Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 385/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7, art 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3,, art. 105 par. 1, art. 189e, art. 189f par. 1 pkt 1, art. 189f par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 68 par. 1, art. 21 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 3b ust. 1 pkt 1, ust. 2, art. 9g, art. 9n
journal: Dz.U. 2019 poz 2010
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
article: art. 3 ust. 1 pkt 23
journal: Dz.U. 2023 poz 1587
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
article: art. 3b ust. 1 pkt 1, art. 6ka, art. 9g pkt 1, art. 9x ust. 2 pkt 1, ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1469
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 23 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza Paulina Kutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2024 roku sprawy ze skargi E. Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 18 marca 2024 r. znak: KO.463.1.2024 w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów oddala skargę. MR


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 18 marca 2024 r. znak: KO.463.1.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, po rozpatrzeniu odwołania E. Spółki Akcyjnej z siedzibą w K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z 4 grudnia 2023 r. znak: WOŚ.7033.3.8.2022 w zakresie jej punktu 1 dotyczącego nałożenia na Spółkę kar pieniężnych.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z 4 grudnia 2023 r. Prezydent Miasta T., na podstawie art. 9zb ust. 1 w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1469 z późn.zm. - dalej w skrócie "u.c.p.g."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 - dalej w skrócie "k.p.a.") orzekł:

1. o nałożeniu na E. S.A. z/s w K. (dalej w skrócie "strona" lub "Spółka"), kary pieniężnej w wysokości:

1) 151.526,00 zł za nieosiągnięcie w 2019 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła;

2) 204.796,00 zł za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła;

3) 42.599,00 zł za nieosiągnięcie w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.

2. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w zakresie wymierzenia Spółce kary za nieosiągnięcie w 2018 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka w części dotyczącej jej punktu 1 podniosła zarzuty naruszenia:

1. przepisów prawa materialnego:

1) art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa (Dz.U. 2023 r., poz. 2383 z późn.zm. - dalej w skrócie "O.p.") w zw. z art. 9zf u.c.p.g., poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji w zakresie kary pieniężnej w wysokości 151.526,00 zł za nieosiągnięcie w 2019 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, pomimo upływu 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek osiągnięcia przez Spółkę wymaganego poziomu recyklingu,

2) art. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 2361 - dalej w skrócie: "ustawa zmieniająca") poprzez jego niezastosowanie, prowadzące do oparcia decyzji na przepisach rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. 2016 r., poz. 2167), które to rozporządzenie utraciło moc wobec uchylenia art. 3b ust. 3 u.c.p.g.,

3) art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g., poprzez ich zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej na Spółkę w sytuacji, gdy brak osiągnięcia przez nią wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami wynikał z przyczyn niezależnych od Spółki, a tym samym pominięcie faktu, że odpowiedzialność administracyjna nie może mieć charakteru absolutnego, a podmiot naruszający przepisy prawa może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, iż uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić,

2. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na ostateczny wynik sprawy:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w kierunku ustalenia, czy Spółka uczyniła wszystko czego można od niej rozsądnie wymagać, aby nie doszło do naruszenia art. 9g w zw. z 9x ust. 2 u.c.p.g,

2) art. 189e k.p.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu i nałożenie na Spółkę kary administracyjnej w sytuacji, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, jaką była pandemia COVlD-19,

3) art. 189f k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nałożenie kary pieniężnej, pomimo ziszczenia wskazanych w tym przepisie przesłanek umożliwiających odstąpienie od wymierzenia kary;

4) art. 8 k.p.a. wyrażającego zasadę pogłębionego zaufania obywateli wobec Państwa poprzez:

a. nieodstąpienie od nałożenia w trybie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. administracyjnej kary pieniężnej pomimo, że stwierdzone naruszenie nie stanowiło zagrożenia, ani dla środowiska ani dla życia i zdrowia ludzi, jak również nie wywołało negatywnych skutków w zakresie dóbr prawnie chronionych,

b. nierozważenie możliwości zastosowania art. 189 § 2 pkt 1 k.p.a., a tym samym brak odniesienia się do kwestii ewentualnego odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w kontekście możliwości spełnienia celów, dla których ma być ona wymierzona.

Wobec powyższych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie decyzji w części dotyczącej punktu 1 i umorzenie postępowania w tym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej punktu 1 decyzji i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Powołaną na wstępie decyzją z 18 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn.zm. - dalej w skrócie "k.p.a."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Motywując rozstrzygnięcie organ odwoławczy podkreślił, że czym innym jest decyzja w znaczeniu formalnym, a czym innym decyzja w ujęciu materialnoprawnym. Decyzja w znaczeniu materialnym to rozstrzygnięcie określonej sprawy administracyjnej. O tym, co stanowi przedmiot sprawy administracyjnej decydują przepisy prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie tymi przepisami są uregulowania zawarte w u.c.p.g., które wyznaczają m.in. okresy sprawozdawcze (dany rok kalendarzowy), przedmiot kary, sposób jej wyliczenia. W przypadku spraw w przedmiocie wymierzenia kary za niewypełnienie obowiązków z art. 9g u.c.p.g. zasadnym jest wydawanie odrębnych decyzji (w znaczeniu materialnym i formalnym) za dany rok kalendarzowy. Stosownie do jego treści podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia odpowiednich poziomów recyklingu w danym roku kalendarzowym.

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji wydał jedną decyzję w znaczeniu formalnym, która zawiera 4 decyzje (rozstrzygnięcia i uzasadnienia) w znaczeniu materialnym odnoszące się do roku 2018, 2019, 2020 i 2021.

Kolegium za niezasadny uznało zarzut przedawnienia wymierzenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2019 r. w odniesieniu do masy odebranych przez Spółkę odpadów wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia. U.c.p.g. reguluje kwestie przedawnienia kar pieniężnych poprzez odesłanie do przepisów O.p. Zgodnie z art. 9zf u.c.p.g. "Do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska". Analizowane odesłanie dotyczy nie tylko etapu egzekwowania wymagalnych kar pieniężnych, lecz również postępowania administracyjnego o ich wymierzenie. Nakładany decyzją administracyjną obowiązek pieniężny został w nim wprost określony jako kara pieniężna i tak, z woli prawodawcy, należy go kwalifikować. Podmiot, na który nałożono karę pieniężną, jest obowiązany uiścić tę karę w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 9zd ust. 1 u.c.p.g.). Wynika z tego, że dopiero z datą doręczenia stronie decyzji nakładającej karę pieniężną powstaje konkretne "zobowiązanie podatkowe" (zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 O.p.). Jest to zobowiązanie do zapłaty, na rzecz gminy, kary pieniężnej (pieniężnej sankcji za zaistnienie stanu niezgodnego z przepisami ustawy), w wysokości określonej w decyzji i w terminie wskazanym w przepisach ustawy. Źródłem jego powstania jest decyzja administracyjna. Nie powstaje ono zatem z mocy prawa. Choć wybrane jego elementy kształtują także przepisy prawa (sposób ustalenia wysokości kary i termin uiszczenia), to jednak bez wydania takiej decyzji administracyjnej, obowiązek zapłaty w ogóle nie istnieje. Kluczowym zagadnieniem jest ustalenie, kiedy powstaje obowiązek podatkowy do zapłaty kary pieniężnej nakładanej na podstawie u.c.p.g. Zgodnie z art. 68 § 1 O.p. termin przedawnienia prawa do wydania decyzji administracyjnej ustalającej zobowiązanie podatkowe, w rozpoznawanym przypadku decyzji nakładającej karę pieniężną za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, o którym mowa w art. 4 O.p. Z przepisów u.c.p.g. wynika, że decyzje nakładające kary pieniężne są co do zasady efektem działań podejmowanych z urzędu. Wszczęcie postępowania z urzędu jest zaś uwarunkowane od posiadania przez organ wiedzy o naruszeniu prawa. Słuszna w tej sytuacji wydaje się być ocena, że zastosowany trzyletni termin przedawnienia do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 68 § 1 O.p., rozpoczyna swój bieg od daty, gdy organ dowiedział się o naruszeniu prawa albo - przy prawidłowym działaniu - mógł się dowiedzieć i miał rzeczywisty trzyletni termin do ich wymiaru. W konsekwencji odpowiednie stosowanie art. 68 § 1 O.p., na gruncie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., ograniczyć należy do sytuacji, w której organ dowiedział się o naruszeniu prawa albo - przy prawidłowym działaniu - mógł się dowiedzieć i miał trzyletni termin do wymiaru kary, ale przed upływem tego terminu nie doręczył stronie decyzji pierwszoinstancyjnej.

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji dowiedział się o naruszeniu prawa z chwilą złożenia przez Spółkę sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za 2019 r., tj. w dniu 26 października 2020 r. Trzyletni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § 1 O.p., do doręczenia skarżącej Spółce decyzji organu pierwszej instancji, wydanej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., rozpoczął zatem swój bieg od końca 2020 r. i upływa z dniem 31 grudnia 2023 r. Nie można się zgodzić ze Spółką, że organ I instancji naruszył art. 68 § 1 O.p. w zw. z art. 9zf u.c.p.g., poprzez jego niezastosowanie. Nadto, wbrew temu co twierdzi Spółka, organ I instancji w zaskarżonej decyzji dokonał oceny kwestii przedawnienia kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomu recyklingu w roku 2019.

Organ odwoławczy wskazał następnie, że w sprawie bezspornym jest, iż Spółka prowadziła w latach 2019-2021 na terenie miasta T. działalność usługową w zakresie odbierania odpadów komunalnych, na podstawie umów z właścicielami nieruchomości i jest wpisana do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie gminy T. pod nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Jako podmiot odbierający odpady komunalne, Spółka zobowiązana była do osiągnięcia w poszczególnych latach wymaganych przepisami prawa poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych. Przywołując brzmienie obowiązujących w 2019 r. przepisów art. 9g, art. 9n ust. 1-5 i ust. 7 u.c.p.g. oraz art. 3b ust. 1 i 2 u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2019 r., Kolegium wyjaśniło, że na podstawie art. 3b ust. 2 u.c.p.g., zostało wydane rozporządzenie Ministra Środowiska z 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. poz. 2167 - dalej w skrócie "rozporządzenie z 2016 r.)", które określiło: poziomy recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła oraz poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne - w poszczególnych latach do dnia 31 grudnia 2020 r., a także sposób obliczania tych poziomów. Zgodnie z tabelą nr 1 załącznika do rozporządzenia wymagany w roku 2019 poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami papieru, metali, tworzyw sztucznych, szkła wynosił 40%. Osiągnięty w roku rozliczeniowym poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła - Ppmts (wyrażony w %) zgodnie z rozporządzeniem oblicza się według wzoru: Ppmts = Mrpmts / Mwpmts x 100%, gdzie: Ppmts - poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, wyrażony w %, Mrpmts - łączna masa odpadów papieru, metalu, tworzyw sztucznych i szkła poddanych recyklingowi i przygotowanych do ponownego użycia, pochodzących ze strumienia odpadów komunalnych z gospodarstw domowych oraz od innych wytwórców odpadów komunalnych, wyrażona w Mg, Mwpmts - łączna masa wytworzonych odpadów papieru, metalu, tworzyw sztucznych i szkła, pochodzących ze strumienia odpadów komunalnych z gospodarstw domowych oraz od innych wytwórców odpadów komunalnych, wyrażona w Mg, obliczana w przypadku podmiotów, o których mowa w art. 9g u.c.p.g., na podstawie wzoru: MWpmts = Mo x Umpmts, gdzie: Mo - łączna masa odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, Umpmts - udział łączny odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych, szkła i wielomateriałowych w składzie morfologicznym odpadów komunalnych.

Spółka w 2019 r. osiągnęła poziom recyklingu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Ppmts) 12,72%. Różnica pomiędzy osiągniętym przez Spółkę poziomem recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych wyrażona w %, a wymaganym do osiągnięcia poziomem w roku 2019 wyniosła 27,28% (40% - 12,72%).

Sposób wyliczenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. określa art. 9x ust. 3 u.c.p.g., który stanowi, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.

Zgodnie z załącznikiem nr 2 pkt II wiersz 1051 tabeli, obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 października 2018 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2019 (M.P. poz. 1038), wydanym na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, stawka opłat za umieszczenie na składowisku zmieszanych odpadów komunalnych wynosi 170,00 zł. Wobec tego kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych wynosi 151.526,27 zł (891,331 Mg x 170 zł/Mg), po zaokrągleniu do pełnych złotych 151.526 zł.

Sposób wyliczenia nałożonej kary pieniężnej za 2019 rok na Spółkę nie jest w sprawie kwestionowany.

Kolegium weryfikując w następnej kolejności przesłanki odstąpienia od nałożenia kary zawarte w art. 189f k.p.a. z mocy art. 189a § 2 k.p.a. podkreśliło, że dla odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki: waga naruszenia prawa jest znikoma i strona zaprzestała naruszania prawa. Według Kolegium, w sprawie waga naruszenia prawa nie jest znikoma z uwagi na fakt, iż w przypadku strony skarżącej różnica pomiędzy wymaganym, a osiągniętym w 2019 r. poziomem recyklingu, wynosi 27,28% (40% - poziom, który strona powinna osiągnąć, 12,72% - poziom, który strona faktycznie osiągnęła). Przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji w sprawie nałożenia kary za nieosiągnięcie określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu mają na celu osiągnięcie jak najwyższego tzw. poziomu ekologicznego poprzez zmotywowanie przedsiębiorców odbierających odpady do prowadzenia działalności nastawionej przede wszystkim na osiągnięcie tych celów. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. W rozpatrywanej sprawie nie zostały osiągnięte cele ochrony środowiska. Kolegium znany jest również z urzędu fakt (rozpatrywanie odwołań od decyzji wydanych przez organy innych gmin), iż Spółka w 2019 r. nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych również na terenie Gminy Ż. i Gminy I.. Zatem, naruszenie prawa przez Spółkę ma charakter powtarzający się. W sprawie nie doszło też do zaprzestania naruszania prawa, bowiem strona nie osiągnęła w 2019 roku wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych. Strona nie zaprzestała naruszania prawa, ponieważ jest ono nieusuwalne w skutkach. Zaprzestanie naruszania prawa w 2019 r. jest niemożliwe. Nawet, jeżeli strona skarżąca w kolejnym roku kalendarzowym osiągnęłaby wymagany poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych, obowiązek ustawowy zostałby zrealizowany w tym roku, co nie pozwala na stwierdzenie o zaprzestaniu naruszania prawa, które miało miejsce w 2019 r. i zostało udokumentowane w sprawozdaniu.

Organ odwoławczy nadmienił, że w następnych latach, tj. 2020, 2021 i 2022 Spółka również nie osiągała poziomu przygotowania do użycia i recyklingu odpadów komunalnych, co jest Kolegium wiadome z urzędu (w Gminie Ż. za 2020 r., Gminie W. za 2020 r., Gminie U. za 2020 i 2021 r., Gminie T. za 2020, 2021 i 2022 r., w Gminie I. za 2020 r. i 2022 r.).

W sprawie nie ma również zastosowania art. 189f § 2 k.p.a., ponieważ usunięcie naruszenia prawa jest w okolicznościach sprawy niemożliwe. Strona może podejmować działania zmierzające do osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, ale mogłoby to mieć skutek na stan obecny, a nie na 2019 rok. W rozpatrywanej sprawie zarówno w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w odwołaniu, strona nie przedstawiła okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Spółka jako przedsiębiorca podejmując się konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Obowiązek zapewnienia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać jak najwyższy poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Prowadzenie każdej działalności gospodarczej związane jest z pewnym ryzykiem niepowodzenia. Istnieje swoboda prowadzenia działalności gospodarczej co oznacza, że każdy podmiot gospodarczy ma możliwość wyboru czy chce czy nie podjąć takie ryzyko. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy recyklingu. Dla zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów strona winna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania wymaganych prawem poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Brak wdrożenia już na etapie trwania postępowania administracyjnego środków naprawczych może rodzić za sobą skutki nieosiągnięcia wymaganych poziomów w następnych latach. W razie potrzeby strona może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu. W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, że w tym zakresie podejmowała jakiekolwiek działania. Sam fakt zawierania umów z właścicielami nieruchomości na terenie T. zobowiązujących kontrahenta (zleceniodawcy) do selektywnego gromadzenia odpadów zgodnie z obowiązującym prawem nie świadczy o tym, iż Spółka podejmowała działania mające na celu zwiększenie selektywnego gromadzenia odpadów przez kontrahentów.

Jak zauważyło Kolegium przyczyną odstąpienia od nałożenia na stronę skarżącą kary nie może być okoliczność braku realnego wpływu Spółki na gospodarowanie odpadami przez podmioty prywatne, od których odbiera ona odpady. Strona nie wykazała więc, że wymagany poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych. Ze sprawy nie wynika też, żeby podjęto jakiekolwiek działania w celu zaprzestania naruszenia prawa. W sprawie brak jest dowodów na to, że - jak twierdzi Spółka - aktywnie podejmowała i podejmuje w zakresie swoich kompetencji działania mające na celu np. edukację i zwiększenie świadomości ekologicznej w zakresie postępowania z odpadami, co niewątpliwie w szerszej perspektywie przyczynia się do lepszej segregacji odpadów u źródła a tym samym zwiększania możliwości ich recyklingu. Brak po stronie skarżącej również wykorzystania trybu powiadomienia z art. 6ka u.c.p.g., zgodnie z którym w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Skoro więc strona świadoma obowiązujących w tym względzie regulacji zdecydowała się na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na odbieraniu odpadów komunalnych na podstawie umowy z właścicielami, a więc w warunkach, w których zgodnie z treścią art. 9g u.c.p.g. to na niej spoczywa obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odbieranych przez siebie odpadów komunalnych, odpowiednich poziomów przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu, to powinna przedsięwziąć we własnym zakresie wszelkie działania umożliwiające jej osiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu odpadów.

