Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 937/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 153, art. 182 par. 1, art. 183 par. 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 28 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1987/22 w sprawie ze skargi D. J. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 8 lipca 2022 r., nr DO.1.7614.172.2022.JS w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 grudnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1987/22, oddalił skargę D. J. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 8 lipca 2022 r., nr DO.1.7614.172.2022.JS, w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z 28 grudnia 2018 r. Wójt Gminy P. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie, w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), dalej jako ustawa, decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę P. nieruchomości położonej w P., jedn. ewid. P., obręb P., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0021 ha zajętej pod drogę gminną nr [...] P. – obecnie ulica O. nr [...].

Wojewoda [...] decyzją z 28 maja 2019 r., nr WS-IV.7533.1.96.2019.DC, stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę P., prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0021 ha, położonej w obrębie P., jedn. ewid. P., objętej księgą wieczystą nr [...], której współwłaścicielami w dniu 31 grudnia 1998 r. byli Z. P. i F. P. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w 3/4 cz. oraz D. J. w 1/4 cz. zajętej według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. pod drogę gminną nr [...] "P.", obecnie ulica O. w P. nr [...].

Minister Rozwoju decyzją z 20 lipca 2020 r., nr DO.1.7614.118.2019.AŁ, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że wszystkie przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy zostały spełnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1852/20, uchylił decyzję Ministra Rozwoju z 20 lipca 2020 r., nr DO.1.7614.118.2019.AŁ, oraz decyzję Wojewody [...] z 28 maja 2019 r., nr WS-IV.7533.1.96.2019.DC.

Sąd wskazał, że nie budzi wątpliwości tytuł prawny (własność) D. J. – następczyni prawnej Z., F. i E. P. - do działki wskazanej w decyzjach organów obu instancji. Bezspornym jest, co prawidłowo uznały organy, że przedmiotowa nieruchomość, stanowiąca działkę nr [...] w dacie 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego.

Sąd odnosząc się do przesłanki zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną za prawidłowe przyjął stwierdzenie organów obu instancji, że droga nr [...] relacji P. została zaliczona do kategorii dróg gminnych na podstawie uchwały nr XIX/143/87 Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych (Dz. Urz. Województwa [...] z 1987 r., nr 7, poz. 84), a na mocy art. 103 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. drogi gminne oraz lokalne miejskie z dniem 1 stycznia 1999 r. pozostały drogami gminnymi. Sąd wskazał, że w aktach sprawy administracyjnej znajduje się mapa z projektem podziału nieruchomości, przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 14 grudnia 2018 r., pod nr P.1213.2018.2687 oraz pisma geodety uprawnionego W. P. (autorki ww. mapy) z 3 lipca 2020 r., z których jednoznacznie wynika, że działka nr [...] była zajęta pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. Mapa ta stanowi dokument urzędowy, o którym mowa w art.76 k.p.a.

Jednak, w ocenie Sądu, uzasadnione wątpliwości budziło spełnienie przesłanki władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością, czy to przez Skarb Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego. Sąd wskazał, że decyzja komunalizacyjna, jakkolwiek ma charakter deklaratoryjny, to wykazuje cechy orzeczenia konstytutywnego, na podstawie tej decyzji dokonany zostaje wpis do księgi wieczystej. Innymi słowy po uprawomocnieniu się decyzji komunalizacyjnej zagadnienie tytułu prawnego do nieruchomości jest przesądzone. Zatem bez wnikliwego i wszechstronnego zbadania w toku postępowania przesłanki władztwa nie jest możliwe stwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka [...] położona w obrębie P.. Na potwierdzenie spełnienia przesłanki władztwa publicznego organ I instancji załączył do akt sprawy oświadczenie z 15 stycznia 2015 r. T. R. na okoliczność wykonywania prac polegających na utrzymaniu zimowym i bieżących remontach dróg gminnych, w tym ulicy O.. Załączona została metryka drogi gminnej – "H.-P.-/k.B./" oraz oświadczenie Wójta Gminy P. na okoliczność władania przez gminę przedmiotową nieruchomością jako pasem drogowym w dacie 31 grudnia 1998 r., wyrażającego się wykonywaniem bieżących remontów nawierzchni, przepustów pod drogą, czyszczeniem i koszeniem rowu przydrożnego, odśnieżaniem i oświetleniem ulicznym.

W ocenie Sądu, organy dokonując oceny załączonych dokumentów i oświadczeń nie odniosły się jednak do oświadczeń załączonych 22 lutego 2019 r. do akt sprawy przez skarżącą, które opisują okoliczności dotyczące form zagospodarowania (władania) przez skarżącą i jej poprzedników prawnych przedmiotową działką. Oświadczenia te, jak każdy inny dowód w sprawie, powinny podlegać szczegółowej weryfikacji i ocenie organów obu instancji, co jednak nie miało miejsca w sprawie. Stąd też, zdaniem Sądu, konieczne jest uzupełnienie rozstrzygnięć przez organy obu instancji w zakresie szczegółowego odniesienia się do treści złożonych oświadczeń M. N., E. F. i K. X., które opisują zakres prac wykonywanych na przedmiotowej działce przez jej właścicieli. Sąd uznał, że bez przeprowadzenia wnikliwego postępowania we wskazanym zakresie przedwczesne jest rozstrzyganie w sprawie. Sąd podkreślił, że wszystkie przesłanki wskazane w art. 73 ust. 1 ustawy muszą być spełnione łącznie, aby stwierdzić nabycie prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Zatem załączenie do akt sprawy administracyjnej dokumentów mogących stanowić dowody na niespełnienie wymaganej przez przepisy prawa przesłanki "władztwa", wymaga oceny ich wiarygodności w odniesieniu do całości materiału dowodowego przez organy administracyjne obu instancji. W ocenie Sądu, poczynione przez organy ustalenia w zakresie przesłanki władztwa publicznoprawnego, wobec powyższych uwag uznać należy za niepełne i tym samym za niewystarczające.

Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda [...] decyzją z 23 lutego 2022 r., nr WS-IV.7533.1.96.2019.DC, po raz kolejny stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę P., prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0021 ha, położonej w obrębie P., jedn. ewid. P., objętej księgą wieczystą nr [...], niestanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego, zajętej według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. pod drogę gminną nr [...] "P.", obecnie ulica O. w P. nr [...].

Wojewoda, odnosząc się do oświadczeń M. N., E. F. i K. X. na okoliczność władania nieruchomością przed 1 stycznia 1999 r., stwierdził, że jak wynika z uchwały Rady Gminy P. nr XXVIII z 30 kwietnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad utrzymania porządku i czystości w gminie, czynności opisane w oświadczeniach były obowiązkiem każdego z właścicieli posesji, a w szczególności uchwała zgodnie z § 2 nakładała obowiązek na właścicieli: "Właściciele nieruchomości powinni utrzymać porządek w nieruchomościach oraz starać się o estetyczny wygląd budynków i otoczenia, upiększając je zieleniną i ukwieceniem, uprzątnąć teren nieruchomości i pomieszczenia przeznaczone do wspólnego użytku mieszkańców z zanieczyszczeń i nieprzydatnych przedmiotów wytwarzających nieporządek" oraz z § 18 "Właściciele nieruchomości bezpośrednio przylegających do dróg na terenie gminy zobowiązani są do właściwego utrzymywania rowów przydrożnych (raz w roku oczyszczanie rowu oraz bieżące wykaszanie)". Zatem, w ocenie Sądu, czynności "sprzątania, obkaszania oraz porządkowania", które zostały wymienione przez M. N., E. F. i K. X., jako świadczące o władaniu przez właścicieli przedmiotową nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r. wynikały z obowiązków jakie nakładała na właścicieli posesji wzmiankowana uchwała z 30 kwietnia 1998 r.

Wojewoda wskazał, że pismem z 16 grudnia 2021 zwrócił się do D. J. o przedstawienie dokumentów potwierdzających fakt wykonywania na przedmiotowej nieruchomości czynności określonych w oświadczeniach załączonych do pisma z 22 lutego 2019 r.

W odpowiedzi D. J. w piśmie z 27 grudnia 2021 r. poinformowała, że nie posiada dokumentacji potwierdzającej fakt wykonywania na przedmiotowej nieruchomości czynności określonych w oświadczeniach złożonych przez K. X., E. F. oraz M. N., które zostały dołączone do pisma z 22 lutego 2019 r. ze względu na znaczny upływ czasu oraz brak w tym zakresie potrzeby dokumentowania zwykłych czynności życia codziennego. W jej ocenie, złożone przeze nią pisemne oświadczenia osób fizycznych o posiadaniu określonych informacji, same w sobie stanowią stosowną dokumentację potwierdzającą fakt wykonywania na przedmiotowej nieruchomości stosownych czynności.

