Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 387/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 4, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 3, art. 39, art. 107 ust. 4a
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Sygn. akt II SA/Łd 387/24 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędzia WSA Michał Zbrojewski , , Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Aleksandra Borowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2024 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 5 marca 2024 roku znak: SKO.4115.33.2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 5 marca 2024 r. znak SKO.4115.33.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego.

1. Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 22 listopada 2023 r. M.M. wystąpiła do Prezydenta Miasta Łodzi z prośbą o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na posiłek.

2. Decyzją z dnia 28 grudnia 2023 r. znak: I WPŚ.4131.26420.2023 Prezydent Miasta Łodzi odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku celowego w miesiącu grudniu 2023 r. na zakup lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w domu i szkole".

1. W uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji powołał się na art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 39 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 3 i art. 107 ust. 4, 4a ustawy o pomocy społecznej.

2. Organ wyjaśnił, że w związku ze złożonym wnioskiem pracownik socjalny podjął czynności celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniach 28 listopada 2023 r., 29 listopada 2023 r. pracownik socjalny nie zastał M.M. pod wskazanym adresem. W dniach 23 listopada 2023 r. i 28 listopada 2023 r. pracownik socjalny próbował nawiązać kontakt telefoniczny - bez odpowiedzi. Wysłano wezwanie pocztowe, na które strona nie zareagowała. Od maja 2023 r. pracownicy socjalni podejmowali próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania M.M. - bezskutecznie. W rozmowie telefonicznej z pracownikiem socjalnym w dniu 11 sierpnia 2023 r. strona nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania informując, że wszelkie informacje przesłała drogą pocztową i wcześniej milową i oczekuje przeprowadzenia wywiadu telefonicznie. Od tej daty pracownikowi socjalnemu nie udało się nawiązać z M. M. żadnego kontaktu.

3. Pełnomocnik strony w rozmowach SMS oświadczył, iż z uwagi na stan zdrowia M.M. nie ma możliwości żadnych spotkań.

4. Organ wyjaśnił, że w okresie pandemii, zgodnie z art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w szczególności z osobą lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub chorób zakaźnych wywiady przeprowadzane były drogą telefoniczną. Z dniem 1 lipca 2023 r. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej został odwołany stan zagrożenia epidemicznego. Aktualnie nie zachodzą okoliczności związane z przeciwdziałaniem COVID-19 i co do zasady nie znajdzie zastosowania przepis art. 15o ust. 1 specustawy koronawirusowej, stanowiący do tej pory podstawę do nieprzeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji w określonych okolicznościach.

5. W związku z tym, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby/rodziny powinno się odbywać na podstawie przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji. Zgodnie z art. 107 ust. 4 i ust. 4a ustawy o pomocy społecznej rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenie z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego "wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej".

6. W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania strony organ odmówił przyznania pomocy finansowej.

3. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M.M., reprezentowana przez pełnomocnika, która wyraziła niezadowolenie z wydanej decyzji.

1. Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez ocenę faktów i materiału dowodowego zebranego w sprawie, sprzecznie z rzeczywistością i faktyczną treścią materiału w sprawie i oparcie rozstrzygnięcia na nieprawdziwych okolicznościach, które nie miały miejsca, akceptację naruszeń organu pierwszej instancji w tym zakresie.

2. Zarzuciła także naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw poprzez oparcie rozstrzygnięcia na fałszywych okolicznościach, które nie miały miejsca oraz odstąpienie od utrwalonej, stałej praktyki przeprowadzania wywiadów środowiskowych u wnioskodawczyni telefoniczne, za czym przemawiała i nadal przemawia sytuacja życiowa, zdrowotna oraz sytuacja epidemiologiczna w kraju oraz akceptację naruszeń organu pierwszej instancji w tym zakresie.

3. Wskazała na naruszenie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art. 11 ust. 2 oraz art. 38, art. 107 ust. 4 i 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej, art. 15 o ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - poprzez ich niezastosowanie i brak przyznania świadczenia mimo spełnienia warunków do ich przyznania i przeprowadzenia wywiadu oraz jego aktualizacji i ustalenia wszystkich wymaganych objętych nimi informacji, w tym nieuwzględnienie formy telefonicznej aktualizacji, która wobec sytuacji skarżącej, w tym zagrożenia jej zdrowia i ponownego wzrostu zachorowania na Covid była dopuszczalna, wskazana i możliwa i o której zapewnił sam pracownik organu.

4. Podniosła zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. poprzez niezapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz przez brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji przez co umożliwiono stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

5. Zdaniem strony wskazane wyżej przepisy zostały naruszone poprzez odmowę przyznania zasiłku z powołaniem się na odmowę przez wnioskodawczynię przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, w sytuacji, gdy nie było podstaw do wymagania takiego wywiadu w miejscu zamieszkania, wywiad taki był już przeprowadzony (w okresie krótszym niż 6 miesięcy) i od tego czasu nie zmieniły się żadne okoliczności, które wymagałyby przeprowadzenia kolejnego wywiadu ani jego aktualizacji (o czym oświadczyła pisemnie wraz z wnioskami) oraz w sytuacji, gdy ze względu na sytuację epidemiologiczną w kraju oraz sytuację zdrowotną i życiową wnioskodawczyni uzasadnione (oraz wystarczające) było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (aktualizacji) w formie telefonicznej skarżąca prosiła o telefoniczną aktualizację wywiadu, a MOPS sukcesywnie to uniemożliwiał ignorując jej sytuację zdrowotną, w tym choroby zakaźne (a w ostatnim czasie także grypę), kilkudniowe migreny, bezsenność, ostre problemy gastryczne i jelitowe (biegunki, wymioty), zawroty głowy obniżoną odporność, zagrożenie Covid oraz sytuację bytową (to, że mieszka sama, wnioskodawczyni spełniała i spełnia wszystkie przesłanki przyznania zasiłku, wywiad środowiskowy został faktycznie przeprowadzony przed wydaniem decyzji 11 sierpnia 2023 r. (czego pełnomocnik był świadkiem); wnioskodawczyni nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji ani nie unikała jego przeprowadzenia. Mając powyższe na uwadze pełnomocnik strony wniósł o zmianę decyzji i przyznanie świadczenia.

4. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 5 marca 2024 r. znak SKO.4115.33.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

1. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że powodem odmowy przyznania M. M. wnioskowanej pomocy finansowej jest brak współdziałania strony, która, zdaniem organu I instancji, swoim zachowaniem uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.

2. Organ podkreślił, że aby organ mógł w ogóle rozpatrzyć pozytywnie wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej musi w tym celu dokonać stosownych ustaleń faktycznych, co umożliwia w szczególności (obligatoryjny) dowód w postaci wywiadu środowiskowego. O ile jednak organy orzekające zobowiązane są do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z art. 7 K.p.a., o tyle na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych zgodnie z art. 4, art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i 4a u.p.s. Brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego uznaje się za przejaw uniemożliwienia ustalenia rzeczywistej sytuacji rodzinno-majątkowej, a tym samym brak współdziałania przez wnioskodawcę, który wystąpił o świadczenie z organem prowadzącym postępowanie w celu merytorycznego rozpoznania jego wniosku. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.), a decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 u.p.s.). Jak stanowi ustawa, wywiad taki przeprowadza się i służy on ustaleniu sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób oraz rodzin ubiegających się oświadczenie z pomocy społecznej (art. 107 ust. 1 u.p.s.). Kolegium zaznaczyło, że rodzinny wywiad środowiskowy, przeprowadzany na podstawie art. 107 i nast. u.p.s., jak również jego aktualizacja, jest szczególnym dowodem w sprawie osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, który jest sporządzany we współdziałaniu z osobą zainteresowaną. Na wywiad składa się szereg czynności organu wykonywanych przez pracownika socjalnego, takich jak m.in. przesłuchanie strony i jej rodziny pod rygorem odpowiedzialności karnej za udzielenie nieprawdziwych informacji, wykorzystanie istotnych dla sprawy dokumentów oraz przeprowadzenie własnych obserwacji w celu zweryfikowania informacji uzyskanych z innych źródeł dowodowych, w szczególności z oświadczenia o stanie majątkowym, złożonego przez stronę. Wywiad jest specyficznym sposobem zbierania informacji o sytuacji strony, stanowiącym dla organu pomocy społecznej konieczne i podstawowe źródło informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenia, będący podstawą ustaleń faktycznych dokonywanych w decyzji administracyjnej i poddawanych prawnej ocenie. Ponadto, zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893) wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy ośrodka pomocy społecznej lub powiatowego centrum pomocy rodzinie albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej (ust. 1). Pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy (§ 4 ust. 1). W ramach przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z nich wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy (§ 4 ust. 2).

3. Konsekwencje braku współdziałania z organem zostały z kolei ogólnie unormowane w art. 11 ust. 2 u.p.s., zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z treści art. 11 ust. 2 u.p.s. wynika, że katalog okoliczności uzasadniających odmowę przyznania świadczenia jest znacznie szerszy i obejmuje m.in. brak współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Odmowa przeprowadzenia wywiadu lub uniemożliwienie prowadzenia wywiadu środowiskowego muszą być kwalifikowane właśnie jako wyraz braku współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, o którym mowa w art. 11 ust. 2 u.p.s. Konsekwencje tego rodzaju zachowania zostały przy tym także unormowane przez ustawodawcę poprzez art. 107 ust. 4a u.p.s., zgodnie z którym niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

4. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo przyjął, że M.M. nie wypełniła obowiązku współdziałania, o którym mowa w powyższych przepisach. Pracownik socjalny podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony i próby te okazały się bezskuteczne. Bezspornie M.M. nie wyrażała woli na przeprowadzenie wywiadu w jej miejscu zamieszkania i także w odwołaniu wywodziła o zagrożeniu epidemiologicznym, które stoi temu na przeszkodzie. Gdyby przyjąć, że w formie telefonicznej wywiad środowiskowy został przeprowadzony w dniu 11 sierpnia 2023 r. to nie sposób uznać, że w okolicznościach tej sprawy strona wypełniła obowiązek współdziałania z organem pomocowym. Zgodnie bowiem z art. 15o ust. 1 ustawy covidowej, z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19 ilekroć zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, w szczególności z osobą lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może nastąpić na podstawie: 1) rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym, a w przypadku osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji narządu słuchu przy wykorzystaniu środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2017 r. poz. 1824), oraz, 2) dokumentów lub oświadczenia, o których mowa w art. 107 ust. 5b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także ich kopii, w tym elektronicznych, uzyskanych od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc lub 3) informacji udostępnionych przez podmioty, o których mowa w art. 105 tej ustawy. Kolegium podkreśliło, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy jest zasadą, natomiast przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w formie przewidzianej w art. 15o ust. 1 ustawy covidowej jest wyjątkiem od tej zasady i jako taki przepis ten nie powinien być nadużywany. Zastosowanie tego przepisu jest uzasadnione tylko wówczas, gdy ze względów związanych z przeciwdziałaniem COVID-19 przeprowadzenie wywiadu w formie wymaganej przez przepisy ustawy o pomocy społecznej napotyka obiektywne problemy.

5. Z akt sprawy nie wynika, aby na przeszkodzie przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni stały powody związane z przeciwdziałaniem COVID-19 w szczególności, aby strona pozostawała na kwarantannie. M.M. żądając przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w formie telefonicznej powoływała się ogólnie na stan epidemii i obawę o swoje zdrowie, niemniej w ocenie Kolegium nie jest to jednak wystarczające, zwłaszcza że pracownik socjalny gwarantował zachowanie reżimu sanitarnego, a ponadto strona, jak sama twierdziła, wykluczyła kontakt z innymi ludźmi, musiała jednak coś jeść, realizować recepty więc poruszała się po mieście. O powyższym świadczy również fakt, iż strona wystąpiła o wydanie biletu miesięcznego z MPK. Kolegium wskazało, że z dniem 1 lipca 2023 r. odwołano na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARSCoV 2 (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego, Dz.U.2023.1118). Rozpatrzenie wniosku strony wymaga ustalenia stanu faktycznego, a w tym celu wywiad środowiskowy jest niezbędny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podkreśliło, że M.M. zgłaszała pogorszenie swojej sytuacji zdrowotnej, co bezwzględnie wymaga przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Należy bowiem ustalić aktualną sytuację strony. W sprawie trudno dopatrzeć się istnienia obiektywnych okoliczności uniemożliwiających przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni. W ocenie Kolegium strona uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania przy jednoczesnym braku przesłanek do zastosowania art. 15o ust. 1 ustawy covidowej, co należy uznać za brak współdziałania strony w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej. Wskutek takiego postępowania pozostały wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji M.M.. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy sytuacji bytowej określonej osoby.

6. Kolegium nie uznało zarzutów strony za zasadne i podkreśliło, że aby otrzymać pomoc społeczną należy w tym kierunku powziąć pewne wysiłki. Pierwszym wysiłkiem, jaki powinna uczynić osoba ubiegająca się o pomoc społeczną jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej i majątkowej, czego strona nie uczyniła. Nie sposób też pominąć, że strona w pismach kierowanych do organu I instancji wprost wskazywała, że nie życzy sobie jakiegokolwiek kontaktu z bezpośredniego pracownikami socjalnymi, a jedynie telefoniczny. Tymczasem regulacje ustawowe nie przewidują możliwości przyznania jakiegokolwiek zasiłku bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wobec tego w ustalonym stanie faktycznym i prawnym brak jest podstaw prawnych do pozytywnego załatwienia wniosku i przerzucania ciężaru pomocy w utrzymaniu strony na Państwo, czyli w gruncie rzeczy na pozostałych obywateli.

1. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła M.M., reprezentowana przez radcę prawnego A. K.

1. Zaskarżonej w całości decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów: a) art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez ocenę faktów i materiału dowodowego zebranego w sprawie, sprzecznie z rzeczywistością i faktyczną treścią materiału w sprawie i oparcie rozstrzygnięcia na nieprawdziwych okolicznościach, które nie miały miejsca, akceptację naruszeń organu pierwszej instancji w tym zakresie b) art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw poprzez oparcie rozstrzygnięcia na fałszywych okolicznościach, które nie miały miejsca oraz odstąpienie od utrwalonej, stałej praktyki przeprowadzania wywiadów środowiskowych u wnioskodawczyni telefonicznej, za czym przemawiała i nadal przemawia sytuacja życiowa, zdrowotna oraz sytuacja epidemiologiczna w kraju, akceptację naruszeń organu pierwszej instancji w tym zakresie, c) art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art. 11 ust. 2 oraz art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej d) art. 107 ust. 4 i 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej e) art. 15 o ustawy covidowej poprzez ich niezastosowanie i brak przyznania świadczeń mimo spełnieni a warunków do ich przyznania i przeprowadzenia wywiadu oraz jego aktualizacji i ustalenia wszystkich wymaganych objętych nimi informacji, w tym nieuwzględnienie formy telefonicznej aktualizacji, która wobec sytuacji skarżącej, w tym zagrożenia jej zdrowia i ponownego wzrostu zachorowania na covid była dopuszczalna, wskazana i możliwa i o której zapewnił sam pracownik organu, f) art. 10 K.p.a. poprzez niezapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz przez brak zawiadomienia o zakończeni u postępowania przed wydaniem decyzji przez co umożliwiło stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

2. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wydane decyzje są wadliwe, ponieważ w sprawie nie było podstaw do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Taki wywiad został już przeprowadzony (w okresie krótszym niż 6 miesięcy) i od tego czasu nie zmieniły się żadne okoliczności, które wymagałyby przeprowadzenia kolejnego wywiadu ani jego aktualizacji (o czym strona oświadczyła pisemnie wraz z wnioskami).

3. Ponadto, z uwagi na sytuację epidemiologiczną w kraju oraz sytuację zdrowotną i życiową wnioskodawczyni uzasadnione (oraz wystarczające) było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (aktualizacji) w formie telefonicznej. Organ natomiast zignorował sytuację zdrowotną skarżącej w tym jej choroby zakaźne (a w ostatnim czasie także grypę), kilkudniowe migreny, bezsenność, ostre problemy gastryczne i jelitowe (biegunki, wymioty), zawroty głowy, obniżoną odporność, zagrożenie COVID, oraz sytuację bytową (to, że mieszka sama). Wnioskodawczyni spełniała i spełnia wszystkie przesłanki przyznania zasiłku. Wywiad środowiskowy został faktycznie przeprowadzony przed wydaniem decyzji - w dniu 11 sierpnia 2023 r. (czego pełnomocnik był świadkiem); wnioskodawczyni nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji, nie unikała też jego przeprowadzenia.

2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

3. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

1. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie przejmuje sprawy do jej końcowego załatwienia, ale bada co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

2. Przedmiotem kontroli Sądu jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 5 marca 2024 r., którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 28 grudnia 2023 r. odmawiającą przyznania skarżącej zasiłku celowego.

3. Zasadnicza oś sporu między stronami niniejszego postępowania dotyczy zasadności odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczaniem na posiłek w miesiącu grudniu 2023 r., przy czym zasadniczą przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest brak współpracy skarżącej z organem pomocowym sprowadzający się przede wszystkim do uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej.

4. Materialnoprawne podstawy wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.), dalej "u.p.s.".

5. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej jest wspierania osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.).

Przepisy ustawy o pomocy społecznej wprowadzają róże formy pomocy społecznej, a jedną z nich jest zasiłek celowy, co wynika z art. 39 ust. 1 u.p.s. stanowiącego, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.).

6. Podkreślić w tym miejscu należy, że z art. 4 u.p.s. wprowadza zasadę, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Co istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, z przepisów u.p.s. wynika też, że brak współdziałania osób korzystających z pomocy może być podstawą weryfikacji decyzji przyznających świadczenia, może też przesądzić o odmowie ich udzielenia. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

7. Przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 106 ust. 1 u.p.s.). Oczywistym jest, że wydanie decyzji musi zostać poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym. W tym wypadku stosownie do art. 106 ust. 4 u.p.s., decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Powyższe oznacza, że wywiad środowiskowy ma charakter obligatoryjny.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu przewidzianym w u.p.s. i pełni on w sprawach pomocowych niezwykle ważną role. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jest on ustawowo określonym sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), szczególnym rodzajem postępowania dowodowego. Rodzinny wywiad środowiskowy ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Co istotne, nie można czynności wywiadu środowiskowego zastąpić innymi środkami dowodowymi, co oznacza, że strona musi się liczyć z koniecznością ścisłej aktywności podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego (tak np. NSA w wyrokach z 23.05.2017 r., I OSK 3468/15; z 5.10.2021 r., I OSK 583/21; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwiania pracownikowi socjalnemu bezpiecznego kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania (Wyrok NSA z 1.09.2023 r., I OSK 1800/21).

Skład orzekający w niniejszej sprawie ww. poglądy NSA w pełni podziela i przyjmuje za własne.

Stosownie do art. 107 ust. 4 u.p.s. w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Jak wynika z ww. norm, aktualizacja wywiadu środowiskowego ma być sporządzana nie tylko w razie zmiany danych zawartych w wywiadzie. Co więcej, nawet korzystanie ze stałych form pomocy nie ogranicza organu do przeprowadzenia wywiadu raz na 6 miesięcy (por. wyrok NSA z 5.10.2021 r., I OSK 502/21).

Mając na uwadze powyższe nie budzi wątpliwości, iż utrudnianie lub uniemożliwianie przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być co od zasady potraktowane jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, skutkiem czego może być odmowa przyznania świadczenia.

Wskazać ponadto należy, że miejsce przeprowadzania wywiadu zostało określone przez prawodawcę w § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. poz. 893), który stanowi, że wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.

8. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy rozpocząć od uwagi natury ogólnej, że skarga w niniejszej sprawie jest jedną z kilkunastu skarg (m.in. sprawy o sygn. akt II SA/Łd 81/24, II SA/Łd 82/24, II SA/Łd 83/24, II SA/Łd 84/24, II SA/Łd 98/24, II SA/Łd 102/24, II SA/Łd 103/24), tożsamych pod względem podniesionych zarzutów i przedstawionej argumentacji, wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na podjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi rozstrzygnięcia odmawiające przyznania skarżącej wnioskowanych przez nią różnorakich form pomocy społecznej.

9. Niniejsza sprawa dotyczy wniosku skarżącej z dnia 22 listopada 2023 r. o przyznanie: zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w grudniu 2023 r.

10. Jak wskazano już wyżej, przyczyną odmowy przyznania przez organy wnioskowanego przez skarżącą świadczenia jest brak współpracy skarżącej z organem pomocowym polegający przede wszystkim na uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej.

Jak wynika z akt sprawy wynika w okresie następującym po złożeniu przez skarżącą wniosku z 22.11.2023 r. organ pomocowy podejmował wielokrotnie próby nawiązania kontaktu ze skarżącą lub jej pełnomocnikiem, celem ustalenia dogodnej dla strony daty przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. Sądowi z urzędu wiadomo, że stan taki trwa niezmiennie od maja 2023 r. Z akt sprawy wynika tym samym, że strona miała wiedzę co do konieczności przeprowadzenia tego wywiadu w miejscu i w formie wskazywanej przez organ, a jego przeprowadzenie było niezbędnym warunkiem rozpatrzenia zgłoszonego przez nią żądania. Zarówno skarżąca jak i jej pełnomocnik byli informowani o konieczności przeprowadzenia wywiadu. Pracownicy socjalni podejmowali bezskuteczne próby kontaktu ze skarżącą w dniach 28.11.2023 r. i 29.11.2023 r., wysłano wiadomość do skarżącej oraz jej pełnomocnika w dniu 30.11.2023 r. (nadanie 1.12.23 r.), podjęto kontakt mailowy z pełnomocnikiem skarżącej w dniach 30.11.23 r., 1.12.23 r., 7.12.23 r. Podejmowane przez organ wielokrotnie próby okazały się bezskuteczne.

Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu twierdzenia zawarte w skardze, iż organy nie podejmowały prób skontaktowania się ze skarżącą (s. 3 skargi) nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym, wprost przeciwnie próby takie były podejmowane wielokrotnie.

Sama zaś skarżąca, czy też jej pełnomocnik nie zaproponowali żadnej daty spotkania, lecz obstawali przy przeprowadzeniu wywiadu w formie telefonicznej z uwagi na stan zdrowia skarżącej. Taka forma przeprowadzania wywiadu była uprzednio faktycznie możliwa z uwagi na ogłoszony na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii, a następnie stan zagrożenia epidemicznego wirusem COVID 19, który jednak został odwołany z dniem 1 lipca 2023 r. W tej sytuacji konieczne było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w formie tradycyjnej (art. 15o ustawy covidowej).

Odnosząc się w tym miejscu do podnoszonego przez skarżącą zarzutu naruszenia art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm.). należy zauważyć, że zgodnie z ww. przepisem, z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, ilekroć zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, w szczególności z osobą lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może nastąpić na podstawie: 1) rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym, a w przypadku osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji narządu słuchu przy wykorzystaniu środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2017 r. poz. 1824), oraz, 2) dokumentów lub oświadczenia, o których mowa w art. 107 ust. 5b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także ich kopii, w tym elektronicznych, uzyskanych od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc lub 3) informacji udostępnionych przez podmioty, o których mowa w art. 105 tej ustawy. Art. 15o ust. 1a cyt. wyżej ustawy, w sytuacji, o której mowa w ust. 1, w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy, u których nie nastąpiła zmiana danych, aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego nie sporządza się, pomimo upływu ustawowego terminu. W takim przypadku aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego sporządza się niezwłocznie po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

Ww. normy pozwalały na odstąpienie od przeprowadzenia wywiadu w sposób określony w ustawie o pomocy społecznej wystąpi w sytuacji uzasadniającej izolację osób zobowiązanych z uwagi na COVID-19. Jednakże brak było podstaw do zastosowania ww. normy na gruncie kontrolowanej sprawy, a to z tej przyczyny, że z dniem 1 lipca 2023 r., odwołany został na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. W tego też względu konieczne było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w tradycyjnej formie na zasadach określonych w powołanym wyżej Rozporządzeniu w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z tej też przyczyny zarzut naruszenia art. 15o ustawy covidowej nie zasługuje na uwzględnienie.

11. W ocenie Sądu akta niniejszej sprawy potwierdzają, że organy obu instancji trafnie przyjęły, iż postępowanie strony skarżącej wypełnia przesłankę braku współdziałania z organem, które jest obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej (art. 4 u.p.s.), a w świetle brzmienia art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a ustawy może stanowić powód wydania decyzji odmownej. Postawę skarżącej prezentowaną na gruncie rozpatrywanej sprawy należy ocenić jako zupełnie bierną, pasywną. Tym samym uznać należy, że zostały spełnione przesłanki wydania decyzji odmownej.

Zdaniem Sądu z akt sprawy wynika wprost, że skarżąca unika kontaktu z pracownikami socjalnymi, a jednocześnie w tym samym czasie załatwia sprawy związane z czynnościami życia codziennego, jak wizyty lekarskie, czy robienie zakupów, co skutkuje kontaktem z osobami z zewnątrz.

Ze względu na powyższe brak jest podstaw do podzielenia stanowiska skarżącej co do niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z uwagi na obawę o stan zdrowia, który może być zagrożony poprzez kontakt z obcymi osobami.

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności zarzuty skargi w zakresie naruszenia art. 7, art. 77 § 1 w zw. art. 80 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. ostać się nie mogą.

12. Już tylko na marginesie należy wspomnieć, że odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanych świadczeń, organy w żaden sposób nie kwestionowały jej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, uznając jednak, że konieczna jest aktualizacja wywiadu środowiskowego, wskazując w tym zakresie na podnoszone przez stronę pogorszenie sytuacji w jakiej się znajduje.

13. Zważywszy poczynione wyżej ustalenia i rozważania w zakresie braku współpracy skarżącej z organem pomocowym, Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2 art. 38, art. 107 ust. 4 i ust. 4a u.p.s.

14. W skardze podniesiono także zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu należy podnieść, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że sam fakt pozbawienia strony czynnego udziału w toku postępowania administracyjnego nie oznacza jeszcze, że decyzja taka (choć naruszająca wynikającą z art. 10 § 1 K.p.a. zasadę postępowania administracyjnego) wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego. Jak wskazał NSA (wyrok z 23.11.2023 r., II OSK 563/21), dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.

W kontekście ww. poglądów w niniejszej sprawie – mając na uwadze nie budzące wątpliwości okoliczności faktyczne, zwłaszcza zaś podejmowane przez organ wielokrotnie próby kontaktu ze skarżącą – w ocenie Sądu strona nie była pozbawiona możliwości działania strona, a wywodząc zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. nie wykazała jednocześnie, iż naruszenie to uniemożliwiło dokonanie jej jakiejkolwiek czynności procesowej. Tym zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. uznać należy za chybiony.

15. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się zatem w niniejszej sprawie uchybień ani tych wywiedzionych w skardze, ani też innych branych pod rozwagę z urzędu, które mogłyby powodować konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

16. Ze wszystkich powyższych przyczyn Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.