Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1253/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145, art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Dyrektor ARiMR) z [...] czerwca 2021 r. nr [...], którą po rozpatrzeniu odwołania M. K. (dalej: "strona"), utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej: Kierownik ARiMR) z [...] lipca 2016 r. nr [...] o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015.

Zaskarżoną decyzję wydano w następujących okolicznościach.

Strona zwróciła się do Kierownika ARiMR z wnioskiem o przyznanie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego do działki o numerze [...] powierzchni 2,32 ha.

Podejrzewając stworzenie sztucznych warunków Kierownik ARiMR podjął czynności wyjaśniające. Ustalił, że strona jest użytkownikiem zadeklarowanej działki na podstawie umowy dzierżawy. [...] we [...] (właściciel działki, dalej: "[...] dokonywała szeregu zabiegów agrotechnicznych na tej działce w celu przystosowania jej do wypasu bydła. Skarżący z innymi dzierżawcami założyła spółdzielnię [...], która na dzień wyjaśnień realizowała politykę grupy producentów finansując obsługę prawną, administracyjną i rachunkową gospodarstw jej członków oraz uzbrojenie ogrodzenia wypasu bydła (z wpłat udziałów gotówkowych członków zgodnie ze statutem). Wspólne utrzymanie zwierząt daje ww. osobom możliwość efektywniejszej hodowli i mocniejszej pozycji na rynku sprzedażowym. Co do faktycznego zajmowania się zwierzętami, przebywającymi w jednej siedzibie stada ze sztukami należącymi do innych rolników i podziału kosztów utrzymania zwierząt stwierdzono, że obsługę zlecono firmom zewnętrznym, a rozliczenie następuje m.in. w przypadku obsługi weterynaryjnej według systemu ryczałtowego lub na zasadzie rozliczenia sztuko-dni w poszczególnych grupach wiekowych zwierząt będących w posiadaniu w danym kwartale. Zwierzęta podane we wniosku zakupiono (kopia faktury).

Strona wskazała, że ponosi pełną odpowiedzialność za podejmowane decyzje ekonomiczne, zaciągane zobowiązania, uczestniczy w codziennych odprawach lub spotkaniach członków założycieli [...] celem omówienia organizacji pracy, planowanej sprzedaży i zakupów itp.

Kierownik ARiMR decyzją z [...] lipca 2016 r. odmówił przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2015 uznając, że stworzono sztuczne warunki.

Wskutek odwołania Dyrektor ARiMR włączył nowe dowody do sprawy, a decyzją z [...] stycznia 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Strona wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, którą oddalono wyrokiem z 17 sierpnia 2017 r. sygn. III SA/Po 263/17.

Wskutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 31.07.2020 r. sygn. I GSK 487/18 uchylił ww. wyrok i uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie prowadząc postępowanie Dyrektor ARiMR włączył do sprawy nowe dowody. Organ wezwał także stronę do złożenia wyjaśnień – udzielenia odpowiedzi na szczegółowe pytania, na które złożono pisemne wyjaśnienia. Tożsame wezwania skierowano do innych dzierżawców. Dyrektor ARiMR włączył do sprawy dowody z pisemnych odpowiedzi na ww. wezwania udzielone przez dzierżawców gruntów [...]

Dyrektor ARiMR wydał – wymienioną na wstępie – zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu na wstępie przedstawiono przebieg postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego oraz skrótowo przytoczono wytyczne NSA.

Następnie organ stwierdził, że postępowaniem wyjaśniającym objął zagadnienia: posiadanie statusu rolnika, prowadzenia działalności rolniczej, przy jednoczesnej realizacji ustawowych wymogów wynikających z prawodawstwa krajowego i unijnego. Wykazało ono, że strona spełniła wymogi formalne związane z założeniem hodowli bydła i rejestracją takiej działalności. Pomimo tego należało uznać, że w 2015 r. strona prowadziła działalność rolniczą na rzecz [...] a jej gospodarstwo rolne nie było "samodzielną" jednostką produkcyjną. Wraz z 51 osobami fizycznymi oraz [...] tworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania maksymalnej korzyści majątkowej, której spółdzielnia ta nie otrzymałaby ze względu na obowiązujące limity.

Dyrektor ARiMR przywołał treść art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz m.in. art. 4 ust. 8 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L 312 poz. 1 z 23.12.1995 r.), wyjaśniając obowiązek badania nieprawidłowości w zakresie korzystania ze środków z budżetu Wspólnot. W świetle powyższego oraz zaleceń NSA organ stwierdził, że przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające i rozważył spełnienie przesłanek stosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 z uwzględnieniem klauzuli omówionej w wyrokach TSUE o sygn. C-94/05 oraz C-434/12. W rezultacie uznał, że trafne są ustalenia Kierownika ARiMR, iż w 2015 r. gospodarstwo rolne strony nie było odrębne i samodzielne. Weryfikacja wniosku strony i pozostałych 51 wnioskodawców wykazała istnienie ścisłych powiązań zarządczych i osobowych oraz ekonomiczno-technicznych z [...]. Grunty rolne deklarowane do płatności i zwierzęta wskazywane do przyznania dofinansowania były w tej kampanii administrowane przez [...] Ponosiła ona wydatki związane z działalnością rolniczą ww. osób, a więc była posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie wydzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez odrębnie zarejestrowanych w ewidencji producentów. Rejestracja gospodarstwa strony w systemie ewidencji producentów miała na celu sztuczne przejęcie w 2015 r. gruntów i zwierząt będących w faktycznym posiadaniu i władaniu [...], której zarząd decydował o pracach na tych obszarach o osobach, które wykonywały czynności na gruntach oraz o zwierzętach przebywających w jednej siedzibie. [...] ponosiła koszty związane z funkcjonowaniem nowo utworzonych gospodarstw po to, aby uzyskać możliwe maksymalne dofinansowanie, którego nie uzyskałaby w "normalnych" warunkach. Czynności te wcześniej zaplanował jej zarząd i stanowiły etap jej profilowania. Dopiero w 2016 r. ww. beneficjenci mieli wpływ na kierunek i profil działalności ich gospodarstw, a o prawidłowości takiego stanowiska świadczą wyjaśnienia R. M. z [...] lutego 2018 r. (cyt.).

