Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 564/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2025-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 25, art. 35
journal: Dz.U. 2024 poz 736
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
article: art. 80, art. 107  § 3
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz P. J. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda [...], powołując się na art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako k.p.a.) oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 736, dalej jako u.e.l.), uchylił w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu E. Ł. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w [...] i orzekł o odmowie wymeldowania E. Ł. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] r. do Urzędu Gminy w [...] wpłynął wniosek P. J. o wymeldowanie E.Ł. z miejsca pobytu stałego pod adresem: ul. [...] w [...]. Wnioskodawca wyjaśnił, że E. Ł. od [...] r. nie przebywa w miejscu zameldowania, ponieważ mieszka w [...]. Do wniosku dołączono pismo, które E. Ł. wysłał do Sądu Rejonowego. W piśmie tym oświadczył, że "zmienił miejsce zamieszkania i mieszka w [...]". Pismem z dnia [...] r. zawiadomiono strony postępowania o jego wszczęciu.

W dniu [...] r. do Urzędu Gminy w [...] wpłynęło pismo E. Ł., w którym oświadczył, że "nie chcą go wpuścić do mieszkania, był w domu i nie mógł się do niego dostać, bo drzwi były zamknięte". W kolejnym piśmie wyjaśnił, że na stałe zamieszkuje w [...], a u siostry w [...]. przebywa czasowo, ponieważ leczy się u lekarzy specjalistów. Dodał, że mieszkanie w [...] dobudował na działce P. J. za jego zgodą, często w nim przebywa i ma tam swoje ubrania. Pismem z [...] r. Wójt Gminy [...] zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w [...] z prośbą o przeprowadzenie wywiadu i informacje w sprawie zamieszkiwania E. Ł.. W odpowiedzi uzyskano informację, że wyżej wymieniony od [...] r. mieszka w [...]. Pod adresem zameldowania posiada swoje rzeczy osobiste i do [...] r. posiadał klucze do spornego lokalu, lecz zamki w drzwiach zostały wymienione. Obecnie nie łoży na utrzymanie lokalu. Pod spornym adresem nie było interwencji policji w sprawie wejścia do lokalu. W dniu [...] r. do Urzędu Gminy [...] wpłynęły wyjaśnienia P. J., który oświadczył, że E. Ł. nigdy nie łożył na utrzymanie mieszkania i żył na koszt jego i jego córki (byłej żony E. Ł.). P. J. poinformował również, że E. Ł. został skazany prawomocnym wyrokiem za wieloletnie znęcanie się nad jego córką A. i obecnie pozostaje pod nadzorem kuratora. Wyjaśnił, że boi się o życie swoje i rodziny.

W toku postępowania przed organem I instancji E. Ł. składał kolejne oświadczenia na piśmie. Informował w nich, że nie zgadza się na wymeldowanie, nie opuścił spornego lokalu trwale i dobrowolnie, ponieważ w drzwiach zostały wymienione zamki. Wyjaśniał, że w mieszkaniu siostry w [...]. przebywa jedynie czasowo ze względu na stan zdrowia i leczenie. Informował również, że sprawę wymiany zamków i demontażu jego skrzynki pocztowej zgłosił na policję, do Ośrodka Pomocy Społecznej oraz do Sądu Okręgowego w [...]. i Sądu Rejonowego w [...].

W celu uzupełniania materiału dowodowego wezwano świadków – H. O., J. J. oraz B. J. do złożenia wyjaśnień. B. J. i J. J. oświadczyli, że E. Ł. nie przebywa

w miejscu zameldowania i mieszka w [...]. H. O. zeznał, że ostatnio nie widuje E. Ł. i nie wie, czy mieszka w miejscu zameldowania.

W oparciu o poczynione ustalenia Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] r. orzekł o wymeldowaniu E. Ł. z miejsca pobytu stałego pod adresem przy ul. [...] w K[...].

