Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2354/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Świadczenie socjalne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1628/22 w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 12 października 2022 r. nr SKO.4115.1011.2022 w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 30 maja 2023r., sygn. akt II SA/Rz 1628/22, oddalił skargę M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 12 października 2022r., nr [...], w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia 15 lutego 2022 r. M. M. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką Z. M.

W ponownie prowadzonym postępowaniu – po uchyleniu przez SKO w Przemyślu decyzją z dnia 4 lipca 2022 r., decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 13 kwietnia 2022 r. – Prezydent Miasta [...] skierował do skarżącego wezwanie (dnia 27 lipca 2022 r.), w którym zobowiązał go do dostarczenia zaświadczenia z ZUS, czy zrezygnował z prawa do renty bądź złożył wniosek o jej zawieszenie, a jeśli tak, to od kiedy. Jednocześnie poinformował, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) i pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm. – dalej "u.ś.r."), świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

W dniu 8 sierpnia 2022 r. wpłynęła odpowiedź, z której wynika, że skarżący nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 2 września 2022 r., nr [...], odmówił skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku nad opieką nad matką Z. M., wskazując, że ma on ustalone prawo do renty.

W uzasadnieniu Prezydent zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt. SK 2/17, w którym orzeczono o niezgodności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. z Konstytucją. Prezydent podkreślił, że pomimo wydania tego wyroku, norma prawna wyrażona w powołanym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nadal pozostaje w mocy i stanowi przeszkodę dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sprawie. Organ podkreślił, że ma obowiązek stosowania aktualnych rozwiązań prawnych, zaś nie ma prawa ich stanowić.

SKO w Przemyślu, decyzją z dnia 12 października 2022 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium wskazując na ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17, podało, że Trybunał orzekł jednocześnie, iż przepis ten w zakresie wskazanym traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. od dnia 8 lipca 2019 r. SKO zauważyło, że w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. ustawodawca pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie, a uprawnionym do świadczeń wskazanych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne i wreszcie przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. Zatem, sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana. Wskazano, że w szeregu orzeczeń przyjęto, iż narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do renty w wysokości niższej niż to świadczenie. Sądy dając prymat wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej nad dotychczas przyjmowaną wykładnią językową tego przepisu akcentowały istotną zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do tego świadczenia, w tym emerytury i renty.

Zdaniem SKO, wobec powyższego po stronie wnioskodawcy istnieje prawo do wyboru jednego ze świadczeń, a w przypadku dokonania wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 134 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Organ podał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty. Wskazano, że w niniejszej sprawie o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ poinformował skarżącego zgodnie z art. 9 K.p.a., jednak nie skorzystał on z takiej możliwości. Wobec tego SKO uznało, że decyzja Prezydenta jest prawidłowa.

Na powyższą decyzję M. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej oraz niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozbawia go prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17.

Skarżący wskazał, że po wyroku SK 2/17 nie uczyniono nic, aby wprowadzić ustawowe rozwiązania regulujące specyficzny status opiekunów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego i posiadających jednocześnie rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wobec tego, w ocenie skarżącego, na chwilę obecną uprawnienia takich osób są takie, jak to wprost wynika z zestawienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. z sentencją wyroku SK 2/17.

W odpowiedzi na skargę Kolegium, ponawiając argumentację kwestionowanej decyzji, wskazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 30 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę.

Sąd wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, prawodawca nie wprowadził nowych rozwiązań, które odnosiłyby się do statusu opiekunów osób niepełnosprawnych, ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne i mających jednocześnie ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Nie ma więc regulacji prawnej dotyczącej usuwania skutku zbiegu prawa do powyższych świadczeń. Równocześnie – w ocenie Sądu – nie może też budzić wątpliwości, że wobec wydania przedmiotowego wyroku Trybunału powstała nowa sytuacja prawna.

Sąd przychylił się do poglądu, który można obecnie uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądowym, w którym podkreśla się, że za sprzeczne z Konstytucją RP Trybunał Konstytucyjny uznał wyłącznie całkowite pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, bez rozwiązania zagadnienia kolizji wymienionych świadczeń.

