Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 534/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 5; art. 30 ust. 1;
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.
article: art. 11 ust. 1;
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: art. 7; art. 77 § 1; art. 80; art. 81; art. 156 § 1 pkt 3; art. 15; art. 138 § 1 pkt 1;
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 45 ust. 1; ust. 3;
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 1  art. 42
law: Rozporządzenie Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)  nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej  polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. T. na decyzję Inne z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazania ponownego przekształcenia trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

UZSADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], nakazującą T. T. ponowne przekształcenie gruntów wyznaczonych jako trwałe użytki zielone wartościowe pod względem środowiskowym, o których mowa w art. 45 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 63772008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 7372009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608 z dnia 20 grudnia 2013 r., z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie nr 1307/2013"), w trwały użytek zielony.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W wyniku weryfikacji wniosku T. T. o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2019, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], nakazał rolnikowi ponowne przekształcenie, nie później niż do dnia [...] maja 2020 r., części gruntów o powierzchni 0,21 ha położonych na działce ewidencyjnej o numerze [...], wyznaczonych jako trwałe użytki zielone wartościowe pod względem środowiskowym, w trwały użytek zielony.

W odwołaniu od tej decyzji T. T. wyjaśnił, że w 2019 r. zaorał działkę nr [...] i po raz pierwszy złożył wniosek o przyznanie płatności w odniesieniu do całej działki nr [...] oraz działki nr [...], jako areału ornego obsianego łubinem. Pod koniec 2019 r. skarżący dowiedział się, że na części działki nr [...] o powierzchni 0,21 ha utworzony został trwały użytek zielony, którego skarżący nie mógł zaorywać. Skarżący wyjaśnił, że przed rokiem 2019 inna osoba użytkowała przedmiotową działkę. Jednocześnie skarżący wskazał, że na obszarze o powierzchni 0,21 ha na działce nr [...] zostało wcześniej utworzone pastwisko dla krowy. Skarżący podniósł, że rolnik, który użytkował działkę nr [...] do 2018 r., po sprzedaży krowy nie zaorał tego obszaru i wraz z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przekształcił go w trwały użytek zielony bez wiedzy i zgody skarżącego. Po zrzeczeniu się w 2018 r. użytkowania działki przez innego rolnika, skarżący w 2019 r. zagospodarował całą działkę, obsiewając ją łubinem. Zdaniem skarżącego przekształcenie przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa części działki nr [...] w trwały użytek zielony zostało dokonane bezprawnie.

Po rozpatrzeniu odwoływania skarżącego, Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, gdyż o wszczęciu postępowania w przedmiocie nakazania ponownego przekształcenia trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym nie zawiadomiono skarżącego, jako strony tego postępowania.

W dniu [...] czerwca 2020 r. T. T. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2020.

Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przekształcenia trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym.

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], nakazał ponowne przekształcenie gruntów wyznaczonych jako trwałe użytki zielone wartościowe pod względem środowiskowym, o których mowa w art. 45 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, w trwały użytek zielony. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że część działki nr [...] położonej w Gminie D., w miejscowości O., od roku 2014 do roku 2018 deklarowana była do płatności jako trwały użytek zielony (TUZ). Znajdujące się na tej działce trwałe użytki zielone wrażliwe pod względem środowiskowym zostały przekształcone lub zaorane wbrew zakazowi określonemu w art. 45 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1307/2013. W związku z tym organ nakazał rolnikowi ponowne przekształcenie części gruntów o powierzchni 0,21 ha położonych na działce ewidencyjnej o numerze [...], wyznaczonych jako trwałe użytki zielone wartościowe pod względem środowiskowym, w trwały użytek zielony, zaznaczając, że powinno to nastąpić nie później niż do dnia 31 maja roku następującego po roku złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, to jest do dnia [...] maja 2021 r.

Równocześnie decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020, w tym płatność na zazielenienie w wysokości wynikającej z pomniejszenia ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności, polegające przekształceniu lub zaoraniu trwałych użytków zielonych cennych przyrodniczo na powierzchni 0,21 ha.

