Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1767/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 1 i 4, art. 3 pkt 22
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Wojciech Gapiński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 września 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2511/2023/18133/IA w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy O. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 10 lipca 2023 r. znak: [...] odmówił M. W. (dalej: "strona" lub "skarżąca") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad małoletnią córką w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 30 czerwca 2023 r.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż na podstawie świadectwa pracy wystawionego przez D. z dnia [...] r. ustalił, że w okresie od [...] r. do [...] r. strona była zatrudniona w tej placówce. W ocenie organu I instancji strona nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem i stosownie do postanowień art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) – dalej: "u.ś.r." nie spełnia jednej z przesłanek warunkujących przyznanie tego świadczenia.

W odwołaniu od decyzji strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż korzystanie odwołującej z bezpłatnego urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem nie jest równoznaczne z niepodjęciem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu wskazanego przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przyznanie odwołującej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 01.01.2022 r. do 30.06.2023 r.

Decyzją z dnia 15 września 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/2511/2023/18133/IA, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") nie uwzględniło odwołania strony i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło, że skarżąca nie spełniała podstawowej przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż od 1 stycznia 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. pozostawała w zatrudnieniu pomimo, iż w tym okresie korzystała z urlopu wychowawczego w celu opieki nad niepełnosprawną córką. W ocenie Kolegium taka okoliczność wykluczyła możliwość pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez stronę.

Odnosząc się do zarzutów odwołania i zawartych w nim argumentów Kolegium stwierdziło, że znane są mu wyroki wskazane przez stronę w odwołaniu, ale nie ustanawiają powszechnie obowiązującej wykładni prawa, a wiążą wyłącznie w sprawie, w której zostały wydane. Natomiast organy administracji publicznej zgodnie z wyprowadzaną z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", zasadą praworządności związane są przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Przepis art. 17 u.ś.r. jako jedną z podstawowych przesłanek ubiegania się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wskazuje rezygnację z zatrudnienia. W ocenie Kolegium brzmienie tego przepisu nie budzi wątpliwości. Kolegium wskazało, że okres korzystania z urlopu wychowawczego jest okresem pozostawania w zatrudnieniu. Urlop wychowawczy jest bowiem uprawnieniem ze stosunku pracy, które może być realizowane tylko w czasie jego trwania. Poza tym urlop wychowawczy nie jest uprawnieniem rodzicielskim, które w swej istocie ma na celu wsparcie pracowników wychowujących dzieci niepełnosprawne, lecz uprawnieniem, którego celem jest umożliwienie pracownikowi sprawowania osobistej opieki nad małym dzieckiem - art. 186 § 1 z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (obecnie t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1465) – dalej: "K.p.". Fakt niepełnosprawności dziecka wpływa wyłącznie na wymiar urlopu (art. 186 § 3 K.p.). Zdaniem organu odwoławczego brak jest podstaw do uznania, że osoba wnioskująca o taki urlop czy też korzystająca z niego, rezygnuje z zatrudnienia, a więc nie ma ani zamiaru, ani perspektyw bycia aktywną zarobkowo. Kolegium zwróciło również uwagę na zawartą w art. 3 pkt 23 u.ś.r. definicję utraty dochodu, w której wymienia się uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego oraz utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jako dwie odrębne (i niezależne od siebie) przesłanki utraty dochodu. Zdaniem Kolegium potwierdza to stanowisko, że ustawodawca nie traktuje uzyskania prawa do urlopu wychowawczego jako równoznacznego z utratą zatrudnienia.

W skardze do sądu administracyjnego skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, ponowiła zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz dotychczasową argumentację. Jej zdaniem, organy administracji błędnie traktują bezpłatny urlop wychowawczy jako pracę zarobkową.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo, aczkolwiek z innych powodów niż wyartykułowane w skardze.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Kolegium z dnia 15 września 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 10 lipca 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności przepis art. 17 tej ustawy. Stosownie do treści ust. 1 wskazanej regulacji świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej orzekające w sprawie odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, iż postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony złożony w dniu 4 lipca 2023 r. Córka strony legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. (dalej: "PZON") z dnia [...] r. nr [...]. Wniosek skarżącej o ustalenie niepełnosprawności małoletniej córki został złożony w dniu 27 lipca 2021 r. W przypadku ubiegania się o świadczenie związane z rezygnacją z zatrudnienia w celu opieki nad osobą niepełnosprawną, niezbędne jest przedstawienie orzeczenia o niepełnosprawności dziecka zawierającego łącznie oba wskazania, to jest o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (tak: wyrok z dnia 30 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1679/06, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok z dnia 19 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 1678/06, publ. Lex nr 372413). Interpretacja ta jest w pełni aktualna w odniesieniu do treści art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (wcześniej art. 27 ustawy o pomocy społecznej dotyczący zasiłku stałego), bowiem i w tym przypadku ustawodawca określając warunki uzyskania świadczenia użył spójnika łącznego ("oraz"), który bez wątpliwości należy rozumieć w ten sposób, że przesłanki połączone tym spójnikiem muszą być spełnione jednocześnie (zob. wskazany wyżej wyrok z dnia 19 lipca 2007 r.). W orzeczeniu PZON dotyczącym córki skarżącej brak było wskazania co do konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to wskutek odwołania się strony zostało utrzymane przez Wojewódzki Zespół Orzekania o Niepełnosprawności (dalej: "WZON") orzeczeniem z dnia [...] r. Wskutek złożonego przez skarżącą odwołania w imieniu małoletniej córki Sąd Rejonowy w G. - Wydział [...] wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], zmienił zaskarżone orzeczenie WZON i poprzedzające je orzeczenie PZON w ten sposób, że stwierdził, że odwołująca wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wyrok Sądu Rejonowego w G. zapadł w dniu [...] r. W aktach sprawy brak jest informacji na temat daty jego prawomocności. Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, jeżeli sąd – rozpatrując odwołanie od orzeczenia wydanego przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności – orzekł w zakresie żądania strony, tj. ustalił niepełnosprawność lub stopień niepełnosprawności strony, uznać należy za uzasadnione respektowanie takiego wyroku i jego wykonanie. Ponieważ w obowiązujących przepisach brakuje jednoznacznego wskazania organu właściwego do wykonania wyroku sądu w sprawach z zakresu orzecznictwa o niepełnosprawności, można przyjąć, że wyroki te są orzeczeniami o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności (Paluszkiewicz Magdalena w Bielak-Jomaa Edyta i in., Rehabilitacja zawodowa i społeczna oraz zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami. Komentarz.)

W świetle powyższych ustaleń skarżąca uzyskała orzeczenie o niepełnosprawności córki w zakresie niezbędnych wskazań, umożliwiających jej ubieganie się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, dopiero w wyniku wyroku Sądu Rejonowego w G. - Wydział [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...].

Jak wynika z treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się co do zasady, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wyjątek od tej zasady określa art. 24 ust. 2a u.ś.r., który stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Sąd zauważył, że termin wskazany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. - podobnie jak i termin określony w art. 24 ust. 2 u.ś.r. - jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. ma charakter terminu prawa materialnego, to oznacza, że uprawnienie do otrzymania (wstecznie) świadczenia pielęgnacyjnego może zostać ukształtowane wyłącznie pod warunkiem dopełnienia w tym czasie czynności, dla której ów termin został przewidziany. Jego niezachowanie skutkuje zaś brakiem możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia od momentu złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Materialny charakter terminu z art. 24 ust. 2a u.ś.r. oznacza również, że nie podlega on przywróceniu. Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia.

Z akt sprawy wynika, że postępowanie w przedmiocie zaliczenia córki skarżącej do osób niepełnosprawnych zakończone zostało ostatecznie wyrokiem Sądu Rejonowego w G. - Wydział [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...], którym zmienione zostały orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w K. z dnia [...] r. oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] r. Wyrok ten został wysłany do pełnomocnika skarżącej w dniu 23 maja 2023 r., ale w aktach brak jest informacji o jego doręczeniu. Tymczasem wniosek o świadczenie pielęgnacyjne wraz z dokumentami dotyczącymi niepełnosprawności skarżąca złożyła dopiero dnia 4 lipca 2023 r. Ponieważ wyrok Sądu Rejonowego w G. został dołączony przez skarżącą do wniosku należy przyjąć, że wyrok skutecznie został jej doręczony a skarżąca niewątpliwie złożyła wniosek w terminie trzech miesięcy licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. We wniosku skarżąca wskazała jednak, że od 1 stycznia 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. korzystała z urlopu wychowawczego udzielonego w celu sprawowania osobistej opieki nad córką. Wcześniej pracowała na stanowisku pracownika [...] i [...] w D. w C..

Przechodząc do podanej przez organy przyczyny odmowy, opartej o brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w pierwszej kolejności zauważyć należy, że Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko tut. Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroków z dnia 10 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 291/23 i z dnia 24 października 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1198/23.

Podkreślenia wymaga, iż istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. polega na tym, że jest ono adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z którego muszą zrezygnować z uwagi na konieczność sprawowania opieki lub niepodejmowanie zatrudnienia z tego powodu. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 324/21). W przypadku osoby, która uzyskała prawo do urlopu wychowawczego skutkuje to jedynie utratą dochodu, czego nie można utożsamiać z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 889/21). Nie sposób bowiem uznać, aby osoba przebywająca na urlopie wychowawczym, a więc pozostająca w zatrudnieniu, spełniała jednocześnie warunek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 1703/15 i z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 1036/21).

Kwestia sporna powstała w niniejszej sprawie dotyczy możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres korzystania przez pracownika z urlopu wychowawczego.

Powyższa kwestia była już oceniana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który aktualnie prezentuje ujednolicone stanowisko, oparte o wyjaśnienie, iż w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego trwa stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia, a tym samym korzystanie z urlopu wychowawczego nie stanowi rezygnacji z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 2250/12, z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 1703/15, z dnia 2 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 572/16, z dnia 10 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 467/20, z dnia 24 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 889/21). Pogląd ten reprezentuje także Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie.

Osoba korzystająca z urlopu wychowawczego pozostaje w zatrudnieniu, chociaż nie świadczy pracy i nie otrzymuje wynagrodzenia, zawieszenie obowiązków i uprawnień w tym zakresie ma jednak charakter czasowy. Skoro w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego trwa stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia, to nie można się zgodzić, że stan ten stanowi rezygnację z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt I OSK 687/21, z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 1703/15, z dnia 10 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 467/20, z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 1036/21, podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 723/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1083/22). Należy mieć na uwadze, iż urlop wychowawczy jest uprawnieniem ściśle związanym z pozostawaniem w stosunku pracy, z którego może skorzystać wyłącznie osoba mająca status pracownika (zob. E. Maniewska w: E. Maniewska, K. Jaśkowski, Komentarz aktualizowany do Kodeksu pracy, Lex el. 2021; K. Rączka w: M. Gersdorf, M. Raczkowski, K. Rączka, Kodeks pracy. Komentarz, wyd. III, uwagi do art. 186 i nast., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 889/21).

Odnotowania w ocenie Sądu również wymaga, iż istotne dla ustalenia przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje czy osoba starająca się o omawiane świadczenie nie pozostaje w zatrudnieniu lub nie wykonuje innej pracy zarobkowej w rozumieniu definicji z art. 3 pkt 22 u.ś.r., czyli nie pozostaje w jednym ze stosunków prawnych wskazanych w art. 3 pkt 22.

Stosownie do treści przywołanej regulacji, ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Tym samym przepis art. 3 pkt 22 u.ś.r., definiując pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", zawiera szczegółowe wyliczenie stosunków prawnych, na podstawie których praca może być wykonywana. Przepis ten wiąże pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" z określonymi stosunkami prawnymi, nie zaś z okolicznościami faktycznymi, takimi jak: wykonywanie pracy czy uzyskiwanie wynagrodzenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 2425/10, z dnia 2 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 572/16, z dnia 10 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 467/20).

Pozostawanie natomiast w stanie zatrudnienia w oparciu o którąkolwiek z ww. podstaw prawnych uniemożliwia uznanie, iż nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 889/21).

Stwierdzenie istnienia takiego stosunku prawnego, niezależnie od jego zakresu, powoduje, że przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca kluczową przesłanką przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, nie została spełniona.

Jak trafnie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1472/20, wykonywanie pracy, o jakim mowa w art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie jest zasadniczym elementem definicji, jest jednym z jej elementów, które należy uwzględnić w procesie wykładni. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która "zrezygnowała z wykonywania pracy", ale która zrezygnowała z wykonywania pracy na podstawie określonego stosunku prawnego, rezygnacja ta musi obejmować dwa elementy charakteryzujące nazwę składającą się na zakres nazwy definiowanej, w tym także rezygnację z podstawy prawnej, na jakie czynności pracy były wykonywane. Analizowana definicja po stronie członu definiującego w przypadkach dotyczących wykonywania pracy zawiera nie tylko wskazanie na wykonywanie pracy, ale również na prawną formę, w jakiej praca ta powinna być wykonywana.

W obowiązującym stanie prawnym ustawodawca nie dopuszcza możliwości pozostawania opiekuna w jakimkolwiek stosunku zatrudnienia czy stosunku prawnym dotyczącym innej pracy zarobkowej.

Sporna kwestia była również przedmiotem orzeczeń powołanych przez skarżącą, których Sąd w składzie orzekającym nie podziela. Orzeczeniom przywołanym przez Skarżącą należy przeciwstawić wyroki wskazane w niniejszym uzasadnieniu, a także orzeczenia w tych wyrokach powołane. Sąd rozpoznający sprawę podziela przedstawione w nich stanowisko, że o spełnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można mówić w przypadku osoby korzystającej z urlopu wychowawczego.

Z uwagi na powyższe Sąd nie może uwzględnić zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. Sąd uznał, że przyjęta w rozpoznawanej sprawie literalna wykładnia art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni celowościowej. Wsparcie finansowe państwa dla osób opiekujących się niepełnosprawnymi dziećmi przybiera zróżnicowane formy. Wybór danej formy pomocy pozostawiony jest jednak osobom zainteresowanym. Mianowicie osoby pozostające w zatrudnieniu mogą skorzystać z urlopu wychowawczego o wydłużonym okresie, w czasie którego opłacane są składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz zdrowotne, a w rodzinach uzyskujących dochód na osobę określony w art. 4 ust. 1 u.ś.r. wypłacany jest też dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego. Świadczenie pielęgnacyjne ma natomiast odmienny charakter. Jest bowiem skierowane do osób, które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub też rezygnują z tych form aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą.

Reasumując, z materiału dowodowego sprawy wnika, że skarżąca składając wniosek 4 lipca 2023 r. o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na małoletnią, niepełnosprawna córkę dotrzymała trzymiesięcznego terminu do jego złożenia od daty otrzymania orzeczenia o niepełnosprawności – wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. W konsekwencji skarżąca mogła ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności swojego dziecka, tj. od lipca 2021 r. Organ I instancji rozpatrując wniosek skarżącej decyzja z dnia 10 lipca 2023 r. orzekł jedynie o okresie od 1 stycznia 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. Skarżąca przebywała w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. na urlopie wychowawczym, zatem była w tym okresie osobą zatrudnioną, choć pracy faktycznie nie wykonywała oraz nie otrzymywała wynagrodzenia. Nie spełniała tym samym warunku rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., co oznacza, że nie mogło jej zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem. Rozstrzygniecie organu I instancji nie dotyczyło jednak okresu od lipca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. i nie rozstrzygnęło wniosku strony od 1 lipca 2023 r. do 30 sierpnia 2024 r. (koniec okresu ważności orzeczenia o niepełnosprawności). Z uzasadnienia decyzji Kolegium wynika, że organ I instancji rozstrzygnął osobną decyzją prawo skarżącej do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Sad zwraca uwagę, że organ I instancji powinien orzec jeszcze o prawie skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od lipca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.

W konsekwencji Sąd uznał, że pomimo częściowego rozstrzygnięcia wniosku strony o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko za okres od 1 stycznia 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. organy orzekające w sprawie nie dopuściły się istotnego naruszenia prawa, które uzasadniłoby usunięcie z obiegu prawnego ich decyzji.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.