Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 579/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt 4, art. 7 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 12 ust. 3, art. 27 ust. 1, art. 34 ust. 1, art. 54 ust. 1 i 2, art. 58 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 124.
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło sędzia WSA Renata Kantecka Protokolant referent stażysta Milena Małyszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2015r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę 200 zł ( dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A. B. (dalej skarżąca, strona, producent rolny) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Dyrektor ARiMR, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.

Jak wynika z akt sprawy i wydanych w toku sprawy decyzji, A. B. złożyła w dniu 15 maja 2013r. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w którym zadeklarowała do jednolitej płatności obszarowej (dalej "JPO") działki rolne o łącznej powierzchni 275,05 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej (dalej "UPO"), działki rolne o łącznej powierzchni 173,84 ha.

Decyzją z dnia "[.1.]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. (dalej Kierownik Biura Powiatowego, organ I instancji) przyznał wnioskodawczyni płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013r. w łącznej wysokości 211.857,91 zł. Dyrektor ARiMR decyzją z dnia "[.2.]" nr "[...]" uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 11 lutego 2015r. sygn. akt I SA/Ol 916/14 oddalił skargę producenta rolnego na ww. decyzję.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego decyzją z dnia "[.3.]" przyznał wnioskodawczyni płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013r. w łącznej wysokości 211.857,91 zł, stwierdzając, że powierzchnia uprawniona do płatności JPO wynosi 269,53 ha, zaś do płatności UPO - 172,50 ha. Powierzchnia ta została ustalona przez organ I instancji w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009r., str. 16). Organ odwołał się do wyników przeprowadzonej w dniach 29 lipca – 14 sierpnia 2013r. kontroli gospodarstwa rolnego strony metodą inspekcji terenowej przez inspektorów Biura Kontroli ARiMR. Odrzucił natomiast pomiary działek wykazane w "Operacie Technicznym z pomiaru kontrolnego zasiewów i użytkowania" wykonane przez W. D. działającego pod firmą A. w okresie od 6.01. do 27.01.2014r. przedstawionym przez stronę jako dowód w sprawie na okoliczność kwestionowanych przez nią pomiarów dokonanych podczas kontroli.

Organ wskazał, ze w wyniku kontroli stwierdzono, że beneficjentka zawyżyła we wniosku powierzchnie poszczególnych działek rolnych zadeklarowanych do płatności JPO, tj.: działki A o 0,22 ha, działki B o 2,56 ha, działki C o 0,18 ha, działki E o 0,74 ha, działki G o 0,17 ha, działki H o 0,39 ha, działki I o 0,01 ha, działki J o 0,01 ha, działki L o 0,10 ha i działki O o 1,43 ha. oraz niedoszacowała powierzchnie zgłoszone dla działek D o 0,08 ha, K o 0,01 ha, Ł o 0,20 ha. Organ podał, że w związku z aktualizacją maksymalnej powierzchni kwalifikowanej (PEG) - 81,16 ha dla działki ewidencyjnej "[...]"246/1 powierzchnia stwierdzona działki rolnej M wynosi 6,40 ha. Wynika to z różnicy powierzchni pomiędzy PEG ww. działki (81,16 ha), na której położone są: działka rolna B o powierzchni stwierdzonej 26,93 ha, działka rolna L o powierzchni stwierdzonej 18,31 ha, działka rolna Ł o powierzchni stwierdzonej 29,52 ha oraz działka rolna M o powierzchni stwierdzonej 6,40 ha.

Procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych JPO a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej i na miejscu wynosi 2,048%. Natomiast w związku z aktualizacją maksymalnej powierzchni kwalifikowanej (PEG) – 1,01 ha dla działki ewidencyjnej "[...]"243/57, powierzchnia stwierdzona działki rolnej K wynosi 0,18 ha. Wynika to z różnicy powierzchni pomiędzy PEG ww. działki, na której położone są: działka rolna I o powierzchni stwierdzonej 0,29 ha, działka rolna J o powierzchni stwierdzonej 0,54 ha oraz działka rolna K o powierzchni stwierdzonej 0,18 ha.

Powierzchnia działek rolnych JPO stwierdzona w toku kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wyniosła łącznie 269,53 ha.

Z kolei w zakresie UPO wnioskodawczyni przedeklarowała powierzchnię zgłoszoną dla działek rolnych I1-0,01 ha, J1-0,01 ha, L1-0,10 ha, O1-1,43 ha, oraz niedoszacowała zgłoszoną powierzchnię dla działek: K1-0,01 ha, Ł1-0,20 ha. Organ wskazał, że w związku z aktualizacją maksymalnej powierzchni kwalifikowanej (PEG) - 81,16 ha dla działki ewidencyjnej "[...]"246/1 powierzchnia stwierdzona działki rolnej M1 wynosi 6,40 ha. Wynika to z różnicy powierzchni pomiędzy PEG ww. działki (81,16 ha), na której położone są: działka rolna B (zgłoszona tylko do płatności JPO) o powierzchni stwierdzonej 26,93 ha, działka rolna L1 o powierzchni stwierdzonej 18,31 ha, działka rolna L1 o powierzchni stwierdzonej 29,52 ha oraz działka rolna M1 o powierzchni stwierdzonej 6,40 ha.

W związku z aktualizacją maksymalnej powierzchni kwalifikowanej (PEG) - 1,01 ha dla działki ewidencyjnej "[...]"243/57, powierzchnia stwierdzona działki rolnej K1 wynosi 0,18 ha. Wynika to z różnicy powierzchni pomiędzy PEG ww. działki, na której położone są: działka rolna I1 o powierzchni stwierdzonej 0,29 ha, działka rolna J1 o powierzchni stwierdzonej 0,54 ha, oraz działka rolna K1 o powierzchni stwierdzonej 0,18 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wynosiła 172,50 ha.

W wyniku zastosowania pomniejszeń na podstawie art. 57 ust.3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, a także odpowiedniej modulacji, organ I instancji przyznał płatności jak w sentencji swojej decyzji.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołał się na art. 7 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012r., poz. 1164, ze zm.),art.26 ust.1, art.28 ust.1 lit.c,art.34 oraz art. 57 ust. 3, art.58 akapit pierwszy i art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L 316, 2.12.2009r., p. 65), dalej rozporządzenie nr 1122/2009, w związku z § 17a ust.1 i ust.4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9.03.2009r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 40, poz.326 ze zm.)

Podał, że powierzchnia dla JPO została ustalona w oparciu o treść art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zamieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31 stycznia 2009r.), dalej rozporządzenie nr 73/2009, który stanowi, że system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub ewidencji gruntów z wykorzystaniem technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych), tzw. system LPIS. Organ opisał przydatność Systemu Identyfikacji Działek Rolnych – LPIS.

Przedstawił podstawy prawne pomniejszeń i stwierdził, że organ I instancji prawidłowo wyliczył wysokość przysługujących płatności. Wskazał, że w toku postępowania wielokrotnie BKM odnosiło się do różnych zarzutów producenta rolnego odnośnie przebiegu jak i wyników kontroli na miejscu, nie stwierdzając żadnych nieprawidłowości. Również w ostatnim piśmie z dnia 12 marca 2015r. podtrzymało stanowisko o poprawności i właściwym przeprowadzeniu kontroli w 2013r., także w kontekście wyników kontroli przeprowadzonych w 2014r., na które strona się powoływała. W zakresie błędnej identyfikacji uprawy na działce rolnej M (fotografie nr 53, 54, 55 i 59) wyjaśniono, że na powierzchni całej działki rolnej występuje samosiejka rzepaku, ponieważ obraz uprawy dokumentowany także na innych fotografiach (56, 58) z tej działki jest dokładnie taki sam, a granica z działką rolną B jest widoczna ponad wszelką wątpliwość i jednoznacznie możliwa do identyfikacji. W kontroli BKM, obszar skarpy, wyraźnie widoczny na zdjęciu nr 30 B, z powodu braku nasadzeń jabłoni i wyraźnych cech braku użytkowania, został wyłączony z pomiaru, natomiast pomiary geodezyjne zakwalifikowały to miejsce do powierzchni działki rolnej. Podobny stopień potwierdzenia w rzeczywistości, a raczej jego brak przedstawiają zarzuty o pomiarach realizowanych "nie wiadomym urządzeniem", wykonywanymi przy tym w taki sposób, że "kończą się na koronach drzew a nie na granicy działki", o ustaleniu strefy buforowej przez kontrolujących na 0,5 m, kiedy zależna jest ona od urządzenia pomiarowego używanego przy pomiarach i wola inspektorów realizujących kontrolę nie ma na ten parametr jakiegokolwiek wpływu.

Zdaniem organu odwoławczego Kierownik Biura Powiatowego prawidłowo przyjął, jako miarodajne dla przyznania płatności, pomiary działek dokonane podczas kontroli przeprowadzonej przez Biuro Kontroli na Miejscu. Zasadnie nie uwzględnił wyników pomiarów działek podanych w "Operacie Technicznym z pomiaru kontrolnego zasiewów i użytkowania" wykonanych przez W. D. działającego pod firmą A. w okresie od 6.01. do 27.01.2014r.

Dyrektor ARiMR stwierdził, że stronie w toku postępowania już wyjaśniano, że dokonano weryfikacji pomiarów wykonanych przez firmę A.. W odniesieniu do działki B jej obszar jest mniejszy o 2,56ha z uwagi na mniejszą powierzchnię upraw jabłoni domowej, stwierdzoną podczas kontroli BKM. Przebieg granicy działki rolnej B z działką rolną M/M1 wskazuje istotne rozbieżności obu pomiarów. Północna granica działki B, jaką wyznaczyła firma A. jest znacznie przesunięta na północ w stosunku do pomiaru wykonanego przez inspektorów Agencji w lipcu/sierpniu 2013r. Identyfikację granic podczas kontroli przeprowadzono w oparciu o stwierdzone granice upraw. W obszarze, gdzie występuje rozbieżność w przebiegu granic, podczas kontroli wykonano łącznie cztery fotografie – nr 53,54,55 oraz 59. Potwierdzają one jednoznacznie, że granica działki została ustalona właściwie, widoczne jest wyraźne rozgraniczenie obu upraw tj. stwierdzonej na działce B uprawy jabłoni domowej i rzepaku ozimego, jaki był zadeklarowany i uprawiany na działce rolnej M/M1.

Wskazano, że należy uznać poprawność kontroli ARiMR w zakresie pomiaru, działki B jak również pomiaru graniczącej działki rolnej M/M1. Różnica w pomiarze na omawianym obszarze daje wynik 2,25 ha, bliski wpisanej w raporcie sporządzonym przez BKM różnicy powierzchni stwierdzonej do deklarowanej - 2,56 ha. Rozbieżność śladów obu pomiarów występuje również dla działki B przy pomiarze wyłączenia występującego na działce. Jego powierzchnia stwierdzona podczas kontroli wykonanej przez ARiMR wyniosła 6,41 ha, pomiar firmy A. to 6,31 ha. Podobnie jak w przypadku omawianym poprzednio dla różnic w przebiegu granicy z działką rolną M/M1, obszar wyznaczony przez kontrolę ARiMR jest określony poprawnie. Przy dokładnym porównaniu obu pomiarów widać, że podczas kontroli ARiMR wyłączono z pomiaru miejsce oznaczone na załączonym zobrazowaniu obu pomiarów kodem pokontrolnym DR52 o powierzchni 0,13 ha (powierzchnia ta w operacie jest wliczona do powierzchni użytkowanej rolniczo). Jest to obszar przylegający do zalesienia, ograniczony od strony działki rolnej B wyraźnymi skarpami, bez nasadzeń jabłoni, co dokumentuje fot. nr 30. Teren ten w czasie kontroli ARiMR z całą pewnością nie był obsadzony jabłoniami, nie był koszony, nie był więc użytkowany jak pozostała część działki rolnej B i słusznie nie został zaliczony do jej powierzchni. Organ odwoławczy stwierdził, że granice pomiarów z operatów technicznych, przynajmniej w kompleksie działek rolnych B i M/M w znacznej części prowadzone są po granicach ewidencyjnych, co z całą pewnością powoduje, że tak mierzona powierzchnia jest większa od kwestionowanego pomiaru Agencji. Pomiar wykonany przez ARiMR w istocie odnosi się do terenu pozostającego w faktycznym użytkowaniu rolniczym, uwzględnia pola zagospodarowania i granice odniesienia, które określane są zgodnie z użytkowaniem wyznaczają powierzchnię ewidencyjno - gospodarczą (PEG). Nie zawsze pokrywa się ona z powierzchnią oraz granicami ewidencyjnymi.

