Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1181/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 146 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 18 ust. 1, art. 18 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi J. D. na czynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie wpisania terminu posiadanych uprawnień w dokumencie prawa jazdy I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w przedmiocie wpisu terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C, C1 w dokumencie prawa jazdy nr [...]; II. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącego J. D. kwotę 1037 zł /słownie: jeden tysiąc trzydzieści siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1181/23

UZASADNIENIE

J. D. wniósł skargę na czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C, C1 w dokumencie prawa jazdy numer [...], nr druku [...], kolumna nr 11, w wersie C, C1 tj. daty "[...].05.25" dokonaną przy okazji podjęcia decyzji wydania prawa jazdy kat. D z dnia [...] kwietnia 2022r. doręczoną 4 maja 2022r. Skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 18 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.) w zw. z § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz. 231, dalej: rozporządzenie MIiB), poprzez wpisanie w dokumencie prawa jazdy, wydanym na skutek uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii "D", daty ważności także w stosunku do uprawnień uzyskanych wcześniej, mimo tego że uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii "C" uzyskane zostało przez skarżącego bezterminowo w dniu [...] sierpnia 1988 r., wobec czego data ważności tegoż uprawnienia na nowo wydanym dokumencie winna być oznaczona symbolem "-"

- art. 16 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej, skutkujące utratą przez skarżącego praw nabytych dotyczących bezterminowego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii C,

- art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nie wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz stwierdzenie, że uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C, C1 są ograniczone w czasie pomimo, że orzeczenie lekarskie z [...].07.2021 r., orzeczenie psychologiczne z [...].07.2021 r. dotyczyło wyłącznie wniosku w zakresie nabycia nowych uprawnień tj. kategorii D,

Skarżący zarzucił również błędne zakwalifikowanie przez Organ swojej czynności materialno-technicznej jako decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów KPA skutkującym mylnym pouczeniem skarżącego w swoim piśmie z 17 maja 2022r. o ewentualnym postępowaniu odwoławczym.

Mając na względzie wskazane zarzuty Skarżący wniósł o uznanie czynności materialno-technicznej w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C, C1 w dokumencie prawa jazdy numer [...], nr druku [...], kolumna nr 11, w wersie C, C1 oznaczenia "[...].05.25" za bezskuteczną, zasądzenie wydania na koszt Organu nowego dokumentu prawa jazdy zgodnego z § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016r. (Dz. U. z 2016r. poz. 231, 2252 oraz Dz. U. 2018r. poz. 1062), przyznanie od Organu kosztów postępowania sądowego przed WSA w Rzeszowie na podstawie art. 210 § 1 p.p.s.a.

W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że [...] maja 2022r. odebrał blankiet prawa jazdy potwierdzający nabyte kwalifikacje dotyczące kat. D. prawa jazdy, o wydanie którego wnioskował [...] sierpnia 2021r. W dniu 21 kwietnia 2022 r. dokonał opłaty ewidencyjnej po wcześniejszym zdaniu egzaminu teoretycznego i praktycznego.

Prezydent Miasta podejmując decyzję administracyjną i dokonując wpisów dotyczących kat. D prawa jazdy jednocześnie zmienił zapisy dotyczące uprawnień dotyczących kategorii C, C1 prawa jazdy w kolumnie [11] z "bezterminowo" na "[...].05.25", które nabył [...].08.1988r. jako bezterminowe zgodnie z obowiązującymi wtedy przepisami.

Zdaniem Skarżącego takie działanie Prezydenta Miasta [...] narusza § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016r. (Dz. U. z 2016r. poz. 231, 2252 oraz Dz. U. 2018r. poz. 1062) oraz art. 16 § 1 k.p.a. o trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych w zakresie uprawnień kategorii C, C1. W związku z wydanym zaświadczeniem lekarskim/orzeczeniem psychologa, które dotyczyły nabycia nowych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii D organ nie był uprawniony zmieniać wcześniejszych rozstrzygnięć w zakresie uprawnień skarżącego. Tylko w zakresie nowo nabytych uprawnień kat. D data kolejnego badania mogła ograniczyć okres ważności uprawnień. Rozszerzając to na pozostałe uprawnienia organ uczynił to bez podstawy prawnej, naruszając jednocześnie art. 18 w związku z art. 13 u.k.p. oraz § 29 Rozporządzenia.

Zdaniem skarżącego bez znaczenia dla jego sprawy w zakresie dokonania przez Prezydenta Miasta [...] zaskarżonej czynności materialno-technicznej jest zmiana brzmienia § 29 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa, przyjęta przez prawodawcę rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2022r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami opublikowanym w Dzienniku Ustaw w dniu 22.04.2022r. z mocą wejścia w życie 06.05.2022r. (Dz.U. z 2022r poz.874). Zmiany te w dniu 21 kwietnia 2022r. nie istniały w obiegu prawnym.

