Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 223/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu z dnia 29 lutego 2024 r. nr DL-D.543.1.2023 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. J. (dalej: skarżąca) jest decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu (dalej: Rektor) z dnia 29 lutego 2024 r. nr DL-D.543.1.2023 utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia 9 października 2023 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Rektora z dnia 22 marca 2023 nr 9/2023.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca – jako E. Y. –uzyskała informację wydaną przez dyrektora Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA) w dniu 16 lipca 2021 r. o dyplomie wydanym przez zagraniczną uczelnię, o poziomie studiów i statusie uczelni.

W dniu 3 listopada 2022 r. złożyła do Rektora wniosek o przeprowadzenie postępowania nostryfikacyjnego i uznanie dyplomu ukończenia 6-letnich jednolitych studiów wyższych seria [...] nr [...] wydanego w dniu [...] r. przez P. im. [...] za równoważny polskiemu odpowiednikowi dyplomu ukończenia studiów wyższych i tytułowi zawodowemu lekarza.

W oparciu o obowiązujący Regulamin postępowania nostryfikacyjnego dyplomów ukończenia studiów uzyskanych za granicą (załącznik do zarządzenia nr 170/XV R/2018 Rektora z dnia 21 grudnia 2018 r.; dalej: Regulamin postępowania nostryfikacyjnego) ze skarżącą zawarta została umowa nr 13/12/2022 z dnia 5 grudnia 2022 r. określająca zasady odpłatności za przeprowadzenie postępowania nostryfikacyjnego dyplomu ukończenia studiów wyższych uzyskanego za granicą (dalej: umowa z dnia 5 grudnia 2022 r.). Skarżąca wniosła opłatę w dniu 28 grudnia 2022 r.

Decyzją z 20 stycznia 2023 r. Dziekan Wydziału L. uczelni za konieczne uznał złożenie przez skarżącą egzaminów ustalając ich termin na dzień 23 lutego 2023 r. Decyzja ta została doręczona skarżącej w dniu 1 lutego 2023 r.

W dniu 3 lutego 2023 r. (6 lutego 2023 r. – prezentata Dziekanatu Wydziału L.) wpłynęło do uczelni pisemne oświadczenie skarżącej z dnia 2 lutego 2023 r., że chciałaby anulować wpis na egzamin nostryfikacyjny i wypowiedzieć umowę. Wypowiedziała umowę z dnia 5 grudnia 2022 r. i poprosiła o zwrot opłaty. Wskazała, że wypowiedzenie umowy następuje przed przystąpieniem do egzaminu nostryfikacyjnego i jakimikolwiek czynnościami merytorycznymi ze strony uczelni.

Decyzją z dnia 22 marca 2023 r. nr 9/2023 - wydaną na podstawie § 5 ust. 2 i 3 oraz § 6 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 28 września 2018 r. w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów za granicą oraz potwierdzania ukończenia studiów na określonym poziomie, a także § 7 ust. 2 i § 9 ust. 2 Regulaminu postępowania nostryfikacyjnego dyplomów ukończenia studiów uzyskanych za granicą stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 170/XV R/2018 Rektora z dnia 21 grudnia 2018 r. - Rektor odmówił uznania ww. dyplomu uzyskanego przez skarżącą za równoważny odpowiedniemu polskiemu dyplomowi ukończenia studiów wyższych i tytułowi zawodowemu oraz odmówił wydania zaświadczenia wydawanego po przeprowadzeniu postepowania nostryfikacyjnego (dalej też: decyzja z 22 marca 2023 r. nr 9/2023) z uwagi na niestawiennictwo skarżącej na egzaminie nostryfikacyjnym w wyznaczonym terminie i niezłożenie ustalonych egzaminów. Decyzja ta została doręczona skarżącej w dniu 5 kwietnia 2023 r.

W dniu 21 czerwca 2023 r. (wpływ do Rektora – 18 lipca 2023 r.) skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Rektora z dnia 22 marca 2023 r. nr 9/2023 jako podstawę wskazując art. 157 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 105 Kodeksu postepowania administracyjnego (k.p.a). W uzasadnieniu wniosku podała, że przedmiotem umowy z 5 grudnia 2022 r. było przeprowadzenie nostryfikacji dyplomu uczelni zagranicznej i była to umowa zlecenia lub typu nienazwanego - z uprawnieniem do jej wypowiedzenia. Wskazała, że przedmiotem tej umowy jest szereg czynności o charakterze prawnym (porównywanie wymogów edukacyjnych uczelni, analiza braków materiałowych, sprawdzanie pod katem prawnym i merytorycznym braków dokumentów i wreszcie wydanie decyzji o nostryfikacji), ale także wymagająca wiedzy specjalistycznej, a uczelnia zobowiązała się wykonać je odpłatnie. Mimo wypowiedzenia tej umowy Rektor wydał decyzję o odmowie nostryfikacji, co narusza art. 105 k.p.a., ponieważ wniosek nostryfikacyjny stał się bezprzedmiotowy wobec wypowiedzenia umowy z dnia 5 grudnia 2022 r. Rektor winien wydać decyzje o umorzeniu postępowania zamiast decyzji negatywnej. Doprowadziło to do sytuacji, w której rozstrzygnięciu poddano bezprzedmiotowy wniosek.

Do wniosku skarżąca dołączyła decyzję z dnia 1 lutego 2023 r. o zmianie imienia i nazwiska skarżącej z E. Y. na K. J.

Decyzją z dnia 9 października 2023 r. (bez numeru) wydaną na podstawie art. 157 § 1 i § 2, art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) Rektor odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr 9/2023 z dnia 22 marca 2023 r. W uzasadnieniu przedstawił procedurę nostryfikacyjną z uwzględnieniem wewnętrznych regulacji uczelni odnosząc ją do przebiegu sprawy skarżącej. Wyjaśnił rozumienie bezprzedmiotowości postępowania i stwierdził, że nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania nostryfikacyjnego z wniosku skarżącej, ponieważ skarżąca wniosku tego nie cofnęła, ani nie wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania nostryfikacyjnego. Rektor stwierdził, że celem pisma skarżącej z dnia 2 lutego 2023 r. było rozwiązanie umowy z dnia 5 grudnia 2022 r. Wskazał, że w pismach z dnia 13 lutego 2023 r. oraz 20 marca 2023 r. Dziekan Wydziału L. wyjaśnił skarżącej, że umowa ta nie stanowi umowy zlecenia ani umowy o świadczenie usług, lecz jej przedmiotem było jedynie określenie zasad odpłatności za przeprowadzenie postępowania nostryfikacyjnego dyplomu ukończenia studiów wyższych uzyskanego za granicą. Skarżąca opłatę wniosła. Obowiązek jej wniesienia jest niezależny od wyniku postępowania nostryfikacyjnego. Rektor wskazał też, że w toku tego postępowania podjęte zostały czynności, w tym dokonano szczegółowej analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącą, określono różnice programowe, zobowiązano skarżącą do złożenia egzaminów wskazując warunki i terminy ich przeprowadzenia. W rezultacie Rektor stwierdził, że w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia postępowania, nie zaistniały przesłanki dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 22 marca 2023 r. nr 9/2023 wskazane w art. 156 § 1 k.p.a.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (nadanym w dniu 2 listopada 2023 r.) skarżąca podtrzymała stanowisko o bezprzedmiotowości postępowania nostryfikacyjnego w rozumieniu art. 105 k.p.a. Argumentowała, że jej pismo z dnia 2 lutego 2023 r. wypowiadające umowę z dnia 5 grudnia 2022 r. wyrażało wolę cofnięcia wniosku o wszczęcie postępowania nostryfikacyjnego, co powinno skutkować jego umorzeniem.

Zaskarżoną decyzją Rektor utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 9 października 2023 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 22 marca 2023 r. nr 9/2023 wskazując, że przy jej wydaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Podtrzymując stanowisko wyrażone w poprzedniej decyzji opisał charakter i skutki prawne stwierdzenia nieważności decyzji powołując się na przepisy art. 16, art. 156 § 1 k.p.a oraz odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Na podstawie art. 23 ust. 4 i art. 427 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r., poz. 742 ze zm.; dalej: P.s.w.n.) potwierdził właściwość w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W wyniku ponownej analizy sprawy Rektor stwierdził, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 22 marca 2023 r. nr 9/2023 nie zasługuje na uwzględnienie. Szeroko i z powołaniem na przepisy P.s.w.n. przedstawił procedurę nostryfikacyjną, a następnie dokonał wykładni art. 105 § 1 i § 2 k.p.a. Uznał, że postępowanie nostryfikacyjne nie stało się bezprzedmiotowe i nie zaistniały przesłanki do jego umorzenia, ponieważ skarżąca nie cofnęła wniosku o wszczęcie postępowania nostryfikacyjnego, nie wniosła również o umorzenie tego postępowania. Celem złożenia pisma skarżącej z 2 lutego 2023 r., co wynika z jego treści, było rozwiązanie umowy z 5 grudnia 2022 r., której przedmiotem było jedynie określenie zasad odpłatności za przeprowadzenie postępowania nostryfikacyjnego. Umowa z 5 grudnia 2022 r. została wykonana - strony ustaliły opłatę za postępowanie nostryfikacyjne oraz zasady je wnoszenia, a opłata została wniesiona zgodnie z tą umową. Podkreślił, że opłata jest wnoszona niezależnie od wyniku postępowania nostryfikacyjnego, a w toku tego postępowania podjęto szereg czynności, w tym dokonano szczegółowej analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącą wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania nostryfikacyjnego, określono różnice programowe i zobowiązano skarżąca do złożenia egzaminów z przedmiotów: [...], [...] oraz [...]. Następnie określono warunki i terminy przeprowadzenia tych egzaminów. Nie zgodził się ze skarżącą, że jej pismo z 2 lutego 2023 r. należy traktować jako cofnięcie wniosku o wszczęcie postępowania nostryfikacyjnego i w konsekwencji stwierdził, że nie doszło do naruszenia art. 105 k.p.a. i nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji z 9 października 2023 r. oraz – stwierdzenia nieważności decyzji z 22 marca 2023 r. nr 9/2023. Rektor końcowo wskazał, że podpisanie decyzji z 9 października 2023 r. przez Dziekana Wydziału L. – działającego z upoważnienia Rektora – oraz decyzji z dnia 22 marca 2023 r. nr 9/2023 nie miało żadnego wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Rektora z dnia 29 lutego 2024 r. oraz o zasadzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 k.p.a. w związku z art. 327 ust. 4 P.s.w.n. polegające na odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 22 marca 2023 r. nr 9/2023 wydanej w warunkach braku przedmiotu postępowania administracyjnego, tj. wniosku skarżącej dotyczącego nostryfikacji dyplomul[...] seria [...] nr [...] wydanego [...] r. przez M. W uzasadnieniu skargi argumentowała, że skoro zgodnie z art. 327 ust. 4 P.s.w.n. warunkiem niezbędnym wszczęcia postępowania jest wniosek, to jego cofnięcie - ustawa nie określa formy cofnięcia – musi zakończyć się umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego. Uczelnia jednak nie umorzyła postępowania nostryfikacyjnego w sprawie skarżącej, lecz wydała decyzje odmawiającą nostryfikacji i zachowując całość opłaty za to postępowanie. Decyzja ta została wydana w sytuacji nieważności postępowania, tj. z rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Cofniecie wniosku o wszczęcie postępowania nostryfikacyjnego może być złożony oświadczeniem woli, skoro żaden przepis prawa nie określa jego formy. Treść cytowana przez Rektora "Chciałabym anulować mój wpis na egzamin nostryfikacyjny" ponad wszelka wątpliwość i zgodnie z zasadami wykładania oświadczeń woli określonymi w art. 60 i art. 65 § 1 k.c. oznaczała brak dalszej woli kontynuowania postępowania nostryfikacyjnego prowadzonego przez uczelnię.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Kontrola legalności dotyczy odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie uznania dyplomu ukończenia studiów uzyskanego za granicą za równoważny odpowiedniemu dyplomowi polskiemu.

