Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 169/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2023 r. sprawy ze skargi Miejskiego Zakładu Oczyszczania sp. z o.o. [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 stycznia 2023 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowań do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 17 stycznia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. 2023, poz. 40), art. 1,2, 17 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Jedn. tekst: Dz. U. 2018r., poz. 570), § 1 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925 z 2003r.) art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g, art. 9zb ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1297 ze zm., dalej: u.c.p.g.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania Miejskiego Zakładu Oczyszczania Sp. z o.o. [...] (dalej: skarżąca) od decyzji Zarządu Komunalnego Związku Gmin [...] (dalej: ZKZG) z dnia 14 listopada 2022 r., nr [...] określającej dla Miejskiego Zakładu Oczyszczania Sp. z o.o. [...], ul. [...], wysokość kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła dotyczącej gminy L. w kwocie [...]zł (słownie: [...] zł [...]), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Skarżąca uzyskała pod nr [...] wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy L.. Firma zajmuje się odbiorem odpadów na podstawie umów zawartych z właścicielami nieruchomości, na których zgodnie z przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz przepisami prawa miejscowego nie zamieszkują mieszkańcy, tzw. "niezamieszkałych" które zostały od stycznia 2020 r. wyłączone z organizowanego przez Związek systemu odbioru odpadów komunalnych.

W wyniku analizy sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości nr [...] za rok 2020 złożonego przez Miejski Zakład Oczyszczania Sp. z o.o. dnia 27 stycznia 2022 r. stwierdzono nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu recyklingu.

W związku z powyższym, na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia 29 października 2021 r. ZKZG wszczął z urzędu wobec skarżącej postępowanie w sprawie określenia wysokości kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła dotyczącej gminy L..

Ze złożonego sprawozdania za rok 2020 wynika, że łączna masa odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła poddanych recyklingowi i przygotowanych do ponownego użycia wyniosła 24,333 Mg przy łącznej masie odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości 265,430 Mg. Udział łączny odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych, szkła i wielomateriałowych w składzie morfologicznym odpadów komunalnych wyniósł 31,8%. Jak wskazał organ, poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła uzyskanych przez spółkę w 2020 r. na terenie powyższej gminy wyniósł 28,83%, a więc różnica pomiędzy poziomem wymaganym (50%) i osiągniętym wyniosła 21,17%.

Pismem z dnia 12 listopada 2021 r. skarżąca podniosła, że:

. Mieszkańcy nieruchomości niezamieszkałych nie wytwarzają odpadów segregowanych lub wytwarzają je w małych ilościach, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o odpadach zapobiegając ich powstawaniu. Tym samym Spółka nie powinna ponosić odpowiedzialności za działania właścicieli nieruchomości.

. Nie ma wpływu na sposób segregowania odpadów przez właścicieli nieruchomości z powodu braku zgody Związku na przeprowadzanie akcji edukacyjnych dotyczących segregacji.

. Ma bezwzględny obowiązek odbioru odpadów komunalnych i ich zagospodarowania niezależnie od przestrzegania obowiązku segregacji odpadów przez właścicieli nieruchomości, tym samym osiągnięcie poziomu odzysku jest zależne od osób trzecich, za które Spółka nie ponosi odpowiedzialności. Ukaranie jej jest zatem bezzasadne a nałożenie kary niewspółmierne do winy z powodu braku współdziałania właścicieli nieruchomości (niewłaściwe segregowanie odpadów, brak segregacji lub nieoddawanie określonych frakcji do zagospodarowania Spółce)

. Organ powinien zastosować dyspozycję art. 189a § 1 KPA, a co wraz z nim idzie dalsze przepisy działu IVA KPA na czele z art. 189f § 1 pkt 1 który wskazuje, że: Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Spółka nie zgadza się z zarzutem naruszenia przepisów prawa, ponieważ nieosiągnięcie poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła wynikało z przyczyn niezależnych od Spółki. Nawet gdyby Organ prezentował odmienny pogląd, naruszenie przez Spółkę prawa jest znikome, ponieważ nie wynikało ono z jej działań, a z działań osób trzecich (właścicieli nieruchomości niezamieszkałych), a nie świadomego bądź nieświadomego działania Spółki.

. Nieosiągnięcie poziomu recyklingu co do odbieranych przez nią odpadów nie skutkowało nieosiągnięciem poziomu recyklingu przez sam Komunalny Związek Gmin Regionu [...], zatem Związek nie ponosi żadnej szkody z tego tytułu.

Przesłuchana w charakterze świadka J. U. – Kierowniczka ds. Handlu i Administracji w Miejskim Zakładzie Oczyszczania Sp. z o.o. zeznała, że na spotkaniu w siedzibie Związku ustalono, że Miejski Zakład Oczyszczania Sp. z o.o. nie miał prawa zajmować się edukacją ekologiczną mieszkańców, jednak nie potrafiła określić czy sytuacja ta miała miejsce przed 1 stycznia 2020 r. Dla przeprowadzającego przesłuchanie pytanie to miało znaczenie ze względu na fakt, że zgodnie z Uchwałą Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Komunalny Związek Gmin Regionu [...]" nr [...] z dnia 16 października 2019r. od 1 stycznia 2020 r. nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy zostały wyłączone z systemu odbierania odpadów organizowanego przez KZGR[...] (wyjątek stanowią domki letniskowe oraz inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno - wypoczynkowe). Świadek zapytana, czy pamięta przypadki zakazania przez Związek prowadzenia edukacji ekologicznej przed 2020 r. przypomniała sobie jedynie sytuację, dotyczącą promowania w prasie Punktów Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych. Jak przyznała świadek, sprawa dotyczyła konieczności uzyskania zgody Związku na wydanie komunikatu prasowego w celu uzgodnienia zasad edukacji ekologicznej zgodnej z przyjętym systemem. Pani Urbaniak potwierdziła również, że prowadzona przez Związek edukacja ekologiczna kierowana do mieszkańców wszystkich grup wiekowych, trafia również do przedsiębiorców, pracowników czy uczniów.

Pismem z dnia 3 stycznia 2022 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w piśmie z 12 listopada 2021 r., a także odniosła się do protokołu przesłuchania świadka oraz zwróciła uwagę na następujące nowe fakty i dowody nieprzytoczone w poprzednim piśmie Spółki:

. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka Pana D. T. na okoliczność odbierania odpadów segregowanych na terenie regionu leszczyńskiego przez przedsiębiorców niewpisanych do rejestru działalności regulowanej - co zdaniem Strony ma wpływ na nieosiągnięcie wymaganych poziomów odzysku i recyklingu.

. Zdaniem Strony, gdyby na skutek ukarania w niniejszym postępowaniu karą pieniężną Spółka miała ponieść ryzyko w postaci wykluczenia jej z przetargów na mocy art. 109 ust. 1 pkt 2 lii c) ustawy prawo zamówień publicznych, byłaby to konsekwencja niewspółmiernie i rażąco dotkliwa dla Strony i powodująca nieodwracalne i dotkliwe skutki dla Strony. Spółka ponownie wniosła o zastosowanie art. 189f § 1 k.p.a. i odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Świadek D. T. zeznał, że Spółka otrzymała kilka zgłoszeń telefonicznych, informujących o odbiorze odpadów segregowanych z nieruchomości niezamieszkałych przez firmy niewpisane do rejestru prowadzonego przez Związek, jednak nie posiadał żadnych danych wskazujących na konkretne podmioty, daty wystąpienia takich zdarzeń czy adresy nieruchomości, z których odpady odebrano. Spółka nie przekazała do Związku żadnych zawiadomień o takich incydentach. Świadek stwierdził również, że nie ma możliwości odtworzenia nagrań z przeprowadzonych rozmów telefonicznych. Na podstawie zeznań świadka nie można było też jednoznacznie stwierdzić, że odbierane odpady należały do grupy odpadów komunalnych (makulatura, butelki po napojach).

ZKZG, po zapoznaniu się z materiałem dowodowym, decyzją z dnia 14 listopada 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 oraz art. 107 § 1, z uwzględnieniem art. 7, art. 77 § 1, art. 189d i art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g, art. 9zb ust. 1ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, nałożyło na skarżącą karę pieniężną za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła dotyczącej gminy L. w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu, ZKZG wskazał, iż zgodnie ze zmianą ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, od 6 września 2019 r. wprowadzony został obowiązek gromadzenia odpadów komunalnych w sposób selektywny. Obowiązek ten dotyczy właścicieli wszystkich nieruchomości. Przedsiębiorca odbierający odpady ma możliwość egzekwowania prawidłowej segregacji poprzez odpowiednie sformułowanie treści umów zawieranych z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych. Komunalny Związek Gmin [...], realizując ustawowy obowiązek wynikający z art. 6 ust. 5a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wielokrotnie wzywał właścicieli nieruchomości niezamieszkałych do okazania umów na odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych powstających w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej. Do materiału dowodowego zostały dołączone przykładowe umowy dotyczące usługi odbioru odpadów komunalnych zawarte przez Stronę z podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą.

Zgodnie z zapisami umownymi Zleceniodawca został przez Stronę zobowiązany do zbierania odpadów w sposób selektywny, jednak Związek nie odnotował w zawieranych przez Stronę umowach żadnych zapisów dotyczących konsekwencji finansowych w przypadku braku segregacji odpadów - a zdaniem Organu takie zapisy w umowie winny się znaleźć. Uchwała nr [...] Zgromadzenia Związku określa górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, którzy nie są zobowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz Związku w przypadku, gdy odpady komunalne nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Tym samym przedsiębiorca może mieć znaczący wpływ na sposób zbierania odpadów przez właścicieli nieruchomości niezamieszkałych oraz egzekwowanie zapisów umownych.

Zdaniem Organu brak osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu jest czynem zawinionym przez Stronę, wynikającym z braku dbałości o spełnienie wymagań prawnych w bieżącej działalności podmiotu poprzez nieegzekwowanie obowiązków wynikających dla Zleceniodawców w zawartych umowach oraz niezastosowanie odpowiednich zapisów umownych zwiększających prawdopodobieństwo przestrzegania przez przedsiębiorców zasad segregacji odpadów. Strona przyczyniła się tym do powstania naruszenia prawa w postaci nieosiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu i nie podjęła żadnych działań w celu uniknięcia jego skutków.

Organ ocenił, iż waga naruszenia prawa ma znaczenie ze względu na aspekty społeczne i edukacyjne. Zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach do zadań gmin (Związków) należy prowadzenie działań informacyjnych i edukacyjnych w zakresie prawidłowego gospodarowania odpadami komunalnymi, w szczególności w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych. W związku z nałożonym ustawowo obowiązkiem, Komunalny Związek Gmin [...] prowadzi bardzo szeroką akcję edukacyjną, obejmującą mieszkańców we wszystkich grupach wiekowych (zajęcia prowadzone w przedszkolach i szkołach, poradniki i broszury skierowane do dorosłych mieszkańców, szkolenia edukacyjne dla pracowników urzędów).

Z ustaleń Organu wynika zatem, że zgodnie z art. 189d pkt 1, 4 i 5 k.p.a. - w prowadzonym postępowaniu zachodzą przesłanki nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Waga naruszenia prawa ma wpływ na aspekty społeczne i edukacyjne, Strona przyczyniła się do naruszenia prawa, gdyż nie podjęła żadnych działań w celu osiągnięcia wymaganych prawem poziomów. Nie dochowano żadnych starań w kierunku zwiększenia prawdopodobieństwa uzyskania wymaganych poziomów, nie zawarto odpowiednich zapisów w umowach zawieranych z przedsiębiorcami, które dyscyplinowałyby w zakresie selektywnej zbiórki odpadów, prowadzących do konsekwencji finansowych za brak segregacji. Mając na uwadze powyższe, Organ postanowił jak w sentencji decyzji.

Zdaniem Organu, domniemanie, że mieszkańcy nieruchomości niezamieszkałych nie wytwarzają odpadów komunalnych takich frakcji jak papier, metal, tworzywa sztuczne i szkło jest bezzasadne. Przyjęty w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami skład morfologiczny odpadów komunalnych, określony na podstawie szczegółowych badań jako najbardziej reprezentatywny dla kraju precyzuje, że udział papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wytworzonych odpadach komunalnych w zależności od miejsca powstawania kształtuje się na poziomie od 49,3% dla miast powyżej 50 tys. mieszkańców do 31,8% w przypadku gmin wiejskich. Można się zgodzić ze stwierdzeniem, że masa odpadów komunalnych pochodzących z nieruchomości niezamieszkałych jest mniejsza w stosunku do masy odpadów pochodzących z gospodarstw domowych, niezależnie jednak od skali wytwarzanych odpadów w przypadku nieruchomości niezamieszkałych dominują jednorodne, selektywnie zbierane odpady opakowaniowe. Nie budzi wątpliwości fakt, że są to odpady związane przede wszystkim z konsumpcją dokonywaną przez pracowników, uczniów itp. i przeważają wśród nich opakowania po napojach i żywności. Segregacja takich odpadów jest zatem łatwiejsza ze względu na mniejszą ich różnorodność.

Z kolei w odniesieniu do zarzutu, że skarżąca nie ma wpływu na sposób segregowania odpadów przez właścicieli nieruchomości z powodu braku zgody Związku na przeprowadzanie akcji edukacyjnych dotyczących segregacji Organ zwraca uwagę na fakt, że przedsiębiorstwa wpisane do rejestru działalności regulowanej nie są zobowiązane do prowadzenia edukacji ekologicznej. Zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach do zadań gmin należy prowadzenie działań informacyjnych i edukacyjnych w zakresie prawidłowego gospodarowania odpadami komunalnymi, w szczególności w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych.

