Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1230/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 , ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
article: par. 3 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr 1538/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 5.04.2022 r. M. D. (dalej: strona, skarżąca) wniosła o umorzenie w całości zaległości z tytułu nieopłaconych składek za lata 2012-2021.

We wniosku strona wskazała, że z uwagi na swoją sytuację rodzinną, osobistą i zdrowotną nie jest w stanie uregulować zadłużenia. Z uwagi na orzeczony zakaz prowadzenia działalności gospodarczej nie ma możliwości zarobkowania. W 2012 r. zmarł jej mąż i została sama z trójką dzieci i długami. Ponosi 1600 zł na utrzymanie siebie i trójki dzieci oraz opłacenie mieszkania. Ponadto cierpi na liczne schorzenia: przeszła udar, ma nadciśnienie, ubytek przegrody przedsionkowej oraz zapalenie jelita grubego. Zadłużenie powstało z przyczyn losowych, niezależnych i niezawinionych przez stronę. Do wniosku dołączono dokumentację medyczną z lat 2017-2020.

Decyzją z dnia 11.08.2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS lub organ) odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą oraz odsetek za zwłokę od należności z tego tytułu w łącznej kwocie 189.202,45 zł.

W pierwszej kolejności ZUS wskazał, że w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające.

Z zebranej dokumentacji wynika, że w stosunku do strony nie został ustalony element całkowitej nieściągalności długu.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej jako "u.s.u.s.") należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791);

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

5. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

6. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

7. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

8. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ badał również czy zachodzą uzasadnione przypadki stanowiące podstawę do umorzenia zaległości z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365 ze zm.) organ może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ w oparciu o ustalony w sprawie stan faktyczny stwierdza, że w stosunku do strony nie został ustalony element całkowitej nieściągalności długu. Strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Od 2012 r. zaległości z tytułu składek były sukcesywnie obejmowane prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, które nadal się toczy. Nie można zatem stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Tym samym nie został ustalony element całkowitej nieściągalności długu przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. W sprawie nie zaistniały również żadne okoliczności mające cechy zdarzeń szczególnych, które mogłyby stanowić podstawę do umorzenia długu.

Strona powołała się na sytuację zdrowotną, oznajmiła, że przeszła udar, ma nadciśnienie, ubytek przegrody przedsionkowej, przewlekłą chorobę płuc oraz zapalenie jelita grubego. Na potwierdzenie dołączono dokumentacje medyczną.

ZUS nie negując wystąpienia kłopotów zdrowotnych zaznaczył, że przewlekła choroba może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności. Problemy ze zdrowiem nie uniemożliwiały stronie prowadzenie działalności gospodarczej (zakończona 31 grudnia 2021 r.). Ponadto nadal jest ona aktywna zawodowo - wykonuje prace dorywcze. Jednak strona nie udowodniła, że jest trwale i całkowicie niezdolna do pracy. Brak jest też podstaw do uznania, że stan zdrowia strony lub konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny wyklucza możliwość uzyskiwania przez nią dochodów niezbędnych do spłaty należności z tytułu składek.

Strona wskazała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i ponosi z tego tytułu stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 1.600 zł. Zdaniem ZUS, nie można uznać, że opłaty te są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki. Ponoszone są przez ogół społeczeństwa. Ponadto strona nie sygnalizuje problemów w bieżącym regulowaniu wydatków, co świadczyłoby o skrajnie trudnej sytuacji finansowej. W związku z powyższym, zdaniem organu, należy uznać, że realizacja tych opłat odbywa się płynnie, więc nie potwierdza trwałego lub wyjątkowego charakteru występujących trudności. Ograniczone możliwości płatnicze podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona. Z zestawienia zadeklarowanych dochodów i wydatków wynika, że do dyspozycji prowadzonego gospodarstwa domowego pozostaje 1.400 zł.

W ocenie organu zadeklarowany stan materialny może uniemożliwiać zaspokojenie potrzeb życiowych prowadzonego gospodarstwa domowego. Jednak pomimo trudnej sytuacji, na jaką się strona powołuje, nie korzysta ona z pomocy społecznej w zakresie świadczeń dedykowanych osobom w trudnej sytuacji finansowej np. zasiłków celowych itp. a jedynie ze świadczeń przysługujących na dzieci. Udzielenie pomocy ze środków z pomocy społecznej poprzedzone jest szczegółowym, obowiązkowym wywiadem środowiskowym. Okoliczności tej nie należy traktować jako przesłanki kluczowej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jednakże dla ZUS w sprawie o umorzenie należności mogłaby stanowić dowód trwałego, ciężkiego lub wyjątkowego charakteru wskazanych przez stronę trudności. Udzielenie pomocy ze środków z pomocy społecznej poprzedzone jest szczegółowym, obowiązkowym wywiadem środowiskowym. Jednocześnie strona zadeklarowała chęć spłaty zadłużenia w układzie ratalnym deklarując miesięczną wysokość raty na poziomie 1.500 zł, nie wskazując skąd będzie posiadała środki na pokrycie różnicy pomiędzy zadeklarowanym dochodem a wydatkami.

Organ nie zaprzecza, że obecna sytuacja materialna strony jest trudna, jednak nie jest ona trwała i ostateczna, a jest spowodowana aktualnym jej brakiem zatrudnienia. Jednakże w ocenie organu natychmiastowe umorzenie należności z tytułu składek byłoby działaniem przedwczesnym i sprzecznym z interesem publicznym oraz konstytucyjną zasadą powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.

Natomiast organ rozpoznając sprawy z tytułu umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne w pierwszej kolejności musi mieć na uwadze interes publiczny (który) musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 u.s.u.s. zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Zasadą jest płacenie składek. Natomiast umarzanie składek jest instytucją o nadzwyczajnym charakterze. Dlatego przyczyny umorzenia składek również muszą się cechować nadzwyczajnym charakterem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, skarżąca wnosząc o jej uchylenie zarzuciła naruszenie:

1. prawa materialnego, a to art. 28 ust. 3 w zw. z ust 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodzi sytuacja, w której opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych oraz że nie zachodzi przesłanka pozbawiająca możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, podczas gdy przedstawione kwestie rodzinne, majątkowe i zdrowotne uzasadniają w sposób dostateczny możliwość umorzenia zaległości;

2. obrazę przepisów prawa materialnego, mającą wpływ na wynik sprawy, a to art. 28 ust. 3a u.s.u.s poprzez sprzeczne z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznanie, iż skarżąca nie wykazała, że ze względu na jej stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podczas gdy biorąc pod uwagę łączną wysokość składki - prawie 200 tys. zł, nie jest możliwe jej uiszczenie bez zachwiania podstawami egzystencji skarżącej;

3. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść decyzji, a to art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niepoddanie go gruntownej analizie, podczas gdy w świetle ww. przepisów organ był do tego zobowiązany;

4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 78 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego przejawiające się w pominięciu sytuacji majątkowej skarżącej oraz aktualnej sytuacji gospodarczej.

Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie stawianych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ZUS.

Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości wydanej przez ZUS decyzji z dnia 11 sierpnia 2022 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Materialnoprawną podstawą umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzji art. 28 u.s.u.s. Wskazany przepis daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 u.s.u.s. przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne.

Jak wynika z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

O ile regulacja powyższa, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b u.s.u.s., aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

W przypadku obu ww. rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej) ustawodawca pozostawił ZUS swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie obowiązku zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oznacza, że z woli ustawodawcy nawet stwierdzenie istnienia przesłanki w postaci ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia tych należności, której wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ rentowy ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający to umorzenie. Ulga w postaci umorzenia zaległości składkowych czy odsetek stanowi niewątpliwie odstępstwo od reguły, jaką jest płacenie składek ubezpieczeniowych, zatem musi ona mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze, z reguły od samego zobowiązanego niezależnych. Kontrola sądowa legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ rentowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes zobowiązanego oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

Mając na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyniłby bowiem wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że analiza akt sprawy pozwala uznać, iż organ w sposób wystarczający zebrał dostępny mu materiał dowodowy i dokonał jego oceny. Wyprowadzony z tej oceny wniosek, iż mimo opisanej przez Skarżącą sytuacji życiowej, zdrowotnej i majątkowej brak jest okoliczności dostatecznie wskazujących na konieczność umorzenia zaległości, nie został skutecznie podważony.

Nie budzi wątpliwości ustalenie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Słusznie organ stwierdził, że istnieje możliwość dochodzenia zapłaty należnych składek. Dolegliwość natomiast, jaka mogłaby wiązać się z dochodzeniem tej zapłaty, nie jest równoznaczna z całkowitą nieściągalnością należności. Jakkolwiek zatem można zrozumieć poczucie Skarżącej o braku zrozumienia dla jej trudnej sytuacji, któremu daje ona wyraz w złożonej skardze, niemniej jednak przepisy prawa nie pozwalają na tej podstawie uwzględnić jej wniosku, o ile nie zachodzą ścisłe określone przesłanki.

Słusznie organ ocenił, że w sprawie nie zachodzą żadne przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Materiał dowody zgromadzony w sprawie nie przysporzył żadnych informacji, aby w sprawie prowadzone było postępowanie na podstawie ustawy Prawo upadłościowe, co wyklucza ziszczenie się przesłanek z punktów 2, 4, 4b i 4c. Nie zaszła też przesłanka z pkt 1 (z przyczyn oczywistych), ani z pkt 4a (koszty upomnienia nie przekraczają kwoty zadłużenia). Nie można mówić także o spełnieniu przesłanki z pkt 3, pkt 5 ani z pkt 6.

Rozważeniu w niniejszej sprawie podlegała przede wszystkim sytuacja materialna i rodzinna Skarżącej, z uwagi na podnoszone przez nią twierdzenia, na których została oparta również argumentacja złożonej skargi.

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organ zasadnie uznał, że nie zaistniały przesłanki opisane w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Skarżąca nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągałoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny.

Organ poddał ocenie to, czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby Skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i słusznie uznał, że w okolicznościach faktycznych sprawy taka sytuacja nie występuje. Należy zauważyć, że w powyższej przesłance wynikającej z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie chodzi o subiektywne odczucie dolegliwości związanej z posiadaniem długów w ogóle, lecz szczególne okoliczności, które taką sytuację czynią.

Z poczynionych ustaleń wynika, że Skarżąca nie posiada tytułu do ubezpieczeń, nie jest zgłoszona jako osoba bezrobotna; oświadczyła, że utrzymuje się z prac dorywczych, z których uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 3.000 zł, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i ponosi z tego tytułu stałe miesięczne wydatki w kwocie 1.600 zł. Skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej.

W konsekwencji podzielić należy pogląd ZUS, że ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona. Jednocześnie organ trafnie zauważa, że Skarżąca deklaruje chęć spłaty zadłużenia w układzie ratalnym po 1.500 zł miesięcznie, nie wskazując przy tym skąd będzie posiadała środki na pokrycie różnicy pomiędzy zadeklarowanym dochodem a wydatkami.

Podkreślenia wymaga, że decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej Skarżąca powinna być świadoma, że zobowiązuje się do opłacenia należnych składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy, w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet strat, czy też pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek, a brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody ZUS.

Skarżąca podnosi również argumenty dotyczące jej stanu zdrowia, jednakże nie udokumentowała, by stan ten był przeciwskazaniem do kontynuowania przez nią zatrudnienia. Skarżąca nie wykazała, że stan zdrowia pozbawiły ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jak już wskazywano, pracuje dorywczo uzyskując miesięcznie kwotę 3.000 zł.

Wreszcie, w ocenie Sądu organ słusznie również uznał, że okoliczności sprawy nie wskazują na poniesienie przez Skarżącą strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. W szczególności, w ślad za organem, należy zwrócić uwagę, że Skarżąca obecnie nie prowadzi już działalności. Uiszczenie należności nie może więc pozbawić Skarżącej możliwości dalszego jej prowadzenia. Samo powstanie zaległości jest natomiast wynikiem niewywiązania się przez Skarżącą z ciążącego na niej obowiązku regulowania należności z tytułu składek, nie sytuacji nadzwyczajnej.

Tym samym Sąd podziela stanowisko organu, że w sprawie nie wystąpiły również przesłanki wynikające z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Podsumowując Sąd stwierdza, że jakkolwiek sytuacja Skarżącej, zobowiązanej do zapłaty należności z tytułu składek, może zostać uznana za trudną, to jednak ma ona obiektywną możliwość uiszczenia zaległości przynajmniej w ratach. W tej sytuacji umorzenie zaległych składek byłoby przedwczesne.

Wskazać należy, że umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem istnieje możliwość wyegzekwowania należności choćby w części, a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, których zaistnienia zainteresowana w niniejszej sprawie nie wykazała, to negatywne dla strony rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne.

W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.