Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 171/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 115 a
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1610
law: Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 190 ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2021 r. nr 13/WF/E w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Sokółce z dnia 3 grudnia 2020 r. nr TK.1208.2.2020.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 15 stycznia 2021 r. nr 13/WF/E Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku (dalej w skrócie: "KWP") utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Sokółce (dalej: "KPP") z 3 grudnia 2020 r. znak TK.1208.2.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania W. G. (dalej powoływanemu jako: "Skarżący") ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego.

Decyzje te wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Rozkazem personalnym z 18 lutego 2019 r. nr 19/2019 Komendant Powiatowy Policji w Sokółce zwolnił W. G. ze służby w Policji. W tym samym dniu KPP zawiadomił Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przyznania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy przysługujący na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (dalej: "u.p.").

Równocześnie postanowieniem z 18 lutego 2019r. organ zawiesił to postępowanie w związku z tym, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 orzekł, że art. 115a u.p. w zakresie w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Jak wskazał organ stwierdzenie niekonstytucyjności ww. przepisu przedkłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego, zaś zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji posiadają uprawnienia do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów.

Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2020 r. KPP w Sokółce podjął zawieszone postępowanie. Następnie decyzją z dnia 3 grudnia 2020 r. TK.1208.2.2020 KPP umorzył postępowanie w sprawie przyznania Skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego przysługującego na podstawie art. 114 ust.1 pkt 2 u.p. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowania przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, i art. 1 pkt 16 tej ustawy ustawodawca nadał nowe brzmienie artykułowi 115a ustawy o Policji, zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowy.

Jednocześnie - jak zauważył organ I instancji - w art. 9 pkt 1 powołanej wyżej ustawy ustawodawca wskazał, że przepis art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym wyżej wskazaną ustawą o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych (...) stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 roku oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 roku. Natomiast ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 roku ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 roku.

Mając powyższe na uwadze oraz fakt, że funkcjonariuszowi w dniu 18 listopada 2020r. dokonano wypłaty należnego mu świadczenia z tytułu niewykorzystanego urlopu za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. i po tej dacie, organ uznał, że świadczenie zostało spełnione. Wobec zaś spełnienia należnego świadczenia postępowanie w sprawie ustalenia ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego, stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 §1 k.p.a.

Odwołanie od tej decyzji złożył Skarżący domagając się jej uchylenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku ze zwolnieniem ze służby. Odwołujący się podniósł, że sposób wysokości należnego ekwiwalentu wynika wprost z treści uzasadnienia wyroku TK z dnia 30 października 2018 r., o sygn. akt K 7/15. Na tej podstawie wniósł o ponowne przeliczenie wypłaconego mu ekwiwalentu zgodnie z powołanym wyrokiem wraz z odsetkami.

Decyzją z 15 stycznia 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w całości. W motywach wydanej decyzji organ odwoławczy podzielił ustalenia oraz zapatrywania prawne organu I instancji, wskazując, że prawidłowo zastosowano w sprawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowania przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. W konsekwencji organ II instancji stwierdził, że skoro Skarżący otrzymał ekwiwalent za niewykorzystany urlop za okres sprzed 6 listopada 2018r. na dotychczasowych zasadach, natomiast za okres po 6 listopada 2018r. otrzymał ekwiwalent pieniężny zgodnie z " nowymi zasadami", przy zastosowaniu wskaźnika 1/21, to wypłata tak przeliczonego ekwiwalentu kończy postępowanie i decyzja organu I instancji o umorzeniu jest prawidłowa.

Skargę na powyższą decyzję do tut. sądu administracyjnego wywiódł Skarżący zarzucają jej naruszenie:

1) art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w związku z art. 115a ustawy, w zakresie związanym z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, opublikowanym w dniu 6 listopada 2018 r., a przez to pozbawienie należnych z mocy prawa świadczeń w postaci właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop;

2) art. 66 ust. 2 Konstytucji RP poprzez działanie organu polegające na stosowaniu ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610) - z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego RP sygn. akt K 7/15, skutkujące uniemożliwieniem Skarżącemu realizacji gwarantowanego mu w powołanym artykule prawa funkcjonariusza Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania;

3) art. 7a §1 k.p.a., art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania i braku wypłaty należnego świadczenia w całości przez ponad 1,5 roku oraz art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielnie stronie niezbędnych wyjaśnień w jaki sposób wyliczony został ekwiwalent za niewykorzystany urlop.

