Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2194/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Monika Sawa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2023 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 lipca 2022 r. nr DN.gn.625.205.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 21 lipca 2022 r., nr DN.gn.625.205.2021, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z 26 października 2021 r., nr WS-III.7515.2.5.2018.BK, o umorzeniu w części postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Orzeczeniem z 2 listopada 1954 r., nr L.Rol.U/1/0g/c/39/1/54, Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] przejęło na własność Skarbu Państwa nieruchomości położone w gromadzie [...] (gm. [...], pow. [...]), w tym nieruchomość należącą do [...] (poz. 134 orzeczenia).

Wnioskiem z 6 marca 2018 r. [...] (następczyni prawna [...]) wystąpiła o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia w części w jakiej dotyczyło ono przejęcia nieruchomości należącej do jej poprzedników prawnych.

Decyzją z 26 października 2021 r. Wojewoda Małopolski umorzył z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 2 listopada 1954 r., w części stanowiącej w dacie przejęcia własność [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...] zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania nieważnościowego w trakcie jego trwania oraz sprzeczność art. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego z art. 2 i 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tj. zasadami demokratycznego państwa prawnego, pogłębiania zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa oraz z prawem do wynagrodzenia poniesionej szkody.

Decyzją z 21 lipca 2022 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z 26 października 2021 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491), który to przepis wszedł w życie z dniem 16 września 2021 r., postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy, ostateczną decyzją lub postanowieniem umarza się z mocy prawa.

Minister podniósł następnie, że za datę doręczenia kwestionowanego orzeczenia uznać trzeba dzień 22 marca 1955 r., tj. trzydziesty dzień po dniu wydania Dziennika Urzędowego Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 20 lutego 1955 r Nr 2, w którym orzeczenie to zostało opublikowane pod pozycją 13 (por. § 5 rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 15 lipca 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R - Dz. U. Nr 37, poz. 271 oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany - Dz.U. Nr 45, poz. 416). Organ zwrócił przy tym uwagę, że w powyższym Dzienniku Urzędowym wskazano inną datę wydania orzeczenia o przejęciu (tj. 1 listopada 1954 r. zamiast 2 listopada 1954 r. ). Mając jednak na uwadze tożsamość innych danych zawartych w przedmiotowym publikatorze, tj. znak orzeczenia oraz miejsce położenia przejmowanych nieruchomości, Minister uznał, że błędnie wskazana data stanowi jedynie omyłkę pisarską. Sama zaś publikacja odnosi się do zakwestionowanego przez skarżącą orzeczenia (w części dotyczącej jej poprzedników prawnych).

Kolejno organ nadzoru wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia wpłynął do organu pierwszej instancji 8 marca 2018 r. i ten dzień stanowi datę wszczęcia postępowania.

Skoro zatem wszczęcie postępowania nieważnościowego nastąpiło po upływie 30 lat od doręczenia kwestionowanego orzeczenia, to postępowanie to, z dniem 16 września 2021 r., uległo umorzeniu z mocy prawa. Brak jest w tej sytuacji możliwości wydania rozstrzygnięcia merytorycznego.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania. Podniósł, że art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. jest przepisem prawa powszechnie obowiązującego. Z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. wynika zaś obowiązek organów do działania na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Zatem organy nie mają kompetencji do dokonywania samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów rangi podstawowej i kwestionowania ich ważności. Tym samym nie mogą w sposób wybiórczy uznawać czy zastosują przepis prawa obowiązującego w chwili dokonywania czynności.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożyła [...] zarzucając tej decyzji naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego zainicjowanego przez skarżącą w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania na skutek zastosowania art. 2 ust. 2 wskazanej ustawy. Zdaniem skarżącej, art. 2 ust. 2 ustawy nie powinien znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w jej stanie faktycznym i prawnym jest oczywiście sprzeczny z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji. Nie tylko bowiem narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, ale również pozbawia obywatela wynagrodzenia za szkody spowodowane przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka mu możliwość dochodzenia przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej.

Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przez okres prawie 3,5 roku skarżąca prowadziła przedmiotowe postępowanie nieważnościowe przed Wojewodą Małopolskim. Skarżąca nie mogła przypuszczać, że w trakcie rozpoznawania jej sprawy ustawodawca zmieni przepisy prawa w taki sposób, że jej wniosek nie będzie mógł zostać rozpoznany merytorycznie, a postępowanie zostanie umorzone z mocy prawa po upływie trzydziestu dni od wejścia w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r.

Skarżąca wskazała, że art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. narusza konstytucyjną zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, wywodzoną z niej zasadę ochrony interesów w toku, a także zasadę nieretroakcji. Miała prawo oczekiwać, że wprowadzone do k.p.a. zmiany znajdą zastosowanie dopiero do spraw wszczętych po wejściu w życie wskazanej nowelizacji. Ponadto, zdaniem skarżącej, uchwalenie wskazanej ustawy budzi wątpliwości co do trybu jej przyjęcia, jak też zgodności z prawem.

