Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 791/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: lp. 5.7, lp. 5.11, l.p. 6.1.2. załącznika nr 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2200
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 14 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 1046/19 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 lipca 2019 r. nr BP.501.998.2019.1091.SZ16.6075 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1046/19, po rozpoznaniu skargi E. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 lipca 2019 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, 1/ uchylił zaskarżoną decyzję, oraz 2/ zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego, zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi strony, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; powoływanej dalej jako: k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w błędnej ocenie decyzji organu II instancji i przyjęciu i przyjęciu, że organ ten nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności, które uzasadniałyby wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, podczas gdy organ rozpoznał sprawę w jej całokształcie przypisując skarżącemu odpowiedzialność za naruszenia norm czasu pracy i wymaganych odpoczynków dla kierowców w transporcie drogowym, które powstały przed dniem ujawnienia dokonanej ingerencji w tachograf, co odpowiada zasadzie prawdy obiektywnej;

2. przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd, że organ odwoławczy nie dostrzegł i nie wyjaśnił wątpliwości, czy dane pochodzące z urządzenia rejestrującego poddanego ingerencji w jego pracę mogą stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie, podczas gdy w sprawie takie wątpliwości faktycznie nie powstały, albowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby w dniu 1 kwietnia 2019 r. nastąpiła ingerencja w pracę urządzenia rejestrującego, a w konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia, że dane rejestrowane przez tachograf w tym dniu były nierzetelne, czego nie dostrzegł Sąd orzekający w sprawie, dokonując analizy treści uzasadnienia decyzji.

Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, sporządzonej osobiście przez skarżącego, wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Natomiast istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (m.in. protokół kontroli drogowej, jak i protokół z oględzin instalacji tachografu, urządzenia rejestrującego oraz impulsatora zainstalowanego w pojeździe) potwierdza ustalenia, że do instalacji tachografu kontrolowanego pojazdu podłączono wyłącznik tachografu, zaś pod zegarami deski rozdzielczej pojazdu zamontowano dodatkowe urządzenie imitujące sygnał radiowy oraz nadajnik, który sparowany był z tym urządzeniem (drugi impulsator). WSA jednoznacznie stwierdził, iż świadczy to o niedozwolonej prawem ingerencji w urządzenie rejestrujące, a tym samym o tym, że skarżący wykonywał przewóz drogowy pojazdem z naruszeniem przepisów o stosowaniu tachografu. Ustalenia te pozwalały na przyjęcie, że doszło do naruszenia, o którym mowa w l.p. 6.1.2. załącznika nr 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2200 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.t.d.). Ponieważ dla zastosowania l.p. 6.1.2. istotne znaczenie ma wyłącznie okoliczność, że pojazd został wyposażony w tachograf, co do którego dopuszczono się nielegalnej manipulacji i pojazdem tym wykonywany był przewóz drogowy. Prawidłowo zatem na mocy pkt 6.1.2. wspomnianego wyżej załącznika do ustawy o transporcie drogowym, organ uznał, że kara pieniężna za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenia zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub wyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony - wynosi 10.000 zł.

To stanowisko Sądu I instancji nie zostało zakwestionowane przez strony postępowania na etapie postępowania przed NSA w skardze kasacyjnej. Na etapie postępowania kasacyjnego spór dotyczy bowiem zasadności wymierzenia kary pieniężnej za dwa pozostałe naruszenia, tj. polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy (lp. 5.11 zał. nr 3 do u.t.d.) oraz skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego – zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej (lp. 5.7 zał. nr 3 do u.t.d.).

W tym kontekście należy zauważyć, iż wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu administracji, Sąd I instancji nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w pełni zasadnie przyjął, że z jednej strony organ ten przyznał, że na skutek dokonanej ingerencji tachograf nie rejestruje prawidłowych danych dotyczących prędkości, przejechanych kilometrów i rodzaju pracy, a z drugiej strony bezrefleksyjnie w oparciu o dane wynikające z ww. urządzenia rejestrującego i karty kierowcy wymierzył skarżącemu karę za uchybienie przepisom dotyczącym czasu pracy kierowców w dniu 1 kwietnia 2019 r.

Prawidłowo zauważył też WSA, że opisane powyżej niewłaściwe działanie urządzenia, które zostało stwierdzone przez uprawionego serwisanta, poddaje w wątpliwość, czy rejestrowane przez tachograf dane mogą być w ogóle uznane za wiarygodne, a tym samym stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

Zatem jak słusznie stwierdził Sąd I instancji organ odwoławczy wątpliwości tych nie dostrzegł i nie wyjaśnił. Organ nie wykazał, aby wadliwa praca tachografu pozostała bez wpływu na prawidłowość zarejestrowanych przez urządzenie okresów aktywności kierowcy. Powoduje to, że prawidłowa jest ocena WSA, iż organy nie wyjaśniły, na jakiej podstawie przyjęły za udowodnioną tą okoliczność. W tej sytuacji, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, jakoby w niniejszej sprawie miało dojść do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Podzielając zatem stanowisko Sądu I instancji, wskazującego na naruszenie przez organy przepisów postępowania administracyjnego odnoszących się do prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zważyć nadto trzeba, iż w myśl naczelnej zasady postępowania administracyjnego tj. zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 i skonkretyzowanej przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają każdorazowo obowiązek dokonać wszechstronnej oceny konkretnej sprawy, jak i podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego. Powyższe z kolei winno znaleźć swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).

Brak takiego działania po stronie organów musiał skutkować przyjęciem naruszeń stwierdzonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zaś ich wykazanie dawało podstawę do uchylenia decyzji objętej skargą. Zaniechanie dokładnego wyjaśnienia przez orzekające w sprawie organy istotnego elementu jej stanu faktycznego czynić musiało bezzasadnym przywołany wyżej zarzut skargi kasacyjnej.

Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że na gruncie niniejszej sprawy z uwagi na ingerencję dokonaną w tachograf, poprawność zapisu czasu jazdy i odpoczynku powinna była zostać rzetelnie zweryfikowana, czego organ odwoławczy nie uczynił.

Prawidłowa jest też konstatacja WSA, iż z tych względów nie sposób uznać, że stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. W tym zakresie Sąd I instancji przedstawił trafny wywód, który zasługuje w zupełności na akceptację.

Uwzględniając powyższe za nieusprawiedliwiony uznać należy także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania i uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenie zaskarżonego wyroku w zakresie naruszenia przez organy - w rezultacie zaniechania dokładnego uzasadnienia wszystkich okoliczności sprawy - przepisu art. 107 § 3 k.p.a., odnoszącego się do prawidłowości sporządzenia uzasadnienia decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazanie na naruszenie przez organ tego przepisu (wraz z wymienionymi przez Sąd I instancji przepisami art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.), z uwagi na niewyjaśnienie w pełnym zakresie stanu faktycznego, było uzasadnione. Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż w konsekwencji niewykazania przez organ należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 7 k.p.a., organ nie mógł sporządzić uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymaganiom stawianym przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Uznając, że organ dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie można temu Sądowi - wskazującemu na konieczność wyjaśnienia kwestii zachowania zasad przeprowadzenia kontrolowanego postępowania, w tym także należytego wyjaśnienia tego zagadnienia w decyzjach - postawić zarzutu naruszenia (poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji) przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są chybione i na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.