Kolegium dodało także, że zgodnie z przepisami prawa, gmina zobowiązana jest również do osiągnięcia wymaganych przepisami prawa poziomów, takich samych jak przedsiębiorcy odbierający odpady komunalne, a w przypadku ich nieosiągnięcia podlega takim samym karom jak przedsiębiorcy - art. 9z ust. 2 u.c.p.g. Zatem, w przypadku nieosiągnięcia przez przedsiębiorców odbierających odpady poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, gmina zmuszona jest do poniesienia kosztów kar za nieosiągnięcie ww. poziomu. W efekcie nienałożenie na stronę kary za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu wiąże się z przeniesieniem tych kosztów na gminę. Konsekwencją tego jest decyzja z 1 grudnia 2022 r. o nałożeniu kary administracyjnej na Gminę Miasto T. przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Łodzi Delegatura w Piotrkowie Trybunalskim.

Zdaniem Kolegium, w sprawie niniejszej organ pierwszej instancji nie naruszył art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego nałożenie na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 151.526,00 zł za nieosiągnięcie w 2019 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła jest uzasadnione.

Motywując wymierzenie kary za 2020 r. Kolegium przytoczyło art. 9g u.c.p.g. i art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. w brzmieniu od 1 stycznia 2020 r. Podkreśliło, że ustawą zmieniającą od 31 grudnia 2020 r. treść art. 3b ust. 1 u.c.p.g. została zmieniona i nie obejmuje ona już 2020 r., lecz dodano przepis art. 3aa, zgodnie z którym gminy są obowiązane osiągnąć za rok 2020 poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo (pkt 1). Ustawą zmieniającą uchylono również przepis art. 3b ust. 2 u.c.p.g., a ust. 3 otrzymał nowe brzmienie. Zgodnie z art. 6 ustawy zmieniającej do obliczania poziomów, o których mowa w art. 3aa ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się sposób określony w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1579 oraz z 2020 r. poz. 568, 695 i 875). Wskazując na art. 3b ust. 2 u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2019 r., Kolegium stwierdziło, że poziomy recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła do dnia 31 grudnia 2020 r., a także sposób obliczania tych poziomów w rozpatrywanej sprawie określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych. Kwestia uchylenia podstawy prawnej do wydania rozporządzenia w przypadku osiągnięcia odpowiednich poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia frakcji odpadów komunalnych w postaci papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, jak również przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, nie ma znaczenia w przypadku wskazanych poziomów za 2020 r. W rozporządzeniu zostały wskazane odpowiednie poziomy w poszczególnych latach, aż do dnia 31 grudnia 2020 r. oraz sposób ich wyliczenia i w związku z tym przepisy rozporządzenia w stosunku do 2020 r. powinny być nadal stosowane. Tym samym wbrew temu - co twierdzi Spółka - w rozpatrywanej sprawie rozporządzenie z 2016 r. ma zastosowanie do obliczenia kary za 2020 r. Zgodnie z tabelą nr 1 załącznika do ww. rozporządzenia wymagany w roku 2020 poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami papieru, metali, tworzyw sztucznych, szkła wynosił 50%. Chybiony jest zatem zarzut naruszenia art. 1 pkt 2 lit. c ustawy zmieniającej poprzez jego niezastosowanie, prowadzące do oparcia decyzji na przepisach rozporządzenia z 2016 r. Wbrew twierdzeniom strony, istnieje podstawa prawna pozwalająca na wymierzenie Spółce kary za nieosiągnięcie poziomu recyklingu w roku 2020 zgodnie z art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g.

Wymagany w roku 2020 poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych, szkła, wynosił 50%. Spółka w 2020 r. osiągnęła poziom recyklingu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Ppmts) 15,05%.

Różnica pomiędzy osiągniętym przez Spółkę poziomem recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych wyrażona w %, a wymaganym do osiągnięcia poziomem w roku 2020 wyniosła 34,95% (50% -15,05%).

Kara pieniężna została wobec tego obliczona zgodnie z art. 9x ust. 2 pkt 1 w związku z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. oraz załącznikiem Nr 2, Dział II tabela - jednostkowe stawki opłat za umieszczanie odpadów na składowisku na 2020 rok, Lp. 1051, Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 30 sierpnia 2019 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2020 (M. P. z 2019 r. poz. 866), gdzie jednostkowa stawka opłaty za umieszczenie na składowisku zmieszanych odpadów komunalnych w 2020 roku wynosiła 270,00 zł/Mg. Kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych wynosi 204.795,54 zł (758,502 Mg x 270 zł/Mg), co po zaokrągleniu do pełnych złotych stanowi kwotę 204.796 zł. Sposób wyliczenia nałożonej kary pieniężnej na Spółkę nie jest w sprawie kwestionowany.

Kolegium podzieliło następnie stanowisko organu pierwszej instancji o braku możliwości zastosowania w sprawie za 2020 r. przepisów art. 189f k.p.a. Zdaniem Kolegium, waga naruszenia prawa nie jest znikoma z uwagi na fakt, iż w przypadku strony skarżącej różnica pomiędzy wymaganym a osiągniętym w 2020 r. poziomem recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych wynosi 34,95% (50% - poziom, który strona powinna osiągnąć, 15,05% - poziom, który strona faktycznie osiągnęła). Nadto, organowi odwoławczemu znany jest z urzędu fakt (rozpatrywanie odwołań od decyzji wydanych przez organy innych gmin), iż Spółka w 2020 roku nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych również na terenie Gminy Ż. i Gminy I., Gminy T., Gminy W.. Zatem, naruszanie prawa przez Spółkę ma charakter powtarzający się.

W sprawie nie doszło też do zaprzestania naruszania prawa, ponieważ strona nie osiągnęła w 2020 roku wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych. Strona nie zaprzestała naruszania prawa, ponieważ jest ono nieusuwalne w skutkach. Nawet, jeżeli Spółka w kolejnym roku kalendarzowym osiągnęłaby wymagany poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych, obowiązek ustawowy zostałby zrealizowany w tym roku, co nie pozwala na stwierdzenie o zaprzestaniu naruszania prawa, które miało miejsce w 2020 r. i zostało udokumentowane w sprawozdaniu. Kolegium zauważyło, że w następnych latach, tj. 2021 r. i 2022 r. Spółka również nie osiągała poziomu przygotowania do użycia i recyklingu odpadów komunalnych, co jest organowi wiadome z urzędu (w Gminie U. za 2021 r., w Gminie T. za 2021 i 2022 r., w Gminie I. za 2022 r.).

W sprawie nie ma również zastosowania art. 189f § 2 k.p.a., ponieważ usunięcie naruszenia prawa jest w okolicznościach sprawy niemożliwe. Strona może podejmować działania zmierzające do osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, ale to mogłoby mieć skutek na stan obecny, a nie na 2020 rok. Niezasadny jest wobec tego zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nałożenie kary pieniężnej, pomimo ziszczenia się wskazanych w tym przepisie przesłanek umożliwiających odstąpienie od wymierzenia kary.

W rozpatrywanej sprawie zarówno w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w odwołaniu, strona skarżąca nie przedstawiła okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Strona jako przedsiębiorca podejmując się konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Obowiązek zapewnienia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać jak najwyższy poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Prowadzenie każdej działalności gospodarczej związane jest z pewnym ryzykiem niepowodzenia. Istnieje swoboda prowadzenia działalności gospodarczej co oznacza, że każdy podmiot gospodarczy ma możliwość wyboru czy chce czy nie podjąć takie ryzyko. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy recyklingu. Dla zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów strona winna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania wymaganych prawem poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. W razie potrzeby strona może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu. W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, że w tym zakresie podejmowała jakiekolwiek działania. Sam fakt zawierania umów z właścicielami nieruchomości na terenie T. zobowiązujących kontrahenta (zleceniodawcy) do selektywnego gromadzenia odpadów zgodnie z obowiązującym prawem nie świadczy o tym, iż Spółka podejmowała działania mające na celu zwiększenie selektywnego gromadzenia odpadów przez kontrahentów.

Przyczyną odstąpienia od nałożenia na stronę skarżącą kary nie może być okoliczność braku realnego wpływu Spółki na gospodarowanie odpadami przez podmioty prywatne, od których odbiera ona odpady. Strona nie wykazała więc, że wymagany poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych. Ze sprawy nie wynika też, żeby podjęto jakiekolwiek działania w celu zaprzestania naruszenia prawa. W sprawie brak jest dowodów na to, iż jak twierdzi Spółka, aktywnie podejmowała i podejmuje w zakresie swoich kompetencji działania mające na celu np. edukację i zwiększenie świadomości ekologicznej w zakresie postępowania z odpadami, co niewątpliwie w szerszej perspektywie przyczynia się do lepszej segregacji odpadów u źródła a tym samym zwiększania możliwości ich recyklingu. Brak po stronie skarżącej również wykorzystania trybu powiadomienia z art. 6ka u.c.p.g. W aktach sprawy brak informacji, by strona skarżąca przekazała Prezydentowi Miasta T. informacje o niedopełnieniu przez choćby jednego właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.

Organ odwoławczy dodał także, że zgodnie z przepisami prawa, gmina również zobowiązana jest do osiągnięcia wymaganych przepisami prawa poziomów, takich samych jak przedsiębiorcy odbierający odpady komunalne, a w przypadku ich nieosiągnięcia podlega takim samym karom jak przedsiębiorcy - art. 9z ust. 2 u.c.p.g. W przypadku nieosiągnięcia przez przedsiębiorców odbierających odpady poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, gmina zmuszona jest do poniesienia kosztów kar za nieosiągnięcie ww. poziomu. W efekcie nienałożenie na stronę kary za nieosiągnięcie wymaganego poziomu wiąże się z przeniesieniem tych kosztów na gminę, czego konsekwencją jest decyzja z 9 listopada 2023 r. o nałożeniu kary administracyjnej na Gminę Miasto T. przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Łodzi Delegatura w Piotrkowie Trybunalskim.

W sprawie nie naruszono również art. 189e k.p.a., ponieważ nie sposób w kontekście przedmiotowej sprawy uznać pandemii COVID-19 w 2020 roku za działanie siły wyższej. Spółka poza powołaniem się na stan epidemii nie wskazała żadnych konkretnych okoliczności, które uniemożliwiły jej wywiązanie się z ustawowego obowiązku. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, aby niewywiązanie się przez skarżącą Spółkę w 2020 r. z obowiązku wynikającego z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. było wynikiem rozprzestrzeniającej się epidemii spowodowanej COVID-19. Jak zauważył organ I instancji analiza przedstawionych sprawozdań Spółki wyraźnie nie wskazuje, iż w roku 2020 nastąpił duży problem z odbiorem odpadów oraz zawieraniem nowych umów. Analizując Dział II tabela A sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, które złożyła Spółka suma mas odebranych odpadów komunalnych w latach 2018, 2020, 2021 jest porównywalna, tylko w roku 2019 jest nieznacznie większa. Z danych przedstawionych w Dziale VII A sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości wynika, iż w roku 2020 nastąpił wzrost nowych właścicieli nieruchomości (911), od których Spółka odbierała odpady, w związku z czym firma rozszerzyła swoją działalność na terenie miasta T. pomimo nałożonych ograniczeniach. Tak więc Spółka nie wykazała, iż stan epidemii / zagrożenia epidemicznego miał wpływ na kwestię możliwości osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.

Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie kary pieniężnej za rok 2020 nie zostały również naruszone przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec powyższego Kolegium uznało, że nałożenie na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 204.796,00 zł za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła jest uzasadnione.

Przechodząc do kwestii nałożenia kary za 2021 r. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 9g pkt 1 u.c.p.g., podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1. Jak stanowi art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20% wagowo - za rok 2021. Sposób wyliczenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. określa art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Zgodnie z załącznikiem nr 2 pkt II - jednostkowe stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku na 2021 rok, Lp. tabeli 1051, obwieszczenia Ministra Klimatu z dnia 9 września 2020 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 (M.P. z 2020 r., poz. 961), jednostkowa stawka opłaty za umieszczenie odpadów niesegregowanych na składowisku wynosi 276,21 zł/Mg.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1530 - zwanego dalej "rozporządzeniem"), poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oblicza się zgodnie ze wzorem: P = Mr / Mw x 100%, gdzie: P - oznacza poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, wyrażony w %, Mr - oznacza łączną masę odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi, wyrażoną w Mg, Mw - oznacza łączną masę wytworzonych odpadów komunalnych, wyrażoną w Mg.

Strona w 2021 roku osiągnęła poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (P) 16,07%. Wobec tego kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynosi 42.598,76 zł (154,226 Mg x 276,21 zł/Mg).

Kara za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2021 r. przez Spółkę, po zaokrągleniu do pełnych złotych (zgodnie z art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej) wynosi 42.599 zł.

Zdaniem Kolegium, w sprawie bezsporne jest, że strona skarżąca nie osiągnęła w 2021 r. wymaganego prawem 20% poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Nieosiągnięcie przez Spółkę wymaganego prawem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a co za tym idzie niewypełnienie ciążącego na Spółce obowiązku wynikającego z art. 9g u.p.c.g., stanowiło podstawę do wymierzenia skarżącej kary pieniężnej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.p.c.g., w wyżej wyliczonej wysokości. Sposób wyliczenia nałożonej kary pieniężnej na Spółkę nie jest w sprawie kwestionowany.

Wbrew temu co podaje Spółka, organ I instancji dokonał oceny możliwości zastosowania w sprawie za 2021 r. przepisów art. 189f k.p.a. Zdaniem Kolegium, w sprawie waga naruszenia prawa nie jest znikoma z uwagi na fakt, iż w przypadku strony skarżącej różnica pomiędzy wymaganym, a osiągniętym w 2021 r. poziomem recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych wynosi 3,93 % (20% - poziom, który strona powinna osiągnąć, 16,07% - poziom, który strona faktycznie osiągnęła). W rozpatrywanej sprawie cele ochrony środowiska nie zostały osiągnięte. Nadto, w 2021 r. Spółka nie osiągała poziomu przygotowania do użycia i recyklingu odpadów komunalnych na terenie innych gmin, co jest Kolegium wiadome z urzędu (w Gminie U. za 2021 r., Gminie T. za 2021 r.). Zatem, naruszenie prawa przez Spółkę ma charakter powtarzający się.

W sprawie nie doszło też do zaprzestania naruszania prawa, bowiem strona nie osiągnęła w 2021 roku wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych. Strona nie zaprzestała naruszania prawa, ponieważ jest ono nieusuwalne w skutkach. Nawet, jeżeli strona skarżąca w kolejnym roku kalendarzowym osiągnęłaby wymagany poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych, obowiązek ustawowy zostałby zrealizowany w tym roku, co nie pozwala na stwierdzenie o zaprzestaniu naruszania prawa, które miało miejsce w 2021 r. i zostało udokumentowane w sprawozdaniu.

Również w roku następnym, tj. 2022 r. Spółka nie osiągała poziomu przygotowania do użycia i recyklingu odpadów komunalnych, co jest Kolegium wiadome z urzędu (w Gminie T. 2022 r., w Gminie I. za 2022 r.).

W sprawie nie ma zastosowania art. 189f § 2 k.p.a. ponieważ usunięcie naruszenia prawa jest w okolicznościach sprawy niemożliwe. Strona może podejmować działania zmierzające do osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, ale to mogłoby mieć skutek na stan obecny, a nie na 2021 rok. Niezasadny jest wobec tego zarzut dotyczący naruszenia przez organ I instancji art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nałożenie kary pieniężnej, pomimo ziszczenia wskazanych w tym przepisie przesłanek umożliwiających odstąpienie od wymierzenia kary.

W rozpatrywanej sprawie natomiast, zarówno w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w odwołaniu, strona skarżąca nie przedstawiła okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Strona jako przedsiębiorca podejmując się konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Obowiązek zapewnienia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać jak najwyższy poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Prowadzenie każdej działalności gospodarczej związane jest z pewnym ryzykiem niepowodzenia. Istnieje swoboda prowadzenia działalności gospodarczej co oznacza, że każdy podmiot gospodarczy ma możliwość wyboru czy chce czy nie podjąć takie ryzyko. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy recyklingu. Dla zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów strona winna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania wymaganych prawem poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Brak wdrożenia już na etapie trwania postępowania administracyjnego środków naprawczych może rodzić za sobą skutki nieosiągnięcia wymaganych poziomów w następnych latach. W razie potrzeby strona może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu. W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, że w tym zakresie podejmowała jakiekolwiek działania. Sam fakt zawierania umów z właścicielami nieruchomości na terenie T. zobowiązujących kontrahenta (zleceniodawcy) do selektywnego gromadzenia odpadów zgodnie z obowiązującym prawem nie świadczy o tym, iż Spółka podejmowała działania mające na celu zwiększenie selektywnego gromadzenia odpadów przez kontrahentów. Przyczyną odstąpienia od nałożenia na stronę skarżącą kary nie może być okoliczność braku realnego wpływu Spółki na gospodarowanie odpadami przez podmioty prywatne, od których odbiera ona odpady. Strona nie wykazała więc, że wymagany poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych. Ze sprawy nie wynika też, żeby podjęto jakiekolwiek działania w celu zaprzestania naruszania prawa. W sprawie brak jest dowodów na to, że jak twierdzi Spółka, aktywnie podejmowała i podejmuje w zakresie swoich kompetencji działania mające na celu np. edukację i zwiększenie świadomości ekologicznej w zakresie postępowania z odpadami, co niewątpliwie w szerszej perspektywie przyczynia się do lepszej segregacji odpadów u źródła a tym samym zwiększania możliwości ich recyklingu. Brak po stronie skarżącej wykorzystania trybu powiadomienia z art. 6ka u.c.p.g. W aktach sprawy brak informacji, by strona skarżąca przekazała Prezydentowi Miasta T. informacje o niedopełnieniu przez choćby jednego właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.

W sprawie nie naruszono również przepisu art. 189e k.p.a. Według Kolegium, nie sposób w kontekście przedmiotowej sprawy uznać pandemii COVID-19 w 2021 roku za działanie siły wyższej. Spółka poza powołaniem się na stan epidemii nie wskazała żadnych konkretnych okoliczności, które uniemożliwiły jej wywiązanie się z ustawowego obowiązku. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, aby niewywiązanie się przez skarżącą Spółkę w 2021 r. z obowiązku wynikającego z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. było wynikiem rozprzestrzeniającej się epidemii spowodowanej COVID-19. Pandemia COVID-19 zaczęła się na początku 2020 r., a nałożona kara dotyczy niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 9g u.c.p.g., w 2021 r. w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Zatem, Spółka w 2021 r. nie została zaskoczona sytuacją faktyczną związaną z epidemią, ale miała już obraz funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi wynikający z obowiązujących przepisów. Nadto, Spółka poza wskazaniem zaistnienia samego zdarzenia nie wykazała istnienia związku przyczynowo - skutkowego epidemii COVID-19 w 2021 r. ze stwierdzonym naruszeniem.

W sprawie kary za 2021 r. nie zostały naruszone przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego nałożenie na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 42.599,00 zł za nieosiągnięcie w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, jest uzasadnione.

W tej sytuacji brak jest podstaw do uchylenia decyzji w zakresie pkt 1 i umorzenia postępowania w tym zakresie, jaki i uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej punktu 1 decyzji i przekazania w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Natomiast, w kwestii punktu 2 decyzji organu pierwszej instancji, tj. umorzenia postępowania odnośnie wymierzenia Spółce kary za nieosiągnięcie w 2018 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, Kolegium zawiadomieniem z 12 marca 2024 r. poinformowało Spółkę i organ I instancji o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w tym zakresie.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Kolegium wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E. Usługi S.A. (dawniej: E. S.A.) z siedzibą w K. reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zwrot kosztów sądowych, ponosząc zarzuty naruszenia:

1. przepisów prawa materialnego:

1) art. 68 § 1 O.p. w zw. z art. 9zf u.c.p.g., poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji w zakresie kary pieniężnej w wysokości 151.526,00 zł za nieosiągnięcie w 2019 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, pomimo upływu 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek osiągnięcia przez Spółkę wymaganego poziomu recyklingu,

2) art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g., poprzez ich zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej na Spółkę w sytuacji, gdy brak osiągnięcia przez nią wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami wynikał z przyczyn niezależnych od Spółki a tym samym pominięcie faktu, że odpowiedzialność administracyjna nie może mieć charakteru absolutnego, a podmiot naruszający przepisy prawa może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, iż uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić,

3) art. 81 k.p.a., poprzez uznanie za udowodnioną okoliczność, jakoby Spółka nie osiągnęła poziomu recyklingu w innych gminach w latach 2020-2022, podczas gdy w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach niniejszego postępowania brak jest dokumentów potwierdzających wydanie decyzji administracyjnych w tym zakresie,

2. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na ostateczny wynik sprawy tj.

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w kierunku ustalenia, czy Spółka uczyniła wszystko czego można od niej rozsądnie wymagać, aby nie doszło do naruszenia art. 9g w zw. z 9x ust. 2 u.c.p.g,

2) art. 105 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, będące efektem niezastosowania ww. przepisu k.p.a., wobec zaniechania przez organy I i II instancji umorzenia postępowania administracyjnego w obliczu przedawnienia możliwości wydania decyzji wymierzającej stronie karę pieniężną za nieosiągnięcie przez Spółkę wymaganego poziomu recyklingu w roku 2019,

3) art. 189e k.p.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu i nałożenie na Spółkę kary administracyjnej w sytuacji, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej jaką była pandemia COVID-19,

4) art. 189f k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nałożenie kary pieniężnej, pomimo ziszczenia wskazanych w tym przepisie przesłanek umożliwiających odstąpienie od wymierzenia kary;

5) art. 8 k.p.a., poprzez:

a. nieodstąpienie od nałożenia w trybie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. administracyjnej kary pieniężnej pomimo, że stwierdzone naruszenie nie stanowiło zagrożenia ani dla środowiska ani dla życia i zdrowia ludzi, jak również nie wywołało negatywnych skutków w zakresie dóbr prawnie chronionych,

b. nierozważenie możliwości zastosowania art. 189 § 2 pkt 1 k.p.a. a tym samym brak odniesienia się do kwestii ewentualnego odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w kontekście możliwości spełnienia celów dla których ma być ona wymierzona.

Zdaniem Spółki, utrzymana na podstawie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzja organu pierwszej instancji obejmująca m.in. karę pieniężną za nieosiągnięcie przez Spółkę wymaganego poziomu recyklingu w roku 2019, została wydana 4 grudnia 2023 r., czyli po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego (2019), w którym Spółka miała obowiązek osiągnięcia wymaganego poziom recyklingu. Zgodnie z art. 9zf u.c.p.g., do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Na podstawie art. 68 § 1 Ordynacji Podatkowej, zobowiązanie podatkowe nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Należy zatem przyjąć, że jest to termin przedawnienia wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej wynikającej z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (odpowiednio: 3 lata licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek osiągnięcia danego poziomu recyklingu). Z powyższego wynika, że zobowiązanie do zapłaty kary za rok 2019 nie może już powstać, ponieważ organ nie doręczył Spółce stosownej decyzji w terminie do 31 grudnia 2022 r. Powiązanie początku biegu trzyletniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej z "wiedzą" organu o naruszeniu prawa jest nietrafne także z innego powodu. Przyjmując argumentację Kolegium, prawo do wydania decyzji nakładającej karę pieniężną nigdy nie uległoby przedawnieniu, gdyby podmiot odbierający odpady od właścicieli nieruchomości nie złożył sprawozdania rocznego o realizacji obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. Bez sprawozdania rocznego, o którym mowa w art. 9n u.c.p.g. właściwy organ nie tylko nie posiadałby danych niezbędnych do wyliczenia kary pieniężnej, ale też nie wiedziałby czy doszło do naruszenia obowiązku osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu. Możliwość ukarania podmiotu nie podlegałaby w praktyce przedawnieniu, albowiem - przy takim rozumieniu art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej - termin przedawnienia nigdy nie rozpocząłby biegu. Całkowita eliminacja przedawnienia wydania decyzji wymierzającej karę pieniężną jest w sposób oczywisty niezgodna z celem ustawodawcy. W rozumieniu art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 9zf, obowiązek wyznaczający początek biegu 3-letniego terminu przedawnienia powstał zatem w roku 2019. Zobowiązanie do zapłaty kary pieniężnej nałożonej za nieosiągnięcie przez Spółkę poziomu recyklingu w roku 2019 nie powstało, skoro decyzja nakładająca karę nie została Spółce doręczona w terminie do 31 grudnia 2022 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Decyzją z 5 kwietnia 2024 r. Kolegium, na podstawie art. 157 § 1, art. 158 § 1 i art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. z 4 grudnia 2023 r. w zakresie jej punktu 2 dotyczącego umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia Spółce kary za nieosiągnięcie w 2018 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła.

Na rozprawie 23 lipca 2024 r. pełnomocnik strony skarżącej poparł skargę i oświadczył, że Spółka w latach 2019-2021 nie skorzystała z możliwości zastosowania art. 6ka u.c.p.g. Odbieranie odpadów zmieszanych Spółka traktuje jako ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 k.p.a.).

Sąd badając w świetle zakreślonych wyżej kryteriów legalność zaskarżonej decyzji stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego.

Wspomnianą wyżej decyzją z 18 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z 4 grudnia 2023 r. w zakresie jej punktu 1, tj. dotyczącego nałożenia na E. Spółka Akcyjna z siedzibą w K. kar pieniężnych w wysokości:

1) 151.526,00 zł za nieosiągnięcie w 2019 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła;

2) 204.796,00 zł za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła;

3) 42.599,00 zł za nieosiągnięcie w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.

Przedmiotem skargi z formalnego punktu widzenia jest więc jedna decyzja Kolegium, zawierająca w znaczeniu materialnym trzy decyzje odnoszące się do kar pieniężnych za rok 2019, 2020 i 2021, z których każda posiada odrębne rozstrzygnięcie i uzasadnienie. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że według art. 9g u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia odpowiednich poziomów recyklingu w danym roku kalendarzowym. Zatem, w przypadku spraw w przedmiocie wymierzenia kary za niewypełnienie obowiązków z art. 9g u.c.p.g. zasadnym jest wydawanie odrębnych decyzji (w znaczeniu materialnym i formalnym) za dany rok kalendarzowy. Weryfikując w pierwszej kolejności prawidłowość nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 151.526,00 zł za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w 2019 r. podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 9g u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym w roku 2019, podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 i art. 3c ust. 2.

