Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 349/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35, art.36 , art.26
journal: Dz.U. 2022 poz 1681
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j.)
article: art 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 4 stycznia 2023 r. nr SOI.6231.40.2022 w przedmiocie odmowy sprostowania aktów stanu cywilnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody Śląskiego (dalej: "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") z dnia 4 stycznia 2023 r. znak sprawy: SOI.6231.40.2022, który utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w S. (dalej: "organ I instancji") z 18 października 2022 r. nr [...] , którą odmówiono sprostowania następujących aktów stanu cywilnego:

1. aktu małżeństwa A. J. i J. P. w zakresie sprostowania nazwiska A. J. oraz jego rodziców, jego żony J. J. z J. na J. ,

2. aktu zgonu J. J. w zakresie sprostowania jej nazwiska noszonego po zawarciu małżeństwa oraz nazwiska męża A. z nazwiska J. na nazwisko J. ,

3. aktu urodzenia Z. L. J. w zakresie sprostowania nazwiska osoby, której akt dotyczy oraz nazwiska jej rodziców z J. na J. ,

4. aktu urodzenia J. A. J. w zakresie sprostowania nazwiska osoby, której akt dotyczy oraz nazwiska jej rodziców z J. na J.,

5. aktu urodzenia C. J. w zakresie sprostowania nazwiska osoby, której akt dotyczy oraz nazwiska jej rodziców z J. na J..

Decyzja Wojewody został wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 28 stycznia 2022 r. R. L. (dalej: "strona" lub "skarżąca") reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zwróciła się do organu I instancji o sprostowanie:

1. aktu małżeństwa A. J. syna S. i M. z dnia [...] r. zawartego w B. za nr Aktu [...], w zakresie:

- zmiany jego nazwiska z "J. " na "J."

- zmiany nazwiska żony J., które przybrała w małżeństwie z "J. " na "J."

2. aktu zgonu J. J. z dnia [...] r. sporządzonego w S. , nr Aktu [...] w zakresie:

- zmiany jej nazwiska z "J. " na "J."

3. aktu urodzenia Z. L. J. ur. [...] r. w S. , zmarłego [...] r. w zakresie:

- zmiany jego nazwiska z "J. " na "J."

- zmiany nazwiska jego ojca A. z "J. " na "J."

4. aktu urodzenia J. A. J. syna Z. i L. ur.[...] r. w S. pod nr [...] w zakresie:

- zmiany jego nazwiska z "J. " na "J."

- zmiany nazwiska rodowego jego ojca Z. L. z "J. " na "J."

5. aktu urodzenia C. J. syna Z. i L. ur.[...] r. w S. pod nr [...] w zakresie:

- zmiany jego nazwiska z "J. " na "J."

- zmiany nazwiska rodowego jego ojca Z. L. z "J. " na "J."

- zmiany nazwiska rodowego jego matki L. H. z "J. " na "M. ".

Jak wyjaśniła strona została zobowiązana przez Sąd Rejonowy w S. , w związku z prowadzonym przed tym sądem spadkowym postępowaniem spadkowym do podjęcia postępowania administracyjnego zmierzającego do sprostowania

1. aktu urodzenia J. A. J. syna Z. i L. , ur. [...] r. w S. ,

2. aktu urodzenia C. J. syna Z. i L. , ur. [...] r. w S. .

Organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające i w jego wyniku uznał, że brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku strony. W konsekwencji decyzją z 18 maja 2022 r. nr [...] odmówił sprostowania wnioskowanych aktów stanu cywilnego.

Strona złożyła odwołanie do Wojewody, który decyzją z 18 lipca 2022 r. nr SOI.6231.16.2022 uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że organ I instancji nie doręczył decyzji wszystkim stronom, nie poinformował ich o złożonym odwołaniu oraz nie zapoznał z jego treścią. Ponadto Wojewoda zauważył, że dokumenty źródłowe, jakimi dysponował organ I instancji na dzień podjęcia zaskarżonej decyzji, zawierały rozbieżne dane. W ocenie Wojewody wątpliwości co do zapisu nazwiska nie były przedmiotem postępowania wyjaśniającego.