Odnośnie różnic w pomiarach pozostałych działek rolnych, największa różnica występuje w pomiarze działki rolnej O/O1 - 1,43 ha. Weryfikacja obu pomiarów działki rolnej O/O1 (ARiMR i po weryfikacji) wyjaśnia, że kontrola BKM identyfikuje na jej obszarze dwa wyłączenia o powierzchni 0,14 ha i 0,17 ha, natomiast pomiary A. wskazują tylko jedno wewnętrzne wyłączenie - jego powierzchnia to 0,15 ha - odpowiada ono wyłączeniu z kontroli ARiMR o pow. 0,14 ha (różnica 0,01 ha). Drugie wyłączenie o pow. 0,17 ha nie zostało natomiast uwzględnione w pomiarach firmy geodezyjnej, jego powierzchnia znalazła się więc w powierzchni niesłusznie zakwalifikowanej do powierzchni użytków rolnych. Wykonana podczas kontroli ARiMR fot. nr 88 dokumentuje w sposób jednoznaczny występowanie tam rowu o znacznej długości i szerokości ponad 2 m, który należało wyłączyć z powierzchni kwalifikowanej działki rolnej O/O1 (zobrazowanie wykonanych pomiarów - załącznik nr 2). Pozostała część brakującej powierzchni omawianej działki rolnej, przy tak dużej jej powierzchni (deklarowano 101,73 ha) wynika ze sposobu i stosowanych reguł podczas kontroli ARiMR, dla której podstawowym kryterium kwalifikowania powierzchni działki (pozostałych działek również) było użytkowanie gruntu i występowanie uprawy pszenicy. Zastosowane kody pokontrolne DR52 i DR53 informują, że pewne powierzchnie kontrolowanej działki nie są użytkowane rolniczo (DR52), inne zaś określone kodem DR53 (na podstawie danych będących w dyspozycji ARiMR) zostały włączone do produkcji rolnej i wchodzą do powierzchni zmierzonej. Kod DR53 zastosowano w przypadku działki rolnej O/O1 jednokrotnie dla obszaru graniczącego z drogą (ewidencja 319) natomiast kod DR52 pięciokrotnie.

W przypadku działki rolnej G, na której wystąpiła proporcjonalnie największa różnica w odniesieniu do powierzchni deklarowanej (powierzchnia deklarowana 0,75 ha, stwierdzona 0,59 ha - rozbieżność 0,16 ha) po szczegółowej weryfikacji uznano prawidłowość pomiarów ARiMR. Dla działki rolnej G oprócz kodu pokontrolnego DR13+ zastosowano również kody pokontrolne DR50 oraz DR37.

Ponadto w odniesieniu do kontroli wykonanej przez ARiMR dodatkowo wyjaśniono, że wykonana ona została ze znaczną dokładnością ponieważ zastosowano podczas pomiarów szerokość strefy buforowej 0,5 m. Powodowało to jednak niewielką tolerancję pomiaru, co oznaczało, że w przypadku nawet nieznacznych różnic w między powierzchnią deklarowaną, a zmierzoną należało stosować kod pokontrolny DR13+ lub DR13-. Kody te zastosowane zostały łącznie dla 12 kontrolowanych działek podstawowych - DR13+ dla A, B, C, E, G, H, L, O natomiast DR13- dla działek D, K, M, Ł. Kontrola ARiMR przy powierzchni deklarowanej łącznie 275,05 ha stwierdziła niedobór powierzchni 5,78 ha, oraz przedeklarowanie 0,45 ha (saldo obu wielkości - 5,33 ha). W przypadku pomiarów działek rolnych F, I/l1, J/J1 stwierdzono powierzchnię (po uwzględnieniu tolerancji) zgodną z deklarowaną. Odnosząc się do obu omawianych pomiarów, tj. ARiMR i firmy geodezyjnej organ odwoławczy wskazał na różne terminy w jakich zostały przeprowadzone i związaną z tym możliwość wystąpienia rozbieżności w pomiarach. Kontrola z lipca/sierpnia 2013r. i pomiary wykonane w dniach od 6.01.2014r. do 27.01.2014r. (pomiary firmy geodezyjnej) mimo wykonania na tym samym obszarze przeprowadzone zostały w istotnie odmiennych warunkach. Ta okoliczność i wskazane uprzednio różnice w kwalifikowaniu powierzchni (w kontroli i pomiarach ARiMR podstawowe kryterium - użytkowanie rolnicze działek, także wskazanie obszarów poza użytkowaniem rolnym lub czasowo wyłączonych, zmiany w PEG, co mogło bezsprzecznie zostać zweryfikowane z dużą dokładnością oraz skutecznością podczas kontroli w pełni sezonu wegetacyjnego) w nawiązaniu do pomiarów zrealizowanych przez firmę geodezyjną i ARiMR tłumaczą inne wyniki pomiarów. Dodatkowo wskazano na odmienny stan działek rolnych podczas kontroli w styczniu, z uwagi na wykonanie na części pól zabiegów agrotechnicznych, także dosadzenia jabłoni itd. co bezsprzecznie musiało być uwzględnione w wynikach pomiarów zleconych przez stronę firmie geodezyjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. B. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesowych w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 54 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 w zw. z art. 24 ust. 1 i art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009; art. 34 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009, art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 173 ze zm., dalej ustawa o wspieraniu rozwoju), art. 12 ust. 1 lit. d i ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 w zw. z art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009; art. 51 ust. 1 i art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009; art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012r. poz. 1164 ze zm.) oraz art. 3 ust. 1 tej ustawy w związku z art. 107 § 3 K.p.a.; art. 77, art. 78, art. 107 K.p.a., nieuzasadnioną odmowę powołania biegłego geodety, wydanie decyzji z rażącą przewlekłością postępowania w sprawie i po upływie terminu do jej wydania.

