Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 2399/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 1 i 2 pkt 2, 4, art. 108 par. 1 i par. 2 pkt 2 lit. a, art. 116
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. przy udziale - sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. G., byłego Prezesa Zarządu "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. (zwanej dalej Spółką lub "A") od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...] r. nr [...] orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej R. G. jako osoby trzeciej za zaległości w podatku od towarów i usług za sierpień 2012 r. w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości [...] zł oraz kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną wskazał art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i § 2 pkt 2 lit. a oraz art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. 2015, poz. 613, w skrócie op).

Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z [...] r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. określił Spółce wysokość należnego zobowiązania w podatku od towarów i usług za sierpień 2012 r. w kwocie [...] zł, którego termin płatności upłynął [...] r. Decyzja ta stała się ostateczna ale Spółka nie uregulowała określonej decyzją należności, nie została też wyegzekwowana w postępowaniu egzekucyjnym.

Mając na względzie art. 116 op, organ podatkowy postanowieniem z [...] r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie solidarnej odpowiedzialności podatkowej R. G. (byłego Prezesa Zarządu Spółki "A") za zaległości podatkowe w podatku VAT za sierpień 2012 r. Postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji z [...] r. wskazanej wyżej.

W toku postępowania organ podatkowy wezwał R. G. do wykazania przesłanek egzoneracyjnych. Odpowiadając na wezwanie skarżący zakwestionował wysokość zobowiązania podatkowego określonego decyzją oraz wyjaśnił, że w terminie do jego zapłaty nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki lub wszczęcia postępowania naprawczego. Wskazał jednak na wierzytelność Spółki wobec "B" sp. jawna S. W. i Wspólnicy oraz wobec byłego dyrektora Spółki R. B.. Wierzytelność ta w łącznej kwocie wynosiła [...]zł. Celem uwiarygodnienia swoich twierdzeń skarżący dołączył dokumentację oraz wskazał inne dowody dla ich potwierdzenia, a pismem z [...]r. wskazywał na konieczność ponownego postępowania egzekucyjnego ze wskazanego majątku. Postanowieniem z [...]r. organ odmówił przeprowadzenia wskazanych dowodów wyjaśniając, że sytuacja finansowa Spółki została stwierdzona w sposób wystarczający innymi dowodami (sprawozdanie finansowe za rok 2011, informacja z postępowania egzekucyjnego, decyzje w podatku VAT za kolejne miesiące od lutego do listopada 2011 r.).

Organ pierwszej instancji uznał, że zgromadzony materiał dowodowy uzasadnia wydanie decyzji, gdyż spełnione zostały przesłanki pozytywne odpowiedzialności R. G. jako osoby trzeciej. Skarżący był członkiem jednoosobowego Zarządu w okresie od [...] do [...]r. i zobowiązanie za sierpień 2012 r. powstało w tym czasie ([...] r.) a egzekucja okazała się bezskuteczna (czynności egzekucyjne organu oraz postanowienie z [...] r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, k. 9-10 decyzji organu I instancji). Nie zostały natomiast skutecznie wykazane przesłanki egzoneracyjne (nie złożono wniosku o upadłość we właściwym czasie ani nie wskazano majątku z którego można by dochodzić zaległości podatkowych spółki w znacznej części). Organ podkreślił, że wniosek o upadłość nie został złożony do dnia dzisiejszego, co wynika z KRS, Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie składa sprawozdań finansowych od 2012 r., ma zaległości w podatku VAT za kolejne miesiące od lutego do listopada 2011 r., które nie zostały uregulowane. Analiza sprawozdania finansowego i bilansu za rok 2011 wykazała, że zobowiązania Spółki na ten dzień wynosiły łącznie [...]zł (w tym określone decyzjami Dyrektora UKS w K. - [...] zł) a łączna wartość majątku [...]zł i nie ulegała poprawie, a wręcz prowadziła do zaprzestania działalności. Zdaniem organu przesłanki do ogłoszenia upadłości zaistniały [...]r., a zatem przed objęciem funkcji prezesa zarządu przez skarżącego, co powoduje, że w jego przypadku termin ten upłynął [...]r., gdyż zaczął biec od daty objęcia funkcji prezesa i zapoznania się z kondycją finansowa Spółki. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje zbycie przez skarżącego udziałów Spółki i złożenie rezygnacji w dniu [...]r. czy też podnoszenie okoliczności wprowadzenia go w błąd co do kondycji Spółki przez jego poprzednika R. B. i odmowy przedstawienia bilansu na dzień [...] r. Nie znalazło również potwierdzenia istnienie majątku Spółki, z którego można by dochodzić zaległości podatkowej objętej niniejszym postępowaniem (k.18 decyzji organu I instancji).

