Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1223/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 41
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 18, art. 33 § 1 pkt 9, art. 36 § 1, art. 54 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2851/20 w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie; 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz P. K. 1140 (jeden tysiąc sto czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji lub WSA) wyrokiem z dnia 5 marca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2851/20 oddalił skargę P. K. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: organ lub DIAS) z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

DIAS postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Bemowo z [...] kwietnia 2020 r. nr [...], w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną dotyczącą zajęcia rachunku bankowego z dnia [...] lipca 2019 r. w [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia DIAS wskazał, że ustalenia dokonane przez Naczelnika US są prawidłowe, zaś zarzuty Skarżącej odnośnie miejsca jej zamieszkania należy uznać za bezzasadne. DIAS stwierdził, że organ egzekucyjny prawidłowo dokonał czynności egzekucyjnej, stosując środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone Stronie w dniu [...] lipca 2019 r. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał przedmiotowe zajęcie w dniu [...] lipca 2019 r.

Dyrektor IAS zauważył przy tym, że w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a,, właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Przedmiotowe czynności egzekucyjne zostały zatem podjęte przez organ egzekucyjny właściwy dla wówczas zgłoszonego adresu Strony. Natomiast Strona miała możliwość dokonać aktualizacji danych po wyprowadzeniu się z miejsca zamieszkania N. ul. D., [...], poprzez podanie aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym lub składając w urzędzie skarbowym zgłoszenie ZAP-3, na co wskazuje ustawodawca w art. 9 pkt 1d ustawy o zasadach ewidencji. Podkreślono również, że ryzyko braku aktualizacji przez Stronę adresu zamieszkania obciąża Skarżącą, bo to w jej interesie jest zapewnienie aktualnych danych w urzędzie skarbowym, a P. K. w okresie od [...] marca 2014 r. do [...] marca 2020 r. nie dokonywała aktualizacji adresu zamieszkania.

Postanowienie DIAS zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Zdaniem Sądu I instancji organ nie naruszył obowiązujących przepisów prawa. Zaznaczył, że w celu realizacji należności objętych tytułem wykonawczym z [...] listopada 2018 r. nr [...], wystawionym przez Zarząd Województwa P. w B., Naczelnik US w Białymstoku dokonał czynności egzekucyjnej zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zawiadomieniem z [...] lipca 2019 r. w [...]. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone Stronie w dniu [...] lipca 2019 r. , a dłużnik zajętej wierzytelności odebrał przedmiotowe zajęcie w dniu [...] lipca 2019 r.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze na powyższą czynność egzekucyjną, Sąd I instancji wskazał, że postępowanie egzekucyjne toczyło się w oparciu o tytuł wykonawczy z [...] listopada 2018 r. nr [...] (doręczony w dniu [...] listopada 2018 r.) obejmujący zaległość z tytułu niedokonania zwrotu dotacji w kwocie należności głównej 2 285 833,30 zł z należnymi odsetkami za zwłokę. Pismem z [...] lipca 2019 r. uzupełnionym pismem z [...] lipca 2019 r. Skarżąca wniosła do Naczelnika US w Białymstoku skargę na wymienioną powyżej czynność egzekucyjną wnosząc o uchylenie zajęcia w całości oraz zwrot zajętych kwot wraz z odsetkami od zaległości podatkowych ewentualnie o uchylenie zajęć w części stanowiącej wysokość kwot niepodlegających zajęciu. W uzasadnieniu skargi Strona wskazała na niewłaściwość miejscową Naczelnika US w Białymstoku.

Sąd I instancji wskazał, że ustawodawca w u.p.e.a. przewidział kilka środków ochrony prawnej zobowiązanego. Są nimi zarzuty (art. 33 u.p.e.a.), wniosek o umorzenie postępowania (art. 59 u.p.e.a.) oraz skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.). Każdy z tych środków ma na celu kontrolę działań organu egzekucyjnego, jednakże co istotne, środki te wzajemnie się nie zastępują. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Dalej zaznaczył, ze środkiem prawnym umożliwiającym obronę przed niedopuszczalną egzekucją są zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), które zobowiązany może wnieść w terminie 7 dni od chwili doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Skarga na czynności egzekucyjne nie może odnosić się zatem do tych okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą stanowić podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w trybie art. 33 u.p.e.a. Postępowanie skargowe nie może być bowiem traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia, w ramach którego można podnosić kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach postępowania. Zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a., stanowią najszerszy środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu we wczesnej fazie egzekucji.

