Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1492/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...] Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...], po rozpoznaniu sprawy w przedmiocie decyzji Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2012 r., nr [...] dotyczącej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [...] dla której Sąd Rejonowy [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] (dawne oznaczenie numerem hipotecznym [...]), działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 3 w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 r. poz. 2267; dalej: ustawa z 9 marca 2017 r. lub ustawa) - stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2012 r., nr [...] z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu decyzji Komisja wskazała, że tytuł własności nieruchomości oznaczonej dawnym numerem wykazu hipotecznego [...] położonej przy ul. [...] (dawne oznaczenie róg ul. [...] oraz ul. [...]) uregulowany był wpisem jawnym na rzecz [...] w równych częściach, niepodzielnie z mocy aktu notarialnego z [...] marca 1927 r.

W stosunku do przedmiotowej nieruchomości zostały złożone w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279; dalej: dekret) następujące wnioski o przyznanie prawa własności czasowej:

- z [...] maja 1946 r. przez [...];

- z [...] maja 1946 r. przez [...] działającą w charakterze opiekunki małoletnich [...];

- z [...] maja 1946 r. przez [...] działającą w charakterze opiekunki małoletniego [...];

- z [...] maja 1946 r. przez [...];

- z [...] października 1948 r. przez [...] działającego w charakterze pełnomocnika spadkobierców dawnych współwłaścicieli nieruchomości, tj. [...].

Objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę [...] nastąpiło 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, w związku z czym termin składania wniosków mijał 16 lutego 1949 r.

Orzeczeniem administracyjnym z [...] lipca 1954 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło dotychczasowym współwłaścicielom przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu wg. planu zagospodarowania przestrzennego.

Postanowieniem z [...] kwietnia 1956 r. Sąd Powiatowy [...] dokonał wpisu przeniesienia prawa własności czasowej nieruchomości przy ul. [...], nr hip [...] na rzecz Skarbu Państwa.

Decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1961 r., nr [...] sprzedano na okres 80 lat prawo własności czasowej działki przy ul. [...] na rzecz Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]".

Decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1963 r., nr [...] zmieniono decyzję z [...] czerwca 1961 r. w ten sposób, że zamiast sprzedaży prawa własności czasowej ustanowiono na okres 99 lat użytkowanie wieczyste przedmiotowego gruntu na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowo- Budowlanej "[...]". Umowa ustanowienia użytkowania wieczystego została zawarta w formie aktu notarialnego [...] kwietnia 1963 r. Rep. A. [...].

Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z [...] września 1993 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...], stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego z [...] lipca 1954 r. wskazując, że orzeczenie to zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu.

Komisja przedstawiła następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości.

Wskazała, że spadkobiercy dawnych współwłaścicieli nieruchomości, tj.: [...] sprzedali przypadające im udziały w prawach i roszczeniach do nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...].

Na mocy aktu notarialnego z [...] kwietnia 2003 r., Rep. A nr [...] [...] działający w imieniu i na rzecz: [...] sprzedał [...] przysługujące jego mocodawcom udziały w prawach i roszczeniach do przedmiotowej nieruchomości, w tym o jej zwrot byłym właścicielom lub ich następcom prawnym, oddanie w użytkowanie wieczyste lub odszkodowanie, za cenę w złotych stanowiącą równowartość odpowiednio: [...].

Na mocy aktu notarialnego z [...] kwietnia 2003 r., Rep. A nr [...] [...] działający w imieniu i na rzecz: [...] sprzedał [...] całe przysługujące jego mocodawcom udziały w prawach i roszczeniach do nieruchomości, w tym o jej zwrot byłym właścicielom lub ich następcom prawnym, oddanie w użytkowanie wieczyste lub odszkodowanie za cenę w złotych stanowiącą równowartość odpowiednio [...].

W dniu [...] lipca 2004 r. na mocy aktu notarialnego Rep. [...] [...] zd. [...] (primo voto [...]) sprzedała po połowie [...] cały przysługujący jej udział w prawach i roszczeniach do nieruchomości przy ul. [...] wraz z prawami do budynków mieszkalnych wynikających z art. 7 ust. 2 dekretu [...], w tym o jej zwrot byłym właścicielom lub ich następcom prawnym, oddanie w użytkowanie wieczyste lub odszkodowanie za łączną cenę w złotych stanowiącą równowartość [...].

Prezydent [...] decyzją z [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w:

- pkt 1 ustanowił na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do niezabudowanego gruntu o pow. [...], położonego w [...] przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], na rzecz:

[...] małżonków [...] w udziale [...] części, na zasadach wspólności ustawowej.

[...] małżonków [...] w udziale [...], na zasadach wspólności ustawowej.

- pkt 2 ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w punkcie 1 w wysokości [...] płatny z góry w terminie do 31 marca każdego roku, przy czym czynszu symbolicznego nie pobiera się za rok, w którym zostanie ustanowione prawo użytkowania wieczystego.

- pkt 3 odmówił [...] małżonkom [...] oraz [...] małżonkom [...] ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu opisanego w ewidencji jako działka nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

W uzasadnieniu Prezydent przedstawił stan faktyczny sprawy, w tym następstwo prawne po pierwotnych współwłaścicielach nieruchomości. Organ stwierdził, że korzystanie z gruntu przez następców prawnych dawnych właścicieli da się pogodzić z zapisami studium i ustanowił prawo użytkowania wieczystego do działki nr [...].

W stosunku do działki ewidencyjnej nr [...] wyjaśnił, że zachodzą przeszkody uniemożliwiające ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, gdyż działka powyższa znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowo - Budowlanej "[...]".

