Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 459/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 67a, art. 67d
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 242 § 4-7, art. 244, art. 246, art. 248
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska – Jóźków, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W.) z dnia (...) listopada 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia długu celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. A.C. (dalej: "skarżący") wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności celnych określonych w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. (dalej: "Naczelnik Urzędu" lub "organ I instancji") nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. i ujętych w tytułach wykonawczych nr [...],[...],[...],[...],[...]. Jako podstawę umorzenia skarżący wskazał art. 67a § 1 pkt 3 w związku z art. 67d § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), dalej: "O.p.".

W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na swoją trudną sytuację życiową, która uniemożliwia mu uregulowanie ciążących na nim zaległości. Podkreślił, że umorzenie zaległości jest uzasadnione "ważnym interesem podatnika" i bez tego nie ma perspektyw na normalne życie. Zaznaczył, iż już w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego zadłużenie było na tyle duże (ok. 300.000,00 zł), iż nie był w stanie go spłacić. Obecnie po doliczeniu odsetek za zwłokę, jest ono ponad dwukrotnie wyższe, zatem spłata takiej kwoty dla osoby, która nie ma majątku i od wielu lat nie uzyskuje dochodów, to żądanie niemożliwe do wykonania. Zdaniem skarżącego podjęcie pracy zarobkowej oznacza dla niego perspektywę zajęcia większości dochodów przez wierzyciela i spłacanie długów przez wiele lat, co jest perspektywą zniechęcającą do podejmowania jakichkolwiek działań. Skarżący uważa też, że pozytywne rozpatrzenie jego wniosku jest również uzasadnione "interesem publicznym". W obecnej sytuacji nie płaci on jakichkolwiek podatków i stan ten trwa już ponad 10 lat, a ma potencjał i możliwości do wykonywania pracy zarobkowej. Ma też doświadczenie w prowadzeniu działalności gospodarczej, która mogłaby przynieść dochody nie tylko jemu, ale też innym osobom i Skarbowi Państwa. Umorzenie zaległości podatkowych pozwoli mu na powrót do życia zawodowego, natomiast dalsze próby egzekwowania zaległości podatkowych zdaniem skarżącego niczemu nie służą i są bezcelowe. Doświadczenie życiowe pokazuje bowiem, iż osoby zadłużone w stopniu uniemożliwiającym spłatę długu często przechodzą do szarej strefy. Co więcej w ekstremalnych sytuacjach niemożność spłaty zadłużenia może prowadzić do depresji lub innych zaburzeń psychiki, a są to konsekwencje negatywne nie tylko dla podatnika, ale także dla interesu publicznego.

W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2016 r. skarżący podniósł dodatkowo, że egzekwowane należności przedawniły się w dniu 30 marca 2010 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu odmówił umorzenia długu celnego skarżącego w wysokości 58.200,70 zł wraz z odsetkami wyrównawczymi, w wysokości 24.387,80 zł wymierzonych decyzją tego organu z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] oraz odsetek za zwłokę od zaległości celnych w wysokości 73.917,30 zł, ujętych w tytule wykonawczym nr [...].

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: "Dyrektor Izby", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Uzasadnienie swojej decyzji organ odwoławczy rozpoczął od wyjaśnienia, że dług celny skarżącego powstał w dniu [...] lipca 2002 r., a więc przed uzyskaniem przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej co nastąpiło 1 maja 2004 r. Zastosowanie w sprawie będą więc miały przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks Celny (Dz.U. z 2001 r. Nr 75 , poz. 802 ze zm.) dalej: "K.c." oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz. U. Nr 170, poz. 1653), dalej: "rozporządzenie RM". Zastosowania nie znajduje natomiast Ordynacja podatkowa, gdyż zgodnie z art. 2 § 1 tej ustawy jej przepisów nie stosuje się do ceł, które są wprawdzie świadczeniem podatkowym zaliczanym do danin publicznych, ale regulowanym całościowo przepisami Kodeksu celnego. Z art. 2 § 2 O.p. wynika też, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III (a w tym dziale znajduje się art. 67a oraz art. 67d dotyczące umarzania zaległości podatkowych) stosuje się również do opłat, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż wymienione w § 1 pkt 1 organy. Cło nie jest opłatą, a w art. 2 § 1 pkt 1 jest mowa o organach podatkowych uprawnionych do ustalania lub określania podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego, co oznacza, iż w rozumieniu tego przepisu organów celnych nie można zaliczyć do organów podatkowych. Ponadto K.c. w art. 262 zawiera wprawdzie odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej, ale jedynie do jej art. 12 dotyczącego terminów oraz przepisów działu IV dotyczącego postępowania podatkowego. W związku z tym Dyrektor Izby podzielił stanowisko organu I instancji, iż brak jest podstaw do zastosowania przepisów art. 67a § 1 pkt 3 w zw. z art. 67d § 1 pkt 1 O.p. do rozpatrzenia wniosku skarżącego.

