Postanowienie NSA, sygn. akt III OSK 7592/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Odmówiono zmiany postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3 i § 4, art. 170
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 10 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A.A o zmianę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 7592/21 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A.A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 września 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 524/21 w sprawie ze skargi A.A. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z dnia 9 marca 2021 r. nr BDRK.424.3.2021 w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: odmówić zmiany postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 7592/21 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 13 stycznia 2022 r., III OSK 7592/21 odmówił A.A. (dalej: "skarżąca") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z 9 marca 2021 r., BDRK.424.3.2021 w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów.

Uzasadniając swoje stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 30 czerwca 2021 r., III SA/Łd 524/21 już raz prawomocnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że decyzja o skreśleniu z listy studentów została już wykonana. Nie mogła być zatem wstrzymana, skoro wywołała już swój skutek. Niemniej jednak chociaż skarżąca kasacyjnie nie wniosła wprost o zmianę powyższego postanowienia, to Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniosek z uwzględnieniem art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W ocenie NSA okoliczności podane w ponownym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie świadczyły o zaistnieniu przesłanki zmiany okoliczności sprawy. Przede wszystkim wiążące pozostaje stanowisko zawarte w postanowieniu z 30 czerwca 2021 r., gdzie wskazano, iż decyzja ta została wykonana, a zatem nie można wstrzymać jej wykonania. Postanowienia WSA w Łodzi skarżąca nie zaskarżyła, wobec czego nie jest na obecnym etapie uprawniona do jego kwestionowania. Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 p.p.s.a.). Powyższe zdaniem NSA oznaczało, że nie jest on uprawniony do podważania stanowiska zawartego w prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 30 czerwca 2021 r., a zatem także do uznania, iż zaskarżona decyzja – wobec jej wykonania – może podlegać wstrzymaniu. Niezależnie od powyższego Sąd kasacyjny stwierdził, że skarżąca nie wskazała w ponownym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na zmianę okoliczności sprawy, stosownie do wymogów wynikających z art. 61 § 4 p.p.s.a. i w związku z tym postanowiono, jak na wstępie.

Pismem z 15 lutego 2022 r. skarżąca ponownie wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powołując się na zmianę okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Jak podała skarżąca, w sprawie powstały nowe okoliczności, gdyż otrzymała propozycję pracy w Szpitalu [...]. Do tego jest jednak potrzebny status studenta, czego skarżąca została pozbawiona. Nadto skarżąca wskazała na swoją złą sytuację zdrowotną i finansową. Jej zdaniem jedynie praca w szpitalu [...] pozwoliłaby jej na uzyskanie wynagrodzenia, otrzymania środków na życie i uregulowanie powstałych zobowiązań, a także skuteczną walkę z chorobą.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 16 marca 2022 r., III OSK 7592/21 odmówił zmiany postanowienia NSA z 13 stycznia 2022 r. Sąd kasacyjny przywołał treść art. 61 § 4 p.p.s.a. wskazując, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zmiany orzeczenia z 13 stycznia 2022 r. z uwagi na brak wskazania, iż w sprawie zaistniały nowe okoliczności uzasadniające zastosowanie ochrony tymczasowej. Zdaniem NSA skoro strona skarżąca utraciła status studenta na skutek skreślenia jej z listy studentów, to sąd administracyjny w ramach udzielenia ochrony tymczasowej nie może jej przywrócić tego statusu i to jedynie na czas trwania postępowania sądowego. Dlatego też wskazywana we wniosku możliwość uzyskania zatrudnienia w szpitalu tymczasowym, do czego niezbędnym jest posiadanie statusu studenta, nie może przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji.

Ponadto NSA wskazał, że kluczowe w tym zakresie pozostaje ustalenie, że zaskarżona decyzja została już wykonana.

Pismem z 7 sierpnia 2024 r. skarżąca wystąpiła z kolejnym wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że "powstały nowe okoliczności, a to jest nowe opinie o stanie zdrowia skarżącej".

Jako dowód w sprawie załączono pismo skarżącej (bez daty i podpisu), opisujące przebieg choroby skarżącej oraz zaświadczenia lekarskie z 16 maja 2022 r., 28 sierpnia 2023 r., 9 czerwca 2022 r. oraz 14 czerwca 2022 r., wskazujące że skarżąca od lat leczona jest [...] z powodu [...]. Jednocześnie z zaświadczeń tych wynikało, że skarżąca jest "zdeterminowana aby kontynuować studia", jak również, iż "jej stan [...] w obecnym stanie nie jest przeciwskazaniem do kontynowania studiów medycznych" (zaświadczenie z 28 sierpnia 2023 r.). Zaświadczenia zostały wystawione "na prośbę pacjentki celem okazania władzom Uniwersytetu Medycznego w Łodzi".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sytuacji wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji po prawomocnym rozpoznaniu poprzedniego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie), żądanie takie powinno zostać potraktowane jako wniosek o zmianę postanowienia sądu w trybie przewidzianym w art. 61 § 4 p.p.s.a. Powoduje to, że zasadność wniosku w sposób bezpośredni podlega ocenie nie tylko przez pryzmat zaistnienia przesłanki określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a., lecz wymaga także uwzględnienia dyspozycji art. 61 § 4 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że postanowienie w sprawie wstrzymania aktu sąd może zmienić lub uchylić w razie zmiany okoliczności. Odmowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie sprzeciwia się ponowieniu wniosku, czy też skierowaniu go do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W takiej sytuacji wnioskodawca winien jednakże mieć na uwadze okoliczność, że w sprawie objęcia go ochroną tymczasową zapadło prawomocne orzeczenie sądowe, co powoduje, że możliwość zmiany tego orzeczenia może zostać oparta już nie na podważeniu stanowiska zajętego przez Sąd z powodu jego wadliwości, ale wykazaniu, że stanowisko to pozostaje nieadekwatne do stanu sprawy w świetle nowych okoliczności, które w niej zaistniały. Przez zmianę okoliczności należy natomiast rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie Sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o odmiennej treści niż to, które zostało wydane uprzednio (por. postanowienie NSA z 9 listopada 2021 r., I GSK 1379/21, z 30 sierpnia 2021 r., I FSK 1358/21).

W niniejszej sprawie rozpatrywany wniosek jest już czwartym wnioskiem skarżącej o zastosowanie ochrony tymczasowej i w ocenie NSA nie daje on podstaw do zmiany postanowienia z 13 stycznia 2022 r. z uwagi na brak wskazania, że w sprawie zaistniały nowe okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie przedstawiła argumentacji przemawiającej za zasadnością zastosowania ochrony tymczasowej na czas toczącego się postępowania sądowego. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie może prowadzić do przyznania stronie dodatkowych uprawnień lub restytucji praw, które utraciła. Jeżeli zatem skarżąca utraciła status studenta na skutek skreślenia jej z listy studentów, to sąd administracyjny w ramach udzielenia ochrony tymczasowej nie może jej przywrócić tego statutu i to jedynie na czas trwania postępowania kasacyjnego. Dlatego też powoływanie się przez skarżącą na nękające ją od lat problemy zdrowotne – o czym miały świadczyć wystawione rok lub dwa lata wcześniej przed złożeniem wniosku zaświadczenia lekarskie – nie mogło odnieść zamierzonego przez skarżącą skutku. Tym bardziej, że zastosowana argumentacja pozostawała w oderwaniu zarówno od podstaw zmiany postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności art. 61 § 4 p.p.s.a., jak i przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej (art. 61 § 3 p.p.s.a.).

Ponadto kluczowym w sprawie jest nadal fakt, że zaskarżona decyzja została już wykonana, a zatem nie można wstrzymać jej wykonania. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 stycznia 2022 r. wskazując, że "wiążące pozostaje stanowisko zawarte w postanowieniu odmawiającym wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z 30 czerwca 2021 r., gdzie wskazano, iż decyzja ta została wykonana, a zatem nie można wstrzymać jej wykonania. Powyższego postanowienia strona skarżąca nie zaskarżyła, wobec czego nie jest na obecnym etapie uprawniona do jego kwestionowania".

Powyższa ocena, jest aktualna również na obecnym etapie postępowania i wiążąca dla Sądu rozpoznającego przedmiotowy wniosek, co wyklucza możliwość zmiany postanowienia z 13 stycznia 2022 r. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 4 w związku z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.