Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 690/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. W., W. W. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 19 czerwca 2023 r. nr PR.5432.15.2023 w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 19 czerwca 2023 r. znak: PR.5432.15.2023, Idz. [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: Prezes WUG, organ), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. (dalej: OUG, organ pierwszej instancji) z 20 lutego 2023 r., znak: [...], Idz. [...], ustalającą A. W. i W.W. prowadzących działalność gospodarczą pod firmą C. w S. (dalej: skarżący, strona), opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 70,25 m3 kopaliny (surowca ilastego) z części działki o numerze ewidencyjnym [...] położonej w Z., gmina N., w okresie od 1 sierpnia 2019 r. do 30 października 2019 r., w wysokości 7390 zł.

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 17 kwietnia 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.), w związku z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (aktualny tekst jedn. z 12 lipca 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm.; dalej: p.g.g.).

W oparciu o akta administracyjne ustalono następujący stan faktyczny sprawy.

29 sierpnia 2019 r. do OUG w K. wpłynęło pismo Burmistrza Gminy i Miasta N. z 23 sierpnia 2019 r. wraz z dokumentacją fotograficzną, informujące o nielegalnym wydobyciu kopaliny przez A.W. i W.W. ze złożona o nazwie "Z", znajdującego się na działce ewidencyjnej nr [...], położonej w Z., gmina N.. W związku z powyższym 5 września 2019 r., pracownicy OUG w K. przeprowadzili wizję przedmiotowej działki (udokumentowaną protokołem kontroli nr [...]). Podczas dokonywania wizji stwierdzono ślady prowadzenia robót ziemnych, jak również dokonano pomiarów przekształconego terenu. Dalej stwierdzono, że eksploatacja terenu mieściła się w granicach działki ewidencyjnej nr [...], na której występował dawny obszar i teren górniczy "Z" oraz należący do skarżących zakład górniczy.

Na podstawie posiadanych informacji Dyrektor UOG w K. ustalił, że decyzją Starosty [...] z 27 października 2011 r., znak: [...], A. i W. W., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą C. w S. została udzielona koncesja na wydobycie gliny i iłów ze złoża "Z" w obrębie nieruchomości gruntowej zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...]. Koncesja została pierwotnie wydana na okres do 30 czerwca 2012 r., jednak była dwukrotnie zmieniana w zakresie jej terminu ważności. Decyzją z 29 czerwca 2015 r., znak: [...], ustalono okres jej ważności do 30 września 2016 r. Następnie decyzją z 14 marca 2017 r., znak: [...], Starosta [...] stwierdził wygaśnięcie koncesji z dniem 30 września 2016 r., zobowiązując W. i A. W. do zabezpieczenia lub zlikwidowania wyrobiska górniczego. Decyzją Starosty [...] z 7 kwietnia 2014 r., znak: [...], dla gruntów zawierających się w granicach obszaru stanowiących złoże surowca ilastego "Z" określono rolny kierunek rekultywacji zobowiązując do rekultywacji W. i A. W.. Termin wykonania rekultywacji określono na 5 lat od zakończenia działalności przemysłowej. Decyzja z 7 kwietnia 2014 r. została następnie zmieniona decyzją Starosty [...] z 31 maja 2016 r., znak: [...], przy czym w miejsce użytków zielonych i zbiornika wodnego docelowy kierunek został ustalony jako "zadrzewianie i zakrzewianie śródpolne".

20 września 2019 r. pracownicy OUG w K. przeprowadzili kontrolę likwidowanego zakładu górniczego "Z" i w jej trakcie stwierdzili, że część skarpy w południowej części w/w złoża została zlikwidowana w wyniku robót ziemnych. Natomiast 8 listopada 2019 r. do OUG w K. wpłynęło pismo Burmistrza Miasta i Gminy N., w którym wskazał, że glina była sukcesywnie wywożona poza teren kopalni, co mogą potwierdzić świadkowie. Powołano się przy tym na oświadczenie właściciela zakładu górniczego, który 27 sierpnia 2019 r. stwierdził, że: "kopie glinę do poziomu, który miał określony w koncesji, a nie zdążył tego wykonać w czasie trwania koncesji". Burmistrz poinformował również, że 30 października 2019 r. została przeprowadzona interwencja funkcjonariuszy Policji, podczas której również stwierdzono, że glina jest wywożona z terenu kopalni na polecenie A. W.. Podczas interwencji pracownik firmy "W" wyjaśnił, że dostał zlecenie od pracodawcy na przewóz gliny. Kierowca oświadczył również, że na naczepie znajduje się około 23 tony gliny, którą w obecności funkcjonariuszy policji wysypano w miejscu jej wydobycia.