Organ I instancji ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające. W ramach tego postępowania zwrócił się o:

• akta zbiorowe aktu małżeństwa S. J. i M. K. z zespołu Urząd Stanu Cywilnego L. z [...], tom [...], poz. [...] oraz aktu urodzenia A. (A. ) J. urodzonego [...]r. w miejscowości L. (do Archiwum Państwowego w P. Oddział w P. );

• akta zbiorowe aktu małżeństwa Z. J. i L. M. zawartego [...] r. w P. (do Urzędu Stanu Cywilnego w P. );

• akta zbiorowe aktu małżeństwa A. J. (J. ) i B. S. zawartego dnia [...] r. w R. (do Urzędu Stanu Cywilnego w R. ),

• dokumentację zawartą w kopertach dowodowych A. J. (J.), Z. J. , C. J. i J. J. (do UM S. ).

Po dokonaniu oceny zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji decyzją z dnia 18 października 2022 r. ponownie odmówił sprostowania wnioskowanych przez stronę aktów stanu cywilnego.

Strona niezadowolona z treści tej decyzji odwołała się do Wojewody Śląskiego, który decyzją z dnia 4 stycznia 2023 r. znak sprawy: SOI.6231.40.2022 tym razem utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 35 i art. 36 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1681 ze zm.) – dalej: "p.o.a.s.c." oraz wyjaśnił jakie dokumenty stanowią podstawę do sprostowania aktu stanu cywilnego oraz jaki zakres postępowania dowodowego prowadzonego przez Kierownika USC.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie odmówił sprostowania wnioskowanych aktów stanu cywilnego w zakresie zmiany nazwiska J. na J. w oparciu o zgromadzone akta stanu cywilnego, gdyż nie można przeprowadzić dowodu o sprostowanie aktów stanu cywilnego w niniejszej sprawie. Następnie organ odwoławczy odwołał się do treści zgormadzonych w sprawie dokumentów (aktów stanu cywilnego oraz akt zbiorowych) i wskazał, że organ I instancji nie odnalazł akt zbiorowych małżeństwa zawartego w B. [...] r. przez A. J. (J.) i J. P. . Brak ten powoduje, że nie można ustalić na jakiej podstawie w przywołanym wyżej akcie małżeństwa wpisano pisownię nazwiska J. . Zwrócił uwagę na fakt, że A. J. (J. ) dwukrotnie zawierał związek małżeński. Drugi raz z B. S. [...] r. w R. . Z treści aktu małżeństwa wynika, że małżeństwo zawarł A. J., nazwisko rodowe J. (imię ojca S., nazwisko J., nazwisko rodowe J., imię matki M. , nazwisko K ) oraz B. S. , nazwisko rodowe S. (imię ojca F. , nazwisko S. , nazwisko rodowe S. , imię matki A. , nazwisko rodowe P. ). W aktach zbiorowych rejestracji ww. małżeństwa znajduje się uwierzytelniona kserokopia odpisu skróconego aktu urodzenia A. J. wydanego w R. [...] r., w którym figurują dane A. J.. Z kolei w znajdującym się również w aktach zbiorowych "Zapewnieniu" przewidzianym w art. 8 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego widnieje podpis składającego zapewnienie w pisowni J. .

Wojewoda zwrócił również uwagę, że w aktach sprawy znajduje się również reprodukcja aktu urodzenia nr [...] z [...] r. sporządzona przez Archiwum Państwowe w P. - Oddział w P. , z treści którego wynika imię Andreas, natomiast dane ojca to S. J. Na ww. dokumencie znajduje się wzmianka wyłącznie o zawarciu drugiego małżeństwa z B. S. , natomiast brak jest informacji dotyczącej małżeństwa z J. P. zówną (J. P. ).

W konsekwencji dokonanych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, że istnieje rozbieżność pomiędzy aktami małżeństwa A. J. (J.) oraz jego aktem urodzenia nie tylko w zakresie nazwiska, ale również imienia. Zdaniem Wojewody stwierdzenie tej okoliczności nie pozwalana na ustalenie w sposób jednoznaczny na podstawie zgromadzonym w postępowaniu aktów stanu cywilnego oraz akt zbiorowych prawidłowego zapisu tych danych, a w konsekwencji również zapisu danych dotyczących nazwiska jego pierwszej żony oraz zstępnych. Zdaniem Wojewody w zaistniałej sytuacji tylko sąd powszechny (cywilny) może dokonać sprostowania wnioskowanych aktów w postępowaniu nieprocesowym.

Skargę na decyzję Wojewody wniosła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i zarzuciła jej naruszenie art. 35 p.o.a.s.c. poprzez błędną jego interpretację i jego nieprawidłowe zastosowanie.

Zgłaszając zarzut skarżąca wniosła o :

- uchylenie w całości wskazanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zgodnie z wnioskiem,

- zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła dlaczego uważa, że zaskarżona decyzja była wadliwa. Przedstawiła swoją wykładnię art. 35 p.o.a.s.c. oraz przywołała orzeczenia sądów administracyjnych potwierdzające jej zdaniem ocenę zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów w trybie uproszczonym, a to zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie okazała się usprawiedliwiona i należało ją oddalić.

W ocenie Sądu z materiału dowodowego sprawy wynika, że przy sporządzaniu niektórych dokumentów aktu cywilnego doszło do błędu w postaci nieprawidłowego zapisu nazwiska. Naprawa takiego błędu powinna nastąpić zgodnie z przepisami prawa i przez wskazane w tych przepisach właściwe organy.

Konstrukcja sprostowania aktów, czego domaga się skarżąca, oparta jest na art. 35-36 p.o.a.s.c.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 p.o.a.s.c. akt stanu cywilnego, który zawiera dane niezgodne z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego, podlega sprostowaniu przez kierownika urzędu stanu cywilnego, który go sporządził.

Instytucja sprostowania nie jest jedyną drogą korekty aktu stanu cywilnego, i nie w każdym przypadku może mieć zastosowanie.

W sytuacji, gdy sprostowanie aktu stanu cywilnego nie jest możliwe przez organ administracji znajduje zastosowanie art. 36 p.o.a.s.c., który stanowi, że sprostowania aktu stanu cywilnego dokonuje sąd w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego, jeżeli:

1) sprostowanie aktu stanu cywilnego jest niemożliwe na podstawie akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub innych aktów stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych albo zagranicznych dokumentów stanu cywilnego, o których mowa w art. 35 ust. 2;

2) sprostowanie aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego nie jest możliwe wyłącznie na podstawie dokumentów wymienionych w pkt 1.

W świetle przywołanych regulacji przesłanką sprostowania wnioskowanych przez skarżącą aktów stanu cywilnego jest niezgodność zawartych w nich danych dotyczących nazwiska "J. " z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego albo z innymi aktami stanu cywilnego. Akta zbiorowe albo inne akty stanu cywilnego mają, w myśl przepisu, stwierdzać zdarzenie wcześniejsze i dotyczyć tej samej osoby lub jej wstępnych. Do sprostowania aktu stanu cywilnego może bowiem dojść tylko wtedy gdy akty wcześniejsze (akty stanu cywilnego lub akta zbiorowe) dotyczące określonej osoby w sposób jednoznaczny pozwalają na ustalenie, że w prostowanym akcie doszło do oczywistych błędów czy niezgodności danych. Sprostowaniu podlegają oczywiste błędy pisarskie, czyli błędy pewne, bezsporne, niebudzące wątpliwości (niewłaściwe użycie zwrotu, przeinaczenie, ewidentnie mylna pisownia, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, błąd w tzw. literówce, błąd ortograficzny lub gramatyczny. Sprostowaniu podlegają także "dane niezgodne", co wymaga ustalenia, które akty stanu cywilnego zawierają dane zgodne z prawdą, a które dane nieodpowiadające prawdzie. Kierownik urzędu stanu cywilnego może działać tylko w ograniczonym zakresie, ponieważ może dokonywać sprostowania wyłączne w oparciu o ściśle określone środki dowodowe. Z art. 35 i art. 36 p.o.a.s.c. wynika zatem jednoznacznie, iż sprostowania aktu stanu cywilnego na drodze administracyjnej dokonuje się wyłącznie w tej sytuacji, w której zasadność sprostowania jednoznacznie wynika z dowodów wskazanych w art. 35 ust. 1 i 2 p.o.a.s.c. Nieistnienie tego rodzaju dowodów, czy też sytuacja, w której dowody te nie są wystarczające upoważnia stronę zainteresowaną do żądania dokonania takiego sprostowania (w oparciu o inne dowody) przez sąd powszechny.

Jak stanowi art. 26 ust. 1 p.o.a.s.c. akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego to dokumenty stanowiące podstawę sporządzenia aktu stanu cywilnego lub dokumenty złożone po sporządzeniu aktu stanu cywilnego stanowiące podstawę do dołączenia wzmianki dodatkowej lub stanowiące podstawę do zamieszczenia przypisku przy innych aktach stanu cywilnego.

Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 3 p.o.a.s.c. aktem stanu cywilnego jest wpis o urodzeniu, małżeństwie albo zgonie w rejestrze stanu cywilnego wraz z treścią późniejszych wpisów wpływających na treść lub ważność tego aktu.

W ocenie Sądu organ I instancji zgromadził w ramach ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego wszystkie możliwe do uzyskania akty zbiorowe dotyczące osób, których akty zgodnie z wnioskiem skarżącej powinny być sprostowane. Organ zwrócił się o nadesłanie tych akt do Archiwum Państwowego w P. – Oddział w P. , Archiwum Archidiecezjalnego w P. , Kierownika USC w P. , Kierownika USC w R. , Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta w S. . O toczącym się postepowaniu zawiadomił J. J. i C. J. , którzy złożyli oświadczenia o braku ich zgodny na sprostowanie ich nazwiska. Skutkiem przesłania dokumentów przez instytucje, do których zwrócił się organ I instancji było dopuszczenie ich jako dodatkowych dowodów w sprawie.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ I instancji stwierdził, iż pisownia nazwiska J. - J." w wielu dokumentach (aktach stanu cywilnego dotyczących tej samej osoby oraz ich zstępnych i wstępnych oraz akta zbiorowe do danych aktów) jest rozbieżna i występuje w trzech pisowniach - J. , J., J. . W ocenie organu I instancji osoby, których akty miały podlegać sprostowaniu zgodnie z wnioskiem skarżącej w zakresie pisowni nazwiska posługują się lub posługiwały się różnymi wersjami tej pisowni nazwiska – "J. " lub "J." . Organ wskazał, że np.

- w akcie urodzenia A. J. (J. ) oraz S. J. sporządzonym w języku niemieckim, pisownia nazwiska brzmi "J.",

- w akcie małżeństwa A. J. (J.) z J. P. sporządzonym w języku polskim w danych mężczyzny oraz w jego własnoręcznym podpisie, nazwisko występuje w pisowni "J. ", podczas gdy w kolejnym akcie małżeństwa A. J. z B. S. nazwisko brzmi "J.".

- w akcie małżeństwa S. J. i M. K. sporządzonym w języku niemieckim własnoręczny podpis mężczyzny opiewa na nazwisko "J. ", gdy w tym samym akcie małżeństwa nazwisko S. zostało wpisane w danych nupturienta w pisowni "J."

Organ I instancji stwierdził, a potwierdził to również organ odwoławczy, że stwierdzone w dokumentach rozbieżności w pisowni nazwiska J. (J.) nie pozwalają na sprostowanie wnioskowanych aktów w drodze postępowania prowadzonego przez Kierownika USC.

Analiza zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonana przez Sąd orzekający w sprawie potwierdza stanowisko zajęte przez organy orzekające w sprawie. W ocenie Sądu wątpliwości związane z właściwą pisownią nazwiska J. (J. ), poza wskazanymi przez organy administracji, dotyczą również dokumentów dotyczących S. J.(J. ). Sąd zwrócił uwagę na akt małżeństwa S. J. (J. ) z M. K. sporządzony pismem gotyckim w języku niemieckim, gdzie zastosowano pisownię łacińską (lub niemiecką) jego imienia S. i gdzie występuje w dokumencie raz pod nazwiskiem J. w innym miejscu tego dokumentu na stronie drugiej (dokument o nr [...], karta akt [...] i [...]) jego nazwisko zapisano przez "rz" a następnie przekreślono i poprawiono na "ż". Poprawka nie została opisana w dokumencie i nie jest wiadomo w jakim momencie została dokonana i przez kogo. Lektura pozostałych dokumentów znajdujących się aktach sprawy dotyczących zstępnych S. J. (J. ), m.in. jego syna A. , tylko pogłębia wątpliwości co właściwej pisowni nazwiska J. (J. ) na co zwróciły uwagę organy obu instancji.

Mając na uwadze poczynione wyżej rozważania Sąd uznał, że nie da się w oparciu o zgromadzone dokumenty w sposób jednoznaczny ustalić prawidłowej pisowni nazwiska J. (J. ) w ramach procedury opisanej a w art. 35 p.o.a.s.c., co uniemożliwiło organom orzekającym w sprawie dokonać sprostowania wnioskowanych przez skarżącą aktów stanu cywilnego.

W konkluzji Sąd stwierdził, że w sprawie nie doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik spawy a interpretacja przepisów prawa materialnego poczyniona przez organ była prawidłowa. Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.