Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1310/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1,  art. 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 11 ust. 1 pkt 3,  art. 23,  art. 27
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
article: art. 119 pkt 2,  art. 120,  art. 150
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lipca 2023 r. przy udziale Rzecznika Praw Obywatelskich sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 lipca 2022 r. nr SKO.K/41.3/796/2022/8947/KS w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 17 marca 2022 r. Prezydent Miasta M . wznowił z urzędu postępowanie dotyczące uprawnienia D. G. ("strona" lub "skarżąca") do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B. Jako podstawę wznowienia organ wskazał art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. dalej w skrócie k.p.a.). Podał jednocześnie, że z prawomocnego wyroku Sąd Rejonowego w M . sygn. [...] wynika, że w zaświadczeniu o ukończeniu przez stronę szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy kategorii B została poświadczona nieprawda.

W wyniku przeprowadzenia wznowionego postępowania decyzją z 16 maja 2022 r. Prezydent Miasta uchylił swoją decyzję ostateczną z 17 lipca 2015 r. w sprawie wydania stronie prawa jazdy kategorii B i odmówił jej wydania tego prawa jazdy.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie: t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 622, dalej w skrócie "u.k.p."), a także § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 231 ze zm., dalej "Rozporządzenie z 2016 r.").

W uzasadnieniu organ powołał się na wskazany wyżej wyrok sądu powszechnego. Wynika z niego, że kandydat na kierowcę nie odbył wymaganego przez art. 23 ust 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym oraz w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także nie ukończył wymaganego na mocy art. 23 ust. 4 tej ustawy egzaminu praktycznego wewnętrznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego, jak również nie odbył wskazanej w art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p., nauki udzielenia pierwszej pomocy prowadzonej w formie wykładów i zajęć praktycznych. Równocześnie Sąd orzekł, że osoba uprawniona do wydania zaświadczenia o ukończeniu przez kursanta kursu na prawo jazdy – K. P. potwierdził w tym dokumencie nieprawdę co do odbytych zajęć teoretycznych, nauki udzielenia pierwszej pomocy, egzaminu wewnętrznego praktycznego i egzaminu wewnętrznego teoretycznego.

Zdaniem organu I instancji opisane wyżej okoliczności faktyczne potwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu wskazują, że strona nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami, a tym samym nie spełnia przesłanki przewidzianej w art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p. Równocześnie organ stwierdził, że weryfikacja dokumentów wypadła negatywnie, a zatem zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2016 r. należało odmówić stronie wydania prawa jazdy.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Wniosła w nim o uchylenie decyzji organu I instancji. Zaakcentowała, że jako uczestnik kursu pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, że szkoła nauki jazdy znajdująca się zgodnie z art. 43 u.k.p. pod nadzorem starosty, działa zgodnie z zasadami prawa i w jego granicach, a osoba fizyczna nie posiada żadnych dodatkowych, a tym bardziej szerszych niż starosta, możliwości kontroli bądź nadzoru takiego podmiotu. Zwróciła uwagę na zasady: zaufania obywateli do państwa oraz stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Podniosła, że nie miała podstaw do tego by w trakcie kursu ani po jego ukończeniu i zdaniu egzaminu państwowego podejrzewać, że działalność Ośrodka była nielegalna, zwłaszcza że podlegała nadzorowi starosty. Wskazała, że zdała egzamin państwowy, a zdobyte uprawnienie do prowadzenia pojazdów jest prawem słusznie nabytym. Zakwestionowała odebranie tego prawa przez zaniedbanie organów państwowych, zwłaszcza po kilku latach od zdobytych uprawnień, podkreślając, że to na organach spoczywał obowiązek nadzoru działalności regulowanej, zaś strona nie może ponosić konsekwencji tych zaniedbań. Nadto organ nie zawiadomił strony o wszczęciu i zakończeniu postępowania oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 10 k.p.a.

