Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 630/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64, art. 8 ust. 11
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 8
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi M. M. (M.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 lutego 2023 r. nr SKO.PS/41.5/1452/2022/21178/ w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 31 października 2022 r. [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 października 2022 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P. (dalej: "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 104, art. 108 i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 2 pkt 2, art. 61 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 2 pkt 1 i 3, art. 106 ust. 5, art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 z późn. zm.),

- w pkt 1 decyzji - uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia 11 czerwca 2021 r. dotyczącą częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności M.M. (dalej: "Strona", "Skarżąca") za pobyt syna A.M. (dalej: "syn Strony") w Domu Pomocy Społecznej od lutego 2021 r. do lutego 2022 r.,

- w pkt 2 decyzji – odmówił częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności Strony za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej od lutego 2021 r. do maja 2022 r.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący tok sprawy.

Postanowieniem nr [...] z dnia 14 czerwca 2022 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ w sprawie zakończonej decyzją nr [...] z dnia 11 czerwca 2021 r. wznowił postępowanie w sprawie wniosku o częściowe zwolnienie z ponoszenia odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej.

Decyzją nr [...] z dnia 22 kwietnia 2021 r. Strona została zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej: od 11 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. w kwocie 664,20 zł oraz od 1 marca 2021 r. w kwocie 1.033,31 zł miesięcznie. Natomiast decyzją nr [...] z dnia 10 sierpnia 2022 r. została zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. w kwotach szczegółowo wskazanych w decyzji oraz od 1 czerwca 2022 r. w kwocie 1.246,10 zł miesięcznie.

W dniu 25 stycznia 2022 r. Strona zwróciła się z wnioskiem o zwolnienie z odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Na skutek przeprowadzonego w dniu 28 lutego 2022 r. wywiadu środowiskowego organ zwrócił uwagę na zachodzące rozbieżności w oświadczeniach Strony o stanie majątkowym, miejscach zamieszkania Strony oraz składzie prowadzonego gospodarstwa domowego, w tym rozbieżności z wynikami uprzednio przeprowadzonego wywiadu w dniu 10 marca 2021 r.

W toku postępowania organ na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] nr [...] z dnia [...] r. ustalił, że Strona pozostawała z córką J.K. współwłaścicielem mieszkania w P. ul. [...], które zostało sprzedane w dniu [...] r. za łączną kwotę 165.000,00 zł, udział 5/6 należący do Strony – to kwota 137.500,00 zł. Organ ustalił również, że współwłaścicielem mieszkania był syn Strony A.M., który po umieszczeniu w domu pomocy społecznej dokonał darowizny na rzecz Strony, nie uzyskując z tego tytułu dochodu.

Dalej, w powołaniu na art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, organ ustalił że dochód Strony do kwietnia 2021 r. to: renta rodzinna wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz ekwiwalentem węglowym w łącznej wysokości 3.136,31 zł. Dochód od maja 2021 r. do grudnia 2021 r. to: świadczenie ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym i ekwiwalentem węglowym w łącznej wysokości 3.258,00 zł oraz 1/12 części uzyskanego dochodu ze sprzedaży mieszkania tj. kwota 11.458,33 zł (1/12 kwoty 137.500,00 zł), co łącznie daję kwotę 14.716,33 zł. Dochód w styczniu i lutym 2022 r.: świadczenie ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym i ekwiwalentem węglowym w łącznej wysokości 3.373,00 zł oraz 1/12 części uzyskanego dochodu ze sprzedaży mieszkania, tj. łącznie 14.831,33 zł. Dochód w marcu i kwietniu 2022 r.: świadczenie ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym i ekwiwalentem węglowym w łącznej wysokości 3.574,10 zł oraz 1/12 części uzyskanego dochodu ze sprzedaży mieszkania. Ponadto w marcu 2022 r. Strona otrzymała nadpłatę ekwiwalentu węglowego za styczeń i luty 2022 r. w wysokości 12,64 zł. Dochód od maja 2022 r. stanowi świadczenie ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym i ekwiwalentem węglowym w łącznej wysokości 3.574,10 zł. Organ stwierdził, że od stycznia 2021 r. do maja 2022 dochód Strony przekraczał 300% kryterium dochodowego.

Organ ustalił również, że strona choć jest w wieku produkcyjnym, jest osobą schorowaną wymagającą wsparcia i pomocy, z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności. Zauważył, że wniosek opierał się na fakcie, że Strona jest osobą długotrwale chorą i niepełnosprawną.

