Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1207/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art .60, art. 61 ust.1, art. 61 ust.2,  art.8 ust.3, art.8 ust.4, art.64
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...]/2021/4126, Burmistrz Gminy G., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.- dalej "k.p.a."), w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 lit.b i ust. 2d w zw. z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.- dalej "u.p.s."), ustalił Z. K. (dalej "strona" lub "skarżący") odpłatność za pobyt matki - Z. K. w Domu Pomocy Społecznej we W. w kwocie [...]zł miesięcznie począwszy od dnia [...] lutego 2021 r.

Organ I instancji wskazał, że Z. K. w dniu [...] września 2004 r. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej we W., gdzie średni miesięczny koszt utrzymania wynosi [...], zaś ww. ponosi odpłatność za pobyt w wysokości [...] zł miesięcznie. Na podstawie przeprowadzanego w dniu [...] grudnia 2020 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że dochód rodziny skarżącego wynosi [...] zł miesięcznie i stanowi na osobę w rodzinie kwotę [...]zł, a zatem przekracza 300% kryterium dochodowego (1584 zł), co kwalifikuje stronę do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej, w wysokości [...] zł, stanowiącej różnicę między jej dochodem, a 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Jednocześnie organ zaznaczył, że wniosek strony o zwolnienie z odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej, zostanie rozpatrzony niezwłocznie po uprawomocnieniu się decyzji ustalającej tę odpłatność.

Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, której zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego, tj. art. 7, art. 15 i art. 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a, art. 107 § 1 k.p.a., art. 8 i art. 9 k.p.a., art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b, art. 8 ust. 3 u.p.s., art. 64 u.p.s. oraz art. 104 u.p.s. Skarżący podniósł, że zasadność naliczenia i wysokość opłaty za pobyt Z. K. w domu pomocy społecznej jest nie do przyjęcia. Wskazał, że w toku wywiadu środowiskowego informował, iż dochód z wykonywanej przez niego pracy obejmuje tzw. nadgodziny w związku z czym jest on różny w poszczególnych miesiącach, zaś jego żona obecnie zmaga się z poważnym problemami zdrowotnymi, co obciąża ich budżet. Podał także stałe, miesięczne obciążenia i nie zataił żadnych informacji na temat sytuacji materialnej swojej rodziny. Nadto podkreślał, że Z. K. jest dla niego obcą osobą, gdyż od dziecka nie ma z nią żadnego kontaktu, a wychowywał go ojciec. W jego ocenie, w takiej sytuacji organ powinien był odstąpić od obciążania go opłatami za pobyt matki w domu pomocy społecznej, a już na pewno nie zobowiązywać go do płacenia ich maksymalnej wysokości zwłaszcza, że samo wyliczenie nie oddaje jego rzeczywistego dochodu. Kwota blisko [...] zł obciąży niesłusznie i ponad miarę rodzinę, albowiem jego córka będzie zmuszona zrezygnować z dodatkowych zajęć, z wyjazdów, a żona - z leczenia.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny i w pierwszej kolejności opłatę wnosi pensjonariusz - w wysokości nie większej niż 70% swojego dochodu. O ile ta wpłata nie pokryje kosztu pobytu określonego przez burmistrza, prezydenta miasta, starostę lub marszałka województwa, zobowiązanymi są w dalszej kolejności małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz właściwa gmina. Osoby te ponoszą opłaty według zasad wskazanych w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s., gdy ich dochód na osobę w rodzinie lub dochód osoby samotnie gospodarującej przekracza 300% kryterium dochodowego. Tym samym wysokość opłaty wyznacza różnica pomiędzy 300% kryterium dochodowego a uzyskanym dochodem.

Oceniając prawidłowość obciążenia skarżącego za pobyt matki w domu pomocy społecznej organ wskazał, że Z. K. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej we W., w którym średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w 2021 r. został ustalony przez Starostę K. na kwotę [...]zł (Zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r.). Z. K. ponosi odpłatność za pobyt w tej placówce w wysokości [...] zł. Kwota ta nie pokrywa w całości kosztów pobytu, stąd też zobowiązanym do poniesienia opłaty jest skarżący jako jej zstępny. Przy czym skoro ustawodawca oparł powyższe zobowiązanie wyłącznie na więzach pokrewieństwa, a nie na faktycznym związku zobowiązanego do opłaty oraz korzystającego z usług domu pomocy społecznej, zatem podnoszony przez skarżącego brak jakichkolwiek relacji z matką nie ma wpływu na powstanie obowiązku wnoszenia opłaty. W trakcie wywiadu środowiskowego skarżący nie zadeklarował żadnej dopłaty do pobytu matki w domu pomocy społecznej, wobec czego należało w drodze decyzji administracyjnej ją ustalić i w tym celu organ I instancji wyliczył jego dochód na osobę w rodzinie. Wysokość kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie określa art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. i wynosi ono [...] zł. Zgodnie z regulacją z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s., skarżący jest zobowiązany do ponoszenia opłat za pobyt matki w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy jego miesięczny dochód (na osobę w rodzinie) przekracza 1584,00 zł miesięcznie, tj. 300% kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie. Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką, na dochód rodziny składają się kwoty wynagrodzenia za pracę: [...] zł (wynagrodzenie skarżącego) i [...] zł (wynagrodzenie żony). Łączny dochód rodziny wynosi zatem [...] zł miesięcznie, co stanowi na osobę w rodzinie kwotę [...]zł. Kwota ta przekracza więc 300% kryterium dochodowego, tj. 1584.00 zł. Z kolei różnica pomiędzy uzyskanym dochodem, a 300% kryterium dochodowego wynosi [...]) i kwota ta stanowi wysokości opłaty, do której ponoszenia jest zobowiązany skarżący.

Odnosząc się do treści odwołania Kolegium podkreśliło, że na mocy art. 8 ust. 3 u.p.s. ustalenie sytuacji dochodowej następuje na podstawie krótkiego, bo tylko miesięcznego okresu, zatem podniesiona przez skarżącego kwestia zróżnicowanego wynagrodzenia w kolejnych miesiącach, nie ma wpływu na dochód ustalony w czasie wywiadu środowiskowego. Poza tym art. 8 u.p.s. nie wspomina o konieczności odliczenia od dochodu innych obciążeń niż te, które zostały wymienione w przytoczonym ust. 3.

Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności, które - w ocenie skarżącego - uzasadniają odstąpienie od ustalenia wobec niego opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej (relacje z matką, sytuacja rodzinna i finansowa, problemy zdrowotne żony), nie mogły być brane pod uwagę w niniejszym postępowaniu. Ewentualne zwolnienie z nałożonego na niego obowiązku może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, prowadzonego w trybie art. 64 u.p.s. Zwolnienie musi się bowiem odnosić do skonkretyzowanego obowiązku. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. Organ I instancji w swoim piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. jak i w zaskarżonej decyzji, poinformował skarżącego, że jego wniosek o zwolnienie z odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej zostanie rozpatrzony niezwłocznie po uprawomocnieniu się decyzji ustalającej tę odpłatność.

Skarżący zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o :

. W skardze decyzji tej zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegający na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności niewyjaśnienia z jakich powodów zostały wzięte pod uwagę dochody obejmujące także wypłatę nadgodzin w sytuacji gdy podstawowe uposażenie wynikające z umowy o pracę jest niższe, a wysokość za nadgodziny występuje bądź nie w danym miesiącu i jest przez to mocno zróżnicowana,

- art. 8 i 9 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób nie budzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej,

- art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. oraz art. 8 ust. 3 u.p.s. poprzez uznanie, że jego miesięczny dochód stanowi kwotę [...]zł w sytuacji gdy wskazywał, iż kwota ta obejmuje podstawowe wynagrodzenie plus nadgodziny wypracowane w danym miesiącu,

- art. 64 i art. 104 ust 4 u.p.s. wobec ich niezastosowania i pomimo przedstawienia sytuacji rodzinnej nie odstąpienia od obciążenia opłatami za pobyt Z. K., a także przyjęcie, że więzy czysto formalne pozostają ważniejsze od braku faktycznych więzów rodzinnych między nim a Z. K..

Skarżący podniósł, że organy nie podjęły działań zmierzających do ustalenia jego rzeczywistych zarobków. Do momentu zapoznania się w uzasadnieniem zaskarżonej decyzji nie miał wiedzy o tym, że nadgodziny będą zaliczane na jego niekorzyść. Zaznaczył, że nie jest zobligowany do ich wypracowania, a nadto w razie zwolnienia chorobowego czy innych zdarzeń losowych nie będzie miał wypłaconego nawet podstawowego wynagrodzenia i wówczas dochód nie pozwoli na płacenia miesięcznie kwoty [...]zł. Podkreślił, że Z. K. jest dla niego osobą zupełnie obcą, zaniedbywała go w rażący sposób wobec czego ograniczono jej prawa rodzicielskie, a wychowywał go ojciec. W ocenie skarżącego, organ posiadający obszerną dokumentację powinien odstąpić od obciążania go opłatami i nie zobowiązywać do płacenia ich w maksymalnej wysokości. Zaakcentował także, że miał zakreślony o połowę krótszy termin na zaskarżenie decyzji z dnia [...] lipca 2021 r., co narusza zasadę zaufania co organów państwa i zasadę informowania stron.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,

- przeprowadzanie dowodu uzupełniające z dokumentów zebranych w aktach sprawy w postaci sporządzonych protokół z zeznań H. K. i B. na okoliczność braku sprawowania faktycznej funkcji wychowawczej przez Z. K. wobec jego osoby, zaniedbywania i znęcania się na nim i ostatecznego zerwania więzi rodzinnych, a także wychowania go przez ojca, a tym samym braku podstaw do obciążenia go opłata za jej pobyt w Domu Pomocy Społecznej,

- zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy zwrócił się o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżący, pomimo doręczenia przez Sąd odpisu odpowiedzi na skargę, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana w trybie uproszczonym, według powyższego kryterium wykazała, że akt ten odpowiada prawu.

Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Gminy G. ustalającą skarżącemu wysokość opłaty za pobyt jego matki w Domu Pomocy Społecznej w W. w kwocie [...]zł miesięcznie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

W myśl art. 60 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3.

Zgodnie zaś z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Z kolei art. 61 ust. 2 u.p.s. stanowi, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Z przywołanych wyżej unormowań jasno wynika, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Obowiązek członków rodziny osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, polegający na wnoszeniu związanych z tym opłat wynika wprost z u.p.s. Powstaje on od chwili umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej i zależny jest wyłącznie od kosztów miesięcznego utrzymania w domu pomocy społecznej oraz sytuacji dochodowej osoby objętej ustawowym obowiązkiem ponoszenia opłaty.

W badanej sprawie bezsporne jest, że miesięczny koszt pobytu Z. K. w Domu Pomocy Społecznej w W. został ustalony przez Starostę K. zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. na kwotę [...]zł, przy czym Z. K. wnosi opłatę za ten pobyt w wysokości [...] zł. Natomiast spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie skarżący jako jej zstępny został obciążony opłatą w wysokości brakującej kwoty kosztu jej pobytu. Skarżący kwestionując zasadność i wysokość nałożonej opłaty zarzucił bowiem, że organy nie wyjaśniły należycie jego sytuacji dochodowej i błędnie przyjęły kwotę [...]za jego dochód, a nadto nie zastosowały instytucji odstąpienia (zwolnienia) od obciążenia go opłatą.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że - wbrew twierdzeniu skarżącego -ustalenia jego sytuacji dochodowej organy dokonały w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Przede wszystkim organy należycie wyjaśniły w tej mierze stan faktyczny sprawy. Przepisy u.p.s. odwołują się do instytucji wywiadu środowiskowego przeprowadzanego z osobami obowiązanymi do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, w toku którego strony mogą przedstawiać wszelkiego rodzaju dokumenty i oświadczenia na okoliczność sytuacji majątkowej i rodzinnej w jakiej się znajdują. Taki wywiad w przedmiotowej sprawie został przeprowadzony ze skarżącym w dniu [...] grudnia 2020 r. i pozwalał on na przyjęcie, że łączny miesięczny dochód trzyosobowej rodziny skarżącego wynosi [...] zł i składa się z kwoty wynagrodzenia uzyskiwanego przez skarżącego za pracę w wysokości [...] zł i wynagrodzenia żony w kwocie [...]zł. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do dokonania powyższych ustaleń, skoro kwota uzyskanego przez skarżącego i jego małżonki wynagrodzenia wynika wprost z wywiadu środowiskowego, ale dodatkowo znajduje potwierdzenie w załączonych do akt administracyjnych zaświadczeniach o zatrudnieniu i zarobkach obojga małżonków. Skarżący nie podważa tych ustaleń, natomiast podnosi, że jego wynagrodzenie obejmuje kwoty za nadgodziny, które to nie powinny zostać wliczone do dochodu, zwłaszcza w sytuacji gdy nadgodziny nie występują w każdym miesiącu. Zdaniem Sądu, stanowisko to jest chybione.

Stosownie do art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Jednocześnie w art. 8 ust. 4 u.p.s. wymieniono przychody z jakich tytułów nie wlicza się do dochodów określanych na potrzeby postępowań zakresu pomocy społecznej, do których to należy też postępowanie o ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

Katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczonych od dochodu są zamknięte i niewątpliwie wśród nich nie wymieniono wynagrodzenia za nadgodziny.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skoro przy ustalaniu dochodu, od którego zależy wysokość ponoszonej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, należy mieć na uwadze ogół uzyskiwanych środków pieniężnych mający charakter przysporzenia majątkowego, bez względu na tytuł i źródło ich pozyskania, zatem bezpodstawnie skarżący domaga się pomniejszenia swojego dochodu o kwoty uzyskane z tytułu wykonanej pracy za nadgodziny. Dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. jest każde wynagrodzenie za pracę, w tym za nadgodziny. Dodatkowo wypłacone składniki wynagrodzenia wraz z uposażeniem zasadniczym stanowią bowiem przychód skarżącego. Z tych też względów zaniechanie wyjaśnienia przez organ, czy uzyskane przez skarżącego wynagrodzenie za pracę obejmuje oprócz uposażenia zasadniczego, również kwoty uzyskane za nadgodziny, nie może stanowić o naruszeniu prawa. Przy czym pamiętać należy, że ustalenie dochodu odbywa się z jednego miesiąca, nie zaś z kilku. Dlatego też rację należy przyznać organowi odwoławczemu, że kwestia podejmowania lub niepodejmowania pracy w nadgodzinach i związana z nią kwestia zróżnicowania wynagrodzenia w kolejnych miesiącach, pozostaje bez wpływu na dochód uzyskany w czasie wywiadu środowiskowego. Natomiast ewentualna zmiana sytuacji dochodowej skarżącego, czy jego żony, może stanowić podstawę do wystąpienia z wnioskiem o zmianę decyzji ostatecznej, w oparciu o przepis art. 106 ust. 5 u.p.s.

W tej sytuacji stwierdzić trzeba, że słusznie organy potraktowały wynikającą ze zgromadzonego materiału dowodowego kwotę wynagrodzenia za pracę skarżącego w wysokości [...] zł, łącznie z wynagrodzeniem jego małżonki wynoszącym [...] zł, za miesięczny dochód rodziny. Prawidłowo też przyjęły, że skoro łączny miesięczny dochód trzyosobowej rodziny skarżącego wynosi [...] zł, to tym samym na osobę w rodzinie przypada dochód w wysokości [...] zł, co z kolei przesądza o przekroczeniu kwoty 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. kwoty 1584 zł (tj. 300% x 528 zł = 1584 zł). To zaś stanowiło dostateczne uzasadnienie dla ustalenia wobec skarżącego opłaty za pobyt jego matki w DPS w kwocie [...]zł jako stanowiącej różnicę między dochodem obliczonym na osobę w rodzinie skarżącego, a kwotą [...]% kryterium dochodowego.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w świetle art. 61 u.p.s., obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania osoby skierowanej do domu pomocy społecznej, przez podmioty wymienione w ust. 2 pkt 2 u.p.s., jest zależny wyłącznie od ich sytuacji dochodowej. Skoro skarżący jako zstępny należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłaty (tj. wymienionych w ust. 2 pkt 2 u.p.s.), zatem słusznie organy nie wzięły pod uwagę innych kryteriów niż kryteria dochodowe jak i zasadnie stwierdziły, że istnienie bądź brak faktycznego związku pomiędzy zobowiązanym oraz korzystającym z domu pomocy społecznej pozostaje bez wpływu na ustalenie opłaty. Podniesione przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, jak i powtórzone w skardze, okoliczności dotyczące braku relacji z matką jak i oświadczenia (błędnie utożsamiane przez skarżącego z protokołami zeznań) przedłożone na ich potwierdzenie, w żaden sposób nie podważają legalności zaskarżonej decyzji. Z tych samych powodów nie mogły odnieść zamierzonego skutku argumenty dotyczące sytuacji rodzinnej i zdrowotnej rodziny skarżącego. Choć tego rodzaju okoliczności mogą być wzięte pod uwagę przy stosowaniu zwolnienia z ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 u.p.s., jednakże jest to już odrębne postępowanie. Odrębność ta polega na tym, że najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek, a dopiero potem możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku (zob. wyroki NSA z: 6 czerwca 2017 r. I OSK 649/16; 23 października 2018 r. I OSK 2819/17; z 27 listopada 2019 r., I OSK 1782/19). Jak wskazał NSA ww. uchwale o sygn. akt I OPS 7/17 zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może dotyczyć sytuacji, w której osoba zobowiązana wnosi opłatę, czyli osoba jak i wysokość opłaty została już wcześniej ustalona w odpowiednim akcie stosowania prawa zgodnie z przepisami u.p.s. Zwolnienie musi się bowiem odnosić do skonkretyzowanego obowiązku. Poglądy te Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, gdyż niewątpliwie nie jest celowe i dopuszczalne rozstrzyganie o zwolnieniu z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w sytuacji gdy jej wysokość wobec podmiotu zobowiązanego nie została w prawny sposób ostatecznie ustalona.

Innymi słowy rzecz ujmując, w przedmiotowym postępowaniu organ zobowiązany był wyłącznie do określenia w drodze decyzji wysokości opłaty ponoszonej przez skarżącego. Dopiero gdy decyzja ta stanie się ostateczna będzie możliwe przeprowadzenie osobnego postępowania, w którym organ rozważy zasadność poniesionych przez skarżącego okoliczności, które - w jego ocenie - uzasadniają zwolnienie od opłaty. W konsekwencji stwierdzić należy, że organy nie mogły w realiach przedmiotowej sprawy stosować przepisów dotyczących ulgi w opłacie. Ustalenie bowiem odpłatności za pobyt w DPS jest sprawą odrębną od zwolnienia z tej opłatności i wymaga rozstrzygnięcia w drodze osobnej decyzji. Zasadnie więc organ I instancji w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. jak i w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji - na co zwrócił uwagę organ odwoławczy - poinformował skarżącego o tym, że jego wniosek zostanie rozpatrzony niezwłocznie po uprawomocnieniu się decyzji ustalającej odpłatność. Oznacza to zatem, że organy dostrzegły konieczność rozpoznania wniosku skarżącego, który to nie mógł być przedmiotem niniejszej sprawy. Co prawda w decyzji ustalającej odpłatność w pierwszej instancji błędnie zakreślono termin do jej zaskarżenia, jednakże uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, skoro odwołanie zostało przez skarżącego złożone w terminie i rozpoznane przez organ odwoławczy.

Podsumowując, zarzuty skargi okazały się niezasadne, gdyż postępowanie administracyjne zostało właściwie przeprowadzone, w tym należycie zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy, wyjaśniając wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, jak i prawidłowo zastosowano obowiązujące przepisy prawa materialnego. Również Sąd działając z urzędu nie dostrzegł żadnych naruszeń prawa w stopniu, który obligowałby do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W tym stanie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.