Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 728/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 13 zo ust.1, ust.7
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art.145 par.1 pkt.1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] Biura Powiatowego z siedzibą w D. z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego M. T. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr 9016-2022-64/M-8110 Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika S. Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w D. z dnia 26 lipca 2022 r. nr BP311.8110.1265.2022.MR/DM przyznającą M. T. (T. ) pomoc finansową o wartości brutto: [...] zł, stanowiącą równowartość [...] euro na dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że 6 maja 2022 r. strona złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Do wniosku strona dołączyła faktury nr [...], [...], [...] oraz [...] na kupno nawozów.

W dniu 26 lipca 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji wydał decyzję nr BP311.8110.1265.2022.MR/DM w sprawie przyznania pomocy w wysokości [...] zł. Na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. organ odstąpił od uzasadnienia decyzji, wskazując, że decyzja w całości uwzględnia żądanie strony.

W dniu 27 lipca 2022 r. strona złożyła odwołanie od decyzji.

W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że wyliczona w decyzji kwota jest nieprawidłowa. Różnica w wysokości [...] zł wynika z błędnej interpretacji przepisów. Strona wskazała, że do wyliczenia limitu pomocy nie wzięto pod uwagę ugoru o powierzchni 3,65 ha. Wskazała, że ugór we wniosku o dopłaty bezpośrednie jest zaliczany jako uprawa rolna, zalicza się go do dywersyfikacji upraw, więc nie ma racjonalnego powodu do wyłączania tej powierzchni z limitu pomocy.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie, organ odwoławczy wskazał, że - zgodnie z § 13zo ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187); dalej: "rozporządzenie", w 2022 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu na dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów.

Przywołując przepisy § 13zo ust. 7 rozporządzenia organ odwoławczy wskazał, że uprawa rolna obejmuje wszystkie uprawy na gruntach ornych oraz uprawy trwałe (np.: sady) z wyłączeniem traw na gruntach ornych, łąk i pastwisk oraz gruntów ornych ugorowanych, na których nie jest prowadzona uprawa rolna (ugór czarny lub zielony) oraz gruntów z uprawą roślin energetycznych o krótkiej rotacji. Definicja uprawy rolnej jest zgodna z załącznikiem nr 1 lit. A pkt I i II do rozporządzenia, w którym wymienione są uprawy rolne kwalifikujące się do objęcia pomocą w niniejszym działaniu.

Organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji w prawidłowy sposób wykluczył ugór z prawa do przyznania pomocy. Zdaniem organu odwoławczego, strona nie może utożsamiać zasad obowiązujących w sprawie dopłat bezpośrednich i dopłat do nawozów, ponieważ te płatności regulują odrębne przepisy.

Organ również nie negował, że strona może stosować nawozy na ugorach, jednakże w sprawie powierzchnia ugoru nie może zostać zakwalifikowana do wyliczenia pomocy. Następnie organ wskazał szczegółowe wyliczenie płatności.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo przyznał stronie pomoc w wysokości [...] zł oraz nie naruszył przepisów prawa materialnego i procesowego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja ta jest błędna, argumentacja nielogiczna, niespójna, wzajemnie sprzeczna, wykluczająca się i niezgodna z dotychczasową wykładnią.

W ocenie skarżącego, organ nie odniósł się do jego głównego zarzutu z odwołania z dnia 27 lipca 2022 r., w którym nie podnosił, że do ugoru należą się dopłaty, ale że ugoru nie wzięto pod uwagę do wyznaczenia limitu pomocy.

Skarżący wskazał, że przepis § 13zo pkt 7 rozporządzenia określa limit pomocy jako iloczyn upraw rolnych i odpowiednia stawka. Organ kilkakrotnie błędnie wskazywał, że pomoc jest do upraw rolnych, jednocześnie trzykrotnie cytował rozporządzenie z którego wynika, że pomoc jest udzielana do zakupionego nawozu. W przypadku innych programów pomocowych, udzielanych na podstawie tego samego rozporządzenia, limit pomocy jest ustalany w różny sposób, np. na podstawie danych makroekonomicznych (3M WIBOR, kurs EURO/PLN), stały kwotowo np. 5 mln zł lub na podstawie oszacowanej przez komisję szkody; w § 13 zd wysokość pomocy wyliczana jest na podstawie zeznania PIT; w § 13w na podstawie danych z podatku rolnego.

