieważ ma inne plany na życie w kierunku wynalazczości".

Organ wskazał także, że z akt sprawy wynika, że po raz pierwszy M. I. zwrócił się do GOPS w [...] w 1990 r., a po raz ostatni przyznano pomoc w 2019 r. Decyzją z dnia 28 lutego 2022 r. nr GOPS.SPS..4401.1.2022 p.o. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] postanowił odmówić M. I. przyznania zasiłku celowego w wysokości 9000,00 zł na założenie w domu bieżącej wody z powodu niespełnienia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że pierwotnie M. I. złożył wniosek o pomoc finansową na pokrycie kosztów naprawy budynków po huraganie i wyposażanie pomieszczenia dla niepełnosprawnego ale podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego zmienił zdanie i wniósł o przyznanie pomocy na założenie bieżącej wody do domu w wysokości 9000,00 zł. Dalej organ I instancji wskazał, że w dniu 24 lutego 2022 r. M. I. złożył kolejne pismo w którym zwrócił się również o przyznanie pomocy finansowej na odbudowę budynków po huraganie i pokrycie kosztów wynajmu opiekunki oraz podłączenia wody do domu. Dalej podniesiono, że M. I. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest emerytem z orzeczoną od 13 listopada 2012 r. trwałą niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a od 16 września 2019 r. zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności. Organ wskazał, że ustalony dochód w kwocie 3225,01 zł znacznie przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. W ocenie organu I instancji z uwagi na dochód przekraczający kryterium wynikające z ustawy o pomocy społecznej nie kwalifikuje się do przyznania pomocy. Organ I instancji zauważył także, że M. I. podejmuje nieracjonalne działania poprzez zaciąganie pożyczek, których spłata jest powodem jego problemów finansowych, za które obwinia GOPS i inne instytucje. Wskazano, że zadłużenie zgodnie z treścią art. 8 ust 3 ustawy o pomocy społecznej nie stanowi podstawy do pomniejszenia posiadanego dochodu. Podniesiono, że M. I. często podróżuje, a środki ponoszone na codzienne przejazdy mógłby spożytkować na zaspokojenie swoich potrzeb bytowych i poprawę warunków mieszkaniowych. Podniesiono, że M. I. nie przyjmuje żadnych realnych propozycji ze strony ośrodka, z którego z uwagi na wiek i stan zdrowia otrzymał propozycję skierowania do domu pomocy społecznej na co nie wyraził zgody. Organ wskazał także, że pismem z dnia 24 lutego 2022 r. M. I. został poinformowany, gdzie powinien się zwrócić w kwestii naprawy szkód za straty powstałe na skutek huraganu, a także kwestii doposażania domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej oraz propozycji skierowania do domu pomocy społecznej. Organ I instancji odwołał się do treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej i art. 8 ust 1 pkt 1 oraz art, 41 pkt 1 cyt. ustawy wskazując iż w jego ocenie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek do udzielenia takiej pomocy.

Z decyzją tą nie zgodził się skarżący i złożył odwołanie w którym wskazał, że domaga się pomocy finansowej na podłączenie wody, montaż kuchni, toalety, ogrzewania bo zamierza pomóc osobie z Ukrainy. W dniu 07 kwietnia 2022 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach wpłynęło pismo pana M. I. w którym wniósł o "unieważnienie odmowy pomocy z przyczyny art. 40 ustawy o pomocy społecznej i przyczyn huraganu, który uszkodził budynki". Dalej odwołujący wskazał na celowe oczernianie jego osoby i brak kompetencji organu odwoławczego dla rozpoznania jego wniosku. M. I. wskazał także, że ma 83 lata i znaczny stopień niepełnosprawności i nie jest go stać na drogich adwokatów. Końcowo zaznaczył, że domaga się odszkodowania od opieki i wnosi akt oskarżenia z kodeksu karnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach ponownie rozpoznając sprawę wskazało, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.) w tym art. 3 ust 4 , art. 17 ust 1 pkt 5 , art. 36 pkt. 1 lit c, art. 39 ust 1 i 2. W myśl art. 39. ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. 2. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych. przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. 3. Osobom bezdomnym i innym osobom nie mającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. 4. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego.

