Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1535/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 8 pkt 1, art. 16 ust. 2 pkt 2, art. 22
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 156 par. 1 pkt 2 i 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia NSA Iwona Bogucka Protokolant: asystent sędziego Monika Mamińska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K., R. K. i S.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 949/13 w sprawie ze skargi P. K., R. K. i S. K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 949/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. K., R. K. i S. K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik Dzielnicy Warszawa-Wola (dalej Naczelnik) decyzją z dnia [...] lutego 1981 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lutego 1981 r.) orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości o powierzchni 1265 m2, położonej przy [...] , dz. nr [...] w Warszawie, stanowiącej w równych częściach własność H. K. i Z. A. Przedmiotową decyzją przyznano jednocześnie odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w kwocie 33.770,00 zł na rzecz H. K. i w kwocie 33.770,00 zł na rzecz nieustalonych spadkobierców drugiej współwłaścicielki Z. A.

Pismem z 11 maja 2011 r. spadkobiercy H. K. - P.K., R. K i S. K. (dalej skarżący) wnieśli do Wojewody Mazowieckiego o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 1981 r.

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] września 2012 r.), Wojewoda Mazowiecki odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 1981 r.

Od powyższej decyzji wnioskodawcy złożyli odwołanie, zarzucając Wojewodzie m. in.: naruszenie art. 7 i 77 kpa przez niedokonanie ustaleń faktycznych, kto był właścicielem wywłaszczonej nieruchomości w dacie wydania [decyzji] z [...] lutego 1981 r. i wydanie decyzji mimo, że przedmiotowa nieruchomość nie była niezbędna dla realizacji wieloletnich planów gospodarczych; nie zachowanie ustawowych terminów określających minimalny wymiar czasu jaki winien był upłynąć między ogłoszeniem-doręczeniem zawiadomienia [o] wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, a przeprowadzeniem rozprawy odszkodowawczo- wywłaszczeniowej. Skarżący zarzucili naruszenie art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. [o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64, zm. wyn. z 1975 nr 17, poz. 94)] przez ustalenie odszkodowania bez skorzystania z opinii biegłych, gdyż biegli nie sporządzili opinii na piśmie i nie brali udziału w rozprawie wywłaszczeniowej.

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lutego 2013 r.) Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej (dalej Minister) uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2012 r. nr [...] i stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z dnia [...] lutego 1981 r. nr [...] w zakresie dotyczącym wywłaszczenia za odszkodowaniem udziału spadkobierców Z.A. (pkt 1), odmawiając jednocześnie stwierdzenia nieważności tejże decyzji w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem udziału H. K. (pkt 2).

W uzasadnieniu Minister wskazał, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, organ który prowadzi to postępowanie, ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa, co oznacza, że nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty w granicach określonych orzeczoną decyzją.

Przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została decyzją z [...] lutego 1981 r. wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64, [zm. wyn. z 1975 nr 17, poz. 94], dalej uztwn bądź ustawa wywłaszczeniowa). Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 uztwn, wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

W niniejszej sprawie przedmiotowa nieruchomość była niezbędna pod cel użyteczności publicznej jaką była rozbudowa lotniska komunikacyjnego. We wniosku o wywłaszczenie Zarząd Ruchu Lotniczego i Lotnisk Komunikacyjnych niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości potwierdził decyzją lokalizacyjną z dnia [...] września 1967 r. nr [...] i Promesą nr [...] . Ponieważ zabezpieczenie odpowiednich środków finansowych w planach gospodarczych z całą pewnością musiało zostać poprzedzone analizą niezbędności tych środków na wskazany cel, Minister uznał, że decyzja lokalizacyjna nie straciła ważności, a wywłaszczenie działki stanowiło kolejny etap trwającej latami inwestycji, polegającej na rozbudowie lotniska. Organ I instancji prawidłowo ocenił, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka wywłaszczenia określona treścią art. 3 uztwn.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 uztwn, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości. Zgodnie z art. 6 ust. 4 uztwn, obowiązek określony w ust. 1 nie ciążył na ubiegającym się o wywłaszczenie, jeżeli prowadzenie rokowań z właścicielem o dobrowolne odstąpienie nieruchomości natrafiło na przeszkody trudne do pokonania.

W aktach archiwalnych sprawy zachował się protokół z pertraktacji przeprowadzonych dnia 30 lipca 1979 r. w sprawie nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa - Zarząd Ruchu Lotniczego i Lotnisk Komunikacyjnych. Z treści tego protokołu wynika, że H. K. wyraziła zgodę na zbycie Skarbowi Państwa przedmiotowego gruntu za proponowaną cenę w wysokości 53.770 zł. Jak wynika z protokołu pertraktacji, ww. kwota została ustalona przez biegłych rzeczoznawców Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy.

Tym samym nie można stwierdzić rażącego naruszenia art. 6 uztwn. Do przeniesienia własności działki nie doszło jedynie z uwagi na nie przeprowadzenie postępowania spadkowego po drugiej współwłaścicielce działki Z. A.

Zgodnie z art. 16 [ust. 1] uztwn, wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie zgłoszony właściwemu organowi. Wniosek taki złożył Zarząd Ruchu Lotniczego i Lotnisk Komunikacyjnych w dniu 3 marca 1980 r.

Zawiadomieniem z 28 maja 1980 r. nr [...] Naczelnik poinformował strony o wszczęciu postępowania i o wyznaczeniu na dzień 3 czerwca 1980 r. rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Protokół z tej rozprawy nie został jednak zachowany.

W aktach archiwalnych sprawy zachował się protokół z rozprawy wywłaszczeniowej z 30 stycznia 1981 r., na której była obecna H. Ś, występująca w imieniu chorej H. K. Jak wynika z treści protokołu, przewodniczący zreferował sprawę zamierzonego wywłaszczenia nieruchomości i poinformował o wysokości kwot oszacowania nieruchomości, wg. elaboratów znajdujących się w aktach sprawy.

Zachowane akta archiwalne nie pozwalają na stwierdzenie czy rozprawa odbyła się w wyznaczonym pierwotnie terminie tj. 3 czerwca 1980 r. Przeprowadzenie rozprawy w dniu 30 stycznia 1981 r. oznacza, że albo rozprawa została odroczona, albo też przeprowadzono rozprawę ponownie. Tym samym zarzut skarżących, że nie zachowano ustawowych terminów określających minimalny wymiar czasu jaki winien był upłynąć między ogłoszeniem-doręczeniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, a przeprowadzeniem rozprawy odszkodowawczo-wywłaszczeniowej, nie jest trafny.

Zgodnie z art. 22 uztwn, odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalano na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez właściwy organ.

W niniejszej sprawie biegły nie brał udziału w rozprawie, niemniej organ przeprowadził stosowną rozprawę. Mimo, że nie zachowały się opinie biegłych, akta sprawy potwierdzają, że biegli brali udział w postępowaniu wywłaszczeniowo- odszkodowawczym i sporządzili potrzebne do wyceny elaboraty szacunkowe. Zdaniem organu, odszkodowanie za grunt ustalono w prawidłowej wysokości, zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami prawa, a współuczestnicząca w postępowaniu współwłaścicielka nie kwestionowała wysokości odszkodowania.

Organ wskazał, że w postępowaniu wywłaszczeniowym stwierdzono, że prócz H. K. współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości są nieustaleni spadkobiercy Z.A.

Z postanowienia z 15 maja 1965 r. sygn. akt Ns 145/65 Sądu Powiatowego w Otwocku wynika, że Z. A. zmarła dnia 21 lutego 1965 r., a spadek po niej nabyła Z. C. Z. C zmarła dnia 10 stycznia 1975 r., a spadek po niej na podstawie postanowieniu Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 23 maja 2009 r. sygn. akt I Ns 933/08, nabył Skarb Państwa.

