Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 936/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 24 ust. 5b , art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2024 poz 497
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: Par. 3  ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: Art. 7, 11, art. 15 , art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 kwietnia 2024 r., nr UP-253/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 kwietnia 2024 r. nr UP-253/2024 Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 19 lutego 2024 r. nr 368/2024 o odmowie umorzenia R. W. (zwanemu dalej także wnioskodawcą lub skarżącym) należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 30 listopada 2023 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia dotyczącego należności z tytułu składek, ponieważ z uwagi na brak rentowności działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą "R." W. R. był zmuszony do zawieszenia działalności z dniem 30 listopada 2020 r. Aktualnie skarżący nie pracuje, przez co nie osiąga żadnych dochodów. Gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną K. W. oraz dziećmi - synem P. W. (ur. 18 listopada 2004 r.), córką W. W. (ur. 15 czerwca 2007r.) oraz synem F. W. (ur. 20 sierpnia 2015 r.). Na aktualne dochody gospodarstwa domowego skarżącego składają się następujące kwoty: renta z tytułu niezdolności do pracy K. W. w kwocie 1.445,44 zł, świadczenie wychowawcze 500+ na dwoje dzieci, tj. córkę W. i syna F. w łącznej kwocie 1.000 zł, świadczenie rodzinne z MOPS w kwocie 926 zł, a zatem w sumie 3.371,44 zł. Z kolei na miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego składają się następujące kwoty: koszt utrzymania domu w łącznej kwocie 1.224 zł (w tym wywóz śmieci - 135 zł, telefon -129 zł, gaz -130 zł, energia elektryczna - 650 zł, wywóz szamba -180 zł), wyżywienie w kwocie 1.600 zł, zakup środków czystości i higieny osobistej w kwocie 150 zł, a zatem w sumie 2.974 zł. K. W. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym (niepełnosprawność została orzeczona do dnia 31 lipca 2028 r.) z powodu [...]. Syn skarżącego P. W. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, co wynika z przebytego [...] i został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy przez okres 3 lat, ze stwierdzeniem, że niezdolność ta ma związek z naruszeniem sprawności organizmu powstałym w okresie niemowlęcym.

Decyzją z dnia 19 lutego 2024 r. nr 368/2024 organ I instancji odmówił skarżącemu umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 153.140,31 zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres sierpień 2013 r. – kwiecień 2014 r., październik 2014 r. – listopad 2020 r. w łącznej kwocie 101.034,25 zł, w tym z tytułu: składek - 62.186,25 zł, odsetek (naliczonych na 30 listopada 2023 r.) – 38.848 zł;

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres styczeń 2013 r. – kwiecień 2014 r., listopad 2014 r. – listopad 2020 r. w łącznej kwocie 44.283,61 zł, w tym z tytułu: składek – 26.832,21 zł, odsetek (naliczonych na 30 listopada 2023 r.) – 17.405 zł, kosztów upomnienia - 46,40 zł;

c) Fundusz Pracy - za okres czerwiec 2013 r. – kwiecień 2014 r., listopad 2014 r. – listopad 2020 r. w łącznej kwocie 7.822,45 zł, w tym z tytułu: składek – 5.347,65 zł, odsetek (naliczonych na 30 listopada 2023 r.) – 2.440 zł, kosztów upomnienia - 34,80 zł.

W uzasadnieniu swojej decyzji orzekający w I instancji organ powołał się na treść art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i stwierdził, że należności figurujące na koncie płatnika są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Całość zadłużenia objęta jest bowiem czynnym postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym od 15 września 2014 r. dla najstarszych zaległości, kolejne były sukcesywnie obejmowane egzekucją, która nadal trwa.

Następnie organ wskazał, że w związku z tym, że skarżący posiada status przedsiębiorcy Zakład dokonał analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych spełnione zostały łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Ponadto udzielenie pomocy de minimis jest możliwe wówczas, gdy łączna wartość pomocy de minimis dla jednego beneficjenta nie przekroczyła równowartości 300 tyś. euro w okresie 3 lat. Z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis, zaś ewentualna pomoc nie przekroczyłaby ustalonego pułapu 300 tyś. euro. W związku z powyższym ZUS stwierdził, że ewentualne umorzenie należności z tytułu składek mogłoby stanowić pomoc de minimis.