Wojewoda podkreślił, że w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób umożliwiający (powinno być uniemożliwiający) realizacji czynności związanych z zarządem drogi (np. poprzez jego wygrodzenie), istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. Nie może obalić tego domniemania sam fakt wykonywania sporadycznie na nieruchomości zajętej pasem drogowym (w jej części obejmującej np. pas zieleni) przez właściciela gruntu prac porządkowych, ponieważ takowe nakłada na nich na terenie Gminy P., uchwała Rady Gminy P. nr XXVIII z 30 kwietnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad utrzymania porządku i czystości w gminie. Podejmowanie przez właściciela nieruchomości tego rodzaju prac w obrębie drogi publicznej, nie stanowi samo w sobie przeszkody dla realizacji czynności zarządu drogi przez podmioty publicznoprawne.

Od powyższej decyzji Wojewody [...] D. J. pismem z 15 marca 2022 r złożyła odwołanie.

Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 8 lipca 2022 r., nr DO.1.7614.172.2022.DS, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Minister wskazał, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego, albowiem w tym dniu właścicielami nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (powstała z działki nr [...]) byli Z. P. i F. P.. F. P. zmarła w dniu 18 grudnia 2011 r., a spadek po niej, na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia z 11 czerwca 2015 r., Rep. A nr [...], nabyli Z. P., D. J. i E. P.. Z. P. zmarł w dniu 25 lutego 2015 r., a spadek po nim, na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia z 11 czerwca 2015 r., Rep. A nr [...], nabyły D. J. i E. P.. Aktualnie właścicielem przedmiotowej nieruchomości, na mocy umowy działu spadków z 12 sierpnia 2018 r., Rep. A nr [...], jest D. J., co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...].

Minister wskazał również, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną na podstawie: 1) uchwały nr XIX/143/87 Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych (Dz. Urz. Województwa [...] z 1987 r., nr 7, poz. 84), ma mocy której droga nr [...] relacji P. została zaliczona do kategorii dróg gminnych; 2) art. 103 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r., zgodnie z którym drogi gminne z dniem 1 stycznia 1999 r. pozostały drogami gminnymi; 3) mapy z projektem podziału nieruchomości, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 14 grudnia 2018 r., pod nr [...] oraz 4) pisma geodety uprawnionego W. P. (autorki ww. mapy) z 3 lipca 2020 r.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że kwestia zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną została poddana ocenie prawnej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z 24 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1852/20, przyjął za prawidłowe ustalenia organów dokonane w oparciu o dokumenty analizowane przez organy w postępowaniach zakończonych decyzjami kontrolowanymi przez Sąd, że działka nr [...] była zajęta pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r.

Minister wskazał także, że 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu publicznym, o czym świadczy: 1) wykaz stanu drogi, z którego wynika, iż w roku 1993 droga posiadała nawierzchnię bitumiczną lekką oraz dwa przepusty. Ponadto remont nawierzchni został wykonany w 1993 r.; 2) oświadczenie Wójta Gminy P. z 27 grudnia 2018 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, z którego wynika, że droga nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. była administrowana przez gminę. Były wykonywane bieżące remonty nawierzchni oraz przepustów pod drogą, czyszczono i koszono rów przydrożny, odśnieżano drogę oraz wykonywano remonty oświetlenia ulicznego; 3) oświadczenie T. R. z 27 grudnia 2018 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, z którego wynika, że w dniu 31 grudnia 1998 r., świadczył usługi na rzecz Gminy P. w zakresie wykonywania m. in. prac polegających na zimowym utrzymaniu oraz bieżących remontach dróg gminnych; 4) protokoły przesłuchania czterech świadków z 19, 21 i 24 listopada 2021 r., złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej, dołączonych do pisma Wójta Gminy P. z 25 listopada 2021 r., z których wynika, że ul. O. była utrzymywana i remontowana przez gminę, a na przełomie lat 80 i 90 rozpoczęto budowę wodociągu.

W ocenie Ministra, władztwo publicznoprawne dotyczy całego odcinka drogi, a nie poszczególnych działek gruntu. Trudno bowiem uznać, że istnieje możliwość wykazania dokonywania czynności tylko na konkretnych działkach. Nie można natomiast wymagać, aby zarządca drogi wskazywał wykonawcy numery ewidencyjne działek, na których mają być wykonane czynności związane np. z konserwacją oświetlenia ulicznego czy odśnieżaniem. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym dla wykazania władztwa publicznoprawnego nie jest konieczne wymienienie w dokumentach mających je potwierdzać numerów ewidencyjnych poszczególnych działek wchodzących w skład danej ulicy. Dla spełnienia przesłanki władztwa publicznego istotne jest bowiem jedynie to, aby jednostka ta wykonywała faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związane z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami itp., a nie posiadanie nieruchomości w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Przy czym organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony przez Wojewodę, że w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizacji czynności związanych z zarządem drogi (np. poprzez jego wygrodzenie), istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych.

Minister zauważył, że w wyroku z 24 marca 2021 r., którym jest związany, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na konieczność uzupełnienia rozstrzygnięć przez organy obu instancji w zakresie odniesienia się do treści złożonych oświadczeń M. N., E. F. oraz K. X., które opisują zakres prac wykonywanych na przedmiotowej działce przez jej właścicieli.

Minister podniósł, że organ wojewódzki odnosząc się do ww. oświadczeń M. N., E. F. oraz K. X., wskazał, że czynności porządkowe, które zostały wymienione w oświadczeniach, jako świadczące o władaniu przez właścicieli przedmiotową nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r. wynikały z obowiązków jakie nakładała na właścicieli posesji uchwały Rady Gminy P. nr XXVIII z 30 kwietnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad utrzymania porządku i czystości w gminie. Organ wojewódzki zwrócił się również do D. J. o przedstawienie dokumentów potwierdzających fakt wykonywania na przedmiotowej nieruchomości czynności określonych w oświadczeniach załączonych do pisma z 22 lutego 2019 r. W odpowiedzi D. J. pismem z 27 grudnia 2021 r. poinformowała, że nie posiada takich dokumentów, ze względu na znaczny upływ czasu oraz brak w tym okresie potrzeby dokumentowania zwykłych czynności życia codziennego.

Minister podkreślił, że władanie nieruchomością przez jej dotychczasowego właściciela nie wyklucza władania publicznoprawnego, tym bardziej, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1439), właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości, a zatem również pobocze drogi.

W konsekwencji Minister uznał, że przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną oraz sprawowane było nad nią władztwo publicznoprawne.

Na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii D. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 16 grudnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1987/22, oddalił skargę.

Sąd I instancji wskazał, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma okoliczność, że w sprawie dotyczącej nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę P., prawa własności nieruchomości, położonej w obrębie P., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0021 ha, wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej – WSA w Warszawie) w wyroku z 24 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1852/20.

Wskazana okoliczność jest o tyle istotna, że WSA w Warszawie w powołanym wyroku wiążąco wypowiedział się w zakresie zaistnienia w niniejszej sprawie dwóch z trzech przesłanek, których spełnienia domaga się ustawodawca dla możliwości nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości na podstawie art. 73 ustawy.

Sąd I instancji wskazał, że WSA w Warszawie w wyroku z 24 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1852/20, wyjaśnił, że bezspornym jest, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] w dacie 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego. Zatem, w ocenie Sądu I instancji, nie ulega wątpliwości, i okoliczność ta nie musiała już być poddana badaniu, że spełniona została przesłanka pierwsza wynikająca z art. 73 ust. 1 ustawy, tj. przedmiotowa nieruchomości nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Skarżąca zaś ustaleń tych nie kwestionuje, a Sąd kontrolujący zaskarżoną decyzję, również ustalenia w tym zakresie uznał za prawidłowe.

Sąd I instancji w kontekście przesłanki zajęcia nieruchomości pod drogi publiczne wskazał, że WSA w Warszawie w wyroku wydanym w sprawie I SA/Wa 1852/20, wyjaśnił, że sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy, oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, a fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r. Wyjaśnił także, że przyjął za prawidłowe stwierdzenie organów obu instancji, że droga nr [...] relacji P. została zaliczona do kategorii dróg gminnych na podstawie uchwały nr XIX/143/87 Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych (Dz. Urz. Województwa [...] z 1987 r., nr 7, poz. 84), a na mocy art. 103 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. drogi gminne oraz lokalne miejskie z dniem 1 stycznia 1999 r. pozostały drogami gminnymi. Sąd zauważył, że w aktach sprawy administracyjnej znajdują się: mapa z projektem podziału nieruchomości, przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 14 grudnia 2018 r., pod nr [...] oraz pisma geodety uprawnionego W. P. (autorki ww. mapy) z 3 lipca 2020 r., z których jednoznacznie wynika, że działka nr [...] była zajęta pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. Nadto, Sąd zaznaczył, że nie ulega wątpliwości, że ww. mapa stanowi dokument urzędowy, o którym mowa w art. 76 k.p.a.

Sąd I instancji wskazał, że powyższe ustalenia i oceny prawne wyrażone przez WSA w Warszawie w wyroku w sprawie I SA/Wa 1852/20, wobec braku zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy, przesądzające o uznaniu, że działka nr [...] była zajęta pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., były wiążące dla organów ponownie rozpatrujących sprawę. Wbrew twierdzeniom zawartym w zarzutach skargi, treść uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie I SA/Wa 1852/20 nie pozostawia wątpliwości, że Sąd w przywołanym wyroku przesądził, że organy prawidłowo ustaliły, iż objęta decyzjami nieruchomość spełniła drugą z przesłanek wymienionych w art. 73 ust. 1 ustawy, tj. była zajęta pod drogę publiczną. Okoliczność ta nie wymagała już ustalenia ani dowodzenia na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy, tj. w decyzjach poddanych obecnie kontroli Sądu I instancji. Z tych przyczyn zarzuty skarżącej dotyczące błędnego ustalenia kwestii zajętości przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., nie zasługują na uwzględnienie. Stanowią bowiem gołosłowną polemikę, z ustaleniami i ocenami prawnymi wyrażonymi w tym zakresie przez Sąd w wyroku o sygn. I SA/Wa 1852/20. Tym samym nie mogły odnieść zamierzonego skutku, wobec brzmienia art. 153 i 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji zauważył, że organy takich ustaleń dokonały, opierając się na tożsamych dokumentach co w postępowaniu, którego dotyczył wyrok z 24 marca 2021 r., a ustalenia te i oceny są prawidłowe.

Sąd I instancji wskazał także, że kwestią wymagającą wyjaśnienia na etapie ponownego rozpatrywania sprawy, po uchyleniu decyzji organów obu instancji przez WSA w Warszawie wyrokiem z 24 marca 2021 r., sygn. I SA/Wa 1852/20, było wyjaśnienie wątpliwości co do spełnienia w sprawie przesłanki władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością, czy to przez Skarb Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego. Jak wyjaśnił WSA w Warszawie, na potwierdzenie spełnienia przesłanki władztwa publicznego organ I instancji załączył do akt sprawy oświadczenie T. R. z 15 stycznia 2015 r. na okoliczność wykonywania prac polegających na utrzymaniu zimowym i bieżących remontach dróg gminnych w tym ulicy O.. Załączona została także metryka drogi gminnej – "H.-P.-/k.B./" oraz oświadczenie Wójta Gminy P. na okoliczność władania przez gminę przedmiotową nieruchomością jako pasem drogowym w dacie 31 grudnia 1998 r. wyrażającego się wykonywaniem bieżących remontów nawierzchni, przepustów pod drogą, czyszczeniem i koszeniem rowu przydrożnego, odśnieżaniem i oświetleniem ulicznym. WSA w Warszawie zwrócił jednak uwagę, że dokonując oceny załączonych dokumentów i oświadczeń organy nie odniosły się do oświadczeń załączonych 22 lutego 2019 r. do akt sprawy przez skarżącą, które opisują okoliczności dotyczące form zagospodarowania (władania) przez skarżącą i jej poprzedników prawnych przedmiotową działką. Oświadczenia te jak każdy inny dowód w sprawie, zdaniem WSA w Warszawie, powinny podlegać szczegółowej weryfikacji i ocenie organów obu instancji, co jednak nie miało miejsca w sprawie. Stąd też, zdaniem WSA w Warszawie, konieczne było uzupełnienie rozstrzygnięć przez organy obu instancji w zakresie szczegółowego odniesienia się do treści złożonych oświadczeń M. N., E. F. i K. X., które opisują zakres prac wykonywanych na przedmiotowej działce przez jej właścicieli. Załączenie do akt sprawy administracyjnej dokumentów mogących stanowić dowody na niespełnienie wymaganej przez przepisy prawa przesłanki "władztwa", wymaga oceny ich wiarygodności w odniesieniu do całości materiału dowodowego przez organy administracyjne obu instancji.

W ocenie Sądu I instancji, organy orzekające na obecnym etapie, zadośćuczyniły obowiązkowi wynikającemu z zaleceń sformułowanych przez WSA w Warszawie w wyroku z 24 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1852/20.