Jeżeli zgodnie z art. 2 [ust. 1] uztwn wywłaszczenie mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa, to decyzja Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z [...] lutego 1981 r., w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem udziału, a stanowiącego już w dacie orzekania o wywłaszczeniu własność Skarbu Państwa, została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Wywłaszczona nieruchomość jest częścią lotniska i wchodzi w skład podejścia do lądowania.

Zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo Lotnicze (Dz. U. z 2012 r., "nr" [winno być "poz."] 933 [ze zm.]), nieruchomości leżące pod część lotniczą lotnisk międzynarodowych mogą być wyłącznie własnością Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, innych państwowych jednostek organizacyjnych, w tym przedsiębiorstw państwowych, spółek prawa handlowego, w których udział Skarbu Państwa i jednostek, o których mowa w pkt 2 i 3, wynosi co najmniej 51% akcji albo udziałów.

Skoro Skarb Państwa był w dacie wywłaszczenia właścicielem udziału w przedmiotowej nieruchomości w drodze spadkobrania, a do zbycia tego udziału dojść nie mogło, to brak jest podstaw do uznania, że w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne, o jakich mowa w art. 156 § 2 kpa.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli P.K., R. K i S. K., reprezentowani przez radcę prawnego J. B. wnosząc o jej uchylenie w części, w której w punkcie 2 odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z [...] lutego 1981 r., w zakresie dotyczącym wywłaszczenia za odszkodowaniem udziału H. K.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art. 7 i 77 § 1 kpa przez dokonanie ustaleń faktycznych nie mających oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym i uznanie, że na podstawie decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] września 1967 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] września 1967 r.) wydanej przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy zrealizowano w 1969 r. Międzynarodowy Dworzec Lotniczy, w 1975 r. Krajowy Dworzec Lotniczy, a w 1979 r. nową halę przylotów;

2. art. 107 § 3 kpa przez brak uzasadnienia faktycznego w odniesieniu do ustaleń, że na podstawie decyzji lokalizacyjnej z [...] września 1967 r. zrealizowano w 1969 r. Międzynarodowy Dworzec Lotniczy, w 1975 r. Krajowy Dworzec Lotniczy, a w 1979 r. nową halę przylotów;

3. art. 3 ust. 1 i art. 16 ust. 2 pkt 2 uztwn przez uznanie, że nieruchomość była wywłaszczana na cele użyteczności publicznej obrony Państwa albo dla wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych oraz, że była wywłaszczana na jeden z powyższych celów;

4. art. 107 § 3 kpa przez nie sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego w odniesieniu do twierdzenia, że wywłaszczenie nieruchomości było konieczne (niezbędne) do zrealizowania celu wywłaszczenia;

5. art. 18 ust. 1 i 19 ust. 1 i 2 uztwn przez uznanie, że wyznaczenie terminu rozprawy wywłaszczeniowej bez zachowania ustawowych terminów było prawidłowo, chociaż uniemożliwiono osobom wywłaszczanym faktyczną i rzetelną ochronę ich praw;

6. art. 7 i 77 § 1 kpa przez uznanie, że w toku postępowania wywłaszczeniowego zostały sporządzone opinie biegłych, które były podstawą ustalenia odszkodowania, chociaż w aktach sprawy brak jest takich dokumentów, a akta postępowania wywłaszczeniowego nie wykazują braków, gdyż zawierają ciągłą, pierwotnie stworzoną numerację stron;

7. art. 22 uztwn, art. 7 i 77 § 1 kpa przez uznanie, że odszkodowanie ustalono na podstawie operatu szacunkowego (opinii biegłych) prawidłowo powołanych przez organ administracji, a więc w toku postępowania wywłaszczeniowego;

8. naruszenie 8 ust. 8 pkt 1 uztwn przez uznanie, że odszkodowanie w kwocie 67.540 zł ustalono prawidłowo, chociaż miało być ono rekompensatą za wywłaszczenie całej nieruchomości, w sytuacji w której, zaskarżoną decyzją ostatecznie orzeczono, że wywłaszczenie objęło jedynie udział wynoszący ½ w prawie własności nieruchomości;

9. art. 22 i 14 ust. 1 uztwn stawy przez uznanie, że decyzja z [...] lutego 1981 r. była prawidłowa, chociaż wydając ją organ administracji:

- zaniechał dokonania ustaleń dotyczących tego czy wywłaszczana nieruchomość jest obciążona ciężarami na rzecz Skarbu Państwa lub banków;

- zobowiązał wnioskodawcę do dokonania ustaleń w tym zakresie;

- zobowiązał wnioskodawcę do potrącenia z kwoty przyznanego odszkodowania ciężarów ciążących na nieruchomości co w konsekwencji oznacza, że ustalił odszkodowania o nieokreślonej wysokości, jak również pozostawił ustalenie faktycznej wysokości odszkodowania podmiotowi nieuprawnionemu czyli wnioskodawcy wywłaszczenia;

10. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 kpa przez odmowę stwierdzenia, że decyzja z [...] lutego 1981 r., została wydana z naruszeniem prawa w części dotyczącej wywłaszczenia H. K., gdyż nie istniał cel wywłaszczenia i nie wykazano, by wywłaszczenie było konieczne do zrealizowania celu wywłaszczenia, a stronie nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym;

11. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 1981 r., w części dotyczącej ustalenia odszkodowania na rzecz H. K., gdyż:

- odszkodowanie nie zostało ustalone na podstawie opinii biegłych powołanych w toku postępowania przez Urząd Dzielnicowy;

- wysokość odszkodowania została ustalona z rażącym naruszeniem prawa;

- Naczelnik Dzielnicy nie ustalił czy wywłaszczana nieruchomość jest obciążona ciężarami na rzecz Skarbu Państwa lub banków, a do wykonania swoich obowiązków zobowiązał podmiot wnioskujący o wywłaszczenie;

- Naczelnik Dzielnicy faktycznie ustalił odszkodowanie o nieustalonej wysokości.

12. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 1981 r. jedynie w odniesieniu do Z. A. i odmowę stwierdzenia nieważności powyższej decyzji w odniesieniu do H. K., w sytuacji w której z treści kontrolowanej decyzji wynika jednoznacznie, że nie może ona samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym jedynie w części dotyczącej H. K.

Zdaniem skarżących, rozstrzygnięcie decyzji wywłaszczeniowej w zakresie ustalenia odszkodowania na rzecz Z. A. i H. K. są ze sobą w tak ścisły sposób powiązane, że możliwym było jedynie stwierdzenie nieważności w tym zakresie w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa), oddalił skargę.

Wojewódzki Sąd wskazał, że postępowanie zakończone decyzją z [...] lutego 2013 r. toczyło się w trybie nadzwyczajnym, przewidzianym w art. 156 § 1 kpa, a jego przedmiotem była decyzja Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z [...] lutego 1981 r. nr [...] orzekająca o wywłaszczeniu na rzecz Państwa, nieruchomości o pow. 1265 m2, położonej przy [...] w Warszawie, stanowiącej własność Z.A. w ½ części i H. K. w ½ części, i ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie.

W wyniku przeprowadzonego postępowania nadzorczego Wojewoda Mazowiecki (w pierwszej instancji) odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, a Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (w drugiej instancji) uchylił decyzję Wojewody i uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej w zakresie dotyczącym wywłaszczenia za odszkodowaniem udziału spadkobierców Z. A. z uwagi na to, że w dacie wywłaszczenia Skarb Państwa był współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości (co do udziału Z. A.) w wyniku spadkobrania.

Minister uznał, że nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności ww decyzji w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem udziału H. K. i ta część decyzji z [...] lutego 2013 r. stała się przedmiotem skargi do Sądu, co oznacza, że Sąd dokonał kontroli decyzji w zaskarżonym zakresie.

Postępowanie nieważnościowe ma na celu ustalenie czy badana w tym trybie decyzja obarczona jest którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, uzasadniających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Wyeliminowanie w tym trybie ostatecznej decyzji stanowi wyłom w ustanowionej w art. 16 kpa generalnej zasadzie trwałości decyzji administracyjnych. Z tego względu, by mogło dojść do przełamania tej zasady, wady prawne decyzji muszą znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wspomnianych wad prawnych decyzji, wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Decyzja ta, jak trafnie podniosły organy nadzoru, korzysta z domniemania legalności, będącego konsekwencją ww zasady. Zasada ta ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych.

Postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art. 156-158 kpa podlega wprawdzie takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe, z tym że różni się przedmiotem. Organ prowadząc postępowanie zwykłe zmierza bowiem do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, a więc dokonuje subsumcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego i kształtuje w formie władczego rozstrzygnięcia materialnoprawny stosunek administracyjnoprawny, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa. Postępowanie nadzorcze nie jest i nie może być utożsamiane z postępowaniem w trzeciej instancji, mającym na celu rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, lecz jest odrębnym postępowaniem, mającym charakter wyłącznie kontrolny, w którym ocenie podlega jedynie legalność decyzji wydanej w trybie zwykłym.

Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma fakt, że z uwagi na upływ czasu jaki upłynął od wydania przez Naczelnika decyzji wywłaszczeniowej, zachował się częściowy materiał archiwalny dotyczący postępowania zakończonego tą decyzją tj. odpis kwestionowanej decyzji z dowodami jej doręczenia, wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego z 3 marca 1980 r. złożony przez Zarząd Ruchu Lotniczego i Lotnisk Komunikacyjnych, protokół z pertraktacji z 30 lipca 1979 r., zawiadomienie z 28 maja 1980 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie, odpis księgi wieczystej, wniosek z 28 maja 1980 r. do Państwowego Biura Notarialnego w Warszawie o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego do przedmiotowej działki, oświadczenie H. K. z 23 stycznia 1981 r., protokół z rozprawy wywłaszczeniowej z 30 stycznia 1981 r., notatka. W tym stanie rzeczy prawidłowo organ II instancji dokonał oceny jej legalności, jak też poprzedzającego jej wydanie postępowania, mając na względzie przede wszystkim treść decyzji i zastosowaną przy jej wydawaniu podstawę prawną. Sytuacja, w której organowi nie udało się zgromadzić kompletnych akt wywłaszczeniowych (których nie można odtworzyć w całości), a strona nie przedstawia dowodów pozwalających na stwierdzenie, że okoliczności sprawy przedstawiają się w sposób odmienny niż wynika to z treści decyzji wywłaszczeniowej, jedynym możliwym sposobem zweryfikowania jej legalności (zwłaszcza, gdy wydana ona została kilkadziesiąt lat wcześniej), jest odniesienie się do obowiązujących w dacie jej wydawania przepisów i zachowanych dokumentów. Organ wnioskując o istnieniu określonych faktów, czy dokumentów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zakończonej kontrolowana decyzją, nie może czynić tego dowolnie, ale stosownie do art. 80 kpa opierać się winien w tym względzie na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą, kierując się wiedzą i doświadczeniem życiowym, przy zastosowaniu reguły logiki prawniczej i wynikającego z nich imperatywu uwzględniania wpływu udowodnienia jednej okoliczności na inne. W rozpatrywanej sprawie organ nadzoru obowiązkowi temu sprostał, a swoje stanowisko, jak też przesłanki jakimi się kierował podejmując rozstrzygnięcie przedstawił, wbrew temu co twierdzą skarżący, w sposób spełniający standardy wynikające, z respektowania uregulowanej w art. 11 kpa, zasady przekonywania i zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że zachowany materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 1981 r. o wywłaszczeniu położonej w Warszawie przy [...] działki nr [...] w części dotyczącej udziału H. K. Sąd I instancji zgodził się z Ministrem, że w świetle zachowanych częściowo akt archiwalnych, decyzja ta wydana została zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami ustawy wywłaszczeniowej. W myśl tych przepisów, wywłaszczenie możliwe było w sytuacji, gdy nieruchomość była niezbędna ubiegającemu się o wywłaszczenie na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych (art. 3 ust. 1 uztwn). W kontrolowanej decyzji wskazano, że celem na jaki wywłaszczono nieruchomość jest rozbudowa lotniska komunikacyjnego. Podmiotem ubiegającym się o wywłaszczenie był Zarząd Ruchu Lotniczego i Lotnisk Komunikacyjnych. Tak określony cel mieścił się niewątpliwie w zakresie celu użyteczności publicznej, o którym mowa w art. 3 ust. 1 uztwn. Użyteczność publiczna jest integralnie związana z zaspokojeniem zbiorowych potrzeb społeczeństwa, gdzie zysk nie jest jedynym, ani nawet najważniejszym kryterium prowadzonej działalności, a istotą tej działalności jest nieprzerwane zaspokajanie potrzeb, o których mowa, na poziomie powszechnej dostępności, również ekonomicznej (uzasadnienie uchwały NSA z 26.11.2008 r., I OPS 5/08, [ONSAiWSA 2009/2/18]). Niezbędność nieruchomości, a więc sytuacja, kiedy przedmiot wywłaszczenia jest wnioskodawcy koniecznie potrzebny do realizacji określonego celu - dopuszczającego wywłaszczenie - gdyż bez tego przedmiotu wywłaszczenia cel ten nie będzie możliwy do osiągnięcia, potwierdza przywołana w orzeczeniu wywłaszczeniowym, decyzja lokalizacyjna z [...] września 1967 r. nr [...] . Decyzje takie wydawane były w oparciu o plany zagospodarowania przestrzennego, z którymi musiały być one zgodne, co wynika z obowiązujących wówczas przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1975 r. nr [...], poz. 67 ze zm.). Próby odszukania tej decyzji okazały się bezskuteczne, jednak w sytuacji gdy kontrolowane orzeczenie zawiera dane indywidualizujące tę decyzję (datę, numer), a akta archiwalne się nie zachowały, nie ma żadnych racjonalnych argumentów pozwalających na podważenie faktu jej istnienia i formułowanie wniosków, że stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu orzeczenia wywłaszczeniowego nie są oparte na prawdzie. Tym bardziej, że podmiot wnioskujący o wywłaszczenie we wniosku z 3 marca 1980 r. powołał się na tę decyzję lokalizacyjną i promesę nr [...]. Brak dowodów pozwalających na podważenie konstatacji o funkcjonowaniu w obrocie prawnym decyzji o lokalizacji inwestycji celu użyteczności publicznej na przedmiotowym terenie, powoduje że zbędne jest prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, mającego na celu zbadanie czy obowiązujący wówczas dla tego terenu plan zagospodarowania przestrzennego dopuszczał możliwość realizacji powyższego celu, a w konsekwencji czy realizacja inwestycji polegającej na rozbudowie lotniska na wywłaszczonym gruncie była z tym planem zgodna. Wbrew twierdzeniom skarżących, brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że przedmiotowa decyzja lokalizacyjna utraciła ważność, ponieważ z wniosku o wywłaszczenie wynika, że wydana została do tej decyzji promesa. Zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 2 uchwały nr 196 Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 1977 r. w sprawie lokalizacji inwestycji (M.P. z 1978 r. nr 1, poz. 6) decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji traci ważność w razie nierozpoczęcia realizacji inwestycji w ciągu 3 lat od daty podjęcia decyzji o ustaleniu realizacji inwestycji. Jednocześnie z ust. 2 ww paragrafu wynika, że inwestor może wystąpić o przedłużenie ważności decyzji ustalającej lokalizację inwestycji, co zdaniem Sądu w niniejszej sprawie miało miejsce. Jak słusznie zauważył Minister, w przedmiotowej sprawie skala inwestycji potwierdzała realizowanie zadania etapami, była rozciągnięta w czasie i trwała latami, co wynika z historii lotniska (w 1969 r. oddano do użytku Międzynarodowy Dworzec Lotniczy – dalej MDL, w 1975 r. Krajowy Dworzec Lotniczy – dalej KDL, a w 1979 r. oddano do użytku nową halę przylotów). Powyższe fakty wskazują, że inwestycja rozbudowy lotniska rozpoczęła się z całą pewnością przed upływem trzech lat od wydania decyzji lokalizacyjnej. W tym stanie rzeczy czynienie organowi nadzoru zarzutu niezbadania tych okoliczności nie ma, w ocenie Sądu, usprawiedliwionych podstaw. Jak wynika z treści art. 77 § 4 kpa fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu, a historia lotniska w Warszawie jest powszechnie dostępna chociażby w internecie (Encyklopedia wiedzy o Warszawie). Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje również okoliczność, że jak ustalił organ nadzoru, aktualnie wywłaszczona nieruchomość jest częścią lotniska i wchodzi w skład podejścia do lądowania.

Sąd podzielił stanowisko Ministra, że w realiach rozpoznawanej sprawy, dopuszczalne było wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego z pominięciem przewidzianego w art. 6 ust. 1 uztwn trybu negocjacji z właścicielami gruntu o jego dobrowolne odstąpienie. Zgodnie z ust. 4 artykułu 6, obowiązek określony w ust. 1 nie ciąży na ubiegającym się o wywłaszczenie jeżeli prowadzenie rokowań z właścicielem o odstąpienie nieruchomości natrafiłoby na przeszkody trudne do pokonania, a w szczególności jeżeli osoba właściciela lub jego miejsce pobytu nie są znane. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Okolicznością niesporną jest, że ujawniona w księdze wieczystej współwłaścicielka gruntu Z. A. w dacie orzekania nie żyła i okoliczność ta znana była inicjatorowi wywłaszczenia. Nieprzeprowadzenie postępowania spadkowego po zmarłej współwłaścicielce i brak możliwości ustalenia w sposób pewny jej następców prawnych, wypełniało hipotezę normy prawnej zawartej w art. 6 ust. 4 uztwn, a tym samym umożliwiało wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, z pominięciem rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości. Jeśli chodzi o drugą współwłaścicielkę przedmiotowej nieruchomości H. K., to jak wynika z akt archiwalnych, przeprowadzono z nią rokowania w sprawie nabycia nieruchomości i wyraziła ona zgodę na zbycie gruntu za proponowaną cenę w wysokości 53.770 zł, ustaloną przez biegłych rzeczoznawców (protokół z 30 lipca 1979 r.).

Wojewódzki Sąd zgodził się z organem nadzoru, że wysokość odszkodowania w niniejszej sprawie ustalona została prawidłowo i zgodnie z zasadami powołanej ustawy oraz mającego zastosowanie w sprawie zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z [...] lipca 1974 r. i zarządzenia tego samego organu nr [...] z [...] listopada 1980 r. w sprawie wysokości stawki odszkodowania za wywłaszczone grunty w miastach na terenie województwa warszawskiego. Przy jego ustaleniu oparto się na opinii biegłego rzeczoznawcy, choć sama opinia się nie zachowała. Jednakże na jej istnienie jednoznacznie wskazuje protokół rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, która poprzedziła wydanie kontrolowanej decyzji, co oznacza, że dochowane zostały wymogi określone w art. 21 ust. 1 i art. 22 uztwn. Brak biegłych na rozprawie stanowi naruszenie art. "21" [winno być "22"] uztwn, jednakże w ocenie Sądu nie jest to rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa prowadzące do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Współwłaścicielka nieruchomości H. K. nie kwestionowała ustalonego w decyzji wywłaszczeniowej odszkodowania, o czym świadczyć może fakt, że nie złożyła od niej odwołania, a decyzję odebrała osobiście.

Podstaw do stwierdzenia nieważności nie mogą stanowić naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 16 ust. 2, art. 18 ust. 1 i art. 19 ust. 1 i 2 uztwn), które dotyczą procesowych obowiązków organu względem strony, związanych z zapewnieniem jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Taki pogląd dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z: 16.1. 1998 r., IV SA 533/96, Lex 45664; 23.3.1998 r., IV SA 1005/96, Lex 45675; 6.6.2002 r., I SA 2644/00, LEGALIS; 27.6.2005 r., OSK 1549/04, Lex 179110; wyrok WSA w Warszawie z 21.6.2005 r., I SA 1738/03, LEGALIS). Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten w pełni podzielił. Niezasadne jest stanowisko skarżących, że wyznaczenie terminu rozprawy wywłaszczeniowej bez zachowania ustawowych terminów świadczy o rażącym naruszeniu art. 18 ust. 1, art. 19 ust. 1 i 2 uztwn, a zarzut dotyczący nie zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym może stanowić jedynie przesłankę jego wznowienia.

Wbrew zarzutom skargi, w doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności części decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 21.12.1999 r., IV SA 2311/97). Unieważnienie części decyzji może nastąpić wtedy, gdy tylko część unieważniana zawiera wady z art. 156 § 1 kpa, a wadliwość rozstrzygnięcia nie wywiera wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć zawartych w decyzji. Wolny od wad fragment decyzji, któremu nie odmawia się skuteczności, winien stanowić rozstrzygnięcie, mogące samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym (wyrok SN z 23.1.2003 r., III RN 3/02). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Skoro w świetle zachowanych dokumentów nie można jednoznacznie stwierdzić, by postępowanie wywłaszczeniowe przeprowadzono z naruszeniem przepisów ustawy wywłaszczeniowej, a ustalona w konsekwencji wywłaszczenia kwota odszkodowania była zgodna z obowiązującymi w tym względzie przepisami, ustalającymi ceny sztywne za wywłaszczenie, to nie można temu rozstrzygnięciu zarzucić naruszenia prawa, tym bardziej naruszenia go w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Kwestia wypłaty ustalonego w decyzji odszkodowania przez podmiot ubiegający się o wywłaszczenie jest czynnością techniczną należącą do fazy wykonania decyzji wywłaszczeniowej.

Mając na względzie ustanowioną w art. 16 kpa zasadę i trwałości decyzji, która jest również gwarantem bezpieczeństwa prawnego (stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych), należy domniemywać (do czasu przedłożenia dowodów obalających to domniemanie), że decyzja wywłaszczeniowa została wydana w sposób prawidłowy.

Brak pełnej dokumentacji z postępowania wywłaszczeniowego uniemożliwiał przeprowadzenie całościowej jego oceny, a w konsekwencji zweryfikowania czy wszystkie elementy procedury zostały w jego toku dochowane. Brak kompletnych akt z postępowania prowadzonego ponad trzydzieści lat temu i niemożność ich odszukania nie oznacza, że postępowanie nadzorcze prowadzone było w sposób wadliwy, bądź że organy nie zbadały wszechstronnie sprawy i nie podjęły kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (wyrok WSA w Warszawie z 12.7.2005 r., I SA/Wa 170/04). Za chybiony Sąd I instancji uznał zarzut naruszenia przez organy nadzoru art. 7 i 77 § 1 kpa. Skarżący nie przedstawili jakiekolwiek dowodów pozwalających obalić domniemanie legalności decyzji wywłaszczeniowej. Wnioskowanie o istnieniu określonych okoliczności stanu faktycznego w oparciu o okoliczności stwierdzone w dokumentach, których wiarygodność nie została skutecznie podważona, przy jednoczesnym braku innych dokumentów, których treść mogła by prowadzić do odmiennych wniosków, nie może być utożsamiane z zastąpieniem dowodów niedopuszczalnymi domniemaniami, a w konsekwencji także przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i naruszeniem art. 80 kpa.

Skoro w sprawie brak jest dowodów pozwalających na stwierdzenie, że w postępowaniu wywłaszczeniowym doszło do rażącego naruszenia prawa, a z zachowanych akt nie wynika, by badana decyzja obciążana była inną kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 kpa, to Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej w zaskarżonej części. To zaś, wobec niestwierdzenia istotnych naruszeń procedury administracyjnej w toku prowadzenia postępowania nadzorczego oznaczało, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlegała oddaleniu.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wywiedli P. K., R. K. i S. K., reprezentowani przez radcę prawnego J. B., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 156 § 1 "ust." [winno być "pkt"] 2 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 uztwn oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 134 § 1 ppsa, przez nieuchylenie decyzji organu II instancji, chociaż odmówił on stwierdzenia, że decyzja z [...] lutego 1981 r. rażąco naruszała prawo również w zakresie wywłaszczenia udziału wynoszącego ½ należącego do H. K., chociaż decyzja została wydana w stosunku do osoby nieżyjącej tj. Z. A., do której należał udział wynoszący ½ w wywłaszczanej nieruchomości;

2. art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa przez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów zawartych w pkt. 8 i 12 skargi, a w konsekwencji brak wyjaśnienia czy i na podstawie jakich przesłanek możliwe było częściowe stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 1981 r. w zakresie ustalenia odszkodowania na rzecz nieustalonych spadkobierców Z. A.;

3. art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 77 § 1 i 4 kpa przez uznanie, że:

a. jest faktem powszechnie znanym, że inwestycja związana z lotniskiem Okęcie, wykonywana była etapami, które kończyły się w latach 1969, 1975, 1979;

b. fakt powszechnie znany jest to fakt powszechnie dostępny w internecie np. w Encyklopedii wiedzy o Warszawie, w sytuacji, w której w powołanej przez WSA encyklopedii brak jest tego rodzaju informacji;

c. fakt rozbudowy okolic płyty lotniska ma wynikać z budowy położonych dwa kilometry dalej: Międzynarodowego Dworca Lotniczego; Krajowego Dworca Lotniczego oraz hali przylotów;

d. przez brak uzasadnienia w zakresie: skutków prawnych wydani promesy nr [...] ; uznania, że inwestor wystąpił o przedłużenie ważności decyzji ustalającej lokalizację inwestycji;

4. art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa przez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutu zawartego w pkt. 6 skargi i uznanie, że z dokumentów sprawy wynika, że w toku postępowania wywłaszczeniowego sporządzono i wykorzystano opinię biegłych;

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 8 ust. 8 pkt 1 uztwn przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie, że Minister prawidłowo ustalił, że za wywłaszczenie udziału wynoszącego ½ w prawie własności nieruchomości jest należne odszkodowanie takie samo jak za wywłaszczenie całej nieruchomości, tj. 67.540 zł;

6. art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 22 i 14 ust. 1 uztwn przez nieodniesienie się do zarzutu zawartego w pkt. 9 skargi i uznanie, że zobowiązanie podmiotu wnioskującego o wywłaszczenie do ustalenia ciążących na nieruchomości kwot należnych państwu i bankom, a następnie obniżenie o te kwoty odszkodowania jest jedynie "czynnością techniczną należącą do fazy wykonywania decyzji";

7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 3 ust. 1 oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 uztwn przez uznanie, że organ II instancji prawidłowo uznał, że wywłaszczana nieruchomość była niezbędna na cele wywłaszczenia.

Skarżący kasacyjnie wnieśli o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości; zwrot kosztów postępowania w wysokości prawem przepisanej.

Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie dnia 8 kwietnia 2016 r. pełnomocnik Przedsiębiorstwa Państwowego "Porty Lotnicze" wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto w istocie na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Nieusprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 156 § 1 "ust." [winno być "pkt" ] 2 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 uztwn oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 134 § 1 ppsa. Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, decyzja z [...] lutego 1981 r. nie została skierowana do nieżyjącej Z. A. W doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że decyzja administracyjna jest to oświadczenie woli i wiedzy (podobnie jak oświadczeniem woli i wiedzy jest wyrok sądowy - K. Knoppek, Dokument w procesie cywilnym, Poznań 1993, s. 90-91) kompetentnego organu administrującego, podjęte w wyniku zastosowania normy materialnego prawa administracyjnego lub w określonym zakresie normy prawa procesowego do ustalonego stanu faktycznego, w trybie, formie, strukturze uregulowanej prawem procesowym, zakomunikowany stronie, w celu wywołania skutku prawnego w sferze stosunku materialnoprawnego (decyzja rozstrzygająca w sprawie co do jej istoty w całości lub części) bądź w sferze stosunku procesowego (decyzja w inny sposób kończąca sprawę w danej instancji; B. Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnej, Wrocław 1986, s. 22-23; J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2014, s. 491, nb 5).

Autor skargi kasacyjnej dokonuje nieprawidłowej wykładni decyzji z [...] lutego 1981 r. Przedmiotem wykładni oświadczenia woli i wiedzy, zawartego w decyzji, nie może być wyrwany z kontekstu fragment tego dokumentu, lecz jego całość, z uwzględnieniem okoliczności, w jakich wydano decyzję. Naczelnik miał pełną świadomość, że Z. A. zmarła przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego i nigdy nie była stroną postępowania zwykłego. Wskazują na to: przyznanie odszkodowania "następującym osobom: 1/ nieustalonym spadkobiercom Z. A." (pkt III decyzji); wskazanie w uzasadnieniu "Właścicielkami nieruchomości zgodnie z zaświadczeniem [PBN] jest... i Z. A. zmarła. Postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone, związku z czym przyznane dla nieustalonych spadkobierców po niej odszkodowanie zostanie przekazane do depozytu sądowego...". W decyzji wskazano, że decyzja zostanie przekazana "Do wiadomości: ... 3. nieustaleni sp-cy Z.A. – decyzja pozostaje w aktach sprawy". Wszystkie te sformułowania wskazują, że organ miał świadomość, że Z. A. nie żyła i nie była stroną ani adresatem decyzji.

Punkt I (pierwszy) tej decyzji nie został skierowany do Z. A. Przywołany w uzasadnieniu zarzutu fragment punktu I (pierwszego) decyzji, wskazujący, że wywłaszczany jest udział w prawie własności nieruchomości stanowiący "własność Z.A. c. W. i M. w ½ części" wskazuje jedynie, że organ nieumiejętnie posłużył się w tej części petitum decyzji określeniem właścicieli z zaświadczenia PBN, na co wprost wskazuje uzasadnienie decyzji, w którym organ podał "Prawo własności nieruchomości stwierdzono na podstawie zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego z dnia 8.11.1977 r. Nr l.dz. 6747/77" (k. 25-23 akt administracyjnych), nie ujawniając skutku przejścia – z chwilą otwarcia spadku - w części obejmującej udział w ½ prawa własności, na spadkobierców Z.A. Nie skutkuje to jednak nieważnością decyzji z art. 156 § 1 pkt 2 ani pkt 5 kpa w zakresie wywłaszczenia udziału H. K.

Z faktu, że ustawa nie wspomina o możliwości wywłaszczenia udziału w nieruchomości, nie wynika – wbrew autorowi skargi kasacyjnej – że do wywłaszczenia części nieruchomości konieczne jest, by część ta była wydzielona fizycznie. Podstawą orzekania jest norma prawna, nie zaś przepis prawny. W doktrynie trafnie wskazuje się, że możliwość wywłaszczenia części nieruchomości dotyczy niewątpliwie zarówno części wydzielonej, jak i nie wydzielonej. Wywłaszczenie części nie wydzielonej dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy Państwo jest już właścicielem ułamkowej (idealnej) części nieruchomości i potrzebne jest jedynie wywłaszczenie reszty nieruchomości (brakujących udziałów; S. Breyer, Z zagadnień cywilistycznych nowego prawa wywłaszczeniowego, NP 1958/6/69; W. Ramus, Prawo wywłaszczeniowe, W. Pr. 1975, s. 44-45, uw. 1). Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem decyzji z [...] lutego 1981 r. było całe prawo własności nieruchomości (art. 5 ust. 1 uztwn - verba legis: "cała nieruchomość"). Stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 1981 r. w zakresie dotyczącym wywłaszczenia za odszkodowaniem udziału spadkobierców Z. A. wynika jedynie z faktu, że z dniem otwarcia spadku (10 stycznia 1975 r.) po jedynej spadkobierczyni Z. A. – Z. C., Skarb Państwa w drodze spadkobrania, nabył ów udział w prawie własności przedmiotowej nieruchomości, co dopuszczała ustawa wywłaszczeniowa. Prawidłowe stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 1981 r. w zakresie dotyczącym wywłaszczenia za odszkodowaniem udziału spadkobierców Z. A., nie mogło skutkować stwierdzeniem nieważności wywłaszczenia udziału H. K., bowiem miało ono oparcie w art. 5 ust. 1 in fine uztwn.

Zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa przez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów zawartych w punktach 8 i 12 skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. Warunkiem dopuszczalności zaskarżenia orzeczenia jest interes skarżącego w tym zaskarżeniu, zachodzący w wypadku tzw. gravamen, polegający - najogólniej mówiąc - na niezgodności orzeczenia z żądaniem zgłoszonym w postępowaniu przez stronę (odpowiednio – postanowienie Sądu Najwyższego z: 27.4.2005 r., I CK 62/05, Lex 550933; 2.7.2009 r., III PZ 4/09, Lex 560868). Skarżącym brak interesu prawnego w wywiedzeniu skargi kasacyjnej z przyczyn podniesionych w zarzucie 2 skargi kasacyjnej. Zarzut w tej materii mogliby podnieść jedynie następcy prawni Z. A.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym brak w Kodeksie postępowania administracyjnego przepisu wyraźnie dopuszczającego stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej wadą określoną w art. 156 § 1 kpa nie oznacza wyłączenia takiej możliwości (wyrok NSA z 21.1.1988 r., IV SA 859/87, ONSA 1990/2-3/25, z akceptującą – co do zasady – glosą T. Wosia, OSP 1991/4/95, aprobowany przez Zespół pod red. A. Wróbla, Kodeks postępowania administracyjnego, orzecznictwo, piśmiennictwo, Zakamycze 2002 s. 767-768, t. 13; wyrok NSA z: 21.12.1999 r., IV SA 2311/97, Lex 48738; 29.1.1998 r., IV SA 583/96, Lex 45666; 21.1.1988 r., IV SA 859/87, ONSA 1990/2-3/25; 14.5.2013 r., II OSK 14/12, Lex 1603480; uchwała 7 Sędziów NSA z 23.2.1998 r., OPS 6/97, ONSA 1998/2/5).

Do zarzutów podniesionych w punktach 8 i 12 skargi, Sąd I instancji odniósł się w dostateczny sposób (s. 10, 12-13 uzasadnienia wyroku I SA/Wa 949/13), czyniąc możliwym kontrolę instancyjną. Decyzja z [...] lutego 1981 r. może samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym w części dotyczącej H. K. (wyrok SN z 23.1.2003 r., III RN 3/02, OSNP 2004/4/56; s. 13 uzasadnienia wyroku I SA/Wa 949/13), a skarżący kasacyjnie nie przedstawia żadnych argumentów, które prowadziłyby do odmiennej oceny. Zaskarżona decyzja nie narusza art. 8 ust. 8 pkt 1 uztwn, bowiem w decyzji z [...] lutego 1981 r. prawidłowo ustalono odszkodowanie za całą nieruchomość, gdyż przedmiotem wywłaszczenia decyzją z [...] lutego 1981 r. była cała nieruchomość. Każdy ze współwłaścicieli nabywa prawo do odszkodowania odpowiadającego jego udziałowi w prawie własności nieruchomości. W szczególności H. K. nabyła na podstawie decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym, prawo do odszkodowania w kwocie 33.770 zł (pkt III ppkt 2/ decyzji z [...] lutego 1980 r.), na co nie miało wpływu nabycie przez Skarb Państwa w drodze spadkobrania udziału po Z.A.

Niezasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 77 § 1 i 4 kpa.

W przypadku kontroli przez sąd administracyjny postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją lub postanowieniem, wydanym w postępowaniu rozpoznawczym, sąd administracyjny co do zasady kontroluje, czy organy administracji publicznej dokonały w sposób prawidłowy ustaleń stanu faktycznego (wyrok NSA z: 7.2.2001 r., V SA 671/00, Lex 50129; 7.2.2006 r., II GSK 359/05, ONSAiWSA 2006/5/145, akceptowane przez J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 292-293, uw. 6, 7). Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego w jest w takich sprawach w zasadzie cały materiał faktyczny i dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji (art. 133 § 1 ppsa). Poza tym sąd bierze pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 ppsa) i może wziąć pod uwagę dowody uzupełniające z dokumentów (art. 106 § 3 ppsa; J.P. Tarno – op. cit., s. 292, uw. 6). Celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3 ppsa, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej.

Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i w doktrynie jest pogląd, że ustawowe określenie "fakty powszechnie znane" (art. 228 § 1 kpc, art. 77 § 4 kpa, art. 153 kpk z 1969 r., art. 168 kpk z 6 czerwca 1997 r. - Dz.U. nr 89, poz. 555 ze zm., art. 106 § 4 ppsa) obejmuje również fakty historyczne, utrwalone w piśmiennictwie naukowym - te relacje o pewnych mających miejsce w przeszłości zdarzeniach, w tym także politycznych, które w sposób zgodny z zasadami metodologii naukowej, a więc w oparciu o różnorakie źródła, ujawnione zostały przez historyków (wyrok SN z 9.3.1993 r., WRN 8/93, OSNKW 1993/7-8/49; OSP 1994/6/117 z glosą J. Tylmana; WPP 1994/2/101 z glosą S. Przyjemskiego; PS 1996/4/67 z omówieniem J. Gudowskiego; PS 1996/5/38 z omówieniem Z. Dody i J. Grajewskiego, akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego - tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 473 uw. 8). Fakty powszechnie znane ma obowiązek brać pod uwagę organ administracji publicznej (art. 77 § 4 kpa) i sąd administracyjny (art. 106 § 4 ppsa).

Wojewódzki Sąd trafnie aprobował ustalenia faktyczne, poczynione w zaskarżonej decyzji, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była rozbudowa lotniska komunikacyjnego, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z [...] września 1967 r. (zdanie pierwsze uzasadnienia decyzji z [...] lutego 1981 r.) wraz z promesą nr [...], powołanymi we wniosku o wywłaszczenie. Sąd I instancji słusznie uznał, że skutkiem prawnym wydania promesy nr [...], na podstawie § 19 ust. 2 uchwały z 29 grudnia 1977 r. nr 169 Rady Ministrów w sprawie lokalizacji inwestycji (M.P. z 1978 r. nr 1, poz. 6) było przedłużenie ważności decyzji lokalizacyjnej (s. 10-11 uzasadnienia I SA/Wa 949/13). Za uznaniem, że inwestor wystąpił o przedłużenie ważności decyzji ustalającej lokalizację inwestycji przemawia domniemanie faktyczne (art. 231 kpc; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. Pr. PWN 1999 s. 223, uw. 5b; E. Iserzon, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, W. Pr. 1970, s. 158, uw. 9). Skoro inwestor otrzymał decyzję o lokalizacji szczegółowej z [...] września 1967 r., kontynuował inwestycję rozbudowy lotniska Okęcie przez wiele lat etapami i otrzymał promesę nr [...] , to uprawnionym było przyjęcie przez Sąd I instancji, że o tę promesę skutecznie wystąpił (art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 231 kpc).

Nietrafnie skarżący kasacyjnie ograniczają oparcie się przy ustalaniu faktów powszechnie znanych jedynie na załączonym do skargi kasacyjnej wydruku artykułu "Warszawa" z internetowej edycji Encyklopedii wiedzy o Warszawie, który to artykuł, z uwagi na jego ogólnikowość, informacji szczegółowych nie zawiera. Informacje szczegółowe w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy zawierają inne publikacje – zarówno książkowe jak i internetowe, które autor skargi kasacyjnej błędnie pominął. W szczególności w publikacji Bronisława Dostatniego, Ochota ośrodkiem komunikacji lotniczej, w: Dzieje Ochoty, PWN 1973, wskazano, że w 1962 r. podjęto decyzję o rozbudowie Centralnego Portu Lotniczego Warszawa-Okęcie. Prace, podzielone na trzy etapy, zakończono w 1969 r. (tamże, s. 189). Dnia 29 kwietna 1969 r. oddano do użytku Międzynarodowy Dworzec Lotniczy (Warszwikia Encyklopedia wiedzy o Warszawie, hasło Lotnisko Okęcie, dział Historia, akapit piąty). W 1975 r. oddano do użytku Krajowy Dworzec Lotniczy (Encyklopedia Warszawy, PWN 1975, s. 84). W 1979 r. oddano do użytku nową halę przylotów MDL (Wikipedia, hasło Port Lotniczy Chopina, dział Historia, akapit piąty, przypisy 5 i 6). Wojewódzki Sąd trafnie wskazał te fakty jako przemawiające za przyjęciem, że inwestycja rozbudowy lotniska rozpoczęła się przed upływem trzech lat od wydania decyzji lokalizacyjnej (s. 11-12 uzasadnienia wyroku I SA/Wa 949/13). Samo umieszczenie informacji o fakcie w internecie nie czyni tego faktu powszechnie znanym, jednakże umieszczenie weryfikowalnej publikacji o charakterze naukowym w internecie może być źródłem wiedzy o fakcie powszechnie znanym. Wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości dla rozbudowy lotniska w zakresie tworzenia podejścia do lądowania stanowi element rozbudowy lotniska, bez względu na odległość od MDL, KDL czy hali przylotów. Nie jest istotne, że przedmiotowa nieruchomość leży w odległości 2 km od owych obiektów; istotne jest, że nieruchomość ta leży w odległości ok. 200 m od końca betonowego pasa startowego – w znacznej części wprost na jego przedłużeniu (odpis mapy załączonej do skargi; s. 34 skargi kasacyjnej).

Zaskarżony wyrok nie narusza art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa. Do zarzutu podniesionego w punkcie 6 skargi Sąd I instancji odniósł się wprost, trafnie uznając zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 kpa za chybiony (s. 12-13, 14 uzasadnienia wyroku I SA/Wa 949/13).

Skład orzekający podzielił stanowisko utrwalone w ostatnich latach, że nieobecność biegłych na rozprawie wywłaszczeniowej stanowi naruszenie art. 22 uztwn, jednak naruszenie to należy rozważyć w kontekście całości postępowania w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości. Tylko bowiem wówczas, gdy zostanie wykazane, że nieobecność biegłych na rozprawie miała wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania uznać można, że z tej przyczyny doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa (wyrok NSA z 20.11.2009 r., I OSK 195/09). Opinia biegłego w ówczesnych realiach, gdy podstawą ustalenia odszkodowania był art. 8 ust. 8 pkt 1 uztwn oraz Zarządzenie nr [...] Prezydenta m. st. Warszawy (w zakresie wartości normatywnej części gruntu) wraz z Zarządzeniem nr [...] Prezydenta m. st. Warszawy (w zakresie wartości ponadnormatywnej części gruntu; s. 3 decyzji z [...] lutego 1981 r.) sprowadzała się do prostych obliczeń matematycznych. Przy prawidłowym doborze podstaw i parametrów obliczeń, brak zeznań biegłego na rozprawie dnia 30 stycznia 1981 r. nie stanowił rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), tym bardziej, że H. K. w protokole negocjacji z 30 lipca 1979 r. wyraziła zgodę na zbycie Skarbowi Państwa przedmiotowego gruntu za proponowaną cenę 53.770 zł, a reprezentująca H. K. na rozprawie dnia 30 stycznia 1981 r. H. Ś, po zreferowaniu przez przewodniczącego sprawy zamierzonego wywłaszczenia nieruchomości i wysokości kwot oszacowania nieruchomości wg elaboratów znajdujących się w aktach sprawy, kwot tych nie kwestionowała (s. 3-4, 9, 12-13, 14 uzasadnienia wyroku I SA/Wa 949/13). Wbrew stanowisku skarżących kasacyjnie, to że cytowane w skardze kasacyjnej fragmenty obu protokołów (z 30 lipca 1979 r. i 30 stycznia 1981 r.; s. 24-29 skargi kasacyjnej) sporządzono na blankietach protokołów z gotowymi, nadrukowanymi zapisami, nie oznacza, że przebieg rozpraw był inny, niż w protokołach utrwalono. Gdyby w trakcie rozpraw odpowiednich czynności nie przeprowadzono, wówczas zbędne fragmenty druków zostałyby przed podpisaniem wykreślone. Protokół rozprawy ma charakter dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 kpa) i nie został sprostowany ani uzupełniony, o co strony mogły wnosić. Brak danych indywidualizujących operat szacunkowy stanowi uchybienie, które nie mogło mieć istotnego pływu na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie wykazali, by skutecznie przeprowadzili dowód przeciwko treści dokumentów urzędowych (art. 76 § 3 kpa). Pogląd, że rolę "opinii biegłych" pełniła notatka (k. 13), nie ma żadnego oparcia w dowodach.

Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych jest pogląd, że upływ czasu winien być brany pod uwagę przy ocenie kompletności akt sprawy (wyrok NSA z: 14.2.2014 r., I OSK 1720/12; 17.9.2008 r., I OSK 912/07; 24.8.2010 r., I OSK 1415/09; wyrok WSA w Warszawie z 10.9.2010 r., IV SA/Wa 1071/10, cbosa). Między wydaniem decyzji z [...] lutego 1981 r. a wnioskiem skarżących z 11 maja 2011 r. upłynęło ponad 29 lat, co czyni niemożność odszukania całości akt – mimo starań ze strony organów nadzoru – usprawiedliwionym.

Nie zasługiwał na uwzględnienie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 8 ust. 8 pkt 1 uztwn, przy czym zrzut ten w istocie autor skargi kasacyjnej zawarł w zarzucie 2 (drugim) skargi kasacyjnej. Dla uniknięcia zbędnych powtórzeń należy w tym miejscu powołać argumenty, przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu odnoszącym się do zarzutu 2 (drugiego) skargi kasacyjnej. Skoro Sąd I instancji prawidłowo aprobował uznanie przez Ministra w zaskarżonej decyzji odszkodowania przyznanego Henryce Kluczyńskiej decyzją z [...] lutego 1981 r. na podstawie prawidłowo zastosowanego art. 8 ust. 8 pkt 1 uztwn za nienaruszające prawa w stopniu przemawiającym za stwierdzeniem nieważności decyzji w tej części (art. 156 § 1 kpa), to zaskarżony wyrok nie narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa.

Nietrafnie skarżący kasacyjnie podnoszą, że zaskarżony wyrok narusza art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 22 i 14 ust. 1 uztwn. W istocie Sąd I instancji odniósł się do zarzutu 9 skargi z 21 marca 2013 r. (s. 13-14 uzasadnienia wyroku I SA/Wa 949/13). Wskazywany jako wzorzec kontroli "art. 14 ust. 1" uztwn nie istniał w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej – Sąd I instancji miał obowiązek dokonać kontroli zgodności decyzji z [...] lutego 1981 r. z prawem, które obowiązywało w dniu wydania decyzji zwykłej, kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym. Z dniem wejścia w życie (28 listopada 1973 r.) ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr [...], poz. 282), zmianie uległa treść dawnego art. 13 uztwn, w którym w szczególności likwidacji uległ podział tego przepisu na dwa ustępy. W jednolitym tekście (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64), znowelizowany art. 13 stał się artykułem 14. Przy uwzględnieniu zmian wynikających z Dz. U. z 1975 r. nr 17, poz. 94, ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w brzmieniu j.t. Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64, zm. Dz. U. z 1975 r. nr 17, poz. 94, obowiązywała w dacie wydania decyzji z [...] lutego 1981 r., przy czym art. 14 uztwn pozostał w niezmiennym brzmieniu, bez podziału na ustępy. Nie jest rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego zastępować profesjonalnego pełnomocnika i precyzować przepis, którego naruszania autor skargi kasacyjnej się dopatruje. O trafności oceny kontrolowanej decyzji zwykłej z prawem w zakresie braku przesłanek nieważności, aprobowanej zaskarżonym wyrokiem, wskazują poglądy doktryny. Komentator wskazał, że ratio legis znowelizowanego art. 14 uztwn odnosić należy do tych szczególnych stanów faktycznych, w których właściciel według dotychczasowych przepisów mógł nie otrzymać w ogóle odszkodowania, jeśli ustalone odszkodowanie za nieruchomość z budynkiem wielomieszkaniowym (odpowiadające przeciętnym kosztom wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego), było niższe niż pokryte przez Państwo wysokie koszty remontu takiego budynku (W. Ramus – op. cit., s. 138-139, uw. 1, 2). W przypadku przedmiotowej nieruchomości (rolnej, niezabudowanej, o niewielkiej powierzchni – 1265 m2), sytuacja mająca zapobiec uszczerbkowi w odszkodowaniu, nie zaistniała. Ustalenie wysokości należności Państwa, banków i osób prywatnych, ciążących na wywłaszczanej nieruchomości, należy do ubiegającego się o nabycie bądź do organu orzekającego o wywłaszczeniu (tamże – s. 141, uw. 4). Skarżący kasacyjnie nie wskazali, by ich poprzedniczka prawna w ogóle nie otrzymała odszkodowania bądź by odszkodowanie na skutek odliczenia ciążących na nieruchomości kwot stanowiących należności Państwa i banków, uległo obniżeniu.

Niezasadnie zarzucono wyrokowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 3 ust. 1 oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 uztwn.

Nie ulega wątpliwości, że rozbudowa najważniejszego w Polsce lotniska, na którym posadowiono Międzynarodowy Dworzec Lotniczy, Krajowy Dworzec Lotniczy, a nadto nową halę przylotów, w zakresie zapewnienia bezpiecznego podejścia do lądowania, stanowiło cel użyteczności publicznej. Dzięki temu możliwe stało się zapewnienie wszystkim i każdemu z osobna, możliwe bezpieczne korzystanie z komunikacji lotniczej. Już w XX-leciu międzywojennym ówczesny ustawodawca wskazał, że "Dla urządzenia lub powiększenia lotnisk, fabryk lotniczych i szkół lotniczych, służących dla celów państwowych lub publicznych, dla przeprowadzenia do nich dróg dojazdowych oraz dla urządzeń pomocniczych, niezbędnych dla żeglugi powietrznej użytku państwowego lub publicznego, dopuszczalne jest za odszkodowaniem: wywłaszczenie, ograniczenie praw własności i praw rzeczowych na nieruchomościach oraz czasowe zajęcie nieruchomości (art. 23 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 marca 1928 r. o prawie lotniczem - j.t. Dz.U. z 1935 nr 69, poz. 437). Trafnie na ewolucję pojęcia "cel użyteczności publicznej" w doktrynie i praktyce przedwojennej wskazał M. Zimmermann, podnosząc że celem takim będzie cel leżący w interesie Państwa (z wyłączeniem celów czysto fiskalnych) (M. Zimmermann, Polskie prawo wywłaszczeniowe, Lwów 1939, s. 23) a w doktrynie i praktyce powojennej K. Sobczak (Nowe prawo wywłaszczeniowe, PiP 1958/8-9/294).

Występujący z wnioskiem z 3 marca 1980 r. o wywłaszczenie Zarząd Ruchu Lotniczego i Lotnisk Komunikacyjnych w sposób prawidłowy wskazał cel wywłaszczenia z uzasadnieniem konieczności nabycia nieruchomości na ten cel (verba legis; art. 16 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 1 uztwn). Wskazywała na to decyzja o lokalizacji szczególnej z [...] września 1967 r., zgodna z ówcześnie obowiązującymi przepisami ustawy o planowaniu przestrzennym.

Niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na cel publiczny – rozbudowę lotniska Okęcie – przejawiała się w tym, by w dobie nowoczesnych, coraz większych samolotów – w tym odrzutowych, wymagających coraz dłuższych pasów startowych, zapewnić lądującym samolotom dłuższe i bezpieczniejsze podejście do lądowania. In casu wymagało to wywłaszczenia nieruchomości na obszarze pomiędzy końcem pasa startowego (na działce 2/109) a drogą rokadową pomiędzy lotniskiem a Al. Krakowską (widoczne na wydruku mapy załączonej do skargi). Rozbudowa lotniska to nie tylko pobudowanie nowych obiektów kubaturowych (w tym w szczególności: Międzynarodowego Dworca Lotniczego, Krajowego Dworca Lotniczy i hali przylotów – służące głównie bezpiecznej i wygodnej obsłudze pasażerów) lecz także powiększenie obszaru lotniska (co wprost dostrzegał już przedwojenny ustawodawca) dla zapewnienia odpowiednio długiego i szerokiego podejścia do lądowania – koniecznego dla bezpieczeństwa pasażerów, samolotów i okolicznych mieszkańców. Ani zatem położenie w odległości 200 m od końca pasa startowego (w znacznej części przedmiotowa nieruchomość leży na wprost pasa startowego), ani to, że "do dziś porośnięta jest trawą" (s. 34 skargi kasacyjnej; wydruk mapy załączony do skargi) – co jest światowym standardem podejść do lądowania – jeśli nie ma przeszkód natury geologicznej (np. lotnisko okolone górami lub leżące nad brzegiem morza), w niczym nie zaprzecza niezbędności owej nieruchomości na cel wywłaszczenia, wskazany w decyzji z [...] lutego 1981 r. i we wniosku z 3 marca 1980 r.

Wojewódzki Sąd trafnie uznał, że Minister należycie ocenił, że przedmiotowa nieruchomość była niezbędna na cel wywłaszczenia (s. 10-11 uzasadnienia I SA/Wa 949/13).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.