Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 26/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2008-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 34
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 83 c ust. 2
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki ( spr.) Asesor sądowy Marzena Łozowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 maja 2008 r. sprawy ze skargi T. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia [...] nr [...] a także postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. Inspektorat K. z dnia [...] nr [...] II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, III. przyznaje adwokatowi K. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100), w tym podatek VAT 52,80 ( pięćdziesiąt dwa złote 80/100) oraz 17,00 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając jako organ egzekucyjny, wszczął postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej Pani T. Ś. na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] oraz [...], wystawionych na zaległości z tytułu nieopłaconej składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące styczeń i luty 2000r. Organ egzekucyjny, w toku prowadzonego postępowania na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych, dokonał - zawiadomieniami z dnia 11 września 2007r. - zajęcia wierzytelności zobowiązanej z tytułu świadczenia emerytalnego w Inspektoracie ZUS w K.

Pismem z dnia 21 września 2007r. Pani T. Ś. wniosła zarzut na postępowanie egzekucyjne, podnosząc nieistnienie egzekwowanego obowiązku oraz wnioskując o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zobowiązana w swoim piśmie podnosiła, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące styczeń i luty 2000r. zostały przez nią uregulowane już w 2000r., niezwłocznie po otrzymaniu z ZUS wezwania do ich uiszczenia. Dowodziła również, że przez swojego pełnomocnika - po otrzymaniu wezwań z 8 sierpnia 2005r. oraz 11 grudnia 2006r. - dwukrotnie próbowała wyjaśnić kwestię istnienia jej zobowiązania wobec ZUS. Nie uzyskawszy precyzyjnej odpowiedzi w tym zakresie, w dniu 18 grudnia 2006r. zwróciła się z pisemną prośbą o udzielenie szczegółowej informacji, jakie są to zadłużenia, kiedy powstały i jakich okresów dotyczą. Inspektorat ZUS w K. nie odpowiedział również na to pismo, stąd zobowiązana podnosi, iż pozostawała w przekonaniu, że nie posiada już żadnych zobowiązań wobec wierzyciela.

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w O., po uzyskaniu stanowiska wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w O. Inspektorat w K. w sprawie zgłoszonego zarzutu, postanowieniem z dnia [...] Nr [...] oddalił zarzuty zobowiązanej T. Ś., wskazując na swoje związanie negatywnym stanowiskiem wierzyciela, co do zasadności podniesionych zarzutów egzekucyjnych.

Na złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu do Dyrektora Izby Skarbowej w O. Pani T. Ś., uznając, że postanowienie organu egzekucyjnego jest dla niej "wielce krzywdzące" i "nie opiera się na przedłożonych dowodach" wnosiła o jego uchylenie

Dyrektor Izby Skarbowej w O. postanowieniem z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000r Nr 98poz.1071 z późn.zm. -zwanej dalej k.p.a.) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w O. z dnia [...] Nr [...], oddalające zarzuty wniesione przez zobowiązaną. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że stosownie do art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm. - zwanej dalej u.p.e.a), organ egzekucyjny - po uprzednim otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów - wydaje postanowienie, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 ustawy, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Ponadto organ nadzoru podkreślił, że w sytuacji gdy wierzycielem jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowienie w sprawie jego stanowiska w kwestii zarzutów pozostaje - ze względu na brak możliwości zaskarżenia takiego postanowienia przez zobowiązanego - poza kontrolą instancyjną, uniemożliwiając w rzeczywistości jego weryfikację. Dodatkowo Dyrektor tut. Izby Skarbowej stwierdził, że uprawnienia do badania zgodności z prawem rozstrzygnięcia wierzyciela ma jedynie sąd administracyjny.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżąca wnosząc o zasądzenie na jej rzecz zwrotu niesłusznie pobranej z emerytury należności w wysokości 309,93 zł wraz z odsetkami, ponownie zakwestionowała stanowisko Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w O. zawarte w postanowieniu [...] Nr [...], co do istnienia obowiązku wskazanego w spornych tytułach wykonawczych.

Dodatkowo pismem procesowym z dnia 22 kwietnia 2008r. pełnomocnik skarżącej, działający w ramach przyznanego stronie przez Sąd prawa pomocy, podtrzymując stanowisko skarżącej, co do nieistnienia wierzytelności objętej prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] poprzez umorzenie zaległości, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W udzielonej odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w O. wniósł o jej oddalenie. Równocześnie, w wyniku analizy orzecznictwa sądowego, a zwłaszcza wyroku NSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2006r. sygn. akt II FSK 474/05, skorygował swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w zakresie związania organu nadzoru stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku, związanie stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów (art. 34 § 1 ustawy), dotyczy jedynie organu egzekucyjnego, a nie organu odwoławczego, który zobowiązany jest (również gdy organem egzekucyjnym jest ZUS) rozpoznać sprawę w pełnym zakresie objętym skierowanym doń zażaleniem, a więc również co do argumentów skierowanych wobec niezaskarżalnego odrębnie postanowienia ZUS.

