Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 952/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2, art. 15 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krywow (spr.), Sędziowie WSA Borys Marasek, Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Z.N. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 17 maja 2023 r. nr COF.OUR.635.1024.2023 ŁD.SA.ZZ 05870120 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 17 maja 2023 r. nr COF.OUR.635.1024.2023 (ŁD.SA.ZZ [...]) Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej jako wierzyciel lub organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako k.p.a.) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej jako u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689., dalej jako u.a.), po rozpoznaniu zażalenia Z. N. (dalej jako zobowiązana lub skarżąca) utrzymała w mocy postanowienie własne z 6 kwietnia 2023 r. nr COF.OUR.635.1024.2023 (ŁD.JJ.P [...]), którym oddaliła zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez zobowiązaną wierzyciel przekazał do Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w B. tytuł wykonawczy numer 3266E1-55/GD/2023 z dnia 3 lutego 2023 r. obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2018 roku do lipca 2022 roku.

Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej w dniu 10 lutego 2023 r.

Pismem z dnia 13 lutego 2023 zobowiązana w odpowiedzi na decyzję o zajęciu środków wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzuty dotyczyły wygaśnięcia obowiązku w całości, co miał uzasadniać fakt, że w dniu 7 maja 2015 r. zobowiązanej zostało przyznane świadczenie emerytalne, które stanowi podstawę do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych. Ponadto sformułowano zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

Postanowieniem z 6 kwietnia 2023 r. wierzyciel oddalił zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. W załączeniu do tego postanowienia przekazał jako dowód w sprawie: duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia 16 maja 2008 r., kserokopię upomnienia numer [...] z dnia 28 lipca 2022 r., kserokopię koperty zwrotnej zawierającej przedmiotowe upomnienie, dokument elektroniczny wygenerowany w dniu 27 września 2022 r. z systemu Poczty Polskiej S.A.

We wniesionym zażaleniu zobowiązana podtrzymała swoje stanowisko w zakresie dopełnienia skutecznych formalności wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego w 2004 roku w związku ze zmianą adresu zamieszkania i od tego czasu zaprzestaniem używania odbiorników. Wyjaśniła, że nie dysponuje obecnie dokumentem potwierdzającym wyrejestrowanie odbiorników w 2004 roku. Twierdziła, że z żadnych przepisów prawa nie wynika, że jest zobowiązana posiadać i bezterminowo przechowywać taki dowód. Ponadto zaakcentowała zawiłość treści zaskarżonego postanowienia oraz błędną ocenę przez wierzyciela podanego przez nią w zarzucie argumentu w zakresie posiadanych uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych. Jako nową okoliczność w zakresie podniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku podała, że nie został okazany dokument wysłania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, natomiast zawiadomienie niewłaściwie zostało opatrzone podpisem mechanicznym. Stwierdza również, iż Poczta Polska S.A. nie jest obecnie administratorem danych, co skutkuje brakiem podstawy prawnej do przetwarzania danych osobowych i ustalania obecnego adresu zameldowania.

Organ odwoławczy nie uwzględnił zażalenia.

W zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku wierzyciel stwierdził, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia (na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1324)). Zobowiązana potwierdziła fakt rejestracji odbiorników, które z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania zostały przez nią wyrejestrowane w 2004 roku i wówczas zaprzestała z nich korzystać. Kwestią sporną pozostało wyrejestrowanie odbiorników w 2004 roku i nieposiadanie obecnie dowodu na tę okoliczność z uwagi na upływ czasu. W tym kontekście organ wyjaśnił, że po stronie zobowiązanej istniał obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych bowiem zgłoszona została rejestracja odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego na jej dane osobowe i nie dopełniono formalności ich wyrejestrowania. W bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. znajdują się zarchiwizowane dane o zgłoszonej rejestracji odbiorników. Ustalono, że po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna nr [...] stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służąca do dokonywania opłat abonamentowych z wykorzystaniem znajdujących się w niej odcinków. Następnie, 15 lutego 1996 r., wydano nową książeczkę radiofoniczną [...]. Na okoliczność zgłoszonej rejestracji przedstawiono wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający zarejestrowanie zobowiązanej w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. oraz wydanie 15 lutego 1996 r. książeczki radiofonicznej nr [...]. Podniesiono przy tym, że książeczka posiadała również druki: "Z" - odcinek służący do zgłaszania zmian formalno-prawnych np.: zmiany nazwiska, adresu zamieszkania, rodzaju posiadanych odbiorników, odcinek "W" - przewidziany do zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników oraz odcinek "U" - służący do wystąpienia przez abonenta, który wyczerpał dowody wpłat do uzyskania nowej książeczki radiofonicznej celem kontynuowania regulowania opłat abonamentowych. Każda dokonana formalność w placówce była odnotowywana i potwierdzana datownikiem placówki pocztowej w książeczce radiofonicznej (potwierdzenie dla abonenta) jak również na odcinku (potwierdzenie dla Poczty) przesyłanym celem odnotowania odpowiedniej dla zgłoszenia zmiany i archiwizacji. Ponadto w książeczkach radiofonicznych znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników.

Wierzyciel zauważył, że w sytuacji dopełnienia ww. formalności w 2004 roku powyższy fakt odnotowany zostałby w książeczce radiofonicznej [...] (obecnie na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...]), a dokument zarchiwizowany. Następnie zapis dotyczący wyrejestrowania wprowadzony zostałby do elektronicznej bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. W celu potwierdzenia faktu wyrejestrowania odbiorników wierzyciel przeszukał zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe. W wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdził jednoznacznie, że Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania przedmiotowych odbiorników, a zobowiązana takiego dokumentu w ramach prowadzonego postępowania nie przedstawiła. Twierdzenie przez zobowiązaną, że dokonano formalności dotyczących wyrejestrowania odbiorników powinno być oparte na okazaniu dowodu w tym zakresie. Abonenci otrzymywali/otrzymują bowiem stosowne dowody potwierdzające ten fakt. Jedynie okazanie dowodu na okoliczność wyrejestrowania odbiorników mogłoby mieć wpływ na stanowisko Poczty Polskiej S.A. Skoro nie zostało udokumentowane wyrejestrowanie odbiorników w 2004 roku, to po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342) został zobowiązanej jako użytkownikowi odbiorników przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...].

Zawiadomienie informujące o wprowadzonej zmianie (nadaniu indywidualnego numer identyfikacyjnego), będące dowodem zarejestrowania przedmiotowych odbiorników zostało przesłane do zobowiązanej pismem z dnia 16 maja 2008 r. na adres: ul. [...], [...], tj. na adres, którym wierzyciel dysponowała, gdyż nie doszło do skutecznego wyrejestrowania odbiorników w 2004 roku czy też nie zaktualizowano danych adresowych. Wierzyciel stwierdził zatem, że skoro zobowiązana dokonała rejestracji odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego, został jej nadany, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342), indywidualny numer identyfikacyjny, nie zostały dopełnione formalności dotyczące wyrejestrowania odbiorników, posiada ona status formalnoprawny, który obliguje ją do uiszczenia należnych opłat abonamentowych.

Wierzyciel wskazał następnie, że na mocy uprawnień wskazanych w art. 7 ust. 1a u.a. jest uprawniony do otrzymywania danych z rejestru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz.1191) stąd ma możliwość ustalenia aktualnych danych abonenta.

W zakresie zarzutu dotyczącego braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane wierzyciel wyjaśnił, że informował zobowiązaną o zadłużeniu pozostającym na jej indywidualnym numerze identyfikacyjnym abonenta [...]. W dniu 28 lipca 2022 r. wysłano do niej listem poleconym numer [...] (za elektronicznym potwierdzeniem odbioru) na aktualny adres zameldowania i zamieszkania, tj. ul. [...], [...] upomnienie wzywające do dobrowolnego uregulowania należności. Upomnienie to zawierało wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Upomnienie uznano za doręczone w myśl art. 44 § 4 k.p.a. Z akt sprawy wynika, iż przesyłka była awizowana w dniach 1 sierpnia 2022 r. i 9 sierpnia 2022 r., a w dniu 17 sierpnia 2022 r., z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie, została odesłana do nadawcy.

Uwzględniając powyższe wierzyciel stwierdził, że wniesione przez zobowiązaną zarzuty należało oddalić.

Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła nieistnienie obowiązku, wygaśnięcie obowiązku w całości, brak doręczenia upomnienia oraz nadanie nowego numeru abonenckiego na błędne nazwisko i przy użyciu faksymile.

Uzasadniając podniesione zarzuty wyjaśniła, że nie podsiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania odbiorników, do którego miało dojść w 2004 r. w związku ze zmianą miejsca zamieszkania. Wskazała jednak, że mając świadomość niewyrejestrowania odbiornika RTV skorzystałaby z prawa do ubiegania się o zwolnienie z opłat, gdyż przyznane zostało jej świadczenie emerytalne, którego wysokość uprawniałaby ją do zwolnienia. Zakwestionowała prawidłowość doręczenia jej upomnienia twierdząc, że od 2004 r. nie miała obowiązku informowania wierzyciela o zmianie danych adresowych.

Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna choć nie wszystkie poniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te – zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 tej ustawy.

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku,

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu,

3) błąd, co do zobowiązanego,

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagalne,

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części,

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Według art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z § 2 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej,

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut,

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, a ich rola sprowadza się do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności.

