Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 38/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 10 listopada 2023 r. nr 400.142/C-7/8/23 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: "Kolegium", "SKO") postanowieniem z 10 listopada 2023 r., nr 400.142/C-7/8/23, utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Knyszyna (dalej: "Burmistrz") z 30 sierpnia 2023 r., nr Gk.6830.1.2023, wydane w sprawie ustalenia kosztów postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, położonych w obrębie [...] C., jednostka ewidencyjna [...] K. - obszar wiejski, oznaczonych w ewidencji gruntów jako: działka nr [...] o powierzchni 0,1953 ha, stanowiącą własność J. D. (dalej: "Skarżący") oraz działka nr [...] o powierzchni 0,3404 ha, stanowiąca własność S. D.

Postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wskutek wniosku Skarżącego z 31 marca 2023 r. Burmistrz postanowieniem z 13 kwietnia 2023 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia opisanych powyżej nieruchomości.

Decyzją z 30 sierpnia 2023 r., nr Gk.6830.1.2023, Burmistrz umorzył postępowanie w całości. Zdaniem organu postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, ponieważ w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Burmistrza z 21 grudnia 2011 r., nr Gk.6830.2.2011, ustalająca granicę między działką o nr [...] a działką nr [...] we wsi C..

W następstwie umorzenia postępowania Burmistrz w dniu 30 sierpnia 2023 r. wydał opisane na wstępie postanowienie, którym ustalił koszty postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości w wysokości 6 900 zł, jako koszty wynagrodzenia upoważnionego geodety. Organ zobowiązał do uiszczenia tych kosztów wyłącznie wnioskodawcę, tj. Skarżącego.

Wskutek wniesionego odwołania Kolegium postanowieniem z 10 listopada 2023 r. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza z 30 sierpnia 2023 r.

Kolegium stwierdziło, że orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, co do zasady, organ administracji ma obowiązek obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, z której inicjatywy wszczęto postępowanie. Sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego opiera się na zasadach uregulowanych w art. 152 k.c. Organ powołał się w tym zakresie na uchwałę składu 7 sędziów z 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (wszystkie przytaczane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazując, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie art. 152 k.c. stanowiący, że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. W uzasadnieniu uchwały NSA stwierdził również, że w przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. SKO powołało się również na wyrok NSA z 19 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1356/06.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 152 k.c. stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także wówczas, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Zgodnie natomiast z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W ocenie SKO wykładnia gramatyczna tego przepisu prowadzi do wniosku, że ustala on zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w 152 k.c.

Następnie podkreśliło, że z treści ww. uchwały NSA nie wynika, że w każdym przypadku organ, prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe, musi jego kosztami obciążyć wszystkie osoby biorące w nim udział. We wspomnianej uchwale NSA dopuścił bowiem jedynie możliwość obciążenia właścicieli sąsiadujących nieruchomości takimi kosztami, nie stwierdzając jednak kategorycznie, że tego rodzaju rozstrzygnięcie musi zawsze zapaść w takim postępowaniu. Zdaniem organu odmienna interpretacja czyniłaby zbędnym treść przepisu art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a., który ustala, że stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy. W świetle powyższego orzeczenie o kosztach postępowania następuje zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. Postanowienie dotyczące kosztów postępowania powinno zatem uwzględniać rozstrzygnięcie organu co do meritum sprawy. Stąd też, podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi brać pod uwagę, czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich czy wszystkie, a w tym ostatnim przypadku – w jakim stosunku. Organ przytoczył w tym zakresie wyroki NSA z 16 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 1813/17 oraz z 18 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 1902/20.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że bez wątpienia podstawowym kosztem postępowania administracyjnego w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości jest wynagrodzenie geodety. Chodzi o wynagrodzenie geodety działającego z upoważnienia organu do wykonania czynności ustalenia przebiegu granicy, tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego wynoszące 6 900 zł, które zostały zapłacone przez organ na podstawie faktury VAT nr [...], wystawionej przez uprawnionego geodetę K. T., na podstawie umowy nr [...] z 13 kwietnia 2023 r. Na wartość usługi geodezyjnej składają się: koszty administracyjne 900 zł, tj. m.in. koszty paliwa, amortyzacja samochodu, pobranie dokumentacji z ośrodka, ksero, znaczki, a także prace polowe - 3 000 zł i prace kameralne - 3 000 zł.

