Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2500/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 par 4, art. 149 par 1 pkt 1 i 3, art. 149 par 1a, art. 149 par 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 21
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Dominika Daśko po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. Oddział W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 203/22 w sprawie ze skargi P. S. na bezczynność P. S.A. Oddział W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 21 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. S. (dalej także jako: skarżąca) na bezczynność Prezesa P. S.A. Oddział W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 21 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, w punkcie 1 wyroku z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 203/22 zobowiązał Prezesa P. S.A. Oddział W. do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 21 października 2021 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w punkcie 2 stwierdził, że bezczynność Prezesa P. S.A. Oddział W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w punkcie 3 przyznał od Prezesa P. S.A. Oddział W. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 500 złotych, a w punkcie 4 zasądził od Prezesa P. S.A. Oddział W. na rzecz skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Skarżąca wnioskiem z dnia 21 października 2021 r. zwróciła się do P. S.A. Oddział W. (dalej także jako: Spółka) o udostępnienie, w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego pisma, informacji publicznej, poprzez przesłanie na ww. adres kserokopii dokumentacji technicznej i prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i eksploatacji urządzeń infrastruktury przesyłowej w postaci linii elektroenergetycznej SN-15 KV średniego napięcia relacji G. na działkach ew. nr [...], [...] i [..] w miejscowości M., będących własnością skarżącej, w szczególności do przedłożenia wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i eksploatacji tych urządzeń na ww. działce oraz innych dokumentów techniczno-prawnych (protokołów odbiorów technicznych i przekazania do eksploatacji, protokołów zdawczo-odbiorczych, protokołów zdawczo-odbiorczych środków trwałych przekazania na rzecz ówczesnego państwowego przedsiębiorstwa przesyłowego, dzienników budów, decyzji wydanych przez ówczesne organy administracji publicznej, np. Urzędy Wojewódzkie, Burmistrzów Miast, Wojewódzkich Zarządów Rozbudowy Miast i Osiedli itp., ustalające miejsce i warunki realizacji budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych, decyzji zatwierdzających plan inwestycyjny w zakresie budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych wraz z planem realizacyjnym obejmującym część opisową i graficzną wybudowanych urządzeń przesyłowych, planów z mapkami itp.).

Natomiast w piśmie z dnia 14 marca 2022 r. skarżąca wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Spółki w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 21 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej i wniosła o stwierdzenie bezczynności Spółki w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 21 października 2021 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zobowiązanie Spółki do udzielenia informacji w zakresie i formie zgodnej z wnioskiem skarżącej z dnia 21 października 2021 r., w terminie 10 dni od uprawomocnienia się wydanego w sprawie wyroku, zasądzenie od Spółki na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 10 000 złotych (na podstawie art. 149 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), zasądzenie od Spółki na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów opłaty od skargi, kosztów dwukrotności zastępstwa procesowego oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, przeprowadzenie rozprawy również pod nieobecność skarżącej, jak i jej pełnomocnika oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że do dnia złożenia niniejszej skargi nie otrzymała żadnej odpowiedzi na jej wniosek z dnia 21 października 2021 r. Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 3 pkt 12 ustawy Prawo energetyczne przedsiębiorstwem energetycznym jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi. Natomiast podstawowym celem działalności Spółki jest wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucja i handel energią elektryczną, a więc zdaniem skarżącej należy uznać, że Spółka posiada status przedsiębiorstwa energetycznego działającego w oparciu o przepisy tej ustawy. Nie może budzić zatem wątpliwości, że w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej Spółka jako podmiot wykonujący zadania publiczne zobowiązana jest do udostępniania informacji publicznej. Ponadto, w ocenie skarżącej nie powinno także budzić wątpliwości zakwalifikowanie jej wniosku jako żądania udzielenia informacji publicznej, bowiem dotyczy on zasad funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym o prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych.

Skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie Spółka uchybiła terminowi wynikającemu z art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż w żaden sposób nie odniosła się do jej wniosku, całkowicie ignorując nałożoną na nią ustawą o dostępie do informacji publicznej powinność, nie zawiadamiając stron o odmowie udostępnienia informacji publicznej, jak i nie podając przyczyn tego stanu rzeczy. Skarżąca zwróciła uwagę na to, że analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że w sprawie nie podjęto żadnych czynności od dnia odbioru wniosku o udostępnienie informacji publicznej, tj. od dnia 26 października 2021 r.

Skarżąca wskazała także, że informacje będące przedmiotem jej wniosku są jej niezbędne do przedłożenia w innym toczącym się postępowaniu przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w sprawie zgodności z prawem budowy przez P. S. A. Oddział W. linii energetycznej napowietrznej SN-15 kV średniego napięcia G. na terenie działki oznaczonej nr ew. [...], położonej w M., gmina G., powiat g., dla której Sąd Rejonowy w G. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Skarżąca wyjaśniła, że każdy dzień zwłoki przybliża do wydania być może niekorzystnej dla niej decyzji, a nadto opóźnia możliwość zagospodarowania działki stanowiącej jej własność, zgodnie z jej potrzebami. Inflacja sięgająca na dzień złożenia skargi 9,2 % w Polsce powoduje, że skarżąca z każdym dniem ponosi realne koszty związane z opóźnieniem tej inwestycji, której rozpoczęcie warunkuje zakończenie postępowania przed PINB w G., zaś zakończenie postępowania zależy od uzyskania konkretnych dokumentów od Spółki lub uzyskania informacji o ich braku. W związku z tym skarżąca podkreśliła, że opóźnienie w udzieleniu informacji powoduje realną, finansową szkodę skarżącej, jak i inne niedogodności, związane z niemożnością wykorzystania swojej własności w sposób zaplanowany.

W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o umorzenie postępowania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych wskazując, że pismem z dnia 18 marca 2022 r. udzieliła skarżącej odpowiedzi na jej wniosek, a więc złożona przez nią skarga stała się bezprzedmiotowa, a Spółka nie pozostaje w bezczynności. Ponadto, Spółka wskazała, że całość korespondencji prowadzonej na przestrzeni kilku lat z udziałem skarżącej świadczy o tym, że bezsprzecznie w realiach niniejszej sprawy mamy do czynienia z działaniem we własnej sprawie, co z kolei prowadzi do wniosku, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie znajduje tu zastosowania. Spółka podkreśliła bowiem, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie powinna być wykorzystywana do własnych, indywidualnych celów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie 1 wyroku z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 203/22 zobowiązał Prezesa Spółki do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 21 października 2021 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w punkcie 2 stwierdził, że bezczynność Prezesa Spółki miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w punkcie 3 przyznał od Prezesa Spółki na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 500 złotych, a w punkcie 4 zasądził od Prezesa Spółki na rzecz skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie zakres podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie był kwestionowany i dodał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest zresztą pogląd, że przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się dystrybucją energii elektrycznej wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, dlatego też Spółka jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że przedmiotem sporu między stronami jest zakres przedmiotowy wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Spółka podnosi bowiem, że celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci uzyskiwania informacji dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych, czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych, a ustawa o dostępie do informacji publicznej ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji i w związku z tym wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane przez podmioty, których interesów dotyczą nie są wnioskami o udzielenie informacji publicznej, nie odnoszą się bowiem do "sprawy publicznej", zaś ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być nadużywana i wykorzystywana w czysto prywatnych sprawach. Sąd I instancji zauważył, że Spółka podnosi, że skarżąca pozostaje z nią w sporze w zakresie ustanowienia służebności przesyłu. Zresztą sama skarżąca w złożonej do Sądu I instancji skardze wyjaśniła, że żądane informacje są jej niezbędne do przedłożenia w innym toczącym się postępowaniu przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w sprawie zgodności z prawem budowy przez Spółkę linii energetycznej napowietrznej.

W zakresie tak zarysowanego problemu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4568/21, w którym wskazano, że kryterium rozróżnienia sprawy publicznej od niepublicznej, a tym samym informacji publicznej od innej informacji nie jest kryterium interesu wnioskodawcy w uzyskaniu informacji publicznej. Jak wskazał Sąd I instancji, przyjęcie jako kryterium rozróżnienia sprawy publicznej od niepublicznej, a tym samym informacji publicznej od innej informacji, kryterium interesu wnioskodawcy w uzyskaniu informacji publicznej przeczyłoby istocie prawa dostępu do informacji publicznej, które zarówno w piśmiennictwie prawniczym, jak i orzecznictwie sądowym kwalifikowane jest jako konstytucyjne publiczne prawo podmiotowe.

W związku z tym wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za nieprawidłowe stanowisko Spółki, zgodnie z którym jeśli celem wniosku jest realizacja subiektywnego indywidualnego interesu podmiotu, który go złożył, to wniosek ten nie dotyczy z tego właśnie powodu sprawy publicznej.

Ponadto, Sąd I instancji wyjaśnił, że w przywołanym wyżej wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt III OSK 4568/21 Naczelny Sąd Administracyjny zawarł również rozważania dotyczące pojęcia "sprawy własnej", w kontekście stanowiska, że informacja o "sprawie własnej" nie jest informacją publiczną. Dotyczy to sytuacji, w której wnioskodawca domaga się informacji o jego innej, niż zainicjowana wnioskiem, indywidualnej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał bowiem, że kryterium "sprawy własnej" rozumiane w powyższy sposób jest nieczytelne i w istocie dyskryminujące wnioskodawcę w stosunku do innych osób. Jego przyjęcie prowadzi bowiem do konkluzji, zgodnie z którą wbrew normatywnie określonemu zakresowi podmiotowemu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, prawo to nie służy "każdemu", a kwalifikacja określonej informacji jako informacji publicznej będącej przedmiotem tego prawa zależy od tego, kto występuje z wnioskiem o tę informację, co z kolei oznacza, że ta sama informacja raz może mieć charakter informacji publicznej (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot spoza "sprawy własnej"), a innym razem nie (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot w "sprawie własnej"). W związku z tym pogląd, zgodnie z którym nie można przy pomocy ustawy o dostępie do informacji publicznej starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie prowadziłby do absurdalnego wniosku, że informacja o podejmowanej w takiej sprawie działalności bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych byłaby dostępna dla "każdego" za wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy.

Sąd I instancji wyjaśnił, że w związku z tym, że udostępnieniu podlegają wyłącznie informacje o sprawach publicznych oraz z uwagi na dostrzeganie obszarów "własnych" w sprawach prawnych szeroko rozumianych, konieczne jest rozróżnianie aspektów publicznych od aspektów niepublicznych w działalności zobowiązanego podmiotu. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie aspekty obydwu rodzajów niewątpliwie mogą istnieć w sprawach wnioskodawcy (innych niż ta, w której domaga się informacji) rozpatrywanych na podstawie norm prawnych przez organy władzy publicznej, bo w takich sprawach mamy również do czynienia – obok aktywności wnioskodawcy (aspekt prywatny) - z aktywnością podmiotów bezpośrednio ukierunkowaną na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych (aspekt publiczny). W sprawach takich informacje ze sfery prywatnej ich uczestników mogą mieć istotne znaczenie, jednak nawet z tego względu, że są wymagane do podjęcia rozstrzygnięć przez organy rozpatrujące sprawę, nie uzyskują waloru publicznego. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że z tego powodu dokumenty prywatne, chociaż niezbędne do realizacji kompetencji organów i podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, takie jak wnioski, odwołania, skargi, zażalenia, nie są kwalifikowane jako informacje publiczne.

Sąd I instancji wskazał także, że dostrzec należy, że niewątpliwie splot elementów prywatnych (dokumentów, oświadczeń woli i wiedzy) może mieć miejsce częściej w sprawach, w których podmioty je prowadzące obok realizacji zadań i celów publicznych reprezentują jednocześnie interesy prywatne określonych podmiotów konkurencyjnych wobec innych uczestników sprawy, w tym również wobec wnioskodawcy, gdzie pod pojęciem interesu prywatnego należałoby rozumieć interes nawiązujący do pojęcia prywatności, czy dobra prywatnego jako dobra własnego, oderwanego od bezpośredniej relacji pomiędzy jednostką, a wspólnotą publicznoprawną, w której ona żyje i w tym sensie "nieinstytucjonalny", a dotyczący zwłaszcza spraw osobistych. W takich sytuacjach aspekt niepubliczny sprawy dominuje nad jej aspektem publicznym. O ile zatem kryterium "sprawy własnej" jako kryterium służące kwestionowaniu publicznego charakteru wnioskowanej informacji nie znajduje racjonalnych i prawnych podstaw, to konieczne jest dostrzeganie sytuacji zbiegu w określonych sprawach takich jej obszarów, które mają aspekt niepubliczny (prywatny, własny), bo z tego powodu informacje dotyczące tych obszarów nie mają charakteru informacji publicznej.

