Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 280/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 119, art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 19 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 stycznia 2023 r. znak: KO.441.337.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. MR


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzją

z dnia 5 stycznia 2023 r., znak: KO.441.337.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim (dalej także: Kolegium, organ II instancji), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) (dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Masłowice (dalej także: organ I instancji) z dnia 18 listopada 2022 r. odmawiającą J.B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę S.B.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że przedmiotowa sprawa była już rozpatrywana przez Kolegium, na skutek wniesienia przez stronę odwołania od decyzji z dnia 14 czerwca 2022 r., nr GOPS/4211/1/ODM/2022, decyzją z dnia 19 września 2022 r., nr KO.441.227.2022, uchyliło ww. decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji ze względu na brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz błędną interpretację art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), zwanej u.ś.r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ww. decyzją z dnia 18 listopada 2022 r. organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

W dalszej kolejności organ II instancji zwrócił uwagę, że matka wnioskodawcy, na którą ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, S.B., wdowa, ur. [...] r., orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 29 października 2020 r., znak: [...], Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Radomsku została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu wskazano, iż nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 14 października 2020 r.

Odnosząc się do podstaw odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia, Kolegium podkreśliło, że przesłanką odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego nie może być data powstania niepełnosprawności jego matki, na co Kolegium zwracało już uwagę w decyzji nr KO.441.227.2022 z dnia 19 września 2022 r., bowiem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Odwołując się przy tym do orzecznictwa Kolegium wskazało, że oznacza to, iż w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później (co ma miejsce w niniejszej sprawie), kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Tym samym w odniesieniu do tych osób, a w niniejszej sprawie do matki skarżącego, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało i należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie spełnione są przesłanki pozytywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i pozostawania skarżącego i jego matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Jednak w przedmiotowej sprawie brak jest związku

przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem opieki nad matką.

W odniesieniu do powyższego Kolegium wskazało, że na podstawie przeprowadzonych w dniach 2 kwietnia 2022 r. i 5 października 2022 r. wywiadów środowiskowych oraz złożonych oświadczeń przez stronę ustalono, że J.B. mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką S.B., nad którą sprawuje opiekę. Skarżący obecnie nie pracuje, nie podejmuje także prac dorywczych, ponieważ jak twierdzi opiekuje się matką. J.B. nie posiada gospodarstwa rolnego. Jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Ostatnio był zatrudniony do dnia 9 grudnia 2017 r. w firmie A. Następnie w okresie od 3 stycznia 2018 r. do 2 stycznia 2019 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. S.B. ma 93 lata, ma problemy z poruszaniem się, w obrębie mieszkania porusza się przy pomocy balkonika. Często tarci równowagę, co może skutkować upadkiem jak twierdzi skarżący. Z tego względu skarżący musi czuwać przy matce. S.B. przyjmuje stale leki przepisane przez lekarza rodzinnego. Nie leczy się u lekarzy specjalistów, gdyż nie ma takich potrzeb. W latach wcześniejszych miała jedynie konsultację neurologiczną, jednak nie stwierdzono potrzeby dalszego leczenia. Matka skarżącego bez problemu komunikuje się z otoczeniem, mówi pełnymi zdaniami, nie ma problemów ze słuchem czy pamięcią. Jedynie potrzebuje okularów do czytania. Jak twierdzi J.B. matka jest całkowicie zależna od niego, jeżeli chodzi o prowadzenie gospodarstwa domowego, utrzymywanie ciała w czystości. Potrafi samodzielnie się uczesać, umyć zęby.

Nie jest w stanie samodzielnie przygotować posiłku, sprzątać, prasować czy ogrzać mieszkania. Nie opuszcza domu, nie jest w stanie chodzić po schodach. Przygotowane posiłki przez syna spożywa samodzielnie, także samodzielnie zakłada i zdejmuje odzież, jedynie nie jest w stanie zapiąć guzików czy zasznurować butów. Obecnie ma problemy z kontrolowaniem potrzeb fizjologicznych i wymaga noszenia pielucho-majtek. Jest zależna od skarżącego jeżeli chodzi o kąpiel, nie korzysta z wanny ze względu na problemy z wejściem i wyjściem z niej, z tego względu myje się w misce. Skarżący pomaga jej przy myciu włosów, czy obcinaniu paznokci.

Ponadto Kolegium dodało, że ze złożonego w dniu 5 października 2022 r. oświadczenia wynika, że S.B. wstaje około godz. 700, skarżący pomaga jej ubrać się i przejść do łazienki. Następnie podaje śniadanie oraz leki. O godz. 830 matka udaje sią na odpoczynek, podczas którego skarżący robi zakupy, pierze. Około godz. 1030 skarżący zaczyna przygotowywać obiad. Po obiedzie podaje matce leki, zmywa, pomaga matce w dojściu do toalety. Po obiedzie matka odpoczywa, a skarżący zajmuje się sprzątaniem. O godz. 1800 matka zjada kolację i ma podaną kolejną dawkę leków. Następnie po wieczornej toalecie około 2000 matka skarżącego idzie spać.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, w ocenie Kolegium, przedstawiony zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką nie wyklucza całkowicie podjęcia przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Opieka świadczona przez skarżącego jest co prawda opieką świadczoną codziennie, ale tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Zdaniem Kolegium, zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką w głównej mierze sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego (robienie zakupów, sprzątanie, pranie, przygotowywanie opału, palenie w piecu, przygotowywanie posiłków) - są to typowe czynności dnia codziennego wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Czynności te nie wymagają całodobowej bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności skarżącego. Część z tych czynności nie jest wykonywana każdego dnia. Natomiast czynności opiekuńcze polegające na pomocy w myciu, ubraniu, podaniu posiłku nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ II instancji podniósł, że zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, uprawniający w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. do świadczenia pielęgnacyjnego, nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy - niezależnie od systemu czasu pracy. Regulacja ta nie powinna mieć bowiem zastosowania w sytuacji, w której, tak jak w rozpoznawanej sprawie, konieczność sprawowania opieki nie koliduje z możliwością podjęcia zatrudnienia.

Kolegium stwierdziło, iż nie sposób uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawną matką zajmowały taką ilość czasu w ciągu dnia, aby skarżący zmuszony był do zupełnej rezygnacji z aktywności zawodowej. Matka skarżącego nie jest osobą leżącą, całkowicie niesamodzielną i całkowicie niesprawną ruchowo. Wymienione wyżej czynności opiekuńcze przy ich odpowiedniej organizacji nie wykluczają całkowicie możliwości podjęcia zatrudnienia. Jednocześnie Kolegium dodało, że nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącego, zasadności udzielania jej wsparcia w codziennych czynnościach oraz sprawowania opieki nad nią, ale należy podkreślić, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W kontekście celu istnienia świadczenia pielęgnacyjnego organ II instancji wskazał, że system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Zdaniem Kolegium skarżący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy.

W ocenie Kolegium, pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką a rezygnacją przez niego z aktywności zawodowej nie istnieje związek przyczynowy. Bowiem zakres sprawowanej opieki nad matką nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącego chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W sprawie bezspornym jest, że S.B. jest osobą schorowaną, wymagającą pomocy drugiej osoby, której stan zdrowia, ze względu na posiadane schorzenia jest poważny. Jednak nie sposób uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawną matką zajmowały skarżącemu taką ilość czasu w ciągu dnia, aby skarżący przy należytej organizacji tej opieki, nie mógł podjąć pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Organ II instancji skonstatował, że obiektywnie nie istnieje powód usprawiedliwiający oświadczenie skarżącego o braku możliwości podejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad matką. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby rezygnacja z pracy lub jej niepodejmowanie miało związek z koniecznością podjęcia opieki nad matką. Skarżący jak wynika z akt sprawy ostatni raz był zatrudniony do 09 grudnia 2017 r. Następnie w okresie od 3 stycznia 2018 r. do 2 stycznia 2019 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Z kolei S.B. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności dopiero od dnia 14 października 2020 r.

Nadto organ II instancji zauważył, że jak wskazał organ I instancji, skarżący może skorzystać z usług opiekuńczych świadczonych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M., co ułatwi mu także podjęcie zatrudnienia.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył J.B., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając:

1. naruszenia prawa materialnego, tj.:

a) art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że syn niepełnosprawnej S.B. nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia,

b) art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że syn niepełnosprawnej S.B. nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez niego z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką,

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Radomsku o znacznym stopniu niepełnosprawności, że niepełnosprawna S.B. nie wymaga stałej opieki swojego syna, który nie musiał rezygnować z zatrudnienia.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonej w całości decyzji oraz o zwrot kosztów przedmiotowego postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, a także rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazała, że organ II instancji w przedmiotowej sprawie wyszedł poza zakres swoich kompetencji i wbrew orzeczeniu specjalistów, którzy posiadając fachową wiedzę uznał, że podopieczna niepełnosprawna, nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki swojego syna.

Zdaniem pełnomocnik skarżącego, zapoznając się z zakresem obowiązków ustalonych podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez organ oraz z faktem, iż niepełnosprawna podopieczna była osobą w zaawansowanym wieku, z otępieniem naczyniowym, pampersowaną, trudno się zgodzić z organem, aby można było pogodzić opiekę nad niepełnosprawną matką, która nie jest samodzielna, wymaga nadzoru przy wszystkich czynnościach dnia codziennego z pracą zawodową.

