Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 122/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: lp. 10.2.1 załącznika nr 3; art. 189f § 1 pkt 2; art. 92c; art. 92a; art. 2 pkt 54;
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: § 6
journal: Dz.U. 2008 nr 26 poz 152
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi  nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów  pomiarowych
article: § 3 ust. 1 pkt 2;
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: art. 7; art. 80; art. 8, art. 77; art. 107 § 3;
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 11 stycznia 2023 r. nr 0601-IGC.48.212.2022.SS w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia [...] 2022 r. nr [...] nakładającą na J. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia.

W dniu 4 lipca 2022 r. na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w Dorohusku podczas przekraczania granicy na kierunku wyjazdu z Rzeczypospolitej Polskiej został poddany kontroli ciągnik samochodowy z naczepą ciężarową o numerach rejestracyjnych [...], kierowany przez M. R.. Pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci oleju napędowego o łącznej wadze brutto 24966kg. Podmiotem wykonującym kontrolowany przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego była skarżąca J. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

W trakcie kontroli dokonano między innymi dwukrotnego pomiaru rzeczywistej masy całkowitej. Wynik pierwszego ważenia wskazał na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 180 kg (0,45%), przy przewidzianej przepisami prawa dopuszczalnej masie całkowitej wynoszącej 40000 kg. Na żądanie kierowcy przeprowadzono powtórne ważenie. Wyniki powtórnego ważenia ponownie wskazały na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 180 kg (0,45%).

Pomiaru rzeczywistej masy całkowitej dokonano przy użyciu wagi nieautomatycznej: znak fabryczny SCALEX, numer fabryczny 200314/2/3, posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie Wydział Zamiejscowy w Lublinie, znak wniosku WZ8.41.2305.2021.4-1.

Powyższe ustalenia udokumentowano również w protokole kontroli drogowej nr [...] z dnia 4 lipca 2022 r.

Wobec powyższego stwierdzono naruszenie lp. 10.2.1 załącznika nr [...] ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 z późn. zm.), dalej jako "u.t.d.", tj. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona o mniej niż 5%.

Decyzją z dnia [...] 2022 r. Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej jako "organ I instancji") nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 1000 zł w związku z naruszeniem określonym w lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego odwołania, decyzją z dnia [...] 2023 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy, nie może przekraczać 40 ton. Kontrola rzeczywistej masy całkowitej zespołu pojazdów wykazała przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 180 kg (0,45%). Ważenia dokonano zgodnie z wymaganiami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta wagi. Wykorzystana waga spełniała wymogi rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152). W trakcie ważenia system wagi nie sygnalizował nieprawidłowości pomiaru, co oznacza, że ważenie przebiegło w sposób prawidłowy. Waga posiadała ważną legalizację z dnia 5 października 2021 r. Kierujący pojazdem nie zgłaszał również uwag odnośnie wykonanych czynności kontrolnych, w tym przebiegu i prawidłowości ważenia pojazdu.

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton. Wyniki pomiaru masy statycznej skontrolowanego pojazdu wskazywały, że ważył on 40180 kg, co świadczyło o przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 180 kg (o 0,45%). Stwierdzone przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu oznaczało, że wystąpiło naruszenie określone w lp. 10.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5 %, sankcjonowane karą w wysokości 1 000 zł. Rozstrzygnięcie organu I instancji było zatem prawidłowe.

Organ odwoławczy wskazał również, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym.

Organ zauważył, że zgodnie z wpisami w dowodach rejestracyjnych masa własna ciągnika samochodowego wynosiła 8335 kg, masa własna naczepy ciężarowej wynosiła 7000 kg, a masa ładunku w postaci oleju napędowego 24966 kg, czyli łącznie – 40301 kg. Wynik sumowania wskazuje na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. W konsekwencji organ uznał za niewiarygodne twierdzenie strony, że ujawnionego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu członowego nie można było dostrzec przy dokonywaniu załadunku. Jednocześnie w sprawie nie wykazano, że strona dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu powinien sprawdzić stan pojazdu i towaru oraz proces załadunku, aby nie doszło do naruszenia jakichkolwiek norm prawa drogowego, gdyż ponosi odpowiedzialność za warunki przewozu oraz towar do czasu jego wydania odbiorcy. Przedsiębiorca wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy ponosi odpowiedzialność także za skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Natomiast strona zarówno podczas kontroli, jak również w trakcie postępowania nie przedłożyła jakiegokolwiek dowodu świadczącego, że po załadunku towaru dokonała pomiaru (kontroli) jego parametrów, celem weryfikacji, czy pojazd jest normatywny. W sprawie nie przedstawiono okoliczności i dowodów świadczących o tym, że strona jako przewoźnik nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że pomiar masy wykonany został wagą statyczną a podczas ważenia system wagi nie sygnalizował nieprawidłowości pomiaru. Wskazał także, że zarówno przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2063), jak również przepisy wydanych na podstawie tej ustawy rozporządzenia z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacji do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru.

Organ zauważył, że błędy graniczne dopuszczalnych wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do ostatnio powołanego rozporządzenia. W przypadku wagi, którą dokonano pomiaru masy pojazdu, błąd graniczny dopuszczalny wskazań wagi w użytkowaniu wynosi ± 60 kg. Organ zaznaczył jednocześnie, że określone w rozporządzeniu błędy graniczne wskazań wag nieautomatycznych dotyczą wartości, jaką maksymalnie może wykazać waga podczas legalizacji, aby właściwy organ wydał świadectwo legalizacji wagi. Natomiast stosując wagę z ważną legalizacją zasadnym jest przyjęcie jako wyniku ważenia, to jest rzeczywistej masy całkowitej, wskazania wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru. Obowiązek pomniejszania uzyskanych wyników pomiarów nie wynika również z instrukcji dla użytkowników wagi, która została dołączona do akt sprawy. Ubocznie organ zauważył, że nawet jeżeli wynik ważenia – 40180 kg, zostałby pomniejszony o 60 kg, dopuszczalna masa całkowita pojazdu byłaby przekroczona.

Organ odwoławczy wskazał również, że instrukcja użytkowania wagi, którą wykorzystano w przedmiotowej kontroli, nie przewiduje konieczności ustabilizowania ładunku. Pomiar masy całkowitej na wadze statycznej wykonywany jest po wjechaniu zespołu pojazdów na pomost wagi i przy wyłączonym silniku, co powoduje, że otrzymany wynik jest niezależny od czynników zewnętrznych. W konsekwencji kwestia przewożenia ładunku płynnego nie ma wpływu na wynik ważenia.

Zdaniem organu w sprawie nie ma zastosowania art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.". Ustawa o transporcie drogowym reguluje kwestie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych, zaś norma kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IV a k.p.a.

W związku z zarzutem nałożenia na skarżącą dwóch kar finansowych mimo jednego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] 2023 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w B. Podlaskiej z dnia [...] 2022 r., nr [...], nakładającą na skarżącą [...] Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości 5000 zł za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych – jak za brak zezwolenia kategorii IV. Powyższa decyzja została wydana w związku z kontrolą przeprowadzoną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm.). W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego z naruszeniem przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje.

[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję z dnia [...] 2023 r., zarzucając naruszenie:

- art. 7 oraz art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą jego analizę, skutkujące w konsekwencji przyjęciem, że zebrane dowody w sposób jednoznaczny wskazują na wpływ lub zgodę skarżącego na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego;

- art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez lakoniczne i bardzo ogólne uzasadnienie swojej decyzji, tj. między innymi nieodniesienie się do zaistnienia przesłanki ważnego interesu publicznego w kontekście zebranego materiału dowodowego;

- art. 92a u.t.d., poprzez jego zastosowanie i nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 1000 zł;

- art. 92c u.t.d., poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary;

- art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nałożenie podwójnej kary za jedno naruszenie.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1000 zł za stwierdzone w toku kontroli drogowej naruszenie określone w lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5%.

Materialnoprawną podstawę wydania powyższej decyzji stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (art. 92a ust. 3 u.t.d.). Zgodnie zaś z art. 92a ust. 7 tej ustawy, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do ustawy.

W l.p. 10.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wymienione zostało naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona o mniej niż 5%. Kara za powyższe naruszenie została określona w wysokości 1000 zł.

Dopuszczalne wymiary, masa i naciski osi pojazdu określone są w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), dalej powoływane jako "rozporządzenie" wydanym na podstawie art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia dopuszczalna masa zespołu pojazdów złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy, wynosi 40 ton. Według § 3 ust. 3 rozporządzenia, w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1, są wartości rzeczywiste wymienionych mas.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 Prawa o ruchu drogowym, dopuszczalna masa całkowita to największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. Rzeczywista masa całkowita oznacza zaś masę pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób (art. 2 pkt 55 Prawa o ruchu drogowym).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w wyniku pomiaru statycznego rzeczywistej masy całkowitej pojazdu składającego się z dwuosiowego ciągnika samochodowego i trzyosiowej naczepy, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Podczas dwukrotnego ważenia uzyskano wynik 40180 kg.

Zatem prawidłowe jest ustalenie o przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej o 180 kg, to jest o 0,45 %. Zauważyć także należy, że czynności ważenia zostały udokumentowane wydrukami z ważenia statycznego pojazdu oraz protokołem kontroli. Kierujący pojazdem podpisał protokół kontroli, a także wydruki, jednocześnie nie wnosząc uwag odnośnie dokonanych czynności.

Kwestię sporną w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena prawidłowości pomiaru masy całkowitej pojazdu. Zdaniem skarżącej, stwierdzone przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu mogło wynikać z nieuwzględnienia przez organ, że powtórne ważenie odbyło się w ciągu kilku minut od pierwszego ważenia, a co za tym idzie ładunek nie miał możliwości ustabilizowania się oraz z nieuwzględnienia dopuszczalnego błędu pomiaru wagi. Zdaniem skarżącej o przemieszczeniu ładunku w trakcie ważenia świadczy fakt, że wynik pomiaru masy całkowitej liczonej jako suma nacisków osi różnił się od wyników ważenia statycznego.

Odnosząc się do powyższego, w pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że przy dokonywaniu pomiarów pojazdu kluczowe znaczenie ma to, czy użyte w tym celu urządzenie odpowiada określonym wymogom oraz czy ważenie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z instrukcją obsługi wagi ustaloną przez producenta urządzenia. Z tych też względów ważenie przeprowadzone na wadze spełniającej wymogi normatywne, wykonane w sposób określony w instrukcji obsługi urządzenia uznawane jest za prawidłowe.

Wymagania w zakresie wykonania i charakterystyk metrologicznych podlegających sprawdzeniu podczas legalizacji ponownej wag nieautomatycznych, wprowadzonych do obrotu lub użytkowania w wyniku dokonania oceny zgodności, szczegółowy zakres sprawdzeń wykonywanych podczas legalizacji ponownej wag nieautomatycznych oraz sposób i metody przeprowadzania sprawdzeń zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Powyższe rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 9a pkt 1 i 2 ustawy Prawo o miarach. Rozporządzenie nie wskazuje sposobu użytkowania wag. Określa jedynie wymogi, jakim urządzenia muszą sprostać, aby były dopuszczone do użytku. Oceny spełnienia tych wymogów dokonują organy administracji metrologicznej, a potwierdzeniem spełnienia warunków jest świadectwo legalizacji pierwotnej, ewentualnie świadectwo legalizacji ponownej, wydawane przez naczelników obwodowych urzędów miar.

W rozpoznawanej sprawie waga nieautomatyczna użyta do statycznego ważenia pojazdu posiadała aktualne świadectwo legalizacji ponownej wydane w dniu 5 października 2021 r. przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie Wydział Zamiejscowy w Lublinie, znak wniosku WZ8.41.2305.2021.4-1. Z treści świadectwa legalizacji ponownej wynika, że na dzień kontroli waga spełniała wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Zgodnie z treścią świadectwa, legalizacja była ważna do dnia 5 listopada 2023 r. Zatem w dniu kontroli urządzenie posiadało ważne świadectwo legalizacji.

Nic nie wskazuje na to, aby przeprowadzona przez organ procedura ważenia była niezgodna w wymogami określonymi przez producenta w instrukcji obsługi wagi. Podkreślenia wymaga, że kierujący pojazdem nie wniósł żadnych uwag do protokołu kontroli, w szczególności na temat sposobu i warunków jej wykonania, użytego do ważenia urządzenia oraz samych wyników ważenia. Jak wynika z akt sprawy, w trakcie czynności ważenia system wagi statycznej nie sygnalizował nieprawidłowości. Nie było zatem żadnych podstaw do przyjęcia, że proces pomiaru masy całkowitej pojazdu, w tym pomiaru wagą statyczną, przebiegał w sposób niezgodny z instrukcją obsługi wagi.

Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia także różnica wyników uzyskanych w następstwie pomiaru statycznego oraz jako sumy nacisków osi zmierzonych podczas pomiaru dynamicznego. Słusznie podnosił organ, że ustalenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu właściwy wykorzystywana jest bowiem waga statyczna. Organ ustalił masę całkowitą pojazdu wykorzystał przy użyciu wagi nieautomatycznej statycznej Scalex i jedynie ten wynik był podstawą ustalenia, że skarżąca naruszyła lp. 10.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Prawidłowości ważenia nie podważa także krótki odstęp czasowy pomiędzy dwoma pomiarami, przeprowadzonymi kolejno o godzinie 11:18:00 oraz o godzinie 11:24:00 ani okoliczność, że ładunek w postaci oleju napędowego miał postać płynną. Rzeczywista masa całkowita pojazdu ustalana jest bowiem w toku pomiaru statycznego, podczas którego pojazd się nie przemieszcza, przy wyłączonym silniku. Z instrukcji użytkowania wagi, załączonej do akt administracyjnych, nie wynika konieczność ustabilizowania ładunku w przypadku gdy ma on postać płynną. Zauważyć należy również, że cysterny są przystosowane do przewozu materiałów płynnych i posiadają specjalny system komór stabilizujących ładunek. Jeszcze raz wymaga podkreślenia, że system wagi nie sygnalizował nieprawidłowości w toku pomiaru. Uzyskany wynik należy zatem uznać za miarodajny.

W ocenie Sądu, nie ma podstaw do przyjęcia, że przy dokonywaniu pomiaru masy całkowitej pojazdu, organy naruszyły obowiązek użytkowania wag, w sposób zgodny z instrukcją obsługi, określoną przez producenta.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej błędy graniczne to kryteria, które są badane przez organ administracji metrologicznej, wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania wagi. Takich kryteriów przy użytkowaniu urządzeń nie ma. Stosując wagę z ważną legalizacją zasadne jest przyjęcie wskazań wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu.

Także przepisy prawa nie nakładają na organy obowiązku pomniejszenia wyników ważenia o jakąkolwiek wartość dopuszczalnego błędu pomiaru. W szczególności obowiązku takiego nie można wywieść z przepisów rozporządzenia z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych.

Rozporządzenie rozróżnia cztery klasy dokładności wag. Z treści świadectwa legalizacji wagi użytej w toku kontroli w niniejszej sprawie wynika, że waga ta ma klasę dokładności III. Załącznik do rozporządzenia określa błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej (§ 6 ust. 1). Błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia (§ 6 ust. 2). Błędy graniczne dopuszczalne w rozumieniu rozporządzenia, to określone w wymaganiach wartości skrajne błędów (§ 3 pkt 9 rozporządzenia).

Błąd graniczny dopuszczalny wskazuje na możliwy dopuszczalny błąd pomiaru, różny w zależności od klasy dokładności wagi, nie oznacza jednak konieczności korygowania każdego wyniku pomiaru o dopuszczalny błąd graniczny. Jest oczywiste, że każda waga ma określoną klasę dokładności, ustalaną na podstawie pomiarów wielokrotnych, ostatecznie miarodajny jest jednak wynik pomiaru wskazany przez wagę. Nie ma podstaw do odejmowania określonej wartości od każdego wyniku pomiaru, skoro odchylenie dopuszczalne dotyczy zarówno wartości niższej, jak i wyższej od wskazywanej przez wagę (plus/minus) w czasie pomiarów kontrolnych. Podkreślić należy, że błędy graniczne wskazań wag są uwzględniane w procesie ich legalizacji, także ponownej. Natomiast wartość dozwolonych wskazanymi przepisami granicznych błędów wagowych nie może być wykorzystywana do określenia jakichkolwiek poprawek do nominalnych wskazań wag (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 909/21 oraz z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1312/14).

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do kwestionowania legalności użytych do ważenia urządzeń oraz co do zgodności procedury ważenia. Podkreślić należy, że zarówno protokół kontroli został podpisany przez kierującego pojazdem, który nie zgłaszał uwag co do sposobu przeprowadzenia ważenia. Protokół kontroli, z uwagi na zawarty w nim bezpośredni opis przebiegu przeprowadzanych czynności, uznawany jest za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. protokół kontroli stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Kierowca nie zgłosił uwag do sposobu przeprowadzania kontroli, mimo pouczenia o możliwości zgłoszenia uwag odnośnie dokonanych czynności kontrolnych. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie, do której akt zostały dołączone instrukcja obsługi wagi, nie zachodziły przesłanki do przeprowadzania przez organ dodatkowych dowodów na okoliczność przebiegu procesu ważenia. Ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i zgodnie z wymogami określonymi w instrukcji obsługi urządzenia wagowego, co zostało zaznaczone w podpisanym przez kierowcę wydruku z ważenia statycznego. Ważenie należy zatem uznać za prawidłowe.

W tej sytuacji należało uznać za prawidłowe ustalenie organu co do wyniku rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu, która wynosiła 40180 kg. Oznaczało to w konsekwencji przekroczenie dopuszczalnej masy dla tego rodzaju zespołu pojazdów (5 osi) o 180 kg (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia). Zasadnie zatem nałożono na skarżącą karę pieniężna w wysokości 1000 zł za naruszenie określone w lp. 10.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj. za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5 %.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia został zakaz podwójnego karania. Zaznaczyć należy, że w rozpoznawanej sprawie nałożono na skarżącą karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w ustawie o transporcie drogowym podlega karze na podstawie art. 92a tej ustawy. Natomiast naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej, podlega karze na podstawie art. 140ab ust. 2 w zw. z art. 140aa Prawa o ruchu drogowym.

Podkreślić należy, że kary wymierzane na podstawie ustawy o transporcie drogowym za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego zostały tak określone, aby zapobiegać naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Na podstawie tych przepisów ochronie podlega inny interes prawny, nie ujęty w przepisach ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Kara jest wymierzana co do zasady profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu – przewoźnikowi drogowemu. Celem tej kary jest wymierzenie sankcji podmiotowi, który przy wykonywaniu działalności nie stosuje się do wymogów wynikających z przepisów prawa, co może, jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającej zmiany do ustawy o transporcie drogowym, prowadzić zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu. Przy czym ochrona prawidłowości prowadzenia działalności gospodarczej transportowej wiąże się również bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji.

Z kolei kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdów pojazdami, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140ae ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, kary pieniężne, o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 1a, są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Zatem celem tych kar jest zapobieganie niszczeniu sieci drogowej i niebezpieczeństwu w ruchu drogowym.

W sprawie objętej zaskarżoną decyzją nie zachodzi więc tożsamość chronionego interesu prawnego, bowiem nałożone na skarżącą kary zostały wymierzone za różne naruszenia, mimo że wiążą się z tym samym zdarzeniem, tj. przekroczeniem przez pojazd wykonujący przewóz drogowy dopuszczalnej masy całkowitej. Wymierzenie skarżącej kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw za różne czyny: przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu na podstawie ustawy o transporcie drogowym i za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych bez odpowiedniego zezwolenia na podstawie ustawy – Prawo o ruchu drogowym, nie narusza zakazu podwójnego karania. Każde bowiem ze stwierdzonych przez organy naruszeń stanowiło odrębny delikt administracyjny i każde naruszenie podlegało osobnej karze na podstawie przepisów dwóch różnych ustaw, które realizują różne cele (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 717/21).

W ocenie Sądu, brak jest również podstaw do uwzględnienia stawianego w skardze zarzutu, że zaskarżona decyzja narusza art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeśli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

Z przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przy tym przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na przewoźniku spoczywa ciężar wykazania, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca. Stąd też ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przewidziane w przepisach prawa przesłanki zwolnienia z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie spoczywa na przedsiębiorcy, który wywodzi z tych przepisów skutki prawne. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie nie jest możliwe do przewidzenia i uniknięcia nawet przy dołożeniu ze strony przedsiębiorcy należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej.

W rozpoznawanej sprawie nie zostały przez stronę wykazane okoliczności, które w świetle powołanych przepisów wyłączałyby odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie. Skarżąca powinna i mogła dołożyć należytej staranności, aby nie doszło do przekroczenia masy całkowitej pojazdu. W szczególności, skarżąca nie wykazała by dokonała sprawdzenia rzeczywistej masy pojazdu po jego załadunku, a przed rozpoczęciem przejazdu. Skarżąca nie przedstawiła wydruku z ważenia ani nie zaoferowała żadnego innego dowodu na powoływaną okoliczność sprawdzenia masy pojazdu przed rozpoczęciem transportu. Skarżąca nie sprostała zatem spoczywającemu na niej ciężarowi udowodnienia okoliczności ani dowodów pozwalających na umorzenie postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W sytuacji, gdy skarżąca nie zaoferowała żadnego dowodu potwierdzającego fakt przeprowadzenia ważenia pojazdu, już z tej przyczyny nieskuteczna jest też argumentacja odnosząca się do tolerancji wag stosowanych przy załadunkach.

Bezzasadny jest również zarzut skarżącej, że w sytuacji przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej jedynie o 180 kg, wielkość ta nie była możliwa do stwierdzenia przez kierowcę, co miałoby w ocenie skarżącej przemawiać za nienakładaniem na nią kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie. W tym zakresie trzeba wskazać, że już wynik prawidłowo przeprowadzonego przez organ sumowania uwidocznionych w dowodach rejestracyjnych mas własnych ciągnika samochodowego (8335 kg) i naczepy ciężarowej (7000 kg) oraz masy brutto ładunku w postaci oleju napędowego (24966 kg), łącznie – 40301 kg wskazywał na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Wobec wskazanego wyniku sumowania mas podanych w dokumentach, skarżąca albo osoby, którymi posługiwała się przy realizacji przejazdu, powinny podjąć czynności, które wykluczyłyby poruszanie się po drodze pojazdem nienormatywnym. Jednakże skarżąca nie wykazała podjęcia tego rodzaju czynności, a przede wszystkim faktu pomiaru rzeczywistej masy całkowitej. Tymczasem przeprowadzona w Oddziale Celnym w Dorohusku kontrola rzeczywistej masy pojazdu, poprzez jego dwukrotne zważenie, wykazała bezsprzecznie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej.

Nieskuteczne są również argumenty odwołujące się do znikomego rozmiaru przekroczenia dopuszczalnej wielkości masy całkowitej, co w przekonaniu skarżącej, w świetle zasad współżycia społecznego oraz interesu publicznego, nie uzasadniało nałożenia kary. Przepisy ustawy u.t.d. nie wiążą bowiem wielkości kary za przejazd pojazdem nienormatywnym z wielkością przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, a jedynie z faktem jej przekroczenia. Jeszcze raz podkreślić należy, że odpowiedzialność podmiotu wykonującego transport drogowy ma charakter obiektywny, niezależny od winy i nie podlega stopniowaniu.

Wbrew stanowisku skarżącej, w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej; odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia; terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej; terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej; odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej; udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Przepis art. 189d k.p.a. wymienia okoliczności, jakie organ administracji publicznej powinien wziąć pod uwagę wymierzając administracyjną karę pieniężną. Stosownie do art. 189e k.p.a., w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu. Natomiast w myśl art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a. Jak słusznie wskazał organ, kary pieniężne dla przewoźników nakładane są na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym, która stanowi lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w k.p.a. Ustawa o transporcie drogowym przewiduje zarówno sztywną wysokość kar pieniężnych za naruszenie przepisów transportu drogowego, jak i kwestie odstąpienia od ich nałożenia. Zauważyć również należy, że regulacja zawarta w art. 189a § 2 jest jasna i nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych. Już wykładania językowa tego przepisu wskazuje, że samo istnienie przepisów odrębnych (w tym przypadku u.t.d.) regulujących przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i odstąpienia od ich nałożenia wyłącza stosowanie przepisów całego działu IV k.p.a. bez konieczności stosowania kolejnych działań interpretacyjnych czy porównywania zakresów stosowania poszczególnych przepisów. Zarówno art. 92b ust. 1 u.t.d. regulujący kwestię odstąpienia od nakładania kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku oraz art. 92c ust. 1 u.t.d. dotyczący niewszczynania postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, czy umarzenia wszczętego już postępowania w sposób kompleksowy wymieniają przypadki wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika, a więc odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Dlatego brak jest podstaw do stosowania w sprawie działu IVa k.p.a.

W ocenie Sądu, bezzasadne są zarzuty naruszenia przez organy przepisów procesowych określonych w art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Organ dokonał pomiaru masy całkowitej pojazdu, która jednoznacznie wykazała przekroczenie określonych norm. Kierowca nie zgłaszał żadnych uwag do procedury ważenia i nie podnosił na przykład kwestii obecności wody opadowej na pojeździe. Wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały przez organ wyjaśnione. Sąd nie dopatrzył się również w działaniach organów naruszenia zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Nie wystąpiły też podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.).

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym został zgłoszony przez organ w doręczonej skarżącej odpowiedzi na skargę, a strona skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.