Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 669/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 59 § 1 pkt 8, art. 67a § 1,
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 57, art. 60 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia R. w K. na decyzję Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego z dnia (...) stycznia 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2012 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej zawarł ze Stowarzyszeniem R. w K. (dalej: "Skarżący" lub "Stowarzyszenie") oraz Stowarzyszeniem H. w S. (dalej: "Stowarzyszenie [...]") umowę nr [...] na realizację zadania pn. "[...]" w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (PO FIO). Minister zobowiązał się do wypłaty dotacji w kwocie 40.871,00 zł, z czego 35.975,00 zł zostało przekazane Skarżącemu, a 4.896,00 zł Stowarzyszeniu H. Zleceniobiorcy zobowiązali się m.in. do złożenia sprawozdania końcowego z realizacji zadania.

W związku z niezłożeniem sprawozdania końcowego Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu [...] września 2013 r. decyzję nr [...] zobowiązującą oba Stowarzyszenia do zwrotu kwoty 40.511,79 zł z tytułu wykorzystania części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Decyzja ta jest ostateczna.

Pismem z dnia [...] października 2014 r. Skarżący wniósł o umorzenie należności objętej ww. decyzją w części, która została przekazana jemu. Strona podniosła, iż zadanie przeprowadziła prawidłowo, a niezłożenie sprawozdania końcowego i brak rozliczenia całości zadania wynikało z faktu, iż Stowarzyszenie H. nie przedstawiło dokumentacji z realizacji swojej części zadania i skutecznie unikało jakiegokolwiek kontaktu, listowego, telefonicznego, czy osobistego. Stowarzyszenie zaznaczyło, że jest organizacją non-profit, działającą nie dla zysku, lecz na rzecz poprawy losu osób wymagających pomocy, bezrobotnych, ubogich, niepełnosprawnych, opierając przy tym swą działalność głównie na pracy społecznej i wolontariacie. Żądanie zwrotu tak dużej kwoty, a zwłaszcza jej przymusowa egzekucja, oznacza de facto likwidację działalności Stowarzyszenia z ugruntowaną już pozycją, posiadającą niemałe sukcesy. Zaprzestanie dotychczasowej działalności przez ludzi Stowarzyszenia byłoby zaś niepowetowaną stratą dla lokalnej społeczności. Nadto egzekwowanie tak dużej kwoty rodzi nie tylko wysokie prawdopodobieństwo likwidacji Stowarzyszenia, ale może też skutkować osobistą odpowiedzialnością finansową członków zarządu za zupełnie niezawinione przez siebie działania.

Po przeprowadzeniu postępowania Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister" lub "organ") decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowej określonej w decyzji z dnia [...] września 2013 r. znak: [...]. Minister oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), dalej: "O.p.", wskazując, że w sprawie nie zaistniała ani przesłanka ważnego interesu podatnika ani przesłanka interesu publicznego.

Zdaniem Ministra w sprawie nie ma znaczenia fakt, że powstanie zobowiązania będącego przedmiotem wniosku mogło wynikać z zaniechania partnera, nie z działania z Skarżącego. Ustawa o działalności pozytu publicznego i wolontariacie stanowi, że organizacje pozarządowe składające ofertę wspólną ponoszą odpowiedzialność solidarną za zobowiązania wynikające z umowy o wsparcie realizacji zadania publicznego. Umowa zawarta w wyniku przyjęcia oferty wspólnej obarczona jest więc ryzykiem poniesienia konsekwencji działania innego zleceniobiorcy.

Dalej organ stwierdził, że wydanie decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej powoduje jej wygaśnięcie, o czym stanowi art. 59 § 1 pkt 8 O.p. Następuje to ze skutkiem wobec wszystkich podatników, na których ciążyło dane zobowiązanie podatkowe, nie zaś tylko wobec tego, dla którego wydano decyzję umarzającą. Skoro takie zobowiązanie, nawet jeżeli ma charakter solidarny, jest tylko jedno, to jego zmiana dotyka interesu prawnego każdego z dłużników solidarnych. Wygasa zatem stosunek prawny istniejący między organem podatkowym reprezentującym wierzyciela, a podmiotem (podmiotami) zobowiązanym do uiszczenia podatku. Zachodzi więc konieczność ustalenia istnienia przesłanek zastosowania ulgi z uwzględnieniem sytuacji każdego zobowiązanego.

Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 września 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 842/14 Minister zaznaczył, że ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 O.p. nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez państwo podatnikowi po to, aby przez stosowanie zasady egzekwowania podatku nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia zarówno społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od niego. W ocenie ministra Stowarzyszenie nie wykazało w sposób dostateczny spełnienia przesłanki ważnego interesu podatnika. Z wyjątkowego charakteru ulg wynika, że mogą stanowić incydentalną pomoc w stabilizacji sytuacji finansowej wówczas, gdy istnieje pozytywna prognoza co do dalszych wyników podmiotu zobowiązanego do świadczeń. Skarżący tymczasem od ponad roku nie prowadzi żadnej działalności statutowej, zatem jego ważny interes nie istnieje. Pomimo kilkukrotnego wzywania do przedkładania dalszych dowodów w sprawie Stowarzyszenie nie uzasadniło, że zastosowanie ulgi pozwoli mu na kontynuowanie działalności. Zdaniem organu jest wręcz przeciwnie. Z przedstawionych dowodów i oświadczeń wynika, że nawet umorzenie zobowiązania nie wpłynie na obecną sytuację podmiotu. Minister uważa też iż nieprowadzenie żadnej działalności statutowej powoduje równocześnie niezasadność umorzenia należności z uwagi na interes publiczny. Uzasadnieniem istnienia tej przesłanki mogłoby być np. stwierdzenie, że zobowiązany prowadzi działalność statutową przynoszącą pożytek lokalnej społeczności, a zatem jego dalsze niezakłócone działanie leży w interesie publicznym. Skoro jednak działalność taka nie jest w ogóle prowadzona, to nawet udzielenie ulgi nie przyniesie żadnych korzyści społecznych.

Kończąc Minister podkreślił, że w interesie publicznym zawsze leży dochodzenie i zapłata zobowiązania publicznego.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po rozpoznaniu tego wniosku Minister, decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2017 r. podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko.

Odnosząc się najdalej idącego zarzutu Stowarzyszenia, tj. oparcia decyzji o niewłaściwy przepis Minister zgodził się ze Skarżącym, że zgodnie z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.), dalej "u.f.p.", do należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym zastosowanie będą miały tylko te przepisy działu III Ordynacji podatkowej, które nie znajdują odpowiedniego uregulowania w u.f.p. Jednakże przepisy u.f.p. nie zawierają przesłanek, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. Opierając się na zawartym w art. 67 u.f.p. odesłaniu do odpowiedniego stosowania przepisów O.p. stwierdził, że jako przesłanki warunkujące dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym stosować należy przesłanki sformułowane w art. 67a § 1 O.p. Są to przesłanka ważnego interesu podatnika oraz przesłanka interesu publicznego. Minister nie podzielił natomiast stanowiska Skarżącego, iż wynikające z art. 67 u.f.p. odpowiednie stosowanie przepisów działu III O.p. wyklucza możliwość zastosowania art. 59 § 1 pkt 8 O.p. z uwagi na istotne różnice konstrukcyjne między zobowiązaniem podatkowym a dotacją udzieloną z budżetu państwa. Przepisy O.p. stosuje się także do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym, a nie ulega wątpliwości, że do ww. należności zaliczają się podlegające zwrotowi kwoty dotacji (art. 60 ust. 1 pkt 1 u.f.p.).

Minister dodał też, że przyznanie ulgi w spłacie należności podatkowych na rzecz Skarbu Państwa nie jest obligatoryjne i w każdym przypadku opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organy podatkowe na podstawie analizy całości zebranego materiału dowodowego oceniają, czy w konkretnym przypadku można zastosować ulgę. Podstawowym kryterium oceny słuszności udzielenia ulgi jest ważny interes podatnika lub interes publiczny. Przyznanie ulgi jest zatem prawem, a nie obowiązkiem organów podatkowych, co oznacza, że nawet w przypadku wystąpienia okoliczności uzasadnionych ważnym interesem podatnika organ podatkowy może, lecz nie musi udzielić wnioskowanej pomocy. Jednakowoż w niniejszej sprawie organ, analizując całokształt zgromadzonego materiału dowodowego uznał, że zarówno ważny interes podatnika, jak i interes publiczny w odniesieniu do Skarżącego nie występują.

