Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1838/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1 i ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 141 § 4, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 5, § 3, art. 108 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 628/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 23 czerwca 2021 r. (II SA/Gd 628/15) oddalił skargę [...] (Skarżący) na decyzję Wojewody Pomorskiego (Wojewoda) z 21 sierpnia 2015 r. w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości.

Skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną zarzucając mu:

I. na podstawie art 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływa na wynik sprawy tj:,

1. art 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a., w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art 80 k.p.a. oraz w zw. z art 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego co do stanu faktycznego sprawy, w szczególności w odniesieniu do okoliczności uzasadniających konieczność niezwłocznego rozpoczęcia prac budowlanych w ramach inwestycji, nie jest bowiem wystarczające ogólne powołanie się przez inwestora na ważny interes gospodarczy czy społeczny, ale konieczne jest podanie konkretnych przesłanek uzasadniających potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości, a nadto wystąpienie tych przesłanek powinno wynikać z przedstawionej przez Inwestora dokumentacji, która w niniejszej sprawie nie została przez Inwestora przedstawiona oraz poprzez oparcie rozstrzygnięcia na podstawie gołosłownych i niepotwierdzonych (niezweryfikowanych) twierdzeń inwestora, które stanowią również twierdzenia nieprawdziwe;

2. art 141 § 4 p.p.s.a. poprzez bezkrytyczne uwzględnienie przez Sąd nieprawdziwych i gołosłownych twierdzeń Inwestora, które nie zostały poparte żadnymi dowodami w tym w szczególności stosowną dokumentacją, z której przesłanki uzasadniające wydanie zaskarżonej decyzji by wynikały oraz poprzez niewskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jakie dowody z akt administracyjnych uzasadniają twierdzenia Sądu o wystąpieniu w niniejszej sprawie ważnego interesu gospodarczego, interesu społecznego oraz uzasadniają twierdzenia Sądu ze strony 14 i 15 uzasadnienia, w sytuacji, gdy Sąd nawet nie wskazał dat starej i wyeksploatowanej infrastruktury, oraz nie uwzględnił, że osiedla na tym obszarze już funkcjonują, i są zasilane powstałą linią 110 kV i powstałym GPZ [...], który został powiązany z innymi sieciami, i GPZ-tami w tym GPZ w [...].

II. podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie tj. art 124 ust 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz, 1990, dalej zwana "u.g.n.") w zw. z art 108 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż zostały spełnione przesłanki wynikające z ww. przepisów, pozwalające na wydanie zaskarżonej decyzji, podczas gdy brak jest zaistnienia w niniejszej sprawie konkretnych przesłanek uzasadniających potrzebę niezwłocznego zajęcie nieruchomości w tym w szczególności ważnego interesu gospodarczego, czy też ważnego interesu i społecznego, od wystąpienia których to okoliczności przepis uzależnia możliwość wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania (art. 185 § 1 p.p.s.a.) oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa oraz rozpoznanie skargi na rozprawie.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Przed przystąpieniem do oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sporu w sprawie.

Decyzją z 27 czerwca 2013 r. Prezydent orzekł m.in. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w Gdańsku, oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. 3,3639 ha, obręb ewidencyjny 127, dla której III Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego Gdańsk - Północ w Gdańsku prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącej własność [...], poprzez udzielenie Inwestorowi -[...] S.A. z siedzibą w Gdańsku zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez ww. nieruchomość przewodów i urządzeń elektrycznych służących do przesyłania energii elektrycznej oraz podziemnych, naziemnych i nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń w postaci dwutorowej linii napowietrznej 2x100 kV wraz z jednym słupem energetycznym, obejmującej odcinek linii o długości ok. 193 m - zgodnie z projektem wskazanym w załączniku stanowiącym integralną część decyzji.

Decyzją z 21 sierpnia 2015 r. Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta Miasta Gdańska (Prezydent) z 27 czerwca 2013 r. i orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb ewidencyjny [...] położonej w Gdańsku, dla której III Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego Gdańsk - Północ w Gdańsku prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącej własność Skarżącego, poprzez udzielenie [...] S.A. z siedzibą w Gdańsku (Inwestor), zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez ww. nieruchomość dwutorowej linii napowietrznej 2x110 kV wraz z jednym słupem energetycznym - zgodnie z załącznikiem graficznym nr 1 będącym integralną częścią decyzji.

