Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 270/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6281 Regulacje spraw majątkowych
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Joanna Janiszewska - Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Firmy A. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej Firma A kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2022r. nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 5 i ust. 5 ustawy z dnia [...] maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019r., poz. 1347 ze zm. – dalej powoływanej jako "u.s.p.k.k.") odmówił stwierdzenia przejścia z mocy prawa z dniem [...] maja 1989r., na rzecz Parafii [...] pod wezwaniem św. J. Ś. w B., własności mienia Skarbu Państwa, stanowiącego nieruchomość gruntową zabudowaną budynkiem kościoła parafialnego, położoną w obrębie [...], oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 0.2500 ha, dla której nie urządzono księgi wieczystej ani zbioru dokumentów w Sądzie Rejonowym w R..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda przytoczył brzmienie art. 60 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 u.s.p.k.k. i wskazał na okoliczności bezsporne między stronami. Bezspornie ustalił, że Parafia pod wezwaniem św. J. Ś. w B. jest w posiadaniu przedmiotowej nieruchomości co najmniej od 1489r. (w spisie majątków ziemskich dawnego województwa [...] znajduje się stosowny wpis). Następnie Wojewoda, opierając się na zapisach w ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostę Radziejowskiego ustalił, że przedmiotowa nieruchomość nie znajduje się w posiadaniu Skarbu Państwa i stanowi własność Parafii pod wezwaniem św. J. Ś. – co stanowo przeszkodę dla uwzględnienia wniosku. Wojewoda wyraził bowiem pogląd, zgodnie z którym uwłaszczeniu na podstawie ww. art. 60 ust. 1 u.s.p.k.k. podlegać mogą jedynie nieruchomości należące do Skarbu Państwa. Na poparcie swego stanowiska organ przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 lipca 2003r. wydanego w sprawie o sygn. akt I SA 3217/01.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w B. Parafia pod wezwaniem św. J. Ś. (reprezentowana przez Proboszcza – dalej "Skarżąca") wniosła o uchylenie powyższej decyzji i zobowiązanie Wojewody [...] do wydania decyzji stwierdzającej nabycie przez Skarżącą własności przedmiotowej nieruchomości (art. 145 a § 1 p.p.s.a.).

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego (Dz. U. z 1950r., Nr 9, poz. 87 – dalej powoływanej też jako "p.d.m.r.") polegające na wadliwym zastosowaniu tego przepisu,

- art. 80 k.p.a. polegające na przekroczeniu swobodnej oceny dowodów, wynikłego z nadinterpretacji zapisów ewidencji gruntów, skutkujące stwierdzeniem, że Skarżąca jako władająca nieruchomością jest jej właścicielem,

- art. 77 § 1 k.p.a. polegające na uznaniu za wystarczające, a tym samym zebrane w sposób wyczerpujący i odpowiednio rozpatrzone wszystkie dowody w sprawie, podczas gdy należało, w celu prawidłowego zebrania materiału dowodowego, na zasadzie porównawczej, ustalić w jakim trybie inne parafie dekanatu radziejowskiego nabyły własność nieruchomości, którymi władały – co doprowadziłoby do ustaleń, iż nabycie to następowało w trybie art. 60 ust. 1 u.s.p.k.k.

Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 - zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została ocena poprawności decyzji Wojewody [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia przejścia własności nieruchomości nr [...] w B.. W ocenie organu w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Parafii pod wezwaniem św. J. Ś. albowiem nieruchomość obejmująca działkę nr [...] nie stanowiła przedmiotu własności Skarbu Państwa. W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane co najmniej przedwcześnie, w sprawie nie zostały bowiem należycie wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia.

Przypomnieć więc należy, że postępowanie administracyjne przeprowadzone przed wydaniem przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten wynika w szczególności z art. 7 k.p.a., który nakłada na organ administracji obowiązek zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego - z mocy art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obciąża obowiązek wyczerpującego zebrania w danej sprawie materiału dowodowego i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Nie może być zatem uznany za zgodny z prawem akt prawny wydany bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów mających w sprawie zastosowanie. Sytuacja taka występuje w niniejszej sprawie. Postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone z naruszeniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zebrany wyczerpująco materiał dowodowy organ winien ocenić zgodnie z art. 80 k.p.a. (zasada swobodnej oceny materiału dowodowego). Z przepisu art. 80 k.p.a. wynika, że wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Wojewody stanowił art. 60 ust. 1 pkt 5 u.s.p.k.k. Przepis ten stanowi, że nieruchomości lub ich części, pozostające w dniu wejścia w życie ustawy (czyli w dniu 23 maja 1989 r.) we władaniu kościelnych osób prawnych, stają się z mocy prawa ich własnością, jeżeli:

