Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 749/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 64 e
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w [...] w likwidacji jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w [...] w likwidacji, reprezentowany przez likwidatora E. K. (dalej jako SP ZOZ w likwidacji, skarżący), w odpowiedzi na otrzymane upomnienia z [...] r., nr [...] i nr [...], wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]. podanie z [...] r., w którym zwrócił się o uwzględnienie faktu przedawnienia należności i prawidłowe rozliczenie wpłat dokonanych przez SP ZOZ oraz umorzenie należności z tytułu składek. Likwidator nie zgodziła się z saldem niedopłaty na dzień [...] r., podnosząc, że wszystkie zaległości jakie posiadał SP ZOZ w likwidacji, zgodnie z obowiązującym prawem przedawniły się z dniem [...] r., wobec upływu 5-letniego terminu liczonego od dnia [...] r. Z tego powodu brak było podstaw do zaliczania na te zaległości wpłat dokonywanych na bieżące należności. Likwidator zakwestionowała też ponowne wszczęcie egzekucji wobec SP ZOZ w likwidacji w dniu [...] r. ze względu na brak osobowości prawnej i tym samym brak zdolności do bycia stroną postępowania egzekucyjnego, a także ze względu na brak jakiegokolwiek majątku.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...].[...] r. wydał postanowienie, którym na podstawie art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odmówił umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...] zł, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych w sentencji ww. rozstrzygnięcia.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia na ww. postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], postanowieniem z [...] r. nr [...], uchylił w całości postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] nr [...] z [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy podkreślił, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w okresie od [...] r. do [...] r., natomiast z okoliczności przedmiotowej sprawy, w szczególności z podania skarżącego i zawartych w nim żądań nie wynika, iż wnosił on o umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Z treści ww. podania, zdaniem organu odwoławczego, wynikało, że zdaniem skarżącego nieprawidłowo zostały zaliczone wpłaty dokonane przez SP ZOZ na poczet bieżących należności składkowych, w wyniku czego powstały zaległości z tego tytułu. Z treści ww. podania nie wynikało natomiast, aby żądanie dotyczyło również kosztów egzekucyjnych. Organ odwoławczy nakazał w związku z powyższym organowi I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wyjaśnienie przedmiotu wniosku skarżącego.

Pismem z dnia [...] r. skarżący precyzując żądanie wniosku z dnia [...] r. wskazał, że obejmuje on również umorzenie kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...][...] r. wydał postanowienie, którym odmówił umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...] zł.

SP ZOZ w likwidacji, nie zgadzając się z przedmiotowym rozstrzygnięciem, [...] r. wniósł zażalenie, w którym zarzucając nieustalenie pełnego stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wystąpił o zmianę zaskarżonego postanowienia i umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W wyniku rozpatrzenia ww. środka zaskarżenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z [...] r., uchylił w całości ww. postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...]. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu tegoż postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że rozpatrując sprawę Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]. naruszył przepisy art. 107 § 3 w związku z art. 124 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez niezastosowanie w sprawie przepisów art. 64e ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 lutego 2021 r., nie dokonał oceny złożonego wniosku o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłanki tego przepisu, uzasadnienie zaskarżonego postanowieni nie spełnia wymogów ustawowych określonych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...]. postanowieniem z [...] r., na podstawie art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r., odmówił umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł, powstałych w wyniku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych w sentencji ww. rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że umorzenie kosztów egzekucyjnych z uwagi na treść art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma charakter fakultatywny. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które winny skutkować umorzeniem zobowiązania skarżącego. Nie stwierdzono całkowitej nieściągalności zobowiązania. Postępowanie likwidacyjne zostało wydłużone do [...] r. co stwarza możliwość ściągnięcia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych od skarżącego w przyszłości, a po zakończeniu likwidacji od jego następcy prawnego – Powiatu [...]. Nadal przeciwko skarżącemu jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Nie można stwierdzić, że w toku postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Nie można zatem stwierdzić bezskuteczności egzekucji. Nie można także uznać, że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji stwierdził, że nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego, o której mowa w art. 64e pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucji w administracji.

