Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 157/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka ( spr.) Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2006 r. sprawy ze skargi Koncern A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...]r. Koncern A w P. dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi, dotyczącego nieruchomości przy ul. K. w R. W., działka nr [...]. Jako podstawa zgłoszenia podany został przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085 ze zm.), zwanej dalej ustawą wprowadzającą. Wskazano, że zanieczyszczenie zostało spowodowane przed dniem wejścia w życie ustawy przez inny podmiot, jakim była Spółka B wykreślona z rejestru handlowego [...]r. Na nieruchomości przy ul. K. działalność w zakresie obrotu paliwami była prowadzona przez ten podmiot od roku [...]. W [...] r., w ramach restrukturyzacji sektora paliwowego, nieruchomość została przekazana Koncernowi A w stanie zanieczyszczonym.

W następnej kolejności wnioskodawca został wezwany co uzupełnienia wniosku, poprzez dołączenie m. in. wyników badań potwierdzających zanieczyszczenie oraz opisu okoliczności wykazujących, że sprawcą zanieczyszczeń był inny podmiot.

Decyzją z dnia [...]r. Starosta R. odrzucił zgłoszenie. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia [...]r. Koncern A przedstawił swoje stanowisko w sprawie, wskazując na okoliczności mające uzasadniać, iż sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot. Do pisma dołączono wyniki badań gruntu z [...]r. W opracowaniu tym zawarto stwierdzenie, że wyniki badań laboratoryjnych tylko co do jednej próby ([...]) wskazują ponadnormatywne stężenie substancji ropopochodnych, którego przyczyną jest najprawdopodobniej nieszczelność zbiornika lub instalacji przesyłowej do dystrybutorów. W pozostałych próbach gruntu pobranych na terenie stancji paliw nr [...] przy ul. K. w R. nie stwierdzono stężeń ponadnormatywnych. Zgłoszono także wniosek o zawieszenie postępowania.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. Starosta R. odmówił zawieszenia postępowania a następnie, decyzją z dnia [...]r., ponownie odrzucił zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi na nieruchomości przy ul. K. w R. Podano, że wnioskodawca przedstawił wyniki badań z [...]r., które nie dowodzą, że sprawcą zanieczyszczeń był inny podmiot. Stanowią ona jedynie dowód, że w chwili obecnej odnotowuje się ponadnormatywne stężenia substancji szkodliwych w glebie, prawdopodobnie spowodowane nieszczelnością instalacji. Uznano także, że wnioskodawca jest następcą prawnym Spółki B wobec czego brak jest podstaw, aby koszty rekultywacji gruntów ponosiło całe społeczeństwo.

SKO w K. decyzją z dnia [...]r. ponownie uchyliło decyzję organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że nie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające co do przyczyn stwierdzonego zanieczyszczenia a przyjęte wnioski mają charakter arbitralny. Nie odniesiono się do argumentów strony uzasadniających zgłoszenie.

Zawiadomieniem z dnia [...]r. Starosta zawiadomił o przystąpieniu do ponownego rozpatrzenia sprawy. Do akt złożono dokumentację geotechniczną wraz z określeniem stanu środowiska pod kątem występowania na terenie stacji nr [...] produktów ropopochodnych, sporządzoną w [...]r. Wynika z niej, że w środowisku gruntowym nie stwierdzono zanieczyszczeń węglowodorami przekraczających normy dla użytków stanowiących tereny przemysłowe i komunikacyjne. W próbkach wody wykryto w odwiertach 0-5,0-6 i 0-8 śladowe stężenia węglowodorów (od [...]mg/dm3 przy normie [...] mg/dm3). BTEX wykryto jedynie w odwiercie 0-5 w stężeniu [...] mg/dm3 przy normie 0,1 mg/dm3. W pozostałych odwiertach nie stwierdzono obecności węglowodorów. Zgodnie z ustaleniami rozprawy z dnia [...]r., [...]r. nadesłano do akt sprawy protokoły z badań szczelności instalacji i zbiorników, plan sytuacyjny, dane dotyczące ubytków oraz umowę z firmą C.

