Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 307/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Osoby niepełnosprawne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25a ust.1 pkt 1, art. 49e ust. 1-2
journal: Dz.U. 2018 poz 511
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
article: art. 4 ust. 1, art. 6 ust.1, art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1368
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - teskt jedn.
article: art. 134 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ł. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 286/19 w sprawie ze skargi Ł. D. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej jako: WSA, Sąd I instancji) wyrokiem z 16 października 2019 r., w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 286/19, w pkt. 1 uchylił zaskarżoną decyzję w części w jakiej nakazuje ona Ł. D. (dalej jako: strona, skarżący) zwrot w terminie 14 dni od otrzymania tej decyzji środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako: Prezes PFRON, PFRON, organ) przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne, w pkt. 2 oddalił pozostałym zakresie skargę strony na decyzję Prezesa PFRON w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Organ wezwał skarżącego do zwrotu nienależnie pobranej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie 13484,80 zł w terminie 3 miesięcy

od otrzymania wezwania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu. Czynność organu była spowodowana powzięciem informacji od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: ZUS). ZUS w piśmie z 7 listopada 2016 r. poinformował organ, że skarżący przebywał na zasiłku chorobowym w okresie od 1 grudnia 2016 r.

do 16 maja 2017 r., w związku z czym nie był zobowiązany do odprowadzania składek

za ubezpieczenie zdrowotne w okresie od grudnia 2016 r. do kwietnia 2017 r.

Strona nie zwróciła refundacji, w związku z czym organ wszczął z urzędu postepowanie w sprawie o zwrot ww. środków. W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezes PFRON decyzją z 30 lipca 2018 r. nakazał stronie zwrot

w terminie 14 dni nienależnie pobranych środków PFRON wypłaconych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy sprawozdawcze grudzień 2016 r. – kwiecień 2017 r.

Oddalając skargę, WSA uznał, że Prezes PFRON co do zasady wydał prawidłową decyzję. Sąd I instancji uchylił ją jedynie w części, w jakiej nakazywała ona stronie zwrot w terminie 14 dni od otrzymania tej decyzji. WSA wskazał, że organ nie podał podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia, ponadto żaden z przepisów nie wskazuje na konieczność określenia terminu zwrotu środków.

WSA orzekł, że PFRON refunduje osobie niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do wysokości odpowiadającej wysokości składki. Sąd I instancji orzekł,

że refundacja dotyczy składki tylko dla osoby niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą, a poza tym refunduje tylko obowiązkowe składki emerytalne

i rentowe. W ocenie WSA bezspornie ustalono, że składki za okres od grudnia 2016 r. do kwietnia 2017 r. były nienależne.

Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z naruszeniem przepisów proceduralnych, WSA stwierdził, że w żaden sposób nie zostały one naruszone. Organ zebrał dowody, z których jednoznacznie wynikają fakty, które przyjął za podstawę rozstrzygnięcia. Skarżący, oprócz gołosłownych zarzutów, żadnych dowodów przeciwnych, zaprzeczających tym faktom, nie przedstawił. Organ jednoznacznie ustalił w sprawie, że strona nie była zobowiązana do opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe i ten fakt stanowił podstawę żądania zwrotu środków przez PFRON.

Sąd I instancji uznał również za niezasadne, zarzuty dotyczące niewywiązania się przez organ z obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie.

W ocenie WSA organ informował skarżącego o przebiegu postępowania, wyjaśnił także, że strona ma prawo do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów i czynności tych dokonuje się w lokalu organu administracji publicznej

w obecności pracownika tego organu. W odniesieniu do wniosku strony o przekazanie akt sprawy do oddziału PFRON w Opolu w celu umożliwienia stronie zapoznania

się z zebranym materiałem dowodowym, WSA orzekł, że na organie nie spoczywa obowiązek przesłania akt sprawy do miejscowości, w której mieszka strona i tam zapoznania się z nimi. Sąd I instancji podkreślił, że mogą istnieć wyjątkowe sytuacje, które prowadziłyby do przekazania akt do oddziału PFRON w Opolu, jednakże nie dopatrzył się ich w przedmiotowej sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący. Wniósł o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego, na podstawie art. 174 pkt 1 Ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz.1634, dalej jako: p.p.s.a.)