Skarżący SP ZOZ w likwidacji, nie zgadzając się ze wskazanym rozstrzygnięciem, [...] r. wniósł zażalenie, w którym zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:

- naruszenie art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

- niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności dotyczących celowości ponoszenia kolejnych kosztów postępowań egzekucyjnych oraz prognozowanych, związanych z tym wydatków, wobec niewypłacalności zobowiązanego i ustalonego przez organ założycielski długiego okresu trwania likwidacji. Wystąpił o zmianę zaskarżonego postanowienia i umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], ponownie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...]. W ocenie organu odwoławczego zaskarżone postanowienie zostało podjęte przez organ egzekucyjny bez uprzedniego należytego rozpatrzenia indywidualnych okoliczności faktycznych sprawy w kontekście ustawowych przesłanek umożliwiających przyznanie skarżącemu ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organ pierwszej instancji, dokonując oceny przesłanek zawartych wart. 64e § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r., całkowicie pominął podnoszoną przez skarżącego kwestię zasadności naliczenia kosztów egzekucyjnych oraz ich wysokości. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia nie wynika konkretnie, jakie okoliczności miały wpływ na zmianę wysokości kosztów egzekucyjnych, będących jego przedmiotem z kwoty ponad [...] złotych do kwoty [...] zł. Zawarte w uzasadnieniu ogólne stwierdzenia uznano za niewystarczające.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...][...] r. wydał postanowienie, którym na podstawie art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r., odmówił umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...] zł, powstałych w wyniku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych w sentencji ww. rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia organ egzekucyjny, wskazując na przebieg dotychczasowego postępowania egzekucyjnego, przedstawił sytuację prawną oraz finansową SP ZOZ w likwidacji. Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego, w kwestii przedawnienia należności składkowych a także nienależnego naliczenia kosztów egzekucyjnych, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w[...]. wyjaśnił, iż zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mającymi zastosowanie w sprawie, dochodzone przez organ egzekucyjny z majątku zobowiązanego należności z tytułu składek oraz dotyczące ich należności z tytułu kosztów egzekucyjnych - nie uległy przedawnieniu. Na koszty egzekucyjne obciążające SP ZOZ w likwidacji, w związku z brakiem skutecznie podjętych przez organ czynności egzekucyjnych, składa się jedynie opłata manipulacyjna naliczona od każdego tytułu wykonawczego wymienionego w sentencji postanowienia, w wysokości określonej zgodnie z art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r. z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw.

Dokonując oceny zasadności wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, zgodnie z art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r., Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...]., wskazał, że na obecnym etapie sprawy, ze względu na brak składników majątkowych SP ZOZ w likwidacji, nie jest możliwe zastosowanie skutecznego środka egzekucyjnego. W ocenie organu egzekucyjnego oznacza to, że w sprawie zaistniała przesłanka nieściągalności od zobowiązanego dochodzonych należności oraz, że w postępowaniu nie uzyska się obecnie kwot przewyższających koszty egzekucyjne. Pomimo stwierdzenia, że w sprawie ziściły się przesłanki umożliwiające umorzenie kosztów egzekucyjnych, organ egzekucyjny na zasadzie uznania administracyjnego odmówił jednak udzielenia wnioskowanej ulgi. W ocenie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...]. podjęcie decyzji o umorzeniu kosztów egzekucyjnych na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym ze względu na nie zakończone postępowanie likwidacyjne podmiotu SP ZOZ w likwidacji. W tym zakresie organ I instancji wskazał, że skoro postepowanie likwidacyjne ma trwa do [...] r. to oznacza, iż organ założycielski uznał, że jest sens i podstawy faktyczne do funkcjonowania jednostki, a co za tym idzie regulowania zobowiązań. Nadto organ założycielski uregulował inne zobowiązania SP ZOZ. Ustalono także, że Skarb Państwa na podstawie umowy pożyczki zawartej w [...] r. udzielił organowi założycielskiemu pożyczki na spłatę zobowiązań cywilnoprawnych i pracowniczych skarżącego. Organ założycielski uregulował dzięki tym środkom w całości zobowiązania pomijając zobowiązania wobec ZUS. Organ I instancji stwierdził także, że nie występują również przesłanki ważnego interesu publicznego określone w ust. 2 art. 64 e ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. Wnosząc o jego uchylenie i umorzenie należności należnych z tytułu kosztów egzekucyjnych przypadających organowi egzekucyjnemu.

W złożonym środku zaskarżenia skarżący podniósł, że "Interes publiczny występuje wówczas, gdy egzekucja tylko kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego spowodowałoby niewspółmierne wydatki. Może się on przejawiać również w nieściągalności dochodzonego obowiązku, która zachodzi wtedy, gdy w wyniku czynności egzekucyjnych stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a wskazany brak majątku ma charakter trwały. Dalej podniósł, że koszty egzekucyjne w niebagatelnej wysokości, powstały wyłącznie wskutek pozornych czynności organu egzekucyjnego polegających na zajęciu rachunków bankowych, których zobowiązany nie prowadzi.

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Na wstępie rozważań prawnych w uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie należy zwrócić uwagę na fakt, iż ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553) ustawodawca zmienił zasady i tryb naliczania kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W art. 1 pkt 26 powołanej ustawy ustawodawca dokonał również zmian dotyczących umarzania kosztów egzekucyjnych oraz rozkładania ich na raty. Natomiast w art. 1 pkt 27 nowelizacji, poprzez dodanie art. 65a w ustawie zmienianej, określił bezpośrednio w tej ustawie termin przedawnienia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Wskazana ustawa zmieniająca weszła w życie z dniem 20 lutego 2021 r., jednak - jak wynika z jej art. 6 - nie znajduje ona zastosowania w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed ww. datą, co oznacza, że podstawą naliczania kosztów egzekucyjnych oraz udzielania w tych postępowaniach ulg dotyczących kosztów egzekucyjnych, zgodnie z wolą ustawodawcy pozostają przepisy dotychczasowe. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego skierowanego do majątku skarżącego, na co zwrócono uwagę w uprzednio wydanych w sprawie postanowieniach, nastąpiło przed dniem [...] r. W związku z powyższym w omawianej sprawie ocena okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych winna zostać przeprowadzona w odniesieniu do przesłanek określonych w art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed ww. datą. Zwrócił także uwagę, że w toku postępowania w rozważanej sprawie organ egzekucyjny zaktualizował wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych przed nowelizacją ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, stosownie do reguł określonych w powołanej powyżej ustawie zmieniającej z 4 lipca 2019 r. W zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny orzekł o odmowie umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...] zł.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 64e § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r. - mający zastosowanie w omawianej sprawie z uwagi na wszczęcie i niezakończenie tego postępowania przed datą [...] r. - stanowi, że organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Z uzasadnienia postanowienia wydanego [...] r. wynika, że organ egzekucyjny podejmując rozstrzygnięcie, dokonał rzetelnej analizy stanu faktycznego sprawy. W sposób jednoznaczny potwierdził wymagalność kosztów egzekucyjnych naliczonych zgodnie z obowiązującymi w sprawie przepisami, w kwocie [...] zł. Orzekający jako organ II instancji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] nie stwierdził okoliczności, które by uzasadniały wycofanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. W ocenie organu odwoławczego, słusznie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...]. wskazał, że przedmiotowe koszty egzekucyjne nie uległy przedawnieniu. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującymi przed jak i po dacie 20 lutego 2021 r.) składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W myśl art. 24 ust. 4 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r.: należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. W myśl ust. 5b cytowanego artykułu natomiast: bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W omawianej sprawie podkreślenia wymaga, że obowiązujący od 20 lutego 2021 r. art. 24 ust 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazuje, że do kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia przepisów art. 24 ust. 4 oraz 5-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - nie stosuje się. Powyższy zapis ustawodawca wprowadził z jednoczesnym uregulowaniem kwestii przedawnienia kosztów egzekucyjnych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 65a tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 r.: obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych przedawnia się z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł egzekwowany obowiązek. Powyższe oznacza, iż koszty egzekucyjne, dochodzone w przedmiotowym postępowaniu z majątku skarżącego - z uwagi na trwające postępowanie egzekucyjne oraz brak upływu terminu przedawnienia należności głównych - nie uległy przedawnieniu.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że za kontynuacją omawianego postępowania egzekucyjnego, a tym samym - odmową umorzenia kosztów egzekucyjnych, przemawia niezakończony proces likwidacji, który wydłużony został do [...] r. W ocenie organu egzekucyjnego odległa data zakończenia postępowania likwidacyjnego stanowi o realnej perspektywie podjęcia przez organ skutecznych czynności egzekucyjnych. Podkreślenia wymagają również możliwe do zastosowania działania organu założycielskiego SP ZOZ, dążącego do faktycznej spłaty ciążących na podległym mu podmiocie zobowiązań nie tylko z tytułu kosztów egzekucyjnych ale i należności składkowych. Umorzenie kosztów egzekucyjnych figurujących na koncie płatnika byłoby zbyt dużym uprzywilejowaniem w stosunku do innych płatników. Umorzenie kosztów egzekucyjnych jest szczególnego rodzaju ulgą stanowiącą odstępstwo od zasady równego traktowania zobowiązanych, a zatem jej stosowanie może mieć miejsce w okolicznościach nadzwyczajnych, które w omawianej sprawie nie zaistniały. Ponadto, jak wskazuje organ, koszty egzekucyjne nie muszą być zrealizowane natychmiastowo w sposób jednorazowy, a mogą podlegać spłacie w systemie ratalnym.