Zdaniem Sądu nie można z powyższego orzeczenia wywodzić, że w jego konsekwencji strona ma prawo pobierania obu wymienionych świadczeń równocześnie w ich pełnej wysokości. W orzecznictwie sądowym przyjęto bowiem, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń, poprzez rezygnację z pobierania drugiego. W następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia usunięta zostaje zaś przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd wskazał, że przyjmuje się, iż łączenie tych świadczeń nie jest dopuszczalne i nie mogą być argumentem inne podstawy z ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o świadczeniach emerytalnych i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504) do zmniejszenia, czy zawieszenia prawa do renty, w tym przepisy art. 104 tej ustawy związane z wysokością ewentualnie osiąganych przychodów. Świadczenie pielęgnacyjne jest bowiem świadczeniem specyficznym, którego celem ma być częściowa rekompensata zarobku utraconego na skutek sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i nie mają innych dochodów wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Zdaniem Sądu inna, a wskazana wyżej interpretacja (prezentowana przez skarżącego) prowadziłaby do nieuzasadnionego uprzywilejowanego traktowania opiekunów mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w odniesieniu np. do opiekunów – osób, które zrezygnowały z zatrudnienia tylko i wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą, wobec której mają obowiązek alimentacyjny, a nie mają ustalonego prawa do jakiegokolwiek innego świadczenia z zabezpieczenia społecznego, bo nie spełniają jeszcze kryteriów. Interpretacja taka narusza zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa wynikające z art. 2 i 32 Konstytucji RP, ale też art. 71 ust. 1 Konstytucji.

Wobec tego, zdaniem Sądu I instancji, w niniejszym postępowaniu Prezydent Miasta [...] prawidłowo przyjął, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi automatycznie negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lecz osoba uprawniona winna mieć prawo wyboru jednego ze świadczeń tj. pielęgnacyjnego i rentowego. Wybór ten został skarżącemu zapewniony, bowiem w piśmie z dnia 27 lipca 2022 r. organ I instancji zobowiązał skarżącego do przedłożenia zaświadczenia z ZUS, czy zrezygnował lub nie z prawa do renty bądź złożył wniosek o jej zawieszenie, a jeśli tak, to od kiedy. W tym samym piśmie Prezydent poinformował stronę, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m. in. do renty. Na powyższe skarżący udzielił odpowiedzi (w piśmie z dnia 5 sierpnia 2022 r.), w którym oświadczył, że nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Skoro zatem skarżący nie skorzystał z przedstawionej mu przez organ możliwości, to – w ocenie Sądu I instancji – Prezydent musiał przyjąć, że zaistniała tym samym negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., bowiem skarżący ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, której pobieranie powoduje, że pomimo niepodejmowania pracy zawodowej otrzymuje świadczenie kolidujące z funkcją kompensacyjną świadczenia pielęgnacyjnego, którego przyznania się domaga.

Od powyższego wyroku skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono o przyznanie skarżącemu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej oraz niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozbawia skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt SK 2/17 i przyjęcia, że na podstawie ww. przepisu istnieją podstawy do warunkowania przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od uprzedniego zawieszenia renty przyznanej z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

W uzasadnieniu wskazano, że uznać należy, iż osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 lub ust. 1a u.ś.r. i w wysokości wynikającej z jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 3 u.ś.r.

Wskazano, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku SK 2/17 odroczył utratę mocy obowiązującej uznanego za niekonstytucyjny przepisu o 6 miesięcy, jednakże pomimo upływu wskazanego wyżej terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, prawodawca nie wprowadził w u.ś.r. jakichkolwiek regulacji ograniczających wysokość świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Nie dodał także świadczenia pielęgnacyjnego do katalogu świadczeń, które powodują automatyczne zmniejszenie (zawieszenie) emerytur i rent.

Skarżący kasacyjnie przyznał, że w istocie, osoba posiadająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy uzyskująca świadczenie pielęgnacyjne znajdzie się w korzystnej świadczeniowo sytuacji. Jednak – w ocenie skarżącego kasacyjnie – nie jest to stan rażący i przez to nie akceptowalny. Nie prowadzi on bowiem do automatycznej dyskryminacji innych opiekunów osób niepełnosprawnych.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej zawarto wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., który polega na zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej oraz niewłaściwym przyjęciu, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozbawia wnoszącego skargę kasacyjną prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, a także przyjęciu, że na podstawie ww. przepisu istnieją podstawy do uzależnienia przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od uprzedniego zawieszenia renty, przyznanej z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Należy zatem zauważyć, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie przyjął literalnego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., lecz wskazał, że skarżący został wezwany do zawieszenia prawa do renty, czego zaniechał. W orzecznictwie ugruntowane jest bowiem stanowisko, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a) u.ś.r., powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Zasada ta nie znajduje wyłączenia w przypadku osób, których dotyczy wyrok TK z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17, czyli uprawnionych do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Zaznaczyć należy, że wyrok TK o sygn. SK 2/17 jest wyrokiem zakresowym. Tego rodzaju wyroki są charakteryzowane jako orzeczenia, w sentencji których TK stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, czasowym lub przedmiotowym) zakresie jego zastosowania. W przypadku wyroków zakresowych mamy do czynienia z przypisaniem atrybutu konstytucyjności lub niekonstytucyjności nie całej jednostce redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jej określonemu fragmentowi, a dokładnie pewnej normie prawnej, którą można w całości lub części dekodować z określonego przepisu prawnego.