W związku z powyższym, Dyrektor OUG w K. pismem z 8 stycznia 2020 r., znak: [...] zawiadomił A. W. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej związanej z prowadzeniem działalności wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji z części działki nr [...]. 11 lutego 2020 r. przeprowadzono oględziny działki ewidencyjnej nr [...]. W ich trakcie stwierdzono, że stan zagospodarowania w/w działki uległ zmianie w stosunku do wizji przeprowadzonej 5 września 2019 r., a mianowicie wyrobisko górnicze zostało wyrównane i wyplantowane.

A. W. oświadczył również, że: "po wygaszeniu koncesji prowadzone były roboty związane z rekultywacją gruntów po działalności górniczej. Zsunięte zostały krzaki w uzgodnieniu z sołtysem. Ziemia została rozsunięta w zagłębieniu terenu. Składowisko powstało w czasie obowiązywania koncesji, natomiast później było częściowo wywożone. W okresie od wygaszania koncesji wywiezione zostało ok. 5 samochodów kopaliny – ciągnik z naczepą o ładowności 23 tony".

W konsekwencji decyzją z 30 listopada 2021 r., znak: [...], ldz. [...], Dyrektor OUG w K. ustalił A. W. i W. W. solidarnie opłatę podwyższoną w wysokości 206 215 zł za wydobycie bez wymaganej koncesji, w okresie od 1 października 2016 r. do 5 września 2019 r. za wydobycie 1960,22 m3 kopaliny w postaci surowca ilastego z działki nr [...] w Z., gmina N..

Na skutek wniesionego przez stronę odwołania z 13 grudnia 2021 r. w/w decyzja Dyrektora OUG w K. z 30 listopada 2021 r. została uchylona w całości na mocy decyzji Prezesa WUG z 13 stycznia 2022 r., znak: . Idz. [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji

Decyzją z 20 lutego 2023 r., znak: [...], Idz, [...], Dyrektor OUG w K. ustalił A. W. i W. . jest wspólnikom spółki cywilnej: "C" opłatę podwyższoną w wysokości 7390 zł za wydobycie, w okresie od 1 sierpnia 2019 r. do 30 października 2019 r., bez wymaganej koncesji 70,25 m3 kopaliny (w postaci surowca ilastego) z części działki nr [...].

Zdaniem organu pierwszej instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że wbrew twierdzeniom skarżących działalność prowadzona przez nich na działce nr [...] po wygaśnięciu koncesji, nie ograniczała się jedynie do rekultywacji terenu poeksploatacyjnego, ale również polegała na wydobyciu kopaliny na cele niezwiązane z rekultywacją i likwidacją zakładu górniczego i jej wywiezieniu poza rekultywowany teren. Dowodami potwierdzającymi wydobywanie i wywożenie na zlecenie skarżących kopaliny w tym zakresie są w szczególności pismo Komendanta Powiatowego Policji w N. z 4 listopada 2019 r. oraz zeznania T. M. z 20 grudnia 2019 r. i A. D. z 29 listopada 2019 r., z których wynika, że 30 października 2019 r. funkcjonariusze Policji na skutek zgłoszenia radnego GiM N. przeprowadzili interwencję na terenie byłej kopalni gliny. Podczas interwencji pracownik firmy "W." wyjaśnił, że dostał od pracodawcy A. W. zlecenie na przewóz gliny "na teren firmy". Kierowca samochodu, który - jak wynika z doświadczenia życiowego - zna parametry pojazdu, którym kieruje oświadczył, że na naczepie znajduje się około 23 tony gliny. W związku z czym organ pierwszej instancji zaokrąglił w dół do 22 ton - na korzyść skarżących - podaną przez pracownika ilość wydobytej kopaliny. Z uwagi na powyższe, w ocenie organu pierwszej instancji, nie istniała potrzeba żądania dokumentu potwierdzającego ładowność samochodu, którym wywożono kopalinę. Zarówno funkcjonariusz Policji, jak i radny GiM N., który zgłosił interwencję, zgodnie bowiem zeznali, że wydobytym i załadowanym na samochód materiałem była glina, a nie ziemia. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że załadowana na samochód glina miała zostać wywieziona poza teren rekultywacji, skoro - jak wynika z zeznań T. M. - kierowca pojazdu - pracownik formy "W." powiedział, że "na zlecenie pracodawcy A. W. miał przywieść glinę "na teren firmy", której siedziba znajduje się w S. przy ul. [...], a nie "posłużyć do wykonania robót rekultywacyjnych na działce nr [...]. Ponadto, dla ustalenia opłaty istotne jest samo odspojenie kopaliny, nawet jeśli jej wywóz został ubezskuteczniony. Nie ma zatem znaczenia, że "ostatecznie do wywozu nie doszło i samochód rozładowano".

Opłata podwyższona określona w decyzji z 20 lutego 2023 r. została ustalona jedynie za ilość kopaliny bezsprzecznie wydobytą w okresie po wygaśnięciu koncesji z 27 października 2010 r. na cele niezwiązane z rekultywacją i likwidacją zakładu górniczego.

Od powyższej decyzji organu pierwszej instancji z 20 lutego 2023 r. A.W. i W. W. wnieśli odwołanie z 16 marca 2023 r., zarzucając naruszenie prawa materialnego przez niezasadne zastosowanie art. 140 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 p.p.g. oraz przepisów postępowania administracyjnego przez naruszenie: art. 6 w związku z art. 107 § 1 pkt 6, art. 7 w zw. z art. 10, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 k.p.a. Zdaniem skarżących organ pierwszej instancji nie wykonał bowiem należycie zaleceń sformułowanych przez Prezesa WUG w uzasadnieniu decyzji z 13 stycznia 2022 r., znak: [...] Idz. [...].