Ponadto, art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r., choć nie pozbawił skarżącej wprost możliwości wniesienia pozwu cywilnego o odszkodowanie za przejęte mienie jej poprzedników prawnych, to czyni tego rodzaju pozwy zupełnie bezskutecznymi. Pozostaje to w sprzeczności z art. 77 Konstytucji, gdyż skarżąca nie może uzyskać prejudykatu do dochodzenia odszkodowania na drodze cywilnej, skoro postępowanie administracyjne uległo umorzeniu z mocy prawa.

Ponadto, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżąca podniosła, że w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjności sąd administracyjny jest uprawniony bezpośrednio do stwierdzenia niezgodności z Konstytucją art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. i niestosowania tego przepisu przy wydawaniu rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 11 sierpnia 2021 r."

Powołany przepis stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (to jest dniem 16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Umorzenie postępowania z mocy prawa następuje z kolei na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Zatem stwierdzenie przez organ w toku prowadzonego postępowania nieważnościowego, że zostało ono wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia kwestionowanego w tym trybie rozstrzygnięcia, stanowi dla organu obligatoryjną przesłankę do umorzenia tego postępowania.

Celem opisanego rozwiązania prawnego, na co wskazano wprost w uzasadnieniu do projektu ustawy z 11 sierpnia 2021 r., było dostosowanie systemu prawa do skutków wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. Powołanym orzeczeniem TK stwierdził niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z art. 2 Konstytucji RP, w zakresie w jakim nie wyłącza on dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. W motywach powyższego wyroku Trybunał podniósł, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie wskazał, że brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać. W tym kontekście sąd konstytucyjny zaznaczył, że określając przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania ustawodawca powinien wziąć pod uwagę całość zasad mieszczących się w klauzuli państwa prawnego, którą przewiduje art. 2 Konstytucji. Z kolei odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których należy również możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał dostrzegł również, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie TK, obowiązkiem ustawodawcy jest wręcz kształtowanie regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu, wraz z upływem czasu, stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być bowiem pozorna. Taka zaś pozorność wystąpiłaby nie tylko wtedy gdyby ustawodawca nie przewidział ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale także wówczas gdyby ograniczenia te nie były wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może bowiem z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej przewidywać nieograniczoną w czasie możliwość wzruszania aktu, na podstawie którego strona nabyła prawo lub ekspektatywę.

Te właśnie przyczyny legły u podstaw przyjętej przez ustawodawcę regulacji, którą w art. 156 § 3 k.p.a. wprowadzono cezurę czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli od doręczenia lub ogłoszenia tego aktu upłynęło trzydzieści lat. W konsekwencji, obecnie brak jest możliwości zakończenia merytorycznym rozstrzygnięciem spraw o stwierdzenie nieważności będących w toku. Wyraźnie stanowi o tym zawarty w ustawie z 11 sierpnia 2021 r. przepis przejściowy (art. 2 ust. 2), który przewiduje umorzenie z mocy prawa wszystkich postępowań wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia, niezakończonych przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy.

W niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionuje ustaleń organów dotyczących wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 2 listopada 1954 r. w części dotyczącej jej poprzedników prawnych po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia tego orzeczenia. Ustalenia w tym zakresie wynikają ze znajdującego się w aktach administracyjnych Dziennika Urzędowego Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 20 lutego 1955 r., Nr 2, poz. 13, a także prezentaty wpływu na wniosku skarżącej z 8 marca 2018 r. i nie budzą również wątpliwości Sądu.

Całość podniesionej w skardze argumentacji koncentruje się natomiast na sprzeczności przyjętych w ustawie z 11 sierpnia 2021 r. rozwiązań prawnych z normami i zasadami wynikającymi z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów nie można jednak nie dostrzec, że czasowe ograniczenia w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu, przewidziano również w systemie prawa cywilnego czy karnego. Przykładowo system prawa cywilnego zna instytucję zasiedzenia, co następuje odpowiednio po upływie 30 bądź 20 lat w zależności od tego czy mamy do czynienia z posiadaczem w złej czy dobrej wierze (art. 172 § 1 i 2 k.c.). Kolejnym przykładem przyjętych przez ustawodawcę w systemie prawa cywilnego ograniczeń czasowych jest przedawnienie roszczeń przeciwko użytkownikowi wieczystemu o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, a także roszczenie użytkownika wieczystego o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu które przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty (art. 243 k.c.) czy przedawnienie roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych (art. 4421 § 1 i 2 k.c.). Z kolei w postępowaniu karnym ustawodawca przewidział ustanie karalności po 30 latach, gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa (art. 101 § 1 pkt 1 k.k.), zaś po 20 latach gdy czyn stanowi inną zbrodnię (art. 101 § 1 pkt 2 k.k). Wszystkie powołane regulacje (poza szczególnymi wyjątkami) określają maksymalny termin przedawnienia (dochodzenia) roszczeń na 30 lat.

W tym miejscu podkreślić trzeba, że art. 31 ust. 3 Konstytucji przewiduje zasadę proporcjonalności. Zasada ta wymaga wyznaczenia granic ingerencji władzy publicznej w sferę wolności i praw konstytucyjnych poprzez ogólne określenie przesłanek, których spełnienie jest konieczne do wprowadzania ograniczeń praw i wolności jednostki. Wymagane jest, między innymi, aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny). Konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie może również naruszać istoty danej wolności lub prawa podmiotowego. Ponadto, ograniczenia prawa i wolności jednostki mogą być przewidziane tylko wówczas gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 24 stycznia 2006 r., SK 40/04, 29 września 2008 r., SK 52/05 oraz 28 września 2006 r., K 45/04). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego trafnie podkreśla się również, że w takim kontekście należy rozważyć czy istnieje rzeczywista potrzeba wprowadzenia danej ochrony. Z drugiej zaś strony należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne tj. rzeczywiście służące i niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów, których prawa regulacją ustawową zostają ograniczone. Jednocześnie omawiana zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia (w omawianym przypadku czasowe) są konieczne w demokratycznym państwie prawa, wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, jest ona niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest połączona, a także czy jej efekty pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela.

Zdaniem sądu w składzie orzekającym, sporna regulacja, ograniczająca w czasie możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji, była konieczna. Jej zaś wprowadzenie jest skutkiem powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. Regulacja ta doprowadziła również do zamierzonych i wprost wskazanych w powołanym orzeczeniu Trybunału rezultatów. Jej wynikiem jest bowiem ograniczenie w czasie możliwości eliminowania decyzji z obrotu prawnego. Służy ona również ochronie interesu publicznego, w tym interesu Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły prawa, przy uwzględnieniu także i tego, że przedmiotowe nabycie, z uwagi na upływ terminów zasiedzenia, i tak by nastąpiło. Ponadto, sporna instytucja nie stanowi nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez okres trzydziestu lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji lub postanowienia. Ten okres czasu uznać trzeba za wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania aktu administracyjnego z obrotu prawnego. Jeżeli zatem obywatel przez wiele lat nie korzysta z przysługujących mu praw, to musi liczyć się z tym, że w pewnym momencie takiej możliwości zostanie pozbawiony. Trzydziestoletni okres przedawnienia w odniesieniu do orzekania o wadach nieważności decyzji gwarantował obywatelom odpowiednią ilość czasu na zakwestionowanie decyzji wydanych wiele lat temu. Jak już przy tym wyżej podkreślono, jest to termin zbieżny z maksymalnym terminem nabycia prawa własności nieruchomości przez jej posiadacza uzyskującego posiadanie w złej wierze (art. 172 § 2 kodeksu cywilnego).

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnych przeważa nad eksponowaną w skardze zasadą rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności skargi pozostaje również to, że co najmniej od daty wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 12 maja 2015 r. każdy, a więc również skarżąca, powinien liczyć się z tym, że ustawodawca to orzeczenie wykona i uchwali regulacje ograniczające w czasie możliwość wzruszania decyzji w trybie nadzwyczajnym. Na tym polega, między innymi, zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zasada ta powinna być rozumiana w ten sposób, że po tak długim okresie czasu organy administracji państwowej nie będą mogły podważać decyzji ostatecznych. Zasada zaufania do prawa opiera się bowiem na pewności prawa i przewidywalnym działaniu organów państwa. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wniosek o stwierdzenie w części nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 2 listopada 1954 r. skarżąca złożyła dopiero po prawie 3 latach od daty wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego (12 maja 2015 r.) i jednocześnie po przeszło 64 latach od daty wydania kwestionowanego orzeczenia. Skarżąca musiała zatem (a przynajmniej powinna) liczyć się z tym, że efektywność takiego działania może być zagrożona.

Sam natomiast art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. nie narusza konstytucyjnie chronionej własności. W szczególności nie pozbawia on jednostki przynależnego jej prawa majątkowego (w ujęciu materialnym), a wyłącznie uprawnienia procesowego (prawa do uzyskania decyzji ostatecznej rozstrzygającej o zasadności wniosku jednostki). Innymi słowy, to że skarżąca domaga się stwierdzenia nieważności orzeczenia z 2 listopada 1954 r. nie oznacza jeszcze, że organy administracji państwowej, w świetle zasady legalizmu określonej w art. 6 k.p.a., wydałyby rozstrzygnięcie zgodne z wnioskiem skarżącej. Zwrócić trzeba też uwagę na surowe wymagania, jakie formułuje orzecznictwo sądów administracyjnych odnośnie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a także zasadę domniemania legalności decyzji ostatecznej (art. 16 k.p.a.).

Z podanych wyżej przyczyn niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 2 ust. 2 w związku z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji.

Podsumowując, wobec upływu ponad 30 lat od daty doręczenia kwestionowanego orzeczenia do dnia złożenia wniosku inicjującego przedmiotowe postępowanie nieważnościowe zaistniała podstawa do obligatoryjnego umorzenia postępowania. Z chwilą bowiem wejścia w życie ustawy z 11 września 2021 r., co nastąpiło 16 września 2021 r., organy administracji utraciły możliwość merytorycznej oceny takiego rozstrzygnięcia, a prowadzone w tym przedmiocie postępowanie podlegało umorzeniu z mocy prawa, co zaskarżona decyzja jedynie potwierdziła.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).