Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 109/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 6q ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 250
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity
article: art. 190
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 54 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 31 lipca 2019r., nr SKO.63.75.2019 w przedmiocie zaliczenia wpłat na poczet zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w O. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Spółdzielnia Mieszkaniowa z siedzibą w O. (dalej jako: "strona", "skarżąca", "Spółdzielnia") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 31 lipca 2019 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Olsztyna z 29 kwietnia 2019 r. w przedmiocie zaliczenia wpłat na poczet zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że decyzją z 30 lipca 2018 r. Prezydent Olszyna określił Spółdzielni wysokość zobowiązań z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 sierpnia 2013 r. do

31 stycznia 2015 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 5 listopada 2018 r., zaś wyrokiem z 14 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 7/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Spółdzielni na decyzję organu odwoławczego.

W ocenie Kolegium, zaliczenie wpłat Spółdzielni zostało przez organ pierwszej instancji dokonane prawidłowo, przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia

29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 900

ze zm.; dalej: "O.p."), w tym art. 54 § 1, 62 § 4 oraz 53 § 1 O.p. Kolegium odniosło się do zarzutu niewłaściwego określenia okresów, za jakie wyłączono naliczanie odsetek za zwłokę, i pominięcia faktu przyjęcia depozytu w kwocie 892.684,05 zł jako zabezpieczenia wykonania decyzji z 2 marca 2016 r., określającej wysokość zobowiązań z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. Jak wywiódł organ, zgodnie z art. 54 § 1 pkt 1 O.p., warunkiem nienaliczania odsetek za zwłokę jest, aby objęte zabezpieczeniem środki pieniężne, w tym kwoty uzyskane ze sprzedaży objętych zabezpieczeniem rzeczy i praw, zostały zaliczone na poczet zaległości. Taka sytuacja nie miała

w sprawie miejsca, zaś sam fakt dokonania zabezpieczenia nie może stanowić

o zasadności nienaliczania odsetek. Organ wskazał, że decyzja Prezydenta Olsztyna z 2 marca 2016 r. została uchylona wyrokiem WSA w Olsztynie z 12 października 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 553/16, w związku z czym Prezydent Olsztyna uznał,

że nie było podstaw do przechowywania na rachunku depozytowym kwoty 892.684,05 zł i dokonał jej zwrotu. Wprawdzie WSA w Olsztynie w wyroku

z 6 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 217/18, uznał za zasadny zarzut nieprzedłużenia zabezpieczenia, jednak nie zmienia to faktu, że tego zabezpieczenia, w momencie podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie było. Nienaliczanie odsetek dotyczy zaś wyłącznie kwoty, która została efektywnie zaliczona na poczet zaległości.

Kolegium nie podzieliło też zarzutów zażalenia dotyczących niewskazania,

w jaki sposób organ pierwszej instancji ustalił wysokość odsetek, tj. od jakiej kwoty, za jaki okres oraz według jakich stawek zostały one naliczone, tak by była pełna możliwość zweryfikowania ich wysokości. W ocenie organu, uzasadnienie postanowienia wyraźnie precyzuje sposób zaliczenia wpłat. Terminy naliczania odsetek zostały szczegółowo rozpisane wraz z wyjaśnieniem, które okresy zostały wyłączone i z jakich przyczyn. Organ szczegółowo uzasadnił każdy okres naliczania

i wyłączenia naliczenia odsetek, zarówno w zakresie elementów stanu faktycznego, jak i podstawy naliczania odsetek.

Za niezasadny Kolegium uznało również zarzut naruszenia art. 53 § 1 O.p.

w zw. z art. 120 tej ustawy i art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 250 ze zm., dalej: "u.c.p.g."). Jak wskazano, zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi określono w decyzji, w której nie dokonano rozbicia należności na poszczególne nieruchomości. Zaskarżone postanowienie dotyczy rozliczenia zobowiązania określonego w decyzji i może odnosić się wyłącznie do kwot

i terminów płatności wynikających z decyzji. Dalsze rozliczenie należności i odsetek (wewnątrzspółdzielcze) wykracza poza kompetencje organu i należy do strony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji, zarzuciła naruszenie:

- art. 54 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie, w efekcie czego organ pierwszej instancji w sposób niewłaściwy (zbyt wąski) określił okresy, za jakie wyłączono naliczanie odsetek;

- art. 62 § 4 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w związku

z niewskazaniem, w jaki sposób ustalono wysokość odsetek, tj. od jakiej kwoty,

za jaki okres oraz według jakich stawek zostały one naliczone, tak by była pełna możliwość zweryfikowania ich wysokości;

- art. 53 § 1 O.p. w zw. z art. 120 O.p. i art. 6m u.c.p.g. poprzez jego niezastosowanie, w efekcie czego strona nie wie, w stosunku do jakich nieruchomości objętych deklaracjami (deklaracja była składana oddzielnie do każdej nieruchomości) organ naliczył odsetki za zwłokę oraz w jakiej wysokości.

W uzasadnieniu powyższych zarzutów wskazano, że błędne jest stanowisko organu, że bez znaczenia jest to, że organ pierwszej instancji niezasadnie odmówił przedłużenia zabezpieczenia w wysokości 892.684,05 zł, na co wskazywały wytyczne w wyroku WSA z 6 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 217/18. Gdyby organ pierwszej instancji postąpił tak jak wskazywały wytyczne WSA, zabezpieczenie znajdowałoby się na rachunku depozytowym organu w chwili wydania postanowienia w przedmiocie zaliczenia na poczet zaległości. W tym celu zabezpieczenie zostało ustanowiono na wniosek skarżącej i dlatego skarżąca, pomimo fizycznego kilkukrotnego zwrotu kwoty przez organ, ponownie kilkukrotnie wpłacała przedmiotową kwotę na rachunek depozytowy. Skoro sprzeczne z obowiązującymi przepisami działanie organu uniemożliwiło ochronę interesu majątkowego strony,

to organ nie może wywodzić z tego faktu korzystnych dla siebie skutków.

Ponadto, w ocenie strony, nieweryfikowalne jest również działanie organu pierwszej instancji, który nie wskazał, w jaki sposób obliczył odsetki za zwłokę (np. nie wskazał, od jakiej kwoty nalicza odsetki za różne okresy). Organ nie wyjaśnił też, w stosunku do jakich nieruchomości zostały naliczone odsetki za zwłokę oraz w jakiej wysokości. Wskazano, że w zasobach skarżącej jest co najmniej kilkadziesiąt nieruchomości wielolokalowych, w stosunku do których istnieje obowiązek składania odrębnych deklaracji. Każda nieruchomość ma inną liczbę mieszkańców i tym samym inną wysokość opłaty oraz inną wysokość odsetek do zapłaty.

W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 619/19, oddalił skargę. Wskazał, że w stanie faktycznym sprawy nastąpił zwrot skarżącej kwoty zabezpieczenia. W konsekwencji wobec braku zaliczenia wpłaconej na zabezpieczenie kwoty na poczet zaległości, przepis art. 54

§ 1 pkt 1 O.p. nie znalazł zastosowania. Sąd nie podzielił ponadto zarzutów skarżącej dotyczących braku możliwości weryfikacji rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w kwestii, w jaki sposób obliczył on odsetki za zwłokę. Ocenił, że w sytuacji gdy decyzja określająca zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie dokonała podziału należności na poszczególne nieruchomości, nie mogło tego też czynić zaskarżone postanowienie w przedmiocie zaliczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 1 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 2095/21, uchylił powyższy wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. W ocenie NSA, mając na uwadze treść przepisów art. 33 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 pkt 1, art. 55 § 2, art. 62 § 1 i 4 O.p., Sąd pierwszej instancji błędnie wskazał, że skoro w "rozpoznawanej sprawie nastąpił zwrot skarżącej kwoty zabezpieczenia to w konsekwencji wobec braku zaliczenia wpłaconej na zabezpieczanie kwoty na poczet zaległości, przepis art. 54 § 1 pkt 1 O.p. nie mógł znaleźć zastosowania". Zdaniem NSA, szczególnie nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, że spełnienie warunku zwrotu kwoty zabezpieczenia jest okolicznością faktyczną, która nie może zostać zanegowana i uwzględniona musi być przy rozpatrywaniu sprawy jako fakt prawnie istotny, niezależnie od oceny zasadności samego zwrotu zabezpieczenia, co wykracza poza granice sprawy.