Organ stwierdził, że wniosek skarżącego o umorzenie długu celnego został złożony z uchybieniem terminów, o których mowa w art. 246 § 4 i art. 248 § 5 K.c. oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia RM. Decyzja Naczelnika Urzędu z dnia [...] marca 2005 r. uznająca zgłoszenie celne [...] z dnia [...] lipca 2002 r. za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, określająca cło w prawidłowej wysokości i wzywająca skarżącego do uiszczenia niedoboru cła oraz wymierzająca odsetki wyrównawcze, została doręczona skarżącemu w trybie art. 150 O.p. w dniu [...] marca 2005 r. Wniosek skarżącego o umorzenie tych należności, został nadany w urzędzie pocztowym w dniu [...] lutego 2016 r., a wpłynął do Izby Celnej w W. w dniu [...] lutego 2016, tj. po upływie ponad 10 lat od daty doręczenia skarżącemu ww. decyzji. Tymczasem zgodnie z art. 246 § 4 K.c. należności celne są umarzane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach. Przepisy art. 248 § 5 K.c. oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia RM wprowadzają jeszcze krótszy termin, gdyż stanowią, że należności celne są umarzane na pisemny wniosek dłużnika złożony przed upływem roku licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach. Ponadto w trakcie prowadzonego postępowania skarżący nie udowodnił, że niezłożenie wniosku o umorzenie należności celnych przed upływem terminów do ich złożenia było spowodowane nieprzewidzianymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej.

Następnie Dyrektor Izby podał, że ciążące na skarżącym należności celne nie podlegały również umorzeniu na podstawie § 4 ww. rozporządzenia RM. Zastosowanie tego przepisu zostało ograniczone wyłącznie do ściśle określonych okoliczności, które w niniejszej sprawie nie zaistniały. Z akt sprawy nie wynika bowiem, iż należności celne nie zostały ściągnięte w toku zakończonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego oraz że z dłużnikiem zawarty został układ w postępowaniu układowym. Wobec tego przepis ten nie ma zastosowania w sprawie.

Dalej organ odwoławczy zaznaczył , że w Kodeksie celnym oraz rozporządzeniu RM nie wskazano przesłanek uzasadniających umorzenie należności celnych ze względu na "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", czy też trudną sytuację finansową dłużnika, na które skarżący powołuje się we wniosku z dnia [...] lutego 2016 r. i w odwołaniu. Zawarte w tych aktach prawnych przepisy dotyczące umarzania należności celnych mają charakter przedmiotowy (dotyczą sytuacji prawnej towaru) a nie podmiotowy odnoszący się do sytuacji rodzinnej, zdrowotnej czy ekonomicznej wnioskodawcy.

Kończąc Dyrektor Izby uznał za zasadny zarzut dokonania przez Naczelnika Urzędu nieprawidłowej interpretacji art. 242 § 4 i § 6 K.c.

