Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SAB/Po 5/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
658
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy: article: art. 139 § 1-3, art. 140 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 200, art. 205 § 2, art. 151, art. 119 pkt 4, art. 120, art. 154 § 6, art. 149 § 1-2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 12 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2023 roku sprawy ze skargi E. O. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie załatwienia sprawy dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości za 2017 rok I. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności w prowadzeniu postępowania; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do załatwienia sprawy w terminie miesiąca od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. oddala skargę w pozostałej części; V. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 sierpnia 2020 r. Burmistrz [...] uchylił własną ostateczną decyzję z dnia 31 stycznia 2017 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i od nieruchomości za 2017 r. w części dotyczącej nieruchomości położonej w [...] w rejonie ul. [...] i [...] oznaczonej w przedmiotowej decyzji jednostkami rejestrowymi G i dokonał określenia nowego wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za ten rok jakie ciąży na E. O. (dalej: podatnik, strona, skarżący) w kwocie [...]zł.

W pisemnych motywach decyzji wskazano na podstawy materialnoprawne jak i faktyczne rozstrzygnięcia. W szczególności wyjaśniono, że w związku z tym, że podatnik pomimo wystosowanego wezwania nie zgłosił do opodatkowania powierzchni użytkowej gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą mieszczących się w okolicy ulic [...] i [...] w K. w sprawie z urzędu wszczęte zostało postępowanie podatkowe w sprawie wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości za rok 2017. W toku prowadzonego postępowania organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że we wskazanej lokalizacji tj. ul. [...]/[...] w K. znajdują się budynki - hale magazynowe stanowiące własność E. O. i są one od połowy 2015 r. wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej. Na terenie tym znajdują się także budowle związane z prowadzoną działalnością gospodarczą w postaci utwardzonego placu manewrowego oraz rampy przeładunkowej. Na okoliczność wykorzystywania ww. hal i budowli przy prowadzonej działalności przeprowadzono dowód z dokumentów z zeznań świadków oraz z opinii biegłego sądowego - rzeczoznawcy budowlanego. Przeprowadzone dowody w ocenie organu stały się podstawą poczynionych ustaleń a mianowicie, iż co najmniej w roku 2018 (nawet wcześniej bo już od lipca 2015 r.) objęte postępowaniem budynki i budowle stanowiące własność E. O. wykorzystywane były i to bez uzyskania stosownych i prawem wymaganych zezwoleń, poprzez ich odpłatny wynajem podmiotom trzecim, przy prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz nigdy nie zostały zgłoszone do opodatkowania. Nadto nie trwają tam jakiekolwiek prace rozbiórkowe.

Pismem z dnia 28 sierpnia 2020 r. E. O. złożył odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia.

W uzasadnieniu odwołania, podatnik podniósł, że organ podatkowy I instancji naruszył art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. – dalej w skrócie: "o.p.") i wbrew tej normie proceduralnej wszczął postępowanie w sprawie dotyczącej łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. W ocenie strony, Burmistrz [...] przed wydaniem decyzji, miał wszelkie możliwości do zweryfikowania rzetelności wtedy złożonej deklaracji podatkowej. Zaniechanie wówczas tych czynności zdaniem podatnika, nie stanowi upoważnienia do wszczęcia postępowania wznowieniowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 13 listopada 2020 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W skardze z 18 grudnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji SKO [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: art. 127 i art. 210 § 4 w zw. z art. 235 o.p

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 15 września 2021 r., sygn. akt I SA/Po 40/21, uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium Odwoławczego [...] i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] 26 sierpnia 2020 r.,

nr [...]

W ocenie Sądu istotne wątpliwości musi budzić prawidłowość kompleksowego i ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, gdy weźmie się pod uwagę zarzuty zawarte w skardze i ich uzasadnienie. Jak słusznie zwrócił uwagę skarżący uzasadnienie decyzji organu odwoławczego jest lapidarne i nie zawiera żadnych konkretów. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że SKO jedynie w sposób bardzo ogólny wskazało, że stan faktyczny został przez organ I instancji prawidłowo ustalony, w szczególności zaś, organ I instancji nie mógł posiadać jakiejkolwiek wiedzy na temat istnienia spornych obiektów zlokalizowanych przy ulicy [...] i [...] w K., w związku z tym uprawniony był do wznowienia postępowania w sprawie łącznego zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 r. W ocenie Sądu, takie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. W szczególności wskazać należy, że organ odwoławczy w ogóle nie przeprowadził własnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Sąd orzekający w sprawie I SA/Po 40/21 podkreślił, że uzasadnienie decyzji podatkowej powinno wyczerpująco informować stronę o motywach, którymi kierował się organ załatwiając sprawę, odzwierciedlać tok rozumowania organu, a w szczególności powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala stwierdzić, że organ podatkowy po raz drugi rozpoznał sprawę merytorycznie. W szczególności Sąd stwierdza, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO nie wyjaśniło, co składa się (i w jakich wielkościach) na przyjętą podstawę opodatkowania, która została przyjęta przy ustalaniu skarżącemu wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zarzut naruszenia art. 127 w zw. z art. 210 § 4 o.p. okazał się zasadny. Tym samym za uzasadnione Sąd uznał także zarzuty naruszenia art. 121 § 1, art. 122 i art. 124 o.p.

