Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 283/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 134 par. 1,
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 3, art. 7 ust. 1, art. 15,
journal: Dz.U. 2016 poz 961
law: Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych
article: art. 6 ust. 1 pkt 1-3 i 5
journal: Dz.U. 2015 poz 1651
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 13b ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 101 poz 444
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Wójt Gminy B., po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółka z o.o. w S., odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "[...]".

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że planowaną inwestycję zaliczono do przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 6 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71 –j.t.). Następnie organ przytoczył przepisy prawa regulujące postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz opisał dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie. W toku tego postępowania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. oraz Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdzili konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Organy ustaliły zakres raportu dla planowanego przedsięwzięcia.

Dalej organ wskazał, że pismem z dnia [...] r. (data wpływu [...] r.) inwestor przedłożył uzupełnienie do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej i zawnioskował o ponowne wystąpienie do organów opiniujących. Wprowadzona zmiana polegała na zwiększeniu średnicy wirnika z [...] m do [...] m. Dodatkowo opis elektrowni zmieniono z: "[...]" na "[...]". Pozostałe parametry nie zostały zmienione tj. wysokość wieży do [...] m, maksymalny poziom hałasu pojedynczej turbiny do [...] dB oraz wysokość całkowita do [...] m. Maksymalna moc elektryczna pojedynczej turbiny wyniesie do [...] MW.

Inwestor przedłożył raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, które następnie został przekazany do organów uzgadniających.

Opinią sanitarną z dnia [...] r. znak: [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. zaopiniował negatywnie planowane przedsięwzięcie. Organ powołał się na Plan Zagospodarowania Województwa Z. z [...] r., w którym zaleca się lokalizowanie elektrowni wiatrowych w odległości 1000 m od budynków zabudowy mieszkalnej. Organ powoływał się również na zalecenia Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny wskazującymi minimalne odległości lokalizacji farm wiatrowych od zabudowań.

Postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w S. odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia powołując się na zapisy ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Organ stwierdził, że odległość planowanych siłowni od zabudowy będzie mniejsza niż dziesięciokrotność całkowitej wysokości turbiny.

Z uwagi na fakt, iż w dniu 16 lipca 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. 2016 poz. 961) organ nie przeprowadził procedury z udziałem społeczeństwa dążąc do maksymalnego skrócenia czasu postępowania, w którym wystąpiły przesłanki do wydania decyzji odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań.

Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie, kierując się zasadami szybkości i prostoty postępowania wynikającymi z art. 12 k.p.a. zrezygnował z przeprowadzenia procedury z udziałem społeczeństwa, gdyż jego przeprowadzenie w żaden sposób nie wpłynęłoby na wynik rozstrzygnięcia.

Organ podkreślił, że w związku z wyjściem w życie w dniu 16 lipca 2016 r. ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 961), nie może określić środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, gdyż nie spełnia ono warunków określonych przepisami ww. ustawy. Zgodnie z zapisami raportu wysokość elektrowni przy maksymalnym wzniosie skrzydła wyniesie [...] m. Planowane siłownie, natomiast zgodnie z zapisami art. 4 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych powinny być one oddalone od zabudowań mieszkalnych i form ochrony przyrody na odległość minimum [...] m (dziesięciokrotność wysokości wieży). Nie spełnienie przedmiotowego warunku uniemożliwia określenie warunków realizacji przedsięwzięcia.

Od decyzji tej [...] Spółka z o. o. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., zaskarżając jednocześnie postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. z dnia [...] r., odmawiające uzgodnienia realizacji planowanego przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie zostało oparte na błędnym zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, wskazując jednocześnie, że przepisy tej ustawy naruszają, w jej ocenie, Konstytucję RP oraz prawo europejskie – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych, a także Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

Odnośnie postanowienia wydanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. skarżąca wskazała, że nie był on uprawniony do odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia z powołaniem się na przepisy ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, nie był bowiem w niniejszej sprawie organem wydającym decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia w rozumieniu art. 6 pkt 7 tej ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy B.

Organ odwoławczy przytoczył ustalony w sprawie stan faktyczny, a następnie wyjaśnił, że decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dla obszaru objętego inwestycją został uchwalony uchwałą Rady Gminy Białogard nr XVII/111/2012 z dnia 16 marca 2012 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla zespołu elektrowni wiatrowych.