Sporne zagadnienie dotyczy zaistnienia przesłanki nieważności decyzji z 22 marca 2023 r. nr 9/2023 określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a..

Zdaniem skarżącej, postępowanie nostryfikacyjne stało się bezprzedmiotowe wskutek cofnięcia przez nią wniosku w tej sprawie, wobec czego powinno zakończyć się umorzeniem postępowania a nie wydaniem decyzji merytorycznej, tj. decyzji z 22 marca 2023 nr 9/2023 o odmowie uznania dyplomu uzyskanego za granicą za równoważny polskiemu odpowiedniemu dyplomowi.

Wedle Rektora, nie zaistniały żadne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z 22 marca 2023 r. nr 9/2023, a skarżąca nie cofnęła wniosku o wszczęcie postępowania nostryfikacyjnego w jego toku, lecz jedynie wypowiedziała umowę określającą zasady odpłatności za przeprowadzenie postępowania nostryfikacyjnego., co nie mogło odnieść skutku w postaci zwrotu uiszczonej opłaty.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 156 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (§ 2).

Zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu, ponieważ Rektor błędnie ustalił brak przesłanek nieważności decyzji z 22 marca 2023 r. nr 9/2023.

Prawidłowo natomiast ocenił właściwość rzeczową w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie uznania dyplomu ukończenia studiów uzyskanego za granicą za równoważny polskiemu odpowiednikowi dyplomu., tj. decyzji z 22 marca 2023 r. nr 9/2023.

Niespornie Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu (dalej: uczelnia) ma status uczelni publicznej.

Zgodnie z art. 156 in principio k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1) p.s.w.n. organami uczelni publicznej - są rada uczelni, rektor i senat. Statut uczelni może przewidywać również inne organy uczelni (ust. 2).

Z § 30 ust. 1 i 2 Statutu Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu z dnia 19 czerwca 2019 r. stanowiącego załącznik do uchwały nr 2349 Senatu Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu z dnia 27 października 2021 r. (dalej: Statut) wynika, że organem jednoosobowym uczelni jest rektor, a organami kolegialnymi są rada uczelni, senat i rady dyscyplin.

Według art. 23 ust. 1 i 4 P.s.w.n., do zadań rektora należą sprawy dotyczące uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni, a od decyzji administracyjnych wydawanych przez rektora służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na podstawie art. 433 ust. 1 pkt 4) P.s.w.n. uczelnia publiczna, która jest nadzorowana przez ministra właściwego do spraw zdrowia jest uczelnią medyczną. Mocą ust. 2 ministrowie, o których mowa w ust. 1, sprawują nadzór nad uczelniami na zasadach określonych w dziale XIII, tj. "Nadzór nad systemem szkolnictwa wyższego i nauki". Z art. 427 ust. 2 pkt 2 ) P.s.w.n. wynika, że minister stwierdza nieważność aktu wydanego przez organy uczelni, z wyłączeniem uchwały, o której mowa w art. 192 ust. 2 i 3 oraz art. 221 ust. 14, i decyzji administracyjnej - w przypadku stwierdzenia ich niezgodności z przepisami prawa. Na rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności aktu służy, w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia, skarga do sądu administracyjnego. Przepisy o zaskarżaniu do sądu administracyjnego decyzji administracyjnych stosuje się odpowiednio (ust. 3).

W obecnym stanie prawnym nie ma wątpliwości, że przepisy k.p.a. mają zastosowanie wprost, a nie odpowiednio. Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 12 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 331/23, dostępny w CBOSA), że rozstrzygając władczo o prawach i obowiązkach strony, organ znajduje do tego podstawę w przepisach prawa nadających autonomię uczelniom wyższym. Nadanie tego rodzaju autonomii jest formą sui generis przeniesienia na organy uczelni części uprawnień państwa. W ten sposób należy rozumieć normę prawną, zamieszczoną w art. 9 ust. 2 p.s.w.n. Wynika z niej w szczególności, że uprawnienia, nabyte przez uczelnię w stosunku do obywateli, mają swoje źródło w prawie publicznym. Choć zatem żaden akt prawny nie określa organów uczelni oraz innych podmiotów w jej strukturze, którym uczelnia przyznała władztwo, organami administracyjnymi, to należy przyjąć, że uprawnienia do orzekania w sprawach obywateli nadają rektorowi i dziekanom przymiot organu administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym.

Sąd w składzie orzekającym nie ma wątpliwości, że kompetencja Rektora w zakresie stwierdzenia nieważności własnej decyzji opiera się na przepisie art. 23 ust. 4 P.s.w.n. i przepisach k.p.a. odnoszących się do tej instytucji. Minister nadzorujący uczelnię, w rozpatrywanej sprawie - Minister Zdrowia, nie ma kompetencji stwierdzenia nieważności decyzji Rektora, ta bowiem została wykluczona mocą art. 247 ust. 2 pkt 2) P.s.w.n. Nie ma też zastosowania przepis szczególny zawarty w art. 247 ust. 3 P.s.w.n., ponieważ ustalona tam procedura zaskarżenia dotyczy decyzji administracyjnych wydawanych przez ministra nadzorującego uczelnię, co wynika z systematyki przepisu i całego Działu XIII P.s.w.n.

Oznacza to, że procedura stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ uczelni oparta jest wyłącznie na przepisach k.p.a., przy czym w miejsce odwołania od decyzji w tej sprawie stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 23 ust. 4 P.s.w.n.). Przyjęta w sprawie poddanej kontroli Sądu procedura stwierdzenia nieważności decyzji z 22 marca 2023 r. nr 9/2023 jest więc prawidłowa.

Sąd dostrzega przy tym, że ani zaskarżona decyzja, ani decyzja ją poprzedzająca – choć wydana w imieniu Rektora - nie została podpisana osobiście przez Rektora, lecz przez odpowiednio Prorektora ds. nauki (dalej: Prorektor) i Dziekana Wydziału L. (dalej: Dziekan) działających z upoważnienia Rektora.

Z akt administracyjnych wynika, że Prorektor działa na podstawie udzielonego mu przez Rektora pełnomocnictwa do zastępowania we wszystkich sprawach i czynnościach w zakresie kompetencji Rektora podczas odbywania przez niego podróży służbowych. Pełnomocnictwo to zostało udzielone 16 marca 2022 r. na okres do 31 grudnia 2024 r. Z kolei z pełnomocnictwa z dnia 18 grudnia 2023 r. udzielonego przez Rektora m.in. Prorektorowi wynika prawo do zastępowania Rektora we wszystkich sprawach w dniach 3-5 stycznia 2024 r.

W aktach brak jest informacji odnośnie do nieobecności Rektora w datach wydania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Jednocześnie ze Statutu wynika, że w przypadku nieobecności rektora spowodowanej usprawiedliwioną lub nieusprawiedliwioną nieobecnością w pracy, stały jego zastępca jest prorektor wyznaczony przez rektora jako jego pierwszy zastępca (§ 35 ust. 5 zdanie pierwsze). Prorektorzy są upoważnieni do załatwiania spraw w imieniu rektora w zakresie ustalonym w pełnomocnictwach udzielonych przez rektora, obejmujących w szczególności upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń oraz dokonywania innych czynności (§ 39 ust. 1 Statutu).

Statut nie przewiduje dziekana jako organu uczelni. Dziekan jest natomiast osobą pełniącą funkcje kierownicze (§ 66 ust. 1 pkt 2), a do jego kompetencji należy m.in. wydawanie decyzji administracyjnych na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez rektora (§ 67 ust. 1).

Wskazane regulacje statutowe prowadzą do wniosku, że nieobecność Rektora skutkuje kompetencją pierwszego zastępcy Rektora do podejmowania działań za organ - Rektora. Dalsze przepisy Statutu ustalają dalszą kolejność tego zastępstwa.

Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, czy i kto w czasie podejmowania rozstrzygnięć w sprawie był wyznaczonym pierwszym zastępcą rektora. Informacja taka nie została zamieszczona również w Biuletynie Informacji Publicznej uczelni. Również Regulamin organizacyjny uczelni (opublikowany w Biuletynie Informacji Publicznej) nie zawiera regulacji w tym zakresie.

Do odpowiedzi na skargę załączone zostało pełnomocnictwo udzielone Prorektorowi w dniu 1 września 2020 r., z treści którego pośrednio wynika, że został on wyznaczony pierwszym zastępcą Rektora.

Wskazane postanowienia Statutu oraz treść pełnomocnictw są względem siebie konkurencyjne, co prowadzi do niepewności odnośnie do umocowania osób podpisanych pod tymi decyzjami.

Podstawa działania Prorektora w wydaniu zaskarżonej decyzji nie jest jednoznaczna. Działanie "z upoważnienia Rektora" (jak informuje pieczęć imienna w zaskarżonej decyzji) powinno wynikać z pełnomocnictwa, czyli działania w imieniu Rektora. Z kolei treść pełnomocnictwa wskazuje na działanie w zastępstwie Rektora, skoro pełnomocnictwo to wiąże w czasie nieobecności Rektora. Status pierwszego zastępcy Rektora również wiąże się z nieobecnością Rektora.

W aktach sprawy brak pełnomocnictwa udzielonego Dziekanowi. Z § 67 ust. 1 Statutu wynika, że dziekan m.in. wydaje decyzje administracyjne na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez rektora. Jego kompetencją jest w szczególności prowadzenie postępowań i wydawanie decyzji nostryfikacyjnych (§ 67 ust. 2 pkt 12 Statutu). Jak Sąd wskazał dziekan nie jest organem uczelni, co wynika z ww. przepisów P.s.w.n. A skoro w aktach administracyjnych brak jest upoważnienia do działania Dziekana w imieniu Rektora w tej konkretnej sprawie, ani ogólnie w sprawach stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie nostryfikacji, to umocowanie Dziekana do wydania decyzji z dnia 9 października 2023 r. nie jest udokumentowane i budzi zastrzeżenia.

Podsumowując, pełnomocnictwa udzielone Prorektorowi zawarte w aktach administracyjnych wskazują, że może on działać w sytuacji nieobecności Rektora. Ponadto treść tych pełnomocnictw nie jest jednoznaczna. Pełnomocnictwa upoważniają do działania w imieniu Rektora i jednocześnie w jego zastępstwie. Trudno ustalić, jaka jest relacja tych pełnomocnictw do statutowych reguł zastępstwa, określonych w rozdziale 2 (Rektor) Działu II (Organy uczelni) Statutu. Z treści decyzji wynika, że zostały one podpisane z upoważnienia Rektora. Należy odróżnić i wyjaśnić na tle okoliczności sprawy, działanie z upoważnienia Rektora od działania w jego zastępstwie, a także wyjaśnić umocowanie do działania w sprawie Dziekana, czego nie uczyniono powodując wątpliwości co do umocowania osób podpisanych zarówno pod zaskarżoną decyzją jak i poprzedzającą ją decyzją z 9 października 2023 r. wydaną w imieniu Rektora.

Przechodząc do meritum sprawy, to kontrola legalności zaskarżonej decyzji wskazuje, że Rektor błędnie przyjął w sprawie brak zaistnienia przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 22 marca 2023 r. nr 9/2023.

Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, unormowana w art. 156 k.p.a. oraz przepisach następnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Z tego względu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły czy wręcz ścieśniająco (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 września 1999 r., IV SA 1380/97, z 10 listopada 1998 r., IV SA 912/97; z 29 czerwca 1999 r., IV SA 1889/97; z 29 czerwca 1999 r., IV SA 1066/97, przywołane w P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2024). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji mają co do zasady charakter materialnoprawny. Nie są one związane z postępowaniem, w którym wydano decyzję, ale wynikają z samej decyzji (wyroki NSA: z 16 grudnia 1998 r., I SA 339/98; z 16 października 1998 r., II SA 1241/98; z 16 października 1998 r., II SA 1079/98; z 8 października 1999 r., IV SA 1646/97; wyrok NSA z 7 maja 2020 r., I OSK 4078/18 – przywołane w P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2024). Do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia może dojść wyłącznie w przypadku stwierdzenia istnienia którejkolwiek z przesłanek zawartych w art. 156 § 1 (wyroki NSA: z 10 czerwca 1998 r., IV SA 1290/96; wyrok NSA z 8 czerwca 1998 r., IV SA 1490/96; z 30 grudnia 1998 r., IV SA 2319/96, przywołane w P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2024). Postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem, odrębnym od postępowania, w którym wydano weryfikowaną decyzję (zob. np. wyroki NSA z 29 lipca 1999 r., IV SA 1381/97; z 8 lipca 1999 r., IV SA 970/97, P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2024). Organ administracji, orzekając w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, orzeka wyłącznie kasacyjnie, tj. może jedynie albo stwierdzić nieważność decyzji, albo jej niezgodność z prawem, a w braku przesłanek do takiego orzekania – odmówić stwierdzenia nieważności decyzji. Organ ten nie jest zatem władny zmienić takiej decyzji ani też – uchylając ją – orzec jednocześnie co do istoty o prawach lub obowiązkach stron postępowania (wyrok NSA z 10 czerwca 1999 r., I SA 1527/98; wyrok NSA z 6 stycznia 1999 r., IV SA 1030/97 - P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2024).

Organ administracji nie jest związany zarzutami zawartymi we wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji i jeśli nawet uważa, że podniesione przez wnioskodawcę zarzuty są niezasadne, to musi zbadać z urzędu, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 (wyroki NSA: z 27 października 1999 r., IV SA 1715/97; wyrok NSA z 29 czerwca 1999 r., IV SA 1889/97, przywołane w P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2024).

