Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 890/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 114 ust. 1 pkt 2, art. 115a
journal: Dz.U. 2023 poz 171
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
article: art. 190 ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 9
journal: Dz.U. 2020 poz 1610
law: Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 9 listopada 2020 r. nr 493/2020/WF/E w przedmiocie odmowy wyrównania ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Komendanta Powiatowego Policji w S. z dnia [...] października 2020 r. nr [...]/2020.


UZASADNIENIE

Skarżący J.G. zaskarżył do sądu administracyjnego ostateczną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 9 listopada 2020r. Nr 493/2020/WF/E. Mocą tej decyzji została utrzymana w mocy decyzja Komendanta Powiatowego Policji w S. z [...] października 2020r nr [...]/2020 odmawiająca skarżącemu wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, przysługującego w związku ze zwolnieniem ze służby.

Jak wynika z akt sprawy, J.G., zwolniony ze służby w Policji z dniem 31 października 2018r. wnioskiem z 19 listopada 2018r wystąpił o wyrównanie ekwiwalentu za urlop, wypłaconego w związku ze zwolnieniem ze służby. We wniosku powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. K 7/15, opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 6 listopada 2018r. (Dz. U. z 2018r., poz. 2102) wnosząc o przeliczenie wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. J.G. wniósł o wyrównanie ekwiwalentu do wysokości uwzględniającej zgodny z Konstytucją przelicznik ekwiwalentu za 1 dzień niewykorzystanego urlopu. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji odpowiedział na wniosek pismem z 19 grudnia 2018r. informującym, że rozpoznanie wniosku nastąpi po określeniu przez ustawodawcę nowego wskaźnika niezbędnego do ustalenia wysokości należnego ekwiwalentu za urlop a w dniu 8 października 2020r. wydał decyzję odmawiającą wyrównania ekwiwalentu. Organ powołał się na art. 9 ust. 1 ustawy z 14 sierpnia 2020r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r., poz. 1610). Przepis ten stanowi, że art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym wymienioną ustawą (tj. stanowiącym, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym) stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018r. a także, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018r.ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018r. Organ po przytoczeniu treści art. 9 ust. 1 wymienionej ustawy, nowelizującej brzmienie art. 115a ustawy o Policji, stwierdził, że wypłacony skarżącemu w związku ze zwolnieniem ze służby z dniem 31 października 2018r. ekwiwalent za urlop został naliczony w oparciu o obowiązujące w tym czasie przepisy. Dodał przy tym, że wypłata ekwiwalentu za niewykorzystany urlop jest czynnością materialno - techniczną i nie jest prowadzone w tej kwestii postępowanie administracyjne a wypłata ekwiwalentu kończy postępowanie w sprawie.

W odwołaniu od tej decyzji J.G. podniósł, że dopiero wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. K 7/15 otworzyło emerytowanym funkcjonariuszom Policji drogę do domagania się wyrównania wypłaconego przy zwolnieniu ze służby ekwiwalentu za urlop do wysokości zgodnej z Konstytucją. Zdaniem strony nie ma żadnych prawnych przesłanek by ograniczyć uprawnienie byłych funkcjonariuszy Policji do uzyskania pełnego i odpowiadającego wymogom konstytucyjnym ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w zależności od kryterium daty zwolnienia ze służby o ile zwolnienie to nastąpiło po wejściu w życie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny brzmienia art. 115a ustawy o Policji czy po dniu 19 października 2001r.

Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podtrzymał w całości ustalenia i ocenę organu I instancji podkreślając, że organy administracji publicznej mogą działać wyłącznie w obrębie obowiązujących przepisów a w dacie orzekania przez organ I instancji obowiązywał przepis art. 9 ust 1 ustawy z 14 sierpnia 2020r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r., poz. 1610), którego treść nie daje podstawy do weryfikowania wysokości ekwiwalentu za urlop wypłaconego funkcjonariuszowi Policji zwolnionemu ze służby przed 6 listopada 2018r. tj. przed datą wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. K 7/15.

