Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 204/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 93, art. 86 ust. 1 pkt 1-4, i art. 359 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 742
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Specjalista Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki Gdańskiej z dnia 8 lutego 2023 r., nr 44048/1 w przedmiocie stypendium rektora oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. M., jako student Politechniki Gdańskiej, złożył w dniu 12 października 2022 r. wniosek o przyznanie w roku akademickim 2022/2023 stypendium rektora.

Na wezwanie Komisji Stypendialnej Politechniki Gdańskiej, A. M. dołączył do wniosku oświadczenie dotyczące okresu studiowania i okresu przysługiwania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm., dalej jako "p.s.w.n."), w którym wskazał, że zapoznał się z treścią § 8 Regulaminu świadczeń dla studentów Politechniki Gdańskiej i oświadczył, że dotychczas nie ukończył studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia, ani jednolitych studiów magisterskich oraz że w 2003 r. rozpoczął studia pierwszego stopnia na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim na kierunku Mechanika i Budowa Maszyn, gdzie został skreślony z listy studentów w 2011 r.

Decyzją z dnia 4 listopada 2022 r. (nr 44048) Komisja Stypendialna Politechniki Gdańskiej postanowiła nie przyznać wnioskodawcy w roku akademickim 2022/2023 świadczenia dla studentów.

Jako podstawę prawną decyzji podano art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 - dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4 i art. 93 p.s.w.n. oraz przepisy Regulaminu świadczeń dla studentów Politechniki Gdańskiej, wprowadzonego zarządzeniem Rektora Politechniki Gdańskiej nr 66/2022 z dnia 30 września 2022 r.

W uzasadnieniu wskazano na brak podstaw do przyznania świadczenia, wobec ustalenia przez Komisję Stypendialną, że łączny okres, o którym mowa w powołanych przepisach, liczony od nabycia przez A. M. praw studenta po raz pierwszy, do momentu złożenia rozpatrywanego przez Komisję wniosku, przekroczył dopuszczalne ustawowo 9 semestrów. Jak stanowi bowiem art. 93 p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 – 4 p.s.w.n., a więc także stypendia rektorskie przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich przez łączny okres wynoszący 12 miesięcy, bez względu na ich pobieranie przez studenta – z tym zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu przysługują na studiach pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów. Zgodnie z treścią ustawy do tego okresu wliczają się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, w tym także przypadające w okresie korzystania urlopów z zajęć, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencja, inżyniera lub równorzędnego.

A. M. wniósł odwołanie od decyzji, wskazując na dokonanie przez organ błędnej wykładni przepisów p.s.w.n. oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

W ocenie odwołującego się spełnił on wszystkie warunki konieczne dla przyznania mu stypendium, ponieważ osiągnął obecnie wyróżniające się wyniki w nauce, zaś łączny okres, przez który wcześniej otrzymywał stypendium, nie przekroczył 9 semestrów na studiach pierwszego stopnia. W ocenie strony, która w tym zakresie powołała się na wyrok NSA z dnia 7 czerwca, sygn. akt III OSK 5175/21, użyte w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. pojęcie "przysługuje" w odniesieniu do okresu, przez który przysługuje świadczenie, nie może być utożsamiane z pojęciem posiadania statusu studenta, lecz z okresem kiedy dane świadczenie określonej osobie rzeczywiście przysługiwało. A. M. podkreślił, że stypendium rektora, o które się aktualnie ubiega, w tym znaczeniu, nie przysługiwało mu przez cały okres studiowania, lecz jedynie przez okres 4 semestrów, kiedy osiągał odpowiednio wysokie wyniki w nauce, na dowód czego przedłożył kserokopię kart indeksu z okresu studiowania na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie. Odwołujący się przyznał, iż ma świadomość, że zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 94 ust. 4 p.s.w.n. łączny okres przysługiwania świadczenia na studiach pierwszego stopnia wynosi 9 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta. W ocenie strony pomimo zmiany treści ww. przepisu, jako aktualne i pozostające w mocy należy jednak traktować dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące wykładni pojęcia "przysługiwania świadczenia". Okresem podlegającym zliczeniu powinien być zatem wyłącznie okres przysługiwania świadczenia, bez względu na jego pobieranie, to jest okres, w którym wysokie wyniki w nauce studenta umożliwiałby mu nabycie prawa do stypendium rektora dla najlepszych studentów. W ocenie strony żadna regulacja nie wiąże bowiem prawa do stypendium z długością okresu studiowania, który może być różny z wielu względów. Komisja Stypendialna nie zbadała zaś przez jaki okres studiowania stypendium rektora faktycznie mu przysługiwało. W uzupełnieniu odwołania i zajętego w nim stanowiska A. M. nadesłał następnie zaświadczenie z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, że był studentem studiów I stopnia na kierunku Mechanika i budowa maszyn w okresie od 1 października 2003 r. do 14 stycznia 2010 r. i w tym okresie pobierał następujące świadczenia: stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim 2004/2005 w obu semestrach oraz stypendium socjalne w roku akademickim 2004/2005 w obu semestrach.

