Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 648/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2025-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 134 § 1, art. 135, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2024 poz 1267
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
article: art. 64, art. 64ea
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a,  § 15 ust. 1, § 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2023 poz 1964
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 22 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi H. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 czerwca 2024 roku nr BP.501.1385.2023.2065.BD2.580949 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 maja 2023 roku nr WITD.DI.0152.II1171/4/23; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej H. W. kwotę 4017 (cztery tysiące siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 17 czerwca 2024 r., nr BP.501.1385.2023.2065.BD2.580949, wydaną na podstawie art. 4 pkt 15, art. 4 pkt 22 lit. l, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d, art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 2, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 728 ze zm.), zwanej dalej "u.t.d.", lp. 10.2.4, 10.3.2 oraz 10.4.2 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.), zwanej dalej "p.r.d.", § 3 ust. 1 pkt 2 oraz § 2 ust. 2, § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 502), zwanego dalej "rozporządzeniem z 31 grudnia 2002 r.", Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 4 maja 2023 r., nr WITD.DI.0152.II1171/4/23, o nałożeniu na H. W., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą W., kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego.

W uzasadnieniu organ administracji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 7 lutego 2023 r. w miejscowości M., na drodze krajowej nr [...], został zatrzymany do kontroli 5-osiowy pojazd członowy, składający się z 2-osiowego ciągnika samochodowego marki IVECO o nr rej. [...] oraz 3-osiowej naczepy ciężarowej marki Nooteboom o nr rej. [...]. Pojazdem kierował T. K., wykonując krajowy przewóz drogowy rzeczy, w postaci koparki gąsiennicowej (ładunek niepodzielny), w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy H. W. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą W.. W trakcie kontroli kierowca okazał zezwolenie kategorii IV nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres 6 miesięcy w terminie od 26 września 2022 r. do 26 marca 2023 r., wydane przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym: dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona – co najmniej 20%; dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona – powyżej 2% do mniej niż 20%; dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 do wartości mniejszej niż 3,10 m.

Postępowanie toczące się przed organem pierwszej instancji zostało zakończone wydaniem 4 maja 2023 r. przez Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji o nałożeniu na skarżącą kary finansowej w wysokości 12 000 zł w związku z naruszeniem lp. 10.2.4, lp. 10.3.2, lp.10.4.2 załącznika nr 3 do u.t.d.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła decyzji organu pierwszej instancji naruszenie przepisów procedury administracyjnej, tj. m. in.: art. 7, art. 8, art. 11, art. 61, art. 75 w związku z art. 77 § 1, art. 81a k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, prowadzenie postępowania w sposób wybiórczy z pominięciem okoliczności przemawiających na korzyść skarżącej (pominięcie konieczności przesłuchania w charakterze świadka załadowcy S. B.), nieuwzględnienie przez organ pierwszej instancji posiadanego przez skarżącego zezwolenia kategorii IV na przejazd pojazdu nienormatywnego; naruszenie art. 92a u.t.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; błąd w ustaleniach faktycznych sprawy polegający na wadliwym przyjęciu, że skarżąca świadczyła usługę przewozu doprowadzając do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, gdy przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, nie sposób przypisać zawinionego działania skarżącej, która po stronie przewoźnika dochowała wszelkich obowiązków wymaganych prawem. Według skarżącej organ nie przeprowadził rzetelnej analizy dowodów powodując niewłaściwe zastosowanie przepisów sankcyjnych, które w kontekście posiadanego zezwolenia nie mogą znaleźć zastosowania.

Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji podniósł, że podczas kontroli stwierdzono, że kontrolowany pojazd członowy przekraczał dopuszczalną masę całkowitą, dopuszczalną długość i szerokość, jak również został przekroczony nacisk grupy dwóch osi ciągnika samochodowego i nacisk grupy trzech tylnych osi składowych nienapędowych naczepy ciężarowej. Jednocześnie kontrolowany kierowca nie został wyposażony w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d.

Następnie organ drugiej instancji podniósł, że stosownie do § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r. długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego – 16,50 m. Zgodnie z lp. 10.3.2 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2 000 zł. W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm: długość pojazdu członowego z ładunkiem – 19,15 m (bez odjęcia korekty 1%), przekroczenie dopuszczalnej długości (16,5 m) o 2,65 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o około 16,06% ). Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r. z szerokość pojazdu członowego wraz z ładunkiem nie może przekraczać – 2,55 m. Zgodnie z lp. 10.4.2 załącznika nr 3 do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 do wartości mniejszej niż 3,10 m. Szerokość pojazdu członowego z ładunkiem – 3 m (bez odjęcia korekty 1%), przekroczenie dopuszczalnej szerokości (2,55 m) o 0,45 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 17,65%). Kara pieniężna z tytułu naruszenia lp. 10.3.2 i lp. 10.4.2 załącznika nr 3 do u.t.d. wynosi łącznie: 2 x 2000 zł = 4000 zł.