Wyjaśniono, że w 2014 r. [...] zarządzana przez prezesa zarządu M. P. oraz członków zarządu: K. M., A. K. oraz członków rady nadzorczej: przewodniczącego Rady – B. M. oraz R. R. posiadała 1318,75 ha gruntów oraz na dzień [...] maja 2014 r. 1816 szt. bydła. W wyniku kontroli administracyjnych dot. kampanii 2014 stwierdzono, iż powierzchnia działek rolnych kwalifikujących się do przyznania płatności w 2014 r. wynosiła 1310,19 ha i do tej powierzchni [...] otrzymała płatność bezpośrednią oraz płatność ONW do maks. pow. tj. 300 ha. W kwietniu 2015 r. [...] wydzieliła ze swojego gospodarstwa kilka działek o łącznej pow. 120,14 ha, które podzieliła na działki rolne o średniej pow. 2,32 ha i rozdysponowała pomiędzy ww. 52 osoby. Formalnie sprzedała każdej z 51 osób po ok. 30 szt. bydła ([...] maja 2015 r.), i 12 osobom spośród 51 ww. 30 sztuk krów ([...] maja 2015 r.). Pomimo, że [...] oraz 52 osoby fizyczne są formalnie "gospodarstwami" samodzielnymi, tj. mającymi formalnie określonego zarządcę, własny nr ewid., konto, na które przelewano środki, to są gospodarstwami ściśle powiązanymi. Strona i pozostali członkowie nowo utworzonej spółdzielni [...] w 2015 r. prowadzili działalność rolniczą jedynie na rzecz [...] Potwierdzeniem tego może być zależność służbowa i finansowa ww. podmiotów. Organ przywołał treść pisma, w którym wskazano, że [...] nie zatrudniała nigdy pracowników na umowę o pracę, a zatrudniała tylko członków i domowników. Powiązani wnioskodawcy wykonując w [...] określoną pracę otrzymywali za nią wynagrodzenie. Organ przedstawił, którzy z dzierżawców wykonywali na rzecz [...] w 2015-2016 pracę. Wskazano też, że spośród 52 osób powiązanych członkami spółdzielni było 14 (wymieniono), domownikami było 36 osób (wymieniono), a 2 osoby (z 52) nie posiadały żadnego z tych statusów (mąż jednej z nich był zatrudniony w [...]). Tym samym 38 z 52 osób powiązanych nie miało żadnego wpływu na decyzje dotyczące profilowania, organizacji, kierunku hodowli zwierząt i produkcji roślinnej podejmowane w [...]. Jako jej pracownicy wykonując w ramach obowiązków służbowych prace na gruntach, które formalnie wydzierżawili i przy zwierzętach, które oficjalnie zakupili, otrzymywali od spółdzielni wynagrodzenie tzw. dniówkę obrachunkową. [...] obciążyła osoby te za wykonane prace na wydzierżawionych gruntach i przy zakupionych zwierzętach fakturami, z przedłużonym okresem spłaty do 182 dni. Czynności tych dokonano pozornie. To [...] ponosiła wszelkie nakłady na 52 gospodarstwa, a nie strony poszczególnych stosunków prawnych. W fakturach za czynsz dzierżawny wskazano termin płatności na [...] czerwca 2016 r. Termin ten nie był przypadkowy, ponieważ w zał. nr [...] do umowy dzierżawy gruntów rolnych wskazano, że został ustalony do 30 czerwca każdego roku, czyli po otrzymaniu przez dzierżawców dopłat bezpośrednich. Podobnie uczyniono wobec faktur VAT za zakup zwierząt, usługę karmienia bydła i ścielenia. Ponadto spółdzielnia w 2015 r. nie obciążała żadnej z ww. osób odsetkami za zwłokę, co było korzystniejsze od transakcji na wolnym rynku. Dopiero uchwalą [...] z [...] czerwca 2017 r. indywidualne gospodarstwa obciążono odsetkami za przeterminowane należności. Na tę okoliczność organ przywołał fragment wyjaśnień M. P. (z [...] listopada 2017 r.) stwierdzając, że [...] udzielała swoim pracownikom i członkom kredytu odnawialnego na pokrycie zaciągniętych zobowiązań i bieżącą działalność gospodarstwa. Wnioskodawca sprzedając zwierzęta pokrywał część długu, a kolejną część uzyskanych pieniędzy przeznaczono na bieżące działanie producenta. Kwoty ze sprzedaży zwierząt nie pozwalały na zakup nowych zwierząt, w związku z czym producent zaciągał kolejne zobowiązanie w [...]. Strona i pozostali wnioskodawcy w 2015 r. nie prowadzili działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz, a jedynie w celu uzyskania możliwie jak najwyższego dofinansowania przez [...].

Ponadto rzekomo indywidualni rolnicy w 2015 r. nie decydowali o rodzaju, terminie, zakresie prac i czynności na wydzierżawionych przez nich indywidualnie gruntach, ponieważ: "... z umowy dzierżawy wynikał pakiet usług na dostosowanie gruntów, później była susza i nie było plonów" (wyjaśnienia M. P. z [...] czerwca 2016 r.). Decydowała o tym [...]. Z wyjaśnień beneficjentów wynika, że nie mieli oni wpływu na wielkość dzierżawionej powierzchni i na wybór obszaru dzierżawionego. Spółdzielnia w 2015 r. wydzieliła część swoich gruntów o pow. 122,93 ha 52 osobom. Średnio każda osób otrzymała 2,30 ha, niezależnie od potrzeb, tj. ewentualnego posiadania zwierząt, ich wieku, płci i typu użytkowego, o czym świadczą wyjaśnienia [...] (powołano fragmenty wyjaśnień z 2018 r.).

Zdaniem Dyrektora ARiMR brak zwierząt do "wypasu" (w określonym wieku i płci) i użytkowanie dzierżawionego obszaru przez innych wnioskodawców nie przyczyniały się do polepszenia sytuacji ekonomicznej dzierżawcy, a ponosił on wszystkie koszty związane z jego utrzymywaniem. Takie działanie zdaniem wnioskodawców wynikało z członkostwa w [...]. Okoliczność ta potwierdza nie tylko powiązania osobowe, ale i techniczne.

