Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1240/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2023 r. sprawy ze skargi N. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z [...] października 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta [...] W. z [...] sierpnia 2022 r. odmawiającą N. J. (tj. Skarżącej) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad matką B. J.. Decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie sprawy:

2. Decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku N. D. (obecnie – N. J.) Wójt [...] W. (zwany dalej "Wójtem") odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad matką B. J..

3. W wyniku rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium") decyzją z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu i instancji.

4. Kolegium stwierdziło, że sprawowana przez Skarżącą opieka nie spełnia wymogów opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, zwanej w skrócie "u.ś.r.") Skarżąca w oświadczeniu z [...] maja 2021 r. podała, że sprawuje stałą opiekę nad matką, która wymaga pomocy w codziennych czynnościach takich jak: higiena, podawanie leków, przygotowanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, wizyty lekarskie, opłacanie rachunków, robienie zakupów, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych, przygotowanie i przynoszenie opału, palenie w piecu. Kolegium oceniło, że taki zakres opieki nie wykracza poza obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Tymczasem zakres opieki uprawniający w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. do świadczenia pielęgnacyjnego nie może ograniczać się do podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy (niezależnie od systemu pracy), co nie wyklucza możliwości podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W tej sytuacji Kolegium uznało, że Skarżąca nie sprawuje opieki w sposób stały, ciągły i niebudzący wątpliwości.

5. W wyniku rozpatrzenia skargi N. J. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 22 lutego 2022 r. sygn. II SA/Bd 1238/21 uchylił decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta.

6. Sąd stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję Kolegium dopuściło się nie tylko naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., ale także naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Odwołując się do definicji pojęcia znacznego stopnia niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 u.ś.r.) oraz art. 4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.. Dz. U. z 2020 r. poz. 426), do której odsyła ww. art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r., a także § 29 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j.: Dz. U. 2018 r. poz. 2027) – Sąd stwierdził, że także zależność danej osoby od otoczenia w zakresie prowadzenia gospodarstwa domowego jest jedną z okoliczności pociągających za sobą konieczność sprawowania opieki.

Sąd podkreślił także, że istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale również zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

Analizując decyzję Kolegium Sąd zauważył, że wynika z niej, iż organ z zasady wykonywanie pewnego rodzaju czynności kwalifikuje jako brak wykonywania stałej opieki. Tymczasem nie można oderwać oceny rodzaju, ilości czynności wykonywanych w ramach opieki przez osobę wnioskującą o świadczenie pielęgnacyjne od wpływu, jakie one wywierają na możliwość podjęcia zatrudnienia. Innymi słowy – aby uznać, że wykonywanie w ramach opieki nad niepełnosprawnym "czynności życia codziennego" nie skutkują brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia należałoby wskazać na te elementy stanu faktycznego, które wskazują, że czynności te są wykonywane w taki sposób lub w takim czasie, że pozostawia to dostateczny czas na wykonywanie zatrudnienia, bądź że możliwe jest takie zorganizowanie wykonywania "czynności życia codziennego" (np. przy udziale innych członków rodziny), że wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne będzie dysponował czasem, które może przeznaczyć na wykonywanie zatrudnienia.

Sąd uznał, że Kolegium wbrew ciążącemu na nim z mocy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie zgromadziło i rozpatrzyło w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Kolegium poprzestało bowiem na wymienieniu rodzaju czynności wykonywanych przez Skarżącą w ramach opieki, bez zbadania, ile czasu one zajmują i czy jest możliwa taka ich organizacja w trakcie dnia, aby Skarżąca miała możliwość wykonywania zatrudnienia.

Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że organ w zupełności pominął zbadanie możliwości przyczyniania się do opieki nad niepełnosprawną przez jej syna.

7. W wyniku ponownego postępowania Wójt decyzją z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] odmówił przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na B. J..

8. Wójt ustalił, że B. J. choruje na reumatoidalne zapalenie stawów, wykonano u niej ednoprostezoplatyskę obu kolan, w 2020 r. zdiagnozowano zakrzepowe zapalenie żył. Wykonywanie czynności życia codziennego sprawa jej dużą trudność. Porusza się przy pomocy kuli łokciowej.

Ponadto Wójt ustalił, że Skarżąca w ramach opieki nad matką wykonuje takie czynności jak: dbanie o higienę, przygotowanie ubrań, ubieranie, podawanie leków, przygotowanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, dowóz na wizyty lekarskie, robienie zakupów, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych, przygotowanie opału, palenie w piecu. Wójt wskazał, że Skarżąca była zatrudniona w ramach umowy o pracę do [...] marca 2021 r. Obecnie jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy.

Odnośnie niepełnosprawnej B. J. W. ustalił ponadto, że jest wdową, ma dwójkę dzieci – Skarżącą oraz syna P. J.. Syn oświadczył, że nie jest w stanie finansować opieki nad matką i złożył na tą okoliczność zaświadczenie o dochodach swoich i żony.

9. W oparciu o powyższe ustalenia Wójt uznał, że opieka sprawowana przez Skarżącą nad matką nie wyklucza całkowicie możliwości podjęcia zatrudnienia. Wójt zauważył, że matka Skarżącej została uznana za niepełnosprawną w stopniu znacznym orzeczeniem z [...] września 2020 r., w którym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 19-go roku życia. Skarżąca do [...] marca 2021 r. pracowała, a więc jej matka radziła sobie, gdy opieka była sprawowana tylko w godzinach, kiedy Skarżąca nie wykonywała pracy. Zdaniem Wójta Skarżąca wykonuje w zasadzie czynności dnia codziennego w niewielkim stopniu wspierające matkę w chorobie. Zakres opieki nie wykracza poza obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy.

10. W wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącej Kolegium wskazaną na wstępie decyzją z [...] października 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta.

11. Kolegium ustaliło, że Skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, jednakże zakres i tryb sprawowania opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca z uwagi na schorzenia matki przygotowuje i podaje jej posiłki, sprząta, pierze, prasuje, robi zakupy, wykupuje recepty, ogrzewa dom, udziela wsparcia w kąpieli i utrzymaniu higieny ciała, pomaga w ubieraniu się, dowożeniu do lekarzy, podaje leki i załatwia sprawy urzędowe. Kolegium wskazało, że częstotliwość wykonywanych czynności została wskazana w oświadczeniu Skarżącej z [...] lipca 2022 r.

12. Zdaniem Kolegium powyższe ustalenia przesądzają o tym, że w sprawie nie mamy do czynienia z opieką, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Czynności takie jak pranie, sprzątanie, gotowanie, pomoc w utrzymaniu higieny, załatwianie spraw urzędowych czy nawet zawożenie do lekarzy lub podawanie leków nie stanowią tego rodzaju opieki nad matką, aby jej sprawowanie wykluczało możliwość zatrudnienia przez Skarżącą. Kolegium wskazało, że matka Skarżącej samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, wymaga pomocy w kąpieli, przygotowaniu ubrań, zażywaniu leków, w wizytach lekarskich i w załatwianiu spraw urzędowych. Czynności te zasadniczo mogłyby być wykonywane przed lub po pracy Skarżącej. Kolegium zwróciło uwagę, że z oświadczenia wynika iż Skarżąca podaje matce leki 3 razy dziennie oraz przygotowuje i podaje posiłki. Zebrany materiał dowodowy wskazuje jednak, że matka Skarżącej byłaby w stanie samodzielnie przyjąć wcześniej przygotowany posiłek i leki w czasie, kiedy Skarżąca byłaby w pracy, ewentualnie córka i syn, jako osoby zobowiązane do alimentacji mogłyby opłacić godzinę – dwie opieki sprawowanej przez osobę obcą.

Kolegium stwierdziło, że wskazywana ilość czasu poświęcona opiece nad matką wynika z prawnych i przede wszystkim moralnych obowiązków rodzinnych dziecka wobec niepełnosprawnego rodzica. Zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być wykonywane poza godzinami pracy.

W świetle powyższego Kolegium uznało, że w sprawie nie została wykazana przesłanka bezpośredniego związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej Skarżącej a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką.