Odnośnie naruszenia lp. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d. organ drugiej instancji podniósł, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r. dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy – 40 ton, z wyjątkiem pojazdu członowego mającego 5 lub 6 osi składającego się z: a) ciągnika siodłowego o dwóch osiach i naczepy o trzech osiach, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego, przewożących jeden lub więcej kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m) – 42 tony, b) ciągnika siodłowego o trzech osiach i naczepy o dwóch lub trzech osiach, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego, przewożących jeden lub więcej kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m) – 44 tony, c) ciągnika siodłowego o dwóch osiach i naczepy o trzech osiach przystosowanej technicznie do operacji transportu intermodalnego, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego – 42 tony, d) ciągnika siodłowego o trzech osiach i naczepy o dwóch lub trzech osiach przystosowanej technicznie do operacji transportu intermodalnego, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego – 44 tony. Zgodnie z § 57 ust. 3 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r. dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. może wynosić 42 tony. Samochód ciężarowy marki Iveco został po raz pierwszy zarejestrowany 6 listopada 2014 r. Naczepa marki Nooteboom została po raz pierwszy zarejestrowana 8 stycznia 2001 r. Tym samym powyższy wyjątek nie znajduje zastosowania. W związku z powyższym dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła do 40 ton. W dniu kontroli zespołem pojazdów skarżąca wykonywała przewóz drogowy z ładunkiem maszyn budowlanych, stanowiącym ładunek podzielny. Stosownie do art. 2 pkt 35 lit. b) p.r.d., ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Zgodnie z lp. 10.2.3. załącznika nr 3 do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona – co najmniej 10% i mniej niż 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10 000 zł. W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy: rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów 55,4 ton (bez odjęcia korekty 2%), przekroczenie dopuszczalnej normy (40 ton) o 15,4 ton – przekroczenie dopuszczalnej wartości o 38,50%. Kontrola miała miejsce 7 lutego 2023 r., w związku z czym zapisy wewnętrznego zarządzenia należy stosować w niniejszej sprawie. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Nie wnosił o ponowne ważenie pojazdu. Przebieg kontroli utrwalono protokołami z 7 lutego 2023 r., które kierowca podpisał "Bez uwag", nie zgłaszając zastrzeżeń, w szczególności co do sposobu i wyniku ważenia pojazdu. Kierowca nie wnosił o powtórne ważenie i/lub powtórne pomiary wymiarów zewnętrznych kontrolowanego zespołu pojazdów.

Organ drugiej instancji stwierdzając brak przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 92c ust. 1 u.t.d. podniósł, że skarżąca nie udowodniła okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Z zeznań kierowcy T. K. wynika, że nie znał on dokładnej masy przewożonego ładunku. Po zakończeniu czynności załadunkowych, a przed rozpoczęciem przewozu drogowego, tj. przed wyjazdem na drogę publiczną, kontrolowany pojazd nie został zważony pod kątem przekroczenia rzeczywistej masy całkowitej ani dopuszczalnych nacisków osi. W kontrolowanym pojeździe znajduje się manometr, który jest uszkodzony.

Odnosząc się do kwestii okazanego przez kierowcę kontrolowanego zespołu pojazdów zezwolenia kategorii IV na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres 6 miesięcy w terminie od 26 września 2022 r. do 26 marca 2023 r., wydanego przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, które spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi, określone w pozycji nr 4 tabeli – KATEGORIE ZEZWOLEŃ NA PRZEJAZD POJAZDÓW NIENORMATYWNYCH o szerokości nieprzekraczającej: 3,4 m dla drogi jednojezdniowej, 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A i S, długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 ton, naciskach osi nie większych od dopuszczalnych. Podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi nienapędowej – tym samym okazanego zezwolenia nie można uznać za uprawniające do przewozu. Zezwolenie kat. IV posiadane przez przewoźnika było niewystarczające do uznania, że kontrolowany przejazd odbywał się zgodnie z posiadanym uprawnieniem.