Organ wskazał, że wniosek skarżącego został rozpoznany w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj. art. 28 ust. 3 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jednak analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie w/w przepisów. W stosunku do działalności skarżącego nie było bowiem prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c nie zachodzą w stosunku do jego zadłużenia. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1. Wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również w tej sytuacji nie ma zastosowania. Nie nastąpiło także zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej: skarżący zawiesił działalność 30 listopada 2020 r., nie posiada zatrudnienia, ale pozostaje w wieku aktywności zawodowej. W przedmiotowej sprawie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w Krakowie, które nie zostało zakończone. Zatem nie nastąpiło stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Brak jest też podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W ocenie organu, z uwagi na niniejsze wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6. Zdaniem ZUS, przedstawione powyżej fakty dowodzą, że w sprawie skarżącego nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stąd umorzenie należności na ich podstawie jest niemożliwe.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał również oceny sytuacji skarżącego przez pryzmat art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i nie znalazł przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek figurujących na jego koncie.

Odnośnie przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia organ wskazał, że zgodnie z orzeczeniem z dnia 3 lipca 2023 r. żona skarżącego została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane do 31 lipca 2028 r., a ustalonego stopnia niepełnosprawności nie da się ustalić. We wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia odnotowano - warunki pracy chronionej. Wymaga konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Z kolei zgodnie z orzeczeniem z dnia 28 stycznia 2021 r. syn skarżącego – P. W. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane do 31 stycznia 2026 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 19 listopada 2020 r. We wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia odnotowano - warunki pracy chronionej. Wymaga szkolenia, w tym specjalistycznego, kontynuacji nauki, konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Zatem zarówno żona, jak i pełnoletni syn skarżącego nie zostali uznani za osoby całkowicie i trwale niezdolne do pracy.

ZUS stwierdził, że nie kwestionuje sytuacji zdrowotnej żony oraz syna wnioskodawcy, jednak skarżący nie przedstawił dokumentów, z których wynikałoby, że członkowie jego rodziny wymagają konieczności stałej i długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

ZUS rozważył również możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia przez skarżącego zadłużenia pozbawiałaby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Organ stwierdził, że skarżący nie pracuje zawodowo i nie jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna. Nie posiada też aktualnego tytułu do ubezpieczeń w ZUS. Skarżący prowadził działalność gospodarczą, która od 30 listopada 2020 r. jest zawieszona. Wspólne gospodarstwo domowe skarżący prowadzi wraz z żoną K. W., która posiada dochód w łącznej kwocie netto 2.371,44 zł (renta, świadczenie z MOPS), dorosłym synem P. W., małoletnią córką W. W. i małoletnim synem F. W. K. W. ma przyznaną rentę rolniczą z tytułu niezdolności w kwocie 1.445,44 zł miesięcznie. Ponadto pobiera świadczenia rodzinne z MOPS w łącznej kwocie 726 zł. Natomiast stałe wydatki związane z utrzymaniem skarżący wykazał w kwocie 2.974 zł. Poza zadłużeniem w ZUS nie posiada on innych zobowiązań pieniężnych. Na dwójkę małoletnich dzieci pobierane jest świadczenie wychowawcze 800+ w łącznej miesięcznej kwocie 1.600 zł.

Organ stwierdził, że skarżący nie zakończył definitywnie prowadzenia działalności gospodarczej, a okres jej zawieszenia pozwala na poszukiwanie nowych kontrahentów, odbiorców, z którymi przedsiębiorca, po wznowieniu działalności gospodarczej będzie w stanie podjąć współpracę. W dalszym ciągu skarżący jest więc przedsiębiorcą i w przypadku wznowienia prowadzenia działalności gospodarczej, może uzyskać środki na systematyczną spłatę zadłużenia.