Konsekwencją wyniku kontroli zaskarżonej decyzji i konieczności dokonania przez organ odwoławczy ponownej oceny prawidłowości dokonanych przez organ I instancji ustaleń faktycznych, jest uznanie przez Sąd za przedwczesne i zbędne odnoszenie się do zawartych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego (art. 4 ust. 5 i art. 6 ust. 6 u.p.o.l.), na tym etapie sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Odniesienie się do tych zarzutów w sytuacji nie wywiązania się przez SKO z obowiązków wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania jak również nie wywiązania się z obowiązku dokonania oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego wymagałoby od Sądu administracyjnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Rolą Sądu administracyjnego jest natomiast kontrola zgodności z prawem zaskarżonego aktu.

Formułując wytyczne Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy swoje stanowisko przedstawi w należycie sporządzonym i wyczerpującym uzasadnieniu. W szczególności organ II instancji winien dokonać samodzielnego, niezależnego od organu I instancji ustalenia stanu faktycznego sprawy, oceny zgromadzonych w sprawie dowodów oraz przeprowadzić powtórną wykładnię znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Decyzją z dnia 03 czerwca 2022 r., Nr [...] Burmistrz [...] uchylił w części ostateczną decyzję Burmistrza [...] z dnia 31 stycznia na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2017 rok w kwocie [...]zł oraz ustalił łączne zobowiązanie pieniężne za 2017 rok w kwocie [...]zł.

Od tej decyzji E. O. wniósł odwołanie z 10 czerwca 2022 r., który wpłynęło w tym dniu do organu I instancji. W odwołaniu zarzucił m.in. naruszenie art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnię, a także naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a"), polegające na nie dostosowaniu się do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku WSA w Poznaniu wydanym w sprawie I SA/Po 40/21.

Odwołanie wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 24 czerwca 2022 r.

W dniu 6 lutego 2023 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło ponaglenie skarżącego z 2 lutego 2023 r.

Postanowieniem z 7 marca 2023 r. organ II Instancji orzekł o powołaniu biegłego rzeczoznawcy z zakresu budownictwa celem wydania opinii w zakresie ustalenia , czy " Hala magazynowa nr [...] położona w K. przy ul. [...] działka nr [...] i [...] oraz Hala magazynowa nr [...] położona w K. przy ul. [...] działka nr [...], [...], [...], [...] i [...]", spełniają definicję "budynku" wynikającą z art. 1 a ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70).

Pismem z dnia 13 lutego 2023 roku E. O., reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego, wniósł do tut. Sądu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu odwołania z dnia 10 czerwca 2022 roku.

W skardze skarżący wniósł o:

1. wydanie stosownego orzeczenia przez SKO [...] bez zbędnej zwłoki tj. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a.,

2. uwzględnienie skargi na bezczynność przez SKO [...] przez WSA w Poznaniu i zobowiązanie SKO [...] do załatwienia przedmiotowej sprawy (wydania aktu), w określonym przez WSA w Poznaniu terminie, w przypadku niezałatwienia sprawy przez SKO [...] w trybie autokontroli (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.),

3. stwierdzenie, że SKO [...] dopuściło się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.),

4. stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie - bezczynność SKO [...] - miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), gdyż od wydania ostatniego z wyroków minęło ponad 5 miesięcy, a organ (SKO [...]) nie wykonał jakiejkolwiek czynności,

5. przyznanie od SKO [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.),

6. zasądzenie od SKO [...] na rzecz skarżącego kosztów postępowania w kwocie [...]zł.

Skarżący zarzucił rażące naruszenia prawa - art. 139 § 3 o.p., polegające na jego niezastosowaniu.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że pismem z dnia 22 czerwca 2022 r. Burmistrz [...] przesłał do SKO [...] odwołanie z dnia 10 czerwca 2022 r. od decyzji Burmistrza [...] nr [...] z dnia 3 czerwca 2022 r. w sprawie wymiaru podatku za 2017 r., po wyroku uchylającym (I SA/Po 40/21 z dnia 15 września 2021 r.). Od przesłania odwołania minęło ponad 5 miesięcy, a SKO [...] nie tylko, że nie załatwiło sprawy decyzją, ale nie wykonało jakiejkolwiek czynności.