Sąd I instancji wskazał, że organ wojewódzki w decyzji z 23 lutego 2022 r. odnosząc się do oświadczeń M. N., E. F. i K. X., przesłanych przez D. J. pismem z 22 lutego 2019 r., na okoliczność władania nieruchomością w przed 1 stycznia 1999 r., stwierdził, iż opisane w nich czynności, stanowiły wykonanie obowiązków nałożonych na właścicieli nieruchomości na mocy uchwały nr XXVIII/7/98 z 30 kwietnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad utrzymania porządku i czystości w gminie, czynności opisane w oświadczeniach były obowiązkiem każdego z właścicieli posesji. W omawianych oświadczeniach jest bowiem mowa o sprzątaniu, "obkaszaniu" oraz porządkowaniu nieruchomości. Wspomniana uchwała, w § 2 nakładała na właścicieli obowiązek utrzymania porządku w nieruchomościach oraz starania się o estetyczny wygląd budynków i ich otoczenia, upiększając je zieleniną i ukwieceniem, uprzątania terenu nieruchomości i pomieszczeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców z zanieczyszczeń i nieprzydatnych przedmiotów wytwarzających nieporządek. W § 18 właściciele nieruchomości bezpośrednio przylegających do dróg na terenie gminy zobowiązani zostali do właściwego utrzymywania rowów przydrożnych (raz w roku oczyszczanie rowu oraz bieżące wykaszanie). W ocenie Sądu I instancji, dokonywanie drobnych prac porządkowych, (o jakich mowa w omawianych oświadczeniach), na terenie działki, która – jak ustalił Sąd – zajęta była pod drogę publiczną nie przesądza o tym, że nieruchomością zajętą pod drogę publiczną nie władała odpowiednia jednostka samorządu gminnego. Zakładając nawet, że zarówno D. J., jak i K. X., E. F. oraz M. N., wykonywały na przedmiotowej nieruchomość czynności określone w oświadczeniach załączonych do pisma z 22 lutego 2019 r., nie można uznać, że zarządca drogi nie wykonywał władztwa nad tą drogą. Słusznie bowiem wskazał Wojewoda, że w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizację czynności związanych z zarządem drogi (np. poprzez jego wygrodzenie), istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych – wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 123/09, 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 163/13, 11 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 400/13, 27 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1036/13. Sąd I instancji za trafny uznał pogląd, że obalić tego domniemania nie może sam fakt wykonywania na nieruchomości zajętej pasem drogowym przez właściciela gruntu prac porządkowych, ponieważ takowe nakładała, na nich na terenie Gminy P., Uchwała Rady Gminy P. nr XXVIII/7/98 z 30 kwietnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad utrzymania porządku i czystości w gminie. Rację ma organ, że podejmowanie przez właściciela nieruchomości prac porządkowych w obrębie pasa drogowego drogi publicznej, nie stanowi samo w sobie przeszkody dla realizacji czynności zarządu drogi przez podmioty publicznoprawne.

Dodatkowo Sąd I instancji podkreślił, że - jak wskazał WSA w Warszawie we wcześniejszym wyroku - ocena owych oświadczeń winna zostać dokonana w odniesieniu do całości zgromadzonego materiału dowodowego. Mając, w ocenie Sądu, na uwadze, że z:

- wykazu stanu drogi wynika, iż w roku 1993 droga posiadała nawierzchnię bitumiczną lekką oraz dwa przepusty, zaś w 1993 r., został wykonany remont nawierzchni;

- oświadczenia Wójta Gminy P. z 27 grudnia 2018 r., złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, wynika, iż droga nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. była administrowana przez gminę, były wykonywane bieżące remonty nawierzchni oraz przepustów pod drogą, czyszczono i koszono rów przydrożny, odśnieżano drogę oraz wykonywano remonty oświetlenia ulicznego;

- oświadczenia T. R. z dnia 27 grudnia 2018 r., złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, wynika, iż w dniu 31 grudnia 1998 r., świadczył on usługi na rzecz Gminy P. w zakresie wykonywania m. in. prac polegających na zimowym utrzymaniu oraz bieżących remontach dróg gminnych;

- protokołów przesłuchania 4 świadków z dnia 19 listopada 2021 r., z dnia 21 listopada 2021 r. i z dnia 24 listopada 2021 r., złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej, dołączonych do pisma Wójta Gminy P. z dnia 25 listopada 2021 r., wynika, że ul. O. była utrzymywana i remontowana przez gminę, a na przełomie lat 80 i 90 rozpoczęto budowę wodociągu.

prawidłowe wydaje się uznanie, że wynikające z omówionych oświadczeń załączonych do pisma z 22 lutego 2019 r., prace porządkowe i pielęgnacyjne, nie przesądzają o wyłączeniu władania, rozumianego jako realizacje czynności zarządu drogi przez podmioty publicznoprawne nieruchomością położoną w obrębie P., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0021 ha, zajętą pod drogę publiczną nr [...] o nazwie "P.", obecnie ul. O. w P. nr [...]

W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd I instancji za prawidłową uznał ocenę, że udowodnione zostało władanie nieruchomościami w pasie drogowym drogi gminnej nr [...] "P.", obecnie ul. O. w P. nr [...], w okresie przed 31 grudnia 1998 r.

Z przedstawionych przyczyn za niezasadne uznał Sąd I instancji te wszystkie zarzuty skargi, które dotyczą kwestionowania prawidłowości oceny co do spełnienia przesłanki władania omawianą nieruchomością przez Skarb Państwa bądź właściwą jednostkę samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r. Sąd za trafną uznał ocenę wyrażoną przez organy. Bez znaczenia dla oceny tej okoliczności pozostają podniesione w skardze argumenty dotyczące opłacania przez skarżącą podatku od nieruchomości oraz akceptowaniu tego faktu przez organy. O spełnieniu trzeciej przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy nie świadczy bowiem kwestia opłacania podatków, a fakt wykonywania władztwa w zakresie zarządu drogą publiczną.

Sąd I instancji nie dopatrzył się także naruszenia art. 21 Konstytucji RP. Samo nabycie własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego, czego dotyczy zaskarżona decyzja, nie może naruszać przepisów dotyczących odszkodowania. Fakt, że termin na złożenie wniosku o wypłatę i ustalenie odszkodowania upłynął, nie może przesądzać o naruszeniu Konstytucji przez przepis regulujący jedynie kwestię przejścia prawa własności.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła D. J. (dalej – skarżąca, skarżąca kasacyjnie), zastępowana przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 329, dalej - p.p.s.a.) Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 w zw. z art. 153 i art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy, poprzez oddalenie zamiast uwzględnienie skargi, a w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na skutek błędnego przyjęcia, iż organy orzekające na obecnym etapie, zadośćuczyniły obowiązkowi wynikającemu z zaleceń sformułowanych w wyroku z 24 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1852/20 w zakresie wyjaśnienia wątpliwości co do spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki władztwa publicznego nad przedmiotową nieruchomością, czy to przez Skarb Państwa, czy jednostki samorządu terytorialnego, w sytuacji, gdy organy obu instancji nie poddały oświadczeń M. N., E. F. i K. X. szczegółowej weryfikacji i ocenie dokonanej w odniesieniu do całości zgromadzonego materiału;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 w zw. z art. 153 i art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy, poprzez oddalenie zamiast uwzględnienie skargi, a w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na skutek dokonania błędnych i dowolnych ustaleń w oparciu o treść oświadczeń M. N., E. F. i K. X. oraz uchwałę nr XXVIII/7/98 z dnia 30 kwietnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad utrzymania porządku i czystości, jakoby odpowiednia jednostka samorządu gminnego wykonywała władztwo nad przedmiotową nieruchomością, w sytuacji, gdy prace porządkowe na przedmiotowej nieruchomości wykonywała skarżąca D. J., a nie Gmina P., co świadczy o samoistnym posiadaniu przedmiotowej nieruchomości przez skarżącą, a zatem zarówno faktycznym władaniem rzeczą (corpus), jak i przejawianiem woli posiadania jej jak właściciel (animus rem sibi habendi), i przeczy władaniu przedmiotowym gruntem przez Gminę P.;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 w zw. z art. 153 i art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy, poprzez oddalenie zamiast uwzględnienie skargi, a w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na skutek błędnego przyjęcia, iż bez znaczenia dla oceny przesłanki władania nieruchomością przez Skarb Państwa bądź jednostkę samorządu terytorialnego pozostają podniesione w skardze argumenty dotyczące opłacania przez skarżącą podatku od nieruchomości oraz akceptowania tego faktu przez organy w sytuacji, gdy opłacanie podatków świadczy o samoistnym posiadaniu przedmiotowej nieruchomości przez skarżącą, a zatem zarówno faktycznym władaniem rzeczą (corpus), jak i przejawianiem woli posiadania jej jak właściciel (animus rem sibi habendi), i przeczy władaniu przedmiotowym gruntem przez Gminę P.;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez oddalenie zamiast uwzględnienie skargi, a w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie, zrzekając się przeprowadzenia rozprawy, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji albo uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej - p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik skarżącego kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a żadna z pozostałych stron w ustawowym terminie nie zażądała jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany jest granicami skargi kasacyjnej i orzeka w tych granicach.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim podkreślić należy, że prawomocnym wyrokiem z 24 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1852/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rozwoju z 20 lipca 2020 r. oraz decyzję Wojewody [...] z 28 maja 2019 r. w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę P. prawa własności nieruchomości położonej w obrębie P., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0021 ha, wskazując w nim wytyczne dotyczące dalszego postępowania w sprawie. W wyroku tym Sąd Wojewódzki uznał, że zostały spełnione dwie przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy, a mianowicie: pierwsza - przedmiotowa nieruchomość w dacie 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego; druga – przedmiotowa nieruchomość w tejże dacie była zajęta pod drogę publiczną. Natomiast odnoście stwierdzenia, czy została spełniona trzecia przesłanka dotycząca władztwa publicznoprawnego nad sporną nieruchomością Sąd Wojewódzki uznał za konieczne uzupełnienie rozstrzygnięć przez organy obu instancji w zakresie szczegółowego odniesienia się do treści złożonych oświadczeń M. N., E. F. i K. X., które opisują zakres wykonywanych prac na tej działce przez jej właścicieli. Sąd stwierdził, że załączenie do akt sprawy administracyjnej dokumentów mogących stanowić dowody na niespełnienie wymaganej przez przepisy prawa przesłanki "władztwa", wymaga oceny ich wiarygodności w odniesieniu do całego materiału dowodowego przez organu obu instancji.

Wskazać należy, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 marca 2021 r. nie został zaskarżony skargą kasacyjną i stał się prawomocny. W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem.

W jednolitym orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że dla organu administracji ponownie rozpatrującego sprawę, jak też każdego innego organu orzekającego w danej sprawie, zawarty w orzeczeniu kasacyjnym pogląd dotyczący wyłożonych i zastosowanych przepisów, jak również ocena co do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, jest wiążąca. Oznacza to, że skutki wydanego orzeczenia sądowego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, rzutując tak na ponownie prowadzone postępowanie administracyjne w danej sprawie, jak też na ewentualne postępowanie sądowoadministracyjne w razie ponownego zaskarżenia kolejnego rozstrzygnięcia ostatecznego (por. m.in. wyrok NSA z 10 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 541/14; z 2 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2971/14). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Powszechnie przyjmuje się, że od takiej oceny prawnej można odstąpić, np. gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować inne przepisy prawa, odmienne od wyjaśnionych w poprzednio wydanym wyroku (por. m.in. wyrok NSA z 3 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1311/07), lub gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia, zmienił się stan prawny (por. m.in. wyrok NSA z 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 342/05). Z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a., strona skarżąca nie może na dalszych etapach postępowania skutecznie zakwestionować przesądzonych już wcześniej przez sąd, a przedstawionych powyżej, kwestii. Nie chodzi przy tym o to, czy formułowane w skardze zarzuty są zasadne, czy też nie, lecz o to, że na danym etapie postępowania nie mogą już być skutecznie podnoszone. Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają bowiem zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu (por. wyrok NSA z 24 września 2014 r., sygn. II FSK 2541/12).

Wyjaśnić trzeba, że nie tylko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznający ponownie sprawę, ale również Naczelny Sąd Administracyjny, związany jest oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 marca 2021 r.

Sąd I instancji orzekając ponownie w niniejszej sprawie miał za zadanie skontrolowanie, czy organy administracyjne obu instancji zastosowały się do zaleceń i wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1852/20.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, iż w zaskarżonym wyroku z 16 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwie ocenił, iż organy obu instancji zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 marca 2021 r.

Sąd I instancji słusznie uznał, że w decyzji z 23 lutego 2022 r. organ I instancji odniósł się do złożonych oświadczeń M. N., E. F. i K. X., przesłanych przez skarżącą kasacyjnie pismem z 22 lutego 2019 r. na okoliczność władania nieruchomością przed 1 stycznia 1999 r., stwierdzając, że opisane w nich czynności stanowiły wykonanie obowiązków nałożonych na właścicieli nieruchomości uchwałą Rady Gminy nr XXVIII/7/98 z 30 kwietnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad utrzymania porządku i czystości w gminie. Zatem opisane w oświadczeniach czynności mające charakter drobnych prac porządkowych na terenie spornej działki nie przesądzają w żadnym razie o tym, jak słusznie uznały zarówno organy obu instancji, jak i Sąd I instancji, że nieruchomość w części zajętej pod drogę nie podlegała władztwu publicznoprawnemu.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki prawidłowo stwierdził, że organ zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku z 24 marca 2021 r. dokonał oceny wyżej wymienionych oświadczeń w kontekście całości zgromadzonego materiału dowodowego, uznając, za udowodnione władanie sporną nieruchomością w pasie drogowym drogi gminnej nr [...] "P.", obecnie ul. O. w P. nr [...] w okresie przed 31 grudnia 1998 r. przez podmiot publicznoprawny.

W przedmiotowej sprawie rzeczą Sądu I instancji, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, było dokonanie oceny, czy organy administracyjne, rozpatrując ponownie sprawę, stosownie do art. 153 p.p.s.a., zastosowały się do wytycznych i wskazań zawartych w poprzednim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 marca 2021 r. Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez organy obu instancji i stwierdzenie to w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny.

Wobec tego zarzuty skargi kasacyjnej zawarte w pkt 1 – 4 nie mogły odnieść oczekiwanego skutku ze względu na brak uzasadnionych podstaw do ich uwzględnienia.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.