ZUS wskazał również, że od momentu zawieszenia działalności gospodarczej skarżący nie posiada tytułu zgłoszeniowego do ubezpieczeń zarówno jako pracownik, jak i osoba bezrobotna. Organ podkreślił, że fakt posiadania statusu osoby bezrobotnej to pomoc w znalezieniu zatrudnienia, przygotowania zawodowego osób dorosłych i możliwość skorzystania z różnych form przeciwdziałaniu bezrobociu ludzi.

W ocenie organu, obecny brak stałej pracy skarżącego nie jest wystarczającą podstawą umorzenia należności. Przyjęcie takiej zasady prowadziłoby bowiem do wykorzystywania przepisów w zakresie umarzania celem wyzbycia się ciążących na dłużnikach zobowiązań. Zdaniem organu, sytuacja materialna skarżącego jest spowodowana wyłącznie aktualnym brakiem pracy. Jest to zatem okoliczność, która w każdej chwili może ulec zmianie przy odpowiednim własnym zaangażowaniu i woli podjęcia działań zmierzających do poprawy sytuacji finansowej. Zwłaszcza, że skarżący oświadczył, iż możliwa poprawa sytuacji materialnej nastąpi po uzyskaniu zatrudnienia. Na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów organ uznał zatem, że skarżący nie udowodnił, że jego sytuacja materialno-bytowa, rodzinna i zdrowotna całkowicie i trwale uniemożliwia mu spłatę zaległych należności wobec ZUS.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wniósł o zmianę wydanej w I instancji decyzji i umorzenie należności z tytułu składek, ewentualnie umorzenie ich części - w zakresie odsetek oraz kosztów upomnienia. Zdaniem wnioskodawcy, w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust.. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w tym w szczególności określone w pkt 3 i 6. Skarżący wskazał, że mimo, że jedynie zawiesił prowadzenie działalności, to w istocie rzeczy zaprzestał jej prowadzenia, o czym świadczy długotrwałość okresu zawieszenia (od dnia 30 listopada 2020 r.). Ponadto skarżący uważa, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wprawdzie postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, ale biorąc pod uwagę dokonane w toku dotychczasowe ustalenia, jest oczywiste, że nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Skarżący oświadczył, że aktualnie nie ma pracy, przez co nie osiąga żadnych dochodów. Gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i trójką dzieci. Na aktualne dochody gospodarstwa domowego składają się następujące kwoty: 1) renta z tytułu niezdolności do pracy jego żony w kwocie 1.445,44 zł, 2) świadczenie wychowawcze 800+ na dwoje dzieci, tj. córkę W. i syna F. w łącznej wysokości 1.600,00 zł, 3) świadczenie rodzinne z MOPS w wysokości 926,00 zł, a zatem w sumie 3.371,44 zł. Z kolei miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżącego zamykają się w kwocie 2.974,00 zł. Dodatkowo skarżący wskazał, że jego żona i syn P. są osobami niepełnosprawnymi w stopniu umiarkowanym. Skarżący uważa zatem, że w sprawie zachodzą przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że opłacenie zaległych należności z tytułu składek i to z odsetkami pozbawiłoby jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Skarżący zwrócił również uwagę, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wziął pod uwagę możliwości co najmniej częściowego umorzenia należności, tym w szczególności w zakresie odsetek oraz kosztów upomnienia. W związku z tym, że stanowią one znaczącą część zadłużenia, tj. prawie 30% całego zadłużenia, ich umorzenie stanowiłoby znaczącą ulgę i zwiększyło szansę na sugerowaną w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji możliwość rozłożenia zaległości na raty.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 9 kwietnia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 19 lutego 2024 r. Uzasadniając swoje stanowisko ZUS wskazał, że dokonał ponownej analizy kwestii przedawnienia i uznał, że w decyzji z dnia 19 lutego 2024 r. nr 368/2024 prawidłowo stwierdzono, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Organ l instancji prawidłowo też ustalił, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a ewentualne umorzenie zadłużenia stanowiłoby pomoc de minimis.