Dlatego też, w celu wyjaśnienia wątpliwości co do istnienia wierzytelności objętej zawisłym postępowaniem egzekucyjnym, zwrócono się pismem z dnia [...] Nr [...] do Inspektoratu ZUS w K. z prośbą o wyjaśnienie kwestii istnienia spornego zadłużenia Skarżącej. W udzielonej odpowiedzi wierzyciel w piśmie z dnia [...] Nr [...], przedstawił szczegółowe rozliczenie dokonanej przez skarżącą w dniu 8 czerwca 2000r. wpłaty w kwocie 195,55 zł, z którego wynikało, że wbrew jej twierdzeniom dokonana wpłata nie pokryła całości zaległości wraz z należnymi odsetkami z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące styczeń i luty 2000r.

Mając na względzie fakt, że weryfikacja kwestii istnienia zadłużenia Skarżącej wobec wierzyciela, rozwiała wszelkie wątpliwości w tym zakresie, Dyrektor Izby Skarbowej w O. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, co do bezzasadności zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku.

Odnosząc się do kwestii złożenia przez stronę skargi na brak odpowiedzi wierzyciela na jej pismo z dnia 18 grudnia 2006r., zauważono, że w tym zakresie Dyrektor Izby Skarbowej nie jest organem nadzoru nad ZUS.

W tym stanie faktycznym sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. stanowi przesłankę do uwzględnienia skargi.

Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. dalej zwanej p.p.s.a.), sąd uchyla decyzję ( postanowienie) wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania lub gdy doszło do tego rodzaju naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia rozpoznając zgłoszony przez skarżącą zarzut egzekucyjny, co do nieistnienia egzekwowanego obowiązku, organy egzekucyjne obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie na wiążącym dla nich – z mocy art. 34 § 1 in fine u.p.e.a. – stanowisku wierzyciela o bezzasadności podniesionego zarzutu, powtarzając jego argumentację, przy czym Dyrektor Izby wskazał, że nie będąc organem nadzoru nad wierzycielem nie jest umocowany do kontroli jego działania.

W dalszej kolejności, w ramach udzielonej przez Dyrektora Izby Skarbowej w O. odpowiedzi na skargę, po analizie orzecznictwa sądowego, a zwłaszcza wyroku NSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2006r. Sygn. Akt II FSK 474/05, skorygowano swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odnośnie związania organu nadzoru stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów.

W konsekwencji zmiany uprzedniego stanowiska, Dyrektor Izby Skarbowej w celu wyjaśnienia wątpliwości co do istnienia wierzytelności objętej zawisłym postępowaniem egzekucyjnym, zwrócił się pismem z dnia [...] Nr [...] do Inspektoratu ZUS w K. z prośbą o wyjaśnienie kwestii istnienia spornego zadłużenia skarżącej. Dokonując następnie weryfikacji informacji zawartych w piśmie wierzyciela z dnia [...] Nr [...], zawierającym rozliczenie dokonanej przez skarżącą w dniu 8 czerwca 2000r. wpłaty w kwocie 195,55 zł. stwierdzono, że wbrew jej twierdzeniom dokonana wpłata nie pokryła całości zaległości wraz z należnymi odsetkami z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące styczeń i luty 2000r. Tym samym usunięte zostały wątpliwości, co do istnienia egzekwowanego obowiązku.

Sąd rozpoznając skargę, podzielił skorygowane przez organ II instancji stanowisko zawarte w udzielonej odpowiedzi na skargę, co do braku związania w rozpoznawanej sprawie organu odwoławczego stanowiskiem wierzyciela.

Jak wynika z treści art. 34 § 1 u.p.e.a., rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego musi być poprzedzone stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w formie postanowienia, na które służy zażalenie (art. 34 § 2 u.p.e.a.). Dopiero wówczas, gdy postanowienie wierzyciela stanie się ostateczne, organ egzekucyjny zyskuje uprawnienie do rozpatrzenia zarzutów. Stosownie zaś do art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela, jeśli zarzuty zostały oparte na podstawach wymienionych w art. 33 pkt 1-5 tej ustawy. Rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów następuje także w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie zarówno zobowiązanemu, jak i wierzycielowi (art. 34 § 5 ustawy), co w doktrynie uzasadnia się tym, że rozstrzygnięcia uwzględniające zarzuty są "niekorzystne" dla wierzyciela i odwrotnie - nieuwzględnienie zarzutu zobowiązanego powinno mu otwierać drogę do dochodzenia jego praw przed sądem administracyjnym (Z. Leoński, /w:/ R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2005, s. 118). Ostateczne postanowienie organu zażaleniowego może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Również postanowienie wyrażające stanowisko wierzyciela może być – stosownie do art. 34 § 2 u.p.e.a., zaskarżone zażaleniem i w dalszej kolejności – także skargą do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). Organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów (art. 34 § 1 i 2) jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 K.p.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2004 r. sygn. akt FW 8/04, ONSAiWSA 2004 nr 3 poz. 61).

Przytoczone wyżej regulacje prawne, zarówno co do postanowienia wierzyciela w sprawie zasadności zarzutów jak i stanowiska organu egzekucyjnego w tej sprawie umożliwiają końcowo poddanie sądowej kontroli na mocy art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., obu rozstrzygnięć, albowiem w obydwu przypadkach przysługuje na nie zażalenie w toku postępowania egzekucyjnego.

Wprawdzie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie różnicują trybu postępowania przy rozpatrywaniu zarzutów w zależności od statusu wierzyciela, jednakże istnieje wyjątek od tej zasady wprowadzony przepisem lex specialis, a mianowicie w ramach uregulowania art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), dodanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241 poz.2074) obowiązującą od dnia 1 stycznia 2003 r., według którego od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje.

Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania prowadzonego w sprawie stanowiska wierzyciela co do zarzutów podnoszonych przez zobowiązanego (art. 34 § 2 u.p.e.a.), a w konsekwencji pozbawia dłużnika jakiejkolwiek możliwości kontroli instancyjnej stanowiska wierzyciela w postępowaniu administracyjnym. O ile więc przepis art. 34 § 2 u.p.e.a. wprowadza jako zasadę zaskarżalność postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela, umożliwiając jego weryfikację i ocenę przez drugą instancję, to w sytuacji, gdy wierzycielem jest ZUS, zobowiązany takiej możliwości został pozbawiony.

W sytuacji przewidzianej w art. 34 § 1 in fine u.p.e.a., według której w zakresie zarzutów, o których mowa w jej art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, a stanowiska wierzyciela, jakim jest ZUS, nie sposób kwestionować odrębnie w postępowaniu zażaleniowym przewidzianym w art. 34 § 2 tej ustawy, gdyż "od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje" (art. 83c ust. 2 u.s.u.s.), dłużnik pozbawiony jest całkowicie prawa do kontroli prawidłowości stanowiska wierzyciela wyrażonego w zakresie zasadności zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych.

Takie nader niekorzystne rozwiązanie wynikające z przedstawionej regulacji prawnej, mimo że stanowi istotne zachwianie równości praw i obowiązków stron na niekorzyść zobowiązanego nie może być jednakże podważone na etapie postępowania administracyjnego.

Wprawdzie w wyroku NSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2006r. Sygn. akt II FSK 474/05 ( niepubl.- LEX nr 212135), powołanym w odpowiedzi na skargę, wyrażono pogląd, iż związanie stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów I (art. 34 § 1 ustawy), dotyczy jedynie organu egzekucyjnego, a nie organu odwoławczego, który zobowiązany jest również, gdy organem egzekucyjnym jest ZUS, rozpoznać sprawę w pełnym zakresie objętym skierowanym doń zażaleniem, a więc również co do argumentów skierowanych wobec niezaskarżalnego odrębnie postanowienia ZUS, jednakże w kolejnym wyroku NSA z dnia 14 listopada 2006r. Sygn. akt II FSK 1480/05 (ONSAiWSA 2007/6/129) iż uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 1 powołanej ustawy).

