Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2501/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 9 art. 79a
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 184 w zw. z art. 193
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 1218/22 w sprawie ze skargi H.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 2 listopada 2022 r., nr SKO-4111/1487/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 15 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 1218/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę H.W. (dalej również: "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie", "strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy (dalej również: "organ odwoławczy", "organ II instancji", "SKO", "Kolegium") z 2 listopada 2022 r., nr SKO-4111/1487/2022 w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem – T.W.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła H.W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, kwestionując go w całości i podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej: "uśr", "ustawa"), przez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, nie uwzględniając w procesie wykładni derogacyjnego skutku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt. SK 2/17 (dalej również: "wyrok Trybunału", "wyrok TK"), czego skutkiem było uznanie, że stronie nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z posiadanym przez nią uprawnieniem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, mimo że hipoteza normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, po wejściu w życie ww. wyroku TK nie obejmuje swoim zakresem sytuacji, w której wnioskodawca pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Podnosząc powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Złożono również wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W analizowanej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 ppsa. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ppsa, ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądała jej przeprowadzenia.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W środku zaskarżenia sformułowano wyłącznie zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa), a w szczególności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. Skarżąca kasacyjnie nie stawia zarzutu dotyczącego błędnej akceptacji zaskarżonym wyrokiem stanu faktycznego, ustalonego przez organy, co czyni ów stan faktyczny wiążącym dla Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec powyższego, poczynione przez organy i następnie zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy ustalenia w zakresie pobierania przez stronę renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (14 czerwca 2022 r.), jak i w dacie orzekania przez organy, oraz pomimo poinformowania przez Prezydenta Miasta Bydgoszczy (dalej również: "Prezydent", "organ I instancji") o prawie wyboru świadczenia względniejszego, nie doprowadziło do zawieszenia realizacji prawa do ww. renty, są w sprawie wiążące.

Na wstępie zauważenia wymaga, że autor skargi kasacyjnej podnosi zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, wskazując na jego błędną wykładnię oraz błędne zastosowanie.

Powyższa okoliczność ma istotne znaczenie, albowiem wpływa na zakres kontroli przeprowadzanej przez Sąd kasacyjny. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że określona w art. 174 pkt 1 ppsa podstawa kasacyjna, może zostać skonkretyzowana poprzez zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, polegający na błędnej wykładni – co implikuje konieczność wykazania przez skarżącego kasacyjnie takiej wadliwości w odniesieniu do działania organów lub Sądu I instancji oraz wskazania, jak prawidłowo powinno się te przepisy interpretować. Błąd wykładni prawa materialnego, polega na wadliwym zrekonstruowaniu normy prawnej z przepisu prawa, wyrażający się w mylnym zrozumieniu jego treści, a przez to w wadliwym ustaleniu przez sąd wojewódzki wpisanego w przepis sensu normatywnego.

Niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego ma zaś postać błędu subsumpcji. Polega on na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu wpisanemu w hipotezę określonej normy prawnej – a zatem na nieprawidłowej ocenie przez Sąd I instancji zastosowania prawa materialnego przez organ administracji. Ocena ww. zarzutu w określonej skargą kasacyjną formie, może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, przyjętego jako podstawa wyroku, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Niewłaściwe zastosowanie normy polega w tym przypadku na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie przepisu prawa. Przy czym, nie można skutecznie stawiać zarzutu naruszenia prawa materialnego, polegającego na jego niewłaściwym zastosowaniu, gdy z uzasadnienia wynika, że skarżący kwestionuje ustalenia okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania, jakie normy postępowania Sąd I instancji naruszył.

Założeniem zarzutu wadliwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr winno być więc nieprawidłowe odkodowanie przez Sąd I instancji sensu ww. przepisu prawa.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, dyspozycja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego (dalej również: "TK", "Trybunał") z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, prowadzi do konkluzji, że skarżąca nie jest zobligowana do zawieszenia pobieranej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, by uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca kasacyjnie wywodzi, że w następstwie przywołanego powyżej wyroku TK, cyt.: "(...) uzależnianie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od zawieszenia wypłaty przysługującej skarżącej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie znajduje oparcia w przepisach prawa." W jej ocenie "od 09.01.2020 przesłanka negatywna w postaci uprawnienia wnioskodawcy do w/w renty utraciła moc obowiązującą, zatem pobieranie tego świadczenia nie stanowi na moment orzekania przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego." - skarga kasacyjna z 25 kwietnia 2023 r. (brak numeracji kart) str. 40 verte akt sądowych.

Powyższe stanowisko i oparty na nim zarzut uznać należy chybione. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, zarówno organy administracji, jak i Sąd I instancji dokonały prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. Zastosowały przy tym, zgodnie z aktualnie obowiązującą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, dyrektywy wykładni systemowej i celowościowej, uwzględniając jednocześnie skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17.

Przechodząc do oceny powyższego zarzutu, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 uśr, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie zaś do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr prowadzić musi do wniosku, że osobom z ustalonym prawem do renty, nie można przyznać świadczenia pielęgnacyjnego. Tak też norma ta była początkowo interpretowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Obecnie jednak stanowisko orzecznictwa w ww. zakresie uległo zmianie. Nie ogranicza się bowiem jedynie do wykładni językowej, a ma na względzie głównie reguły dyrektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej. Zauważono, że poprzednia – literalna wykładnia opisywanej normy uśr – prowadzi do bezpodstawnego różnicowania sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegającego na wyłączeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, w przypadku, gdy wysokość pobieranego świadczenia jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego.

Przechodząc do oceny sformułowanego w środku zaskarżenia zarzutu naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, poprzez błędne uznanie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że ww. teza skargi kasacyjnej stoi w sprzeczności ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku WSA.

Autor skargi kasacyjnej zdaje się bowiem nie zauważać, że Sąd Wojewódzki rozważając, czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną każdorazowo skutkuje decyzją odmowną, w przypadku posiadania przez stronę prawa do jednego ze świadczeń z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, wziął pod uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych, które w analizowanej materii dostrzega potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej ww. normy z rezultatami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej. Przyczyny zaś zaaprobowania wyrokiem Sądu I instancji, negatywnej dla strony decyzji organów, upatrywać należy w braku jej działań ukierunkowanych na wybór świadczenia względniejszego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przyjął mianowicie, że zawieszenie prawa do renty eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. Skoro zaś takie zawieszenie skutkuje wstrzymaniem wypłaty renty, jego konsekwencją będzie wyłączenie negatywnej przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z tej przyczyny twierdzenie skargi kasacyjnej, że skoro skarżąca ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne, nie jest konkluzją i stanowiskiem Sądu I instancji. WSA, powołując się na stabilne już orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyjaśnił, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a ma jednocześnie ustalone prawo do renty (czy innego rodzaju wsparcia w ramach uśr), powinna mieć zapewnioną możliwość wyboru jednego z konkurencyjnych świadczeń. Realizacja takiego uprawnienia odbywa się w formie złożenia stosownego oświadczenia o rezygnacji z pobierania świadczenia mniej korzystnego i przedstawienie decyzji właściwego organu (tu: organu rentowego) w tym zakresie. Zarzut skargi kasacyjnej został więc oparty na nieprawidłowym założeniu, co już z tej przyczyny pozbawia go waloru trafności. Istotne w sprawie jest również, że skarżąca już w trakcie postępowania administracyjnego została prawidłowo poinformowana o możliwości dokonania opisanego powyżej wyboru, jednak z niego nie skorzystała. Powyższe jasno wynika z akt administracyjnych sprawy. Jak słusznie zauważył Sąd Wojewódzki, Prezydent pismem z 2 sierpnia 2022 r., wezwał wnioskodawczynię, reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, do przedłożenia decyzji ZUS o zawieszeniu prawa do renty. W odpowiedzi na powyższe – w piśmie z 9 sierpnia 2022 r. – strona wyraźnie oświadczyła, że przynależnych jej uprawnień rentowych nie zawiesi. Wyraziła przy tym pogląd, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wymaga od niej rezygnacji z pobierania renty, gdyż skutkiem wspomnianego już wyżej wyroku TK z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 jest przysługiwanie jej równolegle praw do obu świadczeń.

W ww. wyroku Trybunału, który wszedł w życie 9 stycznia 2020 r. stwierdzono, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr cyt.: "(...) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (pkt I). Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej." (pkt II)." Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi, w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niedopuszczalne. Zauważył, że prowadzi ono do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego), jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. TK dostrzegł przy tym zróżnicowanie wysokości renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w zestawieniu z kwotą przysługującą stronie w ramach świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśnił również, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązania pośredniego, pozwalającego rozwiązać powyższy problem, dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Za sprzeczną z zasadą równości uznał przy tym jedynie sytuację, gdy samo przyznanie prawa do renty skutkuje odebraniem świadczenia – na co zasadnie wskazano w uzasadnieniu wyroku Sądu Wojewódzkiego.

Mając powyższe na względzie, zgodzić się należy z Sądem I instancji, że interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr – również przy uwzględnieniu stanowiska wyrażonego w ww. wyroku TK – a wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, nie pozwala na równoczesne pobieranie przez opiekuna osoby niepełnosprawnej konkurencyjnych świadczeń: rentowego i pielęgnacyjnego. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że rozstrzygany przez Trybunał problem konstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr dotyczył sytuacji, gdy niższe świadczenie rentowe eliminowało możliwość pobierania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, gdy dublowanie konkurencyjnych świadczeń z systemu wsparcia społecznego, musi się spotkać z odmową.