W świetle powyższych poglądów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wniosek skarżącej dotyczący udostepnienia dokumentacji technicznej i prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i eksploatacji urządzeń infrastruktury przesyłowej w postaci linii elektroenergetycznej SN-15 KV średniego napięcia relacji G. na działkach ew. nr [...], [...] i [...] w miejscowości M., będących jej własnością, w szczególności w zakresie przedłożenia wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i eksploatacji tych urządzeń na ww. działce oraz innych dokumentów techniczno-prawnych (protokołów odbiorów technicznych i przekazania do eksploatacji, protokołów zdawczo - odbiorczych, protokołów zdawczo - odbiorczych środków trwałych przekazania na rzecz ówczesnego państwowego przedsiębiorstwa przesyłowego, dzienników budów, decyzji wydanych przez ówczesne organy administracji publicznej np. Urzędy Wojewódzkie, Burmistrzów Miast, Wojewódzkich Zarządów Rozbudowy Miast i Osiedli itp., ustalające miejsce i warunki realizacji budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych, decyzji zatwierdzających plan inwestycyjny w zakresie budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych wraz z planem realizacyjnym obejmującym część opisową i graficzną wybudowanych urządzeń przesyłowych, planów z mapkami itp.), dotyczył informacji publicznej, która mogłaby być udostępniona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednak Spółka nie udostępniła skarżącej wnioskowanej informacji, a jedynie po wniesieniu przez nią skargi, pismem z dnia 18 marca 2022 r. poinformowała ją, że w jej ocenie, wniosek nie dotyczy informacji publicznej.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Spółka pozostaje w bezczynności i w związku z tym oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązał ją do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej. Sąd I instancji wyjaśnił, że Spółka zobowiązana będzie załatwić wniosek skarżącej zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej, udzielając żądanych informacji albo odmawiając ich udostępnienia w formie decyzji administracyjnej, a w przypadku wątpliwości co do zakresu żądania wniosku, zwróci się wcześniej do wnioskodawcy o jego sprecyzowanie. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Spółka rozpoznając wniosek powinna jednocześnie rozważyć, czy żądane informacje stanowią informację prostą, czy przetworzoną, a zatem, czy zachodzi potrzeba wykazania przez wnioskodawcę, że ich uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Sąd I instancji uznał jednocześnie, że stwierdzona bezczynność Spółki miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, bowiem Spółka przez okres 5 miesięcy nie udostępniła wnioskowanej informacji, ani nie wydała decyzji odmownej, a zatem nie podejmowała żadnych działań, które wskazywałyby, że faktycznie zmierzała do jak najszybszego rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółka zaskarżając ten wyrok w całości i wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w całości, zasądzenie od skarżącej na rzecz Spółki kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia radcy prawnego, według norm przepisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

1) przepisów postępowania w postaci art. 25 § 1 i 3, art. 32, art 134 § 1, art. 138, art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 149 § 1a, art. 149 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej w części przed wyliczeniem w tym artykule, poprzez błędne przyjęcie, że Prezes Spółki jest stroną niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jako podmiot, którego bezczynność w zakresie udostępniania informacji publicznej jest przedmiotem skargi i w konsekwencji skierowanie do Spółki zaskarżonego orzeczenia, podczas gdy podmiotem, którego bezczynność w zakresie udostępniania informacji publicznej jest przedmiotem skargi - podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej jest P. S.A. bądź P. spółka akcyjna Oddział W. (jeśli zaakceptuje się koncepcję, że w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej w zdolność sądową wyposażony jest, m.in. oddział spółki akcyjnej), stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej (co jest przedmiotem zarzutu nr 3 niniejszej skargi kasacyjnej), co spowodowało błędne oznaczenie w komparycji zaskarżonego wyroku oraz w punktach 1, 3 i 4 tego sentencji zaskarżonego wyroku Prezesa Spółki jako organu i skierowanie do niego zawartych tam rozstrzygnięć o zobowiązaniu Prezesa Spółki do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 21 października 2021 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o zasądzeniu od Prezesa Spółki na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 500 zł oraz o zasądzeniu od Prezesa Spółki na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w kwocie 597 zł, zatem zarzucane uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem jako organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi należało oznaczyć P. S.A. bądź P. S.A. Oddział W.;

2) przepisów postępowania w postaci art. 141 § 4, art. 153 oraz art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art 149 § 1a oraz art 149 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stosowanych w związku z art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej w części przed wyliczeniem w tym artykule, poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób wewnętrznie sprzeczny oraz w sposób sprzeczny z sentencją tego wyroku w zakresie oznaczenia podmiotu, którego bezczynność była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i w zakresie przedstawionej w uzasadnieniu oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, albowiem w komparycji zaskarżonego wyroku oraz w punktach 1, 3 i 4 sentencji tego wyroku WSA w Warszawie wskazał, że rozpoznał skargę na bezczynność "Prezesa P. S.A, Oddział W." i do tak oznaczonego organu skierował swoje orzeczenie, w tym zobowiązał do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 21 października 2021 r. i zasądził na rzecz skarżącej sumę pieniężną, podczas gdy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że:

a) skarżąca wniosła skargę "na bezczynność P. S.A. Oddział w W." (str. 1 uzasadnienia zaskarżonego wyroku);

b) "P. SA Oddział w W. jest zatem podmiotem zobowiązanym w rozumieniu u.d.i.p." (str. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku);

