Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 628/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1  , art. 24 ust. 2a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi O. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 lutego 2024 r. nr SKO.ŚR/4111/31/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 28 listopada 2023 r. O. P. (dalej: skarżąca) zwróciła się do Prezydenta Miasta Krakowa o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem: L. K. posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z 30 listopada 2023 r., nr SO-04.8252.737.2023-1/23 orzeczono o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem w okresie od 1.11.2023 r. do 31.12.2023 r. w wysokości 2458 zł miesięcznie i w okresie od 1.1.2024 r. do 31.10.2025 r. w wysokości 2988 zł miesięcznie.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie kwestionując decyzję organu I instancji w zakresie daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu wskazała na fakt wydania wyroku Sądu Rejonowego [...] z 17 maja 2023 r. w sprawie [...], który został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 11 października 2023 r. W ocenie skarżącej, od tego dnia liczony winien być 3 miesięczny termin na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, a świadczenie powinno być przyznane od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności. W konsekwencji wniesiono o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, tj. co najmniej od grudnia 2021 r., z wyłączeniem okresów kiedy strona pozostawała w zatrudnieniu, a włączając okresy pozostawania na urlopie wychowawczym, urlopie opiekuńczym oraz na zwolnieniu chorobowym. Wniesiono również o zwrócenie się do Sądu Rejonowego, który wydał wyrok w sprawie o wskazanie daty doręczenia stronie wyroku.

Podkreślono też, że skarżąca 18 listopada 2019 r. wniosła o uprzednio wydane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności córki z 9 grudnia 2019 r. Skarżąca wywiodła, że skoro na podstawie przepisów covidowych ważność tego orzeczenia uległa przedłużeniu do dnia wydania wyroku z 17 maja 2023 r., a w wyroku tym Sąd stwierdził, że córka skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji od urodzenia, to prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego powinno zostać ustalone od dnia złożenia przez skarżącą wniosku o wydanie orzeczenia z 9 grudnia 2019 r. tj. od listopada 2019 r.

Decyzją z 16 lutego 2024 r., SKO.ŚR/4111/31/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał na przepisy mające zastosowanie w sprawie wskazując, że w stosunku do wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, złożonych do 31 grudnia 2023 r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od 1 stycznia 2024 r.

Odnosząc się do terminu, od którego ustala się prawo do wnioskowanego świadczenia, zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ wskazał, że wniosek został złożony wraz z wymaganą dokumentacją 28 listopada 2023 r. podczas gdy wyrok Sądu Rejonowego [...], sygn. akt [...] zmieniający decyzję Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z 30 maja 2022 r. znak [...] i wskazujący, że córka skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i zmieniający datę orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o niepełnosprawności do dnia 26 października 2025 r., zapadł 17 maja 2023 r., a prawomocny stał się dnia 2 czerwca 2023 r.

Wyjaśniono, że zawarte w art. 24 ust. 2a cyt. ustawy sformułowanie "od dnia wydania orzeczenia" rozumieć należy jako dzień wydania przez właściwy organ lub sąd orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności lub dzień prawomocności wydanego orzeczenia sądowego.

Konkludując organ stwierdził, że orzeczenie sądu powszechnego o ustaleniu niepełnosprawności dziecka skarżącej zapadło 17 maja 2023 r., prawomocne stało się dnia 2 czerwca 2023 r. Strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 28 listopada 2023 r., a zatem nie ma do niej zastosowania norma prawna zawarta w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych uzasadniająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności.

Z wyżej wskazanych powodów, zdaniem Kolegium, bez znaczenia dla sprawy było ustalanie daty doręczenia wyroku sadu powszechnego. Na marginesie wskazano, że nie byłoby możliwe przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z jej wolą gdyż w okresie od 4 września 2019 r. do 31 października 2023 r. pozostawała w zatrudnieniu i w związku z zatrudnieniem korzystała zarówno z urlopu wychowawczego, opiekuńczego i przebywała na zwolnieniu lekarskim.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego w postaci art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miało wpływ na wynik sprawy,

- naruszenie prawa materialnego w postaci art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 roku w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1118) w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 roku w związku z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miało wpływ na wynik sprawy.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła min., że okres, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy liczyć od dnia doręczenia pełnomocnikowi skarżącej wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia 17 maja 2023 roku w sprawie [...] z klauzulą prawomocności, to jest nie wcześniej niż od dnia 29 września 2023 roku. Zatem należało przyjąć, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z 28 listopada 2023 r., został złożony w terminie przewidzianym w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych i świadczenie to powinno być skarżącej przyznane co najmniej od momentu złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności córki, co miało miejsce 13 grudnia 2021 r.

Następnie w skardze stwierdzono, że na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 568) w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 roku w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1118), uprzednio uzyskane przez stronę orzeczenie o stopniu niepełnosprawności córki z 9 grudnia 2019 r. zachowało swą ważność do dnia wydania przez Sąd Rejonowy [...] wyroku z 17 maja 2023 roku w sprawie [...], z czego wywiedziono, że skarżąca powinna dostać świadczenie pielęgnacyjne od listopada 2019 r. albowiem 19 listopada 2019 r. złożyła wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności córki zakończonego wydaniem orzeczenia o niepełnosprawności Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 9 grudnia 2019 r.

Powyższe argumentowano tym, że skoro Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 9 grudnia 2019 r. orzekł, że niepełnosprawność córki skarżącej datuje się od urodzenia, a w świetle wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia 17 maja 2023 roku w sprawie [...] córka skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji od urodzenia do dnia 26 października 2025 r., to zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego powinno zostać ustalone od dnia złożenia przez skarżącą wniosku do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności O. P., to jest od 18 listopada 2019 r.

Następnie wskazano, że skarżąca była w okresie od 4 września 2019 r. do dnia 31 października 2023 r. zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Podczas zatrudnienia, we wskazanych w skardze okresach, skarżąca przebywała na urlopie wychowawczym i urlopie opiekuńczym w związku z opieką nad córką oraz na zwolnieniach chorobowych. Powołując się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1204/19 skarżąca wskazała, że okres korzystania z urlopu wychowawczego należy potraktować na równi z rezygnacją z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i za ten okres należy jej się świadczenie pielęgnacyjne. Podobnie uznała, że za czas przebywania na urlopie opiekuńczym oraz za czas przebywania na zwolnieniu chorobowym również powinna otrzymać świadczenie pielęgnacyjne gdyż nie świadczyła wtedy pracy na rzecz pracodawcy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że wyrok z 17 maja 2023 r., sygn. akt [...] zapadł na posiedzeniu niejawnym. Skarżąca nie wiedziała, czy zostały wniesione środki zaskarżenia i kiedy stał się on prawomocny. O wydaniu wyroku skarżąca dowiedziała się dopiero we wrześniu 2023 r. Wtedy pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o doręczenie wyroku z klauzulą prawomocności, a 29 września sąd sporządził skierowane do skarżącej pismo, do którego załączony był odpis wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.ś.r." w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. W tym miejscu należy wskazać, że od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) dalej u.ś.w. Organ drugiej instancji wydał zaskarżoną decyzję w dniu 16 lutego 2024 r., a zatem już po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, które nastąpiło w dniu 1 stycznia 2024 r. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można natomiast mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem spełniła wszystkie wymagane przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych warunki, a jedynie organ nie zdążył przed tą datą wydać decyzji przyznającej świadczenie. Aby ustalić, czy wszystkie warunki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały w niniejszej sprawie spełnione do dnia 31 grudnia 2023 r. należy dokonać oceny stanu faktycznego na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do tej daty (por. wyrok WSA w Łodzi z 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 104/24).

Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 cyt. ustawy w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jednocześnie zgodnie z treścią art. 24 cyt. ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c (ust. 1). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (ust. 2a). W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego (ust. 4).