Zdaniem Sądu I instancji, w ramach postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne nie podlega badaniu kwestia właściwości organu egzekucyjnego. Prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny jest podstawą zarzutu z art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Stąd okoliczność ta nie może być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną uregulowanej w treści art. 54 § 1 u.p.e.a. W kontekście powyższych rozważań WSA stwierdził zatem, że w realiach rozpoznawanej sprawy Skarżąca nie mogła skutecznie kwestionować niedopuszczalności egzekucji, prowadzenia czynności egzekucyjnych przez niewłaściwy organ egzekucyjny, czy też zastosowania nadmiernie uciążliwego środka egzekucyjnego. Opisane powyżej okoliczności, jak to prawidłowo podniósł organ, mogły być bowiem podstawą złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 i 9 u.p.e.a. Ocena organów w postaci nieuwzględnienia skargi, a następnie nieuwzględnienia zażalenia w niniejszej sprawie była zatem zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.

WSA stwierdził brak jest do uwzględnienia podniesionego w rozpatrywanej skardze zarzutu naruszenia art. 22 ust. 2, art. 54 u.p.e.a. oraz art. 9 ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, w której zaskarżyła orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: P.p.s.a.), zarzucono:

1. Naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 54 § 1 w zw. z art. 33 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) poprzez ich nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że brak właściwości miejscowej organu egzekucyjnego dokonującego określonej czynności egzekucyjnej może być zaskarżony tylko w drodze zarzutów z wyłączeniem skargi na czynności egzekucyjne, podczas gdy przedmiotem skargi egzekucyjnej jest badanie czy czynność nie została dokonana z naruszeniem ustawy, w tym przepisów dotyczących właściwości miejscowej.

2. Naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 n, poz. 2070 - dalej: ustawa zmieniająca) przez bezprawne zastosowanie drugiego z tych przepisów i w konsekwencji uznanie, że właściwość miejscowa powinna być wyłącznie badana w drodze zarzutów, podczas gdy art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. przestał obowiązywać z dniem 30 lipca 2020 r. i na mocy art. 13 ust. 5 ustawy zmieniającej nie ma zastosowania do niniejszego postępowania.

3. Naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 54 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez ich nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że brak właściwości organu egzekucyjnego dokonującego określonej czynności egzekucyjnej może być zaskarżony tylko w drodze zarzutów z wyłączeniem skargi na czynności egzekucyjne, podczas gdy właściwość miejscowa organów egzekucyjnych powinna być badana w toku całego postępowania egzekucyjnego.

4. Naruszenie przepisów prawa tj. art. 151 w związku z 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2020, poz. 170 - dalej: ustawa o zasadach ewidencji) przez brak rozpatrzenia kwestii zastosowania przez Organ ostatniego z tych przepisów jako podstawy do ustalenia miejsca zamieszkania Skarżącej, podczas gdy przepis został zastosowany przez Organ, pomimo że reguluje tylko kwestie związane z obowiązkiem aktualizacji danych podatników w bazie podatników, nie wpływa natomiast na ustalenie rzeczywistego adresu zamieszkania podatnika, oraz był przedmiotem zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji.

5. Naruszenie przepisów prawa tj. art. 151 w związku z 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 2 przez brak rozpatrzenia kwestii wykładni przez Organ ostatniego z tych przepisów polegającej na uznaniu, że miejscem zamieszkania zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym jest miejsce wymienione w bazie podatników, podczas gdy miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejsce faktycznego jej przebywania z zamiarem zamieszkania, oraz kwestia ta była przedmiotem zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji.

6. Naruszenie przepisów prawa tj. art. 151 w związku z 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a. przez brak rozpatrzenia kwestii zastosowania przez Organ ostatniego z tych przepisów i oddalenie skargi Skarżącej na czynności egzekucyjne, podczas gdy zaskarżone czynności egzekucyjne zostały dokonane przez organ niewłaściwy w sprawie, biorąc pod uwagę miejsce zamieszkania Skarżącej, i tego powodu z naruszeniem ustawy, co powinno skutkować uwzględnieniem skargi na czynności egzekucyjne i uchyleniem w całości dokonanych czynności egzekucyjnych, co było przedmiotem zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji.

7. Naruszenie przepisów prawa tj. art. 151 w związku z 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 u.p.e.a. przez brak rozpatrzenia kwestii zastosowania przez Organ ostatniego z tych przepisów i oddalenie skargi Skarżącej na czynności egzekucyjne, podczas gdy zaskarżone czynności egzekucyjne zostały dokonane przez organ niewłaściwy w sprawie, biorąc pod uwagę miejsce zamieszkania Skarżącej, i tego powodu z naruszeniem ustawy, co powinno skutkować uwzględnieniem skargi na czynności egzekucyjne i uchyleniem w całości dokonanych czynności egzekucyjnych, co było przedmiotem zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji.

8. Naruszenie przepisów prawa tj. art. 151 w związku z 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez brak rozpatrzenia kwestii braku zastosowania przez Organ ostatniego z tych przepisów i uznanie, że skarga na czynności egzekucyjne nie dotyczy materii nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, co skutkowało brakiem merytorycznego rozpatrzenia skargi w tym zakresie przez Organ, podczas gdy z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że skarga na czynności egzekucyjne dotyczy także sytuacji nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego, czego skutkiem powinno być merytoryczne rozpoznanie skargi w tym zakresie, szczególnie że było to przedmiotem zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji.

9. Naruszenie przepisów prawa tj. art. 151 w związku z 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 u.p.e.a. przez brak rozpatrzenia kwestii braku zastosowania przez Organ ostatniego z tych przepisów i uznanie, że skarga na czynności egzekucyjne nie dotyczy materii nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, co skutkowało brakiem merytorycznego rozpatrzenia skargi w tym zakresie przez Organ, podczas gdy skarga na czynności egzekucyjne dotyczy także sytuacji nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego, czego skutkiem powinno być merytoryczne rozpoznanie skargi w tym zakresie, szczególnie że było to przedmiotem zarzutu zawartego

w skardze do Sądu I instancji.

W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniesiono też o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącej oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna okazała się zasadna, choć tylko część podniesionych w niej zarzutów jest trafna.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że chodzi o naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), jak również naruszenie przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W skardze kasacyjnej (zarzut 2 z petitum skargi kasacyjnej) zasadnie zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 151 P.p.s.a w związku z art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 2 i 5 ustawy zmieniającej przez bezprawne zastosowanie drugiego z tych przepisów i w konsekwencji uznanie, że właściwość miejscowa powinna być wyłącznie badana w drodze zarzutów, podczas gdy art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. przestał obowiązywać z dniem 3 lipca 2020 r. i na mocy art. 13 ust. 5 ustawy zmieniającej nie ma zastosowania do niniejszego postępowania.

W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji wskazał, że w ramach postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne nie podlega badaniu kwestia właściwości organu egzekucyjnego. Prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny jest podstawą zarzutu z art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Stąd okoliczność ta nie może być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną uregulowanej w treści art. 54 § 1 u.p.e.a. Zdaniem WSA w realiach rozpoznawanej sprawy Skarżąca nie mogła skutecznie kwestionować niedopuszczalności egzekucji, prowadzenia czynności egzekucyjnych przez niewłaściwy organ egzekucyjny, czy też zastosowania nadmiernie uciążliwego środka egzekucyjnego.

Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić w okolicznościach niniejszej sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji nieprawidłowo zastosował przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r. Zaznaczenia wymaga, że w tym dniu weszła w życie nowelizacja, która zmieniła charakter prawny zarówno skargi na czynności egzekucyjne, jak i zarzutów. Zgodnie z art. 13 ust. 2 i 5 ustawy zmieniającej, w przedmiotowej sprawie powinny zostać zastosowanie przepisy w wersji obowiązującej po 30 lipca 2020 r.

Nadmienić należy, że postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia skargi na czynności egzekucyjne zakończyło się dopiero [...] października 2020 r., czyli już po wejściu w życie ustawy zmieniającej. Wobec tego, argumentacja Sądu I instancji, oparta m.in. na art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. jest nieprawidłowa.

Zasadny jest również zarzut 4 z petitum skargi kasacyjnej. Skarżąca kasacyjnie podnosi zarzut naruszenia przepisów prawa, tj. art. 151 w związku z 134 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji przez brak rozpatrzenia kwestii zastosowania przez Organ ostatniego z tych przepisów jako podstawy do ustalenia miejsca zamieszkania Skarżącej, podczas gdy przepis został zastosowany przez Organ, pomimo że reguluje tylko kwestie związane z obowiązkiem aktualizacji danych podatników w bazie podatników, nie wpływa natomiast na ustalenie rzeczywistego adresu zamieszkania podatnika, oraz był przedmiotem zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji.