c) "W tej sytuacji Sąd uznał, że organ pozostaje w bezczynności i w związku z tym oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał P. Oddział w W. do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej" (str. 17 uzasadnienia zaskarżonego wyroku);

d) stroną postępowania (organem) jest "Spółka" (str. 3, 4 i 5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku),

a zatem uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest sprzeczne z sentencją zaskarżonego wyroku oraz jest sprzeczne wewnętrznie w zakresie oznaczenia, jaki podmiot miał obowiązek załatwić wniosek skarżącej z dnia 21 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, a ponadto nie zawiera jasnych i precyzyjnych ocen prawnych i wytycznych co do dalszego postępowania organu administracji oraz nie pozwala stronom na ustalenie, czego powinny oczekiwać w dalszym toku sprawy - to jest kto miałby załatwić wniosek skarżącej z dnia 21 października 2021 r. w wyniku wydania zaskarżonego wyroku;

3) przepisów prawa materialnego w postaci art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 w części przed wyliczeniem zawartym w tym ustępie, art. 4 ust. 1 pkt 5 oraz art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że Prezes P. S.A. Oddział W. jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych na wstępie niniejszego zarzutu przepisów prawa prowadzi do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (w oderwaniu od tego czy wniosek skarżącej z dnia 21 października 2021 r. dotyczył informacji publicznych - por. zarzut nr 4 niniejszej skargi kasacyjnej) jest P. S.A. bądź P. S.A. Oddział W. (jeśli zaakceptuje się koncepcję, że w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej w zdolność sądową wyposażony jest m.in. oddział spółki akcyjnej), albowiem nie ma podstaw, aby to:

a) organ osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej;

b) członek organu osoby prawnej;

c) jakakolwiek osoba funkcjonująca w strukturze osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej

byli traktowani jako podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej i byli adresatem orzeczenia sądowego zobowiązującego do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 21 października 2021 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz zasądzającego od Prezesa P. S.A. Oddział W. na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 500 zł, zaś w strukturze P. S.A. w ogóle nie występuje taki organ, stanowisko, funkcja jak "Prezes P. S.A. Oddział W.", a Oddziałem W. P. S.A. kieruje Dyrektor Generalny tego Oddziału;

4) przepisów prawa materialnego w postaci art. 1 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 w części przed wyliczeniem zawartym w tym ustępie, art. 6 ust. 1 pkt 2 w części przed wyliczeniem zawartym w tym punkcie, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f, art. 6 ust. 1 pkt 4 w części przed wyliczeniem zawartym w tym punkcie, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a w części przed wyliczeniem zawartym w tej literze, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze, art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zawnioskowane przez skarżącą informacje dotyczące dokumentacji technicznej i prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy i eksploatacji linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV relacji G. na działkach oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], [...] i [...] położonych w miejscowości M., stanowiących własność skarżącej, obejmujące udostępnienie dokumentów w postaci:

a) decyzji stanowiących podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i eksploatacji urządzeń;

b) innych dokumentów techniczno-prawnych w tym protokołów odbiorów technicznych i przekazania do eksploatacji, protokołów zdawczo-odbiorczych, protokołów zdawczo-odbiorczych środków trwałych przekazania na rzecz ówczesnego państwowego przedsiębiorstwa przesyłowego, dzienników budów;

c) decyzji administracyjnych wydanych przez ówczesne organy administracji publicznej np. Urzędy Wojewódzkie, Burmistrzów Miast, Wojewódzkich Zarządów Rozbudowy Miast i Osiedli itp. w przedmiocie ustalenia miejsca i warunków realizacji budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych, decyzji zatwierdzających plan inwestycyjny w zakresie budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych,

stanowią informację publiczną, która mogłaby być udostępniona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych w niniejszym zarzucie przepisów prawa materialnego prowadzi do wniosku, że zawnioskowane przez skarżącą informacje i dokumenty, wymienione powyżej, nie stanowią informacji publicznej z uwagi na fakt, że dotyczą one spraw indywidualnych związanych z posadowieniem infrastruktury elektroenergetycznej na wskazanych nieruchomościach skarżącej, zatem informacje takie mogą mieć znaczenie jedynie dla organu i dla właściciela nieruchomości, w tym skarżącej, która w żądaniu udostępnienia informacji publicznej nie kierowała się troską o sprawy publiczne, a własnym prywatnym interesem, co wskazuje na dążenie skarżącej do realizacji lub ochrony jej indywidualnego interesu, w konsekwencji czego dokumenty wskazane przez skarżącą we wniosku z dnia 21 października 2021 r. nie powinny być uznane za informacje publiczne, ponieważ dotyczyły sfery prywatnej, zatem nie podlegały one udostępnieniu na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej;

5) przepisów postępowania w postaci art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 149 § 1a, art. 149 § 2 oraz art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej w części przed wyliczeniem w tym artykule, będące skutkiem naruszenia przepisów prawa materialnego powołanych w punktach 3 i 4 powyżej, albowiem nietrafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 21 października 2021 r. w sytuacji, gdy skarga ta powinna zostać oddalona, bowiem P. S.A., P. S.A. Oddział W., czy też Prezes P. S.A. Oddział W. nie pozostawali w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, w konsekwencji czego zarzucane uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, albowiem treść wyroku Sądu I instancji powinna być odmienna niż miało to miejsce;

6) na wypadek przyjęcia, że powołane powyżej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania są niezasadne – naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 149 § 1a, art 149 § 2 w związku z art 154 § 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej w części przed wyliczeniem w tym artykule, poprzez błędne przyjęcie, że organ pozostawał w bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz poprzez błędne przyjęcie, że istnieją podstawy do zasądzenia z tego powodu sumy pieniężnej na rzecz skarżącej, podczas gdy organ nie pozostawał w rażącej bezczynności, a zatem nie ma podstaw do jej stwierdzania w zaskarżonym wyroku, ani tym bardziej nie ma podstaw do zasądzania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 500 zł, bowiem brak załatwienia wniosku skarżącej z dnia 21 października 2021 r. był efektem oceny, że wnioskowane przez nią informacje i dokumenty nie stanowią informacji publicznej jako że dotyczą one sprawy indywidualnej, zaś rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych w ocenie kwestii tego czy informacje w sprawach indywidualnych należy traktować jako informacje publiczne podlegające udostępnieniu w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej przemawiają przeciwko uznawaniu bezczynności za rażącą oraz wymierzaniu sankcji w postaci zasądzenia sumy pieniężnej, zatem zarzucane uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem treść orzeczenia powinna być odmienna niż miało to miejsce.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że w jej ocenie szczegółowa dokumentacja zawierająca informacje dotyczące posadowienia urządzeń elektroenergetycznych na konkretnie wskazanych nieruchomościach skarżącej nie stanowi informacji publicznej, a Prezes P. S.A. Oddział w W. nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Strona skarżąca kasacyjnie wskazała, że to P. S.A. jest podmiotem, którego działalność podlega przepisom ustawy Prawo energetyczne, bowiem Spółka jest operatorem systemu dystrybucyjnego i przedsiębiorstwem energetycznym, a więc jest podmiotem wskazanym w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto, strona skarżąca kasacyjnie zwróciła również uwagę na to, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażane są poglądy, że za podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może być także uznany oddział spółki kapitałowej, będący wyodrębnioną jednostką w jej strukturze (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2263/13, czy z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2191/13). W związku z tym strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że w treści zaskarżonego wyroku błędnie zobowiązano do rozpoznania wniosku skarżącej Prezesa P. S.A. Oddział W. Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że skarżąca skierowała wniosek do P. S.A. Oddział W., a więc jako podmiot, którego bezczynność powinna być kontrolowana w niniejszej sprawie, należało oznaczyć P. S.A., ewentualnie – gdyby przyjąć stanowisko opowiadające się za tym, że podmiotami z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej mogą być oddziały spółek kapitałowych – P. S.A. Oddział W. Niezależnie jednak czy przyjmie się, że podmiotem zobowiązanym w niniejszej sprawie jest spółka kapitałowa, czy jej odział, to nie ma podstaw, aby jako taki podmiot określić "P. S.A. Oddział W.".

Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że w strukturze P. S.A. nie ma zresztą takiego organu, podmiotu, funkcji czy stanowiska jak "Prezes Oddziału", bowiem oddziałem Spółki kieruje Dyrektor Generalny.

W związku z tym strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że w oparciu o lekturę uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie można jednoznacznie ustalić kto powinien załatwić wniosek skarżącej z dnia 21 października 2021 r., bowiem z sentencji wyroku wynika, że powinien być to "Prezes P. S.A. Oddział W.", zaś z uzasadnienia wynika, że zobowiązanym podmiotem miał być "P. S.A. Oddział W.".

Odnosząc się z kolei do zakwalifikowania wnioskowanych przez skarżącą informacji jako informacji publicznych strona skarżąca kasacyjnie wskazała, że skarżąca składając wniosek nie kierowała się troską o sprawy publiczne, a wyłącznie chęcią pozyskania dokumentów na potrzeby prywatne, tj. związane z toczącym się postępowaniem administracyjnym przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w sprawie zgodności z prawem budowy napowietrznej linii elektroenergetycznej 15kV na nieruchomości skarżącej, co przyznano zresztą wprost w skardze kierowanej do WSA w Warszawie. Strona skarżąca kasacyjnie podniosła zatem, że treść żądanej dokumentacji ma znaczenie dla właściciela infrastruktury elektroenergetycznej i dla właściciela nieruchomości, nie zaś dla dobra publicznego. Dlatego w związku z tym, że żądanie skarżącej dotyczyło sprawy indywidualnej dotyczącej jej interesu, to w ocenie strony skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji błędnie przyjął, że wniosek skarżącej dotyczył informacji publicznej, która mogłaby zostać udostępniona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W piśmie procesowym z dnia 21 października 2022 r. skarżąca, w związku ze zwrotem odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia 25 września 2022 r., ponownie nadesłała odpowiedź na skargę kasacyjną, jednak tym razem uzupełnioną o oświadczenie o nadesłaniu odpisu odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnikowi strony przeciwnej. Skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz o zasądzenie od Spółki na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W ocenie skarżącej błąd Sądu I instancji w postaci oznaczenia podmiotu zobowiązanego jako Prezesa P. S.A. Oddział W., w sytuacji gdy podmiot taki w ogóle nie istnieje w strukturze Spółki, zaś oddziałem kieruje Dyrektor Generalny, winien zostać naprawiony w drodze sprostowania, w szczególności, że w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji prawidłowo wskazuje organ, którego bezczynność była przedmiotem niniejszej skargi. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że przepisy prawa nie znają pojęcia nadużywania prawa do informacji, czy prawa do zaspokajania indywidualnych (prywatnych) potrzeb, jak stara się wskazywać Spółka, więc nie może ono służyć podmiotowi za podstawę nieudostępnienia informacji. Skarżąca podkreśliła, że wyłącznie zakres wniosku decyduje o możliwości albo braku możliwości udostępnienia informacji, skutkiem czego każda informacja o działalności podmiotów wykonujących zadania publiczne i/lub dysponujących środkami publicznymi podlega ujawnieniu i nie ma znaczenia kto o nią pyta. Natomiast nawet jeśli Spółka kwestionuje fakt, iż żądane do udostępnienia przez skarżącą dokumenty nie posiadają waloru informacji publicznej, to winna była poinformować skarżącą o tym, że żądana informacja nie ma waloru informacji publicznej lub o nieposiadaniu wnioskowanej informacji, czego w sprawie nie uczyniono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta zasługuje na uwzględnienie.

W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22).

W ramach jednego z zarzutów naruszenia przepisów postępowania strona skarżąca kasacyjnie wskazała na naruszenie art. 141 § 4, art. 153 oraz art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 149 § 1a oraz art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: u.d.i.p. "w części przed wyliczeniem w tym artykule", którego upatruje w sporządzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób wewnętrznie sprzeczny oraz w sposób sprzeczny z sentencją tego wyroku w zakresie oznaczenia podmiotu, którego bezczynność była przedmiotem kontroli Sądu I instancji i w zakresie przedstawionej w uzasadnieniu oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, albowiem – jak wskazano w skardze kasacyjnej – w komparycji zaskarżonego wyroku oraz w punktach 1, 3 i 4 sentencji wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że rozpoznał skargę na bezczynność "Prezesa P. S.A. Oddział W." i do tak oznaczonego organu skierował swoje orzeczenie, w tym zobowiązał do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 21 października 2021 r. i zasądził na rzecz skarżącej sumę pieniężną, podczas gdy "w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że:

a) skarżąca wniosła skargę "na bezczynność P. S.A. Oddział w W." (str. 1 uzasadnienia zaskarżonego wyroku);

b) "P. SA Oddział w W. jest zatem podmiotem zobowiązanym w rozumieniu u.d.i.p." (str. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku);

c) "W tej sytuacji Sąd uznał, że organ pozostaje w bezczynności i w związku z tym oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał P. Oddział w W. do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej" (str. 17 uzasadnienia zaskarżonego wyroku);

d) stroną postępowania (organem) jest "Spółka" (str. 3, 4 i 5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku),

a zatem uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest sprzeczne z sentencją zaskarżonego wyroku oraz jest sprzeczne wewnętrznie w zakresie oznaczenia jaki podmiot miał obowiązek załatwić wniosek skarżącej z dnia 21 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, a ponadto nie zawiera jasnych i precyzyjnych ocen prawnych i wytycznych co do dalszego postępowania organu administracji oraz nie pozwala stronom na ustalenie, czego powinny oczekiwać w dalszym toku sprawy - to jest kto miałby załatwić wniosek skarżącej z dnia 21 października 2021 r. w wyniku wydania zaskarżonego wyroku".

Powyższy zarzut naruszenia przepisów postępowania okazał się skuteczny. Analiza kontrolowanego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w kontekście zarzutu naruszenia art. 141 § 4, art. 153, art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 149 § 1a oraz art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 21 u.d.i.p. i argumentacji skargi kasacyjnej skutkowała koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku.

Rację ma autor skargi kasacyjnej, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 203/22 pozostaje w wyraźnej sprzeczności ze sformułowaną przez Sąd I instancji sentencją orzeczenia, w której punkcie 1 zobowiązano Prezesa P. S.A. Oddział W. do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 21 października 2021 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w punkcie 3 przyznano od Prezesa P. S.A. Oddział W. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 500 złotych, zaś w punkcie 4 zasądzono od Prezesa P. S.A. Oddział W. na rzecz skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji rozpoznawał skargę na bezczynność P. S.A. Oddziału W., analizując m.in. kwestię zakresu podmiotowego ustawy o dostępie do informacji publicznej w niniejszej sprawie, tj. to czy P. S.A. Oddział W. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi także do wniosku, że Sąd I instancji uznał na jego podstawie bezczynność P. Oddział W. i to ten podmiot zobowiązał do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, jak i przyznał od niego na rzecz skarżącej sumę pieniężną we wskazanej wysokości oraz zasądził od niego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

W tej sytuacji sprzeczność sentencji wyroku z jego uzasadnieniem jest zatem oczywista, zaś sporządzenie przez Sąd I instancji uzasadnienia niepozostającego w prawnym związku z wydanym rozstrzygnięciem uniemożliwia skontrolowanie toku rozumowania sądu.

W związku z powyższym przypomnieć należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Skoro z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, że uzasadnienie wyroku musi zawierać opis stanu faktycznego sprawy oraz stanowisk stron postępowania, w tym wskazanie zarzutów skargi i argumentację strony przeciwnej oraz stanowisko sądu wraz z właściwie uzasadnioną podstawą prawną, to należy przyjąć, że zamieszczenie w uzasadnieniu tych elementów ma umożliwić odtworzenie sposobu rozumowania sądu, które doprowadziło do danego rozstrzygnięcia. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia.

Jednoznaczną rekonstrukcję podstawy rozstrzygnięcia i próbę skontrolowania toku rozumowania sądu uniemożliwia zaś sporządzenie przez sąd uzasadnienia wyroku, które nie pozostaje w faktycznym i prawnym związku z wydanym rozstrzygnięciem, tj. w sytuacji wystąpienia sprzeczności sentencji wyroku z jego uzasadnieniem. Wady tej nie da się usunąć w postępowaniu kasacyjnym w inny sposób niż poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi administracyjnymi pierwszej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 68/15, z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt I GSK 2060/22). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zrealizował wymogu czytelnego skonstruowania uzasadnienia wyroku, nie jest bowiem jednoznaczne bezczynność jakiego podmiotu oceniał Sąd I instancji w ramach rozpoznawanej skargi, co w realiach niniejszej sprawy uniemożliwia skontrolowanie procesu myślowego, który doprowadził Sąd I instancji do wniosku o bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 21 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe prowadzi do uznania za słuszny zarzut naruszenia art. 141 § 4 art. 153, art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 149 § 1a oraz art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 21 u.d.i.p. W tym stanie rzeczy konieczne stało się zatem uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, który przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien wydać orzeczenie, w którym sentencja będzie spójna z jego pisemnym uzasadnieniem.

Natomiast w związku z tym, że zarzut naruszenia art. 141 § 4, art. 153, art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 149 § 1a oraz art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 21 u.d.i.p. okazał się trafny, to przedwczesne byłoby wyrażanie przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska w kwestiach objętych pozostałymi zarzutami skargi kasacyjnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że wadliwość uzasadnienia wyroku czyni przedwczesną ocenę pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2015 r., I GSK 465/15; wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2021 r., I OSK 1880/19).

Z wyżej wymienionych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaszły podstawy do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a.

Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zgodnie z tym przepisem "W przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części". Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że jeżeli istotną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego była wadliwość orzeczenia Sądu I instancji spowodowana wyłącznie uchybieniem tego Sądu, a nie wynikiem merytorycznej kontroli zachowania adresata wniosku o udostępnienie informacji publicznej, w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego orzeczenia, to brak dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.