Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 689/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 228 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 2305
law: Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
article: art. 15
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K.C. na decyzję Dowódcy [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2023, wskutek otrzymania oceny dostatecznej z ostatniej opinii służbowej, Dowódca [...], z dniem [...].07.2023 r. zwolnił st. szer. K.C. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy pasywnej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 104 oraz art. 127a § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), art. 186 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 231 ust.1, art.228 ust. 1 pkt 4, art. 229 ust. 1 i 2 oraz art. 238 ust. 1ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 2305 z późn. zm., dalej jako - ustawa), § 15 ust. 1, § 21 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 433).

W uzasadnieniu rozkazu personalnego organ wskazał, że uwzględniając stanowisko przełożonego st. szer. K.C. (zwanego dalej "żołnierzem") wszczęte zostało postępowanie w sprawie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny z opinii służbowej w roku 2022 r. W powyższym wniosku podniesiono, że żołnierz otrzymał w trakcie corocznego procesu opiniowania służbowego ocenę dostateczną, wskazano ponadto na znaczny brak dyspozycyjności żołnierza, kary dyscyplinarne, jak również uchylanie się od obowiązków służbowych. Przesłanka warunkująca zastosowanie wobec żołnierza trybu wnioskowanego zwolnienia wynika z art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Szczegółowe warunki i tryb zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej określa rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Powołane przepisy wskazują, że otrzymanie przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej może stanowić podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu właściwego organu, który może pozostawić żołnierza w służbie mimo niskiej oceny. Jest to uprawnienie organu, z którego organ może skorzystać (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt I OSK 712/10). Skorzystanie z tego uprawnienia wymaga jednak rozważenia słusznego interesu strony oraz interesu publicznego, tj. interesu Sił Zbrojnych RP. Pojęcia interesu społecznego i słusznego interesu strony nie zostały ustawowo zdefiniowane co powoduje, że treść nadaje im organ orzekający. Analiza norm wynikających z przepisu prowadzi do wniosku, że uznanie zostało przyznane organowi w możliwe najszerszym zakresie, gdyż prawodawca nie ograniczył jego swobody żadnymi szczególnymi wymogami. Jedynym wymogiem stawianym organom jest ustalenie otrzymania przez żołnierza dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, a w przypadku podjęcia na tej podstawie prawnej decyzji uznaniowej o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozważenie słusznego interesu strony i interesu społecznego. Przy czym w takim przypadku interes społeczny jest tożsamy z interesem służby - potrzebami Sił Zbrojnych. Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie jest rzeczą niesporną, iż w opinii służbowej z dnia [...] października 2022 r. żołnierz otrzymał ogólną ocenę dostateczną. Żołnierz został zapoznany z treścią opinii służbowej i pouczony o prawie do wniesienia odwołania w dniu [...] października 2022 r., z którego to prawa nie skorzystał, w związku z czym opinia służbowa stała się ostateczna. Organ stwierdził, że: 1) opinia służbowa wystawiona żołnierzowi na skutek przeprowadzenia corocznego opiniowania służbowego została sporządzona w terminie oraz w sposób prawem przewidziany, ponadto z uwagi na upływ terminu do wniesienia odwołania oraz brak jego wniesienia uzyskała status ostatecznej. W opinii służbowej niedostatecznie oceniono stosowanie się do przepisów, norm, reguł - nie spełnia wymagań. Większość pozostałych kryteriów opinii kształtowała się na niskim poziomie - spełnia wymagania w ograniczonym zakresie; 2) brak dyspozycji żołnierza w 2022 r. kształtował się na poziomie 85 dni nieobecności w służbie; 3) żołnierz w terminie realizacji rocznego egzaminu sprawności fizycznej w 2022 r. otrzymał ocenę niedostateczną.

