Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 4640/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144, art. 94 § 1 pkt 4 , art. 124 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 18, art.art. 54 § 1 § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 w zw. z art. 80 § 1 - § 3, art. 32 a
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 13
journal: Dz.U. 2019 poz 2070
law: Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, Protokolant Piotr Stępień, , po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 304/21 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2021 r., nr 2201-IEE.711.2.475.2020.DW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. sp. z o.o. w G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 304/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA"), oddalił skargę S. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "spółka", "skarżąca"), na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor") z 29 stycznia 2021 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, spółka żądając przeprowadzenia rozprawy, zaskarżyła go w całości wnosząc o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania a także zasądzenie od Dyrektora kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm.; dalej jako: "u.p.e.a.") i art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na postanowienie Dyrektora z dnia 29 stycznia 2021 r., podczas gdy spółka wykazała, że Dyrektor bezzasadnie uchylił w całości postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku nr 2206-SEE.711.2983.2020.7.0D z dnia 26 listopada 2020 r. i orzekł co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie w całości skargi na czynności egzekucyjne, podczas gdy w ocenie spółki w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia w całości postanowienia organu I instancji, uznania skargi na czynności egzekucyjne za uzasadnioną w całości i uchylenia w całości zaskarżonej czynności egzekucyjnej,

2. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 94 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przedwczesnym i bezzasadnym oddaleniu przez WSA skargi na postanowienie Dyrektora z dnia 29 stycznia 2021 r., gdyż brak prawomocnego wyroku w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nr 2201-4105.46.2018.37, UNP: 2201-19-113511 z dnia 6 września 2019 r., która utrzymuje w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku nr 2205-SPA.4105.70.2018.5.PL z dnia 24 sierpnia 2018 r., która określa zobowiązanie w podatku akcyzowym za lipiec 2016 r. w wysokości 35.064 zł z tytułu dokonania czynności podlegającej opodatkowaniu określonej w art. 100 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy o podatku akcyzowym związanej z pierwszą sprzedażą na terytorium kraju samochodu osobowego marki [...], nr VIN:[...],

3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 w zw. z art. 80 § 1 - § 3 i art. 32 a u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez WSA, w sytuacji gdy spółka wykazała, iż Dyrektor w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2021 r. bezzasadnie ograniczył się jedynie do uznania skargi na czynności egzekucyjne za uzasadnioną w całości, gdyż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia w całości postanowienia organu I instancji, uznania skargi na czynności egzekucyjne za uzasadnioną w całości i uchylenia w całości zaskarżonej czynności egzekucyjnej - zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A., gdyż:

- zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego jest nieprawidłowe pod względem formalnym,

- zajęcie nastąpiło w toku postępowania egzekucyjnego, które powinno być umorzone, ponieważ tytuł wykonawczy stanowiący podstawę postępowania egzekucyjnego jest nieprawidłowe,

- tytuł wykonawczy, na podstawie którego został zastosowany środek egzekucyjny, wystawiono na podstawie wadliwej i nieprawomocnej decyzji.

4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 i art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy spółka wykazała, że organy I i II instancji nieprawidłowo ustosunkowały się do treści skargi na czynności egzekucyjne i sporządziły wadliwe uzasadnienia faktyczne i prawne swoich postanowień,

5. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § ł pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 w zw. z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia wyroku z dnia 26 maja 2021 r., w którym WSA błędnie ocenił, iż w niniejszej sprawie wystarczające było wydanie przez Dyrektora postanowienia z 29 stycznia 2021 r., które uchyla w całości postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku nr 2206-SEE.711.2983.2020.7.0D z dnia 26 listopada 2020 r. i uznaje w całości za uzasadnioną skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A. na podstawie zawiadomienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku nr 2206-SEE.711.12657200.2019.l.EOLDAR z dnia 27 listopada 2019 r., gdyż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia w całości postanowienia organu I instancji, uznania skargi na czynności egzekucyjne za uzasadnioną w całości i uchylenia w całości zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Ponadto wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzuty naruszenia przez WSA przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy.

Istota i zasadność skargi kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika spółki, pismem z dnia 20.07.2021r., zmierza do udowodnienia przedwczesnego wydania zaskarżonego postanowienia przez organ z uwagi na brak prawomocnego wyroku w sprawie ze skargi wniesionej do WSA w Gdańsku na decyzję Dyrektora z dnia 06.09.2019 r. (stanowiącej podstawę prawną prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 17.10.2019 r.). W tym przedmiocie WSA wyrokiem z dnia z 21.07.2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1852/19, oddalił skargę, orzeczenie nie jest prawomocne.

Powyższe, pozostaje jednak bez wpływu na postępowanie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną, zważywszy, że wskazana decyzja pozostaje w obrocie prawnym. Pełnomocnik skarżącej wymienił wyroki WSA o sygn.: I SA/Gd 1337/19, I SA/Gd 1338/19, I SA/Gd 1339/19, I SA/Gd 1340/19, I SA/Gd 554/20, I SA/Gd 2034/19, I SA/Gd 1136/20, od których wniesiono skargi kasacyjne. Niemniej ww. orzeczenia, dotyczą skarg wniesionych w innych postępowaniach: podatkowych dotyczących decyzji Dyrektora określających inne zobowiązania w podatku akcyzowym oraz spraw egzekucyjnych w związku z zarzutami zgłoszonymi w oparciu o inne tytuły wykonawcze z dnia 23.08.2019 r. oraz z dnia 05.12.2019 r. Ponadto toczy się postępowanie kasacyjne od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10.11.2020 r., sygn. akt I SA/Gd 281/20, którym Sąd oddalił skargę na postanowienie Dyrektora tut. Izby Administracji Skarbowej z dnia 10.01.2020 r. (utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 04.10.2019 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 17.06.2019 r., dotyczącym rozłożenia na raty ww. zaległości podatkowych).