Organ wskazał, że przy ustalaniu prawa do wszystkich świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego w pierwszej kolejności należy kierować się ogólnymi zasadami udzielania pomocy określonymi w art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy ). Organ wskazał, że w myśl art. 3 ust. 1 cyt. ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy ). Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Na podstawie art. 4 ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Organ wskazał, że podstawowymi przesłankami udzielenia osobom i rodzinom wsparcia w ramach pomocy społecznej jest znalezienie się w trudnej sytuacji życiowej i niemożność jej pokonania, mimo uprzedniego wykorzystania własnych środków, możliwości i uprawnień. Przez własne środki, możliwości i uprawnienia należy rozumieć nie tylko sytuację materialną, ale także właściwości psychofizyczne, kwalifikacje zawodowe, aktywność w rozwiązywaniu własnych i rodzinnych problemów oraz gotowość działania w tym celu z innymi. Tak pomyślana pomoc społeczna opiera się na zasadzie subsydiarności (pomocniczości) wyrażonej w preambule Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą państwo może jedynie wspierać, a nie wyręczać obywateli w zaspokajaniu ich potrzeb życiowych. Zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Organ podkreślił, że art. 3 ustawy o pomocy społecznej, nie dopuszcza możliwości uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów, ani nie pozwala na udzielenie tej pomocy osobom, które dysponują możliwościami samodzielnego przezwyciężenia trudności na jakie napotkały. Pomoc społeczna winna zapobiegać trudnym sytuacjom życiowym przez działania w celu usamodzielnienia życiowego osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Przepis art.17 ust. 1 pkt. 5 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. SKO zwróciło uwagę, że organ I instancji orzekając w ramach uznania kieruje się nie tylko oceną potrzeb uprawnionego, ale również oceną własnych możliwości, mając na względzie także potrzeby innych uprawnionych. Obowiązek organu polegający na zaspokajaniu w ramach powyżej zakreślonych ram niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych nie może być sprowadzony do spełniania wszystkich, nawet uzasadnionych w tej mierze, żądań. Organ podkreślił, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. I OSK 1353/09, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. I OSK 116/10 oraz wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 107/11) ukształtował się pogląd, że nie zachodzi potrzeba precyzyjnego wykazania w uzasadnieniu każdej decyzji mającej za przedmiot zasiłek celowy możliwości finansowych organu pomocy społecznej oraz wysokości środków pozostających w dyspozycji organu pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, średniej wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego, ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy oraz celu na jaki tym osobom przyznano zasiłki. Organ wskazał, że do zadań własnych gminy należy zaspokajanie najbardziej pilnych i koniecznych potrzeb mieszkańców. Możliwość ich zaspokojenia jest determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi i często nie odpowiada oczekiwaniom wnioskodawców. Oznacza to, że nie można żądać wypłaty zasiłku celowego z pomocy społecznej nawet wtedy, gdy spełnione są wszystkie warunki do jego przyznania. Nie są to bowiem świadczenia obligatoryjne, lecz wypłacane w zależności od finansowych możliwości danego ośrodka pomocy społecznej. Organ podał, że takie stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku z dnia 20 listopada 2001 r, sygn. akt SK. 15/2001 (Dz. U. Nr 138, poz,1564). Zdaniem SKO w świetle zgromadzonego materiału dowodowego decyzja organu pierwszej instancji odmawiająca M. I. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w określonej przez wnioskodawcę w kwocie 9000,00 zł z przeznaczeniem na założenie bieżącej wody jest zgodna z przepisami ustawy o pomocy społecznej, a także z przepisami postępowania administracyjnego i dlatego utrzymał ją w mocy. Zdaniem SKO organ I instancji podejmując zaskarżoną decyzję dokonał właściwych ustaleń faktycznych i prawnych, które miały istotny wpływ na prawo do ustalonych świadczeń. W ocenie SKO poza wszelkimi wątpliwościami pozostaje fakt, że posiadany przez odwołującego dochód w kwocie 3225,01 zł przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej - wynoszące 776,00 zł, zatem w posiadaniu odwołującego są zarówno zasoby jak też i stosowne możliwości, aby pokonać trudną od lat sytuację życiową. Organ wskazał następnie, że w myśl art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. SKO podkreśliło, że ustawodawca w treści art. art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej posługuje się pojęciem ogólnym, niedookreślonym i nieposiadającym definicji ustawowej" szczególnie uzasadnionego przypadku". Przyjmuje się, iż przesłanka ta występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych, które można by przewidzieć, czy zapobiec im. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). Tożsamą wykładnię przepisu art. 41 pkt 1 u.p.s. przyjęto również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia: 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1416/07, 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11, 16 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 179/18, 16 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 3072/18, 23 marca 2021, sygn. akt I OSK 2698/20). Zdaniem organu specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej, SKO zwróciło uwagę, że organ I instancji zaproponował odwołującemu poprawę jego sytuacji życiowej poprzez skierowanie do domu pomocy społecznej, gdzie miałby zapewnioną profesjonalną opiekę medyczną niezbędną dla osoby legitymującej się znacznym stopniem niepełnosprawności.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. I. (skarżący) zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie i przyznanie wnioskowanej pomocy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 poz. 930 ze zm.).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Zgodnie z art. 8 ust 1 pkt 1 prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł , zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust 3). Art. 8 ust. 9 u.p.s. nakazuje z kolei obligatoryjne przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego powyżej 1 ha przeliczeniowego. Przeliczenia dokonuje się wówczas, gdy stronie służy jakikolwiek tytuł prawny do gospodarstwa, niezależnie od tego czy dochody są osiągane, czy obiektywnie można je osiągnąć. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody.

