Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 493/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20, art. 27
journal: Dz.U. 2021 poz 2137
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (t.j.)
article: par. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: art. 7, art. 79a, art. 81,
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Asesor WSA Magdalena Stępniak Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2022 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dyrektor, organ odwoławczy) decyzją z 12 września 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w J. (kierownika) z 16 czerwca 2023 r. nr [...] odmawiającą M. C. przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2022.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że 19 maja 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął wniosek M. C. o przyznanie płatności na rok 2022. Strona ubiegała się w nim o przyznanie płatności ONW do działki rolnej o powierzchni 27,48 ha. K. wezwał stronę do wyjaśnień w przedmiocie konfliktu kontroli krzyżowej dla działki ewidencyjnej nr [...], która została zadeklarowana do płatności również przez innego producenta rolnego. M. C. w odpowiedzi oświadczył, że nie widzi potrzeby wprowadzenia zmian czy korekty wniosku i podtrzymał swoją deklarację. W dniu 29 września 2022 r. złożył oświadczenie o bezprawnym wtargnięciu E. P. na działkę nr [...] położoną w L. . Wobec tego wniósł o uznanie tej sytuacji jako wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności i odstąpienie od ewentualnej windykacji z tytułu niedochowania zobowiązania ekologicznego podjętego w roku 2021.

W piśmie z 24 października 2022 r. M. C. wyjaśnił, że sporną działkę użytkuje nieprzerwanie od 2016 r., a w roku 2021 podjął nowe 3 letnie zobowiązanie ekologiczne. Jego działalność jest w pełni udokumentowana fakturami, dokumentami księgowymi, protokołami kontroli, wnioskami o dopłaty do ARiMR, decyzjami ARiMR, rejestrem działalności ekologicznej, planem działalności oraz oświadczeniami świadków. W dniu 27 września 2022 r. wniósł pozew do Sądu Rejonowego w S. o wydanie postanowienia o zabezpieczenie posiadania działki nr [...] położonej w L., w oparciu o który sąd ten 6 października 2022 r. wydał postanowienie potwierdzające posiadanie przez niego działki nr [...]. Poinformował, że od 2011 r. dzierżawi ziemię (działkę 415 od 2016 r.) od małżeństwa Z. B. i E. B. na podstawie umowy ustnej, która nigdy nie została wypowiedziana.

W dniu 22 grudnia 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynęło pismo M. C., do którego załączył wezwanie skierowane do niego przez drugą stronę konfliktu krzyżowego do wydania spornej nieruchomości w terminie 7 dni oraz wypłatę na rzecz E. P. kwoty [...]zł tytułem bezumownego korzystania z nieruchomości. M. C. wskazał, że treść ww. wezwania potwierdziła fakt posiadania i uprawy przez niego działki nr [...].

W dniu 16 maja 2023 r. do kierownika wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z 11 maja 2023 r. sygn. akt I C [...] nakazujący pozwanej E. P. zaniechania naruszeń posiadania przez powoda M. C. gruntu działki nr [...] położonej w miejscowości L..

W dniu 6 czerwca 2023 r. do organu wpłynęło kolejne pismo strony, w którym M. C. ponownie powołał się na ustną umowę dzierżawy zawartą między nim a małżeństwem B. , na potwierdzenie czego do pisma strona załączyła oświadczenie Z. B. z 30 maja 2023 r. Wskazał również, że prowadzona jest sprawa o podział majątku ww. państwa B. przed Sądem Rejonowym w O. sygn. akt I Ns [...]. Ponadto do pisma strona załączyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez E. P. (dawniej B.) skierowanego przez Z. B. do Prokuratury Rejonowej w P. T..

Decyzją z 16 czerwca 2023 r. kierownik odmówił przyznania M. C. płatność ONW na rok 2022. Utrzymując to rozstrzygnięcie w mocy organ odwoławczy podniósł, że w przypadku złożenia konkurencyjnych wniosków przez różne podmioty do tego samego obszaru, warunkiem dodatkowym przyznania płatności - oprócz określonych w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364, ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem ONW oraz art. 20 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422, ze zm.), zwanej dalej ustawą, a więc przede wszystkim użytkowania tych gruntów na dzień 31 maja danego roku - jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. Tym samym - w przypadku spraw spornych - aby uzyskać płatności spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny.