Odnosząc się do ww. okoliczności podkreślić należy - wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącej, że trwające postępowania kasacyjne nie stanowią przesłanek do zastosowania dyspozycji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. należy rozumieć kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji lub postanowienia albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozstrzygnięcie sprawy, w której toczy się postępowanie "główne", ponadto musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a zagadnieniem wstępnym. Podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 14 maja 2013 r., sygn. II GSK 292/12, że w postępowaniu egzekucyjnym brak jest możliwości zastosowania przestanki zawieszenia postępowania w związku z wystąpieniem zagadnienia wstępnego. Organ byłby uprawniony do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jedynie wtedy, gdy wydanie orzeczenia merytorycznego uwarunkowane by było uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Dyrektor jest bowiem organem właściwym w kwestii rozstrzygnięcia zażaleń na postanowienia organu egzekucyjnego. Organ ten działa przy tym samodzielnie, w ramach własnych ustawowych kompetencji. Zatem brak było podstaw do przyjęcia, iż musi w tym zakresie korzystać i opierać się na rozstrzygnięciach innych organów czy sądów.

Tym samym bez wpływu na prawidłowość zaskarżonego orzeczenia wydanego przez WSA, pozostają przywoływane przez pełnomocnika skarżącej, ww. pozostające w toku - postępowania sądowe.

W niniejszej sprawie Dyrektor postanowieniem z dnia 19.10.2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 21.07.2020 r., którym organ egzekucyjny uznał zarzut w zakresie nieistnienia obowiązku zapłaty odsetek za zwłokę za okres przerwy w naliczaniu odsetek od dnia 27 marca 2018 r. do 28 sierpnia 2018 r. oraz od 28 listopada 2018 r. do 16 września 2019 r. za uzasadniony i w tym zakresie postępowanie egzekucyjne umorzył. WSA postanowieniem z dnia 17.02.2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1138/20 odrzucił skargę. Skutkiem złożenia skargi kasacyjnej orzeczenie nie jest prawomocne. Wniesione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, oparte na naruszeniu art. 33 § 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, i 10 u.p.e.a. w znacznym stopniu odpowiadały treści zarzutów zawartych w skardze na czynność zajęcia. Jednakże, jak słusznie podkreślił WSA w zaskarżonym wyroku z dnia 26.05.2021 r., sygn. akt 304/21, rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Ponadto WSA zauważył, że zasada niezwiązania sądu granicami skargi nie oznacza, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, ponieważ zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim rozstrzygnięć. (por. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt Il FSK 712/17, z dnia 28 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 622/17, z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I FSK 122/17).

W zaskarżonym wyroku z dnia 26.05.2021 r., sygn. akt I SA/Gd 304/21, WSA objął kontrolą prawidłowość rozstrzygnięć organów obu instancji zapadłych w przedmiocie rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną z dnia 20.12.2019 r., jako instytucji uregulowanej w art. 54 u.p.e.a. Skarga składana w trybie tego przepisu dotyczy konkretnej czynności egzekucyjnej, w niniejszej sprawie polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A. na podstawie zawiadomienia w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 17.10.2019 r. wystawiony przez wierzyciela - Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie. Zdaniem WSA organy obu instancji dokonały oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych do majątku spółki, przez organ egzekucyjny - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku w wykonaniu zastosowanego ww. środka egzekucyjnego. W konsekwencji powyższego, poza przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie pozostają wszelkie inne rozstrzygnięcia zapadłe w sprawie zarzutów, jak i postępowaniach podatkowych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszeń art. 124 k.p.a. w związku z nieprawidłowym rozstrzygnięciem i uzasadnieniem postanowienia z dnia 29.01.2021 r. WSA w zaskarżonym wyroku z dnia 26.05.2021 r., sygn. akt I SA/Gd 304/21 ocenił zaskarżone rozstrzygnięcie organu i potwierdził prawidłowość wszystkich jego elementów, które zostało wydane zgodnie z obowiązującymi w niniejszej sprawie przepisami prawa i zawiera wyczerpujące uzasadnienie. Wbrew twierdzeniom skarżącej, brak było zatem podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zdaniem WSA, Dyrektor zasadnie uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 26 listopada 2020 r., uznając iż zawiadomienie o zajęciu z dnia 27 listopada 2019 r. dotknięte jest wadą, której charakter pozwala na jej usunięcie, zaś podjęcie działań w tym zakresie należy do organu egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji było w istocie korzystne dla skarżącej, uwzględniało bowiem zarzuty sformułowane w skardze na czynność egzekucyjną. Skarżąca nie przedstawiła natomiast argumentów, które miałyby wskazywać na wadliwość zaskarżonego postanowienia organu I l instancji.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.

O kosztach postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

s. Mirella Łent s. Sławomir Presnarowicz (spr.) s. Paweł Borszowski