1) były własnością diecezji, parafii, klasztorów lub innych instytucji grecko-katolickich (unickich);

2) podlegały przejęciu na własność Państwa z mocy ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego (Dz. U. poz. 87 i 111 oraz z 1969 r. poz. 95), zwanej dalej "ustawą o dobrach martwej ręki", a zostały pozostawione, wydzierżawione lub przekazane kościelnym osobom prawnym;

3) podlegały przepisom dekretu z dnia 24 kwietnia 1952 r. o zniesieniu fundacji (Dz. U. poz. 172 oraz z 1957 r. poz. 3), a zostały poręczone, pozostawione, wydzierżawione, wynajęte lub przekazane kościelnym osobom prawnym;

4) zostały przez byłe władze zaborcze austriackie przejęte na własność funduszy religijnych, funduszy naukowych, szkół parafialnych lub katolickich gmin parafialnych;

5) znajdują się na nich cmentarze lub obiekty sakralne wraz z budynkami towarzyszącymi; dotyczy to również obiektów położonych na obszarze miasta (...), nie dotyczy natomiast kościołów garnizonowych.

Zgodnie z treścią ust. 2 tego artykułu przez "budynki towarzyszące" obiektom sakralnym rozumie się położone w sąsiedztwie obiektów sakralnych: budynki stanowiące mieszkanie proboszcza lub rektora i kancelarię parafialną lub kancelarię rektora (plebanię), budynki stanowiące mieszkanie wikariuszy (wikariatkę), budynki stanowiące mieszkanie pracowników świeckich parafii lub rektoratu (organistówkę), budynki punktu katechetycznego i budynki domu zakonnego związanego z duszpasterstwem w tym obiekcie sakralnym albo świadczeniem w nim pomocy.

Podstawową kwestią w niniejszej sprawie było ustalenie komu przysługuje prawo własności do spornej nieruchomości.

W ocenie Wojewody, z wykładni systemowej wynika, że przeniesienie własności nieruchomości, na podstawie art. 60 ust. 1 u.s.p.k.k., może nastąpić wyłącznie w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej w chwili stwierdzenia przejścia prawa własności własność Skarbu Państwa, zgodnie z powszechnie obowiązującą zasadą, że nikt nie może przenieść na drugiego więcej praw, niż sam posiada. Na poparcie swoich twierdzeń Wojewoda przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2003 r., sygn. akt I SA 3217/01 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 664/06.

Odnosząc się do tak zaprezentowanego stanowiska co do wykładni ww. przepisu należy wskazać, że zostało one sformułowane przedwcześnie, ponieważ stan prawny spornej nieruchomości nie został należycie zweryfikowany.

Sąd dostrzega, że w orzecznictwie sądowym dotyczącym przepisu art. 60 ust. 1 u.s.p.k.k. pojawiło się stanowisko wskazujące, że uwłaszczenie kościelnej osoby prawnej dotyczy nieruchomości Skarbu Państwa (vide: wyrok NSA z dnia 31 lipca 2003 r., sygn. akt I SA 3217/01, wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 664/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1301/09 – dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl – baza CBOSA).

Nie można jednak pominąć tego, że w wyroku z dnia 2 kwietnia 2003 r., sygn. akt K 13/02 Trybunał Konstytucyjny - badając konstytucyjność m.in. przepisu art. 46 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz. U. Nr 66, poz. 287 z późn. zm.), który stanowi regulację tożsamą z przepisem art. 60 ust. 1 pkt 5 u.s.p.k.k. - odwołał się do ustawy dotyczącej Kościoła Katolickiego i wskazał, że ustawodawca w art. 60 ust. 1 pkt 1-5 tej ustawy unormował sprawy nieruchomości kościelnych, będących w posiadaniu kościelnych osób prawnych, których stan prawny był niepewny lub sporny. Trybunał wskazał, że w myśl art. 60 ust. 1 u.s.p.k.k., określonego rodzaju nieruchomości lub ich części (wymienione szczegółowo w pkt 1-5 art. 60 ust. 1 u.s.p.k.k.), pozostające w dniu wejścia w życie ustawy we władaniu kościelnych osób prawnych, stały się z mocy prawa ich własnością. Przykładowo, w myśl art. 60 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, własnością Kościoła Katolickiego stały się pozostające w jego władaniu nieruchomości, na których znajdują się cmentarze lub obiekty sakralne wraz z budynkami towarzyszącymi; dotyczy to również obiektów położonych na obszarze miasta stołecznego Warszawy, nie dotyczy natomiast kościołów garnizonowych. Stwierdzenie przejścia własności wymienionych nieruchomości lub ich części następowało w drodze decyzji wojewody. Celem tych rozwiązań było definitywne zakończenie sporów i usunięcie ewentualnych wątpliwości, dotyczących praw własności wymienionych nieruchomości.

Z kolei w wyroku z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 995/06 Naczelny Sąd Administracyjny - rozpatrujący sprawę dotyczącą stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 5 u.s.p.k.k., w której w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in. że przesłanką zastosowania tego przepisu jest to, że nieruchomości muszą stanowić własność Skarbu Państwa (skargę kasacyjną złożyły osoby fizyczne twierdzące, że uwłaszczenie dotyczyło gruntu będącego ich własnością) - wskazał, że dla uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej wymagane było, aby w dniu wejścia w życie ustawy nieruchomość pozostawała we władaniu tej osoby, a ponadto, aby znajdował się na niej cmentarz. NSA stanął na stanowisku, że ratio legis przepisu art. 60 ust. 1 pkt 5 u.s.p.k.k. było uwłaszczenie kościelnych osób prawnych nieruchomościami niezbędnymi do sprawowania kultu religijnego i wykorzystywania właśnie w tym celu. Trzeba też odnotować to, że w niektórych wypowiedziach judykatury wskazano, że dla uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej w trybie art. 60 ust. 1 pkt 5 u.s.p.k.k. niezbędne (i wystarczające) było spełnienie łącznie dwóch przesłanek: 1) nieruchomość musiała pozostawać w dniu 23 maja 1989 r. we władaniu kościelnej osoby prawnej, 2) na nieruchomości musiał znajdować się cmentarz lub obiekt sakralny wraz z budynkami towarzyszącymi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2312/14, wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2116/14).

W ocenie Sądu ratio legis ww. przepisu art. 60 ust. 1 pkt 5 u.s.p.k.k. było uwłaszczenie kościelnych osób prawnych nieruchomościami niezbędnymi do sprawowania kultu religijnego i wykorzystywanymi właśnie w tym celu. Wystąpienie więc tej przesłanki stwarza podstawę do uwłaszczenie Parafii na działce nr [...].

Już sama ta okoliczność, nie rozważana zupełnie przez Wojewodę, odnosząca się do usytuowania na tej nieruchomości obiektów sakralnych wraz z budynkami towarzyszącymi - zdefiniowanymi w art. 60 ust. 2 u.s.p.k.k. - wpływa na wadliwość zaskarżonej decyzji.

W sprawie w sposób przekonywający nie ustalono nadto, jaki podmiot legitymował się w dacie [...] maja 1989 r. tytułem prawnym do przedmiotowego gruntu. Wprawdzie na datę wydania zaskarżonej decyzji istniał (i nadal istnieje) wpis w ewidencji gruntów, z którego wynika, że właścicielem nieruchomości jest Parafia Rzymsko-Katolicka pod wezwaniem św. J. Ś., ale z wpisem tym nie wiąże się domniemanie zgodności wpisu z prawem. Zatem - w odróżnieniu od instytucji księgi wieczystej, która dla tej nieruchomości, jak wynika z akt, nie była prowadzona - dane z ewidencji gruntów dotyczące osoby właściciela nieruchomości nie świadczą same z siebie o tytule prawnym osoby wpisanej do ewidencji jako właściciela.

Należy podzielić zarzuty skargi, że Wojewoda pominął też okoliczność wejścia w życie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego.

Wskazać należy, że w myśl art. 1 ust. 1 p.d.m.r. wszystkie nieruchomości ziemskie związków wyznaniowych przejmuje się na własność Państwa. Z kolei, zgodnie z art. 1 ust. 2 p.d.m.r. nie podlegają przejęciu kościelne nieruchomości ziemskie stanowiące gospodarstwa rolne proboszczów (art. 4 ust. 2 i 3), które Państwo poręcza pełniącym te funkcje duchownym, jako podstawę ich zaopatrzenia.

Istotne znaczenie mają także kolejne dwa artykuły p.d.m.r. Otóż, zgodnie z art. 4 p.d.m.r.:

1. Nieruchomościami ziemskimi związków wyznaniowych w rozumieniu niniejszej ustawy są wszelkiego rodzaju nieruchomości ziemskie, należące do kościoła lub innego związku wyznaniowego albo do ich instytucji, zakładów, zakonów, zgromadzeń lub jakichkolwiek innych jednostek organizacyjnych i organów, bez względu na ich formę prawną oraz cele, na jakie dotychczas obracane były dochody z tych nieruchomości.

2. Gospodarstwami rolnymi proboszczów, które Państwo poręcza tym duchownym na podstawie art. 1 ust. 2, są nieruchomości ziemskie (ust. 1), znajdujące się w posiadaniu proboszczów (choćby były oddane w dzierżawę) w granicach do 50 ha, a na terenie województw: poznańskiego, pomorskiego i śląskiego - do 100 ha.

3. W przypadku, gdy gospodarstwo rolne proboszcza przekracza granicę obszaru, określoną w ust. 2, przejęciu na rzecz Państwa podlega jedynie nadwyżka obszaru ponad tę granicę.

4. O tym, czy nieruchomość ziemska posiada charakter nieruchomości związku wyznaniowego w rozumieniu ust. 1, orzeka Minister Administracji Publicznej.

5. O tym, czy nieruchomość stanowi gospodarstwo rolne proboszcza (ust. 2), orzeka Minister Administracji Publicznej. O określeniu nadwyżki, podlegającej przejęciu (ust. 3), orzeka Minister Rolnictwa i Reform Rolnych w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej. Ministrowie mogą swoje uprawnienia, przewidziane w niniejszym ustępie, przekazać podległym organom.

Z kolei, zgodnie z art. 5 p.d.m.r.:

1. Minister Rolnictwa i Reform Rolnych obejmie niezwłocznie nieruchomości ziemskie, podlegające przejęciu na własność Państwa z tym, że objęcie nadwyżek obszaru gospodarstw rolnych proboszczów (art. 4 ust. 3) nastąpi dopiero po wydaniu orzeczenia o określeniu nadwyżki w trybie art. 4 ust. 5.

2. Rada Ministrów określi zasady zarządzania przejętymi nieruchomościami.

Z powyższych uregulowań prawnych wynika kilka ważnych wniosków, istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Po pierwsze, przejęcie wszystkich wskazanych nieruchomości następowało z mocy prawa, ale o tym, czy nieruchomość ziemska posiada charakter nieruchomości związku wyznaniowego w rozumieniu art. 4 ust. 1 p.d.m.r., orzekał Minister Administracji Publicznej (niewątpliwie, w formie decyzji administracyjnej).

Po drugie, wyjątkowo nie podlegały przejęciu kościelne nieruchomości ziemskie stanowiące gospodarstwa rolne proboszczów (art. 4 ust. 2 i 3), które Państwo poręczyło pełniącym te funkcje duchownym, jako podstawę ich zaopatrzenia.

Po trzecie, nieruchomości podlegające poręczeniu zostały ograniczone odpowiednim areałem (50 bądź 100 ha).

Po czwarte, w przypadku gdy gospodarstwo rolne proboszcza przekraczało powyższą granicę obszaru, przejęciu podlegała jedynie nadwyżka obszaru ponad tę granicę.

Po piąte, o tym, czy nieruchomość stanowi gospodarstwo rolne proboszcza (ust. 2), a więc w granicach wskazanej powyżej normie obszarowej, orzekał Minister Administracji Publicznej (niewątpliwie w formie decyzji administracyjnej).

Po szóste, o określeniu nadwyżki podlegającej przejęciu (ust. 3) orzekał Minister Rolnictwa i Reform Rolnych w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej (niewątpliwie w formie decyzji administracyjnej). Oczywiście, Ministrowie mogli swoje uprawnienia, przewidziane w niniejszym ustępie, przekazać podległym organom.