Skarżący powołał się na stanowisko sądów administracyjnych zgodnie z którym, organ dokonując na podstawie art. 18 ust. 2 u.k.p. czynności materialno-technicznej wydania nowego prawa jazdy, może dokonać zmian wpisów w dokumencie jedynie w zakresie określonym treścią złożonego wniosku. W konsekwencji skutkiem takiej czynności organu nie może być, wykraczające poza wniosek, powstanie, odjęcie lub czasowe ograniczenie jakichkolwiek uprawnień osoby wnioskującej o wymianę dokumentu prawa jazdy. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.kp., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien więc poza uzasadnioną zmianą (czyli wynikająca ze złożonego wniosku) jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim - pierwotnym z uwzględnieniem zakresu uprawnień wynikających z przyjętych przez ustawodawcę kategorii prawa jazdy, zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 u.kp.

Prezydent Miasta [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie.

Organ podniósł, że postępowanie administracyjne w sprawie wydania prawa jazdy kategorii D, zostało wszczęte na wniosek J. D., który ubiegając się o wydanie prawa jazdy kat. D do złożonego wniosku, dołączył m. in.:

- orzeczenie lekarskie nr [...] z [...].07.2021 r. w którym lekarz uprawniony do badań kierowców stwierdził brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii: C1, C1+E, C-, C+E, D1, D1+E, D, D+E, określając jednocześnie termin następnego badania na dzień [...].07.2026 r.,

- orzeczenie psychologiczne nr [...] z [...].07.2021 r., w którym psycholog uprawniony do badań kierowców stwierdził brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w zakresie prawa jazdy kategorii: C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E, określając termin ważności orzeczenia psychologicznego do [...] maja 2025 r.

Organ podniósł, że w myśl art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.) prawo jazdy jest wydawane w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej, po spełnieniu wymaganych ustawowych warunków. Prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E, jak wynika z art. 12 ust. 1 pkt. 2 w/w ustawy, wydaje się na okres 5 lat, nie dłużej jednak niż na okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego.

Prezydent wskazał, że J. D. [...] maja 2022 r. - tj. w dniu odbioru dokumentu prawa jazdy - został poinformowany o przysługującym prawie wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej Prezydenta Miasta [...] z [...] kwietnia 2022 r. o wydaniu uprawnień do kierowania pojazdami zawartych w prawie jazdy nr [...]. Ww. nie skorzystał jednak z przysługującego mu prawa odwołania się od przedmiotowej decyzji, która stała się ostateczna. Termin do wniesienia odwołania upłynął 19 maja 2022 r. W tym stanie rzeczy, skargę jako niedopuszczalną, należy zdaniem Organu odrzucić.

Odnosząc się do meritum skargi, Organ powołał się na treść § 10 ust. 1 pkt 2 lit. c i § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r.,poz. 231 ze zm.) a także na art. 76 ust. 1 pkt 2 i art. 79 ust. 2 i ust. 3, art 82 ust. 3 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami.

Opierając się na brzmieniu ww. przepisów Organ wywiódł, że po przeprowadzonej weryfikacji całości dokumentów stwierdzono, iż ostatnim aktualnym orzeczeniem lekarskim, zalegającym w aktach ewidencyjnych kierowcy, jest orzeczenie lekarskie nr [...] z [...].07.2021 r. wydane przez lekarza uprawnionego do badań kierowców, stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D. D+E, z terminem następnego badania wskazanym na dzień [...].07.2026 r. oraz orzeczenie psychologiczne nr [...] z [...].07.2021 r. wydane przez psychologa uprawnionego do badań kierowców, z terminem ważności orzeczenia do dnia [...].05.2025 r.

Zatem data ważności uprawnień kategorii C1, C, D1, D - wpisana w kolumnie 11 blankietu prawa jazdy - jest datą prawidłową, wynikającą z przedłożonego do wniosku o wydanie prawa jazdy, orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego. Prezydent Miasta [...], wydając Skarżącemu decyzję administracyjną z dnia [...] kwietnia 2022 r. o wydaniu uprawnień do kierowania pojazdami, ujętych w prawie jazdy nr [...], serii druku [...], prawidłowo dokonał przedmiotowego wpisu.

Prezydent argumentował również, że organ wydający prawo jazdy nie prowadzi żadnych własnych ustaleń czy weryfikacji wystawionych orzeczeń lekarskich i orzeczeń psychologicznych, bowiem organy administracji publicznej nie są uprawnione do weryfikacji orzeczeń lekarskich i orzeczeń psychologicznych w zakresie dokonanych w nich ustaleń czy zmian i są takowymi orzeczeniami związane. Organy administracji publicznej nie są również kompetentne i uprawnione do oceny wyników tych badań z punktu widzenia zdolności do bezpiecznego kierowania pojazdami, a jedynie opierają swoje rozstrzygnięcie na wydanych orzeczeniach, które to mają charakter dokumentu urzędowego, stanowiącego dowód tego, co zostało w nich stwierdzone, stosownie do art. 76 § 1 Kpa.

Organ na poparcie swego stanowiska powołał się również na nowelizację § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231), zawartą w § 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2022 r., poz. 874), który stanowi, że § 29 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zdaniem Prezydenta nowelizacja ta ujednoliciła powołane powyżej przepisy prawa, jednoznacznie potwierdzając stanowisko organu w przedmiotowej sprawie.

Postanowieniem z 8 listopada 2022r. II SA/Rz 774/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. uznając, że niedopuszczalna jest skarga na czynność materialno-techniczną, której podstawą dokonania jest pozostająca w obiegu prawnym decyzja administracyjna. Niezaskarżenie decyzji, z której zapisami Strona się nie zgadza rodzi konsekwencje prawne, w tym ich skuteczność prawną.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej J. D., reprezentowanego przez r.pr. M. W., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 24 maja 2023r. II GSK 208/23 uchylił zaskarżone postanowienie.

Naczelny Sąd wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Na taki wniosek starosta wydaje nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Z przepisu tego wynika, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, gdyż starosta zobowiązany jest wydać nowy dokument uwzględniający wskazaną przez wnioskującego zmianę, w tym zmianę wynikającą z nabycia nowych uprawnień do kierowania pojazdami, które to nowe uprawnienia wynikały ze stosownej decyzji o ich nadaniu. Powyższy problem prawny był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w wyrokach z dnia: 24 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2312/20,z 21 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1421/21, z 17 marca 2022 sygn. akt II GSK 98/22). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie podzielił zasadnicze motywy rozstrzygnięcia wskazane w uzasadnieniach powyższych orzeczeń w odniesieniu do tego, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy w warunkach wskazanych w art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. stanowi czynność materialno-techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przepis art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm. 3), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm. 4 ), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Stosownie do art. 146 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.

Sąd stwierdził, mając na uwadze zapadłe w niniejszej sprawie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2023r. II GSK 208/23, że przedmiotem skargi jest czynność materialno-techniczna Prezydenta Miasta [...] z [...] kwietnia 2022 r., polegająca na wpisaniu do dokumentu prawa jazdy Skarżącego terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C, C1. Jest to czynność materialno-techniczna w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., która podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego w trybie wskazanym w art. 53 § 2 P.p.s.a. Nie budzi wątpliwości, że Skarżący zachował 30-dniowy termin do wniesienia skargi, liczony od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podjęciu tej czynności. Skarżący odebrał dokument prawa jazdy [...] maja 2022 r., natomiast skarga została nadana za pośrednictwem operatora pocztowego 2 czerwca 2022r. W związku z powyższym skarga J. D. podlegała merytorycznemu rozpoznaniu w wyniku czego, Sąd stwierdził, że zaskarżona czynność materialno-techniczna jest niezgodna z prawem.

Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest to, czy organ był uprawniony do wpisania w dokumencie prawa jazdy, wydanego skarżącemu [...] maja 2022 r., terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C, C1.

Jak wynika z akt sprawy, Skarżący uzyskał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C, na podstawie decyzji wydanej [...] sierpnia 1988r. bezterminowo. W decyzji tej nie wpisano daty ważności uzyskanych uprawnień. Ponadto, w poprzednio wydanym Skarżącemu dokumencie prawa jazdy z [...] lutego 2008 r. nie wpisano daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C.

Wydanie natomiast Skarżącemu nowego prawa jazdy z [...] kwietnia 2022r., w którym wpisano datę ważności uprawnień do kierowania pojazdami w kategorii C i C1 było spowodowane uzyskaniem przez Stronę nowych uprawnień do kierowania pojazdami w kategorii D.

W stanie prawnym, obowiązującym na dzień podjęcia zaskarżonej czynności art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.), dalej: u.k.p. przewidywał, że osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia.

Stosownie do art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych.

Z przepisów tych wynika, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, gdyż starosta zobowiązany jest wydać nowy dokument uwzględniający wskazaną przez wnioskującego zmianę, w tym zmianę wynikającą z nabycia nowych uprawnień do kierowania pojazdami, które to nowe uprawnienia wynikały ze stosownej decyzji o ich nadaniu. Przepis art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami (por. NSA m.in. w wyrokach z 24 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2312/20, z 21 października 2021 r. sygn. akt II GK 1421/21, czy z 17 marca 2022 sygn. akt II GSK 98/22). Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Wynika to z charakteru tej czynności. Skoro wydanie nowego dokumentu następuje z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych, to skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień, czy też czasowe ich ograniczenie (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r., sygn. I OSK 585/16). Nowo wydany dokument o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p. udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami.

W niniejszej sprawie Organ stwierdził, że termin ważności uprawnień w kategorii C i C1 wynika z orzeczenia psychologicznego nr [...] z terminem ważności orzeczenia do [...] maja 2025r., przedłożonego przez Skarżącego wraz z wnioskiem o wydanie prawa jazdy w kategorii D.

Organ w odpowiedzi na skargę podkreślił, że wydanie skarżącemu dokumentu prawa jazdy nastąpiło zgodnie z przepisami prawa, w szczególności z § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a ww. rozporządzenia MIiB, z którego wynika, że datą ważności uprawnienia jest najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim lub psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych. Organ uznał, że data ważności uprawnień kategorii C1, C, D1, D – jest datą prawidłową, wynikającą z przedłożonego do wniosku o wydanie prawa jazdy orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 u.k.p., prawo jazdy kategorii: C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D lub D+E wydaje się na okres 5 lat, nie dłużej jednak niż na okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2, z zastrzeżeniem art. 15.

W ocenie Sądu przepis ten nie skutkuje utratą bezterminowego charakteru uprawnień do kierowania pojazdami nabytych na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby, które nabyły uprawnienia do kierowania pojazdami pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień nie muszą ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., K 5/13, OTK-A 2013/9/137; wyrok WSA w Szczecinie z 23 stycznia 2014 r., II SA/Sz 897/13, opubl. w CBOSA).

Zdaniem Sądu nietrafne jest stanowisko organu, że z przedłożonych przez Skarżącego orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego wynika ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C, C1. Stanowisko to nie znajduje oparcia w przepisach 18 u.k.p. z przyczyn omówionych już powyżej.

Odnosząc się natomiast do § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a ww. rozporządzenia MIiB przepis ten stanowi, że wniosek oraz prawo jazdy lub pozwolenie wypełnia się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 5, w następujący sposób (...) data ważności uprawnienia - najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, przy czym: a) w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, В1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim; stosuje się również w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, z zastrzeżeniem lit. b-f.

Zgodnie zaś z § 10 ust. 5 ww. rozporządzenia MIiB, dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy zgodną z datą ważności wpisu. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego.

W niniejszej sprawie podstawą wydania orzeczenia psychologicznego, które zdecydowało o wpisie ważności uprawnień Skarżącego w kategorii C i C1 był art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. Stanowi on, że badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, zwanym dalej "badaniem psychologicznym w zakresie psychologii transportu", podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E lub uprawnienia do kierowania tramwajem.

Organ wadliwie uznał, skoro z orzeczenia psychologicznego nr [...] (przedstawionego przez Skarżącego z uwagi na rozszerzenie uprawnień o kategorię D) wynikało, że termin ważności orzeczenia został określony na [...] maja 2025 r., to mając na względzie przywołany wyżej § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia, jako datę ważności uprawnień posiadanych już przez skarżącego (w zakresie kategorii C, C1) należało wpisać datę z tego orzeczenia. Tymczasem to nowe orzeczenie złożone wyłącznie w związku z ubieganiem się o uzyskanie nowego uprawnienia nie mogło znieść ważności bezterminowo uzyskanych uprawnień w zakresie kategorii C na mocy decyzji z [...] sierpnia 1988r.

Wskazana regulacja była już przedmiotem ocen sądów administracyjnych, które wywiodły (por. wyroki NSA: z 24 lutego 2021 r., I OSK 2312/20; z 21 października 2021 r., II GSK 1421/21; z 10 listopada 2021 r., II GSK 2030/21; z 17 marca 2022 r., II GSK 98/22 – opubl. w CBOSA), że literalne odczytanie § 10 ust. 5 może być rozumiane jako upoważnienie do określenia również uprawnień nabytych bezterminowo. Taki jednak rezultat wykładni należy uznać za wadliwy, bo nieuwzględniający kontekstu systemowego, w tym argumentacji a rubrica. Przyjęcie takiej wykładni doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Ponadto podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Jak wskazał NSA w przywołanym wyroku z 24 lutego 2021 r. o sygn. akt: I OSK 2312/20 przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy strona nie musi ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami, a ograniczenia wprowadzone w krajowym systemie, wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. nr 2006/126/WE w sprawie praw jazdy (Dz. U. UE.L z 2006 r. Nr 403, poz. 18 z późn. zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.

W ocenie Sądu, mając na uwadze treść wniosku skarżącego, regulację wynikającą z art. 18 u.k.p. oraz brzmienie ww. przepisów w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami należało stwierdzić, że Organ nie miał podstaw do dokonywania w przypadku uprawnień kat. C i C1 weryfikacji już nadanych uprawnień, ani w szczególności nie mógł z uwagi na orzeczenie psychologiczne, które dotyczyło badania w zakresie nabycia nowych uprawnień do kierowania innym rodzajem pojazdu zmieniać wcześniejszych decyzji w tym zakresie. Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych, o którym mowa w art. 18 u.k.p. stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji posiadanych przez osobę uprawnień, w tym uprawnień nabytych bezterminowo, a ponadto podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy, co pozostaje w sprzeczności z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 zdanie drugie K.p.a. (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2006 r. sygn. I OSK 5/05).

Jeśli zaś chodzi o argument wynikający z § 29 rozporządzenia MIiB to przywołany przepis rozróżnia "datę ważności uprawnienia" od "daty ważności prawa jazdy" jako daty ważności dokumentu urzędowego jedynie potwierdzającego te uprawnienia. O ważności prawa jazdy stanowi ust. 2 tego przepisu. W przepisie tym chodzi wyłącznie o ważność samego dokumentu prawa jazdy jako dokumentu urzędowego, który jedynie potwierdza posiadanie przez określoną osobę uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać zatem odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami.

Odnosząc się do przepisu § 29 ust. 3 rozporządzenia MIiB w pierwszej kolejności wskazać należy, że przepis ten został dodany do § 29 rozporządzenia mocą § 1 pkt 10 rozporządzenia z dnia 15 kwietnia 2022 r. (Dz.U. poz. 874) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 7 maja 2022 r. Przedmiotowa czynność miała zaś miejsce 21 kwietnia 2022 r., a więc przed wejściem w życie omawianego przepisu.

Po drugie przepis ten dotyczy osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Podstawą wydania orzeczenia lekarskiego z [...] lipca 2021 r. był art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p. który stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem. Wskazany w nim termin badania ma zatem znaczenie dla uzyskania przez Skarżącego wpisu nowych uprawnień kategorii D i ważności tego wpisu. Skutki orzeczenia lekarskiego dotyczyć mogą jedynie nowego uprawnienia a nie posiadanej dotychczas kategorii prawa jazdy, w związku z czym nie może tego rodzaju orzeczenie stanowić uzasadnienia do podjęcia zakwestionowanej w skardze czynności materialno-technicznej. W ocenie Sądu należy więc wykluczyć możliwość rozszerzenia skutków orzeczenia lekarskiego (w zakresie terminów ważności uprawnień) do posiadanych już przez Skarżącego bezterminowych uprawnień w zakresie kategorii C i C1. Również z tych względów § 29 ust. 3 rozporządzenia MIiB nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie.

Niezależnie od tego warto zauważyć, że stosowanie § 29 ust. 3 rozporządzenia MIiB skutkowałoby tym, że nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu. Na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego taki sposób interpretacji przepisów rozporządzenia został uznany za wykładnię wadliwą. Skoro bowiem art. 18 u.k.p. nie przewiduje uprawnienia organu do weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami, to nie można ich wyprowadzać z aktu wykonawczego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 8 sierpnia 2023r., II SA/Bd 88/23 – dost. baza CBOSA).

Z przedstawionych powyżej przyczyn dokonując w nowym dokumencie prawa jazdy wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C i C1 organ naruszył art. 18 ust. 2 u.k.p. oraz § 29 ust. 1 ww. rozporządzenia MIiB w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Zasadne zatem było stwierdzenie bezskuteczności czynności wpisu daty ważności uprawnień kategorii C, C1 w dokumencie prawa jazdy nr [...].

Ponownie rozpoznając sprawę, Prezydent zobligowany będzie mocą art. 153 P.p.s.a. uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko Sądu i wydać Skarżącemu nowy dokument prawa jazdy potwierdzający posiadanie bezterminowego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C i C1.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego koszty postępowania przed WSA w Rzeszowie oraz koszty postępowania kasacyjnego przed NSA w tym: równowartość uiszczonego wpisu od skargi oraz wpisu od skargi kasacyjnej, koszty zastępstwa procesowego stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), a także z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.