Decyzją z dnia 8 lutego 2023 r. (nr 44048/1) Odwoławcza Komisja Stypendialna Politechniki Gdańskiej utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z dnia 7 grudnia 2022 r. (nr 44048) o odmowie przyznania stypendium.

W podstawie prawnej decyzji podano art. 138 § 1 k.p.a., art. 86 ust.1 i ust. 2, art. 93 ust. 4 i ust. 6 p.s.w.n. oraz § 8 ust 4 i ust. 6 Regulaminu świadczeń dla studentów Politechniki Gdańskiej.

Na wstępie uzasadnienia decyzji zreferowano stan faktyczny sprawy, w tym przebieg postępowania oraz przytoczono pełną treść przepisu art. 93 ust. 4 i ust. 6 p.s.w.n., z którego wynika, że na studiach pierwszego stopnia łączny okres przez który przysługują świadczenia nie może wynosić dłużej niż 9 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta.

Następnie Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazała, że mając na uwadze powyższe, nie stwierdziła uchybień Komisji Stypendialnej w procedurze rozpatrywania wniosku A. M. o stypendium rektora. Komisja Stypendialna w sposób poprawny ustaliła bowiem, że ubiegający się o stypendium student studiuje już powyżej dopuszczalnych ustawowo na studiach pierwszego stopnia 9 semestrów. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym także przedłożone na etapie odwołania dokumenty, wskazano, że A. M. zanim rozpoczął w październiku 2022 r. 3 semestr studiów I stopnia na Politechnice Gdańskiej, wcześniej przestudiował już w sumie 15 semestrów z czego: 13 semestrów na studiach I stopnia na kierunku Mechanika i budowa maszyn na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim (w okresie od 1 października 2003 r. do 14 stycznia 2010 r.) oraz 2 semestry na studiach I stopnia na kierunku Mechanika i budowa maszyn na Politechnice Gdańskiej (w okresie od 1 października 2021 r. do 30 września 2022). Wobec powyższego wskazano, że wnioskodawca studiuje już 16 semestr, a więc stypendium rektora nie może zostać mu przyznane z uwagi na normę art. 93 ust. 4 p.s.w.n., czyli z uwagi na przekroczenie dopuszczalnych ustawowo na studiach pierwszego stopnia 9 semestrów przysługiwania świadczeń.

Komisja uznała za chybioną argumentację odwołania wskazującą na nieuprawnione w przedmiotowej sprawie związanie okresu przysługiwania świadczenia ze statusem studenta. Wskazano, że oczywistym pozostaje, że wskazane w ustawie świadczenia, w tym stypendium rektora, przysługują wyłącznie studentowi. Zdaniem organu skarżący błędnie interpretuje normę wynikającą z art. 93 ust. 4 p.s.w.n., gdyż posługując się powołanym argumentem skarżący błędnie odrywa się od tej części normy, jaka wskazuje na graniczny okres przysługiwania stypendium, zaś organ nie neguje, iż dane semestralne świadczenie może być wypłacone gdy spełnione są warunki jego przyznania czy to fiskalne i finansowe w przypadku świadczenia stypendialnego o charakterze socjalnym, czy to merytoryczne jak wyniki w nauce bądź osiągnięcia naukowe, sportowe w przypadku stypendium rektora. Natomiast w warunkach niniejszej sprawy decydujące znaczenie miał jednak fakt, iż łączny okres realizowanych studiów dawno przekroczył 9 semestrów na studiach I stopnia. To właśnie przekroczenie łącznego okresu, w którym student miał prawo otrzymać świadczenie lub świadczenia stypendialne było obecnie podstawę odmowy przyznania stypendium. W podsumowaniu podkreślono, że Komisja Stypendialna zgromadziła właściwy dla sprawy materiał dowodowy, zgodny z regulacją ustawową i wynikająca z Regulaminu świadczeń dla studentów Politechniki Gdańskiej (m in. w oparciu o oświadczenie z dnia 28 listopada 2022 r. pochodzące od wnioskodawcy i dotyczące okresów studiowania), i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy podjęła prawidłowe rozstrzygnięcie. Odwoławcza Komisja Stypendialna podzieliła tym samym w pełni stanowisko organu I instancji o przekroczeniu 9 semestrów na studiach I stopnia, o których mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., gdzie dokonana ocena zaświadczenia, nie dała podstaw do zmiany wydanego rozstrzygnięcia.

A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną wyżej decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki Gdańskiej, występując o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Komisji Stypendialnej Politechniki Gdańskiej. Podniesione w skardze zarzuty objęły:

1/ zarzut naruszenia art. 93 ust. 4 p.s.w.n. poprzez uznanie, że okres przysługiwania świadczenia z tytułu stypendium rektora jest tożsamy z okresem posiada statutu studenta, podczas gdy okresem tym jest w ocenie skarżącego wyłącznie semestr, w którym zostały spełnione warunki niezbędne do zakwalifikowania studenta do otrzymywana stypendium rektora, tj. czas, w którym student osiągał wyróżniające wyniki w nauce, zaś czas przysługiwania świadczenia nie jest zależny od samego okresu studiowania, lecz od liczby semestrów, w których stypendium faktycznie przysługuje;

2/ zarzut naruszenia art. 86 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 91 ust. 1 p.s.w.n. poprzez odmowę przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023, podczas gdy zostały spełnione warunki do jego przyznania, bowiem skarżący osiągnął wyróżniające wyniki w nauce, zaś okres przysługiwania świadczenia nie przekroczył 9 semestrów na studiach pierwszego stopnia.

W skardze powtórzono argumentację przytoczoną uprzednio w odwołaniu. Wskazano, że w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. ustawodawca żył pojęcia "przysługuje", gdzie pojęcie przysługiwania świadczenia nie może być utożsamiane z pojęciem posiadania statusu studenta, jak w ocenie skarżącego faktycznie przyjęły organy. W tym zakresie skarżący powołał się na orzeczenie NSA z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 5175/21 podnosząc, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" zawarte w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. wobec braku odrębnej definicji ustawowej, należy interpretować zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym, gdzie "przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju". Z samego faktu posiadania statutu studenta nie powstaje uprawnienie do uzyskania stypendium, gdyż zgodnie z art. 86 ust. 1 p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie określonego świadczenia (m.in. stypendium rektora). Aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało wnioskujący musi mieć zatem status studenta oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii stypendium (czyli np. uzyskiwać wysokie wyniki w nauce). Stwierdzeniem, że przysługuje mu świadczenie będzie więc uprawnione dopiero po spełnieniu powyższych kryteriów łącznie. W ocenie strony ustawowy limit pobierania świadczeń odnosi się zatem do okresu, w którym stypendium studentowi przysługuje, w wyżej przedstawionym znaczeniu, a zatem okresu w którym student spełniał określone wymogi do przyznania i wypłaty danego świadczenia. W przypadku stypendium rektora okresem przysługiwania świadczenia będzie zatem wyłącznie okres, w którym wysokie wyniki w nauce studenta uprawniały do wypłaty świadczenia. W przedmiotowej sprawie, w ocenie skarżącego, stypendium rektora - w tym znaczeniu - przysługiwałoby mu wyłącznie przez okres 4 semestrów, a nie przez cały okres studiowania, a zatem nie został wyczerpany limit 9 semestrów na studiach pierwszego stopnia. Skarżący podkreślił, że w toku postępowania złożył oświadczenie, z którego wynika przez jaki czas studiował. Przedłożył także zaświadczenie z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 3 stycznia 2023 r., z którego wynikają okresy i rodzaje pobieranych świadczeń.

Tym samym w ocenie skarżącego spełnił on warunki przyznana świadczenia w postaci stypendium rektora. Dokonana przez organy interpretacja przepisów ustawy, to jest utożsamianie okresu posiadania statusu studenta z okresem przysługiwania świadczeń jest zaś sprzeczna z literalnym brzmieniem przepisu, utrwaloną linią orzeczniczą, a także z Konstytucją RP gwarantującą równy dostęp do wykształcenia. Skarżący ponownie podkreślił, że pomimo zmiany treści art.93 ust. 4 p.s.w.n. dotychczasowe orzecznictwo dotyczące wykładni pojęcia "przysługiwania świadczenia" pozostaje w mocy i nie może być ono utożsamiane z samym faktem posiadania statusu studenta. Okresem podlegającym zliczeniu jest zatem wyłącznie okres przysługiwania świadczenia, bez względu na jego pobieranie, tj. okres w którym wysokie wyniki w nauce studenta umożliwiają nabycie prawa do stypendium rektora dla najlepszych studentów.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają art. 93 ust. 4 p.s.w.n.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia była decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki Gdańskiej z dnia 8 lutego 2023 (nr 44048/1) utrzymująca w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Politechniki Gdańskiej z dnia 4 listopada 2022 r. (nr 44048), którą odmówiono skarżącemu przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023 r.

Podstawę prawną wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz.U z 2022 r., poz. 574 ze zm., obecnie t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 742, dalej jako "p.s.w.n."), w tym w szczególności art. 93 p.s.w.n., który stanowi, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 (zatem stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomoga, stypendium rektora) i art. 359 ust. 1 (stypendium ministra) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich (art. 93 ust. 1). Ustawodawca zawarł w omawianym przepisie ponadto określone wyłączenia powodujące niemożność przyznania świadczenia. Zgodnie z art. 93 ust. 3 p.s.w.n. wymienione świadczenia, nie przysługują bowiem studentowi posiadającemu tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny (pkt 1) albo licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia (pkt 2). W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma natomiast ograniczenie wynikające z art. 93 ust. 4 p.s.w.n., to jest, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. W art. 93 ust. 6 p.s.w.n. doprecyzowano przy tym, że do okresu, o którym mowa w ust. 4 wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr.

Istotą sporu, który legł u podstaw wniesionej skargi był zatem zarzut skarżącego dotyczący ilości semestrów, które powinny być zaliczone jako wchodzące do okresu "przysługiwania świadczeń", którego limit, zgodnie z przepisami ustawy, ogranicza prawo do korzystania ze świadczeń studenckich.

W przedmiotowej sprawie organy stanęły na stanowisku, że skarżący ubiegał się o stypendium rektora już po "wyczerpaniu" okresu 9 semestrów, uwzględniając, że studiował łącznie wcześniej 15 semestrów na studiach pierwszego stopnia, których jeszcze nie ukończył (w tym na pierwszej uczelni z powodu skreślenia z listy studentów).

Natomiast w ocenie skarżącego wskazane wyliczenie organów, co do przekroczenia limitu, było nieprawidłowe. Zdaniem skarżącego do adekwatnego dla jego przypadku limitu 9 semestrów, o których mowa w art. 93 ust. 4 pkt 1 p.s.w.n., należało bowiem zaliczyć jedynie te semestry, podczas których jako student mógłby pobierać świadczenie tego samego rodzaju, jak to o które teraz wystąpił. Z tych względów skarżący uznał, że przez cały okres studiów, to jest pierwotnie na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim (w latach 2003-2010) i obecnie na Politechnice Gdańskiej (od 2021 r.), nie został wyczerpany limit 9 semestrów, przysługiwania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n. W tym zakresie skarżący wskazał bowiem, że w jego ocenie, wyniki w nauce podczas studiów pozwalały mu uprzednio na uzyskanie stypendium ewentualnie jedynie przez 4 semestry. Jednocześnie uzupełniając odwołanie skarżący przedłożył zaświadczenie z poprzedniej uczelni, że w roku akademickim 2004/2005 pobierał przez 2 semestry stypendium za wyniki w nauce oraz przez 2 semestry stypendium socjalne.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, które wskazywało na to, że do limitu tego należy zaliczać jedynie te semestry, podczas których student pobierał świadczenia (powołane przez skarżącego wyroki to: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Sz 222/20, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 września 2020 r. sygn. II SA/Sz 223/20, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Go 155/20, wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. III SA/Łd 106/20, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 września 2020 r., sygn. III SA/GI 248/20, wyrok WSA w Kielcach z dnia 23 września 2020 r., sygn. II SA/Ke 356/20, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 września 2020 r., sygn. III SA/GI 220/20, wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 399/20, wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 października 2020 r., sygn. III SA/Lu 289/20, wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 listopada 2020 r., sygn. III SA/Kr 467/20, wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. III SA/Kr 638/20, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. II SA/Sz 596/20). W wyrokach tych przyjęto bowiem, że pod pojęciem "przysługiwania świadczenia" należy rozumieć tylko taką sytuację, że w danym okresie dana osoba posiadała status studenta, ubiegała się o świadczenie i wobec spełnienia warunków jego otrzymania, dane świadczenie materialne otrzymała. W ocenie skarżącego dokonana w powołanych wyrokach wykładnia pojęcia "przysługiwania świadczenia", powinna być więc obecnie po zmianie przepisów także uwzględniona, lecz już w ten sposób, że organ nie powinien nawet ustalać kiedy świadczenie skarżący pobierał, ale powinien pójść dalej i ustalić, czy ewentualnie gdyby student złożył wniosek o dane świadczenie, takie świadczenie by teoretycznie otrzymał, ponieważ spełniał warunki do jego przyznania.

Uwzględniając postulat strony skarżącej, oznaczałoby to jednak, zdaniem Sądu, że w sytuacji gdy skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium Rektora Politechniki Gdańskiej w październiku 2022 r. to organ oceniający ten wniosek powinien dokonać analizy w jakich semestrach z 15 semestrów poprzedzających złożenie wniosku o stypendium, w tym podczas studiów skarżącego na innej uczelni, skarżący mógłby ewentualnie otrzymać stypendium rektora. Stanowisko to jest nieprawidłowe, jako sprzeczne z literalnym brzmieniem znowelizowanych przepisów ustawy p.s.w.n. i w ocenie Sądu stanowiłoby istotne nadużycie względem organów przyznających stypendia, już z tego powodu, że miałyby one oceniać stany hipotetyczne (ewentualność uzyskania stypendium), wykraczające poza złożony aktualnie wniosek o świadczenie, jak i w ogóle poza stan faktyczny sprawy rozumiany jako zbiór faktów, które rzeczywiście zaistniały oraz dokonywać tych ustaleń na gruncie zmieniających się przepisów prawnych. Jak zostanie wykazane poniżej takie rozumienie wskazanego przepisu naruszałoby także zasadę równości.

Jak dostrzega również sam skarżący, powołane przez niego orzecznictwo sądów administracyjnych, ukształtowało się przed zmianą prawa nowelizującą art. 93 p.s.w.n. Zgodnie z poprzednio obowiązującymi przepisami (do dnia 17 grudnia 2021 r.) art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. stanowił, że świadczenia studenckie przysługiwały na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Przepis ten wykładać należało w ten sposób, że wyczerpanie limitu czasu, w którym przysługiwały świadczenia następowało dopiero po zakończeniu 6 roku pobierania świadczenia, a nie samego studiowania (por. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 462/20 oraz z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 498/21, a także wyrok NSA z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7051/21 i powołane w nim orzecznictwo).

Obecnie jednak limit ten wyznacza ustawa p.s.w.n. w brzmieniu znowelizowanym z dniem 18 grudnia 2021 r. przez ustawę z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232). Zgodnie z aktualnym w dacie złożenia wniosku przez skarżącego brzmieniem art. 93 ust. 4 p.s.w.n. łączny okres, przez który przysługują świadczenia (...) wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Przepis art. 93 ust. 6 p.s.w.n. stanowi zaś, że do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr.

Wbrew przekonaniu skarżącego opisana zmiana przepisów była na tyle istotna, że powołanego w skardze orzecznictwa nie można już uznać za adekwatne, ani pomocne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Skoro bowiem zgodnie z obecnym brzmieniem art. 93 ust. 4 p.s.w.n. określone w ilości semestrów ograniczenie czasowe uprawnienia studenta do pobierania świadczeń studenckich występuje - co zostało jasno i wprost wyartykułowane przez ustawodawcę - "bez względu na ich pobieranie przez studenta", to bezprzedmiotowe jest - jak zostało to uczynione w skardze - odwoływanie się do stanowiska sądów administracyjnych dotyczącego odmiennego stanu prawnego.

Z brzmienia art. 93 ust. 4 p.s.w.n. jednoznacznie wynika, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym ustawodawca określił łączny okres 12 semestrów (z podziałem na limit semestrów obowiązujący na studiach I i II stopnia), w czasie którego studentowi przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. (m.in. stypendium rektora), uniezależniając przyznanie tego prawa - jak było to rozumiane w uprzednio obowiązującym stanie prawnym - od okoliczności rzeczywistego pobierania świadczenia. Na gruncie aktualnie obowiązującego stanu prawnego okolicznością wpływającą na posiadanie przez studenta prawa do świadczeń jest zatem sama możliwość ubiegania się o świadczenie w związku z posiadanym statusem studenta, nie zaś przysługiwanie studentowi takiego świadczenia rozumiane jako bycie przez studenta beneficjentem świadczenia i otrzymywanie go w danym semestrze.

Mając to na uwadze, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w skardze, że okres 9 semestrów, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w brzmieniu po nowelizacji, a więc nadanym ustawą zmieniającą od 18 grudnia 2021 r., można odnosić do okresu, w którym student nawet nie tylko był beneficjentem pomocy określonej w ustawie, ale ewentualnie mógłby nim być, ponieważ spełniał przesłanki otrzymania tej pomocy. Sąd uznał, że art. 93 ust. 4 p.s.w.n. nie może być interpretowany odmiennie w zależności od tego o jakie stypendium ze świadczeń wymienionych w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n. aktualnie występuje wnioskodawca. Zdaniem Sądu przyjąć zatem należy, że jedynym kryterium jakie w zakresie zastosowania art. 93 ust. 4 p.s.w.n. powinno być ustalone, to okoliczność przez jaką ilość semestrów wnioskodawca mógł ubiegać się o świadczenie z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n., z tego względu, że posiadał status studenta. Wyraźnie podkreślić bowiem trzeba, że przywołana powyżej nowelizacja ustawy p.s.w.n. jednoznacznie ograniczyła czasokres, przez który prawo studenta do świadczeń przysługuje - do 12 semestrów, wiążąc ten czas z okresem samego studiowania, jako podstawowej przesłanki ustawowej związanej z uprawnieniem do ubiegania się o każde ze świadczeń wymiennych w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n, z których student może korzystać. Innymi słowy, ustawodawca jednoznacznie zmienił wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium, uzależnionym - co znajdowało potwierdzenie w ówczesnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym - od faktu otrzymywania świadczeń stypendialnych, dokonując aktualnie jej doprecyzowania, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na I i II stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta (por. wyroki WSA: w Gliwicach z dnia 28 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 31/23 oraz w Gdańsku z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 98/23).

Skoro zatem skarżący - co nie było w sprawie kwestionowane - składając wniosek o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023 w ramach studiów I stopnia, których nie ukończył na poprzedniej uczelni, i jednocześnie w ramach studiów na Politechnice Gdańskiej, studiował łącznie już przez 15 semestrów, co dokumentują wprost przedłożone także przez skarżącego dokumenty, to przekroczony został limit 9 semestrów, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., a tym samym brak było podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego stypendium.

Dodatkowo dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 93 ust. 3 p.s.w.n. świadczenia o których mowa art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n nie mogą być przyznane jeżeli student ukończył studia uzyskując tytuł zawodowy, a następnie podjął studia I stopnia. Skarżący studiując w okresie od 2003 r. do 2010 r. na Uniwersytecie Warmińsko -Mazurskim nie ukończył studiów I stopnia (skreślenie z listy studentów), a zatem podjęcie studiów na innej uczelni, nie spowodowało objęcia skarżącego wyłączeniem z art. 93 ust. 3 p.s.w.n. Przyjęcie zaproponowanej przez skarżącego wykładni art. 93 ust. 4 p.s.w.n. spowodowałoby, że de facto tylko w wyniku okoliczności, że został uprzednio skreślony z listy studentów, a więc nie ukończył studiów, mógłby być teraz traktowany w sposób uprzywilejowany w stosunku do tych studentów, którzy ukończyli jeden kierunek studiów, a następnie podjęli kolejny kierunek. W obowiązującym stanie prawnym nie mogą się oni ubiegać o stypendium rektora, co wynika z art. 93 ust. 3 p.s.w.n.

Mając to na uwadze należało stwierdzić, że - wbrew zarzutom podniesionym w skardze - organy uczelni obu instancji orzekając o odmowie przyznania skarżącemu stypendium rektora nie naruszyły prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 4 p.s.w.n. i dokonały jego interpretacji, w zgodzie z literalnym brzmieniem tego przepisu i w zgodzie z zasadą równości wynikającą z Konstytucji RP. Nie można bowiem uznać za sprzeczne z zasadą równości regulacji, która w istocie przecież zakłada, że stypendia, w tym stypendia przyznawane dla najlepszych studentów, należy przyznawać w okresie co do zasady kompatybilnym i odpowiadającym okresowi, w jakim studia te mogą być w normalnym trybie ukończone, co w ocenie Sądu niewątpliwie uwzględniono w regulacji zawartej w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Zasady te zostały wprowadzone względem wszystkich, przez co Sąd nie dopatrzył się wskazywanego przez skarżącego naruszenia zasady równości.

Z treści uzasadnienia do wskazanej wyżej ustawy zmieniającej wynika, że celem wprowadzenia zmiany w art. 93 p.s.w.n. ustawy było zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Ponadto, w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń, doprecyzowano okresy przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Zaznaczyć przy tym trzeba, że - co wynika z art. 93 ust. 5 p.s.w.n. - łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów.

Sąd dostrzega, że sytuacja skarżącego jest nietypowa, ponieważ rozpoczął on studia na kierunku Mechanika i budowa maszyn blisko 20 lat temu i po dłuższej przerwie kontynuuje studia w tym kierunku obecnie na Politechnice Gdańskiej. Powyższa okoliczność nie może jednak prowadzić poprzez wykładnię rozszerzającą art. 93 ust. 4 p.s.w.n. do różnicowania sytuacji studentów, którzy studiują dany kierunek bardzo długo, w tym na kilku uczelniach, z sytuacją studentów, którzy ukończyli studia w terminie, z jednoczesnym powołaniem się na korzyść tych pierwszych na wynikające z Konstytucji gwarancje równego dostępu do wykształcenia. W cenie Sądu prawa skarżącego wynikające z art. 86 st. 1 pkt 4 i art. 91 ust. 1 p.s.w.n. nie zostały naruszone, ponieważ w sprawie prawidłowo ustalono, że w świetle art. 93 ust. 4 p.s.w.n. wystąpił on z wnioskiem o stypendium rektora, a więc stypendium dla najlepszych studentów, w chwili gdy łączny czas studiów wynosił już 15 semestrów i studia w tym czasie nie zostały przez skarżącego ukończone

Reasumując, orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd stanął na stanowisku, że w obecnym stanie prawnym świadczenia dla studentów zostały ściśle powiązane jedynie z okresem studiów, nie zaś z okresem w jakim student ubiegający się o stypendium rektora, a więc stypendium związane z osiągnieciami naukowymi, rzeczywiście ze świadczeń o podobnej konstrukcji korzystał lub tym bardziej ewentualnie mógłby korzystać, począwszy od czasu rozpoczęcia przez niego studiów (2003 r.) na określonym kierunku, do czasu wystąpienia z analizowanym wnioskiem (2022 r.), a więc pod rządami 3 różnych ustaw dotyczących szkolnictwa wyższego. Przyjmując wykładnię proponowaną przez skarżącego niejasne byłoby też, czy organy miałyby brać pod uwagę i hipotetycznie ustalać wszelkie formy świadczeń jakie mogły być w danym okresie skarżącemu przyznane, a o które z takich czy innych względów nie występował. Niweczyłoby to zdaniem Sądu cel nowelizacji ustawy podjętej w celu ujednolicenia, doprecyzowania i uproszczenia systemu orzekania przez organy uczelni o należnych studentom stypendiach, gdzie jak wskazano wyżej, za kluczowy przede wszystkim należało wziąć pod uwagę zawarty w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. po nowelizacji zwrot, że limit wskazanych przez ustawodawcę semestrów jest niezależny od pobierania stypendiów przez studenta. Tym bardziej należy go więc uznać, wnioskując z większego na mniejsze, za niezależny od hipotetycznej możliwości wystąpienia przez studenta o dane świadczenie w przeszłości.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.