A.C. zaskarżył ww. decyzję Dyrektora Izby do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie jego zobowiązań celnych określonych w decyzji Naczelnika Urzędu z dnia [...] marca 2005 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 67a § 1 pkt 3 w zw. z art. 67d § 1 pkt. 1 O.p. polegającym na ich niezastosowaniu w jego sprawie,

2. art. 242 § 4 i § 6 K.c. poprzez ich nieprawidłową interpretację polegającą na uznaniu, że:

a) niepodejmowanie żadnych działań przez organ egzekucyjny przez okres 10 lat nie wywołuje skutku w postaci przedawnienia długu celnego,

b) przyjęciu błędnego ustalenia, że w dniu [...] września 2016 r. doszło ściągnięcia od strony jakiejkolwiek opłaty,

3. art. 120, 121 i 122 O.p., tj. zasad postępowania nakazujących organom podatkowym działanie na podstawie przepisów prawa, w sposób budzący zaufanie oraz z należytą wnikliwością, poprzez nadużycie prawa polegające na stosowaniu ustawy Kodeks celny uchylonej przeszło 12 lat temu w celu osiągnięcia skutków niekorzystnych dla strony oraz brak rzetelnego ustosunkowania się do zarzutu przedawnienia.

Zdaniem skarżącego spełnia on wszystkie przesłanki określone w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. potrzebne do umorzenia jego długu celnego. Uzasadniając swoje twierdzenia powielił argumentację zawarta we wniosku o umorzenie i powołał się na orzeczenia sądów administracyjnych dotyczących przesłanki interesu publicznego przy umarzaniu zaległości podatkowych.

Skarżący podniósł również, że egzekwowane należności przedawniły się z dniem [...] marca 2010 r. Podał, iż zgodnie z art. 242 § 4 K.c. kwot należności nie można dochodzić po upływie 5 lat od dnia, w którym zostały zarejestrowane, a bieg przedawnienia może być przerwany przez czynności wymienione w § 5, z których w jego sprawie wystąpiło jedynie wszczęcie egzekucji. Czynność wszczęcia egzekucji miała miejsce [...] marca 2005 r. i od tego dnia przedawnienie biegło na nowo. Poza tym nie zaszła żadna z okoliczności pozwalających na kolejne wydłużenie terminu przedawnienia. Jest to w ocenie strony podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu nieistnienia zobowiązania, a przedawnienie powinno być uwzględniane z urzędu. Pomimo tego organy celne w zasadzie w ogóle nie odniosły się do tego podstawowego zarzutu.

Kończąc skarżący podkreślił, że Kodeks celny nie obowiązuje od 1 kwietnia 2014 r., tj. od przeszło 12 lat, więc powoływanie się na przepisy tej ustawy w celu osiągnięcia skutków niekorzystnych dla niego uznaje za ewidentne nadużycie prawa. Wskutek naliczenia egzekwowanych od 10 lat ceł został on obciążony również obowiązkiem zapłaty podatku od towarów i usług, choć postępowanie w sprawie tego podatku już dawno zostało umorzone z powodu przedawnienia. Postępowanie dotyczące długu celnego również powinno zostać umorzone. Stosowanie różnych reguł postępowania i różnych terminów przedawnienia do danin publicznoprawnych mających źródło w tych samych okolicznościach faktycznych jest dla skarżącego niezrozumiałe i podważa jego zaufanie do działania organów państwa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r. poz.1066 j.t. ze zm. ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2016r. poz. 718 j.t. ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Ustalenia faktyczne organu nie budzą wątpliwości jako oparte o pełną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Stąd ustalenia te sąd w pełni akceptuje, przyjmując je za podstawę własnego rozstrzygnięcia.

Omówienie skargi rozpocząć trzeba od wskazania, że w sprawie niniejszej organy celne obowiązane były stosować przepisy prawne - zarówno prawa materialnego, jak i proceduralne - obowiązujące na dzień zgłoszenia celnego. Zgodnie bowiem z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej.