Wyrok TK wydany w sprawie sygn. SK 2/17 dotyczy zakresu podmiotowego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. rozstrzygając o konstytucyjności przepisu w stosunku do określonej grupy podmiotów, której ten przepis dotyczy, a mianowicie osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Osoby te mieszczą się w szerszej kategorii osób, którym przysługuje prawo do renty. Skutkiem wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu w zakresie podmiotowym jest utrata mocy obowiązującej nie przez cały przepis, w pełnym zakresie jego obowiązywania, ale wyłącznie w zakresie, w jakim stwierdzona została jego niezgodność z Konstytucją, w odniesieniu do wskazanej grupy podmiotów.

Wydanie wyroku zakresowego w sprawie o sygn. SK 2/17 nie było przy tym skutkiem uznania przez Trybunał, że w pozostałym zakresie podmiotowym przepis nie budzi wątpliwości pod względem konstytucyjności. Wyraźnie TK zaznaczył w uzasadnieniu wyroku, że ze względu na konkretny charakter inicjującej postępowanie skargi konstytucyjnej, ocena konstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. odnosi się do zakresu, jaki dotyczy osoby wnoszącej skargę, czyli w jakim wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom mającym ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

W piśmiennictwie dostrzega się, że wyroki zakresowe pociągają za sobą pewne komplikacje w procesie stosowania prawa, rozszczepianie regulacji prawnej w drodze orzeczenia niekonstytucyjności na część zgodną i niezgodną z Konstytucją narusza jej konstrukcję całościową i może jej nadać taki kształt, który jest całkowicie nieadekwatny do intencji prawodawcy. Taka sytuacja ma także miejsce w niniejszym przypadku.

Powołany wyrok TK, sygn. SK 2/17, usuwa zatem z systemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Ponieważ prawodawca pierwotnie co do zasady wykluczył w ustawie osoby uprawnione do renty od możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, regulacja prawna nie zawiera rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego. Orzeczenie o niekonstytucyjności zakresowej przepisu prowadzi do nowej sytuacji prawnej, pozbawionej kompleksowej regulacji, w szczególności odnoszącej się do warunków uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z innym świadczeniem z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Zostało to dostrzeżone przez TK w uzasadnieniu wyroku, stwierdzono w nim bowiem, że: "Trybunał dostrzega, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki, np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia".

Pożądaną i optymalną reakcją na zmianę stanu prawnego wywołaną wyrokiem TK jest ingerencja ustawodawcy. Jej brak powoduje, że stan prawny wywołany wyrokiem podlega stosowaniu w rozpoznawanych przypadkach z uwzględnieniem kontekstu systemowego, w tym konstytucyjnego i funkcjonalnego.

Zasada równości, która stała za rozstrzygnięciem przyjętym w wyroku SK 2/17, powinna znaleźć zastosowanie również do warunków, na jakich opiekunowie osób niepełnosprawnych, uprawnieni do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (emerytury, renty), rezygnujący z zatrudnienia, mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nakazuje ona przyjąć, że – tak jak to przyjął Sąd I instancji – wyrok TK nie wywołał skutku polegającego na możliwości pobierania przez osoby uprawnione zarówno świadczeń z zabezpieczenia społecznego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego, ale warunkiem jest dokonanie wyboru i rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia. Tezę taką można odnaleźć również w uzasadnieniu wyroku SK 2/17, w którym Trybunał stwierdził, że "brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają" (teza 3.3.4. uzasadnienia wyroku).

Należy przypomnieć, że w niniejszej sprawie w piśmie z dnia 27 lipca 2022 r. organ I instancji zobowiązał skarżącego do przedłożenia zaświadczenia z ZUS informującego, czy zrezygnował lub nie z prawa do renty, bądź złożył wniosek o jej zawieszenie, a jeśli tak, to od kiedy. W tym samym piśmie Prezydent poinformował stronę, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m. in. do renty. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 5 sierpnia 2022 r., skarżący stwierdził, że nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Wobec tego należy uznać, że nie jest uzasadniony zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zakresie, w jakim Sąd I instancji uznał, że na przeszkodzie do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stał fakt pobierania przez skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, także w kontekście wyroku TK w sprawie SK 2/17. Skoro bowiem skarżący mimo pouczenia, nie zawiesił pobierania renty, to odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres sprawowania przez niego opieki nad osobą niepełnosprawną nie narusza art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.