Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 51/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 21 listopada 2023 r. nr SKO 4103/1044/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Świdnica z dnia 18 października 2023 r. nr DŚRIA.4302.97.2023.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO) utrzymało w mocy orzeczenie Prezydenta Świdnicy z dnia 18 października 2023 r. odmawiające A. G. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynikało z akt sprawy Skarżący w dniu 6 września 2023 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. G. Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił przyznania Stronie wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r.) wskazał, że niepełnosprawność matki Skarżącego powstała po upływie wskazanych ustawowo okresów.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym SKO powołało się na art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazując na cel świadczenia pielęgnacyjnego, które przyznawane jest za faktyczny brak możliwości podjęcia (rezygnację) zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi być stała i ciągła oraz uniemożliwiać aktywność zawodową opiekuna. Odnosząc się do okoliczności rozpoznawanej sprawy SKO wskazało, że przeprowadzone dowody, w postaci wywiadu środowiskowego oraz wyjaśnień Skarżącego z dnia 5 października 2023 r., oceny i wnioski pracownika socjalnego jednoznacznie wskazują, że Skarżący nie sprawuje stałej opieki nad matką w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia, a matka Skarżącego nie wymaga takiej opieki. Z ustaleń wynikało, że matka Strony sama porusza się po mieszkaniu, na jednym poziomie, przy pomocy kuli lub balkonika, podobnie gdy wychodzi do ogrodu. Sama przygotowuje sobie posiłki, poza obiadami, czasami pomaga Stronie w ich przygotowaniu – obierze ziemniaki, czy warzywa. Obiady najczęściej gotuje Skarżący i jego partnerka. Matka Strony sama zażywa leki, które wcześniej przygotowuje jej syn (czyni to na cały tydzień, korzystając z organizera). W opiece nad matką pomaga syn Skarżącego, jego brat, bratowa i partnerka, które pomagają w kąpieli. W oświadczeniu z dnia 5 października 2023 r. Skarżący wskazał, że w ramach opieki sprząta, robi zakupy, wozi mamę do lekarza, wykupuje laki, pierze, podaje trzy razy dziennie leki, zmywa naczynia, pomaga w ubieraniu i chodzeniu, czasem wspomagają go domownicy. Na opiekę nad matką przeznacza 5-6 godzin dziennie. Oceniając te okoliczności organ wskazał, że czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego są realizowane w każdym gospodarstwie domowym i można je pogodzić z zatrudnieniem. Podobnie jak wykup leków, asysta w wizytach lekarskich, gdyż matka Skarżącego samodzielnie porusza się po domu, przygotowuje sobie posiłki i zażywa leki. W opinii organu opieka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. winna być stała lub długoterminowa, nie może być świadczona w niektóre dni lub tylko przez część doby. Zakres świadczonej opieki musi wykluczać możliwość podjęcia zatrudnienia. W dalszych uwagach organ zanegował prawidłowość poglądu wyrażanego w decyzji organu I instancji, a wspartego na przesłance negatywnej wynikającej z art. 17 ust.1b u.ś.r. Powołał się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych jednolicie negujące możliwość wsparcia decyzji odmownej na przesłance negatywnej wynikającej z ww. regulacji.

W skardze Strona zarzucała nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i uznanie, że zakres opieki sprawowanej nad matką umożliwia mu podjęcie zatrudnienia.

W uzasadnieniu wskazał, że organ wsparł się na tej części wywiadu środowiskowego, której Skarżący nie podpisał, zawiera ona wnioski pracownika niemające uzasadnienia w rzeczywistości. Za nieprawdziwe uznał stwierdzenia, że w opiece nad matką wspomaga go syn, gdyż ten jest osobą niepełnosprawną (zdiagnozowano u niego zespól Aspergera ze spektrum autyzmu). Ma on ograniczone możliwości zadbania o siebie, a tym bardziej o innych. Skarżący podkreślał, że w trakcie wywiadu środowiskowego informował o licznych schorzeniach matki, przyjmowania przez nią wielu leków i konieczności opieki przez całą dobę, co całkowicie pominięto. Matka wymaga rehabilitacji, co łączy się z koniecznością wożenia jej o różnych porach na zabiegi, co Skarżący wykonuje samodzielnie. Pominięto, że Skarżący pilnuje aby mama zażyła przygotowane leki trzy razy dziennie, gdyż ma zaniki pamięci, chowa leki twierdząc, że je zażyła, co łączy się z koniecznością nadzorowania, to również zostało pominięte w wywiadzie. Skarżący negował aby w opiece nad matką wspomagał go brat. Odwiedza on matkę raz w miesiącu, na chwilę, gdy Strona musi wyjść do lekarza, te wyjaśnienia również pominięto. Także partnerka Skarżącego nie pomaga regularnie w opiece nad matką, gdyż sama ma pod opieką swoją mamę, nadto pracuje w systemie czterobrygadowym. Zaznaczał, że matka ma wyznaczoną przez lekarzy specjalną dietę i wymaga odrębnego przygotowania posiłków. Odnosząc się do stwierdzenia, że opieka nad matką zajmuje mu 5-6 godzin dziennie Skarżący stwierdził, że miał na myśli czynności związane z prowadzaniem gospodarstwa i pomocy mamie w codziennych czynnościach. Poza tym z uwagi na zaniki pamięci, niezaradność, niesprawność ruchową skutkującą licznymi upadkami konieczna jest całodobowa opieka nad matką. Skarżący nie może zostawić jej samej w domu, kiedy sam musi załatwić jakieś sprawy poza domem prosi o pomoc krewnych lub partnerkę. Okoliczności te potwierdza zaświadczenie z dnia 4 września 2023 r. wystawione przez lekarza psychiatrę, które znajduje się w aktach sprawy. Wynika z niego, że matka Strony wymaga stałej opieki osób trzecich w codziennych czynnościach, jest bowiem niezdolna do samodzielnej egzystencji. Pozostawienie jej samej w domu nie jest możliwe, gdyż stanowi zagrożenie dla jej zdrowia i życia, o czym świadczy wydarzenie z lipca 2023 r. kiedy to złamała rękę. Poza tym organ całkowicie pominął wskazania zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności wskazujące na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Wnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie mu wnioskowanego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

Spór między stronami dotyczy ustalenia, czy w sprawie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uzasadniające ustalenie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

W opinii Skarżącego organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, błędnie ocenił materiał dowodowy wywodząc nieprawidłowe wnioski wykluczające istnienie związku przyczynowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej Strony a koniecznością sprawowania opieki, która ma charakter stały i długotrwały.

Badając legalność zaskarżonej decyzji trzeba przyznać rację Skarżącemu, gdyż zebrany materiał dowodowy nie pozwala na wyprowadzenie wniosków jednoznacznie negujących uprawnienia Strony. Rację ma Skarżący, że postępowanie mające na celu ustalenie niezbędnych dla sprawy okoliczności faktycznych pomija istotne dla sprawy okoliczności, także zasadę czynnego udziału Strony w prowadzonym postępowaniu, co wpływać może na wynik sprawy, a zatem uzasadnia uchylenie podjętych w sprawie rozstrzygnięć celem uzupełnienia i właściwej oceny materiału dowodowego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z utrwalonego w tym względzie orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że podstawową przesłanką uzasadniającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja przez osobę (należącą do kręgu osób zobowiązanych alimentacyjnie) z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Przy czym chodzi nie tylko o zaprzestanie konkretnego działania, ale także niepodejmowanie zatrudnienia z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Wykładnia omawianego przepisu musi się więc odbywać przez pryzmat celu jakiemu służą świadczenia opiekuńcze, którym jest zrekompensowanie osobom wymagającym opieki i osobom tę opiekę sprawującym, utraconego zarobku i wydatków związanych z koniecznością zapewnienia tej opieki. Z punktu widzenia celu tego świadczenia, nie jest zatem istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 408/20, dostępny w CBOSA).

Przy czym rozważany przepis nie definiuje, co należy rozumieć pod pojęciem owej opieki. Ustawodawca wskazał jedynie, że ma być ona stała lub długotrwała, brak innych określeń konkretyzującym jej zakres lub charakter. Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że brak wskazań aby opieka ta musiała być całodobowa. Akcentowane jest natomiast, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają stwierdzić, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym. Codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 4023/18 oraz z dnia 23 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 786/21, dostępne w CBOSA). Jednocześnie sprawowanie opieki w myśl przepisów ustawy nie musi polegać na opiekowaniu się osobą wyłącznie leżącą. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20, dostępne w CBOSA).

Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Okoliczności te obowiązany jest ustalić organ prowadzący postępowanie w sprawie, w tym celu powinien zebrać zebrać i ocenić materiał dowodowy, ten przedstawiony przez stronę postępowania jak i pozyskany z urzędu. Jednym z istotnych dowodów w tym postępowaniu jest wywiad środowiskowy, o którym mowa w art. 24 ust. 4aa u.ś.r. Jego zadaniem jest weryfikacja wątpliwości dotyczących sprawowanej opieki. Jest to zatem istotny, ale nie jedyny dowód w prowadzonym postępowaniu. W tym zakresie obowiązują bowiem przepisy art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. stwierdzające, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Poza tym należy wskazać na treść art. 86 k.p.a., który stwierdza, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu.

Z norm tych wynika, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest ustalenie wskazanych okoliczności na podstawie wszystkich dostępnych dowodów. W razie wątpliwości, co do istnienia określonych faktów, to po stronie organu leży obowiązek ich wyjaśnienia, to organ jest bowiem gospodarzem postępowania. Zasada swobodnej oceny dowodów artykułowana w powołanym zapisie art. 80 k.p.a. wymaga od organu poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności. W procesie tym nie można pomijać żadnych dowodów, a rezultat tego procesu dowodzenia winien znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji orzekającej o uprawnieniach strony.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy wymogom tym nie sprostały. Wbrew wywodom zawartym w zaskarżonej decyzji, zebrane dowody nie dają podstaw do wyprowadzania jednoznacznych ustaleń w kwestii braku lub nie opisanego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją z zatrudnienia) a koniecznością sprawowania opieki przez Skarżącego nad matką. Organ nie odniósł się bowiem do wszystkich dowodów zebranych w sprawie, nie wyjaśnił nasuwających się wątpliwości odnoszących się do zakresu sprawowanej opieki skupiając się wyłącznie na treści oświadczenia Skarżącego z dnia 5 października 2023 r. i przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Wynika z nich znaczny stopień samodzielności matki Skarżącego oraz zakres wykonywanych przez Stronę czynności, które polegają na pomocy w ubieraniu, poruszaniu się, wyjazdach na rehabilitację oraz prowadzeniu gospodarstwa domowego. Z tych dowodów organ wyprowadził wniosek, że zakres opieki świadczonej przez Stronę nie wyklucza podjęcia zatrudnienia. W opinii Sądu wniosek ten jest jednak przedwczesny, gdyż pomija istotne w sprawie wątpliwości wynikające z przedłożonego przez Stronę do wniosku zaświadczenia lekarskiego z dnia 4 września 2023 r. Wynika z niego, że matka Strony ma zaburzenia pamięci globalnej, niezaradność, niesprawność ruchową z licznymi upadkami, co sprawia, że wymaga pomocy innych osób i jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Z zaświadczenia nie wynika jednak (z uwagi na jego cel) rozpoznanie choroby. Ta zaś okoliczność ma w sprawie istotne znaczenie, gdyż jak wywodzi Skarżący z uwagi na wskazane okoliczności nie może zostawić mamy samej w domu, co angażuje go w stopniu wykluczającym zatrudnienie. Nadto w oświadczeniu z dnia 6 września 2023 r. Skarżący opisał szerszy zakres czynności opiekuńczych, wskazując na pomoc w schodzeniu po schodach, w dawkowaniu leków, gdyż z uwagi na brak orientacji mama nie jest w stanie sama o to zadbać, nie pamięta o lekach, myli dni i godziny. Wskazał, że mama nie jest w stanie sama się ubierać, w czym pomaga Skarżący, w kwestiach higieny korzysta z pomocy szwagierki lub partnerki. Podkreślał, że mama nie jest w stanie zostać sama w domu bez opieki z uwagi na zawroty głowy, złą koordynację ruchową i brak równowagi, w ostatnim czasie złamała nadgarstek, wcześniej się potłukła. Z zebranych dowodów wynika także, że w opiece nad matką Skarżący jest wspomagany przez syna, partnerkę, brata i bratową. Te zaś fakty Skarżący neguje, co wymaga dalszego wyjaśnienia, np. poprzez odebranie wyjaśnień od brata lub bratowej, pozyskania zaświadczeń odnoszących się do stanu zdrowia syna.

Uchybienia te poddają w wątpliwość trafność ocen zawartych w zaskarżonej decyzji. Sąd dostrzega, że spór co do faktów przeniósł się na etap skargi, gdzie Strona obszernie przedstawiła swoje zastrzeżenia, co do ustaleń i wniosków wyprowadzonych przez organ. Stało się tak jednak z uwagi na ograniczenie jej takich możliwości na etapie postępowania administracyjnego. Lektura decyzji organu I instancji wskazuje, że wyłączną przyczyną odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek Strony jest opisana w art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka negatywna odnosząca się do daty powstania niepełnosprawności. Okoliczność ta niewątpliwe ograniczyła Stronie możliwość podjęcia polemiki z organami, nie wiadomo bowiem co miałby wyjaśnić, czy wykazać, skoro na tym etapie nie negowano spornych na etapie skargi okoliczności.

Braków tych nie upełnomocniono na etapie postępowania odwoławczego, zaś w treści zaskarżonej decyzji, przyjmując inną podstawę odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie odniesiono się, w ogóle nie wspomniano o powołanych przez Sąd dowodach. Tym samym ocena dokonana przez organ administracji nie jest kompletna, nie odpowiada wymogom wynikającym z art. 80 k.p.a. Poza tym, jak wskazano zebrany materiał dowodowy jest niepełny i wymaga uzupełnienia, jednoznacznego ustalenia w jakim zakresie matka Skarżącego wymaga opieki i czy umożliwia ona Stronie podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.

Jakkolwiek bowiem istotnie znaczna część działań Skarżącego sprowadza się do zaopatrzenia chorej w bieżące potrzeby związane z funkcjonowaniem, charakterystyczne dla każdego gospodarstwa domowego. Są to sprzątanie, gotowanie, czy zakupy. Poza tym zakresem leżą jednak czynności związane z nadzorowaniem, czy wspomaganiem chorej w bieżących czynnościach dnia codziennego.

W opinii Sądu opieka nad osobą, u której zdiagnozowano zaburzenia pamięci, czy też otępienie (demencję), pomimo jej sprawności fizycznej i pewnego stopnia samodzielności w tym obszarze wymaga większego zaangażowania związanego z koniecznością reagowania na jej zachowanie, które może zagrażać jej samej lub innym domownikom. W realiach tej sprawy nie przeprowadzono właściwych ustaleń w tym zakresie, pozwalających na dokonanie istotnych dla sprawy ocen. W takiej sytuacji opisywane przez Skarżącego, a mające pewne potwierdzenie w zaświadczeniu z dnia 4 września 2023 r. okoliczności odnoszące się do stanu zdrowia matki wymają jednoznacznego wyjaśnienia np. poprzez przedłożenie dokumentu potwierdzającego diagnozę takich schorzeń, tym bardziej, że powodem niepełnosprawności są schorzenia związane z dysfunkcją narządu ruchu, w tym m.in. wady wrodzone i rozwojowe narządu ruchu, układowe choroby tkanki łącznej, zapalenie stawów, choroby zwyrodnieniowe stawów, nowotwory narządu ruchu czy amputacje oraz wiele innych schorzeń w obrębie narządu ruchu (R-5). Istotne jest także, czy obowiązki opiekuńcze spoczywają wyłącznie na Stronie, czy też dzieli je z innymi osobami – synem, partnerką, bratem i bratową. W tym zakresie wyjaśnienia Skarżącego i jego matki nie są spójne, co należałoby ustalić w sposób niewątpliwy, gdyż rzutuje to na zakres zaangażowania Skarżącego w opiekę nad matką, a w konsekwencji możliwość podjęcia zatrudnienia. W tym zakresie organ dysponuje opisanym już katalogiem środków dowodowych, które w zależności od dokonywanych ustaleń winien wdrożyć.

Stwierdzone uchybienia polegające na naruszeniu przepisów art. 7 i art. 75 § i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. niewątpliwe mają wpływ na wynik sprawy, co legło u podstaw uchylenia decyzji organów obu instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie zobowiązany do uzupełnia niezbędnej dokumentacji i właściwej oceny zebranych dowodów, co pozwoli na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.

Uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzający ją akt naruszają wskazane przepisy prawa procesowego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił ww. orzeczenia.