Następnie organ przytoczył treść art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i stwierdził, że:

1. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

2. przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c tej ustawy nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

– sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe,

– nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

– nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

– ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy Prawo upadłościowe;

3. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzi – skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, co nie jest tożsame z zaprzestaniem jej wykonywania;

4. przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których wnioskodawca wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, która zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej wynosi 16,00 zł;

5. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzi - Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję należności z tytułu składek;

6. przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 w/w ustawy nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż zaległości figurujące na koncie skarżącego jako płatnika składek objęte są postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora Oddziału ZUS w Krakowie.

W związku z powyższym ZUS uznał, że nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął również czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. organ stwierdził, że zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Organ wskazał, że skarżący powołał się na sytuację zdrowotną rodziny, gdyż jego żona jest niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym. Również jego syn P. jest niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym i został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy przez okres 3 lat, ze stwierdzeniem, że niezdolność ta ma związek z naruszeniem sprawności organizmu powstałym w okresie niemowlęcym.

Organ stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Myślenicach z dnia 3 lipca 2023 r., zgodnie z którym żona skarżącego została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane na czas określony, tj. do 31 lipca 2028 r. We wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia odnotowano - warunki pracy chronionej. Wymaga konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Z kolei zgodnie z orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Myślenicach z dnia 28 stycznia 2021 r. P. W. został także zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane do 31 stycznia 2026 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 19 listopada 2020 r. We wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia odnotowano warunki pracy chronionej. Wymaga szkolenia, w tym specjalistycznego, kontynuacji nauki, konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał za udokumentowane problemy zdrowotne żony i syna skarżącego i stwierdził, że z całą pewnością mogą być one utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Zarówno bowiem żona, jak i syn skarżącego nie zostali uznani za osoby całkowicie i trwale niezdolne do podejmowania zatrudnienia. Z akt sprawy nie wynika również, aby skarżący sprawował całodobową opiekę nad wykazanymi członkami rodziny. Brak jest tym samym podstaw do stwierdzenia, że nie może on uzyskiwać dochodu pozwalającego na spłatę należności względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W ocenie ZUS, również bardzo ograniczone możliwości płatnicze skarżącego, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Rozpoznając niniejszą sprawę ZUS ustalił, że 30 listopada 2020 r. skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej i obecnie nie podlega ubezpieczeniu społecznemu w ZUS. Nie jest również zarejestrowany w Urzędzie Pracy. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trójką dzieci. Żona skarżącego nie podlega do ubezpieczeń społecznych w ZUS. Nie jest także zarejestrowana w Urzędzie Pracy. Żona skarżącego pobiera rentę rolniczą z tytułu niezdolności od 1 marca 2023 r. do 28 lutego 2025 r. w kwocie 1.445,44 zł. Ponadto ma ona przyznany zasiłek rodzinny wraz z dodatkami: do 31 sierpnia 2024 r. na syna P. w łącznej kwocie 314,00 zł, do 31 października 2024 r. na córkę W. w łącznej kwocie 193,00 zł i do 31 października 2024 r. na syna F. w łącznej kwocie 219,00 zł. Ponadto rodzina skarżącego pobiera świadczenie 800+ na dwoje dzieci w łącznej wysokości 1.600,00 zł.

Organ wskazał, że dokonując rozeznania sytuacji finansowej klienta każdorazowo zobligowany jest do analizy dochodów osiąganych w rodzinie na podstawie minimum socjalnego, które ustalone 4 kwietnia 2024 r. r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w IV kwartale 2023 r. dla 5 - osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 6.965,55 zł.

ZUS stwierdził, że aktualny budżet w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi 3.971,44 zł. Wykazany dochód kształtuje się więc poniżej wskazanego minimum socjalnego. Jednakże organ podniósł, że wskaźnikiem służącym do oceny kryterium ubóstwa jest kwota określająca minimum egzystencji. W związku z powyższym organ stwierdził, że budżet prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa domowego jest porównywalny do poziomu minimum egzystencji w roku 2023 określonym również przez Instytut Pracy i Spraw Społecznych 6 kwietnia 2024 r. dla 5-osobowego gospodarstwa pracowniczego na kwotę 4.044,23 zł. Zatem analiza ustalonych w postępowaniu faktów nie prowadzi do wniosku, że sytuacja skarżącego nosi znamiona ubóstwa, a przedstawione argumenty nie znalazły odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym.

Wobec powyższego ZUS stanął na stanowisku, że podnoszona przez skarżącego trudna sytuacja materialna jest spowodowana brakiem zatrudnieniem na przestrzeni kilku lat, które nie wynika z wykluczenia z aktywności zawodowej. Zdaniem organu, skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby w dążeniu do osiągania dochodów, umożliwiających spłatę zaległości i codzienną egzystencję podejmował jakiekolwiek skuteczne starania. Jest to zatem okoliczność, która w każdej chwili może ulec zmianie przy odpowiednim zaangażowaniu i woli skarżącego do podjęcia działań zmierzających do poprawy sytuacji finansowej i chęci dobrowolnego uregulowania zaległości. Poza tym przedstawiona przez niego sytuacja materialna wydaje się być niejasna dla ZUS. Skarżący zawiesił bowiem działalność gospodarczą i na przestrzeni długiego czasu (tj. od 30 listopada 2020 r.) nie podjął zewidencjonowanego zatrudnienia, pomimo deklarowanej ciężkiej sytuacji finansowej rodziny. Zdaniem organu, sam fakt pozostawania bez pracy nie stanowi elementu wyjątkowości. Zatem nie może stanowić okoliczności, skutkującej umorzeniem należności. Jednocześnie organ wskazał, że dzięki rejestracji w Urzędzie Pracy osoba pozostająca bez pracy ma dostęp do ofert pracy i może skorzystać z wielu form wsparcia, a także z ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto skarżący ma również możliwość poszukiwania zatrudnienia na otwartym runku pracy. Podejmując zatrudnienie w wymiarze pełnego etatu chociażby za minimalne wynagrodzenie za pracę otrzymałby on w ten sposób dochód wynoszący obecnie 4.242,00 zł brutto, tj. 3.221,98 zł brutto. ZUS wskazał, że skarżący ma obecnie 56 lat, czyli do osiągnięcia wieku emerytalnego zostało mu jeszcze 9 lat aktywności zawodowej. Można zatem przypuszczać, że będzie osiągał dochody, które pozwolą na stopniową spłatę zadłużenia.

Ponadto ZUS zauważył, że działalność skarżącego nie została wyrejestrowana, lecz zawieszona. Zdaniem organu, fakt zawieszenia działalności oznacza, że w każdym momencie może zostać wznowiona. W okresie zawieszenia działalności przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z tego tytułu. Można natomiast osiągać bieżące przychody z innych źródeł, np. z umów o dzieło, umów zleceń, czy z etatu. Zatem zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej nie jest zaprzestaniem jej prowadzenia. Jest to zatem okoliczność która w każdej chwili może ulec zmianie i poprawić jego sytuację finansową. Organ stwierdził, że z uwagi na wiek, brak udowodnionych przeciwskazań zdrowotnych do kontynuowania działalności bądź podejmowania pracy na etat, a także brak sprawowanej opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, upatruje szansę na wyegzekwowanie należności. Natomiast natychmiastowe umorzenie należności z tytułu składek byłoby działaniem przedwczesnym i sprzecznym z interesem publicznym oraz konstytucyjną zasadą powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.

Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ZUS nie znalazł zatem podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o zapisy rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż wymienione w nich okoliczności nie zachodzą. Organ nie znalazł więc podstaw do uchylenia decyzji z dnia 19 lutego 2024 r. nr 368/2024. W ocenie ZUS, nie wystąpiły także przesłanki prawne pozwalające na częściowe umorzenie należności z tytułu składek, tj. w zakresie odsetek oraz kosztów upomnienia.

R. W. nie zgodził się z powyższą decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i pismem z dnia 9 maja 2024 r. wniósł na nią skargę, domagając się jej uchylenia w całości oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę decyzji z dnia 9 kwietnia 2024 r. nr UP-253/2024, poprzez zmianę decyzji z dnia 19 lutego 2024 roku nr 368/2024, poprzez umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 153.140,31 zł, ewentualnie poprzez umorzenie ich części, w tym w szczególności w zakresie odsetek oraz kosztów upomnienia. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że wnioskodawca nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, nie wzięcie pod uwagę, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne;

2) art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności nie wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego, a także nieuzasadnione przyjęcie, że powstanie zadłużenia nie było następstwem szczególnych zdarzeń, jak również, że stan zdrowotny oraz konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły wnioskodawcę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył te same argumenty i okoliczności co we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając sprawę, organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego.

Jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 ze zm., zwanej dalej u.s.u.s.). Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W myśl ust. 3 art. 28 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825, 1723, 1843 i 1860);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W przedmiotowej sprawie zastosowanie miał także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365), zgodnie z którym ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Wskazać należy, że powyższe wyliczenie przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. jest wyliczeniem przykładowym i podstawą umorzenia zadłużenia w oparciu o ten przepis mogą być również inne okoliczności, które będą stanowiły podstawę do uznania, że dłużnik ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7, art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Z uwagi na to, że składki, o umorzenie których skarżący wnosił, dotyczyły okresu od stycznia 2013 r. do listopada 2020 r. w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii ich wymagalności. Niedopuszczalne jest bowiem objęcie postępowaniem należności, które nie istniały bądź wygasły na skutek przedawnienia. W każdym przypadku przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek (w tym odsetek) niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Ustaleń tych dokonuje się niezależnie od tego, czy strona się na nie powołuje.

Jak wynika z akt administracyjnych w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zaległych składek, gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.) od 15 września 2014 r. dla najstarszych zaległości, a kolejne były sukcesywnie obejmowane egzekucją trwającą do chwili obecnej.

W związku z powyższym należy uznać, że należności objęte wnioskiem skarżącego o umorzenie nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Organ był więc uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenie zaległych składek.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo stwierdził, że w niniejszej sprawie nie występuje żaden z przypadków wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W uzasadnieniu swojej decyzji organ skrupulatnie i wyczerpująco odniósł się kolejno do poszczególnych przesłanek, które ustawodawca uznaje za świadczące o całkowitej nieściągalności składek. Sąd ocenę tą w pełni podziela.

Oczywistym jest i nie wymaga głębszego uzasadnienia, że nie ziściła się przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., tj. śmierć skarżącego. Nie wystąpiła również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. Brak jest bowiem w aktach sprawy jakichkolwiek dokumentów wskazujących, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe. Bez wątpienia nie ziściła się również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Skarżący nie zaprzestał bowiem prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie zawiesił ją począwszy od 30 listopada 2020 r. Brak jest również dokumentów wskazujących, że nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym lub w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Nie ogłoszono też upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy Prawo upadłościowe. Z akt sprawy nie wynika, aby takie postępowania w ogóle się toczyły. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 4, 4b i 4c u.s.u.s. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ nie ulega wątpliwości, że wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi skarżący, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Słuszna jest również ocena, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Ani bowiem naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można również stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Za niezasadny należy zatem uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 3 i pkt 6 u.s.u.s.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił również, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia, określone w art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Nie ulega wątpliwości, że w sprawie nie zaszła przesłanka umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (§ 3 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia). Skarżący nie wykazał bowiem, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej. Nie wskazał też żadnego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Jak to już bowiem zostało powyżej wskazane, skarżący zawiesił działalność gospodarczą z dniem 30 listopada 2020 r.

Organ prawidłowo też wykazał, że w przedmiotowej sprawie nie została dowiedziona przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Wyjaśnić należy, że okoliczności wymienione w tym przepisie muszą być spełnione kumulatywnie, to znaczy, że przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Przy czym zaznaczyć trzeba, że jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb.

W treści wniosku o umorzenie zaległych składek skarżący wskazał, że jego żona i syn P. są osobami niepełnosprawnymi. Zgodnie z orzeczeniem z dnia 3 lipca 2023 r. żona skarżącego została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane do 31 lipca 2028 r., a ustalonego stopnia niepełnosprawności nie da się ustalić. Z kolei zgodnie z orzeczeniem z dnia 28 stycznia 2021 r. syn P. również został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane do 31 stycznia 2026 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 19 listopada 2020 r. Zarówno w przypadku żony, jak i syna skarżącego we wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia odnotowano - warunki pracy chronionej. Obydwoje wymagają też zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Zatem zarówno żona, jak i pełnoletni syn skarżącego nie zostali uznani za osoby całkowicie i trwale niezdolne do pracy.

W treści skargi skarżący podniósł, że powstanie zadłużenia było następstwem m.in. choroby jego żony i syna oraz konieczności sprawowania opieki nad nimi. W aktach sprawy brak jest jednak dokumentów, z których wynikałoby, że żona skarżącego i syn wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżący nie wykazał także, że stan jego zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad chorą żoną i synem uniemożliwia mu podjęcie pracy i uzyskanie dochodu umożliwiającego uiszczenie zaległych składek.

W ocenie Sądu, w sprawie nie zaszła też przesłanka umorzenia w postaci pozbawienia skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych na skutek opłacenia należności z tytułu składek (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej – zawiesił ją z dniem 30 listopada 2020 r. Skarżący nie pracuje i nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i trójką dzieci, a na ich dochód składa się renta rolnicza żony skarżącego z tytułu niezdolności w kwocie 1.445,44 zł miesięcznie oraz pobierane świadczenia rodzinne z MOPS w łącznej kwocie 726 zł. Na dwójkę małoletnich dzieci pobierane jest świadczenie wychowawcze 800+ w łącznej miesięcznej kwocie 1.600 zł. Co prawda kwoty świadczenia wychowawczego 800+ nie wlicza się do dochodu, to jednak nie można jej pominąć, gdyż kwota ta służy zaspokajaniu potrzeb dzieci, powodując tym samym, że potrzeby te (a przy najmniej pewna ich część) nie są zaspakajane ze środków pochodzących z dochodu rodziny, a w konsekwencji środki te mogą zostać przeznaczone na zaspokojenie potrzeb innych członków rodziny. Natomiast stałe wydatki związane z utrzymaniem skarżący wykazał w kwocie 2.974 zł. Poza zadłużeniem w ZUS nie posiada on innych zobowiązań pieniężnych. Rodzina skarżącego dysponuje zatem kwotą ok. 3.771,44 zł miesięcznie. Po odjęciu stałych wydatków w kwocie 2.974 zł pozostaje im kwota 797,44 zł, z której może być prowadzona egzekucja zaległych składek.

Poza tym należy zauważyć, że skarżący ma obecnie 56 lat i od momentu zawieszenia działalności gospodarczej nie posiada tytułu zgłoszeniowego do ubezpieczeń zarówno jako pracownik, jak i osoba bezrobotna. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałoby, że istnieją przeciwwskazania zdrowotne do podjęcia przez skarżącego pracy. Jak słusznie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, podjęcie przez skarżącego pracy nawet za minimalne wynagrodzenie poprawiłoby sytuację finansową jego rodziny. W treści skargi skarżący stwierdził, że konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi członkami rodziny oraz prowadzenia gospodarstwa domowego uniemożliwia mu podjęcie pracy. Swoich twierdzeń skarżący nie poparł jednak stosownymi dowodami, w szczególności potwierdzającymi, że jego niepełnosprawni żona i syn wymagają stałej opieki z jego strony, która uniemożliwia mu podjęcie pracy chociażby na część etatu.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w jakiej znalazł się skarżący jest na tyle wyjątkowa, że uzasadnia uwzględnienie jego wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS.

Sąd nie dopatrzył się przy tym naruszenia przepisów postępowania. Organ zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Stan faktyczny sprawy, będący podstawą rozstrzygnięcia, nie budzi wątpliwości. Organ ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez skarżącego nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, gdyż nie były one zasadne. Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.