Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2167/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 81 ust. 1,4,5,  art. 8 ust. 9
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w ośrodku opiekuńczo-wychowawczym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P. przez p.o. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z [...] czerwca 2011 r., nr [...] ustalającą od J. G. opłatę za pobyt małoletniej córki N. G. w Ośrodku Opiekuńczo–Wychowawczym – Placówce Interwencyjnej w P. od dnia 1 kwietnia 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. w wysokości [...] złotych miesięcznie.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W wykonaniu postanowienia Sądu Rejonowego w P. z [...] września 2010r., sygn. akt [...], córka J. G. – N. G. umieszczona została od dnia 1 października 2010 r. w Ośrodku Opiekuńczo–Wychowawczym – Placówce Interwencyjnej w P. (dalej: "Ośrodek"). Mając na względzie to, że opłaty za pobytu dziecka w tego rodzaju placówce, w myśl art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej "u.p.s."), ponoszą rodzice, do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, decyzją z [...] czerwca 2011 r. p.o. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. ustalił od J. G. opłatę za pobyt córki w ww. Ośrodku od dnia 1 kwietnia 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podniósł, że z przeprowadzonego 12 maja 2011 r. wywiadu środowiskowego wynika, że J. G. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma zarejestrowaną działalność gospodarczą (taxi), z której jednak nie uzyskuje dochodu (wykazuje straty) oraz jest właścicielem ziemi w kilku gminach o łącznej powierzchni [...] ha przeliczeniowych ([...] ha fizycznych). Dochód z gospodarstwa rolnego, ustalony na zasadzie określonej w art. 8 ust. 9 u.p.s., po odliczeniu alimentów płaconych na syna ([...] złotych) i składki miesięcznej KRUS ([...] złote) wynosi [...] złotych miesięcznie i ponad czterokrotnie przekracza kryterium dochodowe wynoszące, w myśl art. 8 ust. 1 pkt 3 u.p.s., 702 złote (351 złotych na osobę w rodzinie). W toku wywiadu środowiskowego J. G. deklarował dobry stan zdrowia. Nikt z jego rodziny, poza córką, nie przebywa w placówce opiekuńczo-wychowawczej ani rodzinie zastępczej. W tym stanie rzeczy, mając na względzie ustaloną sytuację zdrowotną i majątkową strony oraz miesięczny koszt utrzymania dziecka w placówce, wynikający z zarządzenia Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w 2011 r. w całodobowych placówkach opiekuńczo-wychowawczych funkcjonujących na terenie miasta P. (Dz.Urz. Woj. Maz. Nr 48 poz. 1612), organ określił wysokość należnej od J. G. opłaty za pobyt córki w Ośrodku w kwocie po [...] złotych miesięcznie, od 1 kwietnia 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. Ustalona kwota stanowiła 50% kosztów utrzymania dziecka w placówce i przy jej określaniu organ uwzględnił, że do uiszczania opłaty w takiej samej wysokości zobowiązano także matkę N. G.

Od decyzji tej J. G. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., podnosząc, że w chwili obecnej nie osiąga żadnych dochodów z gospodarstwa rolnego i ponosi tylko straty. Jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna, wręcz tragiczna. Korzysta z kredytu na rozwój gospodarstwa, ma zaciągnięty kredyt na dom oraz na ziemię rolną. Ponosi on także koszty związane ze swoim dokształcaniem. W związku z tym uważa, że winien zostać całkowicie zwolniony z opłaty za pobyt córki w Ośrodku.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] sierpnia 2011 r. utrzymało rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy.

