Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SAB/Bd 81/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 658
6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: zobowiązano do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skargi W. Z. i M. Z. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Inspektor Sanitarny do rozpoznania wniosku skarżących z dnia [...] r. o udzielenie informacji publicznej w zakresie pkt [...] w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza, że Inspektor Sanitarny dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałej części skargę oddala; 4. zasądza od Inspektor Sanitarny na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 27.03.2023 r. W. Z. i M. Z. (dalej określani jako Skarżący) skierowanym do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. (dalej określany jako PPIS lub organ) na podstawie art. 2 w zw. z art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej zwrócili się o udzielenie następującej informacji publicznej:

1. Ile w każdym z ostatnich 5 pełnych lat i roku obecnym Organ wystosował do organu egzekucyjnego wniosków o wszczęcie postępowań w zakresie przymuszania rodziców do wykonania szczepień ochronnych u dzieci?

2. Ile wszczętych na wniosek Organu postępowań egzekucyjnych w okresie wskazanym w pkt 1 toczy się nadal, ile zostało zawieszonych, a ile zostało umorzonych?

3. Ile z zakończonych w okresie wskazanym w pkt 1 postępowań zakończyło się na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania przez rodziców obowiązku szczepień, a ile w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień lub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego?

4. Skąd Organ pozyskuje informacje o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Proszę wskazać, jakie instytucje przekazały informacje o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku?

5. Ile upomnień Organ w okresie wskazanym w pkt 1 przesłał do rodziców, którzy nie wykonali wszystkich szczepień ochronnych?

6. Jaka była skuteczność wysłanych upomnień? Ile rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub zaczęło kontynuować wykonywanie szczepień ochronnych?

7. Czy we wskazanym w pkt 1 okresie zdarzały się sytuacje, że wszczynano postępowanie egzekucyjne, a dziecko miało zaświadczenie odraczające szczepienia ochronne? Ile takich sytuacji było w każdym z ostatnich 5 lat i w roku obecnym?

8. Ile Organ w okresie wskazanym w pkt 1 złożył do organu egzekucyjnego wniosków o umorzenie lub zawieszenie postępowań egzekucyjnych i jakie były podstawy złożenia tych wniosków?

9. Czy Organ zgłosił kiedykolwiek wniosek o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP? Czy przed wszczęciem postępowania Organ weryfikuje rejestr NOP i bierze informacje tam zawarte pod uwagę przed decyzją o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?

10. Jakie okoliczności wpływają na decyzję Organu o wystosowaniu lub nie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?

11. Ile osób pracuje w komórce Organu zajmującej się szczepieniami ochronnymi? Czy oprócz inicjowania postępowań egzekucyjnych podejmowane są inne działania w zakresie szczepień np. działalność edukacyjna, i jakie to są działania?

12. Czy w związku z postępowaniami egzekucyjnymi dot. obowiązku szczepień pracownicy Organu konsultują kwestie problematyczne z prawnikiem? Ile takich sytuacji miało miejsce w okresie wskazanym w pkt 1 i jakie były powody zasięgnięcia pomocy u prawnika?

13. Co możemy zrobić, jeśli stawimy się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie zaszczepi dziecka? Jakie kroki powinniśmy podjąć?

14. Czy Organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów?

15. W jaki sposób Organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów?

16. Czy Organ zgłasza działania lekarzy stanowiące uchybienie przepisów prawa do właściwej Izby Lekarskiej?

17. Ile Organ dokonał zgłoszeń uchybień prawa do Izb Lekarskich w ciągu ostatnich 5 lat?

18. Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument?

19. Ile Organ w ciągu ostatnich 5 lat odnotował niepożądanych odczynów poszczepiennych z podziałem na poszczególne szczepionki?

20. Ile ze zgłoszeń zostało przez pracownika PPIS zmienionych w zakresie kwalifikacji NOP-u i z jakiej przyczyny?

W odpowiedzi na ww. wniosek pismem z 5.04.2023 r. PPIS wskazał, że zakres wnioskowanych informacji obejmuje obowiązek ich przetworzenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej powoływana jako udip), wobec czego wezwał Skarżących do wskazania powodów, w jakim zakresie występuje szczególna istotność dla interesu publicznego, by dokonać przetworzenia wnioskowanych informacji publicznych, w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma. W razie braku odpowiedzi we wskazanym terminie organ samodzielnie dokona oceny, czy w sprawie zachodzi szczególna istotność dla interesu publicznego, by dokonać przetworzenia wnioskowanych informacji publicznych.

Skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. w zakresie nieudostępnienia żądanej informacji publicznej złożyli Skarżący, wnosząc:

1. na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa w zw. z art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

2. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ppsa w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa.

W uzasadnieniu Skarżący wskazali m.in., że do dnia dzisiejszego nie dostali odpowiedzi na swoje pismo z 27.03.2023 r., organ administracji publicznej nie udostępnił żądanej informacji ani też nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 udip, czym naruszył 14-dniowy termin zapisany art. 13 ust. 1 udip.

W odpowiedzi na skargę PPIS wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem udzielił w terminie 14 dni odpowiedzi na część kwestii zawartych w piśmie z 27.03.2023 r., jednocześnie wzywając Skarżącą do wskazania powodów, dla których spełnienie żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego w nieprzekraczalnym 7-dniowym terminie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżąca pismem z 19.04.2023 r. złożyła skargę na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji. Skarżąca tym samym nie wskazała konkretnej przyczyny wystosowania wniosku. W ocenie organu Państwowy udostępnienie żądanej informacji wiąże się z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich analiz/zestawień, przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych danych. Przygotowanie informacji "specjalnie" dla Skarżących, wedle wskazanych przez nich kryteriów, oznacza, że wnioskowana informacja jest informacją przetworzoną, której udzielenie jest skorelowane z potrzebą istnienia przesłanki interesu publicznego.

Działania Skarżącej są faktycznie działaniami zmierzającymi w istocie do wstrzymania wobec niej jako rodzica małoletniego dziecka postępowania związanego z niewywiązaniem się z obowiązku zaszczepienia dziecka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej powoływana jako "ppsa") sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa).

Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w niniejszej sprawie skarga na bezczynność w zakresie rozpoznania opisanego na wstępie wniosku Skarżących o udostępnienie informacji publicznej. Tryb i zasady rozpoznawania tego rodzaju wniosków określa ustawa o dostępie do informacji publicznej.

Wniesienie skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie wymaga od strony skarżącej uprzedniego złożenia jakiegokolwiek środka zaskarżenia na drodze administracyjnej - czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 ppsa (por. wyrok NSA w sprawie I OSK 601/05). Zasady tej nie zmieniło wprowadzenie do art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej powoływana jako kpa) - a w ślad za tym także do art. 52 § 2 ppsa - z dniem 1 czerwca 2017 r. - mocą ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) - nowego środka zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji w postaci ponaglenia (w miejsce dotychczas stosowanego w takich przypadkach zażalenia albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa). Wobec powyższego w przypadku skargi na bezczynność dotyczącej udostępnienia informacji publicznej nie stosuje się art. 53 § 2b ppsa w postaci uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu (por. wyrok NSA w sprawie I OSK 2433/18). Ustalony w art. 53 § 2b ppsa wymóg wniesienia ponaglenia należy bowiem odnieść do bezczynności organu w zakresie spraw rozpoznawanych w trybie kpa. Stosownie natomiast do art. 16 ust. 1 i ust. 2 udip przepisy kpa stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe oznacza, że nie mają one zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania art. 37 kpa.

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej przez bezczynność organu rozumieć należy sytuację, w której organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 i 2 udip. Natomiast stanowisko organu o odmowie udzielenia informacji winno przybrać procesową formę decyzji administracyjnej, co uzasadnia stosowanie w tym zakresie przepisów kpa. Jeżeli jednak żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ odmawia jej udostępnienia zwykłym pismem.

Dla oceny, czy organ pozostaje w bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej, czego dotyczy niniejsze postępowanie, istotne znaczenie ma ustalenie tego, że dysponuje on informacją, która jest informacją publiczną w rozumieniu art. 6 udip oraz że jest on podmiotem zobowiązanym do udostępnienia tej informacji. Przy czym stosownie do treści art. 4 ust. 3 udip podmioty określone w ust. 1 i 2 tego artykułu są zobowiązane do udzielenia informacji, jeśli są w jej posiadaniu, a nie tylko w sytuacji, gdy ją wytworzyły. W dalszej kolejności ustaleniu podlega to, czy organ udostępnił żądaną informację (lub podjął inne ustawą określone czynności) we wskazanym ustawą terminie (art. 13 ust. 1 i 2 udip).

PPIS niewątpliwie należy do podmiotów, na których ciąży ustawowy obowiązek udostępniania informacji publicznych. Stosownie bowiem do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej.

