Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 37/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1); art. 235(2);
journal: Dz.U. 2022 poz 1510
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
article: § 8; § 5; § 6;
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 151;
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie: WSA Anna Strzelec WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant: Starszy asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. oddala skargę; II. przyznaje A. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy) podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2022 r., nr [...] L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] 2022 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego W. N. choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłego zapalenia okołostawowego barku, wymienionej w poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Na skutek zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonanego przez lekarza Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Profilaktyczno-Leczniczego w Lublinie, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie przeprowadził postępowanie administracyjne dotyczące stwierdzenia u skarżącego W. N. choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia okołostawowego barku.

W toku postępowania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny ustalił, że W. N. od dnia [...] 1975 r. do dnia [...] 1976 r. pracował w "P. " F. S. C. w L., w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kowala. Praca skarżącego polegała na ogrzewaniu w piecach indukcyjnych materiałów (prętów metalowych), z których po odbiorze szczypcami były wykonywane odkuwki, następnie podlegające okrawaniu z wypływki na prasach i prostowaniu. Czynności te skarżący wykonywał pod presją czasu z uwagi na specyfikę procesu technologicznego. Podczas wykonywania tych obowiązków były obciążone kończyny górne. Praca z materiałem gorącym polegała na chwytaniu rękoma bądź szczypcami trzymanymi w dłoniach obrabianych elementów. Trzymane w rękach elementy były zazwyczaj ciężkie. Zatem skarżący we wskazanym zakładzie pracy wykonywał obowiązki służbowe, które wiązały się z koniecznością unoszenia kończyn górnych, ciężką pracą fizyczną związaną z ręcznym unoszeniem, przenoszeniem ciężarów, a czynności te zajmowały większość zmiany roboczej. Ponadto były to czynności monotypowe, wykonywane pod presją czasu, na akord.

Następnie od dnia [...] 1978 r. do dnia [...] 1981 r. skarżący był zatrudniony w P. S. – T. B. R. w G. , na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych. Od dnia [...] 1981 r. do dnia [...] 1983 r. pracował w P. w L. na stanowisku mechanika pojazdów samochodowych i starszego magazyniera. Od dnia [...] 1983 r. do dnia [...] 1985 r. zatrudniony był w M. w L. na stanowisku mechanika samochodowego, a od dnia [...] 1985 r. do dnia [...] 1986 r. w P. w R. Oddział w L. na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych. Od dnia [...] 1986 r. do dnia [...] 1986 r. pracował w L. P. R. I. w L., od dnia [...] 1986 r. do dnia [...] 1987 r. – w L. Z. P. (obecnie S. [...] Sp. z o.o.), a od dnia [...] 1994 r. do dnia [...] 1995 r. w P. P.-U. "P. ", przy czym w ostatnim zakładzie pracy w wymiarze [...] etatu. W zakładach tych pracował jako mechanik samochodowy. W okresach od dnia [...] 1990 r. do dnia [...] 1990 r., od dnia [...] 1991 r. do dnia [...] 1991 r. oraz od dnia [...] 1997 r. do dnia [...] 1997 r. skarżący prowadził własny warsztat naprawy samochodów. W związku z faktem, że miał mało zleceń i napraw oraz mógł samodzielnie kontrolować swój czas pracy, nie był obciążony obowiązkami w takim samym stopniu jak w trakcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.

Praca na stanowisku mechanika samochodowego wykonywana była w warsztatach, przy pomocy narzędzi ręcznych: kluczy naprawczych (m.in. oczkowe, płasko - oczkowe, nasadowe), młotków, przecinaków i polegała na naprawie różnych typów aut, wykorzystywanych w zakładach pracy. Praca polegała na ręcznym usunięciu starej części i zamontowaniu nowej. Dużą część czasu pracy zajmowały czynności związane z odkręcaniem i przykręcaniem śrub, którymi części pojazdów były przytwierdzone.

W ocenie organu pierwszej instancji, czynności wykonywane przez skarżącego na stanowisku mechanik samochodowy w zakładach pracy, w których był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, wiązały się z pracą z uniesionymi kończynami górnymi oraz ciężką pracą fizyczną związaną z ręcznym przenoszeniem ciężarów przez większą część zmiany roboczej, która mogła powodować zmiany w strukturach obręczy barkowej.

Od dnia [...] 2001 r. do dnia [...] 2013 r. skarżący był zatrudniony w Z. B. na stanowisku konserwatora wodociągu W. K.. Następnie z dniem [...] 2014 r., na mocy porozumienia na podstawie art. 231 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510 z późn. zm.), stroną stosunku pracy stał się G. G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Skarżący pracował na stanowisku konserwatora wodociągu wiejskiego do dnia [...] 2021 r. Zakres obowiązków zarówno w Z. B., jak i w G. G. Spółce z o. o. był bardzo zróżnicowany. Do obowiązków skarżącego należało m.in.: obserwowanie prac urządzeń na ujęciach wodociągowych i zgłaszanie ewentualnych nieprawidłowości, usterek i awarii; odczyty wodomierzy odbiorców wody, wystawianie faktur; wymiana wodomierzy; usuwanie awarii i przeprowadzanie różnych remontów studni, hydroforni; prace porządkowe na ujęciach wodociągowych. Wykonywane czynności miały charakter zmienny, pracownik miał możliwość dostosowania czynności do indywidualnego tempa pracy, samodzielnie ustalał priorytety. Wykonywane czynności nie wiązały się z koniecznością unoszenia kończyn górnych, ani wymagającej ciągłego podnoszenia i dźwigania ciężarów przez większą część zmiany roboczej.

W konsekwencji organ pierwszej instancji uznał, że w okresach: [...] 1975 r. – [...] 1976 r., [...] 1978 r. – [...] 1981 r., [...] 1981 r. - [...] 1982 r., [...] 1983 r. – [...] 1985 r., [...] 1985 r. – [...] 1986 r., [...] 1986 r. – [...] 1986 r., [...] 1986 r. – [...] 1987 r., to jest przez 8 lat i 1 miesiąc W. N. wykonywał czynności, które wiązały się z koniecznością unoszenia kończyn górnych, ciężką pracą fizyczną związaną z ręcznym unoszeniem i przenoszeniem ciężarów przez większą część zmiany roboczej oraz pracą, która mogła powodować zmiany w strukturach obręczy barkowej. W związku z powyższym w sporządzonej w dniu [...] 2021 r. karcie oceny narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie potwierdził w tych okresach narażenie zawodowe. Natomiast w pozostałym okresie organ stwierdził brak narażenia zawodowego.

Następnie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Lublinie – jako jednostka orzecznicza I stopnia, na podstawie anamnezy, badania ogólnego, konsultacji lekarza specjalisty neurologa i specjalisty ortopedy, analizy dokumentacji medycznej oraz karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie, wydał w dniu [...] 2021 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. W orzeczeniu stwierdzono, że praca która mogła z dużym prawdopodobieństwem stwarzać warunki prowadzące do przeciążenia stawów barkowych, zwłaszcza lewego była wykonywana do 1987 r. Po tym okresie badany wykonywał pracę, która nie wymagała wymuszonej pozycji z uniesionymi kończynami górnymi ani wymagającej ich podnoszenia powyżej poziomu barków przez ponad połowę zmiany roboczej. W związku z tym, biorąc pod uwagę okres wystąpienia dolegliwości ze strony stawu barkowego – na przełomie lat 2018 – 2019 i uwzględniając obraz kliniczny oraz przebieg choroby nie można uznać etiologii zawodowej rozpoznanego schorzenia.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.

Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi wydał w dniu [...] 2022 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego wskazano między innymi, że przy przyjęciu do Oddziału Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi w dniu [...] 2022 r. skarżący zgłaszał dolegliwości bólowe barku lewego z ograniczeniem jego ruchomości i przeskakiwaniem w stawie oraz drętwienie palców I-III ręki prawej z osłabieniem siły mięśniowej obu rąk. W badaniu przedmiotowym stwierdzono widoczne blizny pooperacyjne barku lewego, ruchy obu stawów barkowych prawidłowe z symetrycznym niewielkim ograniczeniem rotacji wewnętrznej, siła mięśniowa prawidłowa, symetryczna. Na podstawie konsultacji ortopedycznej u pacjenta rozpoznano uszkodzenie stożka rotatorów lewego stawu barkowego leczone operacyjnie bez istotnego upośledzenia sprawności ruchowej.

Jednocześnie w orzeczeniu Instytutu zaznaczono, że pierwsze udokumentowane dolegliwości bólowe u skarżącego ze strony braku lewego wystąpiły około 2019 r. Zatem w kontekście rozwoju choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia okołostawowego barku, wymienionej w poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych, należało uwzględnić przede wszystkim zatrudnienie na stanowisku konserwatora wodociągu wiejskiego. W ocenie Instytutu analiza dostępnych danych dotyczących narażenia zawodowego nie potwierdza, aby czynności wykonywane na zajmowanym przez skarżącego stanowisku konserwatora wodociągu wiejskiego stwarzały warunki do rozwoju przewlekłego przeciążenia stawów barkowych, zwłaszcza lewego. Badany nie wykonywał pracy wymagającej pozycji wymuszonej z uniesionymi kończynami górnymi, ani wymagającej ciągłego podnoszenia, dźwigania lub przesuwania ciężarów przez większość zmiany roboczej. Wykonywane na tym stanowisku czynności zawodowe były zróżnicowane, angażowały różne grupy mięśniowo-szkieletowe. Instytut podkreślił, że w świetle oceny narażenia zawodowego istotne narażenie na sposób wykonywania pracy potencjalnie przeciążającej stawy barkowe, występujące w okresie zatrudnienia na stanowisku kowala i mechanika samochodowego, ustało w 1987 r., co uniemożliwia wykazanie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy ówczesnymi warunkami pracy, a rozpoznanym ponad 30 lat później schorzeniem barków.

Decyzją z dnia [...] 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie nie stwierdził u W. N. choroby zawodowej przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: – przewlekłego zapalenia okołostawowego barku, wymienionej w poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych.

Skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji.

W toku postępowania odwoławczego Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wystąpił do jednostki orzeczniczej II stopnia o zajęcie stanowiska wobec zarzutów sformułowanych w odwołaniu. W odpowiedzi na powyższe Instytut Medycyny Pracy w Łodzi pismem z dnia [...] 2022 r. poinformował, że jako jednostka orzecznicza II stopnia, przy wydawaniu opinii w prowadzonym postępowaniu diagnostyczno - orzeczniczym uwzględnił całość zgromadzonej dokumentacji medycznej dotyczącej narażenia zawodowego. Instytut uznał za bezpodstawne zawarte w odwołaniu zastrzeżenia skarżącego.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest kumulatywne zaistnienie dwóch przesłanek, a mianowicie rozpoznanie choroby zawodowej dokonane przez lekarza posiadającego wymagane kwalifikacje do orzekania w zakresie chorób zawodowych oraz istnienie narażenia zawodowego w miejscu pracy.

Organ odwoławczy wskazał, że jednostka orzecznicza I stopnia – Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Lublinie oraz jednostka orzecznicza II stopnia – Instytut Medycyny Pracy w Łodzi wydały zbieżne orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. Organ zauważył, że orzeczenia uprawnionych jednostek zostały wydane na podstawie dokumentacji medycznej, informacji uzyskanych od pacjenta, wyników badań lekarskich, obrazu klinicznego oraz karty oceny narażenia zawodowego. W orzeczeniach stwierdzono, że narażenie zawodowe na sposób wykonywania pracy potencjalnie przeciążający stawy brakowe ustało u skarżącego w 1987 r., co znajduje odzwierciedlenie w treści karty oceny narażenia zawodowego. Natomiast pierwsze udokumentowane dolegliwości ze strony barku lewego wystąpiły u skarżącego około roku 2019. Zgodnie z wykazem chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w przypadku przewlekłego zapalenia okołostawowego barku okres narażenia zawodowego wynosi 1 rok. Zatem dla przewlekłego zapalenia okołostawowego barku przewidziany jest maksymalnie roczny okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Aby rozpoznać przewlekle okołostawowe zapalenie barku o etiologii zawodowej, należy wykazać, że rozwój choroby jest bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem związany przyczynowo ze sposobem wykonywania pracy. Z materiału dowodowego wynika, że narażenie zawodowe na wystąpienie choroby zawodowej występowało w przypadku W. N. w okresie 8 lat i 1 miesiąca i ustało w 1987 r., zaś pierwsze udokumentowane dolegliwości ze strony braku lewego wystąpiły u skarżącego w 2019 r. Jak wynika z orzeczeń jednostek orzeczniczych, czynności wykonywane na zajmowanym przez skarżącego stanowisku konserwatora wiejskiego nie stwarzały warunków do przewlekłego przeciążenia stawów barkowych, zwłaszcza lewego. W konsekwencji jednostki orzecznicze stwierdziły, że nie można wykazać związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy warunkami pracy skarżącego na stanowisku konserwatora wiejskiego a rozpoznanym schorzeniem braków.

Organ odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny zebranej w sprawie dokumentacji medycznej. Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.

Organ zauważył, że jednostki orzecznicze uwzględniły całość dokumentacji medycznej badanego oraz wszystkie schorzenia, którymi obciążony jest pacjent. Orzeczenia są ze sobą zgodne i zawierają jasno uzasadnione stanowiska, oparte na przeprowadzonej analizie dostępnej dokumentacji lekarskiej oraz przeprowadzonych badaniach. W związku z tym nie zachodziły podstawy do kwestionowania ich wiarygodności.

Organ zaznaczył również, że jednostka orzecznicza II stopnia ustosunkowała się do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu.

W konkluzji, mając na uwadze cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, kartę oceny narażenia zawodowego sporządzoną przez organ pierwszej instancji oraz orzeczenia lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Lublinie i Instytut Medycyny Pracy w Łodzi wraz z uzupełnieniem, organ drugiej instancji stwierdził, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie jest prawidłowa pod względem merytorycznym i oparta została na właściwych podstawach prawnych.

W. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie. Skarga nie zawierała uzasadnienia. Skarżący wskazał jedynie, że decyzje organów są dla niego niezrozumiałe, w związku z czym wniósł o przyznanie pomocy prawnej.

Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu w piśmie z dnia 5 czerwca 2023 r. podtrzymał skargę zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i pominięcie okoliczności przedstawionych przez skarżącego w toku postępowania;

II. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na:

- uznaniu, że stwierdzonego u strony przewlekłego zapalenia okołostawowego barku nie można łączyć ze sposobem wykonywania pracy przez stronę, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, charakter wykonywanej pracy przez stronę oraz zakres jego obowiązków uzasadniają przyjęcie, iż stan zdrowia strony wynika z wykonywania pracy w warunkach szkodliwych, powodujących obciążenie kończyny górnej w stawie barkowym strony;

- przyjęciu, że brak jest podstaw do rozpoznania u strony przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku, wymienionego w pozycji 19.4 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, podczas gdy prawidłowa analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji medycznej strony wskazuje, iż strona cierpi na zespól ciasnoty podbarkowej z uszkodzeniem stożka rotatorów, wynikający z wykonywania pracy w warunkach szkodliwych, powodujących obciążenie kończyny górnej w stawie barkowym strony.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniósł, że strony skarżącej nie przekonuje teza organu w zakresie wykluczenia związku pomiędzy chorobą strony, a sposobem wykonywania pracy przez stronę. W opinii skarżącego, diagnoza postawiona przez lekarzy specjalistów jest błędna i wynika z nieprawidłowego ustalenia. stanu zdrowia strony w okresie przeprowadzanych badań lekarskich przez lekarzy specjalistów. W opinii strony skarżącej badania lekarskie przeprowadzone zostały w sposób nieprawidłowy, a lekarze nie zapoznali się gruntownie z dokumentacją medyczną strony. W szczególności skarżący nie zgadza się ze stwierdzeniem zawartym w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] 2022 r. jakoby "nie wykonywał pracy wymagającej pozycji wymuszonej z uniesionymi kończynami górnymi ani wymagającej ciągłego podnoszenia, dźwigania czy przesuwania ciężarów przez większość zmiany roboczej". Skarżący w toku postępowania podnosił, że jego praca często polegała na dźwiganiu i podnoszeniu kończyn górnych. Skarżący w ramach swoich obowiązków zawodowych zajmował się m.in. wymianą wodomierzy, które znajdowały się wysoko, oraz naprawą studzienek kanalizacyjnych i wymianą pomp w studniach.

Pełnomocnik wskazał, że wystąpienie materialnoprawnych przesłanek wymaganych dla stwierdzenia choroby zawodowej lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Musi zatem z urzędu lub na wniosek strony podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy ( art. 77 k.p.a.). W ocenie strony skarżącej, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem nie podjęto niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, co skutkować musiało naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiot decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie stanowiła odmowa stwierdzenia u skarżącego W. N. choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia okołostawowego barku.

Za chorobę zawodową, zgodnie z dyspozycją art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r., poz. 1510 z późn. zm.) uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235˛ kodeksu pracy). Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania). Stwierdzenie choroby zawodowej wymaga wystąpienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze – choroba została wymieniona w wykazie chorób zawodowych, po drugie – choroba została spowodowana (z pewnością lub z wysokim prawdopodobieństwem) działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2858/19 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/98, OSNAPiUS z 1999 r. nr 6, poz. 192, z dnia 3 lutego 1999 r., sygn. akt III RN 110/98, LEX nr 794841 oraz z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. akt III RN 188/00, LEX nr 558332, a także "Kodeks pracy. Komentarz" pod red. Ludwika Florka, Warszawa 2011, str. 1068).

Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, zawarty jest w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1836, dalej także jako "rozporządzenie"). Pozycja 19.4 tego wykazu obejmuje przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: – przewlekłe zapalenie okołostawowe barku.

Ocena zaistnienia przesłanek stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej dokonywana jest w postępowaniu uregulowanym przepisami powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Stwierdzenie choroby zawodowej bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego, od którego decyzji przysługuje odwołanie do organu sanitarnego wyższego stopnia.

W postępowaniu prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zbadanie warunków wykonywania pracy przez osobę, u której podejrzewa się chorobę zawodową, przez cały okres jej zatrudnienia pod kątem ustalenia, czy i w których zakładach pracy występował tzw. czynnik narażenia zawodowego - czy to związany ze sposobem wykonywania pracy, czy też określony czynnik szkodliwy dla zdrowia występujący w środowisku pracy. Istotą sprawy w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest bowiem potwierdzenie, że określone schorzenie kwalifikowane jako choroba zawodowa ma swoje źródło w środowisku pracy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 120/17, z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1282/16, z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1100/16). Nie jest natomiast obowiązkiem organu inspekcji sanitarnej wskazanie, u którego z pracodawców wystąpiła choroba, gdyż postępowanie nie ma na celu ustalenia odpowiedzialności konkretnego pracodawcy, ale wydanie decyzji o stwierdzeniu bądź odmowie stwierdzenia istnienia choroby zawodowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1282/16). Decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie rozstrzyga także zagadnienia zawinienia pracodawcy za jej wystąpienie, ale stwierdza jedynie wystąpienie choroby i jej zawodową etiologię (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r., sygn. akt I SA 1640/93 oraz z dnia 27 lutego 1998 r., sygn. akt i SA1862/97).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia).

Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje lekarz spełniający wymogi określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia).

Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do podmiotów wymienionych w § 6 ust. 5 rozporządzenia.

Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia).

Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

Zatem w sytuacji podejrzenia wystąpienia u skarżącego choroby zawodowej, organy sanitarne działając stosownie do przytoczonych przepisów rozporządzenia, zobowiązane były ustalić czy w przypadku W. N. sposób wykonywania pracy mógł bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem spowodować schorzenie w postaci przewlekłego zapalenia okołostawowego barku.

W rozpoznawanej sprawie pozostaje poza sporem, że przewlekłe zapalenie okołostawowe barku jest chorobą wymienioną pod pozycją 19.4 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W świetle poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych przewlekłe zapalenie okołostawowe barku jest przewlekłą chorobą układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy i może stanowić chorobę zawodową.

Jednak, jak wskazano już wyżej, sam fakt zdiagnozowania jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych nie jest wystarczający do wydania przez właściwego powiatowego inspektora sanitarnego pozytywnej decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Niezbędne jest bowiem jednocześnie ustalenie związku przyczynowego pomiędzy chorobą, a narażeniem zawodowym. Przy tym jeżeli choroba została zdiagnozowana po zakończeniu pracy w takim narażeniu, jej objawy muszą wystąpić w okresie oznaczonym w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W przypadku przewlekłego zapalenia okołostawowego barku okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 1 rok.

W świetle przywołanych wyżej przepisów § 8 ust. 1 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych warunkiem koniecznym do stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie, bowiem organ sam nie może dokonać rozpoznania jednostki chorobowej i jej zawodowej etiologii. Właściwe medyczne jednostki orzecznicze uprawnione do rozpoznania choroby zawodowej zostały określone w § 5 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 437) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3.

Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są między innymi poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy (§ 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Ostatnio wymienione jednostki orzecznicze powołane zostały do weryfikacji wyników badań i ustaleń oraz oceny wniosków jednostek orzeczniczych I stopnia.

Wymaga podkreślenia, że inspektor sanitarny jest bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania albo braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek orzeczniczych ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2107/17).

Przy tym orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 6 rozporządzenia, stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. W świetle art. 80 k.p.a. organ ma bowiem obowiązek kontrolować czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1980/07, z dnia 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98). Orzeczenie lekarskie wydane przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą jest zasadniczym dowodem w sprawie dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej. W związku z tym winno ono być uzasadnione w sposób zrozumiały, pełny, logiczny, nie pozostawiający wątpliwości.

W świetle tego, co powiedziano wyżej, podstawową kwestią w postępowaniu zmierzającym do stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jest prawidłowe, zgodne z przepisami art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. zgromadzenie materiału dowodowego sprawy, a następnie dokonanie jego oceny w myśl art. 80 k.p.a. Temu celowi służą opisane wyżej uprawnienia organów sanitarnych i jednostek orzeczniczych. Jednocześnie przepis art. 10 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału w każdym stadium tego postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu, w celu między innymi umożliwienia stronie zgłoszenia wniosków dowodowych, ma ważkie znaczenie z punktu widzenia wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, organy sanitarne podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy. Organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy. Nie zachodzą podstawy do zakwestionowania oceny dowodów i poczynionych w oparciu o tę ocenę ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jak również art. 80 k.p.a., który stanowi, że organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.

Prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że w świetle przywołanych wyżej przepisów dotyczących stwierdzenia choroby zawodowej, niezbędne jest rozpoznanie jednostki chorobowej oraz potwierdzenie narażenia zawodowego w przewidzianym w rozporządzeniu o chorobach zawodowych okresie przed wystąpieniem udokumentowanych objawów chorobowych. Trafna jest też ocena organu, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie dało podstaw do uznania zawodowego charakteru schorzenia występującego u skarżącego, to jest wywołania przewlekłej choroby układu ruchu – przewlekłego zapalenia okołostawowego barku na skutek sposobu wykonywania pracy. Nie potwierdzono bowiem narażenia zawodowego w okresie 1 roku przed wystąpieniem u skarżącego udokumentowanych objawów chorobowych, a taki okres został przewidziany w przypadku schorzenia wymienionego w pkt 19.4 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Zarzuty podniesione w treści skargi oraz w piśmie z dnia 5 czerwca 2023 r. nie podważają skutecznie prawidłowości ustaleń i oceny wyrażonych w zaskarżonej decyzji.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, że organy rozstrzygające w sprawie ustaliły występowanie narażenia zawodowego okresach: [...] 1975 r. – [...] 1976 r., [...] 1978 r. – [...] 1981 r., [...] 1981 r. - [...] 1982 r., [...] 1983 r. – [...] 1985 r., [...] 1985 r. – [...] 1986 r., [...] 1986 r. – [...] 1986 r., [...] 1986 r. – [...] 1987 r. to jest łącznie przez okres 8 lat i 1 miesiąca. W świetle treści zgromadzonych w postępowaniu dokumentów, w tym przekazanych przez byłych pracodawców skarżącego, organy nie kwestionowały, że czynności wykonywane przez skarżącego na stanowisku kowala w "P." F. S. C. w L. w pełnym wymiarze czasu pracy oraz w następnych zakładach pracy, w których był zatrudniony na stanowisku mechanika samochodowego w pełnym wymiarze czasu pracy, mogły spowodować przeciążenia stawu barkowego. Organy przyznały, że wykonywane przez skarżącego czynności wiązały się z koniecznością unoszenia kończyn górnych oraz ciężką pracą fizyczną związaną z ręcznym unoszeniem i przenoszeniem ciężarów przez większą część zmiany roboczej., co mogło powodować zmiany w strukturach obręczy barkowej.

Organy ustaliły, że narażenie zawodowe trwało do [...] 1987 r., kiedy skarżący zakończył stosunek pracy w P. P. P. S. "[...]" w L., gdzie, podobnie jak w poprzednich zakładach pracy, skarżący pracował w pełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast w pozostałym okresie skarżący był zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy (od dnia [...] 1994 r. do dnia [...] 1995 r.), a następnie prowadził w różnych okresach między [...] 1990 r. a [...] 1997 r. własny warsztat samochodowy. Organy uznały, że w tym okresie skarżący nie był obciążony obowiązkami w takim samym stopniu jak w trakcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy i w tym okresie narażenie zawodowe już nie występowało.

Z kolei w odniesieniu do czynności wykonywanych przez skarżącego na stanowisku konserwatora wodociągu w okresie od dnia [...] 2001 r. do dnia [...] 2013 r. w Z. B. a następnie na stanowisku konserwatora wodociągu wiejskiego w [...] G. Spółce z o.o. od dnia [...] 2014 r. do dnia [...] 2021 r. organy stwierdziły, że czynności te miały charakter zmienny, pracownik miał możliwość dostosowania czynności do indywidualnego tempa pracy, samodzielnie ustalał priorytety oraz, że wykonywane czynności nie wiązały się z koniecznością unoszenia kończyn górnych ani wymagającej ciągłego podnoszenia i dźwigania ciężarów przez większą część zmiany roboczej. W związku z tym również we wskazanych zakładach pracy nie stwierdzono narażenia zawodowego na wystąpienie schorzenia w postaci przewlekłego zapalenia okołostawowego barku.

Okresy, w których organ pierwszej instancji potwierdził narażenie zawodowe oraz te, w których nie stwierdzono narażenia na sposób wykonywania pracy, zostały uwidocznione w karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej w dniu [...] 2021 r. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego.

Skarżący kwestionuje ustalenie co do braku narażenia zawodowego po [...] 1987 r. W toku postępowania administracyjnego, w tym w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wskazywał, że przez niecałe 20 lat na stanowisku konserwatora wodociągu przez 8 miesięcy w roku dojeżdżał rowerem wiejskimi drogami w różnych warunkach atmosferycznych, rozliczając zużycie wody u około 900 mieszkańców 5 wsi. Podnosił również, że w około 20 % przypadków do studzienek wodomierzowych należało wejść po prętach wpuszczonych w ścianę i wyjść podnosząc się na rękach. Skarżący wskazywał, że jako konserwator wodociągu często używał łopaty, którą musiał usuwać ziemię i błoto. Skarżący kwestionował także ustalenie, że podczas wykonywania czynności jako mechanik samochodowy nie trzymał rąk w górze przez całą lub prawie całą zmianę.

Stanowisko strony nie zasługuje na uwzględnienie.

Zauważyć należy, że organ pierwszej instancji zebrał pełny materiał dowodowy i ocenił narażenie zawodowe skarżącego w całym okresie zatrudnienia. Organ opisał wnioski z dokonanej analizy w sporządzonej karcie oceny narażenia zawodowego. W treści karty organ wymienił stanowiska pracy skarżącego i wykonywane przez niego czynności w poszczególnych zakładach pracy. W karcie oceny narażenia zawodowego szczegółowo opisano rodzaje czynności, sposób ich wykonywania, a także rodzaj używanych narzędzi czy wymienianych części, jak również charakter czynności, w jakich okresach były to czynności monotypowe, a w jakich miały charakter zmienny oraz czy pracownik miał wpływ na tempo pracy. W karcie oceny narażenia zawodowego wskazano okres narażenia zawodowego od [...] 1975 r. do [...] 1987 r. oraz brak takiego narażenia w dalszym okresie.

Wymaga także podkreślenia, że ustalenia co do rodzaju i charakteru czynności wykonywanych przez skarżącego w poszczególnych zakładach pracy znajdują potwierdzenie w treści materiału dowodowego, w tym dokumentów oraz pism przedstawionych na żądanie organu sanitarnego pierwszej instancji przez zakłady pracy, w których skarżący był kolejno zatrudniony, w tym w szczególności dokumentów i pism nadesłanych przez Z. B. oraz [...] G. Spółkę z o.o.

W dniu [...] 2021 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Lublinie wydał pierwsze orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. Jak wynika z uzasadnienia tego orzeczenia, jego podstawę stanowiły anamneza, badanie ogólne, konsultacje lekarzy specjalistów neurologa i ortopedy, kserokopia dokumentacji medycznej, a także ocena narażenia zawodowego sporządzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie.

W orzeczeniu wyjaśniono, że czynności wykonywane na stanowisku kowala i okresowo na stanowisku mechanika samochodowego do lutego 1987 r. mogły wiązać się z dużym prawdopodobieństwem z czynnościami prowadzącymi do przeciążenia stawów barkowych w sposób tak istotny, że mogły predysponować do rozwoju przewlekłego okołostawowego zapalenia barku. Natomiast wykonywana w kolejnych latach praca nie wiązała się z takim narażeniem i brak narażenia związanego z takim sposobem wykonywania pracy wynika ze szczegółowej analizy charakterystyk stanowisk pracy i karty oceny narażenia zawodowego. Lekarz orzekający podkreślił, że praca, która mogłaby z dużym prawdopodobieństwem stwarzać warunki prowadzące do przeciążenia stawów barkowych, zwłaszcza lewego, była wykonywana do lutego 1987 r. Praca po tym okresie nie była pracą wymagającą pozycji wymuszonej z uniesionymi kończynami górnymi ani wymagającej ich podnoszenia powyżej poziomu barków ponad połowę czasu zmiany roboczej.

Powyższa ocena została w całości podtrzymana w orzeczeniu wydanym przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w orzeczeniu z dnia [...] 2022 r. w szczególności jednoznacznie stwierdził, że analiza dostępnych danych dotyczących narażenia zawodowego nie potwierdziła, aby czynności wykonywane na zajmowanym przez skarżącego stanowisku konserwatora wodociągu wiejskiego stwarzały warunki do przewlekłego przeciążenia stawów barkowych, zwłaszcza lewego. Badany nie wykonywał pracy wymagającej pozycji wymuszonej z uniesionymi kończynami górnymi ani wymagającej ciągłego podnoszenia, dźwigania lub przesuwania ciężarów przez większość zmiany roboczej. Wykonywane czynności zawodowe były zróżnicowane, angażowały różne grupy mięśniowo-szkieletowe.

Zatem obie jednostki orzecznicze lekarskie zgodnie uznały, że charakter pracy, jaką wykonywał skarżący po 1987 r., nie stwarzał ryzyka powstania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku.

Zarazem jednostki orzecznicze na podstawie wywiadu ze skarżącym oraz przedstawionej dokumentacji medycznej w sposób zbieżny ustaliły, że pierwsze udokumentowane objawy bólowe barku lewego wystąpiły u skarżącego w 2019 r. W marcu 2019 r. skarżący zgłosił się bowiem do Poradni Ortopedycznej. Następnie wykonano u skarżącego badanie USG oraz zalecono fizykoterapię. W dniu 30 stycznia 2020 r. skarżący został poddany operacji lewego barku. Natomiast pojawienie dolegliwości bólowych prawego stawu barkowego odnotowano w maju 2020 r. W dniu 19 grudnia 2020 r. wykonano badanie USG prawego barku.

Wobec powyższego, z uwagi na to, że udokumentowane w 2019 r. objawy chorobowe nie wystąpiły w czasie jednego roku od zakończenia przez skarżącego pracy zawodowej w narażeniu na wystąpienie jednostki chorobowej w postaci przewlekłego zapalenia okołostawowego barku, obie jednostki orzecznicze lekarskie nie stwierdziły związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy chorobą barków skarżącego, a warunkami pracy w narażeniu zawodowym, które ustało w 1987 r. W konsekwencji obie jednostki orzecznicze wydały zgodne co do ustaleń i oceny orzeczenia, stwierdzające brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej wskazanej w poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych.

Trzeba także zaznaczyć, że wniesione przez skarżącego odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, zawierające zarzuty i argumenty skarżącego dotyczące sposobu wykonywania czynności zawodowych na stanowisku konserwatora wodociągu, a także na stanowisku mechanika, zostało przesłane do jednostki orzeczniczej II stopnia. Jak wynika jednak z pisma Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia [...] 2022 r., jednostka orzecznicza II stopnia po zapoznaniu się z argumentami skarżącego nie uznała, aby mogły one stanowić podstawę do zmiany wydanego orzeczenia.

Opisane czynności organów obu instancji w toku postępowania wskazują, że organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia okoliczności sprawy, jak również wątpliwości zgłaszanych przez skarżącego w odwołaniu. W kontrolowanym postępowaniu organy nie dopuściły się więc naruszenia przepisu art. 7 k.p.a.

Jednocześnie jeszcze raz należy podkreślić, że podstawowym warunkiem rozpoznania choroby zawodowej jest pozytywne orzeczenie lekarskie wydane na podstawie § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Możliwość podważenia takiego orzeczenia, jest ograniczona. Zakwestionowania orzeczenia lekarskiego można dokonać tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie). Nie może to jednak dotyczyć treści merytorycznej orzeczenia. Zakwestionować orzeczenie lekarskie można także w przypadku, gdy w materiale dowodowym sprawy znajdują się inne orzeczenia lekarskie o odmiennej treści, lecz nawet wówczas organy i sąd nie są uprawnione do zakwestionowania merytorycznie treści orzeczenia, a jedynie mogą domagać się wydania dalszych orzeczeń przez inne uprawnione podmioty w celu ujednolicenia stanowiska. Bez orzeczenia lekarskiego, bądź sprzecznie z orzeczeniem organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Organ administracji jest związany opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają ani organy ani sądy. Tym samym w przypadku, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10, z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2692/13, z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1335/20).

Jak zasadnie zaś zauważono w zaskarżonej decyzji, w okolicznościach niniejszej sprawy jednostki orzecznicze zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej z pozycji 19.4 wykazu chorób zawodowych. Jednocześnie organy sanitarne obu instancji nie miały uzasadnionych przesłanek do zakwestionowania pod względem formalnym wydanych w sprawie orzeczeń. Zdaniem Sądu dokonana przez organy obu instancji ocena dowodów w postaci orzeczeń lekarskich zasługuje na podzielenie.

Wskazać należy, że orzeczenia lekarskie w sprawie wydali lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisie § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia wymienionych, odpowiednio, w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia (Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie) oraz w § 5 ust. 3 rozporządzenia (Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi). Przy tym, co wymaga podkreślenia, upoważnieni do rozpoznawania chorób zawodowych lekarze jednostek orzeczniczych obu stopni w sposób jednoznaczny i zgodny stwierdzili brak podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby o etiologii zawodowej.

W świetle opisanego wcześniej charakteru i znaczenia w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej dowodu w postaci orzeczenia lekarskiego uprawnionej jednostki orzeczniczej, organy administracji były uprawnione do kontroli wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich jedynie od strony formalnej, to jest oceny, czy orzeczenia zostały wydane przez właściwe jednostki lecznicze oraz czy zostały w wyczerpujący sposób uzasadnione, z powołaniem się na rodzaj przeprowadzonych badań lekarskich, czy w sposób przekonywujący, zrozumiały, czytelny i jasny wyjaśniły wszystkie medyczne aspekty sprawy oraz czy nie budzą wątpliwości w świetle pozostałych materiałów dowodowych.

Orzeczenia lekarskie wydane w niniejszej sprawie spełniają powyższe wymagania. W związku z tym, zdaniem Sądu, dokonana przez organy sanitarne aprobująca ocena tych orzeczeń nie może być uznana za sprzeczną z art. 80 k.p.a. Sąd nie znalazł podstaw do jej zakwestionowania. Trzeba w szczególności zauważyć, że orzeczenia lekarskie zostały wydane z uwzględnieniem rodzaju i charakteru czynności wykonywanych przez skarżącego na stanowisku konserwatora wodociągu, jak również jednostka orzecznicza II stopnia odniosła się do okoliczności podnoszonych przez stronę w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Z orzeczeń lekarskich wynika, że podstawową przesłanką ich treści było uprawnione w świetle zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzenie, że skarżący na wskazanym stanowisku konserwatora wodociągu nie wykonywał pracy wymagającej pozycji wymuszonej z uniesionymi kończynami górnymi ani wymagającej ciągłego podnoszenia, dźwigania lub przesuwania ciężarów przez większość zmiany roboczej, gdyż czynności zawodowe wykonywane przez skarżącego były zróżnicowane i angażowały różne grupy mięśniowo-szkieletowe.

Orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II stopnia należy ocenić jako pozostające ze sobą w zgodzie i logicznym związku. Właściwe organy jednoznacznie i zgodnie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. Pomiędzy wnioskami obu orzeczeń zachodzi pełna zgodność, nie zachodzą natomiast w tym zakresie żadne sprzeczności ani rozbieżności. Analiza treści orzeczeń lekarskich wydanych w niniejszej sprawie wskazuje, że mają one charakter szczegółowy, są wynikiem oceny czynności zawodowych skarżącego w całym okresie jego pracy zawodowej. Orzeczenia wyjaśniają wszystkie istotne dla sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Są one też w sposób jasny, logiczny i przekonujący uzasadnione, a wyrażone w nich stanowisko nie nasuwa wątpliwości. W szczególności w obu orzeczeniach jednostki orzecznicze miały na względzie rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącego w okresie pracy na stanowisku konserwatora wodociągu. Czynności te nie zostały jednak uznane przez uprawnionych lekarzy orzeczników, dysponujących niezbędną wiedzą medyczną w zakresie medycyny pracy, za pozwalające stwierdzić zawodową etiologię choroby skarżącego. Jednostki orzecznicze obu stopni zgodnie akcentowały różnorodny charakter czynności, które nie wymagały ciągłego podnoszenia, dźwigania lub przesuwania ciężarów przez większość zmiany roboczej. Podniesiona w skardze okoliczność, że praca skarżącego często polegała na dźwiganiu i podnoszeniu kończyn górnych nie stoi w sprzeczności z wnioskami wyrażonymi w orzeczeniach lekarskich.

W konsekwencji należy zatem uznać za niezasadne zarzuty dotyczące błędnego w ocenie skarżącego nieustalenia istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a rozwojem choroby.

Jak wyjaśniono już wyżej, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, sąd administracyjny nie może oceniać i kwestionować merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego.

Nie jest też zasadny zarzut skarżącego, który wskazywał, że lekarze wydający opinie z dnia [...] 2021 r. i z dnia [...] 2022 r. nie zapoznali się z dokumentacją medyczną strony. W treści wydanych orzeczeń lekarze powoływali bowiem na konkretne i szczegółowe okoliczności zawarte w dokumentacji medycznej skarżącego, także w zakresie innych schorzeń oraz na konkretne dokumenty dotyczące stanu zdrowia skarżącego. Lekarze omówili je szczegółowo i wyprowadzili na ich podstawie wnioski. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia stanowiska, że lekarze orzecznicy nie zapoznali się rzetelnie z dokumentacją medyczną skarżącego. Jednocześnie strona skarżąca w żaden sposób nie skonkretyzowała swojego zarzutu, nie wskazując jakie elementy stanu zdrowia skarżącego zostały ustalone nieprawidłowo czy pominięte. W konsekwencji zarzut nie może być uznany za skuteczny.

Podsumowując, kontrolowana w niniejszej sprawie przez Sąd decyzja organu odwoławczego w przedmiocie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej była uzasadniona orzeczeniami lekarskimi oraz okolicznościami sprawy. Zgromadzona w sprawie dokumentacja potwierdza, że w odniesieniu do skarżącego brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Mając na uwadze treść przepisów regulujących zasady rozpoznawania chorób zawodowych oraz okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy należy uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy uczyniły zadość wymogom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zarzuty naruszenia tych przepisów podniesione przez stroną skarżącą są niezasadne. W sprawie wykonano wszelkie niezbędne czynności i zgromadzono materiał dowodowy wystarczający do jej rozstrzygnięcia. Dokonana przez organ ocena dowodów nie ma charakteru dowolnego. Brak w sprawie podstaw do zakwestionowania opinii zawartej w orzeczeniu lekarskim i opartym na tym orzeczeniu rozstrzygnięciu, którym nie stwierdzono choroby zawodowej. Uzasadnienie skontrolowanej decyzji zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne spełniające kryteria określone w art. 107 § 3 k.p.a. i realizuje w sposób właściwy określoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania. W sprawie zapewniono stronie czynny udział stosownie do art. 10 k.p.a. W konsekwencji nie ma także podstaw do uznania naruszenia wynikających z art. 6, art. 8 k.p.a. zasad praworządności oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Organ odwoławczy w zgodzie z art. 136 k.p.a. i art. 15 k.p.a. przeprowadził dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia postępowania dowodowego.

Z tych wszystkich względów, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.; dalej jako "p.p.s.a.") oddalił skargę.

Sąd stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sąd ustalił wysokość wynagrodzenia na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) i określoną w tym przepisie kwotę 480 zł podwyższył o podatek od towarów i usług na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18 z późn. zm.).

Sąd nie zastosował stawki z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c, zawartego w rozdziale 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt SK 53/22 (Dz.U. z 4 maja 2023 r., poz. 842). Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68, ze zm.) w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, ze zm.), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP.

W świetle tego wyroku nie ma podstaw, aby różnicować stawki minimalne dla radców prawnych świadczących pomoc prawną w zależności od tego, czy działają z urzędu czy z wyboru. W związku z tym należy stwierdzić, że analogicznie należy ocenić sytuację adwokatów działających z urzędu i z wyboru. Nie istnieją bowiem podstawy do różnego traktowania tych grup zawodowych. Skutki prawne wspomnianego wyroku Trybunału należy zatem odnosić do opłat stanowiących koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa w przypadku występowania profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem.

Powyższe stanowisko znajduje także potwierdzenie w wyroku z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt SK 78/21, którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 17 ust. 1 pkt 2 oraz § 17 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18, ze zm.) są niezgodne z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskazane w nich stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru.