Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 27/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 526/17 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 listopada 2016 r. nr Sp.372.2015 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

I.

Decyzją z 30 listopada 2016 r. nr Sp.372/2015 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, działając na podstawie art. 24 i art. 25 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 119 poz. 1117 ze zm. - dalej jako PWP) w związku z art. 89 ust. 1 PWP orzekł o unieważnieniu patentu pt. "Przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw" [...] udzielonego na rzecz T. K. (dalej jako skarżący, uprawniony).

Jak wyjaśniono, w dniu 21 września 2015 r. D. P.d sp. z o.o. w G. M. (dalej jako wnioskodawca) wystąpiła do Urzędu Patentowego w trybie postępowania spornego z wnioskiem o unieważnienie ww. patentu. Swój interes prawny wnioskodawca wywodził z faktu otrzymania od uprawnionego pism z 7, 13 i 16 kwietnia 2015 r. wzywających do zaprzestania naruszania spornego patentu oraz wystąpienia przez niego w dniu 20 kwietnia 2015 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie przeciwko wnioskodawcy z pozwem o zakazanie i zapłatę w związku z naruszeniem spornego patentu przez wnioskodawcę.

Jako podstawę swojego żądania wskazano przepisy art. 24, art. 25 i art. 26 PWP czyli brak nowości i brak poziomu wynalazczego spornego patentu.

Organ wyjaśnił, że zakres ochrony przedmiotowego patentu określono w zastrzeżeniu niezależnym nr 1, o treści:

"1. Przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw wyposażony w korpus połączony z jednej strony z zaworem kulowym przyrządu połączonym rozłącznie z uchwytem, a drugiej strony zamknięty pokrywą oraz w przesuwny trzpień zakończony nasadką posiadającą otwór przelotowy, w którym osadzony jest suwliwie suwak zakończony tulejką gwintowaną, znamienny tym, że uchwyt (3) jest wymienny a od wewnętrznej i/lub zewnętrznej strony wyposażony jest w złącze (15) i/lub (19) odpowiednio przystające do korpusu (23) typoszeregu zaworu (18) korzystnie gwintowe lub kształtowe od wewnętrznej strony i kołnierzowe od zewnętrznej strony uchwytu (3)."

Zgodnie z art. 33 ust. 4 PWP, zastrzeżenie niezależne powinno przedstawiać ogół cech zgłaszanego wynalazku, a do przedstawienia wariantów wynalazku służą zastrzeżenia zależne.

Wobec powyższego, cechy określone w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu jako korzystne, tj. "gwintowe lub kształtowe od wewnętrznej strony i kołnierzowe od zewnętrznej strony uchwytu (3)", należy uznać za przedstawiające (korzystne) warianty wynalazku, a więc nie należące do ogółu cech zgłaszanego, wynalazku. Należy również zauważyć, że umieszczone w nawiasach odnośniki dotyczą jedynie przykładu wykonania wynalazku przedstawionego na rysunku.

Tak więc zespół cech zastrzeżenia 1 podlegający ocenie zdolności patentowej stanowi "Przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw wyposażony w korpus połączony z jednej strony z zaworem kulowym przyrządu połączonym rozłącznie z uchwytem, a drugiej strony zamknięty pokrywą oraz w przesuwny trzpień zakończony nasadką posiadającą otwór przelotowy, w którym osadzony jest suwliwie suwak zakończony tulejką gwintowaną, znamienny tym, że uchwyt (3) jest wymienny a od wewnętrznej i/lub zewnętrznej strony wyposażony jest w złącze (15) i/lub (19) odpowiednio przystające do korpusu (23) typoszeregu zaworu".

Rozwiązania nie uważa się za nowe, jeśli jest częścią stanu techniki, zgodnie z art. 25 ust. 1 PWP.

Przy merytorycznej ocenie nowości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za część stanu techniki, gdy przed datą jego pierwszeństwa zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania w świetle stanu techniki (lub w postaci ujawniającej rozwiązanie zgłoszone do ochrony jako wynalazek lub wzór użytkowy).

Odnosząc się do zarzutu braku nowości Urząd stwierdził, że dla udowodnienia braku nowości rozwiązania muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: (1) udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, (2) udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i (3) udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu. Wyjątkiem jest przypadek określony w art. 25 ust. 3 PWP.

Analizując poszczególne materiały organ skorzystała z wypracowanej przez orzecznictwo polskie i europejskie zasady możliwie szerokiej interpretacji treści zastrzeżeń w świetle całego opisu patentowego przy ocenie nowości i poziomu wynalazczego uznając, że nie ma powodu do wykorzystania opisu dla interpretacji zastrzeżeń w sposób zawężający, gdyż nie występuje w nich kwestia pojęć, które wymagają interpretacji.

W związku z powyższym, organ uznał, że sporny wynalazek nie spełniał wymogu nowości w świetle patentu pt. "Przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów odcinających" nr [...] chronionego z pierwszeństwem od 14 października 1996 r., które jest wcześniejsze od daty zgłoszenia spornego wynalazku (25 maja 2007 r.).

Patent, dotyczący również przyrządu do demontażu i montażu głowic zaworów, na Fig. 1 ujawnia przyrząd identyczny do przyrządu zastrzeganego w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu i przedstawionego na Fig. 1 spornego patentu. Jest to bowiem przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw wyposażony w korpus połączony z jednej strony z zaworem kulowym przyrządu połączonym rozłącznie z uchwytem, a drugiej strony zamknięty pokrywą oraz w przesuwny trzpień zakończony nasadką posiadającą otwór przelotowy, w którym osadzony jest suwliwie suwak zakończony tulejką gwintowaną, w którym uchwyt jest wymienny a od wewnętrznej i/iub zewnętrznej strony wyposażony jest w złącze odpowiednio przystające do korpusu zaworu. Jak więc wynika z porównania Fig. 1 spornego patentu i Fig. 1 patentu [...], przyrząd ujawniony na Fig. 1 patentu [...] posiada wszystkie cechy przyrządu zastrzeganego w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu.

Dalej Urząd Patentowy wyjaśnił, że zgodnie z orzecznictwem i doktryną, gdy istnieją przesłanki unieważnienia prawa wyłącznego w zakresie określonym w tzw. zastrzeżeniu niezależnym, to skutki tego unieważnienia rozciągają się także na treść tzw. zastrzeżeń zależnych, a w konsekwencji unieważnieniu podlega całe prawo wyłączne. W związku z powyższym zarzut braku nowości spornego patentu należało uznać za zasadny.

Ponieważ brak nowości spornego wynalazku w stosunku do przyrządu ujawnionego w patencie pt. "Przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów odcinających" nr [...] stanowi samodzielną przesłankę unieważnienia spornego patentu. Kolegium postanowiło odstąpić od zbadania zasadności zarzutu braku poziomu wynalazczego w stosunku do pozostałych materiałów przeciwstawionych.

II.

Wyrokiem z 13 września 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 526/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. K. na ww. decyzję Urzędu Patentowego.

WSA uznał, że w toku postępowania przed Urzędem Patentowym w przedmiotowej sprawie nie doszło do jakichkolwiek uchybień procesowych, które mogłyby mieć wpływ na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie.

W ocenie WSA organ prawidłowo rozstrzygnął wstępną kwestię dotyczącą interesu prawnego istniejącego po stronie wnioskodawcy.

Przedstawiając przepisy prawa i odwołując się do orzecznictwa wyjaśniono, że źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet ogólne normy prawne kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej). Przy czym podkreśla się, że wywodzenie z tych przepisów interesu prawnego przy ubieganiu się o unieważnienie bezwzględnego prawa własności przemysłowej -prawa z patentu, konieczne jest wykazanie, dlaczego i z jakim skutkiem wpływa on na sytuację prawną wnioskodawcy. W tego rodzaju sprawach chodzi bowiem o tzw. prawo refleksowe kształtujące sytuację prawną wnioskodawcy nie wprost, lecz przez odebranie decyzją UP prawa ochronnego udzielonego wcześniej innemu podmiotowi.

Jak wskazał organ, w przedmiotowym postępowaniu wnioskodawca wprowadza do obrotu zawory, w tym zawory zbliżone konstrukcją do zaworu przedmiotowego, a zatem prawa osobiste i majątkowe wnioskodawcy mogą być naruszone przez sporny patent. Przywołał przy tym konkretne pisma skarżącego wzywające do zaprzestania naruszenia spornego patentu oraz powództwo przez niego wniesione i zawisłe przed sądem powszechnym. W tej sytuacji interes prawny wnioskodawcy nie budzi wątpliwości.