Wskazując na powyższe, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, iż postanowienie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, w myśl cytowanych powyżej przepisów, podejmowane jest zgodnie z zasadami tzw. uznania administracyjnego. Powyższe oznacza, że nawet gdy w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, umożliwiających umorzenie kosztów egzekucyjnych, organ egzekucyjny może odmówić udzielenia tej ulgi. Powyższe nie oznacza oczywiście dowolności uzasadnienia podjętego przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia. Kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy prawidłowo na jego podstawie ocenił wystąpienie przesłanek uznaniowych do zastosowania wnioskowanej instytucji prawa, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, wyznaczonych przez art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, znajdujący zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, stosownie do art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W ocenie organu odwoławczego, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w[...]. rozpatrując przedmiotową sprawę, dokonał rzetelnej analizy jej stanu faktycznego w kontekście zaistnienia przesłanek umożliwiających udzielenia Zobowiązanemu ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ ocenił wszystkie zgromadzone w sprawie dowody. W oparciu o nie dokonał pełnej analizy sytuacji prawnej oraz finansowej SP ZOZ w [...] w likwidacji. W oparciu o tak poczynione ustalenia, co do których brak jest podstaw do ich kwestionowania, organ stwierdził, że w sprawie, zważywszy na trwające postępowanie likwidacyjne wobec skarżącego istnieją możliwości finansowe zobowiązanego zatrudniającego likwidatora, co zostało zaplanowane na wiele następnych lat oraz istniejące rozwiązania prawne skutkujące prawdopodobieństwem uregulowania należności ciążących na zobowiązanym przez jego organ założycielski - podjęcie decyzji o umorzeniu kosztów egzekucyjnych byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. Mimo, że organ I instancji stwierdził wystąpienie w niniejszej sprawie dwóch spośród trzech ustawowych przesłanek warunkujących możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, to zasadnie odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi w ich spłacie, korzystając w tym zakresie z uznania administracyjnego, które zgodnie z art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umożliwia zarówno pozytywne jak i negatywne rozstrzygnięcie żądania w takim przypadku. Organ I instancji wskazał i w racjonalny sposób uzasadnił odmowę. Bez wątpienia fakt, iż likwidacja zobowiązanego została zaplanowana na wiele lat i w tym okresie będzie on ponosił jej koszty (w tym - wynagrodzenie likwidatora) oraz, że Powiat [...]- jako organ założycielski, który następnie ma przejąć pozostałe po likwidacji zaległości skarżącego sfinansował spłatę zaległości cywilnoprawnych, nie regulując ani należności składkowych wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ani powstałych w wyniku ich egzekucji kosztów egzekucyjnych - w ocenie organu nie pozwala obecnie na odstąpienie od dochodzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych poprzez ich umorzenie.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego odnośnie wystąpienia przesłanki ważnego interesu publicznego, organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcie interesu publicznego należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej. Tymczasem skarżący utożsamia jego wystąpienie z nieściągalnością obowiązku oraz wystąpieniem sytuacji, w której dochodzenie obowiązku spowoduje powstanie niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych. Wskazywane okoliczności dotyczące niezakończenia postępowania egzekucyjnego, które tym samym będzie kontynuowane bezskutecznie przez następne lata w najmniejszym stopniu nie są istotne z punktu widzenia interesu publicznego rozumianego jako interes ogółu. W kontekście tej przesłanki w interesie publicznym jest dochodzenie należności publicznoprawnych, bowiem służą one zaspokajaniu potrzeb obywateli. W rozważanej sprawie nie wyczerpano natomiast możliwości dobrowolnego uregulowania kosztów egzekucyjnych w ratach, na co zwrócił uwagę organ egzekucyjny.

Skargę na powyższe postanowienie złożył SP ZOZ w [...] w likwidacji wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

- naruszenie art. 64e § 1-3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez ich niezastosowanie i odmowę umorzenia egzekucyjnego, pomimo wystąpienia oczywistych ku temu przesłanek,

- nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności dotyczących celowości ponoszenia kolejnych kosztów postępowań egzekucyjnych oraz prognozowanych, związanych z tym wydatków, wobec niewypłacalności zobowiązanego i ustalonego przez organ założycielski długiego okresu trwania likwidacji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że celowość postępowania egzekucyjnego należy oceniać w stosunku do dłużnika, a nie jednostki założycielskiej. Wiadomo również, że czynność egzekucyjna przerywa bieg przedawnienia o ile jest celowa i skierowana do majątku dłużnika. W tym kontekście kontynuacja egzekucji kosztów powstępowań w łącznej kwocie [...] zł wygeneruje większe koszty i zaangażowanie w czynnościach niż przewidywane efekty. Z zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynika domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z oznaczonym istotnym interesem społecznym lub przekraczałoby faktyczne możliwości organu. Co również ważne, wobec przyznania organowi administracji pewnej swobody wyboru rozstrzygnięcia, dodatkowo obowiązki procesowe organu w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, są wręcz zwiększone, niż w stosunku do decyzji związanych. Organ administracji publicznej, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych kompetencji, ma obowiązek wnikliwie i wszechstronnie wyjaśnić stan faktyczny, a przed wydaniem decyzji rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Decyzja taka musi być co do zasady wyczerpująco i przekonująco uzasadniona. W przedmiotowej sprawie od dawna wiadomo, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku, wobec tego egzekucja wobec podmiotu w likwidacji nie przyniesie jakichkolwiek rezultatów. Z tą okolicznością podnoszoną w dotychczasowych zażaleniach organ nawet nie podjął polemiki. Podobnie rzecz się ma w zaskarżonym postanowieniu. Organ powinien poczynić ustalenia, co do zasadności dalszego prowadzenia postępowań egzekucyjnych przez kolejne 19 lat, wobec podmiotu, który nie posiada majątku i nie może nabyć żadnego majątku w przyszłości, bowiem nie posiada ku temu środków, ani nie prowadzi już żadnej działalności. Organy rozpoznające wniosek dłużnika powinny oszacować dodatkowe wydatki, jakie prowadzenie postępowań egzekucyjne wygeneruje w zakresie objętym niniejszym wnioskiem przez kolejne dwie dekady, jaka ekonomiczna i społeczna zasadność tego rodzaju działań, tym bardziej że obecnie ustalona kwota należności jest niewielka i zachodzi poważne prawdopodobieństwo, że dalsze koszty jej egzekucji przekroczą wartość roszczenia.

W złożonej odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a sprawa zainicjowana tą skargą, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Sąd miał przy tym na uwadze, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenia prawa, stanowiące podstawę do uwzględnienia skargi na postanowienie, zostały zaś wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, opisanych w tym przepisie naruszeń prawa nie można jednak przypisać organom prowadzącym postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżonym do tutejszego Sądu postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Stan faktyczny kontrolowanej sprawy jest niesporny pomiędzy stronami i nie budzi także wątpliwości Sądu w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zagadnieniem spornym pomiędzy stronami pozostaje natomiast okoliczność, czy w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 64e § 2 pkt 1 lit. b tiret drugie u.p.e.a., przemawiające za umorzeniem kosztów postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego, na którego wniosek została wszczęta niniejsze postępowanie.

Na wstępie wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów, w którym stwierdzono, że zagadnienie kosztów egzekucyjnych - stanowiących przedmiot omawianego sporu, zostało uregulowane w rozdziale 6 działu I ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przedmiotowej sprawie należy zwrócić uwagę na fakt, iż ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553) ustawodawca zmienił zasady i tryb naliczania kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W art. 1 pkt 26 powołanej ustawy ustawodawca dokonał również zmian dotyczących umarzania kosztów egzekucyjnych oraz rozkładania ich na raty. Natomiast w art. 1 pkt 27 nowelizacji, poprzez dodanie art. 65a w ustawie zmienianej, określił bezpośrednio w tej ustawie termin przedawnienia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Wskazana ustawa zmieniająca weszła w życie z dniem 20 lutego 2021 r., jednak - jak wynika z jej art. 6 - nie znajduje ona zastosowania w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed ww. datą, co oznacza, że podstawą naliczania kosztów egzekucyjnych oraz udzielania w tych postępowaniach ulg dotyczących kosztów egzekucyjnych, zgodnie z wolą ustawodawcy pozostają przepisy dotychczasowe. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego skierowanego do majątku Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...] w likwidacji - na co zwrócono uwagę w uprzednio wydanych w sprawie postanowieniach, nastąpiło przed dniem [...] r. W związku z powyższym w omawianej sprawie ocena okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych winna zostać przeprowadzona w odniesieniu do przesłanek określonych w art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed ww. datą.

Należy również zwrócić uwagę, że w toku postępowania w rozważanej sprawie organ egzekucyjny zaktualizował wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych przed nowelizacją ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, stosownie do reguł określonych w powołanej powyżej ustawie zmieniającej z 4 lipca 2019 r.

Zgodnie z art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r.: organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Stosownie do art. 7 ust. 1 tej ustawy, niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 100 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 100 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej (art. 7 ust. 2).

W zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny orzekł o odmowie umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...] zł, stanowiącej sumę opłat manipulacyjnych naliczonych do [...] tytułów wykonawczych.

Tym samym należy uznać, że organy dokonały właściwej wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w niniejszej sprawie, w tym przepisów przejściowych.

Nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w uzasadnieniu złożonej skargi zarzut przedawnienia. Zgodnie z art. 6 § 2 pkt 3, do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem 20 lutego 2021 r., w kwestii przedawnienia kosztów egzekucyjnych, stosuje się wprowadzony nowelizacją przepis art. 65a ustawy zmienianej, jeżeli jest on korzystniejszy dla zobowiązanego, wierzyciela - w przypadku, gdy koszty egzekucyjne obciążają odpowiednio zobowiązanego albo wierzyciela. Zgodnie z powołanym art. 65a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 r.: obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych przedawnia się z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł egzekwowany obowiązek. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującymi przed jak i po dacie 20 lutego 2021 r.) składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W myśl art. 24 ust. 4 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r.: należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6, W myśl ust. 5b cytowanego artykułu natomiast: bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W omawianej sprawie podkreślenia wymaga, że obowiązujący od 20 lutego 2021 r. art. 24 ust 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazuje, że do kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia przepisów art. 24 ust. 4 oraz 5-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - nie stosuje się. Powyższy zapis ustawodawca wprowadził z jednoczesnym uregulowaniem kwestii przedawnienia kosztów egzekucyjnych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 65a tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 r.: obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych przedawnia się z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł egzekwowany obowiązek. Nadto wskazać należy, że skarżący nie wykazał aby należność główna – zaległe składki z tytułu ubezpieczenia społecznego zostały umorzone.

Powyższe oznacza, iż koszty egzekucyjne, dochodzone w przedmiotowym postępowaniu z majątku zobowiązanego - z uwagi na trwające postępowanie egzekucyjne oraz brak upływu terminu przedawnienia należności głównych - nie uległy przedawnieniu.

Nowelizacja przepisów nie zmieniła zasady określonej w art. 64c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którą koszty egzekucyjne, tj. opłaty ponoszone za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym (w tym również opłata manipulacyjna), obciążają zobowiązanego. Zasadność takiej regulacji wynika z faktu, iż całe postępowanie egzekucyjne i podejmowane w jego toku czynności egzekucyjne są następstwem niewykonania przez zobowiązanego w ustawowym terminie ciążącego na nim obowiązku.

Przechodząc do oceny poszczególnych przesłanek uzasadniających ewentualne umorzenie spornych kosztów postepowania egzekucyjnego na wstępie wskazać należy, że treść art. 64e u.p.e.a. uległa zmianie na podstawie ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553), ale dopiero z dniem 20 lutego 2021 r. Zatem należy stosować wskazany przepis w brzmieniu dotychczasowym, na co wskazuje także art. 11 ustawy zmieniającej.

Zatem przepis art. 64e § 2 u.p.e.a. stanowił, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dość powszechnie przyjmuje się, że w każdym przypadku złożenia wniosku o umorzenie należnych kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, czy zachodzą okoliczności (przesłanki) wskazane m.in. w przepisie art. 64e § 2 u.p.e.a. Przesłanki te powinny być oceniane indywidualnie w zależności od ustalonych okoliczności faktycznych występujących w konkretnej, rozpoznawanej sprawie ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 319/08 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jednocześnie organ, w ramach tej przesłanki, powinien zbadać (pomimo, że ustawodawca nie powiązał kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji z jego efektywnością oraz realnymi nakładami pracy organu egzekucyjnego), czy koszty egzekucyjne nie przekształciły się w dokuczliwą sankcję, w sposób nieuzasadniony obciążającą stronę zobowiązaną (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 1291/16). Z uwagi na poczynione w niniejszej sprawie ustalenia faktyczne związane z uregulowaniem przez skarżącego zobowiązań cywilnoprawnych z środków pochodzących z pożyczki udzielonej przez Skarb Państwa wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, zgodnie z którym zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi jakimi są koszty egzekucyjne.

