Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 370/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: 153
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2024r. sprawy ze skargi W. Ś. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 5 kwietnia 2024r. nr 0206-PU/L.411.8,9.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2023 r. W. Ś. (dalej także jako: "Skarżący") złożył wniosek o umorzenie odsetek od całości należności. W złożonym wniosku powołał się na trudną sytuację rodzinną, która nastąpiła w 1998 r. Do wniosku dołączono m.in.: zaświadczenia z Urzędu Gminy L. o wielkości gospodarstwa rolnego, nakaz płatniczy podatku rolnego z 2023 r., wyrok sądowy z dnia [...] września 2019 r. dotyczący uchylenia obowiązku alimentacyjnego, postanowienie Komornika Sądowego w sprawie egzekucyjnej, rachunki za wodę, prąd i wywóz nieczystości, faktury dotyczące sprzedaży mleka, faktury dotyczące nawozów, wydruk kalkulacji szkód w wyniku suszy, oświadczenie sołtysa wsi O., oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy z tytułu suszy, informację o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej z dnia [...] marca 2024 r.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej także jako: "KRUS"), po rozpoznaniu wniosku Skarżącego z dnia [...] czerwca 2023 r., decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. odmówił mu umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie [...]zł za okres od 2005.1. do 2023.2/06, w tym na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie [...]zł oraz na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w kwocie [...]zł. Wyrokiem z dnia [...] października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 394/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, uchylił decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] czerwca 2023 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej także jako: "k.p.a.") w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu na podstawie uzasadnienia decyzji organu nie można było w żaden sposób prześledzić procesu myślowego, jaki doprowadził organ do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W ww. wyroku Sąd zawarł wskazania do co dalszego procedowania organu w sprawie wniosku złożonego przez Skarżącego.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił Skarżącemu przyznania ulgi postaci umorzenia należności objętych wnioskiem z dnia [...] czerwca 2023 r.

W uzasadnieniu organ podał, że zobowiązania Skarżącego uległy zmniejszeniu, co wynika z dołączonego wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] września 2019 r. o uchyleniu obowiązku alimentacyjnego. Organ zauważył, że we wniosku Skarżącego jest również mowa o innych zobowiązaniach komorniczych wywołanych nałożonymi przez Sąd świadczeniami alimentacyjnymi z czego wynika, iż Skarżący nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego jednocześnie nie wywiązując się z zobowiązań dotyczących składek wobec Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W związku z prośbą o rozłożenie zadłużenia w postaci układu ratalnego Kasa kolejny raz przychyliła się do prośby udzielając ulgi pomimo niewywiązywania się z obowiązku opłacania ustalonych rat we wcześniej zawartych układach ratalnych.

Następnie organ podał, że z ustaleń w sprawie wynika, że okresie w od [...] kwietnia 2016 r. do [...] lutego 2018 r. ubezpieczenie Skarżącego ustało w związku z pobieraniem zasiłku dla opiekuna. Do opłacania składek w ustalonej wysokości i w ustawowo określonych terminach był zobowiązany W. Ś.. Jednakże z obowiązku opłacania składek Skarżący nie wywiązywał się od wielu lat. O narastającym zadłużeniu z tego tytułu był informowany pismami z KRUS. Z uwagi na fakt, że zadłużenie narastało Placówka Terenowa KRUS zabezpieczyła należności na hipotece w okresie od 1993.3 do 2023.1/03. Ponadto Placówka Terenowa KRUS w L. skierowała do Urzędu Skarbowego tytuły wykonawcze obejmujące należności od 1994.4 do 1995.3, od 1996.2 do 1997.1, od 2004.1 do 2005.4, od 2006.1 do 2006.4. Postępowanie na tej podstawie zostało umorzone, zaś za okres od 2000.1 do 2000.4, od 2001.1 do 2001.3 zostało zrealizowane częściowo poprzez wpłatę z Urzędu Skarbowego oraz wpłatę własną w wyniku realizowania układu ratalnego.