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z 19 czerwca 2023 r. znak: PR.5432.15.2023, Idz. [...], Prezes WUG utrzymał w mocy decyzję Dyrektora OUG w K. z 20 lutego 2023 r. jako odpowiadającą prawu. Po przeanalizowaniu materiałów zgromadzonych w sprawie oraz treści odwołania organ odwoławczy nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji. Prezes WUG jako organ odwoławczy przystępując do oceny podniesionych zarzutów, w pierwszej kolejności obszernie przedstawił stan faktyczny sprawy i szeroko odniósł się do zarzutów odwołania. W szczególności Prezes WUG wskazał, że organ pierwszej instancji prawidłowo wykonał polecenia określone w decyzji Prezesa WUG z 13 stycznia 2022 r. Przede wszystkim z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji z 20 lutego 2023 r. czytelnie wynika, że Dyrektor OUG w K. rozważył zasadność ponownego przesłuchania świadka S. P., czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej stwierdzając, że powołano zeznania S. P. zgodne z ich treścią, utrwaloną w odczytanym świadkowi i podpisanym przez niego protokole przesłuchania z 14 lipca 2021 r. i w konsekwencji brak jest podstaw do ponownego przesłuchania tego świadka. Organ pierwszej instancji nie naruszył zatem art. 7-9 k.p.a. Zaznaczono, że protokół przesłuchania S. P. z 14 lipca 2021 r. zawiera pouczenie o obowiązku mówienia prawdy i odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego zeznania. Zgodnie z zawartą w protokole adnotacją został odczytany i podpisany zarówno przez świadka, jak i "osoby przyjmujące zeznania". Zeznania S. P. są – zdaniem Prezesa WUG - jednoznaczne i nie zawierają wewnętrznych sprzeczności. Dalej wskazano, że Dyrektor OUG w K. przeanalizował również rozbieżności pomiędzy pismem Urzędu Gminy i Miasta N. z 6 listopada 2019 r., a treścią notatki sporządzonej 27 sierpnia 2019 r. oraz rolę tych środków dowodowych w postępowaniu. Stwierdzono również, że organ pierwszej instancji dokonał kompleksowej oceny przeprowadzonych dowodów i stwierdził brak potrzeby dokonania konfrontacji, w szczególności świadka W. P. ze skarżącymi. Działanie Dyrektora OUG w K. w tym zakresie nie stanowiło naruszenia przepisów k.p.a., a uzasadnienie decyzji jest prawidłowe. W konkluzji stwierdzono, że zgromadzony w sprawie materiał dowody wskazuje, że wbrew twierdzeniom skarżących działalność prowadzona przez nich na działce nr [...] po wygaśnięciu koncesji, nie ograniczała się jedynie do rekultywacji terenu poeksploatacyjnego, ale również polegała na wydobyciu kopaliny na cele niezwiązane z rekultywacją i likwidacją zakładu górniczego i jej wywiezieniu poza rekultywowany teren. Dowodami potwierdzającymi wydobywanie i wywożenie na zlecenie skarżących kopaliny w tym zakresie są w szczególności pismo Komendanta Powiatowego Policji w N. z 4 listopada 2019 r. oraz zeznania T. M. z 20 grudnia 2019 r. i A. D. z 29 listopada 2019 r., z których wynika, że 30 października 2019 r. funkcjonariusze Policji na skutek zgłoszenia radnego Gminy i Miasta N. przeprowadzili interwencję na terenie byłej kopalni gliny. W związku z czym Prezes WUG uznał stanowisko prezentowane w treści odwołania za pozbawione podstaw merytorycznych. Uznano również, że opłata podwyższona określona w decyzji z 20 lutego 2023 r. została ustalona prawidłowo, to jest za ilość kopaliny bezsprzecznie wydobytą w okresie po wygaśnięciu koncesji z 27 października 2010 r. na cele niezwiązane z rekultywacją i likwidacją zakładu górniczego. Prezes WUG podniósł również, że wobec okoliczności przyznania się przez A. W. do zarzutu wykonywania 30 października 2019 r. bez wymaganej koncesji oraz bez zgody właściciela działalności w zakresie wydobywania złóż gliny, której ilość ustalono na 23 tony oraz stwierdzenia skarżącego, że: "w okresie od wygaszenia koncesji wywiezione zostało ok. 5 samochodów kopaliny - ciągnik z naczepą o ładowności 23 tony" i wykluczenia, że kopalina ta została wydobyta w okresie obowiązywania koncesji, nie ma znaczenia podnoszona przez skarżących okoliczność rzekomego wydobywania i wywożenia kopaliny "przez nieznane samochody nieznanych osób" i braku możliwości zabezpieczenia terenu wyrobiska przed tego rodzaju procederem.

Na decyzję Prezesa WUG z 19 czerwca 2023 r. skarżący złożyli skargę z 20 lipca 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zarzucili naruszenie:

a) prawa materialnego przez niezasadne zastosowanie art. 140 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 p.g.g oraz ustalenie podwyższonej opłaty za rzekome wydobycie bez wymaganej koncesji 70,25 m3 surowca ilastego z części działki ewidencyjnej nr [...] położonej w Z. Gmina N. w okresie od 1 sierpnia 2019 r. do 30 października 2019 r. w wysokości 7390 zł, w sytuacji gdy skarżący we wskazanym okresie nie prowadzili wydobywania kopaliny na tej nieruchomości, a jedynie prowadzili roboty rekultywacyjne wyrobiska, zgodnie z wydanymi decyzjami (zmienianymi w trakcie prac rekultywacyjnych) oraz wywieźli kilka samochodów z część gliny wydobytej i zgromadzonej w okresie obowiązywania koncesji na wydobycie,

b) przepisów postępowania administracyjnego poprzez naruszenie:

