Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 408/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Asesor WSA Michał Sułkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga J. G. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych znak [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu [...] sierpnia 2022 r. (data wpływu do organu) J. G. (zwana dalej: wnioskodawczyni, skarżąca), wniosła do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej: Prezes UODO, organ), skargę na nieprawidłowości w procesie realizacji jej żądania, skierowanego do pracodawcy, tj. Szkoły Podstawowej nr [...] w B. (zwana dalej: szkoła).

Skarżąca wyjaśniła, iż: w Sądzie za sygn. akt /[...] / [...] od [...] września 2019 r. toczy się postępowanie z udziałem szkoły o odtworzenie zniszczonych akt sprawy [...] z pozwu z [...] maja 1998 r. o ustalenie prawa do urlopów wypoczynkowych oraz z pozwu z [...] maja 1998 r. o uznanie za bezskuteczne przeniesienie pismem z [...] maja 1998r. w stan nieczynny [...] września 1998 r. ze skutkiem wygaśnięcia stosunku pracy [...] listopada 1999 r., na podstawie art. 20 Karty Nauczyciela, podczas usprawiedliwionej chorobą ciągłą, niezdolności do pracy od 14 lutego 1998 r. do 16 sierpnia 1999 r., wnioskodawczyni - nauczycielki zatrudnionej Aktem Nominacji na podstawie mianowania od 1 września 1974 r., pracującej nieprzerwanie od 1 września 1974 r. w tym w szkole od 1 września 1987 r. (przeniesienie służbowe) do 28 lutego 1999 r.

W sprawie sygn. akt [...] [...], były pracodawca początkowo złożył w Sądzie jako akta osobowe wnioskodawczyni zbiór różnych pism z 1998 r., następnie [...] listopada 2021 r. 18 tomów, wielokrotnie zmienianych różnych pism określonych przez byłego pracodawcę jako dokumenty tworzące akta osobowe wnioskodawczyni. Natomiast [...] lutego 2022 r. doręczono wnioskodawczyni 18 tomów pism jako archiwalnych dokumentów, wraz z rzekomym wykazem. W toczącym się postępowaniu sygn. akt [...] [...] szkoła uczestnicząca w sprawie, od [...] września 2019 r. do nadal, nie złożyła i nie ujawniła w Sądzie wnioskowanej przez skarżącą Teczki jej Akt osobowych.

Skarżąca podała, że złożenie przez szkołę w toku postępowania sądowego 18 tomów archiwalnych dokumentów nie realizuje jej wniosku z [...] września 2019 r. o złożenie teczki jej akt osobowych oraz jej wniosku z [...] lipca 2022 r. o doręczenie kopii dokumentów znajdujących się w jej teczce akt osobowych. Wobec tego skarżąca wniosła o przeprowadzenie postępowania kontrolnego w sprawie odmowy wydania jej przez szkołę wnioskowanych dokumentów wraz ze spisem oraz o nakazanie szkole spełnienia wobec wnioskodawczyni obowiązku określonego w art. 15 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), zwane dalej: rozporządzeniem 2016/679 lub RODO), poprzez przekazanie skarżącej kopii jej danych osobowych, faktycznie znajdujących się w jej teczce akt osobowych wraz z wykazem wydanych dokumentów.

Postanowieniem znak [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. Prezes UODO, działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, zwana dalej: k.p.a.) w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781, zwana dalej: u.o.d.o.), oraz art. 57 ust. 4 rozporządzenia 2016/679, orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi skarżącej.

Podstawę negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie organu, że złożona przez wnioskodawczynię skarga wynika głównie z niezadowolenia z zakresu dokumentów jej dotyczących, złożonych przez szkołę w toczącym się postępowaniu sądowym. W treści skargi skarżąca wskazała, iż dokumenty złożone w sprawie sądowej nie obejmują teczki jej akt osobowych. Jednocześnie pismo skarżącej z [...] lipca 2022 r. skierowane do szkoły stanowi wniosek byłego pracownika o wydanie kopii akt osobowych.

Zdaniem Prezesa UODO na gruncie przepisów RODO, żądanie skarżącej udostępnienia jej konkretnie określonych dokumentów, tj. kopii akt osobowych pracownika nie mieści się w zakresie żądań, których nakazania spełnienia organ może dokonać w ramach przyznanych mu przepisami RODO kompetencji (m.in. uzyskania dostępu do danych na podstawie art. 15 RODO). Żaden przepis RODO, ani ustawy o ochronie danych osobowych, nie uprawnia Prezesa UODO do wydawania nakazów udostępnienia dokumentów jako nośników danych. Powołane akty normatywne nie zawierają również przepisów, mogących stanowić dla osoby, której dane dotyczą, podstawę do żądania od administratora danych, wydania dokumentów zawierających jej dane osobowe. Prezes UODO uprawniony jest do dokonywania oceny legalności dysponowania danymi osobowymi, a nie nośnikami, na których dane te zostały utrwalone (np. dokumentami). Powyższe skutkuje uznaniem, że skierowane do organu żądanie skarżącej jest w sposób oczywisty nieuzasadnione. Prezes UODO, zgodnie z przyznanymi mu kompetencjami, jest organem właściwym do kontroli zgodności przetwarzania danych osobowych z przepisami RODO, nie jest jednak uprawniony do nakazania wydania dokumentów, zawierających m.in. dane osobowe, a także do oceny formy w jakiej administrator wystawia dokumenty. Tym samym brak było podstaw prawnych i faktycznych do prowadzenia przez organ postępowania w sprawie zainicjowanej skargą wnioskodawczyni, co skutkowało wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

W skardze do sądu administracyjnego skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości, poprzez uznanie pełnego prawa skarżącej do zapoznania z jej danymi osobowymi umieszczonymi w dokumentach Teczki Akt Osobowych i prawa do ochrony danych osobowych poprzez nakazanie zakładowi pracy wydania kopii dokumentów z Teczki Akt Osobowych wraz z ich spisem, ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zgodnie z obowiązującym prawem.

Wydanemu postanowieniu skarżąca zarzuciła brak rozpoznania istoty sprawy i naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:

1. art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie istniejącego słusznego interesu skarżącej i niepodjęcie przez organ żadnej czynności w okresie 4 miesięcy (od 8 sierpnia 2022 r. do 7 grudnia 2022 r. i do nadal), w celu dokładnego wyjaśnienia istniejącego, rzeczywistego stanu prawnego i faktycznego oraz bezzwłocznego, prawidłowego załatwienia sprawy w postępowaniu przedsądowym;

2. art. 12 § 1 i § 2. k.p.a. poprzez całkowity brak wnikliwego, bezstronnego i szybkiego załatwienia sprawy odmowy zakładu pracy doręczenie pracownikowi kopii dokumentów tj. odmowy udostępnienia skarżącej jej danych osobowych znajdujących się w Teczce Akt Osobowych;

3. poprzez dyskryminowanie skarżącej przez Prezesa UODO błędnym uznaniem, że skarżąca nie jest stroną postępowania i dlatego postępowanie nie może być wszczęte;

4. art. 9412 kodeksu pracy poprzez dyskryminowanie skarżącej przez organ błędnym uznaniem, że wobec skarżącej szkoła nie miała obowiązku wydania na jej wniosek kopii dokumentów z teczki akt osobowych, w okolicznościach gdy przepis wskazuje obowiązek pracodawcy wobec wszystkich pracowników;

5. art. 107 u.o.d.o. poprzez dyskryminowanie skarżącej przez organ uznaniem, że skarżąca nie ma prawa do ochrony swoich danych osobowych umieszczonych przez zakład pracy w jej Teczce Akt Osobowych, w okolicznościach gdy powszechnie wiadomo, że każda osoba, której dane dotyczą ma prawo wnieść skargę (art. 77 RODO);

6. błędne uznanie, że przyczyną wniesienia skargi na odmowę udostępnienia danych osobowych przez zakład pracy, jest niezadowolenie skarżącej z dokumentów złożonych przez zakład pracy w Sądzie, w okolicznościach gdy zgodnie z rzeczywistym stanem sprawy, skarżąca jako były pracownik wskazała, że przyczyną wniesienia skargi jest odmowa zakładu pracy umożliwienia zapoznania z jej danymi osobowymi, brak możliwości weryfikacji prawidłowości ich przetwarzania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca szczegółowo omówiła opisane wyżej zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację tożsamą z zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Podstawę (działania) rozstrzygnięcia organu stanowił art. 61a § 1 k.p.a. zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przytoczonym przepisie ustawodawca rozróżnił więc dwie sytuacje, w których nie będzie możliwe wszczęcie postępowania. Pierwsza z nich dotyczy przymiotu strony i oznacza, że inicjatorem postępowania może być jedynie podmiot, któremu przysługiwać będzie w danym postępowaniu przymiot strony (zgodnie z regulacją art. 28 k.p.a.). Druga z przesłanek, określonych w art. 61a § 1 k.p.a., odnosi się do "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, która nie ma jednak zastosowania w niniejszej sprawie.

Wymaga podkreślenia, iż na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14, publ. LEX nr 1989306).

W rozpoznawanej sprawie jako przesłankę zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. organ podał, iż zakres żądań skarżącej nie mieści się w zakresie jego kompetencji. Żaden przepis RODO, ani ustawy o ochronie danych osobowych, nie uprawnia Prezesa UODO do wydawania nakazów udostępnienia dokumentów jako nośników danych.

Rację ma organ, że powołane w zaskarżonym orzeczeniu akty normatywne nie zawierają również przepisów mogących stanowić dla osoby, której dane dotyczą, podstawy do żądania od administratora danych wydania dokumentów, zawierających jej dane osobowe. Prezes UODO uprawniony jest do dokonywania oceny legalności dysponowania danymi osobowymi, a nie nośnikami, na których dane te zostały utrwalone (np. dokumentami).

Z tej przyczyny Sąd uznał, że skierowane do organu żądanie skarżącej było w sposób oczywisty nieuzasadnione. Prezes UODO, zgodnie z przyznanymi mu kompetencjami, jest organem właściwym do kontroli zgodności przetwarzania danych osobowych z przepisami RODO, nie jest jednak uprawniony do nakazania wydania dokumentów, zawierających m.in. dane osobowe, ani do oceny formy, w jakiej administrator wystawia/przekazuje, przedstawia dokumenty.

Postawione w skardze zarzuty okazały się zupełnie nietrafne. Organ nie naruszył art. 7 k.p.a. ani art. 12 § 1 i § 2. k.p.a. W sprawie nie miało miejsca dyskryminowanie skarżącej przez Prezesa UODO: nie jest bowiem dyskryminacją uznanie, że żądanie skarżącej nie mieści się w kompetencjach organu i dlatego postępowanie nie może być wszczęte.

Zarzucany w skardze przepis art. 9412 kodeksu pracy nie ma żadnego zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca nie jest pracownikiem organu, a przepisy kodeksu pracy służą ochronie pracowników przed potencjalnymi naruszeniami prawa przez pracodawców.

Faktem jest, że każdy podmiot ma prawo wnieść skargę do PUODO, ale nie oznacza to, że każda skarga podlega merytorycznemu rozpoznaniu, w szczególności poprzez jej uwzględnienie przez organ. Brak spełnienia przesłanek z art. 61a § 1 k.p.a., jak to miało miejsce w sprawie niniejszej oznacza, że PUODO nie mógł prowadzić postępowania w sprawie, która nie należy do jego kompetencji. Dlatego nie jest uzasadniony również zarzut numer 5. W sprawie nie doszło do dyskryminacji skarżącej, bo kompetencje PUODO są określone w przepisach prawa, których autorem organ nie jest. Z tych samych przyczyn nieuzasadniony jest zarzut 6, gdyż skarżąca błędnie utożsamia niezadowolenie z zakresu dokumentów, złożonych przez zakład pracy w Sądzie powszechnym, z weryfikacją prawidłowości przetwarzania jej danych osobowych.

Z uwagi na bezzasadność skargi Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.