Ogólne sformułowanie "przepisy dotychczasowe" należy interpretować poprzez zakres regulacji zawartej w Kodeksie celnym, tj. w ustawie z dnia 9 stycznia 1997r. ( Dz. U z 2001r., nr. 75, poz. 802 ze zm.). Zgodnie z art. 1 tej ustawy, przedmiotem regulacji tego aktu prawnego są zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny i wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych. Wynika z tego, że Kodeks celny zawiera zarówno przepisy prawa materialnego, jak i proceduralnego. W ramach przepisów prawa materialnego zawarta jest regulacja stanowiąca podstawę do umorzenia w części lub całości należności celnych. Podkreślić też należy, że co do zasady od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej obowiązuje prawo pierwotne, jednakże w art. 2 Aktu Przystąpienia (Dz. U. EL z 2003 r. Nr 236) zastrzeżono szereg przepisów intertemporalnych, dotyczących także Prawa celnego. Zawiera je załącznik IV nr 5 do Aktu Przystąpienia w tytule "Unia celna", który w ust. 13 stanowi, że odzyskiwanie należności jest przeprowadzane na warunkach określonych w ustawodawstwie wspólnotowym. Jednakże w przypadku, gdy dług powstał przed dniem przystąpienia, odzyskiwanie należności zostanie przeprowadzone zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym Państwie członkowskim, przez to Państwo na jego rzecz.

W rozpoznawanej sprawie, dług celny niewątpliwie powstał przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej. Bezsporne w sprawie jest, że powstał on w dniu [...] lipca 2002r. ( data zgłoszenia celnego). Obowiązujący wówczas art. 262 Kodeksu celnego jednoznacznie stanowił, że "do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa".

W związku z tym należy zauważyć, że powołany przez skarżącego art. 67a i art. 67d Ordynacji podatkowej zamieszczony jest w dziale III Ordynacji podatkowej ("Zobowiązania podatkowe"), a nie w dziale IV - wymienionym w art. 262 Kodeksu celnego (generalnie regulującym "Postępowanie podatkowe"), a zatem w sposób dość oczywisty przepis art. 67a i art. 67d Ordynacji podatkowej nie mógł mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, która dotyczyła rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o umorzenie długu celnego. Siłą rzeczy, również dalsze powoływane przez skarżącego argumenty odwołujące się do treści art. 67a i art. 67d Ordynacji podatkowej oraz zawartych w tych artykułach pojęć (takich jak " ważny interes podatnika", "interes publiczny" czy też "czynność egzekucyjna"), nie mogły wpłynąć na treść rozstrzygnięcia organu, ani na sposób interpretacji przepisów regulujących kwestię umorzenia należności celnych na gruncie Kodeksu celnego. Wszelkie bowiem kwestie dotyczące długu celnego, w tym również wygaśnięcia długu celnego na skutek jego umorzenia przez stosowny organ celny, regulowały wprost przepisy Kodeksu celnego, a zawarte w jego przepisach "odesłania" do przepisów innych ustaw (np. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - art. 243) były jasne i wyraźne.

Odmienność tych regulacji i zróżnicowanie przesłanek umorzenia długu w żadnym razie nie naruszały wynikającej z art. 32 Konstytucji RP zasady równego traktowania przez władze publiczne.

Prawidłowo organ odwoławczy uznał, że podstawy do umorzenia należności celnych ustawodawca określił w art. 246, art. 248 Kodeksu celnego oraz wydał w art. 252 § 1 K.c. delegację dla Rady Ministrów, do określenia, w drodze rozporządzenia, innych wypadków, w których należności celne są umarzane. Delegacja dotyczyła też określenia trybu i warunków umorzenia oraz terminu, w którym może być złożony wniosek o umorzenie należności celnych. W ramach tej delegacji zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz. U. Nr 170, poz. 1653). W wymienionym rozporządzeniu określono podstawy materialnoprawne umorzenia należności celnych w § 2 ( uzupełniając je w § 3) i § 4 oraz określono w § 6 termin do złożenia wniosku o ich umorzenie.

Przypomnieć należy treści wymienionych przepisów Kodeksu celnego:

"Art. 246. § 1. Należności celne są umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3.

§ 2. Należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3.

§ 3. Należności celne nie podlegają zwrotowi ani umorzeniu, jeżeli okoliczności, które doprowadziły do zapłacenia lub zarejestrowania kwoty prawnie nienależnej, są wynikiem świadomego działania osoby zainteresowanej.

§ 4. Należności celne są zwracane lub umarzane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach.

§ 5. Organ celny dokona zwrotu lub umorzenia z urzędu, gdy stwierdzi przed upływem 3 lat od powiadomienia dłużnika, że zachodzą okoliczności uzasadniające zwrot lub umorzenie.

§ 6. Termin, o którym mowa w § 4, może ulec przedłużeniu, jeżeli dłużnik udowodni, że niezłożenie wniosku przed upływem 3 lat od dnia powiadomienia go o tych należnościach było spowodowane nieprzewidzianymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej."

"Art. 248. § 1. Należności celne mogą zostać zwrócone lub umorzone również po ustaleniu, że zarejestrowana kwota tych należności dotyczy towarów objętych procedurą celną i nieprzyjętych przez osobę wprowadzającą ze względu na to, że w chwili, o której mowa w art. 69, towary były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu, w wyniku którego dokonano przywozu tych towarów. Nie uznaje się za towary wadliwe towarów uszkodzonych po ich zwolnieniu.

§ 2. Zwrot lub umorzenie należności celnych od towarów, o których mowa w § 1, są dopuszczalne, gdy:

1) towary nie zostały użyte, chyba że wstępne ich użycie okazało się konieczne do stwierdzenia ich wadliwości lub niezgodności z warunkami kontraktu oraz

2) towary zostały wywiezione poza polski obszar celny.

§ 3. Na wniosek osoby zainteresowanej organ celny może zezwolić na zniszczenie towarów, objęcie ich w celu powrotnego wywozu procedurą tranzytu, objęcie procedurą składu celnego lub umieszczenie ich w wolnym obszarze celnym, zamiast ich wywozu. W celu otrzymania jednego z przewidzianych wyżej przeznaczeń celnych towary są uważane za towary niekrajowe.

§ 4. Należności celne nie są zwracane lub umarzane w odniesieniu do towarów, które przed ich zgłoszeniem o dopuszczenie ich do obrotu zostały objęte procedurą odprawy czasowej w celu przeprowadzenia prób, chyba że wykazano, iż fakt ich wadliwości lub niezgodności z warunkami kontraktu nie mógł zostać ujawniony podczas tych prób.

§ 5. Należności celne są zwracane lub umarzane, w wypadkach określonych w § 1, na pisemny wniosek dłużnika złożony przed upływem roku, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach.

§ 6. Termin, o którym mowa w § 5, może ulec przedłużeniu, jeżeli dłużnik udowodni, że niezłożenie wniosku przed upływem roku od dnia powiadomienia go o tych należnościach było spowodowane nieprzewidzianymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej."

Natomiast przepisy rozporządzenia RM brzmiały:

"§ 2. Należności celne są zwracane lub umarzane, gdy:

1) po zwolnieniu towarów niekrajowych objętych procedurą celną odprawy czasowej, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od należności celnych przywozowych, towary te zostały skradzione, a następnie odnalezione w stanie, w jakim znajdowały się w momencie kradzieży, przy czym nastąpiło to przed przewidywanym w pozwoleniu terminem zakończenia procedury odprawy czasowej;

2) towary, które ze względu na ich przeznaczenie zostały dopuszczone do obrotu z zastosowaniem środków taryfowych, o których mowa w art. 14 Kodeksu celnego, zostały skradzione, a następnie, nie później niż w okresie sześciu miesięcy, odnalezione w stanie, w jakim znajdowały się w momencie kradzieży;

3) niemożliwe jest otwarcie środka transportu, w którym znajdują się towary uprzednio dopuszczone do obrotu, i w związku z tym niemożliwe jest dokonanie jego rozładunku;

4) towary dopuszczone do obrotu zostały następnie objęte procedurą uszlachetniania biernego, w celu bezpłatnego usunięcia przez dostawcę usterek występujących w towarze, a kontrahent zagraniczny zdecydował się na zatrzymanie towarów i organ celny, który wydał pozwolenie na korzystanie z procedury uszlachetniania biernego, został o tym fakcie powiadomiony;

5) po zwolnieniu towarów dopuszczonych do obrotu stwierdzono, że w momencie zwolnienia towarów obowiązywał zakaz posiadania, rozpowszechniania lub obrotu takimi towarami;

6) towary dopuszczone do obrotu zostały następnie, za zgodą dyrektora izby celnej właściwej miejscowo dla urzędu celnego, w którym zostały zarejestrowane należności celne, bezpłatnie przekazane:

a) organizacjom społecznym lub jednostkom organizacyjnym statutowo powołanym do prowadzenia działalności charytatywnej lub do realizacji pomocy humanitarnej, pod warunkiem że będą przeznaczone do nieodpłatnej dystrybucji wśród osób potrzebujących, o ile przedmiotem przekazania są towary pierwszej potrzeby,

b) państwowym jednostkom organizacyjnym, gminom, organizacjom społecznym lub jednostkom organizacyjnym statutowo powołanym do prowadzenia działalności charytatywnej lub do realizacji pomocy humanitarnej, pod warunkiem że będą przeznaczone do bezpłatnego rozdania ofiarom klęski żywiołowej lub katastrofy albo oddania do dyspozycji ofiarom klęsk żywiołowych lub katastrofy i pozostaną własnością tych jednostek;

7) towary zostały dostarczone odbiorcy wskutek pomyłki kontrahenta zagranicznego;

8) towary okazały się nieprzydatne do użytku, przewidzianego przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury celnej, z powodu oczywistej pomyłki w zamówieniu;

9) towary zostały dostarczone osobie korzystającej z procedury celnej po terminie dostawy przewidzianym w kontrakcie;

10) zastosowano retrospektywnie środki taryfowe, o których mowa w art. 13 § 3 pkt 2, 4 i 5 oraz w art. 14 § 2 Kodeksu celnego."

"§ 3. 1. Zwrot lub umorzenie należności celnych, z zastrzeżeniem ust. 2, jest dopuszczalne w wypadkach, o których mowa w § 2 w:

1) pkt 2 - gdy kontyngent taryfowy na towary nie został wyczerpany;

2) pkt 4 - gdy kontrahent zagraniczny nie nadesłał produktu zamiennego;

3) pkt 6 lit. a - gdy organizacje społeczne lub jednostki organizacyjne statutowo powołane do prowadzenia działalności charytatywnej lub do realizacji pomocy humanitarnej są uprawnione do korzystania ze zwolnienia od cła, o którym mowa w art. 19021 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego;

4) pkt 6 lit. b - gdy państwowe jednostki organizacyjne, gminy, organizacje społeczne lub jednostki organizacyjne statutowo powołane do prowadzenia działalności charytatywnej lub do realizacji pomocy humanitarnej są uprawnione do korzystania ze zwolnienia od cła, o którym mowa w art. 19023 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego;

5) pkt 3, 5 i 7-9 - gdy towary zostały wywiezione poza polski obszar celny lub zostało im nadane jedno z przeznaczeń celnych, o których mowa w art. 248 § 3 Kodeksu celnego;

6) pkt 7 i 8 - gdy towary zostały wywiezione poza polski obszar celny do kontrahenta zagranicznego lub do osoby przez niego wskazanej.

2. Zwrot lub umorzenie należności celnych jest dopuszczalne w wypadkach, gdy towary, o których mowa w § 2 pkt 1-9, nie zostały użyte lub sprzedane przed nadaniem im nowego przeznaczenia celnego."

"§ 4. Należności celne mogą zostać umorzone w całości lub w części:

1) jeżeli nie ściągnięto ich w toku zakończonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego;

2) w wypadku zawarcia układu z dłużnikiem w postępowaniu układowym, w granicach przewidzianych w układzie."

"§ 6. 1. Należności celne są zwracane lub umarzane, w wypadkach, o których mowa w § 2, na pisemny wniosek dłużnika złożony przed upływem roku, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach.

2. Termin, o którym mowa w ust. 1, może ulec przedłużeniu, jeżeli dłużnik udowodni, że niezłożenie wniosku przed upływem roku od dnia powiadomienia go o tych należnościach było spowodowane nieprzewidzianymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej."

Zgodnie z brzmieniem tych przepisów organ prawidłowo pouczył skarżącego o terminie składania wniosku o umorzenie należności celnych i możliwości jego przedłużenia w wyżej wskazanych okolicznościach.

Stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał ani przesłanek do przedłużenia terminu do złożenia wniosku (a bezspornym jest, że wniosek jest złożony po wymaganym terminie), ani nie przedstawił okoliczności wymienionych we wskazanych przepisach K.c. i rozporządzenia RM, jako podstawy materialnoprawnej umorzenia wskazanego długu celnego.

Tym samym nie było podstaw do umorzenia wnioskowanego długu celnego.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego w zakresie przedawnienia tych należności i niewłaściwego stosowania przez organ, czy też niewłaściwej wykładni art. 242 § 4 i § 6 K.c., wskazać należy, że wymieniony przepis nie mógł stanowić podstawy merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego.

Wniosek skarżącego o umorzenie należności celnych jest realizacją uprawnienia przewidzianego przez Kodeks celny, uprawnienia mającego na celu (przy pozytywnym rozstrzygnięciu organu) doprowadzenie do wygaśnięcia tego długu. Zgodnie z treścią art. 244 dług celny wygasa m. in. przez uiszczenie kwoty należności ( pkt.1), przez umorzenie kwoty należności( pkt.2), przez przedawnienie (pkt.3). Nie ulega zatem wątpliwości, że nie można umarzać należności celnych już przedawnionych, gdyż te wygasły z mocy prawa.

W przypadku ustalenia faktycznego, że doszło do przedawnienia długu celnego, postępowanie w przedmiocie wniosku o umorzenie tego długu, jako bezprzedmiotowe, powinno być umorzone w myśl art. 208 § 1 O.p. w zw. z art. 262 K.c. Wymieniona sytuacja dotyczy umorzenia postępowania administracyjnego, a nie umorzenia długu, jak twierdzi skarżący.

Podkreślić należy, że ustalenie czy doszło do wygaśnięcia długu celnego, poprzez jego przedawnienie, jest elementem stanu faktycznego sprawy. W niniejszej sprawie organy zwracały się do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr. [...], obejmującego dług celny skarżącego, wskazany do umorzenia w przedmiotowym postępowaniu, i uzyskały odpowiedź, że nie doszło do przedawnienia tej należności celnej. Zatem nie było podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku skarżącego o umorzenie długu celnego.

Podkreślić też należy, że było to wystarczające działanie organów w niniejszej sprawie. Niniejszy wniosek skarżącego nie jest środkiem prawnym przewidzianym do dodatkowej kontroli postępowania egzekucyjnego. Kodeks celny w art. 243 stanowi, że w postępowaniu przed organami celnymi stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 j.t. ze zm., dalej u.p.e.a.) przewiduje zamknięty katalog uprawnień dłużnika, w tym co do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na wygaśnięcie obowiązku z innego powodu (art. 59 § 1 pkt.2 i § 4 u.p.e.a.).

Zarzuty skarżącego, dotyczące naruszenia przez organ art. 242 § 4 i § 6 K.c., w rzeczywistości odnoszą się do żądania skontrolowania postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr. 1373/06/JR i jego umorzenia, co jest poza granicami przedmiotowej sprawy.

Raz jeszcze przypomnieć należy, że przepis art. 242 w § § 4-7 K.c. odnosi się do możliwości dochodzenia należności celnej przez organ. Według jego brzmienia : "Art. 242. (...) § 4. Kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane.

§ 5. Bieg przedawnienia terminu, o którym mowa w § 4, przerywa:

1) wszczęcie egzekucji,

2) wszczęcie postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub postępowania przed sądem administracyjnym.

§ 6. Po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo, począwszy od dnia:

1) wniesienia wpłaty,

2) ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna,

3) uprawomocnienia się orzeczenia sądu wydanego w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, albo wyroku lub postanowienia sądu administracyjnego.

§ 7. Przedawnienie uwzględnia się z urzędu."

Reasumując sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie znajduje zasadności zarzut naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy ani zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

.