Kolegium podkreśliło, że decyzja o zwolnieniu częściowym lub całkowitym z opłaty za pobyt dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej, w trakcie jej ustalania, ma charakter decyzji uznaniowej. Skorzystanie zaś w tym zakresie przez organ z uprawnień przewidzianych w art. 81 ust. 4 u.p.s. zależne jest od sytuacji materialnej rodziny, którą ustala się w toku wywiadu środowiskowego. Warunki natomiast częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłaty określa uchwała rady powiatu. W niniejszej sprawie jest to uchwała Rady Miasta P. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. w sprawie ustalenia opłat za pobyt dzieci i osób pełnoletnich w całodobowych placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz zasad częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z tych opłat (Dz.Urz. Woj. Maz. Nr 194, poz. 5163), która uzależnia częściowe zwolnienie lub całkowite odstąpienie od ustalenia opłaty od posiadanego dochodu oraz sytuacji materialnej osoby bądź rodziny. Powołując się na przepisy tej uchwały oraz ustaloną sytuację majątkową odwołującego się, Kolegium wywodziło, iż w sprawie nie zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające częściowe lub całkowite zwolnienie go z opłaty za pobyt córki w Ośrodku. Organ wskazał, że stosunek dochodu strony ([...] zł), do ustawowego kryterium (702 zł) wynosi 529%. Za dochód ten organ przyjmował iloczyn określonej w art. 8 ust. 9 u.p.s. kwoty dochodu z 1ha przeliczeniowego i ilości hektarów przeliczeniowych, stanowiących własność strony.

Zdaniem Kolegium, mimo licznych zobowiązań kredytowych: na zakup ziemi, domu, pożyczek na zakup nawozów, jak też wielu innych nieregulowanych zobowiązań, sytuacja majątkowa J. G. umożliwia mu uiszczenie odpłatności za pobyt córki w Ośrodku w wysokości ustalonej w decyzji z [...] czerwca 2011 r. Jest on właścicielem domu rodzinnego o pow. [...] m2, dużego gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha fizycznych. Posiada ciągnik i maszyny rolnicze oraz samochód osobowy marki [...]. Z informacji uzyskanej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika zaś, że w 2010 r. otrzymał dopłaty do posiadanej ziemi rolnej w łącznej kwocie [...] złotych, które nie są wliczane do dochodu rodziny.

Odnosząc się zaś do wskazywanych w odwołaniu wydatków poniesionych na studia i kursy doszkalające (studia - [...] złotych za semestr, kursy -[...] złotych) Kolegium podniosło, iż to, że odwołujący zabiega o własne wykształcenia i znaczną część dochodu przeznacza na ten cel to dobrze, niemniej jednak powinien przede wszystkim liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów utrzymania swojego dziecka w placówce finansowanej z dochodów samorządu i na ten cel przeznaczać stosowne środki. Na potwierdzenie trafności tej oceny organ odwoławczy przywołał pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wyrażony w wyroku z dnia 6 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 733/08.

W konkluzji uzasadnienia Kolegium oceniło, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest zgodne z prawem.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. J. G. – reprezentowany przez r. pr. I. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 7, 9 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy z uwagi na niezgromadzenie wszystkich dowodów niezbędnych dla ustalenia i wyjaśnienie jego sytuacji materialnej, która wpływa bezpośrednio na możliwość zwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów pobytu córki w ośrodku opiekuńczo-wychowawczym, a które to dowody, w postaci umów kredytowych określających wartość zobowiązań, jednoznacznie wskazują, że w jego sytuacji istnieją przesłanki dla zastosowania § 4 uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] czerwca 2004 r.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony wywodziła że wskazane w § 4 uchwały Rady Miasta P. okoliczności uzasadniające zwolnienie rodziców z opłat za pobyt dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej nie są wymienione enumeratywnie, a jedynie podane są przykładowo. W każdej zatem sytuacji organ badać musi czy nie zachodzą te, jak i inne okoliczności, które przemawiają za zwolnieniem częściowym czy też całkowitym zainteresowanego z tych kosztów. Organ tymczasem nie ustalił sytuacji materialnej skarżącego w sposób prawidłowy i kompleksowy. Pełnomocnik zakwestionowała ustalenie dochodu skarżącego z tytułu działalności rolniczej w oparciu o wyliczony przez gminę dochód z hektara przeliczeniowego. Podczas gdy jak wynika ze złożonych do sprawy dokumentów PIT 36 i PIT B, skarżący nie dysponuje dochodem, a wręcz przeciwnie. Prowadzona przez niego działalność rolnicza przyniosła stratę w wysokości [...] złotych, co w sposób bezsporny zostało przez organ ustalone. Wskazywała ponadto, że skarżący posiada aż [...] zobowiązań kredytowych, w tym dwa zaciągnięte na zakup domu oraz jego remont, do spłaty których pozostało odpowiednio [...] CHF oraz [...] złotych, a rata pierwszego to [...] CHF. Posiada on także kredyty zaciągnięte na zakup ziemi i maszyn rolniczych. Są to kredyty współfinansowane z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a warunkiem uzyskania dopłat do tych kredytów jest terminowość spłacania zobowiązań wobec Banku. Część z nich to kredyty zaciągnięte po klęsce suszy z 2009 r., których spłata z uwagi na brak środków została dwa razy zmieniona i w dniu 26 maja 2011 r. została odsunięta do końca roku 2012, - czego potwierdzeniem jest załączony do skargi aneks. Sytuacja majątkowa skarżącego jest na tyle trudna, że musiał zaciągnąć pożyczkę w P. SA na kwotę [...] złotych, nie mówiąc już o zadłużeniach na kartach kredytowych.

Pełnomocnik wskazała również, że składniki majątku skarżącego wskazane w decyzji zakupione zostały na kredyt i do chwili całkowitej jego spłaty ustanowione są na nich zabezpieczenia banków. Błędne ustalenie zaś sytuacji majątkowej strony, jest zawinione przez pracownika socjalnego, który powinien pouczyć skarżącego, że właściwym dla oceny jego sytuacji majątkowej jest złożenie wszystkich umów, z których wynikają jego zobowiązania.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zwolnienie go z kosztów pobytu córki w placówce opiekuńczo-wychowawczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Nie rozstrzyga on zatem co do istoty sprawy administracyjnej. Ostatnia poczyniona uwaga jest konieczna ze względu na treść zawartego w skardze żądania zwolnienia skarżącego przez Sąd z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt jego córki w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej. Tego rodzaju rozstrzygnięcia mogą być podejmowane wyłącznie przez organ administracji publicznej, a nie Sąd.

Dokonując w ww. zakresie kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Sąd uznał, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż decyzja ta, jak też poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, nie naruszają prawa.

W sprawie okolicznością niesporną jest, że małoletnia córka J. G. – N. G. w wykonaniu postanowienia Sądu Rejonowego w P. z [...] września 2010r., sygn. akt [...], została od dnia 1 października 2010 r. umieszczona w Ośrodku Opiekuńczo–Wychowawczym – Placówce Interwencyjnej w P. (dalej: "Ośrodek"). Wprawdzie w aktach sprawy brak jest ww. orzeczenia sądu, jednakże okoliczność ta nie jest przez nikogo kwestionowana.

Niekwestionowany jest również obowiązek ponoszenia przez rodziców kosztów utrzymania dziecka w takiej placówce. Wynika on z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej: "u.p.s."), który stanowi, że za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej, o której mowa w art. 80 ust. 8, w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, rodzice dziecka, osoba pełnoletnia lub jej rodzice, a także opiekunowie prawni lub kuratorzy, w przypadku gdy dysponują dochodami dziecka, z tym że opłata ponoszona przez opiekunów prawnych, kuratorów lub osobę pełnoletnią nie może być wyższa niż 50 % kwoty stanowiącej dochód dziecka lub osoby pełnoletniej. Obowiązek ten dotyczy także, z mocy ust. 2 tego artykułu, rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej lub których władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona.

Istotą sporu jest natomiast, czy w związku z sytuacją majątkową i rodzinną skarżącego zaistniały podstawy do zwolnienia go z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt córki w ww. Ośrodku w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. , w całości lub części.

Możliwość taką przewiduje art. 81 ust. 4 u.p.s, który stanowi, że starosta może częściowo albo całkowicie zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w ust. 1, na wniosek lub z urzędu, ze względu na trudną sytuację materialną rodziny lub osoby. Z kolei ust. 5 tego artykułu stanowi, że starosta ustalając wysokość opłaty, o której mowa w ust. 1, uwzględnia sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową rodziny lub osoby. Szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwalniania z tej opłaty określa rada powiatu w drodze uchwały (art. 81 ust. 6 u.p.s.). W stosunku do osób zamieszkałych na terenie Powiatu P. warunki te określa uchwała Rady Miasta P. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. - w sprawie ustalenia opłat za pobyt dzieci i osób pełnoletnich w całodobowych placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz zasad częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z tych opłat (Dz.Urz. Woj. Maz. Nr [...], poz. [...]; dalej: "Uchwała").

Uchwała ta przewiduje, że całkowitemu zwolnieniu z odpłatności podlegają rodzice dziecka, których dochód jest równy, lub niższy od kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.s. (§ 2), a więc 351 złotych na osobę w rodzinie, co przy dwuosobowej rodzinie stanowi kwotę 702 złote. W § 3 Uchwały określono wysokość odpłatności w zależności od procentowego przekroczenia kryterium dochodowego, począwszy od 4% (przy przekroczeniu kryterium dochodowego maksymalnie o 25%) zwiększając ją do 60% (przy ponad czterokrotnym przekroczeniu kryterium dochodowego). Samą zaś wysokość średnich miesięcznych kosztów utrzymania dziecka w Ośrodku określa § pkt 4 ppkt 1 zarządzenie Prezydenta Miasta P. Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w 2011 r. w całodobowych placówkach opiekuńczo-wychowawczych funkcjonujących na terenie miasta P. (Dz.Urz. Woj. Maz. Nr [...] poz. [...]). Wynosi ona [...] złotych. Paragraf 4 Uchwały przewiduje natomiast, że możliwe jest częściowe zwolnienie albo odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt w placówce opiekuńczo-wychowawczej, ze względu na trudną sytuację materialną rodziny lub osoby pełnoletniej (ust.1). Podstawą zaś tego zwolnienia mogą być w myśl ust. 2 pkt b) tego paragrafu: bezrobocie, długotrwała choroba, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne wskutek klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.

Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zwolnienie osób przekraczających kryterium dochodowe lub zmniejszenie im należnych opłat za pobyt dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej ma charakter uznaniowy. Wskazuje na to użycie przez prawodawcę w analizowanych przepisach zwrotów: "może zwolnić lub odstąpić" (art. 81 ust. 4 u.p.s.) i "możliwej jest częściowe zwolnienie albo odstąpienie" (§ 4 ust. 1 Uchwały). Oznacza to, że nawet przy spełnieniu przez rodzica przesłanek uprawniających do ubiegania się o uzyskanie zmniejszenia odpłatności lub jej zniesienia, nie powstaje po stronie organu obowiązek uwzględnienia zgłoszonego w tym przedmiocie żądania. Obligatoryjne zwolnienie z takich opłat, ograniczone jest wyłącznie do przypadku, gdy dochód rodziny jest niższy lub równy kryterium dochodowemu, określonemu w art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.s. Stanowi o tym § 2 Uchwały.

Ustalony w niniejszej sprawie miesięczny dochód skarżącego uzyskiwany z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha przeliczeniowych ([...] ha fiz.) po pomniejszeniu o kwotę alimentów ([...] złotych) i składki KRUS ([...] złote) wynosi [...] złotych i przekracza ponad czterokrotnie ww. kryterium dochodowe, co wykluczało możliwość uzyskania zwolnienia z opłaty za pobyt córki w Ośrodku na zasadach określonych w § 2 Uchwały.

Przy jego ustalaniu zastosowano przewidziany w art. 8 ust. 9 u.p.s. tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Przepis ten dla celów udzielania świadczeń z pomocy społecznej apriorycznie przewiduje, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 złotych. Jak podkreśla się w orzecznictwie, z punktu widzenia ustanowionej w tej regulacji fikcji prawnej dochodu, obojętne jest czy gospodarstwo rolne przynosi realny dochód czy też nie (por. wyroki NSA z 21.10.2010 r. I OSK 928/10 Lex nr 745379, z 7.12.2009 r. I OSK 724/09 Lex nr 582495). Jako że sprawa odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej rozstrzygana jest na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej, ustalenie dochodu z gospodarstwa rolnego osoby zobowiązanej do ponoszenia tej odpłatności, uwzględniać musi także regulacje zawartą w art. 8 ust. 9 tej ustawy. Tym samym, z punktu widzenia zastosowanej w sprawie metodologii, brak jest podstaw do kwestionowania wyliczonego przez organ dochodu skarżącego, a formułowane w tym kontekście zarzuty skargi uznać należy za chybione.

