Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 636/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2003 nr 203 poz 1966
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 636/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 września 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki (spr.), WSA Inga Gołowska, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2009r., sprawy ze skargi W. W., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23 marca 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadku, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 207 oraz art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w związku z § 15 ust. 1pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia, 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U. Nr 165 poz. 1371 ze zm.) odmówił W.W. umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadku ustalonego po zmarłym M. P., tj. kwoty 67.171,00 zł wraz z przypadającymi od powyższej kwoty należnymi odsetkami za zwłokę.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że W.W. w dniu 29.09.2008r. złożyła wniosek o umorzenie w/w należności podatkowej. Ponieważ należność z tytułu podatku od spadków stanowi dochód gminy, zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz.U. z 2008r. Nr 88, poz. 539) w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Działając zatem na podstawie art. 209 Ordynacji podatkowej organ zwrócił się do Prezydenta Miasta o zajęcie stanowiska w sprawie. Postanowieniem Prezydenta Miasta z dnia [...].11.2008r. nr [..] odmówiono udzielenia zgody na przyznanie wnioskowanej ulgi w spłacie zaległości podatkowej, uznając że przedstawiona sytuacja materialna podatnika nie może stanowić przesłanki przemawiającej za całkowitym umorzeniem powyższej zaległości podatkowej.

Organ wskazał następnie, że ze sformułowania "wyłącznie na wniosek lub za zgodą" jednoznacznie wynika, że naczelnik urzędu skarbowego może zrealizować przyznaną mu kompetencję odnośnie do podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, tylko ("wyłącznie") zgodnie ze stanowiskiem organu reprezentującego jednostkę samorządu terytorialnego. Organ ten ma bowiem pełną wierzycielską kompetencję w zakresie takich dyspozycji jak udzielanie ulg podatkowych, umarzanie, rozkładanie na raty i odraczanie terminów płatności należności. Skoro Prezydent Miasta T. odmówił zastosowania wobec ulgi w spłacie należności zgodnie z wnioskiem, to Naczelnik Urzędu Skarbowego był tym stanowiskiem bezwzględnie związany i nie mógł wydać odmiennej decyzji.

W odwołaniu od powyższej decyzji W.W. zarzuciła organowi obrazę przepisów Ordynacji podatkowej poprzez:

a) naruszenie zasady zawartej w art. 122, z powodu nie uwzględnienia w rozstrzygnięciu zebranego materiału dowodowego i nie podjęcie działań ukierunkowanych na dogłębne zbadanie i analizę stanu osobistego, majątkowego i finansowego W. W.;

b) naruszenie art. 67 § 1 poprzez brak jego zastosowania w sytuacji w której zaistniały łącznie zarówno przesłanka ważnego interesu podatnika jak i publicznego a tym samym dowolnego a nie swobodnego uznania administracyjnego;

c) naruszenie art. 123 § 1 poprzez nie zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu, ponieważ wnioskodawczyni pozbawiona została możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

Uzasadniając powyższe zarzuty odwołująca wskazała, że nie można uznać za prawidłowa ocenę sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej poprzez wskazywanie w postanowieniu Prezydenta Miasta z dnia [...].11.2008r. na możliwość uzyskiwania przez nią środków z uzyskanej w drodze dziedziczenia nieruchomości, w bliżej nieokreślonej przyszłości. Potencjalne dochody są bardzo odległe w czasie i mało prawdopodobne, chociażby z uwagi na fakt, iż nikt nie wynajmie pomieszczeń w domu który wymaga znacznych nakładów. W konsekwencji została w ocenie odwołującej naruszona zasady swobodnej oceny zgromadzonych dowodów. Nadto w obecnej sytuacji W. W. nie jest w stanie uiścić wymaganej należności podatkowej bez uszczerbku dla egzystencji i pozostanie ona bez środków do życia, popadnie w niedostatek, co spowoduje, iż będę musiała korzystać ze środków pomocy społecznej.

W oparciu o powyższe odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 23 marca 2009r. Nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, podzielając zasadność rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego, wskazał iż zgodnie z procedurą obowiązującą w sprawach dotyczących udzielenia ulgi podatkowej przewidzianej w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, w odniesieniu do podatków i opłat pobieranych przez naczelnika urzędu skarbowego, lecz stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, Naczelnik Urzędu Skarbowego zobligowany był zwrócić się do Przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego będącego odbiorcą środków pochodzących z podatku od czynności cywilnoprawnych, o wydanie opinii w sprawie ewentualnego umorzenia wnioskowanej przez stronę zaległości podatkowej. W niniejszym postępowaniu Prezydent Miasta takiej zgody nie wyraził (postanowienie z[...].11.2008r. nr [...]). W związku z negatywnym stanowiskiem Prezydenta Miasta Naczelnik Urzędu Skarbowego zaskarżoną decyzją zastosował się do dyspozycji zawartej w tymże postanowieniu i odmówił umorzenia wnioskowanej przez Stronę zaległości podatkowej. Również w postępowaniu odwoławczym organ II instancji jest zobowiązany respektować stanowisko Prezydenta Miasta i dlatego nie mógł uwzględnić zarzutów pozytywnie strony zawartych w odwołaniu, gdyż w zakresie podatków stanowiących w całości dochód gminy, a do takich należy podatek od spadków, jedynie pozytywna opinia ze strony władz gminy daje podstawę organom podatkowym do udzielania ulg w spłacie takiej zaległości podatkowej, pod warunkiem wystąpienia przesłanek przewidzianych w art. 67a § 1 ordynacji podatkowej tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła W. W., przy czym zarzuty i ich uzasadnienie zawarte w skardze stanowiły powtórzenie argumentów podniesionych wcześniej w odwołaniu. W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd , w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego, nie są dotknięte naruszeniami mogącymi skutkować ich uchyleniem.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzje organów podatkowych w sprawie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter uznaniowy, tzn. są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organy podatkowe mogą, ale nie muszą umorzyć zaległość podatkową, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. W związku z tym sądowa kontrola legalności takich decyzji sprowadza się do stwierdzenia, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

W rozpoznanej sprawie w ocenie Sądu kwestia istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej, określonych w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej została prawidłowo przeanalizowana przez Prezydenta Miasta w postanowieniu z dnia [...].11.2008r. nr [...], którego treścią była odmowa wyrażenia zgody na umorzenie zaległości. Skarżąca domagając się umorzenia, przedstawiła swoją sytuację materialną wskazując, że jest trudna, i upatrując w tym zaistnienia ważnego interesu podatnika. Organ odmawiający wyrażenia zgody w ocenie Sądu szczegółowo opisał sytuację podatniczki m.in. wskazując, że wnioskodawczyni pobiera rentę w wysokości 1.150,00 zł, nie posiada nikogo na utrzymaniu, nie ciąży na niej obowiązek regulowania jakichkolwiek kredytów i pożyczek, przy czym znacznym obciążeniem domowego budżetu zobowiązanej pozostają koszty leczenia szacowane na kwotę 300 zł miesięcznie, a także koszty ogrzewania domu w sezonie jesienno - zimowym. Organ wskazał przy tym, że w wyniku dziedziczenia wnioskodawczyni uzyskała przysporzenie majątkowe w postaci działki zabudowanej budynkiem murowanym o powierzchni użytkowej około 150 m2, przy czym wartość przedmiotowej masy spadkowej wynosi 350.000,00 zł. Organ stanął w związku z tym na stanowisku , że opisane przysporzenie majątkowe - dom składający się z 4 pokoi, 2 kuchnie i 2 łazienek - może stać się dla zobowiązanej w przyszłości źródłem znacznych dochodów z wynajmu.

W ocenie Sądu powyższe uzasadnienie spełnia wyżej wskazane wymagania w zakresie uwzględnienia przez organ podatkowy całokształtu okoliczności faktycznych, służących do oceny czy zaistniały przesłanki ważnego interesu podatnika lub ważnego interesu publicznego. Zasada swobodnej oceny dowodów, w ramach uznania administracyjnego nie została zatem naruszona. Na marginesie należy wskazać, że ocena przesłanki ważnego interesu podatnika nie może być ograniczana do sytuacji, gdy wskutek zapłaty podatku podatnik miałby zostać bez środków do życia, a więc jego egzystencja byłaby zagrożona. Interes podatnika w rozumieniu komentowanego przepisu należy rozumieć szerzej, mając na uwadze także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, w tym również przyszłych, czy wartość posiadanego majątku. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych np. utrata możliwości zarobkowania, lub utrata losowa majątku. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała w kontrolowanym postępowaniu, aby w jej przypadku zaistniały szczególne i wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie umorzenia zaległości podatkowych, zaś sama trudna sytuacja materialna nie może obligować organu podatkowego, działającego w granicach uznania administracyjnego do umarzania zaległości podatkowych.

Odnośnie zaś do decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego i Dyrektora Izby Skarbowej Sąd podziela pogląd zaprezentowany w zaskarżonej decyzji, że w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu, zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, może umarzać zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego - wójta, burmistrza (prezydenta miasta). Zgoda ma formę postanowienia. Brak zgody organu, do którego urząd skarbowy jest obowiązany wystąpić o zajęcie stanowiska, w myśl art. 209 §1 Ordynacji podatkowej, oznacza, że urząd ten nie ma podstaw do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości. Ze sformułowania "wyłącznie za zgodą" jednoznacznie wynika, że urząd skarbowy może zrealizować przyznaną mu kompetencję odnośnie do podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, tylko ("wyłącznie") zgodnie ze stanowiskiem organu reprezentującego jednostkę samorządu terytorialnego. W związku z tym w sytuacji gdy Prezydent Miasta odmówił umorzenia zaległości podatkowej, Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Dyrektor Izby Skarbowej byli tym negatywnym stanowiskiem związani.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut nie zapewnienia wnioskodawczyni czynnego udziału w postępowaniu, ponieważ zarzutu powyższego nie uzasadniła, a z akt administracyjnych wynika, że organy obu instancji zawiadomiły skarżącą o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w przedmiotowej sprawie, zapewniając jej tym samym możliwość zgłaszania zastrzeżeń czy też nowych dowodów w tej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.