Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 3512/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA del. Łucja Franiczek Sędziowie: NSA del. Małgorzata Korycińska asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant: ref. Beata Malcharek po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2004 r. sprawy ze skargi T. U. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania skutecznego odprowadzenia ścieków z budynku poprzez budowę nowego bezodpływowego zbiornika ścieków 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta C. z dnia [...]r., nr [...] 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta C. zawiadomił J. i T. U. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego bezodpływowego zbiornika ścieków, usytuowanego na działce przy ul. [...] w C., zawiadamiając jednocześnie o planowanych oględzinach. Dnia [...]r. dokonano oględzin wskazanej posesji, w trakcie których ustalono, że znajduje się na niej szambo służące odprowadzaniu ścieków z budynku mieszkalnego. Szambo to jest obiektem jednokomorowym o dużej głębokości (ponad 10 m), zbudowanym z kręgów betonowych. Zgodnie z istniejącymi planami z roku [...], w miejscu obecnego szamba usytuowane winno być trzykomorowe szambo z kręgów, o głębokości 2,8 m. Obecny właściciel zakupił nieruchomość w roku [...] w obecnym stanie. W oparciu o przedłożone rachunki ustalono, że co 4-5 miesięcy wywożonych jest ok. 4,5 m3 ścieków. W protokole zawarto stwierdzenie, że na podstawie oględzin nie można stwierdzić szczelności ani głębokości szamba.

Decyzją z dnia [...]r., nr [...] (oznaczenie rocznej daty wydania decyzji stanowi, jak należy wnosić z okoliczności sprawy, wszczętej w roku [...], oczywistą omyłkę pisarską, nie została ona jednakże przez organ sprostowana), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C. na podstawie art. 66 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst. jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126) nakazał T. U. wykonanie skutecznego odprowadzania ścieków z budynku, poprzez budowę nowego bezodpływowego zbiornika ścieków "szamba", w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki o funkcji mieszkalnej. W uzasadnieniu decyzji powołano się na fakt wydania w dniu [...]r. decyzji o numerze [...], nakazującej likwidację dotychczas istniejącego szamba, w związku z czym funkcję odprowadzania ścieków winno przejąć nowe szambo, co wynika z § 45 i 47 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 140).

W złożonym odwołaniu od decyzji T. U. podniósł, że wniósł odwołanie od decyzji nakazującej likwidację istniejącego zbiornika ścieków, wraz z zobowiązaniem się do doprowadzenia go do stanu zgodnego z warunkami, jakim winien odpowiadać. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 66 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że również w jego ocenie odprowadzanie ścieków z budynku musi przejąć nowy zbiornik, albowiem przebudowa istniejącego nie gwarantuje jego szczelności.

Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach złożył T. U., wskazując na zaskarżenie również decyzji nakazującej likwidację istniejącego zbiornika ścieków. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, ponawiając argument, że przebudowa istniejącego zbiornika nie gwarantuje jego szczelności, a zatem stwarza zagrożenie wprowadzania ścieków do wód podziemnych, co stanowi naruszenie § 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 5 listopada 1991 r. w sprawie klasyfikacji wód oraz warunków jakim powinny odpowiadać ścieki wprowadzane do wód lub ziemi (Dz. U. Nr 116, poz. 503). W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 17 lutego 2004 r. ustalono, że wyrokiem z dnia 12 lutego 2004 r. w sprawie o sygn. II SA/Ka 3511/01 oddalono skargę T. U. na decyzję w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016) właściciel obiektu budowlanego jest zobowiązany użytkować obiekt zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać go w należytym stanie technicznym i estetycznym. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie utrzymania obiektów budowlanych, w zależności od ich rodzaju i ustalonych potrzeb, organy nadzoru budowlanego mogą nakazać wykonanie stosownych robót budowlanych, mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania, dokonanie okresowej kontroli lub rozbiórkę obiektu. Podstawę kompetencyjną dla organów nadzoru budowlanego stanowią w tym zakresie odpowiednie przepisy prawa budowlanego (por. J. Siegień, J. Kubisiak: Prawo budowlane. Komentarz. Warszawa 2002, s. 286). Należy do nich również art. 66 ustawy Prawo budowlane, powołany jako podstawa prawna decyzji wydanych przez organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie. Na podstawie tego przepisu właściwy organ jest obowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości, jeżeli stwierdzi, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia lub jest użytkowany niezgodnie z przeznaczeniem bądź w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia. W przypadku stwierdzenia zaistnienia którejś z przesłanek wymienionych w hipotezie przepisu, organ jest obowiązany do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego i wydania decyzji. Należy wskazać, że przepis ten nie określa bliżej treści decyzji, wydawanych w celu skorygowania stwierdzonych nieprawidłowości. Rozstrzygnięcia w tym zakresie zależą od sytuacji indywidualnych, celem ich jednakże winno być umożliwienie bezpiecznego użytkowania istniejącego obiektu, zgodnie z jego przeznaczeniem.

Należy zauważyć, że jako podstawa prawna decyzji wydanych w niniejszej sprawie w obu instancjach został powołany przepis art. 66 pkt 3 prawa budowlanego. Przepis ten przewiduje wydanie decyzji w sytuacji, gdy obiekt budowlany jest użytkowany w sposób m. in. zagrażający środowisku. Przesłanką jest zatem sposób użytkowania obiektu, a nie jego stan techniczny i usunięcie tej nieprawidłowości jest możliwe poprzez orzeczenie w przedmiocie sposobu użytkowania. Przesłankę nieodpowiedniego stanu technicznego przewiduje natomiast art. 66 pkt 1. Dla uznania, że obiekt jest w nieodpowiednim stanie technicznym konieczne jest jednak stwierdzenie, że ujawniony stan obiektu narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów. Tylko bowiem wówczas organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek na właściciela obiektu, gdy wynika on z przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 21 października 1999, sygn. akt IV SA 1597/97, niepubl. oraz wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2001 r., sygn. akt IV SA 1103/99, niepubl.). Jak wynika z treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta C. z dnia [...]r., jako podstawa i uzasadnienie nałożonej decyzji o nakazie wykonania zbiornika ścieków zostały powołane przepisy § 45 i 47 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis § 45 cytowanego rozporządzenia przewiduje, że budynek przeznaczony na pobyt ludzi powinien być zaopatrzony w wodę, zaś przepis § 47 stanowi, że budynek wyposażony w instalację wodociągową powinien mieć zapewnione odprowadzenie ścieków. Należy jednak zauważyć, że rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego odnosi się do budynku już istniejącego, tymczasem zgodnie z § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, jego postanowienia mają zastosowanie przy budowie, odbudowie, rozbudowie, nadbudowie, przebudowie, modernizacji oraz zmianie sposobu użytkowania budynków i budowli podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych. Przedmiotowy budynek, w stosunku do którego orzeczono nakaz wykonania odprowadzenia ścieków, nie znajduje się w sytuacji, o jakiej mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia, a zatem powołane przepisy § 45 i 47 nie mogą stanowić podstawy prawnej nałożonego obowiązku.

W uzasadnieniu natomiast zaskarżonej decyzji organu II instancji z dnia [...]r. podniesiono, że istniejący zbiornik na nieczystości stwarza zagrożenie wprowadzania ścieków do wód podziemnych. W odpowiedzi na skargę sprecyzowano, iż okoliczność ta stanowi naruszenie § 2 ust. 1 pkt 1 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 5 listopada 1991 r. Powołany przepis statuuje zakaz wprowadzania do wód podziemnych ścieków. Zagrożenie takiego zanieczyszczenia środowiska, jak wynika z ustaleń faktycznych, stanowił dotychczasowy, nieszczelny zbiornik na nieczystości. Jak jednak zostało ustalone, wobec zbiornika tego ostateczną decyzją, utrzymaną w mocy wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 lutego 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 3511/01 orzeczono nakaz rozbiórki. Natomiast w kwestii orzeczonego obowiązku wykonania nowego zbiornika należy stwierdzić, że powoływane przepisy zawierające zakazy, również nie mogą stanowić jego podstawy prawnej. Podstawy do nałożenia takiego obowiązku nie można również upatrywać w przepisach prawa budowlanego. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanym już wyroku z dnia 21 października 1999 r.(IV SA 1597/97): "żaden przepis prawa budowlanego nie daje podstawy do wydania decyzji nakładającej na osobę fizyczną lub prawną obowiązku ubiegania się o pozwolenie na budowę w sytuacji gdy osoba ta nie wyraża woli podejmowania działalności inwestycyjnej". Wykonanie zaś przez stronę nałożonego obowiązku wykonania nowego zbiornika łączyłoby się niewątpliwie z obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, ze względu na postanowienia art. 3 pkt 1 lit b i pkt 3 Prawa budowlanego.

Adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego winien być właściciel bądź zarządca obiektu budowlanego. W rozpatrywanej sprawie należy zauważyć, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte wobec małżonków J. i T. U., kolejne czynności procesowe i wydawane decyzji kierowane były jednak wyłącznie w stosunku do T. U. Jakkolwiek T. U. nie neguje swego tytułu prawnego do nieruchomości, należy wskazać, że w aktach sprawy brak dowodu na to, ze organy administracyjne poczyniły w jakimkolwiek zakresie ustalenia, kto jest właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w C. Brak ustaleń w tym zakresie uniemożliwia kontrolę, czy decyzje organów obu instancji zostały skierowane do właściwego kręgu adresatów.

Rozpatrując ponownie sprawę organy Nadzoru Budowlanego winny ustalić przedmiot postępowania i dostosować treść wydanego rozstrzygnięcia do katalogu rozstrzygnięć dopuszczalnych, powstrzymując się od do nakładania obowiązków nieprzewidzianych w przepisach prawa. Sprecyzowania wymaga również krąg osób będących właścicielami bądź zarządcami obiektu budowlanego, stanowiącego przedmiot postępowania.

Skarga będąca podstawą niniejszego postępowania sądowego została skierowana przez skarżącego do Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 30 listopada 2001 r. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Są Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 97 § 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Wobec uwzględnienia skargi Sąd zobowiązany był, zgodnie z dyspozycją art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do określenia w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonywany. Rozstrzygnięcie w tym zakresie traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.