T. T. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], nakazującej ponowne przekształcenie gruntów wyznaczonych jako trwałe użytki zielone wartościowe pod względem środowiskowym, o których mowa w art. 45 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, w trwały użytek zielony.

Po rozpoznaniu odwołania strony, Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], ponownie nakazał T. T. przekształcenie gruntów o powierzchni 0,21 ha, położonych na działce ewidencyjnej nr [...] w trwały użytek zielony.

We wniesionym od tej decyzji odwołaniu skarżący zauważył, że graniczące z działką nr [...] działki o numerach [...] oraz [...] stanowią grunty orne. W związku z tym, jak podniósł skarżący, ugór na działce nr [...] nie powinien być trwałym użytkiem zielonym, a jedynie pastwiskiem. Jednocześnie skarżący podkreślił, że po sprzedaży krowy nie ma potrzeby korzystania z tego pastwiska. W ocenie skarżącego Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa niesłusznie przekształciła ugór, na którym zostało utworzone pastwisko, w trwały użytek zielony. Skarżący wskazał również, że nie został zawiadomiony przez organ o przekształceniu przedmiotowego obszaru w trwały użytek zielony. O tej okoliczności dowiedział się w lutym 2020 r., po otrzymaniu pierwszej decyzji nakazującej ponowne przekształcenie części działki nr [...] w trwały użytek zielony. Na okoliczność, że działka nr [...] obejmuje grunt orny skarżący przedstawił wypisy z rejestru gruntów.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2021r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że we wniosku o przyznanie na rok 2020 płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego skarżący zadeklarował działkę nr [...] położoną w gminie D., w obrębie O.. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego stwierdzono, że na działce nr [...], na powierzchni 0,21 ha trwałe użytki zielone wrażliwe pod względem środowiskowym zostały przekształcone lub zaorane i nie są użytkowane jako trwałe użytki zielone, o których mowa w art. 45 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013.

Organ zauważył, że działka nr [...] położona jest na obszarze Natura 2000 Dolina Środkowego Bugu PLB060003, dla którego Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w L. zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2017 r., opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego pod pozycją 1996, ustanowił plan zadań ochronnych. Obszar Natura 2000 Dolina Środkowego Bugu PLB060003 został wyznaczony rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 229, poz. 2313). Aktualnie obowiązującą w tym zakresie podstawę prawną stanowi rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków (Dz. U. 2011 r., Nr 25 poz.133 z późn. zm.). Obszar stanowi graniczny odcinek doliny Bugu między okolicą miejscowości G. (gm. [...]) a T. (gm. T.). Obszar Natura 2000 Dolina Środkowego Bugu PLB060003 został wyznaczony dla ochrony siedlisk następujących gatunków: A294 wodniczka Acrocephalus paludicola A168 brodziec piskliwy Actitis hypoleucos A229 zimorodek Alcedo atthis Al 96 rybitwa białowąsa Chlidonias hybridus A198 rybitwa białoskrzydła Chlidonias leucopterus Al 97 rybitwa czarna Chlidonias niger A080 gadożer Circaetus gallicus A084 błotniak łąkowy Circus pygargus A122 derkacz Crex crex A429 dzięcioł białoszyi Dendrocopos syriacus A156 rycyk Limosa limosa A151 batalion Philomachus pugnax A162 krwawodziób Tringa totanus. Powierzchnia obszaru wynosi 28096,55 ha. Obszar znajduje się na terenie powiatu bialskiego, gmin: Terespol, Kodeń, Sławatycze; powiatu włodawskiego, gmin: Hanna, Włodawa, Włodawa - Miasto, Wola Uhruska; powiatu chełmskiego, gmin: Ruda Huta, Dorohusk, Dubienka; powiatu hrubieszowskiego, gmin: Horodło, Hrubieszów, Hrubieszów Miasto, Mircze, Dołhobyczów.

Organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 45 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 upoważnia państwa członkowskie do wyznaczenia trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym, których to użytków nie wolno przekształcać ani zaorywać. Organ powołał się także na przepisy krajowe, a mianowicie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2015 r. w sprawie wyznaczenia trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym (Dz. U. z 2015 poz. 348 z późn. zm.), które określa w Polsce trwałe użytki zielone wartościowe pod względem środowiskowym. Z przepisów rozporządzenia wynika, że do trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym zalicza się, na obszarach Natura 2000, te trwałe użytki zielone, dla których ustanowiono plany zadań ochronnych lub w planach ochrony określono działania ochronne dla siedlisk przyrodniczych, gatunków roślin i zwierząt oraz ich siedlisk położonych na tych trwałych użytkach zielonych. W przypadku braku planów zadań ochronnych lub planów ochrony, do trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym zalicza się te trwałe użytki zielone, które wymieniono w załączniku do rozporządzenia.

Organ podkreślił, że obowiązkiem rolnika, który przekształcił lub zaorał obszar trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym, jest ponowne przekształcenie tego obszaru w trwały użytek zielony, co wynika z przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2114) oraz art. 42 rozporządzenia (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz.U.UE.L.2014.181.1 z dnia 20 czerwca 2014 r., z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie nr 639/2014"). Rolnik powinien obowiązek ten wypełnić nie później niż do dnia 31 maja roku następującego po roku złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich.

Organ nie podzielił zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Organ odwoławczy zauważył, że każdy rolnik, który posiada wyznaczone trwałe użytki zielone wrażliwe pod względem środowiskowym, zwane również "trwałymi użytkami zielonymi cennymi przyrodniczo" lub "trwałymi użytkami zielonymi wartościowymi pod względem środowiskowym", jest o tym indywidualnie informowany w karcie informacyjnej dołączanej do wstępnie wypełnionego wniosku o płatność na dany rok. Jednocześnie, w świetle treści odwołania, okoliczność zlikwidowania przez skarżącego trwałego użytku zielonego nie jest przez stronę kwestionowana, a jedynie tłumaczona potrzebą uzyskania powierzchni uprawnej po sprzedaży krowy.

W konsekwencji organ uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż na posiadanej przez skarżącego działce nr [...] położonej w obrębie O., gmina D. znajdował się trwały użytek zielony, a także, że skarżący wiedział o tym w chwili składania wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 i zlikwidował trwały użytek zielony obsiewając grunt rośliną uprawną - pszenżytem ozimym. W tej sytuacji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. zobligowany był do nałożenia na skarżącego obowiązku przywrócenia trwałego użytku zielonego.

T. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zarzucając naruszenie:

1) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez pominięcie w ustaleniach faktycznych istotnych okoliczności, w szczególności sposobu korzystania z nieruchomości przez skarżącego, przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, wskazania w wypisie z rejestru gruntów przeznaczenia gruntów jako grunty orne oraz wykorzystywania nieruchomości sąsiednich, tj. działek nr 689 i nr [...] jako grunty orne;

2) art. 81 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnione okoliczności faktycznych, co do których strona nie miała możliwości wypowiedzenia się;

3) art. 7 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że nieruchomość stanowiąca działkę gruntu nr [...], położona w gminie D., w miejscowości O., na powierzchni 0,21 ha stanowi trwały użytek zielony;

4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a., poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, a więc uznanie, iż sprawa pod względem faktycznym i prawnym nie budzi wątpliwości;

5) art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niestwierdzenie przez organ nieważności decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a mianowicie decyzją nr [...] Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] kwietnia 2020 r., którą organ uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w sprawie nakazu ponownego przekształcenia trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym;

6) art. 45 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz art. 11 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w sprawach systemów wsparcia bezpośredniego przez błędną wykładnię definicji trwałych użytków zielonych i przyjęcie przez organ, że skarżący dokonał przekształcenia lub zaorał trwałe użytki zielone, w sytuacji kiedy jego nieruchomość stanowiąca działkę gruntu nr [...] jest nieruchomością, która stanowi grunty orne, potwierdzone wypisem z rejestru gruntów i zgodnie z faktycznym przeznaczeniem jest w całości użytkowana rolniczo jako grunt omy oraz w przeszłości też była użytkowana rolniczo i nigdy nie stanowiła trwałych użytków zielonych.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności tych decyzji.

Ponadto skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 45 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013, art. 42 rozporządzenia nr 639/2014 oraz art. 11 ust. 1 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 państwa członkowskie wyznaczają trwałe użytki zielone, które są wrażliwe pod względem środowiskowym na obszarach objętych dyrektywami 92/43/EWG lub 2009/147/WE, w tym na glebach torfowych i terenach podmokłych znajdujących się na tych obszarach, i które wymagają ścisłej ochrony, aby spełnić cele tych dyrektyw.

Państwa członkowskie mogą w celu zapewnienia ochrony wartościowych pod względem środowiskowym trwałych użytków zielonych zadecydować o wyznaczeniu dalszych obszarów wrażliwych pod względem środowiskowym położonych poza obszarami objętymi dyrektywami 92/43/EWG lub 2009/147/WE, w tym trwałych użytków zielonych na glebach zasobnych w węgiel.

Rolnicy nie mogą przekształcać ani zaorywać trwałych użytków zielonych położonych na obszarach wyznaczonych przez państwa członkowskie na podstawie akapitu pierwszego oraz, w stosownych przypadkach, akapitu drugiego.

Stosownie do art. 42 rozporządzenia nr 639/2014, nie naruszając przepisów dyrektywy 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, w przypadku gdy rolnik przekształcił lub zaorał trwałe użytki zielone objęte obowiązkiem, o którym mowa w art. 45 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, zainteresowane państwo członkowskie ustanawia obowiązek ponownego przekształcenia tego obszaru w trwały użytek zielony i może, w poszczególnych przypadkach, udzielić danemu rolnikowi szczegółowych instrukcji dotyczących tego, jak naprawić szkody wyrządzone środowisku, aby przywrócić obszarowi status wrażliwego pod względem środowiskowym.

W przepisach krajowych art. 11 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowi, że rolnik, który wbrew zakazowi określonemu w art. 45 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1307/2013 przekształcił lub zaorał trwałe użytki zielone, o których mowa w art. 45 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia, jest obowiązany do ponownego przekształcenia tego obszaru w trwały użytek zielony, nie później niż do dnia 31 maja roku następującego po roku złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Obowiązek o którym mowa w ust. 1 stwierdza, w drodze decyzji, kierownik biura powiatowego ARiMR (art. 11 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego).

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2015 r. w sprawie wyznaczenia trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym (Dz. U. poz. 348 z późn. zm.), wyznacza się trwałe użytki zielone wartościowe pod względem środowiskowym, o których mowa w art. 45 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), do których zalicza się na obszarach Natura 2000, dla których do dnia 15 czerwca 2017 r.:

1) ustanowiono plany zadań ochronnych na podstawie art. 28 ust. 5 albo plany ochrony, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, z późn. zm.), te trwałe użytki zielone, dla których, w planach zadań ochronnych albo w planach ochrony, określono działania ochronne dla siedlisk przyrodniczych, gatunków roślin i zwierząt oraz ich siedlisk, położonych na tych trwałych użytkach zielonych;

2) nie ustanowiono planów zadań ochronnych albo planów ochrony, o których mowa w pkt 1, te trwałe użytki zielone, które są określone w załączniku do rozporządzenia.

Z przepisów rozporządzenia wynika zatem, że do trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym zalicza się, na obszarach Natura 200, te trwałe użytki zielone, dla których w planach zadań ochronnych albo w planach ochrony, określono działania ochronne dla siedlisk przyrodniczych, gatunków roślin i zwierząt oraz ich siedlisk, położonych na tych trwałych użytkach zielonych.

W sprawie pozostaje poza sporem, że zadeklarowana przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2020 działka nr [...] w miejscowości O., gmina D., położona jest na obszarze Natura 2000 Dolina Środkowego Bugu.

Obszar Natura 2000 Dolina Środkowego Bugu (kod obszaru PLB060003) został wyznaczony rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 229, poz. 2313), które zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków (Dz. U. Nr 25, poz.133 z późn. zm.). Obszar ten, zgodnie z § 2 pkt 18 ostatnio wymienionego rozporządzenia, obejmuje obszar 28096,6 ha położone w województwie lubelskim na terenie gmin: Kodeń (2416,5 ha), Sławatycze (2034,2 ha), Terespol - gmina wiejska (389,4 ha), Dorohusk (442,6 ha), Dubienka (1911,8 ha), Ruda-Huta (1025,6 ha), Dołhobyczów (77,2 ha), Horodło (3999,6 ha), Hrubieszów - gmina wiejska (2159,0 ha), Hrubieszów - gmina miejska (2,1 ha), Mircze (968,7 ha), Hanna (2458,7 ha), Włodawa - gmina wiejska (3730,1 ha) i Wola Uhruska (3481,0 ha) i stanowi obszar specjalnej ochrony ptaków.

Zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2017 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla Obszaru Natura 2000 Dolina Środkowego Bugu PLB060003 (Dziennik Urzędowy Województwa Lubelskiego z dnia 24 kwietnia 2017 r., poz. 1996) Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Lublinie na podstawie art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r. poz. 1098) ustanowił dla Obszaru Natura 2000 Dolina Środkowego Bugu, zwanego dalej "obszarem Natura 2000", plan zadań ochronnych, o którym mowa w § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2015 r. w sprawie wyznaczenia trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym (§ 1 ust. 1 zarządzenia). Zgodnie z § 1 ust. 2 zarządzenia plan zadań ochronnych obejmuje cały obszar Natura 2000. Mapę obszaru Natura 2000 stanowi załącznik nr 2 do zarządzenia (§ 3 zarządzenia). Arkusz 10 załącznika nr 2 do zarządzenia przedstawia część Obszaru Natura 2000 Dolina Środkowego Bugu obejmującą działki w miejscowości O..

Skarżący nie podważał ustaleń co do tego, że działka [...] znajduje się na obszarze Natura 2000 Dolina Środkowego Bugu.

Jednocześnie nie zasługują na podzielenie sformułowane w skardze zarzuty kwestionujące ustalenie, że część działki skarżącego nr [...], o powierzchni 0,21 ha stanowiła trwały użytek zielony wrażliwy pod względem środowiskowym.

Powyższą okoliczność jednoznacznie potwierdza dołączony do akt sprawy wydruk z systemu PZSIPplus (systemu identyfikacji działek rolnych LPIS) dotyczący pokrycia części działki nr [...] obszarem cennym (k. 16 akt). Przedmiotowy obszar w północnej części działki nr [...] jest we wskazanym systemie wyodrębniony i oznaczony jako "Obszary cenne". Wymaga zaś podkreślenia, że System Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) stanowi element krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (art. 4 w związku z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2021 r. poz. 699 z późn. zm.). System LPIS ustanawiany jest w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych i satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego wysoką dokładność (art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549 z dnia 20 grudnia 2013 r.). System Identyfikacji Działek Rolnych pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, a także ustalenie czy działka jest położona na terenach uprawnionych do określonych płatności. System LPIS zawiera, między innymi, dane dotyczące wektorowych granic i powierzchni trwałych użytków zielonych.

Ustalenia organu co faktu występowania na działce nr [...] trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym, jak również co do faktu zlikwidowania przez skarżącego trwałego użytku zielonego na przedmiotowej działce znajdują jednocześnie potwierdzenie w okolicznościach podnoszonych przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym.

Zauważyć należy, że w odwołaniu z dnia [...] marca 2020 r. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lutego 2020 r. skarżący podnosił, iż poprzedni użytkownik działki utworzył na jej części pastwisko dla krowy oraz, że także po sprzedaży krowy pastwiska tego nie zaorywał, w związku z czym Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przekształciła tę część działki – o powierzchni 0,21 ha – w trwały użytek zielony, którego skarżący nie może zaorywać. Skarżący wskazywał jedynie, że o tym przekształceniu nie został poinformowany. Jednocześnie skarżący przyznał, że w 2019 r. po raz pierwszy zaorał całą działkę nr [...]. Dodatkowo, na co trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżący uzasadniał zlikwidowanie trwałego użytku zielonego brakiem potrzeby gospodarczej jego utrzymywania po sprzedaży przez skarżącego krowy.

Niezasadne jest stanowisko skarżącego, że treść wypisów z rejestru gruntów ma rozstrzygające znaczenie w kwestii sposobu wykorzystania działki nr [...] i ustalenia, iż obejmuje ona w całości grunty orne. Wyjaśnić należy, że ewidencja gruntów i budynków jest prowadzona na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 z późn. zm.) oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy - rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 8 powołanej ustawy ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Jest to system danych i informacji odrębny od systemu LPIS i służący innym celom. Przepisy rozporządzenia z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie wymieniają trwałych użytków zielonych wśród rodzajów gruntów w poszczególnych grupach gruntów. Natomiast trwałe użytki zielone, w tym cenne przyrodniczo, uwidocznione są w systemie LPIS stanowiącym system służący identyfikacji działek rolnych, do których rolnikom przyznawane są płatności. System LPIS korzysta z danych zawartych w ewidencji gruntów, ale jest systemem odrębnym, służącym innym celom. Z analogicznych względów oczywiście nietrafnie odwołuje się też skarżący do kwestii przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Uznać także należy, że składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2020 skarżący wiedział, że działka nr [...] obejmowała trwałe użytki zielone wrażliwe pod względem środowiskowym. Jak słusznie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, każdy rolnik, który posiada trwały użytek zielony cenny przyrodniczo, jest o tym indywidualnie informowany w karcie informacyjnej dołączonej do wstępnie wypełnionego wniosku o płatność. Okoliczność tę potwierdza treść Instrukcji wypełniania wniosku eWniosekPlus zamieszczonej na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa https://www.gov.pl/web/arimr/. Z informacji zawartych w zakładkach 4_Wniosek oraz 7_Błędy kompletności i komunikaty we wniosku wynika również, że warstwa trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym na mapie jest prezentowana w ramach warstwy dotyczącej obszaru cennego, obszar ten jest specjalnie oznaczony na dostępnej mapie oraz, że w przypadku, gdy we wniosku znajduje się co najmniej jedna działka referencyjna, na której położony jest trwały użytek zielony wrażliwy pod względem środowiskowym, dane w zakresie spełnienia wymogu utrzymania trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym prezentowane są w sekcji Zazielenienie w tabeli Wynik kontroli TUZ cennych. Ponadto w uwagach zawartych w wymienionych zakładkach, w rozdziałach dotyczących zazieleniania znajduje się pouczenie o zakazie przekształcania i zaorywania wyznaczonych trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym, a także o tym, że w przypadku ich przekształcenia lub zaorania rolnik ma obowiązek ponownego przekształcenia danego obszaru w trwały użytek zielony.

W konsekwencji nie może być uznany za zasadny podniesiony w skardze zarzut braku poinformowania skarżącego przez organ o tym, że jego działka obejmuje cenne przyrodniczo trwałe użytki zielone. Składając w formie elektronicznej wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2020 r. skarżący dysponował bowiem stosownymi informacjami oraz podpisał zawarte w treści wniosku oświadczenie, iż znane mu są zasady przyznawania płatności. Ubocznie można zauważyć, że pierwsza decyzja Kierownika ARiMR w C. z dnia [...] lutego 2021 r. w przedmiocie nakazania skarżącemu ponownego przekształcenia trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym została doręczona skarżącemu w dniu [...] lutego 2020 r. Zatem w momencie złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2020, to jest w dniu [...] czerwca 2020 r., skarżący miał wiedzę o znajdujących się na części jego działki trwałych użytkach zielonych cennych przyrodniczo oraz związanych z tym obowiązkach i ograniczeniach.

Jak wskazano już wyżej, w okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości okoliczność zlikwidowania przez skarżącego trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym na działce nr [...]. W tej zaś sytuacji organ zobligowany był do nałożenia na skarżącego obowiązku przywrócenia trwałych użytków zielonych, stosownie do 11 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Wydając zaskarżoną decyzję organ nie dopuścił się zatem naruszenia stanowiących jej podstawę przepisów prawa materialnego.

Nie doszło również do mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania. Wbrew zarzutom strony organ prawidłowo ustalił okoliczności niezbędne do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Wymaga także podkreślenia, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Na mocy ust. 2 tego artykułu w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3). Zatem na mocy przytoczonych przepisów zmodyfikowane zostały niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego. Ograniczone zostały również zasady czynnego udziału stron w postępowaniu i udzielania informacji, gdyż organ zobowiązany jest realizować uprawnienia strony w tym zakresie tylko na jej żądanie. W związku z tym zarzut naruszenia art. 81 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnione okoliczności faktycznych, co do których strona nie miała możliwości wypowiedzenia się, uznać należy za nieskuteczny.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji stwierdza nieważność decyzji, jeżeli dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (res iudicata). Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie zasady res iudicata, istotne znaczenie ma tożsamość obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2016 r., I OSK 787/14). Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Zatem konieczne jest, aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2020 r., I GSK 341/18).

Jak wskazuje się w orzecznictwie, o tym czy doszło do naruszenia zasady res iudicata przy wydaniu w sprawie decyzji umarzającej postępowanie, a następnie decyzji merytorycznej – decydują charakter sprawy i okoliczności umorzenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2017 r., II OSK 2601/15, z dnia 18 czerwca 2019 r., I OSK 1528/18, z dnia 16 października 2019 r., II OSK 2906/17 oraz z dnia 30 listopada 2011 r., II GSK 1146/10). Również w doktrynie prawa administracyjnego nie budzi wątpliwości, że hipoteza art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. obejmuje decyzje ostateczne rozstrzygające sprawę co do istoty, zaś w przypadku decyzji o umorzeniu postępowania dopuszcza się w oznaczonych warunkach możliwość ponownego wszczęcia postępowania oraz wydania decyzji merytorycznej w sprawie, w której postępowanie uprzednio umorzono (por. A. Matan, w: Weryfikacja rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym ogólnym, System prawa administracyjnego procesowego, Tom II, część 5, red. B. Adamiak, s. 618 i n.). Innymi słowy, w przypadku gdy uprzednio umorzono postępowanie administracyjne, nie zawsze będzie zachodził stan powagi rzeczy rozstrzygniętej ostatecznie.

W niniejszej sprawie nie występowała sytuacja wyłączająca możliwość wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Wymaga podkreślenia, że uchylenie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z dnia [...] lutego 2020 r. i umorzenie postępowania pierwszej instancji decyzją Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] kwietnia 2020 r. nastąpiło w związku z brakiem wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazania ponownego przekształcenia trwałych użytków zielonych. Nie było zatem wykluczone wszczęcie następnie takiego postępowania i wydanie w jego ramach decyzji merytorycznej, w związku ze złożonym następnie wnioskiem skarżącego o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2020. W konsekwencji stanowisko skarżącego o zaistnieniu podstawy nieważności decyzji merytorycznej wydanej w niniejszej sprawie nie znajduje uzasadnienia.

Podsumowując, Sąd nie stwierdził, aby w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego. Stan sprawy został przez organ wyjaśniony w stopniu wystarczającym do rozpoznania sprawy. W sprawie nie wystąpiły też inne naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym został zgłoszony przez obie strony.