Ponadto doszło do sztucznej sprzedaży stada zwierząt pomiędzy 51 osobami (których faktycznym posiadaczem była [...]) w celu uzyskania płatności, których w normalnych warunkach by nie przyznano. W wyniku podejrzenia tworzenia sztucznych warunków w gospodarstwie strony i pozostałych 50 osób przeprowadzono kontrole i stwierdzono, że wszystkie sprzedane zwierzęta, tj. 1517 sztuk bydła i 343 krowy, posiadające rzekomo odrębnych właścicieli, przebywały w tej samej siedzibie ([...], ul. [...]). Z licznych zeznań i dowodów wynika, że zwierzęta przebywały w kojcach należących do [...], były wspólnie wypasane, przetrzymywane, a opiekowali się nimi pracownicy spółdzielni. Potwierdza to dokonana tego samego dnia sprzedaż zwierząt ([...] maja 2015 r. – bydła, [...] maja 2015 r. – krów). Nie była ona podyktowana sytuacją ekonomiczną [...], czy nagłą chęcią zakupu zwierząt przez wnioskodawców, a zaplanowanym działaniem mającym przynieść wymierną korzyść. Spółdzielnia uczyniła to, by zająć się cielakami (w wieku do 6 m-cy) ze względu na posiadane możliwości techniczne, wykwalifikowanych pracowników, by zapewnić członkom [...] odpowiednią ilość zwierząt i równy start. Z zeznań wnioskodawców wynika, że poszczególne sztuki bydła nie były sprzedawane w wyniku indywidualnych decyzji, ale po konsultacjach i uzgodnieniach z pracownikiem [...]. System informatyczny [...] wskazywał, które zwierzęta powinno się sprzedać. Za wyszukanie kontrahentów oraz negocjacje odpowiedzialny był M. P. – prezes zarządu obu spółdzielni. Rolnicy dokonując zakupu zwierząt w 2015 r. nie kierowali się profilem gospodarstw, a możliwością zakupu, bez względu na wiek i płeć. Co do zasady obrót składnikami majątkowymi gospodarstwa (np. zwierzętami) jest swobodny pomiędzy gospodarstwami, o ile nie dochodzi do naruszenia warunków otrzymania wsparcia w zakresie posiadania, okresu utrzymania, identyfikacji i rejestracji zwierząt itd. O sztucznym stworzeniu warunków do uzyskania płatności decyduje fakt, że mimo rzekomo dokonanego i zgłoszonego zbycia zwierzęcia, pozostaje ono de facto w zarządzie zbywającego i stanowi ono organizacyjnie i gospodarczo nadal nierozerwalną część pierwotnego gospodarstwa (np. w zakresie wypasu, udoju itd.).

W okolicznościach sprawy formalni właściciele zwierząt w 2015 r. wykonywali przy nich czynności, ale jedynie jako pracownicy [...], nie ponosili żadnych nakładów na nie i nie mieli wpływu na ich sprzedaż. Doszło więc do pozornego zakupu zwierząt od [...] w celu uzyskania przez nią wyższego dofinansowania – do większej liczby zwierząt. Byłoby to dopuszczalne pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału stada na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie przekazane zwierzęta i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Taka sytuacja nie miała miejsca.

Wnioskodawcy, pomimo posiadania tytułu umożliwiającego samodzielne władanie dzierżawionym gruntem wszelkie czynności wykonywali z ramienia [...] jako jej pracownicy, co potwierdza prowadzenie działalności rolniczej na jej rzecz. Podmiot ten omijał w ten sposób ograniczenia wynikające z modulacji stawki podstawowej zmniejszającej się w zależności od wielkości użytkowanego obszaru.

Zdaniem Dyrektora ARiMR powiązania ekonomiczno-osobowe potwierdzają też umowy dzierżawy gruntów rolnych. Wnioskodawcy wydzierżawili od [...] działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], 521. Działkę nr [...] obr. W. zadeklarowało do płatności 13 osób, działkę nr [...] 13 osób, działkę [...] 11 osób oraz 3 osoby działkę nr [...]. Działki nr [...] i [...] obr. [...], gm. [...] wskazało odpowiednio 3 i 2 osoby. Z kolei działkę nr [...] obr. [...] gm. [...] zadeklarowały 3 osoby, działkę nr [...] wskazało 6 osób, a działkę nr [...] – 3 osoby. Zwrócono też uwagę, że na deklarowanych działkach przez 52 osoby oraz [...], będących w formalnym posiadaniu różnych podmiotów, stwierdzono ten sam rodzaj uprawy tj. łąki, co w połączeniu z brakiem naturalnych granic pomiędzy tymi obszarami oraz "wspólnym" ogrodzeniem prowadzi do wniosku, że jedynym racjonalnym wytłumaczeniem takiego "przemieszczenia" przylegających do siebie gruntów rolnych, między różnymi podmiotami była maksymalizacja dofinansowania. Trudno uznać, aby podmioty te nie były ze sobą ściśle powiązane nie tylko zarządczo, ale i ekonomiczno-technicznie.

Dalej organ wskazał, że prowadzenie działalności rolniczej przez stronę na rzecz [...] w 2015 r. wraz z powiązanymi z nim beneficjentami było wynikiem uchwał [...] Powołano treść pisma [...] z [...] marca 2017 r., w którym wskazano na rozpoczęcie procesu zmian organizacyjnych, ograniczania produkcji, zamykania poszczególnych działów, dzierżawy gruntów, nieruchomości i ruchomości od [...]. Nadto w 2014 r. wydzierżawiono grunty orne w m. Swiętno o pow. 126,8484 ha (na mocy uchwały z [...] września 2014 r.), wydzierżawiono zakład w [...] (uchwała z [...] lipca 2014 r.) i wydzierżawiono samochód ciężarowy z przyczepą i 12 kontenerami ([...] września 2014 r.). W 2015 r. wyrażono zgodę na wydzierżawienie części działki nr [...] pod działalność handlową, wyrażono zgodę członkom na przystąpienie do planowanej do utworzenia grupy producentów rolnych (obecnie [...]), wyrażono zgody na wydzierżawienie gruntów (łąki do wypasu), budynków administracyjnych i gospodarczych firmom i osobom chcącym prowadzić hodowlę bydła, ograniczono tucz byków ciężkich powyżej 350 kg oraz podjęto decyzję o prowadzeniu hodowli w zakresie odpajania i przygotowania cieląt z zakupu do opasu oraz zbywania ich w wadze 350 kg (uchwały z [...] marca 2015 r.). Z powodu zmieniających się przepisów, warunków gospodarczych, występujących susz, problemów z pozyskaniem pracowników podjęto decyzję o wydzierżawieniu łąk i sprzedaży bydła członkom i domownikom [...] i innym znanym ze współpracy osobom (pismo z [...] lipca 2016 r.). Zdaniem organu twierdzenie prezesa [...] o rzekomym "daniu szansy członkom i domownikom na rozpoczęcie działalności gospodarczej i uniezależnienie się od [...]" nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. To zarząd [...] zadecydował o wydzierżawieniu gruntów, ich powierzchni i sposobie użytkowania, terminie i ilości sprzedanych zwierząt, osobach, które miały wykonywać czynności na wydzierżawionych obszarach i przy zwierzętach oraz o możliwości przystąpienia do nowo tworzonej [...]. Podmiot ten, jak wynika z uchwał członków [...], był poniekąd kolejnym jej założeniem, celem.

Organ zwrócił też uwagę, że osobami pełniącymi funkcje zarządcze w [...] i [...] byli M. P., K. M. oraz R. R.. Ten ostatni nie był członkiem zarządu, lecz rady nadzorczej [...]. Oba podmioty są więc ze sobą powiązane zarządczo.

Reasumując Dyrektor ARiMR stwierdził, że wszystkie omówione wydarzenia były próbą prawnego dostosowania wzajemnych relacji między wszystkimi wskazanymi po to, aby w 2015 r. [...] uzyskała maksymalne dofinansowanie.

Organ zwrócił też uwagę na współpracę strony z pozostałymi uczestnikami procederu oraz związek z [...]. W deklaracji członkowskiej podpisanej przez 52 osoby zgłaszano przystąpienie do [...] w charakterze członka i deklarowano udział w wys. [...] zł oraz rejestrację gospodarstwa w ARiMR. Świadczy to o ścisłym powiązaniu ekonomicznym. Spółdzielnia ta nie posiadała żadnego parku maszynowego, a wszelkie prace w gospodarstwach jej członków, co wynikało z umowy, realizowała [...], co oznacza powiązanie z nią techniczne i finansowe.

Ponadto wskazano, że w piśmie Związku Rewizyjnego Spółdzielczości Rolniczej z ([...] czerwca 2016r.) podkreślono, iż art. 138 (Prawa spółdzielczego) określa istotę rolniczej spółdzielni produkcyjnej jako prowadzenie wspólnego gospodarstwa rolnego oraz podejmowanie działań na rzecz indywidualnych gospodarstw rolnych członków. Prowadzenie działalności spółdzielni na rzecz indywidualnych gospodarstw rolnych oznacza m.in., że członek spółdzielni ma prawo oczekiwać nie tylko korzyści z tytułu członkostwa i pracy w spółdzielni, ale również obustronnie korzystnego współdziałania w związku z prowadzeniem własnego gospodarstwa rolnego. Zarząd spółdzielni może proponować członkom prowadzącym indywidualne gospodarstwa najnowsze rozwiązania w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej oraz wskazać sugestie w zakresie zakupu środków do produkcji i usług oraz kierunków sprzedaży produkcji celem uzyskania optymalnie korzystnego wyniku finansowego. W tym kontekście zdaniem organu zarząd każdego z ww. podmiotów starał się wypracować najwyższy zysk, a osoby zasiadające w zarządzie jednocześnie dwóch podmiotów były silnie powiązane osobowo, zarządczo, technicznie i ekonomicznie. Nadto z uchwały nr [...] [...] z [...] września 2014 r. wynika, iż jej członkowie zgodzili się na wydzierżawienie nieruchomości m.in. sobie oraz osobom będącym w zależności służbowej, czy powiązaniach rodzinnych lub towarzyskich. Zależności te potwierdzają pisemne wyjaśnienia 51 osób, w których wskazano m.in., że: "Razem z innymi dzierżawcami założyliśmy spółdzielnię [...], która po ukazaniu się przepisów o grupach producenckich wg programu PROW 2014-2020 stanie się grupą producentów." (...) "Wspólne utrzymanie zwierząt daje nam możliwości efektywniejszej hodowli i mocniejszej pozycji na rynku sprzedażowym". Organ wskazał na identyczne w swej treści pisma z [...] lipca 2016 r. osób będących członkami [...] i powołał ich treść. Dodał, że o powiązaniach osobowo-ekonomiczno-technicznych świadczą też zapisy aneksu do umowy dzierżawy gruntów. Spółdzielnia zobowiązała się do wykonania wymaganych zabiegów agrotechnicznych, w tym przesiewu traw w 2015 r., które umożliwiały wypas bydła w kolejnych latach dzierżawy, wykonania wygrodzenia terenu oddanego w dzierżawę poprzez montaż słupków granicznych, a wnioskodawców zobowiązano do instalacji na słupkach granicznych ogrodzenia elektrycznego wraz z niezbędnymi urządzeniami. Z informacji zawartych w 51 identycznych pismach ww. osób wynika, iż koszty tych czynności poniosła [...] z wpłat udziałów gotówkowych jej członków na podstawie zapisów statutowych. Powiązania osobowe i działanie na rzecz [...] potwierdzają zeznania złożone przed organem I instancji przez osoby zatrudnione i wchodzące w skład organów [...] ([...] – przywołano fragmenty). Konstatując organ wskazał, że osoby, które dokonały zakupu zwierząt oraz wydzierżawienia ziemi od [...] nie prowadziły gospodarstwa na swoją rzecz. Nie dokonywali samodzielnie żadnych czynności na wydzierżawionych gruntach i przy zakupionych zwierzętach. To [...] zarządzała sztucznie wydzielonymi gruntami oraz zakupionymi zwierzętami. Dysponowała paszą dla zwierząt i płaciła rachunki za utrzymanie gospodarstw. Podlegli jej pracownicy wykonywali wszystkie fizyczne czynności przy zwierzętach i na wydzielonych gruntach, otrzymując za to wynagrodzenie. Sprzedaż zwierząt nie miała charakteru czynności wykonywanych indywidualnie przez nabywców bydła, ponieważ decyzje w tym zakresie podejmował M. P. prezes [...]. Dokumentację księgową gospodarstw, a nawet rachunki bankowe rolników prowadziła M. [...] - pracownik [...]

[...] w 2014 r. zgłosiła do przyznania płatności powierzchnię 1318,75 ha gruntów, a po kontrolach do przyznania płatności zakwalifikowano 1310,19 ha, co dało [...] płatność w wys. [...] zł. W ramach schematu ONW [...] uzyskała płatność do maks. możliwej pow. tj. 300 ha - [...] zł, pomniejszoną łącznie o kwotę wynikającą z zastosowania współczynnika korygującego tj. kwotę [...]zł. W 2015 r. podmiot ten wnioskował o przyznanie płatności do powierzchni znacznie mniejszej – 1066,58 ha. Z zestawienia nr 2 (zał. do dec.) wynika, że w roku tym 52 osoby wystąpiły o przyznanie płatności ONW do wydzielonej przez [...] pow. 120,14 ha. Reasumując Dyrektor ARiMR uznał, że po analizie bogatego materiału dowodowego, w tym wyjaśnień z [...] marca 2021 r., "sztuczne" wydzielenie 120,14 ha przez [...] i ich rozdysponowanie pomiędzy 52 osoby było ukierunkowane na obejście przepisów § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 364., dalej: "rozporządzenie ONW"), a co za tym idzie zwiększenie wysokości płatności, których [...] w "normalnych warunkach" nie uzyskałaby.

Dyrektor ARiMR powołał ww. rozporządzenia ONW zwracając uwagę na ograniczenia powierzchnione w przyznawaniu tych płatności. Wskazał, że 52 osoby fizyczne były powiązane ze sobą ekonomicznie i technicznie będąc członkami [...], a ekonomicznie i służbowo z [...] będąc jej pracownikami. Wnioskodawcy zrzeszeni w [...] działali wspólnie na rzecz tego podmiotu, a zarząd [...] – na rzecz swoich członków. Miało to na celu uzyskania maksymalnych kwot dofinansowania w ramach płatnościach ONW i płatności związanej do zwierząt gatunku bydło domowe. Powodowało uniknięcie zastosowania stawek degresywnych w przypadku płatności ONW, limitów powierzchniowych, a także limitu zwierząt, do których można uzyskać płatność.

Mając powyższe na względzie Dyrektor ARiMR skonstatował, że działalność strony w 2015 r. ukierunkowana była na sztuczne tworzenie warunków w celu pozyskania maksymalnego możliwego do uzyskania wsparcia dla [...]. Sztuczne wydzielenie gruntu oraz pozorna sprzedaż zwierząt osobom fizyczny, a także rejestracja tych osób w ewidencji producentów przekładałaby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne pod warunkiem, że utworzone gospodarstwa faktycznie objęły w posiadanie zwierzęta oraz wydzielone im działki i stały się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi, co nie miało miejsca. Słusznie więc ustalił organ I instancji, że w sprawie zastosowanie znalazł art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Podkreślono, że na mocy art. 3 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1341 ze zm., dalej: "u.p.s.w.b.") nie wszystkie zasady i reguły Kpa mają zastosowanie przy rozpoznawaniu wniosków o płatności ze środków UE. Przyznanie stronie płatności na rok 2015 stałoby w oczywistej sprzeczności nie tylko z zasadami rzetelnego finansowania i wydatkowania środków unijnych, ale przede wszystkim z celami wspólnej polityki rolnej wskazanymi w art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego WE. W decyzji I instancji wyczerpująco wskazano z jakich powodów i na podstawie jakich dowodów organ uznał, iż zaistniały przesłanki zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Organ odwoławczy nie podważył obowiązującej w prawie polskim zasady odrębności podmiotów posiadających osobowość prawną, jednak przy stworzonej strukturze własnościowej (53 podmioty tj. 52 osoby fizyczne i [...]) nie jest możliwa ich odrębność gospodarcza. Nie jest to zdarzenie naruszające przepisy krajowe czy unijne, lecz związek pomiędzy tymi podmiotami stanowi pozorne działanie w celu obejścia przepisów prawa związanych z modulacją płatności. Wskazano, że rozstrzygnięcie oparto na konkretnych przepisach prawa, a ustalony stan faktyczny oparty na licznym materiale dowodowym, także na wyjaśnieniach strony, wykazał daleko idący związek pomiędzy ww. podmiotami.

W skardze na powyższą decyzję wniesioną do tut. Sądu strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego w zakresie:

1. art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 21 ust 2 pkt 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1371 ze zm.) przez brak oceny dowodów, brak wskazania jakim dowodom organ dał wiarę a jakim odmówił wiary, brak wniosków wynikających z indywidualnie przeprowadzonych dowodów, uniemożliwiając stronie ocenę prawidłowości oceny dowodu oraz subsumcji stanu faktycznego oraz wybiórczą ocenę materiału dowodowego przez odniesienie się do dowodów zgodnych z przyjętym przez organ kierunkiem, z pominięciem dowodów i wniosków z nich wynikających, wykazujących okoliczności odmienne;

2. art. 80 Kpa przez dowolną ocenę materiału dowodowego, sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego oraz regułami wolnego rynku i przyjęcie, że wyłącznym celem działania było uzyskanie korzyści majątkowej, a nie realizacja celów WE, gdy wpłynęło ono korzystnie na rozwój konkurencyjności przez utworzenie nowych podmiotów, w tym [...], gospodarstw indywidualnych, optymalne wykorzystanie czynników produkcji oraz podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących na roli, wyciągnięcie wniosków, które nie wynikają ze zgromadzonego materiału i uznanie, że skarżący nie prowadził indywidualnie gospodarstwa,

3. błędne ustalenie stanu faktycznego – zaistnienia stanu "stworzenia sztucznych warunków" do uzyskania wsparcia z systemu wsparcia bezpośredniego - tj. naruszenie przepisów art. art. 107 § 3 Kpa, art. 80 Kpa, art. 3 ust. 2 u.p.s.w.b.,

4. błędne zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżący zwrócił się o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odnosząc się do odpowiedzi na skargę podkreślono, że organy ARiMR nie wykazały, by [...] uzyskała korzyści tworząc sztuczne warunki przez wydzierżawienie gruntów rolnikom i sprzedaż bydła.

