Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 297/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 19
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 3 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 305/22 oddalające wniosek o wyłączenie Sędziego WSA w Bydgoszczy Agnieszki Olesińskiej od rozpoznania sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 1 marca 2022 r., nr 0401-IOV1.613.1.2022 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 305/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie ze skargi M. S. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, wydaną w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, oddalił wniosek o wyłączenie Sędziego WSA w Bydgoszczy Agnieszki Olesińskiej.

1.1. Podstawę prawną rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji stanowiły przepisy art. 18, art. 19 i art. 22 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r. poz. 259, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.).

1.2. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie Skarżący upatrywał braku bezstronności sędziego.

W odniesieniu do podanego, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że Sędzia A. Olesińska złożyła oświadczenie, iż w stosunku do niej nie zachodzą żadne przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 P.p.s.a. oraz że nie istnieją także inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w przedmiotowej sprawie. Z kolei podniesione przez Skarżącego argumenty stanowiły - według Sądu - próbę podważania merytorycznej zasadności czynności Sędziów, które można kwestionować w drodze środków zaskarżenia wydawanych orzeczeń. Niezadowolenie Wnioskodawcy - jak wskazał Sąd - z prowadzenia sprawy przez sędziego, czy też przeświadczenie o wadliwym prowadzeniu postępowania w sprawie nie oznacza braku bezstronności sędziego.

2. W zażaleniu na powyższe postanowienie, sporządzonym przez pełnomocnika Skarżącego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucono naruszenie: 1) art. 19 P.p.s.a. przez wydanie orzeczenia przez skład, gdzie wcześniej wobec Sędziego sprawozdawcy również Skarżący złożył wniosek o jego wyłączenie, co obecnie mogłoby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie; 2) art. 21 i art. 22 § 2 P.p.s.a. przez nienależytą ocenę i nieobiektywne rozpoznanie sprawy oraz mylne twierdzenie stanowiące o przekonaniu, że Skarżący w sposób subiektywny ocenia zdarzenia, które godziłyby w bezstronność Sędziów.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

3.1. Zażalenie podlega oddaleniu.

3.2. Pierwszy z zarzutów sformułowanych w zażaleniu jest bezzasadny. Zaskarżone w tej sprawie orzeczenie, tj. postanowienie z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 305/22 zostało wydane w składzie trzech sędziów w którym sędzią sprawozdawcą był Sędzia WSA Jarosław Szulc. Skarżący w toku postępowania składał wniosek o wyłączenie Sędziego WSA Jarosława Szulca. Zainicjowane tym wnioskiem postępowanie zostało jednak zakończone postanowieniem WSA w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 305/22 i w sprawie nie stwierdzono podstaw do wyłączenia Sędziego WSA Jarosława Szulca. Dodatkowo postępowanie w przedmiocie zbadania "wymogów niezawisłości i bezstronności Sędziego WSA Jarosława Szulca, wszczęte na skutek kolejnego wniosku Skarżącego, zostało zakończone z wynikiem o odrzuceniu wniosku Skarżącego (zob. postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 7 listopada 2022 r., sygn. akt I SNP 1/22). Mając zatem na uwadze podane okoliczności nie sposób jest zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego o wydaniu zaskarżonego postanowienia przez skład Sądu, w którym co do Sędziego sprawozdawcy istniały uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.

3.3. Drugi zarzut z zażalenia również nie jest zasadny.

Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli związków z rozpoznawaną sprawą, które uzasadniałaby wyłączenie od orzekania. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza przyczynami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 P.p.s.a. - wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego na mocy art. 19 P.p.s.a. Zarazem instytucja wyłączenia sędziego nie może być wykorzystywana do przewlekania postępowania sądowego, względnie kształtowania składu sądu zgodnie z subiektywnymi odczuciami stron tego postępowania. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony co do negatywnego do niej nastawienia sędziego (stanowisko takie jest utrwalone w orzecznictwie - zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 40/15, 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II FZ 625/20).

W sprawie tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy dokonał prawidłowej oceny wniosku Skarżącego. Przede wszystkim Skarżący nie wskazał na istnienie okoliczności wywołujących wątpliwości co do bezstronności Sędziego A. Olesińskiej, które po uprzednim ich uprawdopodobnieniu, mogłyby na podstawie art. 19 P.p.s.a. stanowić przesłankę wyłączenia Sędziego od udziału w sprawie. Skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych i weryfikowalnych okoliczności, które wskazywałyby na stronniczość Sędziego oraz żadnego dowodu na poparcie swojego wniosku w zakresie przesłanek z art. 18 lub art. 19 P.p.s.a., a jedynie odwołał się do subiektywnego odczucia o potencjalnym istnieniu nieprawidłowości przy rozstrzyganiu jego sprawy.

Pismem z dnia 23 czerwca 2023 r. ww. Sędzia złożył oświadczenie, w którym wskazał, że w stosunku do niego nie zachodzą żadne przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 P.p.s.a. Ponadto oświadczył, że nie istnieją także inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w przedmiotowej sprawie. W świetle zaś utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wykazać okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia.

3.4. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty zażalenia za niezasadne. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.