Organ podniósł, że właściwy wojskowy organ kadrowy jest uprawniony do oceny wpływu przebywania żołnierza na długotrwałych zwolnieniach lekarskich na sposób wykonywania obowiązków służbowych. Nie można pominąć wpływu przebywania przez żołnierza na długotrwałych zwolnieniach lekarskich na sposób wykonywania jego obowiązków służbowych. Brak dyspozycyjności st. szer. K.C. jest demoralizujący na pozostałych żołnierzy pododdziału. Immanentną cechą Sił Zbrojnych jest bowiem ich dyspozycyjność, zaś żołnierz w tym zakresie został oceniony, jako spełniający wymagania w ograniczonym zakresie. Jego nieobecność w służbie z powodu choroby skutkuje dodatkowym obciążeniem obowiązkami pozostałych żołnierzy oraz wywierała wpływ na jakość realizowanych przez pododdział zadań. Organ podkreślił, że kształtowanie polityki kadrowej w Siłach Zbrojnych RP stanowi wyłączne kompetencje szeroko rozumianej kadry dowódczej, która ma m.in. możliwość inicjowania postępowań, których głównym celem jest dążenie do tego, aby zawodową służbę wojskową pełnili żołnierze o jak najwyższych kwalifikacjach, co znajduje potwierdzenie w opiniach okresowych. Długotrwała niedyspozycja żołnierza w połączniu ze znacznym obciążeniem zadaniami służbowymi, częstokroć o wymiarze międzynarodowym, stawiane żołnierzom wymagania związane z profesjonalizacją Sił Zbrojnych oraz wynikająca z tego potrzeba ciągłej weryfikacji kwalifikacji i predyspozycji żołnierzy zawodowych, celem wyłonienia personelu najlepiej przygotowanego do realizacji zadań na zajmowanym stanowisku służbowych - prowadzą do wniosku, że żołnierz nie jest w stanie ponieść ciężaru służby w szeregach [...], która to jednostka wojskowa została uznana za tzw. jednostkę bojową. Specyfika służby w tych jednostkach charakteryzuje się szczególnym reżimem utrzymywania gotowości bojowej wpływającym na zakres, intensywność wykonywanych zadań oraz przeznaczenie tych jednostek. Ponadto z punktu widzenia potrzeb Sił Zbrojnych należy uznać za bezcelowe dalsze pełnienie przez żołnierza zawodowej służby wojskowej w [...]. W tym przypadku interes społeczny tożsamy z interesem Sił Zbrojnych przeważa nad słusznym interesem strony. Należy zgodzić się, że w interesie Sił Zbrojnych jest to, aby służbę wojskową pełnili żołnierze wykazujący poważny i zaangażowany stosunek do wykonywanych zadań, w pełni dyspozycyjni i profesjonalni. Zdaniem organu st. szer. K.C. nie daje na przyszłość rękojmi rzetelnej realizacji zadań wynikających z zawodowej służby wojskowej.

Od powyższego rozkazu personalnego K.C. wniósł odwołanie zarzucając obrazę prawa materialnego oraz prawa procesowego, a także pominięcie takich okoliczności jak: doznanie kontuzji podczas sprawdzianu sprawności fizycznej w 2021 r., podjęcie postępowania w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania oceny dostatecznej tuż przed rozpoczęciem kolejnego okresu opiniowania służbowego; faktu długotrwałej nieobecności innych żołnierzy [...] w służbie jak i uzyskania przez tych żołnierzy również ocen niedostatecznych ze sprawdzianu sprawności fizycznej, a którzy nadal pozostają w służbie. W uzasadnieniu odwołania podkreślono zaangażowanie żołnierza w służbę, o czym świadczą poprzednio otrzymywane oceny z opiniowania służbowego oraz wyróżnienia, co według autora odwołania powoduje, że do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w ogóle dojść nie powinno. Zarzucono także, że żołnierz nie miał możliwości poprawy oceny ze sprawności fizycznej ani poprawy oceny ogólnej w opinii służbowej, nadto organ pominął okoliczności związane z doznaną przez żołnierza kontuzją. Kolejnym zarzutem wystosowanym wobec organu I instancji było rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Decyzją z dnia [...] września 2023 r. nr [...] Dowódca [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art.127 art. 128 ust. 4, art. 228 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2022r. o obronie Ojczyzny oraz § 12 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2023 r. poz.433), § 3 ust.2 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 04 lipca 2022r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy ( Dz. U. poz. 1462) po rozpatrzeniu odwołania st. szer. K.C. od Rozkazu Personalnego Dowódcy [...] Nr [...] (pkt.3) z dnia [...].06.2023 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy: 1. uchylił Rozkaz Personalny Dowódcy [...] Nr [...] (pkt.3) z dnia [...].06.2023r. w części dotyczącej terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy; 2. ustalił nowy termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy na dzień [...] października 2023 r.; 3. w pozostałej części utrzymał zaskarżony rozkaz w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wymóg corocznego opiniowania żołnierzy zawodowych wynika z art. 127 ustawy o obronie Ojczyzny. Zgodnie z tym przepisem w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem służby w pasywnej rezerwie oraz służby pełnionej w razie mobilizacji i w czasie wojny, żołnierz podlega opiniowaniu służbowemu przez przełożonego. Opiniowanie służbowe, w przypadku żołnierza zawodowego, przeprowadza się corocznie, ma ono na celu dokonanie oceny wywiązywania się z obowiązków na stanowisku służbowym lub wykonywania zadań oraz ocenę jego kompetencji i predyspozycji, ocenę jego postawy i zachowania poza godzinami służby, a także wyznaczenie kierunków rozwoju zawodowego i określenie potrzeb szkoleniowych opiniowanego żołnierza. Zgodnie z § 3 ust.2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 lipca 2022r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy, opiniowaniem służbowym obejmuje się żołnierzy zawodowych, którzy do dnia 15 sierpnia danego roku przez okres co najmniej sześciu miesięcy pełnili zawodową służbę wojskową. Od opinii służbowej przysługuje żołnierzowi odwołanie do wyższego przełożonego. Wyższy przełożony może zmienić lub uzupełnić, uchylić i wydać nową, uchylić jeżeli brak było podstaw prawnych do ich wydania. Opinia służbowa wydana wskutek odwołania jest ostateczna, chyba że żołnierz uzyskał ogólną ocenę niedostateczną. Ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków, które pozwalałyby na odstąpienie od opiniowania żołnierzy w terminach ustawowo określonych. Wyłączeniu z procesu opiniowania, podlegają żołnierze pełniący służbę, na stanowiskach wymienionych enumeratywnie w art.127 ust 17 ustawy o obronie Ojczyzny. Art. 228 wskazanej ustawy zawiera fakultatywne przesłanki zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, w tym wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji precyzyjnie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Istotny w niniejszym postępowaniu jest fakt, że przepisy nie dopuszczają możliwości weryfikacji ostatecznej opinii służbowej przez organ odwoławczy. Warunkiem proceduralnym, prawidłowości zwolnienia z uwagi na otrzymaną dostateczną ocenę ogólną w opinii służbowej, jest istnienie opinii i zachowanie wymogów ustawowych w toku opiniowania służbowego. Do zastosowania art. 228 ust.1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny niezbędne jest wykazanie, że skarżący podlegał opiniowaniu służbowemu, że otrzymał ogólną ocenę dostateczną i opinia ta jest ostateczna. W dniu 12.09.2023nr. pełnomocnik żołnierza wniósł o dopuszczenie dowodu z: 1) zeznań świadka kpr .A.J. - dowódcy sekcji wsparcia [...] na fakt tego, że st. szer. K.C. jest obecnie żołnierzem dyspozycyjnym, realizującym zadania służbowe na wysokim poziomie. 2) przesłuchania w charakterze strony st. szer. K.C. na fakt tego, że nieobecności w służbie i inne problemy, które skutkowały uzyskaniem oceny dostatecznej w opinii służbowej za rok 2022 miały charakter przejściowy, niezależny od samego żołnierza zakończyły się i nie będą rzutować na dalszy tok jego zawodowej służby wojskowej.

Organ II instancji Postanowieniem Nr [...] odmówił dopuszczenia wnioskowanych dowodów uznając, iż nie stanowią one okoliczności mających znaczenie dla sprawy. Organ podniósł, że po dokonaniu analizy Teczki Akt Personalnych żołnierza zawodowego, bezsporne jest, że odwołujący się w ostatniej opinii służbowej uzyskał ocenę dostateczną. Opinia ta została sporządzona w dniu [...].10.2022 r. Strona nie odwołała się od powyższej opinii, wskutek czego stała się ona ostateczna i prawomocna. W przypadku podjęcia decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej z powodu otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej interes społeczny jest tożsamy z interesem służby - potrzebami Siła Zbrojnych. Jedynym kryterium, którym organ powinien się w tym względzie kierować, jest dobro służby. Żadne względy natury osobistej żołnierza, nie mogą stanowić przeszkody do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w takiej sytuacji (Wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13.05.2021r., w sprawie II SA /Ol 240/21). Z utrwalonego orzecznictwa jednoznacznie wynika, że w związku z profesjonalizacją Sił Zbrojnych żołnierz zawodowy powinien być osobą sumienną, zdeterminowaną na osiągnięcie wyznaczonych celów, o wysokim zdyscyplinowaniu, wykonywane przez niego zadania powinny być wykonywane sumiennie i terminowo, z dużym zaangażowaniem w służbie, a także ze względu na specyfikę służby powinien być osobą dyspozycyjną. Organ I instancji w uzasadnieniu swojego rozkazu wykazał nadmierną absencję skarżącego będącą jednym z wielu powodów do wydania negatywnego dla żołnierza rozstrzygnięcia. Mając na uwadze fakt, że w wojsku dyspozycyjność jest jednym z podstawowych elementów stosunku prawnego, ponieważ wynika ona z charakteru zadań powierzonych tej formacji i nie może być od nich rozdzielona, a na organach wojskowych ciąży przede wszystkim obowiązek pogłębiania zaufania obywateli do państwa poprzez zapewnienie im poczucia bezpieczeństwa militarnego należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie interes społeczny jest tożsamy z interesem Sił Zbrojnych RP i bezsprzecznie przeważa nad słusznym interesem strony. Odnośnie zmiany daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej organ wyjaśnił, że jest ona podyktowana faktem iż zgodnie z brzmieniem art. 130 § 1 i 2 kpa przed upływem terminu do wniesienia odwołania, decyzja nie ulega wykonaniu a jego wniesienie w terminie wstrzymuje wykonanie tej decyzji. Jednocześnie zgodnie z art. 128 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny zwolnionego z czynnej służby wojskowej należało przenieść do pasywnej rezerwy.

Od powyższej decyzji Dowódcy [...] z dnia [...] września 2023 roku Nr [...] r. K.C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1. obrazę prawa materialnego, a mianowicie: a) art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące wadliwym zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, wobec nieuwzględnienia wszystkich posiadanych przez żołnierza kwalifikacji pozwalających na pełne wykorzystanie jego predyspozycji i możliwości w dalszej służbie w tym nieuwzględnienie faktu, że w jednostkach wojskowych wielu żołnierzy zawodowych nadal pełni służbę pomimo otrzymywania ogólnych ocen dostatecznych w opinii służbowej, a strona w dotychczasowej służbie wojskowej otrzymywała wyłącznie oceny dobre i bardzo dobre; b) art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny, bowiem organ I instancji pomimo ciążącego na nim obowiązku, w świetle fakultatywnego charakteru dyspozycji zawartej w niniejszym przepisie "żołnierza zawodowego można zwolnić", w żaden sposób nie wyjaśnił powodu zwolnienia strony z zawodowej służby wojskowej, ograniczając się jedynie do poddania kontroli decyzji organu I instancji oraz przytoczenia jego argumentacji, w tym nieprawdziwego twierdzenia co do braku dyspozycyjności st. szer. K.C.; 2. obrazę prawa procesowego, a mianowicie: a) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji i pominięcie wszystkich dowodów oraz okoliczności przemawiających na korzyść żołnierza, zaś organ na potwierdzenie swojej tezy w uzasadnieniu decyzji ograniczył się wyłącznie do próby podważenia kompetencji i zasług żołnierza, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zasadności, w szczególności niewyjaśnienie przesłanek zwolnienia st. szer. K.C. z zawodowej służby wojskowej zamiast przeniesienie go na inne stanowisko służbowe, w tym również na stanowisko w innej jednostce wojskowej; b) przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 15 k.p.a., polegające na nie uczynieniu przez organ odwoławczy zadość wymogom zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, a mianowicie poprzez ograniczenie się jedynie do poddania kontroli decyzji organ I instancji, wybiórczo odnosząc się do poszczególnych elementów stanu faktycznego jak i prawnego oraz przede wszystkim nie odnosząc się do zarzutów odwołania. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uwzględnienie przez organ II instancji skargi w trybie przewidzianym w art. art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a tym samym pozostawienie st. szer. K.C. w służbie i umożliwienie mu przeniesienia do innej jednostki wojskowej. W przypadku nieuwzględnienia skargi przez organ II instancji, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji, jako naruszającej przepisy postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie o stwierdzenie, że wydanie decyzji nastąpiło naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zawodową służbę wojskową rozpoczął w [...] w 2012 roku. Przez okres swojej służby, dał się poznać jako żołnierz zdyscyplinowany o wysokiej kulturze osobistej oraz dyspozycyjności. O jego zaangażowaniu w służbie świadczą otrzymywane oceny z opiniowania służbowego oraz wyróżnienia. Zdaniem skarżącego organ II instancji ograniczył się jedynie do poddania kontroli decyzji organu I instancji, przy czym uczynił to w sposób sprawozdawczy, nie odnosząc się do poszczególnych elementów stanu faktycznego jak i prawnego oraz przede wszystkim do zarzutów odwołania, przytaczając jedynie przepisy mające w sprawie zastosowanie, a co za tym idzie ograniczył się do akceptacji ustaleń organu I instancji. Organ II instancji w szczególności całkowicie przemilczał i nie odniósł się do zarzutu strony w przedmiocie naruszenia przez organ I instancji procedury wynikającej z § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 marca 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, a także wpływu tego naruszenia na podjęte rozstrzygnięcia. Z kolei pominięcie przez organ I instancji takich okoliczności jak: - dotychczasowe oceny z poprzednich opinii służbowych, - faktu posiadanych przez skarżącego odpowiednich kwalifikacji i przygotowania do zajmowania stanowisk służbowych również w innym obszarze przydatnym dla Sił Zbrojnych, - faktu pełnienia przez skarżącego służby w strukturach międzynarodowych (dwukrotnie) oraz wykonywania przez niego w wymiarze około 90-ciu dni służby w ramach ochrony granicy, co zaprzecza twierdzeniom organu, jakoby ww. żołnierz był niedyspozycyjny, - doznanie kontuzji podczas sprawdzianu sprawności fizycznej w 2021 roku; - podjęcie postępowania w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania oceny dostatecznej, tuż przed rozpoczęciem kolejnego okresu opiniowania służbowego, - faktu długotrwałej nieobecności innych żołnierzy [...] w służbie jak i uzyskania przez tych żołnierzy również ocen niedostatecznych ze sprawdzianu sprawności fizycznej, a którzy nadal pozostają w służbie - prowadzą do wniosku, że działania i uchybienia organu odwoławczego stoją w sprzeczności z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego nie jest zrozumiałym to, aby jego zwolnienie z zawodowej służby wojskowej (wyszkolonego i doświadczonego żołnierza) faktycznie leżało w interesie Sił Zbrojnych, zwłaszcza w sytuacji gdy właśnie powraca on do zdrowia po wypadku i wyrażą pełną gotowość do dalszej służby.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako - p.p.s.a.), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). sąd administracyjny w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd uchyla decyzję bądź postanowienie lub stwierdza ich nieważność, ewentualnie niezgodność z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności działalności administracji publicznej sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Stosując powyższe kryteria kontroli w badanej sprawie Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie gdyż nie stwierdzono naruszenia prawa, które by uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (DZ.U z 2022 poz. 2305) zgodnie z którym, żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.

Dla zastosowania powołanego przepisu ustawy niezbędne jest wykazanie, że żołnierz zawodowy podlegał opiniowaniu służbowemu w wyniku którego otrzymał dostateczną ocenę ogólną i opinia ta jest ostateczna. Organ orzekający o zwolnieniu ze służby nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego celem zbadania zasadności ocen sformułowanych w opinii służbowej. Sąd administracyjny rozpatrując skargę na decyzję "wykonawczą" w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego ustala jedynie, czy zachodzi przesłanka zwolnienia oraz czy decyzja została podjęta przez właściwy organ i we właściwym trybie. Otrzymanie przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej może zatem stanowić dla organu podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, jak i podstawę rozważenia pozostawienia żołnierza w służbie mimo niskiej oceny. Jest to jednak uprawnienie organu, z którego ma prawo skorzystać. Żadne względy natury osobistej żołnierza, takie jak: trudna sytuacja zdrowotna, rodzinna czy finansowa, nie mogą stanowić przeszkody dla zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w takiej sytuacji. Użyty w powołanym wyżej przepisie zwrot "można", świadczy o uznaniowym charakterze decyzji wydanej w omawianym przedmiocie. Granice uznania administracyjnego wyznacza przede wszystkim treść przepisów prawnych, a także istota i cel stosowania danej instytucji w sprawie indywidualnej. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA 2486/01).

Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza więc, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny. Musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w decyzji organu odwoławczego oraz Rozkazu Personalnego z dnia [...] czerwca 2023 r. jako przyczynę zwolnienia skarżącego organy wskazały uzyskanie ogólnej oceny dostatecznej, czyli przesłankę z art. 228 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy. Ponadto akcentowano brak dyspozycyjności żołnierza wyrażającą się w wysokiej absencji (w 2022 r. wynosiła 85 dni nieobecności na służbie) oraz otrzymanie oceny niedostatecznej z rocznego egzaminu sprawności fizycznej w 2022 r. Organ wskazał, że długotrwałe przebywanie na zwolnieniach lekarskich zostało ocenione pod kątem sposobu wykonywania zadań służbowych, ponadto ma demoralizujący wpływ na pozostałych żołnierzy pododdziału. Organ podkreślił, że dyspozycyjność jest jednym z podstawowych elementów stosunku prawnego polegającego na służbie w Silach Zbrojnych RP. Żołnierz powinien być osobą sumienną, zdyscyplinowaną, a zadania powinien wykonywać terminowo i z zaangażowaniem.

Zdaniem Sądu stanowisko organu ma oparcie w przepisach prawa materialnego oraz nie narusza granic uznania administracyjnego. Bezspornie skarżący uzyskał dostateczną ogólną cenę w opinii służbowej za 2022 r. Powyższa opinia stała się prawomocna. Stosownie do treści art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny otrzymanie dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej daje podstawy do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że na jej podjęcie wpływ miała nie tylko treść powyższej opinii służbowej, ale również inne okoliczności dotyczące sposobu wykonywania służby przez skarżącego. Długotrwałe przebywanie na zwolnieniach lekarskich świadczą o braku dyspozycyjności żołnierza oraz mają wpływ na sposób wykonywania obowiązków służbowych. Wskazać należy, że nie stanowi przeszkody do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej okoliczność, że dostateczna ogólna ocena w opinii służbowej była wynikiem usprawiedliwionej, niezawinionej przyczyny w postaci długotrwałego zwolnienia lekarskiego. Organ jest uprawniony do oceny wpływu przebywania żołnierza na długotrwałych zwolnieniach lekarskich na sposób wykonywania obowiązków służbowych. Na decyzje organu o zwolnieniu nie ma też bezpośredniego wpływu wcześniejszy przebieg służby żołnierza zawodowego. Nie ma znaczenia jakie poprzednio opinie żołnierz uzyskał, bo decydujące znaczenie ma ta opinia, w której zawarto ocenę dostateczną. Poprzednie dobre opinie czy nagrody i pochwały mogą dawać wskazówkę dla zastosowania innego środka, wszak pozostaje on w gestii organu (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2243/15). Z uzasadnienia decyzji wynika, że analizując sprawę organ uwzględnił interes społeczny, który w badanej sprawie jest tożsamy z potrzebami Sił Zbrojnych. W tym kontekście organ wskazał, że w związku z profesjonalizacją Sił zbrojnych żołnierz zawodowy powinien być osobą sumienną, zdeterminowaną, a wykonywane przez niego zadania powinny być wykonywane w terminie i z zaangażowaniem. Jak podkreślił organ odwoławczy w badanej sprawie interes społeczny przeważa nad interesem strony.

W ocenie Sądu argumentację organu należy uznać za prawidłową, mieści się bowiem ona w ramach wyznaczonych przez przepis prawa materialnego, nie przekracza granic uznania administracyjnego, ma również oparcie w materiale dowodowym sprawy.

Ponownie wskazać trzeba, że w ramach sądowej kontroli legalności decyzji wydanych na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny badaniu podlega prawidłowość trybu podjęcia decyzji, prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego oraz argumentacja organu uzasadniająca zwolnienie żołnierza ze służby wojskowej, która nie może być dowolna. Kształtowanie polityki kadrowej należy natomiast do właściwych organów Sił Zbrojnych.

Nie były zasadne zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.). Stan sprawy wyjaśniony został w stopniu pozwalającym na wydanie decyzji merytorycznej. Przeprowadzenie zawnioskowanych przez skarżącego dowodów w postaci przesłuchania świadka oraz strony postępowania nie było konieczne dla wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności stanu faktycznego, bowiem okoliczności na które świadkowie ci mieliby zeznawać (czyli, że: skarżący jest obecnie żołnierzem dyspozycyjnym, realizującym zadania służbowe na wysokim poziomie, nieobecności w służbie i inne problemy, które skutkowały uzyskaniem oceny dostatecznej w opinii służbowej za rok 2022 miały charakter przejściowy, niezależny od samego żołnierza zakończyły się i nie będą rzutować na dalszy tok jego zawodowej służby wojskowej) były irrelewantne z punktu widzenia treści art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Istotą ustaleń w sprawie jest bowiem stan istniejący przed wydaniem decyzji o zwolnieniu, a nie natomiast postulowany stan w przyszłości, ponadto podnoszone okoliczności były przedmiotem analizy w toku postępowania administracyjnego.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2023 r. dowódca wskazanej jednostki wojskowej wystąpił do Dowódcy [...] o zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Jako przyczynę zwolnienia we wniosku wskazano m.in. nagminne przebywanie żołnierza na zwolnieniach lekarskich - w 2021 r. - 71 dni, w 2022 r. - 85 dni, w 2023 r. - od stycznia do [...] kwietnia - 43 dni. Ponadto podano, że żołnierz wielokrotnie udawał się na zwolnienia lekarskie nie informując przełożonego o przyczynie nieobecności. [...] marca 2022 r. żołnierz został ukarany karą pieniężną za trzykrotne niepoinformowanie przełożonego o przyczynie nieobecności, pomimo tego żołnierz notorycznie nie informował przełożonego o udaniu się na zwolnienie lekarskie, a zwolnienie dostarczał z opóźnieniem. Na skutek powyższego wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r. w dniu [...] kwietnia 2023 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia st. szer. K.C. z zawodowej służby wojskowej, o czym żołnierz został zawiadomiony w dniu [...] maja 2023 r.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi wskazać należy, że treść rozstrzygnięcia organu II instancji wskazuje, iż sprawa została rozpoznana przez ten organ merytorycznie. W treści decyzji organ przedstawił stan faktyczny i stan prawny sprawy oraz wskazał na przyczyny zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej, przy czym stanowisko organu odwoławczego jest zbieżne ze stanowiskiem organu I instancji. W tym stanie sprawy, w ocenie Sądu, nie był zasadny zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która wyrażona została w art. 15 kpa

Mając powyższe na uwadze, na postawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.