Odwołanie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez stronę skutku, gdyż zaskarżoną obecnie decyzją z dnia 4 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczyło treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Cytując fragment wyroku Sądu Rejonowego w M . zaakcentowało, że z materiału dowodowego sprawy wynika bezspornie, że dowód potwierdzający odbycie przez stronę szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B tj. zaświadczenie nr [...] o ukończeniu szkolenia podstawowego okazał się fałszywy i poświadczono w nim nieprawdę co do odbytych przez kursanta zajęć teoretycznych, nauki udzielania pierwszej pomocy oraz ukończenia egzaminów wewnętrznych: teoretycznego i praktycznego.

Kolegium nie stwierdziło jednocześnie występowania negatywnych przesłanek z art. 146 § 1 1-2 k.p.a. i w konsekwencji uznało za konieczne uchylenie dotychczasowej decyzji w sprawie wydania stronie prawa jazdy i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.

Rozpoznając wznowioną sprawę Kolegium uznało, że nie zostały spełnione konieczne wymogi warunkujące uzyskanie prawa jazdy. Wskazało przy tym, że do oceny przesłanek wydania decyzji stosować należy aktualny stan prawny. Przytoczyło przy tym treść art. 11 ust. 1 u.k.p., statuującego wymogi, jakie musi spełnić osoba, której ma być wydane prawo jazdy. Zaakcentowało przy tym treść wymogu zawartego w art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p. tj. konieczność odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii. Zakres tego szkolenia określa art. 23 ust. 2 u.k.p., którego treść Kolegium również przytoczyło w uzasadnieniu decyzji.

Kolegium stwierdziło, że w przypadku strony weryfikacja dokumentacji zakończyła się negatywnie. Strona nie odbyła bowiem szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B. Wynika to z prawomocnego wyroku i nie wymaga dalszego dowodzenia. W wyroku tym Sąd uznał, że strona nie odbyła wymaganej części teoretycznej szkolenia, nauki pierwszej pomocy oraz kontrolnego sprawdzenia poziomu wiedzy i umiejętności w formie egzaminu wewnętrznego. W związku tym nie ma potrzeby badania jej świadomości co do okoliczności odbywanego szkolenia.

Strona, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na powyższą decyzję Kolegium. Zarzucono w niej:

I. Naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez uznanie, że skarżąca nie odbyła wymaganego szkolenia, podczas gdy szkolenie oraz egzamin wewnętrzny w całości został przez skarżącą zrealizowany,

2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., polegające na przyjęciu, bez stosownego wyjaśnienia, iż stwierdzona prawomocnym wyrokiem fałszywość zaświadczenia jest równoznaczna z niewypełnieniem przesłanki warunkującej uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, podczas gdy domniemanie wynikające z dokumentu urzędowego jakim jest zaświadczenie ma charakter wzruszalny, a zachodziło prawdopodobieństwo wystąpienia okoliczności wskazujące na to, że jest ono niezgodne ze stanem rzeczywistym bowiem skarżąca odbyła wymagane prawem szkolenie oraz odbyła egzamin wewnętrzny,

3. art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela i nieprzeprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa,

4. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której brak jest odniesienia do zarzutów skarżącej i zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; równocześnie wydanie decyzji na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 t. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. poz. 231 ze zm.) podczas gdy pierwotna decyzja o wydaniu prawa jazdy skarżącej została wydana w 2015 r.,

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy prawidłowe było jej uchylenie i orzeczenie o umorzeniu postępowania,

6. art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, podczas gdy sfałszowane podpisy nie są bezwzględnym świadectwem na to, że szkolenie się nie odbyło i skarżąca go nie ukończyła,

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 11 ust. 1 w zw. z art. 23 u.k.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżąca nie odbyła kursu na prawo jazdy i nie zdała egzaminu wewnętrznego, podczas gdy skarżąca odbyła w całości kurs i zdała wewnętrzny egzamin, tylko nie potwierdziła tego faktu pisemnie, jednak nie można uznać, że nie odbyła go wyłącznie w oparciu o ustalenia zawarte w w/w wyroku karnym, istnieją bowiem inne formy potwierdzenia jej obecności,

2. art. 2 Konstytucji przez błędne wyważenie wartości, udzielając bezwzględnego prymatu zasadzie legalizmu, a nie uwzględniając jednocześnie specyfiki sprawy, w której zachodziła konieczność poszanowania zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa.

