Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 242/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant Ewa Gil, po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. S.A. z siedzibą we [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 133/22 w sprawie ze skargi R. S.A. z siedzibą we [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 14 października 2021 r. nr SKO 4011/455/21 w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2018-2020 oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 8 listopada

2022 r., sygn. akt I SA/Wr 133/22 w sprawie ze skargi R. S.A. z siedzibą we [...] (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: organ) z 14 października 2021 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2018-2020.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył pełnomocnik skarżącej, zaskarżając go w całości.

Zaskarżanemu orzeczeniu, na podstawie przepisu art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) zarzucono, iż zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, przy czym poczynione uchybienia mają istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1/ naruszeniem przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz przepisem art. 187 § 1 pkt 2 w zw. z przepisem art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 1997 r. Nr 137, poz. 926 z późn. zm., dalej: O.p.), poprzez sporządzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA") uzasadnienia Wyroku w sposób wadliwy, tj. ograniczenie się do wskazania, iż "W świetle tego co zostało wyjaśnione, podnoszone przez stronę argumenty dotyczące samoistnego posiadania nieruchomości łączone przez skarżącą z kwestią ewentualnego sfałszowania umowy dzierżawy nieruchomości, będzie stanowiło przedmiot ustaleń faktycznych podejmowanych przez Organ w prowadzonym postępowaniu podatkowym w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego od podatku od nieruchomości, a w konsekwencji zostaną wzięte pod rozwagę - jako element wpływający na ustalony stan faktyczny sprawy - przy podejmowaniu kończącego postępowania rozstrzygnięcia" (vide s. 7 uzasadnienia Wyroku), przy czym sąd nie wskazał na jakiej podstawie, Organ miałby dokonać przedmiotowych ustaleń faktycznych, ściśle związanych z toczącymi się postępowaniami, przed wydaniem orzeczenia rozstrzygającego zagadnienia prawne dotyczące sfałszowania umowy,

2/ naruszeniem przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz przepisem art. 187 § 1 pkt 2 O.p. w zw. z przepisem art. 122 O.p. poprzez sporządzenie przez WSA uzasadnienia Wyroku w sposób wadliwy, tj. ograniczenie się do wskazania, iż "(...) Tej konstatacji nie zmienia fakt prowadzenia przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu sprawy o uznanie umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości za bezskuteczną. Jego przyszły wynik, mógłby stanowić przedmiot oceny w kontekście wystąpienia przesłanek do wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, jak również zostać wziętym pod rozwagę, gdyby zapadł do czasu zakończenia postępowania podatkowego" (vide s. 8 uzasadnienia Wyroku) oraz "Jednak co wyżej wskazano, z poczynionym wyżej zastrzeżeniem, że skoro proces w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości został już zainicjowany, a w jego toku wyłoniły się zagadnienia dotyczące podmiotu, któremu przysługuje status podatnika w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości (tj. właścicielowi nieruchomości, czy jej ewentualnemu posiadaczowi samoistnemu), to okoliczności te będą stanowiły przedmiot ustaleń faktycznych." (vide s. 8 uzasadnienia Wyroku) przy czym sąd nie wskazał:

- na jakiej podstawie Organ miałby dokonać przedmiotowych ustaleń faktycznych, ściśle związanych z toczącymi się postępowaniami, przed wydaniem orzeczenia rozstrzygającego zagadnienia prawne dotyczące własności nieruchomości, której dot. postępowanie podatkowe,

- dlaczego zasadnym jest odstąpienie od zawieszenia, wydanie decyzji oraz następnie ewentualne "wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym", podczas gdy Organ może dokonać zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia kwestii w innym postępowaniu, tym samym unikając wydania wadliwej decyzji, przy czym wydanie w niniejszej sprawie decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości niewątpliwie zależne jest od rozstrzygnięcia sporu toczącego się przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu, [...] Wydziałem [...] (sygn. akt [...]).

Z uwagi na powyższe, wniesiono na podstawie przepisu art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a., art. 176 § 2 p.p.s.a. oraz art. 185 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kwoty kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W niniejszej sprawie brak jest odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania oraz przesłanki wskazane w art. 189 p.p.s.a. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu.

Istota sprawy dotyczy oceny, czy w postępowaniu w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego podatku od nieruchomości wystąpiła przesłanka obligująca organ do zawieszenia postępowania podatkowego. Powodem do zawieszenia postępowania jest, zdaniem autora skargi kasacyjnej, brak podstaw prawnych dla organu do dokonania samodzielnie ustaleń faktycznych odnośnie:

– okoliczności związanej z ustaleniami dotyczącymi posiadania samoistnego nieruchomości,

– wpływu postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu w sprawie o uznanie umowy sprzedaży nieruchomości za bezskuteczną.

Zarzuty skargi kasacyjnej oparto tylko na zarzucie naruszenia prawa procesowego tj. przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Analizując zarzut kasacyjny strony skarżącej należy zaakcentować, że zarzut naruszenia przepisów został sformułowany w zbyt dużym stopniu ogólności. Ponadto, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący nie wskazał konkretnych uzasadnień naruszeń wyżej wymienionych przepisów przez WSA. Stan faktyczny przyjęty za podstawę orzekania nie jest przez stronę kwestionowany.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest chybiony. Zgodnie z tym przepisem jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez sąd jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie może sprowadzać się do zarzutu złamania przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez taki zarzut nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

Ocena uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że spełnia wymogi określone w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd przedstawił stan sprawy, jak i stanowiska stron oraz zarzuty skargi, ponadto wyjaśnił podstawę rozstrzygnięcia i powołał argumenty przemawiające za uznaniem zaskarżonego postanowienia za odpowiadającego prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisu postępowania, podniesiony jest skutecznie jeżeli wykazane zostanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. doszło i nie zawarł żadnego uzasadnienia wskazującego na to, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naruszenie tego przepisu może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej jeżeli wykazany zostanie wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 14.07.2006 r., sygn. akt II OSK 970/05, publik. CBOSA).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogom przewidzianym art. 141 § 4 p.p.s.a. i umożliwia jego kontrolę instancyjną. Sąd pierwszej instancji wskazał bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawę rozstrzygnięcia i uzasadnił swoje stanowisko, odnosząc się do zarzutów skargi. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera dostateczne wyjaśnienie powodów oddalenia skargi. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które zostało sporządzone zgodnie z wymogami zawartymi w art. 141 § 4 p.p.s.a., dowodzi, że wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji w prawidłowy sposób wywiązał się ze swoich obowiązków. Natomiast odmienne stanowisko Sądu wyrażone w zaskarżonym wyroku nie upoważnia do czynienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 tej ustawy. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2243/11, publik. CBOSA). Ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu nie stanowi o naruszeniu przez sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II FSK 2230/13, publik. CBOSA). Dlatego też orzeczenie Sądu I instancji poddaje się kontroli instancyjnej.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. został powiązany z naruszeniem przez organ art. 187 § 1 pkt 2 O.p. oraz art. 122 O.p. Nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej aby w sprawie naruszono art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenie tych regulacji w braku podstawy prawnej dla organu podatkowego do ustalenia podmiotu, któremu przysługuje status podatnika w postępowaniem podatkowym w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. W treści skargi kasacyjnej wskazano na uchybienie w uzasadnieniu wyroku polegające na braku określenia na jakiej podstawie organ miałby dokonać ustaleń faktycznych dotyczących statusu podatnika.

Odnosząc się do tej argumentacji na wstępie należy przypomnieć, że przepisy postępowania podatkowego, służą realizacji prawa materialnego. Pełnią rolę służebną w stosunku do norm prawa materialnego. Dlatego też należy wyjaśnić, iż autor skargi kasacyjnej nie dostrzega, iż sąd I instancji wskazał odpowiednią podstawę prawną działania organu, którą stanowi art. 3 ust. 1 u.p.o.l. W myśl tego przepisu prawa, podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych;

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Sąd także wskazał, czego autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje, iż bezsporne jest to, że spółka jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, co wynika z umowy sprzedaży z [...] (akt notarialny rep.[...]).

Sąd także ocenił ustalenia organu odnoszące się do zweryfikowania jako podstawy zawieszenia postępowania okoliczności, toczącego się przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu postępowania w sprawie o uznanie umowy sprzedaży nieruchomości za bezskuteczną ([...]), w której syndyk masy upadłości P. S.A. żądać ma "ubezskuteczenienia" umowy sprzedaży nieruchomości przy ul. [...] we [...], na podstawie której własność nieruchomości nabyła spółka.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę WSA, iż pomiędzy postępowaniem podatkowym w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, a postępowaniem przed sądem cywilnym zachodzi jedynie pośredni związek. Postępowanie prowadzone przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu w sprawie o uznanie umowy sprzedaży nieruchomości za bezskuteczną, nie wpływa na możliwość kontunuowania przedmiotowego postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości, bowiem rozstrzygnięcie ww. procesu nie stanowi zagadnienia wstępnego w wyrokowanej sprawie. W rezultacie nie wystąpiła przesłanka obligująca organ do zawieszenia postępowania podatkowego.

Mając na względzie powyższe oraz art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną.

SNSA Jacek Pruszyński SNSA Dominik Gajewski SWSA(del.) Agnieszka Olesińska