Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1695/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 18, art. 34 par. 2 pkt 1 w zw. z art. 33 par. 2
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie WSA Waldemar Michaldo (spr.) WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 19 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] na rzecz skarżącego kwotę 480,00 zł (słownie czterysta osiemdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne za zaległości składkowe powstałe w okresie od listopada 1999 r. do lutego 2005 r. Organ egzekucyjny, działając na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] do [...] z 18.05.2021 r., sporządził zawiadomienia nr: [...] do [...] z 19.05.2021r. Zawiadomieniami tymi zajęte zostało wynagrodzenie za pracę świadczoną przez W. K. w firmie B. .

Pismem z 7 lipca 2021 r. (wpływ do ZUS - 8 lipca 2021 r. ) zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc przedawnienie dochodzonego obowiązku. Pismem z 26 lipca 2021 r. pełnomocnik zobowiązanego uzupełnił wniosek o kolejny zarzut - wysłanie tytułów wykonawczych do zobowiązanego na nieprawidłowy adres.

Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2021r. znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. działając jako wierzyciel na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm. zw. dalej u.p.e.a.), oddalił złożone przez zobowiązanego W. K. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z majątku zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 18 maja 2021 r. o numerach: od [...] do [...] .

W uzasadnieniu swojego stanowiska ZUS wskazał, iż W. K., w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej, zobowiązany był do terminowego regulowania składek ubezpieczeniowych. Płatnik nie wywiązał się z ustawowego obowiązku zapłaty składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od lipca 2001 r. do grudnia 2001 r., od grudnia 2004 r. do lutego 2005 r., na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres od stycznia 2000 r. do grudnia 2001 r., maj 2002 r., od maja 2004 r. do lutego 2005 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od listopada 1999 r. do grudnia 2001 r., od grudnia 2004 r. do lutego 2005 r. W dniu 17 stycznia 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., działając jako wierzyciel, w związku z brakiem pokrycia w/w zaległości, wystawił decyzję określającą wysokość zadłużenia z tytułu składek o numerze RS [...] Decyzja ta została uznana za doręczoną do zobowiązanego 2 lutego 2006 r. Decyzja zawierała pouczenie o przysługującym prawie odwołania do Sądu Okręgowego. W związku z tym, że zobowiązany nie dokonał spłaty zaległości, Zakład sporządził w dniu 18 maja 2021 r. tytuły wykonawcze nr: od [...] do [...], które zostały uznane za doręczone do obowiązanego 4 czerwca 2021 r. Na ich podstawie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. sporządził zawiadomienia o nr od [...] do [...] o zajęciu wynagrodzenia za pracę w B.

Następnie organ przypomniał, iż zobowiązany pismem z dnia 7 lipca 2021 r. (wpływ do ZUS 8 lipca 2021 r.) wniósł zarzut przeciwko prowadzonej egzekucji administracyjnej. Zobowiązany podniósł, że wskazany w tytułach wykonawczych obowiązek zapłaty składek wygasł. Zgodnie z art. 35 § 1. u.p.e.a. wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. W zaistniałej sytuacji Dyrektor Oddziału ZUS w K. nie dokonał zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto wierzyciel wskazał, iż zobowiązany działając poprzez swojego pełnomocnika wskazał, że prowadzenie egzekucji wobec niego jest niemożliwe, ponieważ zobowiązanie wobec wierzyciela wygasło wskutek przedawnienia należności wskazanych na w/w tytułach wykonawczych. Zobowiązany wskazał również, że nie zaistniała żadna sytuacja, która przeciwdziałałaby przedawnieniu. Ponadto pełnomocnik zobowiązanego wskazał, że tytuły wykonawcze zostały wysłane do zobowiązanego na nieprawidłowy adres, a pracownik ZUS odmówił mu ich wydania i prawidłowego doręczenia.

Rozpoznając przedmiotowe zarzuty wierzyciel wskazał, iż Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając w niniejszym postępowaniu jako organ egzekucyjny wysłał tytuły wykonawcze wraz z egzemplarzem zawiadomień o zajęciu przeznaczonych dla zobowiązanego na znany mu z własnych baz danych adres wskazany jako korespondencyjny. Osoba doręczająca powyższą korespondencję w dniu 21 maja 2021 r. pozostawiła w oddawczej skrzynce pocztowej adresata awizo.

