Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1729/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek del. WSA Jolanta Górska Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 5 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 1420/16 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 1420/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

J. Z. wnioskiem z dnia 17 czerwca 2016 r. zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Olsztynie o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Decyzją Prezydenta Olsztyna z dnia [...] września 2016 r. orzeczono o skierowaniu J. Z. do Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Olsztynie.

W uzasadnieniu podano, że wnioskodawca jest osobą przewlekle chorą, wymagającą - zgodnie z treścią zaświadczenia lekarskiego - umieszczenia go w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Wskazano, że wnioskodawca wyraził zgodę na umieszczenie go w domu pomocy społecznej oraz na ponoszenie opłat z tego tytułu.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła R. S.

Decyzją z dnia [...] października 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podkreślono, że wnioskodawca ma 76 lat, utrzymuje się z emerytury wypłacanej przez ZUS, jest osobą przewlekle chorą i przebywa w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym. Podano, że z zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej wynika, że J. Z. wymaga ze względu na stan zdrowia stale całodobowej opieki oraz wymaga umieszczenia w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Podano, że rodzina nie jest w stanie zapewnić wnioskodawcy całodobowej opieki, zaś pomoc w formie usług opiekuńczych w wymiarze 8 godzin dziennie jest niewystarczająca. Wskazano, że J. Z. złożył oświadczenie o stanie majątkowym oraz wyraził zgodę na ponoszenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Dokonując oceny czy pomoc w postaci usług opiekuńczych jest wystarczająca, organ odwoławczy wyjaśnił, że ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia lekarskiego wprost wynika, że wnioskodawca wymaga stale całodobowej opieki oraz wymaga umieszczenia w domu pomocy społecznej. W związku z tym stwierdzono, że J. Z. spełnia wszystkie wymogi do skierowania do domu pomocy społecznej, o których mowa w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.p.s." i skierowanie go do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej jest uzasadnione.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu wyjaśniono, że wprawdzie trafny jest zarzut dotyczący braku poinformowania strony przed wydaniem decyzji o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a., ale uchybienie to nie miało wpływu na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Skargę na powyższą decyzję wniosła R. S., zarzucając naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 76 § 1, 80, 81, 84, 86, 138 § 1 pkt 1 i pkt 2, 145 §1 pkt 4 K.p.a., art. 2 Konstytucji RP oraz art. 54 ust. 1, 55, 56 pkt 2, 59 ust. 1 i 106 ust. 1 u.p.s.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalając skargę wskazał, że w odniesieniu do ojca skarżącej zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 54 ust. 1 u.p.s. Przy czym ustalenia te zostały dokonane w oparciu o przeprowadzone wywiady środowiskowe, złożone oświadczenia, a także zaświadczenie lekarskie. Zatem przeprowadzone postępowanie nie narusza reguł określonych w art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Zdaniem Sądu nie budzi także zastrzeżeń uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnił podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

Za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi kwestionujące powyższe ustalenia. Okoliczność, że skarżąca nie jest zadowolona z podjętego rozstrzygnięcia nie oznacza bowiem, że zostało ono podjęte niezgodnie z przepisami prawa. Sąd wskazał, że ustalenia co do konieczności zapewnienia ojcu skarżącej całodobowej opieki zostało dokonane przed wszystkim w oparciu o zaświadczenie lekarskie. Przy czym skierowanie wnioskodawcy do domu pomocy społecznej wynika z faktu, że takiej opieki nie jest mu w stanie zapewnić rodzina, w tym skarżąca, a usługi opiekuńcze w wymiarze 8 godzin dziennie są niewystarczające. Ponadto, skarżąca zakwestionowała wiarygodność zaświadczenia lekarskiego, ale nie przedłożyła na tę okoliczność żadnych dowodów. Sąd wyjaśnił, że nie jest słuszny zarzut, że lekarz wydający zaświadczenie nie wziął pod uwagę choroby [...] jej ojca. Jak słusznie bowiem wskazało Kolegium okoliczność ta wynika z dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy. Przepisy u.p.s. nie nakładają na organ pomocy społecznej wydający decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej obowiązku powoływania biegłego na okoliczność stanu zdrowia osoby kierowanej do takiego domu. Wystarczające zatem w tym zakresie jest orzeczenie lekarskie znajdujące się w aktach sprawy, którego prawdziwość nie została w żaden sposób podważona. Organ pomocy społecznej nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności oceny lekarza co do konieczności zapewnienia całodobowej opieki. Przy czym nawet jeśli - jak twierdzi skarżąca – stan zdrowia jej ojca uległ poprawie już po wydaniu decyzji przez organy, to nie oznacza, że przestały istnieć przesłanki skierowania go do domu pomocy społecznej. W tym kontekście nie ma zatem znaczenia powoływana przez skarżącą okoliczność cofnięcia przez wnioskodawcę pozwu o alimenty od skarżącej.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut skarżącej, że nie brała ona udziału w postępowaniu administracyjnym. W toku postępowania przeprowadzono z nią bowiem wywiad środowiskowy, a wydane decyzje zostały jej doręczone. Wprawdzie organ nie zawiadomił ją o zakończeniu postępowania i nie wyznaczył terminu na wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego, ale jak słusznie podało Kolegium nie miało to wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia, a Kolegium odniosło się do zarzutów skarżącej w uzasadnieniu swojej decyzji.

