Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2096/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant referent stażysta Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A, P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2022 r. nr KOC/3508/Go/22 w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z mocy prawa stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku A. P. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 16 maja 2022 r. nr KOC/2747/Go/22 orzekającej na podstawie art. 97 § 2 kpa o podjęciu zawieszonego postępowania i na podstawie art. 158 § 1 kpa w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491), stwierdzającej, że z dniem 16 września 2021 r. postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 15 listopada 1965 r. nr GM-IV-2/32/WU-97/65 o odmowie przyznania A. P. i Z. P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , uległo umorzeniu z mocy prawa.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

12 sierpnia 2009 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wpłynął wniosek A. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 15 listopada 1965 r. nr GM-IV-2/32/WU-97/65 orzekającej o odmowie przyznania A. P. i Z. P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 16 maja 2022 r. nr KOC/2747/Go/22 orzekło, w pkt 1 na podstawie art. 97 § 2 kpa o podjęciu zawieszonego postępowania, w pkt 2 na podstawie art. 158 § 1 kpa w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491) stwierdziło, że z dniem 16 września 2021 r. postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 15 listopada 1965 r. nr GM-IV-2/32/WU-97/65 o odmowie przyznania A. P. i Z. P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] uległo umorzeniu z mocy prawa. Kolegium podjęło postępowanie administracyjne i zastosowało art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. stwierdzając umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa z tego powodu, że od dnia doręczenia 17 listopada 1965 r. decyzji z 15 listopada 1965 r. do dnia wniesienia 12 sierpnia 2009 r. wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji upłynęło ponad 40 lat.

Do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wpłynął wniosek A. P. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 16 maja 2022 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 127 § 3 kpa, po rozpoznaniu wniosku A. P. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 16 maja 2022 r. nr KOC/2747/Go/22 orzekającej na podstawie art. 97 § 2 kpa o podjęciu zawieszonego postępowania i na podstawie art. 158 § 1 kpa w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491), stwierdzającej, że z dniem 16 września 2021 r. postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 15 listopada 1965 r. nr GM-IV-2/32/WU-97/65 o odmowie przyznania A. P. i Z. P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , uległo umorzeniu z mocy prawa.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 22 czerwca 2022 r. A. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) przepisów prawa o postępowaniu poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania przed SKO w Warszawie, które zamyka skarżącemu drogę do sprawiedliwego rozpoznania sprawy, co gwarantuje stronie art. 45 Konstytucji RP poprzez pominięcie faktu, że nieostateczna decyzja może być aż do upływu terminu określonego skutecznie zaskarżona, a w konsekwencji zmieniona lub uchylona. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż rozstrzygnięcie oparte zostało na decyzji, co do której nie ma pewności, że będzie w ogóle funkcjonować w obrocie prawnym, w szczególności jako orzeczenie będące przesłanką innych rozstrzygnięć; 2) przepisów prawa o postępowaniu w zakresie doręczania decyzji administracyjnych poprzez nieuwzględnienie, że decyzja z 15 listopada 1965 r. nie została nigdy skutecznie doręczona w trybie przewidzianym przez Kodeks postępowania administracyjnego drugiej ze stron, tj. Z. P., a tym samym decyzja ta nie stała się ostateczna i prawomocna; 3) przepisów prawa o postępowaniu, tj. art. 156 § 2 kpa poprzez umorzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 15 listopada 1965 r., w sytuacji gdy nie została ona w ogóle doręczona drugiej ze stron, tj. Z. P., a więc w tym zakresie w ogóle nie było elementu "doręczenia decyzji", którego bezwzględnie wymaga art.156 § 2 kpa; 4) przepisów prawa o postępowaniu, tj. 97 § 1 pkt 1 i § 2 kpa poprzez podjęcie zawieszonego postępowania i wydanie przez SKO decyzji z 16 maja 2022 r. jeszcze przed ustaleniem i wezwaniem do udziału w sprawie spadkobierców zmarłej S. P. , w wyniku czego obie decyzje wydane w niniejszej sprawie przez SKO nie zostały doręczone wszystkim stronom. W związku z powyższym skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; 2) uchylenie w całości decyzji SKO z 16 maja 2022 r.; 3) wyznaczenie kuratora sądowego dla spadkobierców S. P. , do czasu zakończenia postępowania spadkowego przed Sądem Rejonowym w [...] toczącym się pod sygn. akt I Ns 254/22 lub zawieszenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie wskazując, że skarga nie jest uzasadniona oraz że w treści decyzji Kolegium wyjaśniło stronie podstawę prawną i motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, choć z innych względów, niż w niej podniesione.