Analizując wniosek Skarżących z punktu widzenia przedmiotowego, należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 1 udip każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 udip, który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę ustawy o dostępie do informacji publicznej, a także konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje się wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym bądź Skarbu Państwa), jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone (por. wyroki NSA w sprawach II SA 181/02, II SA 1956/02 i II SA 2036-2037/02; M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 28).

Z powyższego wynika, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań w zakresie władzy publicznej. "Sprawą publiczną" w rozumieniu art. 1 ust. 1 udip jest szeroko rozumiana działalność organów władzy, zarówno ta wynikająca wprost z przepisów prawa, jak również ta, którą organy podejmują z własnej inicjatywy, pod warunkiem, że służy ona i jest podejmowana w interesie społecznym.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że informacje żądane w pkt 1-12, 19 i 20 wniosku niewątpliwie stanowią informacje publiczną, czego organ zresztą nie kwestionował. Natomiast informacje, których żądali Skarżący w pkt 13 i 18 wniosku nie stanowią informacji publicznej (13. Co możemy zrobić, jeśli stawimy się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie zaszczepi dziecka? Jakie kroki powinniśmy podjąć? 18. Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument?). Ww. kwestie stanowią jedynie pouczenia, które organ administracji publicznej może udzielić stronom.

Przechodząc do oceny czynności podjętych przez organ w stosunku do wniosku Skarżących, należy podkreślić, że zgodnie z art. 13 udip udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1), jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).

Podkreślić również należy, że mamy do czynienia z bezczynnością organu z powodu tego, że uznał on, iż żądane informacje mają charakter przetworzony. Organ bowiem skierował do Skarżących wezwanie do wykazania szczególnego interesu publicznego. Ponadto - wobec braku odpowiedzi na powyższe wezwanie - nie podjął żadnych dalszych czynności. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 udip, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej rozpatruje się bądź przez udostępnienie informacji (czynność materialno-techniczna) - przy założeniu, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania określone w art. 14 ust. 2 udip, bądź w przypadku gdy istnieją ku temu podstawy prawne - przez odmowę udostępnienia, która przybiera formę decyzji administracyjnej. Odmówienie udostępnienia informacji może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy informacja publiczna istnieje, ale nie może być udostępniona z uwagi na przesłanki ograniczające jej dostępność (na skutek ograniczeń określonych w art. 5 udip), albo w przypadku informacji przetworzonej, ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego. Tak więc organ, nawet w przypadku uznania, że w sprawie nie występuje ustawowa przesłanka udzielenia informacji publicznej przetworzonej, tj. istnienie po stronie wnioskodawców "szczególnie uzasadnionego interesu publicznego", powinien wydać decyzję o odmowie udostępnienia opartą na przepisie art. 16 ust. 1 udip. W przedmiotowej sprawie aktywność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku Skarżących ograniczyła się jedynie do wezwania ich do wykazanie interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej, co było konsekwencją stwierdzenia, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę na to, że wnioskodawca występujący o udostępnienie informacji publicznej nie musi wiedzieć na etapie składania wniosku, że żądana przez niego informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, a zatem w momencie formułowania i kierowania wniosku nie jest zobligowany do wskazania powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. To podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej muszą wykazać, że objęte wnioskiem żądanie dotyczy informacji publicznej o charakterze przetworzonym i mogą odmówić jej udostępnienia tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie wykaże występowania tej przesłanki (por. wyrok NSA w sprawie I OSK 1015/12). W razie niewykazania jednak przez wnioskodawcę interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem żądanej informacji publicznej organ powinien we własnym zakresie zbadać jego istnienie i dopiero w razie ustalenia jego braku na podstawie art. 16 ust. 1 udip wydać decyzję o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej, a następnie szczegółowo wyjaśnić tę kwestię w uzasadnieniu wydanej decyzji (por. wyrok NSA w sprawie I OSK 402/11, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. w sprawie II SA/Go 667/11).

Reasumując, skoro żądane w pkt 1-12, 14-17, 19 i 20 wniosku Skarżących informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu udip, to prawidłowe jego załatwienie wymagało od organu bądź ich udostępnienia w żądanej formie, bądź wydania decyzji o odmowie ich udostępnienia. Wydanie decyzji odmawiającej dostępu do informacji jest bowiem konieczne także w sytuacji, gdy żądane informacje stanowią informacje przetworzoną, a nie mogą być udostępnione z powodu braku ich "szczególnej istotności dla interesu publicznego", jak wymaga tego art. 3 ust. 1 pkt 1 udip. Innymi słowy, brak wymogu przewidzianego w powyższym przepisie dla udostępnienia informacji przetworzonej nie zwalniał organu z obowiązku wydania decyzji odmownej.

Podkreślić również należy, że w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność w udostępnieniu informacji sąd administracyjny nie ocenia, czy żądana informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, ale jedynie czy organ pozostaje w stanie zaskarżalnej bezczynności. Dopiero w przypadku wydania decyzji odmownej, po wyczerpaniu trybu kontroli instancyjnej i wniesieniu skargi do sądu, w postępowaniu wszczętym skargą na decyzję możliwa będzie ocena prawna co do charakteru informacji publicznej jako informacji przetworzonej i spełnienia przez Skarżących wynikającej z art. 3 ust. 1 pkt 1 udip przesłanki jej uzyskania w postaci wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. w sprawie II SAB/Go 99/16). Ocenie sądu w niniejszej sprawie podlegało jedynie to, czy żądana informacja jest informacją publiczną, a jeżeli tak, to czy została udostępniona bądź czy została wydana decyzja odmowna. Tylko te czynności bowiem uwalniałyby organ od zarzutu bezczynności w sprawie. Z zarzutu bezczynności nie zwalniało organu pismo z żądaniem wykazania przez Skarżących przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 udip. Organ powinien był - wobec braku reakcji Skarżących na wezwanie - we własnym zakresie dokonać badania tej przesłanki i w przypadku uznania, że udostępnienie informacji nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, wydać decyzję odmowną, oczywiście tylko w przypadku podtrzymywania stanowiska co do przetworzonego charakteru żądanej informacji. W aktach załączonych do odpowiedzi na skargę brak jest takiej decyzji i do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie organ takiej decyzji również nie przedłożył sądowi administracyjnemu.

W związku z powyższym niewątpliwe organ dopuścił się bezczynności, co stwierdzono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa. Jednocześnie Sąd - stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ppsa - zobowiązał organ do rozpoznania wniosku Skarżących w zakresie pkt 1-12, 14-17, 19 i 20 w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku). Natomiast jeśli chodzi o pkt 13 i 18 ww. wniosku, Sąd uznał, z powodów wskazanych wcześniej, że nie dotyczą one informacji publicznej. W tej części skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa (pkt 3 wyroku).

Oceniając stan faktyczny sprawy w odniesieniu do przesłanek z art. 149 § 1a ppsa, Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność nosi znamiona rażącego naruszenia prawa (pkt 2 wyroku). Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, Warszawa 1998, s. 808-812). Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a ppsa jest taki stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA w sprawie I OSK 675/12). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja zaistniała, albowiem organ w ewidentny sposób naruszył przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie rozpoznając wniosku Skarżących. Ww. ustawa obowiązuje już od ponad 20 lat i nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że załatwianie wniosków o dostęp do informacji publicznej mającej charakter przetworzony następuje w opisany wyżej sposób. Tym samym organ w rażący sposób naruszył przepisy ustawy, przy czym podkreślenia wymaga, że nie było w sprawie innych sprawiających np. problemy z wykładnią przepisów zagadnień, które mogłyby usprawiedliwić bezczynność organu. Co istotne, że również po złożeniu skargi PPIS nie podjął żadnych czynności celem rozpoznania wniosku Skarżących.

Jeśli natomiast chodzi o wymierzenie organowi grzywny przewidzianej w art. 149 § 2 ppsa, wskazać trzeba na tle redakcji cyt. przepisu, że fakt bezczynności, nawet w stopniu rażącym, sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy, wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej kwestii fakultatywne jedynie działanie sądu - bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie - oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka należy całkowicie do oceny sądu, a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Bez wątpienia wymierzenie grzywny na gruncie art. 149 § 2 ppsa winno być zatem zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Specyfika niniejszej sprawy nie wskazuje na wystąpienie takich okoliczności. Zważyć trzeba, że Skarżący na skutek nierozpoznania ich wniosku nie ponieśli żadnych poważniejszych konsekwencji zaniechania organu. Zatem w tym zakresie skarga podlegała oddaleniu (pkt 3 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ppsa z uwzględnieniem uiszczonego przez Skarżących wpisu w kwocie 100 zł.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.

Na podstawie art. 119 pkt 4 ppsa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.