W ocenie Kolegium Burmistrz zasadnie obciążył kosztami rozgraniczenia Skarżącego, albowiem postępowanie rozgraniczeniowe wszczęto w jego interesie, jako właściciela działki nr [...], gdyż zakwestionował on wcześniej ustalony na podstawie dowodów przebieg granicy w oparciu o zmiany w ewidencji gruntów i budynków powstałe w wyniku modernizacji operatu gruntów i budynków.

Kolegium podkreśliło, że przebieg granicy został ustalony na wniosek Skarżącego w toku postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją Burmistrza z 21 grudnia 2011 r., nr Gk.6830.2.2011, uzupełnionej postanowieniem z 29 grudnia 2011 r. oraz sprostowanej postanowieniem z 29 grudnia 2011 r. Decyzja ta stała się ostateczna 9 stycznia 2012 r. Powyższą decyzją rozgraniczeniową na podstawie dostępnych dowodów zatwierdzono przebieg granicy miedzy nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 0,1953 ha, stanowiącą własność Skarżącego oraz nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 0,3404 ha, stanowiąca własność S. D.. Kolegium zaznaczyło, że S. D., jako właściciel działki nr [...], zarówno w postępowaniu zakończonym ww. decyzją, jak i obecnie w postępowaniu wszczętym na wniosek Skarżącego, nie kwestionował przebiegu granicy między tymi działkami.

Zdaniem organu odwoławczego w sprawie istotne jest również stanowisko Sądu Okręgowego w Białymstoku, zawarte w uzasadnieniu wyroku z [...] grudnia 2023 r. ([...]), w którym Sąd stwierdził, przytaczając wyrok NSA o sygn. I OSK 1328/21, że "(...) Zmiana przebiegu granic byłaby zatem możliwa po przyjęciu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nowej dokumentacji sporządzonej w odrębnym postępowaniu - sądowym lub administracyjnym przeprowadzonym na wniosek strony. Oznacza to, że dokonana aktualizacja danych w operacie ewidencyjnym nie spowodowała zmiany stanu prawnego w przedstawionym wyżej rozumieniu, a więc nie mogła stanowić podstawy do uwzględnienia powództwa." Dalej SKO przytoczyło fragment mówiący o tym, że ostateczną granicę prawną pomiędzy działkami nr [...] i [...] stanowi obecnie nadal linia ewidencyjna wskazana na mapie dołączonej do prawomocnej i ostatecznej decyzji Burmistrza z 21 grudnia 2011 r., przy czym granica ta, wiążąca dla sądów orzekających w niniejszej sprawie, stanowi jednocześnie granicę wykonywania prawa własności przez właściciela obydwu działek. W ten sposób pozwany wykazał najpierw w procesie swe prawo własności wobec przedmiotu roszczenia windykacyjnego, co - wobec faktycznego władania tym przedmiotem przez powoda - oznaczało konieczność zastosowania art. 222 § 1 k.c. (...). SKO stwierdziło, że sąd w sprawie tej stanął na stanowisku, że to właśnie granica ustalona na mocy decyzji Burmistrza z 21 grudnia 2011 r. ustanawia granicę nie tylko pomiędzy działkami o numerach geodezyjnych [...] oraz [...], ale także granicę wykonywania prawa własności przysługującemu Skarżącemu.

Organ II instancji podkreślił, że wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania organ musi zawsze brać pod uwagę, czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich, czy też niektóre z nich, bądź wszystkie, a w tym ostatnim przypadku – w jakim stosunku. Innymi słowy, organ winien mieć na względzie rozeznanie co do okoliczności faktycznych, jakimi kierowała się strona żądająca rozgraniczenia, a w szczególności zaś powinien zbadać, czy istniał rzeczywisty spór co do przebiegu linii granicznej, czy też chodziło w istocie tylko o wznowienie znaków granicznych. Jakie czynności podejmowała strona i pozostali uczestnicy w toku postępowania rozgraniczającego, a także czym było podykotowane podejmowanie tych czynności.

Końcowo SKO zaakcentowało, że przepis art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. statuuje dwie alternatywne przesłanki wyznaczające sposób obciążenia tymi kosztami, to jest decyduje albo interes strony, albo żądanie strony. Jeżeli zatem przebieg granicy jest w istocie ustalony i nie ma sporu co do jej przebiegu, w sferze obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego wiodącą powinna być przesłanka "żądania strony", co w rozpoznawanej sprawie wpływa diametralnie na wynik rozstrzygnięcia o kosztach, bowiem – zdaniem SKO – S. D. w tej sprawie jako uczestnik rozgraniczenia, jeśli nie w ogóle, to w każdym razie nie przyczynił się do powstania kosztów postępowania rozgraniczeniowego w takim samym stopniu jak strona, która je zainicjowała. Organ powołał się na wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Go 301/19.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając postanowieniu organu odwoławczego naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. art. 152 k.c. poprzez jego niezastosowania i uznanie, że Burmistrz Knyszyna w sposób prawidłowy obciążył kosztami postępowania w całości wyłącznie Skarżącego w sytuacji, gdy zgodnie z powołanym przepisem, jak i utrwalonym w orzecznictwie poglądem koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny obciążać po połowie właścicieli nieruchomości sąsiadujących, co do których istnieje spór graniczny, a odstępstwo od tej zasady jest dopuszczalne jedynie w wyjątkowych sytuacjach;

2) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności:

a) art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny i niepełny, skutkujący poczynieniem w zupełności dowolnych i nie znajdujących w zebranym materiale dowodowym ustaleń i wniosków, a polegający na:

b) uznaniu, że jedynym zainteresowanym i posiadającym interes we wszczęciu oraz prowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego był Skarżący, a dotychczasowy przebieg granicy nie był sporny, w sytuacji gdy konieczność wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego wynika wprost z treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku Wydziału II Cywilnego z dnia [...] marca 2021 r. w sprawie oznaczonej sygn. akt [...], gdzie Sąd stwierdza zarówno sporny przebieg granicy, jak i nowe okoliczności uzasadniające wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, w związku z czym przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego było konsekwencją działania organów, a ponadto biorąc pod uwagę stwierdzenia w wyroku występowania sporu co do przebiegu granicy nie ulega wątpliwości, że obie strony (właściciele sąsiadujących działek) miały interes w przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego, a tym samym odmienna ocena nie została w żaden sposób wyjaśniona w sposób należyty, a ponadto w sposób mający budować zaufanie do wnioskodawcy, który wobec treści wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku Wydziału II Cywilnego z dnia 7 grudnia 2022 r. wystąpił z wnioskiem o rozgraniczenie, zaś organ przyjął odmienną ocenę stanu faktycznego jako własną, nie czyniąc ku temu żadnego merytorycznego uzasadnienia,

c) przyjęciu, że decyzja Burmistrza z 21 grudnia 2011 r. zatwierdzająca przebieg granicy między nieruchomościami Skarżącego i S. D. w sposób kategoryczny wyklucza możliwość istnienia pomiędzy stronami sporu granicznego, a co za tym idzie uzasadnia obciążenie Skarżącego kosztami postępowania.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia organu I instancji.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej pod kątem legalności było postanowienie Kolegium utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

Na wstępie wskazania wymaga, że omawiane postępowanie o rozgraniczenie zostało umorzone decyzją Burmistrza z 30 sierpnia 2023 r. z uwagi na jego bezprzedmiotowość, jako że w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja Burmistrza z 21 grudnia 2011 r., ustalająca granicę między działką o nr [...] a działką nr [...]. Przypomnieć też trzeba, że wskutek odwołania Skarżącego Kolegium decyzją z 20 listopada 2023 r., nr 400.146/C-7/8/23, utrzymało w mocy ww. decyzję Burmistrza z 30 sierpnia 2023 r., a WSA w Białymstoku wyrokiem z 16 kwietnia 2024 r., II SA/Bk 38/24, oddalił skargę wniesioną przez Skarżącego na powyższe rozstrzygnięcie (wyrok nieprawomocny).

Przechodząc zaś do kwestii spornej, tzn. kosztów postępowania rozgraniczeniowego, wskazać należy, że przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie określają zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Zasady te reguluje art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 2023 poz. 1610, dalej: "k.c.") oraz przepisy art. 262 § 1 i 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."). Z art. 152 k.c. wynika, że właściciele gruntów sąsiadujących ponoszą po połowie koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych. Zgodnie zaś z art. 262 § 1 k.p.a., określającym zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ administracji, stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2).

Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.). Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie.

W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, na który wskazywał również organ oraz Skarżący, sąd stwierdził, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może - uwzględniając normę art. 152 k.c. - obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz Kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jaki i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 Kodeksu cywilnego z art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2023 poz. 1752 ze zm., dalej: "p.g.k."), które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. NSA wskazał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej.

Niemniej jednak w orzecznictwie NSA wskazuje się, że powyższe nie oznacza jednak, że z tezy uchwały I OPS 5/06 wynika, że w każdym przypadku organ, prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe, musi jego kosztami obciążyć wszystkie osoby biorące w nim udział. We wspomnianej wyżej uchwale NSA dopuścił bowiem jedynie możliwość obciążenia właścicieli sąsiadujących nieruchomości takimi kosztami, nie stwierdzając jednak kategorycznie, że tego rodzaju rozstrzygnięcie musi zawsze zapaść w takim postępowaniu (wyrok NSA z 18 stycznia 2021 r., I OSK 1902/20 i cyt. tam wyrok NSA z 16 maja 2019 r. I OSK 1813/17). Przeciwne stanowisko ograniczałoby bowiem organowi swobodę stosowania w postępowaniu rozgraniczeniowym przepisu art. 262 § 1 k.p.a., a więc swobodę w ocenie, które z wygenerowanych w toku postępowania kosztów strona powinna ponieść w związku z tym, że albo wynikły one z jej winy albo zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 1 sierpnia 2019 r., II SA/Go 301/19). Orzeczenie o kosztach postępowania następuje zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. Postanowienie dotyczące kosztów postępowania powinno zatem uwzględniać rozstrzygnięcie organu co do meritum sprawy. Stąd też, jak słusznie wskazało Kolegium, podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi brać pod uwagę, czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich czy wszystkie, a w tym ostatnim przypadku - w jakim stosunku.

Sąd podziela również pogląd WSA w Krakowie, który w wyroku z 5 lutego 2024 r., III SA/Kr 1458/23, podkreślił konieczność oceny ad casum, wskazując na takie okoliczności jak to, czy istniał spór co do przebiegu linii granicznej, czy też chodziło jedynie o wznowienie znaków granicznych, jakie czynności podejmowała strona i pozostali uczestnicy w toku postępowania rozgraniczeniowego i czym było to podyktowane. Tym samym rozkład kosztów powinien odzwierciedlać rzeczywisty zakres sporności lub niepewności. Podział kosztów powinien uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy, w tym stanowiska stron postępowania, wolę uniknięcia lub zakończenia sporu, zasadność wystąpienia z wnioskiem o rozgraniczenie co do całej granicy. WSA podkreślił, że takie podejście realizuje zasady sprawiedliwego rozdziału obowiązków między strony postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu Kolegium, aprobując powyższą wykładnię, postąpił prawidłowo i w efekcie zasadnie utrzymał w mocy postanowienie obciążające kosztami postępowania rozgraniczeniowego w kwocie 6.900 zł wyłącznie Skarżącego (właściciela działki nr [...]).

Jak wynika z akt sprawy, postępowanie rozgraniczeniowe obejmowało rozgraniczenie pomiędzy działką nr [...] o powierzchni 0,1953 ha, stanowiącą własność Skarżącego oraz działką nr [...] o powierzchni 0,3404 ha, stanowiąca własność S. D.. Postępowanie to zostało wszczęte na wniosek Skarżącego, który oparł go na nowych okolicznościach, tj. przeprowadzeniu przez Starostwo Powiatowe w Mońkach w 2016 r. modernizacji gruntów i budynków. Sąd z urzędu ze sprawy o sygn. II SA/Bk 37/24 zna stanowisko organu, który wyjaśnił, że w 2021 r. w ramach poprawki prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków "z nieznanych przyczyn, do ewidencji gruntów i budynków, wprowadzono dane z rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości według stanu ostatniego spokojnego posiadania rozdzielając istniejący budynek mieszkalny". Niemniej jednak, pomimo błędnych danych ewidencyjnych, w obrocie prawnym wciąż istnieje ostateczna decyzja Burmistrza z 21 grudnia 2011 r., ustalająca granicę między działką o nr [...] a działką nr [...] we wsi C., a modernizacja ewidencji gruntów tego stanu prawnego zmienić nie mogła (vide wydany w równoległej sprawie wyrok WSA w Białymstoku z 16 kwietnia 2024 r., I SA/Bk 37/24 i cyt. tam wyrok NSA z 12 kwietnia 2022 r., I OSK 1328/21).

Sąd zgadza się z organem, że w sprawie niniejszej nie ma uzasadnionych racji za obciążaniem kosztami postępowania rozgraniczeniowego S. D.. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że inicjując postępowanie rozgraniczeniowe Skarżący usiłował w ten sposób podważyć (wskazując na modernizację ewidencji gruntów) ustalony już ostateczną decyzją przebieg granicy nieruchomości. Przebieg ten zgodnie ze stanem prawnym ustalił w postępowaniu administracyjnym upoważniony geodeta, w oparciu o który została wydana decyzja z 21 grudnia 2011 r. Co istotne, S. D. nigdy, również po wszczęciu postępowania w kwietniu 2023 r., nie poddawał w wątpliwość ustalonego w 2011 r. przebiegu granicy. Nie sposób nie wskazać na wyroki sądów powszechnych, wydane w sprawach toczących się pomiędzy sąsiadami, tj. wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku z [...] października 2019 r. ([...]), Sądu Okręgowego w Białymstoku z [...] października 2020 r. ([...]) oraz z 7 grudnia 2022 r. ([...]). W orzeczeniach tych sądy, rozstrzygając o przebiegu nieruchomości, konsekwentnie opierały się na decyzji rozgraniczeniowej z 21 grudnia 2011 r., co zresztą wynika z faktu, że sąd cywilny jest związany ostateczną decyzją administracyjną (zob. zwłaszcza fragmenty wyroków - k. 23, 39 i 53 akt administracyjnych). Skarżący wiedział też, że ma obowiązek wydać S. D. pomieszczenia budynku mieszkalnego, które znalazły się częściowo na działce o nr geod. [...], co przesądził Sąd Okręgowy w sprawie [...], oddalając apelację od wyroku w sprawie [...] (k. 27 akt admin.). Powyższe okoliczności są o tyle istotne, że Skarżący, będąc stroną ww. postępowań sądowych i znając treść wyroków sądów powszechnych był świadomy, że rzeczywiste władanie gruntami jest zbieżne z tytułem prawnym, że stan faktyczny wciąż pozostaje ten sam, a decyzja rozgraniczeniowa z 2011 r. ostatecznie przesądziła o przebiegu granicy pomiędzy działkami i nic się w tym zakresie nie zmieniło. Z kolei w wyroku [...] sąd wprost odwołał się do przytaczanego już wyroku NSA z 12 kwietnia 2022 r. w sprawie I OSK 1328/21, zgodnie z którym modernizacja ewidencji gruntów nie ma na celu ustalenia przebiegu granicy działek i nie służy do rozstrzygania spornych stanów na gruncie. Pomimo tych znanych Skarżącemu rozstrzygnięć w dniu 31 marca 2023 r. wniósł do Burmistrza o rozgraniczenie spornych nieruchomości.

W ocenie Sądu powyższe dowodzi, że wniosek o rozgraniczenie był nieuzasadniony (co też stwierdził organ umarzając postępowanie jako bezprzedmiotowe), gdyż granica nie była sporna w sposób rzeczywisty i obiektywny, a ewentualne wątpliwości w tym zakresie zostały już rozstrzygnięte w 2011 r. Nie budzi wątpliwości, że wyłączny interes do wszczęcia postępowania miał Skarżący, co nie stoi w konflikcie z faktem, że jego wynik leżał w interesie prawnym obu stron, gdyż wynika to z samej istoty postępowania administracyjnego. To ostatnie stwierdzenie nie daje jednak podstaw, aby S. D. jako strona postępowania niebędąca wnioskodawcą - został obciążony w równej mierze kosztami postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek Skarżącego, w którego subiektywnym i nieuzasadnionym mniemaniu przebieg granicy w całości lub w części był sporny lub niepewny (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 26 listopada 2019 r., II SA/Rz 910/19). S. D. nie uczynił bowiem nic, zarówno przed wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego, jak i w jego trakcie, co by uzasadniało takie rozstrzygnięcie. W orzecznictwie wskazuje się, co Sąd w pełni podziela, że nie można obciążać kosztami administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego właściciela nieruchomości sąsiedniej w sytuacji, gdy nie kwestionował on przebiegu granicy, której przebieg został potwierdzony, a postępowanie rozgraniczeniowe zostało zainicjowane przez inną stronę, celem podważenia wcześniej ustalonego przebiegu granic, znajdującego nadto potwierdzenie w znajdujących się w terenie punktach granicznych (co najmniej dwóch) (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 1 sierpnia 2019 r., II SA/Go 301/19; zob. także wyrok WSA w Białymstoku z 8 listopada 2016 r., II SA/Bk 575/16).

Skarżący zarzuca organom, że przyjęły jego wyłączny interes we wszczęciu oraz prowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego oraz że dotychczasowy przebieg granicy nie był sporny, w sytuacji gdy konieczność wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego wynika wprost z treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z [...] marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt [...]. W ocenie tut. Sądu lektura uzasadnienia tego orzeczenia nie prowadzi do wniosku, że sąd cywilny przesądził jednoznacznie, że istnieje rzeczywisty i obiektywny spór co do przebiegu granicy. Sąd wprawdzie wskazał, że "jeżeli w tym zakresie istnieje między stronami spór to powinien być rozstrzygnięty w drodze odpowiedniego postępowania", jednakże dalej wyjaśnił, że rozgraniczenie mogło nastąpić w ramach toczących się dotychczas postępowań o wydanie nieruchomości. Znamienne jest, że do tego jednakże nie doszło. Oznacza to, że sądy cywilne nie widziały możliwości i potrzeby ustalania przebiegu granic, lecz opierały się na wiążących ustaleniach poczynionych przez Burmistrza.

Rzecz jasna rację ma Skarżący, że decyzja z 21 grudnia 2011 r. zatwierdzająca przebieg granicy między jego działką a nieruchomością S. D. nie wyklucza kategorycznie możliwości zaistnienia pomiędzy stronami rzeczywistego sporu granicznego, niemniej jednak od czasu rozstrzygnięcia tej kwestii kilkanaście lat temu stan faktyczny na gruncie nie uległ zmianie (por. wyrok WSA w Lublinie z 9 grudnia 2021 r., III SA/Lu 531/21). Jak już wyjaśniono, za taką zmianę nie sposób uznać modernizacji ewidencji gruntów z 2016 r.

Reasumując, organy orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego prawidłowo uwzględniły wszystkie okoliczności sprawy, zindywidualizowały ocenę przez pryzmat przedstawionych kryteriów, wyważyły interesy stron i uczyniły zadość zasadzie rozkładania ciężaru kosztów postępowania. Sąd nie dopatrzył się podnoszonych w skardze naruszeń art. 152 k.c. oraz art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, a motywy uzasadniające jego treść zostały przedstawione w uzasadnieniu wydanych postanowień w sposób odpowiedni. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z porządku prawnego.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.