W przepisie art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. jako przesłankę udzielenia ulgi wskazano ważny interes publiczny. Pojęcie interesu publicznego na gruncie tego przepisu należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej itp. Pojęcie interesu publicznego nie ma więc stałego zakresu i wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, które kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego. Dodatkowo określenie "ważny" oznacza taki, od którego wiele zależy, mający dużą wagę, duże znaczenie, znaczący, doniosły, cenny. Określenie to zatem wymagało dodatkowo wykazania, że ustalenie istnienia tej przesłanki musiało mieć szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt II FSK 1199/15). Podkreślić należy, że w tym niedookreślonym pojęciu mieści się respektowanie wspólnych dla całego społeczeństwa wartości, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, sprawność działania aparatu państwowego itp., ale pojęcie powyższe obejmuje także ochronę interesu budżetu państwa. Z drugiej zaś strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie - całego społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy na tle sytuacji finansowej państwa (zob. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2003 r., III SA 1838/01, M. Pod. 2003, nr 7, s. 43). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1792/07, LEX nr 501587, stwierdził, że: "W sprawie o umorzenie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e u.p.e.a. "interes publiczny" należy rozumieć przede wszystkim jako zapewnienie wpływu należnych dochodów do budżetu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wypłacane są świadczenia dla uprawnionej, szerokiej grupy społecznej". Pogląd powyższy skład orzekający w tej sprawie podziela.

Podzielić również należy stanowisko organów, zgodnie z którym decyzja w przedmiocie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego ma charakter uznaniowy. Oznacza to w przeciwieństwie do tzw. decyzji związanych, że nawet stwierdzenie istnienia przesłanek przewidzianych w przepisach, których wystąpienie jest warunkiem umorzenia – nie zobowiązuje organu do umorzenia należności. Organ ma prawo swobodnego wyboru czy w danej sprawie zachodzi przypadek uzasadniający przyznanie ulgi, w niniejszej sprawie umorzenie obciążających skarżącego kosztów postępowania egzekucyjnego. Ta uznaniowość nie oznacza dowolności ze strony organu, który obowiązany jest wskazać okoliczności uzasadniające podjęte w tym przedmiocie rozstrzygnięcie. Sąd w takim przypadku nie ma uprawnień aby nakazać organom uwzględnienie wniosku strony o udzielenie wspomnianej ulgi, nie może kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego, jego celowości słuszności (por. wyrok Wojewódzkiego sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 stycznia 2020r, sygn. akt III SA/Wr 311/19).

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że organy obu instancji odrębnie oceniły każdą z przesłanek wskazanych w art. 64e § 2 pkt 1-3 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 20 lutym 2020 r. Zgodnie jest stanowisko skarżącego i organów co do spełnienia przesłanki określonej w art. 64e § 1 pkt 1 powołanej ustawy. Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego, uznać należy, że na obecnym etapie sprawy, ze względu na brak składników majątkowych SP ZOZ w [...] w likwidacji , nie jest możliwe zastosowanie skutecznego środka egzekucyjnego pozwalającego wyegzekwować naliczone koszty postepowania egzekucyjnego. Jak wyżej wskazano spełnienie powyższej przesłanki z uwagi na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie zobowiązuje organu do uwzględnienia takiego wniosku zobowiązanego. Każda sprawa podlega indywidualnej ocenie, organ wręcz jest zobowiązany do uwzględnienia "realiów" danej sprawy. Zasadnie organy dokonując przesłanki "ważnego interesu publicznego" zwróciły uwagę, że postepowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania należności głównej jest w toku. Wnioski skarżącego o jego umorzenie nie zostały dotychczas uwzględnione. Zasadnie organy zwróciły uwagę, że z przedłożonych dokumentów wynika, że SP ZOZ w [...] został postawiony w stan likwidacji uchwałą Rady Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] r., a której to termin zakończenia kolejną uchwała tegoż organu z dnia [...] r. nr [...] ustalono na dzień r. Ustalenie tak odległego terminu zakończenia procesu likwidacji, ponoszenie związanych z tym kosztów pozwala przyjąć, że skarżący liczy się z ewentualną możliwością osiągnięcia określonych środków finansowych na pokrycie tych kosztów i nie tylko. Świadczy o tym dobitnie pozyskanie środków finansowych na uregulowanie zobowiązań cywilnoprawnych, a pominięcie całkowicie w tych rozliczeniach zobowiązań publicznoprawnych wobec ZUS. W takiej konkretnej sytuacji jaka zaistniała w niniejszej sprawie w interesie publicznym rozumianym jako interes ogółu jest dochodzenie między innymi dotychczas naliczonych kosztów postępowania egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wyczerpano możliwości wyegzekwowania tych należności, w tym możliwości dobrowolnego ich uregulowania przez zobowiązanego. Trwający proces likwidacji i określona data jego zakończenia wręcz nakazuje likwidatorowi podjęcie dalszych starań zmierzających do zaspokojenia zobowiązań, w trym publicznoprawnych. W szczególności gdy należność główna tj. zaległe składki z tytułu ubezpieczenia społecznego nadal stanowią przedmiot egzekucji. Trudno w ustalonym stanie faktycznym sprawy podzielić stanowisko skarżącego, że zachodzą przesłanki do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego i to w wysokości [...] zł.

Wyjaśnić należy, że postępowanie przed organem II instancji ma charakter merytoryczny i organ II instancji istotnie winien zbadać sprawę powtórnie w pełnym zakresie - powyższe nie może być jednak rozumiane jako obowiązek wydawania przez organ rozstrzygnięć reformatoryjnych. Organ II instancji proceduje bowiem w dużej mierze w oparciu o zgromadzony w toku postępowania pierwszo instancyjnego materiał aktowy. Ma on możliwość, uzupełnienia postępowania dowodowego jeśli dostrzeże w tym zakresie braki. Nie ulega jednak wątpliwości, iż organ odwoławczy, dokonując powtórnej analizy rozstrzyganej sprawy równocześnie zobowiązany jest do oceny działań organu I instancji. Dopiero gdy ocena ta da wynik negatywny, uprawniony jest on do ingerencji w kontrolowane rozstrzygnięcie (przez uchylenie lub zmianę kontrolowanego rozstrzygnięcia organu I instancji). W przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że organ I instancji w sposób dostateczny i prawidłowy ustalił istotne z punktu widzenia sprawy okoliczności faktyczne i dokonał ich prawidłowej kwalifikacji prawnej. Działanie to realizuje wymagania jakie przed organem odwoławczym postawił ustawodawca. Równocześnie organ odwoławczy dokonał szczegółowego omówienia sprawy tj. istoty żądania wierzyciela, mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, przebiegu dotychczas prowadzonego postępowania, ustalonych okoliczności faktycznych i stanowiska organu I instancji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w sposób wyczerpujący przedstawił także argumentację zawartą w zażaleniu i odniósł się do wszystkich argumentów wierzyciela. Organ odniósł okoliczności faktyczne sprawy do ustawowych przesłanek warunkujących umorzenie kosztów egzekucyjnych. Wynikiem dokonanej przez niego subsumpcji treści normy wywodzonej z treści przepisu art. 64e u.p.e.a. z ustalonymi okolicznościami sprawy było zanegowanie możliwości umorzenia kosztów egzekucyjnych. W takiej sytuacji nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności dotyczący celowości ponoszenia kolejnych kosztów postępowań egzekucyjnych oraz prognozowanych, związanych z tym wydatków.

Nie może stanowić podstawy uwzględnienia skargi fakt, że organ II instancji rozpoznając ponownie sprawę powtórzył argumentację organu I instancji, zwłaszcza w sytuacji gdy jest ona trafna i zasługuje w całości na uwzględnienie. Słusznie organy uwzględniły w niniejszej sprawie ustalony przez organ założycielski okres trwania procesu likwidacji, który opierając się na doświadczeniu należy uznać za szczególnie długi, podczas gdy istotą procesu likwidacji jest jego sprawne przeprowadzenie.

Co do zarzutu, iż w przyszłości sporne koszty egzekucyjne ewentualnie mogą obciążyć organ założycielski, to ustawodawca przewidział określone skutki prawne związane z zakończeniem procesu likwidacji (ustawa z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej oraz ustawa z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej). Mimo, że organy w zaskarżonych postanowieniach wspominają o organie założycielskim, to w żaden sposób na obecnym etapie postepowania egzekucyjnego jak i likwidacyjnego nie próbują przenieść obowiązku spłaty tych kosztów na ten organ.

Tym samym za pozbawiony uzasadnienia prawnego należy uznać zarzut naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem organy nie naruszyły powyższych przepisów w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku tj. skargę oddalono w całości.