Organ drugiej instancji uznał, że wniosek skarżącej z przesłuchania S. B. (osoby zlecającej przewóz) nie zasługuje na uwzględnienie. Stwierdził przy tym, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jasno wskazuje, że zaistniały stan faktyczny nie wymaga dalszego badania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję H. W. wniosła o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji i tym samym umorzenie postępowania w sprawie oraz o zwrot od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa:

a. art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy przez co naruszono interes społeczny i słuszny interes skarżącej;

b. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego, które nie budzi zaufania obywateli do organów państwa w szczególności poprzez prowadzenie postępowania dowodowego w sposób wybiorczy z pominięciem okoliczności przemawiających na korzyść skarżącej przy całkowitym pominięciu przesłuchania w sposób bezpośredni S. B. (osoby zlecającej przewóz) przy jednoczesnym braku poszukiwania innych świadków mających dla sprawy istotne znaczenie, w tym brak dopuszczenia dowodu z przesłuchania strony – mających istotną wiedzę na temat dokonywanego przewozu i wprowadzenia w błąd skarżącej, co do rzeczywistej masy przewożonego pojazdu;

c. art. 61 k.p.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a. i w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 79 i art. 81 k.p.a. poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu bez jednoczesnego dopuszczenia wszelkich dowodów, które mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym dopuszczenia dowodu z przesłuchania strony postępowania oraz świadka S. B. i umożliwienia w tym zakresie czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym;

d. art. 81a k.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia uzasadnionych wątpliwości powstałych w toku postępowania na korzyść skarżącej;

e. art. 92a ust. 1, ust. 7 i ust. 11 w związku z naruszeniem ujętym pod Ip. 10.3 załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w stosunku do skarżącej, która świadczyła usługę przewozu można nałożyć kary pieniężne za rzekome uchybienia w przedmiocie dopuszczalnej długości pojazdów, które w istocie nie wystąpiły w kontekście posiadanego zezwolenia kat. IV, a tym samym zezwoleniu na przejazd pojazdu nienormatywnego o dopuszczalnej długości zespołu pojazdów wynoszącej 23 m i opisanego szczegółowo w ustawie Prawo o ruchu drogowym, załączniku nr 1 określającego kategorie zezwoleń;

f. art. 92a ust. 1, 7 i 11 w związku z naruszeniem ujętym pod Ip. 10.4 załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w stosunku do skarżącej, która świadczyła usługę przewozu, można nałożyć kary pieniężne za rzekome uchybienia w przedmiocie dopuszczalnej szerokości pojazdów, które w istocie nie wystąpiły w kontekście posiadanego zezwolenia kat. IV, a tym samym zezwoleniu na przejazd pojazdu nienormatywnego o dopuszczalnej szerokości wynoszącej do 3,40 m i opisanego szczegółowo w ustawie Prawo o ruchu drogowym, załączniku nr 1 określającego kategorie zezwoleń;

g. art. 92a ust. 1, 7 i 11 w związku z naruszeniem ujętym pod Ip. 10.2 załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w stosunku do skarżącej, która świadczyła usługę przewozu można nałożyć kary pieniężne za rzekome uchybienia w przedmiocie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, które w istocie nie wystąpiły w kontekście posiadanego zezwolenia kat. IV, a tym samym zezwoleniu na przejazd pojazdu nienormatywnego o dopuszczalnej masie całkowitej do 60 ton i opisanego szczegółowo w ustawie Prawo o ruchu drogowym, załączniku nr 1 określającego kategorie zezwoleń;

h. art. 92c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i tym samym wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w treści art. 92a u.t.d. w przypadku, gdy nawet w przypadku stwierdzenia, że doszło do jakiegokolwiek naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym odpowiedzialnością za powyższe nie można obarczać skarżącej z uwagi na fakt, że nie miała możliwości faktycznej przeciwdziałania niezgodnym z prawem zachowaniom osób trzecich, za których odpowiedzialności skarżącej nie sposób jest przypisać;

i. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie – wyrażające się w utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy istniały przesłanki do jej uchylenia;

j. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie, a tym samym zaniechanie umorzenia postępowania w sprawie, w przypadku gdy zachodziły w sprawie okoliczności, które wyłączały winę skarżącej za zarzucane jej uchybienia;

Skarżąca zarzuciła także:

- błąd w ustaleniach faktycznych sprawy polegający na wadliwym przyjęciu, że świadczyła usługę przewozu doprowadzając do naruszenia przepisów ustawy w przypadku, gdy przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, nie sposób jest przypisać jej zawinionego działania, gdyż dochowała wszelkich obowiązków wymaganych prawem w przedmiocie przewożenia towaru w postaci koparki Liebher R924 Compact w tym wadliwe przyjęcie, że doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego w przypadku, gdy zgodnie z przedstawionym zezwoleniem z 15 września 2022 r. oraz w kontekście ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym załącznika nr 1 określającego kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego – dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosi 60 ton;

- błąd w ustaleniach faktycznych sprawy polegający na wadliwym przyjęciu, że doszło do przekroczenia dopuszczalnej szerokości pojazdu członowego wraz z załadunkiem o wartość 0,45 m w przypadku, gdy zgodnie z przedstawionym zezwoleniem z 15 września 2022 r. oraz w kontekście ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym załącznika nr 1 określającego kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu, dopuszczalna szerokość w tym wypadku wynosi 3,4 m dla drogi jednojezdniowej i 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A i S;

- błąd w ustaleniach faktycznych sprawy polegający na wadliwym przyjęciu, że doszło do przekroczenia dopuszczalnej długości zespołu pojazdów o wartość 2,65 m w przypadku, gdy zgodnie z przedstawionym zezwoleniem z 15 września 2022 r. oraz w kontekście ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym załącznika nr 1 określającego kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu, dopuszczalna długość wynosi 23 m dla zespołu pojazdów.

W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że zezwolenie kategorii IV uprawniało do poruszania się zespołem pojazdów, którego dotyczyła kontrola. W uzasadnieniu organ nie wskazuje, jakiej wartości było przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi, a co za tym idzie, jaki procent stanowiło w kontekście obowiązujących dopuszczalnych nacisków. Nie odnosi się do treści zezwolenia kategorii IV oraz ustawy Prawo o ruchu drogowym i załącznika 1 nr do tej ustawy.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu organ administracji dodatkowo podniósł, że wartości przekroczeń nacisków osi zostały wskazane precyzyjnie w załączniku nr 1 do protokołu kontroli, który zawiera opis stwierdzonych naruszeń i stanowi integralną część protokołu. Zgodnie z treścią wskazanego dokumentu, kontrolowany pojazd przekroczył dopuszczalne parametry w zakresie nacisku grupy dwóch osi ciągnika samochodowego, w których jedna oś składowa jest osią napędową, a druga osią nienapędową, o 1 tonę (ok. 5,26%), a także nacisku grupy trzech tylnych osi składowych nienapędowych naczepy ciężarowej o 5 ton (ok. 20,83%).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone w powołanych przepisach sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zakres kontroli przeprowadzanej przez sąd administracyjny wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.

W rozpoznawanej sprawie podstawowe znaczenia dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia ma to, czy posiadane przez skarżącą zezwolenie kategorii IV na przejazd pojazdu nienormatywnego z 15 września 2022 r. uprawniało ją 7 lutego 2023 r., czyli w dniu kontroli, do wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym członowym składającym się z ciągnika samochodowego marki IVECO o nr rej. [...] oraz naczepy ciężarowej marki Nooteboom o nr rej. [...]. Konsekwencją uznania przez organy administracji obu instancji, że przejazd wykonywany przez skarżącą tym zespołem pojazdów był przejazdem pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, pomimo posiadania przez nią zezwolenia kategorii IV na przejazd pojazdu nienormatywnego z 15 września 2022 r., było bowiem nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł z tytułu naruszeń określonych w załączniku nr 3 do u.t.d. pod lp.: 10.2.4 dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%; 10.2.3 opuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%; 10.4.2 dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 do wartości mniejszej niż 3,10 m.

Istotą sporu pomiędzy stronami jest natomiast to, czy zasadnie organy administracji uznały wykonywany przez skarżącą przejazd tym pojazdem nienormatywnym 7 lutego 2023 r. za przejazd bez zezwolenia, pomimo posiadania przez nią zezwolenia kategorii IV na przejazd pojazdu nienormatywnego z 15 września 2022 r.

