Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 196/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 3 pkt 3b, art. 50, art. 51 ust. 1 i 7
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 14 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2023 roku sprawy ze skargi T. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 stycznia 2023 r., nr [...] w przedmiocie doprowadzenia lokalu użytkowego do stanu poprzedniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] (dalej PINB) decyzją z dnia 6 października 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 j.t. dalej k.p.a.) oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 j.t. dalej Pr. bud.) nakazał inwestorowi T. K. (dalej jako skarżący lub strona), doprowadzenie do stanu poprzedniego lokalu użytkowego nr [...], położonego na podwórzu nieruchomości przy ul. [...]/ [...] w P., poprzez dokonanie demontażu krat zabezpieczających otwór okienny i drzwiowy ww. lokalu.

W dniu 19 listopada 2020 r. do organu wpłynęło podanie mieszkańca budynku przy ul. [...] w P., wnoszącego o podjęcie przez organ nadzoru budowlanego czynności zmierzających do likwidacji trzech urządzeń reklamowych, zainstalowanych na ścianie lokalu użytkowego, położonego na terenie nieruchomości przy ul. [...] / [...] u P.. Z podania wynika, że najemcą tego lokalu użytkowego jest skarżący, który w lokalu prowadzi sklep z artykułami militarnymi.

W dniu 15 września 2021 r. inspektorzy PINB przeprowadzili czynności kontrolne na powyższej posesji i ustalili, że zainstalowano kraty zabezpieczające otwór okienny i drzwiowy w tym lokalu użytkowym. W toku kontroli ustalono, że kraty zainstalował około 2017 r. bez wymaganego zgłoszenia T. K.. W trakcie kontroli wykonano zdjęcia. Ustalono, że lokal nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Agencję Mienia Wojskowego, co wynika z umowy najmu nr [...], zawartej w dniu 31 maja 2017 r. z Panem T. K..

Na podstawie danych, którymi w formie Systemu Informacji Przestrzennej Geomapa dysponuje Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego Geopoz [...], PINB potwierdził, że na skontrolowanej posesji funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa. Wspólnota ta reprezentowana jest przez zarząd. Obecnym zarządcą jest X. Sp. z o.o.

Nieruchomość przy ul. [...]/ [...] w P. stanowi część Układu Urbanistycznego Śródmieścia, wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia 14 marca 1980 r., pod nr [...], a także część Zespołu urbanistyczno - architektonicznego najstarszych dzielnic miasta, wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia 6 października 1982 r. pod nr [...] Pismem z dnia 23 listopada 2020 r. (sygn. [...]). złożonym do sprawy o sygn. [...] dotyczącej legalności robót budowlanych, polegających na wykonaniu wewnętrznej instalacji klimatyzacyjnej w lokalu użytkowym, położonym na podwórzu nieruchomości przy ul. [...]/ [...] w P., Agencja Mienia Wojskowego Oddział Regionalny [...] potwierdziła, że ściany zewnętrzne lokalu użytkowego nr [...] stanowią część wspólną nieruchomości, której właścicielem jest wspólnota mieszkaniowa.

Mając powyższe na uwadze PINB dnia 22 marca 2022r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie legalności robót budowlanych, polegających na zainstalowaniu krat zabezpieczających otwór okienny i drzwiowy w budynku, w powyższym lokalu użytkowym.

Ponadto, dnia 7 kwietnia 2022r. PINB wezwał skarżącego do nadesłania:

-uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...]/ [...], wyrażającej zgodę na montaż w. w. krat na elewacjach budynku przy ul. [...]/ [...] w P., w którym mieści się lokal użytkowy nr [...] - (zaznaczając, że dokumentu tego nie może zastąpić uchwała zarządu wspólnoty mieszkaniowej). Na wykonanie powyższego wezwania wyznaczono Panu T. K. termin 45 dni od dnia jego doręczenia. Do dnia wydania decyzji obowiązek ten nie został zrealizowany.

PINB ustalił, że wykonane przez T. K. roboty polegające na instalacji krat na elewacji budynku wymagały zgłoszenia, którego skarżący nie uzyskał. Roboty te wykonano samowolnie i aby możliwa była ich legalizacja wymagałoby to uzyskania zgody Wspólnoty. Organ ustalił, że inwestor nie dysponuje tytułem prawnym do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Właściciel ściany, na której zainstalowano kraty jest reprezentowany przez wspólnotę mieszkaniową, funkcjonującą na nieruchomości przy ul. [...]/[...] w P., która nie podjęła uchwały wyrażającej zgodę na montaż spornych krat. Brak tego tytułu uniemożliwia zalegalizowanie samowolnych robót budowlanych, polegających na zainstalowaniu przedmiotowych krat.

W związku z powyższym PINB doszedł do wniosku, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi konieczność doprowadzenia przedmiotowego lokalu użytkowego do stanu poprzedniego, a więc stanu istniejącego przed zainstalowaniem krat, poprzez dokonanie ich demontażu. Powyższy obowiązek nałożono na skarżącego jako najemcę lokalu.

Następnie T. K. odwołał się od ww. decyzji wskazując, że kraty będące przedmiotem tego postępowania zostały zamontowane w miejsce starych zdemontowanych krat, które z uwagi na zły stan techniczny nie nadawały się do użytku. Zatem przywrócenie do stanu poprzedniego o którym wspomina organ w decyzji nie jest możliwe. Ponadto kraty stanowią zabezpieczenie dwóch sztuk drzwi wejściowych do lokalu, z czego jedne są zaślepione otynkowaną i pomalowaną na kolor elewacji płytą (w takim stanie przejmowano lokal w 2017 roku). Co więcej kraty te znajdują się w otworach drzwiowych, a te przecież wraz z drzwiami nie są własnością wspólnoty.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej [...]WINB) decyzją z dnia 30 stycznia 2023 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Motywując decyzję organ wskazał, że postępowanie administracyjne jest prowadzone w sprawie legalności robót budowlanych, polegających na zainstalowaniu krat zabezpieczających otwór okienny i drzwiowy w budynku w którym mieści się lokal użytkowy nr [...], zlokalizowany na nieruchomości przy ul. [...]/[...] w P., którego dokonał najemca nieruchomości. Na powyższe roboty aktualnie przepisy prawa budowlanego wymagają zgłoszenia. Organ stwierdził jednak, że należy zbadać, czy w dacie realizacji w/w krat tj. w 2017 r., inwestor winien uzyskać stosowne pozwolenie na budowę czy też dokonać zgłoszenia. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 14 (w brzmieniu z dnia 31 grudnia 2017 r.) "Pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na: instalowaniu krat na obiektach budowlanych". Natomiast art. 30 pr. bud. (w brzmieniu z dnia 31 grudnia 2017 r.) nie zobowiązywał inwestora do dokonania zgłoszenia organowi architektoniczno-budowlanemu, prac polegających na montażu krat w otworach okiennych czy też drzwiowych.

Jednakże zgodnie z art. 29 ust. 4 pkt 2 pr. bud. (w brzmieniu z dnia 31 grudnia 2017 r.) "Roboty budowlane, o których mowa w ust. 1 i 2, wykonywane: na obszarze wpisanym do rejestru zabytków - wymagają dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 - przy czym do wniosku o pozwolenie na budowę oraz do zgłoszenia należy dołączyć pozwolenie właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków wydane na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. ".

Zwrócono uwagę, że nieruchomość położona przy ul. [...]/[...] w P. stanowi część Układu Urbanistycznego Śródmieścia, które wpisane jest do rejestru zabytków decyzją z dnia 14 marca 1980 r., pod. nr [...], a także część zespołu urbanistyczno-architektonicznego najstarszych dzielnic miasta wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia 06 października 1982 r. pod nr [...] Zatem również w dacie realizacji przedmiotowych krat inwestor winien dokonać stosownego zgłoszenia.

Ustalono, że skarżący nie dokonał takiego zgłoszenia. Zatem zasadne było wdrożenie postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50-51 pr. bud, bowiem zachodziła przesłanka wskazana w art. 50 ust. 1 pkt 1 pr. bud., tj. "W przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia".

Wstrzymanie robót budowlanych w oparciu o przepisy art. 50 pr. bud. w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe w związku z faktem, że roboty budowlane zostały zakończone przed wszczęciem postępowania administracyjnego przez PINB.

W ocenie [...]WINB na gruncie niniejszej sprawy zastosowanie znajduje art. 51 ust. 1 pkt 1 pr. bud. z uwagi na okoliczność, iż istniejących krat - tj. prac związanych z ich montażem nie da doprowadzić się do stanu zgodnego z prawem. Inwestor nie legitymuje się prawem od dysponowania nieruchomością na cele budowlane, Odwołujący w toku prowadzonego postępowania administracyjnego przed PINB nie przedłożył stosownej uchwały wspólnoty wyrażającej zgodę na zainstalowanie krat zabezpieczających otwór okienny i drzwiowy w lokalu użytkowym znajdującym się na parterze budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Wobec tego zasadnie orzeczono o doprowadzeniu wykonanych robót do stanu poprzedniego poprzez dokonanie demontażu krat zabezpieczających otwór okienny i drzwiowy wskazanego lokalu.

W odniesieniu do podnoszonej przez skarżącego argumentacji [...]WINB wskazał, że w przypadku gdy "wcześniejsze" kraty były w złym stanie technicznym i nie nadawały się do użytku, to przed przystąpieniem do takich prac, inwestor musiał dokonać stosownego zgłoszenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. K. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżył decyzję (mylnie opisaną w skardze jako postanowienie) [...]WINB w całości, domagając się jego uchylenia jak i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie:

1. Art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy w wyniku niepodjęcia z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzeniu w całości materiału dowodowego, a także wybiórczą ocenę materiału dowodowego, uwzględniającą jedynie okoliczności niekorzystne dla strony,

2. Art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie sprawy w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej w związku z brakiem wyjaśnień oraz brakiem ustosunkowania się do zgłoszonych twierdzeń i wniosków Skarżącego oraz nieuwzględnienie i nieustosunkowanie się do jego interesów,

3. Art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów skutkującą uznaniem, że zebrane dowody w sprawie pozwalają na przyjęcie, że zachodzą okoliczności uzasadniające wydanie decyzji nakazującej doprowadzenie do stanu poprzedniego przedmiotowego lokalu,

4. Art. 107 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, bez rzeczywistego odniesienia się do powoływanych przez Skarżącego zarzutów w stosunku do decyzji organu I instancji.

5. Art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji zaskarżonego odwołaniem, w sytuacji gdy istniały przesłanki do jego uchylenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 stycznia 2023 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nakazującą skarżącemu jako inwestorowi doprowadzenie lokalu użytkowego nr [...] w budynku prz ul. [...]/[...] w P. do stanu poprzedniego poprzez demontaż krat zabezpieczających otwór okienny i drzwiowy w powyższym lokalu. Podstawę materialnoprawną tych decyzji stanowił przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Powodem zaś wydania wskazanych orzeczeń o przywołanej treści, było ustalenie, że roboty budowlane jakie zostały wykonane przez skarżącego, polegające na zamontowaniu krat na elewacji budynku, zrealizowano niezgodnie z prawem.

Słusznie organy nadzoru budowlanego ustaliły, że montaż krat wymagał zgłoszenia, zarówno w dacie wykonania robót (2017 r.), jak i obecnie. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 14 (w brzmieniu z dnia 31 grudnia 2017 r.) pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na: instalowaniu krat na obiektach budowlanych. Art. 30 pr. bud. (w brzmieniu z dnia 31 grudnia 2017 r.) nie zobowiązywał inwestora do dokonania zgłoszenia organowi architektoniczno-budowlanemu, prac polegających na montażu krat w otworach okiennych czy też drzwiowych. Zgodnie jednak z art. 29 ust. 4 pkt 2 pr. bud. (w brzmieniu z dnia 31 grudnia 2017 r.) roboty budowlane, o których mowa w ust. 1 i 2, wykonywane: na obszarze wpisanym do rejestru zabytków - wymagają dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 - przy czym do wniosku o pozwolenie na budowę oraz do zgłoszenia należy dołączyć pozwolenie właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków wydane na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z kolei w aktualnym brzmieniu, zgodnie z art. 29 ust. 3 pkt 3 b) pr. bud. wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu krat na budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej. Stosownie do art. 29 ust 7 pkt 2 pr. bud. roboty budowlane wykonywane na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymagają dodatkowo by do zgłoszenia załączyć pozwolenie właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, wydane w trybie przepisów o ochronie i opiece nad zabytkami.

Ustalono, że nieruchomość, której dotyczy postępowanie znajduje się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków (Układu Urbanistycznego Śródmieścia oraz część zespołu urbanistyczno-architektonicznego najstarszych dzielnic miasta P.). Bezsporne jest również to, że skarżący nie dokonał zgłoszenia, ani nie uzyskał zgody wspólnoty na prowadzenie robót. Wobec poczynienia takich ustaleń organy za konieczne uznały zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 pr. bud.

Ocenę tę Sąd w całości podziela, zgadzając się z organami orzekającym w sprawie tak co do zastosowania trybu uregulowanego w art. 51 Prawa budowlanego, jak i wobec poczynionych ustaleń faktycznych. Brak uzyskania zgłoszenia przez skarżącego oznacza, że działał on w ramach samowoli budowlanej. Biorąc pod uwagę charakter tych prac (stanowiących roboty budowlane, a nie budowę obiektu lub jego części), dla ich legalizacji należało zastosować tryb naprawczy określony w art. 50-51 Prawa budowlanego, co organy w sprawie prawidłowo uczyniły. Dodać należy, że jak stanowi art. 51 ust. 7 pr. bud. przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Wskazane przepisy mają więc zastosowanie także w przypadku zakończenia robót budowlanych. Należy wskazać, że art. 51 ust. 1 pkt 1 organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części bądź doprowadzenie go do stanu poprzedniego. Sąd podziela ocenę organów, że w sprawie należało orzec o doprowadzeniu lokalu użytkowego (w zakresie elewacji) do stanu poprzedniego. Postępowanie naprawcze ma na celu ustalenie, czy wykonane roboty budowlane nadają się do zalegalizowania, a więc m. in. - czy nie naruszają przepisów w stopniu uniemożliwiającym taką legalizację. Ponieważ inwestor nie legitymuje się prawem od dysponowania nieruchomością na cele budowlane tj. zgodą (uchwałą) wspólnoty mieszkaniowej na wykonanie ww. prac nie było możliwe doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Należało więc orzec o ich demontażu.

Z tych też przyczyn Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, iż nie podzielił zarzutów procesowych w niej podniesionych uznając je za chybione. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy powołał się na bezsporny w sprawie stan faktyczny oraz wskazał podstawy prawne, które znalazły w niej zastosowanie. Decyzja tego organu zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., a uzasadnienie prawne i faktyczne wykazuje zasadność podjętego rozstrzygnięcia. Warto przy tym podnieść, że jak wskazał NSA w wyroku z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 367/10 (Lex nr 992560), "Odniesienie się merytoryczne organu odwoławczego do sprawy może przybrać, jeśli idzie o uzasadnienia rozstrzygnięcia, różne postacie. Organ odwoławczy może szeroko omówić sprawę, może jednak tylko zwięźle się do niej odnieść. Każdy sposób będzie mógł być uznany za zgodny z prawem, o ile tylko będzie z niego wynikało, że organ odwoławczy sprawę rozważył i ocenił decyzję organu I instancji." Stąd też, w ocenie Sądu, decyzja [...]WINB odpowiada prawu, a organ ten odniósł się do "głównego" zarzutu odwołania tj. kwestii ewentualnego istnienia krat wcześniej, przed wykonaniem prac przez skarżącego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. gdyż stan faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony a zebrane w sprawie dowody pozwalały na przyjęcie, iż zachodzą podstawy do orzeczenia doprowadzenia lokalu do stanu poprzedniego. Analiza akt sprawy nie daje też podstaw do podzielenia zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a.

W związku z powyższym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł jak w sentencji.