Jak dalej podniósł skarżący, w odwołaniu przywołał definicję z przepisów o ewidencji gruntów i budynków, jednak - jak się okazuje - nie bezpodstawnie, ponieważ ustawodawca w §13w także pośrednio odwołuje się do tych przepisów. W przypadku § 13 zo algorytm wyliczenia pomocy ustawodawca określił jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego powierzchni upraw rolnych, jednak nie więcej niż 50 ha i stawki pomocy; x stawka pomocy. Ustawodawca w jasny sposób określił także wyłączenia, tj. łąki i pastwiska oraz powierzchnie, na które przyznano pomoc finansową w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, za realizację zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych, w ramach których obowiązuje całkowity zakaz nawożenia. Co do tego, na podstawie jakich przepisów należy definiować uprawy rolne, ustawodawca określił to w jasny sposób w ust. 7 pkt 1 - deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego powierzchni upraw rolnych, jednak nie więcej niż 50 ha i stawki pomocy.

Ponadto skarżący wskazał, że w odwołaniu w wyczerpujący sposób wykazywał, że ugór w rozumieniu przepisów o wsparciu bezpośrednim jest uprawą: "Ugór we wniosku o dopłaty bezpośrednie jest zaliczany jako uprawa rolna, zalicza się do dywersyfikacji upraw", czego organ odwoławczy nie negował, jednak powołał się na załącznik do rozporządzenia, pomijając fakt, że cytowanie samego załącznika bez przepisu jest błędne (sprawę tę reguluje rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej), więc zapewne organ miał na myśli § 3 rozporządzenia, a więc do jakich działalności przysługuje pomoc. Argument ten ma trzy wady. Po pierwsze, § 3 jest przepisem Desuetudo, ponieważ w § 13zi, Agencja na podstawie tych samych przepisów, udziela pomocy kołom gospodyń wiejskim, które statutowo nie prowadzą żadnej działalności z załącznika nr 1. Drugim przykładem jest § 13za - pomoc była udzielana posiadaczowi chryzantem i spełniającym definicję przedsiębiorcy z rozporządzenia nr 702/2014, który także nie musiał spełniać definicji z załącznika 1. Druga wada to fakt, że skarżący i tak spełnia definicję z załącznika nr 1, ponieważ prowadzi uprawę zbóż. Interpretacja, że pomoc należy się producentowi rolnemu tylko do powierzchni z załącznika nr 1 jest niespójna, gdyż np. w § 5 wskazano, że pomoc jest udzielana producentowi rolnemu do budynków, a trudno sobie wyobrazić aby w budynku mogła być siana jakakolwiek roślina z załącznika nr 1.

Zdaniem skarżącego, § 3 został zapewne wprowadzony aby doprecyzować, że osoby posiadające identyczne budynki, które zostały np. zalane w wyniku powodzi, po to, aby osoba prowadząca jakąś działalność z załącznika nr 1, mogła otrzymać pomoc na podstawie § 5 rozporządzenia, a druga osoba posiadająca identyczny budynek, ale nieprowadząca działalności, pomocy takiej nie mogła otrzymać. Po trzecie, załącznik ten ma charakter zbioru otwartego.

Skarżący podniósł także, że organ odwoławczy stwierdził, iż skarżący nie może się powoływać się na przepisy o dopłatach bezpośrednich, jednak rozporządzenie w kilku przypadkach odwołuje się do tych przepisów, np. w § 13zo ust. 1 pkt 4, oraz w pkt 7 ust. 1. W rozporządzeniu brak jest definicji łąki i pastwiska, jednak w przepisach o płatnościach bezpośrednich występują te definicje, zatem zapewne na tej podstawie, organ zarówno I jak i odwoławczy przyjęły stawkę [...] zł lub [...] zł. Skarżący zapytał więc, dlaczego organ może powoływać się na definicję z przepisów, a skarżący nie może, mimo że są stronami tego samego postępowania.

