Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 677/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 193, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 39
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 379/18 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 6 marca 2018 r. nr 2201-ICC.4513.10.2018.AB w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na zwolnienie z obowiązku złożenia gwarancji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. Sp. z o.o. w O. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 379/18 - po rozpoznaniu skargi A. Sp. z o.o. w G. (obecnie: P. Sp. z o.o. w O.) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: organ lub Dyrektor IAS) z 6 marca 2018 r., nr 2201-ICC.4513.10.2018.AB, w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej – oddalił skargę.

P. Sp. z o.o. w O. (dalej: skarżąca lub Spółka) w skardze kasacyjnej zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzucono:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 39 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.2013.269.1; dalej: UKC), poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, ze że w realiach mniejszej sprawy, dokonywanie opóźnionych płatności stanowi naruszenie przepisu art. 39 lit. a) pomimo, że nieudowodnione zostało celowe dokonywanie płatności po terminie, a sam brak regulacji należności w sensie normatywnym związany jest ewentualnie z naruszeniem przepisu art. 39 lit. c) UKC, a w konsekwencji błędnego uznania, że zaistniały przesłanki określone w art. 28 ust. 1 lit. a) UKC w związku z art. 150 rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/2446 dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów kodeksu celnego (Dz.U. L 343 z 29.12.2015, s. 1; dalej: rozporządzenie 2015/2446) daje podstawę do cofnięcia wydanego pozwolenia;

jak również wskutek błędnej wykładni ww. przepisu w zakresie normatywnego pojęcia art. 39 lit. a) UKC poprzez uznanie, z treść art. 39 lit. c) UKC, nie wyłącza zakresu jego zastosowania wypełniania zobowiązań (w tym celnych i podatkowych), a które podlegają reżimowi przepisu określonego w art. 39 lit. c) UKC;

- naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia, polegające na pominięciu rozważań dotyczących zarzutu wskazanego w tirecie 3 skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a dotyczącym ustaleń, czy opóźnienia w płatnościach w rozumieniu 39 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 powinno być traktowane jako naruszenie lit. a czy c.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w jej petitum.

Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz o przeprowadzenie rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Skargę kasacyjną, pomimo wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie, rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 - dalej jako ustawa COVID) oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił bowiem stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20, zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do - niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a. - oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień.

Skargę kasacyjną oparto o obie podstawy.

Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów i sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a. jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną. Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał zarzut naruszenia prawa procesowego, w jego bowiem ramach kwestionowana jest formalna prawidłowość zaskarżonego kasacyjnie orzeczenia, co ma wpływ na możliwość dokonania jego instancyjnej kontroli.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie.

Mając na uwadze wskazane wyżej wymogi jakie spełniać ma skarga kasacyjna, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w ramach uzasadnienia przedmiotowego zarzutu nie podjęto się wykazania, że uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy oraz że był to wpływ istotny. Niezależnie od tej konstatacji, ze względu na charakter zarzutu, NSA za stosowne uznał wskazanie, że kontrolowane orzeczenie Sądu I instancji spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., tj. zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. I wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, odnosi się w uzasadnieniu do kwestii niezasadności rozpoznawania w sprawie badania przesłanki określonej w art. 39 lit. c) UKC (zob. s. 11 zaskarżonego orzeczenia).

Ze sformułowanych zarzutów naruszenia prawa materialnego i ich uzasadnienia wynika, że spór w sprawie dotyczy prawidłowości uznania wielokrotnego nieterminowego uiszczania należności celnych i podatkowych za okoliczność wypełniającą przesłanki określone w art. 39 lit. a) UKC. Przy tym skarżąca kasacyjnie, nie kwestionując ustalonych okoliczności faktycznych, podnosi że winny być one rozpoznawane w kontekście art. 39 lit. c) UKC formułującego warunek wypłacalności, a nie lit. a) tej regulacji.

Zarzuty te okazały się niezasadne.

Sprawa dotyczy ponownej oceny pozwolenia na stosowanie procedur uproszczonych, w ramach której weryfikacji podlegało spełnianie przez skarżącą warunków określonych w art. 39 lit. a), b) i d) UKC (na podstawie z art. 150 ust. 1 rozporządzenia 2015/2446). W wyniku dokonania tejże oceny ustalono, że przedsiębiorca spełnia warunki określone w art. 39 lit. b) i d) UKC, ale nie spełnia kryterium określonego w lit. a), którym jest "brak poważnego naruszenia lub powtarzających się naruszeń przepisów prawa celnego i przepisów podatkowych, w tym brak skazania za poważne przestępstwo karne związane z działalnością gospodarczą wnioskodawcy". Autor skargi kasacyjnej starał się wykazać, że wielokrotne nieterminowe uiszczanie należności celnych i podatkowych nie powinno być rozpoznawane w sprawie w ramach okoliczności wskazanych w art. 39 lit. a) UKC - o ile nie stanowiłoby jednocześnie poważnego naruszenia prawa. A to z tego względu, że czyniłoby to zbędnym istnienie lit. c) w art. 39 UKC.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd WSA, zgodnie z którym z literalnego odczytywania treści art. 150 ust. 1 rozporządzenia 2015/2446 wynika, że w sprawie nie mógł być brany pod uwagę warunek określony w art. 39 lit. c) UKC. Wskazana regulacja rozporządzenia 2015/2446 bowiem wprost wskazuje wyłącznie na kryteria określone w lit. a), b) i d) art. 39 UKC. Nie ma racji skarżąca kasacyjnie wskazując, że wielokrotne nieuiszczanie należności celnych i podatkowych nie powinno być rozpoznawane w sprawie w ramach okoliczności wskazanych w art. 39 lit. a) UKC. Otóż podkreślenia wymaga, na co zwracał także uwagę Sąd I instancji, że ta regulacja przewiduje dwie przesłanki: "brak poważnego naruszenia" przepisów prawa celnego i przepisów podatkowych lub "brak powtarzających się naruszeń" przepisów prawa celnego i przepisów podatkowych, które to przesłanki nie muszą zaistnieć łącznie. Świadczy o tym użycie przez prawodawcę alternatywy zwykłej (nierozłącznej), do której dochodzi zarówno poprzez ziszczenie się tylko jednej z dwóch wskazanych w przepisie art. 39 lit. a) UKC przesłanek, jak i w przypadku ziszczenia się obydwu wymienionych w nim przesłanek. To zaś oznacza, że w dokonywanej przez organy ponownej ocenie, w ramach której ustalano spełnianie przez skarżącą warunków określonych w art. 39 lit. a), b) i d) UKC wystarczające było ustalenie niezaistnienia jednej z przesłanek z lit. a) przywołanej regulacji aby uznać, że wszystkie z wymaganych warunków nie zostały zachowane. Skoro zatem ustalono, że przedsiębiorca wielokrotnie (powtarzalnie) dopuszczał się naruszeń przepisów prawa celnego i przepisów podatkowych poprzez nieuiszczanie należności w terminach wynikających z przepisów prawa, to tym samym słuszne było uznanie, że doszło do niespełnienia przesłanki (warunku), o którym mowa w art. 39 lit. a) UKC.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).