- art. 6 w związku z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i zastosowanie art. 140 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy p.p.g., w sytuacji gdy przepis ten nie miał zastosowania ponieważ nie udowodniono konkretnych przypadków wydobywania przez skarżących kopaliny bez koncesji we wskazanym w decyzji okresie oraz podanej ilości,

- art. 7 w związku z art. 10 k.p.a. i zastosowanie art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 p.p.g., w sytuacji gdy przepis ten nie miał zastosowania ponieważ nie podjęto wszystkich czynności niezbędnych do pełnego wyjaśnienia sprawy i nie zapewniono skarżącym udziału w czynnościach które zmierzały do obliczenia ilości kopaliny rzekomo wydobytej po wygaśnięciu koncesji (np. nie żądano dokumentów potwierdzających ładowność samochodów, którymi rzekomo wywożono surowiec) i nie uwzględniono słusznego interesu skarżących, w szczególności niezasadnie rozstrzygnięto wątpliwości na niekorzyść skarżących,

- art. 8 k.p.a. prowadząc postępowanie w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej przez dokonanie obliczeń ilości surowca ilastego rzekomo wydobytego po wygaśnięciu koncesji bez zapewnienia skarżącym udziału w czynnościach które zmierzały do obliczenia ilości kopaliny (np. nie żądano dokumentów potwierdzających ładowność samochodów, którymi rzekomo wywożono surowiec),

- art. 9 k.p.a. prowadząc postępowanie bez należytego i wyczerpującego informowania skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, a w szczególności nie informując i nie wyjaśniając wyczerpująco skarżącym w toku postępowania w jaki sposób dokonywano obliczenia ilości surowca ilastego rzekomo wydobytego po wygaśnięciu koncesji (np. nie żądano dokumentów potwierdzających ładowność samochodów, którymi rzekomo wywożono surowiec),

- art. 10 k.p.a. prowadząc postępowanie bez zapewnienia skarżącym czynnego udziału w czynnościach zmierzających do dokonania obliczenia ilości surowca ilastego rzekomo wydobytego po wygaśnięciu koncesji (np. nie żądano dokumentów potwierdzających ładowność samochodów, którymi rzekomo wywożono surowiec) i odmawiając przesłania skarżącym wskazywanych konkretnych dokumentów w toku postępowania,

- art. 11 k.p.a. prowadząc postępowanie bez dostatecznego wyjaśnienia skarżącym w toku postępowania przesłanek, którymi kierował się organ administracji publicznej wydając zaskarżoną decyzję, a w szczególności dlaczego nie żądano dokumentów potwierdzających ładowność samochodów, którymi rzekomo wywożono surowiec i dokonano obliczenia ilości surowca, rzekomo wydobytego po wygaśnięciu koncesji, opierając się tylko na przybliżonej ilości surowca, rozstrzygając przy tym wszelkie wątpliwości w tym zakresie na niekorzyść skarżących.

Podnosząc te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości. Skarżący wnieśli również o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzyli w całości stanowisko prezentowane w odwołaniu. Argumentowano, że organ wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów k.p.a. nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skarżący podtrzymali również swoje stanowisko "o nie wydobywaniu gliny z wyrobiska, po wygaśnięciu koncesji, a tylko prowadzeniu prac rekultywacyjnych wyrobiska i wywiezieniu kilku samochodów gliny zgromadzonej w okresie obowiązywania koncesji", co potwierdził świadek T. P. podczas przesłuchania 14 lipca 2021 r.

Prezes WUG w odpowiedzi na skargę podtrzymując dotychczasowe stanowisko wniósł o jej oddalenie przedstawiając szczegółowo swoją argumentację.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę m.in. wskazał, że ustalenia dokonane przez organy nadzoru górniczego zostały poczynione na podstawie wszystkich zebranych w sprawie i wszechstronnie rozpatrzonych dowodów. Dokonano oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, a wyniki dokonanej oceny poszczególnych dowodów zostały przedstawione w uzasadnieniach decyzji organu pierwszej i drugiej instancji.