Wyjaśnić także wypada, że dopuszczenie do sytuacji by tylko jedna z kategorii osób uprawnionych do świadczeń z art. 17 ust. 1 uśr w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr – jak wywodzi skarżąca kasacyjnie: opiekun niepełnosprawnego członka rodziny, legitymujący się prawem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy – miała dodatkową możliwość równoległego pobierania obu świadczeń (renty i świadczenia pielęgnacyjnego), godziłoby w wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: "Konstytucja", "Konstytucja RP", Ustawa Zasadnicza") zasadę sprawiedliwości społecznej, niwecząc tym samym skutek powyższego wyroku Trybunału, w postaci jej konkretyzacji wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasady równości – w odniesieniu do innych opiekunów, pozbawionych korzystania równolegle z systemu zabezpieczenia społecznego.

W oparciu o stanowisko TK, sprzeczna z zasadą równości jest zaś jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do renty skutkuje odebraniem świadczenia, a powyższe w analizowanej sprawie nie miało miejsca. Za zasadny uznać więc trzeba pogląd, wyrażany w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że otwarcie rencistom niezdolnym do pracy możliwości zachowania prawa do renty, przy jednoczesnym przyznaniu im świadczenia pielęgnacyjnego, oznaczałoby nieuzasadnione uprzywilejowanie tej grupy podmiotów wobec osób w pełni zdolnych do pracy i niepodejmujących zatrudnienia lub z niego rezygnujących w celu sprawowania opieki, jak również wobec osób, które w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego prawo do renty zawiesiły.

"Stwierdzenie częściowej niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt lit. a u.ś.r. wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wykreowało z dniem 9 stycznia 2020 r. (wejście w życie wyroku Trybunału) nowy stan prawny, w którym zaistniała konieczność odnalezienia istniejących w systemie prawa instrumentów prawnych pozwalających w praktyce stosowania prawa urzeczywistnić ten wyrok Trybunału. Jakkolwiek kształtujące się w powyższym zakresie orzecznictwo sądowe nie było początkowo jednolite, to aktualnie nie budzi już wątpliwości, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 u.f.u.s. W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego." – vide np. wyroki NSA: z dnia 2 marca 2022 r., I OSK 1623/21, czy z 12 marca 2024 r., I OSK 426/23.

Aktualne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje, że prawidłowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń konkurencyjnych: pielęgnacyjnego, bądź emerytalno-rentowego. Źródła takiego uprawnienia upatrywać należy właśnie w analizowanej normie uśr, odczytywanej z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej – gdyż regulacja art. 27 ust. 5 uśr, umożliwiająca pobieranie świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną – dotyczy jedynie zbiegu uprawnień do rożnych świadczeń objętych tą ustawą (uśr).

Wyboru konkretnej formy pomocy wnioskodawczyni może zaś dokonać przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty, na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251 ze zm., dalej: "uerfus"). Zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 uerfus, zawieszenie prawa do renty skutkować będzie wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana stosowna decyzja organu rentowego (art. 134 ust. 2 pkt 2 uerfus). NA co również trafnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy.

Bezspornie, renta jest prawem niezbywalnym, jednak zawieszenie jej pobierania eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. Istotą ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w odniesieniu do rencisty jest bowiem, wynikająca z interpretacji ww. przepisu – korelacja nie z samym prawem do renty, lecz z jego faktyczną realizacją - w postaci wypłaty (pobierania) tego świadczenia. Skoro zaś zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, eliminuje ono negatywną przesłankę, wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższą wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr Skład orzekający w sprawie uznaje za prawidłową. W tej sytuacji brak jest uzasadnionych podstaw do czynienia zarzutu naruszenia ww. normy przez Sąd Wojewódzki, który akceptując stanowisko organów administracji w zakresie przyczyn odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, oddalił skargę.

Przypomnieć w tym miejscu wypada, że poza sporem w sprawie pozostawały ustalenia faktyczne organów obejmujące legitymowanie się przez wnioskującą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ustalonym prawem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (decyzja ZUS z 1 lipca 2020 r., znak: [...]) oraz wypełnienie przez Prezydenta – zgodnie z przyjętą przez sądy administracyjne linią orzeczniczą – obowiązku informacyjnego z art. 9 i art. 79a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "kpa"), poprzez wskazanie sytuacji prawnej strony i wezwanie jej do przedłożenia decyzji organu rentowego o zawieszeniu renty. Jak wskazano już wyżej - skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, poinformowała organ, że w jej ocenie powyższe nie jest konieczne dla uwzględnienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W związku z tym słusznie organy administracji odmówiły stronie przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na negatywną przesłankę w postaci realizacji prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a Sąd I instancji – uznając powyższe za uzasadnione – oddalił jej skargę.

W konsekwencji, podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr uznać należało za pozbawiony podstaw.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 in fine ppsa.