Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 449/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 2 ust. 2, art. 59 ust. 7, art. 74 ust. 1-3
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
article: art. 27 ust. 1, art. 38, art. 49
journal: Dz.U. 2022 poz 2422
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 czerwca 2023 r. nr 9016-2023-000533-6400 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. M. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") wniósł

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "Organ") z 30 czerwca 2023 r.

nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S.

z 20 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Dnia 27 maja 2022 r. Strona poprzez aplikację e-WniosekPlus złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r. wnosząc o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, uzupełniającej płatności podstawowej, płatności do powierzchni upraw roślin pastewnych oraz płatności do krów i bydła.

Dnia 3 marca 2022 r., a zatem przed złożeniem ww. wniosku, wpłynął

do organu, sporządzony przez Inspekcję Weterynaryjną Powiatowego Inspektoratu Weterynarii, raport z czynności kontrolnych gospodarstwa Strony w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz dobrostan zwierząt (numer raportu IW [...]) wraz z załącznikami IRZ-1, IRZ-2, IRZ-7 i IRZ-8. Jak wynika z raportu z czynności kontrolnych rolnik (Strona) uniemożliwił przeprowadzenie kontroli.

Ustalenia zawarte w raporcie z czynności kontrolnych stały się podstawą

do wydania przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w S. na rzecz Strony decyzji z 20 stycznia 2023 r. nr [...] o odmowie przyznania wszystkich wnioskowanych płatności

na 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w myśl art. 59 ust. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.

w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania

jej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549; dalej: "rozporządzenie 1306/2013") wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest odrzucany, jeżeli beneficjent lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Strona zaskarżyła www. decyzję odwołaniem.

Zaskarżoną do tutejszego Sądu ww. decyzją z 30 czerwca 2023 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARiMR.

Organ odwoławczy uznał bowiem, że kluczowym dowodem zgromadzonym

na etapie postępowania przed organem I instancji był powyżej wskazany protokół

z czynności kontrolnych sporządzony przez Powiatowego Lekarza Weterynarii.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że jak wynika z treści protokołu 15 lutego 2022 r. Strona została poinformowana telefonicznie o zamiarze przeprowadzenia kontroli, który to termin kontroli został ustalony na 18 lutego 2022 r. Podjęto w tym dniu pierwszą próbę kontroli, w trakcie której, oczekując na właściciela zauważono

w oborze braki w oznakowaniu zwierząt (brak 1 kolczyka). Jak wskazano w protokole, pierwotnie przybył ojciec Strony, T. M. pytając się o cel wizyty, a następnie przyszedł P. M. również zadając pytanie o cel wizyty. Mimo przekazanej informacji o celu wizyty jak i przedstawieniu stosowych upoważnień do przeprowadzenia kontroli, kontrolerzy zostali wyproszeni z obory i zarzucono im bezprawne wejście do pomieszczeń gospodarskich, tym samym uniemożliwiając przeprowadzenie kontroli.

Dalej w uzasadnieniu decyzji Organ wskazał, że druga próba przeprowadzenia kontroli miała miejsce 24 lutego 2022 r. i miała charakter niezapowiedziany. W dniu kontroli zastano ojca Strony, który miał przekazać informację o nieobecności Strony na terenie gospodarstwa. W związku z uzyskaną informacją skontaktowano się telefonicznie ze Stroną wskazując cel kontroli oraz konsekwencje jakie mogą wynikać z uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli. Strona oświadczyła telefonicznie, że przebywa na terenie Ukrainy, i że nie odmawia przeprowadzenia kontroli, jednak nie będzie przy niej obecna, jednocześnie odmawiając wskazania osoby, która byłaby jej przedstawicielem i uczestniczyła w kontroli.

Następnie kontrolerzy ponowili prośbę o ustalenie terminu kontroli i wskazanie osoby, która będzie w niej uczestniczyć. Ustalono ponowną datę kontroli, tym razem na 28 lutego 2022 r. Po jakimś czasie Strona skontaktowała się telefonicznie

z kontrolerami oświadczając, że nie posiada zwierząt, gdyż sprzedano je 7 dni temu, na co kontrolerzy poinformowali, że w dalszym ciągu w systemie widnieją 32 sztuki zwierząt. Strona stwierdziła, że wynika to z opieszałości pracowników BP ARiMR

w S. , a jego zgłoszenie znajduje się w skrzynce podawczej. Po chwili Strona ponownie skontaktował się telefonicznie z kontrolerami twierdząc, że przebywa w więzieniu i nie będzie osobiście obecny na kontroli, a reprezentować będzie ją prawnik.

W dniu 28 lutego 2022 r. podjęto trzecią już próbę przeprowadzenia kontroli.

Na terenie gospodarstwa ponownie zastano ojca Strony, którego poinformowano

o celu wizyty, który udostępnił kontrolerom wejście na teren gospodarstwa. Z chwilą gdy zaczęto stwierdzać nieprawidłowości ojciec Strony odmówił dalszego uczestnictwa w kontroli i kazał skontaktować się ze Stroną, zarzucając złośliwość oraz zastraszanie poprzez wstrzymanie dopłat. Po kontakcie telefonicznym Strona oświadczyła, że nic nie wie o kontroli.

Strona po otrzymaniu protokołu z kontroli, przekazanego przez Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR 15 marca 2023 r., złożyła zastrzeżenia, co do twierdzeń zawartych w treści protokołu a odnoszących

się do wyjaśnień kontrolerów w przedmiocie uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli. Strona nie zgodziła się z ustaleniami kontrolerów wskazując, iż tylko kontrola z 18 lutego 2022 r. była zapowiedziana, a on sam informował kontrolerów o złym stanie zdrowia, przez co nie mógł uczestniczyć w czynnościach kontrolnych. Strona zanegowała twierdzenia kontrolerów jakoby miała być obecna w trakcie podejmowanych prób przeprowadzenia kontroli, a osobą która tam miała być poza ojcem, był jego wujek o tym samym imieniu i nazwisku, tj. P. M..

Strona wskazała, że ostatnia próba przeprowadzenia kontroli miała odbyć

się w asyście policji, ale i ta nie doszła do skutku gdyż zostali oni wyprowadzeni przez jej ojca. Strona nie zgodziła się również ze stwierdzeniem, jakoby informowała kontrolerów o nieposiadaniu zwierząt czy też przebywaniu w więzieniu - uznając to za kłamstwo.

Następnie zastrzeżenia Strony zostały przekazane 20 kwietnia 2023 r.

do Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. celem ustosunkowania się.

W dniu 4 maja 2023 roku Powiatowy Lekarz Weterynarii w S. podtrzymał swoje stanowisko w zakresie uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli, nie uznając przy tym konieczności wprowadzania korekty raportu. Jednocześnie Powiatowy Lekarz Weterynarii w S. wskazał, że w raporcie z kontroli zawarto niepełną informację co do przebiegu kontroli z uwagi na limit znaków w polu tekstowym raportu. W raporcie tym winna być również informacja o skierowanym przez Stronę wnioskiem o kontaktowanie się ze Stroną za pośrednictwem jej prawnika, jak również informacja, że posiadacz zwierząt gospodarskich pomimo wcześniejszej zapowiedzianej kontroli nie udzielił pomocy niezbędnej do jej wykonania, co zostało uznane za odmowę przeprowadzenia czynności kontrolnych.

Organ odwoławczy wskazał, że Powiatowy Lekarz Weterynarii podejmował liczne próby przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie Strony, które w konsekwencji okazały się nieskutecznie, poprzez ich uniemożliwienie przez Stronę, która miała pełną świadomość, że jej działanie polegające na braku możliwości osobistego uczestnictwa w kontroli, a zarazem nieudzielenia w tym przypadku umocowani osobie trzeciej, która w jej imieniu weźmie w niej udział, zablokuje skutecznie możliwość jej przeprowadzenia. Powyższe wypełnia definicję przepisu art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013 odnoszącą się do uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli, a co za tym idzie odmowy wnioskowanych płatności w danym roku. Organ uznał bowiem, że analiza przepisu art. 59 ust. 7 rozporządzenia nr 1306/2013 wskazuje, że płatności nie są przyznawane wnioskodawcy w sytuacji gdy uniemożliwia on przeprowadzenie kontroli na miejscu. Określenie "uniemożliwia przeprowadzenia kontroli na miejscu" użyte w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia

21 kwietnia 2004 r. było przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości w wyroku z dnia 16 czerwca 2011 r. w sprawie C-536/09. W orzeczeniu tym Trybunał stwierdził, że wymienione określenie stanowi autonomiczne pojęcie prawa Unii, które podlega jednolitej wykładni we wszystkich państwach członkowskich w ten sposób, że obok zachowań umyślnych obejmuje ono każde działanie lub zaniechanie działania wynikające z niedbalstwa rolnika lub jego przedstawiciela, które w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu, jeżeli ten rolnik lub jego przedstawiciel nie przyjął wszelkich środków, których można racjonalnie oczekiwać z jego strony dla zapewnienia przeprowadzenia w pełni tej kontroli.

Organ wskazał ponadto, że w sprawie nie wystąpiły również zdarzenia,

o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Żeby dane zdarzenie mogło zostać uznane za siłę wyższą należało (zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu

do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy

lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie

do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r.) zgłosić je na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Strona nie zgłosiła wystąpienia siły wyższej w tym zakresie.

Ponadto Organ wskazał, że bez znaczenia w niniejszej sprawie jest podnoszony przez Stronę argument, że kontrola w gospodarstwie została w końcu przeprowadzona, co ma potwierdzać protokół z kontroli doraźnej nr [...] przeprowadzonej w dniach 15-16 listopada 2022 r. oraz nr 5/2023 z dnia 24-27 marca 2023 r. Zakres kontroli doraźnych, a kontroli w zakresie wymogów wzajemnej zgodności, do której przeprowadzenia wyznaczony jest Powiatowy Lekarz Weterynarii w zakresie płatności realizowanych przez ARiMR zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 2114) nie jest tożsamy, a okoliczność przeprowadzenia innych czynności kontrolnych w danym roku w ramach innych kontroli nie jest równoznaczne z uznaniem, że Strona jednak umożliwiła przeprowadzeniu kontroli. Organ wskazał również, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniem Strony, że w wyniku przeprowadzonej kontroli w dniach 15-16- listopada 2022 r. nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości, gdyż de facto stwierdzono brak zachowania czystości w pomieszczeniach inwentarskich.

Strona zaskarżyła ww. decyzję Dyrektora ARiMR z 30 czerwca 2023 r.

w całości skargą wniesioną do tutejszego Sądu wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu od organu II instancji na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przewidzianych.

Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 ze zm.; dalej: "K.p.a." ) w zw. z art. 77 § 1 K.p.a.

w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez akceptację uchybień organu I instancji polegających

na nie zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowego i niezweryfikowaniu twierdzeń wnioskodawcy, czym nie podjęto wszelkich niezbędnych czynności

do wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zebrano i nie rozpatrzono w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz błędnie oceniono, że doszło

do uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli w sytuacji, gdy taka okoliczność

nie miała miejsca. Zdaniem Skarżącego miało to wpływ na treść rozstrzygnięcia w ten sposób, że utrzymano w mocy decyzję odmawiającą płatności w sytuacji, gdy decyzja ta winna zostać uchylona przez organ II instancji, zaś sprawa powinna zostać zwrócona organowi I instancji, celem uzupełnienia materiału dowodowego.

W uzasadnieniu zarzutów skargi przytoczono argumenty celem wykazania

ich zasadności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022.2492 j.t. ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 P.p.s.a.). W sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu, niż uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego i w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję lub postanowienie (art. 145 § 2 P.p.s.a.).

Istotą sporu pomiędzy Skarżącą a Organem jest prawidłowość uznania przez Organ, że Skarżący uniemożliwił wykonanie kontroli na miejscu, co skutkowało odmową przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r.

W tak zarysowanym sporze Sąd przyznał rację Organowi.

Na wstępie należy wskazać, jak zasadnie uczynił to Organ, że zgodnie

z art. 74 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia nr 1306/2013 państwa członkowskie przeprowadzają obowiązkowe kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków przyznawanej pomocy. Kontrole administracyjne uzupełnia system kontroli na miejscu w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. W każdym roku kontrole na miejscu są przeprowadzane w gospodarstwach rolnych wyznaczonej grupy rolników składających wnioski o przyznanie płatności w danym roku, a ich liczbę i sposób wyznaczania określa art. 30-31 i 33 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności.

W myśl art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2022.1775 j.t. ze zm. dalej: "u.p.s.w.b.") Powiatowy lekarz weterynarii właściwy ze względu na miejsce zamieszkania

lub siedzibę rolnika, jako organ kontroli, o którym mowa w art. 67 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 809/2014, jest właściwy do przeprowadzania kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu przestrzegania wymogów wskazanych

w załączniku II do rozporządzenia nr 1306/2013, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 13.

Przepis art. 38 ust. 2 u.p.s.w.b. stanowi, że czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu, o której mowa w ust. 1, zwanej dalej "kontrolą wymogów",

są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez powiatowego lekarza weterynarii, o którym mowa w ust. 1. Z kolei zgodnie z przepisem art. 38 ust.3 u.p.s.w.b. upoważnienie, o którym mowa w ust. 2, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsce i zakres tych czynności oraz podstawę prawną do ich wykonywania.

Natomiast w przypadku konieczności wykonania czynności kontrolnych

w ramach kontroli, o których mowa w ust. 1, poza obszarem działania powiatowego lekarza weterynarii, o którym mowa w ust. 1, lekarz ten upoważnia do wykonania tych czynności powiatowego lekarza weterynarii właściwego ze względu na położenie siedziby stada w rozumieniu przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Do czynności kontrolnych przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio (art. 38 ust. 4 u.p.s.w.b.).

Jak z kolei stanowi art. 38 ust. 5 u.p.s.w.b. w przypadku, o którym mowa

w ust. 4, powiatowy lekarz weterynarii właściwy ze względu na położenie siedziby stada:

1) wykonuje czynności kontrolne w ramach kontroli wymogów w miejscu, zakresie i terminie wskazanych w upoważnieniu;

2) sporządza protokół wykonania czynności kontrolnych;

3) 3) niezwłocznie przekazuje protokół, o którym mowa w pkt 2, powiatowemu lekarzowi weterynarii, o którym mowa w ust. 1.

Przed przystąpieniem do wykonania czynności kontrolnych w ramach kontroli wymogów osoba upoważniona do ich wykonania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie do wykonania czynności kontrolnych rolnikowi, jeżeli jest on obecny podczas kontroli (art. 38 ust. 6 u.p.s.w.b.). Czynności kontrolne w ramach kontroli wymogów mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas,

gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 25 rozporządzenia nr 809/2014 (art. 38 ust. 7 u.p.s.w.b.).

Natomiast zgodnie z art. 38 ust. 8 u.p.s.w.b. osoby upoważnione

do wykonywania czynności kontrolnych w ramach kontroli wymogów mają prawo do:

1) wstępu na teren gospodarstwa rolnego, w tym do pomieszczeń i miejsc związanych z utrzymywaniem lub przebywaniem zwierząt;

2) dostępu do zwierząt;

3) pobierania próbek do badań;

4) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli;

5) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania

z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów;

6) żądania okazywania i udostępniania danych informatycznych.

Przy czym, co istotne w sprawie, zgodnie z art. 38 ust. 9 u.p.s.w.b. rolnik jest obowiązany zapewnić niezbędną pomoc przy wykonywaniu czynności kontrolnych zaś zgodnie z art. 38 ust. 10 u.p.s.w.b. powiatowy lekarz weterynarii, o którym mowa

w ust. 1, sporządza raport zgodnie z art. 72 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 809/2014,

a w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności, o której mowa w art. 99 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 1306/2013, w tym raporcie umieszcza również informację, o której mowa w art. 72 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 809/2014, oraz termin usunięcia tej niezgodności, ustalony zgodnie z art. 39 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014, i przekazuje ten raport kierownikowi biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodego rolnika, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw lub płatności związanych do zwierząt.

W przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia, na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych powiatowemu lekarzowi weterynarii, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w raporcie osobie, która wykonywała czynności kontrolne (art. 38 ust. 11 u.p.s.w.b.).

Na podstawie art. 38 ust. 12 u.p.s.w.b. powiatowy lekarz weterynarii, o którym mowa w ust. 1, uwzględniając zgłoszone zastrzeżenia, uzupełnia ustalenia zawarte

w raporcie. W przypadku nieuwzględnienia zgłoszonych zastrzeżeń powiatowy lekarz weterynarii, o którym mowa w ust. 1, przekazuje zgłoszone zastrzeżenia, wraz

ze swoim stanowiskiem do tych zastrzeżeń i raportem, do właściwego kierownika biura powiatowego Agencji.

Zgodnie z art. 38 ust. 13 u.p.s.w.b. Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, wymogi wskazane w załączniku II do rozporządzenia nr 1306/2013, do których kontroli jest właściwy powiatowy lekarz weterynarii, oraz rodzaj przeprowadzanych kontroli, z uwzględnieniem kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu, mając na uwadze zapewnienie prawidłowego przeprowadzania tych kontroli.

Zgodnie z treścią art. 93 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 przepisy dotyczące zasady wzajemnej zgodności obejmują podstawowe wymogi w zakresie zarządzania wynikające z prawa unijnego oraz normy utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, ustanowione na poziomie krajowym i wymienione w załączniku II, i odnoszące się do następujących obszarów:

a) środowisko, zmiana klimatu oraz utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej;

b) zdrowie publiczne, zdrowie zwierząt i zdrowie roślin;

c) dobrostan zwierząt.

Jak zasadnie wskazał Organ w myśl art. 96 ust. 1 rozporządzenia 1306/2013 państwa członkowskie korzystają, w stosownych przypadkach, z systemu zintegrowanego, ustanowionego w tytule V rozdział II, a w szczególności art. 68 ust. 1 lit. a, b), d), e) i I). Państwa członkowskie mogą korzystać z istniejących systemów zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z przepisami dotyczącymi zasady wzajemnej zgodności. Systemy te, a zwłaszcza system identyfikacji i rejestracji zwierząt ustanowiony zgodnie z dyrektywą Rady 2008/71/WE (71)

oraz rozporządzeniami (WE) nr 1760/2000 i (WE) nr 21/2004, muszą być zgodne

z systemem zintegrowanym, o którym mowa w tytule V rozdział II niniejszego rozporządzenia. W zależności od odnośnych wymogów, norm, aktów lub obszarów zasady wzajemnej zgodności, państwa członkowskie mogą zadecydować

o przeprowadzaniu kontroli administracyjnych, w szczególności takich, które

są już przewidziane w ramach systemów kontroli stosowanych dla odpowiedniego wymogu, normy, aktu lub obszaru zasady wzajemnej zgodności (art. 96 ust. 2). Państwa członkowskie przeprowadzają kontrole na miejscu w celu zweryfikowania, czy beneficjent wywiązuje się z obowiązków określonych w niniejszym tytule (art. 96 ust. 3). Komisja przyjmuje akty wykonawcze ustanawiające przepisy dotyczące przeprowadzania kontroli mających na celu weryfikację zgodności

z obowiązkami, o których mowa w niniejszym tytule, w tym przepisy umożliwiające uwzględnienie następujących czynników w analizie ryzyka:

a) udział rolnika w systemie doradztwa rolniczego przewidzianym w tytule

III niniejszego rozporządzenia;

b) b)udział rolnika w systemie certyfikacji, jeżeli obejmuje on dane wymogi i normy (art. 96 ust. 4).

W tym miejscu należy wskazać na treść art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013, zgodnie z którym to przepisem wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest odrzucany, jeżeli beneficjent lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. W uzasadnieniu wyroku z 23 czerwca 2020 r., I GSK 205/20 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Europejskiej C-536/09 z 16 czerwca 2011 r., że "uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli" stanowi autonomiczne pojęcie prawa Unii, którego znaczenie i zakres powinny być identyczne we wszystkich państwach członkowskich. Wyrażenie to, jak zauważył Trybunał, podlega jednolitej wykładni w ten sposób, że obok zachowań umyślnych obejmuje ono każde działanie lub zaniechanie działania wynikające z niedbalstwa rolnika lub jego przedstawiciela, które w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu, jeżeli ten rolnik lub jego przedstawiciel nie przyjął wszelkich środków, których można racjonalnie oczekiwać z jego strony dla zapewnienia przeprowadzenia w pełni tej kontroli (por. wyrok WSA w Szczecinie z 13 stycznia 2022 r., I SA/SZ 818/21). Co istotne w rozpoznawanej sprawie, zastosowanie art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013 zasadniczo nie jest uzależnione od odpowiedniego poinformowania rolnika lub jego przedstawiciela o kontroli na miejscu.

Podkreślić również należy, że zgodnie z art. 2 ust. 2 rozporządzenia

nr 1306/2013 do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności

w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że służby weterynaryjne kilkukrotnie próbowały przeprowadzić kontrolę w gospodarstwie Skarżącego i w tym celu pozostawały ze Skarżącym w regularnym kontakcie. Skarżący w toku postępowania nie przedłożył zaś jakichkolwiek dowodów, z których wynikały by odmienne wnioski.

Protokół z czynności kontrolnych sporządzony przez Powiatowego Lekarza Weterynarii wskazuje bowiem jednoznacznie, że Skarżący został poinformowany telefonicznie o zamiarze przeprowadzenia kontroli, który to termin kontroli został ustalony na dzień 18 lutego 2022 r. Podjęto w tym dniu pierwszą próbę kontroli,

lecz kontrolerzy zostali wyproszeni z obory z zarzutem bezprawnego wejścia

do pomieszczeń gospodarskich, tym samym uniemożliwione zostało przeprowadzenie kontroli po raz pierwszy. Przy czym kontrolerzy udzielili informacji o celu wizyty i przedstawili upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.

Druga próba przeprowadzenia kontroli – niezapowiedziana - miała miejsce

24 lutego 2022 r. Wówczas obecny był ojciec Skarżącego zaś kontrolujący skontaktowali się ze Skarżącym telefonicznie wskazując cel kontroli oraz konsekwencje jakie mogą wynikać z uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli. Skarżący nie odmówił przeprowadzenia kontroli, jednak wyjaśnił, że nie będzie przy niej obecny, jednocześnie odmawiając wskazania osoby, która byłaby jego przedstawicielem i uczestniczyła w kontroli - tym samym Skarżący de facto uniemożliwił przeprowadzenie kontroli po raz drugi.

Jednakże kontrolerzy ponowili prośbę o ustalenie terminu kontroli i wskazanie osoby, która będzie w niej uczestniczyć. W efekcie doszło do uzgodnienia terminu ponownej, trzeciej już kontroli na 28 lutego 2022 r., w którym to dniu podjęto trzecią próbę przeprowadzenia kontroli. Na terenie gospodarstwa zastano ojca Skarżącego, którego poinformowano o celu wizyty, który udostępnił kontrolerom wejście na teren gospodarstwa. Jednak z chwilą gdy zaczęto stwierdzać nieprawidłowości ojciec Skarżącego odmówił dalszego uczestnictwa w kontroli i kazał skontaktować

się ze Skarżącym, który - po kontakcie telefonicznym - oświadczył, że nic nie wie

o kontroli.

Sąd wskazuje, że w zastrzeżeniach z 29 marca 2023 r. do doręczonego protokołu Skarżący wskazał: "zawsze byłem otwarty na przeprowadzenie kontroli

i nigdy nie odmawiałem przeprowadzenia tej kontroli, informowałem tylko

o okolicznościach, które uniemożliwiają jej przeprowadzenie akurat w tym momencie, kiedy pracownicy Inspekcji się ze mną kontaktowali". Jednakże Skarżący

nie skontaktował się niezwłocznie w tej sprawie z organem w celu ustalenia dogodnego dla siebie terminu jak i nie podjął, co Sąd szczególnie podkreśla, jakichkolwiek innych czynności, które umożliwiłyby i zapewniłyby przeprowadzenie kontroli w Jego gospodarstwie. Tym samym Sąd uznał, że Skarżący nie podjął wszelkich środków, których można racjonalnie oczekiwać ze strony beneficjenta płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego dla zapewnienia przeprowadzenia tej kontroli,

a więc wykazał się niedbalstwem, które w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu. W ten bowiem sposób należy zinterpretować zarówno brak obecności Skarżącego w wyznaczonych dniach kontroli przy jednoczesnym braku ustanowienia właściwego przedstawiciela jak i brak podjęcia ze strony Skarżącego jakichkolwiek innych działań w celu umożliwienia przeprowadzenia ww. kontroli w innym terminie. W ocenie Sądu nieuprawnione

jest bowiem oczekiwanie i postawa Skarżącego, który oczekuje, że organ kontroli,

w rozpoznawanej sprawie służby weterynaryjne, zobowiązany jest bez względu

na postawę Skarżącego i brak z jego strony współdziałania, do podejmowania prób dokonania kontroli "aż do skutku". Przeciwnie, Sąd zauważa, że istota spornych płatności wymaga określonego współdziałania beneficjenta płatności,

tak aby przekazanie środków publicznych z tego tytułu nastąpiło w sposób zapewniający realizację ich celu a nie tylko przysporzenie majątkowe po stronie beneficjenta. Temu celowi służą m.in. ww. przepisy, które nakładają na beneficjenta płatności obowiązek współdziałania z organami kontroli tak aby możliwe było potwierdzenie realizacji celu, któremu służą sporne płatności.

W ocenie Sądu, Organ wykazał, że podejmował liczne próby przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie Skarżącego, które w konsekwencji okazały się nieskuteczne, poprzez ich uniemożliwienie przez Stronę. Skarżący jako wieloletni beneficjent przedmiotowych płatności miał jednocześnie pełną świadomość, że działanie polegające na braku możliwości osobistego uczestnictwa w kontroli, przy jednoczesnym braku udzielenia umocowania osobie trzeciej, która w jego imieniu weźmie w niej udział, skutecznie zablokuje możliwość przeprowadzenia kontroli. Przy czym podkreślić należy, że dwie z ww. kontroli były kontrolami zapowiedzianymi. Powyższe wypełnia definicję przepisu art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013 odnoszącą się do uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli, a co za tym idzie odmowy wnioskowanych płatności w danym roku.

Jednocześnie, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły również zdarzenia, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013. Żeby dane zdarzenie mogło zostać uznane za siłę wyższą należało (zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich

oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014 r.) zgłosić

je na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Strona

nie zgłosiła wystąpienia siły wyższej w tym zakresie w postępowaniu przed Organami.

Sąd zauważa, że dopiero na rozprawie 6 grudnia 2023 r. pełnomocnik Skarżącego, w treści złożonego pisma procesowego datowanego na z 5 grudnia

2023 r,. zgłosił wniosek dowodowy w zakresie dopuszczenia dowodu z dokumentów

w postaci: pisma przewodniego Towarzystwa Ubezpieczeń wzajemnych TIW

z 18 sierpnia 2023 r. , protokołu likwidacji szkody z 30 stycznia 2022 r., podpisanego 9 lutego 2022 r. oraz wyciągu z dokumentu tożsamości, podpisanego 9 lutego 2023 r. na okoliczności wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa

w art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013, w postaci huraganu i jego skutków,

w czasie przeprowadzenia kontroli przez inspekcję weterynaryjną w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu ww. pisma procesowego Skarżący wskazywał, że przeprowadzenie kontroli w rozpoznawanej sprawie było niemożliwe z uwagi na siłę wyższą w postaci huraganu.

Odnosząc się do ww. wniosków dowodowych Sąd na podstawie

art. 106 § 3 P.p.s.a dopuścił dowody z ww. dokumentów. Dokonując oceny

ww. dokumentów Sąd zauważa, że dokumenty te po pierwsze nie dotyczą Skarżącego a T. M., po drugie zaś nie zostały przedłożone Organowi w ww. terminie. Tym samym – wbrew oczekiwaniom Skarżącego – Sąd nie mógł uznać, że dokumenty te przedłożone na etapie postępowania sądowego w dniu rozprawy - stanowią dowód na okoliczność braku uniemożliwienia przez Skarżącego przeprowadzenia powyższej kontroli.

Według Sądu – co należy raz jeszcze podkreślić - całość okoliczności sprawy wskazuje na wielokrotną inicjatywę organów w zakresie przeprowadzenia kontroli

i brak odpowiedniej staranności w tym zakresie po stronie Skarżącego, który ubiegał się o płatności. Kontrolerzy podejmowali próby przeprowadzenia kontroli

w gospodarstwie Skarżącego i pozostawali ze Skarżącym w kontakcie telefonicznym. Tym bardziej brak skontaktowania się Skarżącego z organem uprawnionym do przeprowadzenia kontroli w celu ustalenia jej terminu winien być, w ocenie Sądu, uznany za wynikające z niedbalstwa zaniechanie przez Skarżącego działania, które w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu. Uznać bowiem należy, że Skarżący, który jak sam przyznaje, nigdy nie odmawiał przeprowadzenia kontroli, nie podjął jakichkolwiek środków, których można racjonalnie oczekiwać z jego strony dla zapewnienia przeprowadzenia w pełni ww. kontroli.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, zasadnym było uznanie, że Skarżący swoim zachowaniem w istocie uniemożliwiał przeprowadzenie kontroli na miejscu.

Sąd podziela stanowisku Organu, iż w sprawie bez znaczenia jest podnoszony przez Skarżącego argument, że kontrola w gospodarstwie została w końcu przeprowadzona, co ma potwierdzać protokół z kontroli doraźnej nr 14/2022 przeprowadzonej w dniach 15-16 listopada 2022 r. oraz nr 5/2023 z dnia 24-27 marca 2023 r. Słusznie Organ wskazał, że zakres kontroli doraźnych, a kontroli w zakresie wymogów wzajemnej zgodności, do której przeprowadzenia wyznaczony

jest Powiatowy Lekarz Weterynarii w zakresie płatności realizowanych przez ARiMR zgodnie z art. 38 u.p.s.w.b. nie jest tożsamy, a okoliczność przeprowadzenia innych czynności kontrolnych w danym roku w ramach innych kontroli nie jest równoznaczne z uznaniem, że Strona jednak umożliwiła przeprowadzenie kontroli.

Sąd wskazuje ponadto, że nie dopatrzył się w postępowaniu Organu naruszenia zasad wszechstronnego rozważenia i zgromadzenia materiału dowodowego, czy też przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Ponieważ okoliczność powoływania się przez Skarżącego na rzekomą jednostronność dowodów przedstawionych przez Organ nie mogła sama w sobie przesądzić o braku zastosowania art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013, organ rozważył materiał dowodowy, którym dysponował, i zasadnie nie znalazł podstaw do kwestionowania ustaleń protokołu z 15 listopada 2022 r. jedynie na podstawie twierdzeń Skarżącego zawartych w odwołaniu.

W ocenie Sądu nie doszło zatem w tym wypadku do naruszenia zasady praworządności (art. 7 K.p.a.) jak i naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. w związku

z art. 80 K.p.a. Bowiem w myśl art. 3 ust. 2 u.p.s.w.b., w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Z treści wskazanych przepisów wynika, że organ działa

na podstawie k.p.a., z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy

m.in. brak związania treścią art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Organ administracji publicznej obowiązany jest do przestrzegania zasady swobodnej oceny dowodów art. 80 K.p.a. Polega ona m. in. na tym, że organ administracji nie jest związany jakimikolwiek regułami co do wartości poszczególnych dowodów, ocenia dowody za wiarygodne bądź niewiarygodne na podstawie własnego przekonania. Ocena ta powinna być zgodna z wymogami wiedzy, doświadczenia i logiki. Wymieniona zasada ogranicza zakres oceny organu administracji do tych dowodów, które zostały zebrane w toku postępowania dowodowego.

W ocenie Sądu Organ wziął pod uwagę wszystkie dowody złożone w toku prowadzonego postępowania w przedmiotowej sprawie i ocenił je zgodnie z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Skarżący zaś oprócz twierdzeń

m.in. o COVID, omyłce co do tożsamości osób w czasie kontroli, huraganie, braku przeprowadzenia kontroli wyłącznie z winy samych kontrolujących nie wykazał

w jakikolwiek sposób aby brak przeprowadzenia ww. kontroli nie miał źródła

w działaniach i zaniechaniach Skarżącego. Sąd podkreśla, że Skarżący nie wykazał

w szczególności, aby podjął jakiekolwiek działania tak w celu umożliwienia przeprowadzenia powyższej kontroli jaki i aby dokonał we właściwym terminie powiadomienia o wystąpieniu zdarzeń, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013.

Mając na uwadze powyższe, sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa ani materialnego, ani procesowego które skutkowałyby koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego i na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Orzeczenia sądów administracyjnych przytoczone w uzasadnieniu dostępne

są na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.