Przechodząc do oceny przesłanek unieważnienia patentu WSA podzielił ustalenia i oceny organu co do braku nowości spornego rozwiązania.

Powyższy patent, który dotyczy również przyrządu do demontażu i montażu głowic zaworów odcinających, na Fig. 1 ujawnia przyrząd identyczny do przyrządu zastrzeganego w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu i przedstawionego na Fig. 1 spornego patentu. Jest to bowiem przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw wyposażony w korpus połączony z jednej strony z zaworem kulowym przyrządu połączonym rozłącznie z uchwytem, a z drugiej strony zamknięty pokrywą oraz w przesuwny trzpień zakończony nasadką posiadającą otwór przelotowy, w którym osadzony jest w suwliwie suwak zakończony tulejką gwintowaną, w którym uchwyt jest wymienny a od wewnętrznej i/lub zewnętrznej strony wyposażony jest w złącze odpowiednio przystające do korpusu zaworu. Jak stwierdził Urząd, z porównania Fig. 1 spornego patentu i Fig. 1 patentu [...] wynika, że przyrząd ujawniony na Fig. 1 patentu [...] posiada wszystkie cechy przyrządu zastrzeganego w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu.

Przepisy art. 31 ust. 1 pkt 3 PWP w zw. z art. 33 ust. 3¹, ust. 4 i ust. 6 PWP określają wymogi zgłoszenia wynalazku, wskazując, że zgłoszenie wynalazku w celu uzyskania patentu powinno obejmować m.in. zastrzeżenie lub zastrzeżenia patentowe, które powinno być ujęte jasno, w jednym zdaniu lub równoważniku zdania.

Zgodnie z art. 33 ust. 4 PWP oprócz zastrzeżenia niezależnego lub zastrzeżeń niezależnych, które powinny przedstawiać ogół cech zgłaszanego wynalazku bądź kilku wynalazków, ujętych zgodnie z art. 34 w jednym zgłoszeniu, w zgłoszeniu może występować odpowiednia liczba zastrzeżeń zależnych dla przedstawienia wariantów wynalazku lub sprecyzowania cech wymienionych w zastrzeżeniu niezależnym lub innym zastrzeżeniu zależnym. W ustępie 6 art. 33 PWP ustawodawca wskazał wymogi dotyczące rysunków dołączonych do zgłoszenia, niezbędnych do zrozumienia wynalazku.

Zgodnie z art. 63 ust. 2 PWP zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych.

Z przytoczonego przepisu wynika wprost, że zakres przedmiotowy patentu wyznaczają zastrzeżenia patentowe. Budowę, funkcje i rodzaje zastrzeżeń patentowych określają przepisy powołane wyżej. Zastrzeżenie niezależne obejmuje ogół cech wynalazku. Takie zastrzeżenie w istocie definiuje przedmiot zgłoszenia. Funkcją zastrzeżenia patentowego jest bowiem wyznaczenie zakresu ochrony przez podanie znamiennych cech wynalazku, które to cechy mają odróżnić wynalazek od wcześniejszego stanu techniki, jak również powinny odpowiadać technicznemu wkładowi zgłoszonego wynalazku do istniejącego stanu techniki.

W doktrynie wskazuje się, że to zastrzeżenie ma zdefiniować wynalazek i to ono decyduje ostatecznie o zakresie udzielonej uprawnionemu przez Urząd Patentowy ochrony. Zastrzeżenia patentowe stanowią zatem jeden z najistotniejszych elementów dokumentacji wynalazku i po udzieleniu patentu definiują zakres udzielonego prawa wyłącznego. Doktryna wskazuje również, że dopuszczalne jest rozszerzenie zakresu ochrony wynikającej z zastrzeżeń patentowych o elementy zawarte w opisie patentowym, o tyle, o ile w toku wykładni zastrzeżeń patentowych, właśnie w oparciu o elementy opisu, dojdzie do rozszerzającej interpretacji zastrzeżeń, które były sformułowane niejednoznacznie i wymagały wykładni. WSA podkreślił przy tym, że w doktrynie w kwestii wykładni zastrzeżeń patentowych wskazuje się, że pierwszoplanowe znaczenie ma interpretacja językowa zastrzeżeń patentowych. Nie jest przy tym możliwe odejście od językowego brzmienia zastrzeżeń w takim stopniu, który doprowadziłby do objęcia ochroną rozwiązania nieujawnionego w dacie pierwszeństwa. Pozostaje to w zgodzie z ogólną zasadą nieobejmowania wyłącznością patentową rozwiązań, których nie przedstawiono w zgłoszeniu. O ile co do zasady wykładnia zastrzeżeń patentowych jest dopuszczalna, jeżeli jest konieczna i prowadzi do precyzyjnego określenia zakresu udzielonego prawa wyłącznego, o tyle nie może ona prowadzić do jego rozszerzenia wbrew jasnej literalnej treści zastrzeżenia patentowego i to w części znamiennej.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ dokonał właściwej analizy spornego patentu pod kątem występowania cechy nowości, dochodząc do zasadnego przekonania o skutecznym przeciwstawieniu kwestionowanemu rozwiązaniu konkretnego rozwiązania o identycznych cechach.

Za zasadne uznano w szczególności stanowisko organu, który przyjął, że cechy określone w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu jako korzystne ("gwintowe lub kształtowe od wewnętrznej strony i kołnierzowe od zewnętrznej strony uchwytu (3)"), stanowią jedynie (korzystne) warianty wynalazku, które nie należą do ogółu cech zgłaszanego wynalazku i nie mogą stanowić o cechach odróżniających go w sposób istotny od przeciwstawionego patentu [...]. Wynika to, zdaniem Sądu, wprost z literalnego brzmienia przywołanej części opisu. Cechy "korzystne" nie są to cechy niezbędne, lecz możliwe do zastosowania z pozytywnym skutkiem warianty zastrzeżonego rozwiązania.

Zdaniem WSA, określenia typu: korzystnie, takie jak, wybrane z grupy, często stosowane w zastrzeżeniach patentowych, definiują określone postacie wynalazku jako szczególnie korzystne (optymalne) rozwiązania. Ich istotą nie jest jednak - co do zasady - sprecyzowanie zakresu ochrony danego rozwiązania technicznego.

Wobec powyższego, w świetle obowiązującego prawa, zarzut braku tożsamości porównywanych rozwiązań technicznych (podniesiony w piśmie skarżącego uzupełniającym skargę) uznano za bezzasadny.

W niniejszej sprawie, w odniesieniu do cechy nowości, zasadnicze znaczenie zdaniem WSA ma ust. 3 art. 25 PWP, przewidujący, że za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie. Sporne prawo zostało bowiem unieważnione na podstawie patentu pt. "Przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów odcinających", chronionego z pierwszeństwem od dnia 14 października 1996 r.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, prawidłowo organ odczytał treść i zakres zastrzeżeń patentowych, zgodnie z opisem spornego wynalazku. Prawidłowo uznał, że odpowiadają one rozwiązaniu objętemu wcześniej udzieloną ochroną.

III.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł T. K. zaskarżając go w całości.

Sądowi pierwszej instancji zarzucono wydanie wyroku nie odpowiadającego prawu, z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

1. Wydanie wyroku bez wymaganej prawem pełnej kontroli działalności i decyzji organu pod względem zgodności z prawem;

2. Naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie lub przez błędną jego wykładnię;

3. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

a) brak rozpoznania i ujęcia w uzasadnieniu wyroku stanowiska zajętego przez pełnomocnika, zreferowanego ustnie na rozprawie w dniu 13.09.2019 r. i zawartego w "Piśmie przygotowawczym z dnia 10.09.2019 r., sygn. akt:[...], złożonym jako załącznik do protokółu z rozprawy,

b) brak kontroli decyzji organu, w tym istotnej analizy błędów prawnych popełnionych przez organ w zakresie wykładni prawa materialnego,

c) brak kontroli decyzji, czy nie zachodziła nieważność postępowania, gdyż skarżący został pozbawiony możności obrony swych praw.

4. Brak pełnego i wyczerpującego objaśnienia materialnej podstawy prawnej wydanego wyroku.

5. Brak pełnej i pogłębionej w stosunku do decyzji analizy prawnej zasadności występowania interesu prawnego po stronie uczestnika postępowania.

Precyzując zarzuty skarżący zarzucił wyrokowi WSA:

I. Na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. naruszenie następujących przepisów postępowania, które miało wpływ na ocenę w sprawie w zakresie prawa procesowego oraz które to uchybienia miały bądź mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

A.

1. art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. "Prawo o ustroju sądów administracyjnych" (Dz. U. nr 153, poz. 1269), zwanej dalej w treści: "p.u.s.a.", art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 75 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności poprzez:

1. Brak przeprowadzenia przez WSA kontroli działalności oraz decyzji organu pod względem jej legalności i zgodności z prawem oraz oparcie wyroku o własne, nie występujące w decyzji ustalenia merytoryczne w zakresie rozstrzygnięcia sprawy spornej.

2. Dokonanie przez WSA w sposób niepełny i błędny kontroli decyzji pod względem jej legalności i zgodności z prawem przy braku sprecyzowania podstaw prawnych jej wydania i stwierdzenie, że decyzja organu uwzględniająca wniosek o unieważnienie prawa z patentu wpisanego w rejestrze patentowym pod nr. [...], została wydana przez organ przy prawidłowym zastosowaniu przepisów postępowania, a mając na uwadze, że wystąpiło błędne zastosowanie przez WSA przepisu art. 33 ust. 4 u.p.w.p., bez zastosowania przepisu § 8 ust. 4 pkt. 1 i 2 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17.09.2001 r. (Dz.U. z 2001 r. nr 102 poz. 1119 z późn. zm.) w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych, zwanego dalej w treści: "r.z.w.w.u." oraz bez należytego uwzględnienia przepisów art. 46 ust. 1 i ust. 3, art. 63 ust. 2, art. 89 ust. 1 pkt 1, art. 255 ust. 4 u.p.w.p. oraz czy decyzja odpowiadała prawu materialnemu w zakresie istoty sprawy, jej przedmiotu i zakresu ochrony patentowej.

3. Brak należytej kontroli pod względem legalności i zgodności z prawem, bez przeprowadzenia analitycznego pod względem prawnym zbadania uzasadnienia decyzji organu w zakresie występowania interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, w rozumieniu art. 28 k.p.a. i art. 89 ust. 1 u.p.w.p. w postępowaniu spornym przed organem, który obecnie jest uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego.

4. Brak należytej kontroli działalności organu w zakresie przepisu art. 75 § 1 k.p.a., wobec niedopuszczenia dowodów i wydania decyzji bez odpowiedniego i przekonywującego uzasadnienia decyzji i cząstkowych w postępowaniu spornym przez:

a) niedopuszczenie dowodu z przesłuchania jako świadka, eksperta, który wydał decyzję o udzieleniu patentu nr [...], który mógł mieć istotne znaczenie wobec dokonania przez organ w postępowaniu spornym i w opisanej w decyzji bezpodstawnego ograniczenia zakresu ochrony patentu, uprzednio określonej przez ww. eksperta i stwierdzenia braku nowości wynalazku;

b) niedopuszczenie dowodu z przesłuchania strony uprawnionej, zwłaszcza na okoliczność określoną wyżej w pkt a i podjęcie decyzji pod nieobecność uprawnionego, a więc o charakterze quasi zaocznym, co kwalifikuje się do rozważenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, czy nie wystąpiła nieważność postępowania, z powodu pozbawienia uprawnionego bezpośredniej możliwości obrony swojego prawa z patentu, zwłaszcza w sytuacji gdy w trakcie w postępowania spornego zmarł rzecznik patentowy reprezentujący uprawnionego w postępowaniu zgłoszeniowym wynalazku.

2. Naruszenie przepisów art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia w końcowej części uzasadnienia wyroku, wbrew przywołanemu art. 151 p.p.s.a., czy skarga została nieuwzględniona w całości lub w części i poprzez brak wskazania podstaw prawnych zawartego w uzasadnieniu enigmatycznego stwierdzenia cyt.: "...iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu...", a z treści uzasadnienia wyroku nie wynika wprost jakiemu "odpowiada prawu".

B. Naruszenie przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez brak odwołania do akt sprawy, w szczególności poprzez:

1. Brak kontroli ogólnego uzasadnienia zawartego w decyzji, w zakresie wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w unieważnieniu patentu, z przywołaniem przez WSA w uzasadnieniu wyroku nie występujących w skarżonej decyzji organu norm prawnych cyt.: "art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej", która to ustawa w dniu wydania wyroku była uchylona, przy czym WSA wskazując, że cyt.: "...konieczne jest wykazanie dlaczego i z jakim skutkiem wpływa on (prawo z patentu - dopisek L.S.) na sytuację prawną wnioskodawcy, nie stwierdził, że w decyzji jak i też w wyroku brak jest takiego "koniecznego wykazania".

2. Poprzez brak takiego odwołania WSA do akt sprawy skutkującego dokonaniem ustaleń faktycznych nie znajdujących potwierdzenia ustaleniach organu przez zaskarżonego aktu w oderwaniu od materiału dowodowego w materiale dowodowym i przeprowadzenie kontroli legalności administracyjnego zawartego w aktach sprawy.

3. Niezastosowanie ww. przepisu i wydanie zaskarżanego wyroku bez wnikliwej analizy zaskarżonej decyzji organu oraz bez oparcia się na aktach sprawy, gdyż rzekomo przedstawione dowody i dokonane przez organ ograniczenie zakresu niezależnego zastrzeżenia patentowego oraz oparcie się na powierzchownym porównaniu rysunków w analizowanych patentach, którego wynik zdaniem organu miałby świadczyć o braku nowości przyrządu objętego wynalazkiem i prawem z patentu nr 213121.

C. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. i art. 255 ust. 4 u.p.w.p., gdyż WSA wydając wyrok nie rozstrzygnął sprawy w jej granicach, a nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi:

1. Tylko jednostronnie, bez przeprowadzenia kontroli, przyjął argumentację uczestnika postępowania i ogólnikowe zawarte w uzasadnieniu decyzji rzekome posiadanie przezeń interesu prawnego w unieważnieniu patentu.

2. Poprzez brak przeprowadzenia kontroli wpływu na decyzję i wyrok, dokonanego bez podstawy prawnej przez organ, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, dowolnego ograniczenia zakresu ochrony patentowej, określonego przez niezależne zastrzeżenie patentowe wynalazku według patentu, gdyż takie ograniczenie dokonane przez obcięcie części końcowej treści zastrzeżenia nastąpiła poza granicą wniosku o unieważnienie patentu i nie kwalifikuje się do zakresu możliwej wykładni zastrzeżeń patentowych, w rozumieniu przepisu art. 63 ust. 2 u.p.w.p., a organ w myśl przepisu art. 46 ust. 3 u.p.w.p. mógł jedynie wprowadzić poprawki w celu usunięcia oczywistych pomyłek i błędów językowych i to jedynie na etapie zgłoszenia wynalazku, przy tym takiego uprawnienia organ nie posiadał w postępowaniu spornym.

D. Naruszenie przez WSA przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:

1. Brak w uzasadnieniu wyroku ustosunkowania się do stanowiska pełnomocnika występującego w ramach prawa pomocy zreferowanego na rozprawie i opisanego w piśmie przygotowawczym z dnia 10.09.2019 r., sygn.: [...], złożonym jako załącznik do protokołu z rozprawy.

2. Nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów skargi i pisma pełnomocnika oraz brak ich pełnej oceny, poprzez traktowanie jako nieistotnych, co powoduje nie wyjaśnienie stanu sprawy naruszające ww. przepis art. 141 § 4 p.p.s.a.

3. Brak odzwierciedlenia w uzasadnieniu wyroku opisu operacji logicznej przy stosowaniu określonych norm prawnych w sprawie i nie jest jasne, czy zaskarżona decyzja została podjęta po gruntownej analizie akt sprawy oraz czy wszystkie wątpliwości, zarówno faktyczne jak i prawne, występujące na etapie postępowania spornego w organie i w postępowaniu sądowoadministracyjnym zostały dokładnie wyjaśnione.

II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wystąpiło naruszenie następujących przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię z jednej strony lub przez niewłaściwe zastosowanie z drugiej strony, poprzez:

A.

1. Naruszenie przepisu art. 89 ust. 1 u.p.w.p. poprzez bezkrytyczne uznanie przez WSA ustalenia w decyzji, iż wnioskodawca w sprawie spornej wykazał się posiadaniem interesu prawnego w złożeniu wniosku o unieważnienie prawa z patentu nr 213121 oraz poprzez naruszenie przepisów art. 63 ust. 2 i art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.w.p. przez wadliwe przyjęcie ustalenia zawartego w decyzji, że:

1. Przedmiotem wynalazku objętego patentem nr [...], według uzasadnień decyzji i wyroku, jest jakoby konstrukcja zaworu, gdy tymczasem tytuł i niezależne zastrzeżenie patentowe wskazują na inny rodzajowo przedmiot wynalazku, to jest: "Przyrządu do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw".

