Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 397/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw wniesiony na podstawie art. 3 § 2a ustawy ppsa
Powołane przepisy: article: art. 64e, art. 64a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.138 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 59 , art. 71 art. 80 i 82, art. 84
journal: Dz.U. 2022 poz 1029
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
article: § 2 ust. 1 pkt 47 i § 3 ust. 1 pkt 82, § 3 ust. 1 pkt 82
journal: Dz.U. 2019 poz 1839
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znaczącą oddziaływać na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze sprzeciwów P. Sp. z o.o. w N. oraz E. P. i R. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 16 maja 2023 r. nr 408.28/XIX/F-2/23 w przedmiocie przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia oddala sprzeciwy


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie jest decyzja kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 16 maja 2023r. (nr 408.28/XIX/F-2/23) uchylająca decyzję Wójta Gminy Siemiatycze z 28 grudnia 2022r. o numerze RG.6220/7/2022 o stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia w postaci instalacji do przetwarzania odpadów w Zakładzie Produkcyjnym P. Filia S. realizowanego na części działki nr [...] i całej działce numer [...], położonych w obrębie A., gmina S.

Decyzję kasacyjną poprzedziły następujące zdarzenia.

Wnioskiem z 1 września 2022 r. P. spółka z o.o. w N. zwróciła się do Wójta Gminy Siemiatycze o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji polegającej na realizacji instalacji do przetwarzania odpadów w Zakładzie Produkcyjnym P. Filia S. realizowanego na części działki nr [...] i całej działce [...], położonych w obrębie A., gm. S. Organ I instancji stwierdził, że planowane zamierzenie inwestycyjne należy do grupy przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 82 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839), uznając, iż przedsięwzięcie wskazane we wniosku kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. W trakcie postępowania RDOŚ w Białymstoku wydał opinię o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko albowiem zakwalifikował przedsięwzięcie jako należące do I grupy przedsięwzięć wymienionych w ww. rozporządzeniu, dla których przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko jest obligatoryjne bez przeprowadzenia procedury screeningu. Dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w Sokołowie Podlaskim i PPIS w Siemiatyczach wydały natomiast opinię o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W wyniku uzupełnienia wniosku i korekty nazwy inwestycji po raz kolejny wystąpiono do RDOŚ o opinię a ten organ podtrzymał swoje stanowisko. W rezultacie organ I instancji uznał, iż nie zachodzi podstawa do nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i decyzją z 28 grudnia 2022 r. stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W decyzji ustalił warunki środowiskowe dla realizacji przedsięwzięcia na podstawie karty informacyjnej przedsięwzięcia.

Organ I instancji ustalił, iż w sprawie występuje powyżej 10 stron postępowania dlatego doręczeń w postępowaniu dokonywano w trybie art. 49 k.p.a. poprzez obwieszczenie. Po dokonaniu obwieszczeń o wydaniu decyzji, do organu gminy wpłynęły pisma mieszkańców wsi A. Analiza treści oraz terminy wniesienia pism pozwoliły zakwalifikować je jako odwołania od decyzji. W odwołaniach mieszkańcy zakwestionowali zasadność realizacji postulowanego przez P. sp. z o.o. przedsięwzięcia. Wskazali na możliwe negatywne oddziaływanie na ich nieruchomości, zanieczyszczenie środowiska i zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców. Ponadto zarzucili brak przeprowadzenia postępowania z udziałem społeczeństwa i brak sporządzenia raportu oraz przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją wydaną po rozpoznaniu odwołań M. B., A. B., E. P., M. S., J. A., M. A., A. K., J. K. i R. S. orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia prezentując następujące uzasadnienie.

Po pierwsze wskazało, że zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy z 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022r., poz. 1029 ze zm.) uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Tym samym niezwykle istotne jest zakwalifikowanie i zidentyfikowanie inwestycji w toku postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ I instancji zakwalifikował inwestycję jako "instalacje związane z przetwarzaniem w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, odpadów, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 41-47, z wyłączeniem instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, o zainstalowanej mocy elektrycznej nie większej niż 0,5 MW lub wytwarzających ekwiwalentną ilość biogazu rolniczego wykorzystywanego do innych celów niż produkcja energii elektrycznej, a także miejsca retencji powierzchniowej odpadów oraz rekultywacja składowisk odpadów".

Z treści akt sprawy nie wynika jednoznaczna ocena, czy będzie to budowa obiektu czy montaż urządzeń. Wyjaśnienia P. sp. z o.o. wskazują, iż będzie to tylko montaż urządzeń na potrzeby pokazu ich działania. Jednak powyższe nie wyklucza procesu przetwarzania odpadów choćby incydentalnie. W zakresie oddziaływania na środowisko kluczowe jest wyjaśnienie sposobu prowadzenia działalności na terenie objętym wnioskiem. Sama nazwa przedsięwzięcia "instalacja przetwarzania odpadów" może sugerować rozpoczęcie działalności w zakresie przetwarzania odpadów na skalę stałej działalności usługowej. Powyższe być może doprowadziło do przyjęcia błędnego założenia przez RDOŚ co do oceny planowanego przedsięwzięcia.

Po drugie stwierdziło, że zarówno w przypadku akceptacji stanowiska organów opiniujących, jak i ich odrzucenia, organ wydający postanowienie kończące ten etap postępowania powinien wskazać - zgodnie z regułami ogólnymi wynikającymi z art. 107 § 3 Kpa - jakimi okolicznościami faktycznymi, znajdującymi potwierdzenie w materiale dowodowym, kierował się w tym zakresie oraz odnieść się do przesłanek określonych w art. 63 ust. 1 i 2 ustawy. Z treści decyzji organu I instancji (str. 4) nie wynika, aby doszło do odniesienia się do treści opinii RDOŚ i ewentualnej próby ustosunkowania się do przedstawionej tam oceny planowanego przedsięwzięcia.

Po trzecie wskazało, że zgodnie z art. 63 ust. 1 pkt 1 lit d i g ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...) obowiązek (w konsekwencji też brak takiego obowiązku) przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając między innymi takie kryteria, jak emisje zanieczyszczeń i inne uciążliwości oraz zagrożenia emisjami dla zdrowia i życia ludzi. W decyzji oceny takiej dokonano lakonicznie, w szczególności w pkt 1 g decyzji. W ponownym postępowaniu organ I instancji ustosunkować się powinien do potencjalnych zagrożeń w oparciu o zarzuty stron z odwołań od decyzji.

Po czwarte istotnym z punktu widzenia postępowania jest problem z ustaleniem stron postępowania Organ I instancji zdaniem Kolegium nie dokonał precyzyjnej i szczegółowej analizy kręgu stron. Widać to zwłaszcza w braku wyeksponowania w aktach sprawy wykazu stron precyzyjnie wskazującego z imienia i nazwiska lub nazwy krąg stron. Z art. 74 ust. 3a - 3g ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...) wynika sposób ustalenia kręgu stron. Zwłaszcza w przypadku ustalenia, iż stron jest ponad 10 należy bezwzględnie sprecyzować listę stron, aby w przypadku doręczeń przez obwieszczenie oraz późniejszych kontaktów z organem, w tym wpłynięcia odwołań, nie było wątpliwości co do statusu osób chcących uczestniczyć w postępowaniu. W aktach, co prawda, organ załączył wypisy z ewidencji gruntów, ale ocena całego katalogu stron w kontekście działek znajdujących się w obrysie 100 m od planowanego przedsięwzięcia jest trudna do oceny. Samodzielne dokonanie weryfikacji kręgu stron przez Kolegium powodowałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności.

Kolegium zaleciło, by w ponownym postepowaniu organ I instancji opracował precyzyjnie wykaz stron również biorąc pod uwagę katalog osób kwestionujących decyzję w złożonych do Kolegium odwołaniach, których kopie zostaną przesłane wraz z aktami sprawy. Pojęcie "zasięg oddziaływania przedsięwzięcia" w rozumieniu art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...) musi być interpretowany z uwzględnieniem przepisów tej ustawy. Wynika to z tego, że jest to regulacja wyjątkowa, stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady ustalenia stron postępowania z art. 28 k.p.a. i jako wyjątek musi być interpretowana ściśle. Ciężar prawidłowego ustalenia kręgu stron obciąża organ I instancji.

Sprzeciw od powyższej decyzji kasacyjnej wniosła Spółka z o.o. "P." w N. podnosząc następujące zarzuty:

1) naruszenia art. 7 w związku z art. 7b, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. przez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie (wraz z naruszeniem zasady współdziałania i zaufania) oraz brak wyjaśnienia sprawy, poprzez umożliwienie czynnego uczestniczenia skarżącego w toku postępowania odwoławczego, poprzez składanie oświadczeń, przedstawianie dowodów;

2) naruszenia art. 71 ust. 2 i art. 72 ust. 1 pkt 21 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283 z poźn. zm.), poprzez błędną kwalifikację przedsięwzięcia, jako przedsięwzięcia wymagającego dokonania oceny oddziaływania na środowisko, kiedy skarżąca jest tylko producentem urządzeń i nie dokonuje w ramach produkcji urządzeń przetwarzania odpadów a musi jedynie sprawdzić działanie swojego produktu - maszyny wyprodukowanej, poprzez jej uruchomienie i aktywne działanie;

3)naruszenia § 3 ust. 1 pkt 82 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. poprzez niezakwalifikowanie przez organ II instancji przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko i zakwalifikowanie przedsięwzięcia, pomimo jego odmiennej kwalifikacji przez Wójta Gminy Siemiatycze, jako przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, kiedy faktycznie skarżąca produkuje tylko maszyny, a nie dokonuje czynności przetworzenia opadów;

4) naruszenia art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219) poprzez błędną interpretację przepisu ustawy Prawo ochrony środowiska definiującego cechy instalacji, do której w sposób błędny zakwalifikowano pozainstalacyjne przetwarzanie odpadów;

5) naruszenia art. 74 ust. 3 a - 3 g ustawy z dnia 3. października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez jego błędną interpretację sprowadzającą się do uznania, iż organ I instancji niewłaściwie ustalił strony postępowania, kiedy organ I instancji prowadził spotkania ze stronami postępowania, wyjaśniając istotę zamierzenia skarżącej spółki oraz wyjaśniając wszelkie okoliczności związane z projektowanym zamierzeniem oraz umożliwił wniesienie odwołań przez zainteresowanych;

Wnosząca sprzeciw spółka wniosła o uchylenie decyzji kasacyjnej.

Jako sprzeciw od decyzji kasacyjnej zostało potraktowane także skierowane do sądu w terminie do wniesienia sprzeciwu pismo E. P., M. S., J. A., M. S. i R. S., w którym wyżej wymienione osoby fizyczne podpisane pod pismem wniosły o "zaskarżenie i uchylenie decyzji SKO w Białymstoku Nr 408.28/XIX/F-2/23 z 16.05.2023r". Sprzeciwy M. S., J. A. i M. A. zostały odrzucone z powodu nieuzupełnienia braków formalnych, natomiast nadany został bieg sprzeciwowi E. P. i R. S. Obie wnoszące sprzeciw wyraziły generalny sprzeciw wobec lokalizacji spornej instalacji, w której ma mieć miejsce chemiczne czyszczenie korpusów maszyn produkowanych przez spółkę P., co poważnie zagraża środowisku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku w odpowiedzi na sprzeciwy wniosło o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Sprzeciwy podlegały oddaleniu. Sąd w pełni bowiem podziela stanowisko organu odwoławczego o konieczności wydania - w okolicznościach sprawy – decyzji kasacyjnej, uchylającej decyzję organu I instancji o stwierdzeniu braku podstaw do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia w postaci instalacji do przetwarzania odpadów w Zakładzie Produkcyjnym P. Filia S. realizowanego na części działki nr [...] i całej działce numer [...], położonych w obrębie A., gmina S. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzja kasacyjna została oparta na przepisie proceduralnym zawartym w art.138 § 2 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji obejmuje sytuacje następujące: gdy organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania, gdy organ I instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu pozwalającym uznać sprawę za niewyjaśnioną w całości np. nie przeprowadził obligatoryjnej rozprawy, nie zapewnił udziału w postępowaniu wszystkim stronom, a także, gdy organ I instancji nie wyjaśnił większości przesłanek niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy tj. gdy braki postępowania są tak poważne, że nie można ich uzupełnić w toku uzupełniającego postępowania dowodowego przed organem II instancji. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Stosownie do treści art. 64 a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Zatem od rozstrzygnięć organu drugiej instancji o charakterze kasatoryjnym, podjętych na podstawie określonej w art. 138 § 2 k.p.a., przysługuje wyłącznie sprzeciw a zatem wszelkie pisma stron postępowania skierowane do sądu administracyjnego w terminie do wniesienia sprzeciwu kwestionujące decyzję kasacyjną, uwzględniając brzmienie cytowanego wyżej art. 64a p.p.s.a. należało traktować jako sprzeciwy, ze wszystkimi konsekwencjami z tego wynikającymi.

Zgodnie z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Ograniczony zakresu kontroli decyzji objętej sprzeciwem jest zatem szczególną cechą odróżniającą postępowanie zainicjowane wniesieniem sprzeciwu od zwykłego postępowania skargowego, w którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się jedynie do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z unormowania przewidzianego w art. 138 § 2 k.p.a. Podczas kontroli prawidłowości zastosowania tej regulacji procesowej przez organ odwoławczy, sąd nie może zatem dokonywać ocen o charakterze przesądzającym dla sposobu zakończenia sprawy. Kontroluje natomiast ziszczenie się w sprawie przesłanek do wyjątkowego odstąpienia przez organ odwoławczy od obowiązku ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Jak wyjaśnił NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 9/11, decyzja kasacyjna, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest typowym rozstrzygnięciem procesowym, nie przesądza zatem merytorycznie o istocie sprawy administracyjnej, lecz jest ostatnim aktem wydanym w toku instancji, który w inny sposób kończy postępowanie.

Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie obie przesłanki: po pierwsze gdy decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, po drugie, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Druga z ww. przesłanek ma, w przeciwieństwie do pierwszej, charakter oceny, wymagający każdorazowej interpretacji na tle zaistniałych okoliczności faktycznych danej sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co z kolei uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2846/12, CBOSA). Podkreślić przy tym należy, że rozstrzygnięcie kasacyjne może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego, nie da się wyeliminować z zastosowaniem art. 136 k.p.a. (tj. w trybie uzupełniającego postępowania dowodowego).

Dokonując kontroli decyzji kasacyjnej, sąd ocenia, czy organ odwoławczy nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 k.p.a., a więc, czy organ odwoławczy wykazał w sposób przekonywujący istnienie opisanych tam przesłanek. Dokonanie oceny wymaga uwzględnienia treści przepisów prawa materialnego, w oparciu o które sprawa powinna zostać rozstrzygnięta, bowiem bez tego nie byłoby możliwe ustalenie, czy istota sprawy została rozpoznana przez organ pierwszej instancji, a tym samym, czy decyzja organu odwoławczego zawiera uzasadnione podstawy. W tym przypadku normy prawa materialnego, stanowią jedynie kryterium oceny przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a., a nie przedmiot merytorycznego rozpoznania.

Mając na uwadze ww. okoliczności sąd uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania przez organ odwoławczy decyzji z art. 138 § 2 k.p.a. Ze względu na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, Kolegium nie mogło przy tym wydać innej decyzji aniżeli kasacyjna. Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ II instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, a postępowanie przed tym organem nie ogranicza się jedynie do kontroli rozstrzygnięcia organu I instancji. Przepis art. 136 k.p.a. umożliwia organowi odwoławczemu przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję (postanowienie). Rozstrzygnięcie kasacyjne może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu I instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować przy zastosowaniu art. 136 k.p.a.

W postępowaniu organu I instancji – jak trafnie wytknęło Kolegium - nie został wyjaśniony należycie element istotny dla przesądzenia zasadniczej kwestii, jakiej treści decyzja środowiskowa powinna być wydana dla wnioskowanego przedsięwzięcia.

Z art. 71 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko wynika, iż uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko i przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Rodzaje takich przedsięwzięć wymienia Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019r., poz. 1839 ze zm.). Treść przepisów ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, poświęconego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wskazuje na dwa rodzaje takich decyzji. Pierwszy rodzaj stanowią decyzje środowiskowe wydawane po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko, poprzedzone raportem o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 80 i 82 ww. ustawy), drugi rodzaj stanowią decyzje wydawane bez przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, ograniczające się w sentencji do stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia takiej oceny, których załącznikami staje się charakterystyka przedsięwzięcia (art. 84 ww. ustawy). Każda z tych decyzji jest decyzją merytoryczną, wymagającą uzasadnienia, którego zakres dla poszczególnego rodzaju decyzji określa art. 85 ust. 2 ustawy. Uzasadnienie decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko sprowadza się do wykazania okoliczności, które w świetle art. 63 ust. 1 ustawy przemawiały za uznaniem braku potrzeby przeprowadzania oceny na środowisko.

Jak wynika z art. 59 ustawy o 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji..(...), przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy albo jeżeli o jej przeprowadzenie wystąpi podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia lokalizowanego na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. ochronie przyrody. Jak wynika z akt administracyjnych, przed organem I instancji ujawniona została różnica w kwalifikacji spornego przedsięwzięcia. Wnioskodawca określił, że jest to przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko wymienione w § 3 ust. 1 pkt 82 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko może być nałożony. Ostatecznie organ I instancji takiej kwalifikacji nie zanegował. Odmiennego zdania był natomiast opiniujący potrzebę nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, który konsekwentnie stwierdzał, że sporne przedsięwzięcie należy do objętych § 2 ust. 1 pkt 47 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko tj. należy do instalacji "do przetwarzania odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach, odpadów innych niż wymienione w pkt 41 i 46, w tym składowiska odpadów inne niż wymieniona w pkt 41,mogące przyjmować odpady w ilości nie mniejszej niż 10t na dobę lub o całkowitej pojemności nie mniejszej niż 25 000t, z wyłączeniem instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. odnawialnych źródłach energii". Przy takiej kwalifikacji przedsięwzięcia obowiązek sporządzenia raportu oraz przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko byłby obligatoryjny albowiem § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019r. wymienia przedsięwzięcia zawsze znacząco oddziaływujące na środowisko.

Różnice w kwalifikacji przedsięwzięcia nakładały na organ I instancji obowiązek szczegółowego wyjaśnienia sposobu prowadzenia planowanego przedsięwzięcia na terenie objętym wnioskiem i wskazania w oparciu o jakie kryteria definiujące i różnicujące poszczególne kwalifikacje (z § 2 ust. 1 pkt 47 i § 3 ust. 1 pkt 82 Rozporządzenia) przyjął, że prawidłową jest kwalifikacja łagodniejsza. Należy podkreślić, że różnice w definicjach są trudne do wychwycenia dla osoby nie dysponującej wiedzą fachową. więc tym bardziej wymagały powiązania cech planowanego przedsięwzięcia opisanego w karcie informacyjnej z poszczególnymi definicjami.

Trafnie Kolegium stwierdziło, że zarówno w przypadku akceptacji stanowiska organów opiniujących, jak i ich odrzucenia, organ wydający postanowienie kończące ten etap postępowania powinien wskazać - zgodnie z regułami ogólnymi wynikającymi z art. 107 § 3 Kpa - jakimi okolicznościami faktycznymi, znajdującymi potwierdzenie w materiale dowodowym, kierował się w tym zakresie oraz odnieść się do przesłanek określonych w art. 63 ust. 1 i 2 ustawy. Ten przepis wymienia kryteria w oparciu o które organ – po zasięgnięciu opinii innych organów - podejmuje decyzję o zaniechaniu przeprowadzenia pełnej oceny oddziaływania na środowisko. Z treści decyzji organu I instancji (str. 4) nie wynika, aby doszło do odniesienia się do treści opinii RDOŚ i ewentualnej próby ustosunkowania się do przedstawionej tam oceny planowanego przedsięwzięcia. Powyższe niewątpliwie stanowiło naruszenie przez organ I instancji przepisów art. 7 w związku z art. 77 i 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia staniu faktycznego i rozpatrzenia całego materiału dowodowego co do kwalifikacji przedsięwzięcia a przy pozostawieniu kwalifikacji łagodniejszej co do przesądzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Takie postępowanie organu I instancji stanowiło również naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób dyskredytujący zaufanie do organów państwa innych niż wnioskodawca stron postępowania, licznie sprzeciwiających się lokalizacji przedsięwzięcia z uwagi na obawy o szkodliwy jego wpływ dla środowiska, w tym zdrowia ludzi.

Jest przy tym oczywistym, że uchybień w postępowaniu dowodowym w procedurze środowiskowej dotykających kwestii kwalifikacji przedsięwzięcia nie da się wyeliminować w drodze uzupełniającego postępowania dowodowego na etapie postępowania odwoławczego, gdyż od właściwej kwalifikacji przedsięwzięcia zależy tryb i sposób procedowania.

Kolejnym uchybieniem organu I instancji wymagającym powtórzenia postępowania przed organem I instancji jest kwestia ustalenia w sposób właściwy kręgu stron postępowania środowiskowego. Ustalenie kręgu stron postepowania środowiskowego jest ściśle powiązane z kwalifikacją przedsięwzięcia a zatem w sytuacji, gdy dochodzi do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia z powodu niewyjaśnionych wątpliwości co do rodzaju przedsięwzięcia mającego wpływ na tryb procedowania i rodzaj rozstrzygnięcia sprawy, za niewyjaśnioną należy traktować również kwestię określenia kręgu stron postępowania.

Zaliczenie spornego przedsięwzięcia do potencjalnie znacząco oddziałowujących na środowisko, nie pozostawało bez wpływu na określenie kręgu stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Skoro sentencja decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, dla którego nie jest przeprowadzana ocena oddziaływania na środowisko, sprowadza się do stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzana takiej oceny, krąg stron takiego postępowania wyznacza zasięg oddziaływania przedsięwzięcia określony przez wnioskodawcę na kopii mapy ewidencyjnej, obejmującej teren, na którym realizowane będzie przedsięwzięcie oraz obejmującej obszar przewidywanego oddziaływania i w wypisie z rejestru gruntów obejmującym przewidywany teren, na którym realizowane będzie przedsięwzięcie oraz obejmującym obszar, na który będzie przedsięwzięcie oddziaływać. Wyznaczenie w ten sposób kręgu stron nastąpiło ale organ I instancji zaniechał uporządkowania listy stron postępowania i odrębnego jej sporządzenia w czytelnej formie.

Wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji środowiskowej oceniany jest poprzez pryzmat określonych w przepisach prawa administracyjnego dopuszczalnych norm substancji i energii. W konsekwencji w oparciu o te same normy prawne oceniany jest też interes prawny podmiotów do materialnoprawnego uczestnictwa w postępowaniu środowiskowym. Zatem określenie w sposób właściwy kręgu stron postępowania środowiskowego niewątpliwie wymaga właściwie dokonanej kwalifikacji przedsięwzięcia.

Mając na uwadze powyższe podzielając ocenę organu odwoławczego co do potrzeby powtórzenia postępowania administracyjnego przez organ I instancji, sąd sprzeciwy oddalił (art. 151a § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) . Sąd zauważa, że inne motywy wniesienia sprzeciwów kierowały wnioskodawcą a inne właścicielkami sąsiednich nieruchomości. Ograniczony zakres sądowej kontroli decyzji kasacyjnej, wyznaczony przepisem art. 64 e p.p.s.a. czyni zbytecznym szczegółowe odnoszenie się do argumentacji poszczególnych sprzeciwów tym bardziej, że ocena argumentacji wnioskodawcy byłaby wyprzedzająca w stosunku do koniecznej oceny charakteru przedsięwzięcia przez organ I instancji. Wyjaśnienie zakresu planowanej działalności w kontekście kwalifikacji przedsięwzięcia wnioskodawca winien przedstawić organowi I instancji a nie sądowi albowiem sąd jurysdykcji administracyjnej nie sprawuje ale ją kontroluje.