Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 500/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61a, art. 58 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 § 1c, art. 110u § 1 i 2, art. 18
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2070
law: Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr 3201-IEE2.7113.83.2023.2 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu do opisu i oszacowania nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. (Dyrektor Izby, organ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. (Naczelnik US, organ I instancji) z 5 lipca 2023 r. znak: 3217-SEE.7112.46.2023.9.MP o odmowie wszczęcia postępowania z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutu do opisu i oszacowania nieruchomości, tj. 1/2 udziału w prawie własności lokalu niemieszkalnego (garażu) [...] położonego w S., ul. [...], dla którego Sąd Rejonowy [...] w S. , [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] wraz z udziałem [...] w częściach wspólnych budynku i w prawie użytkowania wieczystego gruntu, objętych księgą wieczystą nr [...] będącego własnością A. W. (skarżący).

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 – k.p.a.) w zw. z art. 17 i art. 18, art. 110u § 1, art. 53 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 2070, ze zm. – p.e.a.),

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego, Naczelnik US prowadzi egzekucję z wyżej opisanej nieruchomości będącej współwłasnością skarżącego.

W toku prowadzonej egzekucji organ pismem z dnia 20 kwietnia 2023 r. zawiadomił pełnomocnika strony o terminie opisu i oszacowania nieruchomości wyznaczonym na dzień 30.05.2023 r. na godzinę 10.00 w siedzibie Trzeciego Urzędu Skarbowego w S.. W zawiadomieniu zamieszczono pouczenie. że w terminie 14 dni od 30.05.2023 r. każdy uczestnik postępowania może złożyć zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Następnie na podstawie operatu szacunkowego z 27 marca 2023 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego A. Z.-D. organ egzekucyjny w dniu 30 maja 2023 r. dokonał opisu i oszacowania przedmiotowej nieruchomości. Na tę okoliczność organ sporządził protokół. W czynności uczestniczyło 3 pracowników organu egzekucyjnego.

Odpis protokołu opisu i oszacowania wraz z zawiadomieniem o protokole opisu i oszacowania nieruchomości znak: [...] [...] został tego samego dnia wysłany do pełnomocnika na adres skrytki EPUAP: [...]". W zawiadomieniu zamieszczono pouczenie o prawie wniesienia zarzutów na opis i oszacowanie w terminie 14 dni od sporządzenia tego protokołu. Zgodnie z Urzędowym Poświadczeniem Doręczenia przesyłka została doręczona pełnomocnikowi 6 czerwca 2023 r. W treści wiadomości zamieszczono informację o tym, że operat szacunkowy z powodu dużego rozmiaru pliku zostanie wysłany przez e-mail, co następnie organ uczynił.

Pismem z 20 czerwca 2023 r. złożonym w postaci dokumentu elektronicznego na platformie ePUAP pełnomocnik złożył zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości.

23 czerwca 2023 r. na tę samą skrytkę ePUAP został wysłany do pełnomocnika odpis operatu szacunkowego. Z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia wynika, że dokument nie został odebrany przez adresata w okresie 14 dni od wysłania pierwszego UPD. W związku z tym został uznany za doręczony z dniem 8 lipca 2023 r.

Wymienionym postanowieniem z 5 lipca 2023 r. Naczelnik US odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonych przez pełnomocnika zarzutów do opisu i oszacowania. Organ uznał, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia zarzutów, który upłynął dnia 13 czerwca 2023 r.

Odrębnym pismem organ poinformował skarżącego o trybie zakwestionowania prowadzonego postępowania w ogólności, w tym z racji na przedawnienie - co następnie skarżący uczynił, wnosząc pismem z 22 lipca 2023 r. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Następnie postanowieniem z 10 lipca 2023 r. organ egzekucyjny połączył postępowania egzekucyjne prowadzone z udziałów w przedmiotowej nieruchomości, tj. w ˝ należącej do skarżącego i w ˝ do A. W..

Rozpatrując wniesione przez skarżącego zażalenie, organ wskazał, że stosownie do art. 110u p.e.a. zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Termin ten liczony jest od dnia ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od innego momentu, chociażby np. doręczenia protokołu z tej czynności.

Organu stwierdził, że w sprawie ukończenie przedmiotowej czynności nastąpiło z chwilą sporządzenia protokołu z opisu i oszacowania nieruchomości, tj. 30 maja 2023 r., co wynika z zapisu na 6 stronie protokołu, który został podpisany przez pracownika organu głównego eksperta skarbowego M. P. a także dwóch innych pracowników, którzy brali udział w tej czynności.

Według organu analiza akt dowodzi, że organ egzekucyjny precyzyjnie zawiadomił skarżącego o terminie rozpoczęcia opisu i oszacowania a także o terminie zakończenia tej czynności. Mianowicie w zawiadomieniu z 11 stycznia 2023 r. zawarł dokładną informację o dacie przeprowadzenia oględzin, wskazał rzeczoznawcę, któremu zlecono sporządzenie operatu szacunkowego, a także pouczył skarżącego o prawie składania wyjaśnień i zadawania pytań. O terminie zakończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, wyznaczonym na 30 maja 2023 r. o godzinie 10.00 w siedzibie Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. organ wystosował zawiadomienie z 20 kwietnia 2023 r. Zawiadomienie to zawierało precyzyjne pouczenie zarówno o tym, że będzie to dzień zakończenia opisu i oszacowania nieruchomości a także o prawie i terminie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości – wskazano "w terminie 14 dni od 30.05.2023 r. każdy uczestnik postępowania może złożyć zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości". W sposób jednoznaczny organ poinformował również, że stawiennictwo stron nie jest obowiązkowe. Zawiadomienie to doręczono pełnomocnikowi skarżącego - na adres skrytki ePUAP – 22 kwietnia 2023 r..

Organ ocenił, że wniesienie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości 20 czerwca 2023 r. nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu do skutecznego dokonania tej czynności, co wykluczało możliwość merytorycznego rozpatrzenia przez organ zarzutów.

Dyrektor Izby stwierdził, że organ I instancji organ zastosował wynikającą z art. 61a § 1 k.p.a. konstrukcję odmowy wszczęcia postępowania, co było uzasadnione tym, że postępowanie egzekucyjne w sprawie skarżącego było wszczęte przed nowelizacją art. 17 p.e.a., która weszła w życie 30 lipca 2020 r.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego ukierunkowanych na błędy w doręczeniu korespondencji, organ wyjaśnił, że: w art. 110r p.e.a. ustawodawca określił obligatoryjne elementy protokołu opisu i oszacowania nieruchomości. Prawidłowo przy tym 6 czerwca 2023 r. doręczono skarżącemu drogą elektroniczną wraz z zawiadomieniem podpisanym elektronicznie odpis tego protokołu. Jednocześnie zaszyfrowaną kopię operatu szacunkowego organ przesłał skarżącemu drogą e-mail na adres: biuro@kancelaria-werenicz.pl. - co jak wyjaśnił, wynikało z przyczyn technicznych. Następnie, niezwłocznie po tym, jak w piśmie złożonym 20 lipca 2023 r. skarżący podniósł kwestie doręczeń, organ wysłał po raz drugi kopię operatu szacunkowego na adres skrytki ePUAP. Organ zauważył, że w piśmie z 24 lutego 2023 r. skarżący wyraził wolę przesyłania kopii dokumentów formie skanów na adres e-mail lub ePUAP, co tłumaczy wysłanie kopii operatu na adres e-mail.

Organ nie uwzględnił również pozostałych zarzutów zażalenia.

Skarżący zaskarżył powyższe postanowienie Dyrektora Izby i wniósł o jego uchylenie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia; po zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności, o zakończenie postępowania przed sądem w sposób uwzględniający wynik postępowania administracyjnego, prowadzonego w trybie nadzwyczajnym.

Postanowieniem z 25 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zawiesił postępowanie sądowe w sprawie.

Pismem z 19 lutego 2024 r. organ poinformował, że nie wpłynęła skarga na postanowienie Dyrektora Izby z 29 listopada 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie z 23 października 2023 r. o odmowie stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia z 2 sierpnia 2023 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości.

Postanowieniem z 1 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie podjął zawieszone postępowanie sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.

Stosownie do art. 110u p.e.a. zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie (§ 1). Jeżeli w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji, zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości (§ 2).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że czternastodniowy termin na złożenie zarzutów liczony jest od ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od innego momentu, chociażby np. od doręczenia protokołu z tej czynności (por. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2021 r. III FSK 2780/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w poznaniu z 24 marca 2023 r. I SA/Po 572/22).

Powyższe stanowisko w pełni podziela również sąd rozpoznający niniejszą sprawę. W ocenie sądu nie ulega wątpliwości, że organ egzekucyjny dokonał opisu i oszacowania przedmiotowej nieruchomości 30 maja 2023 r., na którą to okoliczność sporządzono odpowiedni protokół. Dyrektor Izby w zaskarżonym postanowieniu podkreślił jednocześnie, że protokół opisu i oszacowania ma postać dokumentu papierowego, którego oryginał znajduje się w aktach sprawy. Dodatkowo słusznie organ wskazał, że skarżący był uprzednio informowany o terminie zakończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości oraz o prawie i terminie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Należy podkreślić, że we wniesionej skardze skarżący w żaden sposób nie podważa tych ustaleń, które mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W tych okolicznościach wniesienie zarzutów pismem z 20 czerwca 2023 r. było ewidentnym przekroczeniem terminu zakreślonego w art. 110u § 1 p.e.a. zdanie pierwsze. Termin ten upływał bowiem z 13 czerwca 2023 r., co wykluczało możliwość merytorycznego rozpatrzenia przez organy wniesionych zarzutów.

Sąd jednocześnie zwraca uwagę, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Według sądu taka sytuacja mogłaby mieć miejsce m.in. w sytuacji, w której brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu do wniesienia zarzutów wiązałby się z określonym zachowaniem bądź zaniechaniem po stronie organu. Takie żądanie musiałoby być jednak wyraźnie sformułowane przez zainteresowanego, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Wypada również zauważyć, że skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, w którym w istocie powielał zarzuty podnoszone wcześniej w zażaleniu. Wniosek ten został rozpatrzony ostatecznie postanowieniem Dyrektora Izby z 29 listopada 2023 r. znak 3201-IEE2.619.2.2023.2 utrzymującym w mocy postanowienie z 23 października 2023 r. o odmowie stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia z 2 sierpnia 2023 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. Postanowienie z 29 listopada 2023 r. nie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Zgodnie z art. 17 § 1c p.e.a. organ egzekucyjny stwierdza, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienie jest ograniczone terminem. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 – ustawa zmieniająca), zmieniającej p.e.a. z dniem 30 lipca 2020 r. Wcześniej w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwracano uwagę, że w razie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości zajętych nieruchomości po terminie przewidzianym w art. 110u § 1 p.e.a., ustawa ta nie przewidywała, jakie rozstrzygnięcie w takiej sytuacji winien podjąć organ egzekucyjny. Za dopuszczalną uznawano przy tym odmowę wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.), jak to uczynił organ w rozpoznawanej sprawie (por. m. in. wyrok WSA w Krakowie z 28 maja 2020 r. I SA/Kr 275/20, wyrok NSA z 16 marca 2021 r. III FSK 2780/21). Zgodnie z tym przepisem gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (art. 61a § 2 p.e.a.). Natomiast stosownie do art. 18 p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W zaskarżonym postanowieniu organ wskazał, że zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. było uzasadnione tym, iż postępowanie egzekucyjne w sprawie skarżącego było wszczęte jeszcze przed nowelizacją art. 17 p.e.a. W tym miejscu sąd wyjaśnia, że istotnie zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, co sprawia, że sąd nie kwestionuje wskazanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu. Jednocześnie sąd podziela stanowisko wyrażone w przywołanym wyżej wyroku NSA w sprawie III FSK 2780/21, że ostatecznie wykorzystanie tej czy innej instytucji kończącej postępowanie z powodów formalnych, nie miało wpływu ani na wynik sprawy, ani na uprawnienie do weryfikowania podjętego rozstrzygnięcia, stąd też nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Uwzględnienie skargi możliwe jest w przypadku ewentualnego innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei nawet błędne powołanie podstawy prawnej w sytuacji, gdy istnieje ona w rzeczywistości, nie stanowi istotnego naruszenia prawa. Jak zresztą wynika wprost z zaskarżonego postanowienia, organ odmówił wszczęcia postępowania właśnie z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutu do opisu i oszacowania nieruchomości.

Sąd podziela również stanowisko organu, że w sprawie nie sposób było stwierdzić, iż w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji, zaszły istotne zmiany, które dawałyby organowi egzekucyjnemu możliwość ewentualnego przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zgodnie z art. 110u § 2 p.e.a. Podniesione w tym względzie uwagi w zażaleniu na postanowienie Naczelnika US z 5 lipca 2023 r. o działaniach, które potencjalnie mogą skutkować takimi zmianami, nie mogły wywrzeć wpływu na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.