Jednakże Strona pomimo poinformowania o konieczności gromadzenia potwierdzeń zakupu leków i kosztów leczenia nie posiada potwierdzeń na kwotę wynikającą z analizy budżetu 2.500,00 zł, ani też na aktualnie podawaną kwotę ok 900,00 zł Organ wskazał również na możliwość korzystania z bezpłatnych wizyt lekarskich w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia oraz przysługujących ulg na leki. Ponadto zdaniem organu niedopuszczalne jest, by w sytuacji posiadania znacznego dochodu, jaką niewątpliwie jest kwota 137.500,00 zł uzyskana z tytułu sprzedaży mieszkania rozpatrywać wniosek wyłącznie pod kątem art. 64 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W sprawie nie zachodzą natomiast inne przesłanki wskazane w art. 64 ustawy o pomocy społecznej.

Decyzja została doręczona w dniu 21 listopada 2022 r.

Strona złożyła odwołanie od w/w decyzji (nadane w dniu 5 grudnia 2022 r.), uznając ją za rażąco niesprawiedliwą, niewspółmierną oraz zupełnie nieuwzględniającą sytuacji materialno-rodzinnej, możliwości finansowych oraz stanu zdrowia, które organowi są znane. Zdaniem Strony wskazane w uzasadnieniu przesłanki nie wynikają bezpośrednio z ustawy o pomocy społecznej i przepisów prawa. Organ naruszył także przepisy procedury i podjął decyzję sprzeczną z zasadami współżycia społecznego.

Strona w uzasadnieniu zwróciła uwagę na dodany na skutek nowelizacji pkt 5 i 6 do art. 64 oraz art. 64a ustawy o pomocy społecznej. Wskazała, że organ nie uwzględnił okoliczności faktycznych w tym braku posiadania rzeczywiście środków, przez co nie wyjaśnił wystarczająco sprawy i dopuścił się naruszenia procedury. Ponadto organ powołuje się na okoliczności faktyczne zaistniałe w maju 2021 roku i zmienia przez to decyzje dotyczącą okresu do tego zdarzenia (tj. od lutego do maja). Organ nie umożliwił także zapoznanie się z aktami oraz czynny udział w postępowaniu, czym naruszył art. 10 k.p.a. oraz art. 79a k.p.a.

Strona wymieniła również schorzenia, na które cierpi, wymagające korzystania z prywatnych konsultacji specjalistycznych. Podała, że już przed rozpoczęciem pobytu syna w domu pomocy społecznej korzystała ze wsparcia rodziny, opiekowała się synem 46 lat, do [...] w 2017 r. Przedstawiła również pomoc najbliższej rodziny w opiece nad synem od śmierci męża w [...] r.

Dalej zauważyła, iż w przesłankach wskazanych w art. 64 ustawy o pomocy społecznej nie ma mowy o nadrzędnym charakterze sytuacji majątkowej, a zastosowanie jej w przypadku starszej, schorowanej i niepełnosprawnej osoby wymagającej opieki narusza jej prawo do godnego życia oraz dyskryminuje ją jako osobę niepełnosprawną, która przepracowała większość swojego życia, starając się zapewnić byt sobie i najbliższym. Wskazała także na cele pomocy społecznej zauważając, że przez prawie 50 lat Strona, poza środkami z PFRON w 2005 i 2017, nie korzystania z pomocy społecznej.

W odniesieniu do środków ze sprzedaży mieszkania Strona wyjaśniła, że zostały przekazane w konkretnym celu, tj. zakupu nieruchomości spełniającej potrzeby osób niepełnosprawnych – Strony oraz jej syna. Brak rachunków związanych z kosztami leczenia wynika natomiast z braku przyzwyczajenia do ich gromadzenia. Strona w związku z przekazaniem środków na zakup i remont nieruchomości nie posiada środków, które pozwoliłyby na ponoszenie odpłatności. Zakwestionowała przyjęcie przez organ, że prowadzi wraz z córką J.K. i zięciem W.K. wspólne gospodarstwo domowe, w sytuacji, gdy Strona w miarę możliwości samodzielnie gospodaruje i zamieszkuje pod tym adresem jedynie na czas zakończenia remontu i przeprowadzki do zakupionego domu.