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy w sprawie znajdzie zastosowanie art. 24 ust. 2a u.ś.r., a jeśli tak to – jaka jest początkowa data, od której powinno być przyznane świadczenie. Należało również rozstrzygnąć czy w czasie zatrudnienia skarżącej należy jej się świadczenie pielęgnacyjne za okresy urlopu wychowawczego i opiekuńczego oraz zwolnienia chorobowego.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że nie podziela stanowiska organu, że trzymiesięczny termin określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. należy liczyć od prawomocności wyroku. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na celowościową wykładnię ww. przepisu. Zgodnie z tymi poglądami (por. wyrok WSA w Krakowie z 3 listopada 2016 r., III SA/Kr 553/16; wyrok NSA z 28 lutego 2017 r. I OSK 2143/15 czy też wyrok NSA z 2 czerwca 2022 r., I OSK 948/19) należy uwzględnić wykładnię uwzględniającą wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r., P 28/07 oraz cel art. 24 ust. 2a u.ś.r. Pozwala ona objęcie dyspozycją tego przepisu także osobę, która nie była w stanie obiektywnie złożyć wniosku nawet w okresie trzech miesięcy licząc od dnia wydania orzeczenia sądowego w przedmiocie niepełnosprawności. Podkreśla się przy tym, że orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności wydawane przez sąd powszechny w formie wyroków są doręczane nie tylko zainteresowanemu, ale także drugiej stronie - wojewódzkiemu zespołowi do spraw orzekania o niepełnosprawności, któremu również przysługuje prawo wniesienia środka zaskarżenia. Jednocześnie trzeba mieć na uwadze, że w przypadku wyroku sądu I instancji, data wydania wyroku nie jest jednocześnie datą prawomocności wyroku, jak w przypadku wyroku sądu II instancji, a datą faktycznego nadania klauzuli prawomocności, która to data jest zawsze datą późniejszą niż data, z którą stwierdzana jest prawomocność tego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z 2 czerwca 2022 r., I OSK 948/19 zaprezentował analizę historii zmian art. 24 ust. 2a u.ś.r. wskazując, że przyczyną nielogiczności i apragmatyczności funkcjonalnego powiązania stadiów uzyskiwania świadczeń jest brak przemyślanej koncepcji ustawodawcy. Należałoby też dodać, że już po ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r., P 28/07, projektodawcy art. 24 ust. 2a u.ś.r. skupiali się wyłącznie na decyzjach administracyjnych (por. uzasadnienie projektu rządowego – druk nr 473 Sejmu VI kadencji odnoszące się wyłącznie do orzeczeń zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności) i ich skutkach, a nie brali pod uwagę, że faktyczna data nadania klauzuli prawomocności wyrokowi sądu powszechnego będzie zawsze późniejsza niż sama data uprawomocnienia się wyroku. Ustawodawca nie wziął pod uwagę, że jak zauważał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 czerwca 2013 r., P 43/11 "(...) sądy powszechne stosują dwie formy pieczęci o nadaniu klauzuli prawomocności. Albo jest to pieczęć zawierająca informację o stwierdzeniu prawomocności orzeczenia oraz data przystawienia pieczęci (...), albo jest to pieczęć zawierającą informację o uprawomocnieniu się orzeczenia z upływem określonego dnia (...)" (uwagi 5.3., cz. III uzasadnienia wyroku). Wyrok ten wprawdzie dotyczył innej kwestii (termin na złożenie zawiadomienia o nabyciu spadku), ale właśnie skutki faktycznego upływu czasu pomiędzy datą uprawomocnienia się orzeczenia sądowego, a faktyczną datą stwierdzenia prawomocności stały się podstawą do ogólniejszej konstatacji Trybunału Konstytucyjnego, że: "(...) jeżeli prawodawca postanowi o przyznaniu szczególnego rodzaju uprawnień (...), zobowiązany jest w maksymalny w danym stanie prawnym i faktycznym sposób, stanowiąc odpowiednie wymogi proceduralne, materialne oraz ustrojowe, realnie umożliwić beneficjentom skorzystanie z przyznanego uprawnienia. Tworząc instytucje pozorne lub niewykonalne, prawodawca narusza bowiem konstytucyjną zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa" (uwagi 5.4, cz. III uzasadnienia wyroku). Powyższe wnioski Trybunału Konstytucyjnego wzmacniają konieczność prokonstytucyjnej wykładni spornego art. 24 ust. 2a u.ś.r.

