Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 113/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22a ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 21 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska ( sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant : st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2024 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z 30 sierpnia 2023 r. nr [...] Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego, powołując się (na końcu decyzji) na art. 22 ust. 2a w związku z art. 10a ust. 1, art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 859, dalej jako ustawa SENT), art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383, z późn. zm., dalej jako O.p.), protokół kontroli nr [...] z 17 marca 2021 r., nałożył karę pieniężną w wysokości 10 000 zł na [...] sp. z o.o. sp. komandytowo-akcyjna w [...] (dalej także jako strona, spółka, skarżąca), z tytułu niewywiązania się przez przewoźnika z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 tej ustawy (przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu), w odniesieniu do zgłoszenia [...]

W terminowo wniesionym odwołaniu spółka podała, że wszystkie niezbędne dane geolokalizacyjne były przesyłane na bieżąco, zgodnie z wymogami ustawodawcy. Spółka nie otrzymała żadnego zgłoszenia o błędach czy nieprawidłowościach w pracy urządzenia. Również system PUESC nie odnotował żadnych nieprawidłowości w działaniu urządzenia czy przesyłanego sygnału. Problem wynikał tylko i wyłącznie z faktu przypisania nieprawidłowego numeru lokalizatora. W firmie są dwa pojazdy o bardzo zbliżonych numerach rejestracyjnych [...] oraz [...] co było przyczyną pomyłki, która została skorygowana już w czasie kontroli i w tym momencie prawidłowy sygnał wraz z jego historią był widoczny dla kontrolujących (co znajduje swoje potwierdzenie w protokole z kontroli). Obydwa lokalizatory działały poprawnie i obydwa sygnały były przesyłane w sposób ciągły, więc w każdym momencie była możliwość sprawdzenia i zweryfikowania trasy pojazdu.

W ocenie spółki w tej sprawie postępowanie winno być umorzone lub zakończone odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.

Spółka podkreśliła, że w sprawie dokonano wszelkich opłat akcyzowo-skarbowych i nie doszło w jakikolwiek sposób do nieprawidłowości czy uszczuplenia dochodów budżetu. Nadto zarzuciła, że zgodnie z art. 165b § 1 O.p. organ wszczyna postępowanie nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli. W przedmiotowej sprawie okres pomiędzy zakończeniem kontroli (17.03.2021), a wszczęciem postępowania (20.04.2023) przekracza termin przewidziany w ustawie.

Decyzją z 28 grudnia 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, powołując się na art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 10a ust. 1, art. 22 ust. 2a i ust. 3, art. 26 ust. 3, ust. 4a i ust. 5 ustawy SENT – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając podał, że 17 marca 2021 r. o godz. 12:15, na autostradzie A2 [...] funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. przeprowadzili kontrolę przewozu towarów. Czynnościom kontrolnym poddano przewóz towaru w postaci oleju bazowego (podstawowego) SN -500, objętego pozycją CN 2710, w ilości 23.840,00 kg (26.859,00 dm3), zgłoszonego do rejestru pod numerem [...] Towar przewożony był przez spółkę, zestawem składającym się z ciągnika samochodowego [...] nr rej. [...] oraz cysterny [...] nr rej. [...] Podmiotem wysyłającym przewożonego towaru była firma [...] sp. z o.o., jego przewoźnikiem: L. .. , a podmiotem odbierającym firm: [...] w [...].

W trakcie kontroli sprawdzono dane zawarte w zgłoszeniu, w rejestrze służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów. Stwierdzono brak przekazywania prawidłowych danych geolokalizacyjnych (błędnie wpisany numer urządzenia geolokalizacyjnego). Ustalono bowiem położenie zestawu samochodowego o ww. numerach rejestracyjnych w bazie [...] w [...] koło P., podczas gdy zestaw znajdował się faktycznie na autostradzie A2 przy [...]. Sprawdzenie geolokalizacji miało miejsce o godz. 12:20. Po skontaktowaniu się kierowcy z firmą realizującą przewóz, o godz. 12:32 dokonano zmiany numeru urządzenia geolokalizacyjnego z nr [...] na nr [...] w przedmiotowym przewozie i wtedy zestaw pojawił się w prawidłowym miejscu, czyli na autostradzie A2.

Dalej organ wyjaśnił, że 20 kwietnia 2023 r. zostało wydane postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z wynikami kontroli przeprowadzonej 17 marca 2021r., udokumentowanej protokołem kontroli nr [...] Postanowienie to zostało doręczone stronie 27 kwietnia 2023r.

W toku postępowania, w odpowiedzi na wezwanie organu do udzielenia informacji o pomocy publicznej udzielonej spółce zakresie prowadzonej działalności, przedłożenia dokumentów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności uzasadniających ważny interes przewoźnika lub interes publiczny oraz przedstawiających sytuację finansową firmy, a także posiadanego zadłużenia wobec skarbu państwa, spółka stwierdziła, że w sprawie dokonano prawidłowo wszelkich opłat akcyzowo-skarbowych i nie doszło w jakikolwiek sposób do nieprawidłowości czy uszczuplenia dochodów budżetowych. Spółka poinformowała nadto, że w okresie kwiecień 2017 - listopad 2021 dokonała ponad 172 tys. przewozów objętych systemem SENT, a podczas przeprowadzonych w tym okresie kontroli, tylko w 13 przypadkach stwierdzono nieprawidłowości. Prowadzi działalność o charakterze krajowym (70%) i międzynarodowym (30%). Posiada łącznie 110 zestawów (ciągnik+naczepa) 40 DMC. Zatrudnia 147 pracowników. Posiada 40 tys. zł zaległych należności od decyzji dotyczących monitorowania drogowego przewozu towarów SENT, od których złożono odwołania. Zdaniem spółki zasada sprawiedliwości, bezpieczeństwa oraz zaufania do organów państwa, składające się na pojęcie "ważnego interesu publicznego" wynikające z art. 22 ust. 3 ustawy SENT wymaga, aby postępowanie w sprawie zostało umorzone lub zakończyło się odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej, bowiem numer lokalizatora został skorygowany już w trakcie kontroli.

Z uzasadnienia decyzji DIAS o utrzymaniu w mocy nałożonej kary pieniężnej wynika, że wyłącznie na skutek interwencji funkcjonariuszy kontroli celno-skarbowej podmiot wysyłający dokonał aktualizacji zgłoszenia w systemie i kontrolowany zespół pojazdów pojawił się w prawidłowym miejscu, czyli na autostradzie A2. Strona nie przekazywała aktualnych danych geolokalizacyjnych od rozpoczęcia przewozu do momentu zatrzymania przez funkcjonariuszy celno-skarbowych celem kontroli, czyli niezależnie z jakiego powodu, świadomie, czy też nieświadomie naruszyła przepis art. 10a ust. 1 ustawy SENT, co dało organowi I instancji podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 22a ust. 1 wskazanej ustawy.

Ustawodawca nie dopuścił wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełniono na skutek błędów czy omyłek. Przepisy ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują możliwości uwzględnienia "incydentalności" naruszenia przepisów, czy też wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. towarów wrażliwych. Zostały one tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że wskazywane przez stronę okoliczności, zdaniem DIAS nie wypełniają przesłanki ważnego interesu przewoźnika, czyli wystąpienia nadzwyczajnego, niespodziewanego zdarzenia, które uniemożliwiłoby podmiotowi wypełnienie ciążących na nim obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Z udzielonych przez stronę wyjaśnień nie wynika zatem, by przyczyną stwierdzonego uchybienia były niespodziewane okoliczności (jak na przykład działanie siły wyższej, wystąpienie nadzwyczajnego zdarzenia), na które przewoźnik nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jej postępowania. Zaistniały stan faktyczny bez wątpienia nie jest skutkiem ponadprzeciętnych i losowych okoliczności.

DIAS za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 165b O.p. wskazując, że przepis ten w sprawie nie ma zastosowania i przywołał orzecznictwo sądowoadministracyjne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] sp. z o.o. sp. komandytowo-akcyjna w W. wniosła o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie oraz zwrot kosztów postępowania. Pełnomocnik spółki zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 O.p. w związku z art. 2 Konstytucji tj. prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych, zasadę prawdy obiektywnej, poprzez pominięcie ratio legis przepisów ustawy SENT oraz niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym w zakresie uiszczenia należności publicznoprawnych od towaru będącego przedmiotem zgłoszenia;

2. przepisów prawa materialnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny; w tym: (i) błędną wykładnię i pominięcie w ustalaniu pojęcia ważnego interesu publicznego zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji nie pozwoliło organom odstąpić od nałożenia kary; (ii) pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług;

b) art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej - zasady proporcjonalności, przez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności - przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nie uwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę.

Z obszernego uzasadnienia skargi wynika, że organy działały w ściśle profiskalnym celu, sprzecznie z ogólnymi zasadami Ordynacji podatkowej, w tym w szczególności z zasadą prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 O.p.) oraz zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 O.p). Spółka powołała się na uzasadnienie projektu ustawy SENT oraz argumentację dotyczącą drobnych pomyłek przy przesyłaniu zgłoszeń SENT, autorstwa sekretarza stanu w Ministerstwie Finansów, że celem regulacji jest walka z szarą strefą, nie zaś z podmiotami wykonującymi ciążące na nich obowiązki, w tym obowiązki podatkowe.

Spółka podkreśliła, że w sprawie nie doszło ani nawet potencjalnie nie mogło dojść do jakichkolwiek nieprawidłowości czy ryzyka uszczupleń budżetowych, ponieważ przewożony towar tj. olej bazowy o kodzie CN 2710 pochodził z legalnego źródła, od którego uiszczono wszelkie podatki i daniny publiczne, a więc zarówno podatek akcyzowy jak i podatek VAT. Zdaniem spółki brak przeprowadzonych przez organy czynności w zakresie ustaleń odnośnie uiszczenia należności publicznoprawnych prowadzi do wniosku o wybiórczym ustaleniu stanu faktycznego, na podstawie którego organ wyprowadza wnioski pozostające w opozycji do założeń ustawowych, realizując z góry przyjęte profiskalne założenie. Spółka podkreślała, że uchybienie miało charakter incydentalny, zostało skorygowane a zaktualizowanie numeru lokalizatora umożliwiło kontrolującym dostęp do całości trasy. W jej ocenie ocena ważnego interesu podatnika nie powinna odnosić się do jego sytuacji ekonomicznej a do dochodów z konkretnego przewozu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu, bowiem oba rozstrzygnięcia wydane w sprawie są zgodne z prawem.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej jako P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl natomiast art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że realizowany przez skarżącą spółkę przewóz podlegał rygorom ustawy SENT, gdyż towar podlegał klasyfikacji do kodu CN 2710 (art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c) ustawy SENT) i objętość przesyłki przekraczała 500 litrów, (art. 3 ust. 2 in fine ustawy SENT). Przewóz został zgłoszony do rejestru zgłoszeń SENT uzyskał numer referencyjny, nadawcą był podmiot z K., skarżąca spółka była przewoźnikiem, zaś odbiorcą był podmiot z [...] (przewóz towaru na terytorium drugiego państwa członkowskiego)

Poza sporem jest także okoliczność, że przewoźnik nie dopełnił obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem. Z informacji udzielonej przez prokurenta spółki wynikało, że przewóz w dniu 17.03. 2021r. rozpoczął się o godzinie 7:04. Zgodnie z dowodem wydania [...] z dnia 17.03.2021r., na którym widnieje [...] wyjazd z miejsca załadunku ([...] w P.) nastąpił o godz. 8:12. Kontrola przewozu odbyła się o godzinie 12:15. Zmiana numeru urządzenia lokalizacyjnego na prawidłowy – faktycznie znajdujący się w kontrolowanym pojeździe nastąpiła o godz. 12:32. Z systemu informatycznego wynikało, że zestaw samochodowy kontrolowany na autostradzie A2 [...], znajduje się w [...] koło P., co nie było prawdą. Dopiero po skontaktowaniu się kierowcy z firmą realizującą przewóz dokonano zmiany numeru urządzenia geolokalizacyjnego w przedmiotowym przewozie i wtedy zestaw "pojawił się" we właściwym miejscu oraz ukazała się możliwość podglądu całej trasy przejazdu kontrolowanego pojazdu, od rozpoczęcia przewozu do momentu kontroli, na skutek czego funkcjonariusze zwolnili towar, umożliwiając dalszy jego przewóz.