Kolegium zauważyło ponadto, że matka Skarżącej choruje od około 30 lat. Mimo to Skarżąca podjęła pracę w okresie od [...] marca 2020 r. do [...] marca 2021 r. i była w stanie łączyć pracę z opieką nad matką. W toku postępowania ani w odwołaniu nie wykazano, aby określone zdarzenie spowodowało, że dalsze wykonywanie pracy nie jest możliwe.

13. W skardze do sądu N. J. wniosła o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

14. W skardze zarzucono:

a) dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką,

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez Skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu tego przepisu osoba niepełnosprawna wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia – opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej,

b) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wyniki sprawy tj. art. 6, 8, 9, 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeku postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tj. faktycznego zakresu opieki Skarżącej nad matką oraz związku przyczynowego

Skarżąca podkreśliła, że z treści uzasadnienia decyzji organu wynika, że o sprawowaniu opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. można mówić jedynie w sytuacji stałej, permanentnej pomocy osobie niepełnosprawnej w czynnościach samoobsługowych, higieniczno – sanitarnych, medycznych itp. Ponadto nieuprawnione i pozbawione fachowej wiedzy jest twierdzenie organu, że stan zdrowia matki Skarżącej jest na tyle dobry, by mogła ona przez większość czasu funkcjonować bez opieki drugiej osoby w wymiarze, który powalałby opiekunowi na równoległe podjęcie pracy.

15. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

16. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Rozpoznając zatem ponownie sprawę tj. po wyroku tutejszego Sądu z 22 lutego 2022 r. sygn. II SA/Bd 1238/21 zarówno Wójt jak i Kolegium związani był oceną prawną i wskazaniami zaprezentowanymi w ww. wyroku. Ta ocena prawna i wskazania wiążą również Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

17. Wobec powyższego należy podkreślić, że w ww. wyroku Sąd stwierdził, że istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale również zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

Sąd w wyroku z [...] lutego 2022 r. nie zgodził się również z takim stanowiskiem organu, według którego samo wykonywanie pewnego rodzaju czynności (tj. "czynności życia codziennego") nie zalicza się do zakresu opieki. Uznając ten pogląd za błędny Sąd wskazał, że nie można oderwać oceny rodzaju, ilości czynności wykonywanych w ramach opieki przez osobę wnioskującą o świadczenie pielęgnacyjne od wpływu, jakie one wywierają na możliwość podjęcia zatrudnienia. Rozwijając konsekwentnie swoje stanowisko Sąd wskazał, że aby uznać, że wykonywanie w ramach opieki nad niepełnosprawnym "czynności życia codziennego" nie skutkują brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia należałoby wskazać na te elementy stanu faktycznego, które wskazują, że czynności te są wykonywane w taki sposób lub w takim czasie, że pozostawia to dostateczny czas na wykonywanie zatrudnienia, bądź że możliwe jest takie zorganizowanie wykonywania "czynności życia codziennego" (np. przy udziale innych członków rodziny), że wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne będzie dysponował czasem, które może przeznaczyć na wykonywanie zatrudnienia.

Za sprzeczne z powyższym stanowiskiem Sąd uznał poprzestanie przez organ na wymienieniu rodzaju czynności wykonywanych przez Skarżącą w ramach opieki, bez zbadania, ile czasu one zajmują i czy jest możliwa taka ich organizacja w trakcie dnia, aby Skarżąca miała możliwość wykonywania zatrudnienia.

Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że organ w zupełności pominął zbadanie możliwości przyczyniania się do opieki nad niepełnosprawną przez jej syna.

18. Wbrew powyższemu stanowisku Sądu Wójt nadal nie chce uznać, że wykonywanie "czynności dnia codziennego" (nazywane obecnie "obowiązkami domowymi"0 wchodzi w zakres opieki nad niepełnosprawnym. Wójt wskazuje mianowicie, że czynności te "w niewielkim stopniu wspierają matkę w chorobie" oraz że "zakres opieki nie wykracza poza obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy".

19. Podobnie Kolegium nadal, wbrew wiążącemu go stanowisku Sądu, twierdzi, że "zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być wykonywane poza godzinami pracy". Odnosząc się do tego stanowiska należy podkreślić, że wskazanie w orzeczeniu o niepełnosprawności na konieczność opieki lub pomocy następuje ze względu na stwierdzoną przez lekarzy znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji. Samodzielna egzystencja obejmuje wszelkie sfery aktywności i potrzeb, nie tylko związane osobiście z osobą niepełnosprawną, ale też z jej warunkami bytowymi, na równi z czynnościami higienicznymi dotyczącym osoby należy traktować czynności higieniczne dotyczące jej otoczenia, załatwienie jej spraw urzędowych, nabywanie produktów służących konsumpcji (por. wyrok NSA 8 listopada 2022 r., I OSK 82/22, LEX nr 3430521). Nie jest zatem uzasadnione twierdzenie, że tylko czynności pielęgnacyjne (np. pampersowanie chorego) należą do zakresu opieki nad niepełnosprawnym i wykluczanie z zakresu tego opieki wykonywania "czynności życia codziennego" czy "podstawowych czynności domowych". Nawet opieka ograniczająca się do wykonywania "podstawowych czynności domowych" może być uznana za opiekę, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

20. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi natomiast oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę (por. wyrok NSA z 16 lutego 2023 r., I OSK 1822/22, LEX nr 3509154).

21. Biorąc pod uwagę powyższe wykonywanie obowiązków opiekuna można porównać do wykonywania obowiązków przez ratownika wodnego. Ratownika wodnego nie rozlicza się z ilości wykonanych skoków do wody celem niesienia pomocy potrzebującym. Ratownik wodny wypełnia swój obowiązek nie tylko skacząc do wody, ale także poprzez gotowość do niesienia pomocy przez określony czas w określonym miejscu. Ratownikowi wodnemu można zarzucić brak wykonywania obowiązków nie tylko wtedy, kiedy nie wykonuje skoku do wody, kiedy jest taka potrzeba, ale także kiedy nie przebywa w miejscu, w którym ma nieść pomoc i nie zachowuje należytej uwagi. Analogicznie badanie, czy dana osoba rzeczywiście wykonuje obowiązki opiekuna osoby niepełnosprawnej nie może się sprowadzać do badania, czy wykonuje czynności będące opieką pielęgnacyjną nad niepełnosprawnym (odpowiednik skoku do wody ratownika). Opieką jest także czuwanie nad niepełnosprawnym – a więc stan, który w orzecznictwie sądów administracyjnych jest określany jako pozostawanie w gotowości do niesienia pomocy (pozostawanie w dyspozycji chorego). W praktyce zatem badanie czy ma miejsce wykonywanie opieki powinno rozpoczynać się od uzyskania od opiekuna odpowiedzi na pytanie: "jak wygląda twój dzień z niepełnosprawnym?". Bez odpowiedzi na to pytanie – i to odpowiedzi szczegółowej – nie sposób ocenić, czy dana osoba wywiązuje się z obowiązków opiekuna i to w taki sposób, że nie może podjąć zatrudnienia. Analogicznie – nie sposób ocenić, czy ratownik wodny wypełnia swoje obowiązki bez zbadania jak rzeczywiście zachowuje się w miejscu, w którym ma udzielać pomocy. Należy zauważyć, że gdyby badać pracę ratownika wodnego w sposób przyjęty przez organy, to opis jego pracy mógłby brzmieć: 2 - 3 razy dziennie używam gwizdka, raz w tygodniu wskakuję do wody, raz w miesiącu wzywam karetkę pogotowia. Przy tak ograniczonym opisie rzeczywistości i pominięciu istoty pracy ratownika (tj. obowiązku czuwania, bycia w dyspozycji) można by się zastanawiać, czy ratownik nie może pomiędzy gwizdkami i skokami do wody wykonywać innej pracy.

22. Reasumując – w ponownym postępowaniu zarówno organ odwoławczy jak też organ pierwszej instancji nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób zgodny ze stanowiskiem Sądu zawartym w ww. wyroku z 22 lutego 2022 r. W szczególności nadal organ nie wskazał na takie okoliczności faktyczne, z których wynika że "czynności życia codziennego" wykonywane są w taki sposób lub w takim czasie, że pozostawia to dostateczny czas na wykonywanie zatrudnienia, bądź że możliwe jest takie zorganizowanie wykonywania "czynności życia codziennego" (np. przy udziale innych członków rodziny), że wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne będzie dysponował czasem, które może przeznaczyć na wykonywanie zatrudnienia. Nie jest takim wskazaniem odnotowanie (w powołanym oświadczeniu z [...] lipca 2022 r. – k. 45 akt administracyjnych) , że pewne czynności wykonywane są 2 – 3 razy czy 3 – 4 razy w ciągu dnia ewentualnie w ciągu miesiąca. Jak wyżej wskazano – tak pobieżnie zbadany stan faktyczny nie daje bowiem odpowiedzi na pytanie, czy Skarżąca pozostaje w dyspozycji niepełnosprawnej osoby wymagającej opieki, czy jedynie od czasu do czasu wykonuje pewne czynności.

Ponadto odnośnie możliwości zapewnienia opieki przy udziale innych członków rodziny należy zauważyć, że Kolegium poprzestało na samym zauważeniu, że syn niepełnosprawnej może opłacić "godzinę – dwie opieki sprawowanej przez osobę obcą", jednakże stanowisko to nie ma oparcia w materiale dowodowym. W szczególności brak informacji czy istnieje taka realna możliwość "opieki osoby obcej" w miejscu zamieszkania niepełnosprawnej i czy jest ona możliwa do realizacji przez osoby zobowiązane do alimentacji ze względów finansowych.

23. Należy także wskazać, że argumentem przemawiającym za odmową przyznania Skarżącej świadczenia nie może być podnoszona przez organy okoliczność, że Skarżąca pracowała w okresie od [...] marca 2020 r. do [...] marca 2021 r. tj. w okresie istniejącej już niepełnosprawności matki. W tym względzie Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z 8 sierpnia 2022 r. sygn. I OSK 1939/21, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia (czy też jego niepodejmowania) z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie – po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia – wystąpi on o to świadczenie, dlatego nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Zauważyć należy, że może się zdarzyć taka sytuacja, w której osoba niepełnosprawna z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności nie wymaga opieki, która absorbuje opiekuna w taki sposób, aby rezygnował z zatrudnienia lub z tego powodu jej nie podejmował. Sytuacja ta może ulegać zmianie w zależności od chwilowego stanu chorego oraz możliwości sprawowania opieki przez inne osoby zobowiązane do alimentacji. Istotna jest zatem istotne jest, czy Skarżąca w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spełnia ustawowe przesłanki do jego przyznania. Powoływanie się na bliżej niezbadaną sytuację z przeszłości nie może być podstawą odmowy świadczenia.

24. W świetle powyższego nadal zatem zasadny jest zarzut, że wydając zaskarżoną decyzję Kolegium dopuściło się nie tylko naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., ale także naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

25. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

26. W ponownym postępowaniu po niniejszym wyroku organ winien wydać decyzję po przeprowadzeniu postępowania dowodowego pozwalającym na ocenę, czy Skarżąca sprawuje opiekę nad matką w taki sposób, że wyklucza to możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia. Jak wskazał NSA w wyroku z 28 lipca 2022 r., I OSK 1867/21, (LEX nr 3417747) – "mogą zdarzyć się sytuacje, w których osoba niepełnosprawna z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności (legitymująca się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji) nie wymaga opieki, która absorbuje opiekuna w taki sposób, aby rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w tym celu. Mogą wystąpić również okoliczności, kiedy pomimo wymagania określonego rodzaju opieki osoby wnioskujące o przyznanie świadczenia, nie zapewniają jej. W takiej jednak sytuacji to do organów administracji należy poczynienie ustaleń faktycznych co do zakresu faktycznie sprawowanej opieki oraz co do tego, czy uniemożliwia ona podjęcie lub też kontynuowanie zatrudnienia".

27. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu administracyjnym oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).