Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 551/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Jakub Chojnacki Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. W. i Z. W. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 27 marca 2024 r., nr WOP.7721.94.2023.TA w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. W. i Z. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 27 marca 2024 r. nr WOP.7721.94.2023.TA w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych.

Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia 13 stycznia 2023 r. Komenda Powiatowa Policji w Bytowie zwróciła się Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie (dalej jako PINB) z prośbą o udzielenie informacji w związku z prowadzonym postępowaniem sprawdzającym w sprawie narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu poprzez dokonanie prac budowlanych na poddaszu budynku znajdującego się w miejscowości C. na działce o numerze ewidencyjnym [...].

W dniu 31 stycznia 2023 r. PINB zwrócił się do Starosty Powiatu Bytowskiego z pytaniem, czy po 15 grudnia 2021 r. wydane zostały pozwolenia na budowę bądź dokonano zgłoszeń budowy/robót budowlanych dotyczących ww. działki.

Pismem z dnia 1 lutego 2023 r. PINB zawiadomił, że w dniu 2 marca 2023 r. dokona kontroli robót budowlanych dokonywanych przez skarżących w budynku mieszkalnym na przedmiotowej działce. Ponadto, również pismem z dnia 1 lutego 2023 r. PINB poinformował Komendę Powiatową Policji w B., że prowadzi dwa postępowania dotyczące przedmiotowej działki, tj. w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego oraz w sprawie wykonywanych przez skarżących robót budowlanych.

W piśmie z dnia 14 lutego 2023 r. Starostwo Powiatowe w Bytowie powiadomiło PINB, że w dniu 22 czerwca 2022 r. dokonano zgłoszenia przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego polegającego na rozbiórce istniejących na kondygnacji poddasza drewnianych ścian i budowie ściany oddzielenia przeciwpożarowego, która pozwoli na wyodrębnienie dwóch niezależnych lokali mieszkalnych. PINB zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Bytowie pismem z dnia 20 lutego 2023 r. o przekazanie zgłoszenia, a w odpowiedzi Starosta przesłał zebraną w sprawie dokumentacje, w tym swoje pismo z dnia 7 lipca 2022 r. do skarżących (inwestorów), w którym poinformował, że określony zakres robót budowlanych nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.

W dniu 2 marca 2023 r. przeprowadzona została kontrola robót budowlanych dotyczących remontu poddasza przedmiotowego budynku. Skarżąca oświadczyła, że remont poddasza rozpoczął się w dniu 9 stycznia 2023 r., natomiast w dniu 22 czerwca 2022 r. dokonano w Starostwie Powiatowym w Bytowie zgłoszenia robót remontowych polegających na przebudowie budynku mieszkalnego, tj. rozbiórce istniejących na kondygnacji poddasza drewnianych ścian i budowie ściany oddzielenia przeciwpożarowego, która pozwoliłaby na wyodrębnienie dwóch niezależnych lokali mieszkalnych. Remont polegający na rozbiórce istniejących drewnianych ścian i budowie ściany oddzielenia przeciwpożarowego wykonywany jest zgodnie z zawartą ugodą sądową, którą skarżąca przedstawiła do protokołu. Skarżący wspólnie oświadczyli, że do wykonania pozostało dokończenie ścianek działowych, zamurowanie otworu drzwiowego do pomieszczenia pokoju K. T., przerobienie schodów na zabiegowe w części K. T. Współwłaściciel nieruchomości K. T. oświadczył z kolei, że roboty prowadzone są na poddaszu na granicy jego i sąsiadów, nie uzgadniali oni sposobu wykonania robót, nie przedstawili żadnej dokumentacji, wykonana ściana na poddaszu nie jest ścianą przeciwpożarową, zablokowano wejście na poddasze, chce aby roboty budowlane prowadzone przez skarżących były wykonywane zgodnie z przepisami prawa budowlanego i przepisami przeciwpożarowymi oraz oczekuje swobodnego dostępu na poddasze w kwestii przerobienia schodów.

W dniu 14 marca 2023 r. do PINB wpłynęło pismo uczestnika postępowania K. T., w którym wskazał, że bez ingerencji w konstrukcję budynku (ingerencję w strop nad parterem lub ścianę nośną parteru) wykonanie przebudowy schodów zgodnie z nakazami ustawodawcy jest niemożliwe. Prace budowlane z uwagi na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub w jego części mogły być wykonywane jedynie po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę.

Zawiadomieniem z dnia 20 marca 2023 r. PINB poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie robót budowlanych wykonywanych w przedmiotowym budynku mieszkalnym i o możliwości złożenia wniosków i uwag. Natomiast zawiadomieniem z dnia 17 kwietnia 2023 r. PINB poinformował strony postępowania, że zebrał cały materiał dowodowy i strony mają możliwość przeglądania posiadanych przez organ nadzoru akt sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania zawiadomienia.

Decyzją z dnia 9 maja 2023 r. PINB nakazał skarżącym - inwestorom robót budowlanych wykonywanych na poddaszu budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce o nr ewid. gruntu [...] obręb C., gm. T.: przebudowanie istniejących schodów znajdujących się w lokalu K. T., prowadzących na poddasze, w tym wykonania nadkładki, jeżeli stan schodów pozwala na jej wykonanie, wykonanie otworu drzwiowego na poddaszu w ścianie pomiędzy pomieszczeniem 2.3. a pomieszczeniem 2.4. i osadzenie w świetle tego otworu ościeżnicy oraz skrzydła drzwiowego o wymiarach 90 cm szerokości oraz 2,05 m wysokości, wykonanie na poddaszu ściany oddzielenia przeciwpożarowego, spełniającej współczynnik ogniotrwałości El 60, na odcinku między pomieszczeniem 2.1. a 2.2. (ściana przy schodach oraz ściana równoległa do ściany w narożniku pokoju 2.4.) oraz na odcinku wzdłuż ścian pomieszczeń 2.4. oraz 2.2. w terminie do dnia 31 lipca 2023 r. Od decyzji tej skarżący oraz uczestnik postępowania złożyli osobno odwołania.

Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako WINB) zlecił w trybie art. 136 k.p.a. PINB przeprowadzenie dodatkowych protokolarnych oględzin wraz z wykonaniem sytuacyjnego szkicu obrazującego schemat przedmiotowego budynku mieszkalnego. W dniu 17 sierpnia 2023 r. przeprowadzona została kontrola PINB na przedmiotowej nieruchomości.

Decyzją z dnia 15 września 2023 r. WINB uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że PINB winien dokonać analizy sprawy w pierwszej kolejności jednoznacznie oceniając, czy występuje w tej sprawie jedna lub więcej przesłanek z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego.

Zawiadomieniem z dnia 8 listopada 2023 r. PINB poinformował strony postępowania, że zebrał cały materiał dowodowy i strony mają możliwość przeglądania posiadanych przez organ nadzoru akt sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania zawiadomienia.

W toku ponownie prowadzonego postępowania w piśmie z dnia 29 września 2023 r. inwestorzy (skarżący) złożyli dodatkowe wyjaśnienia dotyczące prac zawartych w ugodzie sądowej.

Postanowieniem z dnia 29 listopada 2023 r. PINB postanowił wstrzymać roboty budowlane prowadzone przez skarżących na poddaszu w budynku mieszkalnym zlokalizowanych na działce o nr. ewid. gruntu [...] obręb C., gm. T., w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi bądź mienia. Od tego postanowienia skarżący złożyli zażalenie do Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru budowlanego w Gdańsku.

Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2024 r. WINB utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w poddaszu przedmiotowego budynku wykonywana jest ściana oddzielenia przeciwpożarowego. Widoczne są na dokumentacji fotograficznej (w trakcie realizacji) elementy tej ściany (wykonywanej w technologii lekkiej ściany działowej z płyt gipsowo-kartonowych mocowanych na ruszcie stalowym - z cienkościennych zimnogiętych profili). Zdaniem PWINB usytuowanie tej ściany uniemożliwia funkcjonowanie istniejących w drugiej części budynku drewnianych schodów. Ścianę wykonuje się tuż przy ostatnim stopniu na poziomie podłogi poddasza - tym samym blokując użytkowanie tych schodów. Zaistniała sytuacja zdaniem organu niewątpliwie jest nieprawidłowa m.in. w odniesieniu do parametrów schodów w tego typu budynku naruszone są wymogi obowiązujących w tym zakresie przepisów techniczno-budowlanych (Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1225). Jak podkreśla organ z dokumentacji fotograficznej wynika, że przedmiotowe roboty są w toku. Świadczą o tym też stwierdzenia zawarte w zażaleniu oraz zakres ugody sądowej.

Organ odwoławczy zgodził się z ustaleniami PINB, że w przedmiotowej sprawie niezbędne było zastosowanie w sprawie procedury z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, czyli wstrzymanie przedmiotowych robót budowlanych. PINB ustalił, że przedmiotowe roboty wykonano z naruszeniem przesłanki art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego - tj. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. PINB ustalił w trakcie postępowania, że wykonana na poddaszu ściana przeciwpożarowa (jeszcze nie wykończona) została zlokalizowana tuż przed ostatnim stopniem schodów drewnianych prowadzących na poddasze od strony budynku użytkowanej przez K. T. Takie usytuowanie wykonywanej obecnie przez skarżących ściany praktycznie uniemożliwia bezpieczne użytkowanie przedmiotowych schodów, co w ocenie WINB bezsprzecznie powoduje niebezpieczeństwo upadku z tych schodów (urazu) przy tak skrajnie ograniczonej przestrzeni swobodnego przejścia z ostatniego (najwyższego) stopnia tych schodów zarówno na płaszczyznę podłogi poddasza jak również na niższe stopnie tego biegu schodowego, a co za tym idzie może stan taki spowodować bezsprzecznie zagrożenia bezpieczeństwa osób korzystających z tych schodów w takiej lokalizacji wykonywanej ściany przeciwpożarowej.

Ponadto organ dodał, że obecny stan (lokalizacja wykonywanej ściany praktycznie "na styku" z pierwszym od góry stopniem schodów) - powoduje, że stan taki narusza też wymogi przepisów techniczno-budowlanych, tj. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - § 68 ww. rozporządzenia - w zakresie odległości wykonywanej ściany od schodów. Powyższe powoduje więc, że w sprawie zaistniała również przesłanka art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego - roboty wykonywane są w sposób istotnie odbiegający od ustaleń obowiązujących w przepisach.

Po rozpoznaniu skargi wyrokiem z dnia 19 czerwca 2024 r. o sygn. II SA/Gd 309/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na powyższe postanowienie WINB.

Decyzją z dnia 5 grudnia 2023 r. PINB nakazał inwestorom: (1) udrożnienie przejścia na poddasze przy klatce schodowej poprzez demontaż części ścianki działowej z płyt gipsowo-kartonowych na długości 1,80 m i wysokości co najmniej 2,20 m w celu przywrócenia prawidłowej komunikacji przemieszczania się z parteru na poddasze budynku; (2) udrożnienie przejścia do pokoju znajdującego się na poddaszu poprzez demontaż części ścianki działowej na szerokości co najmniej 1,00 m i wysokości co najmniej 2,20 m w celu swobodnego dostępu. Inwestorzy zostali zobowiązani do wykonania ww. robót w terminie do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz pouczeni o konieczności zgłoszenia wykonania powyższych robót do PINB.

W uzasadnieniu decyzji organ przypomniał obszernie stan sprawy i wskazał, że zgodnie z decyzją WINB z dnia 15 września 2023 r. był obowiązany dokonać analizy sprawy, w pierwszej kolejności jednoznacznie oceniając, czy występuje w tej sprawie jedna lub więcej przesłanek, o których mowa w art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Inwestorzy realizują przedmiotowe roboty w oparciu o ugodę sądową zawartą pomiędzy inwestorem a K. T., w której zawarto warunki wykonania przez inwestorów określonego zakresu robót w budynku. Współwłaściciel budynku mieszkalnego K. T. zgłosił, że wskutek tych robót budowlanych w budynku występuje stan zagrożenia zdrowia i życia ludzi oraz zniszczenia mienia - poprzez brak możliwości bezpiecznego korzystania ze schodów prowadzących z pomieszczeń parteru na poddasze budynku. Biorąc pod uwagę zakres robót PINB stwierdził, że realizując te roboty budowlane inwestorzy dokonują tym samym przebudowy budynku, na którą nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę ani dokonania zgłoszenia. Zatem PINB uznał, że niezbędne jest zastosowanie procedury art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane i w dniu w dniu 29 listopada 2023 r. wydał postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. W związku z powyższym zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt. 1, w związku z art. 50 ust. 1 pkt 2 i art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane nakazał inwestorom wykonanie określonych robót budowlanych, a następnie zgłoszenie ich wykonania do PINB. Jednocześnie organ zaznaczył, że orzekając na podstawie ustawy Prawo budowlane nie jest uprawniony do rozwiązywania spraw spornych pomiędzy sąsiadami, które powstały podczas realizacji przedmiotowych robót budowlanych zmierzających do zniesienia współwłasności i wyodrębnienia dwóch niezależnych lokali mieszkalnych, gdyż sprawy takie podlegają przepisom Kodeksu cywilnego i pozostają w gestii sądów powszechnych.

Po rozpatrzeniu odwołania inwestorów decyzją z dnia 27 marca 2024 r. WINB uchylił zaskarżoną decyzję PINB z dnia 5 grudnia 2023 r. i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nakazał inwestorom: (1) udrożnienie przejścia na poddasze przy klatce schodowej poprzez demontaż części ścianki działowej z płyt gipsowo-kartonowych na długości 1,80 m i wysokości co najmniej 2,20 m w celu przywrócenia prawidłowości komunikacji przemieszczania się z parteru na poddasze budynku; (2) udrożnienie przejścia do pokoju znajdującego się na poddaszu poprzez demontaż części ścianki działowej na szerokości co najmniej 1,00 m i wysokości co najmniej 2,20 m w celu swobodnego dostępu. Jednocześnie organ pouczył, że ww. roboty budowlane należy wykonać w terminie do dnia 30 czerwca 2024 r., a ich wykonanie należy zgłosić do PINB.

Organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo budowlane nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia wykonywanie robót budowlanych polegających na przebudowie budynków, których budowa wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, oraz budynków mieszkalnych jednorodzinnych, z wyłączeniem przebudowy przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych. Budynek, w którym realizowane są przedmiotowe roboty budowlane, jest budynkiem jednorodzinnym, którego budowa w świetle obowiązujących przepisów wymagałaby zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Organ powołał się na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r., sygn. II OPS 1/16, zgodnie z którą do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine. Zwolnienie pewnej kategorii robót budowlanych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz dokonania zgłoszenia nie może oznaczać, że roboty te mogą nie być objęte rygorami Prawa budowlanego. W stosunku do tego rodzaju robót budowlanych organ nadzoru budowlanego nie tylko może, ale nawet powinien zastosować środki przewidziane w art. 50-51 Prawa budowlanego, jeśli są one wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia (art. 50 ust. 1 pkt 2) lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4). Każde roboty budowlane powinny być bowiem wykonane zgodnie z przepisami, a zwłaszcza w sposób niestwarzający zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, mienia lub środowiska.

WINB uznał, że w niniejszej sprawie stwierdzono zaistnienie następujących przesłanek: roboty wykonywane są bez wymaganego zgłoszenia(art 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane); roboty prowadzone są w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia - lokalizacja ścianki gipsowo-kartonowej bezpośrednio przy biegu schodowym uniemożliwia bezpieczne użytkowanie ww. schodów i grozi wypadkiem przy próbie ich użytkowania (art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane); roboty prowadzone są w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach - wykonanie ww. ścianki bezpośrednio przy schodach powoduje likwidacje wymaganej minimalnej przestrzeni podestu przed schodami, co rażąco niezgodne jest w tym zakresie z wymogami przepisów techniczno-budowlanych, tj. warunkami technicznymi jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane).

Następnie organ odwoławczy przypomniał, że tryb art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane to tryb naprawczy, celem którego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W toku postępowania organ nadzoru budowlanego winien ustalić, czy przeprowadzone roboty są zgodne z przepisami prawa oraz - ewentualnie - jakie czynności należy przedsięwziąć, aby zaistniały stan doprowadzić do zgodności z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). W wypadku ustalenia, że nie jest możliwe doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem lub też strona nie przejawia koniecznej w tym kierunku inicjatywy, organ ma obowiązek nakazać zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane). Celem wszystkich powyższych czynności jest zagwarantowanie bezpieczeństwa wszystkim użytkownikom danego obiektu oraz ochrona osób trzecich.

Zdaniem organu, PINB - pomimo, że niezasadnie przytoczył w podstawie prawnej przedmiotowej decyzji art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane - to prawidłowo wydał decyzję w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, co jednoznacznie wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zatem organ pierwszej instancji zastosował w sprawie dyspozycję art. 51 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia realizowanych robót do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Jednocześnie WINB zauważył, że w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego dokonuje oceny wyłącznie tych robót budowlanych, które zostały przez inwestorów faktycznie do tej pory wykonane. Pozostały zakres ewentualnych planowanych w dalszej kolejności do wykonania robót nie jest w tym trybie oceniany. Planując wykonanie w przyszłości dalszych robót inwestor winien wystąpić do organu administracji architektoniczno-budowlanej o uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę lub też dokonać zgłoszenia - w zależności od zakresu planowanych robót.

A. W. i Z. W., reprezentowani przez adwokata, wnieśli skargę na powyższą decyzję zarzucając:

1. naruszenie art. 10 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zaniechanie umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału w sprawie,

2. naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 9 i 11 k.p.a. polegające na niedostatecznym odniesieniu się do zarzutów podniesionych przez skarżących w odwołaniu od decyzji organu I instancji,

3. naruszenie przepisu art. 139 k.p.a. poprzez wydanie decyzji reformatoryjnej pogarszającej sytuację skarżących,

4. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji naruszała prawo i winna zostać uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji, albowiem zaskarżona decyzja naruszała przepisy postępowania, tj. art. 6 i art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego prac, których dotyczy postanowienie i przyjęciu, iż:

a) prace te są nadal prowadzone, w sytuacji gdy prace te w dacie wydania zaskarżonej decyzji zarówno organu I jak i II instancji były już wykonane i zakończone,

b) organ I instancji dokonał oględzin, z których wynikało, że prace są prowadzone, w sytuacji gdy skarżący wielokrotnie podkreślali - a ani organ I ani II instancji nie dostrzegł i nie rozważył tej okoliczności - iż oględziny zostały dokonane 2 marca 2023 r., zaś postanowienie i decyzja organu I instancji wiele miesięcy później w zmienionym stanie faktycznym, kiedy prace zostały wykonane,

c) prowadzone wykonane przez skarżących prace mogą spowodować zagrożenie dla bezpieczeństwa zdrowia lub życia ludzi oraz zniszczenia mienia, w sytuacji, gdy takowe zagrożenie nie istnieje,

5. naruszenie przepisów art. 6 k.p.a. i 8 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia, które w istocie wprowadza sytuację, w której możliwość realizacji prac i zachowania się przez skarżących zgodnie z nakazami organów uzależniona jest od swobodnej uznaniowej woli innego uczestnika tj. K. T.,

6. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane polegające na jego bezzasadnym zastosowaniu w sprawie, w sytuacji gdy:

a) prace zostały zakończone, zaś powołany przepis ma zastosowanie jedynie do prac w toku,

b) przeprowadzone prace nie powodują zagrożenia ani dla bezpieczeństwa ludzi ani mienia,

7. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane polegające na jego błędnym zastosowaniu i przyjęciu, iż wykonane przez skarżących prace nie wpływają na wymogi określone w przepisie § 68 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w sytuacji gdy z ustaleń organ I instancji nie wynikają odległości tychże stopni, organ II instancji również nie wykazał takowych ustaleń, a nadto ani organ I instancji ani organ II instancji nie wskazał w treści sentencji obydwu postanowień, aby przepis art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane stanowił materialną podstawę do ich wydania.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skarżący przypomnieli, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji oraz orzekł merytorycznie w sprawie w sposób w istocie zbliżony jak w decyzji organu pierwszej instancji, z tą jednak różnicą, iż wskazał inną podstawę prawną oraz zakreślił inny termin do wykonania tych prac. Zdaniem skarżących, zaskarżona decyzja będąc decyzją reformatoryjną podlega ocenie poprzez pryzmat przepisu art. 139 k.p.a. i wbrew tezom organu odwoławczego narusza ten przepis, albowiem odmiennie kształtuje prawa i obowiązki skarżących. Oto bowiem skoro organ pierwszej instancji wskazał jako podstawę swego orzeczenia przepis art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, to treść jego decyzji winna być dostosowana i znajdować oparcie w podanej podstawie prawnej. Jak dowodzi tego zarówno treść tej decyzji oraz decyzja organu odwoławczego, decyzja organu pierwszej instancji była wadliwa, albowiem przepis art. 50 ust. 1 pkt 1 nie pozwalał na nałożenie takowych obowiązków, w tym na określenie terminu ich wykonania. Tym samym organ odwoławczy winien uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Tymczasem WINB, wskazując na inną podstawę prawną, nałożył obowiązki i określił termin ich wykonania, co z całą pewnością pogarsza sytuację skarżących skoro wadliwa - już z tego powodu - decyzja organu pierwszej instancji nie mogłaby się ostać.

Następnie skarżący wskazali, że jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych organ drugiej instancji ma obowiązek w sposób szczegółowy i wyczerpujący odnieść się do wskazanych przez skarżących zarzutów i ich argumentacji. Tymczasem WINB sporządziwszy uzasadnienie decyzji na 7 stronach, zawierających w przeważającej mierze opis historyczny, rozważaniom i argumentacji odnoszącej się stricte do odwołania - a zatem do tego co jest istotą decyzji odwoławczej i fundamentem postępowania odwoławczego - organ poświęcił na str. 7 uzasadnienia 2 akapity zawierające łącznie 4 zdania. Uzasadnienie to w istocie sprowadza się z jednej strony do błędnego przytoczenia, że z oględzin organu pierwszej instancji wynika, że prace są w toku, z drugiej zaś do ponownego przytoczenia samej tezy o rzekomym naruszeniu przepisów technicznych, jak i wskazania istnienia rzekomego zagrożenia bezpieczeństwa użytkowania schodów. Ponadto, tego fragmentu uzasadnienia nie sposób w ogóle uznać za wyczerpujący obowiązki organu wskazane w powołanych przepisach, a nadto WINB nie odniósł się do zarzutów i powołanej argumentacji, a jedynie ponowił tezy PINB.

Tymczasem skarżący przypomnieli, że wskazywali, iż oględziny zostały dokonane wiele miesięcy przed wydaniem postanowienia i decyzji, a zatem stan faktyczny w dacie wydania decyzji był inny niż w czasie oględzin, tj. roboty były wykonane. Organ odwoławczy zupełnie tego nie dostrzegł lub nie chciał dostrzec. Nadto wskazano, iż rzekoma niezgodność z normami technicznymi nie wynika z jakiegokolwiek dowodu, zaś w zakresie użytkowania schodów PINB popadł w sprzeczność skoro wcześniej w uzasadnieniu decyzji z jednej strony wskazuje, iż nie jest możliwe korzystanie z nich w ogóle, z drugiej wskazując, że korzystanie z nich na skutek prac skarżących jest utrudnione i niebezpieczne. Z kolei WINB kompletnie pominął te kwestie, zatem należy stwierdzić, iż organ odwoławczy nie rozpoznał odwołania, nie rozpoznał sformułowanych zarzutów i nie odniósł się do nich. Co więcej, pomimo iż ani PINB, ani WINB w sentencjach decyzji nie powołali się na przepis prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu, iż roboty te naruszają również ten przepis, pomimo, iż nie odwołano się przy tym do jakichkolwiek pomiarów i ustaleń faktycznych, które tezę tę by potwierdzały.

Skarżący podkreślili, że po oględzinach nadal prowadzili prace, ale już je zakończyli. W oparciu o zakończone prace, które doprowadziły do wzniesienia trwałej ogniotrwałej przegrody przez całą pionową oś budynku, złożyli wniosek o zniesienie współwłasności poprzez fizyczny podział budynku na dwie części wzdłuż owej pionowej osi, zaś sprawa jest obecnie procedowana w Sądzie Rejonowym w Bytowie pod sygnaturą akt I Ns 206/23.

Ponadto, skarżący zauważyli, że organy obydwu instancji oparłszy się na ustaleniach faktycznych z marca 2023 r. błędnie przyjęły iż prace są nadal "prowadzone" w sytuacji, gdy prace (dotyczące kwestii stanowiącej przedmiot orzeczenia, czyli ściany) są zakończone, wobec czego - niezależnie od całkowitego braku merytorycznych podstaw do uznania, iż prace te mogą spowodować zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia - organ nie miał prawa do wstrzymywania na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane prac już zakończonych w dacie wydania postanowienia. Dodatkowo podniesiono, że organ argumentując, że prace nadal są w toku wskazywał na zakres prac objęty ugodą, dowodząc, że mowa w niej nadto o wykonaniu otworu drzwiowego i schodów. Organ zaś z drugiej strony podkreślał w postanowieniu o wstrzymaniu robót, że jego postanowienie dotyczy prac obecnych. Tymczasem ugoda nie zobowiązuje skarżących do dokonania wyszczególnionych w nich prac, a jedynie im na to zezwala. A zatem nie można wywodzić, że prace objęte ugodą są jednością, więc jeszcze obecnie nie zostały wykonane, co jednak wynika z argumentacji organów obydwu instancji.

Z kolei odnosząc się do kwestii rzekomego stanu zagrożenia bezpieczeństwa "wykonywanych" prac, należy w pierwszym rzędzie zauważyć, iż w kwestia ta nie znalazła żadnego wyjaśnienia ani w treści uzasadnienia organów obydwu instancji. Organ w zakresie podstawy materialnoprawnej decyzji, czyli rzekomego zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia ze strony prac skarżących, nie wskazał w jakimkolwiek zakresie, na czym owo zagrożenie ma polegać, a lektura uzasadnienia PINB sugeruje, iż organ uznał, że takowe zagrożenie zachodzi, ponieważ tak oświadczył uczestnik postępowania. Natomiast WINB w ogóle nie zechciał - wbrew swemu obowiązkowi - kwestii tej rozważyć, albowiem trudno zgodzić się z ogólną tezą, że uniemożliwia to bezpieczne korzystanie ze schodów. Rzekoma niemożność korzystania ze schodów nie oznacza niebezpieczeństwa w rozumieniu przepisów prawa administracyjnego, a stanowi co najwyżej kwestię podlegającą ocenie poprzez pryzmat przepisów prawa cywilnego, co nie jest i nie może być przedmiotem orzeczeń organów administracji. Zatem decyzja organów obydwu instancji w istocie jest wkraczaniem przez organy administracyjne w sferę prawa cywilnego i co więcej jest sprzeczne z normami prawa cywilnego. Skarżący wskazali, że nie sposób dostrzec z decyzji, z jakich przyczyn mają wykonywać otwór w ścianie, na co wyraził zgodę uczestnik w postępowaniu cywilny, a jednocześnie nie sposób nie oprzeć się wrażeniu, iż organy administracyjne realizują zamiar uczestnika, który po zawarciu ugody zmienił zdanie i skoro nie udało mu się uchylić od skutków ugody (a wniósł takie powództwo do SR w Bytowie), to usiłuje przy wykorzystaniu organów administracji storpedować zawartą ugodę i możliwość realizacji przez skarżących zamiaru uwolnienia się od współwłasności z uczestnikiem.

Dodatkowo za całkowicie gołosłowną i bezprzedmiotową uznano argumentację, jakoby prace wykonane przez skarżących naruszały warunki określone w przepisie § 68 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przede wszystkim rozporządzenie to precyzyjnie określa wymiary, odległości itp. dane schodów nie pozostawiając tychże warunków uznaniu organu, zaś z uzasadnienia postanowienia WINB nie sposób dostrzec, w jakim dokładnie zakresie prace te powodują nie spełnienie tych norm oraz jakie wymiary czy odległości zostały naruszone. Po wtóre ani PINB ani WINB nie wskazały owych przepisów prawa materialnego jako podstawy prawnej swego orzeczenia, wobec czego o ile nie stanowiło to podstawy orzeczenia, to kwestia ta jawi się jako bezprzedmiotowa, zaś o ile traktować by to jako podstawę orzeczenia, to tym samym WINB naruszył zasady, w tym zasadę dwuinstancyjności, możliwość wypowiedzenia się i zgłaszania wniosków dowodowych przez skarżących co do tej kwestii.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie kontroli sądowej poddano decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako WINB) z dnia 27 marca 2024 r., na mocy której nakazano skarżącym wykonanie określonych robót budowlanych. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie (dalej jako PINB) z dnia 5 grudnia 2023 r. są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.), dalej jako P.b.

Stosownie do art. 50 ust. 1 P.b. w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f (tj. postępowanie legalizacyjne i postępowanie legalizacyjne uproszczone w przypadku samowoli budowlanej – przyp. Sądu) organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach.

W myśl art. 51 ust. 1 P.b. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję: 1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo 2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 3 P.b.). Przy czym przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 (art. 51 ust. 7 P.b.).

Rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu naprawczym zależy od wyników postępowania wyjaśniającego. W prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu organ nadzoru budowlanego, po dokonaniu stosownych ustaleń, ocenia, czy zaistniał stan niezgodny z prawem w efekcie działań inwestora skutkujących naruszeniem przepisów prawa. Jeżeli okaże się, że nie ma możliwości doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem organ nadzoru budowlanego wydaje jedną z decyzji przewidzianych w art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. Natomiast jeżeli w wyniku prowadzonego postępowania okaże się, że jest możliwe doprowadzenie prowadzonych, bądź już wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, a nie zaistniał przypadek istotnego odstępstwa od projektu budowlanego albo warunków pozwolenia na budowę, wówczas organ jest obowiązany, stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, które mają doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z prawem. W orzecznictwie podkreśla się, że aby doprowadzić inwestycję do stanu zgodnego z prawem organ nadzoru budowlanego powinien stosować środek najmniej restrykcyjny dla strony, ponieważ w żadnym z trybów (legalizacyjnym czy naprawczym) nie chodzi o wymierzenie stronie dolegliwości za naruszenie przepisów Prawa budowlanego, tylko uzyskanie stanu zgodnego z prawem. Przy czym stan zgodności z prawem ocenia się wyłącznie na podstawie przepisów prawa administracyjnego (zob. wyrok NSA z 8 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 620/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z powyższego do zastosowania trybu naprawczego określonego w art. 50 i 51 P.b. konieczne jest ustalenie, że roboty budowlane zostały wykonane w sposób określony w art. 50 ust. 1 pkt 1-4 P.b. Spośród tych punktów tylko pkt 1 dotyczy robót budowlanych wykonywanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia, pozostałe zaś punkty dotyczą robót budowlanych również wykonanych, czy to na podstawie uzyskanego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, czy też w sytuacji, gdy uzyskanie pozwolenia na budowę bądź dokonanie zgłoszenia nie było wymagane. Fakt, że roboty budowlane nie zostały zrealizowane samowolnie nie wyklucza zatem możliwości zastosowania trybu z art. 50-51 P.b. (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. II OSK 2354/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie zgodnie z uchwałą siedmiu Sędziów NSA z dnia 3 października 2016 r. (sygn. akt II OPS 1/16, orzeczenia.nsa.gov.pl) do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine.

Przekładając powyższe na grunt tej sprawy należy zwrócić uwagę na zakres kontroli, której dokonuje Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę, bowiem przedmiotem tej kontroli jest tylko i wyłącznie sprawa przeprowadzonych przez skarżących robót budowlanych na poddaszu budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] obr. C. gmina T. Poza zakresem kontroli sądowej pozostają zaś wszelkie inne kwestie, w tym te wynikające z konfliktu pomiędzy współwłaścicielami ww. budynku, tj. skarżącymi i uczestnikiem postępowania. Nawet bowiem brak możliwości wykonania przez skarżących prac, na które umówili się w zawartej ugodzie z uczestnikiem, nie zwalnia ich z obowiązku właściwego, a zatem zgodnego z prawem wykonania robót budowlanych. Jeżeli zaś – jak ma to miejsce w niniejszym przypadku – roboty te zostały wykonane z naruszeniem przepisów, to skarżący, jako ich inwestorzy będą stronami postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego w celu zlikwidowania wskazanych nieprawidłowości.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że zakres prac wskazany zarówno w zaskarżonej decyzji WINB, jak i w poprzedzającej ją decyzji PINB, tj. udrożnienie przejścia na poddasze z parteru (które w obecnym stanie nie odpowiada normom technicznym, a w konsekwencji stanowi zagrożenie dla korzystających ze schodów) oraz udrożnienie przejścia do pokoju uczestnika (który w wyniku postawienia ścianek przez skarżących utracił dostęp do należącego do niego pomieszczenia) stanowi o nieprawidłowościach wykonanych przez skarżących prac, które należy naprawić. W tym celu organy nadzoru budowlanego prawidłowo wdrożyły procedurę, o której mowa w art. 50 i 51 P.b.

Skład orzekający w pełni akceptuje ustalenia dokonane przez kompetentne organy nadzoru budowlanego odzwierciedlone w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, na podstawie których tutejszy Sąd kontrolował już prawidłowość zapadłych w niniejszej sprawie postanowień o wstrzymaniu robót budowlanych. W prawomocnym wyroku z dnia 19 czerwca 2024 r. o sygn. II SA/Gd 309/24 Sąd wskazał wówczas, że: "Jak wynika ze szkicu sytuacyjnego oraz fotografii załączonych do protokołu ostatni stopień schodów jest częściowo zamurowany, pozostawiając tylko 10 cm głębokości stopnia, co uniemożliwia korzystanie z niego przy wchodzeniu, jak i schodzeniu po schodach. Brak jest również wymaganego prawem spocznika, a wolna przestrzeń pomiędzy balustradą a ścianą wynosi 0,33 m. Jeżeli w celu dostępu do wskazanych pomieszczeń uczestnik postępowania musi pominąć stopnie schodów i przechodzić przez tak wąskie przejście, bądź przechodzić ponad balustradą schodów, aby móc się dostać do użytkowanych przez siebie pomieszczeń, to jak najbardziej zasadna jest argumentacja organów, że występuje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, w szczególności w przypadku schodzenia ze schodów, gdzie ryzyko upadku jest wysokie. [...] ściana wykonywana jest praktycznie na styku z pierwszym od góry stopniem schodów. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w § 68 jasno określa graniczne wymiary schodów stałych. Dla budynków mieszkalny jednorodzinnych i w zabudowie zagrodowej oraz mieszkań dwupoziomowych szerokość spocznika powinna wynosić 0,8 m. Należy uznać więc, że wykonywane prace stanowią istotne odstępstwo od obowiązujących przepisów." Ponadto "swoim działaniem skarżący uniemożliwili dostęp uczestnikowi postępowania do jednego z pomieszczeń znajdujących się na poddaszu budynku poprzez zamurowanie otworu drzwiowego. W tym pomieszczeniu znajdują się wyloty przewodów kominowych uczestnika postępowania. Brak dostępności wylotów przewodów kominowych do czyszczenia i okresowej kontroli znajdujących się na poddaszu budynku mieszkalnego stanowi naruszenie § 146 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wykonywanymi pracami w tym zakresie uczestnicy nie tylko naruszyli przepisy techniczne, ale również i spowodowali zagrożenie ludzi i potencjalnie także mienia."

Jednocześnie Sąd dostrzega, że naprawienie przez skarżących wyżej opisanych błędów w wykonanych pracach mogłoby się odbyć w ten sposób, że wykonaliby treść ugody i wykonali zarówno nowe schody zabiegowe, jak i stosowny otwór drzwiowy pomiędzy pomieszczeniami uczestnika (a nie pomiędzy ich częścią strychu a pomieszczeniem uczestnika, jak orzekły organy), nie mniej jednak podkreślić ponownie należy, że ani organy nadzoru budowlanego ani sądy administracyjne stosując prawo budowlane nie mogą rozstrzygać w oparciu o prace zamierzone wynikające z zobowiązań cywilnoprawnych, ale niewykonane z powodu konfliktu pomiędzy współwłaścicielami. Rolą organów nadzoru budowlanego, a następnie sądów administracyjnych jest bowiem sprawdzenie, czy rzeczywiście wykonane prace są zgodne z obowiązującymi przepisami. W tym kontekście nie można zarzucać organom nadzoru budowlanego naruszenia przepisów postępowania i przerzucać na nie odpowiedzialności za konflikt sąsiedzki, który z natury rzeczy jest nierozwiązywalny w drodze administracyjnej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżących Sąd przypomina, że kwestia wydania w niniejszej sprawie przez organy nadzoru budowlanego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych była przedmiotem kontroli sądowej. Skarżący powołują się na fakt, iż prace wykonano. Tymczasem w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 19 czerwca 2024 r. o sygn. II SA/Gd 309/24 tutejszy Sąd odwołał się m.in. do zdjęć dołączonych do protokołu z dnia 2 marca 2023 r. oraz do tych, które dołączono do protokołu z dnia 17 sierpnia 2023 r., a także do punktu czwartego ugody pomiędzy skarżącymi a uczestnikiem, z którego wynika konieczność wspólnego odbioru zakończonych prac. W aktach sprawy nie ma jednakże informacji, aby odbiór taki miał miejsce. Sąd kontroluje zaskarżone orzeczenie wedle stanu prawnego na dzień jego wydania. Przedłożone do akt wyżej powołane dokumenty jednoznacznie wskazują zaś, że o zakończeniu przedmiotowych robót budowlanych nie mogło być wówczas mowy.

Natomiast odnosząc się do zarzutu o naruszeniu przez WINB zakazu reformationis in peius Sąd zauważa, że zarówno osnowa decyzji organu odwoławczego, jak i decyzji organu I instancji są tożsame różniąc się jedynie datą wykonania nakazanych robót budowlanych (PINB: do dnia 31 grudnia 2023 r., WINB: do dnia 30 czerwca 2024 r.). Wobec tego sytuacja skarżących – jako podmiotów zobowiązanych w decyzji – nie pogorszyła się. Dostrzeżenie zaś przez WINB, że PINB niezasadnie przytoczył w podstawie prawnej art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., natomiast wydał decyzję w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., co jednoznacznie wynika z treści tej decyzji, również nie zmienia sytuacji skarżących.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.