R. G. nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem organu podatkowego. Zarzucił wydanie decyzji w sytuacji niewyjaśnienia stanu faktycznego w związku z rezygnacją z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu z dniem [...]r. i pozostawieniem Spółki w dobrej kondycji finansowej, nieuzasadniającej złożenia wniosku o upadłość. Spółka nie była niewypłacalna, jakkolwiek istniały pewne przejściowe opóźnienia w realizowaniu niektórych zobowiązań. Przyjęciem błędnego założenia, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna a brak znajomości kondycji finansowej Spółki był zawiniony przez skarżącego. Organ nie uwzględnił też wniosków dowodowych, co spowodowało, że organ nie zebrał pełnego materiału dowodowego w sprawie i nie mógł go prawidłowo ocenić.

Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił zarzutów odwołania ani wniosków dowodowych złożonych na etapie zapoznawania się z aktami sprawy i zaskarżoną decyzję z [...]r. utrzymał w mocy.

Uzasadniając rozstrzygniecie organ odwoławczy wskazał na obowiązującą regulację prawną w zakresie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania spółki kapitałowej na osoby trzecie, członków zarządu określone w Ordynacji podatkowej (art.107 i art 116 § 1 op) oraz zasady prowadzenia postępowań w tej kwestii (art. 122, art. 187 § 1, art. 180 i art. 191 op). Zadaniem organów podatkowych jest ustalenie stanu faktycznego, który winien odpowiadać rzeczywistości, a prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, wiąże się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm materialnoprawnych, uzależnione jest zatem od uprzedniego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak ustalonego stanu faktycznego. Organ wskazał elementy, które muszą zaistnieć oraz te, które zaistnieć nie mogą, aby można było w procesie decyzyjnym poszerzyć krąg podmiotów odpowiedzialnych za długi podatnika, czyli aby orzec o odpowiedzialności m.in. członka zarządu. Wśród tzw. przesłanek pozytywnych - koniecznych do wykazania przez organ wydający decyzję w takiej sprawie - wymieniono istnienie zobowiązania spółki, z którego wynika zaległość podatkowa, i za którą ma odpowiadać członek zarządu tej spółki. Powyższe wymaga zatem zbadania dokumentów, które świadczą o tym, że takie zobowiązanie w ogóle powstało, czy to w wyniku procedury samoobliczenia podatku czy też wskutek określenia albo ustalenia tego zobowiązania przez organ podatkowy, oraz czy nie wygasło w wyniku zaistnienia którejś z okoliczności wskazanych w art. 59 § 1 op, a przeciwnie stanowi źródło zaległości w podatku.

W zakresie zobowiązań będących przedmiotem niniejszej sprawy ustalono, że Spółka złożyła deklarację dla podatku od towarów i usług VAT-7 za sierpień 2012 r., w której dokonała rozliczenia podatku, jednakże Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. ostateczną decyzją z [...]r. określił Spółce do zapłaty podatek VAT w kwocie [...]zł. Postępowanie egzekucyjne wszczęte wobec spółki "A" tytułem wykonawczym [...]z [...]r. w celu wyegzekwowania zaległości podatkowych za sierpień 2012 r. zostało umorzone postanowieniem z [...]r. jako bezskuteczne. Ustalono, ze Spółka nie posiada żadnego majątku z którego egzekucja byłaby możliwa i zaspokoiłaby wierzytelności Skarbu Państwa.

