Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 785/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 9, art. 26 ust. 2, art. 27 ust. 9
journal: Dz.U. 2021 poz 779
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
article: art. 119 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 plt. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 września 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 6 marca 2023 r. nr SKO.OS/41.9/75/2023/2529/AK w przedmiocie usunięcia odpadów 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 29 grudnia 2022 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 grudnia 2022 r. nr [...] Burmistrz Miasta P. nakazał M. S. (strona, skarżący), prowadzącemu działalność gospodarczą pn. B. M. S. z siedzibą w gminie M. usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania zdeponowanych na działce nr [...] zlokalizowanej w rejonie ul.[...] w P. Na usunięcie odpadów wyznaczył termin 3 miesięcy od momentu, gdy decyzja stała się ostateczna. Nakaz usunięcia dotyczył odpadów o kodzie 17 05 04 - gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, zgodnie z klasyfikacją określoną w katalogu odpadów. W decyzji wskazano także, że jej wykonanie powinno nastąpić za pośrednictwem podmiotu lub podmiotów upoważnionych do prowadzenia działalności w zakresie gospodarowania odpadami.

W uzasadnieniu decyzji Burmistrz wskazał, że adresat nakazu usunięcia odpadów przywiózł ziemię na teren działki nr [...] (dalej zwanej "działką"). Stanowi ona odpad o kodzie 17 05 04. Ziemię tę adresat nakazu wydobył w trakcie robót budowlanych prowadzonych poza terenem tej działki. Przywiezienie ziemi nastąpiło w celu utwardzenia i wyrównania powierzchni terenu pod przyszłą inwestycję tj. farmę fotowoltaiczną.

Adresat powyższej decyzji wniósł od niej odwołanie, domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania. Zarzucił w nim błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że materiał składowany na działce stanowi odpad w rozumieniu ustawy o odpadach, podczas gdy stanowi on niezanieczyszczoną glebę i inne materiały występujące w stanie naturalnym służące do wyrównania terenu w granicach przewidzianych przez plan miejscowy oraz dopuszczony do użytku w ramach Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalnych metod ich odzysku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 6 marca 2023 r. orzekło jednak o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium nakreśliło przebieg dotychczasowego postępowania oraz przedstawiło i omówiło podstawę normatywną rozstrzygnięcia tj. wybrane przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 699 ze zm. dalej "ustawa o odpadach"), w tym art. 26 i art. 27 tej ustawy oraz art. 3 ust. 1 pkt 19 zawierający definicję posiadacza odpadów.

Kolegium wskazało, że raz jeszcze przeprowadziło postępowanie, w zakresie w jakim postępowanie to przeprowadził organ I instancji. Po rozpoznaniu sprawy w oparciu o materiał dowodowy zebrany w toku postępowania przez ten organ Kolegium stwierdziło, ze postępowanie organu I instancji było prawidłowe, a zaskarżona decyzja tego organu nie zawiera wad, które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie.

Kolegium zaakcentowało, że poczyniło takie same ustalenia jak organ I instancji. Ustaliło, że ziemia przywieziona na teren działki została wydobyta w trakcie robót budowlanych prowadzonych poza terenem tej działki przez stronę. Następnie ziemia ta została przywieziona przez stronę na teren działki. Ustalenie to wynika m.in. z protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu 4 listopada 2022 r. W aktach sprawy znajduje się ponadto umowa o roboty budowlane z 2 maja 2022r. zawarta przez stronę z deweloperem - spółką N. sp. k. z siedzibą w G. na wykonanie robót budowlanych o zakresie określonym tą umową. W wyniku prac prowadzonych w oparciu o tę umowę została przewieziona ziemia na teren ww. działki. Stanowi ona odpad o kodzie 17 05 04.

Kolegium wskazało także, że zgodnie art 2 pkt 3 ustawy o odpadach jej przepisów nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. Tymczasem wskazana powyżej ziemia została przywieziona na teren działki z innej nieruchomości. Stąd stanowi odpad i nie usuwa się spod działania ustawy o odpadach.

Kolegium ustaliło również, że przedmiotowe odpady zgromadzono w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania. Znajduje się ono bowiem na terenie objętym planem miejscowym (uchwała Rady Miasta P. z dnia [...] r. nr[...]). Teren ten jest oznaczony symbolem 1-PU, co oznacza tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów oraz zabudowy usługowej. Zgodnie z § 40 ust. 7 planu miejscowego, w granicy obszaru objętego planem zakazuje się składowania, magazynowania (za wyjątkiem magazynowania odpadów związanych z prowadzoną działalnością dopuszczoną zapisami planu), przetwarzania i zbierania odpadów z uwzględnieniem ust. 8 i § 52 ust. 6 planu. Zgodnie z § 52 ust. 3 planu, na terenach oznaczonych na rysunku planu symbolami 1-P, 2-P, 3-P, 1 -PU dopuszcza się przetwarzanie odpadów poza instalacjami i urządzeniami poprzez wypełnianie terenów niekorzystnie przekształconych. W § 52 ust. 7 planu określono rodzaje odpadów dopuszczonych do przetwarzania w procesie odzysku lub unieszkodliwiania poza instalacjami i urządzeniami. Jednak teren działki, na której składowane są przedmiotowe odpady nie jest objęty zezwoleniem ani decyzją z zakresu gospodarowania odpadami.

Kolegium wskazało także na zawartą w dniu 1 sierpnia 2022 r. umowę przyjęcia ziemi z wykopów zawartą pomiędzy stroną a spółką B. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Z umowy tej wynika, że spółka ta była odbiorcą odpadu o kodzie 17 05 04, a miejscem odbioru tych odpadów był teren przy ul. [...] w P. Z protokołu z 4 listopada 2022r. wynika także, że spóła ta potwierdzała odbiór wskazanych odpadów. Zgodnie z oświadczeniem strony, na każdy przywóz ziemi wystawiany był dokument WZ, który w czasie odbioru potwierdzał pracownik B. Sp. z o.o.

Jednocześnie Kolegium wskazało, że w świetle akt sprawy oraz oświadczenia strony zawartego w ww. protokole, strona nie zawierała żadnej umowy z użytkownikiem wieczystym działki, na którą zwieziono odpady. Ponadto spółka B. Sp. z o.o. nie posiada żadnych decyzji zezwalających na gospodarowanie odpadami lub też wpisu do odpowiedniego rejestru z zakresu gospodarowania odpadami. Zatem w świetle art. 27 ustawy o odpadach strona, przekazując odpady tej spółce, nie zwolniła się z odpowiedzialności za nie. Strona jest więc dalej posiadaczem odpadów. Posiadaczem odpadów nie stał się przy tym użytkownik wieczysty działki, gdyż ze stroną nie łączyła go żadna umowa.

W skardze na decyzję Kolegium strona, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzuciła istotne naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie; tj.:

1) art. 7, art. 7a, art. 75 §1, art. 77 §1, art. 80 oraz art. 80a k.p.a. poprzez niepodjęcie z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, albowiem w sprawie nie przeprowadzono wszystkich niezbędnych dowodów, w tym przesłuchania m.in. użytkownika wieczystego działki nr[...], przedstawiciela oraz pracowników spółki B. sp. z o.o. z siedzibą w P. oraz samego skarżącego;

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a k.p.a. poprzez "dokonanie błędnej oceny dowodów i ustalenie, iż nie jest wykorzystaniem na cele własne właściciela nieruchomości, z której organ nakazał usunięcie odpadów, mas ziemnych, które zostały nawiezione przez skarżącego i wykorzystane do wyrównania i utwardzenia terenu ww. działki w celu przystosowania jej do wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem", tymczasem z akt sprawy wynika, że odbiorcą mas ziemnych o kodzie 17 05 04 był właściciel, którym jest osoba fizyczna nie prowadząca działalności gospodarczej, wykorzystanie mas ziemnych dotyczyło wyłącznie jego potrzeb własnych, wykorzystanie mas ziemnych dotyczyło wyłącznie wyrównania i utwardzenia powierzchni działki nr [...] wyrównanie i utwardzenie terenu ww. działki jest zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie mieści się w katalogu robót budowlanych wskazanych w art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane i nie stosuje się do nich przepisów tej ustawy, sama zaś działka nie może zostać uznana ani za obiekt budowlany ani za budowlę;

3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a. poprzez niedokonanie samodzielnej ocen dowodów, lecz dosłowne powielenie oceny wywodów przeprowadzonych przez osobę działającą w imieniu spółki w zakresie m.in. przeznaczenia działki, odbioru mas ziemnych, prowadzonych na niej prac, rzekomo planowanej inwestycji na niej, czy jej sprzedaży innemu inwestorowi, przy braku jednoczesnego ustaleniu jaki status miała ta spółka i jaką rolę pełniła i czy rzeczone wywody odpowiadają rzeczywistemu stanowi faktycznemu;

4) art. 140 pkt 1 k.p.a. w zw. art. 8, art. 11 i art. 80 k.p.a. oraz poprzez całkowite pominięcie w zakażonej decyzji oceny stanowiska skarżącego wyrażonego w odwołaniu od decyzji organu I instancji i nie odniesienie się do ujętych w nim zarzutów i twierdzeń, co narusza zasadę zaufania do władzy publicznej oraz narusza obowiązek wyjaśnienia skarżącemu zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy i dlaczego stanowisko skarżącego nie zasługiwało na uwzględnienie, a inne dowody na uwzględnienie zasługiwały;

5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe zaakceptowanie przez organ odwoławczy, uchybień w zakresie oceny materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego przez organ I instancji, co skutkowało nieprawidłowym utrzymaniem w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji, pomimo braku ku temu przesłanek, a także przez brak uznania, iż postępowanie organu I instancji prowadzone było w sposób niewłaściwy albowiem organ ten naruszył zasadę praworządności, nie podjął z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes skarżącego;

6) art. 27 ust. 9 w związku z art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach w zw. z pkt 40 rozporządzenia Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku, poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy masy ziemne nawiezione przez skarżącego na działkę zostały wykorzystane na cele własne właściciela nieruchomości i wykorzystane do wyrównania oraz utwardzenia terenu ww. działki w celu przystosowania jej do jej funkcji i przeznaczenia, co było zgodne z ww. przepisami;

7) art. 3 ust. 1 pkt 19 w związku z art. 27 ust. 9 i art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach poprzez ich niezastosowanie i bezpodstawne uznanie skarżącego za posiadacza odpadów, zobowiązanego do ich usunięcia, tymczasem z akt sprawy wynika, że posiadaczem odpadów jest właściciel;

8) art. 28 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 19 i art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach wobec pominięcia jako strony postępowania aktualnego właściciela nieruchomości, z której organ nakazał usunięcie odpadów;

9) art. 7, art. 77 §1, art. 80 i art. 85 § 1 k.p.a. wobec braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, na skutek nieokreślenia rodzaju odpadów oraz ewentualnej ilości odpadów, które mają być usunięte lub sposobu obliczenia tej ilości, co w rezultacie prowadzi do braku możliwości wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji;

10) art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 26 ust. 6 w zw. z art. 26 ust. 2 i w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach wobec niesprecyzowania w osnowie decyzji, jak i w uzasadnieniu decyzji ilości odpadów podlegających usunięciu, szczególnie mając na uwadze przyjęcie odpowiedzialności skarżącego jako podmiotu trzeciego tj. nieposiadającego tytułu prawnego do ww. nieruchomości, gdyż taki posiada właściciel oraz niewykonującego na niej jakichkolwiek prac, które wykonuje właściciel i spółka.

W związku z podniesionymi zarzutami skarżący domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi przedstawiony został rozbudowany wywód prawny zmierzający do wykazania zasadności podniesionych zarzutów oraz wadliwości zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Ponadto Kolegium wniosło o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, nakazującej skarżącemu usunięcie odpadów o kodzie 17 05 04 z terenu działki nr [...] zlokalizowanej w rejonie ul. [...] w P. (zwanej dalej jak dotychczas "działką").

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 779, dalej jak dotychczas ustawa o odpadach). Zgodnie z art. 26 ust. 1 tej ustawy posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W myśl art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach w przypadku nieusunięcia odpadów wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami. Z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach wynika nadto, że przez posiadacza odpadów należy rozumieć wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

Posiadacz odpadów, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach to, co do zasady, wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, będące w posiadaniu odpadów. Natomiast dopiero w sytuacjach wątpliwych, domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Jeśli jest zatem jeden z podmiotów, o których mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach zdanie pierwsze, to nie ma w ogóle potrzeby korzystania z domniemania zawartego w zdaniu drugim.

W realiach rozpoznawanej sprawy okolicznością bezsporną jest przywiezienie na teren działki ziemi wydobytej w trakcie robót budowlanych prowadzonych poza jej terenem. Nie stanowi też przedmiotu sporu, że dokonał tego skarżący w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Organ nie ustalił jednak ile ziemi zostało przywiezione przez skarżącego na teren wyżej wymienionej działki. Co prawda w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wspomina o przesłanym przez skarżącego oświadczeniu użytkownika wieczystego działki o przyjęciu 2700 Mg odpadu o kodzie 17 05 04 wykorzystanego do utwardzenia i wyrównania powierzchni jego działki (str. 4 decyzji organu I instancji). Jednak brak jest wyraźnego odniesienia do tej wielkości przez organ. Ponadto organ nie ustalił dokładnie w jaki sposób nawieziona ziemia została złożona na terenie działki. Wobec braku takich ustaleń nie może dziwić to, że nakaz usunięcia odpadów zawarty w utrzymanej przez Kolegium decyzji organu I instancji został sformułowany w sposób ogólnikowy. Nie wskazano w nim ani ilości odpadów mających podlegać usunięciu ani sposobu, w jaki to ma nastąpić. W konsekwencji, zdaniem Sądu, obowiązek nałożony w utrzymanej przez Kolegium decyzji nie został wystarczająco precyzyjne skonkretyzowany. Zważywszy na to, że w realiach rozpoznawanej sprawy odpadem jest ziemia, brak takiej konkretyzacji stawia pod znakiem zapytania, to w jaki sposób będzie można stwierdzić, czy obowiązek nałożony decyzją został wykonany. Nie ma bowiem pewności, czy będzie możliwym odróżnienie ziemi nawiezionej od ziemi wcześniej tam zalegającej. W ocenie Sądu w decyzji należało wskazać wielkość warstwy podlegającej usunięciu, po wcześniejszym ustaleniu, czy i w jaki sposób ziemia została rozplantowana (należało wskazać, czy rozplantowanie to objęło całą działką, czy tylko jej fragmenty; w tym drugim przypadku należało je bliżej dookreślić). W przypadku gdy nawieziona ziemia znajduje się nadal w pryzmach należało wskazać bliżej ich położenie na terenie działki.

Przede wszystkim jednak organy przedwcześnie wykluczyły, że przywiezioną przez skarżącego ziemię nie można zakwalifikować jako przekazaną na potrzeby własne użytkownika wieczystego działki nr [...] tj. że w sprawie nie zaistniały okoliczności objęte hipotezą normy prawnej wynikającej z art. 27 ust. 9 ustawy o odpadach. Co prawda słusznie organy zwróciły uwagę na treść umowy z dnia 1 sierpnia 2022 r. opatrzonej tytułem "Umowa przyjęcia ziemi z wykopu" zawartej pomiędzy B. sp. z o.o. a skarżącym. Jednak, zdaniem Sądu, treść tej umowy nie wyklucza, że to użytkownika wieczystego ww. działki należy traktować jako odbiorcę przywiezionej przez skarżącego ziemi. Organy nie ustaliły jaka relacja, w zakresie dotyczącym przywożonej ziemi, łączyła B. sp. z o.o. z użytkownikiem wieczystym działki. Treść umowy nie wyklucza bowiem, że wskazana w niej spółka, przyjmując ziemię, działała na rzecz lub w interesie użytkownika wieczystego działki. Umowa ta jest zresztą bardzo ogólnikowa. Zawiera zdawkowe oświadczenie o prawie dysponowania terenem zlokalizowanym w P. przy ul.[...]. Nie wskazuje nawet numeru działki. Brak w niej informacji o ilości odpadów, które mają zostać na jej podstawie przekazane.

Jednocześnie bez znaczenia, zdaniem Sądu, jest okoliczność, że skarżący nie zawierał na piśmie żadnej umowy bezpośrednio z użytkownikiem wieczystym działki. Ziemia po wykorzystaniu jej do utwardzenia gruntu staje się w istocie częścią nieruchomości, zgodnie z zasadą superficies solo cedit (art. 191 kodeksu cywilnego). Ostatecznie ziemia taka trafia do właściciela gruntu (a w niniejszej sprawie do jego użytkownika wieczystego). Bez znaczenia jest przy tym, kto faktycznie dokonał rozplantowania ziemi i w ramach jakiego stosunku prawnego się to odbyło, byleby takie działanie odbyło się przynajmniej za przyzwoleniem użytkownika wieczystego działki. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 27 ust. 9 ustawy o odpadach posiadacz odpadów może przekazywać osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej niebędącym przedsiębiorcami określone rodzaje odpadów, do wykorzystania na potrzeby własne za pomocą dopuszczalnych metod odzysku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 10. W ocenie Sądu hipoteza normy prawnej wynikającej z tego przepisu obejmuje również takie sytuacje, w których przekazanie odpadów przez ich aktualnego posiadacza odbywa się przy udziale jeszcze innego podmiotu, w wyniku działań którego odpady ostatecznie trafiają do podmiotów wskazanych w tym przepisie. Nie można tego przepisu rozumieć w ten sposób, że wspomniane w nim przekazanie odpadów ma odbywać się "do rąk własnych" użytkownika wieczystego/właściciela nieruchomości.

Do zastosowania art. 27 ust. 9 ustawy o odpadach koniecznym jest, aby przekazanie odpadów, o których mowa w tym przepisie odbyło się na potrzeby własne wskazanych w nim podmiotów. W realiach rozpoznawanej sprawy obowiązkiem organów było zatem ustalenie, czy sporną ziemię stanowiącą odpad o kodzie 17 05 04 można potraktować jako przekazaną na potrzeby własne użytkownika wieczystego działki nr [...]. Organ I instancji ustalił, że przekazanie odpadów będących przedmiotem decyzji tego organu miało miejsce w celu przygotowania terenu działki nr [...] pod przyszłą inwestycję. Wywiódł stąd następnie, że "osoba fizyczna nie mogła dokonać opisanego procesu przetwarzania w oparciu o zapisy" Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (t.j. z Dz.U. z 2016 r. poz. 93 ze zm., dalej zwanego "Rozporządzeniem w sprawie listy odpadów" ). Ustalenia te następnie powieliło Kolegium. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji, ani też z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, nie wynika jednak to, w oparciu o jaki dowód organy ustaliły, że wykorzystanie odpadów miało miejsce na celu przygotowanie terenu działki pod przyszłą inwestycję.

W aktach sprawy znajduje się kopia oświadczenia użytkownika wieczystego (karta 21), wedle którego przyjęty przez niego odpad został użyty do utwardzenia oraz wyrównania powierzchni działki. W oświadczaniu tym nie ma jakiejkolwiek wzmianki o przyszłej inwestycji. Wzmianka taka znajduje się co prawda w protokole z 25 sierpnia 2022 r. (karta 1), wedle którego ziemia jest przywożona "w celu wyrównania i przygotowania terenu pod przyszłą inwestycję". Jednak w oględzinach tych nie uczestniczył użytkownik wieczysty, a w odniesieniu do osoby wskazanej jako jego pełnomocnik, brak jest w aktach pełnomocnictwa. Nie wiadomo też, kto poczynił tę wzmiankę w trakcie oględzin. Natomiast w trakcie kolejnych oględzin, przeprowadzonych również bez udziału użytkownika wieczystego działki nr[...] , prezes B. sp. z o.o. oświadczyła ostatecznie, że nie posiada wiedzy, czy użytkownik wieczysty będzie prowadził inwestycje na terenie swojej działki. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych nie był więc zdaniem Sądu wystarczający do tego, aby przyjąć, że ziemię wykorzystano w celu przygotowania działki pod inwestycję. W tym zakresie zabrakło, bez wątpienia, przesłuchania użytkownika wieczystego, a w szczególności ustalenia jego zamiarów dotyczących przeznaczenia terenu działki pod inwestycję.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że wymóg odzysku na potrzeby własne danej osoby fizycznej w przypadku odpadów o kodzie 17 05 04 tj. ziemi w istocie oznacza, że odpady te muszą zostać użyte do utwardzenia nieruchomości należącej do tej osoby (tj. stanowiącej jej własność lub użytkowanie wieczyste). Ważne jest przy tym, aby osoba fizyczna, która dokonuje odzysku na potrzeby własne nie podejmowała tego utwardzenia w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Wymóg ten będzie spełniony, gdy dana nieruchomość nie wchodzi w skład majątku wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej danej osoby tj. nie stanowi składnika przedsiębiorstwa, czyli nie wchodzi w skład zorganizowanego zespołu składników niematerialnych i materialnych przeznaczonego do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 551 kodeksu cywilnego). Omawiany tutaj wymóg nie będzie natomiast spełniony, gdy nieruchomość została udostępniona przedsiębiorcy, na cele prowadzonej przez niego działalności i w ramach tej działalności dochodzi do jej utwardzenia, a utwardzenie to ma służyć prowadzeniu działalności gospodarczej. Zaakcentować przy tym należy, że przy ocenie spełnienia omawianego tutaj wymogu decydujące znaczenie ma stan istniejący w dacie utwardzenia. Jeżeli po tej dacie nieruchomość zostanie udostępniona przedsiębiorcy na cele prowadzonej przez niego działalności lub przez samego właściciela nieruchomości zacznie być wykorzystywana w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, to nie będzie to powodować, że dokonane wcześniej utwardzenie przestanie być przekazaniem odpadów na potrzeby własne, w rozumieniu art. 27 ust. 9 ustawy o odpadach. Ustawodawca nie wprowadził bowiem wymogu określonej trwałości wykorzystania odpadów na potrzeby własne jako kryterium zastosowania tego przepisu. Rozstrzygające znaczenie powinien mieć stan istniejący w dacie przekazania odpadu.

Mając na względzie poczynione dotychczas rozważania Sąd zwraca organom uwagę na konieczność prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby finalne ustalenia organu odpowiadały zgromadzonemu materiałowi dowodowemu (art. 80 k.p.a.). Przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe oraz zgromadzony w jego wyniku materiał dowodowy zdaniem Sądu wykluczają możliwość sformułowania jednoznacznych wniosków odnośnie zaistniałego stanu faktycznego. Ponadto zgromadzony materiał dowodowy nie sposób uznać za kompletny, skoro brak w nim choćby przesłuchania użytkownika wieczystego przedmiotowej działki. W konsekwencji nałożenie na skarżącego wskazanych w zaskarżonej decyzji obowiązków było w rozpoznawanej sprawie zdecydowanie przedwczesne (pomijając nawet brak ich wystarczającej konkretyzacji). Zaniechania w powyższym zakresie godzą w zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 k.p.a. obligującą organy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji organy dopuściły się również naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. Wskazane zaś tutaj naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej w skrócie p.p.s.a.). O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 200,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz opłata za czynności radcy prawnego obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Kolegium oraz brakiem żądania ze strony skarżącego o skierowanie sprawy do rozpoznania na rozprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wyżej poczynione rozważania Sądu, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. Prowadząc ponownie postępowanie organy uzupełnią materiał dowodowy poprzez przesłuchanie w charakterze świadka użytkownika wieczystego działki nr [...] i ustalą czy przywiezienie ziemi na jej teren odbyło się z jego inicjatywy, ewentualnie za jego zgodą oraz jaki był cel tych działań, jaką rolę odgrywać miała spółka B. W szczególności wyjaśnienia wymaga to, czy utwardzenie wykonane przy pomocy przywiezionej przez skarżącego ziemi miało miejsce w związku z planowaną przez użytkownika wieczystego inwestycją, a jeżeli tak to, jaka to miała być inwestycja (w tym czy obejmować miała cały teren działki) i czy miała być realizowana w ramach działalności gospodarczej innego pomiotu lub działalności gospodarczej użytkownika wieczystego. W zależności od wyników tego przesłuchania przeprowadzone zostaną dalsze dowody z przesłuchania skarżącego oraz reprezentanta spółki B. sp. z o.o. Ustalić również należy ilość przekazanych przez skarżącego odpadów, jak i sposób ich zadysponowania na terenie działki. Ewentualne stwierdzenie, że do przekazania przywiezionych przez skarżącego odpadów doszło na potrzeby własne użytkownika wieczystego działki powinno zostać poprzedzone zbadaniem, czy nie doszło do przekroczenia dopuszczalnej maksymalnej ilości przyjętych odpadów określonej w załączniku do Rozporządzenia w sprawie listy odpadów dla kodu 17 05 04 (poz. 40 załącznika – 0,2 Mg/m2utwardzonej powierzchni).