Decyzją z dnia [...]r. Starosta R. odrzucił zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi na przedmiotowej nieruchomości. Jako podstawa prawna podany został przepis art. 12 ust. 4 ustawy z 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. W uzasadnieniu podano, że zanieczyszczenie ziemi na stacji nastąpiło po wejściu w życie ustawy wprowadzającej, w okresie między [...]r. a [...]r., gdy władającym był już Koncern A. Wskazując na skutki następstwa prawnego Koncernu A po Spółce B organ przyjął, iż sukcesja dotyczyła również obowiązków publicznoprawnych a w sprawie nie może mieć zastosowania art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej. Zgłoszenie zanieczyszczenia nastąpiło [...]r. Do zgłoszenia nie dołączono jednak wymaganych dokumentów, w tym wyników badań potwierdzających zanieczyszczenia. Badania te zostały zlecone i wykonane już po dokonaniu zgłoszenia. Ich wyniki są w ocenie organu dowodem na aktualne istnienie zanieczyszczeń, nie udowadniają jednak że zanieczyszczenia te istniały przed [...]r. Twierdzeń wnioskodawcy w tym zakresie nie potwierdzają w szczególności niezależne wyniki zleconych badań, które nie stwierdziły zanieczyszczeń w warstwach przypowierzchniowych. Organ odniósł się również do kwestii relacji między interesem strony a interesem społecznym, rozstrzygając na rzecz tego ostatniego. Wskazano, że decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia jest podejmowana w warunkach uznania administracyjnego, co wymaga rozważenia obu wskazanych interesów prawnych. W niniejszym przypadku podniesiono, że rezygnacja przez organ z odrzucenia wadliwego zgłoszenia skutkuje tym, że koszty rekultywacji byłyby ponoszone są przez społeczeństwo i społeczności lokalne. Ze względu na pozycję wnioskodawcy na rynku i stwierdzone następstwo prawne po poprzednio istniejącej firmie, nie uznano za zasadne odstąpienie od odrzucenia zgłoszenia.

We wniesionym odwołaniu Koncern A podniosła, że organ przyjął datę powstania zanieczyszczeń bez dostatecznych podstaw. Prawdopodobieństwo zanieczyszczenia na stacji B było znacznie większe niż na stacji nadzorowanej po roku [...] przez Koncern A. Spółka B władała stacją od roku [...] do [...]. W tym okresie znacznie gorszy był stan techniczny stacji, poziom wyszkolenia i świadomości pracowników, niższy poziom kontroli. Wskazano, że zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy, prawo nie precyzuje z jakiej daty mają być wyniki badań, nie precyzuje też ich zakresu. Brak jest niewątpliwie podstaw do żądania wyników badań za rok [...] na podstawie przepisu z roku 2001. Za bezpodstawne i bezskuteczne uznano zarzuty dotyczące kompletności dokonanego zgłoszenia oraz terminowości przedstawienia okoliczności wskazujących na sprawcę zanieczyszczenia. Zanegowano też legalność uzależniania rozstrzygnięcia sprawy od oceny stanu finansowego podmiotu zgłaszającego.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że instytucja zgłoszenia zanieczyszczenia ma charakter szczególny, zwalniając władającego ziemią z obowiązku prowadzenia rekultywacji, jeżeli przed dniem [...]r. zanieczyszczenie spowodował inny podmiot. Ze względu na szczególny charakter tej regulacji za niedopuszczalną uznano jej rozszerzającą interpretację. Przeprowadzone postępowanie oceniono jako prawidłowe. Organ I instancji zbadał przesłanki skuteczności zgłoszenia przy uwzględnieniu zaleceń zawartych w decyzji uchylającej. Prawidłowo ustalono także skutki stwierdzonego następstwa prawnego o cechach sukcesji uniwersalnej przyjmując, że zgłaszający jako następca przejął prawa i obowiązki poprzednika również w sferze publicznoprawnej. Zasadnie Starosta przyjął, że data powstania zanieczyszczenia winna być udowodniona a nie uprawdopodobniona. W sprawie, przy uwzględnieniu zgłoszonych przez wnioskodawcę materiałów, wykazano fakt zanieczyszczenia, nie wykazano jednak, że zanieczyszczenie powstało przed dniem [...]r. To podmiot ubiegający się o skorzystanie z możliwości przewidzianej w art. 12 ustawy, jest zobowiązany do przedłożenia takich badań i wyników, które wykażą zasadność przyjęcia zgłoszenia. Kolegium nie stwierdziło także naruszenia granic uznania administracyjnego.