Co do żądania zawartego w punkcie 5 petitum skargi skarżący zauważył, iż przyznanie wymienionej sumy pieniężnej nie ma charakteru odszkodowawczego i nie ma służyć wyrównaniu szkody - dla jej przyznania wystarczy sam fakt bezczynności. Suma pieniężna określona w art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi formę zadośćuczynienia dla strony skarżącej za doznaną krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwie działającej administracji publicznej. Nie ma charakteru odszkodowawczego, ponieważ taki walor posiada odszkodowanie, o którym mowa w art. 154 § 4 p.p.s.a.. Skarżący stwierdził, że doznał w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Należy bowiem zauważyć, że skarżący zmuszona jest znosić bierność organu w załatwieniu sprawy.

Zdaniem skarżącego przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Taka sytuacja, zdaniem skarżącego, zachodzi w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie jako nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

Celem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze i przedstawionych przez skarżącego faktów i okoliczności dotyczących biegu postępowania odwoławczego, jest dokonanie oceny, czy w sprawie wystąpiła bezczynność, a następnie rozważenie, czy istnieją podstawy do wydania rozstrzygnięć na podstawie art. 149 p.p.s.a.

Sporna kwestia istnienia bezczynności w postępowaniu odwoławczym była także przedmiotem sądowej kontroli tut. Sądu w sprawach dotyczących innych lat podatkowych (wyroki z 12 maja 2023 r. wydane w sprawach o sygn. akt: I SAB/Po 4/23 (dot. roku 2016) i I SAB/Po 6/23 (dot. roku 2018), I SAB/Po 7/23 (dot. roku 2019), w których skarżący sformułował w skargach tożsame zarzuty i wnioski. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę w pełni podziela ocenę toku postępowania odwoławczego zaprezentowaną w tych wyrokach i do nich się odwołuje, posługując się zawartą w nich argumentacją.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Na podstawie art. 149 § 1 tej ustawy jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W przypadku bezczynności (przewlekłości) przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wymagane jest wniesienie ponaglenia (w sprawach podatkowych), o którym mowa w art. 141 o.p. Takie ponaglenie nie jest jednak konieczne w sytuacji, kiedy skarga dotyczy bezczynności (przewlekłego prowadzenia postępowania) organu wyższego stopnia (organu odwoławczego), jakim jest m.in. samorządowe kolegium odwoławcze. W przypadku uchybienia terminów do rozpoznania środków zaskarżenia przez samorządowe kolegium odwoławcze w sprawach podatkowych środek prawny w postaci ponaglenia, o którym mowa w art. 141 § 1 pkt 1 o.p. nie przysługuje. W wypadku bowiem tego organu nie można wskazać organu wyższego stopnia, do którego można by skierować ponaglenie. Tym samym środek ten nie mógł być wykorzystany w przypadku złożenia skargi na bezczynność samorządowego kolegium odwoławczego w sprawie rozpatrzenia odwołania.

W rozpoznawanej sprawie w dniu 06 lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławcze ponaglenie na bezczynność w przedmiotowej sprawie, a następnie pismem z dnia 13 lutego 2023 r. wniósł do WSA w Poznaniu skargę w omawianym zakresie. W ocenie Sądu skarga została wniesiona prawidłowo.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Ponadto, dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. O rażącej bezczynności (przewlekłości) świadczą więc: znaczna zwłoka w załatwieniu sprawy, zaniechania organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw procesowych stron. W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność (przewlekłość) organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyroki N. S. A. z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18 oraz z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2311/17, ww. wyroki oraz orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowejbazy CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że po sądowej kontroli tut. Sądu (powołany na wstępie wyrok z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt I SA/Po 40/21) i po wydaniu ponownej decyzji przez organ I instancji, akta sprawy wpłynęły do organu odwoławczego w dniu 24 czerwca 2022 r. Od tej daty należało liczyć początek biegu terminu do rozpoznania odwołania z dnia 10 czerwca 2022 roku. Organ nie podjął jednak należnego działania. Jak wynika z akt sprawy organ pozostawał w bezczynności w chwili złożenia przedmiotowej skargi, a po wniesieniu ponaglenia w dniu 6 lutego 2023 r., a następnie skargi, organ podjął czynność - w dniu 7 marca 2023 r. wydał powołane na wstępie postanowienie o powołaniu biegłego, a zatem po upływie 9 miesięcy od wpływu odwołania do organu.

W takiej sytuacji Sąd obowiązany był ocenić – stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. – czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie powinno być w sprawie wątpliwości co do tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dacie złożenia skargi nie dopełniło ciążącego na nim obowiązku załatwienia sprawy co oznacza, że pozostawało w bezczynności. Ordynacja podatkowa zobowiązuje generalnie organy podatkowe do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art. 139 § 1 o. p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 139 § 3 o. p. załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy. Do terminów określonych w art. 139 § 1-3 o.p. nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Zgodnie z art. 140 § 1 o.p., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Przekroczenie tych terminów oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego.

Z akt sprawy nie wynika jednak, aby zaistniały podstawy prawne do niewydania decyzji w terminie określonym w art. 139 § 3 o.p., co oznacza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia tego przepisu, podobnie jak i art. 140 § 1, art. 121 § 1 oraz art. 125 § 1 tej ustawy. Z tego względu należało stwierdzić bezczynność w prowadzeniu postępowania odwoławczego (pkt I sentencji wyroku).

Wskazać jednak należy, że bezczynność organu odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ odwoławczy przekroczył w sposób znaczny termin wymieniony w art. 139 § 3 o.p. Nie można przy tym pomijać, że przepis art. 121 § 1 o.p. nakazuje prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, natomiast przepis art. 125 tej ustawy zobowiązuje organy podatkowe, aby działały w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Żadnej z dyspozycji zawartej w tych przepisach Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykonało.

W okolicznościach faktycznych tej sprawy szczególnego podkreślenia wymaga fakt, że w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2017 r., podobnie jak w poprzednich latach podatkowych (2016 i 2018), uprzednio wydane decyzje organów podatkowych obu instancji, były już przedmiotowej sądowej kontroli, a zatem po zwrocie akt z Sądu, wymagały podjęcia czynności bez zbędnej zwłoki. W przypadku postępowania odwoławczego było to tym bardziej uzasadnione, skoro w odwołaniu skarżący zarzucił m.in. naruszenie art. 153 p.p.s.a., z uwagi na niezastosowanie się przez organ I instancji do wytycznych tut. Sądu. Kwestia ta wymagała stosownej oceny, której organ odwoławczy winien był dokonać bez zbędnej zwłoki. Tymczasem dopiero po upływie 9 miesięcy (w niniejszej sprawie) organ podjął tożsamą czynność procesową (powołanie biegłego), formułując tożsamą tezę dowodową także w sprawach dotyczących innych lat podatkowych (2016, 2018, 2019 i 2022).

W ocenie Sądu na kwalifikację stwierdzonej bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa należy bowiem spojrzeć szerzej, w kontekście toku pozostałych postępowań podatkowych, skoro we wszystkich tych sprawach wydano jednobrzmiące postanowienia o powołaniu biegłego. Wcześniejsze wydanie tego postanowienia w postępowaniu dotyczącym poprzedniego roku podatkowego skutkowałoby istotnym skróceniem czasu w podjęciu tej czynności, w już toczących się postępowaniach dotyczących następnych lat podatkowych.

Zaznaczyć tu także należy, że w odpowiedzi na skargę organ II instancji nie wskazał przyczyn bezczynności, pozostawiając to do oceny Sądu.

Sąd uznał zatem, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa (pkt II sentencji wyroku).

Wobec braku informacji od organu o zakończeniu postępowania w sprawie, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie miesiąca od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Przy orzekaniu o przyznaniu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej chodzi przede wszystkim o zrekompensowanie, w pewnej mierze, uszczerbku (krzywdy, straty, itd.) jakiego doznała strona na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2104/17). W ocenie Sądu krzywdą doznaną przez skarżącego nie jest czas od wszczęcia postępowania i oczekiwanie na jego zakończenie. Ponadto samo kwestionowanie wysokości ustalonego zobowiązania podatkowego i brak konieczności uiszczenia przez niego na rzecz organu podatkowego sumy pieniężnej z tytułu podatku od nieruchomości nie stanowi dla skarżącego krzywdy. Racjonalnie rzecz ujmując, strona skarżąca nie doznała na skutek bezczynności organu odwoławczego realnego, a tym bardziej dotkliwego, uszczerbku w prawach materialnych.

W ocenie Sądu, w przytoczonych okolicznościach sprawy, nie było zasadne przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej przy stwierdzeniu rażącego naruszenia prawa przez organ administracji, gdyż strona nie poniosła w istocie żadnej materialnej szkody, przez co w tej części Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku).

W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożył się wpis sądowy w wysokości [...] zł, wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości [...] zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) oraz należna opłata skarbowa od złożonego pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.