W niniejszej sprawie skarżąca zgłosiła zarzuty w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a. podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

Wierzyciel prawidłowo oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.

Wyjaśnić należy, że opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r. poz. 306 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 roku, a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do spraw cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 roku w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41 poz. 264 ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 roku weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 roku o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r. poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 roku w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70 poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy miedzy innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 roku weszła w życie ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdowały zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte).

Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy abonamentowej, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

W konsekwencji zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega wyegzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze pieniężnym.

Organ ustalił, że w bazie danych o abonentach znajdują się zarchiwizowane dane o zgłoszonej rejestracji odbiorników przez skarżącą. Stwierdzono, że po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna nr [...] stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników i służąca do dokonywania opłat abonamentowych z wykorzystaniem znajdujących się w niej odcinków. Następnie w dniu 15 lutego 1996 r. wydano nową książeczkę radiofoniczną [...]. Skarżąca nie zaprzeczała rejestracji odbiorników RTV, twierdząc równocześnie, że nie ciąży na niej obowiązek związany z opłatami abonamentowymi za okres objęty tytułem wykonawczym z dnia 3 lutego 2023 r. z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania oraz dokonanie w 2004 r. formalności wyrejestrowania odbiorników.

Wskazać w tym miejscu należy na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 października 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 481/15, w którym stwierdzono, że "regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika i w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie okoliczności wyrejestrowania". Sąd orzekający w pełni podziela zacytowaną powyżej tezę. W przekonaniu Sądu zebrane dane potwierdzają, że sporny obowiązek powstał i nie przestał istnieć.

Stosownie do postanowień art. 2 ust. 1 i 3 u.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika.

Po zarejestrowaniu odbiorników RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) – por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08, wyrok WSA w Gliwicach z 26 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 236/13.

To skarżąca jako abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczenia opłat powinna wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach zarejestrowanych pod sygn. akt: I SA/Gl 650/14, I SA/Gl 518/14, I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Po 57/14). Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadamiania urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 roku rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70 poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (Dz.U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342 ze zm.) oraz § 11–12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (poprzez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny.

Skarżąca w toku postępowania nie przedstawiła dowodu na wyrejestrowanie odbiorników RTV. Twierdziła jedynie, że do wyrejestrowania odbiorników doszło, a z powodu upływu czasu nie dysponuje dowodem na tę okoliczność. Co więcej w samej skardze wskazała, że miała świadomość niewyrejestrowania odbiornika. Całokształt okoliczności faktycznych nie pozwalał zatem bez wątpliwości przyjąć, że do wyrejestrowania odbiorników w rzeczywistości doszło.

Według treści § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy abonamentowej, który stanowił podstawę wydania powołanego rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.

Co istotne ustawa abonamentowa nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści lub formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Dane rejestracji odbiornika wyznaczają termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Należy podzielić stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 2116/16. W swoich wywodach NSA stwierdził, iż ustawa abonamentowa statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w art. 7 ust. 1 ustawy abonamentowej, który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku – Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Tożsame wnioski wypływają z wyroku NSA z 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 913/15.

Jak wynika z powyższych wywodów, obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie ma wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.

W przekonaniu Sądu nie należy przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego innych skutków aniżeli tych, które wprost określone zostały w rozporządzeniu, a więc utraty mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych. Użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 roku wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2 rozporządzenia. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacji nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia.

W rezultacie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 16 maja 2008 r. podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, stanowi dowód zarejestrowania odbiorników w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. Jednocześnie dla skuteczności czynności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2262/15). Wypełniając obowiązek nałożony powołanym wyżej rozporządzeniem organ posłużył się zautomatyzowanym procesem technologicznym. Realizacja obowiązku wygenerowania zawiadomień o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych dla wszystkich zarejestrowanych użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych odbywała się z wykorzystaniem systemu informatycznego. Indywidualny numer identyfikacyjny nadawany użytkownikowi został zawarty w numerze rachunku bankowego dedykowanego dla opłat abonamentowych (stanowi on osiem ostatnich cyfr numeru rachunku bankowego). Ww. zawiadomienia zostały podpisane z wykorzystaniem faksymile przez p I. F.. Osoba podpisana na zawiadomieniu posiadała pisemne upoważnienie, wydane przez Dyrektora. Jej podpis mógł mieć formę "mechanicznego odtworzenia", skoro zawiadomienie to nie służyło celom postępowania administracyjnego i informowało o zaistniałym fakcie. Tym samym dokument ten był zgodny z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia.

Sąd orzekający stwierdził w kontekście poczynionych wyżej wywodów, że wierzyciel prawidłowo oddalił zarzut skarżącej dotyczący nieistnienia obowiązku. Jak wykazano na skarżącej ciążył prawny obowiązek uiszczania opłat abonamentowych. Nie udowodniła ona bowiem, że doszło do skutecznego wyrejestrowania przez nią odbiorników RTV.

Wierzyciel nieprawidłowo oddalił natomiast zarzut dotyczący braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Celem instytucji upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. Upomnienie przypomina przy tym nie tylko o obowiązku, który znany jest zobowiązanemu, ale i o powinności jego wykonania. Zasadą jest, że upomnienie tylko jednokrotnie przypomina zobowiązanemu o powinności wykonania danego obowiązku pod rygorem jego przymusowego prawnego wyegzekwowania (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 19 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Kr 1178/22).

Przepis art. 18 u.p.e.a. przewiduje, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jak stanowi art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, zwany dalej "adresem do doręczeń elektronicznych", chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w siedzibie organu (§ 1). W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem: 1) przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (§ 2). W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i § 2 pkt 1, organ administracji publicznej doręcza pisma: 1) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896, 1933 i 2042), albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (§ 3).

Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych.

W art. 44 k.p.a. ustawodawca przewidział, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).

Po myśli art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1640) w przypadku przesyłek pocztowych doręczanych za pośrednictwem operatora pocztowego przez adres należy rozumieć oznaczenie miejsca doręczenia przesyłki pocztowej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym wskazanego przez nadawcę albo oznaczenie miejsca ich zwrotu do nadawcy.

Zgodnie z art. 7 ust. 1a u.a. wierzyciel jest uprawniony do otrzymywania danych z rejestru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy upomnienie z dnia 28 lipca 2022 r. zostało skierowane do skarżącej na adres: ul. [...], [...]. Przesyłka pocztowa zawierająca ten dokument została poddana przez operatora pocztowego procedurze dwukrotnej awizacji, po czym uznano ją za skutecznie doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. Od momentu wniesienia przez skarżącą zarzutów (pismo z dnia 13 lutego 2023 r.) skarżąca konsekwentnie wskazywała jednak adres do korespondencji: ul. [...], [...] podnosząc równocześnie, że pod adresem: ul. [...], [...] nie mieszka od 2004 r.

W zaskarżonym postanowieniu wierzyciel powołał się na art. 7 ust. 1a u.a. wskazując, że ma możliwość ustalenia aktualnych danych abonenta. Z akt sprawy w żaden jednak sposób nie wynika czy przed skierowaniem do skarżącej upomnienia z dnia 28 lipca 2022 r. wierzyciel podjął czynności zmierzające do ustalenia jej aktualnego adresu zameldowania poprzez weryfikację posiadanych przez niego danych adresowych z danymi znajdującymi się w rejestrze PESEL. W szczególności w aktach administracyjnych brak jest jakiegokolwiek dokumentu świadczącego na okoliczność otrzymania danych z rejestru PESEL w trybie ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności np. wydruku z sytemu rejestru PESEL, notatki urzędowej sporządzonej przez upoważnionego pracownika wierzyciela po zapoznaniu się z danymi zamieszczonymi w rejestrze PESEL, obejmującej dane dotyczące skarżącej, z której wynikałby aktualny adres zameldowania, ewentualnie innego dokumentu pozyskanego z ww. rejestru we właściwym trybie w zakresie wskazanych danych. Nie jest zatem wiadome czy adres, na który skierowano upomnienie był adresem miejsca, o którym stanowi art. 42 k.p.a.

Sąd orzekający wskazuje, że skoro ustawodawca przyznał wierzycielowi możliwość weryfikacji danych abonentów w rejestrze PESEL to przed wystawieniem tytułu wykonawczego wierzyciel powinien dokonać takiej weryfikacji, w szczególności w przypadku, gdy ze stanu faktycznego sprawy wynika, że do zarejestrowania odbiorników doszło wiele lat temu, a zobowiązany zaprzestał uiszczania opłat abonamentowych.

Powyższe powoduje, że na podstawie akt sprawy nie było możliwe do zweryfikowania czy upomnienie z dnia 28 lipca 2022 r. zostało skierowane do skarżącej na prawidłowy adres, a co za tym idzie czy doręczenia tego dokumentu dokonano w sposób prawidłowy w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Ze względu na doniosłe skutki, jakie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wiążą z faktem doręczenia dłużnikowi upomnienia, jak również z uwagi na okoliczność, że zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, przepis art. 44 k.p.a. powinien być interpretowany w sposób ścisły, co oznacza, że nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości, co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, że przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie doręczona (tak: Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Gdańsku w wyroku z 22 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 260/21).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu.

Sąd uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że wierzyciel dopuścił się naruszenia art. 44 § 4 k.p.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm) dalej: p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę złożył się wpis od skargi 100 zł.