Nadto, według skarżącego, organ przy ponownym obliczeniu wysokości pomocy przemnożył grunty orne oraz stawkę [...] zł, oraz TUZ razy [...] zł, nie podając żadnych przepisów, ani logicznego uzasadnienia w jaki sposób utożsamia grunty orne z uprawami rolnymi (zapewne na podstawie przepisów o wsparciu bezpośrednim). Obliczenia te potwierdził brak zrozumienia rodzaju pomocy, o którym skarżący już pisał. Przedstawione wyliczenia określały jedynie limit pomocy, a nie jej wysokość, a organ odwoławczy w ogóle nie wziął pod uwagą różnicy w cenie nawozów, chociaż potwierdził, że można stosować nawozy na ugorach. W związku z tym, skarżący uważa, że decyzja powinna być wydana jeszcze raz, uwzględniając ugór w limicie pomocy.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

Sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I, wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Strony wyraziły zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Strony zostały także pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 529); dalej: "p.p.s.a.", uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa procesowego dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem postępowania jest ocena legalności decyzji organów obu instancji w sprawie przyznania skarżącemu pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych, innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, o wartości brutto wynoszącej [...] zł.

Skarżący, zarówno w odwołaniu jak i w skardze do sądu, nie zgodził się z kwotą przyznanej pomocy finansowej uznając, że organy błędnie do wyliczenia limitu pomocy nie wzięły pod uwagę ugoru o powierzchni 3,65 ha, a ugór we wniosku o dopłaty bezpośrednie jest zaliczany jako uprawa rolna, zalicza się go też do dywersyfikacji upraw, więc nie ma racjonalnego powodu do wyłączania tej powierzchni z limitu przyjmowanego do wyliczenia pomocy.

Organ I instancji przyznał skarżącemu pomoc finansową w kwocie [...]zł, uznając, że decyzja w całości uwzględnia żądanie strony i odstąpił od jej uzasadnienia.

Z kolei organ odwoławczy uznał, że uprawa rolna obejmuje wszystkie uprawy na gruntach ornych oraz uprawy trwałe (np.: sady) z wyłączeniem traw na gruntach ornych, łąk i pastwisk oraz gruntów ornych ugorowanych, na których nie jest prowadzona uprawa rolna (ugór czarny lub zielony) oraz gruntów z uprawą roślin energetycznych o krótkiej rotacji. Definicja uprawy rolnej – według organu odwoławczego – jest zgodna z załącznikiem nr 1 lit. A pkt I i II do rozporządzenia, w którym wymienione są uprawy rolne kwalifikujące się do objęcia pomocą w niniejszym działaniu, a strona wadliwie utożsamia zasady obowiązujące w sprawie dopłat bezpośrednich i dopłat do nawozów, ponieważ te płatności regulują odrębne przepisy.

Organ ten nie negował, że strona może stosować nawozy na ugorach, jednakże powierzchnia ugoru nie może zostać zakwalifikowana do wyliczenia pomocy.

Podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 13 zo ust. 1,7,8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.); dalej: "rozporządzenie".

Zgodnie z § 13zo ust. 1 rozporządzenia, w 2022 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014,

3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19,

4) który do dnia złożenia wniosku o tę pomoc złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r.

- na dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów.

2. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana:

1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej;

2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 7-9.

6. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się kopie faktur, ich duplikaty lub imienne dokumenty księgowe o równoznacznej wartości dowodowej dokumentujące zakup w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. W przypadku gdy wysokość pomocy będzie wyliczana w sposób określony w ust. 7 pkt 2 lit. b, do wniosku należy również dołączyć kopie faktur, ich duplikaty lub imienne dokumenty księgowe o równoznacznej wartości dowodowej dokumentujące zakup w okresie od dnia 1 września 2020 r. do dnia 15 maja 2021 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.

7. Wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć iloczynu:

1) deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego powierzchni upraw rolnych, jednak nie więcej niż 50 ha i stawki pomocy;

2) liczby ton nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, zakupionych w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r., i różnicy średniej ceny za tonę nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, zakupionych w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r., i średniej ceny danego typu nawozu mineralnego:

a) ogłoszonej przez ministra właściwego do spraw rolnictwa w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej obsługującego go urzędu albo

b) wynikającej z faktur lub imiennych dokumentów księgowych o równoznacznej wartości dowodowej dokumentujących zakup w okresie od 1 września 2020 r. do 15 maja 2021 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.

8. Wysokość stawki pomocy, o której mowa w ust. 7 pkt 1, wynosi:

1) 500 zł na 1 ha powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem traw na gruntach ornych oraz łąk i pastwisk;

2) 250 zł na 1 ha powierzchni łąk i pastwisk oraz traw na gruntach ornych, z wyłączeniem powierzchni, na które przyznano pomoc finansową w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, za realizację zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych, w ramach których obowiązuje całkowity zakaz nawożenia.

Celem wprowadzonej regulacji normatywnej było udzielenie przez państwo pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył 6 maja 2022 r. wniosek o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Do wniosku skarżący dołączył faktury VAT nr [...], [...], [...] oraz [...] na kupno nawozów.

Skarżący przywołał w skardze argumentację wskazującą, że naruszone zostały przepisy prawa materialnego przez wadliwą wykładnię przez organ odwoławczy terminu "grunty rolne", użytego w przepisie § 13zo ust. 7 rozporządzenia, do wyliczenia limitu pomocy. W jego ocenie, do wyliczenia limitu pomocy nie wzięto pod uwagę ugoru (o powierzchni 3,65 ha), co doprowadziło do wyłączenia z tego zakresu pojęciowego ugoru, chociaż ugór we wniosku o dopłaty bezpośrednie jest zaliczany do upraw rolnych, a nadto zalicza się go do dywersyfikacji upraw, więc nie ma racjonalnego powodu do wyłączania tej powierzchni z limitu pomocy.

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że uprawa rolna obejmuje wszystkie uprawy na gruntach ornych oraz uprawy trwałe (np. sady) z wyłączeniem traw na gruntach ornych, łąk i pastwisk oraz "gruntów ornych ugorowanych, na których nie jest prowadzona uprawa rolna (ugór czarny lub zielony) oraz gruntów z uprawą roślin energetycznych o krótkiej rotacji".

Powyższe stwierdzenie nie znajduje żadnego uzasadnienia w brzmieniu przywołanych przepisów, w których wyraźnie wskazano, że wysokość dopłaty "nie może przekroczyć iloczynu deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego powierzchni upraw rolnych, jednak nie więcej niż 50 ha i stawki pomocy (§ 13zo ust. 7 pkt 1 rozporządzenia), jednak w przypadku upraw rolnych z wyłączeniem "traw na gruntach ornych oraz łąk i pastwisk" (§ 13zo ust. 8 pkt 1 rozporządzenia), a w przypadku łąk, pastwisk i traw na gruntach ornych, z wyłączeniem "powierzchni, na które przyznano pomoc finansową w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, za realizację zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych, w ramach których obowiązuje całkowity zakaz nawożenia." (§ 13zo ust. 8 pkt 2 rozporządzenia).

Zatem, skoro w przepisie § 13zo ust. 7 pkt 1 rozporządzenia wskazano jednoznacznie, że dla ustalenia wysokości dopłaty należy uwzględnić okoliczność, iż wysokość ta nie może przekroczyć iloczynu deklarowanej przez producenta rolnego "we wniosku o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego powierzchni upraw rolnych", jednak nie więcej niż 50 ha i stawki pomocy, to oznacza, że normodawca odsyła do wniosku o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego powierzchni upraw rolnych i tam należy poszukiwać (przyjąć do wyliczenia) wielkość upraw rolnych do ustalenia iloczynu niezbędnego do wyliczenia dopłaty.

Dodać należy, że w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 28 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 412) w art. 2 pkt 6 ustawy zawierającym słowniczek definicji legalnych zawarto definicję "gruntów ornych". Zgodnie z tą definicją są nimi grunty, na których jest lub może być prowadzona produkcja roślinna, w tym grunty ugorowane, inne niż trwałe użytki zielone i uprawy trwałe.