Na mocy aktu notarialnego z [...] czerwca 2012 r. Rep. A. [...] Miasto [...] oddało w użytkowanie wieczyste nieruchomość położoną przy ul. [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] na rzecz [...] w [...] części oraz [...] w [...] części.

W dniu [...] stycznia 2018 r. [...] działający w imieniu własnym oraz w imieniu i na rzecz swojej żony [...] działający jako prokurent samoistny w imieniu i na rzecz spółki pod firmą [...] sp. z o.o. w [...] zawarli warunkową umowę sprzedaży (akt notarialny Rep. A Nr [...]) na podstawie której [...] sprzedał udział wynoszący [...] części do działki nr [...] za cenę [...] z wyłączeniem skutku rozporządzającego i pod warunkiem, że [...] nie wykona prawa pierwokupu. Jak wynika z treści aktu notarialnego z [...] marca 2018 r. Rep. A [...] Prezydent [...] złożył oświadczenie, że nie skorzystał z prawa pierwokupu w stosunku do udziału wynoszącego [...] w nieruchomości.

Równocześnie na mocy ww. aktu notarialnego Rep. A [...] [...] działający w imieniu własnym oraz w imieniu i na rzecz [...] w wykonaniu warunkowej umowy sprzedaży przeniósł na rzecz [...] sp. z o.o. w [...] cały przysługujący mu udział wynoszący [...] części we współwłasności nieruchomości stanowiącej niezabudowaną działkę nr [...] przy ul. [...]

Postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] Prezydent [...] wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją z [...] kwietnia 2012 r., nr [...]. Jako podstawę wznowienia powołał przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wskazując, że w sprawie pojawiły się nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane Prezydentowi, a dotyczące nabycia spadku po zmarłym [...].

Po rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego Komisja wskazała, że Prezydent [...] naruszył przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu, poprzez nieustalenie przesłanki posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela lub następcę prawnego dawnego właściciela w chwili złożenia wniosku dekretowego.

Komisja wyjaśniła, że zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 r., wydaje decyzję, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4, jeżeli stwierdzono inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności jeżeli stroną postępowania o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej była osoba, która nie była osobą uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu, osobę uprawnioną reprezentował kurator ustanowiony dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, a nie było podstaw do jego ustanowienia, ustanowiono kuratora spadku działającego w imieniu osoby nieżyjącej lub z naruszeniem przepisów o dziedziczeniu, w tym przepisów dotyczących dziedziczenia spadków wakujących lub nieobjętych, lub stwierdzono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy z 9 marca 2017 r. Komisja wydaje także decyzję, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z 9 marca 2017 r., jeśli decyzja reprywatyzacyjna została wydana pomimo nieustalenia posiadania nieruchomości [...] przez dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu.

Komisja podkreśliła, że organ prowadzący postępowanie ma tak ustalić stan faktyczny sprawy, aby był on zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kpa.

Komisja stwierdziła, że Prezydent [...] naruszył przepisy postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 107 § 1 i 3 kpa. Prezydent [...] wydając [...] kwietnia 2012 r. decyzję nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności uchybił obowiązkowi zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego potrzebnego do wydania decyzji reprywatyzacyjnej. W toku przedmiotowego postępowania nie została w ogóle zbadana wynikająca z art. 7 ust. 1 dekretu przesłanka posiadania gruntu. Jest to okoliczność mająca kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy z wniosku dekretowego. Pomimo, że zgromadzenie materiału dowodowego w sposób właściwy pozwoliłoby na przesądzenie tej kwestii, Prezydent nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia tej okoliczności. Powyższe skutkowało zaniechaniem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Komisja przytoczyła treść art. 7 dekretu. Wskazała, że przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu zawiera pozytywne przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, aby wniosek dekretowy mógł zostać rozpoznany na korzyść dotychczasowego właściciela, następców prawnych właściciela lub osób prawa jego reprezentujących. Są nimi: posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku, złożenie wniosku w przepisanym sześciomiesięcznym terminie oraz korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dające się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania (zagospodarowania przestrzennego) (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1482/00; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 lipca 2016 r., sygn. akt Kp 3/15, wyrok WSA w Warszawie z 24 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1942/09).

Komisja podniosła, że z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż jedną z przesłanek pozytywnego rozpoznania wniosku jest posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku. Samo posiadanie musi być rozumiane zgodnie z ówczesnymi przepisami prawa rzeczowego. Posiadaczem rzeczy - zgodnie z art. 296 § 1 dekretu z 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe (Dz.U. Nr 57 poz. 319) jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Treść posiadania oprócz elementu faktycznego władania rzeczą (corpus) określa również element woli - zamiar władania rzeczą dla siebie jak właściciel (animus rem sibihabendi cum animo domini). Obok posiadania wymieniony dekret przewidywał instytucję posiadania prawa. W myśl art. 296 § 2 dekretu - Prawo rzeczowe, kto rzeczą faktycznie włada w zakresie odpowiadającym treści użytkowania, służebności, zastawu, prawa najmu lub dzierżawy albo innego prawa, z którym łączy się władza nad rzeczą jest posiadaczem prawa, którego treści jego władza faktyczna odpowiada. Z art. 297 dekretu - Prawo rzeczowe wynika, że dzierżenie tym różni się od posiadania, że dzierżyciel nie ma woli posiadania rzeczy dla siebie, lecz włada faktycznie rzeczą w imieniu innej osoby, a nie dla siebie. Również na dzierżenie oprócz elementu woli składa się faktyczne władanie rzeczą (corpus), które przedstawia się - na zewnątrz - tak samo, jak posiadanie.

Przepis art. 298 dekretu - Prawo rzeczowe wprowadził domniemanie prawne, że osoba, która rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem, należało ustalić corpus. "Corpus oznacza, że dany podmiot znajduje się w sytuacji, która daje mu możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić te podmioty, którym przysługuje do rzeczy określone prawo" (tak: wyrok WSA w Krakowie z 10 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 364/16).

Do uznania, że wnioskodawca pozostawał w posiadaniu gruntu na dzień złożenia wniosku wystarczającym było sprawowanie faktycznego władztwa przez byłych właścicieli.

Komisja zauważyła, że objęcie gruntu w posiadanie przez gminę następowało przez akt formalny, tj. podane do publicznej wiadomości ogłoszenia Zarządu Miejskiego (por. § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r.), nie zaś przez fizyczne objęcie rzeczy we władanie przez służby miejskie. Grunt mógł zatem pozostawać we władaniu faktycznym dotychczasowego właściciela, który z niego korzystał, mimo dokonania przez gminę formalnego aktu objęcia go w posiadanie, co odpowiada rozróżnieniu posiadania zależnego i samoistnego (art. 336 k.c.) (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 lipca 2016 r., sygn. akt Kp 3/15). Trybunał utożsamił spełnienie warunku "posiadania gruntu" z faktycznym władztwem nad nieruchomością objętą działaniem dekretu.

Komisja wskazała, że w doktrynie prawa oraz w judykaturze zarysował się przeważający pogląd, że posiadanie, pomimo iż jest stanem faktycznym, mieści się w pojęciu mienia (tak, m.in. Stanisław Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2004, s. 143 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 31 marca 1993 r., sygn. akt III CZP 1/3, OSNCP 1993, nr 10, poz. 170, na którą powołuje się w wyżej wymienionej pracy autor). Za objęciem posiadania przemawiają głównie okoliczności, iż z posiadaniem powiązane są skutki prawne o charakterze majątkowym i to nie tylko w sferze prawa cywilnego oraz fakt, iż posiadanie w ramach całego systemu prawa cywilnego nie jest wolne od cech instytucjonalnych, wskazujących na związki posiadania ze sferą praw podmiotowych.

Ustawodawca wykluczył po myśli art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku osoby, które nie posiadały gruntu w dacie złożenia wniosku. Komisja analizując treść art. 7 ust. 1 i 2 dekretu wskazała, że w dotychczasowej praktyce reprywatyzacyjnej ignorowano przesłankę posiadania, jako uprawniającą do występowania z wnioskiem o prawo do gruntu pod budynkiem. Lekceważenie przesłanki posiadania wynika również z niezrozumienia celów dekretu Bieruta (stymulowanie odbudowy także przez skłanianie właściciela, aby zajął się odbudową) i korelacji tego aktu z innymi powojennymi aktami dotyczącymi nieruchomości (porzuconych, opuszczonych i poniemieckich). Wymóg posiadania nieruchomości przez właściciela uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie mu prawa do gruntu wynikał z systemowego założenia wiążącego się z wywołanej wojną migracji ludności i istnieniem majątków opuszczonych i porzuconych (tak ustawa z 1945 r. zastępujący ją dekret z 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich). Chodziło o to, aby skłonić właścicieli (których wojna rozproszyła, przez co utracili oni władanie nieruchomością) do obejmowania posiadania domów, ich odbudowy lub przynajmniej usunięcia gruzu. Dopiero po odzyskaniu posiadania [...] właściciel mógł skierować wniosek o przyznanie prawa dzierżawy/zabudowy gruntu pod budowlą.

W ocenie Komisji Prezydent [...] był obowiązany podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, w tym również poczynienia ustaleń dotyczących posiadania nieruchomości na chwilę złożenia wniosku przez dawnych współwłaścicieli. Prezydent [...] wydając zakwestionowaną decyzję nie przeprowadził odpowiedniego postępowania dowodowego i nie zbadał istotnej dla sprawy okoliczności, czy dawni właściciele spełnili przesłankę posiadania gruntu, a tym samym, czy byli osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości [...] za czynszem symbolicznym.

Zdaniem Komisji Prezydent [...] miał obiektywnie taką możliwość, nawet poprzez zwrócenie się do właściwych instytucji państwowych (np. Archiwum Państwowe w [...]) o dokumentację dotyczącą pobytu i działalności osób ubiegających się o prawo własności czasowej w chwili składania wniosków na terenie [...]. Zaniechanie przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego w zakresie zbadania przesłanki posiadania gruntu, w ocenie Komisji, stanowiło inne naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Komisja zauważyła, że z treści samych wniosków dekretowych złożonych w przedmiotowej sprawie wynika, że [...] jako swój adres zamieszkania wskazały ul. [...] w [...], [...] wskazał adres ul. [...], [...] podał adres ul. [...], natomiast [...] podał adres ul. [...] (tymczasowo [...], ul. [...]).

Z powyższych przyczyn Komisja uznała, że Prezydent naruszył zasadę prawdy obiektywnej, a postępowanie administracyjne nie zostało przeprowadzone w warunkach transparentności, z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa (art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa). Równocześnie pominięcie okoliczności posiadania gruntu przez byłych właścicieli w uzasadnieniu decyzji reprywatyzacyjnej oznacza, że nie spełnia ona wymogów z art. 107 § 1 pkt 6 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa.

