Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 535/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7 i 77; art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 124 ust 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2012r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia [...] września 2012r.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez J. R. (zwanej dalej: skarżącą) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej: Prezesem ARiMR) nr [...] z dnia v października 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwanego dalej: Dyrektorem Oddziału ARiMR) nr [...] z dnia [...] września 21012 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwanego dalej: Kierownikiem Biura ARiMR) nr [...] z dnia [...] listopada 2011 w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2011. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

J. R. złożyła w dniu 15 marca 2011 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności na rok 2011. W przedmiotowym wniosku zadeklarowała do płatności działki rolne położone na pięciu działkach ewidencyjnych o numerach: [...] znajdujących się w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], w powiecie [...], w województwie [...].

Następnie w wyniku kontroli administracyjnej przedmiotowego wniosku stwierdzono nieprawidłowość polegającą na tym, że na zadeklarowane działki rolne położone na działkach ewidencyjnych o numerach [...] , został złożony więcej niż jeden wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, co skutkowało wezwaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] drugiej strony konfliktu kontroli krzyżowej, I. Z. do złożenia wyjaśnień.

Dnia 5 lipca 2011 r. A. R., pełnomocnik J. R. w odpowiedzi na wezwanie złożył korektę wniosku wraz z następującymi dokumentami:

- umową dzierżawy nr [...] wraz z aneksami zawartą w dniu [...] listopada 1997 r. pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa a A. R. i A. G.. Umowa dotyczyła wydzierżawienia działek ewidencyjnych, na które strona wnioskowała o płatność i zawarta została na okres 15 lat licząc od daty [...] listopada 1997r. Jednym z powodów sporządzenia Aneksu nr 3 do umowy dzierżawy nr [...] była rezygnacja z dzierżawy A. G. i przejęcie całości praw i obowiązków wynikających z umowy przez A. R.

– wypis z rejestru gruntów dotyczący deklarowanych działek ewidencyjnych – sporządzony według stanu na dzień 14 stycznia 2005 roku.

Dnia 8 lipca 2011 r. I. Z., reprezentujący [...] Sp. z o. o. złożył korektę wniosku wraz z oświadczeniem, w którym stwierdził, ze działki nr [...] i [...] w obrębie [...] nr [...] są użytkowane przez [...] Sp. z o. o.

Następnie dnia 17 sierpnia 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynęły kolejne wyjaśnienia A. R.. W piśmie z dnia 17 sierpnia 2011 r. A. R. wyjaśnił, że w związku z nieścisłościami na działkach nr [...] obręb [...] nr obrębu [...], to [...] Sp. z o.o. wtargnęła i obsiała je bez zgody obecnego dzierżawcy. W poprzednim okresie współwłaścicielem dzierżawy był bowiem A. G.. Podkreślił, iż w dniach 18 -19 marca 2011 r. przeprowadził bronowanie kretowisk w celu poprawy wzrostu traw i wykorzystania zabiegu koszenia. W dniu 7 sierpnia 2011 r. wykonał koszenie pozostałych użytków zielonych. W/w zabiegi pochłonęły określone koszty. Na koniec wyraził swoje niezadowolenie z faktu wejścia i uprawy (jak i domagania się płatności z ARiMR) przez spółkę [...] bez posiadania tytułu prawnego do w/w działek, co uważa za niezgodne z prawem i dobrą praktyką rolniczą.

Przedłożył również:

- oświadczenie Z. H. z dnia 19 marca 2011 r. iż wykonał w dniu 18 marca 2011 i 19 marca 2011 r. bronowania kretowisk na działkach nr [...],[...],[...] i [...] obręb [...] obsianych trawą z mieszanką roślin motylkowych (działka [...],[...], cześć [...]);

- oświadczenie Z. H. z dnia 7 sierpnia 2011 r. iż wykonał koszenie użytków zielonych na działkach nr [...],[...],[...] obręb [...] w dniu 7 sierpnia 2011 r. na zlecenie A. R.; podanie skierowane do ANR dotyczące dalszego samodzielnego dzierżawienia nieruchomości z dnia 28 grudnia 2010r; podanie A. G. skierowane do ANR dotyczące rozwiązania umowy dzierżawy nr [...] z dnia [...] grudnia 2010r.;

- decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 rok wraz z poleceniem zapłaty wynikającym z w/w decyzji; sprawozdanie z realizacji warunków umowy dzierżawy sporządzane w ramach nadzoru właścicielskiego z dnia 16 marca 2011 r., gdzie z załącznika do protokołu wynikał sposób zagospodarowania poszczególnych działek będących przedmiotem dzierżawy.

I tak na działkach: nr [...] na powierzchni 2,79 ha stwierdzono trawy z wsiewką roślin motylkowatych kośne w uprawie polowej oraz na powierzchni 4,02 ha trawy kośne; nr [...] na powierzchni 2,27ha stwierdzono trawy z wsiewką roślin motylkowatych kośne z uprawy polowej oraz na powierzchni 3,76 ha trawy kośne; nr [...] na powierzchni 10,95 ha stwierdzono trawy kośne; nr [...] na powierzchni 6,88 ha stwierdzono nie użytkowane samosiejne sosny o wysokości do 5 metrów, duże zagęszczenie; nr [...] na powierzchni 3,40 ha stwierdzono trawy kośne.

Dnia 12 września 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] A. R. dostarczył kolejne dokumenty, w tym: fakturę VAT nr [...]; pismo informujące, że w dniu 11 września r. około 19 po przybyciu na dzierżawioną od ANR działkę nr [...] stwierdził wykonywanie prac polowych przez S. K., który poinformował, że pracuje na zlecenie prezesa spółki [...]; oświadczenie R. Z. z dnia 2 września 2011 roku, iż był świadkiem, że w miesiącu marcu na działkach nr [...],[...],[...],[...] wykonano bronowanie kretowisk obsianych trawą z wsiewką roślin motylkowatych oraz koszenia użytków zielonych na początku miesiąca sierpnia na działkach nr [...],[...] i [...] w części.

I. Z., zaś reprezentujący Igro Sp. z o. o. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] oświadczenie z dnia 20 września 2011 r., w treści którego wskazał, iż działki nr [...] i [...] są dzierżawione od ANR przez Państwa [...] i [...]. W 2007 roku sprzedali oni gospodarstwo w [...] spółce [...] Sp. z o. o. w [...] ul. [...]. Oddali również w użytkowanie spółce w/w działki. Od tej pory spółka uprawia działki i otrzymuje dopłaty bezpośrednie z ARiMR. W roku 2011 na działce nr [...], na części działki [...] oraz działce [...] posiano trawę z koniczyną. Wykonał to pracownik spółki F. D.. Z względu na to, że na działce nr [...] trawa nie wzeszła, wiosną 2011 r. zlecili S. K. zaoranie w/w działek i zasianie owsa. Wraz z w/w informacją przedłożono oświadczenie S. K. z dnia 16 września 2011 r., w którym wskazał, że na zlecenie Igro Sp. z o. o. wiosną 2011 r. dokonał zabiegów agrarnych polegających na orce i sianiu owsa na polu nr [...] i [...] obręb nr [...][...]o. Ponadto zostało złożone oświadczenie J. W., który wskazał, że w miesiącu czerwcu 2011 na zlecenie [...] Sp. z o. o. skosił trawę z koniczyną na działce [...],[...],[...] i [...] obręb [...][...]. Do powyższego oświadczenia dołączono umowę zlecenia oraz ich rozliczenie.