Dalej Kolegium zwróciło uwagę, iż od dnia 16 lipca 2016r. obowiązuje ustawa z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie inwestycji w zakresie elektrowni wiatrowych, przepisy której stosuje się do spraw dot. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wszczętych a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją.

W myśl przepisów art. 3 cyt. ustawy lokalizacja elektrowni wiatrowych następuje wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie zaś z art. 15 ust.2 cyt. ustawy plany miejscowe obowiązujące w dniu wejścia jej w życie zachowują moc. Z kolei w ust. 3 ustawodawca zastrzegł, iż jeżeli w planie miejscowym przewidziano lokalizację elektrowni wiatrowej na danym obszarze , organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach jest zobowiązany odmówić realizacji przedsięwzięcia, jeżeli nie zostaną spełnione wymogi określone w art. 4 ustawy, Obecnie art. 4 ustawy precyzyjnie określa odległości, w których mogą być lokalizowane i budowane:

1) elektrownia wiatrowa - od budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, oraz

2) budynek mieszkalny albo budynek o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa - od elektrowni wiatrowej (ust. 1);

3) elektrownia wiatrowa od form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 i 5 ustawy o ochronie przyrody z 16,04,2004 r. oraz od leśnych kompleksów promocyjnych, o których mowa w art. 13b ust. 1 ustawy z 28.09.1991 r. o lasach (ust. 2). Odległość ta w każdym z powyższych przypadków jest równa lub większa od 10-krotności wysokości elektrowni wiatrowej mierzonej od poziomu gruntu do najwyższego punktu budowli, wliczając elementy techniczne, w szczególności wirnik wraz z łopatami (całkowita wysokość elektrowni wiatrowej).

Jak z powyższego wynika, ustawa wprowadza kolejny ważny element do ustalenia przestrzennego zakazu lokalizacji elektrowni wiatrowej, to jest formę ochrony przyrody oraz leśny kompleks promocyjny. Wśród form ochrony przyrody objętych zakazem lokalizacji w odległości dziesięciokrotności wysokości elektrowni wiatrowej są parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe oraz obszary Natura 2000. Mimo, iż jedną z podstawowych form oddziaływań elektrowni wiatrowych jest oddziaływanie na krajobraz, ustawa nie obejmuje w tym zakresie formy ochrony przyrody, jaką jest obszar chronionego krajobrazu.

Z Raportu wynika, co też podniesiono w uzasadnieniu odmownej decyzji, że odległości planowanych elektrowni od zabudowy mieszkaniowej wynoszą [...] km (elektr.nr [...]) oraz [...] km elekt. Nr [...]). Również odległość elektrowni od obszaru Natura 2000 [...] wynosi [...] m, a od Zespołu Przyrodniczo Krajobrazowego " [...]" - około [...] km. Biorąc pod uwagę, że wysokość elektrowni przy maksymalnym wzniosie skrzydła wyniesie [...] m. to jej odległość od zabudowy mieszkalnej oraz obszarów chronionych powinna wynosić [...] m.

W świetle przytoczonych okoliczności, w ocenie Kolegium, zaistniała podstawa do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań w niniejszej sprawie. Co istotne, wbrew zarzutom odwołania, organ wydający decyzję dokonał samodzielnie oceny raportu w tym zakresie, nie opierając się wyłącznie na opinii RDOŚ, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że odwołujący się nie kwestionuje, iż odległości planowanej inwestycji od zabudowań zostały przekroczone (nie mieszczą się w ustalonych ustawą), stwierdził jedynie, że organ powinien był zastosować w sprawie prawo unijne,

Kolegium nie podzieliło stanowiska skarżącej, iż organ I instancji błędnie zastosował przepisy ustawy z dnia 20 maja 2016 r. ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych i wyjaśniło, że Dyrektywa 2009/28/WE w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych, na którą powołuje się skarżąca, ustanowiła wszystkim krajom wiążące cele w zakresie produkcji energii ze źródeł odnawialnych do roku 2020. W ocenie Kolegium, zastosowanie w niniejszej sprawie ustawy z dnia 20 maja 2016r. nazywanej też ustawą,, odległościową" nie narusza zasady proporcjonalności i nie zatrzyma rozwoju farm wiatrowych w Polsce. Osiągnięty już w Polsce udział energii ze źródeł odnawialnych, raczej nie stwarza ryzyka, że nałożony prawem Unii Europejskiej cel w postaci osiągnięcia określonego udziału energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii w 2020 r. w przypadku Polski nie zostanie osiągnięty.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że osiągnięcie tego celu będzie możliwe jedynie pod warunkiem zapewnienia zrównoważonego rozwoju odnawialnych źródeł energii. Rozwój tych źródeł powinien bowiem następować z uwzględnieniem nie tylko zobowiązań Polski w zakresie zapewnienia odpowiedniego udziału energii z OZE w zużyciu energii ogółem, ale także następować z uwzględnieniem uwarunkowań w zakresie ochrony środowiska, jak również nie może pociągać za sobą negatywnych skutków dla zdrowia ludzi. Rozwój ten powinien następować w sposób zapewniający uwzględnienie nie tylko interesów przedsiębiorców działających w sektorze energetyki odnawialnej, ale także innych podmiotów, na których rozwój tej energetyki będzie miał wpływ, w szczególności odbiorców energii, podmiotów prowadzących działalność w sektorze rolnictwa czy też gminy na terenie których powstawać będą odnawialne źródła energii.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 13 ust. 1 zdanie 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (dalej jako: "Dyrektywa 2009/28/WE") w związku z punktem 40 Preambuły Dyrektywy 2009/28/WE, art. 3 ust. 1 Dyrektywy 2009/28/WE, art. 4 ust. 3 TUE, art. 19 ust. 1 zdanie 2 TUE oraz art. 91 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji, poprzez zastosowanie art. 15 ust. 3 w związku z art. 4 ust. 1 oraz ust. 2 Ustawy Odległościowej, mimo iż art. 15 ust. 3 w związku z art. 4 ust. 1 oraz ust. 2 Ustawy Odległościowej jako przepisy dotyczące procedur autoryzacji, certyfikacji i licencjonowania dotyczącego elektrowni wytwarzających energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii nie są proporcjonalne;

- art. 13 ust. 1 zdanie 2 lit. d) Dyrektywy 2009/28/WE w związku z art. 20 i 21 Karty Praw Podstawowych, art. 4 ust. 3 TUE, art. 19 ust. 1 zdanie 2 TUE oraz art. 91 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji, poprzez zastosowanie art. 15 ust. 3 w związku z art. 4 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy odległościowej, mimo iż art. 15 ust. 3 w związku z art. 4 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy odległościowej są sprzeczne z zakazem dyskryminacji sektora energetyki wiatrowej w stosunku do innych sektorów energetyki ze źródeł odnawialnych, jak również w stosunku do sektora energetyki konwencjonalnej, oraz są sprzeczne z zasadą neutralności technologicznej;

- art. 5 ust. 1 Dyrektywy 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (dalej "Dyrektywa 2015/1535") w związku z art. 34 TFUE oraz art. 49 TFUE, a także art. 15 ust. 6 i ust. 7 Dyrektywy 2006/123 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (dalej "Dyrektywa 2006/123"), art. 56 TFUE oraz z art. 49 TFUE oraz art. 91 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji, poprzez zastosowanie art. 15 ust, 3 w związku z art. 4 ust. 1 oraz 2 Ustawy Odległościowej, mimo iż art. 15 ust. 3 w związku z art. 4 ust. 1 oraz ust. 2 Ustawy Odległościowej jako przepisy techniczne nie zostały notyfikowane Komisji Europejskiej;

Ponadto skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez brak zawarcia w zaskarżonej decyzji uzasadnienia prawnego w zakresie analizy i wyjaśnień dotyczących zgodności ograniczenia wynikającego z art. 15 ust. 3 w zw. z art. 4 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy odległościowej z prawem europejskim.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r., a także uchylenie w całości postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. z dnia [...] r. odmawiającego, w toku postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia pn.: "[...]".

Nadto skarżąca wniosła o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 – j.t. ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – j.t. ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana pod względem zgodności z prawem wykazała, że nie narusza ona prawa.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że organ dokonał w niniejszej sprawie prawidłowej oceny prawnej i zastosował właściwe przepisy prawa. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia podjętego przez organ miało wejście w życie z dniem 16 lipca 2016 r. przepisów ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 961), zwanej dalej "ustawą odległościową", która określiła warunki i tryb lokalizacji i budowy elektrowni wiatrowych oraz warunki lokalizacji elektrowni wiatrowych w sąsiedztwie istniejącej albo planowanej zabudowy mieszkaniowej (art. 1 ust. 1).

W art. 4 ust. 1 ustawy odległościowej określono odległość, w której mogą być lokalizowane i budowane:

1) elektrownia wiatrowa - od budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, oraz

2) budynek mieszkalny albo budynek o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa - od elektrowni wiatrowej,

wskazując, że musi być ona równa lub większa od dziesięciokrotności wysokości elektrowni wiatrowej mierzonej od poziomu gruntu do najwyższego punktu budowli, wliczając elementy techniczne, w szczególności wirnik wraz z łopatami (całkowita wysokość elektrowni wiatrowej). Przy czym wskazane odległości mają również zastosowanie przy lokalizacji i budowie elektrowni wiatrowej od form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 i 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651, 1688 i 1936 oraz z 2016 r. poz. 422), oraz od leśnych kompleksów promocyjnych, o których mowa w art. 13b ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2015 r. poz. 2100 oraz z 2016 r. poz. 422, 586 i 903)

Warunkiem dopuszczalności lokalizacji elektrowni wiatrowych jest istnienie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym przewidziano przeznaczenie terenów pod realizację tego typu inwestycji (art. 3 ustawy odległościowej), przy czym – zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy plan miejscowy przewidujący lokalizację elektrowni wiatrowej:

1) określa maksymalną całkowitą wysokość elektrowni wiatrowej,

2) sporządza się co najmniej dla obszaru, na którym, zgodnie z art. 4 ust. 1, nie mogą być zlokalizowane nowe budynki mieszkalne albo budynki o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, a którego granice są wyznaczane z uwzględnieniem maksymalnej całkowitej wysokości elektrowni wiatrowej określonej w tym planie.

Jako, że postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, należy wyjaśnić, że ustawodawca w przepisach przejściowych – art. 12 i nast. tej ustawy, zamieścił reguły intertemporalne, które mają zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy.

Zgodnie z art. 15 ust. 3 tej ustawy, jeżeli w planie miejscowym, o którym mowa w ust. 2 lub w ust. 7 pkt 1, przewiduje się lokalizację elektrowni wiatrowej, organ administracji architektoniczno-budowlanej odmawia wydania pozwolenia na budowę, a organ prowadzący postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia, jeżeli ta inwestycja nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 4. Brak jest jednocześnie takich regulacji, które przewidywałyby stosowanie dotychczas obowiązujących przepisów do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy odległościowej, co oznacza, że zastosowanie mają przepisy nowe, zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa. Zasadnie zatem organy obu instancji uznały, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy nowe.

Konsekwencją rozpoznania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych była decyzja odmawiająca ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji planowanego przedsięwzięcia, skoro organ stwierdził, że nie spełnia ona warunków przewidzianych przepisami tej ustawy, dotyczących odległości zarówno od istniejących budynków, jak i obszarów Natura 2000 wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu brak jest podstaw do wywodzenia, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Brak jest również podstaw do czynienia organom zarzutu, iż zastosowały w niniejszej sprawie przepisy, które są obowiązującym prawem i korzystają z domniemania konstytucyjności.

Zarzuty skargi koncentrują się wokół naruszenia wyrażonej w art. 13 ust. 1 zd. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE, z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zasady proporcjonalności.

W ocenie skarżącej zasada ta została naruszona w związku z wprowadzeniem – ustawą z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, zasad lokalizacji elektrowni wiatrowych dotyczących odległości tychże od budynków mieszkalnych albo budynków o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkalna. Określone przepisami ustawy odległości stanowią w ocenie skarżącej zbyt daleko idący środek ochronny, bowiem cel, który przyświecał ustawodawcy można było osiągnąć w inny sposób, przy zastosowaniu mniej restrykcyjnych środków, które nie prowadziłyby – tak jak wprowadzone ustawą ograniczenia, do praktycznej rezygnacji z pozyskiwania energii elektrycznej za pomocą elektrowni wiatrowych. Jako przykład takiego rozwiązania skarżąca wskazała np. możliwość ograniczenia działania turbin wiatrowych zimą, przy wystąpieniu wskazywanego w uzasadnieniu do projektu ustawy ryzyka oblodzenia i spadania oderwanych kawałków lodu na okoliczne domostwa. Podobnie można byłoby, w ocenie skarżącej, rozwiązać inne niedogodności związane z działaniem elektrowni wiatrowych, a wszelkie ograniczenia bądź obostrzenia dotyczące ich działania powinny wynikać z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia.

W ocenie skarżącej wprowadzone obostrzenia nie zostały poparte rzetelną analizą skutków w sferze możliwości rozwoju i dalszego funkcjonowania sektora elektrowni wiatrowych, co prowadzić ma do dyskryminacji tego sektora w stosunku do innych sektorów energetyki ze źródeł odnawialnych, jak również w stosunku do sektora energetyki konwencjonalnej.

Zdaniem skarżącej przepisy ustawy odległościowej powinny zostać poddane procedurze notyfikacji Komisji Europejskiej jako przepisy techniczne.

Odnosząc się do tak postawionych zarzutów wskazać należy, że w niniejszej sprawie nie doszło – zdaniem Sądu – do naruszenia zasady proporcjonalności.

Wskazać należy, że zasada proporcjonalności (principle of proportionality of reasonableness) należy równocześnie do zasad ogólnych prawa wspólnotowego wypracowanych przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości, jednakże ma ona w tym przypadku szerszy zakres. Zgodnie z zasadą proporcjonalności ujętą jako zasada ogólna prawa wspólnotowego władza publiczna nie może nakładać na obywateli innych obowiązków niż te, które są niezbędne do osiągnięcia zamierzonego celu. Zasada proporcjonalności określona w art. 5(3) TWE odnosi się natomiast przede wszystkim do stopnia interwencji Wspólnoty w dziedzinę prawa wewnętrznego i polityk państw członkowskich. Zasada proporcjonalności odnosi się również do sfery wykonywania prawa wspólnotowego i w tym zakresie wymaga, aby podejmowanie działań wykonawczych należało państw członkowskich.

W art. 13 przywoływanej dyrektywy 209/28/WE wskazano na działania, które państwa członkowskie zobowiązane są podjąć aby, najogólniej rzecz ujmując, zapewnić warunki rozwoju energetyce ze źródeł odnawialnych. Jednocześnie państwom członkowskim pozostawiono kwestie uregulowania na poziomie szczegółowym kwestii związanych z wdrożeniem odpowiednich procedur w sferze prawa administracyjnego, budowlanego, energetycznego itp. mających sprzyjać rozwojowi tego sektora, przy zachowaniu zasady proporcjonalności.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozważań Sądu, w związku z podniesionymi przez stronę skarżącą zarzutami, jest ocena, czy w związku z wprowadzeniem na poziomie ustawowym regulacji dotyczących inwestycji w zakresie elektrowni wiatrowych doszło do naruszenia zasady proporcjonalności, rozumianej jako zastosowanie środków odpowiednich dla osiągnięcia zamierzonego celu, którym w świetle uzasadnienia projektu ustawy z dnia 20 maja 2016 r. była konieczność sformułowania prawnych ram dla lokalizowania, budowy i eksploatacji elektrowni wiatrowych.

Przyjęcie ustawowych rozwiązań w tym zakresie było odpowiedzią na społeczne zapotrzebowanie w związku z dynamicznym rozwojem sektora energetyki wiatrowej. Było również realizacją postulatów Najwyższej Izby Kontroli, która przeprowadziła kontrolę w zakresie lokalizacji i budowy lądowych farm wiatrowych za lata [...]. W toku tej kontroli wskazano na szereg nieprawidłowości związanych między innymi z lokalizacją farm wiatrowych zbyt blisko budynków mieszkalnych, brakiem regulacji prawnych dotyczących możliwości kontroli na etapie użytkowania, a także niewiarygodny sposób pomiaru poziomu hałasu. Jak wynika z raportu NIK dokonując oceny obowiązujących w polskim prawie rozwiązań dotyczących tej problematyki odwołano się do rozwiązań przyjętych w innych państwach członkowskich, wskazując na różne warianty dotyczące ochrony środowiska naturalnego przed oddziaływaniem elektrowni wiatrowych. Wskazano na przykłady państw, w których granicę możliwości posadowienia elektrowni wiatrowej wyznacza poziom hałasu, jak też takie państwa, w których przyjęto określone odległości od elektrowni, z reguły stanowiące wielokrotność wysokości elektrowni wiatrowej. W tym ostatnim przypadku odległość ta była ustalana indywidualnie przez każde państwo członkowskie, a rozpiętość wahała się od kilkuset metrów do nawet ok. 20 km (Kalabria, Włochy).

W ustawie o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych odległość ustalono na poziomie 10-krotności wysokości elektrowni wiatrowej od budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa. Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu skargi, uzasadnienie ustawy odwołuje się nie tylko do spadających brył lodu, choć to jest najbardziej nośny argument, ale również do zabezpieczenia okolicznych mieszkańców przed hałasem, infradźwiękami, efektem migotania cienia i refleksów światła, promieniowaniem elektromagnetycznym, drganiami. I o ile skarżąca miałaby rację wywodząc, że w przypadku niebezpieczeństwa odpadania kawałków lodu istnieje możliwość zakazania działania elektrowni w tym okresie, gdy warunki atmosferyczne sprzyjają powstawaniu zlodowaceń na skrzydłach wiatraka, to już w przypadku pozostałych parametrów określenie poszczególnych zakazów mogłoby prowadzić do wprowadzenia takich ograniczeń, które skutkowałyby praktycznym zakazem użytkowania elektrowni, czy też tak wielkim jej ograniczeniem, że użytkowanie jej mijałoby się z celem. Stąd najbardziej wygodnym i racjonalnym sposobem określenia granic odległości od zabudowań jest kryterium poziomu dopuszczalnego hałasu bądź, jak w niniejszym przypadku – określenie minimalnej odległości od zabudowań. Oba rozwiązania są przyjęte i stosowane w krajach Unii Europejskiej.

W niniejszej sprawie – jak wynika z wywodów skargi – problemem jest nie samo zastosowanie kryterium odległości, ale określenie go na poziomie dziesięciokrotności wysokości elektrowni. Skarżąca wywodzi, że zastosowanie tak restrykcyjnych w jej mniemaniu środków ochronnych w istocie ma służyć nie ochronie środowiska, społeczności lokalnej i okolicznych mieszkańców, ale jej celem jest dyskryminacja sektora energii pochodzącej z elektrowni wiatrowych, na co wskazuje uzasadnienie projektu ustawy. Przy czym skarżąca nie wyjaśniła z czego wnioskuje, iż takie a nie inne określenie warunków posadowienia elektrowni wiatrowych prowadzić ma do zahamowania rozwoju energetyki wiatrowej.

W ocenie Sądu, lektura uzasadnienia projektu ustawy odległościowej prowadzi do wniosku, że skierowane pod adresem ustawodawcy zarzuty są zbyt daleko idące. Wskazać bowiem należy, że w dokumencie tym wskazano – odwołując się między innymi do raportu z kontroli NIK, jakiego rodzaju zagrożenia związane z funkcjonowaniem farm wiatrowych występują. Zdaniem Sądu, ustawodawca przekonująco uzasadnił konieczność wprowadzenia regulacji w zakresie odległości od zabudowań, jak również wielkość tej odległości. Zauważyć przy tym należy, że ograniczenia, o których mowa działają w obie strony, bowiem dotyczą zarówno inwestorów elektrowni wiatrowych, ale również i właścicieli bądź użytkowników nieruchomości znajdujących się w pobliżu już istniejących farm wiatrowych.

Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącej w zakresie technicznego charakteru regulacji zawartych w ustawie o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych.

Zgodnie z treścią art. 5 Dyrektywy (UE)Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2015/1535 z dnia 9 września 2015r. obowiązek notyfikacji Komisji Europejskiej obejmuje wszelkie projekty przepisów technicznych, rozumianych jako specyfikacje techniczne i inne wymagania bądź zasady dotyczące usług, włącznie z odpowiednimi przepisami administracyjnymi, których przestrzeganie jest obowiązkowe, de iure lub de facto, w przypadku wprowadzenia do obrotu, świadczenia usługi, ustanowienia operatora usług lub korzystania w państwie członkowskim lub na przeważającej jego części, jak również przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne państw członkowskich z wyjątkiem, określonym w art. 7, zakazujące przywozu, wprowadzania do obrotu lub stosowania produktu lub zakazujące świadczenia bądź korzystania z usługi lub ustanawiania dostawcy usług.

Przepisy techniczne de facto obejmują:

(i) przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne państwa członkowskiego, które odnoszą się do specyfikacji technicznych bądź innych wymagań lub zasad dotyczących usług, bądź też do kodeksów zawodowych lub kodeksów postępowania, które z kolei odnoszą się do specyfikacji technicznych bądź do innych wymogów lub zasad dotyczących usług, zgodność z którymi pociąga za sobą domniemanie zgodności ze zobowiązaniami nałożonymi przez wspomniane przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne;

(ii) dobrowolne porozumienia, których organy publiczne są stroną umawiającą się, a które przewidują, w interesie ogólnym, zgodność ze specyfikacjami technicznymi lub innymi wymogami bądź zasadami dotyczącymi usług, z wyjątkiem specyfikacji odnoszących się do przetargów przy zamówieniach publicznych;

(iii) specyfikacje techniczne lub inne wymogi bądź zasady dotyczące usług, które powiązane są ze środkami fiskalnymi lub finansowymi mającymi wpływ na konsumpcję produktów lub usług przez wspomaganie przestrzegania takich specyfikacji technicznych lub innych wymogów bądź zasad dotyczących usług; specyfikacje techniczne lub inne wymogi bądź zasady dotyczące usług powiązane z systemami zabezpieczenia społecznego nie są objęte tym znaczeniem.

Obejmuje to przepisy techniczne nałożone przez organy wyznaczone przez państwa członkowskie oraz znajdujące się w wykazie sporządzonym i aktualizowanym, jeśli wystąpi taka konieczność, przez Komisję w ramach Komitetu określonego w art. 2.

Taka sama procedura stosowana jest przy wprowadzaniu zmian do tego wykazu (art. 1 lit f).

Definicja produktu, określona w dyrektywie oznacza każdy wyprodukowany przemysłowo produkt lub każdy produkt rolniczy, włącznie z produktami rybnymi (art. 1 pkt 1 lit a), usługi natomiast – każdą usługę społeczeństwa informacyjnego, to znaczy każdą usługę świadczona za wynagrodzeniem, na odległość drogą elektroniczną i na indywidualne żądanie odbiorcy usług. (art. 1 pkt 1 lit b). "Specyfikacja techniczna" zaś określona została w dyrektywie jako specyfikacja zawarta w dokumencie, który opisuje wymagane cechy produktu, takie jak: poziom jakości, wydajności, bezpieczeństwa lub wymiary, włącznie z wymaganiami mającymi zastosowanie do produktu w zakresie nazwy, pod jaką jest sprzedawany, terminologii, symboli, badań i metod badania, opakowania, oznakowania i etykietowania oraz procedur oceny zgodności.

Termin "specyfikacja techniczna" obejmuje także metody produkcji oraz przetwórstwa stosowane w stosunku do produktów rolnych, zgodnie z art. 38 ust. 1 akapit drugi Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), produktów przeznaczonych do spożycia przez człowieka i zwierzęta oraz produktów leczniczych określonych w art. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/83/WE(5), jak również metody produkcji oraz przetwarzania odnoszące się do innych produktów, gdzie mają one wpływ na ich charakterystykę. (art. 1 pkt 1 lit c). "Inne wymagania" obejmują natomiast wymagania inne niż specyfikacje techniczne, nałożone na produkt w celu ochrony, w szczególności konsumentów lub środowiska, które wpływają na jego cykl życia po wprowadzeniu na rynek, takie jak warunki użytkowania, powtórnego przetwarzania, ponownego zastosowania lub usuwania, gdzie takie warunki mogą mieć istotny wpływ na skład lub rodzaj produktu lub obrót nim.

Biorąc pod uwagę treść zacytowanych powyżej definicji, zawartych w Dyrektywie (UE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2015/1535 z dnia 9 września 2015r., przewidujących obowiązek notyfikacyjny w odniesieniu do określonej grupy projektów legislatury krajowej, wskazać należy, że materia, regulowana ustawą z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, nie obejmuje przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 lit f powołanej dyrektywy. Nie dotyczy bowiem ani produktu ani też usług, o których mowa w tejże dyrektywie. W szczególności nie określa żadnych specyfikacji technicznych ani innych wymagań, dotyczących produktu (za jaki w tym wypadku mogłaby być uznana energia, produkowana przez elektrownie wiatrowe). Nawet bowiem przy założeniu, że warunki lokalizowania elektrowni wiatrowych mogłyby być poczytane za metody produkcji (o których mowa w art. 1 ust. 1 lit c), nie mają one wpływu na charakterystykę produktu (nie odnoszą się bowiem do parametrów produktu, rozumianego jako wytworzona energia).

Z przytoczonych wyżej względów, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.