Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1496/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 193 ust. 1 pkt 1,  ust. 2,  art. 194
journal: Dz.U. 2023 poz 1426
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 lipca 2023 r. nr SKO.PS/41.5/700/2023/14083 w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt członka rodziny w pieczy zastępczej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w C. przesłał przy piśmie z dnia 17 kwietnia 2023 r. adresowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. dokumenty zgromadzone w związku z postępowaniem o ustalenie odpłatności T. K. (strona lub skarżący) za pobyt córki A. K. w rodzinnej pieczy zastępczej. W treści oświadczenia z dnia 3 kwietnia 2023 r.(data wpływu do organu 5 kwietnia 2023 r.) skarżący wniósł o odstąpienie od ustalania przedmiotowej opłaty podnosząc, że jego sytuacja osobista i majątkowa nie pozwala na ponoszenie żadnych dodatkowych opłat.

Prezydent Miasta B. (organ I instancji) decyzją z dnia 23 czerwca 2023 r. nr [...] działając na podstawie z art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 - dalej: "k.p.a."), art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 2, 6, 6a, 7, 7a, 7b, 8 oraz art. 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 447 z późn. zm.- dalej "ustawa") oraz Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (publ. Dz. Urz. Woj. [...] z [...] r., poz. [...]) dalej "Uchwała", odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt pełnoletniej wychowanki A. K., w rodzinnej pieczy zastępczej od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 29 lutego 2024 r.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji przywołał regulacje prawne dotyczące ustalania odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a następnie uwaga skupiona została na sytuacji osobistej strony. Stwierdził, że w przypadku strony nie występują przesłanki zawarte w Uchwale, gdyż odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (...), może nastąpić w sytuacji, gdy: 1) dochód rodziców na osobę w rodzinie nie przekracza nie przekracza 150% kryterium dochodowego, 2) dochód rodziców na osobę rodzinie wynosi nie więcej niż 300% kryterium dochodowego, a rodzice wychowują inne dzieci pozostające pod ich opieką lub ponoszą odpłatność za pobyt innych członków rodziny w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej lub w innych instytucjach zapewniających całodobową opiekę, leczenie, rehabilitację, pieczę zastępczą, 3) rodzicami są osoby bezdomne, przebywające w zakładzie penitencjarnym, całkowicie lub częściowo ubezwłasnowolnione lub korzystające ze świadczeń szpitala psychiatrycznego, (...), 4) rodzicami są osoby są nieletnie do czasu uzyskania przez nich pełnoletniości, 5) rodzice płacą alimenty na dziecko lub na pełnoletniego wychowanka w kwocie orzeczonej przez sąd, bądź ustalone w trakcie ugody zawartej przed sądem, 6) występują inne uzasadnione okoliczności, w szczególności długotrwała lub ciężka choroba związana z kosztami leczenia, niepełnosprawność, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.

Na podstawie uzyskanej w toku prowadzonego postępowania dokumentacji, organ I instancji ustalił, że aktualnie strona zamieszkuje w C. i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. K. oraz dwoma synami. Małżonkowie pracują zawodowo. Wynagrodzenie żony strony wynosi 4 784,48 zł, natomiast strony wynosi 3 781,35 zł. Łączny miesięczny dochód rodziny strony , ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, wynosi 8 565,83 zł, tj. : 2 141,45 zł na osobę w rodzinie. Ustalając wysokość dochodu rodziny, organ I instancji nie uwzględnił otrzymywanego świadczenia rodzinnego, tzw. "500+", w łącznej wysokości 1 000,00 zł miesięcznie.

Organ I instancji dokonał analizy uzyskiwanych dochodów i ponoszonych miesięcznych kosztów i obciążeń wskazywana przez stronę w oświadczeniu z dnia 3 kwietnia 2023 r. dotyczącego odstąpienia od opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej oraz wniosku o odroczenie płatności różnią się.

Zgodnie z oświadczeniem strony z dnia 3 kwietnia.2023 r. miesięczne koszty ponoszone przez rodzinę wynoszą: - koszty stałe - telewizja-59,99 zł, Orange-264,99 zł, prąd-232,43 zł. gaz-144,80 zł, czynsz-639,95 zł, - obciążenia kredytowe- 1 658,25 zł. Do dyspozycji rodziny strony pozostaje kwota 5 565,42 zł, tj. 1 391,36 zł na osobę w rodzinie. Z tego dochodu rodzina dokonuje zakupu wyżywienia (kwota 3700,00 - 4000,00 zł), zakupu odzieży i środków czystości, a także leków (kwota 700,00 zł), strona ponosi koszty dojazdu do pracy (kwota 300,00 - 400,00 zł) oraz wydatki związane z szkołą dzieci (kwota 276,00 zł). Po uwzględnieniu również tych wydatków, do dyspozycji rodziny pozostaje kwota 189,42 zł.

Natomiast we wniosku o odroczenie płatności z dnia 5 kwietnia 2023 r. strona podała, iż miesięczne koszty ponoszone przez rodzinę wynoszą;- koszty stałe- telewizja-129,98 zł, Orange-324,98 zł, prąd-134,91 zł, gaz-135,27 zł, czynsz-602,87 zł; obciążenia kredytowe- 1 650,10 zł. W związku z tym, do dyspozycji rodziny pozostaje kwota 5 587,72 zł, tj. 1 396,93 zł na osobę w rodzinie. Z tego dochodu rodzina dokonuje zakupu wyżywienia (kwota 3 500,00 zł), zakupu odzieży i środków czystości, a także leków (kwota 550,00 zł), ponosi koszty dojazdu do pracy (kwota 400,00 zł) oraz wydatki związane z szkołą dzieci (kwota 204,00 zł). Po uwzględnieniu również tych wydatków, do dyspozycji rodziny pozostaje kwota 933,72 zł.

Ponadto organ I instancji zauważył, że we wniosku o odroczenie płatności, strona wspomina o swoich problemach zdrowotnych typu neurologicznego, kardiologicznego oraz psychiatrycznego i okulistycznego. Koszty związane z zakupem leków wynoszą kwotę 150.00 zł miesięcznie, co w ocenie organu I instancji, nie stanowi zbyt dużego i kosztownego obciążenia budżetu domowego rodziny strony.

Po dokonaniu szczegółowej analizy pełnej dokumentacji w tym dotyczącej wniosku o odroczenie terminu płatności, w ocenie organu I instancji sytuacja dochodowa strony pozwala na dokonywanie ustalonej opłaty za pobyt dziecka A. K. w pieczy zastępczej w wysokości 1 189,00 zł miesięcznie. W związku z powyższym organ I instancji ustalił, iż w przypadku strony nie występują przesłanki zawarte w Uchwale i nie dopatrzył się szczególnie uzasadnionej przyczyny do odstąpienia od ustalenia opłaty strony za pobyt córki w pieczy zastępczej.

Dalej organ I instancji poinformował stronę, że w stosunku do matki dziecka, toczyło się postępowanie w przedmiotowej sprawie, które zostało zakończone wydaniem decyzji administracyjnej z dnia 23 maja 2023 r. odstępującej od ustalenia opłaty za pobyt córki w rodzinnej pieczy zastępczej w okresie od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 29 lutego 2024 r., gdyż spełniała kryteria zawarte w Uchwale.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 k.p.a. w związku` z art. 77 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 103 k.p.a., a także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 194 ustawy oraz § 8 Uchwały. Zdaniem skarżącego organ I instancji winien był ocenić całokształt okoliczności faktycznych, w tym dochody rodziny skarżącego i jego stan zdrowia, co winno przesądzać o odstąpieniu od ustalenia opłaty za pobyt córki skarżącego w rodzinie zastępczej. Skarżący zarzucił, że organ I instancji nie dokonał wyliczeń w zakresie jego sytuacji finansowej i nie porównał ich z przesłankami wskazanymi Uchwale. Ponadto podniósł pominięcie kluczowych dowodów w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO) decyzją z dnia 17 lipca 2023 r. nr SKO.PS/41.5/700/2023/14083, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania w tym rozstrzygnięcie organu I instancji oraz zarzuty strony sformułowane w odwołaniu. Odnosząc się do meritum sprawy SKO stwierdziło, że Rada Miejska w B. w Uchwale wskazała sześć niezależnych od siebie przesłanek a spełnienie którejkolwiek z nich może (ale nie musi) skutkować zastosowaniem ulgi w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W ocenie SKO z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by skarżący spełnił którąkolwiek z przesłanek wskazanych w Uchwale. Ponadto odstąpienie w całości od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ma charakter uznania administracyjnego co oznacza, że przy zaistnieniu określonych przesłanek, organ orzekający w sprawie- w ramach obowiązującego prawa- może wybrać jedno z możliwych rozstrzygnięć; może wniosek uwzględnić lub odmówić jego uwzględnienia. Przy czym w obu przypadkach organ ten powinien kierować się zasadą prawdy obiektywnej zdefiniowanej w art. 7 k.p.a.

W dalszej części uzasadnienia SKO odniosło się do podniesionych w odwołaniu zarzutów i podkreśliło, że nie stwierdziło naruszenia przez organ I instancji przepisu art. 7 i art. 8 k.p.a. przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ I instancji, w miarę posiadanych możliwości, podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli z zachowaniem zasady pogłębiania zaufania obywateli wynikającej z art. 8 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wyczerpujące. Natomiast wydatki ponoszone przez skarżącego (poza wydatkami na leki) nie mają wpływu na wynik niniejszego postępowania,. Ponadto w niniejszej sprawie uwzględnienie wniosku strony byłoby sprzeczne z interesem społecznym i świadczyłoby o tym, że słuszny interes obywatela został przedłożony nad interes społeczny. Dalej poinformowało skarżącego, że zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. W konkluzji swojego rozstrzygnięcia SKO stwierdziło, że w decyzji organ I instancji nie naruszył granic uznania administracyjnego.

Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący, który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzucił decyzji SKO naruszenie przepisów postępowania zawartych w: art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niedostatecznie wnikliwą analizę sytuacji życiowej i materialnej skarżącego oraz jego rodziny, z uwzględnieniem dochodów i niezbędnych wydatków, biorąc pod uwagę konieczność utrzymania gospodarstwa domowego na poziomie niezagrażającym egzystencji; art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy w zakresie ustalenia, czy pełnoletnia już córka skarżącego nadal znajduje się w pieczy zastępczej, a więc czy po ukończeniu pełnoletności kontynuuje naukę, a jeżeli tak to w jakim systemie, ewentualnie czy jest zatrudniona; art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynianie się organów administracji publicznej do właściwego i starannego prowadzenia postępowania administracyjnego i tym samym naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, zawartych w; art. 193 oraz 194 ustawy i § 8 Uchwały, poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt córki skarżącego w rodzinie zastępczej; art. 37 ustawy poprzez ich niezastosowanie i ustalenie, że nadal obowiązuje piecza zastępcza, a co za tym idzie skarżący winien uiszczać opłatę za pobyt córki w rodzinie zastępczej. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt A. K. w rodzinie zastępczej oraz zasądzenie od SKO na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że aktualna sytuacja osobista i majątkowa skarżącego jest tragiczna. Obecnie toczy się postępowanie egzekucyjne w administracji przeciwko skarżącemu i na jego skutek zostało zajęte mu całe wynagrodzenie jego oraz jego żony. Stwierdził, że od roku ma nową pracę, jego wynagrodzenie nie jest co miesiąc stałe, a oscyluje w różnych granicach, ale na pewno wynosi dużo mniej niż 4.000 zł. Dodał też, wynagrodzenie żony skarżącego też jest zmienne. Zdaniem skarżącego dochód na rodzinę netto nie w każdym miesiącu przekracza próg, o jakim mowa w Uchwale. Podkreślił, że budżet skarżącego i jego rodziny "ledwo się dopina". Skarżący posiada liczne zobowiązania związane ze spłatą kredytów. Ponadto boryka się z problemami zdrowotnymi, które szczegółowo opisał w skardze. W związku ze złym stanem zdrowia nie ma możliwości uzyskania większych dochodów. Wskazał, że w pozostałych sprawach toczących się przed Sądem zostały przedłożone dokumenty medyczne skarżącego, stąd też, wniósł o ich przedłożenie do niniejszej sprawy, tak aby stała się częścią materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w swoim uzasadnieniu jak również wskazało, że nie znalazło podstaw dla uwzględnienia podniesionych zarzutów.

Na rozprawie skarżący podtrzymał wniesioną skargę oraz wskazał, że w związku z zajęciem wynagrodzeń zmuszony był wziąć kredyt konsolidacyjny, by przeżyć i spłacić poprzednie zobowiązania. Rata kredytu konsolidacyjnego wynosi 1334 zł. Nadto podkreślił, że rodzina utrzymuje się jedynie z wynagrodzenia małżonki, a skarżący ma zwolnione środki w wysokości 2 700 zł miesięcznie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) nie wykazała, aby decyzja ta naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

Kontrola zaskarżonej decyzji SKO przeprowadzona według wskazanych wyżej kryteriów nie daje podstaw do uznania, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Wyjaśnić również należy, że regułą obowiązującą w postępowaniu sądowym jest, że Sąd rozpoznaje i rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy przedstawionych przez organ. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Sąd ma obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Nie jest dopuszczalne przeprowadzenie postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 p.p.s.a., czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a.

Istota przedmiotowego postępowania sprowadza się do rozpoznania wniosku skarżącego o odstąpienie od ustalenia odpłatności za pobyt córki w rodzinnej pieczy zastępczej. Przed podjęciem rozważań odnoszących się do przedmiotu prowadzonego postępowania odnieść należy się do dwóch kwestii o charakterze generalnym. Po pierwsze rodzice dzieci są odpowiedzialni za ich wychowanie i powinni osobiście sprawować nad nimi opiekę, a tym samym ponosić koszty ich utrzymania. W sytuacji, gdy z jakichś przyczyn nie są w stanie lub nie potrafią zapewnić dziecku wychowania i opieki, państwo stosownie do postanowień art. 72 ust. 2 Konstytucji RP obowiązane jest zapewnić dziecku prawo do opieki i pomocy ze strony władz publicznych. Przejęcie przez władze publiczne opieki nad dzieckiem nie oznacza, że rodzice dziecka są automatycznie zwalniani z ciążących na nich obowiązków. Obowiązki te są dwojakiego rodzaju, a mianowicie o charakterze alimentacyjnym oraz związane z pokrywaniem kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej. Ustawa zasadnicza tych zagadnień już nie normuje i odsyła w tym zakresie do regulacji zawartych w ustawach zwykłych. W poruszanym zakresie obowiązuje ustawa z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 447 z późn. zm.- dalej "ustawa"), która normuje zasady umieszczania dzieci w pieczy zastępczej jak również zakres pomocy udzielanej rodzinom zastępczym i podmiotom instytucjonalnym zapewniającym opiekę dziecku. Ustawa ta wprowadza również obowiązek rodziców dziecka do ponoszenia kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej. W regulacjach tych zamieszczona jest możliwość odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Przy czym ustawodawca w tym zakresie upoważnił organy jednostek samorządu terytorialnego do wprowadzenia regulacji normujących zasady odstępowania od ustalania odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Drugim zagadnieniem, które tu należy podnieść jest to, że rozstrzygnięcia podejmowane w zakresie odstępowania od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej podejmowane są w warunkach uznania administracyjnego i organ administracji publicznej podejmujący rozstrzygnięcie w tym zakresie musi mieć w polu widzenia nie tylko interes strony ubiegającej się o takie odstąpienie, ale także obowiązany jest reprezentować władze publiczne i kierować się interesem społecznym. W tym przypadku kierowanie się interesem społecznym związane jest z rozważeniem, czy w danej konkretnej sprawie argumenty prezentowane przez osobę ubiegającą się o odstąpienie od ustalenia odpłatności są na tyle mocne i usprawiedliwione, że pozwalają na przejęcie obowiązku ciążącego na rodzicu na członków wspólnoty narodowej, czyli na władze publiczne. Istotą odstąpienia od ustalenia odpłatności jest bowiem przejęcie przez władze publiczne wszystkich kosztów związanych z opieką nad dzieckiem przebywającym w pieczy zastępczej. Wyjaśnienia wymaga także i to, że w ramach postępowania administracyjnego do obowiązków organu administracji należy takie prowadzenie postępowania dowodowego, aby w sprawie wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, przy czym należy pamiętać o tym, że stosownie do postanowień art. 7 k.p.a. z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Istota tej regulacji sprowadza się do tego, że w przypadku postępowań inicjowanych przez stronę, która dysponuje informacjami dotyczącymi wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, jest ona w trakcie tego postępowania obowiązana przedłożyć je organowi administracji publicznej, a obowiązkiem organu jest zadbanie o to, aby uczulić stronę na konieczność przedłożenia wszelkich dowodów i dokumentów mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Przedstawione powyżej uwagi wprowadzające leżą u podstaw oceny prawidłowości poddanej Sądowi kontroli wydanych w tej sprawie decyzji administracyjnych. Postępowanie to uruchomione zostało na wniosek skarżącego i prowadzone było w odniesieniu do żądania kierowanego przez skarżącego do organów administracji publicznej o odstąpienie od ustalenia odpłatności za pobyt córki w rodzinnej pieczy zastępczej.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowił art. art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 2, 6, 6a, 7, 7a, 7b, 8 oraz art. 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 447 z późn. zm.- dalej "ustawa") oraz Uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej

Zgodnie z art. 193 § 1 pkt. 1 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka.

Zgodnie z art. 194 ust. 1, ust. 2, ust. 3 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala w drodze decyzji starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (ust. 1).

Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie w odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust. 2).

Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust.3).

Art. 194 ust. 2 i 3 ustawy przewiduje możliwość odstępstwa od nałożonego w art. 193 ust. 1 ustawy obowiązku wnoszenia opłat. Przekazuje jednak do rady powiatu uprawnienia do określenia w drodze uchwały zasad umarzania tych należności, rozłożenia na raty lub odstępstwo od ustalenia opłaty.

Delegację ustawową zawartą w art. 194 § 2 ustawy zrealizowała Rada Miejska w B. . podejmując wskazaną powyżej uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...]r.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego w kwestii wadliwego wyliczenia jego dochodu przez organy obu instancji uznać należy, że są one nieuzasadnione.

Sąd zauważa, że dochód skarżącego ustalono zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie: t.j. Dz. U. 2023 r., poz 901.- dalej "u.p.s."). Pojęcie dochodu zostało zdefiniowane w art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. jako suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Jednocześnie art. 8 ust. 4 u.p.s. zawiera katalog wyłączeń których nie wlicza się do dochodu ustalonego na podstawie art. 8 ust. 3 u.p.s. Słusznie zatem organy przyjęły dochód skarżącego uzyskany w marcu 2023 r. skoro skarżący wystąpił z wnioskiem o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt jego córki w pieczy zastępczej został złożony w kwietniu 2023 r.

Wobec złożenia przez skarżącego wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt jego córki w rodzinie zastępczej koniecznym było odniesienie się do przesłanek, które w świetle uchwały dawały możliwość wydania decyzji o odstąpieniu od ustalenia tej opłaty. Zgodnie z § 8 ust. 1 Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej "Odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (...), może nastąpić w sytuacji, gdy: 1) dochód rodziców na osobę w rodzinie nie przekracza nie przekracza 150% kryterium dochodowego, 2) dochód rodziców na osobę rodzinie wynosi nie więcej niż 300% kryterium dochodowego, a rodzice wychowują inne dzieci pozostające pod ich opieką lub ponoszą odpłatność za pobyt innych członków rodziny w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej lub w innych instytucjach zapewniających całodobową opiekę, leczenie, rehabilitację, pieczę zastępczą, 3) rodzicami są osoby bezdomne, przebywające w zakładzie penitencjarnym, całkowicie lub częściowo ubezwłasnowolnione lub korzystające ze świadczeń szpitala psychiatrycznego, (...), 4) rodzicami są osoby nieletnie do czasu uzyskania przez nich pełnoletniości, 5) rodzice płacą alimenty na dziecko lub na pełnoletniego wychowanka w kwocie orzeczonej przez sąd, bądź ustalone w trakcie ugody zawartej przed sądem, 6) występują inne uzasadnione okoliczności, w szczególności długotrwała lub ciężka choroba związana z kosztami leczenia, niepełnosprawność, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych". W ocenie Sądu organy prawidłowo oceniły, że w świetle § 8 Uchwały nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej.

Należy także zaakcentować, że użycie w przepisie art. 194 ust. 3 ustawy określenia "może", oznacza, że odstąpienie od ustalenia opłaty oparte jest na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że decyzję co do odstąpienia pozostawiono uznaniu właściwym organom. Uznaniowy charakter decyzji nie zezwala organom administracji publicznej na całkowitą i niekontrolowaną swobodę w rozstrzyganiu sprawy. Na organie prowadzącym postępowanie administracyjne, również działającym w ramach uznania administracyjnego, ciąży bowiem obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W przypadku decyzji uznaniowej, szczególnego znaczenia nabiera uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Chociaż decyzja o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą sądu administracyjnego, to jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, albowiem sąd nie bada celowości jej podjęcia. Kontrola tego rodzaju decyzji przez sąd polega na ustaleniu, czy wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów prawa było dopuszczalne, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.

W ocenie Sądu, wydając zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego. Decyzje zostały bowiem wydane w oparciu o okoliczności faktyczne, znajdujące odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, zaś uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom stawianym przez przepis art. 107 § 3 k.p.a.

Reasumując, stwierdzić należy, że Sąd rozpoznając skargę, nie dopatrzył się naruszeń co do poczynionych przez SKO ustaleń, dotyczących okoliczności faktycznych, jak i nie stwierdził naruszeń w zakresie dokonanej przez SKO oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego. Organ odwoławczy prawidłowo zastosował omówione powyżej przepisy prawa materialnego, odczytując z nich właściwe normy prawne, a prowadząc postępowanie respektował obowiązujące w tym zakresie normy procesowe i w konsekwencji zasadnie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

W tym stanie rzeczy, uznając, że podniesione przez skarżącego zarzuty okazały się nieuzasadnione, zaś zaskarżona decyzja odpowiada kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.