Pełnomocnik skarżącego wskazała również, że S.B. zmarła

w styczniu 2023 r., a jej zły stan zdrowotny i ostatecznie zgon potwierdził natomiast jak konieczna była stała opieka syna, którą organy kwestionowały.

Nadto pełnomocnik skarżącego podniosła, że za niezasadne uznać należy stanowisko organu wyrażone w kwestii niespełnienia przez skarżącego określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na charakter, częstotliwość czy też czasochłonność czynności podejmowanych przez skarżącego w ramach opieki sprawowanej przez niego nad matką, z punktu widzenia oceny możliwości podjęcia zatrudnienia. Stwierdzono bowiem, że opisane przez skarżącego czynności nie można uznać za czynności związane z opieką strony nad niepełnosprawnym w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W dalszej kolejności pełnomocnik skarżącego wskazała, że niektóre czynności z natury rzeczy są czynnościami bardziej lub mniej absorbującymi i czasochłonnymi, dotyczą spraw życiowych nawet całej rodziny i są konieczne do wykonania bez względu na fakt czy odnoszą się do osoby niepełnosprawnej czy też osoby "pełnosprawnej", to jednak nie można z tego powodu pomniejszać czy odmawiać sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a tym bardziej w sytuacji - tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - w której osoba niepełnosprawna ma niewątpliwie problemy z samodzielnym załatwieniem podstawowych życiowych potrzeb.

W ocenie pełnomocnik skarżącego, skarżący z uwagi na niepełnosprawność matki nie podejmował zatrudnienia. Skarżący jest osobą zdolną do podjęcia pracy zawodowej, nie podejmował jednak żadnej pracy z uwagi na zakres opieki jakiej wymagała jego niepełnosprawna matka. Skarżący mógłby podjąć zatrudnienie, ale z uwagi na stan matki nie był w stanie być osobą czynną zawodowo. I – zdaniem pełnomocnik skarżącego - jest to istotna okoliczność z punktu widzenia przesłanki ustawowej dotyczącej niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki.

W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 119 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa

z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jedn.

Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej także: k.p.a.) lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy;

3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane

w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W związku z tym,

że pełnomocnik skarżącego w skardze wniosła o skierowanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a organ II instancji nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, a wniósł o skierowanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 stycznia 2023 r., znak: KO.441.337.2022, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Masłowice z dnia 18 listopada 2022 r. odmawiającą J.B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę S.B., Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U.

z 2022 r. poz. 615 ze zm.) (dalej: u.ś.r.).

W pierwszej kolejności, odnosząc się do podniesionej przez pełnomocnik skarżącego okoliczności, że matka skarżącego (osoba wymagająca opieki) zmarła, należy stwierdzić, że śmierć w trakcie okresu świadczeniowego osoby podlegającej opiece, nie świadczy o bezprzedmiotowości skierowanego przez opiekuna do organu żądania przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres rzeczywiście sprawowanej przez niego opieki, tj. za okres od złożenia wniosku o przyznanie świadczenia do momentu śmierci osoby podlegającej opiece (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2019 r., III SA/Gd 613/18, LEX nr 2612980, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA; por. także: wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2021 r., III SA/Kr 285/21, LEX nr 3231985, CBOSA).

Bezsporne w niniejszej sprawie jest spełnienie przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i pozostawania skarżącego i jego matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym.

W niniejszej sprawie spór prawny na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. sprowadza się do tego, czy występuje związek pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z pracy a koniecznym zakresem opieki i pomocy świadczonej nad matką, w związku z jej znacznym stopniem niepełnosprawności.

Rozważając tak zarysowany spór prawny, Sąd zauważa, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje między innymi synowi z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Oznacza to, że osoby zdolne do pracy z uwagi na konieczność sprawowania osobistej i bezpośredniej opieki zmuszone są zaprzestać swej aktywności zawodowej. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te, decydując się na sprawowanie opieki pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z aktywnością zawodową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 października 2022 r. "Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom rezygnującym z zatrudnienia z uwagi na konieczność objęcia opieką niepełnosprawnego członka rodziny. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów. Świadczenie to stanowi zatem ekwiwalent zarobków za pracę. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi, który nie może wykonywać pracy z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i traci możliwość zarobkowania." (wyrok NSA z dnia 4 października 2022 r., I OSK 2337/21, LEX nr 3436684, CBOSA) (por. także: wyrok NSA z dnia 14 września 2017 r., I OSK 695/17, CBOSA). Przy czym opieka ta musi być stała lub długoterminowa, co oznacza że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r., I OSK 1148/20, LEX nr 3088207, CBOSA). Należy podkreślić, że w każdej sprawie, której przedmiotem jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, właściwy organ musi dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, CBOSA). Zdaniem Sądu, Kolegium dokonało takiej oceny i ocena ta jest prawidłowa.