Organ jednocześnie wskazał, iż prowadzone przez ZKZG akcje edukacyjne trafiają do szerokiej grupy mieszkańców, którzy jednocześnie są osobami prowadzącymi własne działalności gospodarcze, pracownikami czy zarządcami nieruchomości. Istotnym jest też fakt, że Komunalny Związek Gmin [...] prowadzi i może prowadzić tylko edukację ekologiczną w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych, co wynika zarówno z przepisów prawa jak i statutu Związku. Zarzut Strony, że prowadzona przez Związek edukacja ekologiczna niekoniecznie dotyczyła zakresu uzyskania określonego poziomu odzysku i recyklingu odpadów jest zatem bezzasadny.

Organ podkreślił, że podwyższanie poziomu świadomości ekologicznej mieszkańców jest ważnym aspektem, mającym jednak częściowy wpływ na osiągnięcie wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wybranych frakcji odpadów. Edukacja mieszkańców oddziałuje tylko na etap związany z przygotowaniem odpadów do odbioru z nieruchomości, jest więc narzędziem pomocniczym. To na przedsiębiorcy odbierającym odpady ciąży obowiązek ich prawidłowego odbioru oraz przekazania do dalszego zagospodarowania i to te etapy istotnie decydują o osiągnięciu wymaganych prawem poziomów. Podstawą działania są zatem przepisy prawa i instrumenty posiadane przez podmioty odbierające odpady oraz instytucje sprawujące nadzór nad tym procesem.

W ocenie Organu argument mówiący o tym, że osiągniecie poziomu odzysku nie jest zależne do Miejskiego Zakładu Oczyszczania Sp. z o. o. jest bezpodstawny. Spółka jako podmiot działający w sposób profesjonalny i zgodny z przepisami prawa, ma świadomość konsekwencji niewywiązywania się z wymogów określonych w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dotyczących poziomów recyklingu. Z przepisu art. 9g wynika w sposób jednoznaczny, że to podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym odpowiednich poziomów recyklingu.

W odniesieniu do wniosku Strony o zastosowanie art. 189f § 1 k.p.a. i odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej Organ uznaje, że waga naruszenia prawa jest znacząca i wiąże się z fundamentalnym elementem działalności Strony, w związku z czym nie ma podstaw dla takiego odstąpienia.

Co więcej, po przesłuchaniu Prezesa Miejskiego Zakładu Oczyszczania Sp. z o. o. i po analizie sytuacji panującej na rynku odpadów w 2020 r. (mało prawdopodobna opłacalność przeprowadzania opisanego procederu odbierania odpadów segregowanych przez przedsiębiorców niewpisanych do rejestru działalności regulowanej) Organ uznał, że argumenty Strony są bezzasadne. Opisane incydenty nie miały większego znaczeniu dla osiągnięcia wymaganych poziomów przy liczbie umów na odbiór odpadów komunalnych, zawartych przez Stronę z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych sięgającej kilku tysięcy.

Organ wskazał również, iż fakultatywna przesłanka wykluczenia wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia, przywołana w piśmie Strony, wynikająca z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit c ustawy Prawo zamówień publicznych podlega procedurze samooczyszczenia, tzw. "self- cleaningu" na mocy art. 110 tejże ustawy. Instytucja ta umożliwia Wykonawcom wykazanie, że pomimo wystąpienia przesłanki wykluczenia podjęte zostały środki niezbędne do dowiedzenia rzetelności Wykonawcy, a tym samym brak jest podstawy wykluczenia. Ponadto argument Strony, iż ukaranie jej karą pieniężną może spowodować w przyszłości jej wykluczenie z uczestnictwa w postępowaniach przetargowych nie może być usprawiedliwieniem dla nieprzestrzegania obowiązków ustawowych do których jest zobowiązana.

Zdaniem Organu, nie jest również zadaniem Organu udowodnienie, że osiągnięcie poziomów odzysku jest wykonalne. Wymagany poziom wskaźnika określony przez ustawodawcę został opracowany w korespondencji z przyjętym w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami składem morfologicznym odpadów komunalnych, który został zróżnicowany w zależności od miejsca powstawania odpadów.

Pismem z dnia 6 grudnia 2022 roku skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie, z daleko idącej ostrożności procesowej, odstąpienie, na zasadzie art. 189f § 1 KPA od wymierzenia kary, ewentualnie, z daleko posuniętej ostrożności procesowej, w razie nieuwzględnienia zarzutów podniesionych w niniejszym odwołaniu, na zasadzie art. 189k § 1 pkt 3 KPA w zw. z art. 189d KPA, wnoszę o umorzenie administracyjnej kary pieniężnej nałożonej na Stronę w całości.

Decyzji organu I instancji skarżąca zarzuciła:

. naruszenie art. 9zb ust. 1 UCPG w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 i 6 KPA poprzez brak podania podstawy prawnej swojego działania przez Komunalny Związek Gmin [...] przy wydawaniu Decyzji przy jednoczesnym wskazaniu w uzasadnieniu prawnym Decyzji, że w myśl art. 9zb ustawy kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust. 1 i 2 UCPG nakłada w drodze decyzji wójt, burmistrz, prezydent, podczas gdy Komunalny Związek Gmin [...] nie jest żadnym z tych podmiotów, które wymienia w Decyzji jako wyłącznie uprawnione do wydania Decyzji;

. naruszenie art. 7 KPA w zw. z art. 8 § 1 KPA, 77 § 1 KPA oraz art. 80 KPA poprzez zaniechanie przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego i niepodjęcie rozstrzygnięcia na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie poprzez pominięcie oceny treści umów zawieranych przez Stronę z właścicielami nieruchomości zobowiązujących właścicieli do selektywnej zbiórki, pominięcie okoliczności, że Strona chciała prowadzić akcję edukacyjną dot. segregowania odpadów, czego zabronił jej Organ, niedokonanie oceny zeznań świadka D. T. oraz dokonanie ustaleń faktycznych dot. rodzaju odbieranych przez Stronę odpadów bez zebrania odpowiedniego materiału dowodowego potwierdzającego twierdzenia Organu;

. naruszenie art. 189 f § 1 KPA art. 189d KPA w zw. z art. 77 § 1 KPA poprzez dowolne, a nie swobodne przyjęcie Organu (niepoparte materiałem dowodowym), że Strona nie zaprzestała naruszania prawa, podczas gdy Strona w kolejnym roku tj. 2021 roku osiągnęła wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;

. naruszenie art. 189 f § 1 KPA w zw. z art. 6 KPA, art. 8 KPA, art. 77 § 1 KPA i art. 80 KPA w zw. z art. 81 a § 1 KPA wyrażające się w pogwałceniu zasady praworządności poprzez opieranie rozstrzygnięcia na podstawie hipotez formułowanych przez Organ, a nie na podstawie obowiązujących przepisów prawa, naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść Strony w zakresie stanu faktycznego, a także przyjęcie wykładni, która ukierunkowana była na ukaranie Strony;

. naruszenie art. 8 KPA oraz art. 107 § 1 pkt 4 KPA poprzez sformułowanie decyzji konstrukcyjnie wadliwej, zawierającej wewnętrzne sprzeczności, bowiem Organ na mocy Decyzji nałożył na Stronę administracyjną karę pieniężną i jednocześnie jako podstawę prawną takiej decyzji powołał art. 189d KPA oraz 189f § 1 pkt 1 KPA, które są instytucjami odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, co świadczy o nielogicznym i wadliwym działaniu Organu, a także działaniu niebudzącym zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej;

. naruszenie art. 6 KPA w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 8 UCPG w zw. z art. 6ka ust. 2 i 3 UCPG, wyrażające się w niepopartym przepisami prawa wymaganiu Organu, że Strona powinna zamieszczać zapisy o karach finansowych w umowach zawieranych z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych (co nie ma oparcia w powszechnie obowiązujących przepisach prawa), jak również w pominięciu, że Organ przyczynił się do nieosiągnięcia poziomów poprzez odmawianie Stronie możliwości prowadzenia akcji edukacyjnej oraz nieprowadzenie tej akcji przez Organ we własnym zakresie;

. naruszenie art. 8 § 2 KPA w zw. z art. 6 KPA w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z art. 189 a § 2 w zw. z art. 189 f § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 pkt 1 ust. 2 lit. c ustawy Prawo zamówień publicznych, wyrażające się w wydaniu decyzji niewspółmiernie dotkliwej w stosunku do rzeczywistego naruszenia.

Organ ustosunkował się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, wskazując, iż:

. W myśl art. 9zb ust. 1 u.c.p.g. kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust 1 i 2, nakłada w drodze decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce wpisania przedsiębiorcy do rejestru działalności regulowanej o którym mowa w art. 9b ust. 2. Przedsiębiorstwo Miejski Zakład Oczyszczania Sp. z o. o. jest wpisane do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez Komunalny Związek Gmin Regionu [...] w L. (zwany dalej KZGR[...], zatem sprawy związane z tą działalnością regulowaną leżą również w kompetencji Związku. Zgodnie z art. 9zf u.c.p.g do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Zgodnie z art. 3 ust 2a u.c.p.g. w razie wykonywania przez związek międzygminny zadań, o których mowa w ust. 2, określone w ustawie prawa i obowiązki organów gminy, w tym uchwalanie aktów prawa miejscowego, wykonują właściwe organy tego związku. W niniejszej sprawie nakładanie kar pieniężnych należy zatem do kompetencji ZKZG, co wynika z postanowienia § 10 ust. 2 pkt 1 lit g Statutu Związku Międzygminnego Komunalny Związek Gmin Regionu [...] (tj. Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2019 r., poz. 8105). Stanowisko Organu jest zgodne z wyrokiem WSA w Poznaniu sygn. IV Sa/Po [...] z dnia 14 września 2022 r.

. W odniesieniu do zarzutu braku oceny umów zwieranych przez Stronę z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych Organ podkreśla, iż w wydanej decyzji zwrócił uwagę na zapisy umowne dotyczące zobowiązania Zleceniodawcy do zbierania odpadów w sposób selektywny, jednak nie odnotował żadnych zapisów dotyczących konsekwencji finansowych w przypadku braku zachowania segregacji.

. W odniesieniu do zarzutu pominięcia okoliczności, że Strona chciała prowadzić akcję edukacyjną dot. segregowania odpadów, Organ w wydanej decyzji wskazał, że przedsiębiorstwa wpisane do rejestru działalności regulowanej nie są zobowiązane do prowadzenia edukacji ekologicznej. KZGR[...] wywiązuje się z ustawowego obowiązku prowadzenia działań informacyjnych i edukacyjnych w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych wobec właścicieli wszystkich nieruchomości znajdujących się na terenie objętych systemem Związku.

. W odniesieniu do zarzutu pominięcia okoliczności, że zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne należy zaznaczyć, że właśnie w tym celu Strona powinna zadbać o właściwe sformułowanie umów zawieranych z właścicielami nieruchomości.

. W odniesieniu do zarzutu niedokonania oceny zeznań świadka P. D. T. Organ wskazuje, że świadek nie przedstawił żadnych danych wskazujących na konkretne podmioty odbierające odpady segregowane ż terenu działania Związku, niewpisane do rejestru prowadzonego przez Związek, nie wskazał żadnych dat czy adresów nieruchomości, na których wystąpiły zdarzenia odbioru odpadów segregowanych przez inne firmy. Do Związku nigdy nie wpłynęły od Strony żadne zgłoszenia o tego typu incydentach. Wobec powyższego Organ uznał argumenty strony za bezzasadne.

. W odniesieniu do zarzutu dokonania ustaleń faktycznych dot. rodzaju odebranych przez Stronę odpadów bez zebrania materiału dowodowego potwierdzającego twierdzenia Organu należy podkreślić, że argument, iż mieszkańcy nieruchomości niezamieszkałych nie wytwarzają odpadów komunalnych selektywnie zbieranych jest bezzasadny.

. Ponadto argument Strony o możliwości oddawania odpadów segregowanych przez właścicieli nieruchomości niezamieszkałych do PSZOK jest niezgodny z obowiązującym na terenie KZGR[...] systemem i przepisami prawa , m. in. Regulaminem utrzymania czystości i porządku. Ad. 3

. Uzasadnienie braku wystąpienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 189f k.p.a. oraz wystąpienia przesłanek do jej nałożenia zgodnie z art. 189d k.p.a. zostało szczegółowo opisane w wydanej decyzji. Organ wyraźnie zaznaczył, że waga naruszenia prawa nie została uznana za znikomą, a o usunięciu naruszenia prawa nie może być mowy w przypadku ustawowo określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu w wysokości co najmniej 50% wagowo dla roku 2020. Osiągnięcie wymaganego wskaźnika w roku kolejnym nie ma odniesienia do roku 2020 stanowiącego zamknięty okres sprawozdawczy. Podkreślenia wymaga również kwestia zmiany metody obliczania wskaźnika w roku 2021. Nie może być również mowy o naliczeniu przez Organ kary niewspółmiernie wysokiej w stosunku do zawinienia Strony. Ustawodawca w art. 9x u.c.p.g. bardzo precyzyjnie określił mechanizm naliczenia kary przy zastosowaniu stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku wynikającej z rozporządzenia Rady Ministrów. Wysokość kary została naliczona na podstawie danych wykazanych w sprawozdaniu złożonym przez Stronę, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i Organ nie ma możliwości miarkowania wysokości kary.

. Zdaniem Strony Organ naruszył zasadę praworządności, ponieważ wydał decyzję w oderwaniu od obowiązujących przepisów Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Właściwie to Organ wydał decyzję bez podstawy prawnej, oceniając poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za 2021 r. w oparciu o uchylone przepisy określające sposób obliczania poziomu do 2020 roku, których nie ma już w obrocie prawnym. Organ wskazuje, że przedmiotem prowadzonego postępowania jest określenie wysokości kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. Obowiązkiem Organu przy obliczaniu poziomu odzysku było uwzględnienie stanu prawnego obowiązującego w okresie sprawozdawczym obejmującym rok 2020. Natomiast podstawa prawna do naliczenia kary jest obowiązująca i wynika z u.c.p.g.

. W odwołaniu Strona podniosła, iż wydana przez Organ decyzja jest wadliwa z powodu powołania się w podstawie prawnej na art. 189d oraz 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przy jednoczesnym pominięciu i nie uwzględnieniu ich w sprawie. Organ podkreśla, że celem uwzględnienia powyższych artykułów w podstawie prawnej decyzji było podkreślenie, że w toku postępowania uwzględniono zarówno przesłanki nakładania administracyjnej kary pieniężnej jak i przesłanki odstąpienia od jej nałożenia.

. W odniesieniu do zarzutu jakoby Organ naruszył przepis o prowadzeniu akcji edukacyjnej Organ wskazuje, iż w wydanej decyzji wyraźnie wykazał, iż prowadzi szeroką akcję edukacyjną, obejmującą mieszkańców we wszystkich grupach wiekowych.

. W odniesieniu do zarzutu niepopartego przepisami prawa wymagania od Strony zamieszczania zapisów o karach finansowych w zawieranych przez Stronę umowach, Organ zwraca jedynie uwagę na fakt, że zastosowanie obowiązujących Stronę przepisów prawnych w zawieranych umowach zwiększyłoby prawdopodobieństwa wywiązania się z obowiązku osiągnięcia wymaganych prawem poziomów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z dnia 17 stycznia 2023 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem organu II instancji, opłata w niniejszej sprawie została przez organ I instancji prawidłowo obliczona. Kolegium wskazało, że nałożenie kary, o której mowa w art. 9x ust. 3 u.c.p.g. jest ściśle związane z treścią obowiązku nałożonego na przedsiębiorcę odbierającego odpady, określonego w art. 9g u.c.p.g.. Z powyższej regulacji wynika, że podmiot odbierający odpady, o którym mowa w art. 9g, który nie wykonuje określonego tam obowiązku, w tym osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, podlega karze obliczonej na podstawie art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Z powyższych regulacji wynika zatem, że podmiot odbierający odpady, o których mowa w art. 9g, który nie wykonuje określonego tam obowiązku, w tym osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, podlega karze pieniężnej obliczonej na podstawie art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Wymierzeniem bowiem kary jest następstwem naruszenia prawa, powyższe oznacza, że ustawodawca w tym względzie nie pozostawił organowi swobody oceny, a decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany. Zdaniem Kolegium w sprawie nie zaistniały przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określone w art. 189f k.p.a. Kolegium podziela w tym zakresie zdanie organu I instancji, iż w sprawie niniejszej nie ma podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary. Skarżąca jako przedsiębiorca podejmujący się konkretnego rodzaju działalności powinien liczyć się z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów.

Kolegium wskazało także, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1. Spółka winna mieć świadomość, że powodzenie w osiąganiu wymaganego poziomu recyklingu możliwe jest w przypadku selektywnego zbierania odpadów. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 6ka u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości.

W okolicznościach sprawy niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z art. 189 a § 2 w zw. z art. 189 f § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 pkt 1 ust. 2) c) ustawy Prawo zamówień publicznych.

Nadto z akt sprawy wynika, że KZGR[...] wywiązuje się z ustawowego obowiązku prowadzenia działań informacyjnych i edukacyjnych w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych wobec właścicieli wszystkich nieruchomości znajdujących się na terenie objętych systemem Związku. Wobec powyższego zarzut dotyczący odmawiania możliwości prowadzenia takich akcji edukacyjnych przez Odwołującą jest bezzasadny i nie usprawiedliwia jej co braku osiągnięcia wymaganych wskaźników.

Zdaniem organu II instancji, Zarząd Komunalny Związku Gmin [...] podjął wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadził, a następnie rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a wyjaśnienie wyrażonego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji wyczerpująco wskazał przepisy i wyjaśnił tok rozumowania oraz kolejność dokonywania wyliczeń. Zapewniono również Stronom postępowania udział w toczącym się postępowaniu. Dlatego też Kolegium nie dopatrzyło się naruszenia przez organ pierwszej instancji zasad ogólnych postępowania, w tym art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a., a także naruszenia art. 107 §3 k.p.a. Zdaniem Kolegium zaskarżona decyzja odpowiada zatem prawu i należało utrzymać ją w mocy.

Skargę na powyższą decyzję organu II instancji z dnia 17 stycznia 2023 r., wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, wniosła skarżąca. Skarżąca wniosła o 1) uchylenie zaskarżanej decyzji SKO z dnia 17 stycznia 2023 roku oraz poprzedzającej ją decyzji ZKZG z dnia 14 listopada 2022 roku; 2) przeprowadzenie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu celem umożliwienia stronie poparcia argumentów niniejszej skargi i tym samym pełnej obrony swoich praw; 3) przeprowadzenie na zasadzie art. 106 § 3 PPSA dowodu z wiadomości e-mail Referatu Gospodarki Odpadami i Ochrony Środowiska Komunalnego Związku Gmin Regionu [...] z dnia 22 lutego 2023 r. godz. 12:23 na okoliczność jego treści, a to na okoliczność faktu wszczynania przez Organ I instancji 353 postępowań nakładających na właścicieli nieruchomości opłat; 4) wstrzymanie przez Organ wykonania zaskarżanej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej do czasu rozpoznania niniejszej skargi oraz o wydanie postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania niezwłocznie z uwagi na grożącą skarżącej stratę; 5) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w postępowaniu na rzecz skarżącej od Organu; 6) ewentualnie, w razie przekazania skargi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, o wstrzymanie wykonania zaskarżanej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej do czasu rozpoznania niniejszej skargi oraz o wydanie postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania niezwłocznie z uwagi na grożącą skarżącej niepowetowaną stratę.

Zaskarżanej decyzji zarzucono:

. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 189 f § 1 KPA w zw. z art. 7 a KPA w zw. z art. 11 KPA w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 KPA w zw. z art. 107 § 3 KPA i art. 189 d KPA polegające na jego pominięciu wbrew ugruntowanemu orzecznictwu sądów administracyjnych, bowiem Organ błędnie stwierdził, że przepisy dotyczące nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, ze organy nie mogą ich w żaden sposób modyfikować, w tym że sposób obliczenia wysokości kary ma charakter kategoryczny i nie podlega żadnym modyfikacjom i odstępstwom, mimo znikomości naruszenia prawa i zaniechania naruszania prawa przez Stronę, co stoi w sprzeczności z celem ustanowienia art. 189 f § 1 KPA;

. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 189 f § 1 KPA w zw. z art. 77 § 1 i § 4 KPA poprzez zupełnie pominięcie faktu, że Strona zaprzestała naruszania prawa w kolejnym roku, tj. 2021 roku

. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 78 § 1 KPA w zw. z art. 75 KPA i art. 80 KPA i art. 7 KPA w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 UCPG wyrażające się w pominięciu dowodów z umów na odbiór odpadów zawartych z właścicielami nieruchomości (które wyraźnie nakazywały właścicielom nieruchomości selektywną zbiórkę odpadów), pominięciu okoliczności, że Strona chciała prowadzić akcję edukacyjną dot. segregowania odpadów (czego zabronił jej Organ), niedokonaniu oceny zeznań świadka D. T., dokonaniu ustaleń faktycznych dot. rodzaju odbieranych przez Stronę odpadów bez zebrania materiału dowodowego;

. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 77 § 1 KPA i art. 80 KPA w zw. z art. 81 a § 1 KPA wyrażające się w pogwałceniu zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony w zakresie stanu faktycznego i prowadzeniu postępowania dowodowego ukierunkowanego na ukaranie skarżącej;

. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 107 § 1 pkt 4 - 6 w zw. z art. 11 KPA w związku z art. 8 § 2 KPA wyrażające się w sporządzeniu uzasadnienia, które nie daje w pełni odpowiedzi na pytanie, dlaczego Organ zdecydował się na ukaranie Strony (poza samym arbitralnym założeniem, że Stronę należy ukarać) i jest sprzeczne z utrwaloną praktyką rozstrzygania spraw w tym samym stanie faktycznym i prawnym;

. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 8 § 2 KPA w zw. z art. 6 KPA w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z art. 189 a § 2 w zw. z art.189 f § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 pkt 1 ust. 2) c) ustawy Prawo zamówień publicznych, wyrażające się w wydaniu decyzji niewspółmiernie dotkliwej w stosunku do rzeczywistego naruszenia, która to dotkliwość może wywołać dla skarżącej niepowetowaną stratę, biorąc pod uwagę konsekwencje wynikające z ustaw odrębnych (Prawo zamówień publicznych).

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia 17 stycznia 2023 r. oraz wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Przy tym, ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, zgodnie z którą sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt [...] utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Komunalnego Związku Gmin Regionu [...] z dnia 14 listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości [...] zł zł za nieosiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w gminie L..

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (w tekście jako u.c.p.g.). Stosownie do art. 9g pkt 1 u.c.p.g., podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów: 1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1; 2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3c ust. 2 pkt 1; 3) nieprzekraczających poziomów składowania określonych w art. 3b ust. 2a. Jak przewidziano przy tym w art. 3aa pkt 1 u.c.p.g., gminy są obowiązane osiągnąć za rok 2020 poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo. Sposób obliczania poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła określony został w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2167), które znajduje w sprawie zastosowanie stosownie do art. 6 ustawy z 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 2361).

Natomiast art. 9x ust. 2 u.c.p.g. stanowi, iż przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu: 1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu; 2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania; 3) składowania. Art. 9x ust. 3 u.c.p.g. określa przy tym, iż karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Wspomnianymi wyżej przepisami wydanymi na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. z 2017 r., poz. 2490), przy czym w roku 2020 uwzględnić trzeba także obwieszenia Ministra Środowiska z 30 sierpnia 2019 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2020 (M.P. z 2019 r., poz. 866 ze zm.).

Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 9zb ust. 1 u.c.p.g., kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust. 1 i 2, nakłada, w drodze decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce wpisania przedsiębiorcy do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2. Art. 9zc ust. 1 wskazuje z kolei, iż przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 9x ust. 1 pkt 2-4, art. 9xa pkt 2, art. 9xaa pkt 1, 9xb ust. 1 pkt 1, art. 9y ust. 1 pkt 2-4 i art. 9z ust. 1 pkt 2 i ust. 4, właściwy organ bierze pod uwagę stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu.

W omawianej sprawie jest bezsporne, że skarżąca nie osiągnęła w roku 2020 wymaganego przez art. 9g pkt 1 u.c.p.g. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wskazanych frakcji odpadów komunalnych, jak również nie jest kwestionowana wysokość odstępstwa od tego poziomu. Skarżąca nie podważa także sposobu obliczenia wysokości kary pieniężnej w oparciu o art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. ust. 3 u.c.p.g. Sąd również z urzędu nie dostrzegł żadnych wad z tym związanych, kara została wyliczona prawidłowo i wymierzona przez właściwy organ.

Skarżąca Spółka stara się wykazać, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 189d oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd uznał jednak, że w niniejszej sprawie art. 189d k.p.a. nie znajduje zastosowania. Zgodnie z tym przepisem, wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: 1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia; 2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara; 3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe; 4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa; 5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa; 6) wysokość korzyści, która strona osiągnęła, lub strony, której uniknęła; 7) w przypadku osoby fizycznej – warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.

Art. 189d k.p.a. przewiduje zatem okoliczności, jakie organ administracji publicznej zobowiązany jest wziąć pod uwagę wymierzając administracyjną karę pieniężną. Jednakże okoliczności, jakie organ powinien wziąć pod uwagę przy wymierzaniu kary za niewykonanie obowiązku osiągnięcia w danym roku kalendarzowym poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odebranych przez siebie odpadów komunalnych zostały przez ustawodawcę uregulowane w art. 9 ust. 3 u.c.p.g. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie zastosowanie ma właśnie ten przepis, a nie art. 189d k.p.a. Jak przewiduje bowiem art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przepisów Działu IV (a w tym właśnie dziale znajduje się art. 189 k.p.a.) w tym zakresie nie stosuje się. Warto jednocześnie zauważyć, że w przypadku niektórych kar uregulowanych w art. 9x, art. 9xa, art. 9xaa, art. 9xb, art. 9y, czy art. 9z u.c.p.g. ustawodawca w art. 9zc tej ustawy nakazał dodatkowo wziąć pod uwagę stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu. Regulacją tą nie objęto jednak kary pieniężnej z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., co tylko dodatkowo potwierdza, iż w tym przypadku poza okolicznościami wynikającymi z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. wolą prawodawcy było, aby nie brać pod uwagę przy jej wymierzaniu żadnych innych okoliczności, niezależnie czy będą się one odnosić się do elementów przedmiotowych, czy podmiotowych deliktu administracyjnego.

W konsekwencji bez znaczenia pozostaje ta argumentacja skarżącej, w której w powołaniu na art. 189d k.p.a. zwraca ona uwagę na okoliczności naruszenia prawa, czy stopień przyczynienia się przez nią lub inne podmioty do powstania rzeczonego naruszenia. Zwłaszcza takie kwestie, jak brak możliwości przeprowadzenia przez skarżącą akcji edukacyjnych dotyczących segregowania odpadów, zachowanie właścicieli nieruchomości niezamieszkałych na terenie Gminy, czy morfologii odpadów na nieruchomościach niezamieszkałych, pozostają bez wpływu na wymierzenie kwestionowanej kary pieniężnej. Zresztą zdaje się to ostatecznie dostrzegać sama skarżąca, która w załączniku do protokołu rozprawy wprost wskazała, że wpływ świadomości i obowiązkowości społeczeństwa na realizację spornego obowiązku ma być przez przepisy prawne pomijany. Organy administracji publicznej rozstrzygając sprawę nie mogą opierać się na postulatach de lege ferenda stron postępowania i zobowiązane są do przestrzegania powszechnie obowiązującego prawa, a prawo to – w tym konkretnym przypadku, przez brak możliwości sięgnięcia po rozwiązania z art. 189d K.p.a. – nie pozwala na uwzględnienie przy wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej okoliczności wpływu na powstanie naruszenia, czy zawinienia strony. W tym miejscu należy zaznaczyć, że dopuszczając dowód z dokumentu załączonego do skargi, Sąd miał na uwadze, że z jego treści strona skarżąca wywodzi okoliczności, które podlegały ocenie, lecz które z przyczyn wyżej przytoczonych nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy.

Za niezasadne uznać wobec tego należy zarzuty naruszenia art. 78 § 1 w zw. z art. 75 i art. 80 i art. 7 K.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., a także art. 77 i art. 80 w zw. z art. 81a § 1 K.p.a., jakie sformułowane zostały w pkt III., IV. i V. petitum skargi. Skarżąca powołuje się w nich bowiem na okoliczności, których organ nie mógł uwzględnić stosując art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3 u.c.p.g. Równie bezzasadny okazał się sformułowany w pkt VI. petitum skargi zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 4-6 w zw. z art. 11 w zw. z art. 8 § 2 K.p.a. Okoliczność bowiem, że inny organ administracji publicznej w innej sprawie uwzględnia okoliczności, które skarżąca chciałby, aby zostały uwzględnione w sprawie niniejszej pomimo wyraźnego brzmienia przepisów prawa materialnego, nie pozwala zarzucić organowi, który działa z zachowaniem porządku prawnego naruszenia zasady wzbudzania zaufania do organów władzy publicznej. Bez znaczenia pozostaje również powołana w pkt II. petitum skargi argumentacja, że strona zaprzestała naruszania prawa, ponieważ wymierzona w sprawie kara dotyczy okresu zamkniętego.

Jedynie na marginesie zauważyć trzeba, że nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość argumentacji organów, w której zwrócono uwagę na konieczność zawierania przez skarżącą takich umów z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych, które prowadziłyby do ograniczenia możliwości powstania kwestionowanego uchybienia. Analiza treści umów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy poddanej kontroli tut. Sądu wskazuje, że choć przewidziano w nich obowiązek selektywnego zbierania odpadów przez właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, to jednocześnie nie wprowadzono żadnych mechanizmów służących zdyscyplinowaniu w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza poprzez możliwość nałożenia kar umownych, względnie wypowiedzenia umowy. Poszukiwanie przez skarżącą przyczyn powstania naruszenia prawa w okolicznościach zewnętrznych w takiej sytuacji nie zasługuje w żadnym razie na aprobatę.

Dla wzmocnienia tegoż stanowiska przedstawić nadto należy jak zmieniały się w czasie regulacje dotyczące ustanawiające wymagane poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku u podmiotów odbierających odpady komunalne.

Zauważyć bowiem należy, iż art. 9g pkt 1 u.c.p.g. w brzmieniu na jakie powołały się orzekające w sprawie organy stanowi, że podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1, wszedł w życie 31 grudnia 2020 r., zaś w dacie zawierania i wykonywania omów w okresie objętym kontrolowana decyzja stanowił, że podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 i art. 3c ust. 2.

Analogicznie art. 3aa ustanawiający dla gmin obowiązkowe poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów komunalnych w 2020 r., a znajdujący zastosowanie do podmiotów odbierających odpady komunalne z nieruchomości niezamieszkałych na podstawie umowy, także dodany został do u.c.p.g. z dniem 31 grudnia 2020 r.

Wcześniej zagadnienie to regulował art. 3b ust. 1 u.c.p.g. Przepis ten, w brzmieniu do 31 grudnia 2019 r., stanowił, że gminy są obowiązane osiągnąć do dnia 31 grudnia 2020 r. poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo. Z kolei w brzmieniu od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r., przepis ten wskazywał, iż gminy są obowiązane osiągnąć poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych, z wyłączeniem innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, w wysokości co najmniej: 1) 50% wagowo - za każdy rok w latach 2020-2024;2) 55% wagowo - za każdy rok w latach 2025-2029; 3) 60% wagowo - za każdy rok w latach 2030-2034; 4) 65% wagowo - za 2035 r. i za każdy kolejny rok – zmiana wprowadzona ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz.. 1579)

Z kolei w brzmieniu od 1 stycznia 2021 r. do dnia dzisiejszego, przepis ten stanowi, że gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej: 1) 20% wagowo - za rok 2021; 2) 25% wagowo - za rok 2022; 3) 35% wagowo - za rok 2023; 4) 45% wagowo - za rok 2024; 5) 55% wagowo - za rok 2025; 6) 56% wagowo - za rok 2026; 7) 57% wagowo - za rok 2027; 8) 58% wagowo - za rok 2028; 9) 59% wagowo - za rok 2029; 10) 60% wagowo - za rok 2030; 11) 61% wagowo - za rok 2031; 12) 62% wagowo - za rok 2032; 13) 63% wagowo - za rok 2033; 14) 64% wagowo - za rok 2034; 15) 65% wagowo - za rok 2035 i za każdy kolejny rok – zmiana wprowadzona ustawą z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020, poz. 2361).

Przypomnieć także należy o treści aktów wykonawczych obowiązujących w okresie objętym kontrolowaną decyzją, to jest o rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz. U. z 2016, poz. 2167) uchylonego w tym zakresie pośrednio przez art. 6 w zw. z art. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Dz. U. z 2020, poz. 2361).

W załączniku do tegoż rozporządzenia w tabeli nr 1 określono bowiem poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych wskazując, że dla frakcji papier, metal, tworzywa sztuczne, szkło poziom ten wynosić miał odpowiednio od 10% w roku 2012, poprzez coraz większe wskaźniki w latach kolejnych, aż do 50% w roku 2020.

Analogicznej treści regulacje znajdowały się także we wcześniejszym rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych.

Z powyższych regulacji wprost wynika, że konieczność osiągania odpowiednich poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odnośnie niektórych frakcji odpadów komunalnych powinna była być znana profesjonalnym podmiotom zajmującym się zbiórką odpadów co najmniej od roku 2012, zatem już zawierając umowy na okres objęty kontrolowana decyzją i realizując je strona skarżąca musiała mieć świadomość konieczności osiągnięcia tych poziomów. Mimo to zawarła odpowiednie umowy oceniając, że wymagane prawem poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych są możliwe do osiągnięcia i nie zabezpieczając się w żaden sposób przed niewłaściwą realizacją umów przed wytwórców odpadów.

Jakichkolwiek działań zmierzających do renegocjacji umów Spółka nie podjęła także po zmianie stanu prawnego i zaostrzeniu od 1 stycznia 2020 r. wymagań dotyczących poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów komunalnych ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw poprzez odniesienie tych wymagań do odpadów komunalnych, z wyłączeniem innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, a nie jak uprzednio jedynie do określonych frakcji odpadów komunalnych.

Podkreślić w tym miejscu należy, że podnoszone przez skarżącą Spółkę kwestie związane z niemożliwością osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu zostały już uwzględnione przez ustawodawcę, który ustawą z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020, poz. 2361) wstecznie złagodził te zaostrzone wymogi uprzednio wprowadzone z dniem 1 stycznia 2020 r., powracając w art. 3aa u.c.p.g. za rok 2020 do wymogów wynikających z przepisów obowiązujących do 21 grudnia 2019 r.

Jak wskazano bowiem w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw, którą zmieniono treść art. 3b ust. 1 i dodano art. 3aa "zgodnie z proponowanymi przepisami gminy będą obowiązane osiągnąć za 2020 r. poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo. Obecnie obowiązujące przepisy art. 3b, zgodnie z którymi przy obliczaniu poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia uwzględnia się całkowitą masę odpadów komunalnych, stanowią nadregulację prawa krajowego względem prawa Unii Europejskiej. Brak zmiany sposobu liczenia ww. poziomu za 2020 r. w konsekwencji może doprowadzić do strat budżetów gminnych z tytułu nakładanych przez Inspekcję Ochrony Środowiska kar szacowanych w skali całego kraju na ok. 900 mln zł. Stąd proponuje się w 2020 r. powrót do dopuszczalnej prawem wspólnotowym metody obliczania poziomów stosowanej w 2019 r. i latach wcześniejszych. W związku z powyższym dodano art. 3aa, który umożliwi gminom osiągnąć za 2020 r. poziom 50% recyklingu i przygotowania do ponownego użycia wyłącznie w odniesieniu do następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. W art. 3aa określono wymagany poziom recyklingu dla odpadów budowlano-rozbiórkowych, który będzie wyliczany po raz ostatni za rok 2020.".

Skarżąca starała się także wykazać, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd uznał, iż – wbrew stanowisku skarżącej – w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 189f k.p.a. Zgodnie z art. 189f § 1 k.p.a. , organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Z kolei 189f § 2 stanowi, iż w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. W przypadkach, o których mowa w § 2, organ administracji publicznej odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia (art. 189f § 3).

Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wynikające z art. 189f § 1 k.p.a. Na wstępie należy wskazać, iż w uchwale Naczelnego Sadu Administracyjnego z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdzono, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d u.c.p.g., stosuje się art. 189f k.p.a. Sąd przyjął, iż unormowanie zawarte w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. umożliwia odstąpienie od nałożenia kary, jeżeli kumulatywnie zostaną spełnione dwie wymienione w nim przesłanki - waga naruszenia prawa jest znikoma oraz strona zaprzestała naruszania prawa. Ustawodawca w treści art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a nie wyjaśnił, jakie przypadki naruszenia prawa można uznać za znikome. W piśmiennictwie wyróżnia się stopnie naruszenia prawa: naruszenia kwalifikowane, naruszenia, które nie mają ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego są istotne i naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969).

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze wskazaną w art. 189f § 1 k.p.a. znikomą wagą naruszenia prawa. Brakujący poziom recyklingu nie jest znikomy, bowiem poziom recyklingu wynosił 28,83%, a więc różnica pomiędzy poziomem wymaganym (50%) a osiągniętym wyniosła aż 21,17%. Waga naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. musi być oceniana z punktu widzenia zagrożenia dla realizacji tego celu, jakim jest w niniejszej sprawie zapewnienie efektywnego i skutecznego systemu gospodarowania odpadami opartego o selektywną zbiórkę odpadów. Egzekwowanie segregowania odpadów ma służyć ochronie środowiska i zdrowia ludzi. Wobec tego nieosiągnięcie wymaganych prawem poziomów recyklingu nie może się jawić jako znikome.

Słusznie organy podniosły, że skarżąca Spółka, jako podmiot profesjonalny, miała obowiązek znać przepisy prawne oraz wykonać ciążące na niej obowiązki związane z odbieraniem odpadów. Podmiot prowadzący działalność w zakresie odbioru odpadów komunalnych musi tak organizować swoją działalność, żeby móc wywiązać się z ciążących na nim obowiązków. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Spółka jako profesjonalista w branży, musi być świadoma wynikających z ustawy konsekwencji niedochowania poziomów recyklingu.

Zauważyć należy, iż przywołane przepisy u.c.p.g. nie uzależniają nałożenia kary od stopnia zawinienia przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, a jedynie od poziomu wykonania obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. (wyrok WSA w Poznaniu z 7 czerwca 2023 r., IV SA/Po 249/23, CBOSA). Z tego powodu Sąd uznał, iż bez znaczenia dla oceny zaskarżonych decyzji były powołane przez stronę okoliczności związane z przystępowaniem do przetargów realizowanych na podstawie ustawy 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (zarzut VII petitum skargi).

Reasumując, Sąd podziela stanowisko organów, iż w sprawie z uwagi na brak spełnienia przesłanki znikomości nie było możliwe skorzystanie z możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej przewidzianej w przepisie art. 189f § 1 k.p.a. i w tym zakresie niezasadny okazał się zarzut I petitum skargi.

Sąd uznał również, że rozstrzygające w sprawie organy wyczerpująco wyjaśniły przesłanki wydanego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do przedstawionych w petitum skargi zarzutów naruszenia przepisów określających przebieg postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnego, Sąd uznał, iż organy dokonały dogłębnej analizy całego zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dały wyraz w wydanych rozstrzygnięciach. Zarówno dokonane przez organy ustalenia, jak i ocena zebranego materiału dowodowego zostały dokonane zgodnie z unormowaniami art. 7, art. 75, 77 § 1, art. 78 § 11, art. 80 oraz art. 81a k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Wyjaśnić należy, że organ odwoławczy dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, aby dokonać rozstrzygnięcie, w którym utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wymierzającą skarżącej administracyjną karę pieniężną.

Na podstawie powyższych rozważań Sąd stwierdza, iż nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, a sposób interpretacji i zastosowanie norm prawnych przez orzekające organy był poprawny. W ocenie Sądu, nie można stwierdzić naruszeń przepisów k.p.a., na które wskazano w skardze, ani innych przepisów, które mogłyby stać się podstawą do uchylenia rozstrzygnięcia organu II instancji.

Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.