Ustosunkowując się do powyższego organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i skonstatował, że nie tylko przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające, ale i wykazał, że skarżący w 2015 r. prowadził działalność rolniczą na rzecz [...] a jego gospodarstwo rolne nie było "samodzielną jednostką produkcyjną".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje

Na wstępie należy wyjaśnić, że na wniosek obu stron rozpoznano niniejszą sprawę – na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "Ppsa") w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma okoliczność, iż zaskarżoną decyzję wydano na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 487/18, którym uchylono wyrok tut. Sądu oraz uchylono decyzję uprzednio wydaną przez Dyrektora ARiMR.

Wyrok Sądu odwoławczego został wydany na podstawie art. 188 Ppsa. Przepis ten stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W niniejszej sprawie NSA uchylił wyrok tut. Sądu i zaskarżoną decyzję Dyrektora ARiMR ze względu na niepełne zgromadzenie materiału dowodowego oraz nieprawidłową jego ocenę, a także niewskazanie przez organ stworzenia przez skarżącego sztucznych warunków do otrzymania płatności oraz tego, że otrzymanie płatności bezpośredniej i ONW byłoby sprzeczne z celami WPR. NSA uznał jednoznacznie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wymaga uzupełnienia.

Zważywszy, że sprawa wskutek omawianego wyroku NSA nie została przekazana tut. Sądowi, lecz po uchyleniu również zaskarżonych decyzji - organowi odwoławczemu, zastosowanie w sprawie znalazły przepisy art. 153 w zw. z art.193 ab initio Ppsa. W związku bowiem z odesłaniem zawartym w art. 193 Ppsa, który stanowi, że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, odpowiednie zastosowanie znajduje tutaj art. 153 Ppsa. Przepis ten określa zaś, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem rozstrzygnięcia. Należy przy tym zauważyć, że istotą związania wykładnią prawa wyrażoną przez sąd odwoławczy jest niewątpliwie zapewnienie większej jednolitości orzecznictwa oraz ograniczenie ponownego zaskarżenia orzeczenia wydanego przez sąd I instancji. Ocena prawna i wskazania zawarte w orzeczeniu Sądu z mocy art. 153 Ppsa wiążą w sprawie sądy oraz organ ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. Unormowane w tym przepisie związanie oznacza, że zarówno organy, jak i sądy orzekające w danej sprawie są zobowiązane do podporządkowania się wyrażonemu wcześniej w orzeczeniu sądu poglądowi w pełnym zakresie, aż do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, chyba że wyrażony wcześniej przez sąd pogląd stał się nieaktualny wskutek zmiany stanu prawnego lub okoliczności faktycznych sprawy (por. wyroki NSA: z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 838/17 oraz z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 269/18, dostępne w bazie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie okoliczności stanu faktycznego oraz stan prawny nie uległ zmianie, ocena prawna wyrażona w wyroku NSA była tak dla Dyrektora ARiMR, jak i orzekającego aktualnie Sądu wiążąca.

Ponowne przytaczanie zasadniczych tez wyroku NSA mija się z celem, są one bowiem doskonale znane zarówno skarżącemu, jak i Dyrektorowi ARiMR. Badając sprawę ponownie Sąd, w świetle oceny i wytycznych Sądu odwoławczego, uznał jednak, że Dyrektor ARiMR dopuścił się naruszenia art. 153 w zw. z art. 193 Ppsa poprzez brak pełnej oceny – wbrew jednoznacznym zaleceniom NSA – dotychczasowego oraz uzupełnionego materiału dowodowego. W ocenie Sądu organ pomimo, iż przeprowadził uzupełniające postępowanie wyjaśniające, to wbrew normie określonej w art. 3 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w.b., dokonał oceny zebranych dowodów w sposób wybiórczy i dowolny. Dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której zabrakło oceny wszystkich dowodów zebranych w sprawie, wskazania, którym dowodom organ dał wiarę, a którym odmówił wiarygodności i z jakich powodów.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Dyrektor ARiMR po uchyleniu wspomnianym wyrokiem NSA jego poprzedniej decyzji, ponownie prowadząc postępowanie wyjaśniające wydał dwa postanowienia dowodowe. W kontekście włączonych do sprawy dowodów, przypomnieć należy, że w wydanym w niniejszej sprawie wyroku NSA zaznaczył, że przeprowadzenie dowodu z dokumentów jest możliwe jedynie na okoliczności, które dotyczą bezpośrednio rozpoznawanej sprawy i brak jest podstaw prawnych do włączenia dowodów zgromadzonych w innych sprawach (tu: dotyczących płatności rolnych za 2016-2018). NSA podkreślił, że każdy rok płatności podlega odrębnej ocenie.

Wbrew powyższemu Dyrektor ARiMR dowodami w sprawie uczynił protokoły przesłuchań i wyjaśnienia z 2018 r., które dzierżawcy gruntów [...] złożyli na okoliczność ustalenia prawidłowości przyznania płatności na rok 2016 r. ([...]), pismo M. P. stanowiące uzupełnienie wniosku o płatność na rok 2016 z opinią prawną i protokół lustracji [...] z 19-29 lipca 2016 r. Wszystkie te dowody zostały zebrane w postępowaniach administracyjnych dotyczących przyznania płatności ww. osobom na rok 2016, nie zaś na rok 2015, którego niniejsza sprawa dotyczy. Wyjaśnienia poszczególnych dzierżawców we wspomnianych protokołach i pisemnych wyjaśnieniach służyć miały ocenie (i tak ukierunkowane były pytania pracowników organu), czy w 2016 r. poszczególni dzierżawcy gruntów [...] kwalifikowali się do przyznania wnioskowanego wsparcia.

Tymczasem Dyrektor ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazując, że rejestracja gospodarstwa rolnego skarżącego w systemie ewidencji producentów miała na celu sztuczne przejęcie w 2015 r. zarówno gruntów, jak i zwierząt będących w tej kampanii w faktycznym posiadaniu i władaniu [...], powołał się właśnie na wyjaśnienia złożone przez R. M. w 2018r., dotyczące co do istoty płatności na rok 2016. Nawet zaś gdyby przyjąć, że ów dowód mógł przyczynić się do ustalenia okoliczności za rok 2015, stwierdzić należy, że organ nie dokonał jego oceny w całości. Pomimo, iż wyjaśnienia R. M. obejmują 34 strony, w tym również okoliczności prowadzenia przezeń działalności rolniczej w 2015 r., organ wybiórczo przytoczył jeden fragment wypowiedzi sugerujący, jak uznaje organ, że R. M. stał się producentem rolnym dopiero od 2016 r. Organ nie tylko nie dokonał oceny tegoż dowodu w jego całokształcie, ale i nie odniósł jego treści do pozostałych zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności dowodów uzupełniających zebranych w toku ponownie prowadzonego w 2021 r. postępowania. Uchybienie to stoi w jawnej sprzeczności z normą określoną w art. 3 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w.b., która nakazuje organowi w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Ponadto, organ II instancji wskazując na brak samodzielności działalności rolniczej skarżącego (i pozostałych dzierżawców gruntów od [...]) jako rolnika indywidualnego w 2015 r., który – jak podano – nie decydował o rodzaju i terminie czynności wykonywanych na wydzierżawionych gruntach i nie miał wpływu na zakres prac na nich wykonywanych, przywołał wyjaśnienia M. P. z [...] czerwca 2016 r. oraz zeznania innych osób z 2018 r. dzierżawiących grunty od [...] ([...]). Organ – jak i przy ww. dowodach – nie wziął pod uwagę, że wyjaśnienia te odnoszą się do prawidłowości przyznania płatności na rok 2016. NSA zaś wyraźnie wskazał organowi odwoławczemu w końcowych wytycznych, by korzystał z dowodów bezpośrednio zebranych w niniejszej sprawie, tj. odnoszących się do kampanii na rok 2015.

Jednakowo organ II instancji uczynił uzasadniając swe stanowisko o sztucznej sprzedaży stada zwierząt skarżącemu (pomiędzy 51 osobami fizycznymi, których – jak podał organ – faktycznym posiadaczem była [...]). Przytoczył pochodzące z 2018 r. fragmenty wyjaśnienia osób, które zakupiły w 2015 r. bydło od [...], złożone w sprawach dotyczących płatności na rok 2016 (tj. zeznania K. O., A. K. - złożony w im. H. W.).

Z kolei dowodząc powiązania (osobowe, zarządcze, techniczne i ekonomiczne) osób zasiadających w zarządzie [...] i [...] na tle art. 138 Prawa spółdzielczego, Dyrektor ARiMR przywołał wyjaśnienia 51 osób fizycznych, nie podając, o jakie wyjaśnienia chodzi. W szczególności nie podał, czy zostały one złożone w niniejszym postępowaniu odnoszącym się do płatności na rok 2015, czy postępowań dotyczących płatności na rok 2016.

Podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny stwierdziwszy naruszenie przez Dyrektora ARiMR przy wydaniu uprzedniej decyzji przepisów postępowania nakazał organowi uzupełnienie materiału dowodowego, lecz bez włączania dowodów zgromadzonych w innych sprawach (tu: dotyczących płatności rolnych za 2016-2018). Jednocześnie wskazując, że każdy rok płatności rolnych podlega odrębnej ocenie nakazał – w nawiązaniu do zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 Kpa) – rozważyć, czy stan faktyczny i prawny spraw za 2015 r. i lata następne pozwalał na podjęcie rozstrzygnięć o odmiennej treści. W tym zaś zakresie Dyrektor ARiMR uzasadniając stanowisko, iż skarżący w 2015 r. prowadził działalność rolniczą na rzecz [...] a jego gospodarstwo rolne nie było odrębne i samodzielne wskazał, że dopiero w 2016 r. wyżej opisani beneficjenci mieli wpływ na kierunek i profil działalności ich gospodarstw. W dowód powyższego organ odwoławczy ograniczył się jedynie do powołania fragmentu wyjaśnień R. M. – pracownika [...] złożonych w 2018 r. w sprawie dotyczącej płatności na rok 2016, co do których Sąd odniósł się powyżej. Organ zatem i w tym zakresie nie sprostał wytycznym NSA, dopuszczając się naruszenia art. 153 w zw. z art. 193 Ppsa oraz art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w.b.

Co jednak zdaniem Sądu najistotniejsze, Dyrektor ARiMR wydając zaskarżoną decyzję, pominął zebrane dowody stanowiące wyjaśnienia skarżącego i innych dzierżawców gruntów złożone na wezwanie organu. Choć wyjaśnienia zostały włączone jako dowody w sprawie, to organ w żadnym zakresie ich nie ocenił. Stwierdzić należy, że wezwania organu, jak się wydaje z treści formułowanych pytań, miały prowadzić do uwzględnienia oceny prawnej i wytycznych NSA, co do dalszego prowadzenia postępowania w kontekście znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Organ zmierzał do ustalenia, czy w roku 2015 skarżący był rolnikiem, czy posiadał gospodarstwo rolne i prowadził działalność rolniczą tj. czy był aktywny zawodowo co do dzierżawionych gruntów i hodowli bydła.

Przypomnieć zaś należy, że NSA nakazując organowi odwoławczemu uzupełnienie materiału dowodowego wskazał, iż ten nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości spełnienia przez skarżącego przesłanek normatywnych pozwalających na pozbawienie go płatności z tytułu stworzenia sztucznych warunków. W szczególności, jak zauważył NSA, organ nie wykazał, że wyłącznym celem stworzenia sztucznych warunków było otrzymanie wnioskowanych płatności, niezgodnie z celami i zasadami WPR. Organ powinien był przede wszystkim ocenić, czy prowadzone przez stronę gospodarstwo rolne spełnia wymogi gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów krajowych i unijnych, a więc czy stanowi odrębną jednostkę pod względem technicznym i ekonomicznym, posiadającą oddzielne kierownictwo, która prowadzi hodowlę zwierząt i produkuje produkty rolne, utrzymuje grunty do celów produkcyjnych, co oznacza, że organ powinien był zbadać jak przebiegała współpraca z pozostałymi rolnikami, którym [...] sprzedała bydło i wydzierżawiła grunty, a także na czym polegała współpraca gospodarcza z [...] oraz ze spółdzielnią [...]

Tymczasem Dyrektor ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w żadnym zakresie nie odniósł się do wyjaśnień złożonych przez skarżącego dotyczących sposobu prowadzenia gospodarstwa przez skarżącego i okoliczności związanych z rozpoczęciem przez niego działalności rolniczej, relacji z pozostałymi dzierżawcami gruntów od [...], z samą [...] i nowo utworzoną [...], również w kontekście jej statutowych unormowań. Pomimo, że organ odwoławczy postanowieniem włączył jako dowody odpowiedzi – dzierżawców gruntów i osób, które w 2015 r. kupiły bydło od [...], dowodów tych nie rozpatrzył. W ocenie Sądu skoro organ uznał, że stosownie do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 stworzono sztuczne warunki wymagane do otrzymania wnioskowanych płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami tych płatności, powinien był wyjaśnić, dlaczego odmówił wiarygodności dowodom prezentującym przeciwne stanowisko.

Oceny Sądu nie zmienia stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż wszystkie dowody rozpatruje w ich wzajemnej łączności, a nie każdy z osobna, jak i zdanie, że po analizie bogatego materiału dowodowego, również wspomnianych wyjaśnień skarżącego z [...] marca 2021 r. organ stoi na stanowisku, iż "sztuczne" wydzielenie 120,14 ha przez [...] i rozdysponowanie ich pomiędzy 52 osoby fizyczne było działaniem ukierunkowanym na obejście przepisów rozporządzenia ONW. Twierdzenia powyższe można byłoby uznać za zasadne jeżeliby Dyrektor ARiMR ustosunkował się do zebranych przez siebie w toku ponownego badania sprawy dowodów wyczerpująco wykazując, dlaczego ich nie podziela. Tak się jednak nie stało, co oznacza, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania (art. 153 w zw. z art. 193 Ppsa i art. 3 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w.b. w zw. z art. 107 § 3 Kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na uwagę zasługuje również, że przy wskazanych uchybieniach Dyrektora ARiMR skarżący wypełnił obowiązek współpracy, na który wskazał NSA w wydanym w sprawie wyroku. Skarżący odpowiedział bowiem na wezwanie organu i złożył wyjaśnienia. Organ ich jednak nie ocenił.

Sąd ponadto wskazuje, że choć organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko przedstawił powiązania personalno-organizacyjno-techniczno-ekonomiczne spółdzielni [...], [...] i 52 osób fizycznych (w tym skarżącego), które na mocy umów w 2015 r. wydzierżawiły grunty i zakupiły bydło od [...], to brak oceny istotnej części zgromadzonego materiału dowodowego powoduje, że ocena organu jawi się jako niekompletna. Nie można zaś uznać powyższych uchybień organu jako nie mających wpływu na wynik sprawy, przed zbadaniem ww. dowodów i ich oceną przez organ, który je włączył.

Organ II instancji – wbrew zaleceniom NSA – nie wyjaśnił również wskazywanej przez sąd okoliczności związanej ze współposiadaniem gruntu w celu wypasu bydła i wpływu tej kwestii na ocenę wymogów ustawowych dla uzyskania płatności.

Wobec wykazanych istotnych naruszeń natury procesowej, Sąd uznał za niemożliwą (przedwczesną) ocenę, czy prawidłowo organy orzekające zastosowały normy wynikające z art. 60 rozporządzenia nr 1036/2013 odmawiając skarżącemu wnioskowanych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2015 przez przyjęcie, że działania skarżącego, [...] oraz pozostałych 51 osób (dzierżawców gruntów [...]) stanowiły obejście prawa poprzez wykreowane sztucznych warunków przez te podmioty w celu uzyskania płatności. Ocena tych okoliczności będzie możliwa dopiero po wyczerpującym zbadaniu wszystkich zgromadzonych przez organ odwoławczy dowodów w sprawie i rzetelnym ujawnieniu w uzasadnieniu nowej decyzji, którym dowodom organ daje wiarę, a którym odmawia wiarygodności i z jakich powodów.

W świetle powyższego Sąd uznał za zasadne zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania, z tym zastrzeżeniem, że w sprawie nie znajdował zastosowania przepis art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1371 ze zm.), lecz tożsamy w brzmieniu art. 3 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w.b. Na marginesie Sąd wskazuje również, że w sprawie w miejsce powołanego w skardze przepisu art. 80 Kpa organy zobowiązane były uwzględnić normę wynikającą z art. 3 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w.b. ustanawiającą w postępowaniu płatnościowym zasadę swobodnej oceny dowodów. Jak zaś już powyżej Sąd stwierdził, zagadnienie zastosowania przez organy orzekające art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 w tym stanie sprawy jawi się jako przedwczesne z racji wykazanych istotnych uchybień procesowych.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa w zw. z art. 153 i art. 193 Ppsa uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w pkt I. sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy kierując się normą określoną w art. 153 Ppsa uwzględni ocenę prawną i wytyczne zawarte tak w wydanym w sprawie wyroku NSA, jak i w niniejszym wyroku. Dyrektor ARiMR zobowiązany będzie w szczególności ocenić całokształt zebranych dowodów, zwłaszcza tych pominiętych przy wydaniu zaskarżonej decyzji, a wynik ustaleń przedstawić w rzetelnie sporządzonym uzasadnieniu decyzji. W razie zaś odmiennej treści rozstrzygnięcia od decyzji dotyczących płatności na rok 2016 i lata następne, obowiązkiem organu będzie również z uwagi na zasadę wynikającą z art. 8 Kpa – do czego zobowiązał go NSA a co zostało w ogóle pominięte przez organ – wyjaśnienie, dlaczego stan faktyczny i prawny na to pozwalał.

Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa w pkt II sentencji wyroku postanowił o kosztach.