Sąd podkreślił, że zaskarżona decyzja nie nakłada na skarżącą żadnych obowiązków, ani też nie daje jej żadnych uprawnień. W decyzji tej nie orzekano bowiem o kwestii odpłatności za pobyt wnioskodawcy w domu pomocy społecznej i o ewentualnym partycypowaniu skarżącej w tych kosztach. Przy czym wyjaśniono, że ewentualne obowiązki skarżącej w tym zakresie wynikają z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (obowiązek alimentacyjny), a nie z mocy decyzji o skierowaniu jej ojca do domu pomocy społecznej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła R. S., zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnie i jego niewłaściwe zastosowaniem, a mianowicie:

a) art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez wyrażenie poglądu, że przepis ten nie uprawnia organu administracji do weryfikacji wydanych w postępowaniu administracyjnym zaświadczeń lekarskich oraz, że organ jest związany treścią zaświadczenia bez względu na upływ czasu i zmianę okoliczności, a także przez zastosowanie tego przepisu w sytuacji, i przyznanie pomocy w sytuacji gdy wnioskodawca nie wymaga pobytu w domu pomocy społecznej (jest samodzielny) oraz gdy faktyczny został ustalony niezgodnie z prawem;

b) art. 55 ust. 1 u.p.s. przez wyrażenie poglądu, że wnioskodawca wymaga pobytu w domu pomocy społecznej;

c) art. 56 pkt 2 u.p.s. przez wyrażenie poglądu, że wnioskodawca jest przewlekle somatycznie chory i wymaga pobytu w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Olsztynie, pomimo tego, że okoliczność taka nie wynika nawet z zaświadczenia lekarskiego;

oraz poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów prawa materialnego w sytuacji faktycznej, w której nie mają one zastosowania, a w szczególności skierowanie wnioskodawcy do domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy przepisy te w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 106 ust. 1 w zw. art. 54 ust. 1, w zw. art. 55, w zw. art. 56 pkt 2, w zw. ad. 59 ust. 1 u.p.s. poprzez oddalenie skargi na decyzję wydaną z naruszeniem wymienionych przepisów prawa materialnego;

b) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. przez oddalenie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo istnienia podstaw do wznowienia postępowania, okoliczność ta jest oczywista, gdyż w chwili orzekania przez WSA w Olsztynie organ wznowił postępowanie w sprawie;

c) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z:

- art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 81 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie w należytym stopniu nie naruszenia tego przepisu w toku postępowania przez organy obu instancji, polegających na nie wezwaniu strony i uniemożliwienie jej tym wzięcia czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenie się co do zabranego materiału dowodowego w sprawie oraz złożenia dodatkowych wniosków dowodowych na okoliczność braku podstaw skierowania wnioskodawcy do DPS;

- art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi i tym samym utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji nieuchylającej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów art. 2 Konstytucji RP, art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 81, 145 § 1 pkt 4 K.p.a.;

- art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo tego, że zarówno w postępowaniu przed organem I jak i II instancji uniemożliwiono stronie wzięcie udziału w postępowaniu i założenie dodatkowych wniosków dowodowych;

- art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo tego, że organy obu instancji zaniechały podjęcia wszelkich kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym poprzez zaniechania przeprowadzenia dowodów istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy;

- art. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 i 8 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo pominięcia oczywistych naruszeń przepisów postępowania przez organy obu instancji, w wyniku których skarżąca nie uczestniczyła w postępowaniu przed organem I instancji, co podważało zaufanie obywatela do Państwa;

- art. 9 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo tego, że organy obu instancji nie poinformowały skarżącej o jej sytuacji faktycznej i prawnej oraz o konieczności podjęcia określonych działań;

- art. 80 K.p.a. poprzez uznanie za udowodnione okoliczności, że stan zdrowia wnioskodawcy wymaga umieszczenia go w domu pomocy społecznej, w sytuacji, gdy nie został zgromadzony cały materiał dowodowy;

- art. 81 K.p.a. poprzez uznanie za udowodnione okoliczności, co do których strona nie miała możliwości się wypowiedzieć, w konsekwencji przez wydanie wyroku akceptującego stan rzeczy w którym decyzja administracyjna jest wydana w oparciu o stan faktyczny bez zgromadzenia w sposób legalny dowodów;

- art. 76 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie dowodów (urzędowych dokumentacji leczenia szpitalnego wnioskodawcy - dokumentacja medyczna została zgromadzona dopiero w wyniku odwołania, gdyż została załączona przez skarżącą) i jego stanu zdrowia w chwili wypisu ze szpitala);

- art. 86 K.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo nieprzeprowadzenia przez organy obu instancji dowodu z przesłuchania stron lecz poprzestanie na dowodach pośrednich, tj. wywiadzie środowiskowym, który takiego dowodu nie zastępuje, i na jego podstawie poczynienie niezgodnych ze stanem faktycznym ustaleń;

- art. 84 § 1 K.p.a. oraz art. 75 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo tego, że organy obu instancji zaniechały przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego;

d) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 106 ust. 1, art. 54 ust. 1, art. 55 ust. 1, art. 56 pkt 2, art. 59 ust. 1 u.p.s. oraz w zw. z: art. 81, 80, 9 K.p.a., art. 2 Konstytucji RP, art. 6 K.p.a. i art. 8 K.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 81 K.p.a. poprzez nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącej zawartych w skardze, co czyni niemożliwą kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku;

e) art. 106 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 P.p.s.a. poprzez pominięcie wniosku dowodowego strony zawartego w skardze o przeprowadzenie dowodu z pisma procesowego wnioskodawcy - oświadczenia o cofnięciu pozwu z dnia 30 sierpnia 2016 r. w sprawie Sądu Rejonowego w Olsztynie sygn. akt III RC 536/16 na okoliczność poprawy stanu zdrowia wnioskodawcy i możliwości samodzielnego mieszkania, a w konsekwencji braku podstaw do skierowania wnioskodawcy do domu pomocy społecznej, przedwczesne zamknięcie rozprawy pomimo nie zajęcia w ogóle stanowiska w przedmiocie zgłoszonego przez skarżącą dowodu.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania;

ewentualnie

2) zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie w całości decyzji organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Ponadto wniesiono, na podstawie art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 382 K.p.c. o przeprowadzenie dowodu z dokumentu pisma procesowego z dnia 30 sierpnia 2016 r. skierowanego do Sądu Rejonowego w Olsztynie w sprawie sygn. akt III RC 536/16 na okoliczność poprawy stanu zdrowia wnioskodawcy i możliwości samodzielnego mieszkania, a w konsekwencji braku podstaw do skierowania wnioskodawcy do domu pomocy społecznej.

W dniu 20 marca 2019 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wniósł o zdjęcie sprawy z wokandy wyznaczonej na dzień 11 kwietnia 2019 r., gdyż pełnomocnik skarżącej w tym dniu miał wyznaczoną rozprawę przed Sądem Rejonowym w Biskupcu.

W dniu 26 marca 2019 r. Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego uwzględnił ww. wniosek.

Ponadto w dniu 26 sierpnia 2019 r. pełnomocnik wniósł o zdjęcie sprawy z wokandy wyznaczonej na dzień 5 września 2019 r., z uwagi na wyznaczoną rozprawę przed Sądem Rejonowym w Szczytnie. Jednocześnie wskazano, że z uwagi na charakter sprawy, klienci zażądali osobistego stawiennictwa pełnomocnika na rozprawie.

Na rozprawie w dniu 5 września 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku pełnomocnika zawartego w piśmie z dnia 26 sierpnia 2019 r. o odroczenie rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku pełnomocnika skarżącej kasacyjnie z dnia 26 sierpnia 2019 r. o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 5 września 2019 r., wyjaśnić należy że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 109 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", mającym odpowiednie zastosowanie w zw. z art. 193 P.p.s.a. do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, nieobecność strony lub jej pełnomocnika powoduje odroczenie rozprawy tylko wtedy, gdy nieobecność wywołana jest nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Przepis ten nie może podlegać wykładni rozszerzającej zważywszy na funkcjonowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym wyrażonej w art. 7 P.p.s.a. zasady szybkości postępowania.

Nieobecność pełnomocnika strony spowodowana reprezentowaniem podmiotów w innym postępowaniu sądowym nie jest ani nadzwyczajnym wydarzeniem ani przeszkodą o jakiej mowa w art. 109 P.p.s.a. Jak wynika z regulacji zawartej w art. 39 P.p.s.a. pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach, a więc w przypadku gdy pełnomocnikiem jest radca prawny – do udzielenia substytucji na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2115 ze zm.). Ponadto, w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą kasacyjnie radcy prawnemu K. D. do reprezentowania strony "w sprawie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w sprawie sygn. akt II SA/Ol 1420/16.". Brak natomiast jakiegokolwiek oświadczenia skarżącej kasacyjnie ograniczającego zakres udzielonego pełnomocnictwa. Oznacza to, że pełnomocnik procesowy miał możliwość ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego, który mógł przygotować się do rozprawy i reprezentować stronę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 5 września 2019 r. Ponadto należy mieć na uwadze, że twierdzenie pełnomocnika o wyznaczeniu w Sądzie Rejonowym w Szczytnie rozprawy na dzień 5 września 2019 r. nie zostało poparte żadnym dokumentem, gdyż do wniosku z dnia 26 sierpnia 2019 r. nie zostało dołączone zawiadomienie o posiedzeniu Sądu skierowane do pełnomocnika.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze kasacyjnej wskazać należy, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Organ rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej ma zatem obowiązek zebrać materiał dowodowy oraz wyjaśnić na jego podstawie, czy osoba ubiegająca się o takie świadczenie spełnia łącznie przesłanki wskazane w tym przepisie, tj.: 1) osoba, której wniosek dotyczy wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności; 2) osoba ta nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu; 3) osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.

W rozpoznawanej sprawie obowiązkiem organu było wobec powyższego ustalenie, że z jednej strony istnieją okoliczności kwalifikujące J. Z. – ojca skarżącej kasacyjnie do umieszczenia w domu pomocy społecznej – wiek, choroba, niepełnosprawność – z drugiej strony organ winien ustalić, że nie jest w stanie zapewnić wnioskodawcy niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych w niezbędnym zakresie.

Jak właściwie ustalił Sąd I instancji na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów (oświadczeń ubiegającego się o skierowanie do domu pomocy społecznej, dokumentacji medycznej, w tym zaświadczenia lekarskiego z dnia 27 czerwca 2016 r., wywiadów środowiskowych przeprowadzonych z R. S., A. Z. i K. C.), J. Z. jest osobą w podeszłym wieku, przewlekle chorą, wymagającą ze względu na stan zdrowia całodobowej opieki a w konsekwencji umieszczenia w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Z uwagi na powyższe okoliczności zasadnie Sąd I instancji uznał, że w sprawie zachodziły przesłanki określone w powołanym art. 54 ust. 1 u.p.s., uzasadniające skierowanie zainteresowanego do domu pomocy społecznej

Uznając za nieuzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, że strona nie zakwestionowała skutecznie ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania, bowiem zarzuty zmierzały w istocie do wykazania, że stan zdrowia J. Z. uległ poprawie na tyle, że jest on zdolny do samodzielnej egzystencji (nie potrzebuje pomocy i opieki osób trzecich). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podjętych w niej rozstrzygnięć, a ich ocena nie nosi cech dowolności. Podkreślić przy tym należy, że organy pomocy społecznej, jak i Sąd oceniają stan faktyczny i prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji, a zatem nie było możliwe wzięcie pod uwagę obecnego stanu zdrowia i kondycji wnioskodawcy. W okolicznościach niniejszej sprawy skierowanie do domu pomocy społecznej w oparciu o art. 51 ust. 1 i 2 u.p.s., zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, nie mogła zostać skutecznie podważona bowiem istotne w sprawie było ustalenie przesłanek określonych w ww. przepisie na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w zakresie stanu zdrowia zainteresowanego, przy czym akcentowany przez stronę brak powołania biegłego mógłby stanowić podstawę do wzruszenia decyzji jedynie wówczas, gdyby wykazano naruszenie art. 84 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że w sprawie wymagane były wiadomości specjalne. Poza tym w takiej sytuacji organ mógłby, a nie musiałby, skorzystać z tego środka dowodowego, bowiem w postępowaniu dowodowym regułą jest zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). Organy w sposób dostateczny oceniły zgromadzony materiał dowodowy, wyprowadziły z niego prawidłowe wnioski i nie znalazły powodów, dla których miałyby się posiłkować opinią biegłego. Takie działanie organów nie spowodowało naruszenia wskazywanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W kontekście powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku zawartego w skardze kasacyjnej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma procesowego z dnia 30 sierpnia 2016 r. skierowanego do Sądu Rejonowego w Olsztynie w sprawie o sygn. akt III RC 536/16. Na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wskazany zarówno w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie dowód, jak i powołane w skardze kasacyjnej pismo procesowe – oświadczenie o cofnięciu pozwu w sprawie o alimenty nie ma decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i nie mogło wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Istotnie, Sąd I instancji nie odniósł się w swoich rozważaniach do ww. wniosku, o przeprowadzenie którego strona wnioskowała w skardze, jednakże brak formalnego rozpatrzenia wniosku dowodowego przez wydanie postanowienia nie stanowi wystarczającej podstawy kasacyjnej, jeżeli z uzasadnienia wyroku i całości argumentacji przytoczonej w jego treści wynika, że okoliczności objęte dokumentem stanowiącym przedmiot wniosku dowodowego zostały rozważone przez Sąd I instancji. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku bezsprzecznie wynika, że Sąd dokonał oceny znaczenia powołanego pisma z dnia 30 sierpnia 2016 r., stwierdzając że nawet jeśli stan zdrowia ojca skarżącej kasacyjnie uległ poprawie po wydaniu decyzji przez organy, to nie oznacza, że przestały istnieć przesłanki skierowania go do domu pomocy społecznej. W tym kontekście, w ocenie Sądu, nie miała zatem znaczenia powoływana okoliczność cofnięcia przez wnioskodawcę pozwu o alimenty od skarżącej. Ocena znaczenia pisma procesowego z dnia 30 sierpnia 2016 r. skierowanego do Sądu Rejonowego w Olsztynie została więc dokonana przez Sąd I instancji.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszania przepisów postępowania, które zmierzały do wykazania braku zapewniania stronie czynnego udziału w postępowaniu. Skarżąca brała udział w postępowaniu administracyjnym, przeprowadzono z nią wywiad środowiskowy a ponadto wydane w sprawie decyzje były jej doręczane. Podkreślić także należy, że uchybienie art. 10 § 1 K.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. W rozpoznawanej sprawie takie okoliczności nie zostały przez skarżącą kasacyjnie wskazane.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę orzeczenia, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów oddalił skargę, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Okoliczność, że skarżąca kasacyjnie nie podziela stanowiska prawnego wyrażonego w zaskarżonym wyroku nie oznacza natomiast wadliwości uzasadnienia. Ponadto, w orzecznictwie sądowym za ugruntowany należy uznać pogląd, że sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Zatem z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez Sąd I instancji do niektórych zarzutów i argumentów lub też pominięcia w swoich rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt II FSK 16/12, z dnia 19 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GSK 886/13, z dnia 31 października 2017 r. sygn. akt I GSK 2343/15 oraz z dnia 5 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2062/17; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto dokonana przez Sąd I instancji wykładnia przepisów prawa materialnego, tj. art. 54 ust. 1, art. 55 ust. 1 i art. 56 pkt 2 u.p.s. nie jest obarczona wadliwością, bowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na podjęcie w sprawie rozstrzygnięcia o skierowaniu J. Z. do domu pomocy społecznej. Sąd, dokonując kontroli decyzji rozważył okoliczności związane ze stanem zdrowia zainteresowanego oraz możliwością udzielenia mu pomocy. Pozbawiona jest zatem słuszności teza, by w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni ww. przepisów.

Należy także podkreślić, że ustawa o pomocy społecznej wprowadza dwuetapowe postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia uprawnień do korzystania ze świadczenia z pomocy społecznej w postaci pobytu w domu pomocy społecznej. W pierwszej kolejności organ gminy właściwej dla osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej wydaje decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). Na podstawie tej decyzji zapada kolejne rozstrzygnięcie – decyzja o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, którą wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej (art. 59 ust. 2 zd. 1 ustawy). Dopiero zatem z decyzji umieszczającej w domu pomocy społecznej strona czerpie tytuł prawny do zaspokajania jej potrzeb ustalonych podczas kierowania do niego.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.