W niniejszej sprawie Kolegium ustaliło, że skarżący w czasie prowadzonego postepowania administracyjnego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego

nie pracował, nie podejmował także prac dorywczych, ponieważ jak twierdził opiekował się matką. J.B. nie posiada gospodarstwa rolnego. Jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący ostatnio był zatrudniony do 9 grudnia 2017 r. w firmie A. Następnie w okresie od 3 stycznia 2018 r. do 2 stycznia 2019 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. S.B. miała 93 lata, miała problemy z poruszaniem się, w obrębie mieszkania poruszała się przy pomocy balkonika. Jak twierdzi skarżący, jego matka często traciła równowagę, co mogło skutkować upadkiem. S.B. przyjmowała stale leki przepisane przez lekarza rodzinnego. Nie leczyła się u lekarzy specjalistów, gdyż nie było takich potrzeb. W latach wcześniejszych miała jedynie konsultację neurologiczną, jednak nie stwierdzono potrzeby dalszego leczenia. Matka skarżącego bez problemu komunikowała się z otoczeniem, mówiła pełnymi zdaniami, nie miała problemów ze słuchem czy pamięcią. Jedynie potrzebowała okularów do czytania. Matka skarżącego potrafiła samodzielnie się uczesać, umyć zęby. Natomiast nie była w stanie samodzielnie przygotować posiłku, sprzątać, prasować czy ogrzać mieszkania. Nie opuszczała domu, nie była w stanie chodzić po schodach. Przygotowane posiłki przez skarżącego spożywała samodzielnie, także samodzielnie zakładała i zdejmowała odzież, jedynie nie była w stanie zapiąć guzików czy zasznurować butów. W czasie prowadzenia postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miała już problemy z kontrolowaniem potrzeb fizjologicznych i wymagała noszenia pielucho-majtek. Matka skarżącego nie korzystała z wanny ze względu na problemy z wejściem i wyjściem z niej, z tego względu myła się w misce. Skarżacy pomagał jej przy myciu włosów, czy obcinaniu paznokci. Kolegium ustaliło ponadto, że S.B. wstawała około godz. 700, skarżący pomagał jej ubrać się i przejść do łazienki. Następnie podawał jej śniadanie oraz leki. O godz. 830 matka skarżącego udawała się na odpoczynek, podczas którego skarżący robił zakupy, prał. Około godz. 1030 skarżący zaczynał przygotowywać obiad. Po obiedzie podawał leki, zmywał, pomagał matce w dojściu do toalety. Po obiedzie matka skarżącego odpoczywała, a skarżący zajmował się sprzątaniem. O godz. 1800 matka skarżącego jadła kolację i miała podaną kolejną dawkę leków. Następnie po wieczornej toalecie około 2000 matka skarżącego kładła się spać. Powyższe ustalenia Kolegium, w ocenie Sądu, wskazują, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką, S.B., nie wykluczał podjęcia przez skarżącego zatrudnienia, choćby w niepełnym zakresie. Ponadto, S.B. nie była osobą leżącą, a opieka nad nią nie miała charakteru szczególnego, wymagającego znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, a zatem nie uniemożliwiała skarżącemu podjęcia zatrudnienia, choćby w ograniczonym zakresie w czasie, kiedy nie sprawował on opieki nad matką.

Sąd zauważa, że zakres i charakter opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką nie wykluczał jednoczesnego zatrudnienia, w szczególności w niepełnym wymiarze. Sąd aprobuje także stanowisko organu II instancji, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką w głównej mierze sprowadzał się do prowadzenia gospodarstwa domowego (robienie zakupów, sprzątanie, pranie, przygotowywanie opału, palenie w piecu, przygotowywanie posiłków) i są to typowe czynności dnia codziennego wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Czynności te nie wymagały całodobowej bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności skarżącego. Sąd zwraca uwagę, że osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędna w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., sprawowanie opieki musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2022 r., II SA/Łd 500/22, LEX nr 3426954, CBOSA).

W ocenie Sądu, mając na uwadze poczynione ustalenia, co do zakresu opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką, która to opieka nie wymagała stałego zaangażowania i poświęcenia się matce wyłącznie lub też w przeważającej mierze, organ II instancji słusznie uznał, że zakres tej opieki przeczy istnieniu związku pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia a koniecznym zakresem opieki i pomocy świadczonej nad matką w związku z jej znacznym stopniem niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2022 r., I OSK 1472/21, CBOSA). Z powyższych względów wyrażony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie może się ostać.

Jak wynika z powyższego, zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego podniesione w skardze są niezasadne. Sąd nie dopatrzył się także innych wad skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja nie narusza także norm prawa procesowego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami ogólnymi k.p.a., a w szczególności art. 6, art. 7 art. 8 k.p.a. i 9 k.p.a., a ponadto zgodnie z art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

is