Ma to szczególne znaczenie wobec okoliczności, że WSA w Olsztynie w wyroku

z 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 2741/19, uznał za zasadny zarzut skargi dotyczący nieprzedłużenia zabezpieczenia. Przyjęcie powyższego stanowiska kłóciłoby się z celami instytucji zabezpieczenia i tworzyłoby nieakceptowalną

w demokratycznym państwie prawnym sytuację, w której każde bezprawne zwrócenie kwoty zabezpieczenia skutkowałoby niemożnością zaliczenia kwoty zabezpieczenia na poczet zaległości podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozoznawanej sprawie).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie,

że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ

na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Dla rozpoznania niniejszej sprawy znaczenie ma także przepis art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Przy czym związanie sądu obejmuje jedynie wykładnię tych przepisów prawa, które były rozpoznawane

w ramach zarzutów skargi kasacyjnej, w tym przede wszystkim tych, które stanowiły podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku. Przepis art. 190 p.p.s.a. wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku NSA. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną

i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. (wyrok NSA z 20 września

2006 r., sygn. akt II OSK 1117/05; CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych. W szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy, ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez NSA (wyrok WSA w Warszawie z 7 czerwca 2005 r., VI SA/Wa 2065/04, CBOSA). Ponadto w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez NSA, zostanie wydana przez ten Sąd uchwała w innej sprawie, w trybie art. 269 p.p.s.a., zawierająca odmienną wykładnię prawa albo zmienił się stan prawny i to jedynie w odniesieniu do przepisów proceduralnych (Komentarz do art. 190 p.p.s.a, B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek,

B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; Lex/el).

Mając na względzie powyższe oraz okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wydanym w sprawie wyroku NSA z 1 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 2095/21.

Zatem ponownie rozpoznając sprawę i mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną w sprawie przez NSA, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w sprawie była prawidłowość zaliczenia wpłat skarżącej na poczet zaległości z tytułu opłat za gospodarowania odpadami komunalnymi.

Zgodnie z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. sprawach dotyczących opłat

za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia

29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta (...).

Zgodnie z art. 62 § 1 O.p., jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę, z zastrzeżeniem § 2, zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba

że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Stosownie

do § 4 ww. przepisu, w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie, z zastrzeżeniem § 4a.

Przepis art. 55 § 2 O.p. stanowi natomiast, że jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek

za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.

Z kolei przepis art. 54 § 1 pkt 1-8 O.p. określa przypadki, w których wyłączono naliczanie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, w tym za okres zabezpieczenia, od zabezpieczonej kwoty zobowiązania, jeżeli objęte zabezpieczeniem środki pieniężne, w tym kwoty uzyskane ze sprzedaży objętych zabezpieczeniem rzeczy lub praw, zostały zaliczone na poczet zaległości podatkowych (pkt 1).

Na gruncie powołanego unormowania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiono stanowisko, że warunkiem nienaliczania odsetek

za zwłokę jest, aby objęte zabezpieczeniem środki pieniężne, w tym kwoty uzyskane ze sprzedaży objętych zabezpieczeniem rzeczy i praw, zostały zaliczone na poczet zaległości, która to sytuacja nie miała w sprawie miejsca, w związku z czym sam fakt dokonania zabezpieczenia nie może stanowić o zasadności nienaliczania odsetek. Ponadto wskazano, że wprawdzie WSA w Olsztynie w wyroku z 6 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 217/18, uznał za zasadny zarzut nieprzedłużenia zabezpieczenia, jednakże nie zmieniło to faktu, że tego zabezpieczenia, w momencie podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie było. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, organ uznał, że nienaliczanie odsetek dotyczy wyłącznie kwoty, która została efektywnie zaliczona na poczet zaległości.

Uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w wydanym sprawie wyroku NSA, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu drugiej instancji, że spełnienie warunku zwrotu kwoty zabezpieczenia jest okolicznością faktyczną, która nie może zostać zanegowana i uwzględniona musi być przy rozpatrywaniu sprawy jako fakt prawnie istotny, niezależnie od oceny zasadności samego zwrotu zabezpieczenia, co miałoby wykraczać poza granice sprawy. Skoro WSA w Olsztynie w prawomocnym wyroku

z 6 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 217/18, uznał za zasadny zarzut strony skarżącej dotyczący nieprzedłużenia zabezpieczenia, okoliczność niezgodnego

z prawem nieprzedłużenia przez organ pierwszej instancji zabezpieczenia kwoty zobowiązania nie pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia przesłanki unormowanej w art. 54 § 1 pkt 1 O.p.

Stosownie do art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zaś zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Jak wskazał NSA w wyroku z 6 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 268/11 (CBOSA), działanie na podstawie przepisów prawa oznacza, że organ administracji publicznej posiada zdolność prawną do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz uprawniony jest do stosowania przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Oznacza to m.in., że organ nie może odstąpić od działania, jeśli istnieją podstawy prawne do jego podjęcia, a tym samym nie może odmówić stosowania przepisów obowiązujących w istniejącym porządku prawnym. Jak wskazał NSA

w niniejszej sprawie, prawo powinno nie tylko stanowić kompetencję do działania, ale również być źródłem nakazów i zakazów wyznaczających ramy prawne owego działania. Zwrot "w granicach prawa" oznacza konstytucyjny obowiązek nałożony na organy władzy publicznej, aby w swojej działalności ściśle przestrzegały prawa określającego ich zadania i kompetencje (L. Garlicki (red.), M. Zubik (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, wyd. II, Wyd. Sejmowe 2016, Lex/el.).

Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w niniejszej sprawie przez NSA, którą Sąd jest związany, działania organów bez podstawy prawnej i poza granicami prawa albo z naruszeniem tych granic są zawsze nielegalne, przy czym zasada legalizmu

w znaczeniu formalnym nie może w państwie demokratycznym funkcjonować bez jej materialnego komponentu. Wskazania wymaga, że proklamowana w art. 7 Konstytucji RP i 120 O.p. ogólna zasada działania organów podatkowych

"na podstawie przepisów prawa", nie może być rozumiana w sposób nadmiernie uproszczony jako powinność organów do bezkrytycznego stosowania się w każdym przypadku do dosłownej "litery" prawa. Stosując prawo, organy podatkowe muszą mieć na uwadze, że jednym z rudymentów zasady zaufania obywatela do państwa

i stanowionego przez nie prawa jest to, że bez materialnego komponentu zasady legalizmu, w znaczeniu formalnym mogłaby ona służyć legalizacji nielegalnych działań organu, a w tej konkretnej sytuacji przekreślałaby znaczenie instytucji zabezpieczenia zobowiązań i tworzyłaby nieakceptowalną w państwie demokratycznym regułę, że bezprawne zwrócenie przez organ podatkowy kwoty zabezpieczenia skutkowałoby niemożnością zaliczenia kwoty zabezpieczenia na poczet zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Usankcjonowanie działania organów administracji publicznej nie miałoby nic wspólnego z zasadami legalizmu oraz demokratycznego państwa prawa. Zasada legalizmu wynikająca z art. 7 Konstytucji RP i art. 120 O.p. nie oznacza domniemania legalności działania organów, ale zakaz działania organów wbrew przepisom prawa. Naruszenie przez organy tego zakazu powoduje konieczność usunięcia wszystkich skutków spowodowanych bezprawnym działaniem organu, w niniejszej sprawie skutków bezprawnego nieprzedłużenia zabezpieczenia zobowiązań z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dając możliwość wykorzystywania organom administracji bezprawnego zwrócenia kwoty zabezpieczenia zobowiązań, legalizowałoby się de facto nielegalne działania organu z uwagi na literalne brzmienie przepisu art. 54 § 1 pkt 1 O.p. Takie działanie nie miałoby nic wspólnego ze standardami państwa prawa, stanowiąc pole do nadużyć i instrumentalnego traktowania instytucji zabezpieczenia zobowiązań. W kontekście przepisu art. 54 § 1 pkt 1 O.p. sanowałoby bezprawne działanie organów władzy publicznej, co trudno pogodzić z dyspozycją art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Podniesienia wymaga,

że w uchwale NSA z 26 lutego 2018 r., I FPS 5/17 (CBOSA), wskazano, że nie do pogodzenia z zasadą państwa prawa, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, jest sytuacja, gdy naruszenie prawa przez organy państwa powodowałoby konsekwencje korzystne dla państwa a niekorzystne dla podatnika. W państwie prawa konieczna jest ocena sposobu korzystania z prawa przez administrację (E. Łętowska, glosa do wyroku NSA z 1 lipca 1999 r., sygn. akt SA/Bk 208/99, OSP 2000 Nr 1, poz. 17). Ocena taka należy właśnie do sądu administracyjnego.

Uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w wydanym w sprawie wyroku NSA, wskazać zatem należy, że przyjęcie stanowiska zaprezentowanego w sprawie przez organy administracji publicznej kłóciłoby się z celami instytucji zaliczenia wpłaconej należności na zabezpieczenie na poczet zaległości na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 O.p. i otwierałoby organom drogę do instrumentalnego wykorzystywania treści tego przepisu, co jest nie do przyjęcia w demokratycznym państwie prawnym.

W kwestii pozostałych zarzutów skargi należy wskazać, że z uwagi na przyjętą wyżej wykładnię przepisów prawa istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz konieczność ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy kwestii wyłączenia naliczania odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, otwartą kwestię w sprawie stanowi prawidłowość

i kompletność uzasadnienia postanowienia i tego, czy organ wskaże, w jaki sposób ustali wysokość odsetek za zwłokę, tj. od jakiej kwoty, za jaki okres i według jakich stawek zostaną one naliczone. Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 53 § 1 O.p. w zw. z art. 120 O.p. i art. 6m u.c.p.g. poprzez jego niezastosowanie, czego efektem miało być nieokreślenie, w stosunku do jakich nieruchomości zostały naliczone odsetki za zwłokę oraz w jakiej wysokości. Skoro w decyzji ostatecznej z 30 lipca 2018 r. w przedmiocie określenia zobowiązań za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie dokonano rozbicia należności na poszczególne nieruchomości, to również postanowienie w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości z tytułu ww. zobowiązań nie mogło tej kwestii określać. Wydane na podstawie art. 62 § 4 O.p. postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości nie ma charakteru w pełni samoistnego. Dotyczy konkretnego istniejącego zobowiązania i jest determinowane treścią tego zobowiązania. Zatem zaskarżone postanowienie dotyczyło konkretnej decyzji określającej i mogło się odnosić się wyłącznie do kwot i terminów płatności wynikających z tej decyzji.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy uwzględni zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku NSA oraz w niniejszym uzasadnieniu wykładnię przepisów prawa, w szczególności rozważy spełnienie warunków naliczenia odsetek

od zaległości określonych w art. 54 § 1 O.p. w kontekście uzasadnienia wyroku WSA w Olsztynie z 6 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 217/18, w którym uznano

za zasadny zarzut skargi dotyczący nieprzedłużenia zabezpieczenia.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).