J.G. zaskarżył powyższą decyzję ostateczną do sądu administracyjnego podtrzymując argumentację z odwołania wzmocnioną dodatkowymi argumentami wskazującymi na niekonstytucyjność art. 9 ust.1 ustawy z 14 sierpnia 2020r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r., poz. 1610). Podkreślił, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku tj. od dnia jego wejścia w życie, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu, gwarantowanym art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, jest wynagrodzenie za 1 dzień roboczy, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku w sprawie K 7/15, że po wejściu w życie wyroku Trybunału, który był wyrokiem zakresowym, obowiązkiem organu było zrekonstruowanie przepisu art.115a ustawy o Policji zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, albowiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zaakcentował, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r.sygn. K 7/15 przyznał policjantowi prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop od chwili wejścia w życie ustawy z 27 lipca 2001r. o zmianie ustawy o Policji (...) - Dz. U. z nr 100, poz.1084) oraz, że art. 190 ust.4 Konstytucji RP gwarantuje prawo domagania się po wyroku Trybunału orzekającym o niekonstytucyjności przepisu, każdego innego niż wznowienie postępowania czy żądanie uchylenia decyzji, rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o konstytucyjne brzmienie przepisu. Nawiązał do wyroków sądów administracyjnych wskazujących, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 7/15 usprawiedliwia wystąpienie z wnioskiem o ponowne przeliczenie wysokości ekwiwalentu za urlop nawet po upływie 3 lat od dnia wymagalności roszczenia o wypłatę ekwiwalentu. Stwierdził, że art.190 ust. 4 Konstytucji stanowi o prawie jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności podstawy orzeczenia albowiem celem procedury realizującej normę art. 190 ust.4 Konstytucji musi być realne zagwarantowanie skutku w postaci uprawnienia do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Niedopuszczalne jest więc ograniczanie zasady "wzruszalności" aktów stosowania prawa wynikającej z art.190 ust.4 Konstytucji poprzez regulacje wprowadzone w ustawach zwykłych, czy to wprost, czy też na skutek ich wykładni, albowiem godziłoby to w zasadę nadrzędności Konstytucji wynikającą z art. 8 ust. 1 Konstytucji. Prezentując to stanowisko skarżący nawiązał do uchwały NSA z 28 czerwca 2010r.sygn.II GPS 1/10. Skarżący wskazał, że jedynym środkiem uznawanym za ograniczenie czasowego oddziaływania wyroków Trybunału Konstytucyjnego jest określenie przez Trybunał innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego niż data ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw.

Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji.

Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z 21 stycznia 2021r. postępowanie sądowe w sprawie uległo zawieszeniu z uwagi na wystąpienie przez skład orzekający WSA w Białymstoku w równolegle rozpatrywanej w dniu 21 stycznia 2021r. sprawie o sygn. II SA/Bk 866/20 (ze skargi innego funkcjonariusza Policji na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku odmawiającą wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop z powołaniem się na przepis art. 9 ust 1 ustawy z 14 sierpnia 2020r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2020r., poz. 1610), z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym konstytucyjności wyżej wskazanego przepisu. Sformułowane przez skład orzekający sądu w sprawie II SA/Bk 866/20 pytanie prawne miało treść następującą:

"Czy art. 9 ust. 1 ustawy z 14 sierpnia 2020r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. z 2020r. poz.360 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po dniu 6 listopada 2018r. w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018r. jest zgodny z art. 2, art.8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r."

Pismem procesowym z 1.08.2023r. pełnomocnik skarżącego wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania z uwagi na przedłużający się okres udzielenia przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na opisane wyżej pytanie prawne, zarejestrowane w Trybunale Konstytucyjnym pod sygnaturą P 7/21. Wskazała, że inne sądy administracyjne podejmują postępowania sądowe w analogicznej sytuacji a celu zapobieżenia dalszemu naruszaniu obywatelskiego prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Powołała się na stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zaprezentowane w wyroku z 21 lipca 2022r. w sprawie Bieliński przeciwko Polsce (skarga 48762/19), w którym Trybunał stwierdził, że w sytuacji gdy długość postępowania sądowego uzależniona jest w znacznym stopniu od zwłoki w rozpoznaniu sprawy przez Trybunał Konstytucyjny, dochodzi do naruszenia praw obywatela do skutecznego środka odwoławczego. Odwołała się również do stanowiska Prokuratora Generalnego wyrażonego w sprawie zawisłej przez Trybunałem Konstytucyjnym, stwierdzającego niezgodność art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej ustawę o Policji z art.190 ust. 4 Konstytucji RP oraz na stanowisko Sejmu RP zajęte w odpowiedzi na postawione pytanie prawne.

Postanowieniem z 29 września 2023r. sąd podjął postępowanie w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Na wstępie sąd wskazuje, że u podstaw podjęcia postępowania sądowego w sprawie, mimo braku zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie P 7/21, legł przedłużający się czas oczekiwania na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, przekładający się na długość niniejszego postępowania sądowego a w konsekwencji – w świetle stanowiska Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wyrażonego wyrokiem z 21 lipca 2022r. w sprawie nr 48762/19 (Bieliński przeciwko Polsce) - prowadzący do naruszenia prawa obywatela do skutecznego środka odwoławczego w postępowaniu sądowym. Sąd wskazuje też, że w postępowaniu sądowym w sprawie II SA/Bk 866/20, w którym doszło do przedstawienia przez WSA w Białymstoku w dniu 21 stycznia 2021r. pytania prawnego zarejestrowanego w Trybunale Konstytucyjnym pod sygnaturą P 7/21, nastąpiło w dniu 23 listopada 2023r. wycofanie pytania prawnego, tak więc wyrokowanie w sprawie niniejszej miało miejsce już po cofnięciu pytania prawnego, na którego odpowiedź oczekiwanie leżało u źródła zawieszonego w tej sprawie postępowania.

Merytorycznie skarga podlegała uwzględnieniu. Zarówno bowiem zaskarżona decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 9 listopada 2020r. Nr 493/2020/WF/E, jak i utrzymana w mocy decyzja Komendanta Miejskiego Policji w S. z [...] października 2020r Nr [...]/2020 odmawiające skarżącemu wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, przysługującego na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji, wydane zostały z naruszeniem art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 Nr 78, poz. 483, dalej: ’’Konstytucja RP’’) w zw. z art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2023, nr 171), co miało wpływ na wynik sprawy.

Skład orzekający podziela ugruntowany już pogląd Wojewódzkich Sądów Administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego (między innymi o sygn. sygn. III OSK 5647/21, III OSK 2484/21, III SA/Gd 586/19, III SA/Kr 1715/22), że art. 9 ust. 1 ustawy z 14 sierpnia 2020r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r., poz. 1610) należy interpretować w sposób prokonstytucyjny, przy czym wątpliwości konstytucyjne sądu powinny zostać rozstrzygnięte w drodze prokonstytucyjnej wykładni bez oczekiwania na udzielenie przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na pytanie prawne.

Przepis uznany przez organy obu instancji za przeszkodę do wyliczenia skarżącemu ekwiwalentu za urlop przy zastosowaniu konstytucyjnego współczynnika, ma brzmienie następujące:

,,Przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.’’

Jak przyjęły sądy administracyjne, zawarte w treści zacytowanego przepisu sformułowanie "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" nakazuje stosowanie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), którą uznano za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 7/15 (tak, między innymi w: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2023 r., III SA/Kr 1715/22, LEX nr 3514589, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 listopada 2019 r., III SA/Gd 586/19, wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2023 r., III OSK 2484/21 i wyroku NSA z 15 listopada 2023r. sygn. III OSK 5647/21). Wskazane w przepisie art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej ,,zasady’’ oznaczają konieczność wzięcia pod uwagę przy wykładni art. 115a ustawy o Policji, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., K 7/15.

Podkreślić należy, że od dnia opublikowania ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, czyli od dnia 6 listopada 2018 r., część art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu uwzględniającym współczynnik ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym) została wyeliminowana z obrotu prawnego i jako taka nie może stanowić podstawy orzekania o wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop (vide: wyrok NSA z dnia 23 lutego 2021 r., III OSK 2832/21, LEX nr 3146689). Niekonstytucyjny przepis utracił bowiem moc obowiązującą i nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego czy też zaistniałego po tej dacie. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie prezentowane jest stanowisko, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia wejścia w życie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 czerwca 2019 r., II SA/Ol 364/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2022 r., II SA/Wa 92/21, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07). Wyjątki od tej zasady odnoszą się tylko do sytuacji, w których TK odroczy w czasie utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnego aktu normatywnego lub w sytuacji tzw. wyroku aplikacyjnego tzn. gdy wprost w sentencji wyłączy wsteczne działanie wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność danego przepisu (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 1007/07 oraz M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 72 i nast.), która to sytuacja w analizowanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie zaistniała.

Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. K 7/15 jest to, że od 6 listopada 2018 r., to jest z dniem jego ogłoszenia, wyeliminowano z porządku prawnego art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim przepis ten ustalał wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, ze skutkiem od dnia jego wejścia w życie, to jest od 19 października 2001 r. Przepis ten w tym zakresie nie może być stosowany począwszy od dnia jego dodania do ustawy o Policji. Dopiero jednak z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego powstało uprawnienie policjanta, aby domagać się uzupełnienia wypłaconego już uprzednio ekwiwalentu do wysokości odpowiadającej standardom konstytucyjnym, co znajduje oparcie w art. 190 ust. 3 i 4 Konstytucji RP. W konsekwencji nie mogło dojść do przedawnienia roszczenia o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za urlop.

Jak trafnie wskazują sądy administracyjne (między innymi: WSA w Krakowie w wyroku z 12.09.2022r. sygn. III SA/Kr 633/22, WSA w Warszawie w wyroku z 22.08.2023r. sygn. II SA/Wa 1148/21), przeciwne rozumienie powołanego przepisu ustawy o szczególnych rozwiązaniach (...) prowadziłoby do stosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego jedynie na przyszłość (od dnia jego publikacji), z wyłączeniem skutku retroaktywnego, co wprost narusza art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Wprawdzie przyznanie (naliczenie w wymaganej wysokości) i wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez policjanta urlop wypoczynkowy stanowi czynność materialno-techniczną i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, a więc uruchomienia nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania z art. 145a k.p.a., to jednak nie uzasadnia odstąpienia od konieczności przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Wówczas trudno byłoby mówić o ekwiwalentności wypłaconego funkcjonariuszowi Policji przed dniem 6 listopada 2018 r. świadczenia za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, o czym wyraźnie rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt K 7/15, a tym samym zrealizowania zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do urlopu (art. 66 ust. 2 Konstytucji RP).

W przypadku derogacji przepisu prawa z powodu jego niezgodności z wzorcem konstytucyjnym, sytuację jednostki normuje wprost art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym jest dokonana przez organy Policji literalna wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, która uniemożliwia zastosowanie zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wobec funkcjonariuszy, którzy - tak jak skarżący - zostali zwolnieni ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r., zaś wnioski o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego złożyli po tej dacie. Taka wykładnia przepisu prowadziłaby do wniosku, że ustawodawca powtórzył niekonstytucyjne zapisy ustawy, wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. a nie powinno się zakładać, że wolą prawodawcy było aby przepis przejściowy ustawy nowelizującej ograniczył zakres zastosowania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego naruszając tym samym art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. przepis 115a ustawy o Policji w poprzednio obowiązującym brzmieniu zakresie utracił moc ex tunc czyli z momentem wejścia w życie, ( tj. od 19 października 2001 r.) i za cały ten okres, a nie tylko od dnia ogłoszenia wyroku Trybunał Konstytucyjnego, skarżącemu przysługuje procesowe uprawnienie do żądania wyrównania otrzymanego ekwiwalentu pieniężnego z powołaniem się na ten wyrok.

Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy powinien stanowić równowartość niewykorzystanych urlopów, a więc zgodnie z uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest to "zastępcza forma" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożność realizacji tego świadczenia w naturze. Podstawową formą realizacji prawa do wypoczynku, gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, jest faktyczne wykorzystanie urlopu, jednak ze względu na wykonywanie obowiązków służbowych, a więc okoliczności od funkcjonariusza niezależne, może dojść do sytuacji, że nie wykorzysta on przysługującego mu urlopu przed ustaniem stosunku pracy. Wtedy jedyną formą rekompensaty corocznego płatnego urlopu jest przewidziany przez ustawodawcę ekwiwalent pieniężny. Należy przy tym podkreślić, że prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby i nie ma charakteru uznaniowego w żadnym aspekcie tak co do zasady, jak i co do wysokości. Prawo do ekwiwalentu wynika wprost z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia - w drodze decyzji administracyjnej (vide: wyrok NSA z 15 kwietnia 2014 r., I OSK 542/13, dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl). Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Ilość dni należnego i niewykorzystanego urlopu należy więc pomnożyć przez "wycenę" (dokonaną zgodnie z uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego) 1 dnia roboczego skarżącego na dzień zwolnienia ze służby.

Mając powyższe na uwadze, obowiązek ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., co oznacza obowiązek obliczenia go według zasad podanych w ustawie o Policji w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., K 7/15. Wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., K 7/15 zrodziło po stronie skarżącego uprawnienie do tego, by domagać uzupełnienia wypłaconego uprzednio ekwiwalentu do wysokości odpowiadającej konstytucyjnym regulacjom.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, dokonując ponownego obliczenia i wypłaty różnicy ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r., organy Policji uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną, stosownie do art. 153 p.p.s.a., w szczególności mając na względzie art. 114 ust. 1 pkt 2 u.o.p. oraz art. 115a u.o.p. w związku z art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP i stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 30 października 2018 r., K 7/15, przyjmując, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy.

Wobec naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 66 ust. 2 i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 115a u.o.p. w związku z art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw poprzez ich błędną wykładnię w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.