Skład orzekający podziela w tym zakresie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2020 r. (sygn. akt I GSK 546/20), a sprowadzający się do stanowiska, że ustawy o zasadach ewidencji nie mają zastosowania do należności niepodatkowych.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 1 pkt 1 ustawy o zasadach ewidencji przepisy tej ustawy określają zasady ewidencji podatników, płatników podatków i płatników składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają zarówno osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, jak również inne podmioty niż wymienione w ust. 1, jeżeli na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, płatnikami podatków bądź płatnikami składek ubezpieczeniowych (art. 2 ustawy o zasadach ewidencji).

Mając na uwadze powołaną wyżej regulację prawną, należy uznać, że stanowisko organu oraz pogląd wyrażony przez Sąd I instancji nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew temu stanowisku przepisy ustawy o zasadach ewidencji nie mają zastosowania do należności niepodatkowych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreśla dużą wagę do zagadnienia prawidłowości doręczenia dłużnikowi pism w postępowaniu egzekucyjnym, jednocześnie zaznaczając, że dane zawarte w ewidencji są wiążące wyłącznie w postępowaniach podatkowych. Natomiast niniejsze postępowanie, chociaż prowadzone przez ten sam organ co postępowania podatkowe, jest postępowaniem egzekucyjnym. Nie ma więc podstaw, aby przy ustalaniu adresu strony organ egzekucyjny ograniczał się jedynie do danych zgłoszonych urzędowi na mocy ustawy o zasadach ewidencji. Nie można również przyjąć, że niewykonanie przez skarżącego obowiązku aktualizacji danych, zgodnie z art. 9 pkt 1d ustawy o zasadach ewidencji, mogło skutkować w postępowaniu egzekucyjnym automatycznym przyjęciem adresu znajdującego się w tej ewidencji jako adresu aktualnego.

Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawierają własnej regulacji zasad i trybu doręczania pism w postępowaniu egzekucyjnym, w związku z czym w myśl art. 18 u.p.e.a. mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Kwestie zasad i trybu doręczania pism w postępowaniu administracyjnym w sposób kazuistyczny uregulowane zostały w Rozdziale 8 Działu I K.p.a. Szczegółowość tej regulacji jest niezbędna ze względu na konieczność ścisłego określenia faktów powodujących skutek prawny. Sąd kasacyjny podzielił stanowisko wyrażone w doktrynie, zgodnie z którym przepisy K.p.a. dotyczące doręczeń pism procesowych powinny być wykładane ściśle, gdyż czynność materialnotechniczna doręczenia powoduje szereg doniosłych skutków procesowych, w tym – jak w rozpoznawanej sprawie – rozpoczęcie biegu terminów (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 15, Warszawa 2017 r., s. 302).

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w sprawie niniejszej wykładnię tę w całości podziela i przyjmuje.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 41 K.p.a., obowiązek zawiadomienia organu o zmianie adresu zamieszkania obciąża stronę wyłącznie "w toku postępowania", aktualizując się dopiero w chwili doręczenia stronie pierwszego pisma, przez co dowiaduje się ona o istniejącym postępowaniu. Strona nie może być niejako "zaskakiwana" przez organ administracji o wszczętej egzekucji, w sytuacji, w której dowiaduje się o obowiązku dopiero po pobraniu egzekwowanej kwoty z konta bankowego. Przyjęcie możliwości skutecznego doręczenia zawiadomienia przez awizo na nieaktualny adres uniemożliwia podjęcie przysługujących zobowiązanemu działań mających na celu ochronę jego interesów (art. 33 u.p.e.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną, podzielając stanowisko, że organ egzekucyjny, w sytuacji powstania wątpliwości co do miejsca zamieszkania strony zobowiązany jest – w trybie art. 36 § 1 u.p.e.a. związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 7 K.p.a. – do ustalenia aktualnego jego adresu, przeprowadzając w tym zakresie szczegółowe postępowanie wyjaśniające.

W świetle tego Naczelny Sąd Administracyjny uznał za przedwczesne odnoszenie się do pozostałych podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Z uwagi na stwierdzenie zasadności części zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok oraz kwestionowane postanowienie. W toku ponownego postępowania Organ uwzględni ocenę prawną dokonaną w niniejszym uzasadnieniu.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 209 P.p.s.a.