Decyzją z 28 czerwca 2013 r. Prezydent orzekł o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości gruntowej, nadając równocześnie wskazanemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewoda decyzją z 21 sierpnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta z 28 czerwca 2013 r. zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę skarżącego na decyzję Wojewody z 21 sierpnia 2015 r. uznając, że :

1. w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji istniała w obrocie decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości Skarżącego,

2. nie ulegało wątpliwości, że Inwestor realizował cel publiczny,

3. organy trafnie przyjęły, że w stanie faktycznym sprawy wydanie zaskarżonych decyzji było uzasadnione interesem społecznym i ważnym interesem gospodarczym.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Skarżący kwestionuje zaakceptowanie przez Sąd stanowiska organów obu instancji, że w sprawie zaistniały przesłanki wymagane dla wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Zgodnie z art. 124 ust. 1a u.g.n., w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 108 k.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.

Na tym tle przyjmuje się, że budowa czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny (zob. wyroki NSA: z 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 1648/15, z 25 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2967/12, z 8 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2518/16 z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 64/19, z 10 grudnia 2020 r. I OSK 1548/20 ). Realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego. Stosownie bowiem do art. 6 pkt 2 u.g.n. celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma się tu zatem do czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1244/15). Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Z tego względu zachowany jest wymóg proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zob. wyrok NSA z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3417/15). Przedstawione stanowisko prezentowane jest jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie budzi przy tym wątpliwości składu orzekającego w niniejszej sprawie.

Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do stwierdzenia, że bezpieczeństwo energetyczne aglomeracji trójmiejskiej zapewnione zostało na skutek wybudowania GPZ [...] wraz z liniami napowietrznymi 110kV i liniami kablowymi 15kV. Odnosząc się do tego argumentu wskazać należy, że okoliczność wybudowania stacji GPZ [...] była uwzględniana na etapie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z uwagi na fakt, że planowana linia wraz ze stacją GPZ [...] zapewnić miała poprawę pewności zasilania aglomeracji trójmiejskiej.

W realiach niniejszej sprawy chodziło o budowę nowej, a więc dodatkowej linii elektroenergetycznej. Niewątpliwie istnienie takiej dodatkowej, nowej linii wysokiego napięcia (110kV) stwarza większe gwarancje niezawodności działania systemu dystrybucyjnego i zasilania w energię elektryczną. Zagrożenia dla niezawodności zasilania energią elektryczną mogą powstać wskutek możliwych awarii czy w czasie negatywnych zjawisk atmosferycznych w postaci silnych wiatrów czy osadzania się na przewodach zmarzniętego śniegu. Większa ilość dostaw i źródeł energii elektrycznej zwiększa gwarancje w zakresie nieprzerwanego dostarczania prądu jego odbiorcom, a więc zwiększa bezpieczeństwo energetyczne.

Sąd kasacyjny wskazuje w tym miejscu, że w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2166/12 zgodnie z którym "wiedza powszechna co do stanu technicznego szeregu urządzeń elektroenergetycznych w kraju, a także wiedza powszechna co do zakresu zapotrzebowania na energię elektryczną w każdej dziedzinie naszego życia w pełni uprawnia do stwierdzenia, że inwestycja mająca na celu poprawienie tego stanu rzeczy wypełnia przesłankę interesu społecznego oraz stanowi o ważnym interesie gospodarczym".

Przedstawiona w skardze kasacyjnej argumentacja Skarżącego zmierzająca do wykazania, że skoro ciągle powstają nowe osiedla to nie było przesłanek do wydania zaskarżonej decyzji stanowi powtórzenie jego argumentacji przed Sądem pierwszej instancji. Sąd kasacyjny w pełni podziela stanowisko sądu pierwszej instancji co do nieracjonalności tej argumentacji.

W konsekwencji za niezasadne należało uznać zarzuty objęte punktem I.1 oraz II petitum skargi kasacyjnej.

Niezasadny był również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie NSA normę art. 141 § 4 P.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie ewentualnej kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały.

W niniejszej sprawie uzasadnienie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., pozwalając prześledzić tok rozumowania Sądu pierwszej instancji, który doprowadził go do wydania wyroku oddalającego skargę.

Podkreślić należy w tym miejscu, że wobec powyższej wykładni art. 124 ust. 1a u.g.n. Sąd pierwszej instancji nie był zobowiązany do wskazywania w uzasadnieniu "dat starej i wyeksploatowanej" infrastrutury.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 184 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku sporządzone zostało stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Zarządzeniem z 9 listopada 2021 r. strony postępowania zostały poinformowane, że w związku ze zmianą art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm., dalej: "ustawa z 2 marca 2020 r.".), wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach w których strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. Z uwagi na brak zgody wszystkich stron postępowania na przeprowadzenie rozprawy na odległość sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r.