W skardze do sądu administracyjnego Koncern A w P. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie art. 465 § 3 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy poprzez jego błędną wykładnię oraz art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej poprzez jego zastosowanie mimo braku przesłanek do odrzucenia zgłoszenia.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie błędnie uznały, iż Koncern A jest następcą prawnym Spółki B. Za nieuzasadnione uznano twierdzenia organów, iż następstwo prawne pod tytułem ogólnym w rozumieniu prawa cywilnego dotyczy także praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Skarżąca spółka podniosła, iż w innych sprawach, np. dotyczących zezwoleń na handel alkoholem, organy orzekające nie miały wątpliwości, że nie zachodzi następstwo prawne w zakresie stosunków administracyjnoprawnych. Nieuzasadniony uznano również argument Kolegium, że skarżąca nie udowodniła, aby zanieczyszczenie gruntu nastąpiło przed [...]r. i to z winy innego podmiotu. Wskazano, że skoro skarżąca włada gruntem dopiero od [...]r. i przestrzega rygorystycznie wszystkich przepisów, stosuje technologie i urządzenia minimalizujące możliwość zanieczyszczenia gruntów, to należy przyjąć, iż stwierdzone zanieczyszczenia powstały z winy innego wieloletniego użytkownika gruntu, którym była Spółka B.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, w szczególności w kwestii następstwa prawnego. Jednocześnie podano, że przyjęcie zgłoszenia ma charakter czynności materialno –technicznej a wpis w rejestrze nie zależy od uznania organu. Wobec spełnienia przesłanek, organ jest zobowiązany do dokonania wpisu. Natomiast decyzja o odmowie przyjęcia zgłoszenia ma charakter uznaniowy, przepis art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej daje organowi możliwość wyboru rozstrzygnięcia, może on zatem zgłoszenie nie spełniające warunków przyjąć lub odrzucić. Wybór taki nie oznacza jednak dowolności rozstrzygnięcia. W tym zakresie podniesiono, że organ orzekający ustrzegł się dowolności, rozważając szczegółowo, czy występują przesłanki przyjęcia zgłoszenia mimo nie spełnienia przesłanek ustawowych skutecznego zgłoszenia. Badając ten aspekt zarówno w kontekście interesu strony jak i interesu publicznego, nie znalazł podstaw do uwzględnienia zgłoszenia, czym nie przekroczył granic uznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oceniając wydane decyzje wedle tego kryterium stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia stanu naruszenia prawa.

W myśl art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, władający w dniu wejścia w życie ustawy powierzchnią ziemi, na której przed dniem wejścia w życie ustawy, nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, był obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 roku. W takim przypadku przepisy art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie znajdowały zastosowania.

Do zgłoszenia należało załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot (art. 12 ust. 2). Z kolei art. 12 ust. 3 i 4 powołanej ustawy stanowi, że właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze, z tym, że może je odrzucić w drodze decyzji w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy. Ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie wywołuje ono skutków prawnych, o których mowa w ust.1. Uwzględnienie zgłoszenia w rejestrze zwalnia zgłaszającego z obowiązku przeprowadzenia rekultywacji, o którym mowa w art. 102 Prawa ochrony środowiska.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pierwszorzędne znaczenie ma zatem okoliczność, czy skarżąca, jako podmiot dokonujący zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi jest innym podmiotem w stosunku do podmiotu, który spowodował to zanieczyszczenie. Ustalenia przeto wymaga, czy skarżąca Spółka jest następcą prawnym spółki przejętej (Spółki B) i jak dalece to następstwo rozciąga się na obowiązki w sferze prawa administracyjnego, a w tym konkretnym przypadku w sferze prawa ochrony środowiska.

Za bezsporne należy uznać w sprawie, iż uchwałą Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy M. Zakładów D z dnia [...]roku, Spółka ta (jako spółka przejmująca), na podstawie art. 463 pkt 1 Kodeksu handlowego połączyła się z Spółką B z siedzibą w W. (spółką przejętą) przez przeniesienie całego majątku Spółki B na Spółkę D. Zwyczajne Walne Zgromadzenie podjęło także uchwałę o zmianie firmy (nazwy) spółki na Koncern E, która to nazwa została zmieniona w miesiącu [...] roku na Koncern A z siedzibą w P. Wykreślenie z rejestru Spółki B z siedzibą w W. nastąpiło w dniu [...] roku.

