Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 687/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92 ust. 1 pkt 2, 8, art. 92 ust. 4, lp. 11.4 ust. 1, lp. 10.3 pkt a i b, lp. 10.4 pkt a
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 31 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 879
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 14 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. Sp. jawna z siedzibą w . na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] 2010 r. Nr[...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie zasad wykonywania transportu drogowego oddala skargę /-/ J. Zieliński /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Brychcy


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr rej. [...] Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania z dnia 28 czerwca 2010 r. od decyzji utrzymał w mocy decyzję Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Oddział w O. z dnia [...] 2010 r. Nr rej. [...] nakładającą na "A." spółkę jawną z siedzibą w L. karę pieniężną w kwocie 30.000 zł za nieokazanie w trakcie czynności kontrolnych 88 wykresówek kierowcy P. P. za okres od 22 maja 2009 r. do dnia 12 października 2009 r., za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 31 minut przez kierowcę M. S. w okresie od godziny 19:22 dnia 10.01.2010 r. do godziny 00:23 dnia 11.01.2010 r. oraz za przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas 27 minut przez kierowcę M. S. w dniu 16.02.2010 r.

Powyższe naruszenie ustalono podczas kontroli przeprowadzonej w siedzibie przedsiębiorcy w dniach 16 kwietnia, 4, 18 i 20 maja 2010 r., a zostały one stwierdzone w protokole z kontroli z dnia 20 maja 2010 r. Ustalenie liczby nieokazałych przez pracodawcę wykresów dokonane zostało w oparciu o przedstawioną przez pracodawcę ewidencję czasu pracy P. P. za okres od dnia 1 lipca 2009 r. do dnia 12 października 2009 r., która zawiera szczegółowe dane dotyczące okresów prowadzenia pojazdu przez tego kierowcę. Potwierdzona przez pracodawcę za zgodność z oryginałem kserokopia ewidencji czasu pracy kierowcy P. P. została załączona do protokołu kontroli i stanowi jego integralną część. Organ wskazał, iż biorąc pod uwagę, że wykresówka nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, który jest przeznaczona, a więc 24-godzinny, w toku czynności kontrolnych ustalono, że kierowca P. P. w okresie od 1 lipca 2009 r. do 12 października 2009 r. wykorzystał 61 wykresówek: z 1.07.2009 r., z 2 na 3.07.2009 r., z 3 na 4.07.2009 r., z 4.07.2009 r., z 6.07.2009 r., z 7 na 8.07.2009 r., z 8.07.2009 r., z 19 na 20.07.2009 r., z 20 na 21.07.2009 r., z 22 na 23.07.2009 r., z 23.07.2009 r., z 24 na 25.07.2009 r., z 25 na 26.07.2009 r., z 26 na 27.07.2009 r., z 27 na 28.07.2009 r., z 28.07.2009 r., z 29 na 30.07.2009 r., z 30 na 31.07.2009 r., z 31.07.2009 r., z 3 na 4.08.2009 r., z 5.08.2009 r., z 6 na 7.08.2009 r., z 7.08.2009 r., z 10 .08.2009 r., z 10.08.2009 r., z 11.08.2009 r., z 12 na 13.08.2009 r., z 13 na 14.08.2009 r., z 14.08.2009 r., z 15.08.2009 r., z 17.08.2009 r., z 18.08.2009 r., z 19 na 20.08.2009 r., z 20.08.2009 r., z 21.08.2009 r., z 24.08.2009 r., z 25 na 26.08.2009 r., z 26 na 27.08.2009 r., z 27.08.2009 r., z 28.08.2009 r., z 29.08.2009 r., z 31.08.2009 r., z 1 na 2.09.2009 r., z 2 na 3.09.2009 r., z 3 na 4.09.2009 r., z 4 na 5.09.2009 r., z 7 na 8.09.2009 r., z 9 na 10.09.2009 r., z 10.09.2009 r., z 20 na 21.09.2009 r., z 21 na 22.09.2009 r., z 23.09.2009 r., z 24.09.2009 r., z 25.09.2009 r., z 28 na 29.09.2009 r., z 29 na 30.09.2009 r., z 5.10.2009 r., z 6 na 7.10.2009 r., z 7.10.2009 r., z 8 na 9.10.2009 r., z 9.10.2009 r., z 12.10.2009 r. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w toku czynności kontrolnych pracodawca nie przedstawił inspektorowi pracy ewidencji czasu pracy oraz zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę P. P. za okres od 22 maja do 30 czerwca 2009 r. W związku z tym trafnie uznano, że podstawa ustalenia liczby brakujących wykresówek była liczba dni roboczych w tym okresie, z wyłączeniem sobót, niedziel i świąt, a więc 27 dni.

Okręgowy Inspektor Pracy odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, iż wyjaśnienie, zgodnie z którym wykresówki nie zostały zdane przez kierowcę P. P. i na tę okoliczność organ I instancji nie przeprowadził dowodu z przesłuchania tegoż pracownika w charakterze świadka, nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z przepisem art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki ułożone w odpowiednim porządku, co najmniej rok po ich użyciu (...). Wykresówki są okazywane lub przekazywane na żądanie każdego uprawnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenie przepisów regulujących sprawy transportu drogowego (tak krajowe, jak i unijne) mają charakter szczególny. Decyzje te są wydawane w ramach tzw. uznania związanego, które nie zezwala organowi administracji na zastosowanie luzów interpretacyjnych. Odpowiedzialność administracyjna za popełnione wykroczenia drogowe, określona zarówno w ustawie o transporcie drogowym, innych przepisach krajowych oraz rozporządzeniu 561/2006, jest co do zasady oderwana od kwestii winy. Organ ma obowiązek stwierdzić, czy nastąpiło wykroczenie określone tymi przepisami, bez wnikania jakie były jego przyczyny i kto ponosi winę. Istotne jest stwierdzenie faktu popełnienia wykroczenia i stwierdzenie odpowiedzialności przedsiębiorcy, niezależnie od jego winy, czy możliwości przyczynienia się do jej powstania. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji nie miał więc obowiązku wnikania w przyczyny braku wykresówek i przesłuchiwania na tę okoliczność kierowcy P. P., który według oświadczenia pracodawcy nie zdał wykresówek, pomimo dwukrotnego wezwania. Istotne było stwierdzenie, że niezależnie od przyczyny kontrolowany przedsiębiorca nie był w stanie przedstawić do kontroli wymaganych wykresówek. To na przedsiębiorcy spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługują i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. Do nałożenia kary administracyjnej nie jest potrzebna jakakolwiek postać winy po stronie przedsiębiorcy, jako że odpowiedzialność administracyjna jest od winy niezależna, a także jest następstwem skutku w postaci stwierdzonego i udokumentowanego naruszenia prawa. Takie zaś naruszenia prawa zostały stwierdzone w toku kontroli i udokumentowane protokołem kontroli z 20 maja 2010 r., do treści którego strona nie wniosła zastrzeżeń.

"A" spółka jawna wniosła skargę na powyższą decyzję. Skarżąca zarzuciła organowi orzekającemu naruszenie przy wydaniu zaskarżonej decyzji:

- przepisów postępowania (w szczególności art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa) poprzez ustalenie stanu faktycznego sprawy niezgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym, co miało – zdaniem skarżącej – istotny wpływ na rozstrzygnięcie,

- przepisów prawa materialnego poprzez wybiórcze zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, a w szczególności przepisu lp.11.4 ust. 1 załącznika do tej ustawy, na podstawie którego nałożono karę za nieokazanie wykresówek z pominięciem całej treści tego przepisu, który jako podstawę nałożenia kary daje tylko i wyłącznie wtedy, kiedy przedsiębiorca nie okazuje wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, gdy tymczasem dokument taki został okazany.

Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, jednocześnie żądając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Skarżąca podniosła, że z opisu naruszenia przepisów o transporcie drogowym przedstawionym w zaskarżonej decyzji wynika, że kara została nałożona za nieokazanie 88 sztuk wykresówek za bliżej nieokreślone dni w okresie od 22 maja do 12 października 2009 r. Organ nie uwzględnił faktu, że podczas kontroli zostały okazane dokumenty potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu w postaci ewidencji czasu pracy kierowców. Nie można było zatem nałożyć kary za brak wykresówek, skoro zostały okazane dokumenty potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu za te dni,. Przepisy ustawy o transporcie drogowym jednoznacznie wskazują za co może był nałożona kara.

Skarżąca powołała się na stanowisko Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 sierpnia 2009 r. w zakresie zastosowania pojęcia "dokument potwierdzający fakt nieprowadzenia pojazdu", o którym mowa w lp. 11.4. pkt 1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. W piśmie tym wskazano, iż: "Biorąc pod uwagę specyfikę kontroli w przedsiębiorstwie, a zwłaszcza możliwość weryfikacji faktów, na które powołuje się strona, w oparciu o dostępne dokumenty w siedzibie kontrolowanego podmiotu, należy opowiedzieć się za możliwie szerokim rozumieniem pojęcia "dokument", w szczególności znaczeniem jakie nadaje się mu na gruncie postępowania administracyjnego. Kpa nie definiuje pojęcia dokumentu, przyznaje jedynie zwiększoną moc dowodową dokumentom urzędowym (art. 76 kpa) (...). Na gruncie postępowania administracyjnego należy przyjąć, że "dokumentem potwierdzającym fakt nieprowadzenia pojazdu" będzie każdy akt pisemny lub zapis komputerowy nośnika informacji, w oparciu o który organ ITD podczas kontroli w przedsiębiorstwie będą mogły stwierdzić fakt nieprowadzenia przez kierowcę w określonym dniu pojazdu. Będą to więc rejestry, listy obecności, zaświadczenia lekarskie, wszelkie urządzenia biurowe występujące u kontrolowanego przedsiębiorcy, karty chipowe itp."

Zdaniem skarżącej spółki skoro w przepisach wskazano karę za brak wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za każdy dzień, to należy wskazać za jaki dzień oraz, czy okazano dokument potwierdzający fakt nieprowadzenia pojazdu za ten dzień. Jeśli nie ma wykresówki, a jest okazane zaświadczenie, bądź ewidencja czasu pracy, to nie ma podstaw do nałożenia kary w zakresie opisanym w decyzji administracyjnej. Tymczasem w żaden sposób w decyzjach I i II instancji nie wskazują, aby w te dni, które wskazano kierowca miał obowiązek stosować wykresówki. Zdaniem skarżącej oparcie się na listach obecności i wywodzenie z tego, że kierowca w tym czasie prowadził pojazd jest bezzasadne, bowiem ewidencje czasu pracy sporządza się również w przypadku, gdy kierowca w danym dniu nie był w trasie z powodu przestoju i pracował na terenie firmy. Tak więc nie mógł w tych dniach użyć wykresówki, ponieważ nie wykonywał zadań kierowcy, a dokumentem potwierdzającym to jest właśnie ewidencja czasu pracy.

Skarżący podniósł również, że prowadzenie pojazdu będącego własnością pracodawcy nie dowodzi również, że powinna być używana wykresówka, ponieważ jest szereg możliwości wyłączenia zastosowania tych przepisów w zakresie używania wykresówek. W obu decyzjach nie wskazuje się, za które konkretnie dni brakuje wykresówek. Organy nie przesłuchały na tę okoliczność kierowcy. Powinny w ocenie skarżącego z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z dnia 12 listopada 2010 r. tutejszy Sąd na wniosek skarżącej spółki wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 20 stycznia 2011 r. pełnomocnik skarżącej spółki podniósł, iż kierowca zatrudniony w spółce wykonuje nie tylko czynności związane z przewozami, co stanowi podstawową działalność spółki, lecz także kieruje samochodami osobowymi, chociażby wówczas, gdy konieczne jest ich serwisowanie. Jego zdaniem organ okoliczności tych nie uwzględnił. Obecny na sali wspólnik spółki podał, że nigdy dotąd spółka nie była ukarana z racji prowadzonej działalności gospodarczej, w tym przez Inspekcję Transportu Drogowego. Z kolei pełnomocnik organu wyjaśnił, że ustalenie, iż nie okazano 88 wykresówek zostało oparte na podstawie ewidencji czasu pracy kierowcy P. P. za okres od 1 lipca do 12 października 2009 r., natomiast za okres wcześniejszy, gdy ten kierowca zatrudniony był od 22 maja do 30 czerwca 2009 r. nie przedstawiono ani ewidencji czasu pracy tego kierowcy, ani wykresówek. Natomiast nie ma żadnych zaświadczeń potwierdzających, że w tym okresie kierowca był na urlopie lub na zwolnieniu lekarskim albo nie pracował.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się bezzasadna, bowiem w ocenie Sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje zostały wydane zgodnie z prawem.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na zakres kontroli sądowej przeprowadzanej w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Treść art. 135 powołanej ustawy stanowi natomiast, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Według obu przytoczonych przepisów zakres orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny zakreślają granice sprawy.

Analizę powyższego zagadnienia rozpocząć trzeba od stwierdzenia, iż wzorcem, w przypadku sądowej kontroli zgodności z prawem aktów administracyjnych jest obecnie nie tylko prawo polskie, ale i prawo Unii Europejskiej. Na mocy podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003 r. w Atenach traktatu zawartego przez grupę państw (w tym Polskę) z Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej (Dz. U. nr 90 z 2004 r., poz. 84), Polska z dniem 1 maja 2004 r. stała się członkiem Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 aktu o warunkach przystąpienia, stanowiącego część Traktatu, Polska od dnia przystąpienia związana jest postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot Europejskich i Europejski Bank Centralny. Oznacza to, że od dnia 1 maja 2004 r. na obowiązujący w Polsce porządek prawny składa się nie tylko prawo krajowe, ale także cały system prawa wspólnotowego. Bardzo istotna dla zapewnienia jednolitości stosowania prawa wspólnotowego w państwach członkowskich jest sformułowana w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed prawem wewnętrznym państw członkowskich. Oznacza ona, że w razie konfliktu normy wspólnotowej z normą krajową, właściwy organ (w szczególności sąd) państwa członkowskiego, powinien zastosować normę wspólnotową, odmawiając zastosowania obowiązującej normy krajowej (por. orzeczenia w sprawach 6/64 Costa [1964] ECR, str. 585, 106/77 Simmenthal, [1978] ECR, s. 629). Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego przejawia się m.in. w tym, iż w przypadku stwierdzenia niezgodności normy prawa krajowego z normą prawa wspólnotowego, sąd krajowy zobowiązany jest do niestosowania sprzecznej ze wspólnotowym porządkiem prawnym normy prawa krajowego. Obowiązek ten dotyczy również innych organów Państwa Członkowskiego, w tym organów administracyjnych. Dokonywanie oceny przepisów prawa krajowego w świetle postanowień prawa wspólnotowego przez organy administracyjne jest ich obowiązkiem, a uchybienie temu obowiązkowi stanowi poważne naruszenie prawa wspólnotowego, a także naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP, w myśl, której organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z drugiej strony, jedną z naczelnych zasad prawa wspólnotowego jest zasada jego bezpośredniego skutku, zgodnie z którą jest ono samodzielnym źródłem praw osób fizycznych oraz prawnych (por. wyrok w sprawie Van Gend (C-26/62); w którym ETS stwierdził, iż niezależnie od ustawodawstwa państw członkowskich, prawo wspólnotowe może nie tylko nakładać obowiązki na podmioty indywidualne, ale także może przyznawać im prawa, które stają się częścią ich statusu prawnego).

Rozpoznając sprawę i kierując się wskazanymi zasadami, sąd krajowy obowiązany jest zatem do oceny, czy zastosowana norma prawa krajowego jest zgodna z prawem Wspólnotowym i w wypadku stwierdzenia niezgodności jest uprawniony do odmowy jej zastosowania, bowiem przepis krajowy sprzeczny z normami wspólnotowymi nie przestaje obowiązywać, ale nie może być zastosowany. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Oddział w O. z dnia [...] 2010 r. Sąd stwierdza, że nie naruszają one tak krajowego, jak i wspólnotowego porządku prawnego.

Podstawę prawną kontroli i wymierzenia kary stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm. – dalej: u.t.d.) art. 92 ust. 1 pkt 2, 8, art. 92 ust. 4 i lp. 11.4 ust. 1, lp. 10.3 pkt a) i b) oraz lp. 10.4 pkt a) załącznika do ustawy, według obowiązywania z daty 20 maja 2010 r. (daty przeprowadzenia ostatniej kontroli o sporządzenia protokołu kontroli).

Zgodnie z powołanym przepisem art. 92 ust. 1 pkt 2) i 8) u.t.d. kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów o czasie pracy kierowców (pkt 2) lub wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych (pkt 8) podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (art. 92 ust. 4 u.t.d.). I tak lp. 10.3 załącznika przewiduje w pkt a) karę 150 zł za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas powyżej 15 minut do 30 minut, zaś w pkt b) karę 200 zł za to samo naruszenie, z tym, że za każde następne rozpoczęte 30 minut. Z kolei lp. 10.4 załącznika do u.t.d. stanowi, że za przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas powyżej 15 minut do jednej godziny kara wynosi 150 zł (pkt a), zaś za każdą następną rozpoczętą godzinę 200 zł. Za nieokazanie wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie należy się zaś kara w wysokości 500 zł za każdy dzień (lp. 11.4.1 załącznika).

Spór w niniejszej sprawie na tle powołanych przepisów stanowi kwestia, czy organy kontrolujące mogły wymierzyć karę za ostatnie z powołanych naruszeń, a więc za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie, opierając się jedynie na ewidencji czasu pracy kierowcy i liście płac. Przypomnieć należy, że zdaniem skarżącej spółki organy winny w sposób wyczerpujący ustalić stan faktyczny, w tym przeprowadzić dowody z innych dokumentów, dowód z przesłuchania świadków (kierowcy) i dopiero wówczas stwierdzić, czy doszło do powołanego naruszenia. Z kolei organy orzekające stoją na stanowisku, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek przechowywania i okazywania wykresówek i w konsekwencji również ciężar administracyjnej odpowiedzialności za ewentualnej skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługują i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą (w tym wypadku z kierowcą P. P.).

W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko organu wydającego zaskarżoną decyzję, z tymże koniecznie jest wyjaśnienie przedmiotowej problematyki.

Zważyć należy, iż od czasu akcesji do Unii Europejskiej, a więc od 1 maja 2004 r. do polskiego porządku prawnego włączone zostało prawo wspólnotowe, a wraz z nim m.in. rozporządzenie Rady Unii Europejskiej z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE.L. Nr 370, poz. 8). Przepis art. 14 ust. 2 tegoż rozporządzenia stanowi, że przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki (...) w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Wykresówki (...) okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Przepis art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.U.UE.L. Nr 102, poz. 1) określa zaś, że przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców zatrudnionym lub pozostającym w jego dyspozycji w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia (dot. m.in. czasu pracy, przerw i okresów odpoczynku). To właśnie przedsiębiorstwo transportowe, wbrew twierdzeniom skarżącej spółki, odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim (art. 10 ust. 3 ostatnio powołanego rozporządzenia).

Przechodząc zaś na grunt prawa krajowego wyjaśnić należy, iż kwestie związane z obowiązkami pracodawców w zakresie wykonywania przewozów drogowych reguluje ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm. – dalej: u.cz.p.k.). Zgodnie z art. 31 ust. 1 tej ustawy kierowca wykonujący przewóz drogowy, który w określonych dniach nie prowadził albo prowadził pojazd, do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub umowy AETR, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które zawiera następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, nieużytkowania karty kierowcy lub niesporządzenia wydruków, o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, miejsce i datę wystawienia, podpis pracodawcy lub podmiotu, na rzecz którego kierowca wykonywał przewóz. Zaświadczenie to pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego. W przypadku gdy kierowca w określonych dniach nie prowadził pojazdu w trakcie wykonywania danego zadania przewozowego, pracodawca niezwłocznie wystawia i przekazuje zaświadczenie na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli (art. 31 ust. 2 u.cz.p.k.). W przypadku, gdy kierowca przebywał na zwolnieniu lekarskim od pracy z powodu choroby, na urlopie wypoczynkowym lub gdy prowadził inny pojazd wyłączony z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006, podmiot wykonujący przewóz drogowy wystawia zaświadczenie, o którym w ust. 1 na elektronicznym oraz przeznaczonym do druku formularzu, o którym mowa w decyzji Komisji nr 2007.230/WE z dnia 12 kwietnia 2007 r. w sprawie formularza dotyczącego przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE L 99 z 14.04.2007, str. 14), a kierowca to zaświadczenie podpisuje.

Z powołanych przepisów prawa krajowego i prawa wspólnotowego, mających charakter lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, wyraźnie wynika, że to na przedsiębiorcę nałożony został bezwzględny obowiązek okazania wykresówek za wszystkie dni, kiedy kierowca był zatrudniony przez przedsiębiorcę, jedynym zaś odstępstwem od wskazanego obowiązku może być przedstawienie odpowiednich zaświadczeń, zgodnie z art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 maja 2008 r., VI SA/Wa 251/08, Lex nr 491297, również wyrok NSA z dnia 14 lipca 2010 r., II GSK 679/09, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawie wskazać należy, iż ustalenie braku 88 wykresówek kierowcy P. P. z okresu pracy od 22 maja 2009 r. do 12 października 2009 r. nie budzi wątpliwości wobec brzmienia powołanych przepisów. Biorąc pod uwagę, że kierowca P. P. był zatrudniony w spółce A. sp.j. w okresie od 22 maja do 12 października 2009 r. spółka jako pracodawca powinna, na żądanie organu kontrolującego, wylegitymować się wykresówkami kierowcy za ten okres lub, za dni, w których kierowca ten nie prowadził pojazdu, przebywał na urlopie lub zwolnieniu lekarskim, odpowiednich zaświadczeń, w łącznej ilości 88 sztuk. Tymczasem na dzień przeprowadzonych kontroli od 16 kwietnia do 20 maja 2010 r. skarżąca spółka nie wylegitymowała się ani wykresówkami, ani zaświadczeniami. Dodać należy, że skoro z dołączonej do protokołu kontroli ewidencji czasu pracy kierowcy P. P. za okres od 1 lipca do 12 października 2009 r. wynika, że wykorzystał on 61 wykresówek, bowiem prowadził pojazd w dniach 1.07.2009 r., z 2 na 3.07.2009 r., z 3 na 4.07.2009 r., 4.07.2009 r., 6.07.2009 r., z 7 na 8.07.2009 r., 8.07.2009 r., z 19 na 20.07.2009 r., z 20 na 21.07.2009 r., z 22 na 23.07.2009 r., 23.07.2009 r., z 24 na 25.07.2009 r., z 25 na 26.07.2009 r., z 26 na 27.07.2009 r., z 27 na 28.07.2009 r., 28.07.2009 r., z 29 na 30.07.2009 r., z 30 na 31.07.2009 r., 31.07.2009 r., z 3 na 4.08.2009 r., 5.08.2009 r., z 6 na 7.08.2009 r., 7.08.2009 r., 10.08.2009 r., 11.08.2009 r., z 12 na 13.08.2009 r., z 13 na 14.08.2009 r., 14.08.2009 r., 15.08.2009 r., 17.08.2009 r., 18.08.2009 r., z 19 na 20.08.2009 r., 20.08.2009 r., 21.08.2009 r., 24.08.2009 r., z 25 na 26.08.2009 r., z 26 na 27.08.2009 r., z 27.08.2009 r., 28.08.2009 r., 29.08.2009 r., 31.08.2009 r., z 1 na 2 września 2009 r., z 2 na 3 września 2009 r., z 3 na 4 września 2009 r., z 4 na 5 września 2009 r., z 7 na 8 września 2009 r., z 9 na 10 września 2009 r., 10.09.2009 r., z 20 na 21 września 2009 r., z 21 na 22 września 2009 r., 23.09.2009 r., 24.09.2009 r., z 25.09.2009 r., z 28 na 29 września 2009 r., z 29 na 30 września 2009 r., 5.10.2009 r., z 6 na 7 października 2009 r., 7.10.2009 r., z 8 na 9 października 2009 r., 9.10.2009 r., 12.10.2009 r., to za pozostałe dni (nie licząc sobót, niedziel i świąt) pracodawca powinien był przedstawić w ilości 27 sztuk zaświadczenia potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu przez tego kierowcę. Nieprzedstawienie tych dokumentów obligowało organy kontroli do wymierzenia przedmiotowej kary, z uwzględnieniem przepisu art. 92 ust. 3 pkt 2 u.t.d., który stanowi, że suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli nie może przekroczyć kwoty 30.000 zł w odniesieniu do kontroli w przedsiębiorstwie.

Nie można przy tym, w ocenie Sądu, usprawiedliwiać braku wykresówek u pracodawcy spowodowany, jak twierdzi skarżąca, nieoddaniem ich przez kierowcę P. P.. Gdyby przyjąć rację skarżącej spółce trzeba by uznać, że każdy brak wykresówki przedsiębiorca może usprawiedliwić nierzetelnościa lub niestarannością kierowcy. W tym miejscu warto przytoczyć stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 17 listopada 2010 r. (sygn. akt II GSK 976/09, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że bezradność przedsiębiorcy w egzekwowaniu obowiązków pracowników żadną miarą nie może stanowić przesłanki do uznania, że ziściły się wyjątkowe zdarzenia i okoliczności nie dające się przewidzieć. Raz jeszcze należy podkreślić, iż to, że przedsiębiorca odpowiada wobec organu kontrolnego za wadliwe działania kierowcy wynika nie tylko z prawa krajowego (np. art. 92 ust. 1 pkt 2 u.t.d.), lecz także z powołanych przepisów rozporządzeń wspólnotowych. W tym zakresie należy wskazać na art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 561/2006 stanowiący, iż przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenie przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwo, nawet jeśli naruszenie to miało miejsce na terytorium innego państwa członkowskiego lub w państwie trzecim.

Mając na względzie powyższe, bezpodstawne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, wobec czego Sąd na podstawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

/-/ J. Zieliński /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Brychcy