Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2983/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4, art. 44 par. 1-4
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 51/18 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] grudnia 2017 r. 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku na rzecz J. C. kwotę 770 (słownie: siedemset siedemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 51/18 oddalił skargę J. C. (dalej skarżący) na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nakazał skarżącemu wykonanie rozbiórki samowolnie wybudowanej wiaty garażowej z pomieszczeniem gospodarczym o konstrukcji drewnianej i wymiarach zabudowy wynoszącej 9,30 m x 6,21 m, usytuowanej na terenie działki nr [...] w miejscowości [...].

Powodem wydania tej decyzji było niewykonanie przez skarżącego obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., którym organ ten wstrzymał prowadzenie robót budowlanych na terenie ww. działki, przy budowie przedmiotowego obiektu budowlanego i nałożył obowiązek wykonania i przedłożenia dokumentów koniecznych do legalizacji ujawnionej samowoli.

Pismem z dnia 1 czerwca 2017 r. skarżący zwrócił się do organu pierwszej instancji o wznowienie postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm.; dalej jako k.p.a.) w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. wznowił postępowanie w sprawie przedmiotowej wiaty, a decyzją z dnia [...] października 2017 r. odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. uznając, że warunki jej doręczenia były prawidłowe. Organ wskazał, że strona nie ustanowiła pełnomocnika w przedmiotowej sprawie, nie zgłosiła też zmiany adresu korespondencyjnego, choć o takim obowiązku została pouczona. W kontekście powyższych ustaleń organ stwierdził, że argument o braku udziału w postępowaniu bez własnej winy nie znajduje potwierdzenia. Podkreślił, że mając wiedzę o toczącym się postępowaniu strona niewątpliwie nie wykazała należytej staranności w zabezpieczeniu własnych interesów.

Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji do Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał w szczególności, że ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że zawiera ono prawidłowe zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym, jak również informację o pozostawieniu awiza w skrzynce pocztowej adresata. Zdaniem organu w tym stanie rzeczy kwestionowanie prawidłowości awizowania i doręczenia przesyłek pocztowych przez doręczyciela pocztowego nie znajduje uzasadnienia, tym bardziej, że skarżący nie przestawił żadnego dowodu, który mógłby skutecznie zakwestionować prawidłowość doręczenia przesyłki.

Organ odwoławczy uznał zatem, że wobec zapewnienia udziału stronie w postępowaniu, prawidłowego doręczenia stronie decyzji, a także okoliczności wskazanych przez stronę (wyjazd za granicę), nie zachodzi sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwestionując przyjęcie, że w sprawie doszło do doręczenia zastępczego w trybie art. 44 k.p.a. decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. Zdaniem skarżącego brak jest jakiegokolwiek wiarygodnego dowodu, że przesyłka z tą decyzją była choćby raz awizowana pod adresem zamieszkania zobowiązanego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowego stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny, czy stronie zapewniono możliwość udziału w postępowaniu w sprawie wszczętej z urzędu w przedmiocie wiaty garażowej wybudowanej na działce o nr [...] w [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę, zakończonej ostateczną decyzją o rozbiórce z dnia [...] stycznia 2017 r.

W pierwszej kolejności stwierdził, że organ prawidłowo ustalił adres skarżącego i na ten adres wysyłał kolejno wszystkie pisma procesowe w toku postępowania administracyjnego, poczynając od zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Sąd podkreślił jednocześnie, że ten sam adres skarżący podał we wniosku o wznowienie postępowania, co świadczy o jego aktualności.

Następnie zauważył, że z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie wiaty garażowej wynika, że w imieniu skarżącego odebrała je A. C. jako dorosły domownik zobowiązując się do oddania przesyłki adresatowi, co poświadczyła własnoręcznym podpisem. Istotne jest, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania pouczono stronę o obowiązku strony oraz jej przedstawicieli i pełnomocników poinformowania organu o każdej zmianie adresu i skutkach zaniedbania tego obowiązku. Zdaniem Sądu doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania do rąk ww. dorosłego domownika było skuteczne prawnie. Sąd podkreślił przy tym, że następne doręczenia dokonywane były również w sposób zastępczy, tj. w trybie art. 43 k.p.a. do rąk dorosłego domownika – A. C., która podejmowała się oddania przesyłek adresatowi. Skuteczność tych doręczeń – w ocenie Sądu - nie została w żaden sposób podważona.

Przechodząc z kolei do kwestii doręczenia decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. Sąd uznał, że wbrew twierdzeniom przedstawionym w skardze, doszło do skutecznego, tj. zgodnego z art. 44 § 1- 4 k.p.a., doręczenia skarżącemu przedmiotowej decyzji. Jak wskazał, dowodem potwierdzającym powyższe doręczenie jest załączona do akt sprawy koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Przesyłka ta była awizowana w dniu 5 stycznia 2017 r., a wobec jej niepodjęcia, była awizowana powtórnie w dniu 13 stycznia 2017 r. Wobec niepodjęcia jej przez adresata w terminie została zwrócona do nadawcy w dniu 20 stycznia 2017 r. Przesyłkę tę należało uznać za skutecznie doręczoną w dniu 19 stycznia 2017 r. W konsekwencji czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 2 lutego 2017 r. Tym samym wobec niewniesienia odwołania decyzja stała się ostateczna.

Sąd argumentował jednocześnie, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej decyzję rozbiórkową, odnotowano wymagane przez przepisy k.p.a. daty obu awizacji wraz z podpisami doręczającego. Jednocześnie na formularzu "zwrotnego potwierdzenia odbioru" zaznaczono datę pierwszego awizowania w dniu 5 stycznia 2017 r. wraz z informacją o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym w [...] oraz zaznaczono informację o zawiadomieniu adresata o możliwości odbioru przesyłki w terminie 7 dni oraz umieszczono datę powtórnego awizowania opatrując wskazane adnotacje stosowanymi podpisami.

Podsumowując Sąd uznał, że zarówno na przesyłce, jak i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieją wszystkie wymagane przez k.p.a. informacje wraz z datami i niezbędnymi podpisami pracowników placówki pocztowej operatora pocztowego, zatem zostały sporządzone w przepisanej przez prawo formie i uprawniony do tego podmiot.

W konsekwencji Sąd przyjął, że brak jest podstaw do uznania, że skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. Tym samym nie wystąpiła przesłanka do wznowienia tego postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku, zaskarżając to orzeczenie w całości.

Jednocześnie podniósł naruszenie przepisów postępowania przez ich błędną wykładnię, a mianowicie art. 44 k.p.a. oraz § 34 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego przez przyjęcie, że dla uznania doręczenia zastępczego za dokonane prawidłowo nie muszą zostać spełnione łącznie wszystkie przesłanki z art. 44 k.p.a., w tym także zamieszczenie na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki czy - a jeśli tak - to gdzie doręczyciel pozostawił adresatowi pismo zawierające informację o terminie i miejscu jego odbioru.

W oparciu o powołaną podstawę kasacyjną pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego od strony przeciwnej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że umieszczenie na kopercie z przesyłką zawierającą decyzję rozbiórkową wyłącznie odcisku pieczęci urzędu pocztowego oraz wzmianki o dwukrotnym jej awizowaniu z podpisami doręczyciela zaś na formularzu ZPO informacji o pozostawieniu przesyłki do odbioru w ciągu 14 dni w gminnym urzędzie pocztowym w [...] jest niewystarczające do przyjęcia, że zostały łącznie spełnione wszystkie przesłanki niezbędne dla przyjęcia istnienia domniemania doręczenia zastępczego z art. 44 k.p.a., bowiem konieczna jest wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób podany w tym przepisie.

Pełnomocnik argumentował, że do uznania doręczenia zastępczego za prawidłowe muszą być łącznie spełnione przesłanki z art. 44 k.p.a. Tymczasem z koperty, w której była przesyłka oraz z załączonego druku ZPO w ogóle nie wynika czy i w jaki sposób skarżący został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i w jakim terminie może ją odebrać. Na tych dokumentach odnotowano jedynie informację o dwukrotnym awizowaniu lecz nie podano miejsca pozostawienia awiza. Jego zdaniem nie spełnia to wymogów określonych w § 34 ust. 1 rozporządzenia a w konsekwencji nie pozwala na uznanie skuteczności tak dokonanego doręczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).

Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Stosownie do art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). W myśl zaś art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Z kolei art. 44 § 1 k.p.a. stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).

Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług przez operatora wyznaczonego - przesyłki rejestrowane doręcza się zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe za pokwitowaniem odbioru, po stwierdzeniu tożsamości osoby uprawnionej do odbioru. Stosowanie zaś do § 34 ust. 1 tego rozporządzenia - jeżeli w chwili doręczania przesyłki rejestrowanej stwierdzono nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do jej odbioru, o których mowa w art. 37 powyższej ustawy, zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana, operator wyznaczony pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zawiadomienie to ma postać papierową. W myśl § 37 ust. 1 cyt. rozporządzenia przesyłki pocztowe operator wyznaczony wydaje adresatowi w placówce oddawczej w terminie 14 dni.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego, tj. zgodnego z procedurą określoną w art. 44 § 1- 4 k.p.a., sposobu doręczenia decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. nakazującej rozbiórkę samowolnie wykonanej wiaty garażowej z pomieszczeniem gospodarczym. Sąd Wojewódzki przyjął, że akta sprawy w wystarczający sposób dokumentują okoliczność, że doręczyciel nie zastał skarżącego w miejscu zamieszkania, w związku z czym w oddawczej skrzynce pocztowej adresata umieścił zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w dniu 5 stycznia 2017 r. na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym w [...]. Przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 13 stycznia 2017 r., a wobec jej nieodebrania, w dniu 20 stycznia 2017 r. dokonano zwrotu niepodjętej w terminie przesyłki. Doręczenie spornej przesyłki nastąpiło zatem w dniu 19 stycznia 2017 r. (14 dni po dacie pierwszych awizo). Sąd Wojewódzki uznał również, że wszystkie powyższe okoliczności potwierdza informacja zawarta na platformie śledzenia przesyłek Tracking.

Tymczasem oczekiwany rezultat przyniosły twierdzenia skarżącego, że w sprawie nie można mieć pewności, że doręczyciel pozostawił awizo (dwukrotnie) w miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Ma to zasadnicze znaczenie przy ocenie legalności fikcji doręczenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty.

Dla skutecznego doręczenia stronie pisma procesowego w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest, aby operator pocztowy przechowywał przesyłkę przez 14 dni w swojej placówce, przy czym o tym fakcie powinien powiadomić adresata (pozostawiając awizo). Operator powinien poinformować o możliwości odebrania przesyłki w terminie 7 dni od dnia pozostawienia awiza. Ustawodawca szczegółowo wymienił przy tym miejsca, w których można pozostawić awizo i są to: oddawcza skrzynka pocztowa, drzwi mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, widoczne miejsce przy wejściu na posesję adresata. W razie niepodjęcia pisma w ciągu 7 dni, operator pozostawia kolejne awizo z informacją o terminie odbioru przesyłki. Zgodnie z wprowadzoną przez ustawodawcę fikcją doręczenia, pismo uważa się za doręczone po upływie 14 dni od dnia pozostawienia pierwszego awizo (pismo organ pozostawia w aktach sprawy).

Okoliczności dotyczące sposobu w jaki adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i w jakim terminie może ją odebrać nie mogą budzić wątpliwości i muszą wynikać z materiału dowodowego sprawy, a przede wszystkim z tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki, bowiem to na nim powinna znajdować się adnotacja doręczyciela o dopełnieniu wszystkich wskazanych przez powołane przepisy warunków pozwalających na stwierdzenie skuteczności doręczenia.

Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki skierowanej na adres skarżącego wskazano, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki (adresata nie zastano), pozostawiono ją w dniu 5 stycznia 2017 r. na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym w [...]. Z powodu niepodjęcia w terminie 7 dni, przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 13 stycznia 2017 r. Następnie przesyłkę zwrócono do nadawcy w dniu 20 stycznia 2017 r., gdyż skarżący nie odebrał awizowanej przesyłki. Jednakże na przesyłce, jak i na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru, doręczyciel nie zamieścił czytelnej informacji, czy i gdzie (w oddawczej skrzynce pocztowej, drzwiach mieszkania adresatów, w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresatów) pozostawił informację o możliwości odbioru przesyłki w placówce UP [...]. Naniesione przez doręczyciela na druku potwierdzenia doręczenia, odręczne skreślenia uniemożliwiają ustalenie, gdzie i czy w ogóle taką informację o możliwości odbioru przesyłki pozostawił. W tej sytuacji odnotowanie wyłącznie informacji o awizowaniu, bez podania miejsca pozostawienia zawiadomienia, nie spełnia wymogu określonego w § 34 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r., to z kolei nie pozwala uznać skuteczności takiego doręczenia. Zawiadomienie powinno być umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Może być umieszczone w innym miejscu jedynie wtedy, gdy nie jest możliwe jego umieszczenie w tego rodzaju skrzynce pocztowej (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 317/20, LEX nr 3064911). Przy czym fakt pozostawienia takiego zawiadomienia musi wynikać w bezsporny sposób z potwierdzenia odbioru sporządzonego przez osobę dokonującą doręczenia (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 23/97, LEX nr 30598; wyrok SN z dnia 12 grudnia 1997 r., sygn. akt III RN 94/97, Prok. i Pr. 1998/6, s. 50; wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA 1722/97, LEX nr 45642; wyrok NSA z 14 sierpnia 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1457/96, LEX nr 34760].

Ma to szczególnie istotne znaczenie ze względów dowodowych i skutków prawnych doręczenia w sytuacji, gdy strona twierdzi, że doręczyciel przesyłki zawierającej decyzję administracyjną, nie doręczył jej awizo. Nie można uznać, aby przesyłka z decyzją PINB w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. skutecznie doręczono skarżącemu w trybie zastępczym, skoro organ nie dysponuje dowodem zachowania wymogu doręczenia z art. 44 § 2 k.p.a. Dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a., opartego na domniemaniu, konieczne jest, w sytuacji, gdy strona takiemu domniemaniu przeczy, udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym artykule czynności doręczyciela. Dowodem takim nie będzie z pewnością oświadczenie doręczycie złożone po kilku latach od tego faktu, bowiem trudno oczekiwać aby zapamiętał doręczenie tej konkretnej przesyłki. Dowodem takim nie będzie również pismo z Urzędu Pocztowego dotyczące istniejącej praktyki w zakresie doręczania przesyłek. W żaden sposób informacja taka nie odnosi się bowiem do konkretnej zarzucanej sytuacji niepozostawienia awiza w dniach 5 stycznia 2017 r. i 13 stycznia 2017 r. Tym samym nie może zatem stanowić dowodu na okoliczność pozostawienia tego awiza. Wreszcie dowodem takim nie może być również wydruk ze strony internetowej Poczty Polskiej tzw. "śledzenie przesyłki" gdyż informacja w nim zawarta nie została ustalona w postępowaniu reklamacyjnym, o którym mowa w art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Tym samym w tej sprawie nie można uznać tego wydruku za dokument urzędowy w zakresie poprawności doręczenia przesyłki, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Wydruku tego nie można także uznać za inny dopuszczalny dowód w świetle art. 75 § 1 k.p.a. gdyż w konsekwencji oznaczałoby to - w tym przypadku - obejście ww. przepisów prawa w zakresie zasad doręczania przesyłek. Wydruk ten stanowiłby w istocie jedyny dowód na okoliczność dwukrotnego prawidłowego awizowania przesyłki skierowanej do skarżącego, a nie dowód towarzyszący, potwierdzający niejako inne ustalenia faktyczne poczynione na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 920/19, LEX nr 3036953). Nadto z treści wydruku wynikają jedynie daty awizowania, a nie fakt i miejsce pozostawienia informacji o możliwości odbioru przesyłki Okolicznością, która potwierdzałaby fakt prawidłowego pozostawienia informacji adresatowi o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym, byłaby adnotacja doręczyciela (na przesyłce, którą w tych dniach próbował doręczyć) zawierająca nie tylko informację, że awiza postawiał, ale również gdzie je pozostawił. Wprawdzie z art. 44 § 2 k.p.a. nie wynika obowiązek umieszczania na kopercie przesyłki pocztowej miejsca pozostawienia awizo, to jednak skonkretyzowanie przez ustawodawcę miejsc i kolejności ich zastosowania dla pozostawienia awizo wymaga uzyskania przez nadawcę przesyłki dowodu poprawności zastosowania tego przepisu. Nadawca przesyłki pocztowej nie może bowiem poprzestać na swoim oświadczeniu w tym zakresie, ponieważ posłużenie się operatorem pocztowym oznacza, że to nie nadawca przesyłki dokonywał czynności umieszczenia awizo we właściwym do tego miejscu zgodnie z powołanym art. 44 § 2 k.p.a.

Jest to o tyle istotne, że odwołujący się w niniejszej sprawie nie ma możliwości procesowych zweryfikowania twierdzeń organu o spełnieniu ustawowego wymogu pozostawienia awizo w jednym z miejsc określonych w art. 44 § 2 k.p.a. Takie możliwości posiada natomiast organ, który nadał przesyłkę poleconą, ponieważ tylko on jest uprawniony do ewentualnego wnioskowania o przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego w celu ustalenia zachowania przez operatora pocztowego wymogów określonych w art. 44 § 2 k.p.a., skoro organ ten posłużył się usługą doręczenia decyzji za pośrednictwem operatora pocztowego. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1468 z późn. zm.), reklamację wnosi się w każdej placówce pocztowej operatora pocztowego, z którym nadawca zawarł umowę na świadczenie usługi pocztowej. Z § 7 ust. 1 rozporządzenia wynika natomiast, że reklamację wniesioną przez osobę nieuprawnioną traktuje się jak niewniesioną, o czym operator pocztowy niezwłocznie powiadamia reklamującego, informując go o możliwości wniesienia reklamacji przez osobę uprawnioną. Zatem uprawnienie do złożenia reklamacji u operatora pocztowego przysługuje wyłącznie nadawcy przesyłki pocztowej, co jest akurat oczywiste ze względu na to, że umowę nadania przesyłki zawiera nadawca, a nie jej adresat, który często nawet nie wie o skierowaniu do niego jakiejkolwiek przesyłki pocztowej. Natomiast adresatowi prawo złożenia reklamacji przysługiwałoby wyłącznie w przypadku określonym w art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W związku z powyższym to na organie, a nie na odbiorcy przesyłek, spoczywa obowiązek wykazania przestrzegania wymogów określonych w art. 44 § 2 k.p.a., ponieważ skutkiem prawnym dochowania tych wymogów jest uznanie spełnienia przez organ administracji obowiązku doręczenia decyzji stronie w sposób zastępczy (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 886/16).

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjnym, uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art. 188 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzekając na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.