E. Ł. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazał, że nigdy nie opuścił spornego lokalu na stałe, a jedynie czasowo zmienił miejsce zamieszkania z powodów zdrowotnych. Wyjaśnił, że powrót do miejsca zameldowania został mu uniemożliwiony, ponieważ wymieniono zamki i nie ma dostępu do lokalu.

Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Od decyzji tej sprzeciw wywiódł P. J.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Go 461/23 uchylił powyższą decyzję Wojewody [...].

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. w przedmiocie wymeldowania E. Ł. z miejsca pobytu stałego przy ulicy ul. [...]

w [...]. E. Ł. i nie zgodził się z przedmiotową decyzją i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z 28 stycznia 2024 r., wydanym w sprawie II SA/Go 702/23, uchylił powyższą decyzję Wojewody [...] zobowiązując organ odwoławczy do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego.

Mając na uwadze ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu powołanego powyżej wyroku, Wojewoda [...] zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w [...] z prośbą o informację, czy pod spornym adresem były prowadzone interwencje policji dotyczące utrudniania E. Ł. wejścia do lokalu przy ul. [...] w [...]. Zwrócono się także do Sądu Rejonowego w [...] z zapytaniem, czy postępowanie z powództwa E. Ł. przeciwko P. J. o naruszenie posiadania lokalu mieszkalnego, mieszczącego się pod powyższym adresem, zostało zakończone.

W dniu [...] r. do organu wpłynęła odpowiedź Komendy Powiatowej Policji w [...]. Z uzyskanych informacji wynika, że E. Ł. nie mieszka w miejscu zameldowania od [...] r., sporny lokal opuścił dobrowolnie, ale nie ostatecznie. Przeprowadzono kilka interwencji dotyczących niewpuszczenia go do domu, ostatnia miała miejsce [...] r. W dniu [...] r. wpłynęła odpowiedź z Sądu Rejonowego w [...], z której wynika, że postępowanie o naruszenie posiadania z powództwa E. Ł. nie zostało zakończone i jest na etapie doręczenia pozwu pozwanemu.

W oparciu o dokumenty sprawy organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, iż stosownie do art. 33 ust. 1 u.e.l. obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Zgodnie z art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Wojewoda podkreślił, że zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu, bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu. Jak stanowi przepis art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana, można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia interesów życiowych w inne miejsce.

Zdaniem Wojewody, w świetle przedstawionych i ocenionych dowodów, nie budzi wątpliwości fakt, iż E. Ł. nie opuścił miejsca pobytu stałego, w znaczeniu wyżej wskazanym. W [...] r. zatrzymał się u siostry w celu specjalistycznego leczenia w [...]. Podczas pobytu u siostry przyjeżdżał do miejsca zameldowania, w którym pozostawił swoje rzeczy osobiste. Podczas jednej z takich wizyt w [...] r. okazało się, że zamki w drzwiach zostały wymienione i skarżący nie mógł wejść do domu. W kolejnych miesiącach kilkukrotnie próbował powrócić do domu, lecz nigdy już nie został do niego wpuszczony. Fakt ten potwierdzają wielokrotne innerwacje policji pod spornym adresem. W związku z powyższym skarżący postanowił dochodzić swoich praw na drodze sądowej składając pozew o przywrócenie naruszonego posiadania.

Organ zaznaczył, że o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania

w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany przez zachowanie, które

w sposób niebudzący wątpliwości, wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu sytuacja, w której osoba w nim zamieszkująca zostaje do tego zmuszona, jeżeli podjęła prawem przewidziane środki w celu obrony swoich praw do przebywania

w lokalu. Dopiero w sytuacji, gdy dana osoba przez ponad rok nie podejmowała kroków prawnych w celu przywrócenia naruszonego posiadania, świadczyć to może o woli opuszczenia przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 35 u.e.l.

W ocenie organu II instancji, zgromadzony materiał dowodowy pozwala uznać, że "E." Ł. (prawidłowo E.) nie zerwał związków z mieszkaniem przy ul. [...] w [...], gdzie jest zameldowany na pobyt stały. E. Ł. przedstawił dokumenty, które potwierdzają, że podczas pobytu u siostry korzystał ze specjalistycznego leczenia w [...]., wobec czego – w ocenie Wojewody – nie można przyjąć, że miejsce zameldowania opuścił w celu przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Tym samym bezspornym jest, że E. Ł. nie opuścił lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...] trwale i dobrowolnie.

Skargę (zatytułowaną sprzeciw) na powyższą decyzję Wojewody złożył P.J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie art. 35 u.e.l. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. przez niezasadne w okolicznościach sprawy przyjęcie, że decyzja Wójta Gminy [...] została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy poprzez samowolne opuszczenie miejsca zamieszkania E. Ł. zrealizował przesłanki upoważniające organ do wydania decyzji o jego wymeldowaniu, a to że nie przeniósł całości swoich rzeczy do obecnie zamieszkiwanego mieszkania nie ma najmniejszego znaczenia dla sprawy.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła

o uchylenie zaskarżonej decyzji, a nadto o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ze zgromadzonego w toku sprawy materiału dowodowego jasno wynika, iż E. Ł. dobrowolnie opuścił dom w [...] i zamieszkał przy ul. [...] w [...]. Powyższe twierdzenia w szczególności udowadniają oświadczenia złożone przez samego E. Ł. do Sądu Rejonowego w [...]., informacje zdobyte od Komendy Powiatowej Policji w [...], Kuratora Sądowego A. W. oraz Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. E. Ł. sam wskazał, że na co dzień przebywa pod adresem w [...], co więcej do wskazanych powyżej organów złożył oświadczenia, aby wszelką kierowaną do niego korespondencję wysyłać właśnie na ten adres. Zdaniem skarżącego, nie sposób zgodzić się z argumentacją jakoby pozostawienie części należących do E. Ł. rzeczy stanowić miało o braku spełnienia przesłanki jakoby opuszczenie przez niego lokalu miało charakter stały. E. Ł. nie zabrał ze sobą wszystkich należących do niego przedmiotów jedynie z uwagi na fakt, że nie miał na to miejsca, a nie dlatego, że zamierzał wrócić do nieruchomości należącej do P. J.. Jak wskazał organ wydający decyzje z informacji uzyskanej od Komendy Powiatowej Policji w [...] wynika, że E. Ł. dobrowolnie opuścił lokal przy ul. [...] w [...] już w [...] r. Co więcej, postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym w [...], na które to notorycznie powołuje się E. Ł. wykorzystując ten argument jako podstawę do uznania jego wymeldowania za bezprawne, jest dopiero na wczesnym etapie, albowiem dopiero ma dojść do doręczenia odpisu pozwu do pozwanego, co jednoznacznie świadczy o fakcie, że do momentu podjęcia kroków przez P. J. dążących do wymeldowania E. . spod adresu, pod którym ten od dawna nie przebywa, nie interesował się on wspomnianą nieruchomością, a wspomniane powództwo skierowało najprawdopodobniej na potrzeby niniejszego postępowania sztucznie manifestując jakiekolwiek zainteresowanie swoim powrotem na ul. [...] w [...]. W ocenie skarżącego w świetle zebranego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości ustalenie organu I instancji o trwałym i samodzielnym opuszczeniu przez E. Ł. dotychczasowego miejsca pobytu stałego, a także, że "zabieg ten spełniał wskazaną w treści art. 35 u.e.l. przesłankę dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu". Zdaniem skarżącego, przedstawione okoliczności uprawniają do jednoznacznego stwierdzenia, że spełniona została przesłanka do wymeldowania E. Ł. z pobytu stałego na opisanej wyżej nieruchomości. Dodatkowo strona wskazała, że fakt, iż w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania, w żaden sposób nie ma wpływu na to, że E. Ł. dobrowolnie zmieniając swoje miejsce pobytu zrealizował przesłanki uzasadniające wymeldowanie go spod adresu w [...]. Celem postępowania o ochronę naruszonego posiadania jest odzyskanie przez dotychczasowego posiadacza władztwa nad rzeczą, bowiem jest to powództwo skierowane do stanu faktycznego, a nie do prawa. Obowiązek meldunkowy ma natomiast charakter rejestracyjny. Jego celem jest ustalenie zgodności ewidencji ludności ze stanem rzeczywistym, m.in. związanym z miejscem przebywania obywatela. Jeżeli jednak organ odwoławczy uznał, że przeprowadzenie takiego dowodu jest konieczne stosownie do treści art. 136 § 1 k.p.a., mógł samodzielnie go przeprowadzić, co dodatkowo wskazuje, że wydanie skarżonej decyzji było przedwczesne.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko zawarte w skardze podkreślając, iż E.Ł. opuścił dobrowolnie miejsce zamieszkania, o czym świadczy przede wszystkim jego pismo kierowane do kuratora sądowego, w związku z czym ziściły się wszystkie przesłanki art. 35 u.e.l. uzasadniające wymeldowanie.

Pełnomocnik uczestnika postępowania E. Ł. wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że nie było zamiarem jego mandanta opuszczenie spornego lokalu, a Wojewoda w sposób kompleksowy ocenił sprawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej pod względem legalności była w niniejszej sprawie opisana na wstępie decyzja Wojewody [...] uchylająca decyzję Wójta Gminy [...] orzekającą o wymeldowaniu E. Ł. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w [...] i orzekająca o odmowie wymeldowania "E.Ł." z wyżej wskazanego miejsca pobytu.

Podstawę materialną powyższej decyzji stanowił art. 35 u.e.l., zgodnie

z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu

i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Organ odwoławczy uznał, iż nie zachodzą przesłanki wynikające z tego przepisu, uzasadniające wymeldowanie E. Ł.

Przy czym organ odwoławczy błędnie wskazał imię osoby, co do której odmówił wymeldowania, a mianowicie podał imię "E." zamiast "E.". Powyższe uchybienie należało potraktować jako oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. Wojewoda błędnie również wskazał podstawę procesową zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 138 § 2 k.p.a., który dotyczy rozstrzygnięcia polegającego na uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy organowi I instancji, zamiast prawidłowo art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., który dotyczy rozstrzygnięcia polegającego na uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości lub w części i orzeczeniu co do istoty sprawy. W ocenie Sądu powyższe naruszenia nie miały jednak wpływu na wynik postępowania i nie mogły stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji.

Organ wydając zaskarżoną decyzję działał w warunkach związania oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wynikającymi z powołanych wyroków WSA w Gorzowie Wlkp. z 23 sierpnia 2023 r., II SA/Go 461/23

i z 25 stycznia 2024 r., II SA/Go 702/23, stosownie do art. 153 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). W myśl tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a tym samym organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie. Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował

się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowowydanego aktu administracyjnego. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10, A. Skoczylas, P. Szustakiewicz (red.), P.p.s.a. Komentarz, C.H. Beck 2016, t. 6 do art. 153 i powołane tamże orzecznictwo). Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych

i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy (por. wyrok NSA z 9 października 2014 r., II FSK 2523/12). Związanie wyrokiem nie dotyczy zatem wyłącznie prawa, ale rozciąga się również na ocenę stanu faktycznego sprawy (por.: M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.),P.p.s.a. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2013 r., s. 625; B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, P.p.p.s. Komentarz, Warszawa 2016, s. 889-891).

Ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się zatem do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte

w poprzednim wyroku (wyrokach) oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą.

Istota wiążącej oceny zawartej w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. wydanym

w sprawie o sygn. akt II SA/Go 421/23 sprowadzała się - z uwagi na ograniczoną kognicję sądu w sprawach ze sprzeciwu (art. 64e p.p.s.a.) - do stwierdzenia, iż brak było podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a.,

a postępowanie dowodowe może zostać uzupełnione przez organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. Wojewoda do tej oceny zastosował, a jedynie – jak wskazano powyżej – błędnie jako podstawę zaskarżonej decyzji wskazał art. 138 § 2 k.p.a.