Wobec tego wskazać należy, że warunki ruchu pojazdu nienormatywnego zostały określone w art. 64 p.r.d. I tak stosownie do art. 64 ust. 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: 1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy; 2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1; 3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami; 4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym. W art. 64 ust. 2 p.r.d. ustanowiono zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. W art. 64 ust. 3 p.r.d. określono, że wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy. W art. 64 ust. 4 p.r.d. zobowiązano kierującego pojazdem nienormatywnym do posiadania przy sobie i okazywania uprawnionym osobom zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1. Z kolei w art. 64 ust. 5 p.r.d. określono, że organ wydający zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego prowadzi rejestr wydanych zezwoleń. W rejestrze umieszcza się następujące dane: 1) numer zezwolenia; 2) datę wydania zezwolenia; 3) kategorię zezwolenia; 4) podmiotu, na który zezwolenie zostało wydane; 5) pojazdu lub zespołu pojazdów, jeżeli zostały określone w zezwoleniu.

Z kolei w myśl art. 64ea p.r.d., mającego według organów administracji zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Dla prawidłowej wykładni tego przepisu istotne znaczenie ma użycie w nim przez ustawodawcę funktora alternatywy rozłącznej "albo". Jego zastosowanie oznacza, że przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia w dwóch różnych sytuacjach. Po pierwsze, gdy jest on wykonywany na podstawie innej kategorii niż wymagana. Po drugie, gdy przejazd jest wykonywany na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że skarżąca w dniu kontroli, tj. 7 lutego 2023 r., posiadała zezwolenie kategorii IV a nie V.

Wobec tego organy administracji, aby mogły uznać, że zachodzi podstawa do zastosowania art. 64ea p.r.d., winny w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, że przejazd pojazdem nienormatywnym był wykonywany na podstawie zezwolenia innej kategorii niż wymagana. Wiąże się z tym w sposób oczywisty konieczność ustalenia również, jakiej kategorii zezwolenie winna posiadać skarżąca.

Wskazać należy, że według załącznika nr 1 do p.r.d. zezwolenie kategorii IV, a więc takie jak posiadała skarżąca, obejmuje pojazdy nienormatywne o szerokości nieprzekraczającej: 3,4 m dla drogi jednojezdniowej, 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A i S, o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 ton, o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych. Nie budzi wątpliwości, że pojazd skarżącej w zakresie szerokości – 3 m, długości – 19,5 m i rzeczywistej masy całkowitej – 55,4 ton mieścił się w parametrach określonych w załączniku nr 1 do p.r.d. dla zezwolenia kategorii IV.

Organy administracji w uzasadnieniach wydanych decyzji uznając, że art. 64ea p.r.d. ma w tym wypadku zastosowanie niedostatecznie wyjaśniły, dlaczego uznały, że przejazd pojazdu nienormatywnego był wykonywany w dniu kontroli bez zezwolenia pomimo posiadania przez skarżącą obowiązującego w dniu kontroli zezwolenie kategorii IV na przejazd pojazdu nienormatywnego z 15 września 2022 r. Nie jest jasne, czy według organów administracji pojazd skarżącej był sześcioosiowy (uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji s. 4), czy pięcioosiowy (uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji, s. 2). Z uzasadnień decyzji nie wynika, jaki powinien być dopuszczalny nacisk dla poszczególnych osi zespołu pojazdów skarżącej. Nie wynika też, jakie powinny być dopuszczalne naciski osi dla pojazdu nienormatywnego kategorii IV o pozostałych określnych w załączniku nr 1 do p.r.d. parametrach. Organy administracji w tym zakresie nie wskazały w uzasadnieniach wydanych decyzji żadnych, konkretnych danych liczbowych dotyczących pojazdu skarżącej i przepisów prawa określających, jakim powinien odpowiadać wymogom. Organ drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł wprawdzie, że podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi napędowej, lecz nie wskazał nawet jakie to było przekroczenie (s. 9). Nie wskazał też, jaki był w tym wypadku dopuszczalny nacisk. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie jest zresztą w tej kwestii spójne, gdyż w innym miejscu na stronie 4 organ administracji wskazał na przekroczenie nacisku "dwóch osi ciągnika samochodowego" i nacisku "grupy trzech tylnych osi składowych nie napędowych naczepy ciężarowej". Przy czym także nie podał wartości liczbowych tego przekroczenia. Organy administracji nie wyjaśniły również, jakie ewentualnie zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym winna w tym wypadku posiadać skarżąca. Uzasadnienia decyzji są w tym zakresie ogólnikowe i uniemożliwiają ocenę, czy stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony, a w konsekwencji, czy zasadnie organy administracji uznały, że w sprawie ma zastosowanie art. 64ea p.r.d.

W następstwie tego nie można stwierdzić, czy zasadnie nałożono na skarżącą karę pieniężną, skoro stwierdzone podczas kontroli długość, szerokość i dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów mieściły się w parametrach określonych dla posiadanego przez skarżącą zezwolenia kategorii IV określonych w załączniku nr 1 do p.r.d.

Należy podkreślić, że w tym zakresie w uzasadnieniach decyzji organy administracji nie odniosły się w ogóle do ustaleń poczynionych podczas kontroli i nie przedstawiły jej konkretnych ustaleń. Tym samym uniemożliwiono skarżącej wypowiedzenie się, co do prawidłowości ustaleń faktycznych, jakie miały być w tym zakresie poczynione oraz materiału dowodowego.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera sprzeczne ustalenia, co do tego jaki ładunek przewoziła skarżąca. Na stronie 2 stwierdzono, że był on niepodzielny (koparka gąsiennicowa). Na stronie 6 natomiast stwierdzono, że był on podzielny (maszyny budowlane).

Wydane w rozpoznawanej sprawie decyzje nie zawierają zatem należytego uzasadnienia. Organy administracji uniemożliwiły tym samym skarżącej poznanie toku rozumowania i utrudniły możliwość polemiki z ich twierdzeniami, a następnie możliwość zweryfikowania tego stanowiska przez sąd administracyjny.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że do kompetencji sądu administracyjnego nie należy ustalanie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej za organ administracji, lecz wyłącznie ocena, czy organ administracji ustalił ten stan zgodnie z przepisami postępowania, a w konsekwencji, czy dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Argumentacja zaprezentowana w odpowiedzi na skargę nie może natomiast zastępować czy uzupełniać zaskarżonej decyzji. Odpowiedź na skargę jest wyłącznie pismem procesowym składanym w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji (por. wyrok WSA w Gdańsku z 19 października 2021 r., I SA/Gd 836/21). Powołanie się przez organ administracji dopiero w odpowiedzi na skargę na zawarty w protokole kontroli opis naruszeń w zakresie nacisków osi nie może skutecznie uzupełnić braków, jakimi są dotknięte wydane w rozpoznawanej sprawie decyzje. Przytoczony przez organ administracji opis, według którego pojazd miał przekroczyć dopuszczalne parametry w zakresie nacisku grupy dwóch osi ciągnika samochodowego, w których jedna oś składowa jest osią napędową, a druga osią nienapędową, o 1 ton (ok. 5,26%), a także nacisku grupy trzech tylnych osi składowych nienapędowych naczepy ciężarowej o 5 ton (ok. 20,83%) pozostaje zresztą w sprzeczności z zawartym na stronie 9 uzasadnienia zaskarżonej decyzji stwierdzeniem, że "stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi nienapędowej".

W tym stanie rzeczy nie jest możliwe stwierdzenie, czy zasadnie przyjęto, że skarżąca wykonywał przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. W konsekwencji tego brak jest wystarczających podstaw do stwierdzenia, że prawidłowo nałożono na skarżącą karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu naruszeń określonych w lp. 10.2.4, 10.3.2 i 10.4.2 załącznika nr 3 do u.t.d.

Zasadne są zarzuty skargi, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób nieprawidłowy i niepełny. Z tych względów uznać należy, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, zaś zaskarżona decyzja nadto z naruszeniem art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Podkreślić trzeba, że stosownie do z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepisy te wprowadzają więc dyrektywy, którymi organ administracji powinien kierować się w postępowaniu dowodowym. Wynika z nich, że stan sprawy powinien być ustalony przez organy administracji w sposób pełny i niebudzący wątpliwości, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Nie można zaakceptować ustaleń organów administracji, które nie obejmują wszystkich okoliczności mogących stanowić podstawę do zastosowania art. 64ea p.r.d., a w konsekwencji tego sankcji określonych w lp. 10.2.4, 10.3.2 i 10.4.2 załącznika nr 3 do u.t.d. Nie może budzić wątpliwości, że stwierdzenie wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym przez skarżącą bez zezwolenia, pomimo posiadania przez nią zezwolenia kategorii IV, zobowiązywało organy do stwierdzenia, że kontrolowany pojazd spełnia stosowne warunki zezwolenia innej kategorii i nie spełnia warunków dla zezwolenia kategorii IV.

Tym samym co najmniej przedwczesne jest stwierdzenie, że skarżąca wykonywała przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, będącego adwokatem, oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 15 ust. 1 w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz. U. 2023 r., poz. 1964 ze zm.).

ds