M. C. na dzień 31 maja 2022 r. nie posiadał tytułu prawnego do spornej działki ewidencyjnej, co do której wnioskował o płatność. Postępowanie wobec drugiej strony konfliktu krzyżowego prowadzone jest poza zakresem niniejszej sprawy w ramach odrębnego postępowania administracyjnego. Strona potwierdzając poprawność danych poprzez złożenie wniosku o przyznanie płatności, oświadczyła, że zna zasady przyznawania płatności na rok 2022, dlatego odpowiedzialność za treść znajdującą się we wniosku ponosi występujący z nim rolnik. Organ nie kwestionuje tego, że zarówno strona, jak i E. P., sporną działkę użytkowali rolniczo, tj. że byli w jej posiadaniu, jednak M. C. nie miał tytułu prawnego do jej użytkowania. Wobec powyższego argumenty strony, że podstawą odmowy przyznania płatności było to, że strona nie była w posiadaniu spornej działki ewidencyjnej jest nieprawdziwy.

Współwłaściciel spornej działki ewidencyjnej nr [...] Z. B. nie może samodzielnie decydować o wydzierżawieniu rzeczy (w tym przypadku spornej działki rolnej), bez zgody współwłaściciela, tj. E. P.. Jest ona współwłaścicielem spornej działki rolnej i nie wyraziła zgody na użytkowanie jej przez M. C. (pismo z 19 września 2022 r.). Złożone przez Z. B. oświadczenie o istnieniu umowy dzierżawy zawartej ze stroną wspólnie z byłą małżonką (jak wskazuje M. C. w formie ustnej) oraz wyrok z 11 maja 2023 r. nakazujący E. P. zaniechania naruszenia posiadania działki nr [...] nie stanowią, wbrew twierdzeniu strony, tytułu prawnego do użytkowania przez nią spornego gruntu w 2022 r. Organ uznał, że przedstawiona dokumentacja nie udowadnia, że M. C. miał tytuł prawny do użytkowania spornej działki ewidencyjnej na rok 2022. Do dnia wydania niniejszej decyzji strona nie przedstawiła wiarygodnych dowodów na posiadanie takiego tytułu. W postępowaniu w sprawie płatności ciężar udowodnienia posiadania tytułu prawnego spoczywał na M. C., co wynika z przepisów ustawy o płatnościach. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Ograniczono też stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.), a także zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).

Na powyższą decyzję M. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił:

1/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 27 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: ustawa PROW) poprzez dokonanie nieuzasadnionej, selektywnej i naruszającej zasadę prawdy obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wywiedzenie z tego materiału wniosku, że M. C. nie był posiadaczem działki nr [...] położonej w L. i zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie i wydanie decyzji jedynie w oparciu o dowody z zeznań świadka E. P., podczas gdy drugi ze współwłaścicieli spornej nieruchomości, tj. Z. B., potwierdził, że M. C. od około 2012 r. roku jest dzierżawcą działki nr [...] położonej w L. na podstawie ustnej umowy dzierżawy zawartej pomiędzy nim a obojgiem współwłaścicieli, która to umowa nigdy nie została wypowiedziana, okoliczność została potwierdzona także przez Sąd Rejonowy w S. I Wydział Cywilny (sygn. akt I C [...]), który w prawomocnym wyroku potwierdził, że M. C. jest posiadaczem nieruchomości, oraz że działania E. P. polegające na ingerencji w uprawę tejże nieruchomości miały charakter bezprawny, czym sąd w niezależnym postępowaniu potwierdził jednocześnie istnienie tytułu prawnego M. C. do działki nr [...] położonej w L.;

2/ naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy PROW oraz z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej: k.c.) poprzez odmowę przyznania płatności ekologicznej na rok 2022 r. z uwagi na brak spełnienia przez skarżącego przesłanki posiadania nieruchomości, podczas gdy zgodnie z ustawową definicją posiadania M. C., jako dzierżawca, był posiadaczem zależnym nieruchomości, a jego posiadanie nie było w żaden sposób kwestionowane co najmniej do jesieni 2022 r., kiedy to E. P. w sposób bezprawny naruszyła posiadanie skarżącego.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że w zakresie, w jakim organ miał stwierdzić istnienie przesłanek przyznania płatności ekologicznych, fakt ich niespełnienia przez skarżącego stwierdził wyłącznie na podstawie oświadczenia E. P.. M. C. był posiadaczem spornej nieruchomości na podstawie zawartej umowy dzierżawy, a działania E. P. polegające na dokonywaniu prac agrotechnicznych na tej nieruchomości jesienią 2022 r. były bezprawne. Co więcej, okoliczność ta została stwierdzona nie tylko w oświadczeniach osób zainteresowanych rozstrzygnięciem sprawy, ale również w wyroku Sądu Rejonowego w S., który potwierdził, że M. C. jest posiadaczem spornej działki. Agencja przyznawała M. C. płatności we wcześniejszych latach i wówczas fakt posiadania nieruchomości przez skarżącego nie był w żaden sposób podważany. Za odrzuceniem prawdziwości twierdzeń podnoszonych przez E. P. przemawia także fakt, że przez około 10 lat nigdy nie kwestionowała ona ani faktu posiadania ani faktu prowadzenia upraw na spornej nieruchomości przez M. C., swojego krewnego.

Zgodnie z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podstawą odmowy przyznania płatności było uznanie przez organ, że działka numer [...] położona w L. nie była w posiadaniu M. C.. Takie stanowisko organu nie znajduje jednak pokrycia w obowiązujących przepisach prawa. Fakt użytkowania działki nr [...] w L. przez M. C. pozostaje okolicznością bezsporną. Potwierdza to fakt wcześniejszego przyznawania na jego rzecz płatności ekologicznych w związku z tą nieruchomością, wszelkiego rodzaju protokołu kontroli przeprowadzanych przez ARiMR, wyrok Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z 11 maja 2023 r. (I C [...]) oraz oświadczenie współwłaściciela nieruchomości - Z. B., który wskazuje, że wszelkie aktywności podejmowane przez M. C. na spornej nieruchomości odbywały się na podstawie zawartej umowy jej dzierżawy.

Przy wydawaniu poprzednich decyzji przyznających M. C. płatności ekologiczne organ nie miał żadnych wątpliwości co do jego uprawnienia do spornej nieruchomości, a ten nigdy nie podawał się za jej właściciela.

Innym zagadnieniem objętym zaskarżoną decyzją jest brak zakwalifikowania przez organ bezprawnej ingerencji w nieruchomość stanowiącą przedmiot zobowiązania ekologicznego przez E. P. za "siłę wyższą" lub "nadzwyczajne okoliczności". D. E. P. polegające na wtargnięciu na sporne działki i i wykonywaniu prac rolniczych, miały istotny wpływ na dochowanie przez skarżącego podjętego zobowiązania ekologicznego. M. C. nie miał żadnego wpływu na ingerencję w jego użytkowanie nieruchomości, o czym świadczy natychmiastowe podjęcie przeciwko E. P. odpowiednich kroków prawnych mających na celu uniemożliwienie jej dalszych naruszeń posiadania.

Organ niesłusznie uznał, że art. 27 ustawy o PROW wyłącza zastosowanie art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., gdyż żaden z przepisów powołanej ustawy nie wyłącza zastosowania niniejszych przepisów. Powoływany przez dyrektora art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy o PROW wprost wyłącza zastosowanie jedynie art. 79a k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. Organ pominął przepis art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o PROW, który wskazuje, jakimi kryteriami winien kierować się organ prowadząc postępowanie dotyczące przyznania płatności. To organ ma obowiązek stać na straży praworządności oraz w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez organy administracji, przyjęto za podstawę rozważań sądu.

Tryb i warunki przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2022 r. reguluje ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (j. t. Dz.U. z 2021 r. poz. 2137 ze zm.), dalej: "ustawa". Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu. Jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania lub współwłasności, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi lub współwłaścicielowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze lub współwłaściciele wyrazili zgodę na piśmie - art. 20 ust. 2. Zgodę, o której mowa w ust. 2, dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy – art. 20 ust. 3. Jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 - podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny – art. 20 ust. 4.

Ponadto warunki przyznania pomocy zawarte zostały w § 2 rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 364 ze zm.), dalej: "rozporządzenie ONW". Paragraf 2 ust. 1 stanowi, że płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013"; 2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność.

Z kolei § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW stanowi, że płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych: 1) na których jest: a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzenie nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną"; b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013; 2) położonych na obszarach ONW.

Przepisy te wprowadzają zatem wymóg posiadania przez rolnika działek rolnych, co do których występuje o przyznanie płatności ONW. Organ odwoławczy nie kwestionował jednak okoliczności, że skarżący był w posiadaniu spornej działki nr [...] oraz że ją użytkował. Wyraził to wprost na stronie 7 zaskarżonej decyzji. Osią sporu stała się natomiast kwestia braku tytułu prawnego do jej użytkowania. Konieczność legitymowania się przez rolnika tytułem prawnym do działki objętej wnioskiem organ wywiódł zaś z wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 2020 r. w sprawie C-216/19 WQ przeciwko Landowi Berlin. W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są 'w dyspozycji' jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu.

Zdaniem sądu, rozstrzygnięcie Trybunału, pomimo że dotyczy oceny innego stanu faktycznego, ma w niniejszej sprawie charakter pomocniczy, a przytaczana teza ma charakter uniwersalny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sytuacjach spornych, gdzie dwa podmioty występują o płatności do tego samego obszaru, warunkiem dodatkowym przyznania płatności - oprócz tych fundamentalnych określonych w powołanych wyżej przepisach rozporządzenia ONW, a więc przede wszystkim użytkowania tych gruntów - jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. Tym samym - w przypadku spraw spornych - aby uzyskać płatności, spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny. Natomiast w sytuacji, gdy producent rolny użytkujący działki rolne objęte konfliktem kontroli krzyżowej nie posiada tytułu prawnego do użytkowanych gruntów, to nie otrzyma on płatności, mimo faktycznego użytkowania tych gruntów.

Wymaga podkreślenia w tym miejscu, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przepis ten oznacza, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, co powinno wpłynąć w praktyce na uaktywnienie stron tego postępowania. Ustawodawca zastosował bowiem regulację odmienną od art. 7 k.p.a., zgodnie z którym to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Innymi słowy, w postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a wnioskodawca ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

W realiach rozpatrywanej sprawy, skarżący nie wykazał, że na dzień 31 maja 2022 r. posiadał tytuł prawny do spornej działki, co do której wnioskował o płatność. Swoje twierdzenia, że legitymuje się takowym tytułem oparł wyłącznie na oświadczeniu Z. B. (jednego ze współwłaścicieli działki), że umowa dzierżawy została zawarta ustnie około 2011 r. Jednakże to oświadczenie zostało jednoznacznie podważone przez E. P. (drugiego współwłaściciela). Pomiędzy współwłaścicielami, byłymi małżonkami, istnieje bowiem spór co do sposobu korzystania z przedmiotowej działki, z pewnością natomiast jedno z nich, tj. E. P., nie wyraża zgody na wydzierżawienie tej działki skarżącemu. W materiale dowodowym sprawy znajdują się oświadczenia tej współwłaścicielki działki (E. P.), w szczególności z 20 grudnia 2017 r., 5 września 2022 r., 19 września 2022 r. i 11 października 2022 r. potwierdzające brak takiej woli. W tej sytuacji bezpodstawne jest twierdzenie, że skarżący posiada tytuł prawny do działki na zasadzie ustnie zawartej umowy, jeśli jeden ze współwłaścicieli wielokrotnie temu zaprzecza. Tym samym, skoro skarżący nie dysponuje zgodą drugiego współwłaściciela na dzierżawę działki w 2022 r., to w pełni uprawniony stał się wniosek organów administracji, że skarżący nie jest legitymowany do uzyskania przedmiotowych dopłat. W sytuacji zaś niespornego podważenia przez właściciela działki (tu: współwłaściciela) tytułu prawnego skarżącego do władania nieruchomością bez znaczenia pozostaje ewentualny fakt posiadania przez niego tej działki. Istota sprawy sprowadza się bowiem do wykazania przez skarżącego tytułu prawnego do posiadania zależnego przedmiotowej działki, czemu tenże nie sprostał w trakcie postępowania prowadzonego przez organy administracji.

Powyższe oznacza, że zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. W sprawie nie chodzi bowiem o ustalenie, kto – skarżący, czy E. P. posiadali sporne grunty w 2022 r., ile o udowodnienie przez skarżącego, że to właśnie on władał w tym roku przedmiotową działką i miał do tego prawo. Z tego też powodu nie ma żadnego znaczenia dla sprawy kwalifikacja działań E. P. jako "siły wyższej" czy "nadzwyczajnych okoliczności" (str. 7 skargi).

Ponadto sąd - uwzględniając również ramy procesowe wynikające z hipotezy przepisu 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy - nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów postępowania, które zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, wnikliwy i obiektywnie dający podstawę do wyciągnięcia określonych w decyzji skutków prawnych. Nie ma racji skarżący twierdząc, że art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy wyłącza zastosowanie jedynie art. 79a i art. 81 k.p.a. Jak już wyjaśniono, ustawodawca w kategorii spraw objętej przepisem art. 27 ustawy uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. W przypadku pomocy przyznawanej w postaci płatności obowiązek organów został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Podsumowując stwierdzić trzeba, że organy obydwu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły proces wydania decyzji, uwzględniły wszystkie przepisy mające w sprawie zastosowanie, zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, prawidłowo go oceniły oraz wybrały rozwiązanie przewidziane przepisami prawa materialnego, a jednocześnie należycie je uzasadniły.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.