Nadto, skoro w żadnym z powołanych przepisów, w których zawarto wyłączenia do ustalenia wysokości stawki pomocy (§ 13zo ust. 8 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia) nie zamieszczono ugoru, to argumentacja przeciwna – taka jaką zaprezentował w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, rozszerzając zakres wyłączeń, przez zaliczenie do wyłaczeń także "grunty orne ugorowane, na których nie jest prowadzona uprawa rolna (ugór czarny lub zielony) oraz grunty z uprawą roślin energetycznych o krótkiej rotacji" – stanowi o zastosowaniu nieuprawnionej wykładni rozszerzającej wyłączeń, co w konsekwencji doprowadziło do wykluczenia ugoru do przyjęcia iloczynu "powierzchni upraw rolnych w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego" ( § 13zo ust. 7 pkt 1 rozporządzenia), a w konsekwencji do zaniżenia wysokości tej pomocy.

Taka wykładnia ww. przepisów oznacza, że organ w jej procesie w sposób niedopuszczalny rozszerzył zakres wyłączań, które powinny być interpretowane ściśle, skoro są wyjątkami od reguły dotyczącej zasad przyznawania pomocy.

Powyższa wada zaskarżonej decyzji oznacza także, że w toku dalszego postępowania organy zobowiązane będą do zastosowania wskazanej wykładni ww. przepisów, co skutkować także będzie koniecznością załączenia do akt sprawy wniosku skarżącego o płatności bezpośrednie z dwóch ostatnich lat, w celu ustalenia czy skarżący w istocie zgłosił do płatności na 2022 r. ugór oraz, czy ugór ten nie był także zgłoszony w 2021 r., co wykluczałoby uznanie za ugór tego gruntu rolnego w 2022 r. (nie może być zgłaszany rok po roku).

Wprawdzie, z mocy art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505), do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81, ale tylko wówczas, jeśli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Podkreślenia jednak wymaga, iż decyzje, zwłaszcza odmawiające przyznania płatności lub przyznające kwoty finansowe w niższych niż zgłoszone, powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji powinno zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie takiej decyzji realizować winno, wyrażoną w art. 11 k.p.a., zasadę przekonywania, której stosowanie nie wyłącza art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, zgodnie z którą, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób, w miarę możności, doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Pomimo modyfikacji postępowania prowadzonego przez organy ARiMR, organy te nadal zobowiązane są, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., wskazać adresatowi decyzji fakty, które uznały za udowodnione i dowody na których się oparły, oraz wyjaśnić dlaczego nie dały wiary twierdzeniom strony czy też nie przyznały mocy dowodowej wskazanym przez niego dowodom.

W ocenie składu orzekającego w sprawie zastosowanie niedopuszczalnej wykładni rozszerzającej ww. przepisów (§ 13zo ust. 8 pkt 1 i 2 w zw. z ust. 7 pkt 1 rozporządzenia) skutkowało również zaniechaniem wyjaśnienia kwestii związanych z analizą wniosków skarżącego o płatności bezpośrednie za lata 2021 i 2022, co miało w sprawie istotne znaczenie, ponieważ rzutowało na wysokość przyznanej skarżącemu pomocy finansowej.

Kontrolując legalność zaskarżonych rozstrzygnięć sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji naruszają ww. przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.).

Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a., sąd wskazuje, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu organy – po przeprowadzeniu koniecznych czynności procesowych, mających na celu analizę wniosków skarżącego o płatności bezpośrednie na lata 2021 i 2022 – w uzasadnieniu swoich decyzji, odpowiadającym regulacji art. 107 § 3 k.p.a., przedstawiły przyjęty stan faktyczny, ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, wykładnię zastosowanych w spawie przepisów prawa oraz ich subsumcję.

Dla zapewnienia skarżącemu prawa do dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), należało także uchylić decyzję organu I instancji (art. 135 p.p.s.a.).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 210 § 2 p.p.s.a. Zasądzony zwrot kosztów postępowania obejmuje wpis od skargi w wysokości 200 zł pobrany od skarżącego na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535).