Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 376/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 33 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, del. Sędzia SO Sędzia WSA Paweł Kornacki, Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. sprawy ze skargi R. Ż. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

R. Ż., zamieszkały: Z., ul. [...],[...]S., zwany dalej zamiennie "stroną", "zobowiązanym" lub "skarżącym", wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej w K. Poczty Polskiej SA, zwanego dalej "wierzycielem" lub "organem", Nr [...] z dnia [...]r. oddalające zażalenie na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Dział Abonamentu RTV w B. Poczty Polskiej SA, Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutu na prowadzoną egzekucję administracyjną. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., obecnie tj.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), zwanej dalej "ustawą egzekucyjną" lub "u.o.p.e.a.", w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm.), zwanej dalej "ustawą abonamentową".

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. nad N., zwany dalej "organem egzekucyjnym", prowadził wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]z dnia 26 października 2012 r. wystawionych przez wierzyciela. Zawiadomieniem z dnia 9 listopada 2012 r. dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A. Zajęcie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 12 listopada 2012 r., natomiast zobowiązanemu zajęcie wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono w dniu 14 listopada 2012 r. W dniu 15 listopada 2012 r. Bank realizując przedmiotowe zajęcie przesłał kwotę [...] zł, która zaspokoiła dochodzone należności.

Pismem z dnia 15 listopada 2012 r. zobowiązany wniósł zarzut nieistnienia obowiązku poddanego egzekucji administracyjnej oraz zarzuy zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Uzasadniając zarzut nieistnienia obowiązku zapłaty abonamentu rtv za lata 2007-2012 zobowiązany stwierdził, że jako podstawę prawną należności w tytule wykonawczym wskazano art. 2 ust. 1 i 3 ustawy, zaś zgodnie z art. 1 ust. 1-3 ustawy abonamentowej obowiązek opłaty abonamentu obciąża osoby, które posiadają odbiornik rtv i które dokonały jego rejestracji. Kontynuując wskazał, że nie posiada żadnego odbiornika rtv i w okresie obowiązywania ustawy abonamentowej nie dokonał rejestracji odbiornika rtv. Nadto zażądał usunięcia swoich danych osobowych z baz danych wierzyciela, ponieważ nie wie na jakiej podstawie został do nich wciągnięty – niewątpliwie nie wyraził na to zgody. Stwierdził, że nie ma obowiązku uiszczenia egzekwowanego abonamentu i egzekucja administracyjna powinna zostać umorzona. Ponadto argumentował w zakresie drugiego z wniesionych zarzutów.

Pismem z dnia 26 listopada 2012 r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela w celu uzyskania jego stanowiska w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku poddanego egzekucji administracyjnej.

Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2012 r. wierzyciel, działając na podstawie art. 34 u.o.p.e.a. w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy, uznał zarzut za nieuzasadniony. W motywach postanowienia zacytował przepisy ustawy abonamentowej znajdujące zastosowanie w sprawie oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury (winno być: Transportu) z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), zwane dalej "rozporządzeniem rejestracyjnym". Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych i argumentacji strony stwierdził, że nie posiada dokumentu wyrejestrowania odbiorników rtv zarejestrowanych na zobowiązanego (wymienił nr książeczki rtv zobowiązanego oraz aktualny indywidualny numer indentyfikacyjny). Nadto wskazał, że w okresie od marca 2000 r. do maja 2001 r. zobowiązany opłacał abonament, co dodatkowo potwierdza fakt wcześniejszej rejestracji odbiorników. Za niezasadny uznał zarzut nieuprawnionego wykorzystywania danych osobowych, co obszernie uzasadnił. Wierzyciel podkreślił, że ustalenie wysokości należnego abonamentu jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa. Obliczenie kwoty należnego abonamentu jest dokonywane przez wierzyciela w trybie pozaprocesowym lub odbywa się w trybie samoobliczenia przez abonenta. Odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. , sygn. akt 24/08, w którym Trybunał stwierdził, że egzekucja nieuiszczonego abonamentu rtv jest prawnie możliwa, a dotychczas obowiązujące przepisy prawne pozwalają wierzycielowi na egzekucję zaległych opłat abonamentowych. Podsumowując stwierdził, że w minionym okresie zobowiązany nie uiszczał abonamentu, cyklicznie wysyłano do niego zawiadomienia o zaległościach, wysłano upomnienie – a w związku z nieuiszczeniem zaległości konieczne było wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany podtrzymał twierdzenie, że ustawa abonamentowa nie ma do niego zastosowania, gdyż pod jej rządami nie rejestrował odbiornika rtv; zaprzestał płacenia abonamentu w związku z wyrejestrowaniem odbiornika rtv w Urzędzie Pocztowym w R.. Wskazał, że pod rządami ustawy abonamentowej książeczka rtv z 1988 r. nie ma żadnego znaczenia; nie upoważnia ani do przetrzymywania jego danych osobowych, ani do egzekwowania abonamentu. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przychylenie się do jego stanowiska wyrażonego w zgłoszonych zarzutach.

Postanowieniem z dnia [...] r. wierzyciel oddalił zażalenie strony, uznając podniesione zarzuty za niezasadne. Wskazał, że ustawa abonamentowa ma zastosowanie do wszystkich abonentów, niezależnie od tego, w którym roku dokonali rejestracji posiadanych odbiorników. Stwierdził, że zobowiązany dokonał rejestracji odbiornika telewizyjnego oraz radiofonicznego w dniu 12 lutego 1988 r. na książeczce rtv nr [...] (obecnie indywidualny numer identyfikacyjny [...]). Wywiódł, że w tym okresie obowiązki związane z rejestracją i opłatami abonamentowymi regulowała ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. Nr 54, poz. 307 i z 1984 r. Nr 54, poz. 275), zwana dalej "ustawą z dnia 2 grudnia 1960 r.". Ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. została uchylona przez ustawę z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2001 r. Nr 101, poz. 1114), zwaną dalej "ustawą o radiofonii i telewizji", która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. Od 16 czerwca 2005 r., kiedy weszła w życie ustawa abonamentowa, powszechnie obowiązującymi przepisami dotyczącymi abonamentu rtv są wyłącznie jej przepisy, które mają zastosowanie również do zobowiązanego. Podkreślił, że każdy z tych aktów prawnych nakładał na abonenta obowiązek zawiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej o fakcie zaprzestania używania odbiorników, opisując sposób wyrejestrowania odbiornika, który ewoluował w czasie. Następnie wierzyciel stwierdził, że nie posiada dokumentu wskazującego, że zobowiązany dokonał wyrejestrowania odbiorników, a to oznacza, że strona jest nadal zobowiązana do dokonywania opłat abonamentowych; wszczęta egzekucja jest uzasadniona.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zobowiązany zaskarżył w całości postanowienie z dnia [...]r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...]r. Zarzucił błędne zastosowanie przepisów ustawy abonamentowej, która nie ma do niego zastosowania, ponieważ nie posiada żadnego odbiornika rtv i w czasie obowiązywania ustawy abonamentowej nie dokonał rejestracji żadnego odbiornika. Wywiódł, że z tego względu nie ma obowiązku zapłaty abonamentu i egzekucja powinna zostać umorzona. Zakwestionował uprawnienie Poczty Polskiej SA do wydawania postanowień podlegających kontroli Sądu. Zażądał przekazania sprawy do WSA w Bydgoszczy, ponieważ abonament w skali kraju jest rozliczany przez Centrum w B.. Wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Motywując zarzuty merytoryczne oświadczył, że nie posiada żadnego odbiornika rtv, bo wyrejestrował go w 2001 r. w UP w R.. Stwierdził, że jeżeli Poczta tego nie odnotowała, to znaczy, że ma bałagan. Nie dysponuje stosownym dokumentem, ponieważ nie ma obowiązku przechowywać dokumentów dotyczących zobowiązań podatkowych (które stosuje się do abonamentu rtv) przez okres dłuższy niż 5 lat od końca roku, którego dotyczą (ten termin upłynął najpóźniej w dniu 31 grudnia 2006 r.). Podkreślił, że rejestracja w 1988 r. na podstawie uchylonych przepisów nie ma żadnego prawnego znaczenia na gruncie ustawy abonamentowej, ponieważ ustawa abonamentowa nie nawiązuje żadnym przepisem do zaszłości. W świetle ustawy abonamentowej obowiązek opłaty abonamentu obciąża jedynie osoby, które posiadają odbiornik i go zarejestrowały, a jest bezsporne, że zobowiązany nie rejestrował odbiornika pod rządami ustawy abonamentowej. W związku z powyższym jeszcze raz podkreślił, że nie ma obowiązku uiszczenia egzekwowanego abonamentu, a egzekucja winna być umorzona.

W odpowiedzi na skargę wierzyciel wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania oraz zarzuty skargi. Odwołując się do przepisów ustawy abonamentowej i opisanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego uzasadnił swój status wierzyciela i obowiązki wynikające z ustawy egzekucyjnej. Wskazał też na wynikające z art. 17 § 1a u.o.p.e.a. odesłanie do art. 127 § 3 k.p.a., z którego wynika uprawnienie do ponownego rozpatrzenia sprawy. Następnie powtórzył wywód dotyczący obowiązków związanych z rejestracją odbiorników i opłatami abonamentowymi, zasad wyrejestrowywania odbiorników oraz ustaleń stanu faktycznego sprawy w tym zakresie - zamieszczony w postanowieniu z dnia [...]r. Podkreślił, że Poczta Polska przekazywała na adres zamieszkania skarżącego cyklicznie zawiadomienia o braku opłat z tytułu zaległych opłat abonamentu rtv w dniach: 28 marca 2001 r., 29 lipca, 29 października i 22 listopada 2002 r., 20 sierpnia, 30 września i 28 października 2003 r., 17 marca, 9 czerwca, 15 września i 9 grudnia 2004 r., 19 września i 13 listopada 2006 r., 16 stycznia i 15 października 2007 r., 25 maja 2009 r., 5 października 2010 r. Mając na względzie podniesione argumenty natury faktycznej i prawnej podtrzymał twierdzenie o niezasadności zarzutu nieistnienia obowiązku. Nadto stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze są niezasadne.

Pismem z dnia 3 kwietnia 2013 r. Sąd poinformował skarżącego, że jego wniosek o przekazanie sprawy do WSA w Bydgoszczy, w świetle art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.; Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: ustawa p.p.s.a.), nie może zostać uwzględniony.

Przy piśmie z dnia 15 kwietnia 2013 r. wierzyciel przesłał poświadczony notarialnie odpis postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 6 marca 2013 r. odmawiającego uznania zarzutu nieistnienia obowiązku poddanego egzekucji oraz odmawiającego uznania zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Postępowanie zakończone w administracyjnym toku instancji, zaskarżonym postanowieniem toczyło się w przedmiocie zarzutu na prowadzenie egzekucji administracyjnej określonego w art. 33 pkt 1 u.o.p.e.a.; a to zarzutu nieistnienia dochodzonego egzekucyjnie obowiązku opłacania abonamentu rtv za lata 2007-2012. Sporna jest zasadność zgłoszonego przez stronę zarzutu. Stan faktyczny sprawy został wyżej przedstawiony, a w dalszej części uzasadnienia będzie przytaczany wyłącznie w zakresie niezbędnym dla oceny prawidłowości subsumcji. Ustalenia faktyczne są sporne.

Przechodząc do stanu prawnego sprawy Sąd wskazuje, że w myśl art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 33 u.o.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 ustawy egzekucyjnej zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (§ 1a). Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie ( §2). Jeżeli wierzyciel nie wyraził stanowiska w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu wydania postanowienia, o którym mowa w § 4 (§ 3). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4). Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów podlega rozpatrzeniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odwoławczemu (§ 5).

Ponieważ w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku i był tym stanowiskiem związany (drugi z zarzutów – zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego podlegał rozpatrzeniu bez uzyskania stanowiska wierzyciela). W wyniku wystąpienia przez organ egzekucyjny do wierzyciela, zostało wydane postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela, a po rozpatrzeniu wniesionego na nie zażalenia, zaskarżone postanowienie.

Prawem materialnym regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiorników rtv jest aktualnie ustawa abonamentowa. Wskazanie podstaw materialnoprawnych Sąd połączy z prezentacją fragmentu wywodów - zamieszczonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (LEX nr 564548), wydanym w przedmiocie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy abonamentowej - dotyczących charakteru uiszczania opłat abonamentowych.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".

Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają (z pewnymi wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188, ze zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normuje rozporządzenie rejestracyjne, zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany – na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej – w terminie 14 dni od jego nabycia (wejścia w posiadanie przez użytkownika – § 2 tego rozporządzenia). Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 tego rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia rejestracyjnego dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Przepis art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych); ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych).

Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu – czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu rejestracyjnym.

W przedmiotowej sprawie zobowiązany wywodził, że obowiązek uiszczenia opłat abonamentowych nie istnieje, ponieważ nie posiada odbiornika rtv i pod rządami ustawy abonamentowej nie rejestrował żadnego odbiornika rtv. Podkreślił wyrejestrowanie odbiornika rtv w 2001 r., czego nie jest w stanie udowodnić ze względu na upływ czasu; z zastrzeżeniem, że był obowiązany do przechowywania dowodu na tę okoliczność tylko przez 5 lat. Wskazał, że rejestracja w poprzednim stanie prawnym nie wywołuje żadnych skutków prawnych pod rządami ustawy abonamentowej, która nie nawiązuje do wcześniejszych unormowań.

Organ nie zgodził się z tymi twierdzeniami wskazując, że zobowiązany dokonał rejestracji odbiorników rtv w 1988 r. i niezależnie od zmian prawnych, rejestracja ta jest prawnie skuteczna. Natomiast fakt wyrejestrowania odbiorników nie znajduje żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym znajdującym się w posiadaniu organu, nie został również udowodniony przez stronę. W takiej sytuacji brak podstaw do kwestionowania istnienia obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.

Sąd stwierdza, że organ ma rację. Opłaty "za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez ten tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). Bezsporną w sprawie jest okoliczność, iż pod rządami tej ustawy, w 1988 r. nastąpiła rejestracja przez zobowiązanego odbiorników rtv. Obowiązki rejestracyjne w dacie rejestracji wynikały z przepisów rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 236). Zgodnie z § 6 tego rozporządzenia posiadacz odbiorników mógł w każdym czasie dokonać ich wyrejestrowania. Ponieważ tego nie uczynił obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstał w 1988 r. i trwał do końca obowiązywania ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r.

1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa o radiofonii i telewizji. Ustawa nie zawierała przepisów intertemporalnych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Ponieważ w tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych, pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał w okresie od wejście w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. W takiej sytuacji znajdowały się osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy o radiofonii i telewizji miały zarejestrowane odbiorniki rtv. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika. Z podanych względów również w dacie wejścia w życie ustawy o radiofonii i telewizji na zobowiązanym ciążył obowiązek opłatowy i nie przestał istnieć do końca jej obowiązywania, ponieważ nie nastąpiło wyrejestrowanie odbiorników.

16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa abonamentowa, której regulację już wyżej przedstawiono. W tym miejscu trzeba jeszcze dodać, że i ta ustawa nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych, co oznacza jej bezpośrednie zastosowanie również do spraw "w toku"; a w realiach sprawy oznacza, że obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciąży również na podmiotach, które w dacie jej wejścia w życie miały zarejestrowany odbiornik – tak jak zobowiązany. Przytoczone wyżej przepisy upoważniają wierzyciela do dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej zaległych opłat abonamentowych, które prawnie istnieją (nie wygasły). Wierzyciel jest więc – wbrew przekonaniu skarżącego – uprawniony do wydawania postanowień, stosownie do przepisów ustawy egzekucyjnej.

Ponieważ bezsporne jest, iż rejestracja odbiorników rtv przez zobowiązanego nastąpiła w 1988 r., od tej rejestracji ciążył na skarżącym obowiązek ponoszenia opłat za używanie przedmiotowych odbiorników, które w aktualnym stanie prawnym określa się jako opłatę abonamentową. W początkowym okresie, przynajmniej po części zobowiązany się z tego obowiązku wywiązywał. Tak ukształtowany obowiązek wynikający z zarejestrowania odbiorników utraciłby swój byt prawny, gdyby doszło do wyrejestrowania odbiorników. Wbrew jednak twierdzeniom skarżącego do takiej sytuacji nie doszło i obowiązek istnieje przez cały okres od 1988 r.; przestał istnieć tylko w takim zakresie w jakim wygasł ze względu na zapłatę lub przedawnienie – co nie dotyczy przedmiotowych opłat dochodzonych egzekucyjnie.

Sąd stwierdza, że zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.o.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku).

Zobowiązany nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie swojej tezy o wyrejestrowaniu odbiorników w Urzędzie Pocztowym w R. w 2001 r., natomiast wierzyciel stanowczo tej tezie przeczy. Gołosłowne twierdzenie zobowiązanego o wyrejestrowaniu odbiorników w sytuacji, gdy to twierdzenie nie znajduje żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym nie mogło wywołać skutku w postaci uznania za udowodnione nieistnienie obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych. Prawidłowo więc organ stwierdził niezasadność wniesionego zarzutu na prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Skarżący podnosił, że nie jest obowiązany przechowywać dokumentów przez tak długi okres czasu, najdłużej obowiązek ten ciążył na nim do 31 grudnia 2006 r., tj. przez 5 lat od końca roku, którego dotyczą. Ustosunkowując się do tego twierdzenia Sąd ponownie wskazuje, że w przypadku zarzutów egzekucyjnych ciężar dowodu spoczywa na zobowiązanym, który wnosząc zarzut usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie rozwiązań. Nadto prowadzona egzekucja obejmowała opłaty abonamentowe za okres 2007-2012. Wierzyciel nie żądał egzekwowania wcześniejszych, już przedawnionych zaległości. Wyrejestrowanie odbiornika byłoby okolicznością istotną dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych za lata 2007-2012 i w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności. Powyższe twierdzenie nie uchybia ani zasadom ogólnym postępowania egzekucyjnego, ani zasadom ogólnym postępowania administracyjnego, znajdującym zastosowanie w sprawie w zakresie wyznaczonym odesłaniem do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 u.o.p.e.a.), ponieważ wierzyciel 17 razy zawiadamiał skarżącego o zaległościach w opłatach abonamentowych (poczynając od marca 2001 r.) i w zakresie zwykłej roztropności pozostawało zabezpieczenie w stosownym czasie dowodów pozwalających na zakwestionowanie istnienia obowiązku systematycznie wykazywanego przez wierzyciela – jeżeli takie dowody zobowiązany kiedykolwiek posiadał. Brak przeto podstaw do przeniesienia ciężaru dowodu na wierzyciela lub przyjęcia korzystnych dla strony ustaleń w sytuacji prezentowania przez nią gołosłownych twierdzeń.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że organ prawidłowo uznał wniesiony przez stronę zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

Ponieważ na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, Sąd dokonał oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia również w zakresie nie wynikającym z zarzutów skargi.

Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania, a to art. 138 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.o.p.e.a. poprzez błędne sformułowanie sentencji postanowienia. Organ oddalił zażalenie. Art. 138 § 1 i 2 k.p.a. zawierający katalog zamknięty rozstrzygnięć, do którego odsyła w przypadku postanowień art. 144 k.p.a., a które to przepisy znajdują zastosowanie na mocy odesłania z art. 18 u.o.p.e.a., nie zna takiego rozstrzygnięcia. W sytuacji, gdy organ rozstrzygając ponownie uzyskuje rezultat tożsamy z rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonym postanowieniu, winien utrzymać je w mocy. Sąd stwierdza, że to naruszenie przepisów postępowania nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Nie budzi bowiem wątpliwości okoliczność, że w zaskarżonym postanowieniu organ uznał za nieuzasadniony zarzut wniesiony na prowadzone postępowanie egzekucyjne, tak jak orzeczono w postanowieniu, w stosunku do którego wniesiono zażalenie.

Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę żądania organu zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, Sąd stwierdza, że przepisy ustawy p.p.s.a. nie dają podstaw do uwzględnienia tego żądania. Zgodnie z art. 200 ustawy p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu; brak natomiast podstawy prawnej do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu w przypadku oddalenia skargi.

Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a., a zatem skargę - w oparciu o art. 151 tej ustawy – oddalił.