W sprawie jest bezsporne, że w dniu 3 listopada 2022 r. wpłynął do Rektora wniosek skarżącej o nostryfikację dyplomu ukończenia studiów uzyskanego za granicą. Nie jest też kwestionowane, że skarżąca zawarła w dniu 5 grudnia 2022 r. umowę z uczelnią dotyczącą określenia zasad odpłatności za przeprowadzenie postępowania nostryfikacyjnego dyplomu ukończenia studio wyższych uzyskanego za granicę. Niespornie opłatę ustaloną ww. umową skarżąca uiściła w dniu 28 grudnia 2022 r. Nie jest również wątpliwe, że decyzją z 20 stycznia 2023 r. – doręczoną skarżącej w dniu 1 lutego 2023 r. - Dziekan zobowiązał skarżąca do złożenia egzaminów z przedmiotów: [...], [...] i [...] ustalając termin tych egzaminów na dzień 23 lutego 2023 r.

Skarżąca nieważności decyzji z 22 marca 2023 r. nr 9/2023 upatruje w rażącym naruszeniu art. 105 k.p.a. argumentując, że Rektor bezprawnie wydał decyzję merytoryczną, tj. o odmowie uznania dyplomu uzyskanego za granica za równoważny odpowiedniemu dyplomowi polskiemu. Powinien był bowiem umorzyć postępowanie w sprawie nostryfikacji dyplomu, ponieważ skarżąca pismem z 2 lutego 2023 r. cofnęła wniosek w tej sprawie.

Zdaniem Rektora, pismo skarżącej z 2 lutego 2023 r. nie cofa wniosku o nostryfikację dyplomu uzyskanego za granicą, lecz stanowi wypowiedzenie umowy z 5 grudnia 2022 r. dotyczącej odpłatności za postępowanie nostryfikacyjne, czego nie można zrównać z cofnięciem wniosku o nostryfikację ze względu na przedmiot tej umowy.

Spór dotyczy więc ustalenia, czy pismo skarżącej z 2 lutego 2023 r., które na uczelnię wpłynęło w dniu 3 lutego 2023 r., stanowi wycofanie wniosku o nostryfikację skutkujące brakiem przedmiotu postępowania nostryfikacyjnego i w konsekwencji - obowiązkiem umorzenia tego postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 k.p.a. zamiast – jak w sprawie - zakończenia go decyzją merytoryczną. Rozważenia wymaga też, czy wydanie decyzji co do istoty sprawy zamiast umorzenia postępowania stanowi w okolicznościach tej sprawy rażące naruszenie prawa spełniające przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a.

Analiza akt administracyjnych sprawy nie budzi zastrzeżeń i wątpliwości Sądu w składzie orzekającym, że pismo skarżącej z dnia 2 lutego 2023 r. zawiera oświadczenie o wycofaniu wniosku o nostryfikację dyplomu, o czym świadczy również dalsze konsekwentne zachowanie skarżącej, która nie przystąpiła do wyznaczonych na dzień 23 lutego 2023 r. egzaminów.

Z ww. pisma skarżącej jednoznacznie wynika wola wycofania wniosku o nostryfikację dyplomu. Pismo to zawiera oświadczenie: "Chciałabym anulować swój wpis na egzamin nostryfikacyjny i wypowiedzieć umowę.", które – mając również na uwadze okoliczność, że sformułowała jest cudzoziemką – nie pozostawia wątpliwości co do skutków prawnych tych oświadczeń. Zamiar skarżącej jest jednoznaczny, tj. m.in. brak woli przystąpienia do egzaminów wyznaczonych przez Dziekana.

Okoliczność, że ww. oświadczenie skarżąca złożyła na pewnym etapie trwającego postępowania nostryfikacyjnego nie ma znaczenia dla skutków prawnych tego oświadczenia. Sam Rektor wyjaśnił, że postępowanie nostryfikacyjne składa się z wielu części (szczegółowa analiza dokumentacji przedłożonej przez wnioskodawcę, określenie różnic programowych, zobowiązanie do złożenia egzaminów, przeprowadzenie egzaminów). Niewątpliwie wszystkie składają się na postępowanie nostryfikacyjne. Skarżąca ma prawo – jako wnioskodawca, bez wniosku której postępowanie nostryfikacyjne w ogóle nie może się wszcząć, ani toczyć – złożyć oświadczenie o cofnięciu wniosku w sprawie nostryfikacji, a Rektor okoliczność tę ma obowiązek uwzględnić.

Przepisy dotyczące nostryfikacji dyplomu ukończenia studiów uzyskanego za granicą – art. 327 P.s.w.n. oraz Rozdziału 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 28 września 2018 r. w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów za granicą oraz potwierdzenia ukończenia studiów na określonym poziomie (Dz.U. z 2018 r., poz. 1881), a także postanowienia Regulaminu postępowania nostryfikacyjnego oraz regulacje zarządzenia nr 4/WL/2023 Dziekana Wydziału L. Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu z dnia 6 września 2023 r. w sprawie warunków przeprowadzenia egzaminu nostryfikacyjnego w Wydziale L. (dostępny w BIP uczelni) – jednoznacznie wskazują, że jest to postępowanie wnioskowe, które nie może być wszczęte z urzędu. Przepisy te nie regulują wprost sytuacji wycofania wniosku o wszczęcie postępowania, wobec tego należy stosować przepisy k.p.a. W ww. aktach prawnych i wewnętrznych regulacji uczelni wynikają inne - poza decyzja co do istoty sprawy, merytoryczną - sposoby zakończenia postępowania nostryfikacyjnego uwzględniające m.in. brak wniesienia opłaty, brak uzupełnienia braków formalnych wniosku, niezgłoszenie się bez usprawiedliwionej przyczyny na egzamin nostryfikacyjny). Ze względu na mające zastosowanie do tej procedury – jako stanowiącej część regulacji P.s.w.n. – przepisy k.p.a., nie ma podstaw, by wykluczyć prawo osoby wnioskującej o nostryfikację o wycofanie się ze złożonego wniosku w tej sprawie. Jak Sąd wskazał, etap, na którym osoba jedynie uprawniona do zainicjowania tego postępowania cofnie taki wniosek, nie ma wpływu na skutki prawne tego oświadczenia dotyczące toku postępowania. W taki przypadku postępowanie nostryfikacyjne traci swój przedmiot, co wyklucza wydanie decyzji co do istoty sprawy. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe i podlega bezwzględnie umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Kwestia opłaty za przeprowadzone postępowanie nostryfikacyjne jest odrębna, ponieważ ustawodawca uregulował obowiązek jej poniesienia, natomiast zasady m.in. zwrotu, czy zwolnienia pozostawił aktom niższej rangi, w tym wewnętrznym regulacjom uczelni.

W tym stanie rzeczy, skoro Rektor - mimo cofnięcia przez skarżącą wniosku o postępowanie nostryfikacyjne przed jego formalnym zakończeniem decyzją co do istoty sprawy - postępowanie to nadal prowadził i wydał decyzję merytoryczną (odmowa uznania dyplomu uzyskanego za granicą za równoważny odpowiedniemu polskiemu dyplomowi ukończenia studiów), to działał z naruszeniem prawa polegającym na toczeniu postępowania bezprzedmiotowego. Działanie to należy ocenić jako rażące naruszenie prawa, tj. art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przyczyną bezprzedmiotowości postępowania jest brak wniosku osoby uprawnionej, w tym jego cofnięcie. Przepisy dotyczące postępowania nostryfikacyjnego nie zabraniają wycofania wniosku w tej sprawie, nie regulują skutków cofnięcia takiego wniosku w ogóle, ani w zależności od etapu postępowania nostryfikacyjnego.

O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo. Nie każde – nawet oczywiste – naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony, ani też racje ekonomiczne lub gospodarcze nie mogą przesądzać o rażącym naruszeniu prawa. Rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji jest kwalifikowanym naruszeniem prawa. W orzecznictwie dominuje pogląd, że dochodzi do niego, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08 i przywołane tam orzecznictwo, dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Nie każde oczywiste naruszenie prawa może być uznane za rażące, jak również nie ma decydującego znaczenia to, jaki przepis został naruszony. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (np. wyroki NSA z 28 czerwca 2011 r., II GSK 725/10; z 29 czerwca 2011 r., II OSK 1046/10; z 22 września 2020 r., II OSK 2068/18, CBOSA). Tak więc stwierdzone naruszenie prawa powinno mieć znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 28 października 2020 r., II OSK 2886/18, CBOSA).

Oznacza to w konsekwencji, że wydanie decyzji co do istoty sprawy bez koniecznego wniosku uprawnionego wskutek jego skutecznego wycofania stanowi rażące naruszenie prawa kwalifikowane jako przesłanka stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Orzeczenie co do istoty sprawy wywołuje bowiem skutki inne niż umorzenie postępowania i może stanowić przeszkodę w realizacji praw skarżącej na przyszłość, czego Rektor nie ocenił i nie rozważył.

Wyjaśnienia wymaga też okoliczność wydania decyzji z dnia 9 października 2023 r. o odmowie stwierdzenia nieważności oraz decyzji z 22 marca 2023 r. nr 9/2023 przez tę samą osobę.

Sytuację taką Sąd w składzie orzekającym ocenia jako naruszającą art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane na skutek uruchomienia trybu nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, którego istotą jest ustalenie, czy do wydania decyzji ostatecznej doszło w warunkach kwalifikowanego naruszenia prawa, objętego przesłankami stwierdzenia nieważności, wymienionymi enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Ze względu na przytoczone wyżej przepisy P.s.w.n. oraz k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w kontrolowanej sprawie jest Rektor jako organ jednoosobowy. Zarówno decyzja z 22 maca 2023 r. nr 9/2023 została wydana z upoważnienia Rektora, jak i decyzja z dnia 9 października 2023 r. o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji, a obie podpisane przez tę samą osobę. Pomijając wcześnie podane przez Sąd wątpliwości kompetencyjne Dziekana, niewątpliwie obie decyzje zostały podpisane przez tego samego pracownika uczelni działającego z upoważnienia/w zastępstwie Rektora jako organu uprawnionego.

W związku z taką sytuacją procesową rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji (w kontrolowanej sprawie również ostatecznej), Rektor musi respektować przepisy ww. art. 24 § 1 pkt 5) k.p.a. dotyczące wyłączenia pracownika organu. Prawidłowa wykładnia i zastosowanie tego przepisu wymaga więc właściwej interpretacji pojęć "zaskarżona decyzja" oraz "branie przez pracownika udziału w wydaniu decyzji". Pojęcie "zaskarżona decyzja" w rozumieniu art. 24 § 1 pkt 5) k.p.a. to taka decyzja, która została objęta środkiem zaskarżenia. Przepisy k.p.a. normują system weryfikacji rozstrzygnięć w toku instancji oraz weryfikację poza tokiem instancji, w nadzwyczajnych trybach. W ten system weryfikacji rozstrzygnięć organów administracji wpisane są środki zaskarżenia, czyli instytucje procesowe, za pomocą których uprawnione podmioty mogą żądać weryfikacji rozstrzygnięć, co może doprowadzić do ich wzruszenia. Nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji jest m.in. tryb stwierdzania nieważności decyzji. Daje on możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, od której nie służy odwołanie lub wniosek o ponownej jej rozpatrzenie w zwykłym toku instancji, jeżeli decyzja taka zawiera wadę określoną w art. 156 § 1 k.p.a.

Pojęcie i przesłanka wyłączenia pracownika tj. "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" obrazuje typowy przykład zastosowania tego przepisu, czyli zakaz, by pracownik, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, mógł następnie uczestniczyć w załatwieniu sprawy w kolejnej fazie postępowania, w której, na skutek wniesionego środka zaskarżenia, oceniana jest prawidłowość podjętej uprzednio decyzji i wydawane jest ponownie rozstrzygnięcie. Chodzi w tym przypadku o wyeliminowanie możliwości wpływu poprzedniego, ugruntowanego stanowiska u danego pracownika organu, na nowe rozstrzygnięcie w sprawie. Kwestie te były przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu uchwały z dnia 18 lutego 2013 r. sygn. akt I GPS 2/12 (dostępna w CBOSA) na gruncie przepisu art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej mającego identyczne brzmienie jak przepis art. 24 § 1 pkt 5) k.p.a. W uchwale tej skład jednoznacznie uznał, że przepis ten ma zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego. Stwierdzono w tej uchwale, że przez "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" niewątpliwie należy rozumieć jej podpisanie.

W rezultacie, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia stronie obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy, należy przyjąć, że określenie "brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji", zawarte w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., dotyczy również pracownika podejmującego czynności w postępowaniu w trybach nadzwyczajnych, takich jak stwierdzenie nieważności decyzji oraz wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, który wcześniej brał udział w wydaniu decyzji będącej przedmiotem kontroli w trybie nadzwyczajnym (m.in. wyroki NSA z dnia: 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 591/24, 20 października 2017 r., sygn. akt II GSK 110/16; wyrok NSA z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 857/20; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 160/24, CBOSA).

Oznacza to, że także pracownik uczelni - Dziekan, który brał udział w podejmowaniu istotnych czynności procesowych (do których niewątpliwie należy wydanie/podpisanie decyzji) w postępowaniu nostryfikacyjnym, jest wyłączony, na podstawie ww. przepisu, od udziału w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym decyzji wydanej z jego udziałem. Co prawda przedmiot badania w postępowaniu nadzwyczajnym jest inny niż w trybie zwykłym, ale przecież ocena dotyczy tej samej decyzji z trybu zwykłego. Nie można więc uznać, że jest to całkiem inna sprawa. Ustawodawca nie ogranicza się bowiem w przepisie art. 24 § 1 pkt 5) k.p.a. do środka zaskarżenia w postaci odwołania czy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ale używa sformułowania o charakterze ogólnym. Pracownik, który podpisał decyzję jako osoba upoważniona lub w jego zastępstwie, nie może następnie brać udziału w kolejnym etapie postępowania, w którym na skutek wniesionego środka zaskarżenia (zwyczajnego i nadzwyczajnego) oceniana jest prawidłowość uprzednio podjętej decyzji. Uznanie, że w przypadku nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, nie ma zastosowania instytucja wyłączenia pracownika unormowana w art. 24 § 1 pkt 5) k.p.a., może prowadzić do sytuacji oceny własnego rozstrzygnięcia, zawartego w decyzji ostatecznej, m.in. z punktu widzenia rażącego naruszenia prawa, przez pracownika biorącego udział (tu: wydającego decyzję) w wydaniu decyzji odmawiającej stwierdzenia tej decyzji. Jedną z podstaw wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Skoro przepisy o wyłączeniu pracownika stanowią gwarancje proceduralną przestrzegania przez organ (w tym Rektora) obiektywizmu i bezstronności w relacjach z jednostką (tu: skarżącą), to ich naruszenie musi prowadzić do oceny, że gwarancje te nie zostały zachowane również z tego powodu.

Rektor wadę tę dostrzegł w zaskarżonej decyzji, ale błędnie ocenił jako niespełniającą przesłanki rażącego naruszenia prawa.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 147 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a w związku z art. 156 § 1 pkt 2) oraz art. 105 § 1 i art. 24 § 1 pkt 5) k.p.a.

W ponownym postępowaniu Rektor uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku.