Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3322/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8. pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego K. M. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...], Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ") utrzymał w mocy decyzję [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym K. M. (dalej także: "skarżący" lub "strona") z tytułu wykonywania kontraktu menadżerskiego, do którego stosuje się przepisy o zleceniu, u płatnika składek I. & T. GmBH Sp. z o.o. (dalej także: "płatnik składek") w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2006 r. Jako podstawę skarżonego rozstrzygnięcia wskazano art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 ze zm., dalej także: "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (dalej także: "ZUS") pismem z dnia 16 lipca 2009 r., wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z wnioskiem o ustalenie u płatnika składek obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu wykonywania kontraktu menadżerskiego.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z dnia [...] października 2009 r. stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym strony z tytułu wykonywania kontraktu menadżerskiego, do którego stosuje się przepisy o zleceniu, u płatnika składek w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2006 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w związku z faktem, że skarżący w ww. okresie wykonywał pracę na podstawie kontraktu menadżerskiego, do którego odpowiednio stosuje się przepisy o zleceniu, podlegał z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Prezesa NFZ, żądając uchylenia ww. decyzji i orzeczenie, że strona w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2006 r., nie była objęta obowiązkowym ubezpieczeniem z tytułu wykonywania kontraktu menadżerskiego.

Prezes NFZ decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na ww. decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 493/10 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa NFZ oraz utrzymaną nią w mocy decyzję dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2009 r., stwierdzając, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.

Prezes NFZ wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od orzeczenia WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 493/10.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1045/10, oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wskazał, że brak udziału w postępowaniu jego uczestnika (w tym przypadku zleceniodawcy-płatnika składek), co stanowiło naruszenie prawa, które daje podstawę do wznowienia postępowania.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ rozpatrując ponownie sprawę decyzją z dnia [...] maja 2012 r. stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym skarżącego z tytułu wykonywania kontraktu menadżerskiego, do którego stosuje się przepisy o zleceniu, u płatnika składek w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2006 r.

Na ww. decyzję skarżący wniósł odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na ww. decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 maja 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2083/13 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa NFZ stwierdzając, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] sierpnia 2013 r. została doręczona jedynie pełnomocnikowi skarżącego oraz organom - ZUS Oddział w [...] i [...] OW NFZ. Nie została natomiast dostarczona płatnikowi składek.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] października 2013 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r.

Prezes NFZ wyjaśnił, że na podstawie art. 8 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 6 lutego 1997 roku o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm., dalej także: "ustawa o ubezpieczeniu zdrowotnym"), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 23 stycznia 2003 roku o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm., dalej także: "ustawa o ubezpieczeniu w NFZ") oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej także: "k.c.") stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osobami z nimi współpracującymi. Organ wskazał, że ustawodawca wprowadził normę o charakterze generalnym, zgodnie z którą do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.). Do tego typu umów zaliczyć można, w szczególności umowę nienazwaną, określoną jak "kontrakt-umowa", gdyż przedmiotem świadczenia jednej ze stron jest wykonywanie faktycznych czynności jako usługi, która nie została uregulowana odrębnymi przepisami prawa cywilnego, zaś umowa cywilnoprawna, zwłaszcza umowa nienazwana, może przewidywać świadczenie usług różnego rodzaju.

Prezes NFZ odnosząc się do kwestii istoty (charakteru) kontraktu menadżerskiego wskazał, że zgodnie z art. 734 k.c. przez umowę zlecenie przyjmujący zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Powyższe oznacza, że istotą zlecenia jest to, iż przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania czynności prawnej, a nie faktycznej. Organ wskazał, że ZUS w wyniku przeprowadzonej kontroli płatnika składek ustalił, że w okresie od stycznia 1999 r. do grudnia 2006 r. nie deklarował on składek na ubezpieczenie zdrowotne od wynagrodzeń osiągniętych przez stronę z tytułu kontraktu menadżerskiego zawartego z tym samym pracodawcą. Skarżący wykonywał pracę na podstawie umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem, tj. umowy o świadczenie usług do której zgodnie z przepisami k.c. stosuje się przepisy o zleceniu. Prezes NFZ powołując się dodatkowo na orzecznictwo sądowe podzielił merytoryczne stanowisko organu pierwszej instancji w badanej sprawie i nie znalazł podstaw do jego zmiany.

Na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] października 2013 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7 k.p.a. i art. 11 § 1 k.p.a.;

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności przepisu art. 8. pkt 1 lit. e ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym poprzez jego błędną wykładnię.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Strona w uzasadnieniu skargi wskazała, że w okresie obowiązywania kontraktu menadżerskiego, tj. od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia września 2006 r. zakres ubezpieczenia zdrowotnego określały: ustawa o ubezpieczeniu zdrowotnym, która utraciła moc 1 kwietnia 2003 r., ustawa o ubezpieczeniu w NFZ, która utraciła moc 1 października 2004 r. oraz ustawa o świadczeniach.

Strona powołała się na treść art. 8 pkt 1 lit. e ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt I UK 227/05.

Zdaniem strony zarówno Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia jak i Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie ustalili, czy skarżący z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia był objęty ubezpieczeniem społecznym. Dopiero stwierdzenie, że skarżący objęty był ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia daje podstawę do objęcia skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym.

Skarżący wskazał także na istotę kontraktu menadżerskiego, a w szczególności na samodzielny i odrębny od umowy zlecenia charakter kontraktu menadżerskiego, mający istotne znaczenie w związku z treścią art. 8 pkt 1 lit. e ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym. Skarżący wyjaśnił, że zgodnie z zasadami techniki legislacyjnej, ustawodawca pragnąc zaznaczyć, że wyliczenie ustawowe ma charakter przykładowy, (katalog otwarty) stosuje wyrażenie "w szczególności". Rozumując a contrario, brak zastosowania powyższego wyrażenia w przepisie art. 8 ww. ustawy wskazuje, iż przepis ten zawiera zamknięty katalog podmiotów podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Przy takim założeniu, mając także na uwadze, że kontrakt menadżerski z powodów przedstawionych powyżej nie należy do umów wyszczególnionych w art. 8 ww. ustawy skarżący stwierdził, że na gruncie tejże ustawy nie istniały podstawy do objęcia osób wykonujących kontrakt menadżerski obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Tym samym organy administracyjne stwierdzając taki obowiązek wbrew literalnemu brzmieniu ustawy, dopuściły się naruszenia prawa materialnego.

Skarżący podkreślił, że przeciwne stanowisko jest sprzeczne z obowiązującą w teorii prawoznawstwa zasadą "racjonalnego ustawodawcy". Zasada powyższa wyraża się m. in. w postulacie, iż każda zmiana treści przepisu powinna mieć swoje uzasadnienie. Tym samym - przy założeniu, iż umowy o świadczenie usług do których stosuje się przepisy o zleceniu (w tym m. in. kontrakt menadżerski) zawierały się w przepisie art 8 pkt 1 lit. e ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, nowelizowany przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o ubezpieczeniu w NFZ powinien mieć literalnie taką samą treść. Tymczasem w przepisie powyższym literalne brzmienie zostało rozszerzone o osoby wykonujące pracę na podstawie (...) innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Zapis powyższy wskazuje wyraźnie, że intencją ustawodawcy było objęcie obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego nowej grupy osób, świadczących pracę na podstawie cywilnoprawnych umów nienazwanych, która wcześniej tym obowiązkiem objęta nie była.

W ocenie skarżącego argumentacja organu w odniesieniu do powyższej kwestii sprzeczna jest zarówno z wykładnią językową cytowanego przepisu, jak również z jego wykładnią historyczną, nie zasługuje więc na uwzględnienie, gdyż w istocie stanowi przykład bezpodstawnej wykładni preater legem. Także powołane przez Prezesa NFZ tezy orzecznictwa sądów administracyjnych nie powinny mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, gdyż stan faktyczny którego dotyczą zawiera się w czasokresie obowiązywania ustawy o świadczeniach, która rozszerzyła zakres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu o osoby wykonujące pracę na podstawie umowy o świadczenie usług.

W konkluzji skarżący podniósł, że wadliwa interpretacja przepisu 8 pkt 1 lit. e ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym miała istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ ustalona została odpowiedzialność płatnika za przedmiotowy okres, pomimo, że wprost z przepisów takiego obowiązku nie sposób się było doszukać.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 9 czerwca 2014 r. pełnomocnik skarżącego odniósł się do odpowiedzi organu na skargę podkreślając nieprawidłową interpretację przepisów prawa materialnego dokonaną skarżoną decyzją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że okazała się ona zasadna.

Istotą wynikłego między stronami sporu stanowi kwestia kwalifikacji prawnej umowy zarządzania przedsiębiorstwem (kontraktu menadżerskiego), jako źródła obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w latach 1999-2006.

Na wstępie należy zauważyć, iż w ww. okresie obowiązywały różne regulacje prawne, które określały zakres ubezpieczenia zdrowotnego, tj.: ustawa z dnia 26 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, która utraciła moc 1 kwietnia 2003 r., ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, która utraciła moc 1 października 2004 r. oraz ww. ustawa o świadczeniach.

Do dnia wejścia w życie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia przepis określający zakres obejmujący przypadki umów cywilnoprawnych stanowiących źródło obowiązkowego ubezpieczenia społecznego dotyczył osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia. Stan ten (katalog umów) uległ zmianie z dniem wejścia w życie ww. ustaw o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, a następnie o świadczeniach, które rozszerzyły zakres obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego o inne umowy o świadczenie usług, do których na podstawie art. 750 k.c. mają odpowiednio zastosowanie przepisy o zleceniu.

Zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji danej umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 k.c., t. 36).

Należy przy tym wyraźnie zaznaczyć, że bardzo istotna przesłanka zastosowania art. 750 k.c. wyraża się w tym, że umowa o świadczenie usług nie może być umową, której celem byłoby osiągnięcie rezultatu, pozwalającego na jej zakwalifikowanie, przykładowo jako umowy o dzieło. Ponadto zatytułowanie danej umowy cywilnoprawnej przez jej strony jako nazwanej nie przesadza o jej charakterze. Decydująca okazuje się przede wszystkim treść zawartej umowy, a zatem jej cel oraz przedmiot.

Oznacza to, że z zakresu art. 750 k.c. wyłączone są nie tylko umowy o dzieło, ale także inne umowy nazwane, których celem jest osiągnięcie określonego rezultatu, zarówno takie, do których przepisy o umowie o dzieło znajdują odpowiednie zastosowanie, jak i takie, które mają regulację ustawową niezawierającą takiego odesłania.

Ponadto należy zauważyć, że wyłączone spod dyspozycji art. 750 k.c. są również umowy nienazwane, których istota wykazuje zbieżność z umową o dzieło, uzasadniającą stosowanie przepisów o tej umowie w drodze analogii (np. nieodpłatne wykonanie dzieła). Również, jeśli chodzi o przypadek tzw. umów mieszanych, przepis art. 750 k.c. znajduje zastosowanie w zakresie, w jakim umowa dotyczy świadczenia usług, nieuregulowanych innymi przepisami, albo do których nie znajdą zastosowania w drodze analogii przepisy odnoszące się do którejkolwiek umowy nazwanej, mającej za przedmiot świadczenie usług. Dotyczy to zarówno umów, których przedmiotem jest zobowiązanie do świadczenia usług, obejmujących dokonywanie czynności faktycznych i prawnych (por. m.in. M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 692), jak i umów łączących elementy umowy o świadczenie usług z elementami umowy o dzieło.

Skoro zatem w myśl art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, to ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami" - pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a więc obowiązku odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, że subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 k.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 k.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, Tom 7, ..., s. 573 i nast.).

Zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.

Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 k.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy też nie.

W przypadku rozpoznawanej sprawy, której przedmiotem jest kontrakt menadżerski, jako powodujący powstanie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z uwagi na mające do niego zastosowanie, jak stwierdza organ, przepisy o zleceniu, zauważyć trzeba, iż umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem ma złożony charakter i na jej treść składa się cały zespół czynności, nie tylko prawnych ale także faktycznych, a ich wykonywanie wynika z określonego mandatu przekraczającego zakres umowy zlecenia. Aby podważyć powyższy pogląd w niniejszej sprawie należałoby przeprowadzić szczegółową analizę przedmiotowego kontraktu menadżerskiego (umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem), jego istotnych cech oraz uwarunkowań, w tym co do zakresu upoważnienia do działania w imieniu mandanta, tak aby w sposób jednoznaczny dowieść, iż w tym przypadku należało odpowiednio stosować przepisy o zleceniu.

Jednakże nawet dowiedzenie tego nie zmienia faktu, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, do dnia 1 kwietnia 2003 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby wykonujące pracę w oparciu o postanowienia umowy cywilnoprawnej - jedynie na podstawie umowy agencyjnej oraz zlecenia, zatem zakwalifikowanie umowy zarządzania przedsiębiorstwem (kontraktu menadżerskiego) de nomine jako zlecenia musiałoby zostać oparte na dowiedzeniu przez organ, iż de facto przeważająca część takiej umowy spełnia ustawowe przesłanki (essentialia negotii) umowy zlecenia. Należy bowiem stwierdzić iż dopiero z chwilą zmiany przepisów w zakresie zdarzeń (umów cywilnoprawnych) powodujących powstanie ww. obowiązku ubezpieczeniowego ustawą z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, a następnie ustawą o świadczeniach, nastąpiło rozszerzenie przedmiotowego katalogu umów cywilnoprawnych o inne umowy o świadczenie usług, do których na mocy Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Z tych też powodów, w przypadku rozpatrywanej sprawy, nie można było potraktować w taki sam sposób wszystkich wskazanych w skarżonych decyzjach okresów ubezpieczeniowych w latach 1999-2006, uznających kontrakt menadżerski o zarządzanie przedsiębiorstwem za umowę cywilnoprawną do której mają zastosowanie przepisy o zleceniu. Należy zgodzić się z argumentacją, iż w takim przypadku nie było ku temu stosownej podstawy prawnej, na co słusznie wskazywał skarżący na etapie postępowania administracyjnego oraz w złożonej do Sądu skardze. Potwierdza to także konkluzji odpowiedzi na skargę sam organ odwoławczy (s.16) uznając, iż "Pan K. M. wykonujący pracę na podstawie umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem tj. umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia – podlegał z tego tytułu ubezpieczeniu zdrowotnemu", z czego jednoznacznie wynika zaklasyfikowanie przez organ przedmiotowego kontraktu za świadczenie innych usług, niż przewiduje to umowa zlecenia.

Jednocześnie w ocenie Sądu organ w żaden sposób nie dowiódł jednak w ramach przeprowadzonego postępowania dowodowego, iż przedmiotowy kontrakt menadżerski spełnia w istocie ustawowe przesłanki umowy zlecenia, w związku z czym osobę realizującą taki kontrakt należało objąć obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym przed dniem 1 kwietnia 2003 r., kiedy to uległy zmianie wskazane wyżej przepisy. Słusznie przy tym podkreśla strona skarżąca, iż powołane na poparcie podjętego przez organy administracji rozstrzygnięcia orzecznictwo sądowe dotyczy okresów późniejszych. Należy przy tym mieć na uwadze, iż zgodnie z kierunkiem orzecznictwa, ocena kwestii podlegania ubezpieczeniu społecznemu, w tym zdrowotnemu, winna być dokonywana odrębnie od kwalifikacji podatkowej danej umowy jako źródła uzyskiwanego na jej podstawie przychodu (dochodu) przez podatników (przykładowo patrz wyrok z dnia 29 lipca 2009 r. sygn. akt. VI SA/Wa 612/09). Odnoszące się do zatem do tych kwestii zawarte w stanowisku organu uwagi (analogie) są nieadekwatne do przedmiotu rozpoznawanej sprawy.

Konkludując, zdaniem Sądu w ramach przeprowadzonego postępowania nie zostało dowiedzione przez organ, iż faktycznie skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez cały okres wykonywania kontraktu menadżerskiego (umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem) tj. w latach 1999-2006, w związku z czym z uwagi na niewyjaśniony w pełni stan faktyczny nie można było zaakceptować dokonanej przez organ jego subsumcji pod względem prawnym.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ winien dokonać szczegółowych i odrębnych ustaleń w zakresie podlegania skarżącego przepisom o obowiązkowym ubezpieczeniu zdrowotnym, przyjmując za cezurę czasową dzień 1 kwietnia 2003 r. tj. wejścia w życie przepisów ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, która istotnie zmieniła pod tym względem dotychczasowy katalog umów cywilnoprawnych, a tym samym sytuacje prawną wykonujących na ich podstawie pracę osób.

Na marginesie niniejszej sprawy organ winien także rozważyć, czy i w jakim zakresie mogły ulec przedawnieniu zobowiązania wskazanego na wstępie płatnika składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne.

Zważywszy na powyższe, ze względu na naruszenie przez organ przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku zostało oparte na art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.