Stowarzyszenie zaskarżyło decyzję Ministra z dnia [...] stycznia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia, zobowiązania organu do wydania decyzji umarzającej należność w żądanej części o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił:

1. naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. przez jego niezasadne zastosowanie zamiast przepisu art. 57 pkt 1 w zw. z art. 55 oraz w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 60 pkt 1 u.f.p.,

2. błędne ustalenia w zakresie nieistnienia przesłanek do częściowego umorzenia należności, podczas gdy takie przesłanki zachodzą,

3. niezasadne uznanie, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie przepis art. 59 § 1 pkt 8 O.p.

Zdaniem Skarżącego organ powinien rozpoznać jego wniosek w oparciu o art. 55 w zw. z art. 57 pkt 1 u.f.p., który pozwała umarzać należności w części w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa.

Skarżący podniósł, że swoją część zadania wykonał terminowo, zgodnie z założonym harmonogramem i kosztorysem, a więc nie jest winny niezłożenia w terminie sprawozdania z wykonania zadania. Problem z rozliczeniem swojej części dotacji miało Stowarzyszenie H., które nie przedstawiło żadnej dokumentacji z realizacji zadania i skutecznie unikało jakiegokolwiek kontaktu. Skarżący uważa, ze okoliczności te można uznać za względy społeczne uzasadniające umorzenie.

W cenie Strony w sprawie zachodzą też względy gospodarcze umożliwiające umorzenie należności. Stowarzyszenie nie posiada tak dużej kwoty i nie jest w stanie zebrać takich pieniędzy, co wynika ze specyfiki działalności organizacji non – profit. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, nie osiąga zysków, a środki finansowe na działalność pozyskuje głównie z dotacji. Jednakże środki z tych źródeł muszą zostać przeznaczone na konkretne cele, na realizację których zostały przekazane, a pozostałe źródła przychodów w postaci darowizn, czy składek członkowskich w żadnym wypadku nie są w stanie pokryć takiej kwoty. Nadto w wyniku żądania zwrotu dotacji i wszczęcia egzekucji Stowarzyszenie nie tylko zostało pozbawione środków finansowych, ale również utraciło samochód sfinansowany częściowo przez PFRON, możliwość spłaty pożyczki i płynność finansową. Skutkuje to w praktyce brakiem możliwości działania. Jedynie umorzenie należności umożliwi ponowne podjęcie działalności przez Skarżącego, gdyż możliwym będzie pozyskiwanie środków finansowych z zewnętrznych źródeł.

Stowarzyszenie uważa też za istotną w sprawie okoliczność, że w rzeczywistości znaczna część dotacji w kwocie 35.593,38 zł (a więc ta, którą otrzymał Skarżący) została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Nieprawidłowo została wykorzystana dotacja w dużo mniejszej kwocie, tj. 4.896 zł, za którą odpowiedzialność ponosiło drugie stowarzyszenie i dlatego kwota w takiej wysokości winna podlegać zwrotowi. Przemawiać ma za tym interes społeczny oraz słuszny interes strony.

Odnosząc się do zarzutu organu dotyczącego nieprowadzenia działalności Skarżący podniósł, iż brak możliwości działania wynika tylko z faktu, że na wniosek organu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne celem przymusowego wyegzekwowania spornej należności, którą Minister traktuje jak zaległość podatkową. To właśnie uniemożliwia Skarżącemu sięganie po dofinansowanie ze środków zewnętrznych, albowiem wszędzie wymagane jest co najmniej oświadczenie o niezaleganiu z podatkami. Z tego powodu Stowarzyszenie nie może ubiegać się o żadne zewnętrzne środki finansowe, co w praktyce uniemożliwia jakiekolwiek działanie. W znakomitej większości to właśnie zewnętrzne środki finansowe umożliwiały funkcjonowanie Stowarzyszenia, zatrudnianie pracowników itp. Stowarzyszenie zaznaczyło, iż stara się rozwiązać problem, m.in. poprzez próby wymuszenia na partnerze złożenia sprawozdania, a także złożenie zawiadomienia do Prokuratury Rejonowej w S. i do Starostwa Powiatowego w S. W wyniku tego Prokuratura Rejonowa w S. prowadzi czynności wyjaśniające w zakresie defraudacji środków pochodzących z dotacji Ministra, a które trafiły do Stowarzyszenia H. Skarżący w tym postępowaniu ma status pokrzywdzonego.

W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2017 r. Stowarzyszenie uzupełniło skargę podnosząc, iż jedyną osobą winną nierozliczenia dotacji w terminie jest Prezes Stowarzyszenia H. B.A. To ona zajmowała się projektem z ramienia tego stowarzyszenia i dysponowała całą dokumentacją, której udostępnienia odmówiła nie tylko Skarżącemu, ale również innym członkom Zarządu i Komisji Rewizyjnej Stowarzyszenia H. Skarżący zaznaczył, że na skutek jego zawiadomienia Prokuratura Rejonowa w S. prowadzi postępowanie karne przeciwko B.A. w związku z podejrzeniem popełnienia przez nią czynu zabronionego polegającego na defraudacji środków pochodzących z nierozliczonej dotacji. W dniu [...] marca 2017 r. postawiono jej zarzuty. Do pisma załączono wydruk korespondencji mailowej pomiędzy Prezes Skarżącego a B.A. oraz oświadczenia członków Stowarzyszenia H. o odmowie udostępnienia dokumentacji projektowej przez B.A., co uniemożliwiło sporządzenie sprawozdania finansowego i rozliczenie projektu.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa przez organ orzekający, które dawałyby podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważności w całości lub w części zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych, w wersji obowiązującej na datę orzekania organu. Zaskarżona decyzja została wydana w dniu 23 stycznia 2017r., czyli w dacie poprzedzającej nowelizację tej ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 659), zmieniającą, z dniem 28 kwietnia 2017r., przepisy dotyczące stosowania ulg w spłacie należności, o których mowa w jej art.60.

Zatem ocena i rozważania sądu dotyczą stosowania przez organ przepisu art. 64 ust.1 w zw. z art. 60 pkt.1 u.f.p. oraz wykładni art. 57 u.f.p. w ich brzmieniu obowiązującym na 23 stycznia 2017r. Zmiana przepisów art. 57 i 64 u.f.p dokonana z dniem 28 kwietnia 2017r. może jedynie wskazywać na prawidłowe odczytanie przez organ treści stosowanych w sprawie przepisów.

Najpoważniejszym zarzutem skargi jest stwierdzenie, iż Minister zastosował niewłaściwy przepis jako podstawę prawną swoich decyzji. Skarżący uważa za błędne zastosowanie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. zamiast art. 57 pkt 1 w zw. z art. 55 oraz w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 60 pkt 1 u.f.p. Ze stanowiskiem Stowarzyszenia nie można się jednak zgodzić. Minister prawidłowo oparł swoje decyzje na art. 67a § 1 O.p.

Zasadą jest, że przy dokonywaniu analizy treści przepisu prawa w pierwszej kolejności bierze się pod uwagę jego literalne brzmienie. Nie oznacza to jednak, że można poprzestać na wynikach wykładni językowej, gdyż pomimo iż na pierwszy rzut oka mogą nie budzić większych wątpliwości, to przy posłużeniu się innymi regułami wykładani może się okazać, że rzeczywiste znaczenie przepisu jest odmienne od tego, na które wskazuje jego literalne brzmienie. Chodzi tu m.in. o zastosowanie wykładni systemowej, dla której znaczenie ma umiejscowienie przepisu w systemie prawnym.

Wymaga zatem zauważenia, że niemalże wszystkie przepisy od art. 55 do art. 59a u.f.p. odnoszą się do należności o charakterze cywilnoprawnym, co wyraźnie zaznaczono w ich treści. Tylko w art. 57 u.f.p., którego zastosowania domaga się Skarżący, nie wskazano wprost, jakich należności dotyczy. Z jego treści wynika jedynie, że "należności mogą być umarzane". Z takiego sformułowania nie można jednakże wnioskować, iż przepis ten odnosi się do wszystkich rodzajów należności, jakie przewiduje ustawodawca. Zakres desygnatów pojęcia "należności" jest zbyt szeroki. Przy analizowaniu przepisów zawierających tak obszerne pojęcia, ważne jest odniesienie ich treści nie tylko do dziedziny regulowanej przez akt prawny, w którym je umieszczono, ale również ich umiejscowienie w systematyce tego aktu. W ustawie o finansach publicznych ustawodawca umieścił art. 57 wśród przepisów regulujących udzielanie ulg w spłacie należności o charakterze cywilnoprawnym. Stosując reguły wykładni systemowej należy więc przyjąć, że art. 57 u.f.p. reguluje umarzanie na wniosek dłużnika należności o charakterze cywilnoprawnym.

W sprawie nie ulega wątpliwości, że należność którą zobowiązany jest zwrócić Skarżący nie ma charakteru cywilnoprawnego. Jest to, zgodnie z art. 60 ust. 1 pkt 1 u.f.p., niepodatkowa należność budżetowa o charakterze publicznoprawnym będąca kwotą dotacji podlegającej zwrotowi. Z tego powodu przepisy od art. 55 do art. 59a u.f.p. nie mają zastosowania w sprawie, której przedmiotem jest rozważenie przyznania ulgi w spłacie tej należności.

Przepisem przewidującym możliwość udzielenia ulgi w spłacie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym jest art. 64 u.f.p. Na datę wydania zaskarżonej decyzji stanowił on w ust. 1, że właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Przepis art. 64 ust. 1 u.f.p. odwoływał się do art. 55 u.f.p. jedynie w zakresie określenia rodzaju ulg – umorzenie w całości albo w części, odroczenie spłaty lub rozłożenie jej na raty. Nie określał natomiast jakie są przesłanki udzielenia ulgi, zatem należało w tej kwestii, zgodnie z dyspozycja art. 67 u.f.p., zastosować przepisy działu III O.p., a konkretnie art. 67a § 1 O.p.

Takie stanowisko prezentowane było w orzecznictwie sądowym, np. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2016r., sygn. akt II GSK 239/15, z dnia 21 października 2015r., sygn. akt. II GSK 2058/14, w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gorzowie Wielkopolskim i w Warszawie, z dnia 26 lipca 2017r., sygn. akt II SA/Go 407/17 oraz z dnia 10 lutego 2017r., sygn. akt VSA/Wa 4483/15. W sprawie o sygn. akt II GSK 239/15 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał "Nie ma podstaw prawnych stanowisko, że do udzielania ulg w zakresie należności publicznoprawnych stosuje się te same zasady (przesłanki), które odnoszą się do udzielania ulg w należnościach cywilnoprawnych, a zatem art. 56 i 57 u.f.p. Oznacza to, że na podstawie odesłania zawartego w art. 67 u.f.p. należy stosować w tym zakresie odpowiednio przepisy działu III ustawy z 1997 r. - Ordynacja podatkowa, czyli art. 67a § 1 o.p." W sprawie o sygn. akt II GSK 2058/14 również wskazywał, że art. 56 ust. 1 i art. 57 u.f.p. nie mają zastosowania do należności publicznoprawnych.

W myśl art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Przesłankami jakie winien rozważyć Minister przy rozpoznawaniu wniosku Skarżącego były zatem ważny interes podatnika i interes publiczny. W ocenie Sądu organ trafnie ustalił, że nie zaistniały one w odniesieniu do Skarżącego. Zaistnienia przesłanki ważnego interesu podatnika Stowarzyszenie upatrywało głównie w swoich problemach finansowych, zaś względem przesłanki interesu publicznego podkreśliło swoją działalność społeczną.

Sąd zgadza się z organem, że okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi muszą charakteryzować się wyjątkowością. Aktywność Stowarzyszenia, tj. prowadzenie chociażby w ograniczonym zakresie działalności statutowej przynoszącej pożytek lokalnej społeczności mogłaby być istotnym czynnikiem przemawiającym za ziszczeniem przesłanki interesu publicznego. Jednakże Skarżący, co wielokrotnie podkreślał, nie prowadzi działalności statutowej. Jego tłumaczenie, że wynika to z niemożności otrzymania dotacji publicznej, jedynie wzmacnia przekonanie, iż nie spełnia przesłanek umorzenia. Trzeba pamiętać, że stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych. Na realizację swoich działań statutowych może czerpać środki z różnych źródeł (składki członków, sponsorzy prywatni, zbiórki datków), czego Skarżący zdaje się w ogóle nie brać pod uwagę. Mało tego, z akt sprawy nie wynika, aby podjął jakiekolwiek próby uzyskania finansowania ze źródeł innych, niż dotacje publiczne. W takich okolicznościach trudna sytuacja materialna sama w sobie nie może być uznana za umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a tym bardziej nie można utożsamiać jej z ważnym interesem Stowarzyszenia. Ulga w zapłacie zobowiązania zawsze leży w interesie dłużnika, więc przesłankę jej przyznania spełniałby każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej i nie próbujący temu zaradzić. Bierność Stowarzyszenia, tj. brak działań mających na celu poprawę złej kondycji finansowej, musiał negatywnie wpłynąć na ocenę zaistnienia przesłanki ważnego interesu podatnika.

Skarżący wielokrotnie podkreślał, że do nierozliczenia dotacji w terminie, a więc i wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu, przyczyniło się zachowanie Prezes Stowarzyszenia H. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla oceny zaistnienia w sprawie ważnego interesu Skarżącego czy też interesu publicznego. Wśród przesłanek umorzenia wymienionych w art. 67a § 1 O.p. nie ma bowiem stopnia zawinienia w powstaniu zaległości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2012 r. sygn. akt II FSK 1652/10).

Dodatkowo wypada zaznaczyć, że nie miały znaczenia w rozpoznawanej sprawie przesłanki umorzenia do których odwołuje się Stowarzyszenie w skardze, tj. uzasadnione względy społeczne lub gospodarcze, możliwości płatnicze dłużnika oraz uzasadniony interes Skarbu Państwa. Są to przesłanki wynikające z art. 57 u.f.p., który jak wyjaśniono wyżej, nie znajduje zastosowania do ulg w spłacie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. Niezależnie od tego wskazać należy, że uzasadnienie Skarżącego, mające na celu wykazanie tych przesłanek, w rzeczywistości odnosi się tylko do okoliczności powstania należności. Pozostaje to bez znaczenia dla tej sprawy. Organ prawidłowo odniósł się do podnoszonych przez Skarżącego kwestii.

Na marginesie sprawy należy zaznaczyć, że istnieje utrwalone orzecznictwo wskazujące, iż inicjatywa dowodowa i obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających wnioskowane umorzenie należności obciąża stronę postępowania.

Stowarzyszenie niezasadnie kwestionuje również powoływanie się przez organ na art. 59 § 1 pkt 8 O.p. Przepis ten został umieszczony przez ustawodawcę w dziale III Ordynacji podatkowej, zatem zgodnie z art. 67 u.f.p. stosuje się go w postępowaniach prowadzonych z wniosku o umorzenie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym.

Minister słusznie więc stwierdził, że umorzenie zaległości względem Skarżącego spowoduje wygaśnięcie całego zobowiązania i uniemożliwi ściągnięcie należności od Stowarzyszenia H. Skarżący oraz Stowarzyszenie H. są bowiem solidarnie odpowiedzialni za zobowiązania wynikające z umowy nr [...] zawartej w dniu [...] lipca 2012 r. na realizację zadania pn. "[...]" w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (PO FIO). Solidarną odpowiedzialność potwierdza również art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie ( Dz. U z 2016r. poz. 1817 j.t. ze zm.).

Umorzenie zaległości w stosunku do jednej ze stron ww. umowy (jednego z dłużników solidarnych) będzie skutkować wygaśnięciem zobowiązania w ogóle, także w stosunku do drugiego współdłużnika. Umorzenie zaległości podatkowej odnosi się bowiem do przedmiotu zobowiązania podatkowego, a nie tylko do podmiotu zobowiązanego. Umorzenie zaległości w całości lub w części wygasza w analogiczny sposób jak zobowiązanie podatkowe. Skoro takie zobowiązanie, nawet jeżeli ma charakter solidarny, jest jednak tylko jedno, to jego zmiana dotyka interesu prawnego każdego z dłużników solidarnych. Oznacza to, że jako posiadający interes prawny są oni stroną tak postępowania w sprawie ustalenia czy określenia wysokości zobowiązania podatkowego, jak i postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej, a także innych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. W praktycznym wymiarze oznacza to, że nawet w przypadku złożenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej przez tylko jednego z dłużników solidarnych stroną wszczętego z wniosku postępowania są wszyscy podatnicy solidarnie zobowiązani do uiszczenia podatku. Przyjęcie powyższego stanowiska związane jest z koniecznością ustalenia istnienia przesłanek zastosowania ulgi, tj. interesu publicznego lub ważnego interesu podatnika, z uwzględnieniem sytuacji każdej ze stron postępowania (por. "Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych o charakterze solidarnych", CASUS 2007/2/24-26, Lex).

Z wyłożonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).