Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 627/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 10 par. 1, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 8 pkt 9, art. 17 ust. 1-2, art. 23 ust. 1 i 2, art. 34, art. 37 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1114
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Sędziowie asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant ref. Jagoda Słowik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 11 stycznia 2023 r. nr DKO-WOP.401.47.2022.km w przedmiocie określenia wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 20 821 (dwadzieścia tysięcy osiemset dwadzieścia jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 stycznia 2023 r. znak: DKO-WOP.401.47.2022.km (DKO.401.276.2022.km) Główny Inspektor Ochrony Środowiska, działając na podstawie 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022 r. poz. 2000, z późn. zm.), zwanej dalej "kpa", art. 17 ust. 1-2, ust. 4-6, art. 20 ust. 1-2, art. 34, art. 36, art. 37 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1114, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania spółki B. sp. z o.o. od decyzji Marszałka Województwa [...] Nr [...] z [...] listopada 2017 r., znak: [...], określającej dla spółki B. sp. z o.o. (ul. [...], [...]) wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej za rok 2015 w kwocie 1 368 838 zł, uchylił decyzję Marszałka Województwa [...] Nr [...] z [...] listopada 2017 r. w całości i w tym zakresie określił dla spółki B. sp. z o.o. wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej za rok 2015 w kwocie 1 000 340 zł oraz zobowiązał spółkę B. Sp. z o.o. do wpłaty ww. kwoty wraz z odsetkami, zgodnie z dyspozycją art. 53 § 1, § 3 i § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651).

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Marszałek Województwa [...] w terminie od 22 czerwca do 22 lipca 2016 r. przeprowadził kontrolę doraźną na terenie działalności prowadzonej przez spółkę, m.in. polegającej na produkcji piwa, sprzedaży hurtowej i detalicznej napojów alkoholowych, w zakresie przestrzegania i stosowania przepisów ochrony środowiska w przedmiocie opłaty produktowej za lata 2014-2015. W toku kontroli ustalono kilka lokalizacji działalności spółki, tj. w [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Spółka wprowadziła po raz pierwszy na rynek krajowy w 2015 r. następujące masy opakowań: 110 908,83 kg opakowań z tworzyw sztucznych. 40 822,52 kg opakowań ze stali, w tym blachy stalowej, 25 597,64 kg opakowań z papieru i tektury oraz 1 889 550 kg opakowań ze szkła gospodarczego, lecz nie złożyła zawiadomienia do Marszałka Województwa [...] o wprowadzaniu na rynek krajowy opakowań lub produktów i nie poinformowała o podjętej współpracy z organizacją odzysku opakowań K.S.A. w K. w zakresie zapewnienia odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych oraz realizacji obowiązku prowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych. Spółka nie posiada dokumentów potwierdzających wykonanie recyklingu lub innego niż recykling procesu odzysku odpadów opakowaniowych, tj. dokumentów DPR, DPO, EDPR. EDPO obejmujących kontrolowany przedział czasowy. W okresie objętym kontrolą spółka nie wytwarzała opakowań, nie dokonywała importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia opakowań oraz nie dokonywała eksportu lub wewnątrzwspólnotowej dostawy opakowań lub produktów w opakowaniach. Spółka nie nabywała nowych palet drewnianych, a wszystkie wykorzystywane palety zostały nabyte na rynku wtórnym, krajowym. Wskazane ustalenia, stwierdzone naruszenia oraz nieprawidłowości zostały odnotowane w protokole kontroli z [...] lipca 2016 r. podpisanym przez kontrolowanego i kontrolującego 28 lipca 2016 r.

Spółka przy piśmie z 14 września 2016 r. przekazała zastrzeżenia do zaleceń pokontrolnych wystosowanych przez Marszałka Województwa [...] w piśmie z 26 sierpnia 2016 r. Marszałek Województwa [...] w piśmie z 29 września 2016 r. odniósł się do zastrzeżeń spółki.

Następnie Marszałek Województwa [...] pismem z 10 stycznia 2017 r. zwrócił się do Spółki o przedłożenie m.in. rocznego sprawozdania za 2015 r. w zakresie produktów w opakowaniach wprowadzonych na rynek krajowy po raz pierwszy w danym roku kalendarzowym, o których informacji nie przekazano organizacji odzysku opakowań. Spółka w piśmie z 1 lutego 2017 r. wniosła o przedłużenie terminu złożenia rocznego sprawozdania za 2015 r. o 30 dni, motywując prośbę faktem wystąpienia do Ministra Środowiska z wnioskiem o dokonanie interpretacji przepisów ochrony środowiska w przedmiocie opłaty produktowej, co stanowi kwestię bezpośrednio wpływającą na wykonanie zobowiązania nałożonego przez Marszałka Województwa [...]. Marszałek Województwa [...] przychylił się do wniosku spółki.

Brak odpowiedzi na wezwania dotyczące przedłożenia sprawozdania (pisma z 8 maja 2017 r., z 4 lipca 2017 r.), uzgodnienia kontroli, skutkowały wszczęciem przez Marszałka Województwa [...] [...] sierpnia 2017 r. postępowania w sprawie wydania spółce decyzji ustalających wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2014-2015.

Decyzją Nr [...] z [...] listopada 2017 r. Marszałek Województwa [...] określił dla spółki B. sp. z o.o. w D. wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej za rok 2015 w kwocie 1 368 838 zł. Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...], Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy tę decyzję.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 25 listopada 2021 r., IV SA/Wa 254/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2021 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że informacja o masie opakowań nie może być ustalona w sposób dowolny w oderwaniu od wszystkich dokumentów zgromadzonych w sprawie. Z tego względu niezwykle istotną okolicznością jest fakt, że GIOŚ w swoich rozważaniach całkowicie pominął wniosek dowodowy z 4 grudnia 2020 r., przy którym przedstawiono m.in. rozliczenie ilości butelek oraz skrzynek uprowadzonych po raz pierwszy do obrotu na podstawie remanentów w 2015 r., arkusze spisu z natury za 2015 r., faktury zakupu butelek w 2015 r., zestawienie ilości butelek., które zostały stłuczone podczas produkcji i w trakcie magazynowania na podstawie protokołów stłuczki w 2015 r., zestawienie pobrania wyrobów w opakowaniach i zwrotu pustych opakowań od odbiorców w 2015 r. na podstawie dokumentów obrotu opakowań, eksport dokumentu obrotu opakowań z systemu ewidencji przychodu i rozchodu opakowań za okres od 1 kwietnia do 31 grudnia 2015 r. Faktem jest, że dokumenty tego rodzaju nie stanowią ewidencji w rozumieniu u.g.o.o.o, niemniej mogą być traktowane jako jedno z dostępnych źródeł informacji dla określenia szacunkowej masy opakowań. (...). W ocenie Sądu, nie można stracić z pola widzenia, że poszukiwanie wszelkich dostępnych informacji na temat masy opakowań jest nakazane przez ustawodawcę. Stwierdzenie dopiero bowiem braku takich danych uprawnia organ do szacunkowego ustalenia informacji o masie opakowań, co jest niezwykle istotne z uwagi na fakt, że opłata produktowa oblicza jest w oparciu o masy opakowań wprowadzone do obrotu w danym roku. Zauważyć również należy, że odpowiedzialności za braki postępowania odwoławczego GIOŚ nie może przerzucać na Spółkę, która sama miała podać błędne dane m.in. w tabeli pt. "Zestawienie mas opakowań po raz pierwszy wprowadzonych na rynek krajowy w latach 2014-2015". (...) GIOŚ ustosunkował się do wniosku dowodowego odwołującego dopiero na etapie odpowiedzi na skargę, co ocenić należy nagannie." Sąd zalecił organowi odwoławczemu w uzasadnieniu tego wyroku ponowne przeprowadzenie postępowanie odwoławczego, w szczególności ustosunkowanie się do wniosków dowodowych złożonych przy piśmie z 4 grudnia 2020 r.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania i wniosków dowodowych spółki złożonych przy piśmie z 4 grudnia 2020 r., Główny Inspektor Ochrony Środowiska na podstawie 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wydał decyzję reformatoryją z dnia 11 stycznia 2023 r. uchylającą decyzję organu I instancji i określającą dla spółki wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej za rok 2015 w kwocie 1 000 340 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1114, z późn. zm.), wprowadzenie do obrotu opakowań lub produktów w opakowaniach następuje w dniu ich wydania z magazynu albo przekazania osobie trzeciej, w przypadku opakowań i produktów w opakowaniach wytworzonych na terytorium kraju. Przepisem tym objęte są więc również produkty w opakowaniach wielokrotnego użytku. Ich wydanie z magazynu przepis też nakazuje uznawać za wprowadzenie do obrotu. Organ podkreślił, iż art. 9 ust. 1 u.g.o.o.o. wskazujący w jakim terminie następuje wprowadzenie do obrotu opakowań lub produktów w opakowaniach, nie podważa definicji wprowadzającego produkty w opakowaniach oraz wprowadzenie do obrotu, co wynika jasno z art. 9 ust. 2 i 3 u.g.o.o.o., które to przepisy przyznają art. 9 ust. 1 u.g.o.o.o. wyłącznie znaczenie dowodowe. Wskazane więc w art. 9 ust. 1 u.g.o.o.o. okoliczności mają znaczenie w przypadku braku dowodów przeciwnych co do wprowadzenia do obrotu i jego terminu. Wydanie więc piwa wraz opakowaniami z magazynu produktów gotowych przy braku dowodów przeciwnych powinno być uznane za wprowadzenie do obrotu, nawet jeżeli dotyczy to opakowań wielokrotnego użytku. Z powyższego wynika, iż Marszałek Województwa nie musiał wskazywać zdarzenia powodującego wprowadzenie do obrotu, określając ilości wprowadzonych do obrotu produktów w opakowaniach, gdyż z przepisów wynika, że jeżeli brak jest dowodów przeciwnych, to następuje to w momencie wydania piwa wraz z opakowaniami z magazynu strony.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.g.o.o.o. wprowadzający produkty w opakowaniach jest obowiązany zapewniać odzysk, w tym recykling odpadów opakowaniowych takiego samego rodzaju jak odpady opakowaniowe powstałe z tego samego rodzaju opakowań jak opakowania, w których wprowadził produkty, z uwzględnieniem art. 18 u.g.o.o.o. Stosownie do art. 17 ust. 2 u.g.o.o.o. wprowadzający produkty w opakowaniach wykonuje obowiązek zapewnienia odzysku, w tym recyklingu odpadów opakowaniowych takiego samego rodzaju jak odpady opakowaniowe powstałe z tego samego rodzaju opakowań jak opakowania, w których wprowadził produkty samodzielnie albo za pośrednictwem organizacji odzysku opakowań, której zlecił jego wykonanie. Zgodnie z art. 17 ust. 3 u.g.o.o.o. wprowadzający produkty w opakowaniach może wykonywać obowiązek, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.g.o.o.o., samodzielnie, jeżeli poddaje odzyskowi, w tym recyklingowi: 1) wyłącznie odpady opakowaniowe wytworzone przez siebie lub 2) odpady opakowaniowe zebrane od innych posiadaczy odpadów, takiego samego rodzaju i w takiej samej masie jak odpady opakowaniowe powstałe z wprowadzonych przez niego do obrotu produktów w opakowaniach.