Powyższe oznacza, iż przewoźnik nie zapewnił przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego przedmiotowym zgłoszeniem. Niewątpliwie od momentu rozpoczęcia przewozu aż do momentu kontroli i dokonanej w jej wyniku zmiany numeru urządzenia geolokalizacyjnego w przedmiotowym przewozie, nie można było śledzić przebiegu pojazdu w systemie SENT, gdyż dane geolokalizacyjne środka transportu do systemu były wprawdzie przekazywane, jednak trasa przewozu nie była widoczna z powodu błędnego podania numeru lokalizatora. W tym czasie nie było zatem nadzoru geolokalizacyjnego nad transportem.

Naruszenia te wyczerpywały znamiona deliktu administracyjnego określonego w art. 22 ust. 2a ustawy SENT, który stanowi, iż w przypadku niewywiązywania się przez przewoźnika z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 (przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem na przewoźnika) nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Według skarżącej spółki stwierdzone uchybienia były wynikiem niezamierzonej przez nią, oczywistej omyłki, polegającej na przypisaniu nieprawidłowego numeru lokalizatora. Omyłki niepowodującej żadnych negatywnych następstw w zakresie realizacji celu ustawy SENT oraz nie prowadzącej do uszczuplenia dochodów budżetowych i dlatego spółka nie powinna być karana.

Zdanie Sądu organ słusznie uznał, że stwierdzone naruszenie nie było zwykłą, drobną omyłką.

Należy wskazać, że stosownie do art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. I ustawy SENT w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia, obejmującego numer lokalizatora, czyli telekomunikacyjnego urządzenia końcowego wykorzystującego technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych, na którym zainstalowano oprogramowanie udostępnione przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, służącego do monitorowania trasy przewozu towaru albo o numer urządzenia. Jednocześnie jak stanowi art. 10a ust. 1 i 2 ustawy SENT, przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany: zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem; wyposażyć środek transportu w lokalizator.

Zgodnie z art. 10b ust. 1 lit. a) ustawy SENT w przypadku, gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany włączyć lokalizator z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju. W przypadku stwierdzenia trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, kierujący jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Przewóz towaru środkiem transportu może być kontynuowany po; 1) przywróceniu sprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji albo 2) przeładunku towaru na środek transportu wyposażony w sprawny lokalizator albo którego dane geolokalizacyjne są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji, albo wyposażeniu środka transportu w sprawny lokalizator (art. 10c ust. 1 i ust. 3 pkt 1-3 ustawy SENT).

Skoro przepis art. 10a ust. 1 ustawy SENT nakłada na przewoźnika obowiązek przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych pojazdu wykonującego przewóz, to dane muszą być przekazywane w czasie rzeczywistym, na bieżąco, a konsekwencji dotyczyć teraźniejszości bez przerw, czyli każdej chwili wykonywania przewozu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wykonanie tego obowiązku przez przewoźnika nie może ograniczać się jedynie do wyposażenia kierowcy w lokalizator, uruchomienia go w momencie rozpoczęcia przewozu oraz zgłoszenia przewozu do systemu SENT. Obowiązkiem przewoźnika jest także nadzorowanie przewozu, ciągłe monitorowanie go celem ustalenia czy dane geolokalizacyjne pojazdu są przekazywane do systemu SENT. Realizując zatem obowiązek ustanowiony w art. 10 a ust. 1 ustawy SENT Spółka jako przewoźnik winna na bieżąco kontrolować wykonywany przewóz dla sprawdzenia, czy lokalizator przekazuje aktualne dane do systemu. Czynności te może wykonywać określony pracownik firmy przewozowej. Kwestia, w jaki sposób firma przewoźnika realizuje obowiązek monitorowania przewozów zależy od organizacji pracy w firmie, a ta leży w gestii władz Spółki. Niewątpliwie w niniejszej sprawie doszło do naruszenia obowiązku wskazanego w art. 10 a ust. 1 ustawy SENT. W myśl zaś art. 22 ust. 2a i 2b ustawy SENT, w przypadku gdy przewoźnik nie wywiąże się z obowiązku o którym mowa w art. 10a ust. 1, nakłada się na niego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Odstępuje się od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, jeżeli jego niedopełnienie wynikało z niedostępności rejestru. Kary pieniężne nakładane na przewoźnika na podstawie art. 22 ust. 2 a ustawy SENT zostały bezwzględnie oznaczone, tj. organ, w sytuacji wystąpienia materialnoprawnych przesłanek jej nałożenia, zobowiązany jest nałożyć administracyjna karę pieniężną z powodu wyżej opisanego deliktu administracyjnego w wysokości 10.000 zł.

W przedmiotowej sytuacji zaistniała sytuacja uzasadniająca nałożenie kary na przewoźnika na mocy art. 22 ust. 2a, albowiem strona w zakresie obsługi zgłoszenia nie dochowała obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.

Odnosząc się do możliwości odstąpienia od nałożenia kary, Sąd uznał, że chybione były stawiane w skardze zarzuty.

Organ przedstawił w zaskarżonej decyzji obszerne ustalenia i rozważania co do wniosku strony skarżącej o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Sąd podziela przedstawioną argumentację i zajęte w tym przedmiocie stanowisko oparte na analizie sytuacji finansowej Spółki i interesu publicznego.

Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Zgodnie z art. 26 ust. 3 cyt. ustawy: Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Na gruncie art. 22 ust. 3 ustawy SENT organowi administracji publicznej pozostawiono, "luz decyzyjny", a więc możliwość wyboru konsekwencji prawnych normy prawa materialnego w decyzyjnym modelu stosowania prawa, a etap postępowania prowadzonego na podstawie wymienionego przepisu prawa służy sprawdzeniu, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem Sądu, skoro organ uwzględnił wszystkie okoliczności mające znaczenie w sprawie i nie dostrzegł takich, które uzasadniałyby odstąpienie od nałożenia kary, to Sąd nie miał podstaw do stwierdzenia przekroczenia granic uznania administracyjnego przez oderwanie się od ustalonych faktów i przyjęcie ich oceny wbrew zasadom porządku prawnego. W niniejszej sprawie nie można przypisać organom zlekceważenia konkretnych okoliczności sprawy, czy naruszenia przepisów postępowania. Organ rozważył bowiem sporne zagadnienie zarówno pod kątem interesu publicznego, jak i ważnego interesu przewoźnika, odnosząc się do wszystkich wskazanych przez spółkę okoliczności.

Wyjaśnić należy, że posłużenie się przez ustawodawcę nieostrymi pojęciami: "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" oznacza brak określonego katalogu przesłanek i wymaga wypełnienia ich w konkretnej sprawie przez odwołanie się do całokształtu konkretnych okoliczności i faktów. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje, jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Z kolei, przy ocenie interesu publicznego istotne jest uwzględnienie, że nie leży w interesie publicznym działanie organów polegające na nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a dokonały jedynie nieistotnych (z punktu widzenia również podatkowego) omyłek czy błędów w zgłoszeniu SENT. Nadanie właściwej treści pojęciu "interesu publicznego" użytego w art. 22 ust. 3 ustawy SENT jako przesłanki uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej powinno nastąpić z uwzględnieniem szczególnego znaczenia zasady proporcjonalności. Nie budzi obecnie w doktrynie i orzecznictwie wątpliwości, że zasada proporcjonalności wywodzona z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, mimo że adresowana do ustawodawcy, powinna być traktowana również jako zasada stosowania prawa. Bezsprzecznie zasada ta musi być odnoszona również – a nawet w szczególności – do wymierzania sankcji administracyjnych jako jednej z najbardziej dotkliwych form ingerencji organu administracji publicznej w sferę uprawnień i obowiązków podmiotu administrowanego w procesie stosowania prawa. Właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary nastąpiło w niniejszej sprawie właśnie z uwzględnieniem zasady proporcjonalności.

Wbrew zarzutom skargi, w niniejszej sprawie rozważono wszystkie okoliczności sprawy, nie dostrzegając ani tych nadzwyczajnych związanych z ważnym interesem spółki, ani tych dotyczących interesu publicznego. Twierdzenie skarżącej dotyczące braku hipotetycznego ryzyka uszczuplenia należności publicznoprawnych uznać należy za niewystarczające. Nie miało miejsce naruszenie zasady proporcjonalności, ustawodawca zastosował w ustawie SENT różne kary za różne naruszenia, stosując równe zasady wobec wszystkich podmiotów.

Nieuzasadnione było stanowisko spółki, że z uwagi na jednostkowe uchybienie, które nie spowodowało żadnych negatywnych następstw w zakresie realizacji celu ustawy SENT oraz nie doprowadziło do uszczuplenia dochodów budżetowych, organ winien zastosować instytucję odstąpienia od nałożenia kary wobec naruszenia biorąc pod uwagę interes publiczny jak i interes przewoźnika, zamiast działać w ściśle profiskalnym celu.

Sąd podziela pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z 21 marca 2024 r. II GSK 1307/20 (CBOSA). wyroku, wywiedziony z celów ustawy SENT, że kary przewidziane w ustawie SENT nie mają charakteru fiskalnego ale przede wszystkim prewencyjny, że ocena, czy istnieje podstawa do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT nie może być dowolna. Ustawodawca nakładając obowiązki co do wypełniania w odpowiednim czasie przewidzianych ustawą zgłoszeń czyni to dla zabezpieczenia interesów fiskalnych i może nakładać na przewoźników jako profesjonalistów szczególne wymogi, służące realizacji celów ustawowych. Stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT powinno mieć charakter wyjątkowy. Zdaniem NSA, skoro zgodnie z art. 10a ust.1 ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem, to rzeczą przewoźnika jest sprawienie, aby stan przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem miał miejsce w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego tym zgłoszeniem.

Skarżąca spółka nie wykazała, aby brak przekazywania danych w omawianym okresie wynikał z niesprawności urządzenia zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Naruszenie skarżącej było jak słusznie organ uznał wynikiem braku staranności i zaniechania. Nie zostały podniesione żadne okoliczności wskazujące na to, że przedmiotowa sytuacja była szczególna, skarżąca nie miała na nią wpływu i nastąpiła niezależnie od jej postępowania. Zadanie przewoźnika nie ogranicza się jedynie do wyposażenia pojazdu w lokalizator, ale również, czy przede wszystkim, do nadzoru nad wykonywanym transportem, w tym, czy wykonujący transport kierowca w sposób właściwy używa lokalizatora. Brak realizacji tego obowiązku świadczyć może o niezrozumieniu ciążących na nim obowiązków przewoźnika z art. 10a ust. 1 ustawy SENT, a nie o niezamierzonym jednostkowym błędzie czy omyłce. Wysokość kary została ustalona nie przez organ lecz przez ustawodawcę, w związku z tym, wobec braku podstaw do odstąpienia do jej wymierzenia, nie można twierdzić, że jest ona nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do wagi naruszenia. Brak nadzoru nad przewozem nie może zostać uznany, jak już wcześniej podniesiono, za oczywistą omyłkę czy drobne uchybienie, jak podnosi skarżący

O istnieniu ważnego interesu przewoźnika mogłyby też świadczyć nadzwyczajne względy, które powodują zachwianie podstaw egzystencji podatnika, jak również sytuacje, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ rozstrzyga o przyznaniu bądź odmowie przyznania ulgi. Takie nadzwyczajne względy w niniejszej sprawie nie zostały wykazały. Spółka nie wykazała, że podjęła wszelkie możliwe działania organizacyjne, wskazujące na choćby podstawowe standardy staranności, w celu monitorowania przewozu w czasie rzeczywistym a w niniejszej sprawie dopiero na skutek kontroli nieprawidłowość trwająca ponad 4 godziny została usunięta.

DIAS zaakceptował ocenę sytuacji finansowej skarżącej spółki, przeprowadzoną przez organ I instancji, że spółka nie ma zaległości w należnościach budżetowych, podatnik należy do średnich przedsiębiorców, Spółka nie wnosiła o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań (także z uwagi na sytuację epidemiczną SARS-CoV-2) za lata 2021-2023. ZUS poinformował, że płatnik składa deklaracje, nie posiada zaległości, w stosunku do spółki nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Z dokumentów finansowych spółki wynika, że spółka za rok 2020 odnotowała stratę, w latach 2021 i 2022 wypracowano zysk. Zdaniem organu I instancji zebrane dane i informacje uprawniają do wyciągnięcia wniosku o istnieniu stabilnej sytuacji finansowej firmy, nie uzasadniają odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na ważny interes podmiotu. Zakres działalności oraz osiągane wyniki finansowe nie stawiają skarżącej spółki w innej, szczególnej sytuacji, różniącej ją od podmiotów z podobnej branży i prowadzących podobną działalność gospodarczą.

Sąd stwierdza, że zagadnienie odstąpienia od nałożenia kary zarówno pod kątem interesu publicznego jak i ważnego interesu przewoźnika zostało rozważone w sprawie i brak jest argumentów aby podważyć konkluzje organu. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy, w tym indywidualną sytuację finansową i rozmiary działalności gospodarczej a nie jedynie dochód z konkretnego przewozu. Wbrew zarzutom skargi organ uwzględnił wszystkie okoliczności mające znaczenie w sprawie. Skarżąca spółka nie wykazała, że żądanie pełnej i terminowej zapłaty kary może zachwiać podstawami egzystencji spółki lub osób od niej zależnych. Tym samym stanowisko organu było zasadne i należycie uzasadnione, z zachowaniem zasad procesowych. Odmienna ocena materiału dowodowego, niż oczekiwała tego spółka, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania dowodowego.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał właściwej subsumpcji przepisów ustawy SENT oraz szeroko i przekonująco uzasadnił swoje stanowisko. Sąd, wbrew postawionym zarzutom nie dopatrzył się naruszenia art. 165 b, art. 121, art. 122, art.180, art. 187§1, art.191, O.p. jak również nie stwierdził naruszenia art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENTm ani art. 31 Konstytucji i art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Sąd uznał, że prawidłowo organy stwierdziły, że ani zasada sprawiedliwości ani zasada zaufania do organów państwa, rozważane w ramach interesu publicznego, nie przemawiały za odstąpieniem od wymierzenia kary.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 165b O.p. Jak obszernie wywiódł NSA w wyroku z 03 października 2023 r. II GSK 2038/22 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej jako CBOSA), istnieje linia orzecznicza, ukształtowana w sposób jednolity i trwały, prezentującą pogląd, iż przepis art. 165b § 1 O.p. nie ma zastosowania w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT. Zdaniem NSA uwzględnić należy, że zawarte w art. 26 ust. 5 ustawy SENT odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej stosuje się do kar pieniężnych tylko w zakresie nieuregulowanym i tylko odpowiednio. Wobec niezamieszczenia ustawowego odesłania w przepisach ogólnych ustawy SENT (obejmujących definicje ustawowe oraz określenie zakresu spraw regulowanych ustawą i podmiotów, których ona dotyczy, jak i spraw oraz podmiotów wyłączonych spod jej regulacji), odesłania zastosowane w przepisach szczególnych tej ustawy muszą być interpretowane ściśle, a więc przy uwzględnieniu zakresu odesłania wynikającego z treści normy szczególnej wprowadzającej dane odesłanie i jednocześnie określającej granice jego stosowania. Sąd podziela ww. pogląd NSA, że art. 165b § 1 O.p. ma zastosowanie do kontroli podatkowej, w wyniku której ujawniono nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków, wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości. Natomiast czynności kontrolne przewozu wykonane na drodze nie stanowią czynności w ramach kontroli podatkowej.

Nie stwierdzając zatem w kontrolowanej sprawie naruszenia prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.