Art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. stanowi z kolei, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w przepisie art. 39 słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Podstawowym jednak warunkiem przyznania prawa do zasiłku celowego jest spełnienie przesłanki kryterium dochodowego. W przypadku przekroczenia kryterium dochodowego przyznanie na ogólnych zasadach wnioskowanego świadczenia jest w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej niemożliwe i kwestia ta nie podlega uznaniu organów.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy administracji nie naruszyły powołanych przepisów. Organy bowiem wyraźnie wskazały, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy z uwagi na przekroczenie przez niego kryterium dochodowego. Jak wynika bowiem z akt i co nie zostało skutecznie zakwestionowane – skarżący pobiera rentę z KRUS wraz z dodatkami – świadczeniem pielęgnacyjnym oraz świadczeniem uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Ponadto jest on właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 1 ha przeliczeniowy, a także otrzymuje alimenty w wysokości 300 zł miesięcznie od swoich córek. Miesięczny dochód skarżącego wynosi 3225,01 zł., a zatem przekracza kryterium dochodowe określone w powołanym art. 8 ust 1 pkt. 1.

W tej sytuacji organy prawidłowo rozważyły możliwość przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że niezdefiniowane ustawowo pojęcie: "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy pojmować jako sytuację wyjątkową. Użycie sformułowania "szczególnie" oznacza, że nie wystarczy ustalenie wystąpienia po stronie osoby ubiegającej się o pomoc - może nawet uzasadnionej - potrzeby udzielenia pomocy, ale muszą wystąpić nadzwyczajne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy. Jej udzielenie musi być zatem dla osoby wnioskującej o taką pomoc czymś absolutnie niezbędnym i wyjątkowym w danej sytuacji, przy czym potrzeba ta winna być uzasadniona nie tylko z jej subiektywnego punktu widzenia, ale przede wszystkim przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny. Przesłanka ta występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby ubiegającej się o świadczenie pomocy społecznej ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2020 r., I OSK 1363/19 i I OSK 2245/19, z 25 maja 2020 r., I OSK 1890/19, wyrok WSA w Kielcach z 18 lutego 2021 r., II SA/Ke 705/20, pub. CBOSA).

Zdaniem sądu przy podejmowaniu decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu pomocy finansowej nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Organy dokonały właściwych ustaleń i oceny sytuacji życiowej skarżącego, jego potrzeb i możliwości ich zaspokojenia. Sytuacja skarżącego jest stabilna, uzyskuje on stały dochód. Zdaniem sądu sytuacja życiowa skarżącego (z jednej strony trudna ze względu na wiek i stan zdrowia, a z drugiej strony stabilna z uwagi na posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie jest sytuacją, która może zostać zakwalifikowana jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy. Należy zaznaczyć, że osoba wnioskująca o świadczenie z pomocy społecznej zobowiązana jest przede wszystkim wykorzystywać własne środki, możliwości i uprawnienia do przezwyciężania sytuacji, w której się znalazła. Pomoc społeczna ma za zadanie jedynie wspierać osoby w wysiłkach zmierzających do poprawy trudnej sytuacji, a nie je wyręczać. Okoliczność, że skarżący w rzeczywistości nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi mu na przeprowadzenie prac o których finansowanie wnosi wynika, jak wskazuje organ, z wieloletnich zaniedbań skarżącego. Mając jednak na uwadze sytuację materialną, stan zdrowia i wiek skarżącego organ zaproponował skarżącemu pomoc w postaci umieszczenia w domu pomocy społecznej w którym będzie miał zapewnione właściwe warunki oraz opiekę medyczną. Jednak skarżący zdecydowania odmówił skorzystania z tej formy pomocy.

W świetle powyższego Sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji poddały należytej ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego. W kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 8 i art. 39 ustawy ani wynikających z art. 41 granic uznania administracyjnego, ani do żadnych innych naruszeń prawa, które skutkowałyby usunięciem z obrotu prawnego decyzji organów obydwu instancji. Decyzje są oparte na należytych ustaleniach stanu faktycznego i niewadliwym zastosowaniu instytucji uznania administracyjnego. Niewątpliwie sytuacja skarżącego jest trudna, mieszka on w starym, drewnianym budynku, który wymaga remontu. Brak w nim wody, kanalizacji i ogrzewania. Należy jednak wziąć pod uwagę, że dochód skarżącego znacznie przekracza kryterium dochodowe a fakt, że nie posiada on środków na bieżące utrzymanie wynika, jak wskazał organ, z niewłaściwego gospodarowania własnymi środkami. Sąd zwraca także uwagę, że pracownicy GOPS zaproponowali skarżącemu realną pomoc w postaci m.in. umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej, co niewątpliwie poprawiłoby jego warunki życia - zamieszkania, wyżywienia i opieki lekarskiej. Skarżący jednak z takiej formy pomocy skorzystać nie chce.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.