Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1490/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną
Powołane przepisy: article: art. 4a pkt 29, art. 21 ust. 1, art. 22, art. 26 ust. 1g
journal: Dz.U. 2019 poz 865
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), Sędzia WSA Adam Nita, Protokolant specjalista Katarzyna Kot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A w S. na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną interpretację, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Interpretacją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, działając na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej jako "O.p.) stwierdził, że stanowisko A w S. (dalej jako Wnioskodawca), przedstawione we wniosku z 31 maja 2019 r. (data wpływu 6 czerwca 2019 r.), uzupełnionym 13 sierpnia 2019 r., o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych:

- w zakresie podlegania (przez Wnioskodawcę) w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w związku z wypłatą przez polską spółkę odsetek na rachunek banku powierniczego działającego na rachunek Funduszu - jest prawidłowe,

- w zakresie uprawnienia (Wnioskodawcy) do zastosowania do otrzymywanych dochodów z odsetek preferencyjnej stawki określonej w polsko-koreańskiej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania - jest nieprawidłowe.

Powyższa interpretacja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 6 czerwca 2019 r. Spółka złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych zakresie podlegania w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w związku z wypłatą przez polską spółkę odsetek na rachunek banku powierniczego działającego na rachunek Funduszu, w zakresie uprawnienia do zastosowania do otrzymywanych dochodów z odsetek preferencyjnej stawki określonej w polsko-koreańskiej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania (zarówno w przypadku uznania Funduszu za podmiot transparentny podatkowo jak i w przypadku uznania go za podatnika).

W związku z brakami formalnymi stwierdzonymi we wniosku wezwano Wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku. Uzupełnienia dokonano pismem z 13 sierpnia 2019 r. (data wpływu 16 sierpnia 2019 r.).

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny/zdarzenie przyszłe:

Spółka zgodnie z przepisami koreańskiego prawa jest uważana za koreańską instytucję finansową, utworzoną na podstawie przepisów prawa koreańskiego (koreańskiej Ustawy o Działalności Ubezpieczeniowej). Uzyskała ona upoważnienie do prowadzenia działalności ubezpieczeniowej na podstawie koreańskiej Ustawy o Działalności Ubezpieczeniowej. Zakres działania Wnioskodawcy wskazany w Certyfikacie Rejestracji Przedsiębiorcy (Certificate of Business Registration) obejmuje "Działalność finansową i ubezpieczeniową", zaś cel prowadzonej przez niego działalności, wskazany w umowie spółki będącej podstawą jego działania, określony został jako "działalność ubezpieczeniowa". Sam Wnioskodawca podlega nadzorowi właściwych instytucji, zgodnie z przepisami koreańskiego prawa. Wnioskodawca jest koreańskim podatnikiem - rezydentem podatkowym dla celów podatku dochodowego. Dla potwierdzenia swojego statusu, na potrzeby zastosowania Konwencji między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Korei w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu z dnia 21 czerwca 1991 r. (Dz. U. z 1992 r. Nr 28, poz. 126), wraz z protokołem między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Korei o zmianie Konwencji między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Korei w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Seulu dnia 21 czerwca 1991 r., z dnia 22 października 2013 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1977; (dalej: "Umowa"), jest w stanie przedstawić certyfikat rezydencji podatkowej, wydany przez właściwe organy administracji podatkowej Republiki Korei.

Wnioskodawca dokonał inwestycji w koreański fundusz nieruchomościowy typu powierniczego (ang. real estate trust type fund), utworzony przez licencjonowany podmiot zarządzający aktywami (dalej: "Manager") na podstawie przepisów prawa koreańskiego (dalej jako: "Fundusz").

Manager, wykonując uprawnienia związane z zarządzaniem Funduszem, zakupił od luksemburskiego oddziału banku niemieckiego (dalej: "Bank") wierzytelności wynikające z umowy kredytu bankowego zawartej pomiędzy spółką akcyjną będącą rezydentem podatkowym w Polsce (dalej: "Dłużnik") a Bankiem. W 2018 r. Dłużnik dokonał dwóch wypłat na rzecz Funduszu z tytułu opisanej wyżej umowy kredytu. Planowane jest, że Dłużnik w przyszłości będzie spłacał Funduszowi swoje wynikające z umowy kredytu zobowiązania, obejmujące odsetki naliczone w ramach umowy i kwotę główną kredytu.

Spłata kredytu przez Dłużnika na rzecz Funduszu odbywa się za pośrednictwem agenta, którym jest Bank. Odsetki wpłacane są bezpośrednio przez Dłużnika na rachunek Banku, który dokonuje następnie transferu środków na rachunek banku powierniczego (dalej jako: "Bank powierniczy"), działającego w imieniu Funduszu. Bank nie dysponuje uprawnieniami do swobodnego dysponowania środkami z tytułu spłaty kredytu, a jego zaangażowanie służy usprawnieniu rozliczeń z tytułu spłaty zobowiązania z uwagi na wielość wierzycieli.

Fundusz jest prywatnym funduszem inwestycyjnym typu "trust", nieposiadającym osobowości prawnej. Ta forma prawna jest wykorzystywana w Korei dla celów wspólnego inwestowania. Często bywa ona używana przez koreańskich inwestorów instytucjonalnych przy nabywaniu mienia poza granicami Korei. Jego byt prawny regulowany jest przez koreańską Ustawę o Usługach Inwestowania Finansowego i Rynkach Kapitałowych (dalej: "koreańska ustawa o rynkach kapitałowych").

Fundusz tworzony jest na podstawie umowy, zawieranej pomiędzy zarządcą aktywów (Managerem) a opiekunem (koreańską instytucją finansową - na ogół bankiem powierniczym). Jako że Fundusz nie jest osobą prawną, nie ma zdolności do władania aktywami we własnym imieniu ani nie może być stroną postępowań sądowych. Zarządzaniem aktywami Funduszu zajmuje się Manager, a prawnie posiada je ich opiekun (powiernik), tj. w tym przypadku Bank powierniczy. Bank powierniczy jest zobowiązany do nabywania i przekazywania aktywów zgodnie z instrukcjami Managera.

W Funduszu nie tworzy się kapitału zakładowego ani żadnego kapitału o podobnym charakterze. Każdy z inwestorów Funduszu otrzymuje jedynie tzw. świadectwo beneficjenta, które określa wysokość udziału danego inwestora w zyskach Funduszu. Świadectwo beneficjenta uprawnia inwestora do udziału w zyskach Funduszu oraz daje mu prawo głosu w ograniczonym zakresie spraw dotyczących Funduszu (takich jak np. likwidacja Funduszu, wydłużenie okresu trwania Funduszu, wydanie nowych świadectw beneficjenta Funduszu).

Wypłata zysków z Funduszu następuje na bieżąco, zgodnie ze statutem Funduszu i proporcjonalnie do wysokości udziałów poszczególnych Inwestorów w zysku Funduszu. Inwestor jest uprawniony do przeniesienia swoich uprawnień do otrzymywania zysków z Funduszu na osoby trzecie bez konieczności uzyskiwania zgody pozostałych inwestorów.

Jak wskazano wyżej, Fundusz nie posiada osobowości prawnej. Nie podlega on opodatkowaniu w Republice Korei, jednak wyjątkowo przepisy koreańskiego prawa podatkowego przyznają zarządcy aktywów Funduszu prawo do ubiegania się w imieniu Funduszu o zwrot na rzecz Inwestorów zapłaconego podatku zagranicznego (dla uniknięcia podwójnego opodatkowania Inwestorów w odniesieniu do dochodu z zagranicznego źródła, wypłacanego przez Fundusz). Wynika to z faktu, że Inwestorzy nie są bezpośrednim odbiorcą zagranicznego przychodu, co sprawia, że muszą dochodzić zwrotu zapłaconego podatku za pośrednictwem Funduszu. Taki zwrot podatku, następujący w formie gotówkowej, jest przekazywany na rachunek zarządcy Funduszu, a następnie dystrybuowany do Inwestorów (beneficjentów Funduszu) jako element repatriacji zysku.

Koreańskie organy administracji podatkowej mogą wydać certyfikat rezydencji podatkowej Funduszu w sytuacji, gdy wszyscy inwestorzy funduszu są koreańskimi rezydentami podatkowymi. Z informacji posiadanych przez Wnioskodawcę wynika, że nie jest to certyfikat rezydencji, którym można się posłużyć dla wykazania istnienia uprawnienia do skorzystania z przepisów Umowy. Nie potwierdza on, że Fundusz jest rezydentem podatkowym, podlegającym w Korei obowiązkowi podatkowemu w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych od całości swoich dochodów, niezależnie od miejsca ich osiągania. Nie wskazuje również, aby Fundusz był rezydentem podatkowym w rozumieniu Umowy. Jak wskazano wyżej, certyfikat rezydencji może być wydany, gdy wszyscy inwestorzy funduszu są koreańskimi rezydentami podatkowymi. Ma to znaczenie na gruncie niektórych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, zawartych przez Koreę. Przykładowo, na gruncie postanowień Umowy oraz krajowych przepisów prawa Stanów Zjednoczonych, Fundusz może wybrać efektywnie takie traktowanie dla celów podatkowych, jak traktowane są spółki, o ile wszyscy inwestorzy Funduszu są koreańskimi rezydentami podatkowymi.

Umowa nie zawiera jednak podobnego postanowienia. Większość krajów Unii Europejskiej również wyklucza możliwość korzystania przez Fundusz we własnym imieniu z korzystnych stawek podatkowych przewidzianych właściwymi umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania właśnie z tego względu, że Fundusz nie jest w stanie wykazać rezydencji podatkowej w rozumieniu przepisów danego kraju, jak również z tego względu, że nie jest on rzeczywistym beneficjentem otrzymywanych przychodów.

Jako że na podstawie koreańskiej ustawy o rynkach kapitałowych spółka zarządzająca Funduszem (tj. Manager) musi powierzyć nadzór i przechowywanie aktywów inwestycyjnych licencjonowanemu powiernikowi (opiekunowi), aktywa Funduszu muszą być przechowywane w imieniu powiernika (na ogół jest to koreańska instytucja finansowa). Zgodnie z koreańską ustawą o rynku kapitałowym, spółka zarządzająca funduszem powinna, przy zarządzaniu aktywami inwestycyjnymi, zapewnić powiernikowi wszelkie informacje niezbędne dla nabycia, zbycia lub innych czynności związanych z zarządzaniem aktywami inwestycyjnymi. Z kolei powiernik jest obowiązany do nabywania lub zbywania aktywów inwestycyjnych zgodnie z instrukcjami otrzymanymi od spółki zarządzającej funduszem. Funkcje administracyjne związane z zarządzaniem funduszem, takie jak prowadzenie ksiąg rachunkowych także muszą być przekazane do zewnętrznego podmiotu.

Fundusz nie otrzymuje należności dla własnej korzyści. Jest on bowiem "wehikułem" służącym do przekazywania środków otrzymanych poprzez Bank od Dłużnika do swoich beneficjentów. Rolą Funduszu jest przekazywanie wypracowanych zysków, pochodzących z odsetek wypłacanych na podstawie umowy kredytu przez polską spółkę będącą Dłużnikiem, do beneficjentów Funduszu. Nie dysponuje on zatem prawem do samodzielnego decydowania o przeznaczeniu otrzymywanych kwot.

W tym miejscu Wnioskodawca zaznaczył, że przedmiotem wniosku nie jest potwierdzenie statusu Wnioskodawcy jako rzeczywistego właściciela kwot wypłacanych przez Fundusz, a jedynie potwierdzenie, że warunki zastosowania umowy polsko-koreańskiej o unikaniu podwójnego opodatkowania należy analizować w odniesieniu do Wnioskodawcy, a nie Funduszu, Banku czy też Banku powierniczego. Wnioskodawca wskazuje również, że osiągnięcie korzyści podatkowych nie jest ani nie było głównym lub jednym z głównych celów działania Funduszu oraz Wnioskodawców, celem tym bowiem jest typowa działalność inwestycyjna, prowadzona przy pomocy powszechnie wykorzystywanych m.in. w Korei instrumentów prawnych typu "trust".

W uzupełnieniu wniosku w piśmie z 2 sierpnia 2019 r. (data wpływu 6 sierpnia 2019 r.) Wnioskodawca wskazał, że Wnioskodawca jest rzeczywistym właścicielem, w rozumieniu art. 4a pkt 29 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 865, z późn. zm., dalej "u.p.d.o.p."), części odsetek wypłacanych przez Dłużnika do Banku i przekazywanych przez Bank na rachunek banku powierniczego działającego na rachunek Funduszu, które przypadają na Wnioskodawcę proporcjonalnie do wysokości udziałów Wnioskodawcy w zysku Funduszu, w szczególności:

a) otrzymuje należność dla własnej korzyści, w tym decyduje samodzielnie o jej przeznaczeniu i ponosi ryzyko ekonomiczne związane z utratą tej należności lub jej części,

b) nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym prawnie lub faktycznie do przekazania całości lub części należności innemu podmiotowi,

c) prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w Republice Korei.

Jednocześnie Fundusz działający, jak wspomniano w opisie stanu faktycznego Wniosku, jako "wehikuł" służący do przekazywania środków otrzymanych poprzez Bank od Dłużnika do swoich beneficjentów, nie dysponujący prawem do samodzielnego decydowania o przeznaczeniu otrzymywanych, kwot nie może być traktowany jako rzeczywisty właściciel części odsetek wypłacanych na jego rzecz, która przypada na Wnioskodawcę na podstawie udziału w zysku Funduszu.

Realizując obowiązek wynikający z art. 14b § 3a O.p. Wnioskodawca wskazał także dane identyfikujące podmioty występujące w sprawie, a które mają siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania - ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku w piśmie z 2 sierpnia 2019 r. (data wpływu 6 sierpnia 2019 r.):

1. Czy Wnioskodawca będzie podlegał w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w związku z odsetkami wypłacanymi przez Dłużnika do Banku i przekazywanymi przez Bank na rachunek banku powierniczego działającego na rachunek Funduszu (w części, w jakiej Wnioskodawca ma prawo do udziału w zysku Funduszu) w związku z tym, że Fundusz nie spełnia kryteriów uznania go za podatnika podatku dochodowego od osób prawnych w świetle u.p.d.o.p. i Umowy?

2. Jeśli stanowisko Wnioskodawcy w pytaniu 1 zostanie potwierdzone, to czy Wnioskodawca będzie uprawniony do zastosowania do płatności odsetkowych opisanych w stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym dokonywanych przez Dłużnika na rzecz koreańskiego Funduszu obniżonej stawki zryczałtowanego podatku dochodowego wynikającej z Umowy, pod warunkiem dostarczenia Dłużnikowi aktualnego certyfikatu rezydencji podatkowej Wnioskodawcy w Republice Korei?

3. W sytuacji, gdy Fundusz zostanie uznany za podatnika podatku dochodowego od osób prawnych, to czy w takim przypadku - ze względu na fakt, że Fundusz nie otrzymuje należności dla własnej korzyści, ani nie dysponuje on prawem do samodzielnego decydowania o przeznaczeniu otrzymywanych kwot, Wnioskodawca będzie uprawniony do zastosowania do płatności odsetkowych opisanych w stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym dokonywanych przez Dłużnika na rzecz koreańskiego Funduszu obniżonej stawki zryczałtowanego podatku dochodowego wynikającej z Umowy, pod warunkiem dostarczenia Dłużnikowi aktualnego certyfikatu rezydencji podatkowej Wnioskodawcy w Republice Korei?

W związku z przedmiotem zaskarżenia Sąd ograniczy się jedynie do przedstawienia argumentacji skarżącej oraz organu interpretacyjnego dotyczącej pytania drugiego.

Zdaniem Wnioskodawcy, będzie uprawniony do zastosowania do płatności odsetkowych opisanych w stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym dokonywanych przez Dłużnika na rzecz koreańskiego Funduszu obniżonej stawki zryczałtowanego podatku dochodowego wynikającej z umowy polsko-koreańskiej o unikaniu podwójnego opodatkowania, pod warunkiem dostarczenia dłużnikowi aktualnego certyfikatu rezydencji podatkowej Wnioskodawcy w Republice Korei.

W ocenie Wnioskodawcy, wobec transparentności podatkowej Funduszu, należało ustalić podatnika, na rzecz, którego wypłacane są odsetki, a dopiero później, kierując się miejscem jego zamieszkania lub siedziby, zastosować postanowienia odpowiedniej umowy międzynarodowej, tak, aby określić właściwą stawkę podatku.

Wnioskodawca stwierdził, że z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego wynika, że Fundusz, na którego rzecz polska spółka akcyjna będąca Dłużnikiem będzie dokonywała wypłaty odsetek za pośrednictwem Banku, posiada Inwestora będącego koreańskim rezydentem podatkowym. Transparentny podatkowo charakter Funduszu skutkuje tym, że podatnikiem tego podatku nie jest sam Fundusz, a jego beneficjenci. Ponieważ beneficjentami Funduszu są koreańskie instytucje finansowe, posiadające osobowość prawną i podlegające w Korei opodatkowaniu od całości swoich dochodów, tym samym to u nich powstanie obowiązek podatkowy z tytułu odsetek.

Wnioskodawca podkreślił, że w świetle u.p.d.o.p., niektóre kategorie przychodów uzyskiwanych przez podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 2 u.p.d.o.p. (podatników nieposiadających na terytorium Polski siedziby lub zarządu) podlegają opodatkowaniu w Polsce według stawki 20% (tzw. "podatek u źródła"). Odwołał się do także do treści art. 21 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. podkreślając, że za przychody, o których mowa powyżej należy uznać m.in. przychody z odsetek. Wskazał, że przepisy dotyczące opodatkowania przychodów z odsetek osiąganych w Polsce przez nierezydentów stosuje się z uwzględnieniem właściwych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska. Przepisy poszczególnych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zawierają rozwiązania szczególne w stosunku do przepisów ustaw podatkowych i na podstawie art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, mają pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową.

Wnioskodawca zauważył, że z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego wynika, że będzie on otrzymywał pośrednio od Dłużnika płatności odsetkowe za pośrednictwem Funduszu, który na gruncie prawa koreańskiego nie jest podatnikiem podatku dochodowego. Jedynym podmiotem, który mógłby wchodzić w zakres podmiotowy zastosowania polskich przepisów podatkowych, jest Inwestor Funduszu - czyli koreańska instytucja finansowa. Instytucja ta jest w posiadaniu odpowiedniego certyfikatu rezydencji podatkowej, który potwierdzają jej status koreańskiego rezydenta podatkowego. Właściwą umową o unikaniu podwójnego opodatkowania, której stosowanie należy rozpatrzyć, w zależności od tego czy warunki do stosowania tej umowy zostały spełnione przez Inwestora, będzie zatem umowa polsko-koreańska o unikaniu podwójnego opodatkowania, gdyż (zgodnie z uzasadnieniem stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania 1) koreański Fundusz jest podmiotem "transparentnym podatkowo".

Oznacza to, że sam Fundusz nie jest podatnikiem podatku dochodowego - podatnikiem z tytułu dochodów osiąganych przez ten Fundusz będą jego Inwestorzy.

W przypadku, gdy w określonym kraju dany podmiot nie jest uznawany za podatnika podatku dochodowego (traktowany jest jak tzw. podmiot transparentny podatkowo), za podatników dochodu uzyskanego przez taki podmiot uważa się poszczególnych wspólników (podmioty uprawnione do zysku) takiego podmiotu, jeśli spełniają oni definicję podatnika. Jest to ogólna zasada prawa podatkowego, która znajduje potwierdzenie m.in. w Komentarzu do Konwencji Modelowej OECD, zgodnie z którym w stosunku do podmiotów transparentnych podatkowo to ich wspólnicy są odpowiedzialni za zapłatę podatku w państwie ich rezydencji (Komentarz do Konwencji Modelowej OECD, 2017, s. 57). Z tej przyczyny, w odniesieniu do inwestora Funduszu (Wnioskodawcy) będącego instytucją finansową z siedzibą w Korei, zastosowanie będzie miała umowa polsko-koreańska o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Zastrzeżono przy tym, że pytania Wnioskodawcy nie dotyczą spełnienia warunków do stosowania obniżonej stawki podatku u źródła na podstawie Umowy, a jedynie potwierdzenia, że warunki te należy analizować w odniesieniu do Inwestora, a nie Banku, który jest jedynie pośrednikiem Banku powierniczego, który jedynie sprawuje nadzór i przechowuje aktywa Funduszu, ani Funduszu.

W odniesieniu natomiast do Banku oraz Banku powierniczego, Wnioskodawca wskazał, że zasadność analizy warunków do zastosowania preferencji wynikających z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w stosunku do podmiotu będącego rzeczywistym właścicielem pomimo tego, iż płatność odsetek nie jest dokonywana bezpośrednio na rzecz tego podmiotu została potwierdzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 marca 2015 r. (sygn. II FSK 215/13). Wskazano w nim, że w sytuacji, gdy płatność dokonywana jest na rzecz pośrednika będącego rezydentem określonego państwa, który następnie przekazuje tę płatność ostatecznemu odbiorcy, państwo, w którym powstaje dana płatność nie jest zobowiązane do zastosowania wobec tego pośrednika postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Nie oznacza to natomiast braku możliwości zastosowania postanowień umowy wobec ostatecznego odbiorcy odsetek, który jako faktyczny odbiorca jest "osobą uprawnioną do odsetek". Nie chodzi o to, aby odbiorca odsetek był odbiorcą bezpośrednim, ale o to, by to odbiorca faktyczny (a nie pośrednik) był osobą uprawnioną do odsetek.

Wnioskodawca zauważył, że wskazana logika jest również prezentowana przez organy podatkowe i odwołał się do interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w W. [...] (znak [...]).

Organ interpretacyjny rozpoznając wniosek stwierdził, że w świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego

- w zakresie podlegania (Wnioskodawcy) w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w związku z wypłatą przez polską spółkę odsetek na rachunek banku powierniczego działającego na rachunek Funduszu - jest prawidłowe,

- w zakresie uprawnienia (Wnioskodawcy) do zastosowania do otrzymywanych dochodów z odsetek preferencyjnej stawki określonej w polsko-koreańskiej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania-jest nieprawidłowe.

W odniesieniu do pytania nr 2 organ interpretacyjny wskazał na art. 3 ust. 2-3 i ust. 5, art. 21 ust. 1 pkt 1, ust. 2 oraz 22a, art. 26 ust. 1 pkt 1, ust. 2e u.p.d.o.p. oraz art. 11 ust. 1-3 Umowy.

Zdaniem organu interpretacyjnego z uwagi na przedstawiony stan faktyczny oraz przedstawione zdarzenie przyszłe (w tym informacje dotyczące obowiązującego w Korei Południowej prawa), brak jest podstaw do przyznania podmiotowości prawnopodatkowej "Funduszowi". Fundusz nie jest bowiem z jednej strony osobą prawną (określoną w art. 1 ust. 1 u.p.d.o.p.), z drugiej nie posiada przewidzianego w art. 1 ust. 2 u.p.d.o.p. minimalnego pierwiastka zorganizowania, który uprawniałby do traktowania go jak jednostkę organizacyjną w rozumieniu ustawy. Tym samym przychody osiągane z tytułu inwestycji dokonywanych w ramach Funduszu, w ocenie organu interpretacyjnego, należy rozpatrywać przez pryzmat wspólnego przedsięwzięcia (ewentualnie wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych) podejmowanego przez podmioty uprawnione do czerpania korzyści z jego funkcjonowania. Istnieją zatem podstawy do zastosowania wobec tych podmiotów, będących podatnikami, art. 5 ust. 1 u.p.d.o.p.

Organu interpretacyjny stwierdził, że zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym (zdarzeniem przyszłym), zyski Funduszu (kontraktualnego funduszu nieruchomościowego typu powierniczego) alokowane są bezpośrednio do inwestorów (beneficjentów), m.in. Wnioskodawcy, w konsekwencji osobą uprawnioną do odsetek w rozumieniu art. 11 Umowy jest Wnioskodawca. Wypłata dochodów, natomiast, dokonywana jest na rachunek Banku Powierniczego.

W konsekwencji uznał, że odsetki, powstające w Polsce i do których Wnioskodawca jest osobą uprawnioną podlegają opodatkowaniu w Polsce, na zasadach określonych w art. 21 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. Jednocześnie zauważył, że ograniczenie opodatkowania u źródła, tj. w Polsce, o którym mowa w art. 11 ust. 2 Umowy, nie będzie miało zastosowania, ponieważ przepis ten uzależnia przyznanie korzyści od tego, żeby odbiorca odsetek był jednocześnie osobą uprawnioną do odsetek. Zdaniem organu interpretacyjnego potwierdza to także brzmienie w wersji anglojęzycznej - "if the recipient is the beneficial owner of the interest", zwłaszcza w świetle postanowień końcowych Umowy, na mocy, których "w razie rozbieżności przy interpretacji tekst angielski będzie uważany za rozstrzygający". Jednocześnie organ interpretacyjny zauważył, że takiego ograniczenia strony Umowy nie przewidziały w art. 10 - w odniesieniu do dywidend.

W świetle powyższego organ interpretacyjny zgodził się z Wnioskodawcą, że:

- w odniesieniu do inwestora Funduszu (Wnioskodawcy) będącego instytucją finansową z siedzibą w Korei, zastosowanie będzie miała umowa polsko-koreańska o unikaniu podwójnego opodatkowania;

- warunki zastosowania obniżonej stawki opodatkowania określonej w art. 11 Umowy należy analizować w odniesieniu do Inwestora, a nie Banku, który jest jedynie pośrednikiem, Banku powierniczego, który jedynie sprawuje nadzór i przechowuje aktywa Funduszu, ani Funduszu.

Organ interpretacyjny zgodził się bowiem z poglądem, zgodnie z którym co do zasady rzeczywisty właściciel (uprawniony odbiorca) odsetek ma prawo do skorzystania z preferencji wynikających z danej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, nawet w przypadku, gdy pomiędzy wypłacającym a uprawnionym do odsetek występuje pośrednik (przedstawiciel, powiernik) - bezpośredni odbiorca. Wskazał, że wynika to wprost z postanowień pkt 11 Komentarza do art. 11 Modelowej Konwencji OECD w sprawie podatku od dochodu i majątku. Jednakże, w ocenie organu interpretacyjnego, zawsze należy dokonywać wykładni szczegółowych postanowień danej umowy, zgodnie z ogólnymi regułami interpretacji określonymi w art. 31 Konwencji Wiedeńska o prawie traktatów, sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. Z 1990 r. Nr 74, poz. 439, dalej: Konwencja). Organ interpretacyjny wskazał, zatem na treść tego przepisu.

Organ interpretacyjny zwrócił przy tym uwagę, że polska polityka traktatowa w odniesieniu do opodatkowania odsetek ma charakter niejednolity. W niektórym umowach (np. z Francją, Szwecją) Polska zrezygnowała z prawa opodatkowania u źródła odsetek wypłacanych na rzecz osoby uprawnionej - rezydenta podatkowego strony danej umowy. Odwołał się także do brzmienia art. 11 ust. 2 Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania oraz zapobiegania oszustwom podatkowym i uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisana w Warszawie dnia 20 sierpnia 2001 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 211, poz. 2139, Dz. U. z 2018 r. poz. 1094) strony postanowiły, wskazując, że w umowie tej brak jest zatem wymogu takiego, jak w art. 11 ust. 2 Umowy, aby odbiorca odsetek był ich właścicielem. Podobne rozwiązanie przyjęto na gruncie Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku, podpisanej w Berlinie dnia 14 maja 2003 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 12, poz. 90). Podkreślił zatem, że to na kanwie tej ostatniej umowy zapadł powołany przez Wnioskodawcę wyrok NSA w sprawie o sygn. II FSK 215/13. Tymczasem rozwiązania przyjęte w umowach z Belgią, czy Niemcami są zupełnie odmienne od reżimu opodatkowania odsetek w Umowie. Zatem, w ocenie organu interpretacyjnego, wyrok ten nie może zatem mieć wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

Podkreślił, że z postanowień art. 11 ust. 2 Umowy wynika bowiem wprost, że zastosowanie 10-procentowej stawki preferencyjnej (obniżonej) jest uzależnione od okoliczności, czy "odbiorca odsetek jest ich właścicielem". W ocenie organu interpretacyjnego, w niniejszej sprawie odbiorcą jest Bank powierniczy, a właścicielem m.in. Wnioskodawca.

W konsekwencji organ interpretacyjny uznał, że co do zasady Wnioskodawca nie jest uprawniony do skorzystania ze zwolnienia lub z preferencyjnej stawki na podstawie postanowień Umowy (chyba że są spełnione warunki określone w art. 11 ust. 3 UPO, co nie wynika z opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego).

Zastrzegł przy tym, że Wnioskodawca co prawda podnosi w uzasadnieniu własnego stanowiska odnoszącego się do pytania oznaczonego nr 2, że jego intencją nie była ocena spełnienia warunków zastosowania preferencyjnej stawki, lecz jedynie możliwość skorzystania z postanowień analizowanej umowy (w kontekście podmiotowości), lecz Organ interpretacyjny jest związany stanowiskiem Wnioskodawcy, z którego wynika wprost, że w opinii Wnioskodawcy będzie on uprawniony do zastosowania obniżonej stawki wynikającej z Umowy.

W tym stanie rzeczy stanowisko Wnioskodawcy odnoszące się do pytania oznaczonego nr 2, zgodnie z którym Wnioskodawca będzie uprawniony do zastosowania do płatności odsetkowych opisanych w stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym dokonywanych przez Dłużnika na rzecz koreańskiego Funduszu obniżonej stawki zryczałtowanego podatku dochodowego wynikającej z umowy polsko-koreańskiej o unikaniu podwójnego opodatkowania, pod warunkiem dostarczenia Dłużnikowi aktualnego certyfikatu rezydencji podatkowej Wnioskodawcy w Republice Korei, organ interpretacyjny uznał za nieprawidłowe (z uwagi na brak tożsamości odbiorcy odsetek i ich właściciela w rozumieniu art. 11 Umowy).

W skardze na powyższą interpretację w zakresie w jakim organ interpretacyjny uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe, Wnioskodawca, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 21 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 21 ust. 2 u.p.d.o.p. w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 Umowy - poprzez niewłaściwą ocenę co do jego zastosowania do przedstawionego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego, tj. błędne przyjęcie, iż płatności odsetkowe dokonywane Dłużnika na rzecz koreańskiego funduszu podlegają opodatkowaniu na terytorium Polski na zasadach określonych w art. 21 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., podczas gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisów prowadziłoby do uznania, że opisane płatności podlegają opodatkowaniu z uwzględnieniem art. 11 ust. Umowy;

2) art. 11 ust. 1 i 2 Umowy w związku z art. 2a O.p. - poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na:

• dokonaniu błędnej wykładni pojęcia "odbiorcy odsetek", prowadzącej do uznania Banku powierniczego - pełniącego jedynie funkcję pośrednika (powiernika) w transakcji - za odbiorcę odsetek;

• przyjęciu, iż dokonanie wypłat odsetkowych na rzecz uprawnionego (rzeczywistego właściciela) za pomocą pośrednika (tu: banku powierniczego) wyłącza możliwość zastosowania preferencyjnej 10% stawki opodatkowania na podstawie art. 11 ust. 2 Umowy;

- a zatem dokonanie profiskalnej wykładni przepisu na niekorzyść podatnika, stojącej w oczywistej kolizji z zasadą wyrażoną w art. 2a O.p. oraz sprzecznej z rezultatami wykładni językowej, celowościowej (w tym gospodarczej) i systemowej wskazującymi, iż art. 11 ust. 2 Umowy powinien znaleźć zastosowanie również w przypadku, gdy pomiędzy wypłacającym a uprawnionym (rzeczywistym właścicielem) występuje pośrednik, co w konsekwencji skutkowało nieuprawnionym ograniczeniem prawa do skorzystania z preferencyjnej stawki opodatkowania określonej w 11 ust. 2 Umowy;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 191 w zw. z art. 122 i art. 14h O.p. poprzez błędne uznanie Banku powierniczego za odbiorcę, o którym mowa art. 11 ust. 2 Umowy, podczas gdy podmiot ten był usługowym pośrednikiem działającym na rzecz Wnioskodawcy, co skutkowało nieprawidłowym rozstrzygnięciem zawartym w Interpretacji.

W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik Wnioskodawcy wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Wnioskodawcy wskazał, że istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca jako rzeczywisty właściciel płatności odsetkowych jest uprawniona do zastosowania do tych płatności preferencyjnej stawki podatku wynikającej z Umowy. W szczególności do rozstrzygnięcia czy samo pośrednictwo Banku powierniczego przy dokonywaniu wypłat odsetkowych na rzecz Wnioskodawcy będącego rzeczywistym właścicielem odsetek wyłącza możliwość zastosowania 10% stawki podatku na podstawie art. 11 ust. 2 Umowy.

Za niesporne uznał przy tym okoliczności w zakresie w jakim:

- Fundusz nie spełnia kryteriów do uznania go za podatnika podatku dochodowego od osób prawnych;

- podlegania Wnioskodawcy ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w związku z odsetkami wypłacanymi przez Dłużnika do Banku, a następnie na rachunek w Banku powierniczym (w części w jakiej Wnioskodawca ma prawo udziału w Funduszu);

- Umowa ma zastosowanie do Wnioskodawcy, zaś warunki z art. 11 Umowy należy analizować w odniesieniu do skarżącej, nie zaś Banku czy Banku powierniczego;

- Wnioskodawca jest rzeczywistym właścicielem odsetek.

Pełnomocnik Wnioskodawcy podkreślił, że w złożonym wniosku scharakteryzował pozostałe podmioty zaangażowane w proces wypłat płatności odsetkowych oraz szczegółowo opisał proces dokonywania płatności odsetkowych. Wskazał m.in., że rolą Funduszu jest przekazywanie wypracowanych zysków pochodzących z odsetek wypłacanych przez Dłużnika do beneficjentów Funduszu, który to Fundusz nie dysponuje prawem do samodzielnego decydowania o przeznaczeniu otrzymywanych kwot.

Autor skargi uzasadniając podniesione zarzuty wskazał na treść art. 21 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.p.d.o.f. oraz art. 11 ust. 1 i ust. 2 Umowy. Stwierdził, że prawidłowe zastosowanie tych przepisów do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego powinno skutkować uznaniem, że wysokość podatku u źródła od płatności odsetkowych powinna zostać ograniczona do wysokości 10% kwoty brutto odsetek zgodnie z art. 11 ust. 2 Umowy. Za irrelewantny dla możliwości skorzystania z powyższej preferencji uznał fakt wystąpienia usługowego pośrednika w dokonywaniu tych wypłat. Pełnomocnik wskazał, że możliwość zastosowania preferencji wynikających z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w przypadku płatności, które nie są dokonywane bezpośrednio została potwierdzona w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 215/13 i powołany w nim wyrok tego Sądu z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2873/11. W ocenie pełnomocnika Wnioskodawcy stwierdzenie zawarte w tym wyroku należy odnieść analogicznie również do niniejszej sprawy, albowiem nie jest ono uzależnione od brzmienia poszczególnych przepisów umów o unikaniu podwójnego opodatkowania i opiera się na istnieniu łańcuchu przelewów usługowego pośrednika. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że już we wniosku powyższy wyrok, jak i interpretacja potwierdzająca stanowisko Wnioskodawcy zostały powołane.

Autor skargi stwierdził, że w niniejszej sprawie Bank powierniczy pełni jedynie usługowa rolę pośrednika. Jego rola ma charakter stricte techniczny, wynikający z regulacji polsko-koreańskiego prawa regulującego zasady działania koreańskich funduszy nieruchomościowych typu powierniczego. Zadania Banku powierniczego, co zostało wskazane we wniosku, ograniczają się do nabywania i przekazywania aktywów zgodnie z instrukcjami Managera, sprawowania nadzoru i przechowywania aktywów Funduszu. Czynności te Bank powierniczy wykonuje usługowo, bowiem w żadnym momencie nie staje się podmiotem upoważnionym do swobodnego dysponowania środkami pieniężnymi, nie nabywa prawa do korzystania z nich jak właściciel. Bank powierniczy, działając zgodnie z przepisami prawa koreańskiego, księguje aktywa Funduszu na swoich kontach powierniczych działając jako powiernik takich aktywów. Nie dokonuje księgowań na swoich kontach własnych. Jest związany poleceniami Managera i nie może od nich odstąpić. Jego rola sprowadza się do otrzymania środków, przechowywania ich i przekazywania dalej podmiotowi uprawnionemu, a czynności te podejmuje na polecenie Managera w czasie i miejscu przez niego wskazanym. Zatem postępuje analogicznie do działania każdego innego banku. W ocenie pełnomocnika Wnioskodawcy, rola Banku powierniczego jest dokładnie odzwierciedlona w definicji słownikowej pojęcia "pośrednictwa". Również słownika definicja pojęcia "powiernik" oznacza osobę upoważnioną do reprezentowania w sprawach urzędowych, prawnych. W konsekwencji Bank powierniczy należy uznać za pośrednika.

Pełnomocnik podkreślił także, że fakt wystąpienia w transakcji pośrednika jest irrelewantny dla możliwości zastosowania preferencyjnej stawki podatku przez rzeczywistego właściciela znajduje potwierdzenie w Projekcie objaśnień podatkowych z dnia 19 czerwca 2019 r. dotyczących poboru podatku u źródła, wydanym przez Ministra Finansów, którego fragment zacytował. Zdaniem autora skargi interpretacja, w której pominięto powyższe stanowisko Ministra Finansów, wypacza sens zawierania umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, zaś przyjęcie toku rozumowania zaprezentowanego w zaskarżonej interpretacji doprowadziłoby do niemożności zastosowania wszystkich umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zawierających klauzulę beneficial owner w transakcjach, w których uczestniczą pośrednicy. Dotyczy to w szczególności instytucji finansowych prowadzących rachunki bankowe dla podmiotów spełniających kryteria uznania ich za rzeczywistych właścicieli należności z tytułu m.in. odsetek.

W ocenie pełnomocnika Wnioskodawcy zaprezentowana w interpretacji wykładnia nie znajduje uzasadnienia nie tylko w językowym brzmieniu art. 11 ust. 2 Umowy, ale także sprzeczna jest z wykładnią celowościową i systemową. Pełnomocnik wskazał zatem, że wykładnia językowa prowadzi do wniosku, że za odbiorcę należności nie można uznać pośrednika. W tym kontekście autor skargi zrównał funkcję Banku powierniczego z rolą listonosza dostarczającego paczkę. Zauważył także, że pojęcie odbiorcy występuje w kilku regulacjach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2187 ze zm.), a dotyczących realizacji przelewów z wykorzystaniem "rachunku VAT". Podkreślił zatem, że nawet w świetle prawa bankowego za odbiorcę nie jest uważany bank prowadzący rachunek. Pełnomocnik skarżącej odwołał się także do ww. Projektu objaśnień Ministra Finansów wskazując, że jego świetle odbiorca płatności i podatnik stanową tożsame pojęcia.

W zakresie wykładni celowościowej art. 11 ust. 2 Umowy pełnomocnik skarżącej podniósł, że przepis ten dotyczy sytuacji, w której odsetki wypłacane są do podmiotu posiadającego siedzibę w państwie będącym stroną umowy zakładającego niskie opodatkowanie odsetek, podczas gdy odsetki te w rzeczywistości wypłacane są podmiotowi mającemu siedzibę w innym państwie. Zatem klauzula beneficial owner ma za zadanie uniemożliwienie takiego strukturyzowania wypłat, aby doprowadzić do instrumentalnego jedynie wykorzystania przepisów Umowy w sposób niezgodny z jej celem, tj. doprowadzenia do przyznania preferencji podatkowej podmiotowi umiejscowionemu w kraju trzecim. Tymczasem zarówno Spółka, jak i Bank powierniczy są rezydentami tego samego kraju (Republiki Korei). Oznacza to, że w niniejszej sprawie nie nastąpi nawet potencjalne ryzyko "kupczenia umowami" polegającego na wykorzystaniu istniejących lub tworzeniu sztucznych, nieuzasadnionych ekonomicznie struktur w celu wykorzystania przez podmiot niebędący rezydentem podatkowym państw - stron Umowy z przywilejów tej umowy. Jednocześnie, w ocenie pełnomocnika skarżącej, przyjęcie wykładni zaprezentowanej przez organ interpretacyjny doprowadziłoby do zjawiska podwójnego opodatkowania, gdzie dochody z tytułu wypłat odsetkowych będą opodatkowane w Polsce na poziomie 20%, a następnie dochód ten ponownie będzie opodatkowany w Republice Korei na poziomie podatników rozpoznających odsetki otrzymane od Dłużnika jako przychód podatkowy. Tymczasem celem art. 11 ust. 2 Umowy nie jest automatyczne wyeliminowanie z możliwości skorzystania z preferencyjnej stawki podatku we wszystkich przypadkach, gdy w transakcji uczestniczy podmiot pośredniczący.

Nadto, zdaniem autora skargi, interpretacja nie przystaje do panujących obecnie realiów gospodarczych, gdzie standardem jest regulowanie zobowiązań z wykorzystaniem przelewów, a nie zapłat gotówkowych. Określenie banku jako odbiorcy, podczas gdy nie jest on stroną transakcji, prowadzi w konsekwencji do braku możliwości zastosowania preferencyjnej stawki podatku u źródła. Tymczasem rozliczenia za pośrednictwem banku są narzucone ustawowo na gruncie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292). Zaakceptowanie stanowiska organu interpretacyjnego prowadziło by, w ocenie pełnomocnika, do swoistego dualizmu. Z punktu formalnego stronami byłby Dłużnik i Fundusz, z punktu zaś podatkowego w odniesieniu do podatku i źródła byłby Dłużnik i Bank powierniczy.

Pełnomocnik wnioskodawcy dokonując wykładni systemowej wskazał, że specyfika umów o unikaniu podwójnego opodatkowania opartych na na jednym wzorze z Konwencji Modelowej OECD, wymaga uwzględnienia kontekstu międzynarodowego takiej umowy, tj. ww. Konwencji, Komentarza do niej, oraz innych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska. Odwołał się w tym zakresie do orzecznictwa sądów administracyjnych. W jego ocenie analiza Konwencji OECD i Komentarza do niej nie może być pominięta w procesie wykładni Umowy. Tymczasem wynika z nich, ze wprowadzenie klauzuli "uprawnionego odbiorcy", czy "rzeczywistego właściciela" miało na celu unikanie podwójnego opodatkowania, zapobieganie uchylania się od opodatkowania czy tez zapobieganie oszustwom podatkowym, nie zaś wyeliminowanie w ogóle możliwości skorzystania z preferencyjnej stawki podatku. Pełnomocnik wskazał przy tym na pkt 10.2 i 11 Komentarza do art. 11 Konwencji OECD. Stwierdził, że wynika z nich wprost możliwość zastosowania preferencyjnej stawki podatku w przypadku, gdy w transakcji bierze udział pośrednik. Zdaniem autora skargi za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której dochodzi do wykładni zawężającej, a taką zaprezentował organ interpretacyjny. Wskazał on bowiem na jeden aspekt wykładni art. 31 Konwencji OECD w postaci interpretacji zgodnie ze zwykłym znaczeniem, pomijając zasady interpretowania "w dobrej wierze" oraz "w świetle jego przedmiotu i celu".

Ostatecznie autor skargi podniósł, ze zrównanie Banku powierniczego z odbiorcą odsetek w niniejszej sprawie stanowi naruszenie art. 191 w zw. z art. 122 i art. 14h O.p. We wniosku podkreślono bowiem rolę Banku powierniczego polegającego na nabywaniu i przekazywaniu aktywów zgodnie z instrukcjami Managera, a tym samym braku samodzielności i decyzyjności tego Banku w rozporządzaniu środkami. W konsekwencji zaś jego roli jako pośrednika w płatnościach, a nie ich odbiorcę. Wykładnia zaprezentowana przez organ jest przy tym, w jego ocenie, wykładnią na niekorzyść podatnika, a tym samym sprzeczna jest z art. 2a O.p.

W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko w sprawie wskazując przy tym, że z opisu przedstawionego przez skarżącą wynika, że "zarządzaniem aktywami Funduszu zajmuje się Manager, a w prawnym sensie posiada je opiekun (powiernik), tj. w tym przypadku Bank powierniczy". Zdaniem organu interpretacyjnego wynika z tego, że Bank powierniczy jest prawnym (cywilnoprawnym) właścicielem odsetek (wierzycielem) i ich odbiorcą. Odsetki nie są wypłacane za pośrednictwem agenta na rachunek skarżącej prowadzony przez Bank powierniczy, tylko na rachunek Banku powierniczego. Za nietrafne uznał zatem organ interpretacyjny porównanie Banku powierniczego do listonosza. Dlatego tez rozważania skarżącej co do roli Banku powierniczego jako pośrednika uznał za bezprzedmiotowe. Zdaniem organu interpretacyjnego nie można uznać powiernika wymienionego w art. 4a pkt 29 lit. b u.p.d.o.f., będącego cywilnoprawnym właścicielem udostępnionego kapitału (jako składnika aktywów) za podmiot niebędący odbiorcą odsetek. Podkreślił także, że stanowisko organu interpretacyjnego znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 4017/14 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 210/14, potwierdzonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2299/14, a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 65/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Rozpoznając skargę na powyższą interpretację w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako "P.p.s.a.") indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.". Konstrukcja powyższych przepisów determinuje zatem zakres orzekania w przedmiocie skarg na indywidualne przepisy prawa poprzez zawężenie rozpoznania do zarzutów podniesionych w skardze, którymi to zarzutami sąd jest związany. Konsekwencją uznania zatem zarzutów podniesionych w skardze jest zatem uchylenie zaskarżonej interpretacji, jednakże skutek w postaci uchylenia odnosi się jedynie do stwierdzonych na skutek zarzutów wadliwości interpretacji.

Oceniając zatem prawidłowość zaskarżonej interpretacji w pierwszej kolejności wskazać należy, iż w myśl art. 14b § 3 O.p. składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Zgodnie zaś z art. 14c § 1 i § 2 O.p. interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie. W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym.

Konsekwencją powyższych unormowań jest zatem to, że organ wydający interpretację rozstrzyga tylko i wyłącznie w ramach stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę oraz wyrażonej przez niego na gruncie tego stanu faktycznego oceny prawnej. Skoro bowiem własna ocena prawna wnioskującego odnosi się do przedstawionego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, to i indywidualna interpretacja organu podatkowego zawierająca ocenę stanowiska wnioskodawcy musi także być odniesiona do tego samego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Oznacza to jednocześnie, że organ dokonujący interpretacji indywidualnej jest związany stanem faktycznym lub opisanym zdarzeniem przyszłym przedstawionym we wniosku i nie ma ani uprawnień, ani środków prawnych do tego, aby przedstawiony mu stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe ustalać lub zmieniać. Z treści przepisów art. 14b-14c O.p. wynika zatem, że organ podatkowy nie tyle wyjaśnia podatnikowi w jaki sposób należy interpretować konkretny przepis prawa podatkowego, co raczej wskazuje w jaki sposób należy zakwalifikować prawnie konkretny opisany przez podatnika stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe. Przyjąć zatem należy, że interpretacja jest dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku o udzielenie interpretacji. Wiąże on zarówno organ interpretujący, jak i sąd administracyjny, dokonujący kontroli interpretacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2014 r., II FSK 2452/12 oraz z 3 kwietnia 2014 r., II FSK 914/12). W konsekwencji powyższego organ nie może przyjąć ustaleń odmiennych od podanych we wniosku. Stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) przedstawiony we wniosku konstytuuje przedmiotowy zakres sprawy o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego, a przez to i zakres (samej) udzielonej interpretacji. Podatkowy organ interpretacyjny ocenia możliwość zastosowania prawa podatkowego w odniesieniu do konkretnego, przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego i w relacji do tego obszaru dokonuje także operatywnej wykładni przepisów prawa, których potencjalną subsumcję rozważa (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 581/16). Ponadto organ podatkowy nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach interpretacyjnych postępowania dowodowego, a jedynie ogranicza się do analizy okoliczności podanych we wniosku w zakresie sformułowanego pytania. W stosunku tylko do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które winno być ustosunkowaniem się do stanowiska zaprezentowanego w sprawie przez wnioskodawcę, a w przypadku negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy wyrażonego we wniosku, organ interpretacyjny zobowiązany jest do wskazania prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym - stosownie do art. 14c § 1 i § 1 O.p. (zob. wyroki: NSA z 7 kwietnia 2017 r., I FSK 659/15, WSA w Szczecinie z 17 maja 2018 r., I SA/Sz 232/18). Wymaga również zaznaczenia, że wymogi, jakie powinno spełniać uzasadnienie interpretacji podatkowej, formułuje liczne orzecznictwo sądowe podkreślając, że szczególna dbałość o wyczerpującą analizę podatkowo - prawnego stanu faktycznego przedstawionego we wniosku wymagana jest przede wszystkim w sytuacji uznania za nieprawidłową wykładni prawa, jaką we własnym zakresie przedstawił wnioskodawca. W orzecznictwie (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Po 274/11 i z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Po 806/11) podkreśla się, że wypracowane na tle art. 14c § 1 i 2 O.p. standardy prawidłowo - pod względem formalnym - udzielonej interpretacji prawa podatkowego potwierdzają konieczność uwzględnienia m.in. konkluzji dotyczącej prawnego zakwalifikowania określonego zdarzenia prawno-podatkowego oraz motywów prawnych, na których opiera się taka konkluzja. Uzasadnienie dokonanej oceny winno nastąpić poprzez odniesienie się do argumentacji wnioskodawcy.

Powyższe wynika z funkcji jaką pełni interpretacja indywidualna, tj. funkcji gwarancyjnej. Zgodnie bowiem z treścią art. 14k § 1 O.p. zastosowanie się do interpretacji indywidualnej przed jej zmianą, stwierdzeniem jej wygaśnięcia lub przed doręczeniem organowi podatkowemu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego uchylającego interpretację indywidualną nie może szkodzić wnioskodawcy, jak również w przypadku nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej.

Rozpoznając niniejszą sprawę wskazać należy, że tożsamy problem prawny Sąd rozpoznawał w niniejszej sprawie oraz w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1488/19 i I SA/Gl 1491/19. We wszystkich trzech sprawach zarówno wydane interpretacje, jak i podniesione zarzuty w skardze są analogiczne, zatem uzasadnienia w nich będą tożsame.

W niniejszej sprawie spór pomiędzy skarżącą a organem interpretacyjnym sprowadza się w istocie do kwestii tego, czy w świetle art. 11 ust. 2 Umowy skarżąca jest uprawniona do skorzystania z preferencyjnej stawki podatku od źródła, czy też nie. Wnioskodawca twierdzi, że wobec faktu, iż Bank powierniczy jest jedynie pośrednikiem w przekazywaniu odsetek, zachodzi przesłanka wymieniona w tym przepisie, tj. odbiorca odsetek jest właścicielem. Organ interpretacyjny wskazuje, że ze stanu faktycznego wynika, że przepis ten nie ma zastosowania, albowiem skarżąca jest co prawda właścicielem odsetek, jednakże odbiorcą ich jest Bank powierniczy.

Należy jednocześnie podkreślić, że zarówno skarżąca, jak i organ interpretacyjny zgodnie przyjmują, że Fundusz, jako, że nie posiada osobowości prawnej, nie jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Jest "transparentny podatkowo". Podatnikiem tego podatku są inwestorzy Funduszu, w tym skarżąca. Nie jest również kwestią sporną to, że skarżąca jest "rzeczywistym właścicielem" w rozumieniu art. 4a pkt 29 u.p.d.o.f., a także i to, że przedmiotowe odsetki stanowią dochód (przychód) w rozumieniu art. 3 ust. 3 u.p.d.o.f. Ponadto strony zgodnie wskazują, że w sprawie z uwagi na art. 22a u.p.d.o.f. zachodzi konieczność odpowiedniego stosowania Umowy.

W kontekście podniesionych zarzutów zauważyć należy, że wadliwości zaskarżonej interpretacji skarżąca upatruje zarówno w przepisach prawa materialnego, jak i procesowego. W odniesieniu do tych ostatnich skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 191 w zw. z art. 122 i art. 14h O.p. Tymczasem z treści art. 14h O.p. wynika, że w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej stosuje się odpowiednio przepisy art. 120, art. 121 § 1, art. 125, art. 126, art. 129, art. 130, art. 135, art. 140, art. 143, art. 165 § 3b, art. 165a, art. 168, art. 169 § 1-2 i 4, art. 170, art. 171, art. 208, art. 213 w zakresie uzupełniania lub sprostowania co do skargi do sądu administracyjnego, art. 214, art. 215 § 1 i 3 oraz przepisy rozdziałów 3a, 5, 6, 7, 10, 14, 16 i 23 działu IV. Przepis ten wyraźnie przesądza, które z przepisów znajdują odpowiednie zastosowanie przy wydawaniu interpretacji. Tymczasem zarówno art. 191, jak i art. 122 O.p. nie został w nim wymieniony. W konsekwencji powyższy zarzut należało uznać za chybiony.

Należało zatem rozpoznać pozostałe zarzuty podniesione w skardze, w szczególności dotyczące nieprawidłowej (profiskalnej) wykładni pojęcia "odbiorcy odsetek" w świetle art. 11 ust. 2 Umowy.

W myśl art. 11 Umowy odsetki, które powstają w jednym Umawiającym się Państwie i wypłacane są osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim Umawiającym się Państwie, mogą być opodatkowane w tym drugim Państwie (ust. 1). Jednakże odsetki takie mogą być także opodatkowane w tym Umawiającym się Państwie, w którym powstają, i zgodnie z ustawodawstwem tego Państwa, lecz jeżeli odbiorca odsetek jest ich właścicielem, podatek w ten sposób ustalony nie może przekroczyć 10% kwoty brutto tych odsetek (ust. 2).

Tak jak treść ust. 1 art. 11 Umowy nie pozostawia wątpliwości co do kwestii w niej uregulowanej, tak ust. 2 nastręcza pewne trudności interpretacyjne, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.

Dokonując zatem wykładni ww. przepisu w pierwszej kolejności wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zgodnie, iż "międzypaństwowe umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, jako akty prawa międzynarodowego, powinny być interpretowane z uwzględnieniem zasad wykładni prawa międzynarodowego. Podstawowym źródłem zasad wykładni umów międzynarodowych, w tym umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, są przepisy Konwencji o Prawie Traktatów, sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r., ratyfikowanej w Polsce w dniu 1 sierpnia 1990 r. (Dz. U. nr 74, poz. 439). Wyrażona w art. 31 ust. 1 tej Konwencji ogólna reguła interpretacyjna stanowi, że traktat należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisywać użytym w nim wyrazom w ich kontekście, oraz w świetle jego przedmiotu i celu" (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 11 marca 2013 r., sygn. akt II FSK 215/13, sygn. akt II FSK 214/13, sygn. akt II FSK 212/13, sygn. akt II FSK 212/13). Bez wątpienia przy wykładni ww. Umowy znajdzie zastosowanie Modelowa Konwencja OECD (Modele de convention fiscale concernant le revenu et la fortune, version abrégé 15 juillet 2005, OCDE 2005, Konwencja Modelowa OECD 2006) i Komentarza do Modelowej Konwencji OECD (Commentaires sur les articles du Modèle de Convention fiscale, OCDE juillet 2005). Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 276/08 "Konwencja OECD i Komentarz do Konwencji OECD nie są źródłem prawa, niemniej jednak należy wskazać na ich istotną rolę w zakresie wykładni umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. W powoływanym wyroku zauważono, że Kwalifikacja prawna Konwencji Modelowej OECD i Komentarza jest wciąż niejednolita w poszczególnych państwach. W wielu państwach określa się je jako pomocnicze środki interpretacji lub jako wytyczne, natomiast w innych uważa się je za będące częścią lub kontekstem, albo dodatkowym środkiem interpretacji. Zgodnie z zaleceniami Rady OECD państwa członkowskie są obowiązane do stosowania Modelowej Konwencji OECD jako podstawy przy zawieraniu umów, chyba że jedno umawiające się państwo zgłosiło konkretne zastrzeżenia lub ma szczególne powody, aby nie stosować Modelowej Konwencji OECD. W takich przypadkach kolejne Modelowe Konwencje OECD i Komentarze są częścią kontekstu, a nie uzupełniającym materiałem w rozumieniu art. 32 Konwencji Wiedeńskiej. Rada OECD podkreśla również rolę Komentarza w przypadkach rozbieżnych interpretacji. Nawet istniejące obecnie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania powinny być interpretowane zgodnie z Komentarzem, chyba że zasadnicze zmiany w Modelowej Konwencji OECD wykluczałyby taką interpretację. Komentarz do Modelowej Konwencji OECD będzie miał mniejsze znaczenie w przypadku konwencji zawieranych między państwami członkowskimi i nieczłonkowskimi oraz zawieranych wyłącznie między państwami nieczłonkowskimi OECD. Jeżeli jednak Konwencja Modelowa OECD była podstawą negocjacji to stanowi ona kontekst i może być brana pod uwagę przy interpretacji". Na mocy art. 3 lit. c Konwencji Modelowej OECD Polska zobowiązała się do ścisłej współpracy, a tam, gdzie występuje taka potrzeba, podejmowania skoordynowanych działań. Zgodnie z art. 5 lit. b ww. Konwencji, OECD może dla osiągnięcia swoich celów przedkładać członkom zalecenia. W związku z tym Komentarz do Konwencji Modelowej OECD, który jest wynikiem wspólnych prac i uzgodnień wszystkich państw członkowskich, powinien być przez Polskę traktowany jako wskazówka interpretacyjna w celu zapewnienia jednolitej wykładni przepisów w ramach wszystkich państw członkowskich OECD.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 Konwencji Modelowej OECD odsetki, które powstają w umawiającym się państwie i są wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim umawiającym się państwie, mogą być opodatkowane w tym drugim państwie. Zatem brzmienie art. 11 ust. 1 Modelowej Konwencji OECD jest tożsame z art. 11 ust. 1 Umowy. Istotne jest, że ust. 2 art. 11 Modelowej Konwencji OECD stanowi, iż "Jednakże takie odsetki mogą być także opodatkowane w tym umawiającym się państwie, w którym powstają, i zgodnie z ustawodawstwem tego państwa, ale jeżeli osoba uprawniona do odsetek ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim umawiającym się państwie, to podatek w ten sposób ustalony nie może przekroczyć 10% kwoty brutto tych odsetek. Właściwe organy umawiających się państw rozstrzygną, w drodze wzajemnego porozumienia, sposób stosowania tego ograniczenia". Zestawienie zatem treści ww. art. 11 ust. 2 Konwencji Modelowej OECD z art. 11 ust. 2 Umowy prowadzi do wniosku, że w Umowie jej strony skorzystały z uprawnienia do modyfikacji art. 11 ust. 2 Konwencji Modelowej OECD i zwiększenia precyzji w odniesieniu do możliwości preferencyjnego opodatkowania odsetek. W Umowie zastrzeżono bowiem, że odbiorca odsetek musi być ich właścicielem. Jednakże w ocenie Sądu, zastrzeżenie to, wbrew twierdzeniu organu interpretacyjnego nie może być rozumiane jako "wypłata bezpośrednia na rzecz właściciela", bowiem tylko w takim wypadku właściciel może być odbiorcą odsetek. Zdaniem Sądu rozumienie pojęcia "odbiorca odsetek jest ich właścicielem" należy rozumieć w ten sposób, że podmiot ostatecznie otrzymujący odsetki jest równocześnie ich właścicielem. Rozumienie takie wynika z założenia, że pod pojęciem tym nie może mieścić się sytuacja, w której odbiorca odsetek otrzymuje ją nie dla własnej korzyści a jako podmiot zobowiązany do jej przekazania w całości lub części innemu podmiotowi, w tym takiemu, który ma siedzibę lub miejsce zamieszkania w państwie trzecim. Innymi słowy aby doszło do spełnienia przesłanki wynikającej z ww. przepisu właściciel odsetek powinien być równocześnie ich odbiorcą końcowym. Nie chodzi więc o to, aby "odbiorca odsetek" był odbiorcą bezpośrednim, ale o to, by jako odbiorca faktyczny (a nie pośrednik) był ich właścicielem, a zatem "osobą uprawnioną" do odsetek. Innymi słowy, by ostatni podmiot w łańcuchu transakcji przelewów "odsetek" był jego właścicielem i ma siedzibę na terenie drugiego z umawiających się Państw. Wymaga bowiem zauważenia, że pojęcie "osoby uprawnionej do odsetek", w OECD określane jako "beneficial owner", jest różnie tłumaczone, zarówno w poszczególnych umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania, jak i w piśmiennictwie - jako "faktyczny właściciel", "rzeczywisty odbiorca" czy właśnie "osoba uprawniona do odsetek". Treść tego pojęcia nie została zdefiniowana w Konwencji Modelowej OECD ani Umowie, natomiast w piśmiennictwie istnieją pewne różnice co do interpretacji tego pojęcia na gruncie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Z wspomnianego Komentarza wynika, że w sytuacji, gdy płatność dokonywana jest na rzecz pośrednika będącego rezydentem określonego państwa, który następnie przekazuje tę płatność ostatecznemu odbiorcy, państwo, w którym powstaje dana płatność nie jest zobowiązane do zastosowania wobec tego pośrednika postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Sam fakt bycia rezydentem określonego państwa i otrzymania płatności nie jest wystarczającym warunkiem do skorzystania z postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w sytuacji, gdy prawo do dysponowania dochodem ma ograniczony charakter. W Komentarzu do Konwencji Modelowej OECD stwierdza się także, iż określenie "osoba uprawniona" nie jest stosowane w wąskim i technicznym znaczeniu, lecz powinno być rozumiane w jego kontekście i w świetle przedmiotu i celu Konwencji, a mianowicie w celu unikania podwójnego opodatkowania, zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania oraz zapobiegania oszustwom podatkowym". Zatem interpretacja pojęcia "osoby uprawnionej do odsetek" w świetle Komentarza do Konwencji Modelowej OECD wskazuje, że chodzi osobę, której prawo do dysponowania płatnością nie ma wyłącznie formalnego charakteru. W piśmiennictwie i komentarzach do art. 11 Konwencji Modelowej OECD zwraca się uwagę na takie cechy jak ostateczne czerpanie korzyści z prawa do odsetek (m.in. powołana przez organ monografia "Klaus Vogel on Double Taxtation Conventions, Third Edition", Wydawnictwo Kluwer Law International, 2006), swobodę podejmowania decyzji co do wykorzystania kapitału czy ogólnie skupienie największej ilości atrybutów właściciela. Niewątpliwie jednak za istotną cechę, wyróżniającą "faktycznego właściciela" trzeba uznać czerpanie ostatecznych korzyści z odsetek oraz możliwość decydowania w kwestii rozporządzenia nimi.

Należy także zauważyć, że art. 11 ust. 2 Umowy powinien być interpretowany w zgodzie z art. 24 ust. 1 zarówno Umowy, jak i Modelowej Konwencji OECD, a zatem zgodnie z zasadą równego traktowania podatników stron umowy.

W polskim systemie prawnym w odniesieniu do podatku dochodowego wprowadzone zostało pojęcie "rzeczywistego właściciela" w art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p. Zgodnie z tym przepisem ilekroć mowa w tej ustawie o "rzeczywistym właścicielu - oznacza to podmiot otrzymujący daną należność dla własnej korzyści, niebędący pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania całości lub części danej należności innemu podmiotowi". Zatem w świetle ww. definicji rzeczywistym właścicielem jest podmiot po pierwsze otrzymujący daną należność, po drugie nie będący pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania całości lub części danej należności innemu podmiotowi, po trzecie otrzymujący należność dla własnej korzyści.

Należy także zauważyć, że pojęcie "rzeczywisty właściciel" znane jest w polskim porządku prawnym również z uwagi na regulację art. 26 ust. 1g u.p.d.o.p., zgodnie z którym "Osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz będące przedsiębiorcami osoby fizyczne, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 lub art. 22 ust. 1 do wysokości kwoty, o której mowa w ust. 1, na rzecz podmiotów wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 10a i 11a oraz art. 17 ust. 1 pkt 58, stosują zwolnienia wynikające z tych przepisów wyłącznie pod warunkiem:

1) udokumentowania przez podmiot, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a i 11a oraz art. 17 ust. 1 pkt 58, jego miejsca siedziby dla celów podatkowych, uzyskanym od tego podmiotu certyfikatem rezydencji, oraz

2) złożenia przez podmiot, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a i 11a oraz art. 17 ust. 1 pkt 58, pisemnego oświadczenia, że jest rzeczywistym właścicielem wypłaconych przez płatnika należności oraz spełnia on warunki, o których mowa w tych przepisach".

Zatem zgodnie z ww. przepisem wystarczającą przesłanką do zastosowania zwolnienia jest uzyskanie certyfikatu rezydencji podatkowej oraz złożenie pisemnego oświadczenia przez fundusze inwestycyjne i emerytalne oraz instytucje wspólnego inwestowania określone w art. 6 ust. 4 pkt 1 u.p.d.o.f., że są rzeczywistym właścicielem wypłaconych przez płatnika należności i spełniają warunki określone w 6 ust. 1 pkt 10a i 11a oraz art. 17 ust. 1 pkt 58 tej ustawy (dochody z wyłączeniem odsetek).

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy zauważyć należy, że w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym skarżąca wskazała, że jest rzeczywistym właścicielem odsetek w rozumieniu art. 4a pkt 29 u.p.d.o.f., zatem jest ich zarówno właścicielem, jak i odbiorcą. Istotne jest przy tym i to, że we wniosku (w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego) wyraźnie stwierdzono, że wypłata zysków z Funduszu następuje na bieżąco, zgodnie ze statutem Funduszu i proporcjonalnie do wysokości udziałów poszczególnych inwestorów w zysku Funduszu. Ponadto rolą Funduszu jest przekazywanie wypracowanych zysków, pochodzących z odsetek wypłacanych na podstawie umowy kredytu przez polską spółkę będącą Dłużnikiem, do beneficjentów Funduszu. W konsekwencji należało uznać, że wypłata zysków, których źródłem są odsetki (od Dłużnika) następuje na bieżąco zgodnie ze statutem Funduszu na rzecz m.in. skarżącej. Ponadto jeżeli Fundusz ("transparentny podatkowo"), jako forma prawna wykorzystywana w Korei dla celów wspólnego inwestowania nie posiadająca osobowości prawnej, jest umową pomiędzy zarządcą aktywów (Managerem) a opiekunem (Koreańska instytucją finansową – w tym wypadku Bankiem powierniczym, to należy uznać, że statut Funduszu odzwierciedla postanowienia tej umowy. Tym samym uprawnienia Managera w zakresie zarządzania aktywami Funduszu (środkami inwestorów wpłaconymi w celu wspólnego inwestowania) nie mogą następować w sprzeczności ze statutem Funduszu. Oznacza to, że zakres działania Managera w zakresie zarządzania aktywami Funduszu nie obejmuje wypłaty zysków pochodzących z odsetek. Te są wypłacane na bieżąco. W konsekwencji wypłacone zyski pochodzące z odsetek w wysokości zgodnej z udziałami skarżącej spełniają wymogi z art. 11 ust. 2 Umowy. Fundusz (Manager i Bank powierniczy) pełni funkcję w tym wypadku jedynie pośrednika służącego do przekazywania środków otrzymanych od Dłużnika do swoich beneficjentów. Fakt, iż Bank powierniczy jest prawnym opiekunem aktywów, dla wypłaty zysków pochodzących z odsetek pozostaje zatem bez znaczenia dla niniejszej sprawy.

Ostatecznie wskazać również należy, że orzecznictwo na jakie powołał się organ interpretacyjny, a mające potwierdzać jego stanowisko jest nieadekwatne, a to z tej przyczyny, że wyroki te dotyczą tzw. "cash poolingu", tj. umowy o wspólnym zarządzaniu płynnością finansową lub konsolidacji rachunków bankowych, umożliwiająca wzajemne bilansowanie sald rachunków spółek należących do tej samej grupy kapitałowej, w której zgromadzoną kwotą zarządza uczestnik wiodący (tzw. Pool leader). Polega on przy tym na rzeczywistym transferze środków pieniężnych pomiędzy rachunkami grupy kapitałowej celem uzupełnienia braków na którymś z nich (zero balancing cash pooling), bądź też na wirtualnym przesyłaniu środków (national cash pooling), w którym do wiadomości osoby zarządzającej, przesyłane są jedynie salda z rachunków uczestników systemu, a odsetki naliczane są od kwoty netto zgromadzonych kwot. Należy przy tym zaznaczyć, że w przypadku cash poolingu, żadna ze stron tej umowy nie zna pochodzenia przesyłanych środków, ani nie wie, na co zostaną one przeznaczone. Rola Banku powierniczego w przypadku cash poolingu różni się zatem od roli Banku powierniczego w niniejszej sprawie. W przypadku cash poolingu to Bank powierniczy jako Pool Leader decyduje o tym gdzie alokowane są środki w zależności od stanu środków pieniężnych na kontach udziałowców i alokuje je tam, gdzie są niedobory. Tymczasem z opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, który to opis jest wiążący dla organu podatkowego, nie wynika by taka umowa była przedmiotem oceny w niniejszej sprawie.

W konsekwencji należało uznać za trafny zarzut naruszenia art. 11 ust. 2 Umowy w zw. z art. 2a O.p. poprzez dokonanie błędnej, profiskalnej wykładni pojęcia "odbiorcy odsetek" poprzez przypisanie tego pojęcie do roli, jaką pełni Bank powierniczy, a zatem pośrednika.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 146 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 P.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł, stanowiącą uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł, kwotę 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz koszty wynagrodzenia pełnomocnika będącego doradcą podatkowym w kwocie 480 zł na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1687).