Niewątpliwie natomiast, na co zwrócono uwagę w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2006 r. sygn. akt IIISA/Wr 517/04 ( ONSAiWSA 2006/6/169 ), jak również wyroku tut Sądu z dnia 26 czerwca 2007r sygn. akt I SA/Op 171/07, brak możliwości zaskarżenia stanowiska wierzyciela, z uwagi na szczególne uregulowanie art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.),nie oznacza, że postanowienie organu egzekucyjnego, będące następstwem wiążącego postanowienia wierzyciela, czyli ZUS, nie podlega jakiejkolwiek kontroli, zwłaszcza kontroli sądowej w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Dopuszczalność takiego zakresu kontroli, jak zwrócono uwagę w przywołanych powyżej wyrokach WSA we Wrocławiu i WSA w Opolu może być wywiedziona z przepisów normujących funkcję i tryb działania sądów administracyjnych. Jak bowiem stanowi art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Kontrola ta, co wynika z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów i czynności. To kryterium legalności wyznaczające zakres sądowej kontroli działań administracji publicznej sprawia, że w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie kontroli tej - oprócz zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego - poddana być musi także wypowiedź wierzyciela (ZUS) przybierająca formę niezaskarżalnego postanowienia, które wiąże organ egzekucyjny. Skoro postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego. Akceptacja odmiennego stanowiska, zawężającego – w niniejszej sprawie - sądową kontrolę zaskarżonego postanowienia wyłącznie do kontroli zgodności zaskarżonego postanowienia z art. 34 § 1 u.p.e.a., czyniłaby tę kontrolę iluzoryczną, pozbawiającą zobowiązanego prawa do rzetelnego rozstrzygania o jego prawach.

Ponadto jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w sprawie sygn. akt P 36/05 urzeczywistnienie konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu obejmuje wszelkie sytuacje, w których pojawia się konieczność rozstrzygania o prawach danego podmiotu w relacji do innych równorzędnych podmiotów lub w relacji do władzy publicznej, a jednocześnie natura danych stosunków prawnych wyklucza arbitralność rozstrzygania o sytuacji prawnej podmiotu przez drugą stronę tego stosunku. Przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji stanowiąc o prawie do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, nakłada na sąd administracyjny obowiązek rozstrzygnięcia w sytuacji sporu prawnego o prawach danego podmiotu.

Określona powyżej funkcja sądu administracyjnego, umożliwiająca sądowi również kontrolę legalności postanowienia wierzyciela, jakim jest ZUS, znajduje również oparcie w określającym granice rozstrzygania art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiącym, że sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, jak również w art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla jej końcowego załatwienia. Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek czy wręcz zależność polegająca na tym, że jedno z nich stanowi nie tylko podstawę wydania drugiego, ale ponadto jeszcze wypowiedź zawarta w pierwszym postanowieniu jest wiążąca dla drugiego.

Powyższe rozważania uprawniają do wysnucia wniosku o istnieniu podstaw do oceny przez Sąd zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych zobowiązanego, ale także stanowiska wierzyciela (ZUS) wyrażonego w ramach niezaskarżalnego postanowienia.

I to właśnie stwierdzenie przez Sąd istotnych wad w stanowisku wierzyciela wyrażonym w postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. Inspektorat K. z dnia [...] nr [...], skutkujących jego uchyleniem, spowodowało również konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia [...] nr [...].

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na sprzeczność powstałą na tle sposobu zarachowania dokonanej przez skarżącą wpłaty w dniu 8 czerwca 2000r kwoty 195,55 zł, pomiędzy treścią stanowiska wierzyciela, a udzielona przez niego informacją przekazaną Dyrektorowi Izby Skarbowej w piśmie z dnia [...] Nr [...].

W ramach stanowiska wierzyciela, odnosząc się do przedmiotowej wpłaty z dnia 8 czerwca 2000r. wskazano, iż pokryła ona jedynie należność główną z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres styczeń-luty 2000 roku, bez należnych odsetek, natomiast z przedstawionej informacji z dnia 31 stycznia 2008r. wynika, że dokonana wpłata rozliczona została na pokrycie należności za miesiące październik i listopad 1999r. oraz za miesiące styczeń i marzec 2000r. ( z pominięciem w ogóle miesiąca lutego 2000r.). Rodzi się zatem wątpliwość w jaki sposób dokonano rzeczywistego zarachowania dokonanej przez skarżącą spornej wpłaty. Okoliczność ta ma decydujące znaczenie dla prawidłowej oceny zarzutu egzekucyjnego strony, wskazującej na fakt uregulowania w całości wpłatą dokonaną w dniu 5 czerwca 2000r, należności objętych obecnie prowadzonym wobec niej postępowaniem egzekucyjnym.

Sposób zarachowania przez ZUS dokonanej przez skarżącą wpłaty z dnia 8 czerwca 2000r. i szczegółowe odniesienie się do tej kwestii w stanowisku wierzyciela, ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości stanowiska wierzyciela w zakresie istnienia bądź nieistnienia egzekwowanego obowiązku.

Należy bowiem zauważyć, iż zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie natomiast z art. 31 tej ustawy do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio: art. 12, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 33, art. 33a, art. 33b, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, art. 60 § 1, art. 61 § 1, art. 62 § 1, 3-5, art. 72 § 1 pkt 1 i 4 i § 2, art. 73 § 1 pkt 1 i 5, art. 77b § 1 i 2, art. 91, art. 93, art. 93a-93c, art. 93e, art. 94, art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 pkt 1, 2, 5 i 7, art. 100, art. 101, art. 105 § 1 i 2, art. 106 § 1 i 2, art. 107 § 1, 1a, i 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i 4, art. 110 § 1, § 2 pkt 2, § 3, art. 111 § 1-4 i 5 pkt 1, art. 112, art. 113, art. 114, art. 115, art. 116, art. 116a, art. 117, art. 118 § 1 i 2 oraz art. 119 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Szczególne znaczenie dla oceny istnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące styczeń i luty 2000r, objętych spornymi tytułami wykonawczymi Nr [...] oraz [...], ma dokonanie przez wierzyciela oceny sposobu zarachowania dokonanej przez stronę wpłaty z dnia 8 czerwca 2000r w kwocie 195,55 zł. Jak bowiem skarżąca wskazywała w złożonych zarzutach egzekucyjnych, kwota ta została przez nią uregulowana w związku ze skierowanym do niej wezwaniem ZUS z dnia 29 maja 2000r., a dotyczącym zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia do marca 2000 roku.

W tej kwestii należy zauważyć, iż zgodnie z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej, do którego odpowiedniego stosowania na gruncie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne odsyła art. 32 w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Przepis ten zawiera reguły obowiązujące przy zaliczaniu wpłat dokonywanych przez podatnika, gdy wysokość wpłaty nie wystarcza na pokrycie wszystkich zobowiązań. Zasadą jest, że o przeznaczeniu wpłaconej kwoty decyduje podatnik. Zasada ta ulega ograniczeniu w przypadku określonym w art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej.

W świetle uregulowania art. 62 § 1 O.p. zaistniała na tle wydanego stanowiska wierzyciela niewyjaśniona kwestia sposobu w jaki dokonano zarachowania dokonanej przez skarżącą wpłaty z dnia 8.06.2000r. Z jednej bowiem strony ze stanowiska wierzyciela wynika, iż wpłata ta pokryła jedynie należność główną bez odsetek, co pozostawałoby zresztą w sprzeczności z dyspozycją art. 55 § 2 O.p., z drugiej zaś strony w piśmie ZUS z dnia 31 stycznia 2008r. przedstawiono zupełnie odmienne zarachowanie tej samej wpłaty, według zasady zaliczenia dokonanej wpłaty na poczet kolejnych zaległych należności, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności. Jednakże i w tym przypadku, ZUS wskazując na ten sposób rozliczenia dokonanej wpłaty, dokonał jej zarachowania na pokrycie należności za miesiące październik, listopad 1999r. oraz styczeń i marzec 2000r., z pominięciem miesiąca lutego 2000r.

Dopiero, zatem szczegółowe odniesienie się przez wierzyciela do sposobu zarachowania dokonanej przez skarżącą wpłaty na poszczególne ciążące na jej zaległości, pozwoli na dokonanie oceny zasadności zarzutu egzekucyjnego, co do nieistnienia egzekwowanego obowiązku. W szczególności, iż skarżąca nie została w żaden sposób poinformowana w jaki sposób zarachowano jej wpłatę, a kierowane przez nią zapytanie o ciążące na niej nadal zaległości pozostały bez odpowiedzi ze strony wierzyciela.

W tej sytuacji, mając na uwadze wykazane powyżej istotne wady stanowiska zajętego przez wierzyciela co do niezasadności zarzutu egzekucyjnego nieistnienia egzekwowanej należności, niezbędne stało się uchylenie postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. Inspektorat K. z dnia [...] nr [...], jako wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ).

Konsekwencją uchylenia przez Sąd stanowiska wierzyciela, było jednoczesne uchylenie postanowień organów I i II instancji oddalających zarzuty egzekucyjne, a opartych na tymże stanowisku wierzyciela.

Skoro postępowanie sądowe pozwoliło stwierdzić wskazane wcześniej naruszenie prawa przez organy wydające postanowienia w rozpoznawanej sprawie, to stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w związku z art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. ) należało orzec jak w sentencji wyroku. Podstawę orzeczenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej i zwrotu niezbędnych wydatków stanowi art. 250, a rozstrzygnięcia w przedmiocie niewykonania zaskarżonego postanowienia - art. 152 tej ustawy.