Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SAB/Gl 116/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, par. 1a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2023 r. sprawy ze skargi R. M. na bezczynność Burmistrza Miasta Tarnowskie Góry w przedmiocie wniosku o przyznanie dodatku węglowego 1. stwierdza, że Burmistrz Miasta Tarnowskie Góry dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażących naruszeniem prawa, 2. zobowiązuje Burmistrza Miasta Tarnowskie Góry do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem.


UZASADNIENIE

R. M. (dalej: "skarżący") wnioskiem z dnia 10 listopada 2022 r., zwrócił się do Prezydenta Miasta T. o przyznanie dodatku węglowego. We wniosku tym wskazał, że zamieszkuje w budynku wielorodzinnym znajdującym się pod adresem ul. [...], w którym zainstalowano główne źródło ciepła (kocioł na paliwo stałe). Podał, że prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe, w skład którego poza nim wchodzi również córka. Natomiast dom mieszkalny przy ul. [...] posiada dwa wydzielone lokale, dla których założone są dwie księgi wieczyste nr: [...] oraz [...]. Zaznaczył, że dla pierwszego z tych lokali dodatek węglowy został już wypłacony. W piśmie stanowiącym wyjaśnienie oznaczył siebie jako: "R. M. ul. [...], [...] T."

W dniu 28 grudnia 2022 r. pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. w miejscu zamieszkania skarżącego zastał jego matkę, która nie wpuściła go do budynku. Dopiero w dniu 30 grudnia 2022 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy pod adresem T., ul. [...], podczas którego stwierdzono, że w domu nie ma dwóch niezależnych od siebie lokali mieszkalnych, bowiem piętro budynku, które zajmuje skarżący składa się z trzech pokoi, łazienki i przedpokoju, a zatem nie posiada kuchni. Skarżący korzysta z płyty indukcyjnej jednopalnikowej i mikrofalówki znajdującej się w jednym z pokoi, a jedyna kuchnia jaka znajduje się w przedmiotowym budynku położona jest na jego parterze. Nie stwierdzono również niezgodności pomiędzy deklaracją zgłoszoną do CEEB (deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw) a stanem faktycznym. W dniu 28 grudnia 2022 r. skarżący wniósł korektę wniosku i podał, że jego córka obecnie przebywa u matki.

Pismem z dnia 3 stycznia 2023 r. Burmistrz Miasta T. poinformował skarżącego, że jego wniosek pozostawia się bez rozpoznania z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek określonych w art. 2 ust. 3b ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (obecnie t.j. Dz.U. 2023 poz. 1630, dalej: "ustawa" lub "u.d.w."). Zaznaczył też, że w związku z tym, iż na wskazany przez skarżącego adres miejsca zamieszkania wnioskowano już o wypłatę dodatku węglowego dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego, dodatek ten został już wypłacony temu wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy.

W dniu 10 stycznia 2023 r. skarżący wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach ponaglenie w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a."), w którym podał, że zamiast decyzji administracyjnej (pozytywnej albo negatywnej) otrzymał informację o pozostawieniu jego wniosku bez rozpoznania. Z tego powodu domagał się wydania decyzji. SKO postanowieniem z dnia 27 stycznia 2023 r. wydało postanowienie i uznało za nieuzasadnione ponaglenie oraz stwierdziło, że nie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku o ustalenie prawa do przyznania dodatku węglowego.

Pismem z dnia 28 lipca 2023 r. skarżący złożył skargę na bezczynność organu wobec nie rozpoznania jego wniosku z dnia 10 listopada 2022 r. W załączeniu przedłożył pismo MOPS z dnia 3 stycznia 2023 r., ponaglenie z dnia 10 stycznia 2023 r. oraz postanowienie z dnia 27 stycznia 2023 r.

Pismem z dnia 18 sierpnia 2023 r. organ złożył odpowiedź na skargę i wniósł o jej oddalenie podając, że podtrzymuje swoje stanowisko w przedmiocie pozostawienia wniosku skarżącego z dnia 10 listopada 2022 r. bez rozpoznania. Nadmienił, że wszelkie działania w zakresie rozpatrzenia wniosku o dodatek węglowy były podejmowane zgodnie z terminami wskazanymi przez przepisy prawa, zwłaszcza w k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Tytułem wstępu wypada przypomnieć, że zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność organu polegająca na niezałatwieniu sprawy z wniosku skarżącego o przyznanie mu dodatku węglowego w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a. Zgodnie z regulacją art. 35 § 1 i 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, natomiast w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Rozpoznając jednak skargę na bezczynność organu, w pierwszej kolejności Sąd zobligowany jest do zbadania czy skarżący przed wniesieniem skargi złożył ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a. i stąd też czy wyczerpał wymóg skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył takie ponaglenie.

Kolejno wyjaśnić należy co rozumieć trzeba pod pojęciem bezczynności organu. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu można mówić w sytuacji, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Nie ulega również wątpliwości, że w znaczeniu językowym, desygnatem określenia "bezczynny" jest sformułowanie "niewykonujący celowego zajęcia", czy "nic nierobiący" (zob. B. Dunaj red. Słownik współczesnego języka polskiego, t. 1, Warszawa 1998, s. 48). W doktrynie natomiast definiuje się bezczynność organu administracji publicznej jako niewykonanie przez ten organ kompetencji w terminie wskazanym ustawą lub w sytuacji objętej hipotezą normy (zob. P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w prawie administracyjnym, Kraków 2011, s. 73). Z "bezczynnością" organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Jeżeli zatem organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy z różnych względów nie wydaje rozstrzygnięcia w przewidzianym przepisami terminie, a zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas występuje bezczynność organu.

W charakterystyczny sposób bezczynność organu ujął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 2018 r. (sygn. akt I OSK 2087/16) stwierdzając, że w przypadku jej wystąpienia i skargi na to zachowanie, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W podobny sposób bezczynność zdefiniował WSA w Łodzi przyjmując, iż ma ona miejsce w sytuacji, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Łd 9/16).

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Zaakcentować należy, tak jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie, że w razie orzekania w kwestii bezczynności organu, celem określonym w art. 149 p.p.s.a. jest wymuszenie na organie określonych w zacytowanym przepisie zachowań, polegających w szczególności na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, bądź też do zobowiązania organu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

Z powyższego wynika, że możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu jest w istocie czasowo ograniczona, a mianowicie skarga może zostać złożona jedynie w czasie trwania niepożądanego stanu bezczynności lub przewlekłości. Innymi słowy, można ją złożyć do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia sprawy w inny prawem przewidziany i dopuszczalny sposób. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze (zob. uchwała NSA z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21; uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19; postanowienie NSA z dnia 2 września 2020 r., sygn. akt II OSK 3732/18). Stanowisko to wynika wprost z treści przywołanego wyżej art. 149 § 1 p.p.s.a.

Równocześnie zaznaczyć przyjdzie, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13, na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Uchwała ta wprawdzie dotyczy podań złożonych na gruncie k.p.a., a pismo pozostawiające wniosek skarżącego bez rozpoznania sporządzono na podstawie u.d.w., to jednak treść tej uchwały należy zastosować wprost do stanu faktycznego niniejszej sprawy. W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że organ pozostawiając wniosek skarżącego bez rozpoznania dopuścił się zarzucanej bezczynności. Pozostawienie podania bez rozpoznania jest formą zakończenia postępowania administracyjnego. W razie braku podstaw do pozostawienia podania bez rozpoznania, organ pozostaje zatem w bezczynności, w istocie bowiem odmawia rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w sposób określony w przywołanym art. 2 ust. 16 u.d.w. Na jego podstawie bowiem przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji, natomiast odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z przepisem prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest m.in. kocioł na paliwo stałe wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Z kolei przez gospodarstwo domowe rozumie się m.in. osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (art. 2 ust. 2 pkt 2 u.d.w.).

Wskazać także trzeba, że na mocy art. 26 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych, w art. 2 u.d.w. dodano m.in. ust. 3c – 3e. I tak, w myśl art. 2 ust. 3c w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zd. 1 i 2 u.d.w.).

Odnotowania również wymaga, iż nowelizacje u.d.w. jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie. Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe (zob. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 5 maja 2023 r., sygn. II SA/Gl 210/23 i z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 474/23).

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy stwierdzić przyjdzie, że organ błędnie ocenił, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy w budynku położonym w T. przy ul. [...] nie znajdują się dwa odrębne lokale mieszkalne.

W ocenie Sądu ustalenia wywiadu środowiskowego pozwalają przyjąć, że lokal mieszkalny skarżącego wykazuje cechy samodzielności. Nadto, jeden z pokoi posiada zaaranżowany aneks kuchenny, a lokale znajdujące się w tym budynku posiadają odrębne nr ksiąg wieczystych. W aktach administracyjnych sprawy zgromadzono także wydruk Działu I-O nieruchomości o nr księgi wieczystej [...], gdzie oznaczono, że lokal ten składa się z trzech pokoi, kuchni, spiżarki, łazienki i przedpokoju.

W tym miejscu zaakcentować przyjdzie, w ślad za tezą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 758/23 (wyrok nieprawomocny), że lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca, oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela (mieszkańca). Nadto, wydzielenie lokalu jako odrębnej nieruchomości jest niezbędne do ustanowienia dla danego lokalu prawa odrębnej własności i jego wpisu do księgi wieczystej (por. nieprawomocny wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 426/23).

W tym kontekście zaakcentować także przyjdzie, że ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby okoliczność braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych miała być ustalona na skutek podjęcia przez stronę formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też potwierdzenia tej okoliczności innym, konkretnym dowodem. Przepisy u.d.w. nie wymagają też wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych niemalże jednolicie wskazuje się, iż przepisy ustawy o dodatku węglowym nie wprowadzają "obowiązku podjęcia przez stronę sformalizowanych działań" mających na celu ustalenie odrębnego adresu, a wykazanie, iż przesłanka została spełniona może nastąpić, np. poprzez złożenie oświadczenia, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d u.d.w. (por. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r., sygn. II SA/Gl 355/23; z dnia 8 maja 2023 r., sygn. II SAB/Gl 24/23; nieprawomocny wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r., sygn. II SA/Łd 299/23).

Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, prezentując pogląd, iż ustawodawca nie uzależnia udzielania wsparcia od złożenia wniosku o nadanie dodatkowego numeru porządkowego, a brak złożenia tego wniosku pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego, organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego. Wystarczy samo oświadczenie strony albo zaświadczenie z urzędu (por. nieprawomocny wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r., sygn. II SA/Łd 299/23).

W świetle powyższego, odmienne stanowisko organów doprowadziłoby do usankcjonowania nałożenia na skarżącego obowiązku, który nie wynika z przepisów omawianej ustawy. Oznacza to, że organy nie mogą uzależnić przyznanie wsparcia w postaci dodatku węglowego od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę. W przeciwnym razie doszłoby do naruszenia wynikającej z art. 7 Konstytucji RP zasady praworządności, powtórzonej w art. 6 k.p.a. i będącej jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego.

W tym stanie sprawy organ I instancji pozostawiając bez rozpoznania wniosek skarżącego z dnia 10 listopada 2022 r. spowodował powstanie stanu bezczynności, gdyż powinien, wydać decyzję odmowną lub też przyznać skarżącemu wnioskowany dodatek w oparciu o pisemną informację. Podkreślić należy, że skarżący wniosek złożył w przewidzianym do tego terminie, a organ na podstawie art. 2 ust. 15 a u.d.w., miał obowiązek zebrać materiał dowodowy i rozważyć go w sposób szczegółowy, w tym przeprowadzić wywiad środowiskowy. Na organie spoczywał bowiem obowiązek ustalenia, czy w sprawie zaistniały okoliczności będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b u.d.w. Powyższe pozwala na kontrolę instancyjną wydanego rozstrzygnięcia, w związku z dokonanymi ustaleniami w oparciu o art. 2 ust. 3b-3d u.d.w.

Tymczasem w rozpatrywanej sprawie organ nie dokonał w sposób szczegółowy ustaleń wywiadu środowiskowego, albowiem nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącego dotyczących miejsca jego zamieszkania. W ocenie Sądu wątpliwość budzi adres wskazany przez skarżącego w piśmie z dnia 9 listopada 2022 r. (ul. [...] T.) oraz fakt przeprowadzenia wywiadu środowiskowego dopiero w drugim terminie.

W rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. wskazać należy, że stwierdzenie czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa to oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów obowiązującego prawa. Dokonując więc oceny, czy naruszenie prawa ma rażący charakter, nie można poprzestać wyłącznie na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania, przede wszystkim wynikające z przepisów prawa materialnego obowiązki organu, które implikują podejmowanie czynności dla merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Zatem orzeczenie o kwalifikowanej (rażącej) formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA: z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19; z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17).

Mając to na uwadze należy przyjąć, że bezczynność w niniejszej sprawie nie miała charakteru rażącego. Za twierdzeniem tym przemawia przede wszystkim to, że organ dokonał ustaleń wywiadu środowiskowego oraz sporządził notatkę służbową z dnia 30 grudnia 2022 r. oraz adresowane do skarżącego pismo z dnia 3 stycznia 2023 r., w którym poinformował o treści art. 2 ust. 3b ustawy, jak też dokonaniu wypłaty dodatku węglowego na rzecz wnioskodawcy, który pierwszy złożył wniosek.

Stąd też wniosek skarżącego nie mógł być rozpoznany. Ponadto należy zauważyć, że organ zareagował na wniesione przez skarżącego ponaglenie i skargę na bezczynność.

Z kolei, w myśl art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. W rezultacie powyższych rozważań zasadne stało się zobowiązanie organu do rozpoznania sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt sprawy.

Zauważyć także przyjdzie, że nawet gdyby na skarżącym ciążył obowiązek podjęcia działań w celu ustalenia odrębnego adresu (do czego jednak brak podstawy prawnej), to w niniejszej sprawie skarżący nie został o tym poinformowany przez organ. Nadto, organ administracji publicznej zobowiązany jest do wykonania nałożonego na niego obowiązku wynikającego z art. 10 k.p.a. Zgodnie z nim organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Nadto, na mocy art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

W tym miejscu zaakcentować raz jeszcze należy, że zgodnie z treścią art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Z kolei, art. 7 k.p.a. nakłada na organy obowiązek stania na straży praworządności oraz podejmowania z urzędu lub na wniosek strony wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obydwie, przywołane wyżej normy stanowią jeden fundamentów, na jakim powinna opierać się relacja pomiędzy organem prowadzącym postępowanie a stroną tegoż postępowania. Ich treść pozwala stwierdzić, że strona może oczekiwać, iż w toku prowadzonego postepowania działania organu będzie cechował obiektywizm, a także dążenie do zakończenia postępowania w terminie, jaki został przewidziany w art. 35 k.p.a., zgodnie z wytycznymi, jakie w tej materii stawia organom wyrażona w art. 12 k.p.a. zasada szybkości postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.

Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl