Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 144/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 8, 10 par.1, 75 par.1, 77 par.1, 50 par.1, 88 par.1, 80, 76a par.2,
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 92a ust.7, ust.11,
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi D. E. sp. z o. o. w J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 23 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz D. E. sp. z o. o. w J. kwotę 2200 (dwa tysiące dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Ke [...]

Uzasadnienie

Główny Inspektor Transportu Drogowego ("GITD", "organ odwoławczy") decyzją z 23 stycznia 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 28 czerwca 2021 r. nr [...] o nałożeniu na D. J. ("spółka") kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

Organ ustalił, że 18 marca 2021 r. w miejscowości B. na drodze krajowej nr [...] przeprowadzono kontrolę drogową zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] wraz naczepą marki [...] o nr rej. [...] [...] Pojazdem kierował L. K., który wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy (odpady o kategorii 19 12 04 Tworzywa sztuczne i guma) na rzecz firmy P. Sp. z o.o. ("[...]") z miejscowości J. do O.. Załadowcą i nadawcą towaru była spółka D. . K. okazał do kontroli m.in. kartę przekazania odpadów w systemie BDO nr [...] z 18 marca 2021 r. oraz druk WZ wystawiony przez [...] Sp. z o.o. Przebieg i ustalenia kontroli utrwalono protokołem nr [...] z 18 marca 2021 r. Z ustaleń stwierdzonych w protokole kontroli wynika, że kierowca okazał wypis z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne.

Rozpoznając odwołanie GITD w pierwszej kolejności wyjaśnił, że w sprawie nie znajdował zastosowania art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. oraz art. 189e k.p.a. oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia albowiem kwestie te zostały odrębnie uregulowane w ustawie o transporcie drogowym.

Następnie podał, że podstawę prawną do nałożenia kar pieniężnych stanowi art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, dalej "u.t.d.).

Przywołując treść art. 92a ust. 1, 3 i ust. 7 pkt 1 i 2 u.t.d. w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. podkreślił, że przepis ten określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości kształtowania wysokości kar pieniężnych.

W dalszej kolejności organ odwoławczy przytoczył treść art. 4 pkt 1, 3, 4 i 22 u.t.d., art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 3 i 7 i 11, art. 92c ust. 1 tej ustawy. Podniósł również, że zgodnie z lp. 1.14 załącznika nr 3 do ww. ustawy zlecenie przewozu drogowego podmiotowi nieposiadającemu uprawnienia do wykonywania przewozu drogowego, w szczególności uprawnień wymaganych odpowiednio do rodzaju wykonywanego przewozu sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości [...] zł.

Wyjaśnił, że w ustalonym stanie faktycznym należy przyjąć, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przez spółkę [...] przepisów prawa, albowiem zleciła ona przewóz drogowy podmiotowi nieposiadającemu uprawnień do jego wykonywania, w szczególności uprawnień wymaganych odpowiednio do rodzaju wykonywanego przewozu.

Następnie podał, że z protokołu kontroli z 18 marca 2021 r. oraz protokołu przesłuchania świadka wynika, że kierowca wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy (odpady o kategorii 19 12 04 Tworzywa sztuczne i guma) na rzecz przedsiębiorstwa [...]. K. okazał kartę przekazania odpadów w systemie BDO nr [...] z 18 marca 2021 r., druk WZ z 17 marca 2021 r., wypis z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydany przedsiębiorstwu [...].

Na podstawie ww. dokumentów ustalono, że odpady zostały załadowane przez przedsiębiorstwo [...], a ich odbiorcą była spółka E. Sp. z o.o.

GITD stwierdził, że odpady o kodzie 19 12 04 Tworzywa sztuczne i guma nie były własnością przedsiębiorstwa [...], który zajmował się ich przewożeniem do odbiorcy, a na ten przewóz niezbędna była licencja na krajowy transport drogowy rzeczy, nie zaś okazane zaświadczenie nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne.

Spółka w toku postępowania administracyjnego złożyła wyjaśnienia, podnosząc, że nie ponosi odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. Przewóz odpadów realizowany przez [...] stanowił bowiem przewóz na potrzeby własne, gdyż towar został zakupiony od skarżącego i był własnością [...].

Jednocześnie, co podkreślił organ, strona nie przedstawiła żadnego dowodu na poparcie swoich twierdzeń.

Organ przyjął zatem, że spółka była załadowcą odpadu o kodzie 19 12 04 do poddanego kontroli zespołu pojazdów, a kierowca otrzymał kartę przekazania odpadów i dokument wydania towarów WZ z 17 marca 2021 r. i wykonywał przewóz do odbiorcy, którym była E. z siedzibą w O..

Jednocześnie z dokumentów posiadanych przez kierowcę i okazanych do kontroli nie wynikało, by zleceniobiorcą jak również przewoźnikiem był inny podmiot posiadający stosowne uprawnienia.

Według organu odwoławczego strona wykonywała więc inne czynności związane z przedmiotowym przewozem drogowym jako załadowca, nadawca i zlecający przewóz z naruszeniem obowiązków i warunków przewozu.

Jak dalej podniósł GITD, dopiero po otrzymaniu decyzji organu I instancji spółka przesłała kopie dokumentów tj. faktury [...] z 31 marca 2021 r. oraz umowy na odbiór odpadów [...]/2020 z 2 stycznia 2020 r. zawartej pomiędzy [...], a [...].

Wskazał, że w reakcji na powyższe, pismem z 2 września 2021 r. nr [...] organ wezwał stronę do przedłożenia oryginału lub poświadczonej zgodnie z art. 76a § 2 k.p.a. kopii dokumentu ww. umowy na odbiór odpadów [...]/2020 z dnia 2 stycznia 2020 r., pod rygorem wydania rozstrzygnięcia w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach przedmiotowej sprawy. Przedmiotowe pismo zostało doręczone pełnomocnikowi strony 14 września 2021 r. i pozostało bez odpowiedzi.

Tym samym strona nie udokumentowała w żaden sposób, że odpady które były przewożone kontrolowanym pojazdem były własnością przedsiębiorstwa [...]. A tylko w takim przypadku przedsiębiorstwo [...] mogłoby wykonywać kontrolowany przewóz na podstawie posiadanego zezwolenia na przewozy drogowe na potrzeby własne zgodnie z łącznymi warunkami zawartymi w art. 4 pkt 4 u.t.d.

Odnosząc się do zarzutów odwołania GITD stwierdził, że nie uchybiono przepisom proceduralnym, w tym nie naruszono przepisów k.p.a. art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 85 § 1. Nadto, według organu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawierał żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c u.t.d.

Na powyższą decyzję spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach i wniosła o jej uchylenie, ewentualnie o umorzenie postępowania. Zarzuciła:

a) naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 92a ust. 1, 6 i 7 w zw. z art. 4 ust. 4 i art. 5 u.t.d. poprzez jego błędne zastosowanie i wymierzenie na jego podstawie grzywny - w sytuacji, gdy przewóz odpadów realizowany w momencie kontroli przez [...] nie wypełniał znamion transportu drogowego, lecz stanowił niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne) w rozumieniu art. 4 ust. 4 i art. 5 u.t.d. i dotyczył odpadów zakupionych uprzednio od spółki, przy czym notabene wskazany podmiot dysponuje zgodą na transport i pośrednictwo w obrocie odpadami (jest zarejestrowany pod numerem [...]) i posiada licencję na przewozy drogowe na przewozy własne nr [...];

b) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia - polegający na błędnym uznaniu, że ujawnione podczas kontroli w dniu 18 marca 2021 r. i zatrzymane odpady nie były własnością [...], lecz należały do spółki, a w konsekwencji realizowany transport odpadów nie był przewozem na potrzeby własne

- podczas gdy z treści wyjaśnień złożonych przez spółkę oraz z przedstawionego materiału dowodowego, w tym w szczególności dokumentacji dołączonej do pisma z dnia 19 lipca 2021 r., wynika jednoznacznie, że przewożone wówczas odpady zostały na mocy umowy z 2 stycznia 2020 r. i faktury VAT nr [...] zbyte na rzecz [...] i stanowiły własność tego podmiotu;

c) naruszenie przepisów postępowania:

- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 85 § 1 k.p.a. oraz art. 50 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i działanie przez to na szkodę interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej, również w zakresie sposobu wysyłania korespondencji zawierającej wezwanie do uzupełnienia materiału dowodowego, co przejawiło się konkretnie w:

- uznaniu za niewykazaną przez stronę okoliczności, że zatrzymane podczas kontroli odpady stanowiły własność [...] - mimo że ten kluczowy dla rozstrzygnięcia sprawy fakt był zasygnalizowany w złożonych przez D. wyjaśnieniach datowanych na 9 czerwca 2021 r. i udokumentowany następnie środkami dowodowymi w postaci umowy z 2 stycznia 2020 r. i faktury VAT nr [...], dołączonymi do akt wraz z pismem z 19 lipca 2021 r.,

- wystosowaniu do pełnomocnika strony skarżącej wezwania do przedłożenia oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii umowy na odbiór odpadów pomiędzy spółką, a [...] nie osobną przesyłką poleconą, ale w jednej kopercie wraz z postanowieniem zawiadamiającym o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu - co było niezgodne z zalecaną praktyką, mogło powodować wątpliwości co do skuteczności doręczenia wezwania i spowodowało przeoczenie tego wezwania przez pełnomocnika, czego z kolei konsekwencją było jego niewykonanie i ostatecznie wydanie niekorzystnego dla strony skarżącej rozstrzygnięcia.

Nadto wraz ze skargą spółka złożyła umowę z 2 stycznia 2020 r. o odbiorze odpadów zawarta pomiędzy [...], a [...] oraz fakturę nr [...] z 31 marca 2021 r. - w formie kserokopii poświadczonych za zgodność z oryginałem.

Uzasadniając skargę strona podniosła, że 2 stycznia 2020 r. podpisała z [...] umowę na odbiór odpadów nr [...]/2020, która regulowała kwestie współpracy tych podmiotów. W konsekwencji z chwilą zakupu odpadów od D. stawały się one własnością [...]. Co oczywiste, od tego momentu [...] dokonywała ich przewozu samodzielnie, na własny rachunek i przy użyciu własnego transportu.

Tak właśnie było w odniesieniu do odpadów przewożonych 18 marca 2021 r.

W tym stanie rzeczy przewóz wykonywany w dacie kontroli przez [...] jak najbardziej spełniał przesłanki niezarobkowego (krajowego) przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne) w myśl art. 4 pkt 4 lit a-d i pkt 5 u.t.d., a zatem nie wymagał zezwolenia określonego w art. 5 ustawy.

W konsekwencji spółka [...] nie zleciła przewozu drogowego podmiotowi nieposiadającemu uprawnienia do wykonywania przewozu drogowego, w szczególności uprawnień wymaganych odpowiednio do rodzaju wykonywanego przewozu. Po pierwsze zdaniem spółki nie doszło do żadnego zlecenia, gdyż sam przewóz wykonywała na własny rachunek i koszt spółka [...], na dodatek przewożone odpady stanowiły jej własność. Po drugie wskazany podmiot posiadał wszelkie uprawnienia do takiego przewozu. Natomiast okoliczność, że w okazanych przez kierowcę dokumentach jako "załadowca odpadów" figurowała (zgodnie z prawdą) [...] nie miało w tej sytuacji znaczenia.

Zdaniem spółki kluczowe dokumenty w postaci umowy i faktury zostały dołączone do akt sprawy - strona uczyniła to, realizując wcześniejszą deklarację, wraz z pismem datowanym na 17 lipca 2021 r. i przesłanym w ślad za odwołaniem od decyzji organu I instancji. Pismo to nie zostało nadane przez pełnomocnika spółki, lecz bezpośrednio przez stronę (podpisali je i wysłali członkowie zarządu).

W konsekwencji nie było weryfikowane przez pełnomocnika, czy załączono do niego oryginały, czy tylko kopie wskazanych dokumentów. Pełnomocnik, aż do daty otrzymania decyzji organu odwoławczego działał w uzasadnionym przekonaniu, że do akt przesłano oryginały tej dokumentacji.

Prawdą jest, że organ II instancji wzywał niżej podpisanego pełnomocnika do przedłożenia oryginałów wspomnianej dokumentacji. Rzecz jednak w tym, że wezwanie to zostało doręczone nie w ramach odrębnej przesyłki (w osobnej kopercie), lecz wraz z innym pismem, zawierającym informację o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu (przesyłka nadana 9 września 2021 r. i odebrana 14 września 2021 r.)

Pełnomocnik strony po otwarciu tej przesyłki zapoznał się z pierwszym włożonym do niej pismem, zwyczajnie nie zauważając umieszczonego w tej samej kopercie drugiego, znacznie ważniejszego pisma, jakim było wezwanie do przedłożenia oryginałów lub poświadczonych kopii kluczowej dokumentacji.

Nie zaprzeczył, że przedmiotowe wezwanie odebrał (było faktycznie przesłane), nie negował też swojego niedopatrzenia, wyrażając z tego powodu ubolewanie. [...] pomyłka w opisanych okolicznościach była usprawiedliwiona.

Jakkolwiek przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie wprowadzają wymogu osobnego doręczania każdego pisma w sprawie, to taka praktyka jest jak najbardziej uzasadniona, gdyż pozwala uniknąć ewentualnych pomyłek i nieporozumień.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 1 czerwca 2023 r. pełnomocnik spółki oświadczył, że dołączoną do skargi umowę z 2 stycznia 2020 r. wraz z fakturą z 31 marca 2021 r. traktuje jako załączniki do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem wydając zaskarżone decyzje organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co ma istotne znaczenie dla wyniku kontroli sądowej (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji GITD i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doprowadziła Sąd do wniosku, że naruszają one przepisy prawa procesowego tj. art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 50 § 1 k.p.a. a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powyższe skutkowało koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W pierwszej kolejności przywołania wymagają jednak przepisy prawa materialnego, na których organ oparł zaskarżone rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie. Przy tym w świetle ust. 3 suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty [...]złotych.

Stosownie do art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9.

W myśl art. 92a ust. 11 u.t.d. przepisy ust. 1, ust. 5 pkt 5, ust. 7 pkt 1 i ust. 9 stosuje się do podmiotów wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, w szczególności do: 1) spedytora, 2) nadawcy, 3) odbiorcy, 4) podmiotu wykonującego czynności ładunkowe, 5) organizatora wycieczki, 6) organizatora transportu, 7) operatora publicznego transportu zbiorowego - jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia.

W myśl, zaś lp. 1.14 załącznika nr 3 do u.t.d., zlecenie przewozu drogowego podmiotowi nieposiadającemu uprawnienia do wykonywania przewozu drogowego, w szczególności uprawnień wymaganych odpowiednio do rodzaju wykonywanego przewozu sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości [...] zł

Ustalony przez organy stan faktyczny w sprawie doprowadził do przyjęcia, że w dniu 18 marca 2021 roku spółka [...] wykonywała krajowy transport drogowy rzeczy, nie posiadając stosownej licencji, a nadawcą i załadowcą przewożonego towaru była skarżąca spółka [...]. Skarżąca zdaniem organów dopuściła się uchybienia polegającego na zleceniu przewozu towaru podmiotowi nieposiadającemu uprawnienia do wykonywania przewozu drogowego, w szczególności uprawnień wymaganych odpowiednio do rodzaju wykonywanego przewozu.

Zdaniem sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone przez organy administracji wadliwie, co prowadzi do wniosku co najmniej przedwczesnego zastosowania przepisów prawa materialnego i wymierzenia skarżącej spółce kary pieniężnej.

Świadczy o tym przebieg postępowania, podejmowane przez organy czynności procesowe oraz zaniechania jakich się organy dopuściły, które zostaną poniżej omówione.

Zauważenia wymaga, że spółka [...] konsekwentnie od początku toczącego się w jej sprawie postępowania administracyjnego w przedmiocie kary wskazywała na odmienny do przyjętego przez organy stan sprawy.

Składając wyjaśnienia (pismo z 9 czerwca 2021 r. - k. 33 akt administracyjnych) podała, że nie zlecała transportu spółce [...]. Podkreślała, że [...] kupowała od niej odpady, a następnie na własny rachunek sprzedawała je swoim odbiorcom i dysponowała stosowną zgodą na transport.

Organ I instancji nie dążył jednak do pełnego wyjaśnienia sprawy. W uzasadnieniu wydanej decyzji podał jedynie, że to strona powinna przedłożyć dowody na poparcie swoich twierdzeń. Podkreślił jednocześnie, że spółka nie przesłała żadnego dowodu wskazującego, że [...] zakupiła od niej przewożone odpady i wykonywała transport drogowy na potrzeby własne.

Skarżąca spółka w ślad za wniesionym odwołaniem, w którym podtrzymała dotychczasową argumentację, przesłała do organu 19 lipca 2021 r. (k. 45 i nast. akt administracyjnych) kopie następujących dokumentów: faktury [...] z 31 marca 2021 r. oraz umowy na odbiór odpadów [...]/2020 z 2 stycznia 2020 r., zawartej pomiędzy odwołującą, a [...].

GITD postanowieniem z 2 września 2021 r. (doręczonym 14 września 2021 r.) wezwał pełnomocnika skarżącej do przedłożenia lub przesłania oryginału lub poświadczonej zgodnie z art. 76a § 2 k.p.a. kopii dokumentu - umowy na odbiór odpadów [...]/2020 2 stycznia 2020 r. zawartej pomiędzy spółką, a [...].

Wskazał, że dokument należy przedłożyć lub przesłać w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem wydania rozstrzygnięcia w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Nadto pouczył, że bezzasadne odmówienie dokonania powyższej czynności w podanym terminie może skutkować wydaniem postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny, zgodnie z art. 88 § 1 k.p.a.

Spółka nie odpowiedziała na powyższe wezwanie.

GITD uzasadniając zaskarżoną decyzję, podkreślił, że skoro spółka nie złożyła dowodów w żądanej przez organ formie, jej argumenty i dokumenty nie zostały wzięte pod uwagę w postępowaniu.

Tak opisane postępowanie administracyjne prowadzone wobec skarżącej prowadziło zdaniem sądu do naruszenia przez organy administracji obu instancji wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego.

Po pierwsze podkreślić trzeba, że zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zawarta w tym przepisie zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji m.in. obowiązek przeprowadzenia dowodów niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego konkretnej sprawy administracyjnej.

Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji państwowej obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Zasada ta jest rozwijana i konkretyzowana przez przepisy k.p.a. poświęcone regułom postępowania dowodowego (zob. wyrok NSA z 17 listopada 1998 r., II SA 1462/98).

Tymczasem w realiach kontrolowanej sprawy organ I instancji nie odniósł się do wyjaśnień strony, nie zbadał okoliczności podnoszonych w jej piśmie, nie wezwał do udokumentowania podnoszonych twierdzeń. Istotnym przy tym jest, że argumenty strony przeczyły tezie organu o zleceniu przez nią przewozu, wskazywały na sprzedaż rzeczy i przewożenie ich przez [...] w wykonaniu niezarobkowego przewozu drogowego na potrzeby własne, na co posiadała zaświadczenie.

Ignorując powyższe organ I instancji wydał decyzję nakładającą karę pieniężną zarzucając uchybienia dowodowe samej stronie.

W ten sposób organ nie tylko uchylił się od obowiązku kompleksowego wyjaśnienia sprawy i ustalenia istotnych z perspektywy stosowanych przepisów materialnych okoliczności, ale jednocześnie wytknął stronie brak dowodów, bez jakiejkolwiek próby i możliwości ich uzupełnienia.

Powyższe postępowanie organu godzi nie tylko w zasadę prawdy obiektywnej, ale również w zasadę zaufania obywatela do organu administracji, uregulowaną w art. 8 k.p.a.

Jednocześnie zauważenia wymaga, że art. 75 § 1 k.p.a. wprowadza otwarty katalog środków dowodowych stanowiąc, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Dalej, wedle art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wreszcie stosownie do normy art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Mając na uwadze przywołane przepisy, zdaniem sądu organ nie mógł nie przyjąć w poczet materiału dowodowego sprawy i nie poddać następnie ocenie złożonych przez stronę dokumentów, nawet jeżeli była wśród nich kserokopia umowy.

Pominięcie złożonych przez spółkę dokumentów godziło w art. 75 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Organ wbrew treści obowiązującego go przepisu prawa nie dopuścił zgłoszonych przez stronę dowodów, a następnie wadliwie uchylił się od ich oceny, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zważywszy na to, że strona usiłowała przy ich pomocy wykazać tezę przeciwną do przyjętej przez organ.

Powyższe świadczy o wadliwie ustalonym stanie faktycznym sprawy, a tym samym o przedwczesności zastosowania przepisów prawa materialnego i nałożeniu na spółkę kary pieniężnej.

Dodatkowo należy zauważyć, że organ odwoławczy wzywając stronę do przedłożenia oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii umowy – wbrew treści wezwania nie rozstrzygnął następnie w oparciu o materiał dowody znajdujący się w aktach sprawy. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ przyjął, że skoro spółka nie złożyła dowodów w żądanej przez organ formie, to jej argumenty i dokumenty nie zostały wzięte pod uwagę w postępowaniu.

Nadto podnieść trzeba, że od wystosowania wezwania (pismo z 2 września 2021 r.) do wydania zaskarżonej decyzji (z 23 stycznia 2023 r.) upłynęło ponad 16 miesięcy podczas których organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, nie zastosował również rygoru grzywny, o czym pouczył stronę w wezwaniu, nie zwrócił się też do drugiej strony umowy o jej nadesłanie. Jedyną aktywnością organu było wydanie 30 grudnia 2021 r. postanowienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 21 marca 2022 r. ze względu na jej skomplikowany charakter.

Zaniechania te również świadczą o naruszeniu wymienionych przepisów postępowania administracyjnego.

Reasumując organy nie ustaliły w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami procesowymi, czy spółka miała status zlecającego przewóz podmiotowi nie posiadającemu uprawnienia do wykonywania przewozu drogowego, czy była załadowcą i nadawcą towaru – czyli podmiotem objętym art. 92a ust 11 u.d.t. godzącym się lub mającym wpływ na powstanie konkretnego naruszenia.

Organ oparł się w tej kwestii na protokole kontroli z 18 marca 2021 r., protokole zeznań świadka – kierowcy kontrolowanego zespołu pojazdów oraz karcie przekazania odpadów. Zdaniem sądu powyższe dowody z pominięciem spornych dokumentów dołączonych do akt przez stronę nie pozwalały w sposób nie budzący wątpliwości określić roli skarżącej.

Nadto Sąd nie może zastąpić organu w kompleksowym, rzetelnym rozpatrzeniu sprawy oraz argumentów i twierdzeń strony podniesionych w pismach składanych w toku postępowania oraz w odwołaniu. Takie działanie przeczyłoby istocie postępowania administracyjnego i prawu strony do rozpoznania sprawy w jej toku z dochowaniem zasady dwuinstancyjności. Sąd administracyjny nie jest kolejnym organem w administracyjnym toku postępowania, uprawnionym do merytorycznego badania i rozstrzygania sprawy (por. wyrok WSA z 12 maja 2022 r., III SA/Wr 722/20).

Ponownie prowadząc postępowanie w sprawie organ uwzględni powyżej zaprezentowaną argumentację sądu, przeprowadzi pełne i kompletne postępowanie dowodowe w ramach którego ustali niezbędne do orzekania okoliczności, w tym odniesie się do złożonych przez stronę dokumentów oceniając ich znaczenie, w kontekście możliwości zastosowania konkretnych przepisów prawa materialnego.

Mając na względzie powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

W punkcie 2 sentencji wyroku sąd, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego, na które składają się: wpis od skargi (400 zł), koszty zastępstwa procesowego (1800 zł - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. 2018 poz. 265 ze zm.).