W ocenie Komisji organ nie przedstawił okoliczności na podstawie których uznał, że wszystkie przesłanki dekretowe umożliwiające rozpoznanie wniosku i przyznanie prawa użytkowania wieczystego zostały spełnione. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

W konsekwencji Komisja stwierdziła inne naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. wydanie [...] kwietnia 2012 r. decyzji reprywatyzacyjnej pomimo nieustalenia posiadania nieruchomości [...] przez dotychczasowych właścicieli lub ich następców prawnych (art. 30 ust. 1 pkt 4a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy z 9 marca 2017 r. oraz art. 7 ust. 1 dekretu).

Komisja ustaliła, że krąg spadkobierców po [...], będącym jednym z następców prawnych współwłaściciela nieruchomości [...], został ustalony w sposób wadliwy. W postępowaniu pominięta została prawowita spadkobierczyni zmarłego, tj. jego żona [...] z [...], dysponująca udziałem w prawach i roszczeniach do nieruchomości położonej przy ul. [...].

W badanej sprawie postępowanie spadkowe po [...] zostało przeprowadzone dwukrotnie. Jak wynika z akt postępowania Sądu Rejonowego [...], Sąd ten postanowieniem z [...] sierpnia 1990 r., sygn. akt [...] stwierdził, że spadek po [...] nabyła matka [...] w [...] oraz siostra [...] zd. [...] w [...]. Natomiast z akt postępowania o sygn. [...] Sądu Grodzkiego w [...] wynika, że na podstawie postanowienia z [...] lutego 1949 r., sygn. akt [...] spadek pozostały po [...] dziedziczą z ustawy: [...] [...] spadku oraz z testamentu [...] z [...] [...] spadku.

Prezydent [...] w decyzji z [...] kwietnia 2012 r. ustalając następstwo prawne po zmarłym [...] oparł się na postanowieniu Sądu Rejonowego [...] z [...] sierpnia 1990 r., sygn. akt [...]. Tym samym w sposób wadliwy został ustalony krąg spadkobierców po [...] i w postępowaniu pominięta została spadkobierczyni zmarłego (oraz jej następcy prawni) dysponująca udziałem w prawach i roszczeniach do nieruchomości przy ul. [...].

Oznacza to, że w badanej sprawie wyszedł na jaw istotny dla sprawy nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji reprywatyzacyjnej, nieznany Prezydentowi [...], w postaci postanowienia Sądu Grodzkiego w [...] z [...] lutego 1949 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po [...]. Dowód ten miał niewątpliwie wpływ na ustalenie prawidłowego kręgu spadkobierców po [...].

Ujawnienie nowego dowodu (nowej okoliczności) już po zakończeniu postępowania w warunkach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa oznacza, że w toku postępowania nie zostały wypełnione dyrektywy dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, bez względu na przyczynę tego uchybienia.

Komisja wskazując na treść przepisu art. 29 ust.1 pkt 4 ustawy stwierdziła, że decyzja reprywatyzacyjna z [...] kwietnia 2012 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne w zakresie udziału nabytego przez [...] sp. z o.o. w [...] od [...] na mocy aktu notarialnego z [...] marca 2018 r. Rep. A. [...].

Komisja wyjaśniła, że wskazana definicja zawiera w sobie dwa elementy, z których jeden konstytuuje zasadę, a drugi wyjątek od niej. Pierwszy określa czynność prawną w postaci przeniesienia własności lub użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, która co do zasady przesądza o nieodwracalności skutków prawnych. Drugi natomiast statuuje wyjątki od wymienionej zasady. Analiza treści wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że nie można przyjąć istnienia nieodwracalności skutków prawnych, jeśli nabywca nabył rzecz nieodpłatnie albo nabycie nastąpiło w złej wierze.

Pojęcie "nieodwracalności skutku prawnego" w płaszczyźnie prawa administracyjnego odnosi się do takich następstw decyzji administracyjnej (reprywatyzacyjnej), w których brak jest możliwości odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej jednostki od tej, będącej następstwem decyzji administracyjnej, co wyklucza powrót do stanu poprzedniego. Komisja nie kwestionuje, że w przedmiotowej sprawie w konsekwencji wydania decyzji reprywatyzacyjnej doszło do zbycia przez beneficjentów decyzji [...] przysługujących im udziałów w prawie współużytkowania wieczystego gruntu na rzecz [...] sp. z o.o. w [...]. Wskazana okoliczność wyczerpuje dyspozycję części pierwszej definicji pojęcia "nieodwracalnych skutków prawnych", wynikającej z art. 2 ust. 4 ustawy z 9 marca 2017 r. Komisja wskazała na treść art. 41a ust. 3 ustawy definiujący pojęcie "złej wiary". W myśl wskazanego przepisu, w złej wierze jest ten, kto w chwili dokonania czynności prawnej z osobą, o której mowa w ust. 1, wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć o okolicznościach, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy. Zła wiara dotyczy zatem obiektywnych okoliczności mogących świadczyć o wiedzy bądź łatwości pozyskania wiedzy przez nabywcę o okolicznościach wskazanych w art. 30 ust. 1 ustawy.

Komisja wyjaśniła, że dowodzenie złej wiary po stronie podmiotu nie będącego osobą fizyczną wymaga - zgodnie z przyjętą w polskim prawie teorią organów (art. 38 k.c.) - badania stanu świadomości osób fizycznych, wchodzących w skład jego organu. Powszechnie przyjmuje się, że zła wiara jednej z osób wchodzących w skład kolektywnego organu osoby prawnej przesądza o złej wierze całego organu, a zatem i całej osoby prawnej (tak wyrok SN z 24 października 1972 r. I CR 177/72 - OSNCP 1973 z. 10 poz. 171, z aprobującą glosą B. Lewaszkiewicz-Petrykowskiej, Państwo i Prawo 1975 nr 7 str. 168 i nast.).

W ocenie Komisji brak jest podstaw do przyjęcia, że prokurent samoistny działający w imieniu i na rzecz spółki pod firmą [...] sp. z o.o. wiedział o okolicznościach, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. bądź też z łatwością mógł się o nich dowiedzieć. W rozpoznawanej sprawie Komisja nie ustaliła, aby [...] sp. z o.o. w [...] nabywając udziały w przedmiotowej nieruchomości należące do beneficjentów decyzji, jako osoba trzecia, działała w złej wierze w rozumieniu art. 41 a ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r.

Komisja stwierdziła, że w rozpoznawanej sprawie zaszły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. w zakresie dotyczącym udziału w prawach do nieruchomości zbytych przez beneficjentów decyzji, tj. [...] na rzecz spółki [...]. Komisja, dostrzegając powyższej wskazane nieprawidłowości uznała, że należy stwierdzić wydanie decyzji Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2012 r., [...] z naruszeniem prawa.

Podsumowując Komisja podniosła, że Prezydent [...] nie zbadał przesłanki posiadania nieruchomości, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu. Ponadto wyszedł na jaw istotny dla sprawy nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji reprywatyzacyjnej, nieznany Prezydentowi, w postaci postanowienia Sądu Grodzkiego w [...] z [...] lutego 1949 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po [...]. W postępowaniu pominięta została prawowita spadkobierczyni [...] (jego żona) dysponująca udziałem w prawach i roszczeniach do przedmiotowej nieruchomości.

Skargę na uzasadnienie decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] z [...] maja 2019 r. złożyło Miasto [...], zaskarżając wskazane poniżej części uzasadnienia.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów art. 107 § 3 w zw. z art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji, tj.:

- w tytule pkt. III. 1 (str. 11) "Naruszenie prawa poprzez niezbadanie przesłanki posiadania nieruchomości";

- w pkt III. 1.1. (str. 11-12) "Komisja ustaliła, że w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego z wniosku dekretowego Prezydent [...] naruszył przepisy postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa w związku z art. 7 ust. 1 dekretu, poprzez nieustalenie przesłanki posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela lub następcę prawnego dawnego właściciela w chwili złożenia wniosku dekretowego.";

- w - pkt. III. 1.4. (str. 13) w całości;

- w pkt. III. 1.5. (str. 14) "Przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu zawiera pozytywne przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, aby wniosek dekretowy mógł rozstać rozpoznany na korzyść dotychczasowego właściciela, następców prawnych właściciela lub osób prawa jego reprezentujących. Są nimi: posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku, złożenie wniosku w przepisanym sześciomiesięcznym terminie oraz korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dające się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania (zagospodarowania przestrzennego) (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1482/00, Legalis Numer 80488; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt Kp 3/15, MP 2016, poz. 794, www.trybunal.gov.pl, OTK Seria A 2016, poz. 66; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1942/09, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). "

- w pkt. III.1.6. (str. 15-17) w całości;

- w pkt. III. 1.7. (str. 17) w całości;

- w pkt III. 1.8. (str. 17-18) w całości;

- w pkt III. 1.9. (str. 19) w całości;

- w pkt. III.4.3. (str. 27) "W rozpoznawanej sprawie, jak wskazano powyżej Prezydent [...] nie zbadał przesłanki posiadania nieruchomości, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu."

- wobec bezzasadnego uznania przez Komisję, że spełnienie przesłanki posiadania przez dotychczasowego właściciela nieruchomości [...] stanowi warunek sine qua non przyznania prawa użytkowania wieczystego, a w konsekwencji postawienie bezzasadnego zarzutu, że przy rozpoznawaniu wniosku dekretowego organ nie zbadał okoliczności istotnej dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy - spełnienia przesłanki posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela nieruchomości na chwilę złożenia wniosku dekretowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu art. 7 ust. 1 dekretu, zgodna z linią orzeczniczą prezentowaną od początku obowiązywania dekretu do dnia dzisiejszego przez organy dekretowe i sądy administracyjne, znajdująca także potwierdzenie w doktrynie prawa wskazuje, że przesłanka posiadania nieruchomości nie dotyczyła "dotychczasowych właścicieli gruntu" (stąd nie była badana przy rozstrzyganiu wniosków dekretowych składanych przez właścicieli), a jedynym kryterium oceny zasadności wniosków było spełnienie przesłanki zgodności korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem w planie zabudowy (zagospodarowania przestrzennego), określonej w art. 7 ust. 2 dekretu, w konsekwencji czego organ nie oceniając tej kwestii i nie zamieszczając rozważań w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji reprywatyzacyjnej nie dopuścił się nieprawidłowości, tym bardziej, że prawidłowość decyzji Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2012 r. powinna być oceniana z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w dniu jej wydania, a nie na podstawie przepisów wprowadzonych po jej wydaniu, tj. na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy z 9 marca 2017 r.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżące Miasto wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia w zakresie wskazanym powyżej i o zasądzenie kosztów postępowania.

Miasto [...] podkreśliło, że rozstrzygnięcie decyzji Komisji nie jest przedmiotem zaskarżenia.

Zarzuty rozwinięto w obszernym uzasadnieniu skargi, które w zdecydowanej części dotyczą kwestii rozumienia posiadania. Skarżący wskazał także na rozbieżność pomiędzy sentencją decyzji, a uzasadnieniem, gdyż Komisja uznała, że nieodwracalne skutki prawne zaistniały co do części decyzji Prezydenta, a stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta z naruszeniem prawa w całości. Wskazano także na wątpliwości odnośnie dobrej wiary Spółki [...].

W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 18 sierpnia 2020 r. wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne, o czym skarżący i organ zostali powiadomieni.

Po rozpoznaniu wniosku z [...] września 2020 r. Sąd postanowieniem z 9 września 2020 r. dopuścił do udziału w postępowaniu Stowarzyszenie Miłośnicy Krajobrazu - Stowarzyszenie Właścicieli Lokali w [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Wyjaśnić należy, że możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego samego uzasadnienia decyzji lub jego części, ze względu na rolę jaką spełnia uzasadnienie, została dopuszczona w orzecznictwie. Brak jest jednak w dalszym ciągu zgodności co do określenia zakresu (przedmiotu) zaskarżenia w takim przypadku, a także powiązanego z nim zakresu kompetencji kasacyjnych sądu w razie uwzględnienia skargi. Istota rozbieżności w poglądach sprowadza się do kwestii, czy jest dopuszczalne wniesienie skargi skierowanej jedynie przeciwko uzasadnieniu decyzji administracyjnej - z wyłączeniem kwestionowania samego rozstrzygnięcia (jak w niniejszej skardze), a w rezultacie czy jest dopuszczalne uchylenie przez sąd administracyjny decyzji w części obejmującej wyłącznie jej uzasadnienie.

Sąd odrzuca koncepcję, że w razie uznania za zasadną skargi o zakresie zaskarżenia zawężonym przez skarżącego tylko do uzasadnienia decyzji bądź jego części, sąd władny jest uchylić tę decyzję wyłącznie w części dotyczącej uzasadnienia, pozostawiając w obrocie prawnym osnowę decyzji. Zdaniem Sądu ani rozstrzygnięcie, ani uzasadnienie nie mogą funkcjonować w obrocie prawnym samodzielnie, niezależnie od siebie. Uzasadnienie nie może więc być wyeliminowane z tego obrotu przez sąd administracyjny bez jednoczesnego wyeliminowania rozstrzygnięcia. Takie orzeczenie rodziłoby niemożliwe do zaakceptowania skutki prawne. W przypadku wadliwości uzasadnienia decyzji, z powodu niewzruszenia przez sąd rozstrzygnięcia decyzji, stałoby się ono prawomocne, a ponownie wydana decyzja, jako całość z niepoddaną kontroli sądowoadministracyjnej prawomocną osnową oraz wydanym w toku ponownego rozpoznania sprawy uzasadnieniem byłaby dotknięta nieważnością, jako orzeczenie w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 kpa). Podnosi się przy tym, że wniesienie skargi przeciwko uzasadnieniu decyzji zawsze oznacza zaskarżenie decyzji jako całości, której poszczególne elementy są ze sobą nierozerwalnie związane, stanowią integralną całość. W konsekwencji uwzględnienie skargi z powodu wadliwości wyłącznie uzasadnienia zawsze skutkuje uchyleniem decyzji jako całości decyzji administracyjnej.

W ocenie Sądu skarga skierowana tylko przeciwko części uzasadnienia decyzji powinna zostać oddalona w sytuacji, gdy wady uzasadnienia nie mają wpływu na wynik sprawy. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.

Jako podstawy rozstrzygnięcia Komisja wskazała niezbadanie przez Prezydenta przesłanki posiadania oraz ujawnienie dowodu istniejącego w dacie wydania decyzji reprywatyzacyjnej, tj. postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku po [...] z [...] lutego 1949 r., sygn. akt [...].

Odnośnie stanowiska Komisji dotyczącego nieustalenia w postępowaniu dekretowym przesłanki posiadania z art. 7 ust. 1 dekretu należy stwierdzić, że jak już wielokrotnie podnoszono w sprawach ze skarg na decyzje Komisji, posiadanie należało wiązać z prawnymi następcami dotychczasowego właściciela i tylko w okresie obowiązania Kodeksu Napoleona, kiedy to spadkobierca "nieporządkowy" musiał wykazać się wprowadzeniem w posiadanie.