Powołując się na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji KWP w Białymstoku, a także ewentualnie decyzji organu I instancji oraz zobowiązanie organu do dokonania czynności naliczenia wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz dokonania jego wypłaty Skarżącemu z uwzględnieniem należnych odsetek.

W uzasadnieniu Skarżący w pierwszej kolejności wyjaśnił, że z dniem 18 lutego 2019r. przeszedł na emeryturę policyjną i w tym też dniu zwrócił się do KPP w Sokółce z wnioskiem o wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wymiarze 101 dni. W dniu 19 listopada 2020r. zostały wypłacone mu dwie kwoty z tytułu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wysokości 9.818 zł według przelicznika 1/30 oraz w wysokości 11.271,55 zł według przelicznika 1/21. W ocenie Skarżącego zastosowanie w jego sprawie wskaźnika 1/30 narusza w sposób oczywisty wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok z 30 października 2018 r. w sprawie K 7/15. Jak podkreślił, wyrok TK ma moc powszechnie obowiązującą i nie można go zmienić aktem niższego rzędu czyli ustawą. Nie można też uznać, że linią graniczną jego stosowania jest data opublikowania wyroku. Skarżący podkreślił funkcję ekwiwalentu (jako "zastępczej formy" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, a więc w sytuacji niemożności wykorzystania prawa do urlopu "w naturze"), którego wysokość powinna odpowiadać wysokości wynagrodzenia za jeden dzień roboczy. Wskazał też, że skutkiem wyroku TK była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (data publikacji wyroku w dzienniku urzędowym) mocy obowiązującej art. 115a u.p. w takim zakresie, w jakim przepis ten określał współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepis ten nie został wyeliminowany z systemu prawnego w całości. Skoro zaś TK wyinterpretował z przepisów art. 66 ust. 2 Konstytucji oraz art. 115a u.p. normę prawną, zgodnie z którą świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy, to przy stosowaniu art. 115a u.p. organy Policji dokonując wyliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop powinny uwzględnić, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie nie w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, lecz w wysokości jednego dnia roboczego. Zdaniem Skarżącego w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że pozbawienie przez TK danej normy prawnej domniemania jej konstytucyjności powoduje wyeliminowanie tej normy z obrotu prawnego od początku jej obowiązywania.

Konkludując Skarżący uznał, że decyzja o umorzeniu postępowania w przedmiocie wypłacenia mu należnego wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop jest pozbawiona podstaw prawnych, a ustawa o szczególnych rozwiązaniach nie może go pozbawić należnego świadczenia, którego ma prawo dochodzić w wyniku wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt K 7/15.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie opierając argumentację na treści art. 9 ust. 1 ustawy z 14 sierpnia 2020 r.

Postanowieniem z dnia 18 marca 2021 r. WSA w Białymstoku zawiesił postępowanie sądowe w związku z wystąpieniem przez skład orzekający WSA w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 866/20 z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym konstytucyjności art. 9 ust. 1 specustawy.

Postanowieniem z 2 października 2023 r. podjęto zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne w związku z wycofaniem pytania prawnego z uwagi na długotrwałość postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie zainicjowanej ww. pytaniem prawnym zarejestrowanym pod sygnaturą P 7/21 (vide wyrok w sprawie II SA/Bk 866/20, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji opierającą się na założeniu bezprzedmiotowości postępowania wobec wypłacenia Skarżącemu ekwiwalentu częściowo przy zastosowaniu współczynnika 1/30, a częściowo 1/21, została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co było skutkiem zastosowania w sprawie niniejszej błędnej wykładni przepisu art. 9 ust. 1 specustawy. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy przypomnieć, że Skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem 18 lutego 2019 r., w związku z czym z urzędu wszczęto postępowanie w sprawie przyznania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy przysługujący na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 u.p. Następnie postępowanie zawieszono, zaś po wejściu w życie specustawy podjęto na nowo, przyznając Skarżącemu ekwiwalent pieniężny wyliczony według literalnego brzmienia art. 9 ust. 1 specustawy, tj. według przelicznika 1/30 uposażenia za każdy dzień niewykorzystanego urlopu za okres przed 6 listopada 2018r. i według przelicznika 1/21 za okres po 6 listopada 2018r.

Prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe, przysługujące policjantowi zwalnianemu ze służby, ustanawia art.114 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Zgodnie z art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r., ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Powołane wyżej brzmienie art. 115a wprowadzone zostało ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r. poz. 1610, dalej w skrócie: "specustawa"). Jednocześnie z art. 9 ust. 1 zd.1 i 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach wynika, że art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r.

Odnośnie brzmienia art. 115a ustawy obowiązującego przed 6 listopada 2018r. przypomnieć należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 orzekł, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Wyrok został opublikowany 6 listopada 2018 r. w Dz. U. z 2018 r. pod pozycją 2102. Trybunał nie odroczył mocy obowiązującej swego orzeczenia na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność określonej normy z Konstytucją RP i nieokreślający innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego niż data opublikowania wyroku oznacza, że niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia TK czy też zaistniałego po tej dacie. W sprawie niniejszej oznacza to, że od dnia opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 7/15, czyli od 6 listopada 2018 r., część art. 115a u.p. (w brzmieniu uwzględniającym współczynnik ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym) została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie może stanowić podstawy orzekania o wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop (por. wyrok NSA z 23 lutego 2021 r., sygn. akt III OSK 2832/21, CBOSA). Zgodnie zaś z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego typu postępowania. W konsekwencji w przypadku derogacji przepisu prawa z powodu jego niezgodności z wzorcem konstytucyjnym, sytuację jednostki normuje bezpośrednio art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.

Z dniem 1 października 2020 r. weszła w życie wskazana wyżej specustawa. Na mocy jej art. 1 pkt 16 znowelizowano brzmienie art. 115a u.p. w ten sposób, że dotychczasowy niekonstytucyjny wskaźnik wyliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy (1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym) zastąpiono wskaźnikiem w wysokości "1/21" tego uposażenia. Jednocześnie do porządku prawnego wprowadzono przepis intertemporalny art. 9 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym: "Przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.’’

Powstała w związku z tym sytuacja, w której mimo skutków derogacyjnych wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 7/15 – przepisem intertemporalnym ustawodawca ponownie zróżnicował wysokość ekwiwalentu pieniężnego należnego funkcjonariuszom Policji w zależności od tego, czy ekwiwalent za niewykorzystany urlop przysługiwał za okres przed czy też od daty

6 listopada 2018 r., tj. daty wejścia w życie wyroku TK. Istota problemu sprowadza się więc do wykładni art. 9 ust. 1 specustawy i ustalenia zakresu jego obowiązywania w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt

K 7/15.

W związku z wejściem w życie specustawy i wypłatą Skarżącemu w dniu 18 listopada 2020r. ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy przysługującego na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 u.p., KPP w Sokółce decyzją z 3 grudnia 2020r. umorzył postępowanie w sprawie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego jako bezprzedmiotowe. Zdaniem sądu wykładnia literalna art. 9 ust. 1 specustawy, którą zaprezentowały organy także w niniejszej sprawie, nie gwarantuje funkcjonariuszom Policji zwolnionym ze służby ukształtowania ich prawa do ekwiwalentu w sposób implementujący wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

W tym przedmiocie podzielić należy ugruntowany już pogląd sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym art. 9 ust. 1 specustawy należy interpretować w sposób prokonstytucyjny bez konieczności oczekiwania na udzielenie przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na pytanie prawne (tak np. w sprawach o sygn. sygn. III OSK 5647/21, III OSK 2484/21, III SA/Gd 586/19, III SA/Kr 1715/22, CBOSA). Prokonstytucyjna wykładnia tego przepisu wymaga zaakcentowania, że w art. 9 ust. 1 ustawodawca odwołał się do obliczania ekwiwalentu za okres przed 6 listopada 2018 r. "na zasadach wynikających z przepisów ustawy", tj. na podstawie art. 115a u.p. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), którą uznano za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 7/15 (tak np. w wyrokach z 20 lipca 2023 r., III OSK 2484/21 i z 15 listopada 2023r. sygn. III OSK 5647/21, CBOSA).

Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie (vide np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07). Wyjątki od tej zasady odnoszą się tylko do sytuacji, w których Trybunał odroczy w czasie utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnego aktu normatywnego lub w sytuacji tzw. wyroku aplikacyjnego, tzn. gdy wprost w sentencji wyłączy wsteczne działanie wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność danego przepisu (por.: np. wyrok w sprawie I OSK 1007/07 oraz M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 72 i nast.). Taka sytuacja w przypadku wyroku w sprawie K 7/15 nie miała miejsca. W konsekwencji z dniem ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 7/15, tj. z dniem 6 listopada 2018 r. wyeliminowano z porządku prawnego art. 115a u.p. w zakresie, w jakim przepis ten ustalał wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, ze skutkiem od dnia wejścia w życie tego wskaźnika, to jest od 19 października 2001 r. Zatem przepis art. 115a u.p. w zakresie wprowadzającym ten wskaźnik nie może być stosowany począwszy od dnia jego dodania do ustawy o Policji, tj. od 19 października 2001 r.

Wobec powyższego wykładnia przeciwna do wyżej zaprezentowanej prokonstytucyjnej wykładni art. 9 ust. 1 specustawy (wykładnia literalna) "prowadziłaby do stosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego jedynie na przyszłość (od dnia jego publikacji), z wyłączeniem skutku retroaktywnego, co wprost narusza art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Wprawdzie przyznanie (naliczenie w wymaganej wysokości) i wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez policjanta urlop wypoczynkowy stanowi czynność materialno-techniczną i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, a więc uruchomienia nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania z art. 145a k.p.a., to jednak nie uzasadnia odstąpienia od konieczności przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Wówczas trudno byłoby mówić o ekwiwalentności wypłaconego funkcjonariuszowi Policji przed dniem 6 listopada 2018r. świadczenia za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, o czym wyraźnie rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt K 7/15, a tym samym zrealizowania zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do urlopu (art. 66 ust. 2 Konstytucji RP)" (tak np. WSA w Krakowie w wyroku z 12 września 2022 r. sygn. III SA/Kr 633/22, WSA w Warszawie w wyroku z 22 sierpnia 2023 r. sygn. II SA/Wa 1148/21, CBOSA).

Nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym jest zatem dokonana przez organy Policji literalna wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy z 14 sierpnia 2020 r., która uniemożliwia zastosowanie zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wobec funkcjonariuszy, którzy - tak jak Skarżący – posiadali niewykorzystane dni urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przed 6 listopada 2018 r. Taka wykładnia prowadziłaby do wniosku, że ustawodawca powtórzył niekonstytucyjne zapisy ustawy, wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. Nie powinno się tymczasem zakładać, że wolą prawodawcy było aby przepis przejściowy ustawy nowelizującej ograniczył zakres zastosowania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego naruszając tym samym art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. A zatem skoro na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. przepis 115a u.p. w poprzednio obowiązującym brzmieniu w zakresie współczynnika obliczania ekwiwalentu utracił moc ex tunc czyli z momentem wejścia w życie, tj. od 19 października 2001 r., to za cały ten okres, a nie tylko od dnia ogłoszenia wyroku Trybunał Konstytucyjnego, Skarżącemu przysługuje procesowe uprawnienie do żądania wyrównania otrzymanego ekwiwalentu pieniężnego z powołaniem się na ten wyrok.

Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy powinien stanowić równowartość niewykorzystanych urlopów, a więc zgodnie

z uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest to "zastępcza forma" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną

i faktyczną niemożność realizacji tego świadczenia w naturze. Podstawową formą realizacji prawa do wypoczynku, gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, jest faktyczne wykorzystanie urlopu, jednak ze względu na wykonywanie obowiązków służbowych, a więc okoliczności od funkcjonariusza niezależne, może dojść do sytuacji, że nie wykorzysta on przysługującego mu urlopu przed ustaniem stosunku pracy. Wtedy jedyną formą rekompensaty corocznego płatnego urlopu jest przewidziany przez ustawodawcę ekwiwalent pieniężny. Należy przy tym podkreślić, że prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby i nie ma charakteru uznaniowego w żadnym aspekcie tak co do zasady, jak i co do wysokości. Prawo do ekwiwalentu wynika wprost z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia - w drodze decyzji administracyjnej (vide: wyrok NSA z 15 kwietnia 2014 r., I OSK 542/13). Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Ilość dni należnego i niewykorzystanego urlopu należy więc pomnożyć przez "wycenę" (dokonaną zgodnie z uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego) 1 dnia roboczego skarżącego na dzień zwolnienia ze służby.

Mając powyższe na uwadze, kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., co oznacza obowiązek obliczenia go według zasad podanych w tej ustawie w brzmieniu ukształtowanym cytowanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Nie jest zatem prawidłowe stanowisko organów zaprezentowane w zaskarżonych decyzjach o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Wręcz przeciwnie, w części w jakiej Skarżący otrzymał ekwiwalent obliczony jako 1/30 jego uposażenia przedmiot ten istnieje. Tak jak zaakcentowano już wyżej, istnieją też zasady wyrażone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 7/15 wyraźnie wskazujące, według jakich zasad wysokość takiego świadczenia dla policjanta zwolnionego ze służby powinna być obliczona.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, dokonując ponownego obliczenia

i wypłaty różnicy ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r., organy Policji uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną, stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), w szczególności mając na względzie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy oraz art. 115a u.p. w związku z art. 9 ust. 1 specustawy, a także zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP i stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 30 października 2018 r., K 7/15. Prawidłowe będzie przyjęcie, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy.

W kwestii żądania odsetek Sąd podziela stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę i prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym droga administracyjna w przedmiocie dochodzenia odsetek przysługuje tam, gdzie przepis określonej pragmatyki służbowej przewiduje prawo do odsetek, a jednocześnie nie zarezerwował dla ich dochodzenia drogi przed sądem powszechnym. Przepisy ustawy o Policji nie przewidują prawa funkcjonariusza do odsetek za niewypłacenie w terminie uposażenia, ekwiwalentu lub innych świadczeń ze stosunku służbowego. Roszczenie odsetkowe jest oparte na cywilnoprawnej konstrukcji opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego i przynależy do drogi przed sądem powszechnym. Skoro zaś żądanie wypłaty odsetek nie ma oparcia w ustawie o Policji, to nie powinno też być przedmiotem rozstrzygnięcia merytorycznego - decyzyjnego (w tym odmownego). Mogłoby być przedmiotem rozstrzygnięcia procesowego (odmowy wszczęcia postępowania, albo w razie wszczęcia postępowania odnośnie żądania odsetek - umorzenia postępowania administracyjnego w tym zakresie – vide np. wyrok WSA z 22 kwietnia 2021 r., II SA/Go 291/21, wyrok WSA z 19 stycznia 2022r., III SA/Gl 1050/21, CBOSA).

Wobec zatem błędnej wykładni przepisów prawa materialnego tj. art. 66 ust.

2 i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 115a u.p. w związku z art. 9 ustawy z 14 sierpnia 2020 r. doszło do ich naruszenia w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji wyroku.