Dnia 18 października 2011 r. została sporządzona notatka służbowa, w której wskazano, że w związku z konfliktem krzyżowym miedzy J. R. a [...] Sp. z o. o. w dniu 18 października 2011 r. A. R. – pełnomocnik J. R. – przyniósł do Biura ARiMR w [...] dokumenty: 1. wycofanie upoważnienia dla I. Z.; 2. Dowód nadania; 3. Potwierdzenie odbioru; 4. Oświadczenie W. K.. A wobec tego, iż dokumenty z punktów od 1 do 3 nie miały wpływu na przyznanie lub odmowę przyznania płatności w kampanii 2011, zostały zwrócone pełnomocnikowi J. R..

Dnia 27 października 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. wezwał I. Z. reprezentującego [...] Sp. z o. o. do złożenia wyjaśnień w zakresie szczegółowego wyjaśnienia warunków oddania w/w działek ([...]) w użytkowanie, a w przypadku jej braku w formie pisemnej – określenia rodzaju umowy oraz jej warunków, a ponadto dowodów jej zawarcia.

Jednocześnie tego samego dnia Kierownik Biura ARiMR w [...] wezwał J. R. do złożenia wyjaśnień w zakresie ustosunkowania się do twierdzeń I. Z. dotyczących oddania mu działek w użytkowanie.

Dnia 3 listopada 2011 r. A. R. złożył korektę wniosku wraz z oświadczeniem.

Dnia 3 listopada 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął załącznik do aktu notarialnego Repertorium "A" Numer [...], podpisany przez A. R., z którego wynikało, że ze względu na sprzedaż gospodarstwa rolnego w [...] spółce [...] w całości przekazano również do użytkowania w/w spółce, dzierżawioną od Agencji Rynku rolnego ziemię rolną przyległą do tegoż gospodarstwa.

Dnia 8 listopada 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynęło pismo I. Z. z dnia 4 listopada 2011 r. z wyjaśnieniami.

Dnia [...] listopada 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania J. R. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 w łącznej wysokości 17923,69 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej 13799,27 zł uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych 4124,42 zł.

Dnia 12 czerwca 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z urzędu wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] listopada 2011 roku.

Decyzja nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.

W dniu 24 września 2012 r., A. R., pełnomocnik J. R. złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2012 r.

W dniu [...] grudnia 2012 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] września 2012 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2011.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Podkreślił, iż z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty, bezsporny i nie stwarzający odmiennej wykładni został naruszony przepis prawny.

"Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu 156 § 1 k.p.a. jest takie naruszenie normy prawa obowiązującego, która jest na tyle wyraźna, ze nie budzi wątpliwości interpretacyjnych" – Wyrok NSA IV SA 905/2002 z dnia 27 października 2003 r.

"Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, ze decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, ze treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny" – Wyrok NSA V SA 2998/99 z dnia 26 września 2000r.

"O rażącym (a nie jakimkolwiek) naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą" – Wyrok NSA III SA 1935/99 z dnia 11 sierpnia 2000 r.

Wskazał, iż podstawą przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku 2011 była ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164). Stosownie do treści art. 7 ust 1 w/w ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określone dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym, że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,10 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Wyjaśnił, iż na podstawie przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 uprawnionym do przyznania płatności jest rolnik, który posiada na dzień 31 maja roku w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności działki rolne, przy czym posiadaczem rzeczy w zależności od tego kto ją faktycznie użytkuje, może być zarówno właściciel, jak i dzierżawca, najemca, czy użytkownik takiej rzeczy.

Posiadanie gruntów rolnych w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego należy zatem definiować jako faktyczne użytkowanie gruntów, przy czym są to wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej może polegać na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale także na swobodnym decydowaniu o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie lub przy udziale innych osób plonów, itp. Biorąc powyższe pod uwagę prowadzenie działalności rolniczej można definiować dokonywanie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści.

Zauważył, iż w postępowaniu w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ ma za zadanie ustalić, czy wnioskodawca faktycznie uprawia działki rolne zgłoszone do płatności oraz w czyim faktycznym posiadaniu znajdują się działki rolne zgłoszone do płatności przez dwóch lub większą ilość wnioskodawców, gdyż płatności należne są osobie faktycznie uprawiającej grunty i ponoszącej w związku z tym faktem koszty. W postępowaniu administracyjnym, w przedmiocie przyznania płatności nie bada się legalności i prawnych podstaw posiadania, lecz wyłącznie stan faktyczny władania gruntami rolnymi przez wnioskodawcę. Zatem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ administracyjny przyznaje osobie, która rzeczywiście użytkuje grunt. Deklarując działki rolne do płatności wnioskodawca jest zobowiązany do zgłoszenia faktycznie użytkowanych powierzchni na posiadanych w rozumieniu ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego działkach ewidencyjnych.

Wyjaśnił, iż w przypadku ubiegania się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na te same grunty przez dwie różne osoby tj. wystąpienia tzw. Konfliktu kontroli krzyżowej, organ prowadzący postępowanie w sprawie zobowiązany jest do ustalenia faktycznego użytkownika (posiadacza) gospodarstwa rolnego oraz faktu, czy spełnia on pozostałe przesłanki wynikające z przepisów prawa uprawniające go do otrzymania przedmiotowych płatności. Przepisy ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie uzależniają przyznania płatności do gruntów rolnych od posiadania w dobrej lub złej wierze. Powyższe przepisy wskazują, ze płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługują posiadaczowi gruntów rolnych. Konflikty wynikające z korzystania z gruntów, do których inny rolnik posiada tytuł prawny nie są badane przez ARiMR. Wszelkie wiec spory wynikające z nieuprawnionego użytkowania działek mogą być dochodzone na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym.

Podkreślił, iż w niniejszej sprawie przedmiotem postępowania prowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] powinno być ustalenie, która z dwóch stron ubiegająca się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 do działek położonych na działkach ewidencyjnych o nr [...] oraz [...] była w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ich faktycznym posiadaczem. W sprawie, w której o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ubiega się kilku rolników postępowanie powinno opierać się na zebraniu i rozpatrzeniu dowodów rozstrzygających o fakcie, któremu z ubiegających się o płatności należy je przyznać zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] w trakcie postępowania w sprawie przyznania J. R. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 powinien ustalić czy była ona w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności posiadaczem zadeklarowanych w/w we wniosku gruntów rolnych w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, zgodnie ze standardami określonymi w art. 3 ust. 2 pkt1 i 2 ustawy o płatnościach oraz art.7, 77 i 80 oraz 107 § 1 i 3 k.p.a.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], podejmując decyzję w sprawie przyznania płatności w samach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 związany był regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W szczególności winien on stać na straży praworządności oraz stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach był zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Tymczasem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydając decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. nie zweryfikował zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z zasadami określonymi powyżej i nie odniósł się do wszystkich rozbieżnych kwestii dotyczących konfliktu kontroli krzyżowej, przez co nie uwzględnił całego materiału dowodowego jakim dysponował w dniu podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.

Wyjaśnił, iż zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności mających na celu zebranie pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.

Tym samym decyzja z dnia [...] listopada 2011 r. wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...], rażąco narusza wymienione przepisy prawa procesowego, art. 7, 77, 80 oraz 107 § 3 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznając J. R. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 powinien odnieść się do wszystkich rozbieżnych kwestii dotyczących konfliktu kontroli krzyżowej i uwzględnić cały materiał dowodowy a takie działanie powinno spełniać w/w wymagania i znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, sporządzonej zgodnie ze standardami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Na końcu wskazał, iż nie przesądzając komu należą się płatności do spornych działek organ administracji publicznej przed wydaniem rozstrzygnięcia ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego oraz w świetle wszystkich obowiązujących przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. R. nie zgodziła się z powyższą decyzją.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia i wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W tym miejscu zaznaczyć należy, iż kontrolowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów zapadły w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.

W podstawie prawnej decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] września 2012 r. wskazano przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Skoro zatem organ uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, Sąd poddał analizie zasadność weryfikacji decyzji ostatecznej w drodze postępowania nieważnościowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Może zostać wszczęte na wniosek lub jak w niniejszej sprawie urzędu.

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym, działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej (por. wyrok NSA z 27 października 1995 r., sygn. akt III SA 829/95, niepublikowany, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, OSNAP 1996/18/258). Powołany art. 156 § 1 k.p.a. stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organy orzekające założyły, że w sprawie przyznania płatności Skarżącej doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego tj. przepisu art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem przyznając wnioskodawczyni płatności na rok 2011 Kierownik Biura ARiMR przyznał je nie odnosząc się w decyzji do wszystkich rozbieżnych kwestii dotyczących kontroli krzyżowej przez co nie uwzględnił całego materiału dowodowego.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie przyjęto, iż rażące naruszenie prawa, będące przyczyną nieważności decyzji występuje wówczas, "gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek" (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985 r., s. 237 ). Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., V SA 86/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23). O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 r., II SA 1531/94, ONSA 1996, nr 1, poz. 37).

Badając zarzuty skargi w powyższym kontekście, Sąd stwierdza, że wskazane przez organy wady decyzji Kierownika Biura ARiMR z [...] listopada 2011r., dotyczyły naruszenia przepisów postępowania i w przedmiotowej sprawie nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia organu administracyjnego o przyznaniu płatności. Decyzja organu ARiMR o przyznaniu płatności wydana została w oparciu o właściwą podstawę prawną.

Podstawą prawną przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku 2011 była ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164). Stosownie do treści art. 7 ust 1 w/w ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określone dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym, że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,10 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Na podstawie przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 uprawnionym do przyznania płatności jest rolnik, który posiada na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności działki rolne, przy czym posiadaczem rzeczy, w zależności od tego, kto nią faktycznie użytkuje, może być zarówno właściciel, jak i dzierżawca, najemca, czy użytkownik takiej rzeczy.

Uzyskaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego musi towarzyszyć posiadanie działek rolnych na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Do przyznania płatności natomiast jak twierdzą organy doszło bez odniesienia się w decyzji do wszelkich rozbieżnych kwestii dotyczących kontroli krzyżowej i bez wyjaśnienia całego materiału dowodowego.

Orzekający jako organ II instancji Prezes ARiMR stwierdził, że decyzja wydana przez Kierownika Biura ARiMR rażąco narusza przepisy prawa procesowego tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że przepisy art. 7 (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o przyznaniu płatności) i 77 § 1 k.p.a. stanowią, ze w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Jak wyżej wyjaśniono cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego przepisu, przez ich proste zestawienie ze sobą. Natomiast w rozpoznawanej sprawie dla stwierdzenia, czy decyzja o przyznaniu płatności została wydana z naruszeniem prawa konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego.

Nie wyjaśnienie, zdaniem organu, rozbieżności stanowiło naruszenie przepisów procedury, nie stanowiło jednak rażącego naruszenia prawa.

Reasumując wskazane przez Prezesa ARiMR przepisy procedury administracyjnej nie mogą stanowić w przypadku ich naruszenia podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu ich rażącego naruszenia. Nie można bowiem przyjąć, wbrew twierdzeniom organu, iż treść decyzji jaką podjął Kierownik Biura ARiMR o przyznaniu skarżącej wnioskowanych płatności stoi w oczywistej, jaskrawej sprzeczności z treścią zastosowanych w sprawie przepisów prawa bądź rozstrzygnięcie organu o przyznaniu rolnikowi płatności zawiera wadę tkwiącą w samej decyzji, a tylko w takiej sytuacji zaistniałyby przesłanki do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. W świetle wskazanych wyżej argumentów, w ocenie Sądu brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu wnioskodawczyni płatności, w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a.

Z przedstawionych wyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.