Reasumując - nieruchomości ziemskie związków wyznaniowych o cechach określonych ww. ustawie z 1950 r. przechodziły na własność Państwa z mocy prawa, z chwilą wejścia ustawy w życie. O wyłączeniu spod jej działania miejsc kultu religijnego i siedzib klasztorów, kurii biskupich i arcybiskupich konsystorzy i zarządów innych związków wyznaniowych miał decydować Minister Administracji Publicznej. Do Ministra Administracji Publicznej należało też rozstrzygnięcie o tym, czy nieruchomość ziemska miała charakter nieruchomości związku wyznaniowego w rozumieniu ustawy oraz o tym, czy stanowiła ona gospodarstwo rolne proboszcza w jej rozumieniu, natomiast o określeniu nadwyżki gospodarstwa rolnego proboszcza, podlegającej przejęciu na rzecz Państwa, orzekał Minister Rolnictwa i Reform Rolnych w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej, przy czym obaj Ministrowie uprawnienia te mogli przekazać podległym organom.

W aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających wydanie indywidualnego aktu administracyjnego o wyłączeniu spornej nieruchomości spod działania ustawy o dobrach martwej ręki. Jak wynika z akt sprawy Urząd do Spraw Wyznań decyzją z [...] maja 1974r , działając w oparciu o art. 4 ust. 5 p.d.m.r. orzekł o wyłączeniu spod działania ustawy nieruchomości ziemskiej położonej w B., składającej się z kilku działek o łącznej powierzchni 3,98 ha – jako stanowiącej gospodarstwo rolne proboszcza parafii (akta adm. - nienumerowane). Wojewoda nie odniósł się do tego dokumentu. Nie można jednak w jego oparciu stanowczo ustalić, że sporna nieruchomość nie przeszła na własność Skarbu Państwa, a Parafia była jedynie jej samoistnym posiadaczem. Przede wszystkim w oparciu o materiał dowodowy sprawy nie sposób ustalić, czy decyzją z [...] maja 1974r. została objęta także i sporna nieruchomość (należało by prześledzić zmiany numeracji poszczególnych działek w dokumentacji ewidencyjnej) – a tym samym czy została uznana za gospodarstwo rolne proboszcza zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o dobrach martwej ręki.

W ocenie Sądu skoro ustawa z 1950 r. stanowiła, że jedynie spośród nieruchomości ziemskich związków wyznaniowych tylko gospodarstwa rolne proboszczów, nie podlegały przejęciu na rzecz Skarbu Państwa to w sprawie obowiązkiem organu było zbadanie, czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła dobro martwej ręki i - pomimo braku decyzji o której mowa w art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. została ona jednak przejęta przez Skarb Państwa czy też - pomimo braku decyzji wymienionej w art. 4 ust. 5 ww. ustawy - nie pozostając we władaniu Skarbu Państwa a (wg zapisu w ewidencji) będąc własnością Parafii, stanowiła ona gospodarstwo rolne proboszcza.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że istotne braki w wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz prawnego spornej nieruchomości stanowiły przesłankę uzasadniającą wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Sąd zważył bowiem, iż w okolicznościach niniejszej sprawy Wojewoda [...] nie zgromadził materiału dowodowego i nie ustalił stanu faktycznego w taki sposób, aby możliwe było ustalenie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie. Zaskarżona decyzja została zatem wydana przedwcześnie, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 60 ust. 1 pkt 5 u.s.p.k.k.

W konsekwencji - Sąd działając na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody.

W ponownym postępowaniu organ winien, stosownie do powyższego stanowiska Sądu, uzupełnić postępowanie dowodowe odnośnie stanu faktycznego oraz prawnego przedmiotowej nieruchomości – w tym na dzień [...] maja 1989r. Obowiązkiem organu będzie zatem ustalenie, czy nieruchomość ta stała się w 1950 r. własnością Skarbu Państwa, czy też spełniając przesłanki z art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy stanowiła ona gospodarstwo rolne proboszcza (co wykluczałoby uwłaszczenie). Organ rozważy też zastosowania art. 60 ust. 1 pkt 5 u.s.p.k.k., przy uwzględnieniu wykładni normy zawartej w tym przepisie, a zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku.

Odnosząc się końcowo do wniosku skargi o zastosowanie art. 145 a § 1 p.p.s.a. to Sąd zauważa, że jest to możliwe jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub stwierdzenia nieważności decyzji. Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia nie tylko przepisów prawa materialnego, ale przede wszystkim przepisów postępowania, to w ocenie Sądu niemożliwe jest zastosowanie wskazanego w skardze przepisu, pozwalającego sądowi administracyjnemu na zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji i wskazanie sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.- biorąc pod uwagę wysokość wniesionego wpisu.