Organ przypomniał, że uchwałą nr [...]Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "A" z [...]r. R. G. został powołany na stanowisko Prezesa Zarządu Spółki z dniem [...]r. i pełnił go do dnia złożenia rezygnacji w dniu [...]r.

Mając na względzie powyższe oraz potwierdzenie faktu, iż Biuro Rachunkowe "C", obsługujące Spółkę udzieliło mu wglądu w dokumentację finansową po [...]r., czyli dacie ujawnienia uchwały o powołaniu zarządu w KRS organ odwoławczy uznał, że od tej daty mógł zapoznać się z sytuacją finansową Spółki i rozważać konieczność podjęcia działań naprawczych lub złożyć wniosek o upadłość. Termin do jego złożenia upłynął zatem [...]r., ale wniosek nie został złożony, co wynika z informacji skarżącego oraz zapisów w KRS. Zdaniem organu odwoławczego za jego złożeniem przemawiała kondycja Spółki już w [...]r., co wynikało z analizy bilansu za rok 2011 sporządzonego dopiero w [...]r. i realizacji bieżących płatności, w tym zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych (zaległości od [...]r.) czy ZUS oraz FP i FGŚP (zaległości od [...]r.) oraz zapisów umowy sprzedaży udziałów z [...]r. pomiędzy skarżącym a R. B. (spółka posiada zaległe zobowiązania, których wysokość nie jest możliwa do określenia przez Sprzedającego).

Organ przypomniał również, że objęte decyzją zaległości zostały określone ostateczną decyzją Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...]r. i nie zostały zapłacone przez Spółkę dobrowolnie ani też nie zostały wyegzekwowane w toku podjętych czynności egzekucyjnych.

Zdaniem organu odwoławczego została zatem spełniona druga z pozytywnych przesłanek dla przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki na członka jej zarządu.

