Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 720/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-12-08 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2,  art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Budowlano-Handlowo-Usługowego "A" Spółki z o. o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 22 sierpnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec 2011r., postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Budowlano-Handlowo-Usługowego "A" Spółki z o. o. w O. (dalej jako strona skarżąca, Spółka) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 22 sierpnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec 2011 r. Wartość przedmiotu sporu w tej sprawie opiewa na kwotę 2.746 zł. W związku z tym strona skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 110 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270)– zwanej dalej p.p.s.a, strona skarżąca zwróciła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podniosła, iż ze względu na kryzys prowadzona działalność w ostatnim okresie przestała być dochodowa (za cały 2013 r. poniesiono stratę w wysokości 46.764,96 zł), zaś konieczność uiszczenia zaległości w podatku akcyzowym i opłacie paliwowej oraz zobowiązania płacowe wobec zatrudnionych pracowników (wskazano, że w Spółce nadal zatrudnionych jest 22 pracowników) sprawiają, że nie jest w stanie uiścić wymaganych kosztów sądowych.

W części wniosku dotyczącego oświadczenia o majątku i dochodach strona skarżąca wykazała brak środków trwałych, stan kont bankowych w wysokości 5.876,53 zł, stratę za poprzedni rok obrotowy w wysokości 46.764,96 zł, wielkość kapitału zakładowego opiewającego na kwotę 55.200 zł.

Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osoba prawna może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego), gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Natomiast stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (m.in. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, o co wnosi Spółka w przedmiotowym wniosku) staje się możliwe wówczas, gdy osoba prawna wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się bowiem, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony i z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081).

Jednocześnie należy zaznaczyć, iż orzeczenie w sprawie prawa pomocy jest wydawane na podstawie oświadczenia strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w przedstawionych przez stronę dokumentach. Oznacza to, iż ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a., spoczywa na składającym wniosek o jego przyznanie. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zatem zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. Dlatego też jeżeli pojawią się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych, bądź jeżeli okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, jest ona obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów.

Referendarz sądowy, analizując informacje przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPPr), uznał, iż były niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej Spółki. W związku z czym pismem z 5 listopada 2014 r. strona skarżąca została wezwana do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych ( CIT ) za ostatni rok podatkowy oraz opodatkowania podatkiem od towarów i usług ( VAT-7 ) za miesiące czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i, jeżeli jest to możliwe, październik 2014 r., zestawień obrotów i sald kont wynikowych i bilansowych za ostatnie 3 miesiące, wyciągów i odpisów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie 3 miesiące oraz odpisów aktualnych bilansów.

W odpowiedzi na wezwanie przedłożono zestawienie obrotów i sald kont wynikowych i bilansowych, rachunek zysków i strat z bilansem, wyciągi z rachunku bankowego zawierające listę operacji bakowych dokonywanych w Banku Zachodnim WBK i w BS Bank Rolników za okres od 18 sierpnia do 17 listopada 2014 r., a także kserokopie: deklaracji podatkowej CIT-8 za 2013 r., deklaracji VAT-7 za okres od czerwca do października 2014 r., sprawozdania finansowego za 2013 r., decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowych, wniosku o zmianę decyzji o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej (kserokopie tych dokumentów znajdują się w aktach sprawy o sygn. I SA/Op 705/14; karty 43-110)

W ocenie referendarza, mającego na względzie informacje zawarte we wniosku o prawo pomocy oraz wynikające z przedłożonych dokumentów, zapłata przez stronę skarżącą kosztów sądowych wymaganych zarówno w niniejszej sprawie jak i w innych zawisłych przed tut. Sądem nie przekracza jej możliwości finansowych. Tym samym jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za nieuzasadniony.

W oparciu o przekazane dokumenty ustalono bowiem, iż Spółka posiada znaczny potencjał do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły, przejawiający się w postaci uzyskiwanych przychodów. Dla oceny zasadności wniosku ta okoliczność posiada większe znaczenie niż dochody czy też szeroko pojęta płynność finansowa firmy bądź jej rentowność. O potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą.

Otóż z kserokopii zeznania podatkowego za 2013 r. (CIT-8) wynika, iż przychody z prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej w tym roku podatkowym wyniosły 2.148.190,33 zł. Z kolei w deklaracji podatkowej VAT-7 za miesiące czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2014 r. strona skarżąca wykazała sprzedaż towarów i usług za ten okres w kwocie 897.375 zł, przy obciążeniu podatkiem należnym z tytułu tej sprzedaży w wysokości 204.856 zł.

Zatem nie sposób przyjąć, iż strona skarżąca nie jest w stanie dokonać zapłaty wymaganych kosztów sądowych, stanowiących nieznaczną część środków pieniężnych (nawet gdy uwzględnione zostaną koszty sądowe wymagane w pozostałych sprawach zawisłych przed tut. Sądem), którymi obraca. W tym względzie należy również wskazać na wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że sam fakt, iż osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty nie stanowi wystarczającej przesłanki jego udzielenia (por. postanowienie z 8 marca 2013 r., II FZ 93/13, lex nr 1305492; postanowienie z 23 kwietnia 2013 r., II FZ 227/13, lex nr 1310076).

W ocenie referendarza również dysponowanie przez stronę skarżącą w ostatnim okresie, tj. we wrześniu, październiku i listopadzie 2014 r. (a więc kiedy strona skarżąca winna mieć na względzie, iż w związku z wydaniem niekorzystnych dla niej decyzji organów podatkowych i następnie przeniesieniem sporu na drogę sądową zobowiązana będzie do poniesienia kosztów postępowania sądowego), znacznymi środkami finansowymi stanowi również okoliczność przemawiającą za odmową przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Otóż wyniku analizy danych pochodzących z rachunku bankowego (Bank Zachodni WBK) ustalono, iż w okresie od 6 września do 17 listopada 2014 r. na rachunek bieżący skarżącej Spółki wpłynęły środki pieniężne w wysokości 406.468,50 zł. Zatem dysponując tak znacznymi środkami pieniężnymi i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych strona skarżąca winna uwzględnić konieczność ich zapłaty, a dopiero w dalszej kolejności regulować zobowiązania cywilno prawne.

Dodatkowo należy wskazać na rozbieżności w wykazaniu stanu majątkowego Spółki. W formularzu Spółka oświadczyła, iż nie posiada środków trwałych za ostatni rok. Natomiast według sprawozdania finansowego wartość środków trwałych na koniec 2013 r. wyniosła 811.218,99 zł, przy wartości bilansowej w wysokości 41.047,08 zł.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.