Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 461/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 217 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 października 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 652/16 w sprawie ze skargi E. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz E. J. kwotę 1763, 80 (słownie: tysiąc siedemset sześćdziesiąt trzy złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 10 października 2016 r. oddalił skargę E. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Wójt Gminy K., po rozpatrzeniu wniosku E. J. z dnia [...] marca 2016 r. o potwierdzenie jej oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego w miejscowości P., gm. K., stanowiącego część działki nr [...], o powierzchni 23 ha, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] odmówił wydania E. J. poświadczenia oświadczenia o żądanej treści.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 218 § 2 K.p.a. w zw. z art. 6 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, przed wydaniem zaświadczenia potwierdzającego fakty albo stan prawny, organ administracji publicznej, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Z uwagi na powyższe, strona została wezwana w dniu [...] marca 2016 r. do przedstawienia, w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, potwierdzenia prowadzenia ww. gospodarstwa rolnego, w tym m.in. dokumentów obrazujących zasięg gospodarstwa rolnego w skład, którego wchodzi działka o nr ewidencyjnym [...] obręb P. (obecnie po podziale geodezyjnym nr [...], obręb P.) oraz załącznika graficznego (map geodezyjnych), obrazującego granice działek sąsiadujących ze sobą a wchodzących w skład jej gospodarstwa rolnego, a nadto przedstawienia dowodu zamieszkania na terenie jednej z nieruchomości wchodzących w skład przedmiotowego gospodarstwa rolnego z okresu ostatnich 5 lat poprzedzających złożenie wniosku, jak również dowodów potwierdzających kwalifikacje rolnicze.

W zakreślonym terminie strona nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających jej osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego. Składała co prawda wielokrotnie oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego jednak nie złożyła żadnego dowodu potwierdzającego powyższy fakt.

W tej sytuacji organ zwrócił się o informacje w powyższym zakresie do Wójta Gminy D.. W odpowiedzi uzyskał informację, że strona uzyskała potwierdzone oświadczenie o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego na terenie gminy D. na podstawie aktów notarialnych dotyczących prawa własności gruntów położonych na terenie gminy D., decyzji podatkowych, zaświadczenia o zameldowaniu oraz decyzji o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Wójt Gminy D. poinformował również, że strona nie przedstawiła tamtemu organowi żadnych dokumentów potwierdzających jej wykształcenie rolnicze, staż pracy w rolnictwie czy innych dokumentów potwierdzających jej osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego w gminie D.

Z kolei na podstawie informacji uzyskanych ze Starostwa P. ustalono, że grunty należące do strony nie stanowią jednego gospodarstwa rolnego, tzn. nie graniczą ze sobą bezpośrednio i nie tworzą całości gospodarczej, gdyż są położne w różnych miejscach, zaś działka położona w gminie K., obręb P. o numerze [...], nie przylega do granicy gminy D., a leży na pograniczu gminy G. i granicy państwa.

Biorąc pod uwagę okoliczności jakie zaistniały w sprawie, w tym w szczególności brak zameldowania na terenie gminy K., zameldowanie na pobyt stały w gminie D., brak dokumentów potwierdzających wykształcenie rolnicze bądź staż pracy w rolnictwie, brak opłacania składek do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jak również bierność strony w zakresie potwierdzenia jakichkolwiek faktów czy dokumentów i brak zaangażowania strony w postępowanie – organ uznał, że wnioskodawczyni nie prowadzi gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Zgodnie z tym przepisem, za gospodarstwo rodzinne, uważa się gospodarstwo rolne prowadzone przez rolnika indywidualnego (który posiada wykształcenie rolnicze bądź staż pracy w rolnictwie) oraz w którym łączna powierzchnia użytków rolnych jest nie większa niż 300 ha.

Organ uznał, że wnioskodawczyni jest płatnikiem podatku rolnego w gminie K. w odniesieniu do dzierżawionych gruntów rolnych, ale płacenie tego podatku nie świadczy jednoznacznie o prowadzeniu gospodarstwa rolnego.

Zdaniem organu, strona nie potrzebuje od Wójta Gminy K. (brak interesu prawnego) potwierdzenia takiego oświadczenia, gdyż posiada takowe od Wójta Gminy D. (w której mieszka), a dodatkowo uzyskała od Wójta Gminy K. zaświadczenie o posiadaniu użytków rolnych w gminie K. i to wystarczy stronie do wykazania, np. w Agencji Nieruchomości Rolnych w S., że jest rolnikiem i prowadzi osobiście gospodarstwo w gminie sąsiedniej, co pozwoli stronie na wzięcie udziału w przetargu na zbycie nieruchomości rolnych od tej Agencji.

Organ wskazał, że odmowa wydania zaświadczenia następuje m.in. w sytuacji gdy organ nie dysponuje danymi niezbędnymi do wydania zaświadczenia z uwagi na brak ich potwierdzenia w posiadanych dokumentach. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu, taki właśnie stan faktyczny ma miejsce. Organ nie posiada bowiem dokumentów potwierdzających to, że E. J. posiada odpowiednie kwalifikacje określone w art. 6 ust. 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, pozwalające przyjąć, że jest ona rolnikiem indywidualnym w rozumieniu ww. ustawy jak i nie posiada dowodów na okoliczność osobistego prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego.