Ponadto strona zwróciła się o wystosowanie do organu szeregu wezwań do przedłożenia dowodów i wyjaśnień. Skarżąca podniosła, że organ nie przekazał Sądowi dowodów ważnych dla sprawy w toku poprzedniego postępowania w Sądzie. Strona obszernie wymieniła te dokumenty i szczegółowo je opisała.

Formułując zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 lit. d i ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 podniosła, że w sposób nieuprawniony organ przyjął, iż definicja działki rolnej określona w art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009 nie obejmuje kontrolowanych upraw jabłoni w rozstawie rzędów oddalonej od granicy działki rolnej większym niż 6 mb, ponieważ taki obszar uprawy nie ma charakteru zwartego w rozumieniu definicji, przy jednoczesnym braku powołanego przepisu w podstawie zaskarżonej decyzji, przez co pomniejszono obszar działek rolnych, ucinając ich powierzchnię na ostatnim rzędzie drzew jabłoni, zapominając o konieczności zachowania strefy ochronnej i wymaganej przy koszeniu i nawrotach, co obrazują wprost zdjęcia uprawy i cięcia na ortofotomapie.

Bezpodstawnie odmówiono także powołania biegłego geodety, co wpłynęło na przedłużenie postępowania i niewyjaśnienie rozbieżności w pomiarach działek rolnych i wyliczeniu obsady w sadach. Wbrew stanowisku organu zmiana uprawy, nie ma żadnego wpływu na ustalenie powierzchni, albowiem to osoby wykonujące kontrolę na zlecenie BKM w 2013 roku dokonały jej w sposób nierzetelny, co potwierdza np. protokół z kontroli wykonany przez inne osoby z BKM w 2014r. gdzie szerokość rowów na działce 247/20 w roku 2013r. zdaniem organu wynosiła od 8-12 mb, a w raporcie kontroli w roku 2014 i w raportach geodety ze stycznia 2014r. szerokość rowów wynosi od 2,5-3 mb, zdjęcia z 2013 i 2014 wskazują, że zasięg trawy na działce 247/20 (rolna działka C) i stan ich użytkowania nie zmienił się, stąd jest chybiony argument organu, że zmiana uprawy wpływa na zmianę powierzchni działki rolnej. Podobnie wyglądają pomiary powierzchni pozostałych działek, albowiem kontrolujący prawdopodobnie jeździli samochodem a nie mogąc jechać po granicy działki, zaniżyli jej powierzchnię po całym obwodzie. Już te rozbieżności winny stanowić podstawę do oddalenia dowodu z raportu kontroli kwalifikowalności powierzchni z 2013 roku oraz raportu z programu rolnośrodowiskowego.

W treści skargi strona wyliczyła, że nie przyznano płatności do 5,52 ha. Podniosła, że organ nieprawidłowo ustalił powierzchnie działek rolnych, na co skarżąca przedkładała w toku sprawy dowody, które jednak organ za każdym razem pomijał. Skarżąca wiedząc, że powierzchnie jej działek w niewyjaśniony sposób zostały sztucznie zaniżone w toku kontroli w sierpniu 2013r., żądała wyjaśnień w postaci przedłożenia plików SHP, oraz ponownego pomiaru powierzchni, natychmiast po otrzymaniu protokołu kontroli. Organ w toku weryfikacji raportu - o którym skarżąca dowiedziała się dopiero z akt sprawy w sądzie, także miał zastrzeżenia i mimo to utwierdzał skarżącą, że ona i jej geodeta się pomylili. Organ nie wyjaśnił podstawy zmniejszenia powierzchni działek rolnych i odrzucił wszystkie zarzuty i dowody skarżącej, i stoi na stanowisku, że skarżąca nie przedłożyła żadnego kontrdowodu, co pozostaje w sprzeczności z materiałami w tej sprawie. Jako przykład podała, że zaprzeczeniem stanowiska organu, iż pomiar w terenie z 2013r. jest prawidłowy jest np. ustalenie powierzchni rowów w 2013r. na szerokość 8-12 metrów, gdy w 2014 roku ten sam organ ustala je na szerokość od 2,5-3 metrów i taką samą szerokość ustalił geodeta w 2014 roku w styczniu, jak też kontrola ARiMR w 2004 i 2007r.. W rzeczywistości rowy melioracyjne mają szerokość od 2-3 metrów, co obrazują wykonane w 2013 i 2014r. w toku obu kontroli zdjęcia (dowód: ortofotomapa dla działki rolnej C z 2013 i 2014, raport geodety dla działki 247/20, zdjęcia z kontroli z 2013 nr 46, 47, 48, i 2014r. nr 137, 138, 139, oraz czyszczenia rowów z 2010r.). Szerokość rowów ustalona przez organ w 2013r. na działce 247/20 (działa rolna C), powoduje zmniejszenie powierzchni działki rolnej C lub O o ponad 1,50 hektara. Działki te łączą się ze sobą i ustalenie granic pomiędzy nimi także było nieprawidłowe, bowiem nie można sugerować się granicą upraw na ortofotomapie wg stanu przed 2011r.. Podobnie rzecz wygląda w ustaleniu granicy uprawy pomiędzy działkami M i B w 2013r. i tymi samymi działkami o nazwach B i L w toku kontroli w 2014r., gdzie w czasie kontroli 2013r. skarżąca była nieobecna i niewłaściwie ustalono granice, a w 2014r. nie ustalano granicy pomiędzy działkami albowiem całość obu działek była zgruberowana i mimo to na ortofotomapie zaznaczono pomiędzy nimi granicę nierzeczywistą sugerując się dawną uprawą sprzed 2010r.. Powyższe stanowi niezaprzeczalny dowód na to, że organ nie rozgraniczał działki ewidencyjnej 246/1 w terenie, a wykonywał obliczenia w toku obu kontroli jedynie po mapie (dowód: szkic działki B+L z 8.07.2014r. wraz ze zdjęciami nr 87 i 63 oraz szkic działki B i M z 26.08.2013r. wraz ze zdjęciem nr 59).

Ponadto ortofotomapa z sierpnia 2013r, którą organ uznaje za najdokładniejszą z możliwych sposobów wykonywania pomiarów, nie mogła być wykonana w sierpniu 2013r. z tej przyczyny, że nadal widnieje na niej nieaktualny numer geodezyjny działki, oraz budynek gospodarczy, a skarżąca dokonała podziału widniejącej na ortofotomapie działki nr 247/19 w 2011 roku i zmieniono jej numerację na 247/20 i 247/21. W 2011 roku skarżąca dokonywała też wznowienia granic ewidencyjnych, uaktualnienia powierzchni użytków rolnych (ornych i łąk, nieużytków i zakrzaczeń oraz rowów) i zmiany klasyfikacji z B-RlVa na R (likwidacja fizyczna budynku na działce 247/20) na działach ewidencyjnych nr 247/20, 247/18 i 247/21, powstałych po podziale działki 247/19. Dlatego też bezpodstawna jest ocena organu, że pomiar geodety nie może być uznany z tego powodu, że dotyczy 2014 roku. Ortofotomapa jest najwcześniej z 2010r., co potwierdza widniejący na niej w dalszym ciągu budynek gospodarczy, oraz stare numery działek ewidencyjnych i nieaktualny sposób użytkowania. Zatem obraz na ortofotompamach przedłożony do sprawy nie pokazuje ani stanu upraw z 2013r., a już z pewnością nie jest aktualny i nie może być przedmiotem niepodważalnego dowodu w sprawie w zakresie ustalenia granic tych upraw. Najbardziej miarodajnym i aktualnym dowodem jest pomiar geodety ze stycznia 2014 roku oraz pomiary wykonane przez ARiMR w 2014r., które pokrywają się z operatami geodety, ustaleniem powierzchni na zlecenie skarżącej w 2004r., pomiarami w 2007r. wykonanymi przez ARiMR (dowód: raport pomiarowy z 2004r., decyzja obszarowa za 2007r. wydana po kontroli w 2007r., f-ra zakupu GPS z 2005r., f-ra zakupu opryskiwacza w 2009r.).

Na tej podstawie skarżąca wywiodła, że nie można uznać, że organ właściwe ustalił stan faktyczny upraw, w tym wypadku powierzchni działek rolnych. Biorąc pod uwagę sztuczne poszerzenie każdego rowu z 3 metrów do 9 metrów różnica w powierzchni działki rolnej C może wynosić nawet 2,29 ha, a gdy ją przypisano do działki O, to wyjaśnia to różnicę w powierzchni tej działki. Tak samo przedstawia się obraz w pomiarach, w przypadku objechania działek z sadami przy ostatnim rzędzie sadzonek uznając, że powierzchnia sześciometrowa na całym obwodzie bez nasadzeń przy samej miedzy - nie jest już sadem. W rzeczywistości rowy mają powierzchnię ogólną na tej działce 1,1471 ha, co potwierdza aktualny wypis z rejestru gruntów, zdjęcia z kontroli w 2013r. i 2014r., pomiary geodety z 01/2014r. i pomiary BKM z 09.2014r. Mierząc szerokość na ortofotomapie z 2013 roku, szerokość rowów jest na poziomie od 8-12 metrów. Na tym tle strona podniosła, że organ naruszył art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju, ponieważ część dokumentacji ukrywa przed skarżącą (pliki SHP) pomimo złożonych wniosków, co sugeruje, że organ nie usunął nieprawidłowości w dokonanych pomiarach. Oddalenie wniosku o powołanie biegłego geodety było nieuzasadnione, tym bardziej, że pomiary wykonane w 2014r. już w obecności skarżącej, potwierdziły powierzchnie deklarowane od 2004r. do 2013 i w 2014r..

Ponadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie uznał pomiarów wykonanych przez uprawnionego geodetę posiadającego szczególne wiadomości w tym przedmiocie oraz wysokiej klasy urządzenie.

Podniesiono, że pomiary wykonane w toku kontroli zostały przeprowadzone przez osoby bez wiedzy geodezyjnej oraz niewiadomym urządzeniem, co do którego nie podano, czy zostało dopuszczone do użycia i posiada licencję oraz jakie mierniki w nim ustalono przy wykonywaniu pomiarów. Skarżąca podała, że już w 2004r. zleciła wykonanie pomiarów całego gospodarstwa uprawnionej firmie specjalistycznej, która opracowała mapy pól uprawnych. Przeprowadzona w 2004r. kontrola na zlecenie ARiMR potwierdziła prawdziwość tych danych. W latach kolejnych strona zakupiła urządzenie pomiarowe i dokonywała samodzielnie mierzenia powierzchni działek, a prawidłowość tych pomiarów potwierdziła kontrola przeprowadzona przez ARiMR w 2007r.. Ponadto w latach 2010 - 2013 skarżąca nabywała od ANR działki dzierżawione i na jej zlecenie wykonywane były podziały działek i zmiany klasyfikacji gruntów, w toku których potwierdzono powierzchnie działek rolnych. Strona dodała również, że co roku otrzymuje z ARiMR PEG, jednak nie dostosowała się ona do nowych PEG i nie zwiększała powierzchni posiadanych działek. Jak wskazała, po tylu latach pracy na tych samych gruntach, gdzie zarówno siewnik, opryskiwacz i inne maszyny wyposażone są w sprzęt wysokiej klasy do liczenia hektarów i GPS, trudno dać wiarę, że powierzchnia gospodarstwa raptownie zmniejszyła się o prawie 5 ha. Jej zdaniem, nie mieści się to w granicach dopuszczalnego błędu i konieczne jest ustalenie powierzchni działek z udziałem biegłego geodety, albowiem wymiana poglądów z organem nie przyniosła rezultatów. W jej opinii, dowód taki może być przeprowadzony w każdym czasie i bezzasadnym jest tłumaczenie organu, że z uwagi na termin wykonywania pomiarów powierzchnie działek mogą się różnić. Wskazała również, że możliwość wykonania przez organ prawidłowych pomiarów w niniejszej sprawie wykluczało to, że zostały one wykonane podczas jazdy samochodem.

W ocenie strony, organ naruszył również art. 77 i 78 K.p.a. i art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju, nie przeprowadzając w ogóle postępowania dowodowego i cedując swe kompetencje na Biuro Kontroli na Miejscu. Nie zażądał przeprowadzenia dodatkowego postępowania i nie wezwał strony, czy też eksperta do złożenia wyjaśnień, lecz oparł się na dokumentacji w aktach sprawy. Ponadto przed wydaniem decyzji powinien był wezwać stronę do złożenia wyjaśnień lub poinformować, że odrzucono wniosek dowodowy, tak by strona mogła wypowiedzieć się co do materiału zebranego w sprawie. W wydanej decyzji nie wskazano zaś, jakim dowodom dano wiarę, a którym nie. Nie uzasadniono również, dlaczego jedne dowody organ dopuścił, a inne odrzucił i na czym oparł tezę dowodową.

Wskazując na dołączone do pisma Biura Kontroli na Miejscu z dnia 17 kwietnia 2014r. trzy zdjęcia satelitarne, strona stwierdziła, że nie odnoszą się one do całości działki, a jedynie do jej wycinka. Ponadto na zdjęciu satelitarnym stanowiącym załącznik nr 3 nieprawidłowo naniesiono punkty pomiarowe. Podobnie w przypadku zdjęcia przedstawionego jako załącznik nr 1 wynika, że odniesiono się jedynie do różnicy na działce rolnej M, podczas gdy rozbieżności na tej działce dotyczą całości działki, a punkty pomiarowe odnoszą się do działki M i powierzchni nieużytku. Pomiary te kończą się ponadto na koronach drzew, a nie na granicy działki, nie odnoszą się też do jej pozostałej części.

W następnej kolejności strona przedstawiła w formie tabeli różnice pomiędzy poszczególnymi pomiarami przeprowadzonymi w latach 2007, 2013 i 2014 oraz powierzchnie wynikające z PEG za lata 2012 i 2014. Jak zaznaczyła, że różnica pomiędzy PEG z 2013r. i 2014r. dla tych samych działek wynosi 9,1842 ha. Te rozbieżności oraz niewykazanie całych pomiarów dla gospodarstwa dla poszczególnych działek ewidencyjnych dają podstawę dla ustalenia, że pomiary organu i strony są na tyle rozbieżne, że powołanie biegłego geodety jest niezbędne. Pomimo tego wniosku strony organ dokonał samodzielnych pomiarów, w wyniku czego błędnie zweryfikował np. samosiejkę rzepaku w sadzie (zdjęcia nr 53, 54, 55 i 59), skarpę, której nie ma w terenie, czy też inne powierzchnie gospodarstwa jako nie nadające się do płatności, choć wiedział o brakach w obsadzie drzew już od 3 lipca 2014r..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 133 § 1 i 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sąd dokonuje kontroli działalności organów administracji pod względem zgodności z prawem, na podstawie akt sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, że sąd, co do zasady nie prowadzi postępowania dowodowego, a ocenia zaskarżony akt według stanu faktycznego i prawnego istniejącego na dzień jego wydania. Zatem wnioski o przeprowadzenie szeregu dowodów wskazanych w skardze nie zostały przez Sąd uwzględnione, zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że skarżąca powołuje, jako naruszone, niektóre przepisy prawa unijnego jak i krajowego, które w sprawie nie miały zastosowania. Niemniej, mimo "pomieszania" podstaw prawnych i argumentacji, która częściowo nie jest adekwatna do skarżonego rozstrzygnięcia Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, grunty rolne, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością, zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli m. innymi wszystkie grunty rolne utrzymywane są zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, oraz przestrzegane są wymogi. Według art. 7 ust. 1a ustawy jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust.1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie identyfikacji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie zaś z art. 7 ust. 2 ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa) – do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Szczegółowe warunki i zasady przyznawania płatności zostały określone przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9.03.2009r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Natomiast normy zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. w sprawie minimalnych norm (j.t. Dz.U z 2014r. poz.1372).

W art.3 ust.1 ustawa o płatnościach bezpośrednich stanowi, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W art. 3 w ust. 2 ustawa istotnie, w stosunku do reguł określonych w k.p.a., modyfikuje obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. W szczególności, według art. 3 ust. 2 pkt 4 organ administracji "zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się". Powyższe, w połączeniu z treścią art. 3 ust.3 ustawy wskazuje, że to na rolnika, który złożył wniosek o płatności, ustawodawca nałożył obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej, bez oczekiwania na wezwania.

Ograniczenie stosowania pewnych zasad określonych przepisami k.p.a. wiąże z tym, że zasadnicze kwestie związane ze składaniem wniosków, wymogów, jakie muszą być spełnione przez wnioskodawców, terminy ich składania i tryb załatwiania przez Agencję regulowane są przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 i częściowo przez ustawę o płatnościach bezpośrednich.

Ponadto rozporządzenie nr 1122/2009 stanowi o obowiązku przeprowadzania kontroli wniosków i określa tryb oraz zasady kontroli.

Są to kontrole administracyjne oraz kontrole przeprowadzane na miejscu. Zgodnie z art. 26 ust. 1 cyt. rozporządzenia, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności.

Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli (art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Wynika stąd, że kontrole nie muszą być zapowiedziane, a udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkowy. Dla prawidłowości postępowania ważne jest natomiast, by rolnik został poinformowany o wynikach kontroli i miał możliwość wypowiedzenia się co do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli. W myśl art.32 ust. 1 rozporządzenia, z każdej kontroli sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonej kontroli. W sprawozdaniu wskazuje się między innymi (pkt c) sprawdzone działki rolne, zmierzone działki rolne, w stosownych przypadkach wraz z wynikami pomiaru każdej działki rolnej i zastosowanymi metodami pomiaru. Zgodnie z art.32 ust.2, w przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię sprawozdania.

Dodać należy, że obowiązek sporządzenia raportu, o którym mowa w art. 32 (dot. powierzchni działek) oraz art. 54 ust. 1 i 2 (dot. wzajemnej zgodności) rozporządzenia nr 1122/2009 został też wskazany w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - art.31 ust.6. Według ust.7 tego artykułu rolnik ma prawo zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie co do ustaleń zawartych w raporcie dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie osobie, która go sporządziła.

Z akt sprawy wynika, że rolniczka w piśmie z dnia 18 września 2013r. złożyła zastrzeżenia i wnioski do raportu z kontroli w zakresie programu rolnośrodowiskowego. Poza zakresem postępowania w niniejszej sprawie są żądania i zastrzeżenia związane ze szczególnymi warunkami, na jakich są przyznawane te płatności, zgodnie z odrębnymi przepisami. Znaczenie mają te zastrzeżenia, które dotyczyły pomiarów powierzchni działek, na których był realizowany program rolnośrodowiskowy tj. obszaru zajętego na uprawy jabłoni zimowej. W piśmie podniosła, że dotychczas nie otrzymała raportu z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Brak jest w aktach informacji, kiedy raport z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni został stronie doręczony. Natomiast z jej wniosku z dnia 3 stycznia 2014r. skierowanego do Kierownika Biura Powiatowego Agencji wynika, że raport ten otrzymała przed świętami Bożego Narodzenia. Zakwestionowała w powyższym piśmie sposób i wyniki pomiaru działek i wniosła o wstrzymanie wydania decyzji o płatnościach, wobec zlecenia przez nią dokonania pomiaru uprawnionemu geodecie.

Następnie, w lutym 2014r. przedłożyła, dla poszczególnych działek ewidencyjnych "Operaty Techniczne z pomiaru kontrolnego zasiewów i użytkowania" dokonanego w okresie od 6.01. do 27.01.2014r. sporządzone przez W. D. działającego pod firmą A. (t.III. akt).

Zatem skarżąca postąpiła zgodnie z zasadą określoną w art. 3 ust.3 ustawy o płatnościach, w myśl której to na stronie ubiegającej się o płatności ciąży obowiązek udowodnienia faktów, z których wywodzi dla siebie korzystne skutki prawne. Z przedłożonego operatu wynikało, że pomiary powierzchni działek jako kwalifikujące się do płatności są inne niż stwierdzone podczas kontroli przeprowadzonej przez inspektorów Agencji na przełomie lipca i sierpnia 2013r.

Przypomnieć należy, że w myśl art.3 ust.2 ustawy o płatnościach, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza to obowiązek organu do dokonania analizy materiału dowodowego, w szczególności materiałów z kontroli, i własnego odniesienia się do zgłaszanych przez rolnika zarzutów odnośnie trybu i sposobu przeprowadzonych czynności kontrolnych. W szczególności dotyczy to wnikliwego i samodzielnego przeanalizowania różnic w pomiarach, gdy rolnik przedstawia operat techniczny sporządzony przez uprawnionego geodetę. Tymczasem z uzasadnienia decyzji wynika, że organy obu instancji właściwie powieliły treść pism Kierownika Biura Kontroli, odnoszących się do pomiarów przedstawionych przez stronę, w kontekście pomiarów zawartych w raporcie z kontroli. Organy uznały, że nie można przyjąć za podstawę do przyznania płatności pomiarów dokonanych na zlecenie skarżącej, gdyż ich punktem odniesienia jest powierzchnia ewidencyjna działek a nie powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza, a ponadto na pomiary w czasie kontroli oczywisty wpływ miał stan upraw w okresie wegetacyjnym, czego nie może odzwierciedlać stan stwierdzony w styczniu 2014r.

Niewątpliwie, jak to wskazał Dyrektor Agencji w zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 12 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009, w celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, o którym mowa w ust.1 lit.d), wcześniej ustalone formularze zawierają informację na temat maksymalnego obszaru kwalifikowanego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu jednolitej płatności obszarowej. Materiały geograficzne przekazane rolnikowi zgodnie z tym przepisem określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej. Trzeba jednak zauważyć, że rolnik ma prawo nanieść odpowiednie zmiany i wskazać je we wniosku. Wobec powyższego nie zawsze zasadnym jest posługiwanie się, dla prawidłowego dokonania pomiarów, wyłącznie ortofotomapą, dostępną w ZSZIG, gdyż może być ona nieaktualna.

Zauważyć należy, że rozporządzenie nr 73/2009, określając podstawowe kryteria przyznawania rolnikom jednolitych płatności obszarowych, określa, że jest to płatność niezwiązana z wielkością produkcji. W art. 124 określa powierzchnię objętą systemem jednolitej płatności obszarowej wskazując, że "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe. Z kolei rozporządzenie nr 1122/2009 w art. 34 ust. 2 stanowi, że "można uwzględnić całkowitą powierzchnię działki rolnej, pod warunkiem, że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami zwyczajowymi danego państwa lub regionu. W innych przypadkach uwzględnia się powierzchnię faktycznie użytkowaną" oraz "w przypadku regionów, w których niektóre obiekty, takie jak żywopłoty, rowy oraz mury, tradycyjnie stanowią element dobrej kultury rolnej upraw lub użytkowania ziemi, państwa członkowskie mogą uznać, że powierzchnię, którą te obiekty zajmują, zalicza się w pełni do powierzchni użytkowej, po warunkiem jednak, że jej szerokość nie przekracza łącznej szerokości określonej przez państwa członkowskie". Niewątpliwie zatem w przypadku dokonywania pomiarów działek rolnych istotne jest, jaką szerokość inspektorzy Agencji dokonujący kontroli w terenie przypiszą znajdującym się na działce rolnej rowom melioracyjnym i innym obiektom, co w stanie sprawy mogło dotyczyć pomiarów działki rolnej O, zasianej pszenicą, (gdzie - vide fotografie - występują rowy i tereny podmokłe). Istotne też jest ustalenie granic działek rolnych w przypadku, gdy zakładane są sady. W ocenie Sądu rację ma skarżąca, że tych granic nie powinno się wyznaczać w/g ostatniego rzędu zasadzonych drzewek owocowych, a z uwzględnieniem odpowiedniego obszaru z każdej strony "ostatniego rzędu" (także w sytuacji, gdy ilość zasadzonych drzewek nie odpowiada normom, bo to jest kwestia innej płatności). Aczkolwiek Sąd nie ma obowiązku dokonywania szczegółowych wyliczeń to jednak nie może nie zauważyć, na podstawie dokumentacji sprawy, że mogło dojść do nieprawidłowego ustalenia powierzchni kwalifikującej się działki rolnej B, na której skarżąca deklarowała uprawę jabłoni domowej na powierzchni 29,49 ha. Trzeba bowiem zauważyć, analizując materiał geograficzny załączony do wniosku i dane zawarte we wniosku, że jedynym "obiektem" położonym w obrębie działki ewidencyjnej 246/1, który nie jest zaliczony do powierzchni ewidencyjno-gospodarczej tej działki jest las, którego powierzchnię w raporcie z kontroli określono na 6,41 ha (pomiar w operacie skarżącej 6,31 ha). Powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza tej działki wskazana we wniosku (zatem chyba według danych LPIS?) wynosiła 83,62 ha. Na działce ewidencyjnej 246/1 skarżąca we wniosku podała i na załączniku graficznym oznaczyła: działkę L o pow. 18,41 ha z uprawą rzepaku ozimego, działkę Ł o pow. 29,32 ha z uprawą pszenicy, działkę M o pow. 6,40 ha z uprawą rzepaku ozimego. Działka M od północy bezpośrednio sąsiaduje z działką B. Zatem dokonując działań matematycznych można stwierdzić, że skoro obszar zajęty pod uprawy rzepaku i pszenicy wynosił według wniosku łącznie 54,13 ha, to obszar przeznaczony pod uprawę jabłoni mógł wynosić 29,49 ha. Podczas kontroli stwierdzono, że na działce L obszar uprawy rzepaku wynosi 18,31 ha, na działce Ł obszar uprawy pszenicy wynosi 29,52 ha, na działce M obszar uprawy rzepaku ozimego wynosi 6, 55 ha: łącznie - 54,38 ha. Zatem pozostała powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza wyniosła 29,24 ha. Jak już wyżej podano, ta powierzchnia została we wniosku oznaczona jako działka B. Zatem teoretycznie, stwierdzenie podczas kontroli większej o 0,15 ha powierzchni działki z uprawą rzepaku, od północy bezpośrednio graniczącej z działką B mogło spowodować uznanie "przedeklarowania" działki przeznaczonej pod uprawę jabłoni o 0,15 ha. Natomiast, w odniesieniu do całej powierzchni ewidencyjno-gospodarczej działki ewidencyjnej 246/1 i z uwzględnieniem pozostałych upraw, pod uprawę jabłoni skarżąca mogła przeznaczyć 29,24 ha. Na podstawie wskazanych danych można domniemywać, że zmierzenie działki B jako posiadającej powierzchnię 26,93 ha, czyli mniejszą o 2,56 ha od deklarowanej było spowodowane sposobem mierzenia oraz przyjmowaniem przez kontrolujących, że obszary nienależycie obsadzone drzewkami niezaliczane są do obszaru kwalifikującego się do płatności jednolitej, podczas, gdy ewentualne zmniejszenie płatności z tego tytułu mogłoby być rozważane w kontekście nieprzestrzegania odpowiednich norm.

Ponieważ zastosowanie przepisów prawa materialnego stanowiących o zmniejszeniach i wykluczeniach w odniesieniu do kwalifikowalności działek rolnych zależy od rozmiaru przedeklarowania, niezwykle istotną kwestią jest dokonanie prawidłowych pomiarów powierzchni każdej działki rolnej w obrębie działki ewidencyjnej oraz wskazanie przyczyny, dla której część powierzchni działki nie kwalifikuje się do płatności.

W ocenie Sądu, wbrew stanowisku przyjętemu w decyzji, że w raporcie z kontroli prawidłowo ustalono powierzchnie działek kwalifikujące się do płatności, z treści tego raportu wprost wynika, że doszło do naruszenia art. 34 ust.1 rozporządzenia nr 1122/2009 przy ustalaniu tych powierzchni. Z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wynika, że powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej, zaś maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Tymczasem przy pomiarach działek zastosowano tolerancję pomiaru dla każdej działki rolnej przy uwzględnieniu 0,5 m strefy buforowej, co w sposób oczywisty mogło doprowadzić do niewłaściwego ustalenia powierzchni przedeklarowanej. Przewidziana ww. przepisem "tolerancja pomiaru" służy ustaleniu dopuszczalnego marginesu błędu w deklarowanych przez rolnika powierzchniach działek. Stosuje się ją niezależnie od obowiązku posługiwania się dokładnymi urządzeniami pomiarowymi. Niewłaściwie zatem przyjęto, że skoro urządzenie pomiarowe ma margines błędu 0,5 m to wystarczające jest zastosowanie współczynnika tolerancji pomiaru obliczonego przy zastosowaniu strefy buforowej 0,5 a nie 1,5 m, jak to wprost stanowi przepis.

Reasumując Sąd stwierdza, że sposób prowadzenia postępowania administracyjnego, jak i treść rozstrzygnięcia wskazuje, że organy, nie rozważyły w pełni materiałów z kontroli, w kontekście zarzutów skarżącej, dowodu przez nią przedstawionego, jak też nie rozważyły w pełni jej argumentów. Doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj. do zastosowania zmniejszenia płatności na podstawie art. 58 ust. 1, w związku z art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, bez uprzednich nie budzących wątpliwości ustaleń w zakresie powierzchni działek rolnych.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeanalizuje poprawność ustalenia powierzchni poszczególnych działek kwalifikujących się do płatności, z uwzględnieniem wynikającej z przepisów zasady dokonywania oceny poprawności deklaracji rolnika z zastosowaniem tolerancji pomiaru. Ponadto rozważy poprawność pomiarów działek B i O (gdzie stwierdzono największe przedeklarowanie) w konfrontacji z danymi podanymi we wniosku, materiałem geograficznym oraz pomiarami przedstawionymi przez skarżącą. Organ przeprowadzi dowód z zeznań osób przeprowadzających kontrolę na miejscu w 2013r. odnośnie sposobu pomiarów działek na których deklarowano uprawę jabłoni i stwierdzono różnice względem powierzchni deklarowanych. Po dokonaniu ustaleń w powyższym zakresie podejmie stosowną decyzję.