Należy podnieść, że wykładni art. 7 ust. 1 dekretu nie można dokonywać kierując się jedynie literalnym jego brzmieniem, z pominięciem regulacji prawnych współistniejących - przyjętych w innych, obowiązujących wówczas przepisach prawa. W dacie wejścia w życie dekretu [...] na terenie [...] - w zakresie regulacji stosunków prawnorzeczowych - obowiązywały przepisy zawarte w Kodeksie Napoleona oraz prawo o ustaleniu własności dóbr nieruchomych, o przywilejach i hipotekach z 26 kwietnia 1818 r., w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Komisarza Generalnego Ziem Wschodnich z 3 sierpnia 1919 r. (Dz. U. RP z 1928 r. Nr 53, poz. 510). Z treści tych przepisów wynika, że właściciele przeddekretowi ujawnieni w księdze hipotecznej powinni do wniosku o prawo własności czasowej dołączyć świadectwo wystawione przez Wydział Hipoteczny Sądu Okręgowego w [...], a gdy wnioski dekretowe składali prawni następcy właściciela nieruchomości, winni oni legitymować się wprowadzeniem ich przez sąd w posiadanie, stosownie do obowiązującego wówczas art. 724 Kodeksu Napoleona (por. też art. 1006 w zw. z art. 1008 Kodeksu Napoleona). Dekretowe postępowanie administracyjne miało w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy istnieje osoba legitymowana do nabycia tego prawa jako strona postępowania, a jeżeli tak, to w drugiej kolejności rozstrzygnąć, czy planistyczne przeznaczenie gruntu pozwoli na ustanowienie tego prawa na rzecz ubiegającego się o to podmiotu. Innymi słowy, w rzeczywistości dekretowej, "wprowadzenie przez sąd następców prawnych w posiadanie nieruchomości" zastępowało dzisiejsze postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, a zatem dawało legitymację następcy do występowania w sprawie w charakterze uprawnionego spadkobiercy. Wobec tego na tym etapie administracyjnego rozpoznania sprawy nie mogła być brana pod uwagę przesłanka "posiadania" rozumiana w sensie cywilistycznym. Nie bez znaczenia jest też wykładnia treści całego art. 7 ust. 1 dekretu. Stanowił on: "Dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną". Pojęcie "posiadanie" w przepisie tym zostało przypisane jedynie prawnym następcom właściciela, a nie samemu właścicielowi. Po 1 stycznia 1947 r. przesłanka " posiadania" z art. 7 ust. 1 dekretu mogła zostać pominięta nawet jako wymóg dopuszczalności złożenia wniosku dekretowego - a to dlatego, że 1 stycznia 1947 r. nastąpiła unifikacja prawa cywilnego, skutkująca likwidacją ścisłej zależności między posiadaniem i nabyciem praw spadkowych oraz między posiadaniem i nabyciem oraz wykonywaniem prawa rzeczowego do gruntu. Pogląd o konieczności wykazania posiadania tylko przez następców prawnych dotychczasowych właścicieli nieruchomości [...] został szeroko rozwinięty na tle przepisów Kodeksu Napoleona i innych aktów prawnych, w nieprawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 22 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2146/18. Wadliwości decyzji reprywatyzacyjnej nie można zatem upatrywać, jak dokonała tego Komisja w nieustaleniu posiadania nieruchomości - w rozumieniu art. 30 ust. 4b ustawy, które miałoby się przejawiać brakiem analizy tej kwestii w uzasadnieniu decyzji reprywatyzacyjnej.

Należy także zauważyć, że przeważająca większość doktryny i judykatury wskazywała konsekwentnie i wskazuje nadal, że przesłanka posiadania określona w art. 7 ust. 1 dekretu dotyczyła wyłącznie następców prawnych dawnego właściciela nieruchomości [...]. Wskazać tu należy na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 2353/05, z 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1769/12, z 17 listopada 1989 r., sygn. akt IV SA 611/89. Takie stanowisko zaprezentowane zostało również w publikacji Mirosława Gdesza "Rewindykacja gruntów warszawskich. Zagadnienia administracyjnoprawne" wyd. Lexis Nexis 2012.

Jak wyżej zaznaczono po 1 stycznia 1947 r. przesłanka "posiadania" z art. 7 ust. 1 dekretu została pominięta przez prawodawcę, nawet jako wymóg dopuszczalności wniosku dekretowego. Nastąpiła wówczas (1 stycznia 1947 r.) unifikacja prawa cywilnego.

Z art. IX i art. XXI dekretu z 8 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo spadkowe (Dz. U. Nr 60, poz. 329) oraz art. 186 dekretu z 8 listopada 1946 r. - o postępowaniu spadkowym (Dz. U. Nr 63, poz. 346) wynikało, że wprowadzenie spadkobiercy w posiadanie na podstawie Kodeksu Napoleona zastąpione zostało stwierdzeniem przez sąd praw do spadku w postępowaniu spadkowym.

Natomiast jeżeli chodzi o zmiany w prawie rzeczowym prawo zabudowy i prawo dzierżawy wieczystej zostały zastąpione prawem własności czasowej (art. XXXIX § 2 dekretu z 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych - Dz. U. Nr 57, poz. 321). Prawo własności czasowej miało bardziej elastyczny charakter, niż prawo zabudowy. Umowa przeniesienia własności z prawem powrotu do zbywcy po upływie określonego czasu mogła (nie musiała) określać sposób korzystania z gruntu. Nie było przymusu określenia w umowie, że grunt ma być przeznaczony pod zabudowę. Przy braku określenia w umowie sposobu korzystania z gruntu właściciel czasowy rozstrzygał sam o przeznaczeniu nieruchomości (art.103, art.105, art.106 dekretu z 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe - Dz. U. Nr 57, poz. 319).

Rezygnacja przez prawodawcę z instytucji wprowadzenia w posiadanie następcy prawnego dotychczasowego właściciela i likwidacja przymusu zabudowy gruntu otrzymanego na własność czasową świadczą o tym, że przesłanka posiadania z art. 7 ust. 1 dekretu przestała być warunkiem niezbędnym do wykazania w postępowaniu dekretowym legitymacji do bycia stroną tego postępowania, jak też do zawarcia umowy o ustanowienie prawa własności czasowej. Wprowadzone później prawo użytkowania wieczystego również nie musiało zawsze wiązać się z przymusem zabudowy gruntu. Sposób korzystania z gruntu był ustalany pomiędzy stronami w umowie (art. 17 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159), art. 233 w zw. z art. 239 Kodeksu cywilnego).

Za takim stanowiskiem przemawia także przyjęte po 1 stycznia 1947 r. lokalne prawodawstwo i praktyka organów [...], które dotyczyły gruntów [...]. W uchwale Rady Narodowej m. st. Warszawy z 18 listopada 1947 r. w przedmiocie wydawania promes na zawieranie umów o prawo własności czasowej (Dz. Urz. R.N i Z.M. Nr 10 z 1948 r.) nie ma wymogu, aby prawny następca był w posiadaniu gruntu. Uchwała Rady Narodowej m. st. Warszawy z 12 maja 1948 r. w przedmiocie wzywania dotychczasowych właścicieli do złożenia zobowiązań zagospodarowywania gruntów (Dz. Urz. R.N. i Z.M. Nr 25 z 1948 r.) nie wymagała, aby warunkiem zawarcia umowy o własność czasową było wykazanie przez dotychczasowego właściciela faktycznego władztwa nad gruntem.