Na powyższe postanowienie E. J. złożyła zażalenie, w którym zarzuciła rażące naruszenie ustawy zasadniczej RP, sprzeczność istoty prowadzonego postępowania z cechą konkretności złożonego żądania, "wadę powodującą nieważność z mocy prawa", oparcie postanowienia na fałszywych ustaleniach służących za podstawę jego wydania, rażące naruszenie przepisów postępowania, wadliwą interpretację i błędne zastosowanie przepisów prawa, wydanie rozstrzygnięcia bez podstawy prawnej.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, orzeczenie, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa lub o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, orzeczenie, że postanowienie wydano z rażącym naruszeniem prawa, a także orzeczenie, że postanowienie jest niewykonalne ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, orzeczenie, że wydano je z rażącym naruszeniem prawa i orzeczenie, że postanowienie jest niewykonalne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 219 K.p.a, utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

Organ wyjaśnił, że stosownie do przepisu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, dowodem potwierdzającym osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego jest oświadczenie prowadzącego to gospodarstwo, poświadczone przez wójta. Po przytoczeniu treści art. 6 ww. ustawy wskazał, że ustawodawca przewidział sytuację, w której gospodarstwo rolne, jako całość, położone będzie na terenie kilku gmin. Rolnik może więc zamieszkiwać na terenie jednej z kilku gmin, na obszarze których położone jest gospodarstwo. Nie może też stanowić podstawy odmowy wydania poświadczenia oświadczenia o żądanej treści fakt, że działki są rozproszone geograficznie, zaś działka znajdująca się na terenie gminy K. nie przylega do działek znajdujących się na terenie gminy D. W rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego istotne jest bowiem funkcjonalne powiązanie wszystkich składników wchodzących w skład gospodarstwa, które tworzą pewną zorganizowaną, gospodarczą całość. Możliwe i obecnie powszechne jest więc, funkcjonowanie gospodarstwa rolnego w sytuacji kiedy grunty znajdują się na terenie kilku gmin i nie przylegają do siebie.

Istotna w sprawie jest natomiast, zdaniem organu II instancji, konieczność ustalenia przez organ przesłanki posiadania przez E. J. odpowiednich kwalifikacji, pozwalających stwierdzić, że jest ona rolnikiem indywidualnym w rozumieniu ustawy, jak i faktu osobistego prowadzenia przez wnioskodawczynię gospodarstwa rolnego.

W celu ustalenia powyższych okoliczności organ I instancji wezwał stronę do przedstawienia m.in. dowodów na okoliczność ustalenia, czy posiada ona odpowiednie kwalifikacje określone w art. 6 ust. 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, pozwalające przyjąć, że jest rolnikiem indywidualnym w rozumieniu ustawy jak i dowodów na okoliczność osobistego prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na powyższe wnioskodawczyni nie złożyła żądanych dowodów ani wyjaśnień. W piśmie z [...] marca 2016 r. podniosła, że dowody na potwierdzenie okoliczności wskazywanych przez organ znajdują się w jego posiadaniu.

Zdaniem Kolegium, z powyższych przyczyn, wobec braku wystarczających danych umożliwiających poświadczenie oświadczenia E. J. o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego na terenie Gminy K., należało odmówić poświadczenia oświadczenia o wymienionej wyżej treści.

E. J. zaskarżyła ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o stwierdzenia jego nieważności i orzeczenie, że wydano je z rażącym naruszeniem prawa lub o uchylenie postanowienia i orzeczenie, że wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, a także, że wydano je bez podstawy prawnej. Oprócz zarzutów podnoszonych w zażaleniu na postanowienie organu I instancji strona dodatkowo podniosła także zarzut wydania postanowienia w oparciu o dokumenty, na których dopuszczono się przestępstwa fałszerstwa w celu wydania niekorzystnego rozstrzygnięcia, a także celowego i świadomego zatajania prawdy i ukrywania dokumentów kluczowych dla postępowania i jego rozstrzygnięcia oraz wydania rozstrzygnięcia na podstawie z premedytacją zmanipulowanych przepisów prawa i błędnego ich zastosowania, jak również "zbeszczeszczenia zaufania do dokumentu urzędowego i organu władzy państwowej – przestępstwo przeciwko dokumentom", a nadto zarzut wydania rozstrzygnięcia przez skład orzekający podlegający wyłączeniu oraz przekroczenia uprawnień i "braku wymogu legalności".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że zarzuty skargi są nieuzasadnione.

W piśmie nadesłanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w dniu 15 lipca 2016 r., zatytułowanym "Skarga na postanowienie SKO w S. z dnia [...] kwietnia 2015 r. o znaku [...]", skarżąca wskazała te same zarzuty, które znalazły się w skardze złożonej w dniu [...] maja 2016 r. jednocześnie uzupełniła uzasadnienie wspomnianej skargi.

Strona podniosła m.in., że "Wójt Gminy K. wspólnie z SKO w S. dokonali zamachu na wiarygodności dokumentów i ich pewność obrotu oraz cechę jaka jest im przypisywana, zaufanie do dokumentu wystawionego przez funkcjonariusza publicznego i urząd publiczny, państwowy". W jej ocenie "Wójt K. nie dość, że postrzega otoczenie i fakty w innej rzeczywistości i wymiarze – dokonując fałszerstw, to ustanawia własne prawa dla tego postępowania". Dowodem na powyższe, zdaniem skarżącej, jest zawarte w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2016 r. stwierdzenie dotyczące braku potrzeby uzyskania przez skarżącą potwierdzenia przedmiotowego oświadczenia z uwagi na to, że takowe posiada od Wójta Gminy D. Ponieważ postępowanie dotyczy nieruchomości położonej na terenie gminy K. zatem, w ocenie skarżącej, doszło w tym wypadku do naruszenia przepisów o właściwości miejscowej. Skarżąca zaznaczyła, że zwracając się o informacje w jej sprawie do Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa, organ działał bez podstawy prawnej. Nie kwestionując, że organ może zwrócić się do wnioskodawczyni o przedstawienie dowodów, z których wynika, że jej decyzje dotyczące gospodarstwa rolnego związane są z jego działalnością stosownie do normy prawnej art. 6 ust. 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, strona wskazała, że Wójt Gminy K. nigdy nie wystosował do niej takiego żądania. Z uwagi na treść tego przepisu dowodem w sprawie będzie wszystko to co świadczy o tym, że podejmuje ona wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie. Natomiast nie są potwierdzeniem osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego dowody, żądane w wezwaniu Wójta K. z dnia [...] marca 2016 r. ani te wymienione w zaskarżonym postanowieniu, w tym m.in. kwalifikacje rolnicze, uznanie za rolnika indywidualnego, obowiązek 5-letniego zamieszkania.

W kolejnym piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. (zatytułowanym "Skarga II uzupełnienie") skarżąca zawarła dodatkowo zarzut zastosowania przez organ niewłaściwego przepisu prawa materialnego. Zdaniem strony, organy I i II instancji zataiły w niniejszej sprawie "istnienie art. 7 nowelizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego", zgodnie z którym osoby fizyczne, które w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej ([...] marca 2011 r.) są rolnikami indywidualnymi w rozumieniu art. 6 ustawy wymienionej w art. 3, w brzmieniu dotychczasowym i nie spełniają warunków, o których mowa w art. 6 ustawy wymienionej w art. 3, w brzmieniu nadanym ustawą (zmieniającą), przez okres 5 lat od dnia wejścia w życie ustawy, uznaje się za osoby spełniające te warunki.

Skarżąca wskazała, że ustawodawca nowelizując ustawę o kształtowaniu ustroju rolnego w cytowanym art. 7 ustawy zmieniającej zdecydował, że w obiegu prawnym będą obowiązywały dwie wersje art. 6 ust. 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego – jedna w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawy z dnia 3 grudnia 2011 r. a druga w brzmieniu po tej nowelizacji. O kształcie postępowania jak i o dowodach potwierdzających osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego przesądza zatem zastosowanie w postępowaniu o wydanie zaświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego jednego z unormowań zawartych w art. 6 ust. 2 sprzed bądź po nowelizacji ustawy.

Strona zaznaczyła, że to treść wniosku o wydanie zaświadczenia decyduje o normie prawnej, na podstawie której organ ma procedować w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swym postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2016 r. zaaprobowało w pełni wybór Wójta Gminy K., że ten rozpatrzył wniosek z dnia [...] marca 2016 r. na podstawie innej (niewłaściwej) normy prawnej – przepisu prawa materialnego niż powinien być zastosowany.

Po przytoczeniu definicji gospodarstwa rolnego oraz pojęcia osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego skarżąca podniosła, że o prowadzeniu takiego gospodarstwa można mówić gdy dana osoba podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności w gospodarstwie rolnym. Dowodem na takie prowadzenie gospodarstwa mogą być chociażby decyzje podatkowe i decyzje o przyznaniu zwrotu podatku akcyzowego.

Skarżąca podniosła ponadto, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z niedopuszczalną sytuacją procesową bowiem w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydającego postanowienie znajdują się te same osoby, które orzekają we wszystkich postępowaniach (wymiennych w piśmie skarżącej k. 43 v akt).

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że słusznie przyjęły organy obu instancji, że wydanie poświadczenia, o które wnosiła skarżąca nie jest możliwe skoro organy nie dysponują danymi niezbędnymi do jego wydania z uwagi na brak ich potwierdzenia w posiadanych dokumentach.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 218 § 2 K.p.a., organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.

Na konieczność przeprowadzenia takiego postępowania zwracano zresztą organowi uwagę w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wydanych w sprawach ze skargi E. J. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. uchylające postanowienia Wójta Gminy K. o odmowie wydania poświadczenia oświadczenia o żądanej treści. W uzasadnieniu wyroku tego Sądu z dnia 3 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1224/15 wskazano m.in., że analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia dokonana w kontekście zebranego w sprawie materiału dowodowego jak i powołanych wyżej przepisów ustawy prowadzi do wniosku, że słuszne jest stanowisko organu II instancji, iż w sprawie nie zostały wyjaśnione zasadnicze okoliczności, mające wpływ dla ustalenia stanu faktycznego i prawnego wymagającego potwierdzenia zaświadczeniem. Sąd ten uznał, że niewątpliwie wydanie żądanego poświadczenia przez organ I instancji może nastąpić tylko w oparciu o posiadane przez niego dokumenty, rejestry, ewidencje lub inne zbiory danych, a więc i w tym o dokumenty przedstawione przez samą stronę zainteresowaną takim poświadczeniem. Tymczasem z akt sprawy wynika, że organ pomimo, że nie dysponował własnymi urzędowymi zbiorami danych przydatnymi w niniejszej sprawie i nie uzyskał takich danych od innego organu, zaniechał wezwania w formie pisemnej samej zainteresowanej, w ramach postępowania wyjaśniającego, do przedłożenia dowodów potwierdzających osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego jak i posiadanie przez stronę kwalifikacji rolniczych. Brak takiego wezwania oznacza, że w sytuacji bezpodstawności zarzutu bierności kierowanego przez organ I instancji pod adresem strony, postępowanie wójta dotknięte było uchybieniami, które nie mogły być sanowane przez Kolegium.

Mając na uwadze okoliczność, że skarżąca w niniejszym postępowaniu także domagała się poświadczenia oświadczenia o żądanej treści, organ przeprowadził stosowne postępowanie, w ramach którego zwrócił się do skarżącej o nadesłanie dowodów potwierdzających m.in. jej kwalifikacje rolnicze oraz osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Skarżąca takich dowodów nie nadesłała jednak, wskazując w piśmie z dnia [...] marca 2016 r., że znajdują się one w posiadaniu organu i deklarując "daleko idącą współpracę z organem prowadzącym postępowanie w dowodzeniu faktu zgodnego ze złożonym wnioskiem i obowiązującymi przepisami". Strona ani w postępowaniu przed organem I instancji ani organem II instancji nie określiła jednak jakie dowody ma na myśli, ani nie nadesłała żadnej dodatkowej dokumentacji. Dopiero w treści kolejnego uzupełnienia (z dnia [...] sierpnia 2016 r.) skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecnie wniesionej w niniejszej sprawie, skarżąca wskazała, że takimi dowodami mogą być, w jej ocenie: niniejsze postępowanie, świadczące o tym, że osobiście podejmuje ona decyzje i sama siebie reprezentuje w sprawie dotyczącej jej gospodarstwa, jak również akta postępowań w sprawie podatku rolnego, akta postępowań w sprawie o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, a nadto dokumenty obrazujące zasięg gospodarstwa takie jak mapy, wyrysy, wykazy zmian ewidencyjnych, dokumenty z postępowań wszczynanych z jej wniosku o udzielenie jej ulgi w podatku od nieruchomości, rejestry i dokumenty wynikające z zadań własnych i zleconych dotyczące prowadzenia gospodarstwa rolnego w celach statystycznych, dokumenty dotyczące płacenia za rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne znajdujące się na jego terenie składki członkowskiej do Zachodniopomorskiej Izby Rolnej, dokumenty wynikające z wszczynanych postępowań dotyczących występowania strat w uprawach w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych na terenie, w którym prowadzone jest gospodarstwo, dokumenty i rejestry w sprawie stosowania środków ochrony roślin i nawożenia.

Nie ulega wątpliwości, że organ nie miał możliwości ustosunkowania się do takich twierdzeń skarżące skoro zawarła je ona dopiero w uzupełnieniu skargi do Sądu.

Zdaniem skarżącej, dowody te dostatecznie dowodzą, że prowadzi ona gospodarstwo rolne, zaś organ winien nimi dysponować i dokonać ich analizy bez potrzeby uzyskiwania dodatkowych dokumentów od skarżącej. Z takim stanowiskiem skarżącej nie sposób się jednak zgodzić. Uwadze strony uszło bowiem, że jej oświadczenie dotyczy nie tylko prowadzenia gospodarstwa według stanu na dzień złożenia oświadczenia ale także (zgodnie z treścią druku) według stanu na dzień [...] grudnia 2011 r. W tej sytuacji wskazywane przez skarżącą dokumenty z lat 2012 – 2015 nie mogą być uznane za wystarczające. Skoro organ nie posiada już obecnie wszystkich niezbędnych dokumentów zatem słusznie zwrócił się o ich nadesłanie przez skarżącą.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że wobec opisanej wyżej treści druku jak również brzmienia oświadczenia skarżącej nie ulega wątpliwości, że organ celem wydania poświadczenia oświadczenia złożonego przez stronę winien mieć na względzie treść art. 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. nr 233, poz. 1382) oraz art. 6 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2012 r., poz. 803) w brzmieniu sprzed zmiany tej ustawy dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r.

Zgodnie bowiem z treścią art. 7 cytowanej wyżej ustawy zmieniającej, osoby fizyczne, które w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy są rolnikami indywidualnymi w rozumieniu art. 6 ustawy wymienionej w art. 3, w brzmieniu dotychczasowym, i nie spełniają warunków, o których mowa w art. 6 ustawy, wymienionej w art. 3, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przez okres 5 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, uznaje się za osoby spełniające te warunki.

Z kolei w myśl art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r.), za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną, będącą właścicielem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni użytków rolnych nieprzekraczającej 300 ha, prowadzącą osobiście gospodarstwo rolne, posiadającą kwalifikacje rolnicze, zamieszkałą w gminie, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa (art. 6 ust. 1 ustawy). Uważa się, że osoba fizyczna osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie (art. 6 ust. 2 ustawy). Uważa się, że osoba fizyczna posiada kwalifikacje rolnicze, jeżeli:

1) uzyskała wykształcenie rolnicze co najmniej zasadnicze lub wykształcenie średnie lub wyższe, lub

2) osobiście prowadziła gospodarstwo rolne lub pracowała w gospodarstwie rolnym przez okres co najmniej 5 lat (art. 6 ust. 3 ustawy).

Należy zatem zgodzić się ze skarżącą, że w niniejszej sprawie organy błędnie oparły się na brzmieniu art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego po zmianie dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r. zamiast sprzed tej zmiany.

Powyższe, zdaniem Sądu nie miało jednak wpływu na wynik sprawy bowiem art. 7 ustawy zmieniającej ma zastosowanie do osób będących rolnikami indywidualnymi, przy czym zarówno przed wspomnianą wyżej zmianą jak i po niej do uznania osoby za rolnika indywidualnego niezbędne jest wykazanie m.in., że prowadzi ona osobiście gospodarstwo rolne i posiada kwalifikacje rolnicze. Co prawda przepis art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego po zmianie dokonanej ustawą z dnia 16 września 2011 r. wprowadza dodatkowe wymogi, których nie zawierał przed zmianą, jednakże wystosowane przez organ do skarżącej wezwanie do nadesłania stosownych dokumentów (z dnia [...] marca 2016 r.) oprócz informacji zbędnych w tej mierze obejmuje także te informacje, które są wystarczające do poświadczenia oświadczenia złożonego przez nią w dniu [...] marca 2016 r. Gdyby zatem skarżąca przedstawiła dokumenty o jakich mowa w punkcie 3 tego wezwania, niewątpliwie organ miałby możliwość ustalenia powyższych okoliczności (w punkcie tym wymieniono m.in. dowody potwierdzające wykształcenie rolnicze zasadnicze, jak również wykształcenie podstawowe i 5-letni staż pracy – przez który rozumieć należy m.in. prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym o obszarze nie mniejszym niż 1 ha stanowiącym jej własność, przedmiot użytkowania wieczystego, przedmiot samoistnego posiadania lub dzierżawy).

Skarżąca miała zatem możliwość przedstawienia dowodów potwierdzających, że zarówno w dacie złożenia oświadczenia jak i na dzień 3 grudnia 2011 r. posiadała wykształcenie wymienione w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (w brzmieniu sprzed zmiany) ewentualnie, że osobiście prowadziła gospodarstwo rolne lub pracowała w gospodarstwie rolnym przez okres co najmniej 5 lat (w rozumieniu art. 6 ust. 3 pkt 2 cytowanej ustawy). Strona z możliwości tej jednak nie skorzystała. Nie sposób przy tym zgodzić się ze skarżącą, że organ obowiązany był dokonać ustaleń wyłącznie odnośnie tego czy prowadziła ona osobiście gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Nie ulega bowiem najmniejszej wątpliwości, ze art. 7 ustawy zmieniającej, który wprowadza możliwość uznania za osoby spełniające warunki, o których mowa w art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego w brzmieniu zmienionym ustawą z dnia 16 września 2011 r. osób, które faktycznie tych warunków nie spełniają dotyczy tylko tych osób fizycznych, które w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej były rolnikami indywidualnymi w rozumieniu art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (przed zmianą). Przepis ten nie odsyła zatem wyłącznie do art. 6 ust. 2 wymienionej ustawy – jak wskazuje skarżąca - lecz do całego art. 6 tej ustawy, a zatem także ust. 3 tego przepisu. Fakt, że zawarte na druku objaśnienie wymienia tylko art. 6 ust. 2 tej ustawy nie może niewątpliwie stanowić podstawy do przyznania stronie uprawnień, które faktycznie z przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nie wynikają.

Skoro zatem organ nie posiada wszystkich dokumentów pozwalających na potwierdzenie oświadczenia skarżącej według staniu zarówno na dzień złożenia tego oświadczenia jak i na dzień 3 grudnia 2011 r., zaś skarżąca takich dokumentów nie nadesłała, zatem nie sposób nie zgodzić się z organem, że brak jest dowodów umożliwiających wydanie poświadczenia złożonego przez nią w dniu [...] marca 2016 r. oświadczenia.

Sad podkreślił, że słusznie przyjęło Kolegium, iż gospodarstwo rolne jako całość może być położone na terenie kilku gmin. Rolnik może więc zamieszkiwać na terenie jednej z kilku gmin, na obszarze których położone są grunty stanowiące gospodarstwo. Nie może też stanowić podstawy odmowy poświadczenia oświadczenia o żądanej treści fakt, że działki są rozproszone geograficznie, zaś działka znajdująca się na terenie gminy K. nie przylega do działek znajdujących się na terenie gminy D

Sąd wskazał, że skarżąca posiada interes prawny w ubieganiu się o poświadczenie oświadczenia żądanej treści, wynikający z art. 7 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Co prawda organ I instancji brak takiego interesu zasugerował wskazując, że strona nie potrzebuje przedmiotowego poświadczenia bowiem posiada już takowe od Wójta Gminy D., a dodatkowo uzyskała także od Wójta Gminy K. zaświadczenie o posiadaniu użytków rolnych w gminie K., jednak należy podkreślić, że Wójt Gminy K. jako podstawę odmowy wydania przedmiotowego poświadczenia ostatecznie wymienił jedynie brak wystarczających danych umożliwiających poświadczenie oświadczenia strony o żądanej treści w oparciu o prowadzone przez organ gminy ewidencje i rejestry, informacje z innych urzędów. Podobne stanowisko zajął organ odwoławczy, nie poddając w wątpliwość interesu strony w ubieganiu się wspomnianego poświadczenia. W tej sytuacji, odnosząc się do argumentacji skarżącej dotyczącej wadliwości postępowania organu I instancji związanej z pozyskiwaniem od Agencji Nieruchomości Rolnych informacji w zakresie niezbędności przedmiotowego poświadczenia przy nabywaniu nieruchomości od tej Agencji, należy stwierdzić, że informacje te nie miały wpływu na wynik sprawy (brak interesu w uzyskaniu poświadczenia miał być związany z brakiem potrzeby jego uzyskania przy nabywaniu nieruchomości od Agencji).

Za niezrozumiały uznał Sąd pierwszej instancji podnoszony przez skarżącą zarzut naruszenia przez organ przepisów o właściwości miejscowej. Sąd podkreślił, że organ nie uznał się za niewłaściwy miejscowo, jak również nie podjął żadnej czynności zastrzeżonej zgodnie z właściwością dla innego organu.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej dotyczącej prowadzenia przez Wójta Gminy K. postępowania o wymierzenie podatku rolnego jako dowodu na potwierdzenie prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego, Sąd stwierdził, że w tym postępowaniu – jak wskazała sama strona - ustaleniu podlega czy dana nieruchomość stanowi gospodarstwo rolne nie zaś, czy strona to gospodarstwo osobiście prowadzi, ani jak długo je prowadzi. Natomiast jeśli chodzi o pozostałe dowody (mające potwierdzać prowadzenie przez stronę gospodarstwa rolnego) wymienione przez skarżącą w uzupełnieniu jej skargi raz jeszcze należy podkreślić, że oświadczenie z dnia [...] marca 2013 r. dotyczy nie tylko stanu na dzień złożenia tego oświadczenia ale także na dzień 3 grudnia 2011 r. wobec czego dokumenty z lat 2012 – 2015 nie byłyby w tej mierze wystarczające. Skoro organ nie dysponuje obecnie wszystkimi niezbędnymi dokumentami zatem nie można przyjąć, że posiadał dane niezbędne do wydania spornego poświadczenia.

Nietrafnym okazał się także zarzut dotyczący wydania przez Kolegium postanowienia przez osoby, które podlegają wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 K.p.a.

Zdaniem skarżącej wielokrotne wydawanie decyzji w postępowaniach odwoławczych, w tej samej sprawie przez ten sam skład osobowy Kolegium stanowi naruszenie zasady obiektywnego rozstrzygania sprawy i daje podstawę do wznowienia postępowania.

Zgodnie z treścią art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Z kolei w myśl art. 27 § 1 K.p.a., członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1. O wyłączeniu tego członka w przypadkach określonych w art. 24 § 3 postanawia przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia na wniosek strony, członka organu kolegialnego albo z urzędu.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. W związku z żądaniem skarżącej poświadczenia oświadczenia z dnia[...] marca 2016 r. nie toczyło się wcześniej postępowanie odwoławcze ani zażaleniowe, wydano tylko dwa postanowienia, tj. postanowienie Wójta Gminy K. z dnia [...] kwietnia 2016 r. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]kwietnia 2016 r., przy czym żaden członek Kolegium nie brał udziału w wydaniu zaskarżonego postanowienia.

E. J. reprezentowana przez radcę prawnego J. K. wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. art 151 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., w zw. z art. 217 § 1, 2 i 3 K.p.a. i art. 218 § 1 i 2 K.p.a., polegające na nieprawidłowym sprawowaniu kontroli legalności działalności organu administracji i oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nie uchylenie decyzji organu II instancji oraz przyjęciu, że organ I i II instancji nie naruszył zasad określonych w art. 217 § 1, 2 i 3 K.p.a. i art. 218 § 1 i 2 K.p.a. nie wydając żądanego zaświadczenia,

2) art. 151 P.p.s.a w zw. z art. art. 218 § 1 i 2 K.p.a. i w zw. z art. 7 K.p.a., 8 K.p.a , 9 K.p.a., poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ administracyjny w toku postępowania wskazywanych wyżej przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy , z powodu niewłaściwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i w konsekwencji niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego w niniejszej sprawie oraz pominięcie licznych i wskazywanych także przez skarżącą źródeł informacji , pozostających w dyspozycji organu , a pozwalających na ustalenie okoliczności istotnych dla wydania żądanego zaświadczenia.

II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2011 r., nr 233, poz. 1382), art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2012 r., poz. 803) w brzmieniu sprzed zmiany ustawy dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r., poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji uznanie, iż skarżąca nie spełnia przesłanek dla uzyskania poświadczenia przez organ jej oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie i zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych i uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa lub zestawienia złożonego na rozprawie. Ewentualnie o zmianę zmianę zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i uwzględnienie skargi w całości oraz zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania za wszystkie instancje wraz z kosztami zastępstwa procesowego i uiszczoną opłatą skarbową od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że organ I instancji po złożeniu przez skarżącą wniosku w dniu [...] marca 2016 r. w całym okresie wskazywanego terminu z art. 217 § 3 K.p.a. nie podjął żadnych czynności faktycznych i formalno-prawnych dla realizacji żądania strony Organ ten jedynie pismem z dnia [...] marca 2016 r. wystąpił do skarżącej z żądaniem informacji, danych i dokumentów mających jakoby stanowić konsekwencję wniosku z dnia [...] marca 2016 r., w sytuacji, gdy całość istoty tych żądań oparta została na błędnie przytoczonej podstawie prawnej w jakiej wniosek należało rozpatrywać, tj. na podstawie art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (w wersji po zmianach z Dz.U. z 2012 r., nr 803). Odrębnym zagadnieniem nieprawidłowości prawnych jakie wystąpiły w tym przypadku, pozostaje rażące naruszenie przez organ I instancji trybu prowadzonego postępowania przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej tj. art. 218 § 2 K.p.a. w zw. z art. 217 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 218 § 1 K.p.a., poprzez całkowite pominięcie wskazywanych obowiązków w zakresie ustaleń co do posiadanych ewidencji, rejestrów, dokumentów mogących zawierać żądane dane odnoszące się do osoby i istoty żądania wnioskodawcy. Nadto w następstwie żądań z pisma z dnia [...] marca 2016 r. organ I instancji wszczął i prowadził w istocie "normalne" postępowanie administracyjne w oparciu o m.in. uregulowania z art. 75-86 K.p.a., a nie postępowanie uproszczone i odformalizowane.

Skarżąca jednoznacznie wyartykułowała tak błędność sposobu prowadzonego postępowania przez organ I instancji , jak i wynikającą z powyższego także błędność zakresu przedstawionych w stosunku do niej żądań. Skarżąca jednocześnie w końcowej części swojej odpowiedzi jednoznacznie wskazała, że w zakresie koniecznym dla rozpatrzenia poprzez poświadczenie jej wniosku z oświadczenia z dnia [...] marca 2016 r., organ jest już w posiadaniu dowodów na żądane okoliczności.

Z racji skali ujawnionych przez skarżącą w odpowiedzi z dnia [...] marca 2016 r. nieprawidłowości z pisma organu I instancji z dnia [...].03.2016 r. , w sposobie oceny jej wniosku z dnia [...] marca 2016 r. i wynikających z tego żądań, wielce znamienna pozostaje deklaracja skarżącej z ostatniego zdania jej pisma " Jednakże jak wcześniej tak i teraz deklaruję daleko idącą współpracę z organem prowadzącym postępowanie w dowodzeniu faktu zgodnego ze złożonym wnioskiem i obowiązującymi przepisami " .

W ocenie skarżącej, znamienny pozostaje sposób w jaki WSA w Szczecinie traktuje argumentację skarżącej z uzupełnienia skargi pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r., gdy zdaniem tego Sądu to zawinieniem skarżącej pozostaje fakt, że dopiero na takim etapie postępowania skarżąca wspomina o źródłach spełnienia żądania organu I instancji z pisma z dnia [...] marca 2016 r., i że organ nie miał jednak możliwości ustosunkować się do takich twierdzeń skarżącej, skoro zawarła je dopiero w uzupełnieniu skargi. Sąd zaś pomija oczywisty fakt, że skarżąca podaje wskazywane wówczas przez siebie dane i dowody jako oczywiste, a co najmniej dostatecznie dowodzące, iż prowadzi ona osobiście gospodarstwo rolne, oraz że organ nimi dysponował w chwili składania wniosku i winien dokonać ich ujawnienia oraz analizy w świetle wymogów z art. 217 K.p.a i 218 K.p.a., bez potrzeby żądania na wadliwej podstawie prawnej dodatkowych dokumentów, informacji, danych od skarżącej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako "P.p.s.a".), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 217-220 Działu VII ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej jako "K.p.a.") zatytułowanego "Wydawanie zaświadczeń". Stosownie do treści art. 217 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 K.p.a.). Zgodnie z art. 218 § 1 K.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 K.p.a.).

Należy wskazać, że postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym. Postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 K.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia, a jego przedmiotem są okoliczności wynikające z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienie, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów oraz stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja lub rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ I instancji korzystając z powyższego uprawnienia, przeprowadził stosowne postępowanie, w ramach którego zwrócił się do skarżącej pismem z dnia [...] marca 2016 r. o nadesłanie stosownych dowodów. Jednak skarżąca nie nadesłała żadnych dokumentów.

Zasadnie jednak zarzuca autor skargi kasacyjnej, że w niniejszej sprawie organy wzywając skarżącą do przedłożenia stosownych dowodów, pismem z dnia [...] marca 2016 r., i wydając rozstrzygnięcie, błędnie oparły się na brzmieniu art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego po zmianie dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r. zamiast sprzed tej zmiany.

Należy wskazać, że skarżąca kasacyjnie wniosek o wydanie poświadczenia oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego złożyła w dniu [...] marca 2014 r., a zaskarżone postanowienie zostało wydane w dniu [...]kwietnia 2016 r.

Zatem organ prowadząc postępowanie powinien uwzględnić treść art. 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r., nr 233, poz. 1382) oraz art. 6 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2012 r., poz. 803) w brzmieniu sprzed zmiany tej ustawy dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r. - ustawą z dnia 16 września 2011 r.

Zgodnie z treścią art. 7 cytowanej wyżej ustawy zmieniającej, osoby fizyczne, które w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy są rolnikami indywidualnymi w rozumieniu art. 6 ustawy wymienionej w art. 3, w brzmieniu dotychczasowym, i nie spełniają warunków, o których mowa w art. 6 ustawy, wymienionej w art. 3, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przez okres 5 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, uznaje się za osoby spełniające te warunki.

W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r.), za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną, będącą właścicielem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni użytków rolnych nieprzekraczającej 300 ha, prowadzącą osobiście gospodarstwo rolne, posiadającą kwalifikacje rolnicze, zamieszkałą w gminie, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa. Uważa się, że osoba fizyczna osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie (art. 6 ust. 2 ustawy).

Uważa się, że osoba fizyczna posiada kwalifikacje rolnicze, jeżeli:

1) uzyskała wykształcenie rolnicze co najmniej zasadnicze lub wykształcenie średnie lub wyższe, lub

2) osobiście prowadziła gospodarstwo rolne lub pracowała w gospodarstwie rolnym przez okres co najmniej 5 lat (art. 6 ust. 3 ustawy).

Z kolei po zmianie dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r., zgodnie z art. 6 ust. 1 za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo. Uważa się, że osoba fizyczna:

1) osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli:

a) pracuje w tym gospodarstwie,

b) podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie;

2) posiada kwalifikacje rolnicze, jeżeli uzyskała:

a) wykształcenie rolnicze zasadnicze zawodowe, średnie lub wyższe lub

b) tytuł kwalifikacyjny lub tytuł zawodowy, lub tytuł zawodowy mistrza w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub

c) wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie albo wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i ukończone studia podyplomowe w zakresie związanym z rolnictwem, albo wykształcenie średnie inne niż rolnicze i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub

d) wykształcenie podstawowe, gimnazjalne lub zasadnicze zawodowe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 5-letni staż pracy w rolnictwie ( art. 6 ust. 2 ustawy).

Za staż pracy, o którym mowa w ust. 2, uznaje się okres, w którym osoba fizyczna:

1) podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników lub

2) prowadziła działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o obszarze nie mniejszym niż 1 ha stanowiącym jej własność, przedmiot użytkowania wieczystego, przedmiot samoistnego posiadania lub dzierżawy, lub

3) była zatrudniona w gospodarstwie rolnym na podstawie umowy o pracę lub spółdzielczej umowy o pracę, wykonując pracę związaną z prowadzeniem działalności rolniczej, lub

4) wykonywała pracę związaną z prowadzeniem działalności rolniczej w charakterze członka spółdzielni produkcji rolnej, lub

5) odbyła staż, o którym mowa w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, z późn. zm.), obejmujący wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej ( art. 6 ust. 3 ustawy).

Treść powyższych przepisów znacznie się różni i inny jest zakres i liczba dowodów jakie strona ewentualnie ma przedstawić by uzyskać stosowne zaświadczenie.

Powyższe uchybienie dostrzegł Sąd pierwszej instancji, wskazał jednak, że nie miało ono wpływu na wynik sprawy albowiem wystosowane przez organ do skarżącej wezwanie do nadesłania stosownych dokumentów (z dnia [...] marca 2016r.) oprócz informacji zbędnych w tej mierze obejmowało także te informacje, które są wystarczające do poświadczenia złożonego przez skarżącą oświadczenia w dniu [...] marca 2016 r. Gdyby zatem skarżąca przedstawiła dokumenty, o jakich mowa w punkcie 3 tego wezwania, niewątpliwie organ miałby możliwość ustalenia niezbędnych do wydania zaświadczenia okoliczności.

Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić. W sprawie należy bowiem dostrzec, że skarżąca kasacyjnie w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. jednoznacznie wskazała na błędność zakresu przedstawionych w stosunku do niej żądań, w piśmie organu z dnia [...] marca 2016 r., i jednocześnie zadeklarowała "daleko idącą współpracę z organem prowadzącym postępowanie w dowodzeniu faktu zgodnego ze złożonym wnioskiem i obowiązującymi przepisami".

W konsekwencji nie sposób przyjąć, że wezwanie do nadesłania dokumentów z dnia [...] marca 2016 r., było skuteczne.

Nie można także pominąć tego, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, jest działanie organów na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.). Działanie na podstawie prawa to działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Tym samym zasada praworządności nakłada na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji (por. wyroki NSA: z dnia 7 listopada 2017 roku, sygn. II OSK 350/16 i z dnia 3 lutego 2017 roku, sygn. II OSK 1327/15; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto utrwalony jest pogląd, według którego, działaniem zgodnym z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.) jest przede wszystkim prowadzenie postępowania zgodnie z przepisami prawa procesowego oraz prawidłowe stosowanie przepisów prawa materialnego (patrz: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 85).

Za zasadny w tej sytuacji należało uznać postawiony Sądowi pierwszej instancji zarzut naruszenia. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ustawy z dnia 16 września 2011r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2011 r., nr 233, poz. 1382), art. 6 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2012 r., poz. 803) w brzmieniu sprzed zmiany ustawy dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że istota sprawy została wyjaśniona, co obligowało do rozpoznania skargi. Jak zostało wyżej wskazane zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane na podstawie niewłaściwych przepisów prawa. Rzeczą organów będzie zatem ponowne rozpoznanie złożonego przez skarżącą wniosku po zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy, działając w oparciu o art. 188 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 203 pkt 1, art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wpis od skargi (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł), opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia (100 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej kasacyjnie w kwocie 1446,80 zł.