Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1309/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 58 par      1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi G. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 lipca 2023 r. znak SKO.Oś/4170/133/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 lipca 2023 r. znak SKO.OŚ/4170/133/2023 orzeczono o odmowie przywrócenia G. G. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Z. dnia 14 lutego 2022 r., znak GK.6132.3.2021, orzekającej o wymierzeniu Panu G. G. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 43.288,95 zł (czterdzieści trzy tysiące dwieście osiemdziesiąt osiem złotych [...]) za usunięcie drzew: z gatunku dąb szypułkowy o obwodzie pnia 94,7 cm (1 szt.) oraz z gatunku lipa drobnolistna o obwodzie pni: 231,8 cm, 206,4 cm, 176,7 cm, 89,1 cm, 84,8 cm, 67,9 cm, 195,1 cm, 83,41 cm, 188,34 cm (9 szt.), z terenu działki nr [...] położonej w miejscowości B. Gmina Z..

Powyższe postanowienie zostało wydane w celu wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. II SA/Kr 1007/22. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzją wskazaną w sentencji Organ I instancji orzekł o wymierzeniu Panu G. G. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 43.288,95 zł (czterdzieści trzy tysiące dwieście osiemdziesiąt osiem złotych 95/100) za usunięcie za usunięcie drzew: z gatunku dąb szypułkowy o obwodzie pnia 94,7 cm (1 szt.) oraz z gatunku lipa drobnolistna o obwodzie pni: 231,8 cm, 206,4 cm, 176,7 cm, 89,1 cm, 84,8 cm, 67,9 cm, 195,1 cm, 83,41 cm, 188,34 cm (9 szt.), z terenu działki nr [...] położonej w miejscowości B. Gmina Z..

Decyzja ta, wydana dnia 14 lutego 2022 r. znak GK.6132.3.2021, została przesłana za pośrednictwem Poczty Polskiej listem poleconym i doręczona skutecznie w dniu 22 lutego 2022 r. (dowód doręczenia w aktach sprawy - k. 53).

Natomiast odwołanie od w/w decyzji Skarżący Pan G. G. złożył w dniu 9 marca 2022 r., przesyłając je listem poleconym.

Przekazując akta sprawy do Kolegium, pismem z dnia 14 marca 2022 r. znak GK.6132.3.2021, Organ I instancji poinformował, iż w sprawie nie znaleziono podstaw do zastosowania art. 132 k.p.a.

Jednocześnie Kolegium - wobec obowiązywania przepisu art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021 r. poz. 2095) - zawiadomiło Skarżącego, iż odwołanie zostało złożone z uchybieniem ustawowego 14-dniowego terminu do jego złożenia. Natomiast zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 2 wskazanej ustawy Kolegium wyznaczyło termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Powyższe zawiadomienie zostało doręczone w dniu 22 kwietnia 2022 r., zaś w dniu 18 maja 2022 r. Pan G. G. skierował do Kolegium listem poleconym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od opisanej na wstępie decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 14 lutego 2022 r. znak GK.6132.3.2021.

Skarżący w uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, iż był przekonany, że decyzja Organu I instancji została przez niego odebrana na poczcie w dniu 23 lutego 2022 r., stąd też wynikało jego przekonanie, że 14 dniowy termin na złożenie odwołania upływa w dniu 9 marca 2022 r.

Jednocześnie Pan G. G. wskazał, iż powyższy błąd mógł mieć związek z infekcją wirusową, która dotknęła na początku marca całą rodzinę Skarżącego i uniemożliwiła nadanie odwołania we właściwym terminie. W wyniku rozpatrzenia wniosku Pana G. G. Kolegium orzekło o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Postanowienie Kolegium w tym przedmiocie zostało jednak uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. II SA/Kr 1007/22. W realiach niniejszej sprawy zdaniem Sądu zasadne było podjęcie przez organ pewnych działań mających na celu wyjaśnienie powziętych wątpliwości co do okoliczności powodujących uchybienie terminu. Kolegium pouczyło wprawdzie skarżącego o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w sprawie "wraz z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony", zaś skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów. Jednak zdaniem Sądu fakt, że dokumenty te dołączył do skargi świadczą o tym, że nie miał wcześniej świadomości, na czym polega uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu i czego organ od niego może oczekiwać, a gdyby został wezwany o uzupełnienie swojego wniosku, najprawdopodobniej przedłożyłby dokumentację, którą przedstawił Sądowi.

WSA w Krakowie jednocześnie podkreślił, że Sąd nie oceniał przedłożonej przez skarżącego dokumentacji, a jedynie uznał, że powinna ona zostać zbadana przez Kolegium, które spoczywający na nim obowiązek informowania stron oraz wyjaśnienia stanu faktycznego potraktowało w stopniu zbyt ograniczonym, biorąc pod uwagę, że wniosek o przywrócenie terminu był rozpatrywany w szczególnych okolicznościach, w których obowiązywała ustawa o COVID.

Zatem WSA stwierdził, że ponownie rozpatrując sprawę Kolegium weźmie pod uwagę powyższą interpretację ciążących na organie obowiązków w związku z obowiązywaniem ustawy o COVID, podda ocenie dostarczoną przez skarżącego dokumentację przez pryzmat art. 58 § 1 k.p.a., dążąc do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy i zajmie w tej sprawie merytoryczne stanowisko.

W tym kontekście Kolegium zauważa, że z przepisów ustawy covidowej w żaden sposób nie wynika, aby przepisy te nakazywały potraktowanie art. 58 kpa w sposób szczególny, tj. odmienny od dotychczasowego stosowania tego przepisu. Stąd też w ocenie Kolegium w składzie rozpoznającym wniosek o przywrócenie terminu, o ile przepisy ustawy covidowej nakazują organom administracji podjęcie czynności procesowych mających na celu umożliwienie stronom - w terminie dłuższym, aniżeli wynikający z art. 57 kpa - złożenie wniosku o przywrócenie terminu (które to czynności zostały przez Kolegium podjęte, jak to zostało zaznaczone już wyżej), to jednak samego wniosku o przywrócenie terminu w zakresie przyczyn uchybienia terminowi o ich uprawdopodobnienia, nie nakazują już rozpatrywać w sposób odmienny. Jak to zresztą zauważył WSA w Krakowie w przywołanym na wstępie wyroku, z przepisów ustawy covidowej nie wynika, aby organy miały procedować w jakimś szczególnym trybie, a zatem wnioski muszą być rozpatrywane przez pryzmat art. 58 k.p.a.

Zatem dokonując oceny okoliczności podanych we wniosku o przywrócenie terminu wraz z dołączonymi do skargi pismami. Kolegium w składzie ponownie rozpoznającym wniosek stwierdza, że nie można przyjąć, iż stanowią one argumentację uzasadniającą przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

Podkreślono, że Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 14 lutego 2022 r., jako zasadniczą okoliczność braku złożenia odwołania w terminie wskazuje wyraźnie, iż pozostawał w błędnym przekonaniu, że decyzja Organu I instancji została przez niego odebrana na poczcie w dniu 23 lutego 2022 r., tak więc termin do złożenia odwołania winien upływać dopiero w dniu 09 marca 2022 r., czyli w istocie w dniu, w którym zostało nadane odwołanie listem poleconym.

W ocenie Kolegium skoro takie wyjaśnienie zostało wprost przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu, to trudno je pomijać przyjmując, że to zasadniczo inne przyczyny były bezpośrednim powodem złożenia odwołania z przekroczeniem terminu. Jednocześnie dokonując oceny pism przedłożonych przez Skarżącego do skargi, których uwzględnienia przy ponownym rozpatrywaniu wniosku nakazał WSA, Kolegium stwierdziło, że zaświadczenia trenerów sportowych o braku udziału synów Skarżącego w zajęciach sportowych w tym okresie, jak też potwierdzenie od pracodawcy o wykonywaniu przez Stronę pracy zdalnej w tym czasie, potwierdzają to, co w nich zostało powiedziane, tj. w przypadku zaświadczenia od trenerów - o braku obecności synów Pana G. G. na zajęciach sportowych, z powodu - jak podał Pan G. G. trenerom - choroby dzieci, natomiast w przypadku zaświadczenia od pracodawcy - o wykonywaniu pracy zdalnej. Nie można w ocenie Kolegium w żaden sposób przyjąć, że usprawiedliwienie dzieci z powodu nieobecności na zajęciach sportowych stanowi uprawdopodobnienie o braku winy Skarżącego w złożeniu odwołania od decyzji administracyjnej po terminie. Natomiast potwierdzenie od pracodawcy o wykonywaniu pracy zdalnej z powodu - jak podaje pracodawca - dolegliwości zdrowotnych Skarżącego, zdaniem Kolegium należy potraktować jako potwierdzające wyłącznie wykonywanie pracy zdalnej w tych dniach. Trudno bowiem przyjąć w ocenie Kolegium, że pracodawca w sposób wiążący dla organu administracji wypowiada się w przedmiocie dolegliwości Strony, a tym samym, że wyjaśnienia w tym zakresie uzasadniają przyczyny uchybienia terminowi.

Z kolei wyjaśnienia przedstawione przez żonę Skarżącego, która - jak stwierdza - z uwagi na chorobę w domu odizolowała się od rodziny, zdaniem Kolegium pozwalają na przyjęcie, że tym samym Skarżący miał możliwość ewentualnego wyręczenia się osobą bliską w celu złożenia odwołania z zachowaniem terminu. Bezspornie w takich okolicznościach uzupełnienie pełnomocnictwa mogłoby nastąpić w terminie późniejszym, tj. już po złożeniu odwołania i wezwaniu przez organ do uzupełnienia pełnomocnictwa, jak to ma miejsce również każdorazowo w przypadku, gdy omyłkowo pełnomocnictwo nie zostanie dołączone do odwołania.

Jednocześnie Kolegium stanęło na stanowisku, że tryb z art. 58 kpa jest trybem formalnym i nie pozwala na prowadzenie postępowania wyjaśniającego poprzez podejmowanie przez organ administracji wszelkich działań, które miałyby na celu potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. Działania organu administracji nie mogą być w tym przypadku, zdaniem Kolegium, działaniami ukierunkowanymi na uzyskanie określonego efektu procesowego.

Zatem wobec wszystkich powyższych wyjaśnień, Kolegium uznało, że Pan G. G. wskazując, iż w okresie czterech dni tj. od 5 do 8 marca 2022 r., nie wychodził z domu z uwagi na infekcję wirusową, na którą zapadły dzieci Skarżącego, nie uprawdopodobnił, że zaistniała przeszkoda niezależna od Strony, stanowiąca obiektywną niemożność złożenia przez Stronę odwołania w terminie. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie, odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. I SA/GI 1287/20).

Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe wyjaśnienia, w ocenie Kolegium okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu nie pozwalają na przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Na powyższe postanowienie skargę złożył Pan G. G. zarzucając skarżonemu postanowieniu naruszenie:

1) art. 58 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie tj. odmowę przywrócenia terminu w sytuacji uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu i niemożliwości terminowego wniesienia odwołania z powodu trudnych do przezwyciężenia przeszkód, istniejących w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania;

2) naruszenie art. 7 i 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ocenienia materiału dowodowego w sposób wybiórczy, bez uwzględnienia jego całokształtu i z pominięciem słusznego interesu obywateli.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w przywołanym wyroku wydanym w niniejszej sprawie tut. Sąd opowiedział się za linią orzeczniczą nakazującą organowi prowadzącemu postępowanie administracyjne w przypadku powzięcia wątpliwości co do okoliczności powołanych przez stronę - podjęcie niezbędnych działań zmierzających do wyjaśnienia kwestii budzących wątpliwość. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie tylko takie działanie będzie zgodne z zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Z uwagi na słuszny interes obywateli to organ administracyjny winien dokładnie wyjaśnić okoliczności sprawy i potwierdzić przez osobę wnioskującą wiarygodność okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych (por. wyrok NSA z 25.09.2013 r., II GSK 1791/13; z 11.02.2011 r., II GSK 222/10, wyrok WSA w Łodzi z 24.06.2014 r., II SA/Łd 1341/13). Przyjmując powyższe stanowisko judykatury, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy poprzednim rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu zaniechało wezwania wnioskodawcy o uzupełnienie wniosku, o wyjaśnienie wątpliwości, które powziął organ, a któremu dał wyraz dopiero w postanowieniu o odmowie przywrócenia terminu. Dlatego też Sąd w wyroku uwzględniającym moją skargę na postanowienie z dnia 30 maja 2022 r. nakazał organowi wzięcie pod uwagę powyższą interpretację ciążących na organie obowiązków w związku z obowiązywaniem ustawy o COVID, poddanie ocenie dostarczonych przez skarżącego dokumentów przez pryzmat art. 58 § 1 k.p.a., dążąc do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium, związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu, ponownie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 14.02.2022 r., znak: GK.6132.3.2021. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ przyjął, że okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu wraz z dołączonymi do skargi pismami, nie stanowią argumentacji uzasadniającej przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

