Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 349/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: art. 151a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze sprzeciwu I. H. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Przedmiotem sprzeciwu wniesionego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez I. H., zwaną dalej także skarżącą, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, zwanego dalej Kolegium lub organem drugiej instancji, z dnia 28 kwietnia 2021 r., nr [...], uchylająca w całości decyzję Burmistrza [...], zwanego dalej organem pierwszej instancji, z dnia 17 lutego 2021 r., nr [...], o odmowie wydania na rzecz M. S. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia "[...]" na działce nr a i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

Pismem z dnia 20 stycznia 2020 r. M. S. zwrócił się do Burmistrza [...] o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji polegającej na budowie fermy trzody chlewnej o obsadzie 279,44 DJP (1996 sztuk tuczników) na działce nr a, obręb [...], użytkowanej rolniczo, dla której nie uchwalono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponieważ przedsięwzięcie należy do mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, strona dołączyła do podania raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia (dalej: raport) oraz kopię mapy zasadniczej z zaznaczonym obszarem oddziaływania planowanej inwestycji. W dniu 4 lutego 2020 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu (dalej: RDOŚ), Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: PPIS) oraz do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie - Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach (dalej: RZGW) o uzgodnienie, w zakresie ich właściwości, warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, co nastąpiło odpowiednio w dniach 30 października 2020 r., 3 marca 2020 r. oraz 10 grudnia 2020 r.

W aktach sprawy są pisma, zawierające protesty z dnia 17 lutego 2020 r. mieszkańców wsi [...] (174 podpisy), mieszkańców wsi [...] (52 podpisy), a także pisma M. M., A. P., Stowarzyszenia A z siedzibą w [...], R. i M. J. działających pod firmą B s.c. z siedzibą w [...], C sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz Marszałka Województwa Opolskiego, właściciela D sp. z o.o. i E sp. z o.o. sprzeciwiające się realizacji planowanej inwestycji z uwagi na jej uciążliwość dla środowiska i mieszkańców.

Decyzją z dnia 17 lutego 2021 r. organ pierwszej instancji odmówił wydania, na rzecz M. S., decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla opisanego wyżej przedsięwzięcia W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny i stan prawny sprawy, poinformował o licznych protestach właścicieli posesji położonych w pobliżu terenu inwestycyjnego, podkreślając że podziela ich obawy co do pogorszenia warunków bytowania wynikającego z uciążliwości odorowej, skutkującej obniżeniem wartości nieruchomości, a ponadto zagrożeniem dla środowiska i negatywnym wpływem na zdrowie. Organ pierwszej instancji podał też, że w Polsce nie ma przepisów regulujących normy odorowe, z wyjątkiem amoniaku i siarkowodoru, które w niniejszej sprawie, z uwagi na charakter planowanego przedsięwzięcia, stanowią najpoważniejszą uciążliwość. Pozostaje ona w bezpośrednim związku z naruszeniem - w przypadku realizacji inwestycji - zasady zrównoważonego rozwoju, o której mowa w art. 5 Konstytucji RP i w art. 3 pkt 50 Prawa ochrony środowiska, służącej rozwiązywaniu konfliktów pomiędzy wartościami: ochroną środowiska i wolnością gospodarczą, opartą na własności prywatnej. W ocenie organu pierwszej instancji przedmiotowe przedsięwzięcie będzie implikować konflikty z mieszkającymi w pobliżu działki nr a właścicielami nieruchomości właśnie z uwagi na uciążliwości odorowe. Ponadto ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] wynika, iż teren inwestycji usytuowany j est na obszarze, który w studium oznaczony jest symbolem RO - tereny rolne o średnich i niskich walorach produkcyjnych, z dopuszczalną obsadą zwierzęcą od 40 do 120 DJP (wobec 279 DJP zadeklarowanej przez M. S.).

W odwołaniu inwestor zarzucił organowi pierwszejinstancji wydanie decyzji z naruszeniem art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach ddziaływania na środowisko, polegającym na jego błędnej wykładni, podczas gdy zarówno ze stanowisk organów opiniujących, jak i z samego raportu wynika, iż nie ma przeciwwskazań do wydania rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem inicjującym postępowanie. Wskazał, iż organ zakwestionował zapisy raportu, ale nie przedłożył dokumentu potwierdzającego przyjętą argumentację. M. S. podniósł nadto, że organ pierwszej instancji uzasadnił odmowę ogólnikowymi stwierdzeniami i nie wykazał, które uwagi społeczeństwa uwzględnił. Podkreślił, że sprzeciw społeczeństwa nie może być podstawą wydania decyzji odmownej, ponieważ nie można wykluczyć sytuacji, że protesty wynikają z niewiedzy. Planowany obiekt jest zaprojektowany w oparciu o nowoczesnątechnologię, ograniczającą emisję odorów i hałasu, co wynika wprost zarówno z raportu, jak i z opinii organów uzgadniających. Zastrzeżenia organu uznał za gołosłowne. Argument o obniżeniu wartości nieruchomości położonych w pobliżu terenu inwestycyjnego nie zasługuje na akceptację, ponieważ postępowanie to dotyczy wpływu przedsięwzięcia na środowisko, a nie na prawa majątkowe mieszkańców.

Kolegium opisana na wstępie decyzją z dnia 28 kwietnia 2021 r. uwzględniło odwołanie I uchyliło zaskarżoną decyzje w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasasadnieniu Kolegium w pierwszej kolejności przedstawiło i omówiło materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie - czyli przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach ddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zaistniała żadna z przewidzianych w art. 81 ustawy przesłanek uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia. Z przedłożonych przez Burmistrza [...] akt sprawy wynika, że teren inwestycji (dz. nr a) nie jest objęty miejscowym prawem zagospodarowania przestrzennego (problematyka związania ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego będzie omówiona w dalszej treści niniejszego uzasadnienia). Organy, do których organ pierwszej instancji zwrócił się o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia w trybie art. 77 ust. 1 ustawy zaopiniowały pozytywnie te warunki.

Przedsięwzięcie objęte wnioskiem inwestora, polegające na budowie fermy trzody chlewnej o obsadzie 279,44 DJP (1996 sztuk tuczników) na działce nr a, obręb [...] jest zaliczone do mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w 2 ust. 1 pkt 51 lit.b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U- z 2019 r. poz. 1839), zwanego dalej rozporządzeniem. Z tego względu należało zapewnić w nim udział społeczeństwa. Kolegium, opierając się na orzecznictwie sądowym, wyjaśniło, że sam sprzeciw mieszkańców gminy nie może stanowić podstawy do wydania negatywnej decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Przepisy nakazują jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu i umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków, natomiast nie nakładają obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia. Skoro w rozpatrywanej sprawie była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, to organ, rozstrzygając sprawę, zobligowany był uwzględnić przede wszystkim ustalenia zawarte w raporcie, a także uzgodnienia i opinie, o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy i wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa. [pic]Kwestią podstawową jest rzetelna, wnikliwa i wszechstronna ocena wartości dowodowej raportu. Takiej oceny w decyzji organu pierwszej instancji nie było. Organ ten nie przeprowadził analizy wpływu przedsięwzięcia na środowisko, uwzględniając wielkość oraz zasięg oddziaływania inwestycji w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza, hałasu, nie wykazał czy przekraczają one wartości dopuszczalne. Skupił się na uciążliwościach odorowych, przy czym nie poddał analizie emisji poszczególnych związków związanych z planowaną produkcją trzody, tj. siarkowodoru i amoniaku, ograniczając się do ogólnikowych stwierdzeń.[pic]

Kolegium uznało też, ze nie może stanowić podstawy odmowy wydania wnioskowanej decyzji zarzut naruszenia zasady zrównoważonego rozwoju. Definicja legalna tego pojęcia zawarta jest w art. 3 pkt 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219 z późn. zm.), zgodnie z którym zrównoważony rozwój to taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń. W zaskarżonej decyzji Burmistrz [...] wskazuje za Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyrok z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2123/13), że omawiana zasada pełni przede wszystkim rolę dyrektywy wykładni, kiedy są wątpliwości co do zakresu i rodzaju obowiązków oraz sposobu ich realizacji. Wyciąga jednak nieuprawniony wniosek, że jej celem jest rozwiązywanie konfliktów. W sprawie zakończonej decyzją z dnia 17 lutego 2021 r. chodzi o konflikt pomiędzy wolnością gospodarczą (realizacją planowanego przedsięwzięcia), a ochroną środowiska, którą, z uwagi na skalę przedsięwzięcia, organ upatruje w uciążliwościach odorowych dla mieszkańców. Kolegium akceptuje stanowisko WSA w Poznaniu wyrażone w wyroku z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po 443/20, że "zasada zrównoważonego rozwoju jest fundamentem prawa ochrony środowiska, niemniej jednak z niej samej, bez podparcia w innych przepisach materialnoprawnych, nie można wywieść wystarczających i skutecznych argumentów przeciwko inwestycjom, jeżeli te w oparciu o przepisy szczególne mogą zostać dopuszczone".

Kolegium zwróciło również uwagę, że podana przez inwestora ilość tuczników jest zaniżona, gdyż nie uwzględnia całej powierzchni budynku, tj. 1880,2 m2: 0,81 m2 2321,23 tuczniki. Zaniżona jest także wielkość DJP, która powinna uwzględniać maksymalną możliwą obsadę na powierzchni 1880,2 m2 , tj. 324,98 DTP. (2321,23 x 0.14 = 324,98 DTP). To oznacza, że wobec przekroczenia ilości 2000 tuczników o wadze ponad 30 kg, przedmiotowe przedsięwzięcie wypełnia dyspozycję art. 201 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska i zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 3 ustawy organ pierwszej instancji zobowiązany był do zasięgnięcia opinii organu właściwego do wydania pozwolenia zintegrowanego (tu: Marszałka Województwa Opolskiego z uwagi na zaliczenie przedsięwzięcia do zawsze mogącego znacząco oddziaływać na środowisko), czego nie uczynił.

Opisana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu została zaskarżona przez I H., która wniosła od niej sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.

Skarżąca wskazała, że organ drugiej instancji zmarginalizował kwestię uciążliwości zapachowych, podczas gdy składową zapachu w tym przypadku odoru powstałego w trakcie hodowli trzody chlewnej, są właśnie związki m.in. azotanów, azotynów, dwutlenku węgla, siarkowodoru, amoniaku - szkodliwe zarówno dla człowieka jak i dla środowiska naturalnego. Związki te uwalniają się do powietrza i wody w trakcie chowu trzody chlewnej oraz w trakcie wylewania gnojowicy na 74 hektarach okolicznego terenu. Teren najbliższej okolicy inwestycji to miejscowości [...], [...], gdzie znajdują się złoża wód podziemnych — [...], która jest jednym z trzech Głównych Zbiorników Wód Podziemnych ([...]) o znaczeniu regionalnym. Teren, na którym planowana jest budowa fermy trzody chlewnej znajduje się w bliskim sąsiedztwie domów mieszkalnych miejscowości [...] (250m), terenu wodno-błotnistego gdzie występują siedliska ptaków (2 lm) wg "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...]" z 2014 oznaczonego jako Zł, miejscowości [...] (500m), terenu rekreacyjno-wypoczynkowego "[...]", gdzie występują również wody stojące (600m).

Skarżąca zwróciła uwagę, że choć intensywny smród pochodzący z hodowli trzody chlewnej, zapewne nie wpływa na zdrowie fizyczne człowieka (nie wywołuje np. bezpośredniego zagrożenia zatruciem), to jednak niewątpliwe czyni codzienne życie sąsiadów nieznośnym, również dlatego, że nie jest to uciążliwość chwilowa czy krótkotrwała ale ciągła. Inwestor może swoje zamierzenie zrealizować lub od niego odstąpić, trudno natomiast wymagać od właścicieli sąsiednich nieruchomości, aby przenieśli swe domy i centra życiowe w zupełnie inne miejsce, ze względu na cudze plany inwestycyjne. Zarzuciła także naruszenie określonego w art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności prawa do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji (ust. 1) poprzez ingerencję władzy publicznej w korzystanie z tego prawa. W ocenie skarżącej Kolegium nie rozważyło także skutków zużycia olbrzymich ilości wody i emisji nie tylko złowonnnych, ale i szkodliwych gazów. Nie rozważono skutków użycia środków dezynfekcyjnych, które inwestor będzie używał. Użycie każdego rodzaju detergentów oraz substancji do deratyzacji powinno być dokładnie opisane, ponieważ z ich użyciem (zwłaszcza w ilości potrzebnej do dezynfekcji tak dużych powierzchni) zawsze wiąże się potencjalne oddziaływanie na glebę, wodę i powietrze. Nie uwzględniono także bezpieczeństwa środowiskowego współczesnego i przyszłego pokolenia, do czego państwo polskie zobowiązuje się Konstytucją RP.

W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jego oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej jako P.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. W przypadku sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego zakres rozpoznania sprawy przez sąd oraz zakres stosowanych środków jest ograniczony.

W myśl art. 64a P.p.s.a. od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nadal zwanego K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sprzeciw od decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uruchamia postępowanie sądowe szczególnego rodzaju. Jego zakres przedmiotowy jest bowiem ograniczony do kontroli tylko jednej kategorii ostatecznych decyzji organu odwoławczego. Stosownie do treści art. 64e P.p.s.a. kontrola ta obejmuje tylko ocenę zaistnienia przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151 a § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.). Sprzeciw uruchamia postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej, ale jej przedmiotem jest sprawa administracyjna procesowa, a właściwie nierozstrzygnięta sprawa indywidualna, w której doszło jedynie do wyczerpania toku instancji w rozumieniu procesowym. Decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. nie kształtuje bowiem stosunku materialnoprawnego, stanowi przeszkodę dla ukształtowania tego stosunku wydanym wcześniej rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, uniemożliwiając mu uzyskanie przymiotu ostateczności. Wniesienie sprzeciwu powoduje zatem wszczęcie przed sądem administracyjnym postępowania o ograniczonym zakresie, obejmującym kontrolę decyzji administracyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów formalnych. Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza w istocie konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a więc odstąpienia od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15, CBOSA).

W myśl art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, jeśli organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15). Natomiast konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (zob.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 91/19 - wszystkie publikowane w CBOSA).

Wszystkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej muszą zostać ustalone w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z art. 7 K.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją obowiązywania zasady praworządności oraz zasady prawdy materialnej (związanej z rozłożeniem ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym) jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 K.p.a. ustanawiającym, obok innych wymogów decyzji, obowiązek zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Powyższe obowiązki ciążą na organach administracji publicznej obu instancji. Organ odwoławczy ma obowiązek nie tyle dokonać kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, co rozpatrzyć merytorycznie całość sprawy. Na organie odwoławczym ciążą zatem te same obowiązki co na organie pierwszej instancji w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). W tym zakresie może on zaś działać samodzielnie, bądź za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Z art. 136 § 1 K.p.a. wynika bowiem, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli zatem organ pierwszej instancji nie wyjaśnił części istotnych okoliczności sprawy albo zgromadził niepełny materiał dowodowy, wówczas organ odwoławczy ma obowiązek te uchybienia usunąć we własnym zakresie.

Dokonując w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji według kryteriów określonych w art. 64e P.p.s.a. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy wydał trafną decyzję.

Organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania w sposób uniemożliwiający sanowanie tych wad w ramach uzupełniającego postępowania przez organ odwoławczy. Taka ocena Sądu wynika z konstrukcji materialnej sprawy administracyjnej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, wyznaczonej przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, nadal zwanej ustawą. Dlatego - zdaniem Sądu - nie jest słuszne założenie, iż ocena decyzji kasacyjnej powinna bazować na kryteriach procesowych, formalnych i abstrahować od tego, co materialne. Wszak aby wypowiedzieć się o takim czy innym zakresie sprawy, a tym bardziej rozstrzygnąć o jego istotnym znaczeniu - trzeba wpierw "sprawę" zidentyfikować i zrekonstruować. A to jest operacja w całości zrelatywizowana do prawa materialnego, bo właśnie w nim zakodowane są wszystkie elementy każdej sprawy administracyjnej.

Stosownie do treści art. Art. 71 ust. 1 ustawy, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia będącego zamierzeniem budowlanym lub inną ingerencją w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu (art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy). Uzyskanie tej decyzji jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko i planowanych przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 ustawy), a jej wydanie następuje m.in. przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, a także - decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 72 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy).

Postępowanie w sprawie wydania decyzji wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia (art. 73 ust. 1 ustawy). Do wniosku należy dołączyć - w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - kartę informacyjną przedsięwzięcia, poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, wypis z ewidencji gruntów obejmujący przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmujący obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie (art. 74 ust. 1 pkt 2, 3 i 6 ustawy). W art. 74 ust. 1 pkt 3a wprowadzono nadto obowiązek dołączenia do wniosku załącznika graficznego przedstawiającego zasięg oddziaływania przedsięwzięcia (z zastrzeżeniem ust. 1a oraz 1b).

Stosownie do treści art. 80 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 (pkt 1), ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (pkt 2), wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa (pkt 3), wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone (pkt 4). Jest to decyzja związana, uzależniona od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Ustawodawca określił enumeratywnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia: niezgodność lokalizacji inwestycji z planem miejscowym (art. 80 ust. 2 ustawy), odmowa uzgodnienia warunków realizacji inwestycji przez organ współdziałający - RDOŚ (art- 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 ustawy), brak zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie niż proponowany przez wnioskodawcę, gdy organ skorzysta z możliwości wskazanej w art. 81 ust. 1 ustawy, wykazanie negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r. poz. 1098) (art. 81 ust. 2 ustawy), wykazanie, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 3 ustawy).

[pic]Kwestią podstawową jest rzetelna, wnikliwa i wszechstronna ocena wartości dowodowej raportu. Takiej oceny w decyzji organu pierwszej instancji nie było. Organ ten nie przeprowadził analizy wpływu przedsięwzięcia na środowisko, uwzględniając wielkość oraz zasięg oddziaływania inwestycji w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza, hałasu, nie wykazał czy przekraczają one wartości dopuszczalne. Skupił się na uciążliwościach odorowych, przy czym nie poddał analizie emisji poszczególnych związków związanych z planowaną produkcją trzody, tj. siarkowodoru i amoniaku, ograniczając się do ogólnikowych stwierdzeń.[pic]

Ponadto – jak wykazał organ odwoławczy - podana przez inwestora ilość tuczników jest zaniżona, gdyż nie uwzględnia całej powierzchni budynku, tj. 1880,2 m2: 0,81 m2 2321,23 tuczniki. Zaniżona jest także wielkość DJP, która powinna uwzględniać maksymalną możliwą obsadę na powierzchni 1880,2 m2 , tj. 324,98 DTP. (2321,23 x 0.14 = 324,98 DTP). To oznacza, że wobec przekroczenia ilości 2000 tuczników o wadze ponad 30 kg, przedmiotowe przedsięwzięcie wypełnia dyspozycję art. 201 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska i zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 3 ustawy organ pierwszej instancji zobowiązany był do zasięgnięcia opinii organu właściwego do wydania pozwolenia zintegrowanego (tu: Marszałka Województwa Opolskiego z uwagi na zaliczenie przedsięwzięcia do zawsze mogącego znacząco oddziaływać na środowisko), czego nie uczynił.

Z tego względu organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję, która w ocenie Sądu jest prawidłowa. Organ odwoławczy nie może bowiem zastąpić organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia, określonej w art. 15 K.p.a., zasady ogólnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, a więc prawa strony do ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy dwóch instancji.

Przedstawione naruszenia przepisów prawa materialnego a w konsekwencji również prawa procesowego powodują, że w tych okolicznościach przeprowadzenie postępowania dowodowego i rozpoznanie sprawy przez organ drugiej instancji w trybie art. 136 § 1 K.p.a. było niedopuszczalne. Przekraczałoby bowiem zakres uzupełniającego postępowania dowodowego i prowadziłoby do naruszenia zasady ogólnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gdyż sprawa administracyjna w istocie byłaby rozpatrzona w pełnym zakresie tylko raz i tylko przez organ drugiej instancji.

Powyższa ocena Sądu odnosi się jedynie do oceny zasadności wydania przez organ odwoławczy na tym etapie postępowania i w tym stanie sprawy decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Z uwagi na charakter prawny instytucji sprzeciwu od decyzji kasacyjnej, Sąd nie odnosił się do zasadności ustalenia na rzecz M. S. środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy trzody chlewnej wraz z infrastrukturą towarzyszącą w miejscowości [...], gmina [...] na działce oznaczonej geodezyjnie jako nr a obręb [...], gdyż wykraczałoby to poza granice rozpoznawanej obecnie sprawy sądowoadministracyjnej. Taka ewentualna ocena może zostać przeprowadzona przez Sąd dopiero w sytuacji, gdy właściwe organy rozstrzygną tę sprawę w toku instancji w oparciu o regulację ustawy, a strona wniesie wówczas odrębną skargę.

Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.