Stosownie do treści art. 463 pkt 1 Kodeksu handlowego obowiązującego w dacie połączenia spółek i dokonania określonych wpisów w rejestrze - połączenie spółek mogło być dokonane przez przeniesienie całego majątku spółki (przejętej) na inną (przejmującą) w zamian za akcje, które spółka przejmująca wydaje akcjonariuszom spółki przejętej. W myśl art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, z chwilą wykreślenia spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. W razie wykreślenia z rejestru (rejestrów) spółek przejętych, ustaje całkowicie ich byt prawny, a realizowane połączenie spółek staje się definitywne (zakończone). Z tą chwilą majątek czynny i bierny spółek przejętych przechodzi - w drodze sukcesji uniwersalnej - na spółkę przejmującą. Skutek ten następuje ex lege. Przez sukcesję uniwersalną rozumie się bowiem tego rodzaju następstwo prawne (pod tytułem ogólnym), w którym następca prawny wstępuje w ogół praw stanowiących cały lub co najmniej prawnie wyodrębniony majątek swego poprzednika. Następstwo pod tytułem ogólnym dochodzi do skutku w sytuacjach wyraźnie prawem przewidzianych, np. przy przekształceniach osób prawnych. Chwila wykreślenia spółki przejętej z rejestru jest zatem momentem, w którym następuje przeniesienie praw i obowiązków spółki przejętej na spółkę przejmującą w drodze sukcesji uniwersalnej. Pogląd ten był prezentowany na gruncie Kodeksu handlowego, także w zakresie łączenia się spółek akcyjnych.(por. A. Szajkowski [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja, Kodeks handlowy, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1997, s. 1414/ art. 285 / i s. 1163/ art. 465 /, T. Dziurzyński, Z. Fenichel, M. Honzatko, Kodeks handlowy z komentarzem s. 316).

Przepis art. 465 § 3 nie zawiera wyłączenia w zakresie praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym, a stanowisko doktryny co do braku sukcesji administracyjnoprawnej na gruncie tego przepisu nie jest jednolite.

Ukształtowana natomiast została linia orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana w art. 463 i nast. Kodeksu handlowego, wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych (por. m.in. wyroki NSA z dnia 20 kwietnia 1999 roku, sygn. akt II SA 7091/98 - M. Podat. 1999/11/40; z dnia 27 listopada 1995 roku, sygn. akt SA/Gd 2508/94, POP 1997/5/169; z dnia 11 lutego 2003 roku, sygn. akt I SA/Łd 955/01, ONSA 2004/1/29). Naczelny Sad Administracyjny wyraził pogląd, iż przepis art. 463 Kodeksu handlowego jest normą ustrojową dla spółek akcyjnych sytuującą je w całym systemie prawnym. Stąd też, jeżeli przepis art. 465 § 3 będący normą rangi ustawowej mówi o wstąpieniu przez spółkę przejmującą we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, to nie ma powodów do ograniczania jej zasięgu tylko do zakresu stosunków cywilnoprawnych.

Powyższa teza znajduje potwierdzenie także w literalnym brzmieniu przepisu art. 465 § 3 Kodeksu handlowego. Nie ma w nim bowiem wyłączenia w zakresie praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym. Jeżeli zaś w przepisie nie sformułowano żadnych ograniczeń, co do zakresu następstwa prawnego, w szczególności nie wyłączono z niego praw i obowiązków publicznoprawnych to należy przyjąć, iż przepis statuuje następstwo prawne pod tytułem ogólnym (sukcesję generalną, zwaną też uniwersalną), obejmujące ogół praw i obowiązków poprzednika prawnego, przechodzących na jego następcę. W sytuacji zatem następstwa prawnego o charakterze sukcesji generalnej, następuje przejęcie przez spółkę przejmującą ogółu praw i obowiązków, w tym również o charakterze publicznoprawnym (por. H. Litwińczuk: Przekształcenia i fuzje podmiotów gospodarczych. Zagadnienia podatkowe, Warszawa 1994; B. Draniewicz: glosa do wyroku NSA z dnia 11 lutego 2003 r., I SA/Łd 955/01, Pr. Spółek 2004/9/54; A. Skoczylas: Sukcesja praw i obowiązków administracyjno-prawnych przy łączeniu instytucji finansowych w formie spółki akcyjnej na przykładzie banków (zagadnienia wybrane), Pr. Spółek 2002/4/17).