Przeprowadzone wizytacje w gospodarstwie rolnym Skarżącego w dniu [...] czerwca 2023 r. i [...] lutego 2024 r. wskazują, że aktualnie powierzchnia gospodarstwa Skarżącego wynosi 6,5900 ha użytków rolnych, co stanowi 1,8460 ha przeliczeniowych. Na terenie gospodarstwa znajduje się budynek mieszkalny (stan słaby), budynek inwentarsko-garażowy oraz budynek inwentarsko-składowy, które są w dobrym stanie. Na wyposażeniu gospodarstwa znajdują się: ciągnik, samochód osobowy, narzędzia rolnicze (rozrzutnik obornika, pług 2-skibowy, kultywator, brony, sadzarka do ziemniaków, opryskiwacz, kosiarka rotacyjna). Ponadto na terenie gospodarstwa znajdują się również nowe maszyny i narzędzia rolnicze w tym pług 4-skibowy obrotowy, siewnik, agregat uprawowy oraz zbiornik na paliwo i 2 silosy na zboże. Z ustaleń podczas przeprowadzonych wizytacji wynika, zdaniem organu, iż w gospodarstwie prowadzona jest produkcja roślinna w tym uprawa kukurydzy, mieszanki zbożowej, pszenżyta oraz żyta ozimego. Prowadzona jest również hodowla zwierząt m. in. trzody chlewnej oraz bydła.

Podczas przeprowadzonej w gospodarstwie wizytacji w dniu [...] czerwca 2023 r. Skarżący zadeklarował w protokole do wizytacji kwoty dopłat bezpośrednich, które według ustaleń z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także jako: "ARiMR") znacząco odbiegają od dokumentów zgromadzonych w sprawie. Według informacji zwrotnej z ARiMR otrzymanej na wniosek o udostępnienie danych z dnia [...] lutego 2024 r. ujawniono, że w 2022 r. Skarżący otrzymał płatności bezpośrednie i ONW w wysokości [...] zł, dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych 2022 r. w wysokości [...] zł oraz nadzwyczajną pomoc dostosowawczą dla producentów świń w kwocie [...]zł, co łącznie stanowiło kwotę [...]zł. W roku 2023 nie wydano Skarżącemu decyzji z ARiMR o przyznanych płatnościach OB i ONW, gdyż sprawa jest w trakcie rozpatrywania z uwagi na brak zakończonych niezbędnych kontroli, zaś płatności na prosięta (lochy) utrata płynności, kryzys wojenny – pomoc publiczna wynosiły [...] zł. Ponadto w 2023 r. Skarżący otrzymał również płatność z tytułu "nawozy kryzys wojenny dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych 2023" w kwocie [...]zł, co łącznie w 2023 r. stanowiło kwotę [...]zł.

Organ podał ponadto, że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, iż Skarżący otrzymuje zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Zgodnie z pismem z Urzędu Gminy L. z dnia [...] marca 2024 r. wynika, iż w 2022 r. otrzymał zwrot w kwocie [...]zł, w 2023 r. w kwocie [...]zł, zaś w 2024 r. otrzymał zwrot za I półrocze w kwocie [...]zł.

Organ wskazał także, że podczas wizytacji Skarżący złożył oświadczenie o zalaniu upraw rolnych w 2021 r. dołączając do sprawy oświadczenie Sołtysa wsi O. z dnia [...] września 2023 r. o wysokości poniesionych strat. Jednakże, zdaniem organu, ze złożonego przez Skarżącego wydruku kalkulacji szkód w związku z wystąpieniem suszy, które nastąpiły w uprawach polowych wynika, że zdarzenia te - w stosunku do całości produkcji - nie osłabiły znacząco sytuacji finansowej gospodarstwa.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z informacją otrzymaną w piśmie z dnia [...] marca 2024 r. z ARiMR wielkość produkcji zwierzęcej w gospodarstwie Skarżącego jest większa niż zadeklarowane ilości w protokołach z przeprowadzonych wizytacji. Według stanu na dzień [...] marca 2024 r. Skarżący posiada inwentarz żywy: bydło 12 sztuk oraz świnie 27 sztuk (nr siedziby stada [...]). Ponadto nie stwierdzono żadnych zdarzeń losowych (np. wypadek, nagła choroba wymagająca hospitalizacji czy niepełnosprawność), które uniemożliwiałyby Skarżącemu pracę w gospodarstwie oraz osiąganie dochodu.

Organ podał, że wniosek o udzielenie pomocy w zakresie należności funduszu emerytalno-rentowego rozpatrzono w oparciu o rozporządzenie Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352) oraz rozporządzenie Komisji (UE) 2019/316 z dnia 21 lutego 2019 r. zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.U. L 51 I/l z 22.02.2019, s. l).

Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że sytuacja materialno-bytowa oraz zdrowotna Skarżącego rokują spłatę należności. Należności Kasy za okres od 1993.3 do 2023.1/03 zostały zabezpieczone wpisem hipoteki i mogą być egzekwowane z przedmiotowej nieruchomości. Ponadto mając na względzie fakt, że przez wiele lat Skarżący nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek KRUS oraz przyznawanych ulg w postaci układów ratalnych, organ stwierdził, iż Skarżący w znacznym stopniu przyczynił się do powstania obecnego zadłużenia wraz z odsetkami.

W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o wydanie orzeczenia w spornej sprawie w oparciu o dowody stron stanowiące fakty prawne z uwzględnieniem dowodów pominiętych w wydawaniu kwestionowanego uzasadnienia decyzji z [...] kwietnia 2024 r. Wskazał na znajdujące się w decyzji hipotetyczne założenia i wnioski o możliwościach płatniczych Skarżącego. Podał, że dochody w okresie zobowiązania do ubezpieczenia były publikowane przez GUS w Dzienniku Ustaw i są niepodważalne. Dodał, że nie odniesiono się do wskazań sądu administracyjnego w zakresie trudnej sytuacji Skarżącego, m.in. o tym, że świadczenie alimentacyjne było wyższe aniżeli uzyskiwane dochody z gospodarstwa rolnego. Podał, że w postępowaniu egzekucyjnym świadczeń alimentacyjnych Komornik Sądowy zajmował nie tylko bieżące wpływy na rok bieżący zobowiązanego czy akcyzę uzyskaną z tytułu zwrotu do paliwa rolniczego, zajmował również całość dopłat bezpośrednich – obszarowych czy inwestycyjnych uzyskiwanych z ARiMR. Obecnie komornik ograniczył to zajęcie i z tego producent rolny pokrywa koszty produkcji rolnej, płaci rachunki bieżące i ponosi koszty bytowe. Skarżący dodał, że choruje i leczy się w Poradni Ortopedycznej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na rozprawie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2024r. poz. 90; dalej także jako: "u.u.s.r."). Przepis ten stanowi:

1. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może:

1) odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części.

Podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja stosownie do art. 153 p.p.s.a. została wydana w warunkach związania organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 394/23.

Podać należy, że wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego zapadły w danej sprawie objęty jest zakresem przepisu art. 153 p.p.s.a., w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Stosownie do tego rozwiązania legislacyjnego wprowadzono zatem związanie zarówno dla organów, jak i sądów, w zakresie oceny prawnej, a także wskazań co do dalszego postępowania, które zostały wyrażone w orzeczeniu. Wyjątek od tak określonego ustawowo związania dotyczy sytuacji, gdy przepisy prawa uległy zmianie. Wiążąca jest zatem: po pierwsze ocena prawna, a po drugie, wskazania co do dalszego postępowania, które zostały wyrażone w orzeczeniu sądu. W pojęciu "oceny prawnej" zawiera się nie tylko wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych, ale i sposobu ich stosowania (ewentualnie: stwierdzenie niedopuszczalności ich zastosowania) w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje więc m.in. zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania", stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej, dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości, w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2021, uw. 2–5 i 9 do art. 153).

Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 października 2023r., sygn. akt I SA/Bd 394/23 uchylił decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] czerwca 2023 r. i wskazał, że: "Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy ponownie dokonać oceny złożonego wniosku w świetle zebranego dotychczas w sprawie materiału dowodowego. Ponownie rozpoznanie sprawy otwiera możliwość Skarżącemu, jak i organowi na ewentualne uzupełnienie materiału dowodowego sprawy. Dopiero przeprowadzona kompleksowa ocena sytuacji życiowej Skarżącego, jego możliwości płatniczych, stanu zdrowia, istnienia po jego stronie ważnego interesu, pozwoli na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy i stworzy podstawy do wydania stosownej decyzji merytorycznej. Wydana decyzja powinna spełniać wymogi art. 107 § 3 k.p.a., aby z jednej strony realizowała zasadę przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. oraz aby przy ewentualnym jej zaskarżeniu, poddawała się kontroli sądowej." We wcześniejszej części uzasadnienia wyroku z dnia 24 października 2023r., sygn. akt I SA/Bd 394/23, Sąd wskazał ponadto, że: "W realiach niniejszej sprawy na podstawie uzasadnienia decyzji organu nie można w żaden sposób prześledzić procesu myślowego, jaki doprowadził organ do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W sprawie brak jest bowiem w tym zakresie jakiejkolwiek analizy i rozważań organu co do przedłożonych przez Skarżącego oświadczeń i dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, uzyskiwaną pomoc z GOPS (k. 637, 641 - 646 akt administracyjnych)."

Mając powyższe na uwadze - rozpatrując ponownie wniosek Skarżącego o umorzenie należności - Prezes KRUS zobowiązany był uwzględnić rozważania Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 394/23, w tym przeprowadzić analizę i rozważania co do przedłożonych przez Skarżącego oświadczeń i dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, uzyskiwaną pomoc z GOPS (k. 637, 641 - 646 akt administracyjnych), a także odnośnie do innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz dołączonych do tych akt w dalszym toku postępowania. Następnie Prezes KRUS zobowiązany był sporządzić uzasadnienie decyzji w taki sposób, aby została zrealizowana zasada przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a.

Tymczasem zaskarżona decyzja nie zawiera rozważań organu, których Prezes KRUS był zobowiązany dokonać stosownie do art. 153 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja w częściowo stanowi powielenie treści decyzji z dnia [...] czerwca 2023 r., która została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 października 2023r., sygn. akt I SA/Bd 394/23. O ile dla tut. Sądu zrozumiałe jest to, że organ w treści zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2024 r. powtórzył treści dotyczące stanu faktycznego sprawy to jednak nie zasługuje na aprobatę zaniechanie przez Prezesa KRUS przeprowadzenia analizy i rozważań w zakresie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zgodnie ze wskazaniami Sądu co do dalszego prowadzenia sprawy, wynikającymi z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 października 2023r., sygn. akt I SA/Bd 394/23. Uwaga powyższa dotyczy w szczególności zaniechania przez organ rozważenia przedłożonych przez Skarżącego oświadczeń i dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, uzyskiwaną pomoc z GOPS (k. 637, 641 - 646 akt administracyjnych). Tut. Sąd dostrzega, że organ ponownie rozpoznając sprawę podjął dodatkowe czynności zmierzające do ustalenia aktualnego stanu sprawy (np. wizytacja z dnia [...] lutego 2024 r.). Uchybieniem organu w niniejszej sprawie jest jednak zaniechanie dokonania analizy zgromadzonych w aktach sprawy informacji i ustalonego stanu faktycznego oraz oceny stanu faktycznego pod kątem zrealizowania przez Skarżącego przesłanek umorzenia należności.

Analiza podjętego przez Prezesa KRUS rozstrzygnięcia wyraźnie pokazuje, że trudno jest uznać, że organ zrealizował w praktyce normę wynikającą z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Na uwagę zwraca bowiem to, że uzasadnienie prawne decyzji zostało zawężone w istocie do przywołania treści przepisu art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r.

W przypadku uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji ogranicza się ono natomiast w ocenie Sądu do lakonicznego opisu ustaleń organu, przeprowadzonych czynności, w tym wizytacji. Z opisu tego nie wynika jednak – a to właśnie jest kluczowym elementem rozpoznawania przez organ wniosku w kontrolowanej sprawie - jakie konkretnie są aktualne przychody Skarżącego i niezbędne koszty jego utrzymania. Organ nie przeprowadził analizy dotyczącej oświadczeń i dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki czy uzyskiwaną przez Skarżącego pomocy z GOPS.

W tym miejscu przywołać należy pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1496/14 (który tut. Sąd podziela i przyjmuje za własny), że: "(...) prawidłowe uzasadnienie, to takie które zawiera ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa, oraz wskazuje, jaki zachodzi związek między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia. Organ powinien zatem należycie uzasadnić, jak rozumie przepisy mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie i dlaczego należy je przyporządkować do konkretnych warunków stanu faktycznego danej sprawy.(...)". Nie można przy tym zapominać, że uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób jasny, przystępny i zrozumiały oraz umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której jest mowa w art. 11 k.p.a. (co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca). W ocenie Sądu konsekwencją wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania jest ciążący na organie obowiązek wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w toku postępowania. Treść uzasadnienia danego rozstrzygnięcia powinna odzwierciedlać szczegółowy tok rozumowania organu, który doprowadził do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, którymi kierował się organ podejmując decyzję (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 665/22). Zdaniem Sądu szczególnie istotne jest to, aby decyzje odmowne (negatywne) były przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, aby nie było wątpliwości, iż wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Jak zauważył bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1245/08: "Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy." Należy przy tym mieć na uwadze, że nie zawsze rozstrzygnięcie jest kierowane do osoby, której świadomość prawna i znajomość prawa jest wysoka. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 450/21). Sąd zwraca również uwagę na to, że poza rozstrzygnięciem uzasadnienie jest jedyną częścią, w której mogą się pojawić treści merytoryczne. Jest też jedyną częścią, gdzie organ tłumaczy od strony merytorycznej dlaczego podjął takie a nie inne rozstrzygnięcie. Dlatego też powinno być ono skrupulatnie i jasno sformułowane, tak aby adresat zrozumiał motywy, którymi kierował się organ dokonując danego rozstrzygnięcia. W kontrolowanej sprawie powyższych elementów zabrakło pomimo tego, że organ był zobowiązany do wypełnienia zasady przekonywania w decyzji wydanej wskutek ponownego rozpoznania sprawy bowiem na taką konieczność zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 24 października 2023r., sygn. akt I SA/Bd 394/23.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana przez Prezesa KRUS z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art.107 § 3 k.p.a. a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Stwierdzone uchybienia sprawiają, że przedwczesne i zbędne jest na tym etapie rozpoznania sprawy odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ uwzględni ocenę prawną wynikającą z niniejszego wyroku i wyda stosowne rozstrzygnięcie. Organ ponownie dokona oceny złożonego wniosku w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym oświadczeń i dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki a także uzyskiwaną przez Skarżącego pomoc z GOPS. Organ dokona ustalenia stanu faktycznego sprawy a następnie dokona kompleksowej oceny sytuacji życiowej Skarżącego, jego możliwości płatniczych, stanu zdrowia, istnienia po jego stronie ważnego interesu. Wydana decyzja powinna spełniać wymogi art. 107 § 3 k.p.a., aby z jednej strony realizowała zasadę przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. oraz aby przy ewentualnym jej zaskarżeniu poddawała się kontroli sądowej.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

W sprawie brak było podstaw do orzeczenia na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania bowiem nie poniósł wpisu sądowego oraz nie był reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego.

Sąd nie znalazł podstaw do przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi bowiem postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające zmierzające do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Sytuacja taka nie wystąpiła w niniejszej sprawie.

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl

J. Ziołek T. Wójcik U. Wiśniewska