W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację zmierzającą do wykazania wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia Kolegium i mającą na celu wykazanie zasadności skargi oraz podniesionych w niej zarzutów.

Skarżąca podkreśliła, że szkolenie oraz egzamin wewnętrzny został przez nią w całości zrealizowany. Zwrócono uwagę, że organy nie starały się wyjaśnić okoliczności związanych ze szkoleniem teoretycznym i egzaminem praktycznym, choćby przez wysłuchanie skarżącej oraz świadków, których nazwiska występują w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącej samo sfałszowanie podpisu skarżącej na karcie obecności nie może wskazywać, że skarżąca nie była obecna na kursie. Skarżąca była przekonana, że dokumentacja jaką ośrodek prowadzi jest rzetelna i kompletna.

W dalszej części uzasadnienia zaakcentowała, że zaświadczenie wydawane osobie, która odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii jest dokumentem urzędowym, któremu przysługuje szczególna moc dowodowa, a jeśli zachodziło prawdopodobieństwo, że jest ono niezgodne ze stanem rzeczywistym, to organy powinny podjąć w tym zakresie czynności wyjaśniające. O spełnieniu przesłanki koniecznej do uzyskania prawa jazdy nie decyduje samo zaświadczenie, ale fakt odbycia szkolenia. Stwierdzona prawomocnym wyrokiem fałszywość zaświadczenie nie oznacza, że skarżąca szkolenia nie odbyła. Wątpliwości winny natomiast zgodnie z art. 81a k.p.a. zostać rozstrzygnięcie na korzyść strony. Skarżąca zauważyła również, że organ odwoławczy nie odniósł się do odwołania, w sprawie nie przeprowadzono rozprawy i nie zweryfikowano, czy rzeczywiście skarżąca nie odbyła kursu. Zauważyła także, że zaskarżone rozstrzygnięcie naraża skarżącą na utratę możliwości poruszania się samochodem, pozostaje w stracie przez poniesione koszty szkolenia i egzaminów. W powołaniu na orzecznictwo sadów administracyjnych zwróciła uwagę na zasadę ochrony tzw. stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Podniesiono, iż to zasada zaufania obywatela do państwa powinna mieć pierwszeństwo w wydawaniu decyzji administracyjnych.

W powołaniu na art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p. podkreśliła, że przepis ten daje uprawnienia do otrzymania prawa jazdy osobie, która odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy określonej kategorii. Jednocześnie żaden przepis nie wymienia warunków formalnych jakie mają spełniać dokumenty poświadczające udział w szkoleniu. Zaistniała sytuacja naraża skarżącą na stres i utratę poczucia bezpieczeństwa, skoro po kilku latach bez własnej winy traci prawo jazdy. W ocenie skarżącej art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie powinien mieć zastosowania w przypadku stwierdzenia w wyroku sądowym sfałszowania dokumentów przez osoby inne niż strona, która we własnej sprawie nieświadomie się nimi posłużyła, a ewentualnie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zatem stosownie do art. 146 k.p.a. uchylenie decyzji po upływie 5 lat jest niedopuszczalne.

Do skargi załączono kserokopię protokołu kontroli nr [...] z dnia [...]r. oraz nr [...] z dnia [...] r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji.

Pismem z 13 lipca 2023 r. do przedmiotowego postępowania udział zgłosił Rzecznik Praw Obywatelskich. We wskazanym piśmie Rzecznik ten wystąpił o uwzględnienie wniesionej skargi i o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji, jako wydanych przedwcześnie, z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt. 2 k.p.a., jak również art. 64 § 2 k.p.a. w związku z § 10 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w związku z art. 7 i art. 8 k.p.a., prawa unijnego oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskie, wobec nie poprzedzenia ich wydania wezwaniem do wylegitymowania się przez stronę skarżacą, w odpowiednim terminie, spełnianiem przesłanki do wydania prawa jazdy, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt. 3 u.k.p. W uzasadnieniu tego pisma przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, przywołano treść przepisów leżących u podstaw podejmowanych rozstrzygnięć, ze szczególnym uwzględnieniem regulacji dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego. W dalszej części podkreślono, że postępowanie dowodowe w sprawie nie zostało przeprowadzone, jak również prowadzący postępowanie organ administracji nie wezwał strony do uzupełnienia tego postępowania o dokumenty potwierdzające jego stanowisko w sprawie. W końcowej części tego pisma odwołano się do zasady sprawiedliwości społecznej oraz zasady zaufania obywateli do organów państwa, które w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich nie zostały uwzględnione i zastosowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Kolegium, utrzymująca w mocy wydane w wyniku wznowienia postępowania rozstrzygnięcie uchylające decyzję o wydaniu prawa jazdy kategorii B i jednocześnie odmawiające wydania stronie takiego prawa jazdy.

Kontrolowane postępowanie administracyjne wznowiono w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a, t.j. sfałszowanie dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności. Fałszerstwo to stwierdzone zostało prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M . z [...]sygn. [...] , skazującym osobę prowadzącą Ośrodek Szkolenia Kierowców za popełnienie przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy w dokumentach dotyczących przeprowadzonych szkoleń.

Zdaniem orzekających w sprawie organów administracji, fałszerstwo dokumentacji potwierdzającej odbycie kursu prawa jazdy stanowi wystarczającą przesłankę wykluczającą uzyskanie tych uprawnień, zaś pozostałe okoliczności związane z ich uzyskaniem przez stronę pozostają w tym kontekście bez znaczenia albowiem stwierdzenie zaistnienia powyższej przesłanki powoduje konieczność uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a..

Rozstrzygnięcie to Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uznaje za prawidłowe mając na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z 25 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 145/23, II GSK 246/23 oraz II GSK 242/23, które zapadły w sprawach o zbliżonych stanach faktycznych do sprawy niniejszej.

W uzasadnieniach tych orzeczeń zaznaczono, iż z art. 151 k.p.a. wynika, że po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy organ administracji wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej (§ 1 pkt 1) - gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b albo decyzję, którą uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (§ 1 pkt 2) - gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b albo - w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji wobec okoliczności wskazanych w art. 146 - stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (§ 2).

Tym samym za zasadny trzeba uznać wniosek, że stwierdzenie lub brak stwierdzenia wspomnianych podstaw determinuje sposób zakończenia takiego postępowania. Innymi słowy, w przypadku stwierdzenia istnienia podstawy wznowienia postępowania organ administracji jest zobligowany do wydania decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. (lub w przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 146 tego Kodeksu - decyzji wskazanej w art. 151 § 2), z kolei stwierdzenie nieistnienia podstawy wznowienia zobowiązuje go do wydania decyzji określonej w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. W konsekwencji, wobec jednoznacznej treści powołanego art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz jego imperatywnego charakteru, a nadto wobec nakazu jego ścisłej wykładni, jako przepisu kompetencyjnego (co odnosi się również do art. 151 § 1 pkt 1 i art. 151 § 2 k.p.a.), nie można uznać zasadności zarzutów skargi o tym, że uchylenie decyzji o nadaniu stronie uprawnień do kierowania pojazdami kolidowało z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a., czy też naruszało art. 7 k.p.a., a w szczególności wynikający z tego unormowania obowiązek wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli.

Jak przy tym stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej wyrokach, określone w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanki wydania decyzji, o której w nim mowa, w ogóle nie odnoszą się do skutków uchylenia decyzji dotychczasowej, ani też do obowiązku lub jakiejkolwiek potrzeby ich oceny, której rezultat miałby determinować treść tejże decyzji, czy też stanowić podstawę wnioskowania odnośnie do zasadności lub celowości jej podejmowania. Nic takiego bowiem z przywołanego przepisu prawa nie wynika, o czym wyraźnie przekonuje jego treść. Nie sposób również zasadnie twierdzić, że we wznowionym postępowaniu organ administracji publicznej miałby być zobowiązany do wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, zgodnie z art. 7 k.p.a.. Należy bowiem zauważyć (abstrahując nawet od tego, że z art. 11 i art. 12 u.k.p. wynika, że decyzja o której mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy, jest tzw. decyzją związaną), że art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. nie tworzy ku temu żadnych podstaw ani też warunków, co oznacza, że również wydawana na jego podstawie decyzja - wobec jasno określonych przesłanek jej podjęcia - nosi cechy decyzji związanej. Tymczasem w sytuacji, gdy przesłanki wydania decyzji administracyjnej są sprecyzowane w przepisach prawa, stosowanie art. 7 k.p.a. jest wyłączone, gdyż może ono mieć miejsce jedynie w odniesieniu do podejmowania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnych na podstawie tzw. uznania administracyjnego, a więc innymi słowy tylko w sytuacji pozostawienia organowi administracji "luzu decyzyjnego", czyli wyboru konsekwencji prawnych normy prawa (materialnego) w decyzyjnym modelu stosowania prawa.

Mając na uwadze zaprezentowany wyżej pogląd NSA skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że jej okoliczności uzasadniały wydanie wobec strony skarżącej decyzji wymienionej w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.. Skoro bowiem jest poza sporem, że prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego stwierdzono istnienie fałszerstwa i poświadczenia nieprawdy w dokumentach stanowiących podstawę uzyskania przez stronę skarżącą uprawnień do kierowania pojazdami i potwierdzających okoliczności mające kluczowy wpływ na ich uzyskanie, to zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. To z kolei obligowało organ do uchylenia decyzji orzekającej o rzeczonych uprawnieniach oraz do rozstrzygnięcia o istocie sprawy zwłaszcza, że nie zaktualizowały się również przesłanki do wydania decyzji określonej w art. 151 § 2 k.p.a.

Podstawa wznowienia postępowania wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. odnosi się do braku znajomości stanu faktycznego przez organ prowadzący postępowanie i w konsekwencji wydania rozstrzygnięcia w oparciu o sfałszowane przed jego podjęciem dowody, na podstawie których ustalono istotne w sprawie fakty, a w rezultacie stwierdzenie istnienia tej podstawy wiąże się z koniecznością wykazania istnienia związku pomiędzy dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Chodzi tu więc o dowody odnoszące się do faktów o prawotwórczym charakterze, czyli mających wpływ na określenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania zakończonego wzruszaną w trybie wznowienia decyzją ostateczną.

Uwzględniając powyższy kontekst podkreślenia wymaga, że bezwzględnym warunkiem uzyskania spornych uprawnień wymienionym w art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p. jest odbycie przez osobę ubiegającą się o ich przyznanie, szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii potwierdzonego zaświadczeniem, o którym mowa w art. 27 ust. 4 u.k.p. Z brzmienia tego ostatniego unormowania wynika, że ośrodek szkolenia kierowców lub inny podmiot prowadzący szkolenie wydaje osobie ubiegającej się o uzyskanie, między innymi, uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, jeżeli osoba ta uczestniczyła w minimum 80% przewidzianych w programie zajęć, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 1 u.k.p. i we wszystkich przewidzianych w programie zajęciach, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 2-4 u.k.p. oraz uzyskała pozytywny wynik egzaminu wewnętrznego lub ćwiczeń sprawdzających, o których mowa w art. 23 ust. 5 pkt 3 u.k.p., a zaświadczenie to podpisuje (z mocy ust. 5 cytowanego przepisu) kierownik ośrodka szkolenia kierowców albo kierownik innego podmiotu prowadzącego szkolenie. W świetle art. 217 § 1 k.p.a., zaświadczenie takie stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, a tym samym jest ich pochodną. Oznacza to, że wobec celu oraz funkcji wydawania tego dokumentu nie może on budzić żadnych wątpliwości co do zgodności jego treści z rzeczywistymi faktami lub stanem prawnym. W rezultacie, potwierdzenie w tym zaświadczeniu okoliczności faktycznych lub stanu prawnego, które w rzeczywistości nie zaistniały pozbawia go jakiegokolwiek waloru dowodowego. W konsekwencji nie może ono stanowić podstawy oceny w ramach zachowania wymogu warunkującego uzyskanie prawa jazdy, jakim jest odbycie przez wnioskodawcę wymaganego szkolenia.

W świetle stanowiska sformułowanego w prezentowanych wyżej orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, skład orzekający w rozpoznawanej sprawie uznał, iż stwierdzenie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M . tego, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne dotyczące zachowania warunku odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy zostały ustalone na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe, nie mogło być ocenione inaczej, jak tylko jako zaistnienie podstawy wznowienia postępowania wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a w konsekwencji, jako zaktualizowanie się przesłanek wydania decyzji wymienionej w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Z treści wspomnianego wyroku sądu karnego wynika bowiem, że właścicielowi Ośrodka Szkolenia Kierowców, jako osobie uprawnionej na podstawie ustawy o kierujących pojazdami do wystawiania dokumentów, zarzucono popełnienie czynu polegającego na tym, że w odniesieniu do strony skarżącej, jako kursanta, poświadczył nieprawdę w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia, co do okoliczności mających znaczenie prawne, a mianowicie - odbycia wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej przeprowadzanych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także w zakresie ukończenia wymaganego przez art. 23 ust. 4 u.k.p. egzaminu praktycznego wewnętrznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego oraz co do faktu odbycia wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielania pierwszej pomocy. Zarzucono mu też, że w dotyczącym strony zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia podstawowego poświadczył nieprawdę co do faktu ukończenia wszystkich wymaganych przez ustawę o kierujących pojazdami zajęć szkoleniowych, zaś w arkuszu przebiegu egzaminu praktycznego poświadczył nieprawdę co do wymaganego przez art. 23 ust. 4 wskazanej ustawy, odbycia i ukończenia praktycznego egzaminu wewnętrznego. Za czyny te, będące przestępstwami przeciwko wiarygodności dokumentów, sprawca został skazany.

Zaakcentować należy, że polemika z cytowanym wyżej prawomocnym wyrokiem skazującym jest niedopuszczalna. Wyrok ten bowiem wiąże sąd administracyjny co do popełnienia przestępstwa, co wynika z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), w świetle którego sąd nie może podważać ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego. Ustalenia sądu karnego będące podstawą skazania za przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów stanowiących dowody odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy dotyczyły istotnych elementów stanu faktycznego objętego ustaleniami co do przyczyn wznowienia, a w konsekwencji kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy we wznowionym postępowaniu. Zakres zaś takich ustaleń wobec treści art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie ogranicza się do działania tylko samej strony postępowania, lecz może dotyczyć także innych osób, a więc także - jak w rozpoznanym przypadku - osoby uprawnionej do wystawiania dokumentów stanowiących dowód odbycia szkolenia wymaganego przy ubieganiu się o uprawnienia do kierowania pojazdami.

Zważywszy na powyższe zarzuty podniesione w skardze nie mogły być uznane przez Sąd za skuteczne. Brak winy, a nawet wiedzy strony skarżącej o nieprawidłowościach, polegających na poświadczeniu przez osobę prowadzącą Ośrodek Szkolenia Kierowców nieprawdy w dokumentach wskazanych w wyroku Sądu Rejonowego w M . nie mógł skutkować odstąpieniem przez właściwy organ od wznowienia postępowania administracyjnego, a następnie uchylenia rozstrzygnięcia przyznającego mu sporne uprawnienia. Zaistnienie tej obiektywnej okoliczności wyczerpującej przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. powodowało bowiem, że organ administracyjny był bezwzględnie zobligowany do wydania takiej decyzji uchylającej z uwagi na związanie treścią normy prawnej zawartej w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Niezasadne pozostawały zatem podnoszone w tym kontekście zarzuty skargi naruszenia art. 2 Konstytucji RP, art. 8 k.p.a., podobnie jak art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 11 ust. 1 w zw. z art. 23 u.k.p.

W piśmie procesowym Rzecznika Praw Obywatelskich skierowanym do tutejszego Sądu podniesiono zarzut naruszenia art. 64 § 2 k.p.a. w związku z § 10 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w związku z art. 7 i art. 8 k.p.a, prawa unijnego oraz art. 2 Konstytucji RP, wobec nie poprzedzenia ich wydania wezwaniem do wylegitymowania się przez skarżącą, w odpowiednim terminie, spełnianiem przesłanki do wydania prawa jazdy, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt. 3 u.k.p. Tak sformułowany zarzut w ocenie składu orzekającego nie jest zasadny. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Przypomnieć należy, że przepis ten ukierunkowany jest na wszczęcie zwykłego postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy obok żądania skierowanego do organu administracji publicznej strona obowiązana jest na mocy przepisów prawa powszechnie obowiązującego do dołączenia do danego żądania dodatkowych dokumentów czy wynikających z nich wymogów. Zaznaczyć należy, że jeżeli strona uzupełni we wskazanym terminie występujące ułomności jej żądania skierowanego do organu administracji to przyjmuje się, że żądanie to zostało złożone w sposób prawidłowy. W przypadku nie wywiązania się przez stronę z takiego obowiązku skutkuje pozostawieniem podania bez rozpoznania. Jak zostało zaznaczone instytucja ta możliwa jest do wykorzystania w ramach postępowania zwyczajnego, natomiast w przypadku postępowań nadzwyczajnych sytuacja wygląda odmiennie. Dostrzec bowiem należy, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte z urzędu przez organ administracji publicznej, a tym samym przywoływany przepis nie ma tu zastosowania, ponieważ strona skarżąca nie inicjowała tego postępowania, a jedynie została o nim powiadomiona i zapewniono jej w tym postępowaniu czynny udział poprzez możliwość wypowiedzenia się. Przywołany artykuł oraz przewidziana w nim instytucja prawna możliwa byłaby do wykorzystania jedynie wówczas, gdyby inicjatorem wszczęcia takiego postępowania była skarżąca i jej wniosek skierowany do właściwego organu administracji publicznej zawierałby braki, o którym mowa w tej regulacji. Sytuacja taka w rozpoznawanej sprawie nie występuje, a tym samym postawiony zarzut nie może zostać uwzględniony, a sygnalizowane naruszenia art. 2 Konstytucji RP nie są trafne, podobnie jak naruszenie art. 7 czy art. 8 k.p.a.

Wbrew zarzutom skargi prawidłowym było wskazanie w podstawie prawnej decyzji organu I instancji Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. (Dz.U. z 2016, poz. 231 ze zm.). Organ w postępowaniu wznowieniowym stosuje bowiem te przepisy prawa materialnego, które obowiązują w chwili orzekania (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2007 r. sygn. akt I GSK 1614/06, wyrok NSA z 15 marca 2016 r. sygn. I OSK 1443/14).

Podobnie, uwzględniając powyższe rozważania, nie sposób było podzielić zarzutu naruszenia art. 77 i art. 80 k.p.a.

Zważywszy na wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jego wzruszenie. Dlatego, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a. z uwagi na złożony przez organ administracji wniosek w tym zakresie przy równoczesnym braku zgłoszenia przez stronę skarżącą żądania przeprowadzenia rozprawy.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.