Dalej organ wyjaśnił, że z akt rejestrowych wynika, że Spółka nigdy nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości. Zdaniem organu pierwszej instancji wniosek taki winien zostać złożony [...]r. czyli z uwzględnieniem ustawowego terminu sporządzeniu bilansu za rok 2011. Bilans został sporządzony dopiero w [...]r. i to przed objęciem obowiązków przez skarżącego, ale skarżący mógł się z nim oraz pozostałą dokumentacją finansową Spółki zapoznać dopiero po ujawnieniu objęcia przez niego funkcji w KRS, co nastąpiło [...]r. Stąd, zdaniem organu odwoławczego czas właściwy do złożenia wniosku o upadłość lub podjęcie działań naprawczych należało liczyć do [...]r. Zgodnie z art. 10 i 11 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 233) termin ten należy liczyć jako dwa tygodnie od wystąpienia podstaw do ogłoszenia upadłości. Ponieważ skarżący mógł poznać rzeczywisty stan finansów Spółki dopiero po zapoznaniu się z pełna dokumentacja księgową organ odwoławczy uznał, że termin do złożenia wniosku o upadłość upływał [...]r. i nie został zachowany. Tym bardziej w sytuacji, kiedy Spółka nie regulowała bieżących należności i miała zaległości w regulowaniu podatku dochodowego, składek ZUS a zobowiązania przekraczały majątek dłużnika i do końca ich wielkość nie była znana. Wynika to jednoznacznie z brzmienia umowy sprzedaży udziałów wskazanej wyżej. Sąd orzekający stanowisko to w pełni podziela. Tym bardziej, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania przesłanek egzoneracyjnych. Przyjęta przez organ odwoławczy data jest obiektywna i pozwalała skarżącemu zapoznać się z kondycją Spółki i stanem jej finansów, w tym regulowaniem bieżących zobowiązań i należności publicznoprawnych. Nie były to chwilowe trudności i zatory płatnicze skoro Spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w [...]r. a rozliczenia podatkowe dokonane przez Dyrektora UKS w K. za kolejne miesiące od lutego do listopada 2011 r. określone decyzją z [...]r. wskazują, że zobowiązania Spółki powstałe z mocy prawa w tym okresie przekroczyły wartość jej majątku. Jak wynika z powyższej decyzji dokumentacja źródłowa Spółki została zabezpieczona przez funkcjonariuszy KWP w K. [...] r. w Biurze Rachunkowym "C" A. G. w B. w związku z postępowaniem karnym w sprawie karuzeli podatkowej obrotu olejem rzepakowym surowym i poprzedni prezes R. B. był jednym z organizatorów karuzeli, a nawet zatrzymany. Z przedstawionej przez skarżącego umowy sprzedaży udziałów z dnia [...] r. wynika, że dotyczy ona zakupu [...] udziałów Spółki wartości [...] zł każdy, co daje łącznie [...] zł, w kapitale zakładowym wynoszącym [...] zł. Udziały te ze względu na zadłużenie Spółki skarżący kupił za [...] zł, a pełna dokumentację księgową miał przejąć do [...]r., nie później niż [...] r. Zatem gdyby nawet przyjąć tą datę dla początku biegu terminu do złożenia wniosku o upadłość to upłynął on [...] r. czyli przed datą złożenia rezygnacji z pełnienia obowiązków Prezesa Zarządu w dniu [...] r. Należy jednak wskazać, że skarżący był Prezesem jednoosobowego Zarządu od [...] r. i winien na bieżąco znać sytuację finansową Spółki i posiadać informację o jej bieżących zobowiązaniach oraz należnościach. Podpisywał bowiem bieżące deklaracje podatkowe i wydawał polecenia regulowania należności, w tym na rzecz Skarbu Państwa czy ZUS. Faktem jest również, co wynika ze sprawozdania finansowego i bilansu za rok 2011, omawianego na Zwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników [...] r., że za rok obrachunkowy od 10 sierpnia 2010 do 31 grudnia 2011 r. Spółka osiągnęła zysk w kwocie [...] zł, który został przeznaczony na kapitał zapasowy. R. B. występował na nim jako jedyny wspólnik, a skarżący został wybrany Prezesem jednoosobowego Zarządu od dnia [...] r. Brak dostępu do dokumentacji Spółki czy jej niekompletność nie zwalniała go z obowiązku analizy i posiadania bieżącego rozeznania. Objęcie stanowiska nie jest przymusem a decyzją dobrowolną, którą winno się podejmować rozważnie, mając świadomość ryzyka w prowadzeniu działalności gospodarczej, która nie zawsze kończy się zyskiem. Ryzyko obejmuje również ponoszenie odpowiedzialności za długi spółki jako osoba trzecia, zwłaszcza, gdy zarząd jest jednoosobowy.

Nadto skarżący nie wskazał majątku Spółki z którego można by zaspokoić znaczną kwotę zaległości podatkowych objętych niniejszym postępowaniem. Wskazane wierzytelności w kwocie ok. [...] zł, przysługujące Spółce od "B" Sp. j oraz od byłego członka zarządu, wspólnika i dyrektora finansowego "A", gdyby nawet istniały to zostałyby zaliczone na wcześniejsze należności wynikające z decyzji określających zobowiązanie w podatku VAT za 2011 r.

W skardze strona zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem art. 116 op przez błędne jego zastosowanie i orzeczenie o odpowiedzialności mimo wykazania przez skarżącego wadliwości postanowienia o bezskuteczności egzekucji i możliwości dochodzenia zaległości podatkowych ze wskazanych wierzytelności Spółki. Art. 122, art. 187 § 1, art. 188 i art. 229 oraz art.235 op przez niewyjaśnienie stanu faktycznego i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego a w szczególności pominiecie dowodów wnioskowanych przez skarżącego, wadliwe ustalenie czasu właściwego dla złożenia wniosku o upadłość. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postepowania.

W uzasadnieniu podkreślił, że postępowanie o przeniesienie odpowiedzialności zostało wszczęte [...] r., kiedy skarżący nie pełnił już obowiązków Prezesa Zarządu Spółki "A" a dokumenty finansowe były zabezpieczone przez organy ścigania i wymiar sprawiedliwości. Nie było zatem przez niego zawinione, że nie mógł się z nimi zapoznać. Podkreślił także, że Spółka dysponuje majątkiem z którego możliwa jest egzekucja kwoty co najmniej [...] zł powiększonej o odsetki (akta Sądu Okręgowego w K. [...]).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że zobowiązania do zapłaty nałożone na podatnika powstały z mocy prawa i to w czasie, gdy skarżący był członkiem zarządu i w tym też czasie winny zostać uregulowane. Nie ma zatem znaczenia fakt wydania decyzji w późniejszym czasie.