W ocenie Strony w sprawie nie wyjaśniono wystarczająco stanu faktycznego, nie uwzględniono zarówno interesu społecznego jak i słusznego interesu strony. Strona nie została wystarczająco, należycie i wyczerpująco poinformowana o okolicznościach, które mogły mieć wpływ na wydaną decyzję. Podała, że od lipca korzysta z opieki psychiatrycznej, która także obciąża budżet.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 28 lutego 2023 r. nr SKO.PS/41.5/1452/2022/21178/, w oparciu o art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy przedstawił czynności podjęte dotychczas w sprawie. Następnie wskazał, iż w ocenie organu odwoławczego w związku ze sprzedażą w dniu [...] r. lokalu mieszkalnego i uzyskania przez Stronę dochodu w kwocie 137.500,00 zł wystąpiły nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nieznane organowi, który w dniu 11 czerwca 2021 r. wydał decyzję nr [...], zachodziła zatem przyczyna wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W ramach postępowania ustalono sytuację materialną, dochodową oraz zdrowotną strony i z czynnym jej udziałem przeprowadzono analizę budżetu domowego. Ustalenia te zdaniem organu odwoławczego nie są przedmiotem sporu. Organ odwoławczy zauważył także, że córka Strony – J.K. na mocy decyzji z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr [...] nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 stycznia 2022 r. na czas nieokreślony. W związku z tym, zdaniem Kolegium, okoliczności podniesione w odwołaniu dotyczące zaniedbań organu w zakresie ustalenia rzeczywistej sytuacji strony nie zasługują na uwzględnienie. Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zapadłe w ramach uznania administracyjnego nie nosi cech dowolności.

Decyzja została doręczona w dniu 17 marca 2023 r.

Skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (złożonej dnia 31 marca 2023 r.) wyraziła niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Wskazała, że decyzja narusza zasady postępowania administracyjnego. Zdaniem Skarżącej organ odwoławczy stwierdzając brak możliwości kontroli uznania administracyjnego naruszył prawo do dwukrotnego rozpoznania sprawy w ramach postępowania administracyjnego i nie rozstrzygnął co do istoty sprawy. Nadto błędnie ustalił stan faktyczny oraz wskazywał w swoim uzasadnieniu okoliczności niemające związku ze sprawą (jak rezygnacja córki Skarżącej z pracy zawodowej ze względu na konieczność opieki nad Stroną i jej synem A.M.). Skarżąca nie zgodziła się także z zastosowaną przez Kolegium wykładnią przepisów dotyczących przyznania pomocy społecznej oraz granic uznania administracyjnego, a także zaistnieniem przesłanki wznowienia postępowania.

Zdaniem Skarżącej organy błędnie ustaliły stan faktyczny poprzez zaliczenie dochodu ze sprzedaży mieszkania do dochodów bieżących. Skarżąca nie posiada i nie posiadała w dyspozycji tych środków, zostały one przeznaczone na zakup nieruchomości, w której mieszka Skarżąca i w której mieszka syn Skarżącej w czasie pobytu z rodziną, który to dom został dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

W piśmie z dnia 9 maja 2023 r. Skarżąca wskazała, że decyzje w sprawie zostały wydane przedwcześnie, nie zostało jeszcze zakończone postępowanie w tożsamej sprawie przed sądem, a rozprawa miała miejsce 12 kwietnia 2023 r. o sygn. akt II SA/Gl 1690/22. Wskazała również, że organ przywołuje w odpowiedzi na skargę okoliczności niemające związku ze sprawą, jak rezygnacja z prowadzenia działalności przez córkę Skarżącej w związku z opieką nad matką, co zdaniem Skarżącej nie ma wpływu na sytuację materialną Skarżącej i nie powinno być rozpatrywane w sprawie o zwolnienie z odpłatności.

Postanowieniem z dnia 27 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 630/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu wniosku Skarżącej, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Wskazana kontrola nie oznacza jednak przejęcia przez sąd sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Przeprowadzona zgodnie z kryterium legalności kontrola wykazała naruszenie prawa uzasadniające zastosowanie uprawnień kasatoryjnych.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 lutego 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji – Prezydenta Miasta P. z dnia 31 października 2022 r., mocą której organ uchylił decyzję dotyczącą częściowego zwolnienia Skarżącej z ponoszenia odpłatności za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej oraz odmówił częściowego zwolnienia z ponoszenia tej odpłatności.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W myśl art. 64 tej ustawy osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;

5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;

6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu;

7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.

Z kolei art. 64a ustawy o pomocy społecznej reguluje zwolnienie z opłat z powodu pozbawienia władzy rodzicielskiej mieszkańca domu pomocy społecznej.

W sprawie nie pozostawało sporne, że okoliczności sprawy nie dają podstaw do uwzględnienia przesłanek, o których mowa w art. 64 pkt 1, pkt 3-7 oraz w art. 64a ustawy o pomocy społecznej.

W ocenie Sądu, treść pism znajdujących się w aktach oraz uzasadnienie decyzji zmienianej z dnia 11 czerwca 2021 r. przekonuje, że organ winien dokonać analizy przesłanek z art. 64 cyt. ustawy, przy szczególnym uwzględnieniu tych określonych w pkt 2, tj. "uzasadnionych okoliczności".

Jednocześnie organ winien mieć na uwadze, że wskazane przez ustawodawcę okoliczności mogące stanowić podstawę do zwolnienia z opłaty częściowo lub całkowicie nie mają charakteru katalogu zamkniętego. Art. 64 tylko przykładowo wymienia okoliczności przemawiające za zastosowaniem zwolnienia (poprzez użycie określenia "w szczególności"). Wobec tego w świetle przywołanej regulacji organ może uwzględnić także inne okoliczności niż wskazane w przepisie, uznając je za szczególnie uzasadnione. Muszą być to okoliczności szczególnie uzasadnione i związane z wyjątkową lub trudną sytuacją podmiotu ubiegającego się o zwolnienie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 4094/18).

Jak wynika z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy decyzją organu z dnia 22 kwietnia 2021 r. nr [...] Skarżąca została zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej w wysokości 664,20 zł za okres od 11 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. oraz 1.033,31 zł miesięcznie od 1 marca 2021 r. (karta nr 179 akt administracyjnych), utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 maja 2021 r. nr SKO-PS/41.5/515/2021/6690/MN (karta nr 174 akt administracyjnych).

Wnioskiem z dnia 24 maja 2021 r. Skarżąca zwróciła się o zwolnienie z odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej (karta nr 173 akt administracyjnych). Decyzją organu z dnia 11 czerwca 2021 r. nr [...] zwolniono Skarżącą częściowo z ponoszenia odpłatności za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej za okres od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2022 r. do kwoty 300,00 zł (karta nr 166 akt administracyjnych).

Następnie wnioskiem z dnia 25 stycznia 2022 r. Skarżąca ponownie zwróciła się o zwolnienie z odpłatności za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej (karta nr 165 akt administracyjnych). Decyzją z dnia 16 maja 2022 r. nr [...] organ postanowił odmówić Skarżącej zwolnienia z ponoszenia odpłatności (karta nr 96 akt administracyjnych), która została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 lipca 2022 r. nr SKO.PS/41.5/632/2022/9696/AW (karta nr 42 akt administracyjnych). Skarga została oddalona wyrokiem tut. Sądu z dnia 5 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1387/22 (orzeczenie prawomocne).

Przywołanym na wstępie postanowieniem nr [...] z dnia 14 czerwca 2022 r. organ wznowił postępowanie w sprawie decyzji nr [...] z dnia 11 czerwca 2021 r. dotyczącej częściowego zwolnienia z odpłatności (karta nr 87 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia 10 sierpnia 2022 r. nr [...] (karta nr 38 akt administracyjnych) organ zmienił z urzędu decyzję z dnia 22 kwietnia 2021 r. nr [...] w ten sposób, że zobowiązał Skarżącą do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej w wysokości:

- 4.285,41 zł miesięcznie za okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 stycznia 2022 r.,

- 4.206,10 zł miesięcznie za okres od 1 lutego 2022 r. do 28 lutego 2022 r.,

- 4.635,10 zł miesięcznie za okres od 1 marca 2022 r. do 31 marca 2022 r.,

- 4.579,33 zł miesięcznie za okres od 1 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r.,

- 1.246,10 zł miesięcznie za okres od 1 czerwca 2022 r.,

która została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 września 2022 r. nr SKO-PS/41.5/927/2022/14084 (karta nr 12 akt administracyjnych). Skarga na ww. decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1690/22 (orzeczenie prawomocne). Uzasadnieniem dla wydania decyzji zmieniającej stało się ustalenie, że Skarżąca w maju 2021 r. uzyskała dochód w kwocie 137.500,00 zł ze sprzedaży udziału we współwłasności mieszkania.

Następnie, zaskarżoną w niniejszym postępowaniem decyzją z dnia 28 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu z dnia 31 października 2022 r., którą uchylono decyzję z dnia 11 czerwca 2021 r. nr [...] i odmówiono częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności od lutego 2021 do maja 2022 r. (karta nr 35 akt administracyjnych).

Z akt sprawy wynika, że Skarżąca legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] r. nr [...] (karta nr 208 akt administracyjnych).

W aktach zalega także akt notarialny Rep. [...] nr [...] z dnia 24 maja 2021 r. – umowa sprzedaży nieruchomości lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. [...], udział przysługujący Skarżącej w wysokości 5/6 za cenę 137.500,00 zł oraz udział przysługujący J.K. w wysokości 1/6 za cenę 27.500,00 zł (karta nr 106 akt administracyjnych).

Wynikająca z aktu notarialnego okoliczność uzyskania przez Skarżącą dochodu (podobnie jak w przypadku ww. decyzji z dnia 10 sierpnia 2022 r. zmieniającej decyzję o ustaleniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej), legła u podstaw uchylenia decyzji z dnia 11 czerwca 2021 r. oraz odmowy częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności.

Analiza uzasadnienia decyzji zapadłych w niniejszym postępowaniu nie pozwala jednak na ustalenie przyczyn, z jakich doszło do uchylenia decyzji w całości i odmowy częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności również za okres poprzedzający dokonanie sprzedaży nieruchomości. Decyzja z dnia 11 czerwca 2021 r. dotyczy okresu od 1 lutego 2021 r. Akt notarialny został sporządzony w dniu [...] r.

Zaskarżona w niniejszym postępowaniu decyzja uchyla natomiast decyzję z dnia 11 czerwca 2021 r. dotyczącą częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności od lutego 2021 r. do lutego 2022 r. oraz odmawia częściowego zwolnienia z odpłatności za ten sam okres, tj. od lutego 2021 r. do lutego 2022 r., zatem uchylenie objęło niewątpliwie okres poprzedzający zdarzenie powoływane przez organy, tj. uzyskanie dochodu w związku z zawarciem umowy sprzedaży nieruchomości w dniu [...] r.

Powyższe nie odpowiada również treści art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Z tego też powodu zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja musiały ulec uchyleniu.

W aktach sprawy brak ponadto potwierdzenia daty faktycznego uzyskania przez Skarżącą środków z powyższego tytułu, co pozostaje istotne z uwagi na brzmienie art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z zapisem § 3 pkt 3 aktu notarialnego Kupujący zobowiązał się zapłacić Skarżącej kwotę 137.500,00 zł w terminie do dnia 25 maja 2021 r. Moment wypłacenia dochodu nie wynika jednak z akt sprawy. Należy natomiast pamiętać, że moment rozliczenia dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 11 cyt. ustawy dotyczy miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

W odniesieniu do podnoszonych przez Skarżącą okoliczności związanych z przeznaczeniem środków na zakup domu z zamiarem jego dostosowania do potrzeb osób niepełnosprawnych – Skarżącej i jej syna aktualnie przebywającego w Domu Pomocy Społecznej, co wskazuje na tymczasowy charakter pobytu w domu pomocy społecznej i pomimo stanu zdrowia Skarżącej, niekwestionowanego przez organy orzekające w sprawie, podejmowanych przez Skarżącą starań ponownego zamieszkania syna z rodziną, ocena ww. okoliczności w kontekście art. 64 ustawy o pomocy społecznej należy do organu.

Sąd zauważa jednak, że wobec wskazanych okoliczności organ winien rozważyć uzupełnienie materiału dowodowego, w tym rozważyć zaktualizowanie wywiadu środowiskowego oraz sytuacji rodzinnej i mieszkaniowej Skarżącej, w tym sytuacji odnoszącej się do podnoszonego przez Skarżącą przystosowania zakupionego domu dla potrzeb osób niepełnosprawnych oraz możliwości powrotu syna Skarżącej do rodziny, a następnie dokonać jego swobodnej oceny w kontekście art. 64 ustawy o pomocy społecznej, w tym "uzasadnionych okoliczności", o których mowa w art. 64 pkt 2 tej ustawy.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną, a także wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.

Jednocześnie organ winien czuwać by w sprawie podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), przy zachowaniu swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a postępowanie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, orzekł jak w sentencji – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. decyzję ją poprzedzającą.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.