Natomiast z wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. wydanym w sprawie o sygn. akt

II SA/Go 702/23 wynikają następujące oceny prawne i wskazania co do dalszego postępowania:

1. Uwzględniając treści art. 25 u.e.l. opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony

z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego.

2. Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności.

3. Miejscem pobytu stałego jest lokal, w którym dana osoba zamieszkuje,

w którym znajduje się jej centrum życiowe i w którym skoncentrowane są jej sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Zamieszkiwanie w lokalu polega natomiast na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych.

4. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej

w innym miejscu. Przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu

i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym,

w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce.

5. O dobrowolności decyduje więc samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do rodziny). Za dobrowolne opuszczenie lokalu traktuje

się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona

w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie będą prawnie skuteczne.

6. Rozstrzygając co do charakteru pobytu, organ administracji publicznej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia osoby, której dotyczy wniosek o wymeldowanie. O kwalifikacji pobytu określonej osoby

w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie o wymeldowanie jest wyjaśnienie nie tylko, czy osoba wymeldowywana przebywa w danym miejscu, ale jeśli w lokalu nie przebywa, to jakie były przyczyny jej wyprowadzenia się i czy całokształt okoliczności wskazuje, że wyprowadzenie to ma charakter trwały. Na występowanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zameldowania, rozumianej jako rezygnacja z zamiaru stałego przebywania w danym miejscu, winien wskazywać całokształt zachowań wymeldowywanego.

7. Organ odwoławczy nie podjął jakichkolwiek czynności w zakresie ustalenia, czy skarżący złożył pozew o przywrócenie utraconego posiadania, co ma istotne znaczenie dla oceny czy nastąpiło dobrowolne opuszczenie lokalu.

W sytuacji, gdy faktycznie strona z takim roszczeniem wystąpiła, a sprawa

o przywrócenie posiadania nie została zakończona przed wydaniem decyzji

w sprawie o wymeldowanie, samo żądanie przez daną osobę udzielenia jej przez sąd cywilny ochrony posesoryjnej danego lokalu może mieć wpływ na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki dobrowolności opuszczenia przez nią tego lokalu. Z informacji przekazanej przez Sąd Rejonowy w [...] dnia [...] r. wynika, że pozew E. Ł. przeciwko P. J. o naruszenie posiadania wpłynął do Sądu [...] r. i jest na etapie braków formalnych (sygn. akt: [...]), co potwierdził również skarżący na rozprawie. Organ winien zatem ustalić na jakim etapie jest sprawa z powództwa skarżącego o przywrócenie naruszonego posiadania, gdyż pozew był obarczony brakami formalnymi. Kwestia dobrowolnego opuszczenia miejsca stałego zamieszkania przez skarżącego nie została w sposób wszechstronny wyjaśniona.

8. Organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Wymogom powyższym Wojewoda nie sprostał. Z przepisu

art. 80 k.p.a. wynika, że oceniając wiarygodność i moc dowodów, organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów w sprawie. Kolejną przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest, aby organ ocenił nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody łącznie. Ocena ta powinna być również oparta na podstawie wiedzy

i doświadczenia życiowego.

9. Organ odwoławczy nie dokonał wnikliwej, wszechstronnej analizy zgromadzonych w sprawie dowodów. Organ nie odniósł się do wszystkich dowodów m.in. do zeznań świadka H. O., złożonych wyjaśnień przez P. J., J. J., B. J.. Przepisy k.p.a. dopuszczają możliwość złożenia na piśmie zeznań przez osoby fizyczne (argument z art. 50 § 1 i art. 54 § 1 k.p.a.), jednakże nie są to zeznania świadków w rozumieniu art. 83 § 3 k.p.a., a jedynie pisemne oświadczenia osób fizycznych o posiadaniu określonych informacji. W takiej sytuacji, gdy jednocześnie organ odmawia wiarygodności pisemnym oświadczeniom, zachodzi konieczność przesłuchania tych osób w charakterze świadków. Oświadczenia takie należy zakwalifikować, jako dokumenty prywatne, których moc dowodowa pozwala na stwierdzenie, że osoby, które je podpisały, twierdzą o pewnych faktach. Z dokumentem prywatnym nie wiąże się domniemanie prawne, iż jego treść przedstawia rzeczywisty stan rzeczy. Pisemne oświadczenia osób fizycznych przedstawiane przez stronę lub bezpośrednio przez osoby składające na piśmie takie oświadczenia mogą stanowić źródło informacji o tym, że pewne osoby mogłyby być przesłuchane w charakterze świadka.

10. Z treści pisma E. Ł. z [...] r. skierowanego do Sądu Okręgowego w [...]. w sprawie o podział majątku wspólnego nie można jednoznacznie przesądzać, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające jego wymeldowanie. Organ nie odniósł się do twierdzeń wyżej wymienionego, który zaprzeczał, aby dobrowolnie opuścił stałe miejsca zamieszkania, wielokrotnie w swoich pismach m.in. w odwołaniu, a także na rozprawie podnosił, że gdyby nie wymiana zamków w drzwiach wejściowych do budynku, która miała miejsce w [...] r. nadal zamieszkiwałby w miejscu zameldowania. Podkreślał, że przebywał przed wymianą zamków w dotychczasowym miejscu zameldowania i tam znajdują się jego rzeczy osobiste. E. Ł. w odwołaniu podał, że przebywa tymczasowo u siostry w [...]. ze względu na konieczność specjalistycznego leczenia i opieki. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie jego siostry L. M. z dnia [...] r., która potwierdziła ww. okoliczności. Podnosił również w związku z brakiem możliwości wejścia do lokalu, a także zniszczeniem skrzynki pocztowej, że została przeprowadzona [...] r. (pismo do Sądu Rejonowego) – na jego wniosek – interwencja funkcjonariuszy policji, co powinno zostać wyjaśnione przez organ, czy rzeczywiście takie zdarzenie miało miejsce (w aktach sprawy znajduje się informacja Naczelnika Wydziału Prewencji KPP w [...] z dnia [...] r).

11. Organ winien odnieść się też do kwestii korespondencji, która była kierowana przez organy do E. Ł. na podany przez niego adres w [...]. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie o wymeldowanie jest wyjaśnienie nie tylko, czy osoba wymeldowywana przebywa w danym miejscu, ale jeśli w lokalu nie przebywa, to jakie były przyczyny jej wyprowadzenia się i czy całokształt okoliczności wskazuje, że wyprowadzenie to ma charakter dobrowolny. Na występowanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zameldowania, rozumianej jako rezygnacja z zamiaru stałego przebywania w danym miejscu, winien wskazywać całokształt zachowań wymeldowywanego.

12. Niewątpliwie w tle sprawy o wymeldowanie widoczny jest konflikt między E. Ł. a jego byłą żoną, a także P. J. i J. J., o czym świadczą orzeczenia sądowe wydane w sprawie karnej i o wykroczenie przeciwko osobie, której dotyczy wniosek o wymeldowanie, co wymaga od organu przeprowadzenia wnikliwej, zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny całości materiału dowodowego.

13. Decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Decyzja administracyjna o wymeldowaniu nie rozstrzyga o tytule prawnym do lokalu, czy też o uprawnieniu do przebywania w nim. Nie ma zatem znaczenia

w sprawie podnoszony w zaskarżonej decyzji fakt nie posiadania przez skarżącego tytułu prawnego do nieruchomości.

14. Wniosek o wymeldowanie nie musi być złożony przez wszystkich współwłaścicieli. Z treści art. 35 u.e.l. wynika, że decyzję w sprawie wymeldowania wydaje organ gminy z urzędu lub na wniosek właściciela. Nadto należy uznać, że złożenie wniosku o wymeldowanie nie przekracza czynności zwykłego zarządu (zob. art. 199 k.c., art. 201 k.c.).

15. Reasumując organ nie dokonał istotnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, a także wszechstronnej, wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

W ocenie Sądu organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę nie w pełni zastosował się do powyższej oceny i wskazań Sądu. Wydając bowiem zaskarżoną decyzję organ w istocie skoncentrował się jedynie na dowodach, które wskazywały na to, iż nie doszło do opuszczenia lokalu przez uczestnika E. Ł. uzasadniającego jego wymeldowanie. Organ odwoławczy uchylił się zatem od oceny całokształtu zachowań wyżej wymienionego, odnoszących się do istnienia w jego przypadku zamiaru stałego przebywania w spornym lokalu (pkt 11). Organ kolejny raz nie odniósł się bowiem do zeznań świadka H. O. oraz złożonych wyjaśnień przez P. J., J. J. i B. J., wskazujących na to, iż doszło do opuszczenia przez E. Ł. lokalu. Poza ich odnotowaniem w części sprawozdawczej, organ nie dokonał ich oceny,

a mianowicie czy daje im wiarę, czy też nie, a tym samym czy zachodzi konieczność przesłuchania w charakterze świadków osób, które złożyły jedynie pisemnie oświadczenia (pkt 9). Ponadto organ nie odniósł też do kwestii korespondencji, która była kierowana przez organy do uczestnika na podany przez niego adres w [...]. (pkt 11). Należy zauważyć, iż ocena organu odwoławczego – wbrew zaleceniom Sądu – kolejny raz nie spełnia wymogów określonych w art. 80 k.p.a. tj. konieczności oceny nie tylko każdego z dowodów z osobna, ale również wszystkich dowodów łącznie (pkt 8), zwłaszcza w kontekście podkreślanego przez Sądu konfliktu między E. Ł. a jego żoną i P. J. i J. J., o czym świadczą orzeczenia sądowe wydane w sprawie karnej i o wykroczenie przeciwko uczestnikowi, co wymaga od organu przeprowadzenia wnikliwej, zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny całości materiału dowodowego (pkt 12). W konsekwencji powyższych uwag należało uznać, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Podkreślić należy, że nie jest rolą sądu administracyjnego uzupełnianie

w jakimkolwiek zakresie aktów podejmowanych przez organy administracji,

a w szczególności prowadzenie brakujących ustaleń, analiz, tudzież przedstawianie "w zastępstwie" tych organów motywów, jakimi kierowały się one przy rozstrzyganiu danej sprawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z 19 maja 2016 r., IV SA/Po 973/15). Kontrola sądowoadministracyjna nie może zastępować organu, gdyż narusza to konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Rolą sądu administracyjnego jest jedynie badanie legalności działań bądź zaniechań organu (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2018 r., II OSK 1419/17).

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, co uzasadniało – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - uchylenie zaskarżonej decyzji.

Przedwczesne natomiast byłoby wypowiadanie się przez Sąd, czy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, zwłaszcza wskazywanego w skardze

art. 35 u.e.l. Ocena taka jest bowiem możliwa jedynie w sytuacji prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy w sposób bezwzględny zastosuje się do ocen i wskazań zawartych w niniejszym wyroku oraz uprzednio wydanych orzeczeniach, zwłaszcza w sprawie o sygn. akt II SA/Go 702/23. Uwzględni również nowe okoliczności, jeśli takie powstaną, a mianowicie organ odwoławczy powinien uaktualnić informacje o stanie sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w [...] o sygn. akt [...].

Jako, że skarga została uwzględniona Sąd – na podstawie art. 200 i art. 205

§ 2 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącego poniesione przez niego koszty postępowania, które sprowadzają się do: - wpisu od skargi uiszczonego w wysokości 100 zł, wynikającej z § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U nr 2021, poz. 535.); - wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 480 zł, ustalonego zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.);

- opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.