Z kolei art. 20 ust. 1 u.g.o.o.o. wskazuje, że wprowadzający produkty w opakowaniach jest obowiązany do dnia 31 grudnia 2014 r. oraz w latach następnych osiągnąć docelowy poziom odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych co najmniej w wysokości określonej w załączniku nr 1 do ustawy, z wyłączeniem wprowadzającego produkty w opakowaniach wielomateriałowych lub środki niebezpieczne w opakowaniach, w tym środki ochrony roślin, który należy do porozumienia, o którym mowa w art. 25 u.g.o.o.o. Brzmienie art. 20 ust. 2 u.g.o.o.o. wskazuje, iż poziom odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych w danym roku kalendarzowym stanowi wyrażona w procentach wartość ilorazu masy odpadów opakowaniowych poddanych odpowiednio odzyskowi lub recyklingowi w tym roku oraz masy wprowadzonych do obrotu opakowań w poprzednim roku kalendarzowym. Do strony będzie miał zastosowanie art. 17 ust. 6 u.g.o.o.o. w brzmieniu obowiązującym do nowelizacji dokonanej przez ustawę z dnia 12 października 2017 r. przewidujący, iż w przypadku nieprzekazania organizacji odzysku opakowań danych, o których mowa w art. 17 ust. 5 u.g.o.o.o., wprowadzający produkty w opakowaniach jest obowiązany do wniesienia opłaty produktowej obliczonej w odniesieniu do produktów w opakowaniach, jakie wprowadził do obrotu w danym roku kalendarzowym bez poinformowania organizacji odzysku opakowań.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 u.g.o.o.o. wprowadzający produkty w opakowaniach jest obowiązany prowadzić ewidencję w postaci papierowej albo elektronicznej, obejmującą informacje o masie opakowań, w których wprowadził do obrotu produkty w danym roku kalendarzowym. Stosowanie do art. 22 ust. 2 u.g.o.o.o. wprowadzający produkty w opakowaniach jest obowiązany przechowywać informacje zawarte w ewidencji przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, którego informacje dotyczą. Jak wynika z akt postępowania strona nie prowadziła ewidencji w postaci papierowej albo elektronicznej, obejmującej informacje o masie opakowań, w których wprowadziła do obrotu produkty w danym roku kalendarzowym (2015 r.), gdyż prowadziła ona jedynie ewidencję zakupionych opakowań i inne rodzaje ewidencji, ale nie obejmujące bezpośrednio informacji o masie opakowań, w których wprowadziła do obrotu produkty w 2015 r. Dopiero w czasie kontroli przedstawiała dane dotyczące powyższych spraw.

Zgodnie zaś z art. 23 ust. 1 u.g.o.o.o. masę opakowań wprowadzonych do obrotu wraz z produktami ustala się w oparciu o ewidencję, o której mowa w art. 22 ust. 1 u.g.o.o.o. W przypadku gdy wprowadzający produkty w opakowaniach nie prowadzi ewidencji, o której mowa w art. 22 ust. 1 u.g.o.o.o., albo prowadzi ją nierzetelnie, informacje o masie opakowań, w których wprowadził on do obrotu produkty, marszałek województwa lub wojewódzki inspektor ochrony środowiska ustalają na podstawie wszelkich dostępnych informacji, a w razie ich braku - szacunkowo. Marszałek Województwa miał więc prawo do ustalania informacji o masie opakowań, w których strona wprowadziła do obrotu produkty w 2015 r. na podstawie wszelkich dostępnych informacji, a w razie ich braku szacunkowo. Właśnie na takiej zasadzie dokonano ustaleń w tym zakresie w protokole kontroli.

Zgodnie z art. 23 ust. 3 u.g.o.o.o. masę odpadów opakowaniowych poddanych recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku oraz zastosowany proces odzysku i recyklingu ustala się w oparciu odpowiednio o dokument DPR albo dokument DPO. Biorąc pod uwagę brzmienie art. 23 ust. 4 u.g.o.o.o. dokumenty, o których mowa w ust. 3, są wystawiane przez przedsiębiorcę prowadzącego recykling lub inny niż recykling proces odzysku odpadów opakowaniowych na wniosek wprowadzającego produkty w opakowaniach lub organizacji odzysku opakowań. Z kolei na podstawie art. 23 ust. 7 u.g.o.o.o. przedsiębiorca prowadzący recykling lub inny niż recykling proces odzysku odpadów opakowaniowych wystawia dokumenty, o których mowa w ust. 3, w terminie 7 dni od dnia wpływu wniosku o ich wystawienie. W przypadku gdy wprowadzający produkty w opakowaniach, organizacja odzysku opakowań lub podmiot, prowadzący instalację regionalną bądź gmina, o których mowa w ust. 5, zlecą posiadaczowi odpadów przekazanie odpadów opakowaniowych do recyklingu lub innego niż recykling procesu odzysku, wniosek, o którym mowa w ust. 4 lub 5, składa w ich imieniu posiadacz odpadów (art. 23. ust. 8 u.g.o.o.o.). Z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowym postępowaniu wynika, że strona nie wnioskowała do któregokolwiek podmiotu, któremu przekazała odpady opakowaniowe o wystawienie dokumentu DPR lub dokumentu DPO.

Organ podkreślił, że co do zasady, zgodnie z przepisami u.g.o.o.o. wprowadzający produkty w opakowaniach jest obowiązany zapewniać odzysk, w tym recykling odpadów opakowaniowych takiego samego rodzaju jak odpady opakowaniowe powstałe z tego samego rodzaju opakowań jak opakowania, w których wprowadził produkty. Obowiązek ten podmiot wprowadzający produkty w opakowaniach, którym w tym przypadku jest niewątpliwie strona, może wykonywać w dwojaki sposób: samodzielnie bądź za pośrednictwem organizacji odzysku opakowań, której zlecił jego wykonanie na podstawie zawartej umowy. Przy czym organizacje odzysku opakowań nie muszą fizycznie wchodzić w posiadanie odpadów opakowaniowych, aby wywiązać się z obowiązku zapewnienia odpowiedniego poziomu odzysku i recyklingu, ponieważ wystarczy, że zawnioskują do podmiotu prowadzącego recykling lub inny niż recykling proces odzysku o wystawienie dokumentów DPR i dokumentów DPO, a następnie wejdą w posiadanie dokumentów DPR oraz dokumentów DPO, które potwierdzają zapewnienie ich odzysku i recyklingu. Z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie nie wynika, aby strona wnioskowała do podmiotów prowadzących recykling lub inny niż recykling proces odzysku odpadów opakowaniowych o wystawienie dokumentów DPR i dokumentów DPO, ani nie przedstawiła dokumentów DPR/DPO, na podstawie których można ustalić dla strony masę odpadów opakowaniowych poddanych recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku oraz zastosowany proces odzysku i recyklingu. Brak zatem dokumentów DPO, DPR, EDPR i EDPO nie jest tylko i wyłącznie brakiem formalnym wynikającym z przepisów u.g.o.o.o., ale przede wszystkim dowodem, iż strona nie finansowała odzysku odpadów opakowaniowych. Organ nie kwestionuje zatem, że określone odpady zostały przekazane przez stronę do recyklingu i poddane odzyskowi. W niniejszej sprawie zgodnie z przepisami u.g.o.o.o. oraz dyrektywą 94/62/WE istotne jest kto za ten recykling zapłacił. Jak wynika z akt postępowania strona za niego nie zapłaciła, bo nie posiada dokumentów DPO, DPR EDPR i EDPO.

Zgodnie z art. 34 ust. 1 u.g.o.o.o. rozliczenie wykonania obowiązku zapewnienia odzysku, w tym recyklingu odpadów opakowaniowych takiego samego rodzaju jak odpady opakowaniowe powstałe z tego samego rodzaju opakowań jak opakowania, w których wprowadził produkty następuje na koniec roku kalendarzowego. Wskazać należy, że obowiązek wniesienia opłaty produktowej przez wprowadzających produkty w opakowaniach, którzy nie wykonali ww. obowiązku wynika wprost z art. 34 ust. 2 u.g.o.o.o. Ww. opłata obliczana jest oddzielnie w przypadku nieosiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu, w tym recyklingu dla wszystkich opakowań razem, oraz odzysku. Stosownie do art. 34 ust. 3 u.g.o.o.o. podstawę obliczenia opłaty produktowej stanowi masa w kilogramach opakowań danego rodzaju, w których produkty zostały wprowadzone do obrotu. Zgodnie z art. 34 ust. 4 u.g.o.o.o. sposób obliczania opłaty produktowej określa załącznik nr 2 do ustawy. Na art. 35 ust. 1 u.g.o.o.o. maksymalna stawka opłaty produktowej dla opakowań wynosi 4,50 zł za 1 kg. Natomiast szczegółowe stawki opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań określa w tym przypadku rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2014 r. w sprawie szczegółowych stawek opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań (Dz. U. z 2014 r. poz. 1972), obowiązujące w chwili powstania zobowiązania strony z tytułu opłaty produktowej i było podstawą do obliczenia wysokości opłaty produktowej za 2015 rok.

W myśl art. 37 ust. 1 u.g.o.o.o. w przypadku, gdy wprowadzający produkty w opakowaniach, pomimo ciążącego obowiązku, nie wniósł opłaty produktowej albo wniósł opłatę niższą od należnej, marszałek województwa ustala, w drodze decyzji, wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej. Zgodnie z art. 40 u.g.o.o.o. w sprawach dotyczących opłat produktowych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa. Zgodnie z art. 51 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Biorąc pod uwagę, iż opłata produktowa powinna być wpłacona bez wezwania w terminie do dnia 15 marca 2016 r., a strona tego nie uczyniła zobowiązanie to stało się zaległością z tytułu opłaty produktowej.

Organ odwoławczy podkreślił, że strona nie kwestionuje, iż dystrybuowała produkty przy pomocy opakowań takich jak butelki szklane, kartony tekturowe, etykiety papierowe, stalowe beczki typu KEG, kapsle stalowe, skrzynki z tworzywa sztucznego czy folia typu strech. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy strona poprzez organizację zbiórki używanych opakowań wielokrotnego użytku prowadzi samodzielny odzysk odpadów opakowaniowych. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał na treść art. 8 pkt 8 u.g.o.o.o., zgodnie z którym "odpady opakowaniowe" to opakowania wycofane z użycia, stanowiące odpady w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach, z wyjątkiem odpadów powstających w procesie produkcji opakowań. Stosownie do art. 8 pkt 9 u.g.o.o.o. "opakowaniem wielokrotnego użytku" jest opakowanie posiadające właściwości fizyczne i charakterystykę pozwalające co najmniej na jego dwukrotne zastosowanie do tego samego celu, do którego opakowanie zostało pierwotnie przeznaczone, z pomocą lub bez pomocy wyrobów pomocniczych dostępnych na rynku umożliwiających powtórne wykorzystanie opakowania; opakowanie to staje się odpadem opakowaniowym z chwilą, gdy przestaje być wyrobem wielokrotnego użytku. Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 18 ww. ustawy za "ponowne użycie" rozumie się działanie polegające na wykorzystywaniu produktów lub części produktów niebędących odpadami ponownie do tego samego celu, do którego były przeznaczone. W ocenie organu, odbierane przez spółkę opakowania po piwie, zgodnie z u.g.o.o.o., są opakowaniami wielokrotnego użytku, a nie jak twierdzi spółka - odpadami opakowaniowymi. Natomiast mycie odebranych opakowań wielokrotnego użytku należy traktować jako ponowne użycie opakowań, a nie rodzaj przetwarzania odpadów. Zdaniem organu, strona, organizując zbiórkę używanych opakowań wielokrotnego użytku, nie prowadzi w ten sposób samodzielnego odzysku odpadów opakowaniowych. Nawet jeśliby przyjąć stanowisko strony za prawidłowe, tj. przyjąć, że zebrane opakowania należy uznać za odpady, co nie ma żadnego uzasadnienia, to mycie tych opakowań byłoby przygotowaniem do ponownego użycia w rozumieniu ustawy o odpadach. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy o odpadach przygotowaniem do ponownego użycia jest odzysk polegający na sprawdzeniu, czyszczeniu lub naprawie, w ramach którego produkty lub części produktów, które wcześniej stały się odpadami, są przygotowywane do tego, aby mogły być ponownie wykorzystywane bez jakichkolwiek innych czynności wstępnego przetwarzania. Strona sama jednak wskazała w odwołaniu, że przy obliczaniu osiągniętych poziomów odzysku odpadów opakowaniowych, do odzysku zaliczane są procesy odzysku R1-R9. Należy wskazać, że zgodnie z ustawą o odpadach odzysk to jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce. Natomiast w przedmiotowej sprawie, mycie zebranych opakowań, czyli przygotowanie do ponownego użycia jako proces odzysku, jest klasyfikowane jako proces R12, czyli wymiana odpadów w celu poddania ich któremukolwiek z procesów wymienionych w pozycji R1-R11. Tak więc art. 21 ust. 1 u.g.o.o.o. nie mógł mieć zastosowania w tej sprawie, bowiem proces odzysku R12 nie zalicza się do procesów odzysku od R1 do R9.

Organ stwierdził, że zarówno przyporządkowanie zebranych opakowań jako opakowań wielokrotnego użytku - jak wynika z obowiązujących przepisów prawa, jak i przyporządkowanie zebranych opakowań do odpadów opakowaniowych - jak uważa strona, nie wskazuje, że strona przy obliczaniu osiągniętych poziomów odzysku odpadów opakowaniowych powinna i mogła wziąć pod uwagę masę zebranych opakowań wielokrotnego użytku. Zatem bezspornym jest, że organ I instancji, przy wydawaniu przedmiotowej decyzji, nie powinien brać pod uwagę okoliczności na które wskazywała spółka, tj. że strona poprzez wielokrotne zbieranie tych samych opakowań zapewnia odzysk odpadów opakowaniowych, a także, że strona uzyskuje wymagane poziomy odzysku odpadów opakowaniowych, bowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że spółka nie uzyskuje wymaganych poziomów odzysku. Strona także sama wskazała, że nie jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność w zakresie recyklingu i innych niż recykling procesów odzysku (zob. pismo z dnia 14 września 2016 r.). Odbieranie bowiem przez nią opakowań wielokrotnego użytku nie jest działaniem na odpadach, a więc nie powoduje odzysku odpadów, a zapobiega ich powstawaniu (art. 3 ust. 1 pkt, art. 17 pkt 1 oraz art. 18 ust. 1 ustawy o odpadach). Organ podkreślił, iż opakowanie wielokrotnego użytku po kilku cyklach stanie się odpadem. Dopiero wtedy powinno być poddane odzyskowi. Fakt, że strona wielokrotnie wykorzystała opakowania w zakresie wprowadzonych przez siebie do obrotu produktów w opakowaniach nie oznacza, iż opakowania te nie zostały po raz pierwszy wprowadzone do obrotu i muszą podlegać rozliczeniu na podstawie ustawy, gdyż w którymś momencie po kilku cyklach staną się odpadami. W takim razie strona powinna za te opakowania ponieść koszty gospodarowania tymi odpadami albo bezpośrednio poprzez finasowanie odzysku albo poprzez zapłatę opłaty produktowej zgodnie z zasadą zanieczyszczający płaci. Okoliczność że strona wykorzystywała w swojej działalności opakowania wielokrotnego użytku zmniejszała jej zobowiązania z tytułu ustawy, gdyż wprowadzenie takich opakowań podlega ustawie tylko w zakresie pierwszego udostępnienia, a nie jak chciałaby strona w ogóle (zob. w szczególności oparte na tym błędnym stanowisku wyjaśnienia strony zawarte w jej oświadczeniu z dnia 12 lipca 2016 r., str. 1094 akt kontrolnych). W niniejszej sprawie nie ulega także wątpliwości, iż Marszałek Województwa ustalając ilość opakowań wprowadzonych do obrotu w 2015 r. wziął tylko pod uwagę opakowania udostępnione przez stronę po raz pierwszy w tym roku. Powyższe wynika także z pisma strony z dnia 14 września 2016 r., gdzie strona wskazuje ilości ogólnie wprowadzonych opakowań oraz ilości po raz pierwszy wprowadzonych opakowań. Biorąc pod uwagę wszystkie opakowania udostępnione w 2015 r., jej zobowiązanie z tytułu ustawy byłoby wielokrotnie większe.

W toku prowadzonego postępowania odwoławczego Główny Inspektor Ochrony Środowiska stwierdził, że Marszałek Województwa [...] określił w sposób nieprawidłowy wysokość zaległości strony z tytułu opłaty produktowej za rok 2015. Wprawdzie z akt postępowania wynika, iż strona wskazała, że w 2015 r. wprowadziła opakowań ogółem, a zatem wydała z magazynu, w ilości: opakowania z tworzywa sztucznego (skrzynka + folia) 1 872 010,9 kg, opakowania ze stali (kapsle+keg) 106 905,52 kg, opakowania z papieru i tektury (etykiety + karton) 25 597,64 kg, opakowania ze szkła (butelki) 4 912 283 kg, w związku ze sprzedażą przez stronę piwa (zob. str. 2 pisma z dnia 14.09.2016 r.). Strona jednak w toku postępowania odwoławczego pismem z dnia 4 grudnia 2020 r. przedstawiła dowody, które zdaniem GIOŚ mają wpływ na ostateczną masę opakowań wprowadzonych do obrotu wraz z produktem przez stronę w 2015 r. Organ przedstawił w decyzji szczegółowe dane dotyczące ustalonej masy opakowań poszczególnych rodzajów oraz sposób wyliczenia przedmiotowej opłaty. Łączna zaległość z tytułu opłaty produktowej za 2015 r. została ustalona w wysokości 1 000 340 zł. Podstawę prawną tej zaległości stanowił art. 37 ust. 1 w zw. z 34 ust. 2 u.g.o.o.o.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka B. sp. z o.o. z siedzibą w D., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i podnosząc zarzuty naruszenia:

I. przepisów prawa procesowego mogących mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie skarżącej, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań poprzez:

a) wyznaczenie stronie jedynie 7 dni na ustosunkowanie się do zebranego materiału dowodowego w sprawie prowadzonej przez organy od 2016 r., a nadto wydanie decyzji z pominięciem stanowiska skarżącej zgłoszonego w piśmie z dnia 10 stycznia 2023 r. (złożonym w wyznaczonym przez organ terminie 7 dni);

b) powyższe naruszenie uniemożliwiło skarżącej zapoznanie się z aktami sprawy i zgłoszeniem dowodów mających istotny wpływ na wynik postępowania, a wyznaczenie stronie 7 dniowego terminu należy uznać za jedynie pozorną realizację zasady wskazanej w art. 10 k.p.a.;

2) art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, a tym samym naruszenie zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej oraz zasady działania w sposób pogłębiający zaufanie do organów państwa oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co skutkowało: nieprawidłowym ustaleniem ilości opakowań posiadanych przez B. sp. z o.o., zaniechaniem ustalenia ilości opakowań zwróconych przez kontrahentów spółki i ilości opakowań wprowadzanych na rynek drugi i kolejny raz, nieprawidłowym ustaleniem ilości opakowań wprowadzonych przez B. sp. z o.o. do obrotu po raz pierwszy a w konsekwencji nieprawidłowym wyliczeniem wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej za rok 2015;

3) art.15 k.p.a. przez nierozpoznanie przez organ spawy, a tym samym naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, a w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, skutkującym jej nieważnością;

4) art. 15 i 136 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ II instancji przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego i oparcie się w tym zakresie jedynie na wyliczeniach skarżącej, które miały obrazować skale naruszenia postępowania przez organ I instancji, co skutkowało pozbawieniem skarżącej uprawnienia do dwukrotnego, całościowego i wyczerpującego zweryfikowania sprawy w toku postępowania administracyjnego;

II. prawa materialnego, tj.:

5) art. 34 ust. 3 w zw. z art. 23 ust. 1 i 2 oraz art. 8 pkt 9, 21 oraz 24 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. z 2013 r. poz. 888, dalej: u.g.o.o.o.) poprzez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie mas opakowań podlegających opłacie;

6) art. 11 ust. 3 u.g.o.o.o. poprzez ich niezastosowanie i pominięcie celu ustawy jakim jest zapobieganie negatywnemu wpływowi opakowań i odpadów opakowaniowych na środowisko poprzez zwiększenie wielokrotnego użytku opakowań;

7) art. 17 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.o.o.o. poprzez ich błędną wykładnię, co skutkowało uznaniem, że skarżąca nie może być uznana za podmiot zapewniający odzysk odpadów opakowaniowych samodzielnie,

8) art. 15 dyrektywy 94/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych z dnia 20 grudnia 1994 r. Dz.U. Urz. EU nr 365) w związku z art. 34 ust. 2 u.g.o.o.o. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zakresem regulacji przepisu art. 34 ust 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi objęte jest nałożenie opłaty produktowej z tytułu wprowadzenia opakowań wielokrotnego użytku, pomimo że zgodnie z art. 15 dyrektywy celem regulacji dotyczącej nałożenia instrumentu ekonomicznego" tj. opłaty produktowej w prawie krajowym było nałożenie opłaty jedynie w celu realizacji zasady "zanieczyszczający płaci".

W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2017 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że prawomocny wyrok w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 254/21 został doręczony organowi w dniu 6 marca 2022 r., a pismo wyznaczające skarżącej termin na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań spółka odebrała w styczniu 2023 r. Pismem z dnia 10 stycznia 2023 r. strona wniosła o wydłużenie tego terminu z uwagi na konieczność zapoznania się z dowodami w sprawie. W aktach sprawy przekazanych do Sądu wraz ze skargą nie było płyty CD, a która była składana organowi I instancji w trakcie trwania kontroli. Tym samym, aby strona mogła wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów, konieczne było w pierwszej kolejności zapoznanie się z aktami sprawy. Nie ulega wątpliwości, że w tak krótkim terminie wyznaczonym przez organ, strona nie ma realnej możliwości zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w aktach sprawy, a tym bardziej wypowiedzenia się co do dowodów zgromadzonych w sprawie. Organ, nie czekając na odpowiedź skarżącej, przed upływem terminu wyznaczonego skarżącej przez organ, w dniu 11 stycznia 2023 r. wydał decyzję. Trudno uznać, aby organ uwzględnił stanowisko spółki, skoro pismo spółki wpłynęło do organu w dniu 11 stycznia 2023 r. i 2 godziny później organ wydał decyzję zawierającą wyliczenia i obszerne uzasadnienie. W piśmie tym skarżąca wnosiła o uzupełnienie postępowania dowodowego i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków K. F., W. M. oraz M. J. m.in. na okoliczność zasad wprowadzania opakowań wielokrotnego użytku do obrotu, sposobu wyliczenia stanów magazynowych spółki, sposobu wyliczenia ilości opakowań wprowadzonych na rynek pierwszy i kolejny raz, zasad sporządzania protokołów stłuczki, a nadto, że ilość sprzedanego w 2015 r. piwa czy zakupu opakowań nie odzwierciedlają wprowadzonych opakowań na rynek po raz pierwszy. Pozwoliłoby to na wyjaśnienie organowi, że dokonywanie wyliczeń z pominięciem zwrotów opakowań czy z pominięciem stanów magazynów wyrobów gotowych jest błędne. Powyższe naruszenie miało niewątpliwe wpływ na wynik sprawy bowiem w decyzji z dnia 11 stycznia 2023 r. GIOŚ wskazał, że przy dokonaniu wyliczeń nie wziął pod uwagę danych dotyczących zwrotów opakowań, czyli pominął okoliczność, która ma ogromne znaczenie. Konsekwencją naruszenia przez organ art. 10 k.p.a. było uniemożliwienie uzupełnienia przez stronę postępowania dowodowego.

Spółka podniosła, że posiadanie opakowań w magazynach nie jest równoznaczne z wprowadzeniem ich na rynek krajowy. Obowiązek recyklingu i odzysku w ogóle nie powstał w tym zakresie, co powoduje, że opłata produktowa jest wyliczona w oparciu o błędne założenia. Ponadto, organ nie ustalił, w jakiej dacie nastąpiło wprowadzenie opakowań na rynek w przypadku, gdy produkt w opakowaniu był wydawany z jednego magazynu skarżącej do innego magazynu (transport między magazynami różnych zakładów produkcyjnych). Uzasadnienie decyzji organu nie odpowiadana na kluczowe pytanie, tj. w jakiej dacie nastąpiło wprowadzenie opakowań na rynek, jeżeli do wydania produktu dochodzi pomiędzy magazynami spółki. Przy takim założeniu, logiczne jest, że wartości te nie będą odzwierciedlać faktycznych ilości wprowadzenia produktu w opakowaniu do obrotu. Ponadto, organ wskazał, że takie założenie jest możliwe jeśli brak jest dowodów przeciwnych. W ocenie spółki organ dysponował dowodami pozwalającymi na ustalenie tych danych. Ma to kluczowe znaczenie w kontekście ustalenia ilości wprowadzonych do obrotu opakowań po raz pierwszy.

Organ dopuścił się także naruszenia art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co skutkowało: nieprawidłowym ustaleniem ilości opakowań posiadanych przez B. sp. z o.o., nieprawidłowym ustaleniem ilości opakowań wprowadzonych przez B. sp. z o.o. do obrotu.

W ocenie strony skarżącej, uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest w zasadzie uzasadnieniem decyzji z [...] stycznia 2021 r. z tą tylko różnicą, że w końcowej jej części organ dokonuje swoich wyliczeń. Organ wskazał ponadto, że Marszałek Województwa nie naruszył wskazanych przepisy postępowania, pomimo że decyzję tę uchylił.

W ocenie skarżącej wyliczenia dokonane przez organ II instancji są błędne. Przykładowo, do wyliczenia opakowań ze szkła organ przyjął, że w 2015 r. wprowadzono do obrotu m.in. zakupione w 2015 r. butelki w ilości 6.150.144 szt. Przyjęcie takiej wartości jest niewłaściwe, gdyż nie jest możliwe, aby opakowania zakupione np. 30 grudnia 2015 r. były wprowadzone do obrotu czy nawet dostarczone do spółki. Wyliczenia organu opierały się na wartości zakupionych butelek w 2015 r. co jak wskazano wyżej już jest błędne bowiem powinno opierać się na ilości dostarczonych w 2015 r. do spółki butelek. Następnie do tej wartości organ dodał stany remanentowe na koniec 2014 r. i odjął stany remanentowe na koniec 2015 r. Jednak te stany remanentowe dotyczyły tylko i wyłącznie pustych opakowań, nie obejmowały stanów remanentowych magazynów z rozlanym już do butelek piwem (co obrazują spisy z natury). Spisy są sporządzane we wszystkich fazach produkcji piwa i obejmują też magazyn wyrobów gotowych.

Poszukiwanie wszelkich dostępnych informacji na temat masy opakowań jest nakazane przez ustawodawcę. Stwierdzenie dopiero bowiem braku takich danych uprawnia organ do szacunkowego ustalenia informacji o masie opakowań, co jest niezwykle istotne z uwagi na fakt, że opłata produktowa oblicza jest w oparciu o masy opakowań wprowadzone do obrotu w danym roku. Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, nie dokonał żadnej analizy załączonych dokumentów, co wynika z lektury uzasadnienia decyzji.

Organ nie uwzględnił specyfiki branży piwowarskiej, a w szczególności podjętych przez skarżącą działań mających na celu ochronę środowiska. Organ w ogóle nie uwzględnił i tym samym nie wskazał, ile z wprowadzonych opakowań na rynek było opakowaniami wprowadzonymi drugi i kolejny raz. W samym 2015 r. skarżąca odebrała od kontrahentów 11.792.793 szt. butelek, 751.244 szt. skrzynek, 6.556 szt. beczek KRG. W ocenie spółki, na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 u.o.g.o.o.o. organ ustalił opłatę produktową z pominięciem okoliczności niniejszej sprawy tj., że skarżąca spółka korzysta z opakowań wielokrotnego użytku. Skoro zatem skarżąca wprowadzała opakowania wielokrotnego użytku, których cykl życia wynosił ok. 20 razy, to nie można od każdego wprowadzenia tej samej butelki naliczyć opłaty produktowej. Odzwierciedleniem powyższego naruszenia były błędnie wyliczone masy opakowań, od których organ naliczył opłatę produktową w zakresie szkła i tworzyw sztucznych. Obowiązkowi w zakresie opłaty produktowej podlegają opakowania, które po raz pierwszy wprowadzane są na rynek krajowy. Nie ma on natomiast zastosowania w odniesieniu do opakowań powtórnie używanych, w tym wypadku zwrotnych.

Organ naruszył art. 17 ust. 1,2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.o.o.o. poprzez ich błędną wykładnię, co skutkowało uznaniem, że skarżąca nie może być uznana za podmiot zapewniający odzysk odpadów opakowaniowych samodzielnie. Ustawodawca dopuszcza, aby przedsiębiorca realizował obowiązek samodzielnie poprzez poddanie odzyskowi lub recyklingowi odpady opakowaniowe lub poużytkowe, zebrane poprzez zorganizowaną przez siebie sieć selektywnego zbierania (nie wytworzone przez siebie). Organ jednak ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że skarżąca nie odzyskuje odpadów. Jednak art. 12 stanowi, że odpady z opakowań wielokrotnego użytku poddaje się odzyskowi w warunkach pozwalających na spełnienie wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy. Odzysk to zatem wszelkie działania, nie stwarzające zagrożenia dla życia ludzi lub dla środowiska, polegające na wykorzystaniu odpadów w całości lub w części, lub prowadzące do odzyskania z odpadów substancji, materiałów lub energii i ich wykorzystania. Producent może zatem prowadzić odzysk swoich opakowań przez organizowanie punktów zbiórki zużytych opakowań (w każdym sklepie jest taki punkt, który przyjmuje na wymianę lub przy użyciu kaucji puste opakowania). Zatem skarżąca, wprowadzając swoje produkty w opakowaniach zwrotnych, prowadzi samodzielnie odzysk opakowań. Jest to naturalnie wpisane w działalność skarżącej. Żadna organizacja odzysku nie organizuje browarom zbierania pustych opakowań w celu ich przygotowania do ponownego użycia. Przepis zatem wskazuje kto faktycznie prowadzi odzysk, czyli istotne jest, kto fizycznie zbiera opakowania oraz dokonuje procesów odzysku opisanych w Załączniku nr 1 do ustawy o odpadach. Art. 18 ustawy o odpadach stanowi, że odpady, których powstaniu nie udało się zapobiec, posiadacz odpadów w pierwszej kolejności jest obowiązany poddać odzyskowi. Przepis w ust. 3 wskazuje, że odzysk polega w pierwszej kolejności na przygotowaniu odpadów przez ich posiadacza do ponownego użycia lub poddaniu recyklingowi, a jeżeli nie jest to możliwe z przyczyn technologicznych lub nie jest uzasadnione z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych - poddaniu innym procesom odzysku. Tych okoliczności organ administracji nie uwzględnił w swojej decyzji. Skoro bowiem spółka uzyskuje poziomy odzysku i recyklingu przewidziane w ustawie, to nie ma podstaw do nałożenia na nią obowiązku zapłaty opłaty produktowej.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że dla zaistnienia obowiązku zapłaty opłaty produktowej istotny jest sam fakt wydania produktów w opakowaniach. Bez znaczenia pozostaje jakiego rodzaju jest to opakowanie, i czy jest to opakowanie wielokrotnego użytku, co pozostaje w sprzeczności z celem regulacji. Skoro założeniem dyrektywy 94/62/WE było ograniczenie wprowadzenia do środowiska opakowań lub zapewnienie ich przetwarzania. Przedsiębiorca prowadząc organizację zbiórki opakowań wielokrotnego użytku prowadzi samodzielny odzysk odpadów opakowaniowych, czyli przez wielokrotne używanie opakowań nie wprowadza do środowiska odpadów. W innym przypadku stosowanie opakowań wielokrotnego użytku, z punktu widzenia przedsiębiorcy, nie ma racji bytu skoro za tą samą butelkę musi zapłacić kilka razy. Tym bardziej, o czym wspomniano wcześniej, taka butelka jest grubsza, a co za tym idzie cięższa więc opłata jest wyższa.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ podkreślił, że okoliczność, że strona wykorzystywała w swojej działalności opakowania wielokrotnego użytku, zmniejszała jej zobowiązania z tytułu ustawy, gdyż wprowadzenie takich opakowań podlega ustawie tylko w zakresie pierwszego udostępnienia, a nie - jak chciałaby strona - w ogóle. Dane, które GIOŚ wziął pod uwagę wyliczając masy wprowadzonych opakowań, przedstawione zostały na str. 27-30 decyzji z dnia 11 stycznia 2023 r. Dane te pochodzą zarówno z materiału dowodowego zebranego przez Marszałka Województwa [...], jak i z ww. danych przekazanych przez stronę.

W zakresie zarzutów dotyczących naruszenia k.p.a. organ stwierdził, że skarżąca zapoznała się już wcześniej z materiałem dowodowym dnia 27 listopada 2020 r. w siedzibie GIOŚ (str. 1183-1192 akt). Pismem z dnia 4 grudnia 2020 r. strona doręczyła wnioski dowodowe. Główny Inspektor Ochrony Środowiska został zobowiązany przez Sąd do ponownego rozpatrzenia sprawy i w toku postępowania odwoławczego pismem z dnia 15 grudnia 2022 r., na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., zawiadomił stronę o zakończeniu zbierania materiałów dowodowych oraz poinformował ją, że w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia ma ona prawo do zapoznania się z materiałami dotyczącymi sprawy oraz do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. Organ podkreślił, że strona już wielokrotnie podczas prowadzonego postępowania (m.in. pismami z dnia: 9 sierpnia 2017 r., 1 lutego 2017 r., 27 listopada 2020 r. oraz 10 stycznia 2023 r.) składała stosowne wnioski o przedłużenie postępowania oraz kilkukrotnie zapoznawała się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym dotyczącym określenia dla wysokości opłaty produktowej za 2014 r. oraz za 2015 r. - dnia 17 września 2020 r., dnia 27 listopada 2020 r. oraz dnia 12 sierpnia 2022 r. Materiał dowodowy nie uległ rozszerzeniu w porównaniu do postępowania GIOŚ zakończonego decyzją z dnia 15 stycznia 2021 r. Materiał ten zawierał również dokumenty przekazane przez stronę przy piśmie z dnia 4 grudnia 2020 r., które - zgodnie z wyrokiem Sądu - GIOŚ był zobowiązany rozpatrzeć. Nie można uznać, że strona nie znała materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz że uzupełnienie postępowania dowodowego i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków miałoby wpływ na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniu strony, GIOŚ nie uznał, że liczba sprzedanego w 2015 r. piwa czy zakupu opakowań odzwierciedla liczbę wprowadzonych opakowań po raz pierwszy. Organ II instancji wykonał bardzo dużo wyliczeń na podstawie obszernych akt postępowania zebranych przez Marszałka oraz na podstawie danych przekazanych przez stronę przy piśmie z dnia 4 grudnia 2020 r. Wyniki szczegółowych wyliczeń zostały przedstawione w decyzji GIOŚ z 11 stycznia 2023 r. na stronach 27-30.

W ocenie organu, na wynik wyliczeń nie mają również wpływu dowody przesłane przez stronę w skardze z dnia 27 lutego 2023 r. (oznaczone jako załączniki 3-7). Przy obliczaniu opakowań ze szkła (butelki szklane) oraz opakowań z tworzywa sztucznego (skrzynki) wzięto pod uwagę wyłącznie opakowania wprowadzone wraz z produktem po raz pierwszy, z uwagi na fakt, że są to opakowania wielokrotnego użytku. W związku z tym, że strona nie prowadziła ewidencji, powyższe wartości (dot. butelek szklanych oraz skrzynek z tworzywa sztucznego) należało oszacować. Przy wykonywaniu ww. obliczeń GIOŚ nie wziął pod uwagę danych dotyczących zwrotów opakowań. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zbieranie ww. opakowań przez stronę nie należy traktować jako samodzielnego prowadzenia odzysku. Organ nie wziął pod uwagę - jako liczby opakowań wprowadzonych po raz pierwszy - liczby kupionych opakowań butelek (czyli 6 150 144 szt.). By oszacować ww. wartości organ II instancji przyjął, że należy do stanu remanentowego z końca 2014 r. dodać liczbę zakupionych opakowań i od tego odjąć stan remanentowy z końca 2015 r. Wynikiem powyższego działania była liczba 5 934 927 szt., czyli organ przyjął najbardziej sprawiedliwy z możliwych sposobów oszacowania ww. wartości. Dlatego organ przy obliczaniu opłaty produktowej nie wziął pod uwagę ogólnej liczby wprowadzonych opakowań (sprzedanych butelek), ale oszacowaną ww. sposobem liczbę. Organ od powyższej wartości nie mógł odjąć liczby zwróconych butelek w 2015 r. (ok. 11,8 min szt.), ponieważ w ten sposób strona uniknęłaby w ogóle obowiązku zapewnienia odzysku ww. opakowań, a jak wyżej wspomniano strona powinna "rozliczać się" z liczby wprowadzonych opakowań po raz pierwszy.

W piśmie procesowym z dnia 31 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej spółki podtrzymał stanowisko spółki w sprawie. Wskazał, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że dokument w postaci arkuszy spisu z natury, obrazujących stany magazynów wyrobów gotowych, nie miałby wpływu na wynik sprawy. Pozostaje to w sprzeczności z wyjaśnieniami organu w zakresie sposobu wyliczenia ilości opakowań wprowadzonych na rynek po raz pierwszy, tj. stany remanentowe z 2014 r., plus liczba zakupionych opakowań, minus stany remanentowe w 2015 r. Przypomnieć należy, że w 2013-2015 r. działalność spółki była zlokalizowana w [...], [...], [...], [...] oraz w [...]. Skoro przepis art. 9 ust. 3 u.g.o.o.o. wskazuje, że ciężar udowodnienia, że wprowadzenie do obrotu opakowań lub produktów w opakowaniach nie nastąpiło albo nastąpiło w innym dniu niż określony w ust. 1 (wydania z magazynu albo przekazania osobie trzeciej, w przypadku opakowań i produktów w opakowaniach wytworzonych na terytorium kraju), spoczywa na wprowadzającym je do obrotu przedsiębiorcy, to skarżąca miała prawo i obowiązek przedstawić wszelkie dowody, które pozwoliłyby jej zrealizować ten obowiązek.

Zadaniem organu było w pierwszej kolejności zebranie tych danych, w tym danych o wszystkich stanach magazynowych spółki. Dokonanie ponownej analizy sprawy to także rozpoznanie tych zarzutów i wątpliwości, które zgłaszała skarżąca już w zastrzeżeniach do zaleceń pokontrolnych organu I instancji, czy w skardze od decyzji z 2021 r., a które do chwili obecnej organ nie rozważył, tj. w jakiej dacie nastąpiło wprowadzenie opakowań na rynek, biorąc pod uwagę specyfikę działalności skarżącej (produkt w opakowaniu był wydawany z jednego magazynu skarżącej do innego magazynu). Organ zaniechał ponadto zbadania sprawy, skoro nie ustalił stanów magazynów wyrobów gotowych, a swoje wyliczenia oparł na podstawie stanów magazynów opakowań pustych. Organ zaniechał ustalenia ilości opakowań znajdujących się w magazynach wyrobów gotowych, pomimo wiedzy o istnieniu takich magazynów i pomimo wskazywania przez skarżącą wątpliwości w tym zakresie.

W ocenie strony skarżącej, wydanie butelek z magazynu wyrobów gotowych do innego magazynu wyrobów gotowych (w innej lokalizacji, miejscowości), nie może być uznawane za wprowadzenie do obrotu. Spółka w tym przypadku nie udostępnia nikomu tych opakowań, tylko w ramach swoich struktur, z powodów organizacyjnych, przewozi z jednego magazynu do drugiego. Oczywiście finalnie celem jest dystrybucja tych produktów w opakowaniach, ale zanim produkt w opakowaniu (piwo w butelkach, a butelki w plastikowych skrzynkach lub piwo w metalowych beczkach KEG) nie zostanie udostępniony w celu używania lub dystrybucji, czyli nie opuści magazynu wyrobów gotowych w tym konkretnym celu, nie można mówić o wprowadzeniu do obrotu. Tym samym, istotne było ustalenie nie tylko stanów magazynowych pustych opakowań, ale ilości opakowań z już rozlanym piwem, które na koniec 2015 r. znajdowały się w magazynach spółki.

Pełnomocnik spółki podkreślił, że posiadanie opakowań w magazynach nie jest równoznaczne z wprowadzeniem ich na rynek krajowy. Należy przyjąć, że obowiązek recyklingu i odzysku w ogóle nie powstał w zakresie tych opakowań, które na koniec 2015 r. znajdowały się w magazynie wyrobów gotowych, a to prowadzi do wniosku, że opłata produktowa jest wyliczona w oparciu o błędne założenia i dane. Dokumenty załączone do skargi, które obrazują stany magazynowe wyrobów gotowych, dotyczyły działalność w kilku lokalizacjach, pochodzące sprzed ponad 8 lat znajdowały się w archiwum, które mieściło się zarówno w [...], jak i [...]. Ponadto, pracownik spółki, który przygotowywał dokumenty, który nie jest specjalistą odkrył, że w wyliczeniach w ogóle nie wzięto pod uwagę stanów w magazynach wyrobów gotowych, co niewątpliwie miało wpływ na ustaloną przez organ wysokość opłaty. Skarżąca do tej pory do akt złożyła wyszczególnione w tym piśmie arkusze spisu z natury, lecz żaden z tych dokumentów nie przedstawia stanów magazynów wyrobów gotowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2023, poz. 259 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy wskazać, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. z 2020 r. poz. 1114 ze zm., dalej jako "ustawa") w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021 r. Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2151) do opłat produktowych oraz wpływów z opłat produktowych należnych do dnia 31 grudnia 2021 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie zasadny jest zarzut skargi naruszenia przez organ II instancji art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z pominięciem stanowiska skarżącej spółki zgłoszonego w piśmie z dnia 10 stycznia 2023 r. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 15 grudnia 2022 r. organ II instancji na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. zawiadomił spółkę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie i możliwości wypowiedzenia się przez stronę co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od otrzymania tego zawiadomienia. Zawiadomienie to zostało doręczone spółce w dniu 3 stycznia 2023 r. W ostatnim dniu wyznaczonego terminu, tj. 10 stycznia 2023 r. spółka wniosła pismo procesowe, żądając udostępnienia jej akt sprawy i zakreślenia 30-dniowego terminu na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W piśmie tym spółka wniosła o uzupełnienie postępowania dowodowego oraz przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków na okoliczność m.in. sposobu wyliczenia ilości opakowań wprowadzonych na rynek po raz pierwszy i kolejny raz. Pismo to wpłynęło do organu w dniu 11 stycznia 2023 r. i w tym samym dniu organ wydał zaskarżoną decyzję. Organ nie ustosunkował się do treści pisma spółki z dnia 10 stycznia 2023 r. w uzasadnieniu decyzji, lecz w dodatkowym piśmie z dnia 30 stycznia 2023 r., doręczonym spółce już po jej wydaniu. Zatem organ wydał decyzję, pomimo zakreślenia stronie terminu na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, nie czekając aż strona skorzysta z tego uprawnienia procesowego. W ocenie Sądu, to uchybienie organu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ strona wskazała na nowe okoliczności faktyczne i złożyła wniosek o przeprowadzenie dodatkowych dowodów na te okoliczności, które mogły mieć znaczenie dla ustalenia wysokości przedmiotowej zaległości z tytułu opłaty produktowej za 2015 r. Spółka wskazała, że sama ilość zakupionych w danym roku opakowań nie obrazuje jeszcze, ile z tych opakowań zostało faktycznie wprowadzonych do obrotu. W piśmie tym wskazano, m.in. że znaczna część opakowań zakupiona w związku z planowanymi nowymi inwestycjami, które organ uwzględnił w swoich wyliczeniach nie została wprowadzana do obrotu i zalegała w magazynach z uwagi na to, że realizacja planów inwestycyjnych nie nastąpiła. Okoliczności te mogły mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, dlatego w tej sprawie Sąd stwierdził naruszenie przez organ odwoławczy art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez oczekiwania na stanowisko strony, co dawało podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dodać należy, iż przepis art. 9 ust. 1 ustawy wymienia sytuacje, w jakich uznaje się, że nastąpiło wprowadzenie do obrotu opakowań lub produktów w opakowaniach. Z art. 9 ust. 3 ustawy wynika natomiast, że Ciężar udowodnienia, że wprowadzenie do obrotu opakowań lub produktów w opakowaniach nie nastąpiło albo nastąpiło w innym dniu niż określony w ust. 1, spoczywa na wprowadzającym je do obrotu przedsiębiorcy. Wobec takiej regulacji ustawowej skarżąca spółka miała prawo w ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym przedstawić dodatkowe dowody, które pozwoliłyby dokładniej wyjaśnić stan faktyczny sprawy i świadczyłyby na jej korzyść.

Nie jest natomiast zasadny zarzut skargi naruszenia przez organ II instancji art. 10 § 1 k.p.a. w zakresie, w jakim organ wyznaczył spółce termin 7 dni na zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Akta sprawy zostały zwrócone organowi II instancji przez Sąd w dniu 7 marca 2022 r. Kilkukrotnie strona była informowana o przesunięciu terminu załatwienia sprawy, ostatnio pismem organu z dnia 25 sierpnia 2022 r. o przesunięciu terminu do dnia 30 grudnia 2022 r. Był to długi okres, w którym na spółka miała możliwość w dowolnym momencie zapoznania się z aktami sprawy, zwłaszcza, że organ II instancji nie przeprowadzał dodatkowego postępowania wyjaśniającego w sprawie, lecz oparł się na dokumentach znajdujących się już w aktach sprawy.

Za uzasadnione Sąd uznał zarzuty skargi naruszenia przez organ odwoławczy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i dokonanie niepełnych ustaleń faktycznych w sprawie, co mogło mieć wpływ na ustalenie wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy masę opakowań wprowadzonych do obrotu wraz z produktami ustala się w oparciu o ewidencję, o której mowa w art. 22 ust. 1. W myśl art. 23 ust. 2 ustawy w przypadku gdy wprowadzający produkty w opakowaniach nie prowadzi ewidencji, o której mowa w art. 22 ust. 1, albo prowadzi ją nierzetelnie, informacje o masie opakowań, w których wprowadził on do obrotu produkty, marszałek województwa lub wojewódzki inspektor ochrony środowiska ustalają na podstawie wszelkich dostępnych informacji, a w razie ich braku - szacunkowo. Organ II instancji dokonał ustaleń dotyczących ilości opakowań, które spółka wprowadziła do obrotu w oparciu o dokumenty i wyliczenia przedstawione przez spółkę wraz z wnioskiem dowodowym z dnia 4 grudnia 2020 r., przy którym przedstawiono m.in. rozliczenie ilości butelek oraz skrzynek wprowadzonych po raz pierwszy do obrotu na podstawie remanentów w 2015 r. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wskazuje, aby organ podjął własne, dodatkowe ustalenia dotyczące ilości wprowadzonych do obrotu opakowań w 2015 r. Strona skarżąca zasadnie podniosła, że organ nie ustalił stanów magazynów wyrobów gotowych, a swoje wyliczenia oparł wyłącznie na podstawie stanów magazynów opakowań pustych. W myśl art. 23 ust. 1 ustawy organ ma ustalić masę opakowań wprowadzonych do obrotu wraz z produktami, a zatem konieczne jest ustalenie nie tyle ilości opakowań zakupionych w danym roku, co ilości opakowań wprowadzonych wraz z produktem do obrotu. Istotne w sprawie było więc ustalenie nie tyle stanów magazynowych pustych opakowań, ale ilości opakowań z już rozlanym piwem, które w 2015 r. zostały wprowadzone do obrotu. Poza tym - zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy - wprowadzenie do obrotu opakowań lub produktów w opakowaniach następuje w dniu ich wydania z magazynu albo przekazania osobie trzeciej, w przypadku opakowań i produktów w opakowaniach wytworzonych na terytorium kraju. Samo posiadanie opakowań w magazynach nie jest równoznaczne z wprowadzeniem ich do obrotu. Należy więc ustalić w oparciu o wszystkie dostępne informacje, jaka ilość opakowań poszczególnych rodzajów została wydana z magazynu spółki albo przekazana osobie trzeciej w 2015 r. celem wprowadzenia ich do obrotu. Organ nie uwzględnił ponadto okoliczności związanych z wydaniem produktów w opakowaniach z magazynu wyrobów gotowych do innego magazynu wyrobów gotowych spółki przed wprowadzeniem ich do dystrybucji. Organ powinien w tym zakresie dokonać ponownej, wszechstronnej analizy sprawy, a w razie konieczności zażądać od strony wyjaśnień i informacji. Organ powinien wziąć pod uwagę dokumenty załączone do skargi (spisy z natury), które obrazują stany magazynowe wyrobów gotowych, powinien ewentualnie rozważyć przesłuchanie świadków wskazanych w piśmie z dnia 10 stycznia 2023 r., jeżeli przyczyni się to do dokładniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. przez nierozpoznanie przez organ II instancji sprawy i wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, skutkującym jej nieważnością. Organ rozpoznał sprawę merytorycznie w II instancji, aczkolwiek nie dokonał pełnych ustaleń faktycznych, opierając się jedynie na wyliczeniach skarżącej spółki.

Zdaniem Sądu, nie zasługiwały natomiast na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa materialnego. W skardze zarzucono naruszenie art. 17 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy poprzez ich błędną wykładnię, co skutkowało uznaniem, że skarżąca nie może być uznana za podmiot zapewniający odzysk odpadów opakowaniowych samodzielnie. W myśl art. 17 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzający produkty w opakowaniach jest obowiązany zapewniać odzysk, w tym recykling odpadów opakowaniowych takiego samego rodzaju jak odpady opakowaniowe powstałe z tego samego rodzaju opakowań jak opakowania, w których wprowadził produkty, z uwzględnieniem art. 18. Wprowadzający produkty w opakowaniach wykonuje obowiązek, o którym mowa w ust. 1, samodzielnie albo za pośrednictwem organizacji odzysku opakowań, której zlecił jego wykonanie. Zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy wprowadzający produkty w opakowaniach może wykonywać obowiązek, o którym mowa w ust. 1, samodzielnie, jeżeli poddaje odzyskowi, w tym recyklingowi: 1) wyłącznie odpady opakowaniowe wytworzone przez siebie lub 2) odpady opakowaniowe zebrane od innych posiadaczy odpadów, takiego samego rodzaju i w takiej samej masie jak odpady opakowaniowe powstałe z wprowadzonych przez niego do obrotu produktów w opakowaniach.

Definicję opakowań wielokrotnego użytku zawiera art. 8 pkt 9 ustawy. Pod pojęciem tym rozumie się opakowanie posiadające właściwości fizyczne i charakterystykę pozwalające co najmniej na jego dwukrotne zastosowanie do tego samego celu, do którego opakowanie zostało pierwotnie przeznaczone, z pomocą lub bez pomocy wyrobów pomocniczych dostępnych na rynku umożliwiających powtórne wykorzystanie opakowania; opakowanie to staje się odpadem opakowaniowym z chwilą, gdy przestaje być wyrobem wielokrotnego użytku. Z przepisu tego wynika zatem, że nawet opakowanie wielokrotnego użytku staje się odpadem po jego zużyciu. Zgodnie z powołanym w skardze art. 12 ust. 1 ustawy odpady z opakowań wielokrotnego użytku: 1) poddaje się odzyskowi w warunkach pozwalających na spełnienie wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy; 2) powinny spełniać wymagania dla opakowań przydatnych do odzysku. Natomiast przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że opakowania przydatne do odzysku przez recykling - powinny być wytwarzane w sposób pozwalający na recykling określonego procentu masy materiału, z którego opakowanie zostało wykonane, zgodnie z przepisami odrębnymi. W ocenie Sądu, skoro przepisy ustawy wyraźnie przewidują sytuację wykorzystywania opakowań wielokrotnego użytku przez wprowadzającego produkty w opakowaniach do obrotu, to nie można uznać, że wykorzystywanie przez dany podmiot tego rodzaju opakowań stanowi samo w sobie ich odzysk. Odzysk tego rodzaju opakowań jest możliwy dopiero po tym jak staną się one odpadami, po ich zużyciu. Sąd podziela stanowisko organu, że fakt, że strona wielokrotnie wykorzystała te same opakowania (butelki) w zakresie wprowadzonych przez siebie do obrotu produktów w opakowaniach nie oznacza, iż opakowania te nie zostały po raz pierwszy wprowadzone do obrotu i muszą podlegać rozliczeniu na podstawie ustawy, gdyż w którymś momencie po kilkunastu cyklach użycia staną się odpadami. W takim razie strona powinna za te opakowania ponieść koszty gospodarowania odpadami albo bezpośrednio poprzez finasowanie odzysku albo poprzez zapłatę opłaty produktowej zgodnie z zasadą zanieczyszczający płaci. Organ prawidłowo uznał, że odbierane przez spółkę opakowania po piwie, zgodnie z art. 8 pkt 9 ustawy, są opakowaniami wielokrotnego użytku, a nie jak twierdzi spółka - odpadami opakowaniowymi. Natomiast mycie odebranych opakowań wielokrotnego użytku (butelek) i ich ponowne napełnianie należy traktować jako ponowne użycie opakowań, a nie rodzaj przetwarzania odpadów. Zatem niezasadne jest stanowisko spółki, że wykorzystując opakowania wielokrotnego użytku, prowadzi ona samodzielny recykling odpadów opakowaniowych w rozumieniu art. 17 ust. 1 i 2 ustawy. Odbieranie bowiem przez spółkę opakowań wielokrotnego użytku nie jest działaniem na odpadach, a więc nie powoduje odzysku odpadów, a zapobiega ich powstawaniu (art. 17 pkt 1 oraz art. 18 ust. 1 ustawy o odpadach). Główny Inspektor Ochrony Środowiska słusznie wielokrotnie podkreślił, że w przypadku opakowań wielokrotnego użytku wprowadzenie takich opakowań do obrotu podlega ustawie tylko w zakresie pierwszego wprowadzenia do obrotu. Zmniejsza to zobowiązanie strony z tytułu opłaty produktowej, lecz nie zwalnia strony całkowicie z tego obowiązku.

Zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy wprowadzający opakowania jest obowiązany wprowadzać do obrotu opakowania projektowane i wykonane w sposób umożliwiający: 1) ich wielokrotne użycie i późniejszy recykling albo 2) przynajmniej ich recykling, jeżeli nie jest możliwe ich wielokrotne użycie, albo 3) inną niż recykling formę ich odzysku, jeżeli nie jest możliwy ich recykling. Sąd nie podziela zarzutu skargi, iż organ naruszył ten przepis poprzez pominięcie celu ustawy, jakim jest zapobieganie negatywnemu wpływowi opakowań i odpadów opakowaniowych na środowisko poprzez zwiększenie wielokrotnego użytku opakowań. Należy pozytywnie ocenić działania skarżącej spółki polegające na wykorzystywaniu w prowadzonej działalności opakowań wielokrotnego użytku, lecz opakowania te po ich zużyciu staną się również odpadami, zatem ich jednokrotne wprowadzenie do obrotu rodzi obowiązek wskazany w art. 17 ust. 1 i art. 34 ust. 2 ustawy.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ art. 15 dyrektywy 94/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych z dnia 20 grudnia 1994 r. Dz.U. Urz. EU nr 365) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zakresem regulacji przepisu art. 34 ust. 2 ustawy objęte jest nałożenie opłaty produktowej z tytułu wprowadzenia opakowań wielokrotnego użytku, pomimo że zgodnie z art. 15 dyrektywy celem regulacji dotyczącej nałożenia instrumentu ekonomicznego, tj. opłaty produktowej w prawie krajowym było nałożenie opłaty jedynie w celu realizacji zasady "zanieczyszczający płaci". Jak już wskazano powyżej, wykorzystywanie w prowadzonej działalności gospodarczej opakowań wielokrotnego użytku, które finalnie staną się odpadami, nie zwalnia podmiotu prowadzącego działalność całkowicie z odpowiedzialności za zanieczyszczanie środowiska tego rodzaju odpadami.

W związku z powyższym nietrafny jest również zarzut skargi naruszenia przez organ art. 34 ust. 3 w zw. z art. 23 ust. 1 i 2 oraz art. 8 pkt 9, 21 i 24 ustawy poprzez ich błędne zastosowanie i zaliczenie do mas opakowań podlegających opłacie również opakowań wielokrotnie wprowadzonych do użytku. Jak podkreślił organ w odpowiedzi na skargę, przy obliczaniu opakowań ze szkła (butelki szklane) oraz opakowań z tworzywa sztucznego (skrzynki) wzięto pod uwagę wyłącznie opakowania wprowadzone wraz z produktem po raz pierwszy, z uwagi na fakt, że są to opakowania wielokrotnego użytku.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. i art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę, organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku oraz ponownie przeprowadzi postępowanie wyjaśniające, w tym ustosunkuje się do wniosków dowodowych zawartych w piśmie spółki z dnia 10 stycznia 2023 r., uwzględni dowody z dokumentów dołączonych do skargi z dnia 27 lutego 2023 r. oraz ponownie ustali masę opakowań wprowadzonych do obrotu przez spółkę w 2015 r. zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy. Spółka jest również obowiązana współdziałać z organem w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego tej sprawy.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (10 800 zł), wpis sądowy od skargi (10004 zł) i opłata od pełnomocnictwa (17 zł).