Podobne stanowisko wypracowane zostało tak w doktrynie, jak i w orzecznictwie na gruncie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1990 roku o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298 z późn. zm.), który stanowił, że spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa. Konsekwencji takiej sukcesji generalnej nie ogranicza okoliczność, że z punktu widzenia przepisów prawa handlowego formalnie powstała i została zarejestrowana nowa spółka. Kwestia ta nie budzi wątpliwości w orzecznictwie zarówno sadów administracyjnych, jak i powszechnych. Wskazać należy w tym miejscu na stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 10 lipca 1996 roku, sygn. akt SA/Ka 1346/95 (Monitor Podatkowy z 1997 roku, Nr 3, poz. 87), jak i stanowisko Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 8 grudnia 2000 roku, sygn. akt I CKN 324/00 (OSNC z 2001 roku, Nr 6, poz. 96) oraz w uchwale z dnia 19 maja 1992 roku, III CZP 49/1992 (OSNCP 11/1992, poz. 200).

Rozważając charakter następstwa prawnego i jego zakres należy mieć na uwadze także istotę przekształcenia spółek. Istotą przepisów o przekształceniu jest umożliwienie rozwiązania jednej spółki kapitałowej bez konieczności prowadzenia jej likwidacji, jednakże pod określonym warunkiem. Mianowicie, spółce kapitałowej w innej formie organizacyjnej, ustawodawca nakazuje (i zezwala) na wstąpienie w sytuację prawną spółki poprzedniczki. Dokonuje się zatem sukcesja generalna. Zasada sukcesji uniwersalnej należy do istoty łączenia się spółek, zaś sukcesja administracyjna jest elementem sukcesji uniwersalnej. Kierując się etymologią pojęcia "sukcesja uniwersalna" nie ma podstaw, aby zawęzić zakres sukcesji tylko do określonej dyscypliny prawniczej, np. prawa cywilnego, gdyż wówczas pojęcie to winno brzmieć sukcesja "cywilnoprawna". (por. A. Szumański [ w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański J Szwaja, Kodeks spółek handlowych, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 2004 r., s. 238 - 239). Wprawdzie doktryna prawa administracyjnego przyjmuje zakaz sukcesji na płaszczyźnie prawa publicznego, lecz jednocześnie podkreśla, że od tej zasady ustawodawca wprowadził określone wyjątki, dopuszczając tym samym zasadę sukcesji administracyjnoprawnej, kierując się bezpieczeństwem obrotu prawnego. Bezpieczeństwo obrotu prawnego uzyskało w tych przypadkach prymat nad zasadą doktrynalną. Takimi wyjątkami od zasady zakazu sukcesji administracyjnoprawnej są przepisy regulujące łączenie spółek tj. art. 465 § 3 Kodeksu handlowego a obecnie art. 494 Kodeksu spółek handlowych. Zauważyć należy, iż przepis art. 494 § 1 Kodeksu spółek handlowych swoim brzmieniem odpowiada art. 465 § 3 Kodeksu handlowego ("spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej"), zaś § 2 art. 494 § 1 Kodeksu spółek handlowych (poprzez użycie sformułowania "w szczególności") stanowi jedynie wyliczenie przykładowe zakresu przedmiotowego sukcesji administracyjnej. Skoro zaś art. 494 § 1 K.s.h. jest odpowiednikiem art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, to nie można skutecznie dowodzić, iż sukcesję administracyjną, w przypadku łączenia się spółek wprowadził dopiero Kodeks spółek handlowych. Sukcesja uniwersalna obejmuje wszystkie prawa i obowiązki, a więc zarówno te znane, jak i nieznane spółce, przez co nie istnieje wymóg ich określania.

W świetle art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, podzielając stanowisko organów administracji publicznej, stwierdzić należy, że Koncern A z siedzibą w P. jest następcą prawnym Spółki B na zasadzie sukcesji uniwersalnej. Ustalenie istnienia następstwa prawnego, nie pozwala jeszcze wszakże na prostą konkluzję, iż skarżący nie jest "innym podmiotem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej. Następstwo prawne ze swej natury oznacza bowiem zmianę podmiotową, skoro obejmuje przejście praw i obowiązków na sukcesora. Właściwa wykładnia art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej nakazuje jednak interpretowanie określenia "zanieczyszczenia (...) spowodowane przez inny podmiot" poprzez odwołanie się do innych niż językowa metod wykładni.

Celem regulacji zawartej w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska było dostosowanie prawodawstwa krajowego do uregulowań prawa wspólnotowego, w związku ze spodziewaną akcesją do Unii Europejskiej (i Wspólnot Europejskich). Zgodnie natomiast z treścią art. 174 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Gospodarczą, polityka Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego ma na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony, z uwzględnieniem zróżnicowania sytuacji w poszczególnych regionach Wspólnoty; opiera się ona na zasadzie rozważnego działania oraz zapobiegania szkodom, a także na zasadzie naprawienia, w pierwszej kolejności u źródła, szkód w środowisku, jak również na regule "zanieczyszczający płaci". Uznać należy zatem, iż jedynie brak związku prawnego, organizacyjnego i funkcjonalnego "zanieczyszczającego" z dokonanym zanieczyszczeniem (u źródła) pozwalałby na traktowanie zgłaszającego jako "inny podmiot", w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej. W sytuacji natomiast, występowania następstwa prawnego Koncernu A w P. w stosunku do Spółki B z siedzibą w W., wskazanej przezeń jako sprawca zanieczyszczenia powierzchni ziemi, niedopuszczalne a w konsekwencji prawnie nieskuteczne jest zgłoszenie przezeń zanieczyszczenia, w celu zwolnienia się z obowiązku rekultywacji terenu. Przyjęcie tezy proponowanej przez skarżącą prowadziłoby bowiem do konkluzji, że każda zmiana organizacyjna osoby prawnej, w następstwie której traci ona osobowość prawną (przejęcie, połączenie), nie związana z jej likwidacją, wyłącza odpowiedzialność za dokonane zanieczyszczenie powierzchni ziemi lub gleby. Tego rodzaju teza jest natomiast nie do pogodzenia z działaniem racjonalnego ustawodawcy, którego celem, wyrażonym w ustawie Prawo ochrony środowiska, było wprowadzenie daleko idącej i zinstytucjonalizowanej ochrony środowiska.

Sąd w składzie rozpoznającym skargę w niniejszej sprawie stanowisko to podzielił uznając, iż przede wszystkim z tej przyczyny zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi w oparciu o art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej podlegało odrzuceniu. Akceptacja skutków wynikających z wyżej opisanej zasady odpowiedzialności za dokonane zanieczyszczenia uzasadnia także stanowisko organów co do możliwości przyjęcia zgłoszenia w sytuacji, gdy nie są kumulatywnie spełnione jego obligatoryjne przesłanki. Ocena relacji między interesem publicznym i interesem zgłaszającego została dokonana z poszanowaniem zarówno zasady rządzącej odpowiedzialnością za szkody w środowisku, jak i po skonfrontowaniu skutków, w tym finansowych, alternatywnych rozstrzygnięć.

Poza granicami sprawy pozostawała także podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż w sprawach indywidualnych decyzji wydanych na rzecz Spółki B, organy administracyjne nie przyjmowały następstwa prawnego.

Wobec stwierdzonych wyżej podstaw do odrzucenia złożonego zgłoszenia, bez istotnego wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje kwestia wykazania czasu powstania zanieczyszczenia w niniejszej sprawie. W tej kwestii Sąd podziela jednak zasadnicze stanowisko organów, iż składane zgłoszenie winno dokumentować wystąpienie zanieczyszczenia przez ustawowo określonym terminem. Niewątpliwie nie jest wystarczające powołanie się na różnice w praktykowanych ówcześnie i obecnie technikach i metodach postępowania z paliwami. W niniejszej sprawie, za pomocą różnych dokumentów usiłowano jednakże wykazać prawdopodobieństwo, że zanieczyszczenie nie zostało spowodowane w okresie władania stacją przez skarżącą, składając np. protokoły komisji inwentaryzacyjnych. Jakkolwiek takie dowody mają charakter pośredni, to w ocenie Sądu również tego rodzaju dowody mogą być podstawą ustaleń faktycznych. Materiały te wszak podlegają, jak wszystkie dowody, ocenie organu a ich analiza porównawcza z innymi dowodami, pozwala na czynienie ustaleń faktycznych. Należy zgodzić się bowiem ze skarżącą, iż brak jest podstaw do żądania od wnioskodawcy dowodów bezpośrednich na określone stany faktyczne, istniejące przed wejściem w życie przepisów prawa.

Mając na uwadze podane powyżej argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.