2. Jakoby jest wystarczające dla uznania interesu prawnego wnioskodawcy przyjęcie stanu faktycznego, w którym cyt.: "...wnioskodawca wprowadza do obrotu zawory zbliżone (sic!) konstrukcją do zaworu przedmiotowego (sic!) - tak na str. 5 uzasadnienia decyzji, przy czym jak wskazano powyżej w pkt 1.1 przedmiotem wynalazku jest przyrząd.

3. Stan faktyczny w sprawie miał wpływ na stan prawny, gdyż jakoby cyt.: "... wnioskodawca wprowadza do obrotu zawory..., a zatem prawa osobiste i majątkowe wnioskodawcy mogą być naruszone przez sporny patent". Wnioskodawca nie wykazał, aby posiadał jakiekolwiek podmiotowe prawa osobiste lub majątkowe w rozumieniu prawa cywilnego do przyrządów do demontażu lub montażu, głowic do zaworów i zasuw, a także tego rodzaju prawa do zaworów. Wnioskodawca z tytułu wprowadzania do obrotu zaworów mógł mieć jedynie faktyczny interes handlowy, różny istotnie od interesu prawnego w rozumieniu przepisów art. 28 k.p.a. i art. 89 ust. 1 u.p.w.p.

4. Poprzez przyjęcie, iż pomiędzy osobą fizyczną uprawnioną z patentu nr [...], nie prowadzącą działalności gospodarczej we własnym imieniu, a wnioskodawcą będącym osoba prawną - spółką prawa handlowego, występuje stosunek konkurencji szeroko opisany w uzasadnieniu decyzji, ale nie mający zastosowania w sprawie, który miałby uzasadnić interes prawny wnioskodawcy w rozumieniu art. 28 k.p.a. i art. 89 ust. 1 u.p.w.p.

2. Niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 33 ust. 4 w związku z art. 46 ust. 3 u.p.w.p., jakoby mających zastosowanie do stanu prawnego w stosunku do wynalazku, na który udzielono prawo z patentu, gdyż przepis ten ma jedynie zastosowanie do etapu zgłoszenia wynalazku i nie może mieć zastosowania do wykładni zastrzeżeń patentowych wynalazku, w rozumieniu art. 63 ust. 2 u.p.w.p., już objętym udzielonym prawem z patentu. Zakres uprawnień organu do poprawek w dokumentacji zgłoszenia wynalazku reguluje art. 46 ust. 3, ale jedynie na etapie rozpatrywania zgłoszenia i to w celu usunięcia oczywistych pomyłek i błędów językowych, a więc przepisy prawa materialnego z etapu zgłoszenia nie znajdują zastosowania w sprawie spornej o unieważnienie patentu.

3. Błędną wykładnię, przez WSA w ślad za organem, przepisu art. 33 ust. 4 u.p.w.p., bez zastosowania przepisu § 8 r.z.w.w.u. do wykładni zastrzeżeń patentowych wynalazku według patentu nr [...], kwestionującą nowość wynalazku i poprzez dowolne ograniczenie (ucięcie) w uzasadnieniu decyzji treści niezależnego zastrzeżenia patentowego wynalazku poprzez:

1. Błędne przyjęcie, iż w udzielonym patencie nr [...] końcowa część zastrzeżenia niezależnego cyt.: "...korzystnie gwintowe lub kształtowe od wewnętrznej strony i kołnierzowe od zewnętrznej strony uchwytu (3)" - może być częścią zastrzeżenia zależnego podczas gdy stanowi immanentną logicznie część ogółu cech zgłoszonego wynalazku i jako zgodna z treścią art. 33 ust. 4 i § 8 ust. 1 pkt. 2 r.z.w.w.u., słusznie nie została przeniesiona przez eksperta na etapie zgłoszenia wynalazku do zastrzeżenia zależnego, gdyż są to cechy wyróżniające cyt.: "...spośród Innych rozwiązań technicznych mających zespół cech określonych w części nieznamiennej", przy czym nie zachodziła konieczność, aby dla złącza gwintowego (15) zostały dodatkowo sprecyzowane cechy w zastrzeżeniach zależnych nr 2 i nr 3, zaś dla złącza kołnierzowego (19) w zastrzeżeniach zależnych nr 2 i nr 3 zostało sprecyzowane, że złącze (19) posiada otwory w kołnierzu i śruby (20) łączące przyrząd z zaworem lub zasuwą.

2. Błędne i bezkrytyczne przyjęcie przez WSA w ślad za organem, iż ograniczona w powyższy sposób treść niezależnego zastrzeżenia patentowego sformułowana na str. 6 uzasadnienia decyzji, jakoby miałaby odpowiadać zaleceniu z art. 33 ust. 4 u.p.w.p., jednakże takie ucięcie powoduje brak w niezależnym zastrzeżeniu patentowym istotnej cechy (informacji) jaka jest charakterystyka techniczna złącz (15) i/lub (19), a więc nie pozwala na sprecyzowanie ogółu istotnych cech części konstrukcyjnych przyrządu, a zatem nie ustala jednoznacznie zakresu prawa z patentu, gdyż złącza jako istotne części przyrządu nie mogą być niedookreślone co do ich cech, cyt.: "...które mają go wyróżniać spośród innych rozwiązań technicznych..." - według § 8 ust. 1 pkt 2 r.z.w.w.u. Zatem określenie w zastrzeżeniu niezależnym w patencie, że "złącze (15) jest gwintowe", a "złącze (19) jest kołnierzowe" stanowi istotny opis cech rozwiązania technicznego wg. wynalazku i jasno stanowi o nowości wynalazku, przy tym precyzując zakres prawa z patentu.

4. Błędną wykładnię przepisu art. 63 ust. 2 u.p.w.p., w związku z § 8 ust. 1 pkt 1 i 2 r.z.w.wu., i w związku z art. 24 i art. 25 ust. 1 u.p.w.p. Według przepisu art. 63 ust. 2 - zdanie pierwsze, u.p.w.p. zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe. Jednakże, składają się one z części nieznamiennej - "w całości traktowany jako stan techniki" - wg. przepisu § 8 ust. 1 pkt 1 r.z.w.w.u., a stan techniki jest określony przepisem art. 25 ust. 2 u.p.w.p. oraz zastrzeżenia patentowe składają się z części znamiennej podającej cyt.: "...te cechy techniczne (cechy znamienne) zastrzeganego wynalazku, które mają go wyróżniać spośród innych rozwiązań technicznych mających zespół cech określonych w części nieznamiennej..." - tak wg. przepisu § 8 ust. 1 pkt. 2 r.z.w.w.u., a więc określające nowe cechy wynalazku, nie będące częścią stanu techniki w rozumieniu przepisu art. 24 i art. 25 ust. 1 u.p.w.p. Z powyższych względów nietrafne jest stwierdzenie zawarte w decyzji i błędnie powtórzone w wyroku, iż niezależne zastrzeżenie patentowe ujęte w opisie patentowym nr [...] bez modyfikacji (obcięcia części końcowej) dokonanej przez organ, miałoby świadczyć o braku nowości tego wynalazku, przyjmując za stan techniki, w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 2 u.p.w.p., przeciwstawiony wcześniejszy wynalazek według patentu nr [...]. Ten stan techniki jest opisany w części nieznamiennej niezależnego zastrzeżenia patentowego wynalazku według patentu nr [...], która w całości zalicza się do stanu techniki i nie może stanowić o braku nowości wynalazku według patentu nr [...].

Strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości wyroku sądu pierwszej instancji.

IV.

W piśmie procesowym z 9 grudnia 2019 r. uczestnik postępowania - wnioskujący o unieważnienie patentu, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

V.

Skarga kasacyjna jest uzasadniona, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione mogły zyskać aprobatę.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.

VI.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (w kontekście braku wyjaśnienia istoty sprawy przez WSA) należy przypomnieć, że może on być rozważany jako podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia Sądu pierwszej instancji nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa jego kontrola instancyjna np. brak w nim oceny prawnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się m.in. w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, aby możliwe było przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania poprzez wniesienie skargi kasacyjnej zażąda takiego działania.

Inną kwestią jest natomiast siła przekonywania argumentów użytych przez Sąd pierwszej instancji dla wykazania zasadności wydanego orzeczenia. Brak przekonania strony co do trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa - którego prawidłowość, aby mogła zostać oceniona wymaga postawienia zgoła innych zarzutów kasacyjnych - czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami podmiotu wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To więc, że stanowisko zajęte przez WSA jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego orzeczenia.

Należy w tym kontekście również wskazać, że jakkolwiek za posiadające pewną wartość, zwłaszcza porządkującą schemat wypowiedzi, uznać należy odnoszenie się przez WSA do zarzutów skargi lub innych pism procesowych stron, niejako "krok po kroku" (z zastosowaniem metody: zarzut - stanowisko wobec niego), to jednak nie jest to ani prawem narzucone rozwiązanie, ani też nie będzie ono w każdej sytuacji konieczne, a nawet pożądane, co ma miejsce zwłaszcza wobec mnogości oczywiście niezasadnych zarzutów skargi, na które sąd pierwszej instancji odpowiada poprzez przedstawianie rzeczowej oceny istoty sprawy, faktów i norm mających w niej zastosowanie. WSA nie jest zatem zobowiązany do analizowania "krok po kroku" wszystkich uchybień podnoszonych w skardze i kolejnego ich omawiania, przedkładając to ponad całokształt rozpatrywanego problemu. Wystarczające jest, aby z uzasadnienia wyroku wynikało wyjaśnienie zajętego stanowiska i ocena podniesionych uchybień w kontekście obowiązku kontroli zaskarżonego aktu, także w pewnym ogólnym całokształcie sformułowanych zarzutów i istoty kontrolowanych rozstrzygnięć administracyjnych. Możliwe jest więc zbiorcze (niejako problemowe) odniesienie się do zarzutów skargi zamiast ich osobnego omawiania.

W niniejszej sprawie naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., utożsamiane jest przez stronę z brakiem należytego odniesienia się do jej pisma procesowego, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skargi i złożonych pism, a także brak odzwierciedlenia w uzasadnieniu "opisu operacji logicznej przy stosowaniu określonych norm prawnych w sprawie", co podważa w ocenie strony gruntowność analizy akt sprawy i wyjaśnienie wszystkich wątpliwości, uzasadniając także zarzut naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.

Sformułowany zarzut jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny, gdyż WSA ocenił sprawę w jej całokształcie, na podstawie akt, prezentując własny pogląd (zbieżny z poglądem organu). Jak wskazano, ocena sprawy nie musi przybierać postaci odnoszenia się punkt po punkcie do każdego pisma strony złożonego w sprawie. Istotne jest by z wypowiedzi Sądu pierwszej instancji wynikało jak widzi i ocenia on daną okoliczność faktyczną i sytuację prawną skarżącego.

Inną rzeczą jest - jak już zresztą wskazano - skuteczność przekonywania użytych argumentów i przede wszystkim ich trafność. Ta kwestia podlega jednak ocenie w ramach innych zarzutów. Jakkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela dokonanej oceny WSA, zwłaszcza porównawczej obu patentów skarżącego, co przyczyniło się do unieważnienia późniejszego z nich z uwagi na zarzucony brak cechy nowości względem wcześniejszego rozwiązania, to jednak nie można rozważaniom Sądu pierwszej instancji przypisać cechy całkowitego oderwania od istoty sprawy, dowolności czy niewyjaśnienia kluczowych elementów stanu faktycznego bez wglądu w akta sprawy. Wprawdzie WSA myli się dokonując oceny zgodności z prawem decyzji Urzędu Patentowego, to jednak nie jest tak, że swego stanowiska nie uzasadnia i uniemożliwia tym samym kontrolę instancyjną, co błędnie zarzuca skarżący kasacyjnie.

VII.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również argumentacji strony skarżącej kasacyjnie, prezentowanej zarówno pod postacią naruszenia procesowego jak i materialnoprawnego, co do wystąpienia przesłanki "interesu prawnego" po stronie spółki wnioskującej o unieważnienie patentu.

Wniosek o unieważnienie prawa wyłącznego pochodzi z 21 września 2015 r., zatem obowiązujący w tamtej dacie art. 89 ust. 1 PWP przewidywał obowiązek wylegitymowania się przez osobę żądającą unieważnienia interesem prawnym. Dopiero od dnia 27 lutego 2020 r. warunek ten został zniesiony [por. art. 1 pkt 14 lit. a) ustawy z 16 października 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Dz.U. z 2019 r. poz. 2309].

Zauważyć zatem trzeba, że pojęcie interesu prawnego na gruncie komentowanego przepisu należy rozumieć w zasadzie analogicznie, jak czyni się to w świetle art. 28 k.p.a. Na takim stanowisku stoi polska doktryna prawa (zob. P. Kostański (w:) Komentarz, s. 481; A. Szewc, G. Jyż, Prawo własności przemysłowej, 2003, s. 200 i n.; J. Sieńczyło-Chlabicz, Unieważnienie i wygaśnięcie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, Warszawa 2012, s. 223). Pojęcie interesu prawnego oznacza zatem interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo.

Istotne jest więc to, czy istnieje bezpośrednia, nierozerwalna zależność pomiędzy sytuacją wnioskodawcy, a uprawnieniami (nakazami, zakazami) jakie wynikają z prawa wyłącznego, którym legitymuje się skarżący kasacyjnie.

Pomimo deprecjonowania tej relacji przez stronę skarżącą, owa relacja rzeczywiście istnieje, o czym świadczy chociażby dochodzenie roszczeń cywilnych przez skarżącego (zarówno jako uprawnionego z patentu jak i spółkę S., co pozostaje bez znaczenia z punktu widzenia analizy tej przesłanki) względem wnioskodawcy z tytułu naruszania - jak wskazuje - jego prawa wyłącznego. Interes prawny ma więc niewątpliwie podmiot, który został wezwany przez sąd do wycofania z obrotu przedmiotów mających cechy zastrzeżone w patencie, a także podmiot wezwany do zaprzestania naruszania spornego patentu. Normami, z których może być wywiedziony interes prawny, są w szczególności przepisy regulujące swobodę prowadzenia działalności gospodarczej (zob. wyrok NSA z 9 lutego 2010 r. sygn. akt II GSK 335/09).

Interes ten jest przy tym rzeczywisty (realny), a nie hipotetyczny. Wynika również z tego, że wnioskodawca działa w branży (dziedzinie techniki) w ramach której uprawniony uzyskał prawo wyłączne. Również sama chęć konkurowania na tym samym polu działalności gospodarczej i napotkanie przeszkody w postaci patentu blokującego takie działanie, dawało podstawę do twierdzenia o posiadaniu interesu prawnego i zainicjowaniu stosownego postępowania.

Na uwagę, w kontekście niniejszej sprawy, zasługuje również teza wyroku NSA z 8 grudnia 2020 r. sygn. akt II GSK 962/20 wskazująca, że interes prawny w unieważnieniu patentu mają również realni konkurenci uprawnionego z patentu, którzy zamierzają wytwarzać takie przedmioty lub stosować taką technologię, jak opisana w dokumencie patentowym. Realnym konkurentem jest zaś taki podmiot, którego zamiar wytwarzania przedmiotów lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności, konkurent, którego zamiar stosowania rozwiązania objętego patentem jest wiarygodny, albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej sprawy.

Niezasadne są zatem wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej, które podważają istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawcy. Nie ma bowiem sporu co do tego, że jego działalność jest przede wszystkim zbieżna z dziedziną techniki, której dotyczy patent strony skarżącej kasacyjnie i jest on jej "realnym konkurentem".

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia są zaś podnoszone przez stronę i rzeczywiście występujące omyłki zarówno organu jak i Sądu pierwszej instancji, które należy uznać za oczywiste. Urząd Patentowy w niniejszej sprawie niezasadnie powołuje bowiem art. 117 ust. 1 PWP (por. s. 4 akapit pierwszy i 5 akapit 2 in fine decyzji) wskazując, że prawo z rejestracji wzoru przemysłowego może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. Dodatkowo wadliwie, bowiem nie w tej sprawie, wskazuje że "wnioskodawca wprowadza do obrotu zawory, w tym zawory zbliżone konstrukcją do zaworu przedmiotowego, a zatem prawa osobiste i majątkowe wnioskodawcy mogą być naruszane przez sporny patent." Jakkolwiek jest to oczywiście błędne twierdzenie, przyjęte bez zastrzeżeń przez WSA, w sytuacji, w której niniejsza sprawa nie dotyczy zaworu ale przyrządu do demontażu głowic zaworów i zasuw, to jednak uchybienie w tym zakresie, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, nie ma żadnego istotnego wpływu na wynik sprawy i interes prawny wnioskodawcy, który w sprawie występuje.

VIII.

Zasadne są natomiast te zarzuty i twierdzenia skargi kasacyjnej, które w swej istocie wskazują na wadliwe wyeliminowanie z opisu patentowego (z części znamiennej zastrzeżeń patentowych), wszystkich elementów poprzedzonych słowem "korzystnie", jak również na niezbadanie - także w efekcie powyższego zabiegu interpretacyjnego - cechy nowości wynalazku co do wszystkich jego istotnych właściwości oraz co do jego całokształtu.

Odnosząc się zatem do powyższego należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że w zasadzie twierdzenie organu w zakresie odpowiedniego zinterpretowania zastrzeżenia znamiennego, poza odwołaniem się do słownikowego znaczenia zwrotu "korzystnie", a także potrzeby językowego odczytania tego zastrzeżenia, co ma mieć swe źródło w art. 33 ust. 4 PWP, nie zostało wsparte szerszymi analizami i wyjaśnieniami, dlaczego akurat w tym właśnie przypadku należało taki element zastrzeżeń niezależnych bezwzględnie pominąć, traktując je jako wyłącznie wariant wynalazku i skracając tym samym, o w gruncie rzeczy istotny element, mający znaczenie w sprawie. Nie sposób przy tym nie dostrzec, że działanie takie podjęte zostało w sytuacji, w której uprzednio udzielono przecież patentu na to właśnie rozwiązanie, a więc całe zastrzeżenie musiało być, i w istocie było, analizowane przy udzielaniu prawa wyłącznego decyzją z 12 kwietnia 2012 r. znak DP/P.382503/3/gkost (patent [...]), zaś w aktach sprawy brak jest dokumentacji, wskazującej na jakiekolwiek wątpliwości eksperta w tym zakresie.

Nie można zatem, w kontekście dokonanej interpretacji zastrzeżenia, nie wspomnieć o art. 63 ust. 2 PWP zgodnie z którym zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych.

Zasadniczą rolę przy ocenie zakresu patentu pełnią więc użyte przez uprawnionego zastrzeżenia patentowe i to zarówno te nieznamienne, służące co do zasady umiejscowieniu patentu w ramach znanego stanu techniki oraz znamienne, określające innowacyjność i wkład wynalazku w zastany stan techniki (będące nośnikiem owej twórczości i nowości rozwiązania). Jakkolwiek więc kluczową rolę, również w kwestii określenia zakresu wynalazku, odgrywają te jego cechy, które zostały wprost zastrzeżone jako znamienne, to jednak dla ich oceny i wykładni znaczenie ma również umieszczone w opisie patentowym lub rysunkach "wyjaśnienie" patentu, bowiem norma z art. 63 ust. 2 PWP wprost wymaga, aby uwzględniać je przy wykładni zastrzeżeń patentowych. Opis i rysunki można więc, a w razie sporu trzeba, wykorzystać w procesie oceny całego wynalazku, np. w postępowaniach spornych, pamiętając jednak o swoistej proporcji jaka powinna zostać zachowana w relacji pomiędzy zastrzeżeniami patentowymi, a opisem i rysunkami. Na pierwszym planie muszą się zawsze znajdować zastrzeżenia (jako elementy wiodące), zaś wtórne (uzupełniające) względem nich są opis i rysunki. Dotyczy to także oceny granic patentu, odczytanych z zastrzeżeń patentowych niezależnych, w tym wyjaśnienia czy zastrzegane są w istocie cechy istotne, czy mamy tylko i wyłącznie do czynienia jedynie z pomijalnym z tego punktu widzenia wariantem wynalazku, jak przyjął organ i WSA, czyniąc to wbrew wyraźnie zakomunikowanej woli i wyjaśnieniom uprawnionego.

Odwołując się do art. 31 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 33 ust. 3¹, 4 i 6 PWP (określających wymogi zgłoszenia wynalazku, czynionych zastrzeżeń i rysunków), WSA nawiązuje do art. 63 ust. 2 PWP twierdząc - niewątpliwie słusznie - że zakres przedmiotowy patentu wyznaczają zastrzeżenia patentowe niezależne, obejmujące ogół cech wynalazku. Definiują one przedmiot wynalazku, wyznaczając zakres ochrony poprzez podanie znamiennych cech, które odróżniają wynalazek od wcześniejszego stanu techniki.

Słusznie wskazuje również Sąd pierwszej instancji na to, że zastrzeżenia są najistotniejsze, zaś doktryna dopuszcza rozszerzenie zakresu ochrony z nich wynikającej o elementy zawarte w opisie patentowym i rysunkach, jednakże o ile w toku wykładni zastrzeżeń patentowych, właśnie w oparciu o elementy opisu, dojdzie do rozszerzającej interpretacji zastrzeżeń, które były sformułowane niejednoznacznie i wymagały wykładni. Jednakże w kwestii wykładni pierwszoplanowe znaczenie ma interpretacja językowa i nie jest możliwe odejście od językowego brzmienia zastrzeżeń w takim stopniu, który doprowadziłby do objęcia ochroną rozwiązania nieujawnionego w dacie pierwszeństwa. O ile - jak dalej wyjaśnia WSA - wykładnia zastrzeżeń patentowych jest dopuszczalna, jeżeli jest konieczna i prowadzi do precyzyjnego określenia zakresu udzielonego prawa wyłącznego, o tyle nie może ona prowadzić do jego rozszerzenia wbrew jasnej literalnej treści zastrzeżenia patentowego i to w części znamiennej.

W konsekwencji, zdaniem WSA słusznie uznano, że wyeliminowany w tej sprawie z opisu zastrzeżenia niezależnego fragment tekstu, wskazuje że jego treść stanowi jedynie (korzystne) warianty wynalazku, które nie należą do ogółu cech zgłaszanego wynalazku i nie mogą stanowić o cechach odróżniających go w sposób istotny od patentu [...]. Wynikać to ma przy tym właśnie z literalnego brzmienia przywołanej części opisu, gdyż cechy "korzystne" to nie cechy niezbędne, lecz możliwe do zastosowania z pozytywnym skutkiem warianty zastrzeżonego rozwiązania. Wynika to więc również z użytych sformułowań, gdyż określenia typu: korzystnie, takie jak, wybrane z grupy, często stosowane w zastrzeżeniach patentowych, definiują określone postacie wynalazku jako szczególnie korzystne (optymalne) rozwiązania. Ich istotą nie jest jednak - co do zasady - sprecyzowanie zakresu ochrony danego rozwiązania technicznego.

Powyższego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny nie może podzielić, z uwagi w istocie na nieprawidłowe niezastosowanie w pełni art. 63 ust. 2 PWP, w kontekście wyrażonych przez uprawnionego i ocenionych wcześniej przez eksperta zastrzeżeń patentowych, a także z uwagi na niewłaściwe rozumienie zasady literalnego odczytania zastrzeżeń i ich niejasności. W konsekwencji nie zbadano należycie cechy nowości rozwiązania zgłoszonego przez uprawnionego, nawet w kontekście okrojonej treści zastrzeżenia niezależnego nr 1.

Należy wyjaśnić, że z jednej strony WSA wskazuje, że wiążąca jest wykładnia literalna zastrzeżeń i jakkolwiek jest to spostrzeżenie słuszne, to jednak stosowane jest w niniejszej sprawie sposób niezwykle formalistyczny. Z drugiej bowiem strony Sąd pierwszej instancji równie słusznie uznaje, odwołując się do wypowiedzi doktryny, że nawet literalnie odczytane zastrzeżenie, może zostać rozszerzone pod wpływem analizy opisu i rysunków, jeżeli zostanie uznane za niejasne (niejednoznaczne). Ów zabieg interpretacyjny należy jednak wykonać porównując samo zastrzeżenie z opisem i rysunkami wynalazku, nie zaś bazując jedynie na stricte słownikowym rozumieniu użytego w zastrzeżeniu słowa i na tym kończąc całą analizę.

Jak wskazano wyżej, całość twierdzeń organu i WSA bazuje na wzajemnym powiązaniu zasady literalnego odczytania treści znamiennych zastrzeżeń patentowych z literalnie odczytanym słowem "korzystnie". W efekcie tego przyjęto, że słowo to należy odczytać jako wskazujące wyłącznie na wariant wynalazku, który w konsekwencji należy rozumieć w sposób opisany w zastrzeżeniach znamiennych właśnie do tego słowa (momentu). Tymczasem w literalnym odczytaniu brzmienia zastrzeżeń znamiennych nie mieści się ich formalistyczne przeczytanie, bez sięgnięcia do sensu wynalazku, doprecyzowanego opisem i rysunkami, a także wcześniej wskazanymi w zastrzeżeniu cechami znamiennymi. Należy przy tym ponownie pamiętać o tym, że dokładnie takie same zastrzeżenia, jak również dokładnie ten sam opis, analizował uprzednio ekspert Urzędu Patentowego wydający decyzję z 12 kwietnia 2012 r. o udzieleniu prawa wyłącznego. Nie mieści się więc w postulacie literalnego odczytywania zastrzeżeń, odczytanie ich w taki sposób, który odrywa się od istoty wynalazku wynikającego z opisu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jako co najmniej niewystarczające jawi się działanie, polegające na zbudowaniu całości argumentacji prawnej organu i WSA, na jednoznacznym odrzuceniu, już na samym wstępie analizy sprawy, z powodów stricte literalnie rozumianego słowa "korzystnie", całej tej części zastrzeżeń niezależnych spornego patentu, które znajdują się za tym słowem. Ma to przy tym miejsce w sytuacji prawnej, w której nie poddano tej części jak i całości zastrzeżeń szerszej analizie z punktu widzenia opisu całego wynalazku prezentowanego przez uprawnionego, jak również nieuwzględnienia słusznie podkreślanego w skardze kasacyjnej faktu analizowania przez eksperta tych samych zastrzeżeń w postępowaniu o udzielenie patentu. W istocie dochodzi zatem do tego rodzaju sytuacji, w której bez szerszych motywów, istotnie zawężono opis zastrzeżenia niezależnego, skracając je i porównując w takiej oto postaci do wcześniejszego patentu przysługującego uprawnionemu pod nr [...], z uwagi na użycie w pewnym miejscu zastrzeżenia słowa "korzystnie". Nawet jednak tak okrojona treść zastrzeżeń, nie została odniesiona do rozwiązania mu przeciwstawionego, czyli wcześniejszego patentu jaki przysługiwał stronie uprawnionej ([...]), co równie jest wadą postępowania.

Nie jest z całą pewnością tak, że stosując zasadę literalnego odczytania zastrzeżeń patentowych, można proces ich oceny uprościć do tego stopnia, że bazując wyłącznie na użyciu słowa mającego określoną konotację znaczeniową, dojdzie się do wniosku, że należy wyeliminować z zakresu zastrzeżeń znamiennych znaczny fragment tekstu, który - jeśli bliżej się temu przyjrzeć - ma znaczenie przy ocenie patentu, a jego pominięcie może czynić całe zgłoszone rozwiązanie pozbawionym sensu i wewnętrznej koherencji. Dodać jedynie wypada, że o wątpliwościach interpretacyjnych, uzasadniających sięgnięcie po art. 63 ust. 2 PWP, na które powołuje się WSA dopuszczając możliwość rozszerzającej interpretacji zastrzeżeń, może świadczyć użycie nawet z pozoru jasnego zwrotu w opisie zastrzeżenia patentowego, jeżeli jego późniejsze usunięcie czynić będzie całe rozwiązanie niejasnym.

W wyniku dokonanego zabiegu interpretacyjnego, WSA, a wcześniej Urząd Patentowy, doszedł do wniosku, że patent [...] jest tożsamy (taki sam) z patentem [...], zatem nie ma wymaganej art. 25 ust. 1 PWP cechy nowości. Nie można jednak nie zauważyć, że ocena w tym zakresie opiera się jedynie na porównaniu rysunków obu patentów, które - co oczywiste - wskazują na to, że rozwiązania są do siebie bardzo zbliżone. Jednakże porównaniu powinny podlegać przede wszystkim zastrzeżenia patentowe wyznaczające zakres ochrony, czego w sprawie zabrakło.

Jak więc wynika z zastrzeżenia znamiennego wcześniejszego patentu [...], jego przedmiotem jest:

1. Przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów odcinających, posiadający korpus połączony z jednej strony z zaworem a z drugiej strony zamknięty pokrywą oraz przesuwny trzpień, znamienny tym, że przesuwny trzpień (6) zakończony jest tuleją (7) i posiada otwór przelotowy, w którym osadzony jest przesuwnie trzpień (9) połączony z tuleją (10) gwintowaną, a zawór (2) połączony jest z uchwytem (3) zaciskowym wyposażonym w uszczelnienie (14) względem korpusu zaworu odcinającego.

Z kolej wedle zastrzeżenia znamiennego późniejszego patentu [...], nawet w wersji okrojonej, którą przyjął do porównania Urząd i WSA, przedmiotem rozwiązania technicznego jest:

1. Przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw wyposażony w korpus połączony z jednej strony z zaworem kulowym przyrządu połączonym rozłącznie z uchwytem, a drugiej strony zamknięty pokrywą oraz w przesuwny trzpień zakończony nasadką posiadającą otwór przelotowy, w którym osadzony jest suwliwie suwak zakończony tulejką gwintowaną, znamienny tym, że uchwyt (3) jest wymienny a od wewnętrznej i/lub zewnętrznej strony wyposażony jest w złącze (15) i/lub (19) odpowiednio przystające do korpusu (23) typoszeregu zaworu (18).

Porównanie obu patentów, jakkolwiek nasuwa naturalne skojarzenia o ich wysokim podobieństwie, czego Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje, nie może jednak prowadzić do wniosku, że są to dokładnie takie same rozwiązania, jak przyjmuje Urząd, a za nim WSA. Zarówno bowiem z opisu zastrzeżeń obu patentów, ale także z porównania rysunków, już na pierwszy rzut oka wynika, że różnice dotyczą co najmniej:

▪ przeznaczenia (patent wcześniejszy stosowano do zaworów, patent późniejszy ma zastosowanie do zaworów i zasuw, co przekłada się na konkretne rozwiązania techniczne),

▪ sposobu montażu na zaworze, którego głowica ma być zdemontowana (patent wcześniejszy miał w tym zakresie rozwiązanie zaciskowe, okalające cały zawór od góry i dołu, zaś patent późniejszy montowany jest odgórnie, co jest również wskazywane jako cecha umożliwiająca wymianę głowic w zasuwach i czego wcześniej nie można było zrealizować).

Kwestie te należało więc, nawet w sytuacji okrojenia treści zastrzeżeń znamiennych patentu [...], ocenić i się do nich odnieść w kontekście nowości. Nie ma przy tym wątpliwości, że rozważania w tym zakresie muszą obejmować każdą cechę znamienną spornego rozwiązania w porównaniu do przeciwstawionego mu patentu z wcześniejszym pierwszeństwem. Istotne w tym kontekście jest podkreślane przez uprawnionego "usprawnienie" sposobu montażu przyrządu.

Nie można podzielić także zastrzeżenia, wyrażonego na rozprawie przez pełnomocnika uczestnika postępowania (wnioskodawcy), który deprecjonuje zastosowanie obu rozwiązań i nowość kontrolowanego patentu, wskazując, że różnica pomiędzy zaworem a zasuwą jest nieistotna (pomijalna), gdyż dotyczy wyłącznie sposobu odcinania przepływającego przez nie medium (w zaworze jest to sposób obrotowy np. ruch zaworu kulowego w poziomie, w zasuwie odcięcie następuje poprzez ruch pionowy klina odcinającego). Wyjaśnienia wymaga w tym miejscu, że patentów udziela się nie tylko na rozwiązania epokowe, stanowiące znaczący wkład dla rozwoju ludzkości, ale także na rozwiązania z pozoru drobne, jednakże mające m.in. cechę nowości względem znanego stanu techniki. Organ i WSA w ogóle nie oceniły różnicy pomiędzy jednym a drugim patentem polegającej już chociażby na sposobie montażu przyrządu, który w poprzednim patencie odbywał się w sposób "zaciskowy" od góry i od dołu zaworu, zaś w spornym patencie odbywa się w sposób nasadowy (od góry) przez co przyrząd zyskuje - zdaniem uprawnionego - szersze zastosowanie bowiem nie tylko do zaworów ale także i zasuw, które z racji sposobu odcinania przepływającego medium są znacznie większe. Kwestia ta w ogóle nie była badana ani przez WSA ani przez organ.

Naczelny Sąd Administracyjny podważa również, jako w istocie niewyjaśnione w sposób kompleksowy, opisane wyżej wyeliminowanie z zastrzeżeń znamiennych patentu [...] fragmentu o treści: "korzystnie gwintowe lub kształtowe od wewnętrznej strony i kołnierzowe od zewnętrznej strony uchwytu (3)."

Przy ponownej ocenie całości zastrzeżenia niezbędne będzie, w ramach obowiązków wynikających z art. 63 ust. 2 PWP, sięgnięcie po opis i rysunki, tak aby dokładnie wyjaśnić sens użycia końcowej części zastrzeżenia niezależnego nr 1 po słowie "korzystnie", a nie bazować wyłącznie na słownikowym brzmieniu tego słowa.

Odwołując się w niezbędnym zakresie do opisu wynalazku należy zwrócić uwagę na te jego fragmenty, które powinny zostać wzięte pod uwagę przy ocenie zastrzeżenia niezależnego, zwłaszcza pod kątem prawidłowego zrozumienia charakteru tej jego części, która następuje po słowie "korzystnie", zwłaszcza zaś do czego dokładnie się może odnosić.

Przede wszystkim opis wynalazku, w ramach znanego stanu techniki, odwołuje się wprost do wcześniej opatentowanego rozwiązania przysługującego uprawnionemu, mianowicie do wynalazku [...]. Podkreślenia wymagają więc zaakcentowane w tym opisie już na wstępie niedoskonałości poprzedniego rozwiązania, co należy odnieść bezpośrednio do rozwiązania objętego spornym patentem w kontekście cechy nowości.

Istotna jest także dalsza część opisu, wskazująca na to, że:

"Niedogodność ta w dużej mierze została wyeliminowana poprzez zastosowanie wymiennego uchwytu zaciskowego, który od wewnętrznej i/lub zewnętrznej strony wyposażony jest w złącze odpowiednio przystające do korpusu typoszeregu zaworów i zasuw korzystnie gwintowe lub kształtowe od wewnętrznej strony i kołnierzowe od zewnętrznej strony uchwytu zaciskowego. Złącze kołnierzowe ma przelotowe otwory rozmieszczone obwodowo tak, że pokrywają się z otworem rozmieszczonym obwodowo na kołnierzu korpusu zaworu lub zasuwy.

Korzystnym skutkiem wynalazku jest to, że zastosowanie wymienionego uchwytu zaciskowego ze złączem wewnętrznym gwintowym lub kształtowym oraz zewnętrznym kołnierzowym pozwala na eliminowanie i montaż głowic o różnym kształcie i budowie znacznej ilości zaworów w tym tzw. kulowych i zasuw stosowanych w instalacjach zwłaszcza centralnego ogrzewania oraz zimniej i cieplej wody."

Powyżej przywołany fragment należy zatem odnieść do zastrzeżenia niezależnego nr 1 i w ten sposób ustalić nie tylko literalne brzmienie ale przede wszystkim sens użytego w nim słowa "korzystnie". Rozważenia zatem wymaga czy wskazany w opisie wynalazku fragment, że jego "korzystnym skutkiem" jest zastosowanie wymiennego uchwytu zaciskowego "ze złączem wewnętrznym gwintowym lub kształtowym oraz zewnętrznym kołnierzowym" nie jest przypadkiem wskazaniem na poziom wynalazczy i nowość względem dotychczasowego stanu techniki, a przez to na znamienną cechę owego złącza, a nie tylko wariant.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę na opis przykładu wykonania, który na "fig. 1 przedstawia przekrój podłużny przyrządu w pierwszym przykładzie wykonania zastosowania, którego uchwyt zaciskowy jest połączony z korpusem zaworu za pomocą złącza gwintowego po zdjęciu jego pokrętła, a fig. 2 przedstawia przekrój podłużny przyrządu w drugim przykładzie wykonania, którego uchwyt zaciskowy jest połączony z korpusem zaworu za pomocą złącza kołnierzowego po zdjęciu pokrętła.

W ramach prowadzonego postępowania ani Urząd Patentowy, ani WSA do kwestii tych się nie odniosły, w istocie przedwcześnie przyjmując, że użyte w zastrzeżeniu niezależnym słowo "korzystnie" świadczy z całą pewnością o wariantach wynalazku, podczas gdy może ono stanowić o doprecyzowaniu sposobu montażu przyrządu. Jest to tym bardziej istotne, jeżeli zważy się na to, że przed udzieleniem prawa wyłącznego wynalazek był przedmiotem badania eksperta. Trudno zakładać, aby tak wyraziste słowo jak "korzystnie", nie zwróciło jego uwagi.

W powyższej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że w sprawie doszło przede wszystkim do naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w kontekście niewłaściwego zastosowania art. 63 ust. 2 i art. 89 ust. 1 pkt 1 PWP. WSA i Urząd Patentowy nie dokonały bowiem kompleksowej oceny cech patentu tak w aspekcie okrojonego zastrzeżenia znamiennego, jak również w kontekście tego, czy owo zastrzeżenie rzeczywiście zawiera warianty wynalazku.

Biorąc pod uwagę opis patentowy i rysunki, służące wykładni zastrzeżeń, a także - co istotne - fakt, że wcześniejszy patent, porównywany do spornego patentu, był doskonale znany organowi w momencie udzielania ochrony wyłącznej, szerszej oceny wymaga możliwość wyeliminowania z zastrzeżenia znamiennego jego istotnego elementu. Ocenić należy, czy jego wyeliminowanie spowoduje stan, że całość zastrzegana i konfrontowana z opisem straci swój sens. Dość zwrócić uwagę, że opis patentowy przedstawiał dotychczasowy stan techniki i podkreślał cechy, które uznawane są za nowe względem poprzedniego rozwiązania. Jakkolwiek oba porównywane rozwiązania są do siebie bardzo podobne, to jednak wnikliwa analiza wskazuje, że nie są tożsame, zaś cechą świadcząco o nowości może być także z pozoru drobne rozwiązanie techniczne.

Nie zasługiwały natomiast na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 63 ust. 2 PWP poprzez jego błędną wykładnię. Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozumie ten przepis, jednakże wadliwie go stosuje w stanie faktycznym sprawy.

Przedwczesne jest natomiast odnoszenie się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzesłuchanie eksperta udzielającego patentu [...], bowiem to nie brak jego przesłuchania był podstawą uchylenia wyroku WSA i decyzji Urzędu Patentowego, a wadliwa ocena całokształtu ustalonego stanu faktycznego. Jakkolwiek dowód w tym zakresie może być dopuszczony, to jednak jego przeprowadzenie musi uwzględniać celowość takiego działania i praktyczną wykonalność. Może nią być potrzeba ustalenia, jak kwestia rozumienia słowa "korzystnie", które znalazło się w zastrzeżeniu niezależnym nr 1, była postrzegana na etapie udzielania ochrony patentowej, w szczególności czy było ono przedmiotem analizy i wyjaśnień, które nie znalazły odzwierciedlenia w aktach sprawy.

Niezasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzesłuchanie strony (uprawnionego). Skarżący kasacyjnie miał możliwość rzeczowego zabierania głosu w toku całego postępowania administracyjnego i wypowiadania się (osobiście jak i na piśmie) również w kwestiach, które chciałby aktualnie wyjaśnić jako świadek.

Na marginesie należy wskazać, że niewątpliwie obstrukcyjne działanie strony na etapie sądowym, przejawiające się zwłaszcza w swoistej inflacji składanych pism procesowych, które nie wnoszą istotnych treści do sprawy, potwierdza ten wniosek, że działanie takie nie ma nic wspólnego z prawem do udziału w postępowaniu i prowadzeniu rzeczowej, a nie a limine chybionej, co Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie podkreśla, krytyki działań organu i Sądu pierwszej instancji.

Niezasadne są również wszystkie te zarzuty, które odwołują się do przepisów PWP i rozporządzenia Rady Ministrów, dotyczących sposobu formułowania zastrzeżeń, ich oceny i możliwości działania Urzędu Patentowego na etapie badania zgłoszenia wynalazku i udzielania patentu. Wskazują one, że organ i WSA nie mogą korygować sformułowanego zastrzeżenia w sposób jaki miało to miejsce w tej sprawie. Niniejsza sprawa dotyczy jednak kontroli decyzji o unieważnieniu patentu wydanej w postępowaniu spornym. Nie jest więc trafne stwierdzenie, że organ i WSA cokolwiek zmieniają w zastrzeżeniach. Chodzi tu bowiem o wykładnię dokonanego zastrzeżenia, co jest w tym postępowaniu dopuszczalne. Inną kwestią jest to, czy było to działanie trafne.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona (wady postępowania Urzędu Patentowego są jednoznaczne), uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 188 p.p.s.a.

O uchyleniu decyzji orzeczono natomiast na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. uznając, że naruszono art. 63 ust. 2 PWP poprzez jego niepełne zastosowanie i nieprzeprowadzenie szczegółowej analizy spornego rozwiązania, co narusza wskazane przepisy procesowe służące dokładnemu wyjaśnieniu istoty sprawy nawet w postępowaniu spornym.

Badając sprawę ponownie organ przede wszystkim uwzględni wniosek, że oba rozwiązania posiadają różnice, zaś analiza zastrzeżenia znamiennego wymaga takiego odczytania, które nie doprowadzi do pozbawienia sensu całego rozwiązania technicznego.

Nadto, w sprawie wymagana będzie szczegółowa analiza każdego z elementów spornego rozwiązania względem rozwiązania porównawczo mu przeciwstawionego.

Końcowo wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzeka o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu kasacyjnie. Wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.