Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1367/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 154, art. 156 ust. 3, art. 157 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 110 §  2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 141 § 4.
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 328/22 w sprawie ze skargi M. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr 2801-IEE.711.28.2022 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. H. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 328/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M. H. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 14 kwietnia 2022 r. w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła skarżąca. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., polegające na nienależytym wyjaśnieniu czy organy administracji naruszyły przepisy normujące przebieg postępowania administracyjnego i czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, czego efektem było bezkrytyczne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego, co doprowadziło do oddalenia skargi pomimo naruszenia przez organy administracji art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: K.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy pomimo tego, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, "że trzeba przyznać stronie skarżącej rację, że informacją powszechnie znaną jest dynamika rynku nieruchomości w Polsce", co w dalszej konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 110u § 2 u.p.e.a. w związku z 111k § 2 u.p.e.a poprzez brak jego zastosowania w niniejszej sprawie.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przypisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Poprzez wniesione w skardze kasacyjnej zarzuty skarżąca dąży do podważenia wartości nieruchomości ustalonej w operacie szacunkowym. Pomimo wyjaśnień Sądu pierwszej instancji na tę okoliczność, skarżąca nie przyjmuje do wiadomości, że organ podatkowy nie ma uprawnień do kwestionowania opinii biegłego w tym zakresie, jako że nie dysponuje wiedzą specjalistyczną.

Trzeba więc ponownie wyjaśnić, że właśnie brak wiedzy specjalistycznej jest przyczyną powołania biegłego przez organ podatkowy. Operat szacunkowy jest dokumentem zawierającym oceny i informacje oparte na wiedzy specjalistycznej, a ponadto - co nie jest bez znaczenia - pochodzi od osoby wykonującej zawód zaufania publicznego (zob. art. 174 i następne ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm., dalej: u.g.n. oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2002 r., sygn. akt SK 20/01). W konsekwencji, zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzaniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. Jeśli zaś opinia biegłego (powołanego w sprawie) jest rzeczowa, logiczna i spójna, a poczynione wyliczenia poprawne, zarówno organ administracji, jak i sąd nie są uprawnione do jej podważenia z uwagi na brak stosownej w tym zakresie wiedzy specjalistycznej (zob. wyroki NSA z dnia 25 stycznia 2023 r., III FSK 1549/21 oraz z dnia 23 lutego 2023 r., III FSK 3085/21; publ. orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Organy i Sąd pierwszej instancji poddali ocenie operat szacunkowy w takim właśnie zakresie i stwierdzili, że ani nie narusza on prawa, ani nie zawiera ewidentnych błędów.

Należy przy tym mieć na uwadze, że ustanowioną przepisem art. 80 K.p.a. zasadę swobodnej oceny dowodów organu podatkowego modyfikuje art. 157 ust. 1 u.g.n. Przepis ten stanowi, iż oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Jeśli więc istnieją zastrzeżenia odnośnie do prawidłowości sporządzonego operatu szacunkowego należy zwrócić się do tej organizacji, a nie oczekiwać, iż to organ podatkowy zakwestionuje jego prawidłowość. Przepisy prawa nie przewidują innej możliwości zakwestionowania ustalonej operatem szacunkowym wartości nieruchomości.

Skarżąca z tego uprawnienia nie skorzystała, zaś w skardze kasacyjnej czyni zarzut organowi, że nie poddał operatu szacunkowego ocenie organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Nie wyjaśnia przy tym dlaczego wbrew jej dobrze pojętemu interesowi sama nie skorzystała z procedury ustanowionej art. 157 ust. 1 u.g.n. Czynienie zaś organowi tego rodzaju zarzutu jest o tyle nieskuteczne, że jak już wyjaśniono, zlecając dokonanie wyceny wartości nieruchomości rzeczoznawcy, czyni to z tego względu, że sam nie posiada w tym zakresie wiedzy specjalistycznej i tym samym polega na wiadomościach specjalnych biegłego.

Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 110 § 2 u.p.e.a., należy zauważyć, że przepis ten normuję sytuację pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji. Stanowi on bowiem, iż jeżeli w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji, zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, czyli nie występuje sytuacja normowana tym przepisem, a zatem nie mogło dojść do jego naruszenia.

Wbrew prezentowanemu w skardze kasacyjnej stanowisku operat szacunkowy był aktualny w dacie wydawania skarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 156 ust. 3 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Skarżąca nie wykazała, aby wystąpiła którakolwiek z okoliczności normowanych art. 154.

W rozpoznanej sprawie operat szacunkowy został sporządzony dnia 20 sierpnia 2021 r., natomiast opisu i szacowania wartości nieruchomości organ dokonał w dniu 12 stycznia 2022 r. Postępowanie w sprawie zarzutów w tym przedmiocie zostało zakończone zaskarżonym postanowieniem Dyrektora IAS z dnia 14 kwietnia 2022 r. Zatem nie tylko czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości, ale też postępowanie w sprawie zarzutów zostało ukończone przed upływem roku od sporządzenia operatu szacunkowego.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyż wbrew wymogom art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 i art. 183 § 1 P.p.s.a. nie został on uzasadniony. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nawet nie wspomniano o tym przepisie.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

Jolanta Sokołowska Bogusław Dauter Jacek Pruszyński