Według art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2019 r., gminy są obowiązane osiągnąć do dnia 31 grudnia 2020 r. poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo. Stosownie zaś do treści art. 3b ust. 2 u.c.p.g. minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia: pkt 1 - poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, które gmina jest obowiązana osiągnąć w poszczególnych latach, uwzględniając potrzebę osiągnięcia poziomów określonych w ust. 1; pkt 2 - sposób obliczania poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, kierując się koniecznością możliwości zweryfikowania ich osiągnięcia przez każdą gminę.

Zgodnie z tabelą nr 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2167), wydanego na podstawie art. 3b ust. 2 u.c.p.g., określony prawem, wymagany w roku 2019 poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła wynosił 40 %.

Po myśli art. 9n u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do sporządzania rocznych sprawozdań (ust. 1). Sprawozdanie jest przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do dnia 31 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy (ust. 2). Podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany zamieścić w sprawozdaniu także informacje o osiągniętych poziomach recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania w ostatnim sprawozdaniu składanym za dany rok (ust. 4). Sprawozdanie jest przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (ust. 7).

Natomiast zgodnie z art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.c. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g, podlega karze pieniężnej, obliczonej dla wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.

Z poczynionych przez organy obu instancji ustaleń, których strona skarżąca nie zdołała skutecznie podważyć w toku postępowania sądowoadministracyjnego wynika, że Spółka nie uzyskała wymaganego prawem 40 % poziomu recyklingu, natomiast osiągnęła poziom recyklingu wynoszący 12,72 %. Różnica pomiędzy osiągniętym przez Spółkę poziomem recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych wyrażona w %, a wymaganym do osiągnięcia poziomem w roku 2019 wyniosła 27,28 % (40% - 12,72% = 27,28 %). W sprawie nie jest również kwestionowany sposób obliczenia przez organy kary pieniężnej nałożonej na Spółkę za 2019 r. i jej finalna wysokość.

Oś sporu koncentruje się natomiast na ustaleniu - czy jak twierdzi organ - w roku 2023 zachodziły podstawy do nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2019 r. w odniesieniu do masy odebranych przez nią odpadów wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia, czy też - jak uważa skarżąca - wymierzenie Spółce kary pieniężnej za nieosiągnięcie w roku 2019 w odniesieniu do masy odebranych przez nią odpadów wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia, uległo przedawnieniu.

Zdaniem Sądu, ferowany przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego i powielony następnie w skardze zarzut przedawnienia nie zasługuje na uwzględnienie. Na tle powyższej kwestii spornej skład orzekający Sądu podziela w pełni stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 14 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 1075/23, oddalającym skargę E. Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 25 października 2023 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2019 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach reguluje kwestię przedawnienia kar pieniężnych poprzez odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej. Jak wynika bowiem z art. 9zf u.c.p.g., do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Niewątpliwie wskazane odesłanie dotyczy nie tylko etapu egzekwowania wymagalnych kar pieniężnych, lecz również postępowania administracyjnego o ich wymierzenie. Przepis art. 9zf u.c.p.g. używa bowiem ogólnego sformułowania: "do kar pieniężnych" bez żadnego, dodatkowego kwalifikatora zawężającego zakres przedmiotowy odesłania tylko do kar już wymierzonych, wymagalnych, podlegających egzekucji. Tym samym do kar pieniężnych znajduje zastosowanie instytucja przedawnienia prawa do wydania decyzji administracyjnej.

Tę zaś instytucję przedawnienia ustawodawca uregulował w art. 68 O.p., zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (§ 1). Jeżeli podatnik: 1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, 2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (§ 2).

Wskazać przy tym należy, że zobowiązania podatkowe przedawniają się, a terminy przedawnienia zależą od sposobu ich powstania. Z art. 21 § 1 O.p. wynikają dwa sposoby powstania zobowiązań. Pierwszy: z mocy prawa (por. art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), poprzez wystąpienie określonego w przepisach prawa zdarzenia w zakresie objętym obowiązkiem opłatowym (decyzja określająca jego wysokość ma charakter deklaratoryjny). Drugi: na podstawie decyzji administracyjnej ustalającej zobowiązanie (decyzja ustalająca jego wysokość ma charakter konstytutywny) – por. art. 21 § 1 pkt 2 O.p. Wskazane w Ordynacji podatkowej terminy przedawnienia i sposoby powstania "zobowiązania podatkowego" odnieść należy do materialnoprawnej regulacji stanowiącej podstawę wydania kwestionowanej decyzji. Niewątpliwie w rozpoznawanej sprawie tym przepisem jest wskazany już wyżej art.9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g, zgodnie z którym, przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Nakładany decyzją administracyjną obowiązek pieniężny został w nim wprost określony jako kara pieniężna i tak, z woli prawodawcy, należy go kwalifikować. Podmiot, na który nałożono karę pieniężną, jest obowiązany uiścić tę karę w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (por. art. 9zd ust. 1 u.c.p.g.).

Z powyższego wynika, że dopiero z datą doręczenia stronie decyzji nakładającej karę pieniężną powstaje konkretne "zobowiązanie podatkowe" (zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 O.p.). Jest to zobowiązanie do zapłaty, na rzecz gminy, kary pieniężnej (pieniężnej sankcji za zaistnienie stanu niezgodnego z przepisami ustawy), w wysokości określonej w decyzji i w terminie wskazanym w przepisach ustawy. Źródłem jego powstania jest decyzja administracyjna. Nie powstaje ono zatem z mocy prawa. Nie ulega jednak wątpliwości, że wybrane jego elementy kształtują także przepisy prawa (sposób ustalenia wysokości kary i termin uiszczenia), to jednak bez wydania takiej decyzji administracyjnej, obowiązek zapłaty w ogóle nie istnieje.

Wychodząc z tych ustaleń należy zgodzić się z Kolegium, że terminy przedawnienia z Ordynacji podatkowej mogą mieć odpowiednie zastosowanie do kar pieniężnych nakładanych na podstawie ww. ustawy, przez powiązanie ich z regulacją prawną zawartą w ustawie, określającą owe zdarzenie, którym w sprawie niniejszej jest nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Jest oczywistym, że warunkiem sine qua non powstania "obowiązku podatkowego" jest stwierdzenie wystąpienia takiego zdarzenia. Niewątpliwie jest to jednak warunek niewystarczający. Z przepisów u.c.p.g. wynika, że decyzje nakładające kary pieniężne są co do zasady efektem działań podejmowanych z urzędu. Wszczęcie postępowania z urzędu jest zaś uwarunkowane od posiadania przez organ wiedzy o naruszeniu prawa.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo przyjęło, że zastosowany trzyletni termin przedawnienia do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 68 § 1 O.p. rozpoczyna swój bieg od daty, gdy organ dowiedział się o naruszeniu prawa albo - przy prawidłowym działaniu - mógł się dowiedzieć i miał rzeczywisty trzyletni termin do ich wymiaru. W konsekwencji odpowiednie stosowanie art. 68 § 1 O.p., na gruncie 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., ograniczyć należy do sytuacji, w której organ dowiedział się o naruszeniu prawa albo - przy prawidłowym działaniu - mógł się dowiedzieć i miał trzyletni termin do wymiaru kary, ale przed upływem tego terminu nie doręczył stronie decyzji I instancji.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że w kontrolowanej sprawie organ I instancji dowiedział się o naruszeniu prawa z chwilą złożenia przez E. S.A. z/s w K. sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za 2019 r., tj. w dniu 26 października 2020 r., co tym samym oznacza, że trzyletni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § 1 O.p., do doręczenia skarżącej Spółce decyzji organu I instancji, wydanej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., rozpoczął swój bieg od końca 2020 r. i upływał z dniem 31 grudnia 2023 r. Wobec tego nie można zgodzić się ze skarżącą Spółką, że decyzja Kolegium narusza art. 68 § 1 O.p. w zw. z art. 9zf u.c.p.g. poprzez jego niezastosowanie.

Wobec powyższego niezasadnym w kontrolowanej sprawie pozostaje również zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie umorzenia postępowania, w sytuacji w której prowadzenie postępowania było bezprzedmiotowe w obliczu przedawnienia wydania decyzji administracyjnej wymierzającej stronie karę pieniężną, którego nieskuteczną próbę wykazania w sprawie podjęła skarżąca.

Sąd nie podzielił przy tym stanowiska skarżącej, że Kolegium naruszyło art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g. poprzez ich zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej na Spółkę w sytuacji, gdy brak osiągnięcia przez nią wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami wynikał z przyczyn niezależnych od Spółki, a tym samym pominięcie faktu, że odpowiedzialność administracyjna nie może mieć charakteru absolutnego, a podmiot naruszający przepisy prawa może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, iż uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić. Sposób wyliczenia kary pieniężnej jest jednoznacznie uregulowany w przepisach u.c.p.g., co oznacza, że organy nie mogą w żaden sposób modyfikować sposobu obliczenia wysokości kary. Nie ma tu zatem w żadnej mierze możliwości uwzględnienia okoliczności, na jakie powołuje się skarżąca w niniejszej sprawie.