W ocenie Sądu należałoby więc powtórzyć za poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w ww. wyroku z 2 czerwca 2022 r., że skoro ustawodawca nie określa, jak należy liczyć termin 3 miesięcy w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności przez sąd powszechny (czy ma to być data wydania wyroku, data prawomocności wyroku czy data stwierdzenia tej prawomocności, która może nastąpić powyżej 3 miesięcy od daty wydania wyroku), to złożony w rozsądnym terminie wniosek o świadczenie pielęgnacyjne wraz z kompletem dokumentów winien być uznany za złożony w terminie.

W okolicznościach niniejszej sprawy wyrok z 17 maja 2023 r. zmieniający orzeczenie o niepełnosprawności z 30 maja 2022 r. stał się prawomocny 2 czerwca 2023 r. Z akt sprawy nie wynika natomiast kiedy nadano klauzulę prawomocności. Jak wskazano na rozprawie, we wrześniu 2023 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o doręczenie wyroku wraz z klauzulą prawomocności, co zostało wystosowane przez sąd za pismem z 29 września 2023 r., a otrzymane przez skarżącą – zgodnie z jej twierdzeniem - 11 października 2023 r. Zatem mając na uwadze zaprezentowany wyżej pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela, wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożony 28 listopada 2023 r. należy uznać za złożony w terminie wynikającym z art. 24 ust. 2a u.ś.r.

W kwestii natomiast rozstrzygnięcia, czy datą początkową przyznania wnioskowanego świadczenia powinien być 13 grudnia 2021 r., 18 listopada 2019 r., czy też - jak przyjął organ - 1 listopada 2023 r., decydująca jest zdaniem Sądu okoliczność, że skarżąca pozostawała w zatrudnieniu w wymiarze pełnego etatu nieprzerwanie od 4 września 2019 r. do 31 października 2023 r.

W tym okresie skarżąca korzystała ze zwolnień lekarskich, urlopów opiekuńczych i urlopu wychowawczego. Wbrew twierdzeniom skargi brak jest jednak podstaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za te okresy. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem rezygnacja z zatrudnienia, a nie brak świadczenia pracy w czasie pozostawania w zatrudnieniu.

Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajmowane w sprawie urlopu wychowawczego jest ugruntowane w orzecznictwie NSA (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt: I OSK 2425/10, I OSK 2250/12, I OSK 1703/15, I OSK 572/16, I OSK 1544/19, I OSK 467/20, I OSK 687/21, I OSK 1036/21, I OSK 889/21, I OSK 1472/10, I OSK 2492/22, I OSK 2078/22, I OSK 16/23 i I OSK 351/23, a także orzeczenia w nich powoływane). Naczelny Sąd Administracyjny, aktualnie prezentuje ujednolicone stanowisko wskazując, iż w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego trwa stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia, a tym samym korzystanie z urlopu wychowawczego nie stanowi rezygnacji z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Urlop wychowawczy jest uprawnieniem ściśle związanym z pozostawaniem w stosunku pracy a jego okres, w dniu jego zakończenia, wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Nie można w związku z tym zgodzić się z twierdzeniem, że pozostawanie na urlopie wychowawczym i związany z tym faktyczny brak wykonywania pracy i otrzymywania wynagrodzenia, stanowi rezygnację z wykonywania pracy na podstawie umowy o pracę.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 2429/22, a stanowisko to skład obecnie orzekający w pełni podziela i przyjmuje za własne, definicja zawarta w art. 3 pkt 22 u.ś.r. ma postać definicji równościowej: zawiera zwrot definiowany (definiendum), zwrot łączący ("oznacza to") i wyjaśniający znaczenie i zakres definiowanej nazwy człon definiujący (definiens). Przedstawiony w skardze kasacyjnej sposób wykładni tej definicji, koncentruje się na określeniu "wykonywanie pracy", uznanym za zasadniczy. Analizowany przepis jest definicją legalną, norma zachowania nim określona dotyczy zatem nakazu określonego rozumienia zwrotu "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" na gruncie ustawy. Definicja ta jest definicją zakresową co oznacza, że w definiensie wymienia się nazwy generalne, których zakresy są rozłączne i które łącznie wzięte pokrywają cały zakres definiowanego określenia. Nie ulega wątpliwości, że analizowana definicja po stronie definiensa (członu definiującego) w przypadkach dotyczących wykonywania pracy zawiera nie tylko wskazanie na wykonywanie pracy (świadczenia usług), ale również na prawną formę, w jakiej praca ta powinna być wykonywana, aby świadczyć o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej (ewentualne inne formy zarobkowania nie są przypadkami zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i ich ustanie nie uprawnia do ubiegania się o świadczenie). Zakres zwrotu "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" wypełnia szereg stanów faktycznych związanych z wykonywaniem pracy (świadczeniem usług) na podstawie określonych stosunków prawnych lub w trakcie trwania członkostwa w określonych podmiotach a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Dalej NSA wskazał, że wykonywanie pracy, o jakim mowa w art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie jest zasadniczym elementem definicji, jest jednym z jej elementów, które należy uwzględnić w procesie wykładni. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która "zrezygnowała z wykonywania pracy", ale która zrezygnowała z wykonywania pracy na podstawie określonego stosunku prawnego, rezygnacja ta musi obejmować oba elementy charakteryzujące nazwę składającą się na zakres nazwy definiowanej, w tym także rezygnację z podstawy prawnej, na jakiej czynności pracy były wykonywane. To stanowisko bynajmniej nie prowadzi do wniosku, że "wykonywanie pracy" staje się zwrotem pojęciowo pustym. Posłużenie się nim w definicji legalnej "zatrudnienia" nie oznacza jednak automatycznie, że zwrot "rezygnacja z zatrudnienia" oznacza jedynie rezygnację z wykonywania pracy, co jest tylko częścią definicji legalnej zatrudnienia, a ściślej każdego z przypadków zatrudnienia.

Z kolei w wyroku z 24 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 16/23 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że trudno sobie wyobrazić, aby w przypadku niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, do spełnienia tej przesłanki wystarczające było zaniechanie faktycznego świadczenia pracy, zaniechanie świadczenia usług przy równoczesnym zawarciu umowy, pozostawaniu w stosunku pracy lub trwaniu członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, a do takich wniosków prowadzi teza, że dla zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej decydujące znaczenia ma element faktycznego wykonywania czynności wynikających z danego stosunku prawnego. Takie rozumienie wyrażeń zdefiniowanych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. prowadzi do zatarcia różnicy między przypadkiem rezygnacji z zatrudnienia i przypadkiem rezygnacji z podejmowania zatrudnienia (w obu przypadkach decydujące znaczenie miałby brak świadczenia czynności zawodowych), co świadczy o wadliwości tej interpretacji, narusza bowiem zakaz wykładni synonimicznej – różnobrzmiącym wyrażeniom nie można nadawać takiego samego znaczenia.

W ocenie Sądu, zaprezentowane wyżej poglądy znajdą pełne zastosowanie do okresów korzystania przez zatrudnionego z urlopu opiekuńczego i zasiłku chorobowego jako uprawnień, które podobnie jak urlop wychowawczy są związane z pozostawaniem w zatrudnieniu. Co więcej, za okres urlopu opiekuńczego skarżąca pobierała zasiłek (por. świadectwo pracy k. 26 i 27 akt adm.). Również za czas przebywania na zwolnieniu chorobowym przysługuje wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy. Tymczasem świadczenie pielęgnacyjne ma na celu zrekompensowanie utraconego zarobku w skutek rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia. Zatem jest to dodatkowy argument wykluczający możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za czas zwolnienia chorobowego i urlopu opiekuńczego w okresie zatrudnienia.

Z tych przyczyn, pomimo błędnego stanowiska organu co do sposobu liczenia trzymiesięcznego terminu określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., zaskarżone rozstrzygnięcie należy uznać za słuszne. Uchybienie to - z powodu pozostawania skarżącej w zatrudnieniu w okresie od 4 września 2019 r. do 31 października 2023 r. - nie miało bowiem wpływu na wynik sprawy. W tym czasie nie ziściła się bowiem przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia w postaci rezygnacji z zatrudnienia. Zatem przyznanie skarżącej świadczenia od 1 listopada2023 r. do 31 października 2025 r. było prawidłowe.

Wobec powyższego zbędne było, w ocenie Sądu, odnoszenie się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia prawa materialnego w postaci art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 roku w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1118) w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 roku w związku z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miało wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.