Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 736/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 4238/17 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 14 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 4238/17 oddalił skargę A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 133 p.p.s.a., poprzez rozpoznanie sprawy, a w szczególności dokonanie przez Sąd kontroli stanowiska Poczty Polskiej S.A. (dalej: "Wierzyciela"), pomimo istotnych braków w aktach sprawy podstawowych dokumentów, w tym m.in. akt sprawy Wierzyciela, zażalenia Skarżącej z dnia [...] sierpnia 2016 r. na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie rozpoznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nowym Dworze Mazowieckim, niektórych dowodów załączonych przez Skarżącą do zarzutów, duplikatu zawiadomienia Skarżącej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi pomimo niekompletnych akt sprawy;

2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 poz. 1314, dalej: "u.p.e.a.") w związku z art. 15 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 42 § 1 i art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 poz. 2096, dalej: "kpa") w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez oddalenie przez Sąd skargi Skarżącej pomimo wszczęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nowym Dworze Mazowieckim egzekucji administracyjnej w przypadku braku doręczenia Skarżącej przez Wierzyciela upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;

3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez oddalenie przez Sąd skargi pomimo braku podjęcia przez Wierzyciela wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności na okoliczności zarejestrowania przez Skarżącą odbiornika RTV, zawiadomienia Skarżącej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz na okoliczność prawidłowości doręczenia przez Wierzyciela upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., podczas gdy okoliczności te były sporne, a Wierzyciel na podstawie powołanych przepisów był obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co w konsekwencji doprowadziło również do naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem Sąd błędnie przyjął fakty rejestracji odbiornika RTV i doręczenia zawiadomienia Skarżącej o nadaniu indywidualnego identyfikacyjnego numeru Jako bezsporne. Jak również fakt prawidłowości doręczenia upomnienia, bez odniesienia do podniesionych w tym zakresie przez Skarżącą istotnych zarzutów, m.in. pominięcie przez Sąd kwestii dokonania doręczenia upomnienia pod prawidłowym adresem zamieszkania, co ma fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;

4) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez oddalenie przez Sąd skargi Skarżącej pomimo dokonania przez wierzyciela wybiórczej, a nie swobodnej oceny dowodów na okoliczność prawidłowości dokonania próby doręczenia Skarżącej upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a.,, która polegała na nieuzasadnionym pominięciu przedstawionych przez Skarżącą dowodów na okoliczność miejsca zamieszkania Skarżącej w chwili próby doręczenia tego upomnienia, co w konsekwencji doprowadziło również do naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem Sąd błędnie przyjął fakt prawidłowości doręczenia upomnienia, bez odniesienia do podniesionych w tym zakresie przez Skarżącą istotnych zarzutów, m.in. pominięcie przez Sąd kwestii dokonania doręczenia upomnienia pod prawidłowym adresem zamieszkania, co ma fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;

5) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez oddalenie przez Sąd skargi Skarżącej pomimo dokonania przez Wierzyciela wybiórczej, a nie swobodnej oceny dowodów na okoliczność zarejestrowania przez Skarżącą odbiornika RTV oraz na okoliczność zawiadomienia Skarżącej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, podczas gdy w aktach sprawy brakuje dowodu takiej rejestracji i takiego zawiadomienia.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności, wobec wniosku skarżącej kasacyjnie o rozpoznanie sprawy na rozprawie, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że podstawę do rozpoznania niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym stanowił art. 15 zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, dalej "ustawa COVID-19" (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów zarządzeniem Przewodniczącej z dnia 15 lutego 2023 r.

W myśl art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA z: 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16, 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17- te oraz inne orzeczenia powołane w niniejszym wyroku są dostępne w bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty te nie podważyły oceny, co do prawidłowości zaskarżonego wyroku.

Za podstawę zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął stan faktyczny ustalony przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Warszawie prowadził wobec A. K. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2016 r., wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Tytułem tym objęto zaległy abonament RTV za okres od stycznia 2011 r. do września 2015 r. W dniu [...] czerwca 2016 r. zobowiązana wniosła zarzut w sprawie prowadzenia postępowania powołując się na brak wymagalności, przedawnienie zobowiązania oraz brak doręczenia upomnienia.

Pismem z [...] lipca 2016 r., organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcia stanowiska w sprawie złożonych zarzutów.

Postanowieniem z [...] lipca 2016 r., Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej uznała zarzut za nieuzasadniony a zażalenie zobowiązanej na to postanowienie nie zostało uwzględnione (ostateczne postanowienie z [...] lipca 2017 r.).

Postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał zarzuty Strony za nieuzasadnione. Postanowieniem z [...] października 2017 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie ["DIAS"] po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanej, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że dla organu egzekucyjnego wiążąca jest sentencja ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Zatem rola organu egzekucyjnego w zakresie rozpatrzenia zarzutów mieszczących się w dyspozycji art. 33 pkt 1-5 i 7 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej "u.p.e.a."] sprowadza się w istocie do roli czysto formalnej. Organ egzekucyjny jest całkowicie związany stanowiskiem wierzyciela. W niniejszej sprawie podstawą wydania postanowienia przez NUS stało się rozstrzygnięcie utrzymane w mocy postanowieniem Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej z [...] lipca 2017 r., którym wierzyciel utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji uznając tym samym, że na Skarżącej ciążą obowiązki z tytułu opłat abonamentowych.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

Zarzuty skargi oraz skargi kasacyjnej są w istocie powieleniem zarzutów podniesionych przed organem egzekucyjnym, poza zarzutem przedawnienia, który nie został ponowiony. Strona stoi na stanowisku, że nie zostało jej skutecznie doręczone upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1u.p.e.a. co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przez organ art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu w tym zakresie. Z tak postawionym zarzutem nie sposób się zgodzić. Jak trafnie wskazuje Sąd I instancji przepisy dotyczące trybu rejestracji odbiorników RTV przewidują obowiązek informowania właściwej jednostki o zaprzestania użytkowania odbiornika RTV (wyrejestrowania), a także obowiązek zawiadomienia operatora o zmianie adresu zamieszkania. Wynika to odpowiednio z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), zgodnie z którym użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników (akt ten obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.). W okresie wcześniejszym obowiązek ten wynikał z:

– § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) – akt obowiązywał w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.;

– § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 141, poz. 1190) – akt ten obowiązywał od 29 lipca 2005 r. do 12 grudnia 2007 r.;

– § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) – akt obowiązywał od 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r.

Każdy z powołanych powyżej aktów prawnych nakładał na abonenta obowiązek powiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej obecnie Poczty Polskiej S.A. o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji: czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników. Tym samym jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych. W tym kontekście należy stwierdzić, że wyprowadzenie się z mieszkania w którym użytkowany był zarejestrowany odbiornik RTV i brak rejestracji odbiornika RTV w nowym miejscu zamieszkania nie jest okolicznością, która zwalnia z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Taki skutek wywołuje natomiast wyrejestrowanie takiego odbiornika. A to wyrejestrowanie na gruncie rozpatrywanej sprawy nastąpiło dopiero w dniu 22 czerwca 2016 r.

Skarżąca kasacyjnie nie powiadomiła właściwej placówki pocztowej o zmianie adresu zamieszkania. Upomnienie o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.; zostało więc wysłane na dotychczasowy adres rejestracji odbiornika. Przesyłka została odebrana przez synową skarżącej a z adnotacji na odwrocie korespondencji wynika, że synowa zobowiązała się do przekazania tej korespondencji Skarżącej kasacyjnie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy nie wynika, że to przekazanie nie nastąpiło. Sama Skarżąca również nie zaprzecza, iż synowa przekazała jej wzmiankowaną korespondencję. Tym samym, nawet gdyby przyjąć, jak chce tego autor skargi kasacyjnej, że nastąpiła wadliwość w procedurze doręczenia zastępczego (choć w tej sprawie takiej wadliwości nie sposób się dopatrzeć) to ewentualnie stwierdzone uchybienie nie miało istotnego wypływu na wynik sprawy. Trzeba bowiem pamiętać, że strona – choć nie wywiązała się z obowiązku zawiadomienia poczty o zmianie adresu - finalnie otrzymała upomnienie o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. a więc zarzuty opisane w punkcie 2 i 4 petitum skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.

Nie są także trafne zarzuty opisane w punkcie 1, 3 i 5 petitum niniejszej skargi. W tym zakresie trzeba wskazać, że przesłanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego miało charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego. Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się przez operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki. Autor skargi kasacyjnej pomija ważki i mający przesądzające znaczenie dowód w postaci wyrejestrowania odbiornika RTV przez skarżącą kasacyjnie. Nie można dokonać wyrejestrowania czegoś co nie było uprzednio zarejestrowane (w tym przypadku odbiornik RTV), a skarżąca kasacyjnie nie wykazała, iż na gruncie tej sprawy doszło do takiej, sprzecznej z zasadami logiki, sytuacji. Tym samym zarzut, że WSA błędnie przyjął za udowodnioną okoliczność, że skarżąca kasacyjnie zarejestrowała odbiornik RTV jest nietrafny. Również, wbrew poglądowi strony skarżącej, kontrola zaskarżonego postanowienia w aspekcie zgromadzonego materiału dowodowego przez organ jest prawidłowa. Ocena organu nie nosi cech dowolności. Przeciwnie, wszystkie dowody zgromadzone w sprawie zostały ocenione nie wybiórczo – jak zarzuca skarżąca kasacyjne - ale we wzajemnym powiązaniu, zgodnie z zasadami logiki, a proces subsumpcji nie narusza prawa.

Z przedstawionych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.