Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 561/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3  par. 2-3, art. 58  par. 1 pkt 1i  par. 3
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na rozstrzygnięcie nadzorcze Rektora U. S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności wyniku oceny okresowej postanawia: I. odrzucić skargę, II. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od wniesionej skargi w kwocie [...]([...]) złotych.


UZASADNIENIE

A. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie opisane w sentencji rozstrzygnięcie nadzorcze Rektora Uniwersytetu [...] z 21 czerwca 2024 r. stwierdzające nieważność wyniku oceny okresowej

Określając zaskarżony akt decyzją administracyjną zarzucił mu naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 115 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce polegające na zawężeniu kryterium oceny okresowej pracownika badawczo-dydaktycznego do dwóch prac naukowych, a w konsekwencji stwierdzenie nieważności wyniku jego oceny okresowej przeprowadzonej przez Komisję w sytuacji, gdy wynik ten nie był wyrazem rażącego naruszenia prawa wewnętrznego uczelni, tj. Zarządzenia nr 294/2021 Rektora Uniwersytetu [...] w sprawie określenia kryteriów oceny okresowej (...), co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

II. naruszenie § 2 pkt 1 Zarządzenia nr 294/2021 Rektora Uniwersytetu [...] przez jego niewłaściwą interpretację przyjmującą, że Komisja oceniająca miała obowiązek sporządzić ocenę okresową pracownika naukowo-dydaktycznego w części dotyczącej jego aktywności badawczej jedynie w oparciu o kryteria opisane w pkt 1 lit. a i b, pkt 7 lit. a, pkt 9 i 10 załącznika do Zarządzenia nr 294/2021, podczas gdy prawidłowa interpretacja tych zapisów winna być dokonana łącznie z zapisami innych jednostek redakcyjnych tego Zarządzenia oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce i w efekcie prowadzić do sporządzenia opinii uwzględniającej także inne przejawy działalności badawczej skarżącego – co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

III. naruszenie § 205 Statutu Uniwersytetu [...] przez uznanie, że ocena okresowa skarżącego przeprowadzona przez Komisję w dniu 9 maja 2024 r. stanowi rażące naruszenie prawa, podczas gdy ocena ta nie stanowi rażącego naruszenia prawa, w tym prawa powszechnie obowiązującego i prawa wewnętrznego Uczelni;

IV. naruszenie art. 70 ust. 5 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce przez uznanie za rażące naruszenie prawa obowiązującego w Uniwersytecie [...] przez Komisję oceniającą i w konsekwencji stwierdzenie nieważności wyniku oceny okresowej skarżącego, podczas gdy zasada autonomii Uczelni nie może godzić w zasady stanowiące fundament państwa demokratycznego i stanowić podstawy aktów nadzoru, które naruszają również przepisy opisane w pkt I i II zarzutów;

V. naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w szczególności przez:

a) uznanie przez Rektora oceny okresowej skarżącego sporządzonej przez Komisję za akt rażącego naruszenia prawa wymagający podjęcia czynności nadzorczych z § 205 Statutu, podczas gdy decyzja ta wydana została z pominięciem zasad wynikających z norm prawa materialnego opisanych w pkt I, II, III, IV zarzutów oraz była wynikiem błędnego przekonania, że ocena okresowa winna opierać się jedynie o kryteria opisane w pkt 1 lit. a i b, pkt 7 lit. a, pkt 9 i pkt 10 Załącznika do Zarządzenia nr 294/2021 co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

b) brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji w kwestii wpływu na wynik okresowej oceny innych przejawów działalności badawczej opisanych w ocenie z 9 maja 2024 r. co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ nie pozwala na ocenę tezy, że posłużenie się przez Komisję ustawowymi i wewnątrzuczelnianymi kryteriami oceny pracowników badawczo-dydaktycznych nie zawężonymi do dwóch publikacji stanowi naruszenie prawa, a nie tylko redakcyjnej części aktu Rektora w postaci pkt 1 lit. a i b, pkt 7 lit. a, pkt 9 i 10 Załącznika do Zarządzenia nr 294/2021;

c) brak uzasadnienia stwierdzenia Rektora, że ocena okresowa z 9 maja 2021 r. narusza "normy społeczne", co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ Rektor stwierdził nieważność wyniku oceny okresowej skarżącego nie definiując jakie konkretnie normy społeczne naruszyła Komisja.

Z uwagi na powyższe skarżący na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymanie jej wykonania oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, ewentualnie oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.

Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Przystępując do rozpoznawania skargi sąd administracyjny jest zobowiązany w pierwszej kolejności zbadać, czy dana sprawa znajduje się w ogóle w kognicji sądów administracyjnych. Zakres kognicji sądów administracyjnych został wyznaczony przez normy z art. 3 § 2-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") i obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. –Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Zdaniem Sądu, sprawa zainicjowana skargą A. M. nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Kontroli sądów administracyjnych nie podlegają bowiem rozstrzygnięcia organów uczelni mające podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa (np. statucie uczelni, czy regulaminie studiów) dotyczące kwestii związanych z indywidualnie określonym podmiotem (studentem, pracownikiem uczelni) jednak nie przesądzające ostatecznie o jego sytuacji prawnej, tj. nie mające charakteru zewnętrznego.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że uczelnia wyższa to podmiot, który działa w formie zakładu administracyjnego. Organy zakładów administracyjnych kierują zaś do swoich użytkowników akty administracyjne, które dzielą się na zewnętrzne i wewnętrzne. Akty zakładowe zewnętrzne decydują o nawiązaniu, rozwiązaniu lub przekształceniu zasadniczych elementów stosunku zakładowego. Ich podjęcie skutkuje stworzeniem nowej sytuacji prawnej adresata także w zewnętrznej sferze działania administracji. Natomiast akty zakładowe wewnętrzne są jednostronnymi działaniami prawnymi organów zakładu skierowanymi na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach stosunku zakładowego. Jako takie nie prowadzą jednak bezpośrednio do przekształcenia, nawiązania lub rozwiązania tego stosunku. Ponadto, akty zakładowe wewnętrzne wydawane są na podstawie wewnętrznych źródeł prawa, np. regulaminów, niemających charakteru powszechnie obowiązujących źródeł prawa, w związku z czym nie mogą ostatecznie przesądzać o sytuacji prawnej użytkowników zakładu (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14.06.2021 r. III OSK 4822/21).

Wbrew skarżącemu skarżony akt nie stanowi decyzji administracyjnej. Zgodnie z ustawą z 20 lipca 20218 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r., poz. 742) organy uczelni mają obowiązek rozstrzygać w drodze decyzji administracyjnej w sprawach takich jak: przyjęcie na studia (art. 169 ust. 10 i ust. 11), stypendia (np. socjalne – art. 175 ust. 3), skreślenie z listy studentów (art. 190 ust. 3), skreślenie z listy uczestników studiów doktoranckich (art. 197 ust. 4), czy stwierdzenie nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego (art. 193). Przepisy tej ustawy określają również sytuacje, w których dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego, tj.: na rozstrzygnięcie Rektora w sprawie uchylenia aktu wydawanego przez samorząd studencki niezgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, statutu uczelni, regulaminu studiów lub regulaminu samorządu (art. 110 ust. 8), na decyzję Rady Doskonałości Naukowej w sprawie nabycia uprawnień równoważnych uprawnieniom wynikającym z posiadania stopnia doktora habilitowanego (art. 226 ust. 5), na prawomocne orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej (art. 318), na rozstrzygnięcie nadzorcze ministra w sprawie stwierdzenia nieważności aktu uczelni niezgodnego z prawem (art. 427 ust. 3). Zaskarżone rozstrzygnięcie nie dotyczy żadnej z powyższych spraw.

Jak już wyżej wskazano zaskarżone rozstrzygnięcie jest aktem wewnętrznym Uczelni wydanym w oparciu o przepis aktu normatywnego wewnętrznie obowiązującego, tj. § 205 ust. 1 Statutu Uniwersytetu [...] zgodnie z którym rektor stwierdzając dokonanie rażącego naruszenia prawa w podjęciu aktu lub innej czynności podmiotu kierującego lub innego podmiotu działającego w Uniwersytecie stwierdza nieważność takiego aktu lub czynności i wstrzymuje jego wykonanie (jeżeli – stosownie do § 205 ust. 3 Statutu – wezwany uprzednio podmiot nie usunie naruszenia).

Zaskarżony akt skierowany jest do Komisji oceniającej dokonującej oceny okresowej nauczycieli akademickich w Instytucie Matematyki Uniwersytetu [...], która dokonała oceny okresowej skarżącego w sposób sprzeczny z przepisami Zarządzenia nr 294/2021 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 22 grudnia 2021 r. w sprawie określenia kryteriów oceny okresowej, trybu jej dokonywania (...). Fakt, że w wyniku zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzono nieważność oceny skarżącego nie oznacza, że rzeczone rozstrzygnięcie nadzorcze rozstrzyga indywidualną sprawę administracyjną skarżącego, której załatwienia wymaga przepis powszechnie obowiązującego prawa materialnego. Wbrew stanowisku skarżącego zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie przesądza o jego prawach i obowiązkach. Nie ma też wpływu na istniejący między skarżącym a uczelnią stosunek cywilnoprawny (stosunek pracy) ani stosunek administracyjny wynikający z bycia członkiem zakładu. Rozstrzygnięcie to w istocie dotyczy oceny pracy Komisji i stwierdzenia, że ocena okresowa pracownika przeprowadzona przez tą Komisję została dokonana z naruszeniem przepisów Zarządzenia nr 294/2021.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 128 ust. 1 p.w.s.n. nauczyciel akademicki, z wyjątkiem rektora, podlega ocenie okresowej, w szczególności w zakresie wykonywania obowiązków, o których mowa w art. 115, oraz przestrzegania przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a także o własności przemysłowej. Ocena okresowa może być pozytywna albo negatywna. Od wyniku oceny okresowej przysługuje odwołanie do rektora (art. 128 ust. 7 p.w.s.n.). Również zapisy Zarządzenia nr 294/2021 wskazują, że nauczyciel akademicki podlega ocenie okresowej (§ 1 ust. 1 zarządzenia) i, że od wyniku oceny okresowej przysługuje mu odwołanie do rektora, za pośrednictwem rektorskiej komisji oceniającej, w terminie 14 dni od dnia zapoznania się z wynikiem oceny okresowej (§ 9 ust. 1 zarządzenia). Stosownie zaś do art. 123 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n. rektor może rozwiązać za wypowiedzeniem stosunek pracy z nauczycielem akademickim w przypadku otrzymania oceny negatywnej, o której mowa w art. 128 ust. 1. Natomiast zgodnie z art. 147 ust. 2 p.s.w.n. spory o roszczenia ze stosunku pracy pracownika uczelni rozpatrują sądy pracy.

Skoro niniejsza skarga podlega odrzuceniu, rozpoznanie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowe.

Mając na uwadze fakt, że sprawa nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej i w efekcie nie należy do właściwości sądu administracyjnego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł o jej odrzuceniu jako niedopuszczalnej (punkt I postanowienia).

O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (punkt II postanowienia).