W związku z tym, że zobowiązany nie podjął awizowanej przesyłki, w której znajdowały się tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu, to na podstawie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego uznano je za doręczone. Na marginesie organ wskazał, że to na osobie doręczającej korespondencję spoczywa obowiązek prawidłowego jej doręczenia. Niemniej jednak Dyrektor Oddziału ZUS w K. zwróci się z prośbą o wyjaśnienie sprawy do [...]., a także przekaże na adres pełnomocnika potwierdzone za zgodność z oryginałem tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę.

Odnośnie zgłoszonego zarzutu tj. "wygaśnięcia obowiązku w całości lub części" wierzyciel wskazał, że wobec zobowiązanego prowadzona była już egzekucja, która spowodowała zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia należności na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od listopada do grudnia 1999 r. został zawieszony w okresie od 18 października 2004 r. do 4 grudnia 2009 r. Również organ ten sam okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazał dla należności na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od lipca 2001 do grudnia 2001 r., Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2000 r. do grudnia 2001 r. a także na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres od stycznia 2000 r. do grudnia 2001 r., maj 2002 r., a także okres od maja do czerwca 2004 r. Ponadto ZUS wskazał, że zobowiązany złożył w dniu 28 października 2013 r. wniosek

o umorzenie należności. Zgodnie z zapisami ustawy z dnia 9 listopada 2012 r.

o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551) w okresie od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu.

W dniu 12 marca 2014 r. została wydana decyzja o warunkach umorzenia. Zobowiązany od tej decyzji odwołał się do sądu. Decyzja ta uprawomocniła się

4 grudnia 2018 r. Termin spłaty należności niepodlegających umorzeniu upłynął więc 4.12.2019 r. Wyrok Sądu Apelacyjnego, na który powołuje się pełnomocnik zobowiązanego nie zakończył postępowania abolicyjnego z wniosku złożonego 28 października 2013 r. 7 grudnia 2019 r. została wydana decyzja o odmowie umorzenia, która uprawomocniła się 26 stycznia 2021 r. Tak więc bieg terminu przedawnienia w związku ze złożonym wnioskiem o abolicję był zawieszony od 28 października 2013 r. do 26 stycznia 2021 r. Wobec powyższego ZUS stwierdził, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (2020 r. poz. 266 z późn. zm.) należności z tytułu nieopłaconych składek podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Z przedmiotowym postanowieniem ZUS nie zgodził się zobowiązany, który złożył do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem zobowiązanego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ZUS brak jest jasnego rozstrzygnięcia co do kwestii doręczenia tytułów wykonawczych. W postanowieniu wskazuje się, iż tytuły wykonawcze na znany Dyrektorowi ZUS adres w bazach danych. Jednakże istnienie adresu w bazach danych nie oznacza, iż jest on prawidłowy, jak również nie oznacza, iż skierowana na ten adres korespondencja może być uznana za prawidłowo doręczoną. Autor wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, iż wyjaśnienie w [...] nic tu nie zmienia, tym bardziej, że z uzasadnienia nie wynika nawet, jakie poczyniono konstatacje w związku z tymi wyjaśnieniami. Zatem jego zdaniem aktualny nadal jest zarzut, iż zobowiązany nigdy nie został powiadomiony o wszczętym postępowaniu egzekucyjnym opartym na tytułach wykonawczych wstawionych w maju 2021 roku. Adres w K. przy [...] był inny niż adres zobowiązanego wskazany w tytułach wykonawczych przy ul. [...] co tym bardziej uzasadnienia wskazany zarzut. Na dzień sporządzania niniejszego wniosku nadal nie doszło do prawidłowego zawiadomienia zobowiązanego o podjęciu czynności postępowania egzekucyjnego ze wszystkimi konsekwencjami tego stanu rzeczy w tym konsekwencjami w zakresie upływu terminów materialno —prawnych. Pomijając jednak powyższe autor przedmiotowego wniosku podkreślił, iż prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego nie znajduje uzasadnienia, gdyż zobowiązanie wygasło. W omawianym środku zaskarżenia podniesiono m.in., iż egzekucja dotyczy składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 1999 roku do 2002 roku. Od czasu wymagalności składek na wskazane okresy upłynął. Zdaniem zobowiązanego niesłuszne jest twierdzenie, iż termin przedawnienia był zawieszony, aż do stycznia 2021 roku. Prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego do sygn. akt III AUa 14/ 16 z dnia 23 lutego 2017 roku oddalający apelację zobowiązanego spowodował, iż termin spłaty należności niepodlegających umorzeniu składek upłyną w dniu 23 lutego 2018 roku. Stało się tak dlatego, iż wyrok sądu drugiej instancji oddalający apelację jest wyrokiem prawomocnym z tym dniem uprawomocniła się również decyzja nr [...] z dnia 12 marca 2014 roku. Zdaniem autora wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy trudno uznać, iż zwłoka w wydaniu decyzji o odmowie umorzenia i zwłoka w jej doręczeniu może wpływać na prawa zobowiązanego w zakresie przedawnienia zobowiązania. Taki sposób rozumowania prowadziłby do całkowicie nieakceptowalnego stanu w którym niedziałanie organu i jego bezczynność niekorzystanie wpływa na prawa zobowiązanego mające swoje źródło w przedawnieniu. Niezależnie od tego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniesiono m.in., iż w postanowieniu nie odniesiono się do wyliczeń przedstawionych w zarzutach, z których wynika, iż do 28 października 2013 roku upłynęło 8 lat i 206 dni, który to termin, o ile upłynie wcześniej winien być uwzględniony.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 19 października 2021r. znak : [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie ZUS z dnia 9 sierpnia 2021r.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ po przypomnieniu dotychczasowego przebiegu postepowania oraz treści art. 33 § 2 u.p.e.a. wskazał, iż w piśmie z 19 sierpnia 2021 r., będącym wnioskiem o ponowne rozpoznanie zarzutów, pełnomocnik zobowiązanego podniósł zarzut, że strona nie została powiadomiona o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Jednakże, podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w ustawie, to jest obecnie w art. 33 § 2 u.p.e.a. Jak wskazuje orzecznictwo, które nadal zachowuje swoją aktualność w obecnym stanie prawnym, w szczególności wyrok NSA z 15.04.2011 r., Il FSK 220/10: "podstawy wnoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym zostały w art. 33 u.p.e.a., wyliczone enumeratywnie (na co wskazuje użycie w tej regulacji zwrotu: "podstawą zarzutu [...] może być"). [...] A zatem, podnoszenie zarzutów nie wynikających z normy art. 33 u.p.e.a. uzasadnia pominięcie ich w rozważaniach, gdyż nie mogą one mieć jakiegokolwiek wpływu na wydane rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne." W związku z powyższym, zastrzeżenia strony nie mogą stanowić zarzutów rozpatrywanych zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. Organ zaznaczył jednak, że tytuły wykonawcze uznano za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 4 czerwca 2021 r. Zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę zostały doręczone B. . 30 czerwca 2021 r. Z ostrożności procesowej, nawet jeżeli przyjąć, że tytuły wykonawcze nie zostały doręczone zobowiązanemu, to Dyrektor Oddziału ZUS w K. 16 sierpnia 2021 przesłał potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie tytułów wykonawczych i zawiadomień o zajęciu. W związku z powyższym, znajduje tu zastosowanie art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. zgodnie z którym, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje również z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. ZUS zauważył, iż zgodnie z komentarzem "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Piotr Przybysz, Warszawa 2021 r." ustawa egzekucyjna nie wyznacza terminu, w którym należy doręczyć zobowiązanemu tytuły wykonawczy. Jeżeli zatem organ egzekucyjny stwierdzi w toku egzekucji, że nie doszło do doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, to powinien niezwłocznie dokonać tej czynności. Nie można natomiast twierdzić, że brak tego doręczenia powoduje, że egzekucja jest niedopuszczalna i stanowi podstawę umorzenia postępowania."

Odnosząc się do zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części, organ zauważył, że w swoim rozstrzygnięciu z 9 sierpnia 2021 r., wierzyciel wskazał wszystkie okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zaległości objętych egzekucją. ZUS uznał, iż nie można zgodzić się z poglądem strony, że niesłuszne jest twierdzenie, że termin przedawnienia był zawieszony aż do stycznia 2021 roku. Wniosek o umorzenie zaległości na podstawie ustawy z 9 listopada 2021 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551) został złożony przez zobowiązanego 28 października 2013 r. Zaległość wówczas nie była przedawniona, na co wskazują także wyliczenia pełnomocnika strony zawarte w piśmie z 26 lipca 2021 roku. Decyzja Zakładu z 12 marca 2014 r., która została powołana we wniosku o ponowne rozpatrzenie zarzutów, była decyzją określającą warunki umorzenia wydaną na podstawie art. 1 ust. 8 ww. ustawy. Z uwagi na postępowanie odwoławcze, decyzja ta uprawomocniła się 4 grudnia 2018 roku. Stosownie do art. 1 ust 11 ww. ustawy, termin spłaty należności niepodlegających umorzeniu upłynął 4 grudnia 2019 roku. Następnie na podstawie art. 1 ust. 13 ww. ustawy, 7 grudnia 2019 r. ZUS Oddział w K. wydał decyzję o odmowie umorzenia zaległości, która to uprawomocniła się 26 stycznia 2021 roku. Zgodnie z art. 1 ust. 15 ustawy: "Bieg terminu przedawnienia należności, o których mowa w ust. 1, 6, 10 i 12, ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13." Ustawa "abolicyjna" wyraźnie wskazuje zatem zdarzenia powodujące początek zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek jak i jego koniec. Powyższe okoliczności w ocenie organu wskazują, że w momencie wszczęcia egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych z 18.05.2021 r., dochodzone zaległości nie były przedawnione.

Z przedmiotowym postanowieniem nie zgodził się zobowiązany W. K., który zaskarżył go do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W wywiedzionej skardze W. K. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniesionych przez skarżącego zarzutów i umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości oraz o zsadzenie od ZUS na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Niezależnie od tego skarżący wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi.

W skardze podniesiono, iż jedynie wszczęcie egzekucji, o której zobowiązany był prawidłowo zawiadomiony skutkuje przerwą biegu przedawnienia i powoduje niewygaśnięcie zobowiązania składkowego. Nie może natomiast budzić wątpliwości, iż wysłanie na nieznany adres zawiadomienia o wszczęciu egzekucji nie wywołuje skutku z dniem dokonania takiej czynności egzekucyjnej. Wysłanie kserokopii tytułów wykonawczych w późniejszym terminie nie spełnia po pierwsze warunku doręczenia tytułów wykonawczych, a po drugie nawet jeśli jest skuteczne, to nie z pierwotną datą nieskutecznej próby doręczenia. W uzasadnieniu postanowienia brak jest jasnego rozstrzygnięcia co do kwestii doręczenia tytułów wykonawczych a tym samym daty skutecznego wszczęcia postępowania, a co za ten idzie daty ponownego zawieszenia biegu przedawnienia. W postanowieniach ZUS wskazuje się, iż tytuły wykonawcze wysłano na znany Dyrektorowi ZUS adres w bazach danych. Jednakże istnienie adresu w bazach danych nie oznacza, iż jest on prawidłowy, jak również nie oznacza, iż skierowana na ten adres korespondencja może być uznana za prawidłowo doręczoną i taką, która wywołała wymagany przez prawo skutek. W skardze ponownie podniesiono, iż adres w K. przy [...] był nieaktualny od kilkunastu lat i nie usprawiedliwia organu pomyłka w bazach danych organu. Wskazany zarzut mający wpływ na upływ terminów materialno-prawnych de facto w uzasadnieniu postanowienia nie został rozpoznany.

Niezależnie od tego w skardze podniesiono, iż w trakcie trwania postępowania skarżący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o rozliczenie konta oraz wskazanie w jaki sposób rozliczono wpłaty skarżącego za lata od 1999 roku. Stało się tak dlatego, iż w ramach tytułów, których obecnie ZUS domaga się od skarżącego, są składki za listopad i grudzień 1999 roku. W przesłanym natomiast przez ZUS zestawieniu jasno wynika, iż dokonano rozliczenia składek za listopad 1999 roku wpłata z dnia 31 sierpnia 2000 roku i to zarówno w zakresie należności głównej, jak i odsetek. Dzieje się tak chociażby dlatego, że tą samą wpłatą z dnia 31 sierpnia 1999 roku rozliczane są wpłaty za grudzień 1999 roku w kwocie prawie [...],- złotych. Powyższe wskazuje, iż skoro nastąpiła wpłata za okresy późniejsze to wcześniejsze zostały już dokonaną wpłatą rozliczone. Niezrozumiałe i nielogiczne zdaniem skarżącego jest obecne twierdzenie, iż istnieje zaległość za listopad 1999 roku w sytuacji, gdy rozliczony jest grudzień tegoż samego roku i kolejne okresy rozliczeniowe. Tym samym przedłożone przez wierzyciela tytuły nie mają podstaw w rzeczywistych zobowiązaniach składkowych wobec skarżącego.

Pomijając jednak powyższe skarżący podkreślił m.in., iż prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego nie znajduje uzasadnienia, gdyż zobowiązanie wygasło. Ponadto w skardze zarzucono, iż twierdzenie ZUS zawarte w uzasadnieniu postanowienia, iż decyzja uprawomocniła się w dniu 4 grudnia 2018 roku jest rażąco niezasadne i sprzeczne z zasadą ustanowioną nowelizacją Kodeksu postępowania cywilnego z 22 grudnia 2004 roku. (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), która weszła w życie 6 lutego 2005 roku, z której wynika, iż skarga kasacyjna przysługuje od prawomocnych wyroków sądów II instancji. Postępowanie przed Sądem Najwyższym nie ma zatem wpływu na prawomocność Sądu Apelacyjnego w K.. Tym samym decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uprawomocniła się z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Apelacyjnego w K. do sygn. akt [...] z dnia 23 lutego 2017 roku a nie zakończenia postępowania przed Sądem Najwyższym. Wtedy bowiem zapadły wyrok oddalający apelację zobowiązanego spowodował uprawomocnienie decyzji nr [...] z dnia 12 marca 2014 roku, a tym samym termin spłaty należności niepodlegających umorzeniu składek upływał w dniu 23 lutego 2018 roku. Również na zawieszenie terminu przedawnienia do lutego 2021 roku nie może mieć wpływu termin wydania decyzji odmawiającej umorzenia zobowiązań. Zdaniem autora skargi trudno uznać, iż zwłoka w wydaniu tej decyzji i zwłoka w jej doręczeniu ma wpływać na prawa zobowiązanego w zakresie przedawnienia zobowiązania. Taki sposób rozumowania prowadziłby do całkowicie nieakceptowalnego stanu w którym niedziałanie organu, jego bezczynność i zwłoka w wydaniu decyzji niekorzystanie wpływa na prawa obowiązanego mające swoje źródło w przedawnieniu. Jeśli decyzja nr [...] z dnia 12 marca 2014 roku uprawomocniła się w lutym 2017 roku, a warunki jej nie zostały przez skarżącego spełnione, to do wydania decyzji odmawiającej umorzenia winno dojść niezwłocznie po niespełnieniu warunków a nie prawie trzy lata później Tym samym nie można uznać za prawidłową, a nadto prokonstytucyjną interpretację przepisów prawa, w której bezczynność organu wpływa negatywnie na prawo strony przedawnienia zobowiązania składkowego. W dalszej kolejności podniesiono m.in., iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy podobnie jak w postanowieniu odmawiającym uwzględnienia zarzutów nie odniesiono się do wyliczeń przedstawionych w zarzutach, z których wynikało, iż w chwili wszczęcia egzekucji żądanie zapłaty składek było już przedawnione.

W odpowiedzi na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga Spółki jest zasadna w zakresie w jakim zarzuca zaskarżonemu postanowieniu niedostateczne odniesienie się do podniesionego zarzutu nieistnienia dochodzonych zaległych składek, z uwagi na ich przedawnienie.

Mając powyższe na uwadze i działając w ramach przyznanej sądowi administracyjnemu kompetencji do oceny pod względem zgodności z prawem postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.), a takim jest zaskarżone obecnie postanowienie o oddaleniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne wskazać należy, że stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Powyższe wyliczenie ma charakter enumeratywny, co tym samym ogranicza uprawnionego do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w tym przepisie Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę. Podniesiony więc przez zobowiązanego zarzut nieprawidłowego doręczenia mu tytuł wykonawczych nie znajduje oparcia w treści przywołanego art.33 § 2 u.p.e.a. Kwestia nieprawidłowego doręczenia zobowiązanemu przedmiotowych tytułów może być rozważana w sytuacji oceny zachowania terminu do złożenia zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Tymczasem w realiach niniejszej sprawie ZUS nie podważył terminowości złożonych zarzutów, rozpoznając je merytorycznie.

W przeciwnym razie winien wydać postanowienie o odmowie uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego z powodu wniesienia ich po upływie siedmiodniowego zawitego terminu. Okoliczność wniesienia zarzutów po upływie terminu ustawowego wyklucza możliwość ich merytorycznego rozpoznania (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 6 maja 2021 r., sygn. I SA/Gl 267/21, LEX nr 3185140.). W sprawie okolicznością bezsporną jest, iż ZUS uwzględnił zastrzeżenia pełnomocnika zobowiązanego dotyczące prawidłowości doręczenia doręczając mu ponownie przy piśmie z dnia 11 sierpnia 2021r. (odpis tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zajęciu). W konsekwencji więc niepodważenia przez organ terminowości złożonych zarzutów, błędnym i niekonsekwentnym jest stanowisko ZUS, iż zawieszeniu postępowania egzekucyjnego sprzeciwiał się art.35§1 u.p.e.a. Należy przypomnieć, iż orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie się przyjmuje, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje z mocy prawa. Mimo to organ egzekucyjny zobligowany jest do wydania postanowienia na podstawie art. 56 § 3 u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne będzie kontynuowane, jeżeli wierzyciel po otrzymaniu zarzutu wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego lub z wnioskiem o podjęcie środków zabezpieczających na podstawie tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wydane postanowienie o zawieszeniu postępowania ma charakter deklaratoryjny, zaś skutki zawieszenia postępowania powstają z momentem zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w art. 35 § 1 u.p.e.a., tj. z momentem zgłoszenia zarzutów. ( por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 25.03.2020 r., I SA/Gl 1702/19, LEX nr 3031299)

Niezależnie od tego w świetle treści przepisu art.26 § 5 pkt.2 u.p.e.a., późniejsze doręczenie pełnomocnikowi skarżącego przedmiotowych tytułów wykonawczych w wraz zawiadomieniami o zajęciu wynagrodzenia za pracę pozostaje bez wpływu na skuteczność wszczęcia egzekucji. Zgodnie bowiem z treścią wskazanego przepisu wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W dalszej kolejności należy jednak zwrócić uwagę na odesłane zawarte w art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten pozwala traktować jako pewną ciągłość postępowanie administracyjne uregulowane przepisami postępowania administracyjnego i postępowania egzekucyjnego - unormowanego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio większość zasad ogólnych przewidzianych w K.p.a., przy czym zróżnicowany jest zakres adaptacji tych zasad w postępowaniu egzekucyjnym. Jedną z podstawowych zasad tego postępowania jest uregulowana w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej, stosowanie do której organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności i wywiera ona zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz oceny. Odpowiednie przedstawienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 K.p.a., która winna uwzględniać wymogi logicznego rozumowania i zasady doświadczenia życiowego. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich twierdzeń wniosku dotyczących istotnych okoliczności faktycznych czy prawnych, a także zarzutów podnoszonych przez strony w trakcie toczącego się postępowania, odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ani w zaskarżonym postanowieniu ZUS ani też w poprzedzającym go postanowieniu ZUS nie dokonał wnikliwej analizy podniesionego zarzutu z art. 33 §2 pkt.1 u.p.e.a. ZUS nie dokonał rzetelnej i przekonywującej analizy i oceny kwestii ewentualnego przedawnienia należności z tytułu zaległych składek. Rozważania organu w tym zakresie są bardzo ogólnikowe oderwane od konkretnych podstaw prawnych regulujących na przestrzeni lat począwszy od 1999r. kwestię przedawnienia zaległych składek, co więcej w aktach brak jest szeregu dokumentów, z których organ jak i skarżący wywodzą odmienne skutki prawne w zakresie skuteczności biegu przedawnienia. Tymczasem podkreślić należy, że obowiązkiem ZUS było wyjaśnienie treści podstawy prawnej, w oparciu o którą przyjęły, że nie doszło do przedawnienia należności. W okolicznościach analizowanej sprawy konieczność ta była tym bardziej uzasadniona, że najstarsze należności dotyczą listopada 1999r., a w tym okresie przepisy dotyczące przedawnienia składek zmieniały się wielokrotnie.

W tym miejscu należy wiec przypomnieć, iż problem przedawnienia należności z tytułu składek regulują przepisy art. 24 ust. 4-6 u.s.u.s. Przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 6 u.s.u.s. bieg przedawnienia terminów określonych w ust. 4 i 5 ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.

Z dniem 1 stycznia 2003 r. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. został zmieniony przez art. 1 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. nr 241 poz. 2074 ze zm.). Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Ustawa zmieniająca nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Przyjmuje się, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. - 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu, a nie jak dotychczas przedawnieniu 5-letniemu. Taki pogląd wyrażony został m.in. w dwóch uchwałach Sądu Najwyższego: z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. akt II UZP 5/08 (Lex nr 396253) i z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I UZP 4/08 (Lex nr 396249) oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt II GSK 1102/08, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjmuje się, że do nieprzedawnionych do 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (por: NSA w wyroku z dnia 30 września 2009 r. sygn. akt II GSK 72/09).

Mocą powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. został także zmieniony art. 24 ust. 5 u.s.u.s., zgodnie z którym nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Dodano także ust. 5a-5d w brzmieniu:

"5a. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty.

5b. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem.

5c. Bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu.

5d. Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana".

Natomiast art. 24 ust. 6 u.s.u.s. stanowił, że bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.

Przepis art. 24 ust. 5b z dniem 1 lipca 2004 r. uległ dalszej nowelizacji na postawie art. 10 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. nr 121 poz. 1264) i otrzymał brzmienie: "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego".

Na podstawie tejże nowelizacji po ust. 5d dodano także ust. 5e w brzmieniu: "bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata".

Z kolei w oparciu o art. 1 pkt 1 lit. b-c ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 138, poz. 808), po ust. 5e omawianego przepisu dodano ust. 5f w brzmieniu: "w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna"), zaś ust. 6 otrzymał brzmienie: "bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy".

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. nr 232 poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy z dnia 16 września 2011 r., do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu (por: Sąd Apelacyjny w K. w wyroku z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt [...], Lex nr [...]).

Należy także zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt P 2/18, stwierdził, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.

Rozpatrując zagadnienie przedawnienia należności składkowych organy powinny mieć w polu widzenia powyższe ramy prawne. Inne regulacje obowiązywały bowiem w tej mierze w okresie do końca 2002 r., inne w okresie od 2003 r. do 2011r., a jeszcze inne od 2012 r. Dotyczy to nie tylko samych okresów przedawnienia (5 lub 10 lat), ale także różnych okoliczności powodujących zawieszenie tego biegu. Do tego należy dostrzec istotną na gruncie tej sprawy problematykę intertemporalną dotyczącą nie tylko relacji pomiędzy zmieniającymi się okresami przedawnienia (5-10 lat), ale także wystąpienia i skuteczności poszczególnych okoliczności zakłócających bieg terminu przedawnienia.

Tymczasem organy obu instancji nie przeprowadziły w uzasadnieniach swoich decyzji rzetelnej analizy w oparciu o przedstawione przepisy kwestii przedawnienia poszczególnych składek. W aktach sprawy znajduje się co prawda dokument o nazwie "Historia Działań Wstrzymujących Bieg Przedawnienia", nie mniej jednak z uwagi na fakt, iż nie jest do dokument źródłowy, a jedynie dokument pochodny w postaci wygenerowanego z systemu ZUS raportu nie może on być podstawą czynionych ustaleń zarówno przez organ jak i Sąd. Jedynymi dokumentami źródłowymi w aktach sprawy jest decyzja ZUS z 17 styczna 2006r. stwierdzająca wysokość zadłużenia skarżącego oraz zawiadomienie z 7 grudnia 2005r. o wszczęciu postępowania, którego celem jest wydanie decyzji o zapłacie składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i fundusz pracy, oraz zawiadomienie z 16 stycznia 2006r. prostujące treść zawiadomienia z 7 grudnia 2005r. Organ wywodzi skutek zawieszenia biegu przedawnienia należności składowych przede wszystkim z faktu, prowadzenia względem zobowiązanego postępowania egzekucyjnego w tym zakresie jednak depozycje organu są nieweryfikowalne z uwagi na ich ogólnikowość, a także brak stosownego materiału dowodowego w tym zakresie. W świetle braku jakiekolwiek materiału dowodowego całkowicie nieweryfikowalnym jest stwierdzenie organu o zawieszeniu biegu przedmiotowego przedawnienia w okresie od 18 października 2004 roku do 4 grudnia 2009r. podobnie w aktach sprawy brak jest decyzji z 12 marca 2014r. "o warunkach umorzenia", jak również wskazywanego w decyzji wyroku Sądu Apelacyjnego, oraz decyzji ZUS z 7 grudnia 2019r. "o odmowie umorzenia", jak również wniosku skarżącego z 28 października 2013r."o abolicję". Z tych też przyczyn nieweryfikowalne jest ustalanie ZUS o zawieszeniu biegu przedawnienia należnych składek w okresie od 28 października 2013r. do 26 stycznia 2021 r.

Z uwagi jednak na brak dostatecznego uzasadnienia obu kontrolowanych postanowień Sąd nie mógł ustalić na jakiej podstawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że należności skarżącego z tytułu spornych składek nie uległy przedawnieniu. Niezależnie od tego organ w żaden sposób nie udokumentował okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia należności. W sytuacji bowiem, gdyż zdaniem organu w danej sprawie zachodzi jedna z przesłanek z art. 24 u.s.u.s. skutkująca zawieszaniem biegu przedawnienia należności z tytułu zaległych składek winien tą przesłankę wykazać stosownym dowodem dołączając go do akt sprawy.

Powyższe uchybienia uniemożliwiają Sądowi dokonanie pełnej kontroli wydanych w niniejszej sprawie postanowień w zakresie tego, czy należności przynajmniej w dacie wydania tych decyzji nie uległy choćby częściowemu przedawnieniu.

Nieudokumentowanie przez organy podatkowe obu instancji okoliczności wpływających na bieg terminu przedawnienia należności składkowych stanowi naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). Zgodnie bowiem z treścią art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z treści tych przepisów wynika, że organ administracyjny wszystkie swoje twierdzenia o zdarzeniach prawnych istotnych w danej sprawie powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność. Wniosek dotyczący okoliczności faktycznych (w tym przypadku zakłócających bieg terminu przedawnienia) powinien być zatem oparty na dowodach zdobytych przez organ i sprawdzonych przezeń.

Podsumowując należy wskazać, że w świetle powyższych okoliczności ZUS zobowiązany był do przedstawienia w uzasadnieniach swoich decyzji stosownej analizy odnośnie kwestii przedawnienia poszczególnych składek oraz załączenia do akt administracyjnych niezbędnej dokumentacji, na podstawie której ustalił, że należności z tytułu składek ciążących na skarżącym nie uległy przedawnieniu.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, że ocena tych argumentów na obecnym etapie sprawy jest przedwczesna, skoro organ nie ustalił w sposób prawidłowy kwestii przedawnienia poszczególnych składek.

W skardze strona wniosła także zawieszenie prowadzonej egzekucji. Sąd nie ma jednak takich kompetencji. Uprawnienia do wstrzymywania czynności egzekucyjnych, umarzania bądź zawieszania postępowania egzekucyjnego posiada jedynie organ egzekucyjny. Sąd może jedynie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu administracyjnego. Jednakże w rozpatrywanej sprawie taki wniosek nie został złożony, a po drugie przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być wyłącznie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania, a tym samym takie, które wywołują skutki materialnoprawne. Przymiotu takiego przypisać nie można postanowieniu wydanemu w następstwie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2013 r., II FZ 1128/13).

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono natomiast w pkt II sentencji wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę organ stosownie do dyspozycji art. 153 p.p.s.a. winien uwzględnić w pełnym zakresie ocenę prawną Sądu zawartą w niniejszym uzasadnieniu.

Rozpoznające sprawę merytorycznie winien poddać analizie kwestię przedawnienia należności składkowych. W tym zakresie powinien mieć na uwadze regulacje prawne wskazane przez Sąd w uzasadnieniu wraz z zarysowanymi tam kwestiami intertemporalnymi. Ponadto powinien udokumentować wszystkie okoliczności, na które będzie się powoływać w związku z instytucją zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych.