Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 194/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 116, art. 120
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Asesor WSA Adam Osik, Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi B. Polska Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 lutego 2024 r. nr 2201-IGC.4353.1.2023.MK w przedmiocie odmowy zwrotu cła antydumpingowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2383), powoływanej dalej w skrócie jako "o.p.", oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1590), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 9 listopada 2023 r. nr 328000-COC-3.4353.15.2023.MW wydanej w przedmiocie odmowy zwrotu cła antydumpingowego (A30), wynikającego z decyzji tego organu z dnia 3 grudnia 2021 r. nr 328000-COC-2.4353.1-4.2021.MW, w związku z przywozem towarów objętych zgłoszeniami celnymi numer [...] i [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił w pierwszej kolejności stan faktyczny sprawy wskazując, że N. Sp. z o.o. działając na podstawie upoważnienia, w imieniu i na rzecz B. Sp. z o.o. z siedzibą K., zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu towary zakupione od S. Co. Ltd. z Chińskiej Republiki Ludowej, deklarowane jako nadsiarczan sodu przeznaczony do produkcji, klasyfikowane do kodu TARIC 2833 40 00 00, objęte łącznie czterema zgłoszeniami celnymi. Do zgłoszeń tych załączone zostały faktury, w których zawarte zostały oświadczenia eksportera wskazujące na to, że przywiezione towary zostały wytworzone przez A. Co. Ltd. W związku z tym przedstawiciel Spółki zadeklarował w polu 33 dodatkowy kod TARIC A820, do którego została przypisana stawka cła antydumpingowego w wysokości 0% indywidualnie ustanowiona dla tego przedsiębiorstwa. Powyższe zgłoszenia spełniały warunki formalne, zostały w związku z tym przyjęte i zarejestrowane w ewidencji elektronicznej pod numerami: [...] z 13 kwietnia 2018 r., [...] z 20 lipca 2018 r., [...] z 26 listopada 2018 r., [...] z 1 kwietnia 2019 r.

Po zwolnieniu towarów, do Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni wpłynęło pismo Izby Administracji Skarbowej w Katowicach - Działu Strategiczne Centrum Analiz z 2 listopada 2020 r., za którym przekazany został sporządzony przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) Raport Końcowy o numerze sprawy OC/2019/0462 wraz z załącznikami, w tym komunikatem nr AM/2020/020, oraz rekomendacje dotyczące dochodzenia prowadzonego w sprawie unikania ceł antydumpingowych poprzez przedstawianie błędnych danych producenta towarów i niewłaściwe użycie kodu dodatkowego TARIC A820 w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 25 września 2019 r. odnośnie nadtlenosiarczanów (nadsiarczany), w tym potasu, siarczanu peroksymonosiarczanu, pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, objętych wówczas kodami CN 2833 40 00 i ex 2842 90 80 (kod TARIC 2842 90 80 20). Z treści powyższego Raportu wynika, że w trakcie dochodzenia ustalono, iż podmiot objęty postępowaniem, tj. A. Co., Ltd. z S. do końca 2017 roku był rzeczywistym producentem nadtlenosiarczanów (nadsiarczany), w tym potasu, siarczanu peroksymonosiarczanu, uprawnionym do sporządzania stosownej deklaracji na fakturze dla swoich produktów, które w przywozie do Unii objęte były zerowym cłem antydumpingowym przy zastosowaniu kodu dodatkowego TARIC A820. W toku dalszego postępowania ustalono, iż z początkiem 2018 r. w ww. Spółce nastąpiły zmiany własnościowe i organizacyjne i produkcja została przeniesiona do innych powiązanych zakładów a spółka A. przekształciła się w spółkę handlową. Tym samym Dyrekcja Generalna Komisji Europejskiej ds. Handlu uznała, że od dnia 1 stycznia 2018 r. oświadczenia spółki (deklaracje na fakturze) stwierdzające, iż jest producentem ww. towarów należy uznać za nieprawidłowe i w przywozie do Unii nie powinny być one zgłaszane z kodem dodatkowym TARIC A820 oraz zerowym cłem antydumpingowym. Winna być stosowana stawka cła antydumpingowego przypisana dla wszystkich pozostałych przedsiębiorstw w wysokości 71,8%.

Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni decyzją z dnia 3 grudnia 2021 r. nr 328000-COC-2.4353.1-4.2021.MW dla towarów ujętych w przywołanych wyżej czterech zgłoszeniach celnych określił kod dodatkowy TARIC A999 i stawkę cła antydumpingowego w wysokości 71,8% oraz orzekł o zaksięgowaniu wymaganej kwoty cła antydumpingowego (A30) w łącznej wysokości 298.370 zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku decyzją z 18 marca 2022 r.

nr 2201-IOC.4355.1.2022.MK utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 stycznia 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 481/22 oddalił skargę Spółki na decyzję organu odwoławczego. Na powyższy wyrok Spółka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie w jakim sąd administracyjny pierwszej instancji oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu celnego pierwszej instancji w odniesieniu do towarów objętych zgłoszeniem celnym nr [...] i [...]. Oznacza to, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku stał się prawomocny w części dotyczącej cła antydumpingowego (A30) określonego w odniesieniu do towarów objętych zgłoszeniem celnym nr [...] i [...].

Pismem z dnia 13 lipca 2023 r. Spółka wystąpiła do Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z odrębnym wnioskiem o zwrot należności celnych przywozowych wynikających z wydanej przez ten organ decyzji z 3 grudnia 2021 r. znak w przedmiocie określenia cła antydumpingowego (A30) w odniesieniu do towarów objętych zgłoszeniem celnym nr następującymi zgłoszeniami celnymi: [...] i [...].

Pismem z 6 października 2023 r. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni powiadomił Spółkę o podjęciu działań zmierzających do wydania decyzji w rozumieniu art. 29 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L nr 269 z dnia 10 października 2013 r.), zwanego dalej w skrócę jako "UKC", w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych. Korzystając z przysługującego prawa Spółka nadesłała pismo z 12 października 2023 r, w którym podtrzymała swoje żądanie. Po umożliwieniu Spółce przedstawienia swojego stanowiska w sprawie Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni wydał decyzję nr 328000-COC-3.4353.15.2023.MW z 9 listopada 2023 r., którą odmówił zwrotu należności celnych wynikających z wydanej przez ten organ decyzji.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że - jak zostało to ustalone w ramach dotychczas prowadzonego postępowania - przed 2017 r. i w ciągu tego roku, przedsiębiorstwo A., które znajduje się w S., produkowało nadsiarczany. W lutym 2017 r. jeden z udziałowców A. nabył 20% udziałów w H., z wkładem obejmującym zarówno środki pieniężne, jak i zakłady produkcyjne A. H. znajduje się w prowincji Fujian, ok. 900 km od S. Od tego czasu A. i H. są przedsiębiorstwami powiązanymi. H. zostało utworzone w listopadzie 2009 r. i przekształcone w spółkę z odpowiedzialnością ograniczoną do udziału w kapitale w grudniu 2016 r. Ze względu na szereg nowo przyjętych aktów prawnych i zmian w przepisach dotyczących ochrony środowiska, w tym wprowadzenia obowiązku relokacji niebezpiecznych przedsiębiorstw chemicznych znajdujących się na obszarach miejskich i mieszkalnych, akcjonariusz posiadający pakiet kontrolny A. został zmuszony do zaprzestania produkcji w swoim zakładzie w S. Przeniósł produkcję do powiązanego z nim przedsiębiorstwa H. w prowincji Fujian. A. "oficjalnie" zakończyło produkcję w dniu 31 grudnia 2017 r. i stało się od dnia 1 stycznia 2018 r. spółką handlową. A. przeniosło wszystkie swoje zakłady produkcyjne z S. do siedziby swojego przedsiębiorstwa powiązanego H. w 2018 r. Od 2018 r. H. produkował i sprzedawał swoje nadtlenosiarczany A., które z kolei sprzedaje je swoim klientom, w tym swojej spółce powiązanej Z, która wywozi produkt objęty dochodzeniem na rynek unijny. A. poinformowało Komisję po raz pierwszy w dniu 19 listopada 2019 r., że nie wytwarza już produktu objętego dochodzeniem, ponieważ zaprzestało produkcji pod koniec 2017 r. W związku z powyższym Komisja stwierdziła, że A. i powiązane z nim przedsiębiorstwa celowo zataiły fakt, że podmiot prawny A. nie produkował już od 2018 r. produktu objętego dochodzeniem, a także innych istotnych zmian w strukturze grupy, aby nadal móc korzystać z indywidualnej stawki cła antydumpingowego A. na poziomie 0% w odniesieniu do przywozu produktów wytwarzanych przez powiązane przedsiębiorstwo H. Praktyka ta stanowi "przekierowanie kanału wywozu", ponieważ indywidualna stawka celna A. na poziomie 0% stosowana jest do przekierowania produktów produkowanych przez inne przedsiębiorstwo do Unii bez konieczności płacenia w odniesieniu do tych produktów cła według stawki, która w innym wypadku miałaby zastosowanie. A. i powiązane z nim przedsiębiorstwa nie przedstawiły żadnych dowodów, które wskazywałyby na istnienie jakichkolwiek racjonalnych przyczyn lub ekonomicznego uzasadnienia dla tej praktyki, innych niż możliwość uniknięcia ceł antydumpingowych na wywóz nadtlenosiarczanów wytwarzanych przez H. do Unii.

Organ stwierdził, że wobec powyższego, deklaracje zawarte w fakturach załączonych do czterech wymienionych na wstępie zgłoszeń celnych, wystawionych już w 2018 i 2019 r., które doprowadziły do zastosowania stawki cła antydumpingowego w wysokości 0%, były niezgodne z prawdą. A. "oficjalnie" zaprzestało swojej produkcji pod koniec 2017 r. Nie było ono zatem producentem nadtlenosiarczanów objętych czterema przedmiotowymi fakturami. Taki przywóz powinien zostać zgłoszony w ramach dodatkowego kodu TARIC dla "wszystkich pozostałych przedsiębiorstw" i powinien zostać objęty stawką cła antydumpingowego w wysokości 71,8%, tj. stawką cła antydumpingowego mającą zastosowanie do wszystkich pozostałych przedsiębiorstw, które nie mają szczególnej, indywidualnej stawki cła antydumpingowego.

Organ stwierdził, że cło antydumpingowe (A30) w łącznej wysokości 298.370 zł, określone na podstawie wymienionej w sentencji decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 9 listopada 2023 r., jest prawnie należne. W tym stanie rzeczy nie zaistniały przesłanki zwrotu tych należności na podstawie art. 116 ust. 1 lit. a) oraz art. 117 ust. 1 UKC. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 stycznia 2023 r. jednoznacznie zaaprobował w tym zakresie stanowisko organów celnych.

Organ wskazał, że począwszy od 2007 r. przywóz nadtlenosiarczanów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej jest nadzorowany przez służby Komisji Europejskiej pod kątem ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Unii Europejskiej. W zależności od poczynionych ustaleń Komisja podejmowała stosowne działania, w szczególności nakładała cła antydumpingowe a następnie dokonywała okresowych przeglądów środków. Zmierzały one m. in. do ustalenia, czy importerzy nie podejmują działań mających na celu obejście nałożonych ceł antydumpingowych.

Treść wniosku o zwrot należności celnych z dnia 13 lipca 2023 r. i odwołania z 27 listopada 2023 r. jednoznacznie świadczą o tym, że Spółka była świadoma tego, że towary w rodzaju nadtlenosiarczanów, pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej, zaliczają się do tzw. towarów wrażliwych i znała przepisy prawa celnego normujące kwestię środków polityki handlowej dotyczącej przywozu na obszar celny Unii tych towarów. Podejmując decyzję o zamówieniu tego rodzaju towarów, a następnie ich sprowadzeniu na obszar celny Unii, ponosi ryzyko związane z tym, że kontrahenci Spółki mogą dopuścić się nieuczciwych praktyk. W szczególności mogą działać oni w sprzeczności z interesami gospodarczymi i finansowymi Unii, a także wystawić dokumenty handlowe zawierające informacje niezgodne z prawdą pomimo ich autentyczności i formalnej poprawności. Jest to niewątpliwie ryzyko wykraczające poza przeciętne ryzyko występujące w relacjach handlowych w handlu zagranicznym. Ponadto ustawodawca unijny może wprowadzić w związku z przywozem tego rodzaju towarów do Unii kolejne środki polityki handlowej. W szczególności może wprowadzić rejestrację przywozu, nałożyć cło antydumpingowe, czy też rozszerzyć dotychczas obowiązujące środki w wyniku ich przeglądu. W zaistniałej sytuacji nałożenia cła antydumpingowego na przywóz przedmiotowych nadtlenosiarczanów nie można uznać za powstanie długu celnego związane ze szczególnymi okolicznościami.

Zdaniem organu odwoławczego, za nieuprawnione uznać również należy powoływanie się w toku postępowania przez Spółkę na treść aktów prawa unijnego. Przytoczona przez Spółkę okoliczność, że przedsiębiorstwo A. zostało uznane w chwili publikacji tych aktów za niestosujące praktyk dumpingowych, i zostało to opisane w preambułach do przywołanych przez Spółkę rozporządzeń, nie może być równoznaczne z tym, że Komisja Europejska gwarantuje, że powzięte przez nią ustalenia zachowają aktualność przez kolejne lata i pozostaną niezmienne. Nie mają one charakteru rękojmi wiary publicznej.

Przywołany na wstępie raport sporządzony przez OLAF jednoznacznie wskazuje na to, że nieprawidłowości związane z przywozem nadtlenosiarczanów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, których deklarowanym producentem było przedsiębiorstwo A., zostały stwierdzone w dziesięciu państwach członkowskich Unii Europejskiej i dotyczyły większej liczby importerów.

Ponadto rozporządzenia, na mocy których nałożone zostało cło antydumpingowe na przywóz nadtlenosiarczanów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, zostały opublikowane w Dziennikach Urzędowych Unii Europejskiej i z chwilą ich wejścia w życie były jednolicie stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Oznacza to, że w jednakowym stopniu obowiązywały one w odniesieniu do każdej zainteresowanej osoby dokonującej przywozu na obszar celny Unii tego rodzaju towarów.

W tym stanie rzeczy wskazywana przez Spółkę okoliczność, że była ona jedynym podmiotem dokonującym przywozu nadtlenosiarczanów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, zdaniem organu odwoławczego, pozbawiona jest doniosłości prawnej. Wszelkie działania Komisji Europejskiej podejmowane w celu ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Unii Europejskiej odnoszą się do całości obrotu towarowego z państwami trzecimi w skali jednolitego rynku europejskiego a nie tylko do obszaru Polski.

Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, za bezpodstawne uznać należy zarzuty naruszenia art. 120 UKC poprzez jego niezastosowanie i odmowę zwrotu należności celnych na jego podstawie.

Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wyjaśnił, że w preambule do Unijnego Kodeksu Celnego zostały opisane m. in. zasady rządzące procedurą wydawania decyzji, odnoszące się do takich zasad ogólnych jak zasada legalizmu, zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu, zaufania do organów celnych. Organ celny pierwszej instancji kierując się treścią art. 180 § 1 o.p. w pełni zastosował się do tych zasad i podjął niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia końcowego rozstrzygnięcia, tym samym została zrealizowana zasada kompletności materiału dowodowego określona w art. 187 § 1 o.p. W uzasadnieniu decyzji zostały szczegółowo przedstawione przesłanki, którymi organ pierwszej instancji kierował się dokonując rozstrzygnięcia. Nadto w sprawie znalazła pełne odzwierciedlenie zasada swobodnej oceny dowodów określona w art. 191 o.p., a organ pierwszej instancji przy ocenie znaczenia i wartości zebranego materiału dowodowego kierował się prawidłami logiki i prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Spółka domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji, tj. decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego, zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 191 o.p. w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, skutkującą odmową nadania mocy dowodowej (i) faktowi wydania przez UE przez okres ponad 10 lat licznych aktów prawnych potwierdzających możliwość bezcłowego importu produktów przez Spółkę od jej kontrahenta w zakresie cła antydumpingowego nałożonego na chińskie nadsiarczany oraz (ii) preambuł tych aktów prawnych, co doprowadziło Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do uznania, że dług celny nie powstał w szczególnych okolicznościach i nie podlega zwrotowi na zasadach słuszności, podczas gdy prawidłowa analiza wspomnianych okoliczności powinna prowadzić do wniosku, że fakt przyznania danemu podmiotowi przez okres ponad 10 lat prawa do bezcłowego eksportu nadsiarczanów na teren UE, potwierdzony w licznych aktach prawnych wydanych przez UE oraz ich preambułach, powoduje że w niniejszej sprawie występują szczególne okoliczności uzasadniające zwrot długu celnego;

2) ) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego, poprzez brak wyczerpującego rozważenia całego materiału dowodowego skutkującego pominięciem faktu, wynikającego z raportu końcowego Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) z dnia 14 października 2020 r. sporządzonego w sprawie OC/2019/0462/B3 (dalej: "Raport"), że w chwili dokonywania zgłoszeń celnych przez Spółkę ani OLAF, ani Komisja Europejska nie prowadziły postępowań związanych z nadużyciami przy imporcie chińskich nadsiarczanów, co powinno prowadzić do wniosku, że w chwili składania zgłoszeń celnych Spółka mogła działać w zaufaniu do aktów prawnych UE dopuszczających bezcłowy import nadsiarczanów pochodzących od jej chińskiego kontrahenta;

3) przepisów prawa materialnego, tj. art. 120 ust. 2 UKC, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nałożenie cła antydumpingowego na inne podmioty z UE jest okolicznością wyłączającą uznanie, że dłużnik znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności, podczas gdy prawidłowa wykładnia wspomnianego przepisu prowadzi do wniosku, że stwierdzenie występowania tej przesłanki (tj. znajdowania się dłużnika celnego w szczególnej sytuacji) nie może być wykluczone tylko z tego powodu, że dług celny został nałożony także na inne podmioty;

4) przepisów prawa materialnego, tj. art. 120 ust. 1 i 2 UKC, poprzez jego niezastosowanie i odmowę zwrotu należności celnych, pomimo że Spółka wykazała w toku sprawy, że dług celny powstał w szczególnych okolicznościach i nie można jej przypisać ani oszustwa, ani oczywistego zaniedbania.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty na poparcie zasadności podniesionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Norma art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stanowi, że uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżąca domagała się zwrotu uiszczonych należności celnych.

Zwrot lub umorzenie należności celnych następuje na podstawie decyzji organów celno-skarbowych, gdy zaistnieją okoliczności i warunki określone w art. 116-120 UKC. Zgodnie z art. 116 ust. 1 UKC, kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych podlegają zwrotowi lub umorzeniu z następujących powodów:

a) zawyżenie kwot należności celnych przywozowych lub wywozowych;

b) towary wadliwe lub niezgodne z warunkami umowy;

c) błąd właściwych organów;

d) zasada słuszności.

W niniejszej sprawie istota sporu sprowadzała się do kwestii czy organ prawidłowo zastosował normą art. 120 UKC. Przepis ten stanowi, że w przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 116 ust. 1 akapit drugi oraz w art. 117, 118 i 119, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych podlega zwrotowi lub umorzeniu na zasadzie słuszności, w przypadku gdy dług celny powstał w szczególnych okolicznościach, w których nie można przypisać dłużnikowi oszustwa ani oczywistego zaniedbania (ust. 1 ). Występowanie szczególnych okoliczności, o których mowa w ust. 1, stwierdza się, jeżeli z okoliczności sprawy jasno wynika, że dłużnik znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności oraz że w przypadku niewystępowania takich okoliczności nie wystąpiłyby u niego niedogodności spowodowane pobraniem kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych (ust. 2).

Przyjmuje się, że tzw. ogólna klauzula słuszności uregulowana w przepisie art. 120 UKC ma na celu zapewnienie elastyczności systemu prawa celnego oraz ma zapobiegać obciążaniu należnościami celnymi podmiotów, które znalazły się w szczególnej sytuacji, w której obciążenie ich nimi naruszałoby podstawowe zasady sprawiedliwości. Dłużnik ma prawo do zwrotu lub umorzenia należności celnych przywozowych lub wywozowych, pod warunkiem, że wykaże, że spełnione są łącznie dwa warunki: istnienie szczególnej sytuacji oraz brak oczywistego zaniedbania lub oszustwa z jego strony. Uważa się, że szczególne okoliczności istnieją, jeżeli z okoliczności sprawy jasno wynika, że dłużnik znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi działalność w takim samym zakresie oraz że w przypadku braku takich okoliczności, nie poniósłby szkody w wyniku pobrania należności celnych (wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 października 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 34/23, wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 290/23).

Podkreślić należy, że stwierdzenie zasadności wniosku o zwrot należności celnych, wymaga w świetle art. 120 ust. 1 UKC spełnienia dwóch przesłanek:

- wystąpienia "szczególnych okoliczności" oraz

- zaistnienia sytuacji w której nie można przypisać dłużnikowi oszustwa ani oczywistego zaniedbania.

Pojęcie szczególnych okoliczności nie zostało przez pracodawcę pozostawione wykładni organów stosujących prawo. W art. 120 ust. 2 UKC zawarto bowiem jego definicję. Szczególne okoliczności zachodzą wówczas, jeżeli z okoliczności sprawy jasno wynika, że dłużnik znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności oraz że w przypadku niewystępowania takich okoliczności nie wystąpiłyby u niego niedogodności spowodowane pobraniem kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych. Szczególność okoliczności powstania długu celnego może być rozważana jedynie w tym kontekście. Żadne inne okoliczności pozostające poza płaszczyzną oceny, czy dłużnik znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności a w przypadku niewystępowania takich okoliczności nie wystąpiłyby u niego niedogodności spowodowane pobraniem kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych, nie mogą prowadzić do zakwalifikowania długu celnego jako długu powstałego w szczególnych okolicznościach.

W ocenie Sądu, organ w niniejszej sprawie, prawidłowo ocenił, że ustalony stan faktyczny, który był w istocie bezsporny między stronami i został przez Sąd przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, nie wskazuje na istnienie szczególnych okoliczności, uzasadniających zwrot należności celnych na zasadzie słuszności.

Na podstawie art. 11 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1225/2009, Rada UE rozporządzeniem wykonawczym nr 1343/2013 z dnia 12 grudnia 2013 r. nałożyła cło antydumpingowe na przywóz nadtlenosiarczanów (nadsiarczanów) pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej. Chińskie przedsiębiorstwo A. Co. Ltd zostało uznane za niestosujące dumpingu i otrzymało indywidualną stawkę cła antydumpingowego w wysokości 0%, która obowiązywała dla przywozów towarów wyprodukowanych przez to przedsiębiorstwo w ramach specjalnego dodatkowego kodu TARIC A820. Wszystkie pozostałe przedsiębiorstwa pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej uznano za podlegające cłu antydumpingowemu w wysokości 71,8 %. Zastosowanie indywidualnej stawki cła wynoszącej 0% dla A. Co. Ltd było uwarunkowane przedłożeniem ważnej faktury handlowej zawierającej deklarację, że produkt objęty dochodzeniem był wytwarzany przez A. Co. Ltd. Złożona faktura winna potwierdzać prawdziwy stan rzeczy. Prawo do 0% stawki celnej mogło powstać jedynie wówczas, jeżeli w sprawie ziściła się przesłanka stosowania tej stawki celnej t,j, przywóz towarów wyprodukowanych przez A. Co. Ltd. Posiadanie faktury zawierającej potwierdzenie tego faktu nie uzasadniało zastosowania 0% stawki celnej w sytuacji niezgodności z prawdą tego oświadczenia, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Powyższe okoliczności stały się podstawą oddalenia skargi na decyzję dotyczącą wysokości należnych opłat celnych.

Domagając się zwrotu należności celnych na zasadzie słuszności skarżąca winna wykazać brak oczywistego zaniedbania lub oszustwa z jej strony oraz fakt, że znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi działalność w takim samym zakresie oraz że w przypadku braku takich okoliczności, nie poniosłaby szkody w wyniku pobrania należności celnych.

Organ nie zarzucał skarżącej oczywistego zaniedbania lub oszustwa, wskazywał natomiast na pozostawanie takich sytuacji, jak zaistniała w niniejszej sprawie, w granicach normalnego ryzyka gospodarczego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w takim zakresie jak skarżąca. Skarżąca sprowadzając towar musiała mieć świadomość, że należy on do tzw. towarów wrażliwych i wiąże się z tym ryzyko nieuczciwych praktyk kontrahentów. Organ zasadnie stwierdził, że ustalenia Komisji dotyczące niestosowania praktyk antydumpingowych przez A. Co. Ltd w chwili wydawania rozporządzenia nie stanowią gwarancji niezmienności w przyszłości tej oceny.

Wskazać należy, że spełnienie wymogu braku oczywistego zaniedbania lub oszustwa nie daje podstawy do zastosowania zasady słuszności w sytuacji braku drugiej wymaganej przesłanki.

W ocenie Sądu, organ słusznie stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi działalność w takim samym zakresie oraz że w przypadku braku takich okoliczności, nie poniosłaby szkody w wyniku pobrania należności celnych.

Podnoszona okoliczność, że na rynku polskim jedynie skarżąca (zajmująca się dystrybucją surowców) sprawdzała towar produkcji A. Co. Ltd. z 0% stawką celną nie uzasadnia stwierdzenia wyjątkowości jej sytuacji i w konsekwencji nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wykazanie przez skarżącą przesłanki wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności winno, jak słusznie stwierdził organ, nastąpić w kontekście rynku Unii Europejskiej. Stosowane stawki celne i przepisy Unijnego kodeksu celnego dotyczą bowiem rynku Unii Europejskiej, a nie rynku polskiego. Organ ustalił, że nieprawidłowości związane z przywozem nadtlenosiarczanów, których deklarowanym producentem było przedsiębiorstwo A. Co. Ltd, zostały stwierdzone w dziesięciu państwach członkowskich UE i dotyczyły większej liczby importerów.

Reasumując, organ właściwe ocenił wniosek skarżącej złożony na podstawie art. 120 UKC.

Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy celne przepisów postępowania, które mogłoby dawać podstawę do wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. Organy prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, a strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu administracyjnym. Organy obu instancji prawidłowo zinterpretowały normę art. 120 UKC i dokonały właściwej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę jako niezasadną.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl.