Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 632/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 902
law: Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Prezesa Sądu z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] marca 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Prezesa Sądu na rzecz M. Ż. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 20 października 2023 r. radca prawny M. Ż. (skarżąca) zwróciła się do Prezesa Sądu Rejonowego w W. (Prezesa SR)

o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:

1) ile razy ustanawiano pełnomocników z urzędu na podstawie art. 117 k.p.c. w sprawach cywilnych, rodzinnych i nieletnich w kolejnych latach od 2015 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku, proszę podać łączną liczbę w każdym roku,

2) ilu spośród pełnomocników ustanowionych z urzędu w kolejnych latach od 2015 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku było adwokatami, a ilu radcami prawnymi,

3) ilu spośród pełnomocników ustanowionych z urzędu w kolejnych latach od 2015 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku zostało wskazanych z imienia i nazwiska w treści wniosku strony ubiegającej się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu,

4) ile razy w kolejnych latach od 2015 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku Sąd Rejonowy w W. zwracał się o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do Okręgowej Rady Adwokackiej, a ile razy do Okręgowej Izby Radców Prawnych.

Pismem z 31 października 2023 r. Prezes Sądu Rejonowego w W. poinformował skarżącą, że wnioskowana informacja stanowi informację przetworzoną, w związku z czym wezwał ją do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego dla uzyskania informacji.

W piśmie z 20 listopada 2023 r. skarżąca wskazała, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji przetworzonej, a nawet jeżeli, to jej udostępnienie uzasadnione jest szczególnie istotnym interesem publicznym, polegającym na ochronie zawodów prawniczych przed dyskryminującymi praktykami.

Decyzją z 23 listopada 2023 r. (znak [...]), Prezes Sądu Rejonowego w W. odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji. W uzasadnieniu wskazał, że żądana informacja jest informacją przetworzoną - bez szczegółowej analizy kilku tysięcy akt postępowań sądowych nie można udzielić odpowiedzi na przedmiotowy wniosek, a wytworzenie samej informacji wymagałoby powierzenia znacznej grupie pracowników wykonania czynności polegających na dokonywaniu szczegółowej analizy akt postępowań sądowych, których dotyczy wniosek. Jednocześnie skarżąca nie wykazała, że udostępnienie jej wnioskowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Decyzją z 18 stycznia 2024 r. (znak [...]) Prezes Sądu Okręgowego w T. (Prezes SO), uwzględniając odwołanie strony, uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej Prezes SO stwierdził, że Prezes SR nie zweryfikował możliwości pozyskania danych będących przedmiotem wniosku z programu Currenda, przy użyciu odpowiednich kryteriów filtrowania danych. Organ odwoławczy wskazał na posiadaną z urzędu wiedzę, że program Currenda posiada takie możliwości, jednakże może to być uzależnione od wersji konkretnego oprogramowania. Wywiódł jednocześnie, że jeżeli wersja Currendy używana w SR w W. pozwala na uzyskanie wnioskowanych informacji na skutek odpowiedniego przefiltrowania danych, to wówczas żądana przez skarżącą informacja nie będzie miała charakteru informacji przetworzonej. W przeciwnym razie organ winien ustalić przynajmniej szacunkowy czas oraz liczbę pracowników niezbędnych do analizy poszczególnych akt sądowych, do których odnosi się wniosek o udostępnienie informacji publicznej, na poparcie tezy o możliwej dezorganizacji pracy Sądu w związku z załatwieniem wniosku skarżącej. Analizie Prezesa SR winno również podlegać to, czy skarżąca ma szczególnie istotny interes publiczny uzasadniający udostępnienie informacji przetworzonej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, pismem z 15 marca 2024 r. Prezes SR udostępnił wnioskowaną informację opisaną w punktach 1-3 wniosku, w zakresie, w jakim informacje te dotyczyły III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich.

Z kolei decyzją z 19 marca 2024 r. [...], Prezes Sądu Rejonowego w W., na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 902) odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie dotyczącym spraw rozpoznawanych przez I Wydział Cywilny tego Sądu. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że o ile udostępnienie informacji zawartej we wniosku z dnia 20 października 2023 r. w odniesieniu do III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich było możliwe, i co uczyniono w piśmie z 15 marca 2024 r., to brak jest takiej możliwości w zakresie dotyczącym spraw rozpoznanych w Wydziale I Cywilnym. Organ wskazał, że na podstawie systemu SAWA ustalono, że w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 20 października 2023 r. do rep. "Co" wpłynęło 235 wniosków o zwolnienie od kosztów sadowych i/lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Uzyskanie informacji wskazanych we wniosku wymaga analizy każdej sprawy oddzielnie w systemie SAWA, jak również analizy akt spraw sądowych, co wiązałoby się z koniecznością oddelegowania do tych czynności jednego pracownika sądu na okres 2-3 dni roboczych. Brak jest przy tym możliwości sprawdzenia w systemie SAWA ile wniosków o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zostało złożonych

w sprawach "C" i "Ns" z uwagi na brak odpowiedniego filtra, a udostępnienie informacji

w tym zakresie wymagałoby analizy akt sądowych dotyczących 7991 spraw. Sąd wskazał, że w powyższym zakresie wnioskowana informacja jest informacją przetworzoną, a w obliczu braku wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, nie podlega ona udostępnieniu skarżącej.

W odwołaniu od powyższej decyzji z 3 kwietnia 2024 r. skarżąca wniosła

o uchylenie decyzji I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w I instancji. Zarzuciła, że wnioskowana informacja nie jest informacją przetworzoną, albowiem do jej udostępnienia nie jest konieczne wytworzenie nowej informacji, a jedynie wykonanie zwykłych czynności, jakimi są selekcja dokumentów, ich analiza, czy też zliczenie danych, choćby były to czynności czasochłonne. Wskazała, że jedynie skala powyższych działań może powodować, że informacja byłaby kwalifikowana jako przetworzona, co w niniejszej sprawie nie występuje. W osobnym piśmie z tego samego dnia skarżąca zarzuciła, że organ nie udostępnił informacji wskazanej w punkcie 4 wniosku.

Decyzją z 14 maja 2024 r. znak [...], Prezes Sądu Okręgowego utrzymał w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu, po przytoczeniu dotychczasowego stanu sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę Prezes SR prawidłowo zweryfikował możliwość pozyskania wnioskowanych danych, udostępnił 15 marca 2024 r. informacji w zakresie, w jakim nie wymagała ona przetworzenia. Kwestionowaną decyzją odmówił natomiast udostępnienia informacji w zakresie, w jakim kwalifikowała się ona jako informacja publiczna przetworzona. Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem Prezesa SR przedstawionym w uzasadnieniu decyzji co do powodów, dla których informacja wskazana we wniosku kwalifikuje się jako informacja przetworzona. Podzielił również stanowisko co do tego, że skarżąca nie wykazała szczególnego interesu publicznego uprawniającego do uzyskania informacji przetworzonej. Prezes SO zaznaczył, że wnioskująca wykonuje zawód radcy prawnego w okręgu SR w W., co pozwala przypuszczać, że żądanie informacji jest podyktowane interes prywatnym. Wobec zarzutu nieudostępnienia informacji zawartej w punkcie czwartym wniosku Prezes SO uznał, że jest on niezasadny, albowiem decyzja

I instancji nie zawiera rozstrzygnięcia w tym zakresie.

M. Ż. w skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz koszów postępowania. Skarżąca zarzuciła skarżonej decyzji mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów:

1. postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji I instancji, podczas gdy powinien zastosować art. 138 § 2a k.p.a. – uchylić błędna decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji określając wytyczne w zakresie wykładni naruszonych przepisów prawa materialnego tj. art. 3,

2. prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 poprzez niewłaściwe zakwalifikowanie żądanej informacji publicznej jako informacji przetworzonej oraz uznanie, że w sprawie nie zachodzi szczególnie istotny dla interesu publicznego.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że jej wniosek został załatwiony pozytywnie w zakresie punktów 1-3 w odniesieniu do spraw rodzinnych i nieletnich, zaś odmownie w odniesieniu do punktów 1-4 w odniesieniu do sprawy cywilnych. Wskazała, że organ

I instancji niekonsekwentnie zakwalifikował informację dotyczącą punktów 1-3 wniosku w odniesieniu do spraw rodzinnych i nieletnich jako informację prostą (albo przetworzoną, ale której udostępnienie uzasadniana istotny interes publiczny), zaś w przypadku spraw cywilnych jako przetworzoną. Obydwa organy ponadto uznały, że skarżąca nie wykazała, żeby w sprawie nie zachodził szczególnie istotny dla interesu publicznego. W tym zakresie Prezes SO ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że przypuszcza, że żądanie skarżącej podyktowane jest jej interesem prywatnym z uwagi na wykonywany zawód radcy prawnego. Zdaniem skarżącej w sprawie szczególnie istotnym interesem publicznym przemawiającym za udostępnieniem informacji objętych treścią wniosku jest konieczność ochrony zawodów prawniczych przed nieuczciwymi praktykami konkurencyjnymi, przeciwdziałania dyskryminacji osób zaufania publicznego wykonujących zawody prawnicze, jak też konieczność zapewnienia obywatelom efektywnego prawa do sądu, realizowanego w ramach wolnego i niezakłóconego wykonywania zawodu radcy prawnego. Organ nie odniósł się do wyjaśnień strony w tym zakresie zawartych w piśmie z 20 listopada 2023 r.

W odpowiedzi na skargę Prezes SO wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek jej argumentacja jedynie w części okazała się trafna.

Przedmiotowa sądowej kontroli legalności w niniejszej sprawie stanowi decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w T. , w przedmiocie odmowy udostępnienia w części informacji publicznej, o którą skarżąca ubiegała się we wniosku z 20 października 2023 r.

Treść, przytoczonego w części historycznej uzasadnienia, wniosku niewątpliwie bezpośrednio dotyczy informacji w zakresie funkcjonowania Sądu Rejonowego w W. (danych dotyczących ustanawiania przez ten sąd pełnomocników z urzędu

w oznaczonym we wniosku okresie). W świetle art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia

6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 – dalej "u.d.i.p.") wniosek dotyczył zatem informacji publicznej w rozumieniu art. 1 oraz art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a jego adresatem, zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p., był podmiot władz publicznych zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, jeżeli taką informacją dysponuje. Status taki, w odniesieniu do podmiotu, do którego skarżąca skierowała wniosek, tj. Prezesa SR, jest bezsporny i niewątpliwy z uwagi na treść art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.d.i.p. w zw. z art. 10 ust. 2, art. 173 i 175 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych - Dz.U. z 2024 r. poz. 334).

Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują.

Wnioskiem z 20 października 2023 r. M. Ż., jako radca prawy, zwróciła się do Prezesa SR w W. , o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:

"1) ile razy ustanawiano pełnomocników z urzędu na podstawie art. 117 k.p.c. w sprawach cywilnych, rodzinnych i nieletnich w kolejnych latach od 2015 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku, proszę podać łączną liczbę w każdym roku,

2) ilu spośród pełnomocników ustanowionych z urzędu w kolejnych latach od 2015 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku było adwokatami, a ilu radcami prawnymi,

3) ilu spośród pełnomocników ustanowionych z urzędu w kolejnych latach od 2015 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku zostało wskazanych z imienia i nazwiska w treści wniosku strony ubiegającej się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu,

4) ile razy w kolejnych latach od 2015 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku Sąd Rejonowy w W. zwracał się o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do Okręgowej Rady Adwokackiej, a ile razy do Okręgowej Izby Radców Prawnych".

W niniejszej sprawie Prezes SR – ponownie rozpatrując sprawę po uprzedniej decyzji kasacyjnej Prezesa SO – udostępnił wnioskowaną informację w części tj. w odniesieniu do punktów 1-3 tego wniosku i w zakresie, w jakim żądane informacje dotyczyły spraw rozpoznanych w III Wydziale Rodzinnym i Nieletnich Sądu Rejonowego w W. (pismo z 15 marca 2024 r. w aktach administracyjnych). Należy zgodzić się ze skarżącą, że pismo to w jakikolwiek sposób (ani negatywny, ani pozytywny) nie odnosi się jednak, w zakresie spraw rozpoznawanych przez III Wydział Rodzinny

i Nieletnich SR w W. , do informacji żądanych w pkt 4 ww. wniosku.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji publicznej, w przypadku określony, w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji. Do decyzji tej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że już przystąpienie przez Prezesa SR do wydania pierwszej decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej określiło przedmiot i granice indywidualnej sprawy administracyjnej zainicjowanej wnioskiem skarżącej z 20 października 2023 r. (obejmującym informacje określone w punktach

1 -4). Ponownie rozpatrując zatem tę indywidualną sprawę, na skutek decyzji kasacyjnej organu drugiej instancji z [...] stycznia 2024 r., Prezes SR winien załatwić sprawę tożsamą przedmiotowo. W konsekwencji, w sytuacji gdy udostępnił jedynie część informacji zgodnie z wnioskiem, to co do pozostałej części winien się wypowiedzieć w formie decyzji o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej lub innej przewidzianej prawem np. pisma informującego .

Zasadnie już w odwołaniu, jak również w skardze strona skarżąca zarzucała, że organ I instancji w piśmie z 15 marca 2024 r. udostępnił wprost informację publiczna odnosząca się do pkt 1-3 wniosku w części dotyczącej spraw rozstrzyganych w Wydziale III Rodzinnym i Nieletnich SR. Nie odniósł się w nim jednak w tym zakresie ani pozytywnie, ani negatywnie do pytania oznaczonego nr 4 wniosku tj. ile razy w kolejnych latach od 2015 do dnia złożenia wniosku SR w W. zwracał się o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do Okręgowej Rady Adwokackiej, a ile razy do Okręgowej Izby Radców Prawnych. Wydając decyzję z 19 marca 2024 r. Prezes Sądu Rejonowego w W. "odmówił udzielenia informacji publicznej w zakresie dotyczącym spraw rozpoznawanych przez I Wydział Cywilny". Z analizy treści tej decyzji wynika, że nie objął również tym rozstrzygnięciem wskazanej wyżej części wnioskowanej informacji publicznej. Nie rozpoznał zatem całości sprawy, co stanowi o wydaniu decyzji z naruszeniem art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienie to nie zostało konwalidowane w postępowaniu odwoławczym, który także pominął konieczność rozstrzygnięcia sprawy ponownie w jej całokształcie, co wynika wprost z przepisów art. 15, art. 136 i art. 138 k.p.a. W konsekwencji błędnej wykładni przepisów postępowania Prezes SO w T. pominął zasadny zarzut odwołania dotyczący nieudostępnienia informacji publicznej w zakresie dotyczącym punktu 4 wniosku – uznając go za bezzasadny z tego powodu, że zaskarżona decyzja organu I instancji nie zawierała rozstrzygnięcia w tym zakresie. W tej bowiem sytuacji, uwzględniając powyższą ocenę prawną, organ odwoławczy winien uchylić wadliwą "niepełną" decyzję organu I instancji i rozważyć zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 136 k.p.a. lub art. 138 § 2 k.p.a.

Wskazać należy dodatkowo, że z uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji nie wynika także to, czy zdaniem organów władzy publicznej wskazane w punkcie 4 wniosku informacje, w części donoszącej się do spraw II Wydziału Rodzinnego i Nieletnich są możliwe czy nie do uzyskania na podstawie tego samego programu "Currenda", lub innych instrumentów ewidencyjnych czy nie, a zatem czy stanowią one informacje publiczną prostą, czy przetworzoną.

Powyższe naruszenie przepisów postępowania, w ocenie Sądu, może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowiło przesłankę do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Kolejną kwestię sporną w rozpoznawanej sprawie stanowi uznanie objętej wnioskiem informacji w zakresie dotyczącym spraw rozpoznawanych w wydziale cywilnym SR w W., za informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że "informacją publiczną przetworzoną" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. są takie dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Oznacza to zatem podjęcie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji działania o charakterze intelektualnym w odniesieniu do zbioru informacji, który jest w jego posiadaniu i nadania skutkom tego działania cech nowej informacji. Przetworzenia informacji nie należy zawsze utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji, może ono w szczególności polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy, choćby poprzez opracowywanie prostego zestawienia. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana jako informacja przetworzona (vide: wyroki NSA z: 5 marca 2015 r., sygn. I OSK 863/14; z 4 sierpnia 2015 r., sygn. I OSK 1645/14; z 9 sierpnia 2011 r., sygn. I OSK 977/11, z 10 czerwca 2022 r. sygn. III OSK 4603/21, z 27 września 2024 r. sygn. III OSK 6175/21 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, jakoby żądanie udostępnienia informacji publicznej opisane w 1-3 jej wniosku (w odniesieniu do spraw cywilnych rozpoznanych w SR w W., innym niż sprawy rodzinne i nieletnich) nie stanowiło żądania udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. Rozpoznając ponownie sprawę Prezes SR uzupełnił materiał dowodowy sprawy zwracając się do Wydziału I Cywilnego oraz Wydziału III Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego w W. o zgromadzenie danych w zakresie punktów 1-3 wniosku. 15 lutego 2024 r. Przewodnicząca Wydziału III Rodzinnego i Nieletnich w W. przedstawiła dane, które potem zostały skarżącej udostępnione jako informacja publiczna wskazana we wniosku. Przewodnicząca I Wydziału Cywilnego w piśmie z 14 lutego 2024 r. wyjaśniła , że w oparciu o wykorzystywany w wydziale system informatyczny SAWA ustalono liczbę wniosków o zwolnienie od kosztów sadowych i/lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu (235), jednak żeby wskazać, które z nich dotyczyły tylko wyznaczenia pełnomocnika z urzędu i zostały uwzględnione oraz ilu pełnomocników było radcami prawnymi, a ilu adwokatami, jak również ilu zostało imiennie wskazanych przez wnioskodawców, należałoby przejrzeć każdą sprawę oddzielnie w systemie SAWA, a dla pewności również wszystkie akta tradycyjne składowanie obecnie w archiwum, co zajęłoby wyznaczonemu pracownikowi 2-3 dni robocze. Przewodnicząca wyjaśniła ponadto, że z uwagi na brak odpowiedniego filtra nie ma możliwości sprawdzenia w systemie SAWA ile wniosków o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zostało złożonych do spraw będących już w toku z kategorii "C" i "Ns". Żeby uczynić zadość żądaniu należałoby przejrzeć wszystkie papierowe akta spraw (łącznie 7991 spraw). Skarżąca nie kwestionuje prawdziwości informacji wskazujących na okoliczność, że używany przez organ program komputerowy (w zakresie spraw cywilnych) nie daje możliwości wygenerowania zestawienia w żądanej przez wnioskodawcę postaci. Konieczne jest przygotowanie zestawienia przez pracowników SR pod kątem zestawienia danych których skarżąca się domaga.

W ocenie Sądu powyższe wyjaśnienia w sposób wiarygodny i dostateczny potwierdzają, że udostępnienie wnioskowanej w punktach 1-3 wniosku informacji wiąże się z przetworzeniem tej informacji, rozumianym jako czasochłonne, ponadstandardowo angażujące pracowników podmiotu zobowiązanego pozyskiwanie prostych danych cząstkowych, by z nich skompletować informację wskazaną we wniosku. Wbrew stanowisku skarżącej Prezes SR, a następnie Prezes SO, prawidłowo wyjaśnili przesłanki uznania, że informacja będąca w dyspozycji Wydziału I Cywilnego SR w W., odmiennie niż w przypadku danych z Wydziału III Rodzinnego i Nieletnich, ma charakter informacji publicznej przetworzonej. Podkreślenia wymaga, że skarżąca domagała się informacji publicznej wymagającej analizy akt spraw cywilnych z lat 2015 – do 10/2023, zatem z niemal dziewięciu lat działalności danego Sądu Rejonowego.

Rozpatrując kolejną kwestię podnoszoną w zarzutach skargi należy podkreślić, że art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. dla skuteczności wniosku o udostępnienie informacji wymaga wykazania po stronie podmiotu, który go złożył, szczególnie istotnego interesu publicznego. Pojęcie szczególnie istotnego interesu publicznego nie zostało zdefiniowane, a jego treść ukształtowała praktyka oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. Przyjmuje się, że na to pojęcie składają się trzy przesłanki:

1) przesłanka działania wnioskodawcy dla szerszej grupy osób; wnioskodawca musi wskazać, że działanie organów i innych podmiotów realizujących zadania publiczne wywołało lub wywoła skutki dotyczące potencjalnie dużego kręgu adresatów (por.m.in. M. Jabłoński, K. Wygoda, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wrocław 2002, s. 35),

2) przesłanka działania służącego społecznie akceptowalnym celom związanym z naprawą istniejących struktur administracyjnych lub społecznych,

3) przesłanka związana z możliwością rzeczywistego wykorzystania przez wnioskodawcę informacji w taki sposób, aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację (por.m.in. wyrok NSA z 10 stycznia 2014 r., I OSK 2111/13; podobnie: (w:) wyroki NSA: z 3 sierpnia 2010 r., I OSK 787/10, z 7 grudnia 2011 r., I OSK 1737/11, z 5 marca 2013 r., I OSK 3097/12 z 27 września 2024 r. sygn. III OSK 6175/21).

A zatem uzyskanie informacji przetworzonej jest możliwe po wykazaniu przez wnioskodawcę - wezwanego do wykazania powodów, dla których spełnienie jego żądania udzielenia informacji publicznej będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego - szczególnej istotności dla interesu publicznego udostępnienia wnioskodawcy żądanej informacji (art. 14 ust. 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). W związku z tym brak podstaw do udostępnienia informacji publicznej przetworzonej podmiotowi, który nie zapewnia, że zostanie ona realnie wykorzystana w celu ochrony interesu publicznego lub usprawnienia funkcjonowania organów państwa (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2011 r., I OSK 1737/11; wyrok NSA z 5 marca 2013 r., I OSK 3097/12, z 12 maja 2023 ). Wnioskodawca jest więc zobowiązany do takiego nakreślenia okoliczności i faktów, które zostaną uznane za wystarczające do przyjęcia, że działa on w interesie publicznym,

a informacja, której się domaga, ma szczególne znaczenie. Informację przetworzoną może uzyskać taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, to jest uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej.

Zważyć jednak przyjdzie, że z powyższym obowiązkiem wnioskodawcy skorelowany jest obowiązek organu, który odmawia wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej przetworzonej, szczegółowej oceny i odniesienia się do okoliczności i faktów, którymi wnioskodawca wykazuje szczególną istotność dla interesu publicznego udostępnienia wnioskodawcy żądanej informacji (art. 7, art. 107 § 3 k.p.a.).

W uzasadnieniu decyzji z 19 marca 2024 r. Prezes SR w W. dokonał prawidłowej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jednak poza powołaniem ogólnoprawnych rozważań na temat ww. przesłanki, wskazał jedynie, że wezwał skarżącą (w piśmie z 31 października 2023 r.) do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, a skarżąca "tego nie uczyniła", bowiem "argumentacja zawarta w piśmie wnioskodawczyni (...) nie wypełniła przesłanek warunkujących udzielenie informacji publicznej przetworzonej". Organ całkowicie pominął zatem argumentację wskazaną w piśmie skarżącej z 20 listopada 2023 r., powtórzoną nadto w odwołaniu od pierwszej z decyzji Prezesa SR o odmowie udostępnienia informacji publicznej. To samo uchybienie należy wytknąć Prezesowi SO, który w uzasadnieniu swojej decyzji, poza uwagą co do wykonywanego przez skarżącą zawodu (radca prawny), całkowicie pominął, że Prezes SR w tym zakresie niedostatecznie rozpoznał sprawę z wniosku skarżącej, ale również – rozpoznając sprawę w jej całokształcie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania – zignorował samą argumentację skarżącej przedstawioną w piśmie z 20 listopada 2024 r. (a powtórzoną w odwołaniu od decyzji Prezesa SR z 19 marca 2024 r., nr [...]).

Ww. piśmie skarżąca, aczkolwiek w istocie lakonicznie, to jednak wskazała konkretnie, że: "szczególnie istotnym interesem publicznym przemawiającym za udostępnieniem jej informacji objętych wnioskiem jest konieczność ochrony zawodów prawniczych przed nieuczciwymi praktykami konkurencyjnymi, przeciwdziałania dyskryminacji osób zaufania publicznego wykonujących zawody prawnicze, jak tez konieczność zapewnienia obywatelom efektywnego prawa do sądu, które zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem realizowane jest w ramach wolnego i niezakłóconego wykonywania zawodu radcy prawnego oraz zawodu adwokata, co potwierdza

w szczególności art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej".

Argumentację w tym zakresie wnioskodawczyni rozwinęła w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co jednak z podanych wyżej powodów nie może w okolicznościach tej sprawy stanowić podstawy oceny Sądu. Nie budzi bowiem wątpliwości, że to organy orzekające w sprawie właściwe są do jej rozpoznania w całokształcie, i w szczególności właściwego wyjaśnienia przyczyn dla których w konkretnej sprawie, uwzględniając charakter żądanej informacji publicznej odmówiły obywatelowi jej udostępnienia. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygania przedmiotowej sprawy w zastępstwie właściwych organów, a jedynie do kontroli legalności wydanych w danej sprawie rozstrzygnięć – na skutek skargi uprawnionego podmiotu.

Powyższe powoduje, że zarówno zaskarżona decyzja Prezesa SO w T. , jak i decyzja ją poprzedzająca, muszą zostać uchylone z uwagi na przedwczesne zastosowanie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., będące z kolei skutkiem nieprawidłowego zastosowania art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Zdawkowe odniesienie się przez Prezesa SO do kwestii szczególnie istotnego interesu publicznego naruszyło art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a., a przejście do porządku nad pominięciem rozstrzygnięcia wniosku skarżącej w jego punkcie 4 i wydanie decyzji utrzymującej rozstrzygnięcie Prezesa SR w mocy – art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Ponownie rozstrzygając sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia.

Mając to na uwadze Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji o uchyleniu decyzji I i II instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz .U. z 2024 r., poz. 935). O zwrocie kosztów postępowania w postaci wpisu (200 zł) Sąd orzekł jak w punkcie 2 na podstawie art. 200 i 205 § 1 ww. ustawy.