Tymczasem w skarżonym postanowieniu z niezrozumiałych dla skarżącego względów, Kolegium uznaje jako przyczynę niedochowania terminu jego błąd (mylne przeświadczenie o odebraniu decyzji organu I instancji w dniu 23 lutego 2022 r,, a nie dzień wcześniej tj. 22 lutego 2022 r.) bez uwzględnienia całokształtu sytuacji, w której się wówczas znajdował, która doprowadziła nie tylko do mylnego przekonania o dniu odbioru przesyłki, ale i uniemożliwiła mu nadanie odwołania od decyzji w dniu 8 marca 2022 r. Pominięcie przez Kolegium jego stanu zdrowia w okresie 5-8 marca 2022 r. i uznanie - w oderwaniu od złożonych przeze mnie dowodów o przebytej wirusówce (jelitówce), o izolacji i braku kontaktu z osobami trzecimi, iż jedyną (bezpośrednią) przyczyną złożenia odwołania z przekroczeniem terminu był błąd, stanowi działanie naruszające słuszny interes strony, stanowiące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 i 80 k.p.a. Warunkiem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi, jak się jednolicie przyjmuje, zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wbrew ocenie Kolegium w dniu 8 marca 2022 r. nie miał on możliwości nadania odwołania na poczcie. Złożone przez niego dokumenty potwierdzają jego absencję w pracy, nieobecność dzieci na zajęciach szkolno-sportowych. Z oświadczenia małżonki - E. G. wynika zaś wyraźnie, iż przyczyną izolacji były dolegliwości żołądkowe. Ocena dowodów z dokumentów winna uwzględniać również wyjaśnienia przedstawione tak we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w późniejszej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Co przy tym istotne, obowiązkiem skarżącego jako osoby ubiegającej się o przywrócenie terminu jest jedynie uprawdopodobnienie, tj. uwiarygodnienie, a nie udowodnienie istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu (tak P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 58.). Wbrew ocenie organu, uprawdopodobniłem, że w dniu ostatniego dnia terminu do złożenia odwołania byłem odizolowany z powodu tzw. jelitówki, która była przeszkodą uniemożliwiającą mi terminowe dopełnienie czynności. Biegunka, złe samopoczucie i stres związany z chorobą moją i synów, spowodował, że straciłem świadomość, kiedy jest ostatni dzień na złożenie odwołania. Jednakże podkreślić należy - co Kolegium całkowicie pomija - w dniu tym istniała obiektywna przeszkoda w nadaniu odwołania (niemożność wyjścia z domu z powodu choroby żołądkowej). Wbrew zaś stanowisku organu nie miałem możliwości wyręczenia się żoną w wysłaniu odwołania. Skoro moja żona pozostawała w izolacji od nas, nie mogłem przekazać jej pisma do nadania. Sugerowana przez Kolegium możliwość wyręczenia się osobą bliską, która podpisałaby za mnie odwołanie, a następnie uzupełniłbym pełnomocnictwo, wymagałaby ode mnie znajomości prawa o możliwości takiego postępowania. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 27 czerwca 2023 r. (Il SA/Wr 556/22, LEX nr 3577594); "Z woli ustawodawcy w toku postępowania administracyjnego organy nie mogą sugerować się domniemaniem powszechnej znajomości prawa, ale zobligowane są do poinformowania stron m. in. o istotnych okolicznościach prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Przepis ten nie ogranicza obowiązku informacyjnego wyłącznie do przepisów prawa materialnego, przez co należy uznać, że obejmuje on również regulacje procesowe. Skarżący wskazuje, że nigdy nie został poinformowany o możliwości złożenia odwołania przez pełnomocnika, którym mogłaby być jego małżonka, a już z pewnością, że pełnomocnik może złożyć odwołanie bez załączonego dokumentu pełnomocnictwa, które później można uzupełnić. Wymagany przez Kolegium sposób postępowania nie jest normalnym działaniem w tego typu sprawach. Skarżący podkreśla, że nie ma doświadczenia w sprawach urzędowych, a tym bardziej w składaniu odwołań. W takich okolicznościach miał prawo nie wiedzieć, że odwołanie mogła za niego złożyć żona, ani tym bardziej, że pełnomocnictwo można następnie uzupełnić. Uwzględnienia wymagała również pominięta przez Kolegium okoliczność, iż tzw. grypa żołądkowa prowadzi do ogólnego osłabienia organizmu, wycieńczeniem biegunką i wymiotami, który to stan potęgował u mnie stres związany także z wystąpieniem dolegliwości u synów, koniecznością złożenia odwołania oraz chęci uniknięcia zachorowania przez żonę czy starszych rodziców. Grypa żołądkowa jest chorobą nagłą, której nie można zapobiec. Z uwagi na swój zakaźny charakter wymaga izolowania się od innych osób, co oznacza, że nie byłem w stanie poprosić osoby trzecie o pomoc w nadaniu listu z odwołaniem, tym bardziej, że do odwołania załączałem zdjęcia. W takim czasie, człowiek nie myśli o innych sprawach, odkładając to "na potem". Jak tylko byłem w stanie wyjść z domu, niezwłocznie wysłałem odwołanie od decyzji. Byłem wówczas przekonany, że jestem jeszcze "w terminie". Jak się później okazało, spóźniłem się jeden dzień. Niezawiniona przeze mnie przeszkoda trwała do 9 marca 2022, kiedy po 4 dniowej izolacji wyszedł z domu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwanej dalej: "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym za zasadzie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Istotny z punktu widzenia sądowej kontroli skarżonego postanowienia jest także art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do tego, czy organ uczynił zadość wskazaniom zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 1007/22 stwierdzić należy, co następuje. Z orzeczenia Sądu wynika, że obowiązkiem organu było "wyjaśnienie powziętych wątpliwości co do okoliczności powodujących uchybienie terminu." Wskazano w nim również, że "skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, które wskazywałyby na prawdziwość jego twierdzeń. Fakt, że dokumenty te dołączył jednak do skargi świadczą zdaniem Sądu o tym, że nie miał wcześniej świadomości na czym polega uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu i czego organ od niego może oczekiwać, a gdyby został wezwany o uzupełnienie swojego wniosku, najprawdopodobniej przedłożyłby dokumentację, którą przedstawił Sądowi." Zatem rzeczą organu ponownie rozpatrującego sprawę było uwzględnienie okoliczności choroby skarżącego w kontekście oceny, czy uprawdopodobniono brak zawinienia. Analiza uzasadnienia skarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że organ uczynił zadość tym wskazaniom, w szczególności dokonał oceny przedłożonych wraz ze skargą dokumentów w kontekście przesłanek do przywrócenia terminu, uznając, że ocena powyższych dokumentów prowadzi do konkluzji o braku podstaw do przywrócenia terminu.

Przechodząc do merytorycznego badania sprawy stwierdzić należy, że istota sporu w badanej sprawie sprowadza się do przesądzenia czy okoliczności przedstawione przez skarżącego w skardze spełniają przesłanki z art. 58 § 1 k.p.a. i w związku z tym zasługiwały na przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania.

Podstawą materialnoprawną zapadłego rozstrzygnięcia organu był przepis art. 58 § 1 k.p.a. zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Na podstawie ww. przepisu obowiązkiem osoby ubiegającej się o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie, tj. uwiarygodnienie istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu. Wprowadzenie środka w postaci uprawdopodobnienia do wniosku o przywrócenie terminu uzasadnione jest incydentalnym, wpadkowym charakterem tego postępowania w stosunku do toku postępowania zasadniczego. Z tego powodu ustawodawca przewiduje jedynie namiastkę dowodu, a weryfikacja twierdzeń zawartych we wniosku nie może przerodzić się w osobne postępowanie. Organ powinien jedynie ocenić prawdopodobieństwo określonego ciągu zdarzeń, a przeprowadzanie dowodów mających na celu weryfikację uprawdopodobnienia ograniczyć do niezbędnego minimum. Jedynie brak prawdopodobieństwa przywołanych we wniosku okoliczności powinien stać się przedmiotem ustaleń organu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 1654/11, orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej zwanej też CBOSA, pod adresem "orzeczenia.nsa.gov.pl").

Jednocześnie podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 1 lutego 2012 r., III SA/Gl 972/11, CBOSA). Przy dokonywaniu oceny zawinienia strony w dopuszczeniu do uchybienia terminowi należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych, a nie subiektywnych, mierników staranności. Pogląd, że winę strony w uchybieniu terminowi należy oceniać według jej subiektywnej oceny stanu rzeczy, z uwzględnieniem stopnia wykształcenia i doświadczenia życiowego, nie może więc być zaaprobowany.

Dokonując zatem oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swej winy, organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet za pomocą największego w danych warunkach wysiłku. W związku z tym od strony postępowania wymaga się szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się m.in. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (tak wyrok NSA z 2 marca 2023 r., II OSK 2322/20, z 7 grudnia 2022 r., I GSK190/19).

Poza sporem pozostaje, że skarżący uchybił terminowi. Decyzja wydana dnia 14 lutego 2022 r. znak GK.6132.3.2021, została przesłana za pośrednictwem Poczty Polskiej listem poleconym i doręczona skutecznie w dniu 22 lutego 2022 r. (k. 53 administracyjnych akt sprawy). Zatem termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 8 marca 2022 r., podczas gdy odwołanie zostało wniesione w dniu 9 marca 2022 r. Z załączonych dokumentów (które podlegały ocenie organu odwoławczego) wynika, że choroba skarżącego miała miejsce w pierwszym tygodniu marca 2022 r. Z pewnością od 3 do 9 marca 2022 r. wykonywał on w związku z tym pracę zdalną (k. 121 administracyjnych akt sprawy). Niedyspozycja zdrowotna dzieci trwała od 4 do 8 marca 2022 r. (k. 123 i 122 administracyjnych akt sprawy). Jednak przyjmując te ustalenia faktyczne za pewne, w ocenie Sądu, prawidłowo przyjęto, że nie ziściły się przesłanki przywrócenia terminu w postaci uprawdopodobnienia braku winy. Jak trafnie zauważyło Kolegium to nie choroba spowodowała, że odwołanie zostało nadane 9 marca 2022 r., lecz błędne przekonanie skarżącego, że decyzja została doręczona w dniu 23 lutego 2022 r., a zatem odwołanie złożone w dniu 9 marca 2022 r. było odwołaniem złożonym terminowo. Ponadto w kontekście stanów chorobowych uniemożliwiających złożenie środka prawnego w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że chodzi tu o nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Tymczasem w przedmiotowej sprawie wiadomo, że żona skarżącego nie była chora, pozostając w odizolowaniu od chorych członków rodziny i chodziła do pracy (k. 120 administracyjnych akt sprawy). Zapobiegliwość nakazywałaby więc zwrócenie się przez chorego męża do zdrowej żony z prośbą o podjęcie czynności mających na celu uchronienie się przed utratą terminu do złożenia środka prawnego. Możliwe było sporządzenie odwołania i odebranie go nawet bez kontaktu osobistego w kopercie pozostawionej celem nadania na poczcie. Nie było zatem konieczne udzielenie pełnomocnictwa żonie. Skoro skarżący był w dniach od 3 do 9 marca 2022 r. w stanie zdalnie pracować, z pewnością jego stan zdrowia nie uniemożliwiał mu sporządzenia odwołania.

Zatem zgodne z prawem było postanowienie organu odwoławczego, który z uwagi na brak uprawdopodobnienia winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, odmówił jego przywrócenia, uwzględniając w swej ocenie także chorobę skarżącego.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.