a) naruszenie art. 25a ust. 1 pkt 1 Ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2024, poz. 44, dalej jako: ustawa o rehabilitacji) w zw. z art. 18 ust. 9 i 10 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej jako: u.s.u.s.) w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej jako: ustawa o świadczeniach pieniężnych) poprzez dokonanie błędnej wykładni powołanych przepisów i przyjęcie, że prawo do zasiłku chorobowego jest pewne i nabywane automatycznie z momentem powstania niezdolności do pracy z powodu choroby i już od tego czasu ubezpieczonemu przysługuje uprawnienie do zmniejszenia podstawy wymiaru składek emerytalno-rentowych, o którym mowa w art. 18 ust. 9 i 10 u.s.u.s., podczas gdy uprawnienie do zmniejszenia podstawy wymiaru składek przysługuje ubezpieczonemu dopiero od momentu potwierdzenia jego prawa

do przyznania zasiłku przez ZUS, jako organ wyłącznie do tego legitymowany. Przed datą potwierdzenia uprawnienia do zasiłku (wypłaty zasiłku) za dany okres, składki emerytalno-rentowe za ten okres są płatne w pełnej wysokości i obowiązkowe, a zatem podlegają refundacji przez PFRON, zgodnie z art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji;

b) naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. b,

art. 61b ust 2 pkt 2 i art. 64 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych poprzez dokonanie błędnej wykładni powołanych przepisów i przyjęcie przez WSA,

że zasiłek chorobowy przyznawany jest ubezpieczonemu niejako automatycznie. Z uzasadnienia Zaskarżonego Wyroku zdaje się wynikać, że zawnioskowanie o przedmiotowy zasiłek skutkuje jego mechanicznym przyznaniem, podczas gdy ZUS, w świetle art. 61 ust 1 pkt 2 lit. b i art. 64 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych, wypłaca zasiłek dopiero po ustaleniu i stwierdzeniu uprawnień do zasiłku. Oczywistym jest, zatem, iż osoba wnioskująca o zasiłek chorobowy nie ma pewności, że zasiłek taki zostanie przyznany, a co za tym idzie - nie ma pewności, że zasadne jest obniżenie podstawy wymiaru składek emerytalno-rentowych, bądź nieopłacenie tych składek za dany miesiąc;

c) naruszenie art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że żaden z przepisów ustawy o rehabilitacji nie wskazuje na konieczność określenia terminu zwrotu środków na rzecz PFRON, podczas gdy z brzmienia art. 49e ust. 2 powołanej ustawy wynika, że zwrotu środków, o którym mowa w ust. 1 (tj. określonych w drodze decyzji nakazującej zwrot), dokonuje się w terminie 3 miesięcy;

d) naruszenie art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji poprzez dokonanie jego błędnej wykładni, co w konsekwencji skutkowało jego niezastosowaniem, polegającej na przyjęciu, że WSA ma kompetencje do samodzielnej weryfikacji przesłanek określonych w powołanym przepisie, podczas gdy sąd administracyjny, mając uprawnienia wyłącznie kontrolne, nie może czynić samodzielnych ustaleń w sprawie i tym samym zastępować organ w sprawowaniu jurysdykcji administracyjnej. Wobec powyższego, stwierdzenie przez WSA,

że art. 49e ust. 4 nie znajduje zastosowania, było przedwczesne i niedopuszczalne;

2) przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:

a) naruszenie art 151 p.p.s.a. w zw. z art 52 i art 8 § 1, 9 i 10 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U.2023, poz. 775, dalej jako: k.p.a.) poprzez oddalenie skargi, podczas gdy decyzja Organu z dnia 11 grudnia 2018 r. została wydana z naruszeniem powołanych przepisów postępowania administracyjnego. Umożliwienie Skarżącemu zapoznania się z aktami postępowania miało w okolicznościach sprawy charakter wyłącznie iluzoryczny, zaś skarżący nie miał wiedzy jakie czynności dowodowe organ przeprowadził i jakie dokumenty znajdują się w aktach;

b) naruszenie art 151 p.p.s.a. w zw. z art 7, 77 § 1, 80 i art 107 § 3 k.p.a. w zw. z art 49e ust 4 ustawy o rehabilitacji poprzez oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja nie zawiera żadnych ustaleń i rozważań w zakresie objętym treścią powołanego przepisu ustawy o rehabilitacji, do dokonania, których organ był zobowiązany. Obowiązku organu do dokonania przedmiotowych ustaleń nie niweluje stanowisko WSA wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, bowiem sądy administracyjne nie są upoważnione do zastępowania organów w zakresie dokonywania ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej. Powyższe naruszenie niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania i skutkowało niezasadnym (a co najmniej przedwczesnym) obciążeniem skarżącego obowiązkiem zapłaty odsetek;

c) naruszenie art 151 p.p.s.a. w zw. z art 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz art 67 § 1 k.p.a., art 68 k.p.a. i art 76 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy: organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, nie ustalił dat otrzymania przez skarżącego zasiłku chorobowego za poszczególne miesiące spornego okresu, a zatem dat zaistnienia przesłanki z art 18 ust 10 u.s.u.s. i nie ustalił okoliczności uzasadniających nieobciążanie skarżącego odsetkami.

Organ błędnie nie uwzględnił wniosku skarżącego o jego przesłuchanie z czynności polegającej na odsłuchaniu rozmów telefonicznych z infolinii PFRON, z których to rozmów miały wynikać okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy

(tj. fakt, że skarżący składając wniosek o refundację postąpił zgodnie z przekazaną mu instrukcją pracownika PFRON), organ winien był sporządzić protokół.

Obecnie, zarówno skarżący jak i sądy administracyjne obu instancji nie mają możliwości weryfikacji, które konkretnie rozmowy zostały przez organ odsłuchanie, · a przede wszystkim czy wszystkie rozmowy zostały odsłuchane;

d) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art 81a § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, podczas, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem powołanego przepisu k.p.a. Wobec braku możliwości jednoznacznego ustalenia przez organ daty otrzymania przez skarżącego środków wypłaconych mu w ramach refundacji składek, za datę początkową naliczania odsetek organ winien był przyjąć datę korzystniejszą dla Skarżącego, tj., co najmniej dzień następny po dniu obciążenia rachunku bankowego PFRON. Powyższe uchybienie skutkowało błędnym określeniem początkowego terminu naliczania odsetek w zaskarżonej decyzji;

e) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezgodne z rzeczywistym przebiegiem przedstawienie stanu faktycznego sprawy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

W uzasadnieniu wyroku (str. 9 akapit 2) znajdują się wywody dotyczące rzekomego skorzystania przez skarżącego z instytucji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy w rzeczywistości nie miało to miejsca. Powyższe doprowadza

do wniosku, że uzasadnienie wniosku w powyższym zakresie nie odnosi się do sprawy skarżącego, co może poddawać w wątpliwość prawidłowość dokonanej przez WSA kontroli decyzji organu;

f) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z 134 § 2 p.p.s.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść skarżącego, w zakresie, w jakim WSA uchylił decyzję w części określającej 14-dniowy termin zwrotu przez skarżącego środków na rzecz PFRON.

Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny

(dalej jako: NSA) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania,

o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Postawione zarzuty poza jednym niemającym wpływu na wynik sprawy należało uznać za nieusprawiedliwione.

Tym zarzutem usprawiedliwionym, niemającym wpływu na wynik sprawy, jest ten dotyczący stwierdzenia przez WSA, że sprawa w postępowaniu administracyjnym była rozpoznana dwukrotnie w wyniku wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Nie jest,

to zgodne z przebiegiem postępowania administracyjnego, gdyż strona wydaną przez organ decyzje, zaskarżyła bezpośrednio do WSA, nie wykorzystując możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wadliwość ta, której dopuścił się WSA nie miała jednak, w ocenie NSA, wpływu na wynik sprawy.

Istota zarzutów kasacyjnych sprowadza się do kwestionowania wykładni przepisów ustaw: ustawy o rehabilitacji, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

i ustawy o świadczeniach pieniężnych – przyjętej przez organ i zaakceptowanej przez Sąd I instancji.

W ocenie NSA, dokonana przez organ i Sąd wykładnia nie narusza prawa.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 25 a ust. 1 pkt. 1 ustawy o rehabilitacji fundusz (PFRON) refunduje osobie niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do wysokości odpowiadającej wysokości składki, której podstawą wymiaru jest kwota określona w art. 18 ust. 8 oraz w art. 18a u.s.u.s., z zastrzeżeniem ust. 1a – pod warunkiem opłacenia tych składek w całości najpóźniej w dniu złożenia wniosku.

W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą refundacji podlegają składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do wysokości odpowiadającej wysokości składki, której podstawą wymiaru jest zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, a w okresie pierwszych 24 miesięcy prowadzenia działalności – kwota stanowiąca 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Refundacja dla osób prowadzących działalność gospodarczą przysługuje w wysokości 100% kwoty składek dla osób posiadających orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, 60% – dla osób posiadających orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym oraz 40% – dla osób, wobec których orzeczono o niepełnosprawności w stopniu lekkim.

Słusznie organ i Sąd I instancji przyjęły, że nabycie prawa do zasiłku chorobowego następuje automatycznie, nie trzeba w tym zakresie wydawać decyzji administracyjnej czy aktu o charakterze konstytutywnym przyznającym ubezpieczonemu prawo do zasiłku chorobowego.

Przekonuje do tego treść powołanych przez Sąd I instancji przepisów, a w szczególności art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 64 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego: 1) po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli podlega obowiązkowo temu ubezpieczeniu; 2) po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli jest ubezpieczony dobrowolnie.

W myśl art. 6 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o świadczeniach zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego i przez okres trwania niezdolności do pracy z powodu choroby.

Natomiast z art. 64 ust. 1 ustawy o świadczeniach wynika, że ZUS jako płatnik zasiłku chorobowego wypłaca takie zasiłki na bieżąco, po stwierdzeniu uprawnień. Zasiłki wypłaca się jednak nie później niż w ciągu 30 dni od daty złożenia dokumentów niezbędnych do stwierdzenia uprawnień do zasiłków. Oznacza to, że do wypłaty zasiłku nie jest konieczna decyzja i czynność taka odbywa się bezdecyzyjnie.

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie zarzut naruszenia art. 49e ust. 1 i ust. 2 ustawy o rehabilitacji w zakresie terminu zwrotu środków Funduszowi.

Przepis art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji jest generalnie przepisem materialnoprawnym, ponieważ wprowadza w sposób jednoznaczny prawo żądania przez PFRON zwrotu kwoty wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Ustanawia również przesłanki żądania zwrotu: wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem, pobranie w nadmiernej wysokości lub stwierdzenie nieprawidłowości w wyniku kontroli. Przepis ten zawiera także uregulowanie o charakterze procesowym, gdyż jako właściwy ustanawia tryb decyzji administracyjnej nakazującej zwrot.

Adresatem normy prawnej zawartej art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji jest ten, kto wykorzystał środki niezgodnie z przeznaczeniem, pobrał je w nadmiernej wysokości lub dopuścił się nieprawidłowości stwierdzonych w wyniku kontroli. Wykładnia tego przepisu wskazuje, że dla żądania zwrotu wydatkowanych środków PFRON wystarczające jest stwierdzenie obiektywnie istniejących nieprawidłowości związanych z użyciem tych środków i wykrycie ich w toku kontroli (por. wyrok NSA z 29 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1804/20, cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej CBOSA).

W ocenie NSA, nie ulega wątpliwości, że z art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji wynika, że środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych a zwrotu, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1568/18)

Należy zauważyć, że Sąd I instancji w tym zakresie stwierdził, że z przepisów ustawy o rehabilitacji nie wynika, aby w decyzji organ zobowiązany był do wskazania terminu zwrotu środków. Zasadnie zatem uchylił w tej części decyzję organu i stwierdził, że przepisy tej ustawy nie przewidują terminu zwrotu, który należałoby zawrzeć w decyzji o zwrocie. Art. 49e w ust. 2 wprawdzie stanowi o zwrocie w terminie 3 miesięcy, ale jest to irrelewantne dla wyniku sprawy.

Nie są też usprawiedliwione zarzuty dotyczące naruszenia art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji odnośnie do samodzielnej oceny przez WSA, kiedy nie nalicza się odsetek. Należy zauważyć, że odsetek od środków podlegających zwrotowi nie nalicza się w przypadku, gdy okoliczności uzasadniające powstanie obowiązku zwrotu wystąpiły w sposób niezależny od dłużnika (tak: Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Komentarz, P. Szudejko, Warszawa, 2023 r., Legalis).

Niewątpliwie jednak stan faktyczny ustalony w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wskazuje, że przesłanka egzoneracyjna z art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji nie zaszła, ponieważ wypłata środków była zależna od strony, gdyż to ona była odpowiedzialna za dokonaną refundację, bo jej zażądała, mimo tego, że refundacja ta jej nie przysługiwała (zarzut 1 d i 2 b).

Niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisów k.p.a. Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że strona znała akta i przesłano jej pismo ZUS z 7 listopada 2017 r. Znała zatem wszystkie istotne dowody. Ponadto podkreślenia wymaga, że organ wezwał skarżącego w trybie art. 10 k.p.a. w celu odniesienia się do zebranego w sprawie przez organ materiału dowodowego. Skarżący jednak nie ustosunkował się do pisma organu. Zatem za nieuprawnione należy uznać twierdzenia podnoszone przez skarżącego zarówno na etapie postępowania wywołanego skargą, jak i postępowania kasacyjnego, jakoby nie miał wiedzy, jakie czynności dowodowe organ przeprowadził i jakie dokumenty znajdują się w aktach administracyjnych.

Nie są też usprawiedliwione zarzuty dotyczące rozmów telefonicznych. Organ sprawdził treść rozmów prowadzonych z trzech numerów telefonów, żadna z tych rozmów nie odnosiła się do wskazywanych przez stronę faktów. Przede wszystkim stwierdzić należy, ze daty tych rozmów były zdecydowanie wcześniejsze niż okres przebywania przez skarżącego na zasiłku chorobowym.

Nie jest też zasadny zarzut dotyczący terminu początkowego naliczania odsetek. Organ w tym zakresie przeprowadził stosowne postępowanie. Strona nie przedstawiła wyciągu bankowego, z którego wynikałyby daty otrzymania refundacji. Organ miał zatem prawo do przeprowadzenia postępowania bazując na systemie przelewów ELIKSIR. Na tej podstawie przyjął za daty wpływu refundacji na konto skarżącego kasacyjnie daty obciążenia rachunku bankowego organu.

Nie można też zgodzić się z ostatnim zarzutem skargi kasacyjnej dotyczącym naruszenia art. 134 § 2 p.p.s.a. – pogorszenia sytuacji strony poprzez uchylenie decyzji w części 14-dniowego terminu zwrotu refundacji.

W ocenie NSA, w sprawie nie zachodzi naruszenie zakazu reformationis in peius. Sytuacja strony nie uległa pogorszeniu, ponieważ odsetki ustala się na podstawie terminów uzyskania środków przez skarżącego. Należy zgodzić się z wywodem WSA, że z ustawy o rehabilitacji zawodowej nie wynika, aby w sentencji decyzji organ mógł zamieszczać 14-dniowy termin zwrotu refundacji. Należy zauważyć, że w sytuacji rażącego naruszenia prawa możliwe jest wydanie orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Wówczas eliminacja takiego naruszenia jest usprawiedliwiona treścią art. 134 § 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.