Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 925/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 67 par.1, art. 97, art. 99 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 października 2022 r. nr 1001-IEE-1.711.129.2022.2.UJ w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 października 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") uchylił w całości postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna (dalej: "NUS", "organ I instancji") z dnia 29 sierpnia 2022 r. o oddaleniu jako nieuzasadnionej skargi M.K. (dalej: "skarżący") na czynność egzekucyjną dokonaną 6 czerwca 2022 r. w postaci zajęcia ruchomości (pojazdów) i umorzył postępowanie I instancji.

Podstawą tego rozstrzygnięcia było ustalenie, że Prokurator Prokuratury Regionalnej w Łodzi postanowieniami z dnia 30 listopada 2020 r. oraz z dnia 29 czerwca 2021 r. dokonał zabezpieczenia na mieniu skarżącego, na poczet grożących mu kar grzywny, środków karnych i kosztów sądowych poprzez zajęcie ruchomości w postaci pojazdów, naczep i przyczep zabezpieczonych w dniu 9 lipca 2019 r. podczas przeszukania bazy ZHU T w J. 3c, przechowywanych przez Łódzki Urząd Celno-Skarbowy w Łodzi. Prokurator na mocy ww. postanowień zarządził sprzedaż zajętych ruchomości za pośrednictwem NUS właściwego ze względu na siedzibę Sądu I instancji, na podstawie art. 105 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako: u.p.e.a.) i nakazał uzyskane środki pieniężne złożyć do depozytu sądowego. Zleceniem rekwizycyjnym z dnia 7 kwietnia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Sieradzu zlecił NUS wykonanie czynności z majątku ruchomego skarżącego w postaci ww. pojazdów, które przechowywane są na parkingu przy Delegaturze Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi, a wykonanie czynności powinno zostać zrealizowane poprzez dokonanie sprzedaży zajętych pojazdów. NUS dokonał zajęcia ruchomości protokołem zajęcia sporządzonym w dniu 6 czerwca 2022 r.

Pismem z dnia 28 lipca 2022 r. skarżący wniósł skargę na ww. czynność zabezpieczającą, wnosząc o jej uchylenie, a w razie nieuwzględnienia zarzutu, złożył skargę na wycenę ruchomości. W ocenie skarżącego wycena ruchomości została sporządzona w sposób nierzetelny, nadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy do spraw wyceny wartości pojazdów, celem ustalenia ich rynkowej wartości. Ponadto podniósł, że czynność zajęcia ruchomości została dokonana z zastosowaniem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, organ nie dokonał weryfikacji, czy możliwe jest zabezpieczenie w pierwszej kolejności innych wierzytelności, a wycena ruchomości nie uwzględnia przebiegu pojazdów oraz stanu technicznego ich elementów eksploatacyjnych, a przez to nie oddaje prawidłowej ceny rynkowej.

Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2022 r. NUS oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Następnie DIAS, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 12 października 2022 r. uchylił ww. rozstrzygnięcie i umorzył postępowanie I instancji w całości.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że NUS nie miał podstaw do zajęcia protokołem z dnia 6 czerwca 2022 r. ruchomości skarżącego. Zleceniem rekwizycyjnym NUS został zobowiązany do jedynie przez dokonania sprzedaży pojazdów, które zostały już uprzednio zabezpieczone w toku śledztw. Podjęta zatem przez NUS czynność zabezpieczenia nie wywołała skutków prawnych, a w konsekwencji skarżącemu nie przysługiwało prawo wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą.

W skardze na ww. postanowienie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 174 u.p.e.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie doprowadzające do wadliwego przyjęcia, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują zasady likwidacji ruchomości określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako: rozporządzenie) i w konsekwencji wadliwego uznania, że skarżącemu nie przysługiwało prawo do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą w trybie art. 54 u.p.e.a. oraz prawo do wniesienia skargi na oszacowanie ruchomości w trybie art. 99 ust. 2 u.p.e.a., podczas gdy w sprawie nie sposób jest uznać, że sprzedaż ruchomości skarżącego dokonana ma być w trybie przewidzianym dyspozycją rozporządzenia, a nie na podstawie przewidzianych w u.p.e.a. czynności egzekucyjnych, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez uchylenie postanowienia NUS z dnia 29 sierpnia 2022 r. i umorzenie postępowania w I instancji w całości, podczas gdy organ zobowiązany był do merytorycznego rozpoznania złożonego przez skarżącego zażalenia oraz wezwania biegłego skarbowego celem oszacowania zajętych ruchomości.

Ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia powyższego zarzutu, skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

b) § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia w zw. z § 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia w zw. z art. 174 u.p.e.a. poprzez ich wadliwą wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że powołane przepisy wyłączają stosowanie art. 99 ust. 2 u.p.e.a., tj. uprawnienie zobowiązanego do wniesienia do organu egzekucyjnego skargi na oszacowanie ruchomości oraz zobowiązanie organu do wezwania biegłego skarbowego do oszacowania zajętej ruchomości podczas gdy powołane przepisy wskazują wyłącznie na przypadki, w których organ zobowiązany jest do ponownego przeprowadzenia oszacowania wartości ruchomości podlegających sprzedaży, ale nie wyłączają stosowania art. 99 ust. 2 u.p.e.a. co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez uchylenie postanowienia NUS z dnia 29 sierpnia 2022 roku i umorzenie postępowania w pierwszej instancji w całości, podczas gdy (wobec złożonej przez zobowiązanego skargi) organ egzekucyjny zobowiązany jest do wezwania biegłego skarbowego celem oszacowania zajętych ruchomości

Skarżący wniósł - co do zarzutu z pkt a) – o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, natomiast co do zarzutu z pkt b) o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części odpowiadającej skardze na oszacowanie ruchomości opartej na art. 99 ust. 2 u.p.e.a. Nadto, w każdym przypadku, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Jak wynika z akt sprawy, protokołem zajęcia z dnia 6 czerwca 2002 r. NUS dokonał "zajęcia (zabezpieczenia)" ruchomości – 23 pojazdów wymienionych w załączniku, co uczyniono na podstawie postanowień Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Łodzi o zabezpieczeniu majątkowym z dnia 30 listopada 2020 r. oraz 29 czerwca 2021 r. Protokół zajęcia (zabezpieczenia) NUS przesłał skarżącemu przy piśmie z dnia 1 lipca 2022 r. Został on doręczony 25 lipca 2022 r.

W piśmie z dnia 28 lipca 2022 r. skarżący, powołując się m.in. na art. 54 u.p.e.a., złożył skargę na czynność egzekucyjna zajęcia ruchomości.

Spór w sprawie dotyczy tego, czy taka skarga skarżącemu przysługiwała.

Skarżący uważał, że tak, a nadto twierdził, że ma prawo wnieść skargę na oszacowanie wartości ruchomości (art. 99 § 2 u.p.e.a.). Organ II instancji tymczasem uważał, że skarga na czynność egzekucyjną nie przysługuje, podobnie jak nie przysługuje skarga na oszacowanie, w związku z czym należało uchylić postanowienie NUS o oddaleniu skargi i umorzyć postępowanie wywołane jej wniesieniem.

Sąd pogląd ten w pełni podziela.

Zgodnie z art. 291 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (dalej: k.p.k.), w razie zarzucenia oskarżonemu popełnienia przestępstwa, za które lub w związku z którym można orzec: 1) grzywnę, 3) przepadek - może z urzędu nastąpić zabezpieczenie wykonania tego orzeczenia na mieniu oskarżonego lub na mieniu, o którym mowa w art. 45 § 2 Kodeksu karnego, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że bez takiego zabezpieczenia wykonanie orzeczenia będzie niemożliwe albo znacznie utrudnione.

Zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w przepisach k.p.c., chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 292 § 1 k.p.k.).

Zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Zakaz ten podlega ujawnieniu w księdze wieczystej, a w jej braku, w zbiorze złożonych dokumentów. W miarę potrzeby może być ustanowiony zarząd nieruchomości oskarżonego (art. 292 § 2 k.p.k.). Przepis art. 232 stosuje się odpowiednio (art. 292 § 3 k.p.k.).

Postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wydaje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator (art. 293 § 1 k.p.k.). W postanowieniu określa się kwotowo zakres i sposób zabezpieczenia, uwzględniając rozmiar możliwej do orzeczenia w okolicznościach danej sprawy grzywny, środków karnych, przepadku lub środków kompensacyjnych. Rozmiar zabezpieczenia powinien odpowiadać jedynie potrzebom tego, co ma zabezpieczać. Wymóg kwotowego określenia zabezpieczenia nie dotyczy zabezpieczenia na zajętym przedmiocie podlegającym przepadkowi, jako pochodzącym bezpośrednio z przestępstwa lub służącym albo przeznaczonym do jego popełnienia (art. 293 § 2 k.p.k.). Na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie. Przepis art. 254 § 2 stosuje się odpowiednio (art. 293 § 3 k.p.k.). Postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym z chwilą wydania stanowi tytuł wykonawczy (art. 293 § 5 k.p.k.).

Jeżeli zabezpieczenie nastąpiło na rzeczach, które uprzednio oskarżony wydał organowi procesowemu lub które zatrzymano w wyniku czynności, o których mowa w rozdziale 25, nie podejmuje się czynności egzekucyjnych dla wykonania postanowienia o zabezpieczeniu (art. 293 § 6 k.p.k.).

Przedmioty ulegające szybkiemu zniszczeniu lub takie, których przechowywanie byłoby połączone z niewspółmiernymi kosztami lub nadmiernymi trudnościami albo powodowałoby znaczne obniżenie wartości rzeczy, można sprzedać według trybu określonego dla właściwych organów postępowania wykonawczego. Postanowienie w przedmiocie sprzedaży w postępowaniu przygotowawczym może wydać prokurator, a w postępowaniu sądowym sąd lub referendarz sądowy (art. 232 § 1 k.p.k.). Uzyskaną kwotę pieniężną przekazuje się do depozytu sądowego (art. 232 § 2 k.p.k.). O czasie i warunkach sprzedaży należy w miarę możności zawiadomić oskarżonego oraz inne zainteresowane osoby (art. 232 § 3 k.p.k.).

Zgodnie z art. 188 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (dalej: k.k.w.), przejęte rzeczy ruchome, wierzytelności i inne prawa majątkowe naczelnik urzędu skarbowego spienięża według przepisów o egzekucji świadczeń pieniężnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Jak wynika z akt sprawy, Prokurator Prokuratury Regionalnej w piśmie z dnia 30 grudnia 2021 r. zwrócił się do Urzędu Skarbowego w Sieradzu o podjęcie czynności w kierunku sprzedaży mienia skarżącego, zajętego na podstawie postanowień Prokuratora z dnia 30 listopada 2020 r. i 29 czerwca 2021 r. o zabezpieczeniu majątkowym na majątku skarżącego, wydanych w sprawie RP [...]. Do pisma załączono prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. XVIII Wydział Karny z dnia 15 września 2021 r. sygn. akt [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia Prokuratora z dnia 29 czerwca 2021 r. o zabezpieczeniu majątkowym i prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w Łodzi IV Wydział Karny z dnia 17 marca 2021 r. sygn. akt [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia Prokuratora z dnia 30 listopada 2020 r. o zabezpieczeniu majątkowym.

W postanowieniu z dnia 30 listopada 2020 r. Prokurator postanowił: I. zabezpieczyć na mieniu podejrzanego (skarżącego) na poczet grożących mu kary grzywny, przepadku równowartości korzyści pochodzących z przestępstwa, uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa uszczuplonych czynami zabronionymi należności publicznoprawnych (podatku akcyzowego i VAT) i wykonania orzeczenia o kosztach postępowania - zobowiązania o łącznej wartości co najmniej 22.975.000 zł; II. zabezpieczenia dokonać przez zajęcie wymienionych w postanowieniu ruchomości (32 pojazdy) zabezpieczonych w dniu 9 lipca 2019 r. podczas przeszukania bazy paliwowej w J., przechowywanych przez Łódzki Urząd Celno-Skarbowy w Łodzi; III. zarządzić dokonanie sprzedaży zajętych ruchomości za pośrednictwem NUS właściwego ze względu na siedzibę sądu I instancji, a środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży złożyć do depozytu sądowego (zgodnie z art. 232 § 2 k.p.k.). W uzasadnieniu Prokurator wskazał, że Prokuratura Regionalna prowadzi śledztwo przeciwko skarżącemu, skarżącemu przedstawiono zarzuty. Fakt popełnienia przestępstw został uprawdopodobniony zebranym w toku śledztwa materiałem dowodowym w postaci wyników przeszukań na miejscu ujawnienia przestępczego procederu zarówno samego miejsca zdarzenia, jak i zabezpieczonych zestawów pojazdów. Podejrzany uzyskał korzyść majątkową, jednak na obecnym etapie postępowania nie można dokładnie określić jej wysokości. W dniu 9 lipca 2019 r. zostały zatrzymane przez funkcjonariuszy Łódzkiego urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi, w trakcie przeszukania bazy paliwowej w J. pojazdy, w większości ciągniki siodłowe i naczepy. Wartość pojazdów została oszacowana przez funkcjonariuszy ŁUC-S w Łodzi w oparciu o dostępne oferty sprzedaży podobnych lub identycznych modeli z przyjęciem 10% spadku wartości w odniesieniu do zmiany rocznika. Prokurator wskazał, że istnieją podstawy do zabezpieczenia przez prokuratora z urzędu grożących podejrzanemu kary grzywny i przepadku korzyści uzyskanej z przestępstwa. Powołując się na art. 232 § 2 k.p.k. Prokurator stwierdził, że istnieją przesłanki znacznego obniżenia wartości zabezpieczonych rzeczy, gdyż z uwagi na czas trwania postępowania przygotowawczego, a następnie sądowego, przechowywanie rzeczy spowoduje znaczne obniżenie ich wartości, ponieważ upływ czasu i nieużywanie pojazdów ma wpływ na ich stan techniczny. Dlatego Prokurator uznał, że należy je niezwłocznie sprzedać na podstawie przepisów o sprzedaży w drodze egzekucji z ruchomości. Czyni to właściwy urząd skarbowy, dla którego postanowienie o zabezpieczeniu stanowi tytuł wykonawczy.

W postanowieniu z dnia 29 czerwca 2021 r. Prokurator dokonał zabezpieczenia przez zajęcie kolejnych 4 pojazdów (pozostała część postanowienia była analogiczna jak wydane wcześniej). W uzasadnieniu postanowienia Prokurator wskazał, że wartość pojazdów została oszacowana przez funkcjonariuszy ŁUC-S w Łodzi w oparciu o dostępne oferty sprzedaży podobnych lub identycznych modeli, z tym że w stosunku do ciągników siodłowych i naczep wskazanych w pkt II 1-4 postanowienia dokonano dodatkowej korekty ich wartości przez przyjęcie 14% spadku wartości w odniesieniu do każdego roku, jaki upłynął od daty oszacowania.

Jak z tego wynika, zabezpieczenie majątkowe dokonane przez prokuratora jest równoznaczne z zajęciem ruchomości w rozumieniu u.p.e.a., a rola organu egzekucyjnego (naczelnika urzędu skarbowego) ogranicza się w takim przypadku do wykonania zarządzonej przez prokuratora sprzedaży zajętych już tytułem zabezpieczenia majątkowego ruchomości.

Jest to rozwiązanie logiczne – zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z ruchomości (art. 97 u.p.e.a.) w typowym przypadku prowadzenia egzekucji administracyjnej świadczenia pieniężnego obejmuje 2 etapy: zajęcie (w tym oszacowanie) i sprzedaż. W przypadku zabezpieczenia majątkowego dokonanego przez prokuratora etap pierwszy jest zastąpiony zajęciem na podstawie postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu, a organ egzekucyjny ma od razu przejść na etap drugi – sprzedaży. Skoro tak, skoro organ egzekucyjny nie dokonuje czynności egzekucyjnej zajęcia ruchomości (czynnością egzekucyjną jest podejmowane przez organ egzekucyjny działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego – art. 1a pkt 2 u.p.e.a.), to zobowiązany nie ma tu możliwości wniesienia skargi na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.). Środki obrony przed zajęciem w wyniku zabezpieczenia majątkowego są przewidziane w k.p.k. i skarżący z nich skorzystał.

Organ egzekucyjny nie miał więc podstaw do sporządzania protokołu zajęcia, który jest obligatoryjnym elementem czynności zajęcia ruchomości (art. 67 § 1 u.p.e.a.), nie było zatem podstaw do doręczania zobowiązanemu odpisu protokołu zajęcia, a także odpisu tytułu wykonawczego (art. 98 § 2 u.p.e.a.). W związku z tym nie mogło dojść do opisu i oszacowania ruchomości, które wedle art. 99 § 1 u.p.e.a., są dokonywane w protokole zajęcia. Zobowiązany nie miał więc również prawa do wniesienia skargi na oszacowanie wartości ruchomości – ta skarga bowiem przysługuje w razie oszacowania dokonywanego przez pracownika organu egzekucyjnego (co w sprawie skarżącego nie miało miejsca, wartość ruchomości podał bowiem prokurator), a poza tym skarga na oszacowanie przysługuje w terminie 7 dni liczonym od dnia doręczenia odpisu protokołu zajęcia ruchomości (a protokołu zajęcia – jak wspomniano – nie sporządza się w tym przypadku).

Tym samym rację miał DIAS, że skarga na czynności egzekucyjne nie przysługiwała, a więc organ I instancji nie powinien jej rozpoznać i wydać postanowienia w tym przedmiocie. Postanowienie organu I instancji o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną należało więc uchylić, a postępowanie I instancji wywołane jej wniesieniem – umorzyć jako bezprzedmiotowe, co organ II instancji słusznie uczynił. Te same argumenty są aktualne w odniesieniu do skargi na oszacowanie (którego w rozpoznanej sprawie nie dokonywał organ egzekucyjny).

Zarzuty skarżącego Sąd uznał za niezasadne. W szczególności dlatego, że zdaniem Sądu (odmiennie niż to przyjął organ, ale co nie miało wpływu na wynik sprawy), w sprawie nie miało zastosowania rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1805). Rozporządzenie to określa: 1) ruchomości, na które rozciąga się stosowanie, w całości lub w części, przepisów działu II rozdziału 6 u.p.e.a. (egzekucja z ruchomości), w zakresie ich przechowywania, oszacowania i sprzedaży; 2) przypadki, w których może nastąpić nieodpłatne przekazanie ruchomości, o których mowa w pkt 1, lub ich zniszczenie; 3) sposób rozliczania wydatków związanych z przechowywaniem lub sprzedażą ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa (§ 1). Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o likwidacji ruchomości, rozumie się przez to czynności związane ze sprzedażą, nieodpłatnym przekazaniem lub zniszczeniem ruchomości (§ 2). Przepisy o egzekucji z ruchomości dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości: 1) które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie: a) prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, b) przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów, c) darowizny, zrzeczenia się, dziedziczenia ustawowego oraz objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej, d) prawomocnego orzeczenia kary konfiskaty mienia, e) przepisów o majątkach opuszczonych i poniemieckich; 2) niestanowiących własności Skarbu Państwa, jeżeli podlegają likwidacji na podstawie: a) przepisów prawa karnego, karnego skarbowego lub celnego, b) przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów (z wyjątkami wskazanymi w przepisie) (§ 3).

Problem jednak w tym, że przepis § 4, odnoszący się do odpowiedniego stosowania przepisów o egzekucji z ruchomości do organu egzekucyjnego nie obejmuje naczelników urzędów skarbowych, którym prokurator zleca sprzedaż ruchomości na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym.

Zgodnie z § 4 rozporządzenia, przepisy u.p.e.a. o egzekucji z ruchomości dotyczące organu egzekucyjnego stosuje się odpowiednio do: 1) naczelników urzędów celno-skarbowych, wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, w zakresie przechowywania i likwidacji: a) towarów o nieunijnym statusie celnym, które: – zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, – zostały przejęte na własność Skarbu Państwa w drodze nieodpłatnego przekazania lub zrzeczenia się, w przypadkach przewidzianych w przepisach prawa celnego, – znajdują się w dyspozycji organów celnych i podlegają likwidacji na podstawie przepisów o postępowaniu karnym, prawa karnego wykonawczego oraz prawa karnego skarbowego, b) towarów, które zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie rozstrzygnięć wydanych przez sąd powszechny w postępowaniu w sprawach celnych, c) towarów, które znajdują się w dyspozycji organów celnych i podlegają likwidacji na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o likwidacji niepodjętych depozytów (Dz. U. poz. 1537 oraz z 2009 r. poz. 1241), d) przedmiotów - które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia ich przepadku - innych niż określone w art. 179 § 5 k.k.s. w prowadzonych przez naczelnika urzędu celno-skarbowego sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, 2) starostów w zakresie likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, 284, 568, 695, 1087 i 1517), 3) naczelników urzędów skarbowych - w odniesieniu do przechowywania oraz likwidacji ruchomości innych niż określone w pkt 1 i 2 (organy likwidacyjne).

Jak z tego wynika, naczelnik urzędu skarbowego nie mógłby być uznany za organ likwidacyjny w rozumieniu rozporządzenia, bowiem pozwala ono na to (i odpowiednie stosowanie przepisów u.p.e.a. o organie egzekucyjnym) tylko "w odniesieniu do przechowywania oraz likwidacji ruchomości innych niż określone w pkt 1 i 2". Tymczasem ruchomości, z którymi mamy do czynienia w rozpoznanej sprawie zostały ujęte w tym katalogu – są to ruchomości, które "znajdują się w dyspozycji organów celnych i podlegają likwidacji na podstawie przepisów o postępowaniu karnym, prawa karnego wykonawczego oraz prawa karnego skarbowego" (§ 4 pkt 1 rozporządzenia). Do przepisów prawa karnego wykonawczego, o których tu mowa, należy, zdaniem Sądu, przepis art. 188 § 5 k.k.w., zgodnie z którym przejęte rzeczy ruchome, wierzytelności i inne prawa majątkowe naczelnik urzędu skarbowego spienięża według przepisów o egzekucji świadczeń pieniężnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Właściwość naczelnika urzędu skarbowego w tej sprawie wynika więc wprost z art. 188 § 5 k.k.w. (nie z rozporządzenia) i obejmuje sprzedaż ruchomości bezpośrednio na podstawie przepisów u.p.e.a. Przepisy te mają zastosowanie wyłącznie w zakresie sprzedaży (bez etapu zajęcia, obejmującego zawsze opis ruchomości w protokole zajęcia i ich oszacowanie). Jest to logiczne, ponieważ sprzedaż zajętych w postępowaniu karnym na skutek zabezpieczenia majątkowego ruchomości musi nastąpić szybko (o czy zresztą była mowa w postanowieniach Prokuratora i utrzymujących je w mocy orzeczeniach Sądu Okręgowego). Nie ma tu więc czasu (a co za tym idzie – i podstaw prawnych) do kwestionowania oszacowanej w postępowaniu przygotowawczym wartości ruchomości i powoływania biegłego skarbowego. Organ egzekucyjny ma tylko możliwość aktualizacji wartości ruchomości przez uwzględnienie wskaźnika spadku wartości ruchomości w odniesieniu do każdego roku, jaki upłynął od oszacowania – zgodnie z zaleceniem Prokuratora w piśmie z dnia 30 grudnia 2021 r.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a).

ak