W tym kierunku podążył także ustawodawca wprowadzając kolejne przepisy z zakresu, tzw. gruntów warszawskich. Z art. 51 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70) wynikało, że poprzedniemu właścicielowi gruntu (przepis nie wprowadza zwrotu: "będącemu w posiadaniu gruntu") może być odmówione prawo własności czasowej tego gruntu, stosownie do przepisów tego dekretu, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu, także ze względu na cele określone w art. 3 niniejszej ustawy.

W późniejszych regulacjach z zakresu gruntów [...] ustawodawca konsekwentnie pomijał przesłankę "posiadania" z art. 7 ust. 1 dekretu. Z § 1 ust. 1 uchwały Nr 11 z 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m. st. Warszawy w wieczyste użytkowanie (M. P. Nr 6, poz. 18) wynikało, że tereny zabudowane określonym w tym przepisie budynkami mogą być oddane w wieczyste użytkowanie dotychczasowym właścicielom lub ich następcom prawnym (brak w przepisie sformułowania: "będącym w posiadaniu gruntu"), którzy nie złożyli w terminie wniosków dekretowych. Art. 89 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) przewidywał, że poprzedni właściciele działek zabudowanych domami wskazanymi w tym przepisie lub ich następcy prawni mogą zgłosić w terminie do 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste. Także art. 214 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741) przyznał prawo do zwrotu nieruchomości poprzednim właścicielom, jeżeli zgłosili oni lub ich następcy prawni wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste. W przepisach tych brak jest sformułowania "będący w posiadaniu gruntu".

Natomiast odnośnie przywołanego przez Komisję wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 19 lipca 2016 r., sygn. akt Kp 3/15, że prawo do skutecznego złożenia wniosku dekretowego, prawodawca przyznał tylko tym osobom, które - mimo przejścia własności gruntu na podmiot publiczny w posiadanie - zachowały faktyczne władztwo nad gruntem zważyć należy, że przedmiotem orzekania przez Trybunał w powyższym wyroku była ocena zgodności z Konstytucją art. 1 pkt 3 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w części dotyczącej dodawanego do ustawy o gospodarce nieruchomościami art. 214a w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Tylko sentencja tego wyroku jest prawnie wiążąca. Natomiast uwagi dotyczące innych przepisów zawarte w uzasadnieniu wyroku nie mają takiego charakteru.

Jak wyżej zaznaczono w niniejszej sprawie z wnioskiem dekretowym wystąpił były współwłaściciel [...] oraz spadkobiercy zmarłego [...], których prawa spadkowe zostały wykazane w sposób prawem przewidziany.

Z powyżej omówionych przyczyn zbędne było podejmowanie w toku postępowania dekretowego dodatkowych czynności dowodowych pod kątem oceny zaistnienia przesłanki posiadania.

W sytuacji zatem, gdy z okoliczności faktycznych wyłaniających się z akt sprawy nie wynika, by możliwość władania gruntem nieruchomości [...] była wyłączona, nie można postawić organowi dekretowemu zarzutu, że przy rozstrzyganiu sprawy nie ustalił w niej relewantnych z punktu widzenia stosowanych norm prawa materialnego elementów stanu faktycznego, uchybiając tym samym przepisom procedury administracyjnej.

Wobec tego zgodzić się należy, ze skarżącym, że w okolicznościach niniejszej sprawy nieuprawnione było formułowanie wobec decyzji Prezydenta zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77 § 1, 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu) upatrywanego - w nieustaleniu przesłanki posiadania gruntu przez dotychczasowych właścicieli w chwili złożenia wniosku dekretowego. Z tej przyczyny wadliwe było zastosowanie przez Komisję przepisów art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b ustawy z 9 marca 2017 r. Powyższe uchybienia pozostają jednak bez wpływu na wynik sprawy, o czym poniżej.

Natomiast trafne jest stanowisko Komisji, że w sprawie wyszedł na jaw istotny nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji reprywatyzacyjnej, tj. postanowienie Sądu Grodzkiego w [...] z [...] lutego 1949 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek pozostały po [...] dziedziczą z ustawy: [...] [...] spadku oraz [...] z [...] [...] spadku. Prezydent [...] w decyzji z [...] kwietnia 2012 r. ustalił następstwo prawne po [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] sierpnia 1990 r., sygn. akt [...]. Ujawnienie nowego dowodu już po zakończeniu postępowania w warunkach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa uzasadniało zastosowanie w rozstrzygnięciu Komisji art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z 9 marca 2017 r.

Komisja prawidłowo wskazując na treść art. 29 ust.1 pkt 4 ustawy stwierdziła, że decyzja reprywatyzacyjna z [...] kwietnia 2012 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy, gdyż małżonkowie [...] umową z [...] marca 2018 r., Rep. A. [...] zbyli swoje udziały w prawie własności działki nr [...] na rzecz [...] sp. z o.o. w [...]. Komisja wskazała także na treść art. 41a ust. 3 ustawy definiujący pojęcie "złej wiary" i odniosła go do stanu faktycznego niniejszej sprawy.

Odnosząc się do stanowiska skarżącego o braku spójności pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji, a jej uzasadnieniem w kwestii, że nieodwracalne skutki prawne wystąpiły do udziału [...], należy stwierdzić, że z art. 29 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. nie wynika, aby Komisja miała uprawnienia do stwierdzenia wydania decyzji reprywatyzacyjnej z naruszeniem prawa w części.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.