Dodatkowo zwrócono uwagę, że wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w N. z 1 kwietnia 2020 r., [...]. W. został uznany za winnego popełnienie czynu z art. 177 pkt 2 p.g.g., polegającego na tym, że 30 października 2019 r. ok. godz. 12.30, w Z., przy ul. [...], w województwie [...], na działce nr [...], bez wymaganej koncesji oraz zgody właściciela wykonywał działalność w zakresie wydobywania złóż gliny. A. W. przyznał się do popełnienia tego czynu (protokół przesłuchania z 16 marca 2020 r.).

Podniesiono, że w świetle powyższego, za niewiarygodne należy uznać twierdzenia, iż A. W. wydał pracownikowi 30 października 2019 r. polecenie udania się na teren wyrobiska, na którym prowadzono prace rekultywacyjnej, ale tylko w celu dowiezienia paliwa do pracującej tam koparki i próba wywozu odbyła się bez wiedzy skarżących, a A. W. potwierdził jedynie, że pracownik podjął próbę wywozu w dniu 30 października 2019 r. jednego samochodu gliny lub ziemi i przyjął za to karę, ale w żadnym razie nie przyznał się do wydobywania gliny. Zasadnie zatem ustalono opłatę podwyższoną w szczególności za 22 tony kopaliny wydobytej 30 października 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: z 28 października 2022 r., Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 7 lipca 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Istotą sporu w kontrolowanej sprawie, w świetle stanowiska prezentowanego przez skarżących w skardze i wcześniej w toku postępowania administracyjnego jest odpowiedź na pytanie, czy Prezes WUG prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a także dokonał należytej oceny materiału dowodowego i wywiódł prawidłowe wnioski co do wymiaru opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji 70,25 m3 kopaliny (surowca ilastego) z części działki o numerze ewidencyjnym [...] położonej w Z., gmina N., w okresie od 1 sierpnia 2019 r. do 30 października 2019 r.

Analizując przepisy prawne regulujące kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za ich nieprzestrzeganie, zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści art. 140 ust. 1 p.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust. 2 pkt 1 p.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g.). Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 p.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 p.g.g. ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:

1) prac geologicznych;

2) wydobywania kopalin ze złóż;

3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;

4) podziemnego składowania odpadów;

5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.

W rozumieniu p.g.g. (art. 6 ust. 1 pkt 3) kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.

W oparciu o przepis art. 140 ust. 1 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Stosownie do art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g., za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji ustala się opłatę podwyższoną w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, a na mocy art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g. organem właściwym w takiej sprawie jest właściwy organ nadzoru górniczego. Wysokość opłaty jest uzależniona wyłącznie od ilości wydobytej bez koncesji kopaliny i przyjętej stawki opłaty eksploatacyjnej.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy organy nadzoru górniczego zasadnie obciążyły skarżącego opłatą podwyższona za wydobywanie kopaliny bez koncesji. Stosownie do wspomnianego wyżej art. 140 ust. 1 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej, przy czym opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny (ust. 3 pkt 3 p.g.g.).

Zgodnie z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2020 r., II GSK 298/20 (Legalis nr 2486902) stanowiącą, że: "z treści art. 140 ust. 1 z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze wynika, że działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Z kolei art. 140 ust. 3 pkt 3 tej ustawy stanowi, że opłata podwyższona za wydobywanie kopalin ustalana jest w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny. Oznacza to, że dla wymierzenia opłaty podwyższonej, a tym samym zastosowania wskazanej wyżej regulacji prawnej konieczne jest ustalenie, czy nastąpiło wydobycie określonej rodzajowo kopaliny, czy wydobycie to miało miejsce bez koncesji oraz jak była wielkość wydobytej kopaliny".

Zdaniem Sądu Prezes WUG odniósł się szczegółowo do zarzutów zawartych w odwołaniu A.W. i W. W. z 16 marca 2023 r., które są zasadniczo identyczne z zarzutami podniesionymi w skardze. Organ pierwszej instancji wykonał również polecenia wskazane w decyzji Prezesa WUG z 13 stycznia 2022 r. Z uzasadnienia przedmiotowej decyzji wynika bowiem, że organ drugiej instancji nakazał przesłuchać w charakterze świadków: E. K. i J. S. a jedynie "rozważyć ponowne przesłuchanie świadka S. P.". Realizując te wytyczne Dyrektor OUG w K. rozważył zatem zasadność ponownego przesłuchania świadka, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji z 20 lutego 2023 r., stwierdzając, że powołano zeznania S. P. zgodne z ich treścią, utrwaloną w odczytanym świadkowi i podpisanym przez niego protokole przesłuchania z 14 lipca 2021 r. i brak jest podstaw do ponownego przesłuchania tego świadka. Prezes WUG odniósł się również do zarzutu skarżących o zniekształceniu zeznania S.P., wskazując, że zeznania świadka nie potwierdzają twierdzeń skarżących o niewydobywaniu gliny z wyrobiska po wygaśnięciu koncesji. Sąd podziela stanowisko organu, że zgromadzony w sprawie materiał dowody wskazuje, że działalność prowadzona przez skarżących na działce nr [...] po wygaśnięciu koncesji, nie ograniczała się jedynie do rekultywacji terenu poeksploatacyjnego, ale również polegała na wydobyciu kopaliny na cele niezwiązane z rekultywacją i likwidacją zakładu górniczego i jej wywiezieniu poza rekultywowany teren. W tym zakresie – zdaniem Sadu – ustalenia faktyczne organów są prawidłowe i wyczerpujące. W szczególności dowodami potwierdzającymi wydobywanie i wywożenie na zlecenie skarżących kopaliny w tym zakresie są pismo Komendanta Powiatowego Policji w N. z 4 listopada 2019 r. oraz zeznania T.M. z 20 grudnia 2019 r. i A. D. z 29 listopada 2019 r., z których wynika, że w dniu 30 października 2019 r. funkcjonariusze Policji na skutek zgłoszenia radnego GiM N. przeprowadzili interwencję na terenie byłej kopalni gliny. W tym zakresie Sad podziela i aprobuje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy mieć również na uwadze, że wobec przyznania się przez A. W. do zarzutu wykonywania 30 października 2019 r. bez wymaganej koncesji oraz zgody właściciela działalności w zakresie wydobywania złóż gliny, której ilość ustalono na 23 tony oraz przyznania przez niego, że "w okresie od wygaszenia koncesji wywiezione zostało ok. 5 samochodów kopaliny - ciągnik z naczepą o ładowności 23 tony" i wykluczenia, że kopalina ta została wydobyta w okresie obowiązywania koncesji, nie ma znaczenia podnoszona przez skarżących okoliczność rzekomego wydobywania i wywożenia kopaliny "przez nieznane samochody nieznanych osób" i braku możliwości zabezpieczenia terenu wyrobiska przed tego rodzaju procederem. Stan faktyczny został zatem prawidłowo ustalony i oceniony przez Prezesa WUG.

Organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny zebranych dowodów. W ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ kierował się zasadami logiki, traktował zebrane dowody obiektywnie i ocenił je wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy. Dopóki tak zakreślone granice swobodnej oceny dowodów nie zostały przez organ orzekający przekroczone, sąd administracyjny nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tych przyczyn skargi nie uwzględnił.

W szczególności w ocenie Sądu w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący mieli zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył przy tym granic swobodnej oceny dowodów. Wydana decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, a przedstawiona argumentacja jest przekonująca i oparta na prawidłowo zebranym materiale dowodowym. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko i wyczerpująco odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów, a zaprezentowane stanowisko Sąd podziela. W rozpatrywanej sprawie organy dokonały prawidłowej subsumcji prawa materialnego. Zatem wskazać należy, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony w oparciu o wskazane przesłanki. Sąd podziela te ustalenia organów. W związku z tym że skarżący prowadził wydobywanie kopaliny, a zatem wymierzenie opłaty podwyższonej w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny było zdaniem Sądu uzasadnione.

Wobec powyższego Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi, zaś stanowisko organu, że doszło do wydobycia kopaliny bez koncesji uznał za uprawnione. Dlatego skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił.