Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1221/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust.1 pkt 10 i pkt 11, ust.  6, art. 1 pkt 10
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia charakteru gry oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Finansów (zwany dalej także "Ministrem") decyzją z dnia [...] lutego 2013r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2012r., wydaną jako organ I instancji, którą, na podstawie art. 2 ust. 6 w związku z ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009r. Nr 201, poz. 1540 ze zm., zwanej dalej "u.g.h."), rozstrzygnięto, że przedstawione we wniosku L. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwanej dalej "Skarżącą" lub "Spółką") przedsięwzięcie pod nazwą "T." jest grą losową - loterią promocyjną w rozumieniu przepisów u.g.h. W powyższych decyzjach przedstawiono następujący stan faktyczny.

W dniu [...] lipca 2012r. do Ministra wpłynął wniosek Spółki, uzupełniony pismami z dnia [...] września 2012r. i z dnia [...] października 2012r., o wydanie decyzji rozstrzygającej, czy planowany przez nią konkurs, organizowany na podstawie regulaminu pn. "[...] " jest grą losową w rozumieniu art. 2 u.g.h.

Zgodnie z załączonym regulaminem przedmiotowy konkurs przeprowadzany miałby być na terenie hipermarketu, gdzie znajdować miał się również się terminal. Warunkiem wzięcia udziału w konkursie miałoby być działanie uczestnika polegające na dokonaniu zakupu w hipermarkecie dowolnego produktu i/lub usługi za dowolną kwotę, odebraniu przez uczestnika paragonu z kasy fiskalnej hipermarketu, wpisaniu numeru systemowego, znajdującego się na paragonie z kasy fiskalnej w terminalu oraz odebraniu z terminala potwierdzenia odczytania paragonu z informacją o nagrodzie. Nagrodami w konkursie miały być rabaty na zakupy odpowiednio do wydrukowanej na ww. potwierdzeniu informacji w przedziale od 10%" oznacza to, że uczestnik wygrał nagrodę w postaci rabatu na zakupy w wysokości 10% do 50% ceny zakupów oraz rabat 100%. W przypadku, gdy terminal nie wydrukowałby potwierdzenia oznaczać to miało, że uczestnik nie wygrał nagrody lub, że wszystkie nagrody w konkursie zostały wydane. Nagrody w konkursie miały być wydawane w kolejności wprowadzania przez uczestników numerów systemowych paragonów, przy czym pierwsi uczestnicy będą otrzymywać nagrody w kolejności wskazanej w pkt 4.1 regulaminu. O rodzaju wygranej nagrody decydować miał moment, w którym uczestnik uruchomił terminal, poprzez wpisanie numeru systemowego znajdującego się na paragonie, a w szczególności dzień i godzina uruchomienia, a nie numer systemowy znajdujący się na paragonie. O wygranej nie decydował natomiast numer systemowy paragonu. Uczestnikom, spełniającym warunki wskazane w regulaminie, nagroda wydana miała być poprzez wręczenie potwierdzenia z terminala. Wygrane nagrody nie podlegały wymianie i nie przysługiwał za nie ekwiwalent pieniężny.

Minister Finansów ww. decyzją z dnia [...] listopada 2012r. rozstrzygnął, że przedmiotowy konkurs jest grą losową - loterią promocyjną w rozumieniu przepisów u.g.h.

Minister stwierdził, że planowane przez Skarżącą przedsięwzięcie wypełnia przesłanki gry losowej - loterii promocyjnej - z uwagi na powyżej wskazane warunki przedstawione we wniosku. Skoro bowiem tylko uczestnicy konkursu, którzy wpiszą numer systemowy paragonu z kasy fiskalnej, otrzymają nagrody wskutek uzyskania wydruku z terminala, potwierdzającego uzyskanie wygranej oraz w związku z faktem, iż nagrody w konkursie będą wydawane w kolejności wprowadzenia przez uczestników numerów systemowych paragonów, przy czym pierwsi uczestnicy będą otrzymywać nagrody w kolejności wskazanej w pkt 4.1 regulaminu, to w istocie zdaniem organu przedmiotowy konkurs wykazuje cechy losowości.

Za posiadaniem takiej cechy losowości przemawia w ocenie Ministra również to, że uczestnik konkursu nie ma wiedzy i w związku z tym nie jest w stanie przewidzieć, czy we właściwym momencie uruchamia terminal oraz czy i jaki rodzaj nagrody uzyska. Ponadto w opinii organu pojęcie "których wynik w szczególności zależy od przypadku" nie odnosi się tylko i wyłącznie do samego wyłaniania laureatów przedsięwzięcia, którzy otrzymują wygrane, ale pojęcie to obejmuje także sposób ustalania wygranych, które przypadają uczestnikom przedsięwzięcia z przedstawionej puli wygranych przewidzianych przez organizatora. Na takie stanowisko w ocenie Ministra wskazuje jednolita linia orzecznicza sądów administracyjnych w aspekcie ustalenia występowania elementu losowości wpływającego na wynik gry, aby zakwalifikować dana grę do gier losowych w rozumieniu u.g.h.

W odwołaniu Skarżąca wniosła o uchylenie w całości powyższej decyzji Ministra Finansów, zarzucając naruszenie art. 2 u.g.h. oraz art. 919 i następnych ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 ze zm., zwanej dalej "K.c."), ponieważ w ocenie Spółki przedmiotowy konkurs nie spełnia przesłanek do przyjęcia, że jest grą losową.

Według Skarżącej opisywane we wniosku przedsięwzięcie jest przykładem konkursu, w którym wynik uzależniony jest od działania uczestnika, a zatem wyłączone jest przypadkowe rozstrzygnięcie takiego konkursu, a w konsekwencji przyznanie nagrody. O przyznaniu nagrody w przedmiotowym konkursie decyduje bowiem mechanizm "pierwszy wygrywa", wszyscy zaś uczestnicy przedsięwzięcia są poinformowani o dacie i godzinie rozpoczęcia konkursu, a miejsce odczytu paragonów jest powszechnie dostępne i znane jego uczestnikom. Ponadto każdy z uczestników przystępując do konkursu wie jaką nagrodę otrzyma, gdyż wyświetlana jest informacja o ilości uczestników którzy już otrzymali nagrody.

Spółka podniosła, że zapisy regulaminowe zgodnie z którymi ilość nagród jest ściśle określona i stała podczas trwania całego konkursu, a kolejność ich przyznawania z góry ustalona, pozwalają każdemu z uczestników konkursu, "bez nadzwyczajnego wysiłku" ustalić, czy i jaką nagrodę otrzyma. Każdy uczestnik może bowiem precyzyjnie określić, czy odczytując swój paragon ma szansę na nagrodę, co więcej określić jaki rodzaj nagrody otrzyma, a co najważniejsze tak zadecydować o momencie odczytu paragonu, aby dopasować rodzaj nagrody do własnych zindywidualizowanych potrzeb. Skarżąca odwołała się ponadto do unormowania K.c. dotyczące przyrzeczenia publicznego i wskazała, że odwołuje się do nich również pkt. 7.5 regulaminu przedmiotowego konkursu.

Minister Finansów decyzją z dnia [...] lutego 2013r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2012r.

Minister odwołał się do art. 2 ust. 1 pkt 10, ust. 6, art. 7 ust 1 i art.8 u.g.h. i stwierdził, że uczestnicy przedmiotowego przedsięwzięcia mogliby spróbować wpłynąć na wynik gry mając na uwadze fakt, iż konkurs odbywać się będzie w cyklach, po wcześnie ustalonej godzinie. Niemniej jednak wyrażony w odwołaniu pogląd Spółki, iż każdy z uczestników przystępując do konkursu wie jaką nagrodę otrzyma, gdyż wyświetlana jest informacja o liczbie uczestników, którzy już otrzymali nagrody był w ocenie organu nielogiczny.

Zdaniem Ministra wiedza w zakresie miejsca i terminu konkursu nie niesie za sobą wiedzy w obszarze przewidywanej wygranej. Zatem pogląd strony, iż uczestnik jest w stanie bez nadzwyczajnego wysiłku ustalić czy i jaką nagrodę otrzyma jest niemożliwy do spełnienia. Taka sytuacja dotyczyć mogłaby wyłącznie tego etapu przedsięwzięcia, gdy niemal wszystkie nagrody zostały już rozdysponowane, a do wydania pozostaje tylko jedna. Ponadto zgodnie z pkt. 3.3 regulaminu nie wszyscy uczestnicy otrzymują nagrody.

Minister nie zgodził się ze argumentacją Spółki, że prezentowana przez sądy administracyjne interpretacja definicji gry losowej jest sprzeczna z ustawową definicją gry losowej. Podkreślił, że w myśl art. 2 ust 1 u.g.h. grami losowymi są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wynik zależy w szczególności od przypadku, a warunki gry określa regulamin. Zgodnie zaś z orzecznictwem dane przedsięwzięcie nie musi mieć wyłącznie charakteru losowego, aby być uznanym za losowe, co jest wynikiem interpretacji niedookreślonego pojęcia losowości, na gruncie u.g.h. W opinii organu jeśli jeden etap gry może zależeć od przypadku, to cała gra zależy od przypadku i element cierpliwości, spostrzegawczości, czy dokładności nie decyduje o samym mechanizmie urządzania gry, który zawiera w sobie element losowości.

Zdaniem Ministra wprowadzona w regulaminie przedmiotowego konkursu klauzula, iż nie stanowi on gry losowej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt. 10 u.g.h. oraz w pkt. 7.5 regulaminu w brzmieniu "w sprawach nieuregulowanych w niniejszym regulaminie zastosowanie mają odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego, a w szczególności przyrzeczenia publicznego" nie determinuje, że przedmiotowy konkurs nie jest grą losową i nie może przesądzać o ocenie przedsięwzięcia, skoro jego cechy wskazują, że wypełnia on znamiona gry losowej - loterii promocyjnej w rozumieniu u.g.h.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wniosła o uchylenie w całości powyższej decyzji Ministra z dnia [...] lutego 2013r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2012r., zarzucając naruszenie art. 2 u.g.h., poprzez uznanie konkursu "[...] " za grę losową oraz naruszenie art. 919 i następnych K.c., poprzez nieuznanie przedmiotowego konkursu za przyrzeczenie publiczne.

W ocenie Skarżącej w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma ustalenie czym jest i na czym polega wyłanianie zwycięzców w sposób losowy w przeciwieństwie do wyłania zwycięzców według z góry określonych reguł. W przypadku gry losowej - loterii promocyjnej uczestnik przystępując do gry nie ma pewności jaki wynik padanie, a w konsekwencji jaką otrzyma nagrodę. Taka interpretacja w opinii Skarżącej ma poparcie m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2012r. o sygn. V KK 420/11.

Zdaniem Spółki w przypadku przedmiotowego konkursu o przyznaniu nagrody decyduje natomiast mechanizm wyłączający przypadkowość, a jednocześnie uzależniający wygraną od postępowania uczestnika promocji. Mechanizm ten oparty jest o zasadę "kto pierwszy - ten lepszy", a więc pierwszy uczestnik spełniający warunki regulaminu wygrywa nagrodę. Skarżąca podkreśliła, że wszyscy uczestnicy są poinformowani o dacie i godzinie rozpoczęcia konkursu, a miejsce odczytu paragonów jest powszechnie dostępne i znane uczestnikom konkursu. Ponadto każdy z uczestników przystępując do konkursu wie jaką nagrodę otrzyma, gdyż wyświetlana jest informacja o ilości uczestników którzy już otrzymali nagrody.

Spółka podniosła, że pkt 4.1. regulaminu konkursu przewiduje, iż ilość nagród jest ściśle określona i stała podczas trwania całego konkursu, a kolejność ich przyznawania z góry ustalona, zatem każdy uczestnik przystępując do konkursu jest w stanie bez nadzwyczajnego wysiłku ustalić czy i jaką nagrodę otrzyma. Spółka odwołała się do przykładu – biegu maratońskiego, wskazując, iż przyznawanie nagród kolejnym uczestnikom maratonu wbiegającym na metę nie jest organizowaniem gry losowej, pomimo faktu, że uczestnicy maratonu podczas biegu nie wiedzą jako którzy mogą wbiec na metę, a znają jedynie swój aktualny czas biegu.

W konkluzji zdaniem Skarżącej nie ma obiektywnych podstaw pozwalających na uznanie, że rozstrzygnięcie przedmiotowego konkursu i tym samym przyznanie nagród ma losowy charakter. Spółka podkreśliła przy tym, że jako organizator konkursu świadomie wyłączyła możliwość losowego rozstrzygnięcia konkursu poddając się reżimowi prawnemu przyrzeczenia publicznego. Znajdowało to jej zdaniem bezpośrednie odzwierciedlenie w pkt 1.4. i 7.5. regulaminu konkursu. Podniosła końcowo, że nagrodą w przedmiotowym konkursie nie jest w jej ocenie nagroda pieniężna lub rzeczowa, a rabat.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

Stosownie do art. 2 ust. 6 u.g.h. do właściwości Ministra właściwego do spraw finansów publicznych należy rozstrzyganie, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 tego przepisu są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Zgodnie z właściwością wskazaną w wymienionym przepisie Minister Finansów, jako właściwy do spraw finansów publicznych, wydał obie decyzje administracyjne stwierdzając, że przedstawione przez Skarżącą przedsięwzięcie pod nazwą "[...]", nazywane konkursem o opisanym w regulaminie tego konkursu warunkach i zasadach uczestnictwa, jest grą losową – loterią promocyjną w rozumieniu ustawy o grach hazardowych

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h., zgodnie z którym grami losowymi są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik w szczególności zależy od przypadku, a warunki gry określa regulamin. Są to m.in.: loterie promocyjne, w których uczestniczy się przez nabycie towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze i tym samym nieodpłatnie uczestniczy się w loterii, a podmiot urządzający loterię oferuje wygrane pieniężne lub rzeczowe.

W ocenie Ministra Finansów, planowany przez wnioskodawcę konkurs, prowadzony zgodnie z przedstawionymi we wniosku zasadami i załączonym regulaminem, spełnia łącznie ustawowe przesłanki gry losowej, opisane w art. 2 ust. 1 pkt 11 u.g.h. Jego wynik tj. otrzymanie nagród przez uczestników, zależeć będzie od przypadku.

Zdaniem Skarżącej, mechanizm przedstawiony w regulaminie konkursu nie pozostawia miejsca przypadkowi. Regulamin przewiduje, że o przyznaniu nagrody decyduje mechanizm wyłączający przypadkowość, a jednocześnie uzależniający wygraną od postępowania uczestnika konkursu. Mechanizm ten opiera się na zasadzie "kto pierwszy – ten lepszy", a więc pierwszy uczestnik spełniający warunki regulaminu wygrywa nagrodę. W konsekwencji, element losowości został obiektywnie wyeliminowany na rzecz zasady pierwszeństwa.

Sąd nie zgadza się z powyższym poglądem Skarżącej i podziela stanowisko Ministra Finansów, zgodnie z którym przedmiotowy konkurs wyczerpuje ustawowe przesłanki w zakresie uznania go za grę losową.

Zgodnie z regulaminem konkursu oraz informacjami zawartymi we wniosku konkurs ma być zorganizowany na terenie hipermarketu. Do konkursu mogą przystąpić osoby, które w określonych dniach dokonają w hipermarkecie zakupu dowolnego produktu i/lub usługi za dowolną kwotę. Po odebraniu paragonu z kasy fiskalnej hipermarketu uczestnicy konkursu wpisują numer systemowy, znajdujący się na paragonie, w terminalu znajdującym się na terenie hipermarketu oraz odbierają z terminala potwierdzenie odczytania paragonu, na którym będzie się znajdowała informacja o nagrodzie. Nagrody w konkursie (rabaty na zakupy) będą wydawane w kolejności wprowadzania przez uczestników numerów systemowych paragonów, przy czym pierwsi uczestnicy będą otrzymywać nagrody w kolejności wskazanej w punkcie 4.1. regulaminu. W przypadku, gdy terminal nie wydrukuje potwierdzenia oznacza to, że uczestnik nie wygrał nagrody lub, że wszystkie nagrody w konkursie zostały wydane.

Spór pomiędzy stronami sprowadzał się do odmiennego pojęcia loterii promocyjnej. Zdaniem Skarżącej konkurs nie był grą losową (loterią promocyjną), której wynik zależał od przypadku, chociaż zasady udziału w konkursie określono w jego regulaminie. Zdaniem organu administracji konkurs spełniał wymagania gry losowej, gdyż był loterią promocyjną.

Zdaniem Sądu, oceniając powyższy mechanizm przyznawania wygranych, należy uznać, że wykazuje on cechy losowości. O rodzaju wygranej nagrody decyduje moment, w którym uczestnik uruchomi terminal poprzez wpisanie numeru systemowego znajdującego się na paragonie, przy czym o wygranej nie decyduje numer systemowy. Skoro tylko niektórzy uczestnicy konkursu otrzymają nagrodę, a uczestnicy nie mają wiedzy i w związku z tym nie są w stanie przewidzieć czy we właściwym momencie uruchamiają terminal oraz czy i jaki rodzaj nagrody uzyskają, zdaniem składu orzekającego w sprawie, wynik tego konkursu określa przypadkowość. Tak też w decyzji przyjął organ administracji podkreślając, że w z punktu 3.3. regulaminu konkursu wynika, że nie wszyscy uczestnicy otrzymują nagrody.

Odnosząc się do wyjaśnień skarżącej odnośnie wiedzy każdego z uczestników dotyczącej ilości uczestników, którzy otrzymali nagrody co – zdaniem Skarżącej – miałoby powodować, że każdy z uczestnikowi wie jaką nagrodę otrzyma, należy zgodzić się z Ministrem Finansów, że wiedza ta nie jest tożsama z wiedzą o przewidywanej wygranej. Sąd przychyla się do stanowiska organu, że twierdzenie Skarżącej, że każdy uczestnik jest w stanie ustalić czy i jaką nagrodę otrzyma nie jest możliwy do spełnienia. Istotne jest również, że nie wszyscy uczestnicy otrzymają nagrodę.

Trudno więc odmówić trafności stanowisku prezentowanemu przez Ministra Finansów, że w spornej sprawie projektowane przedsięwzięcie skarżącej ma charakter losowy. Właśnie z uwagi na powyższe nie można podzielić przedstawionego przez Skarżącą poglądu, zgodnie z którym o uzyskaniu prawa do wygranej decyduje pierwszeństwo uczestnika oraz jego wiedza na temat wygranej.

Powyższa ocena Sądu, zgodnie z którą przedmiotowy konkurs wyczerpuje ustawowe przesłanki w zakresie uznania go za grę losową jest zbieżna z poglądami Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wielokrotnie zwracał w swoich orzeczeniach uwagę na to, iż "wystarczy stwierdzenie występowania elementu losowości wpływającego na wynik gry (wygraną pieniężną lub rzeczową) aby zakwalifikować ją do gier losowych w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych" (obecnie ustawy o grach hazardowych) oraz, że "wprowadzenie dodatkowych elementów do gier losowych w postaci elementu wiedzy lub zręczności mających stworzyć pozory braku losowości, a które nie mają istotnego wpływu na warunki do odbioru nagrody, nie pozbawia znamion ustawowych gry losowej" (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach: sygn. akt II SA 1095/99 oraz sygn. akt II SA 3217/00).

Zdaniem Sądu, organ słusznie przyjął, że zasadniczym elementem ustawowej definicji gry losowej jest zależność wyniku od przypadku, co z kolei decyduje o uznaniu danego przedsięwzięcia za podlegające rygorom ustawy o grach hazardowych.

Odnosząc się do sformułowanego dopiero na etapie skargi do tutejszego Sądu argumentu, że nagroda przewidziana w niniejszym konkursie (rabat) nie jest ani nagrodą pieniężną ani rzeczową, jak tego wymaga art. 2 ust. 1 u.g.h., Sąd stwierdza, że pogląd ten nie zasługuje na aprobatę. Istotą rabatu jest obniżenie ceny. W związku z tym, że z rabatem wiąże się obniżka zapłaconej ceny lub też obniżenie ceny, która ma być zapłacona w przyszłości, niewątpliwie jest on ściśle związany z płatnością za określone towary lub usługi, a więc stanowi nagrodę pieniężną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 powołanej ustawy.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.