W tym stanie rzeczy kwestia zwolnienia skarżącego z opłaty, o której mowa w art. 81 ust. 1 u.p.s. mogła być rozpoznawana wyłącznie w ramach uznania administracyjnego, stosownie do art. 81 ust. 4 w zw. z § 4 Uchwały. Organy oceniły, że w świetle ustalonej sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego, mimo posiadanych przez niego licznych zobowiązań kredytowych, nie ma podstaw do udzielenia mu wsparcia w formie w formie zwolnienia lub zmniejszenia odpłatności za pobyt córki w Ośrodku.

Ocenę tą skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. Wbrew zarzutom skargi nie można podjętej w wyniku tej oceny decyzji przypisać cech arbitralności. Przede wszystkim wskazać należy, że w świetle § 4 Uchwały obniżenie albo zwolnienie rodziców z obowiązku opłacania pobytu dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej ma charakter wyjątkowy i może nastąpić ze względu na szczególne okoliczności wynikające z nadzwyczajnych zdarzeń losowych, bądź w sytuacji stwierdzenia obiektywnego braku możliwości zarobkowania spowodowanego np. bezrobociem czy też długotrwałą chorobą. Ta forma wsparcia rodziny adresowana jest więc co do zasady do osób ubogich, pozbawionych możliwości zarobkowania bądź takich, które na skutek zaistnienia splotu nieprzewidywalnych zdarzeń znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej im partycypowanie w kosztach utrzymania dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej.

Skarżący zaś, do osób ubogich niewątpliwie nie należy. Jest właścicielem wielohektarowego gospodarstwa rolnego ([...] ha fizycznych). Prowadzi także pozarolniczą działalność gospodarczą (usługi taxi). Jest właścicielem domu o pow. [...] m2 oraz maszyn rolniczych i samochodu. Jest on przy tym osobą zdrową i stosunkowo młodą. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym, w tym w przeprowadzonym 12 maja 2011 r. wywiadzie środowiskowym. Wprawdzie, jak podniesiono w skardze, wszystkie składniki majątku skarżącego zakupione zostały ze środków uzyskanych z kredytów i do czasu ich spłaty ustanowione są na nich zabezpieczenia na rzecz banków, to nie może to zmienić oceny, że jego sytuacja materialna jest ponadprzeciętna w stosunku do sytuacji osób, do których adresowana jest pomoc społeczna, a tak należy traktować zwolnienie z opłat przewidzianych w art. 81 ust. 1 u.p.s. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny jest również fakt, że skarżący oprócz typowych dochodów z prowadzonych działalności, uzyskuje także dodatkowe znaczne środki finansowe z tytułu dopłat do posiadanej ziemi rolnej. Łączna wysokość uzyskanych za rok 2010 dopłat wyniosła zaś [...] złotych (vide pismo ARiMR z 3 czerwca 2011 r.). Wprawdzie dopłaty te nie podlegają, w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej, doliczeniu do dochodu skarżącego, czego organy w toku rozpoznawania sprawy nie kwestionowały, jednakże niewątpliwie kształtują sytuację ekonomiczną skarżącego i mają znaczenie z punktu widzenia oceny możliwości partycypowania przez niego w kosztach utrzymania córki w Ośrodku. Tym samym nie mogły być one pominięte przy dokonywanej przez organy ocenie jego sytuacji materialnej.

W tym stanie rzeczy, przyznać należy rację Kolegium, że opisana wyżej sytuacja materialna skarżącego, mimo ciążących na nim zobowiązań finansowych z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek, nie uzasadnia przyznania mu wsparcia w postaci zwolnienia (częściowego lub w całości) z obowiązku opłacenia pobytu córki w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej.

Nie można zgodzić się ze skarżącym, że podejmując zakwestionowane decyzje organy nie zebrały wszystkich niezbędnych dla ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy dokumentów, do czego miało dojść w wyniku zaniechania zgromadzenia w aktach umów potwierdzających wysokość obciążających skarżącego zobowiązań, jak też nie poinformowania strony o konieczności ich złożenia. Zważyć należy, że dokonując niezbędnych dla załatwienia sprawy ustaleń stanu faktycznego i formułując ocenę sytuacji materialnej strony, w kontekście ciążących na niej zobowiązań, organ kierował się przede wszystkim informacjami przekazywanymi przez samego zainteresowanego w toku przeprowadzonego z nim wywiadu środowiskowego oraz zawartymi w złożonych przez niego w dniu 12 maja 2011 r. oświadczeniach. To na nim w znacznej mierze spoczywał ciężar wykazania trudnej sytuacji materialnej, a więc również ewentualnego przedłożenia dokumentów tą trudną sytuacją potwierdzających. Skoro zaś w toku wywiadu środowiskowego, jak też na etapie postępowania odwoławczego skarżący nie przedstawił pełnej informacji o wszystkich obciążających go zobowiązaniach, to nie może obecnie czynić zarzutu organom (jak też pracownikowi socjalnemu przeprowadzającemu wywiad), że z urzędu nie wezwały go do przedłożenia umów, z których te zobowiązania miały wynikać. Ustanowionego w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązku organu podejmowania wszelkich dopuszczalnych przez prawo kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie można wszak interpretować jako obowiązku działania organu na rzecz tezy postawionej przez stronę we wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego (w jej toku), ani jako zwolnienia wnioskodawcy z chociażby uprawdopodobnienia swojego założenia, zwłaszcza jeśli mógłby on dysponować takimi dowodami (dokumentami), które nie znajdują się w zasobach publicznych, dostępnych organowi administracji publicznej (por. wyrok WSA z 3.03.2010 sygn. akt I SA/Wa 1900/09 Lex nr 606519). Jednostka, nie przedstawiając pełnej informacji o swojej sytuacji ekonomicznej, ani nie przedkładając dokumentów ją potwierdzających, musi się liczyć z tym, że decyzja, na której treść ta sytuacja ma wpływ (co ma miejsce w niniejszej sprawie), będzie dla niej niekorzystna.

Zatem formułowane obecnie na tym tle zarzuty, odnoszące się do naruszenia przez organy art. 7, 9 i 77 § 1 k.p.a. , nie mają usprawiedliwionych podstaw.

Niezależnie od powyższego podnieść należy, że istniejące zobowiązania finansowe rodziców, wynikające z kredytów czy pożyczek zaciąganych w związku z prowadzona działalnością gospodarczą/rolną, czy też chęcią podwyższenia komfortu (standardu) życiowego, nie mogą mieć pierwszeństwa przed wydatkami związanymi z utrzymaniem dziecka, w tym kosztami związanymi z jego pobytem w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej. Podobnie nie mogą mieć pierwszeństwa przed takimi kosztami, wydatki ponoszone przez rodziców na podnoszenie własnych kwalifikacji zawodowych, a tym bardziej przenoszenia z tego względu ciężaru utrzymania własnego dziecka w ww. placówce na jednostkę samorządu terytorialnego. Ustanowiony w art. 81 ust. 1 u.p.s. obowiązek ponoszenia kosztów pobytu dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej jest bowiem pochodną wynikającego z art. 128 k.r.o. obowiązku alimentacyjnego rodziców względem dzieci.

Zobowiązania finansowe wynikające z zaciąganych kredytów nie są również, w ocenie Sądu, objęte hipotezą normy prawnej zawartej w § 4 Uchwały, gdyż nie są to szczególne, a więc cechujące się pewną nadzwyczajnością, okoliczności, o których w tym przepisie mowa.

Skoro zatem w sprawie nie zaistniały okoliczności, które uzasadniałyby udzielenie J. G. zwolnienia z opłaty za pobyt córki w Ośrodku, to ustalenie tej opłaty przez organ I instancji w wysokości [...] złotych miesięcznie (co stanowi 50% średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w Ośrodku Opiekuńczo-Wychowawczym – Placówce Interwencyjnej w P., określonego w zarządzeniu Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2011 r.) odpowiada prawu.

Nie narusza tym samym prawa, utrzymująca to rozstrzygnięcie w mocy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] sierpnia 2011 r. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa miejscowego, jak też ustawy o pomocy społecznej zostały zinterpretowane i zastosowane prawidłowo.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.