Sąd zwraca uwagę, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 22 czerwca 2022 r. nie zawiera koniecznych elementów jakie powinna zawierać każda decyzja organu odwoławczego.

Zgodnie z art. 107 § 1 kpa, w brzmieniu obowiązującym do 1 czerwca 2017 r., decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, powództwo, skarga, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.

Przepis ten ma zastosowanie przed organem odwoławczym na mocy art. 140 kpa.

Podstawę prawną decyzji organu odwoławczego w niniejszym postępowaniu administracyjnym winien stanowić art. 138 kpa, w brzmieniu obowiązującym do 1 czerwca 2017 r., skoro postępowanie nieważnościowe wszczęte w 2009 r. było wówczas w toku (art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2017 r. poz. 935).

Zgodnie z art. 138 kpa Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze (§ 1). Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2). Jeżeli przepisy przewidują wydanie decyzji na blankiecie urzędowym, w tym za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a istnieją podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy uchyla decyzję i zobowiązuje organ pierwszej instancji do wydania decyzji o określonej treści (§ 4).

Sąd zwraca uwagę, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 22 czerwca 2022 r. nie zawiera podstawy prawnej rozstrzygnięcia – nie odwołuje się do art. 138 kpa, a także nie zawiera jednego z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 kpa.

Wobec tego Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył art. 107 § 1 kpa (w brzmieniu obowiązującym do 1 czerwca 2017 r.) w zw. z art. 140 kpa w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, skoro wydał indywidualny akt administracyjny pozbawiony istotnych elementów (podstawa prawna rozstrzygnięcia, rozstrzygnięcie) kształtujących stosunek administracyjnoprawny jaki przy działaniu zgodnym z prawem zawiązuje się pomiędzy organem odwoławczym, a stronami postępowania administracyjnego.

Brak tych istotnych elementów treści zaskarżonej decyzji świadczy o tym, że stosunek administracyjnoprawny pomiędzy SKO w Warszawie, a stronami postępowania administracyjnego nie zawiązał się.

W ocenie Sądu taka sytuacja jest nie do zaakceptowania w praworządnym państwie, ze względu na to, że decyzja pozbawiona podstawy prawnej rozstrzygnięcia i samego rozstrzygnięcia nie może wywołać skutków w płaszczyźnie prawnoprocesowej.

Wobec tego, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa (została wydana z rażącym naruszeniem prawa) Sąd nie oceniał jej merytorycznej poprawności i dlatego nie odniósł się także do sformułowanych w skardze zarzutów dostrzegając z urzędu kwalifikowaną wadę tej decyzji.

Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do zawieszenia postępowania sądowego w oparciu o art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej zwanej "ppsa" i zwrócenia się przez WSA w Warszawie na podstawie art. 128 § 2 ppsa do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku po S. P.

Nie jest bowiem sporne między stronami, że S. P. zmarła przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego (na ten fakt powołało się SKO w Warszawie w uzasadnieniu postanowienia z 10 lutego 2014 r. nr KOC/2717/Go/13).

Sąd nie skorzystał w niniejszej sprawie z art. 145a § 1 ppsa, który przewiduje, że w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu.

Okoliczności niniejszej sprawy wskazują bowiem, że SKO w Warszawie winno zaktualizować krąg stron postępowania administracyjnego i zapewnić wszystkim stronom udział w tym postępowaniu przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w administracyjnym toku instancji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie weźmie pod uwagę ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku i wyda stosowny do okoliczności sprawy akt, który uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 1 i 3 kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.