Jednocześnie, w ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od wymierzenia skarżącej Spółce kary za nieosiągnięcie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2019 roku na podstawie przepisu art. 189f k.p.a. Z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że dla odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki: waga naruszenia prawa jest znikoma i strona zaprzestała naruszania prawa.

W tym względzie rację ma Kolegium, że w kontrolowanej sprawie waga naruszenia prawa nie jest znikoma z uwagi na fakt, iż w przypadku skarżącej różnica pomiędzy wymaganym a osiągniętym w 2019 r. poziomem recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych wynosi 27,28% (40% - poziom, który strona powinna osiągnąć, 12,72% - poziom, który strona faktycznie osiągnęła). Przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji w sprawie nałożenia kary za nieosiągnięcie określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, jak trafnie wskazało Kolegium, mają na celu osiągnięcie jak najwyższego tzw. poziomu ekologicznego poprzez zmotywowanie przedsiębiorców odbierających odpady do prowadzenia działalności nastawionej przede wszystkim na osiągnięcie tych celów. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub w innych (def. recyklingu zawarta w art. 3 pkt 23 ustawy o odpadach). Służy on zmniejszaniu ilości odpadów i zużycia surowców naturalnych i staje się jedną z najistotniejszych metod ochrony środowiska we współczesnym świecie. Ochrona środowiska, co zdaje się w bagatelizować strona skarżąca, jest jednym z podstawowych zadań Państwa (art. 5 Konstytucji R.P.). W związku z tym, działając w zgodzie z Konstytucją ustawodawca kreuje normy prawne pozwalające w jak największym zakresie realizować te cele. Omawiane regulacje służą zaś szeroko pojętej ochronie środowiska.

Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu, za zasadne uznać należało stanowisko Kolegium, że twierdzenie skarżącej, iż stwierdzone przez nią naruszenie "nie stanowiło zagrożenia ani dla środowiska ani dla życia i zdrowia ludzi, jak również nie wywołało negatywnych skutków w zakresie dóbr prawnie chronionych", nie do końca jest uzasadnione. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ww. cele ochrony środowiska nie zostały osiągnięte w niniejszej sprawie.

W rozważanym aspekcie Kolegium trafnie zwróciło przy tym uwagę na znany mu z urzędu fakt (rozpatrywanie odwołań od decyzji wydanych przez organy innych gmin), iż Spółka w 2019 r. nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych również na terenie Gminy Ż. i Gminy I., o czym świadczą załączone do akt sprawy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 20 grudnia 2021 r. znak: KO.463.12.2021 oraz z 25 października 2023 r. znak: KO.463.16.2023. To zaś niewątpliwie oznacza, że naruszenie prawa przez Spółkę ma charakter powtarzający się.

Zgodzić się również trzeba z argumentacją organu odwoławczego, że w realiach kontrolowanej sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 189f § 2 k.p.a. W okolicznościach sprawy niniejszej usunięcie naruszenia prawa jest niemożliwe. Strona, jak zasadnie wywiodło Kolegium, może co prawda podejmować działania zamierzające do osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, ale działania te mogłoby przynieść skutek wyłącznie w przyszłości, a nie w minionym już roku 2019. Dodać trzeba, że w sprawie brak jest dowodów świadczących o aktywnym podejmowaniu przez Spółkę w zakresie swoich kompetencji działań o charakterze edukacyjnym czy zwiększających świadomość ekologiczną w zakresie postępowania z odpadami, co w szerszej perspektywie przyczyniłoby się do skuteczniejszej segregacji odpadów u źródła a tym samym zwiększenia możliwości ich recyklingu. Nadto, w aktach sprawy, co nie jest kwestionowane przez stronę skarżącą, brak jest dokumentów świadczących o skorzystaniu przez Spółkę z trybu przewidzianego w art. 6ka u.c.p.g. Przepis ten stanowi mianowicie, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości.

Podkreślić nadto trzeba, że w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. Organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących nałożenie przedmiotowej kary pieniężnej oraz odstąpienia od jej wymierzenia, a przy tym uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Sam fakt, że wydana decyzja w zakresie kary za 2019 r. jest niezgodna z oczekiwaniami Spółki, nie świadczy automatycznie o jej wadliwości.

W przekonaniu Sądu w kontrolowanej sprawie zachodziły również podstawy do wymierzenia stronie skarżącej kary pieniężnej za nieosiągnięcie w roku 2020 wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw, sztucznych.

Zgodnie z art. 9g u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2020 r., nadanym mocą art. 1 pkt 23 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1579) podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w art. 3b ust. 1 i 2 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 3c ust. 2. Według art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. gminy są obowiązane osiągnąć do dnia 31 grudnia 2020 r. poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo.

Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 2361) z dniem 31 grudnia 2020 r., został znowelizowany przepis art. 3b u.c.p.g. Nowe brzmienie otrzymał art. 3b ust. 1 (na skutek nowelizacji nie obejmuje już roku 2020), dodano przepis art. 3aa, mocą którego gminy są obowiązane osiągnąć za rok 2020 poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo (pkt 1). Uchylono przepis art. 3b ust. 2 u.c.p.g., zaś art. 3b ust. 3 u.c.p.g. otrzymał brzmienie, zgodnie z którym Minister właściwy do spraw klimatu określi, w drodze rozporządzenia, sposób obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz warunki zaliczania masy odpadów komunalnych do masy odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi, kierując się koniecznością możliwości zweryfikowania osiągnięcia tych poziomów przez każdą gminę oraz przepisami Unii Europejskiej określającymi sposób obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz warunki zaliczania masy odpadów komunalnych do masy odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi.

Według art. 6 wspomnianej wyżej ustawy nowelizującej do obliczania poziomów, o których mowa w art. 3aa ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się sposób określony w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579 oraz z 2020 r. poz. 568, 695 i 875).

Mając powyższe uregulowania na względzie organ prawidłowo przyjął, że poziomy recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, a także sposób obliczania tych poziomów określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych. Zgodnie z tabelą nr 1 rozporządzenia z 2016 r. wymagany w roku 2020 poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło) wynosił 50%.

Jak stanowi art. 9x u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami recyklingu (ust. 2 pkt 1). Karę pieniężną, o której mowa w ust. 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (ust. 3).

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Spółka w roku 2020 nie osiągnęła wymaganego prawem 50 % poziomu recyklingu. Osiągnięty przezeń poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych wyniósł 15,05%. Różnica pomiędzy wymaganym poziomem a poziomem osiągniętym w roku 2020, jak niewadliwie ustaliły organy orzekające wyniosła 34,95 % (50%-15,05% = 34,95%). Powyższe ustalenia, podobnie jak i sposób obliczenia kary pieniężnej i jej finalna wysokość nie są przedmiotem sporu pomiędzy stronami postępowania.

Wbrew odmiennemu stanowisku Spółki, na gruncie rozpatrywanej sprawy nie zostały spełnione przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2020 r., o których stanowi art. 189f §1 pkt 1 k.p.a. Waga naruszenia prawa, jak zasadnie przyjęło Kolegium, nie jest znikoma, jako że różnica pomiędzy osiągniętym poziomem recyklingu (15,05%) a wymaganym poziomem recyklingu (50 %) wyniosła 34,95%. Przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji w sprawie nałożenia kary za nieosiągnięcie określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, mają na celu osiągnięcie jak najwyższego tzw. poziomu ekologicznego poprzez zmotywowanie przedsiębiorców odbierających odpady do prowadzenia działalności nastawionej przede wszystkim na osiągnięcie tych celów. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub w innych (def. recyklingu zawarta w art. 3 pkt 23 ustawy o odpadach). Służy on zmniejszaniu ilości odpadów i zużycia surowców naturalnych i staje się jedną z najistotniejszych metod ochrony środowiska we współczesnym świecie. Ochrona środowiska, co zdaje się w bagatelizować strona skarżąca, jest jednym z podstawowych zadań Państwa (art. 5 Konstytucji R.P.). W związku z tym, działając w zgodzie z Konstytucją ustawodawca kreuje normy prawne pozwalające w jak największym zakresie realizować te cele. Omawiane regulacje służą zaś szeroko pojętej ochronie środowiska. Ferowany przez Spółkę pogląd, jakoby stwierdzone naruszenie "nie stanowiło zagrożenia ani dla środowiska ani dla życia i zdrowia ludzi, jak również nie wywołało negatywnych skutków w zakresie dóbr prawnie chronionych", nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ cele ochrony środowiska nie zostały osiągnięte w roku 2020 jak i w roku 2019.

W rozważanym aspekcie Kolegium poprawnie zwróciło uwagę na znany mu z urzędu fakt (rozpatrywanie odwołań od decyzji wydanych przez organy innych gmin), iż Spółka w 2020 r. nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych również na terenie Gminy Ż., Gminy I., Gminy T. i Gminy W., o czym świadczą załączone do akt sprawy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z: 19 października 2023 r. znak: KO.463.27.2023, z 18 sierpnia 2023 r. znak: KO.463.22.2023, 15 lutego 2023 r., znak: KO.463.24.2022, postanowienie z 6 lipca 2022 r. znak: KO.463.7.2022 stwierdzające uchybienie terminu od decyzji Burmistrza Wolborza z 12 kwietnia 2022 r. Zresztą także i w kolejnych latach 2021 i 2022 Spółka nie osiągnęła wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, co jest Kolegium wiadome z urzędu (w Gminie U. za 2021 r., w Gminie T. za 2021 r. i 2022 r., w Gminie I. za 2022 r. To zaś niewątpliwie oznacza, że naruszanie prawa przez Spółkę ma charakter powtarzający się. Spółka zatem nie zaprzestała naruszania prawa.

W realiach kontrolowanej sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 189f § 2 k.p.a. W okolicznościach sprawy niniejszej usunięcie naruszenia prawa w roku 2020 jest niemożliwe. Strona, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, może wszak podejmować działania zamierzające do osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, ale działania te mogłoby przynieść skutek wyłącznie w przyszłości, a nie w minionym już roku 2020. W sprawie brak jest dowodów świadczących o aktywnym podejmowaniu przez Spółkę w zakresie swoich kompetencji działań o charakterze edukacyjnym czy zwiększających świadomość ekologiczną w zakresie postępowania z odpadami, co w szerszej perspektywie przyczyniłoby się do skuteczniejszej segregacji odpadów u źródła a tym samym zwiększenia możliwości ich recyklingu. Nadto, w aktach sprawy brak jest dokumentów świadczących o skorzystaniu przez Spółkę z trybu przewidzianego w cytowanym już wcześniej art. 6ka u.c.p.g., bowiem jak przyznał to pełnomocnik skarżącej w trakcie rozprawy sądowej, takie działania nie były podejmowane w latach 2019-2021. Jednocześnie zgodzić się trzeba z organem orzekającym, że sam fakt zawierania przez Spółkę umów z właścicielami nieruchomości na terenie T. zobowiązujących kontrahentów do selektywnego gromadzenia odpadów, zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, nie świadczy o podejmowaniu przez Spółkę działań zmierzających do zwiększenia poziomu selektywnego gromadzenia odpadów przez kontrahentów.

Sąd podziela również stanowisko Kolegium, iż w stanie faktycznym sprawy, nie wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 189e k.p.a., który stanowi, że w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło w skutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu. Bezspornie Spółka poza ferowanym w toku postępowania stanem epidemii COVID-19 w roku 2020 nie przywołała żadnych konkretnych okoliczności uniemożliwiających jej osiągnięcie wymaganego przez ustawodawcę 50% poziomu recyklingu, tym bardziej, że z przedłożonych przez nią sprawozdań wynika, że w roku 2020 nastąpił wzrost liczby nowych właścicieli nieruchomości, od których odbierała odpady, co świadczy o rozszerzeniu dotychczas prowadzonej działalności na terenie miasta T. pomimo nałożonych ograniczeń. Nie sposób wobec tego uznać za wiarygodne twierdzenia Spółki jakoby niewywiązanie się w roku 2020 z obowiązku wynikającego z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. było skutkiem rozprzestrzeniającej się epidemii.

Analiza zebranego materiału aktowego przeczy również stanowisku Spółki jakoby w sprawie dotyczącej wymierzenia kary za rok 2020 zostały naruszone przepisy prawa procesowego, w tym art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Materiał dowodowy, który stanowił podstawę ustalenia niewadliwego stanu faktycznego sprawy, Sąd uznał za kompletny. Uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji jest logiczne, spójne i rzeczowe, pozwala prześledzić tok rozumowania organu i przesłanki, które stanowiły podstawę nałożenia na Spółkę kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła.

Sąd odnosząc się w następnej kolejności do kary pieniężnej nałożonej na Spółkę za nieosiągnięcie w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie organu w tym przedmiocie.

Zgodnie z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1.

W rozumieniu art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g., gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20% wagowo - za rok 2021.

Przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu (art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g.). Karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 u.c.p.g.).

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego niespornym jest, że Spółka w roku 2021 osiągnęła poziom recyklingu 16,07%, podczas gdy wymagany prawem poziom wynosił 20 %. Skarżąca nie osiągnęła w 2021 r. wymaganego 20 % poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, nie wypełniając tym samym ciążącego nań obowiązku, o którym stanowi art. 9g u.c.p.g. Bez wątpienia zatem w sprawie spełnione zostały przesłanki do wymierzenia Spółce kary pieniężnej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g. Powyższe ustalenia, sposób obliczenia kary pieniężnej oraz jej wysokość nie są podważane przez stronę skarżącą.

W ocenie Sądu, zgodzić się trzeba z Kolegium, że na gruncie rozpatrywanej sprawy nie zostały spełnione przesłanki do odstąpienia od wymierzenia Spółce kary za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2021 r., o których stanowi art. 189f §1 pkt 1 k.p.a. Waga naruszenia prawa nie jest znikoma, ponieważ jak prawidłowo ustalił organ, różnica pomiędzy osiągniętym poziomem recyklingu (16,07%) a wymaganym poziomem recyklingu (20 %) wyniosła 3,93%. Celem przepisów stanowiących podstawę wydania decyzji w sprawie nałożenia kary za nieosiągnięcie określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, jest osiągnięcie jak najwyższego tzw. poziomu ekologicznego poprzez zmotywowanie przedsiębiorców odbierających odpady do prowadzenia działalności nastawionej przede wszystkim na osiągnięcie tych celów. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub w innych (def. recyklingu zawarta w art. 3 pkt 23 ustawy o odpadach). Służy on zmniejszaniu ilości odpadów i zużycia surowców naturalnych i staje się jedną z najistotniejszych metod ochrony środowiska we współczesnym świecie. Ochrona środowiska, co bagatelizuje i lekceważy strona skarżąca, jest jednym z podstawowych zadań Państwa (art. 5 Konstytucji R.P.). W związku z tym, działając w zgodzie z Konstytucją ustawodawca kreuje normy prawne pozwalające w jak największym zakresie realizować te cele. Omawiane regulacje służą zaś szeroko pojętej ochronie środowiska. Ferowany przez Spółkę pogląd, jakoby stwierdzone naruszenie "nie stanowiło zagrożenia ani dla środowiska ani dla życia i zdrowia ludzi, jak również nie wywołało negatywnych skutków w zakresie dóbr prawnie chronionych", nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ podobnie jak w latach 2019-2020, tak i w roku 2021 cele ochrony środowiska, nie zostały osiągnięte.

W rozważanym aspekcie Kolegium trafnie zwróciło uwagę na znany mu z urzędu fakt (rozpatrywanie odwołań od decyzji wydanych przez organy innych gmin), iż Spółka w 2021 r. nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych również na terenie Gminy U., Gminy T., o czym świadczą załączone do akt sprawy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z: 1 grudnia 2023 r. znak: KO.463.39.2023, 5 października 2023 r. znak: KO.463.34.2023. W kolejnym roku 2022 Spółka również nie osiągnęła wymaganego prawem poziomu przygotowania do użycia i recyklingu odpadów komunalnych, co jest Kolegium wiadome z urzędu (w Gminie T. i w Gminie I.). Naruszanie prawa przez Spółkę ma wobec tego charakter notoryczny, powtarzający się w każdym roku kalendarzowym. Spółka nie zaprzestała tym samym naruszania prawa.

W realiach kontrolowanej sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 189f § 2 k.p.a. W okolicznościach sprawy niniejszej usunięcie naruszenia prawa w roku 2021 jest niemożliwe. Strona, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, może wszak podejmować działania zamierzające do osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, ale działania te mogłoby przynieść skutek wyłącznie w przyszłości, a nie w minionym już roku 2021. W sprawie brak jest dowodów świadczących o aktywnym podejmowaniu przez Spółkę w zakresie swoich kompetencji działań o charakterze edukacyjnym czy zwiększających świadomość ekologiczną w zakresie postępowania z odpadami, co w szerszej perspektywie przyczyniłoby się do skuteczniejszej segregacji odpadów u źródła a tym samym zwiększenia możliwości ich recyklingu. Nadto, w aktach sprawy, co jest bezspornym, brak jest dokumentów świadczących o skorzystaniu przez Spółkę z trybu przewidzianego w cytowanym już wcześniej art. 6ka u.c.p.g.

W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy, nie wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 189e k.p.a., wedle którego w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło w skutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu. Sąd w ślad za organem drugiej instancji stwierdził, że Spółka poza ferowanym w toku postępowania sądowoadministracyjnego stanem epidemii COVID-19 w roku 2021 nie przywołała żadnych konkretnych okoliczności uniemożliwiających jej osiągnięcie wymaganego przez ustawodawcę 20% poziomu recyklingu. Niewiarygodne są wobec tego twierdzenia Spółki jakoby niewywiązanie się w roku 2021 z obowiązku wynikającego z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. było skutkiem rozprzestrzeniającej się epidemii.

W przekonaniu Sądu w sprawie dotyczącej wymierzenia kary za rok 2021, analogicznie jak miało to miejsce w sprawach dotyczących kar za rok 2019 i 2020, nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego, w tym art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów, Sąd nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.