Na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. Skarżący podkreślał, że został wprowadzony w błąd przez swojego poprzednika i nie dysponował pełną dokumentacją księgową ani też pewności, że posiadana dokumentacja odzwierciedlała stan rzeczywisty Spółki. Organ nie wziął też pod uwagę wskazanego majątku Spółki wynikającego z pośrednictwa powierniczego spółki "D".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., w skrócie ppsa) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia) z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 ppsa). Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ppsa). Wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa), ale nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 2 ppsa).

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom podatkowym skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wydane rozstrzygnięcie.

Przechodząc do merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że z mocy art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613, w skrócie op). w brzmieniu obowiązującym dacie zdarzenia przesłankami orzekania o odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe były:

a) powstanie zobowiązania w czasie pełnienia przez daną osobę funkcji członka zarządu spółki,

b) bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki w całości lub części,

c) niewykazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo wykazanie braku winy (jakiejkolwiek) w niepodjęciu działań w tym kierunku,

d) niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki.

Należy zgodzić się z organem podatkowym, że powyższa regulacja dowodzi, że oceniając przesłanki orzekania o odpowiedzialności za zobowiązania spółki organ podatkowy jest zobowiązany wskazać jedynie dwie z nich - pełnienie obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce. Ciężar wykazania okoliczności uwalniającej osobę trzecią od odpowiedzialności za długi spółki tj. złożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości (wszczęcie postępowania układowego), wykazanie braku winy w niepodjęciu działań w tym kierunku bądź wskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki - spoczywa na członku zarządu. Dwie ostatnie ze wskazanych przesłanek, jeżeli wystąpią (niekoniecznie łącznie) uwalniają stronę od odpowiedzialności za zobowiązania spółki i stanowią przeszkodę do wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności podatkowej. Tym samym logicznym wydaje się, że członek zarządu, który potencjalnie może odpowiadać jako osoba trzecia, powinien samodzielnie podjąć działania zmierzające do uwolnienia się od tej odpowiedzialności, co też skarżący czyni składając oświadczenia czy wnioski dowodowe. Był zatem świadom możliwości prawnych w tym zakresie a dodatkowo był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika - radcę prawnego.

Sąd orzekający w całej rozciągłości podziela pogląd zawarty w uchwale NSA z 10 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FPS 3/09 (orzeczenia.gov.pl), "że w każdym wypadku wydania decyzji na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest zobowiązany wskazać przesłanki odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe oraz zbadać, czy nie zachodziły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. W razie orzeczenia odpowiedzialności byłych członków zarządu tych spółek badanie przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność ze względu na podstawy ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego może dotyczyć wyłącznie okresu, w którym osoby te pełniły obowiązki członka zarządu, i zobowiązań podatkowych powstałych w tym okresie (art. 116 § 2 op). Prowadząc postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, organ podatkowy jest zobowiązany respektować zasady postępowania wyrażone w przepisach działu IV Ordynacji podatkowej - Postępowanie podatkowe, w tym między innymi zasady wyrażonej w art. 122, art. 187 § 1 i art. 191. To w tym postępowaniu, zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, członek zarządu może "wykazać" wystąpienie przesłanek egzoneracyjnych. Te przesłanki stanowią jedną z zasadniczych okoliczności przesądzających o dopuszczalności wydania decyzji na podstawie tego przepisu

W niniejszej sprawie skarżący konsekwentnie kwestionował zasadność zastosowania art. 116 op a w szczególności brak wykazania przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności za długi spółki powstałe w czasie, kiedy był jednoosobowym zarządem w osobie jego prezesa. Nie zgadzał się z ustaleniami co do wystąpienia właściwego czasu do złożenia wniosku o upadłość Spółki czy braku majątku dla zaspokojenia zaległości podatkowych. Wskazywał też na brak zawinienia w znajomości stanu finansowego i kondycji Spółki wynikający z niedostępności jej dokumentów finansowych oraz wprowadzenia go w błąd co do tego stanu przez poprzedniego Prezesa.

Należy wskazać, że art. 116 § 1 op stanowi o zgłoszeniu wniosku o upadłość spółki lub podjęcia działań naprawczych w sytuacjach zakreślonych Prawem upadłościowym i naprawczym. Zaprzestanie bieżącego regulowania zaległości, utrata płynności finansowej, brak majątku czy przewyższanie zobowiązań w stosunku do należności to przesłanki uzasadniające jego złożenie. Skarżący wskazuje, że Spółka nie regulowała bieżących należności (od [...]r.) ale były to kwestie przejściowe a jednocześnie wyjaśnia, ze nie znał rzeczywistej kondycji Spółki z racji braku dostępu do dokumentacji księgowej czy pewności co do je kompletności. Należy zgodzić się z organami podatkowymi, że wyjaśnienia te są nieprzekonujące w świetle treści umowy o sprzedaży udziałów Spółki z [...]r., protokołu Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z [...] r. i objęcia stanowiska Prezesa jednoosobowego Zarządu w dniu [...] r.

Przesłanki egzoneracyjne wymagają wykazanie starannego działania przez osobę trzecią, jako okoliczności zwalniającej ją z odpowiedzialności podatkowej. W tej sytuacji brak wiedzy o sytuacji finansowej Spółki, nieregulowanie bieżących zobowiązań wskazywało na złożenie takiego wniosku, tym bardziej gdy brak było sporządzenia bilansu na dzień przejęcia obowiązków a dokumenty były zabezpieczone dla potrzeb wymiaru sprawiedliwości.

W ocenie Sądu orzekającego członkowi zarządu a w szczególności prezesowi jednoosobowego zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, w szczególności niezapłacone należności (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2008 r. sygn. akt I UK 39/08, z dnia 24 września 2008 r. sygn. akt II CSK 142/08, z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt II CSK 545/07, z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt IV CSK 430/07) w przeciwnym razie winien złożyć wniosek o upadłość lub podjąć działania naprawcze. Badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną na podstawie okoliczności faktycznych każdej sprawy" .

W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że zobowiązania Spółki objęte postępowaniem powstały w czasie, kiedy R. G. pełnił obowiązki Prezesa Zarządu. Sporne pozostaje wykazanie przesłanek egzoneracyjnych. Zdaniem skarżącego wystąpiły obie wskazane w art. 116 op. Organ stanowiska tego nie podzielił i wskazał, że czynności egzekucyjne prowadzone w do majątku Spółki były bezskuteczne czego dowodzi postanowienie z o bezskuteczności egzekucji z [...] r., jak również podejmowane w jego ramach czynności mające na celu ujawnienie majątku. Również wskazana przez skarżacego wierzytelność Spółki, w świetle jej zaległości podatkowych nie dała możliwości zaspokojenia należności podatkowych za sierpień 2012 r., które stanowią łącznie ok [...] zł, w sytuacji kiedy mówimy o wierzytelności [...] zł i zaległościach za rok 2011 wynoszącej ok. [...]. zł.

Tym samym należy uznać zarzuty podniesione w odwołaniu i skardze za bezpodstawne.

Należy także przypomnieć, że przesłanka bezskuteczności egzekucji zostaje spełniona nie tylko wówczas, gdy takie postępowanie egzekucyjne będzie wszczęte i prowadzone czy to według przepisów kodeksu postępowania cywilnego, czy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale także w przypadku wykazania jej innymi dowodami, które w sposób jednoznaczny wskazują, że odzyskanie jakichkolwiek należności jest niemożliwe (uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r. sygn. akt II FPS 6/08). Dowodem takim w niniejszym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z [...] r. oraz ustalenia co do kondycji Spółki opisane na k.10 i 11 zaskarżonej decyzji

Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.