Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2994/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6177 Doradcy podatkowi i biegli rewidenci
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1-2
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 57a, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61 ust. 1 pkt 6, art. 46 pkt 1, art. 3 ust. 4, art. 4 ust. 2, art. 61 ust. 1 pkt 6, art. 61 ust. 2, art. 61 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1415
law: Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 157 poz 87 art. 4
law: Dyrektywa 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań  finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG oraz uchylająca dyrektywę  Rady 84/253/EWG.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 89 par. 1, art. 78 par. 1, art. 10 par. 1, art. 7a
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wilk Asesor WSA Joanna Dąbrowska (spr.) Protokolant ref. Robert Mirończyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego z dnia 5 września 2022 r. nr DP.4010.22.2022.AB.8 w przedmiocie skreślenia z listy firm audytorskich oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego (dalej "Agencja lub "PANA") z [...] września 2022 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej "k.p.a."), w zw. z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1302; dalej "ustawa"), utrzymująca w mocy decyzję Agencji z [...] grudnia 2021 r. nr [...] orzekającą o skreśleniu L. B., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą B. (dalej "Strona" lub "Skarżąca"), numer wpisu na listę firm audytorskich [...], z listy firm audytorskich, z uwagi na utratę przez Stronę nieposzlakowanej opinii.

Zaskarżona decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

Decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr [...] Agencja orzekła o skreśleniu L. B., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą B., numer wpisu na listę firm audytorskich [...], z listy firm audytorskich, z uwagi na utratę przez Stronę nieposzlakowanej opinii.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją. We wniosku zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego:

- art. 7 in media k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 89 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy, w sytuacji gdy zachodziła konieczność wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności z udziałem stron i pełnomocnika;

- art. 7 in media k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie wnioskowanych przez stronę dowodów, w sytuacji gdy przeprowadzenie tych dowodów przyczyniłoby się do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy;

- art. 7 in fine k.p.a. - zasady uwzględniania w postępowaniu i załatwianiu spraw interesu społecznego i słusznego interesu jednostki - polegające na pominięciu interesów przedsiębiorców, którzy obdarzyli zaufaniem firmę B., które w ocenie Strony miały wpływ na wynik sprawy, jednocześnie żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie zmiany decyzji.

Ponadto ww. wniosku zawarto wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków: J. W., J. M., J. S., P. W., Z. K., R. J., na okoliczność, że m.in. L. B. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą B. posiada nieposzlakowaną opinię.

Postanowieniem z 28 kwietnia 2022 r. Agencja odmówiła dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W piśmie z 28 kwietnia 2022 r. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt [...], w przedmiocie umorzenia postępowania karnego wobec L. B. celem przeprowadzenia dowodu na okoliczność nieposzlakowanej opinii L. B. oraz o zwrócenie się do Sądu Apelacyjnego w [...] o uzyskanie informacji o prawomocności postanowienia o sygn. akt [...], utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w L. z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt [...], załączając do wniosku kopię pierwszej strony tego postanowienia.

Agencja postanowieniem z 28 czerwca 2022 r. odmówiła dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów wskazanych przez Stronę w piśmie z 28 kwietnia 2022 r.

W toku postępowania Agencja pismami z 23 marca 2022 r. i z 28 czerwca 2022 r., wystąpiła do Prokuratury Regionalnej w [...] o potwierdzenie aktualności zarzutów postawionych L. B., o których Prokuratura Regionalna w [...] I Wydział ds. Przestępczości Gospodarczej informowała PANA w piśmie z 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt [...].

Prokuratura Regionalna w [...] I Wydział ds. Przestępczości Gospodarczej w pismach z 30 marca 2022 r. oraz z 12 lipca 2022 r. potwierdziła, że L. B. posiada status podejrzanej oraz wskazała, że zarzuty przedstawione wobec L. B. od 19 sierpnia 2021 r. nie uległy zmianie.

PANA wskazaną na wstępie decyzją utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję z [...] grudnia 2021 r.

Organ ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 6 ustawy stanowiącym podstawę wydania zaskarżonej decyzji, skreślenie firmy audytorskiej z listy następuje w przypadku utraty przez firmę audytorską nieposzlakowanej opinii.

Po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy Agencja stwierdziła, że dokonała prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy. W związku z powyższym uznała, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa zarówno pod względem zgodności z prawem, jak i z punktu widzenia jej celowości i słuszności.

Agencja odniosła się do pojęcia "nieposzlakowanej opinii", które nie zostało zdefiniowane w ustawie, jednocześnie wskazując, iż to pojęcie odnosi się również do wielu innych grup zawodowych, co niewątpliwie ułatwia jego zdefiniowanie. Ponadto, Agencja wskazała na dużą odpowiedzialność społeczną zawodu biegłego rewidenta, wykonywanego w imieniu firmy audytorskiej, z uwagi na fakt, że na pracy biegłych rewidentów i firm audytorskich opierają się rzesze interesariuszy. W związku z powyższym Agencja analizując kwestię utraty przez Stronę nieposzlakowanej opinii wzięła również pod uwagę interes społeczny, w tym bezpieczeństwo obrotu gospodarczego. Agencja wyjaśniła także, jakie przełożenie na nieposzlakowaną opinię firmy audytorskiej ma nieposzlakowana opinia biegłego rewidenta, który we własnym imieniu i na własny rachunek prowadzi firmę audytorską.

W zaskarżonej decyzji Agencja wskazała, iż wobec L. B. przed Prokuraturą Regionalną w [...] I Wydział ds. Przestępczości Gospodarczej toczy się postępowanie przygotowawcze o sygn. akt [...], którego przedmiotem jest działalność osób odpowiedzialnych za transakcje gospodarcze wykonywane w imieniu Spółek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej [...] oraz Grupy Kapitałowej [...], zaś L. B. posiada status podejrzanej.

Jak wynika z pisma Prokuratury Regionalnej w [...] z 19 sierpnia 2021 r., stanowiącego odpowiedź na pismo Agencji z 12 sierpnia 2021 r., L. B. podejrzana jest o popełnienie czynu:

- z art. 258 § 1 k.k.;

- z art. 296 § 3 k.k. w zw. z art. 296 § 2 k.k. w zw. z art. 296 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 296 § 3 k.k. w zw. z art. 296 § 2 k.k. w zw. z art. 296 § 1 k.k. i art. 296 § 2 k.k. w zw. z art. 296 §la k.k. i art. 301 § 2 k.k. i art. 300 § 3 k.k. i art. 302 § 1 k.k. w zw. z art. 308 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 90 ust. 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz. U. z 2015 r., poz. 238 z późn. zm.) i art. 93 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz. U. z 2015 r., poz. 238 z późn. zm.) i art. 592 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1577, z późn. zm.) i art. 77 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121, poz. 591, z późn. zm.) w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 299 § 5 k.k. w zw. z art. 299 § 6 k.k. w zw. z art. 299 § 1 k.k. i art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.;

- z art. 586 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1577, z późn. zm.);

- z art. 296 § 3 k.k. i art. 296 § 2 k.k. i art. 296 § 1 k.k. i art. 300 § 3 k.k. i art. 301 § 2 k.k. w zw. z art. 308 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 77 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121, poz. 591, z późn. zm.) w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 299 § 5 k.k. w zw. z art. 299 § 1 k.k. i art. 12 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. przy zast. art. 21 § 2 k.k.;

- z art. 296 § 3 k.k. i art. 296 § 2 k.k. i art. 296 § 1 k.k. i art. 300 § 3 k.k. i art. 301 § 2 k.k. w zw. z art. 308 k.k. i art. 77 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121, poz. 591, z późn. zm.) w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 299 § 5 k.k. w zw. z art. 299 § 1 k.k. i art. 12 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. przy zast. art. 21 §2 k.k.;

- z art. 296 § 3 k.k. w zw. z art. 296 § 2 k.k. w zw. z art. 296 § 1 k.k. i art. 300 § 3 k.k. i art. 301 § 2 k.k. w zw. z art. 308 k.k. i art. 77 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121, poz. 591, z późn. zm.) w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 299 § 5 k.k. w zw. z art. 299 § 1 k.k. i art. 12 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 21 § 2 k.k.

Na etapie postępowania prowadzonego z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prokuratura Regionalna w [...] potwierdziła, w dwóch pismach z 30 marca 2022 r. oraz z 12 lipca 2022 r., że L. B. ma status podejrzanej, jak również aktualność postawionych jej zarzutów.

Skoro zatem nie ulega wątpliwości, że postępowanie przygotowawcze pozostaje w toku, a L. B. nadal posiada status podejrzanej w sprawie, jak również ustalono treść postawionych jej zarzutów Agencja stwierdziła, że wszystkie okoliczności niezbędne dla dokonania samodzielnych ustaleń w sprawie utraty przez Stronę nieposzlakowanej opinii zostały na etapie postępowania wyjaśniającego ustalone, a wnioski dowodowe zgłoszone przez Stronę nie przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy. Powyższe w ocenie Agencji było wystarczające, aby w sposób niebudzący wątpliwości ustalić związek pomiędzy prowadzonym wobec L. B. postępowaniem przygotowawczym a przesłankami rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a ocena prawna tego związku znalazła swój wyraz w decyzji administracyjnej kończącej postępowanie.

Agencja zaznaczyła, że w postanowieniu z 12 października 2021 r., jak również w zaskarżonym rozstrzygnięciu wskazała, że wniosek dowodowy Strony był ukierunkowany na dokonanie przez organ ustaleń faktycznych - na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawach materiału dowodowego - czy L. B. popełniła zarzucane jej czyny, co nie jest możliwe z uwagi na fakt, że postępowanie przygotowawcze nadal się toczy. Agencja wskazała, że okolicznościami mającymi znaczenie dla sprawy były okoliczności związane z wszczęciem i prowadzeniem postępowania karnego wobec L. B. oraz charakterem postawionych jej zarzutów, a ewentualne przeprowadzenie dowodu z akt postępowania nie przyczyniłoby się do wyjaśnienia przedmiotowej sprawy i służyłoby tylko wydłużeniu postępowania administracyjnego, tym bardziej, że jest to postępowanie, jak wskazano w piśmie Prokuratury Regionalnej w [...], o wielowątkowym i skomplikowanym charakterze, które dotyczy wielu powiązanych ze sobą transakcji gospodarczych przeprowadzanych w imieniu licznych podmiotów wchodzących w skład dwóch grup kapitałowych. Ponadto Agencja nie jest organem prawa karnego, a zatem nie jest ani uprawniona ani zobowiązana do ustalenia winy i sprawstwa skarżącego w rozumieniu przepisów prawa karnego. Agencja wzięła pod uwagę informacje przekazane przez Prokuraturę Regionalną w [...] w zakresie postawionych zarzutów w postępowaniu przygotowawczym o sygn. akt [...] Podkreśliła, że oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karnym dokonał organ prokuratorski, decydując się na postawienie m.in. L. B. zarzutów.

Podobnie Agencja uznała, że prawidłowo oceniła wniosek w zakresie przeprowadzenia dowodu z akt sprawy prowadzonej przez Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego, sygn. akt [...], na okoliczność posiadania przez Stronę nieposzlakowanej opinii poprzez odmowę przeprowadzenia ww. dowodu z akt sprawy. Treść zarzutów postawionych L. B. w postępowaniu dyscyplinarnym jest znana Agencji z urzędu, bowiem została ona o nich poinformowana pismem Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego z dnia 8 marca 2021 r., w którym to piśmie jednocześnie zawarto informację o skierowaniu przez Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego w dniu 25 lutego 2021 r. do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego (dalej "KSD") wniosku w trybie art. 335 § 1 k.p.k. o wydanie wyroku skazującego, na posiedzeniu bez przeprowadzenia rozprawy. Istotną okolicznością w niniejszej sprawie jest jednocześnie to, że wskazane wyżej postępowanie dyscyplinarne zostało już zakończone, a treść rozstrzygnięcia jest Agencji znana. W aktach sprawy znajduje się bowiem orzeczenie Krajowego Sądu Dyscyplinarnego z 12 sierpnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt [...], na podstawie którego uznano L. B. winną popełnienia zarzucanego jej czynu polegającego na tym, że przeprowadzając badanie sprawozdania finansowego za rok 2016 jednostki H. S.A. z siedzibą w R. i wydając w dniu 24 lutego 2017 r. sprawozdanie z badania, biegła rewident L. B. dopuściła się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu przepisów prawa i standardów rewizji finansowej, tj. art. 65 ust. 6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, ust. 13, 17, 21, 28, 42, 61, 78, 81 i 82 Krajowego Standardu Rewizji Finansowej nr 1, stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały nr 1608/38/2010 Krajowej Rady Biegłych Rewidentów (dalej "KRBR") z 16 lutego 2010 r. w sprawie krajowych standardów rewizji finansowej (ze zm.) oraz § 130.1. pkt (b), 130.4 oraz § 150.1. Kodeksu etyki zawodowej wprowadzonego uchwałą nr 4249/60/211 KRBR z 13 czerwca 2011 r. w sprawie zasad etyki zawodowej biegłych rewidentów oraz zmienionej uchwałą nr 206/6/2015 z 3 listopada 2015 r. Agencja podkreśliła, że informacje i dokumenty przekazane w toku niniejszego postępowania, w odniesieniu do postępowania dyscyplinarnego o sygn. akt [...], pozwalały na dokonanie samodzielnych ustaleń w zakresie niezbędnym do oceny przesłanek wydania decyzji w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe PANA stwierdziła, że zarzut pominięcia wnioskowanych przez Stronę dowodów, które pozwoliłyby na ustalenie istotnych okoliczności sprawy, jest bezzasadny. Ponadto zwróciła uwagę, że nie istnieje dowód z całych "akt postępowania", a co najwyżej dowód z dokumentu. Strona składająca wniosek dowodowy powinna wskazać konkretne dokumenty, w odniesieniu do których składa wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu wraz z określeniem faktów, jakie powinny zostać wykazane tymi dokumentami.

Niezależnie od powyższego, w celu dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych, Agencja pismem z 23 maja 2022 r., wystąpiła do Sądu Okręgowego w L., III Wydziału Karnego, o przekazanie odpisu postanowienia Sądu Okręgowego w L. III Wydziału Karnego z 25 lutego 2022 r., potwierdzonego za zgodność z oryginałem, wydanego w sprawie o sygn. akt [...], wraz z informacją o jego prawomocności oraz informacji o postępowaniu karnym, w związku z którym, na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umorzone zostało postępowanie o sygn. akt [...], prowadzone wobec m.in. oskarżonej L. B..

Sąd Okręgowy w L. III Wydział Kamy wraz z pismem z 14 czerwca 2022 r. przekazał prawomocny odpis postanowienia z 25 lutego 2022 r. wraz z uzasadnieniem, wydanego w sprawie o sygn. akt [...].

Reasumując Agencja wskazała, że z urzędu dopuściła dowód z dokumentu - odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w L. III Wydziału Karnego z 25 lutego 2022 r., sygn. akt [...], na okoliczność prowadzenia wobec Strony innych postępowań karnych.

W związku z powyższym Agencja uznała, że nie zachodziła potrzeba dokonania czynności wnioskowanej w piśmie z 28 kwietnia 2022 r., tj. zwrócenia się do Sądu Apelacyjnego w [...] o uzyskanie informacji o prawomocności postanowienia o sygn. akt [...], utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w L. z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt [...].

Mając zatem na uwadze podstawę umorzenia postępowania przygotowawczego o sygn. akt [...] prowadzonego przez Sąd Okręgowy w L. III Wydział Kamy, we wskazanej przez pełnomocnika Strony sprawie, organ wskazał, że pozostaje ono bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Umorzenie wynika bowiem z faktu, że postępowanie w tym samym zakresie zostało wszczęte już wcześniej.

Agencji podkreśliła, że na etapie postępowania prowadzonego w pierwszej instancji - na podstawie komunikatu z 364 Posiedzenia Komisji Nadzoru Finansowego (dalej "KNF") z dnia 18 lipca 2017 r. ustalono, że KNF nałożyła na spółkę G. S.A. karę pieniężną w wysokości 300.000 zł w związku ze stwierdzeniem, że spółka ta w latach 2012-2015, a więc m.in. w czasie, gdy członkiem zarządu spółki była L. B. (zgodnie z odpisem pełnym z KRS pełniła funkcję członka zarządu w okresie 13 września 2007 r. - 13 maja 2013 r.) wielokrotne i w dłuższym okresie czasu nie wywiązywała się prawidłowo z obowiązków informacyjnych w związku z publikacją skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze 2012 r., skonsolidowanych raportów rocznych za lata 2012 i 2013, raportu rocznego za rok 2014, a także w związku z brakiem publikacji skonsolidowanego raportu rocznego spółki za rok 2014. Spółka nie podała do publicznej wiadomości informacji poufnych dotyczących okoliczności wskazujących na utratę wartości aktywów G. S.A. oraz grupy kapitałowej [...] oraz dotyczących 16 emisji obligacji przeprowadzonych w 2012 r., a także dotyczących przypadków niewywiązania się z zobowiązań wynikających z wyemitowanych obligacji w okresie od 31 grudnia 2012 r. do 9 października 2013 r., co było naruszeniem znacznej wagi w kontekście stale pogarszającej się w II półroczu 2012 r. i w roku 2013 sytuacji finansowej spółki i jej grupy kapitałowej. Popełnione przez spółkę naruszenia spowodowały, że uczestnicy rynku kapitałowego przy podejmowaniu decyzji odnośnie zaangażowania w akcje spółki środków pieniężnych bazowali na informacjach, które nie były kompletne i rzetelne, i nie pozwalały na prawidłową ocenę sytuacji finansowej spółki. Natomiast na etapie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Agencja na podstawie informacji zawartych w komunikacie z 390 posiedzenia KNF, które odbyło się 18 maja 2018 r., ustaliła, że Komisja uchyliła w całości decyzję KNF z 18 lipca 2017 r. nakładającą na spółkę G. S.A. administracyjną karę pieniężną w wysokości 300.000 złotych oraz nałożyła na spółkę G. S.A. administracyjną karę pieniężną w wysokości 290.000 złotych wobec stwierdzonych naruszeń. Jednocześnie Komisja umorzyła postępowanie w pozostałym zakresie, tj. w części dotyczącej niewykonania przez spółkę G. S.A. z siedzibą w L. obowiązku informacyjnego określonego w art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw, polegającego na nieprzekazaniu KNF, spółce prowadzącej rynek regulowany i do publicznej wiadomości informacji poufnej dotyczącej przypadku niewywiązania się z zobowiązań wynikających z wyemitowanych obligacji przypadających w dniu 19 sierpnia 2013 r. (zapłata odsetek).

Z uwagi na powyższe Agencja wskazała, że w zakresie nałożenia przez KNF kary administracyjnej na G. S.A. nastąpiła zmiana ustaleń faktycznych, która jednak pozostaje bez wpływu na ocenę i stanowisko w zakresie nieposiadania przez L. B. nieposzlakowanej opinii.

W tym miejscu Agencja podkreśliła, że zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, utratę przymiotu "nieposzlakowanej opinii" nie powoduje tylko i wyłącznie karalność danej osoby. Może ją także spowodować - w konkretnych okolicznościach - znalezienie się tej osoby w kręgu podejrzeń bądź nawet insynuacji (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 48/13, 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1715/13 czy 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 2642/13). Ponadto na nieposzlakowaną opinię składa się postawa danej osoby w życiu zawodowym, publicznym i społecznym.

Reasumując, Agencja po dokonaniu ponownej analizy akt sprawy oraz przeprowadzeniu postępowania podtrzymała stanowisko, że okoliczności związane z toczącym się wobec L. B. postępowaniem przygotowawczym, jak i obecna kwalifikacja prawna zarzucanych L. B. czynów (podejrzenie popełnienia przestępstwa umyślnego, takiego, które stwarza poważne zagrożenie dla porządku publicznego czy obrotu gospodarczego) nasuwają istotne wątpliwości, co do przestrzegania przez L. B. w dalszej działalności zawodowej związanej z wykonywaniem czynności rewizji finansowej obowiązujących norm prawnych, a w szczególności podejrzenie popełnienia przestępstwa umyślnego, takiego, które stwarza poważne zagrożenie dla porządku publicznego, czy obrotu gospodarczego. Ponadto także delikt dyscyplinarny, którego popełnienie zostało L. B. przypisane na podstawie orzeczenia Krajowego Sądu Dyscyplinarnego z 12 sierpnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt [...], podważa zaufanie do L. B. jako biegłego rewidenta oraz osoby prowadzącej firmę audytorską. Brak jest bowiem gwarancji, iż przy wykonywaniu zawodu zaufania publicznego będzie ona przestrzegała zasad wykonywania tego zawodu, wynikających z przepisów ogólnie obowiązujących, jak i norm etycznych. Osoba prowadząca wskazaną wyżej działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własny rachunek powinna cechować się nieposzlakowaną opinią także w związku z dotychczas sprawowanymi przez siebie funkcjami oraz posiadać odpowiednią wiedzę i kompetencje do wypełniania powierzonych jej obowiązków. Natomiast nałożenie przez KNF na spółkę G. S.A. wysokiej kary pieniężnej za liczne i długotrwałe naruszenia ciążących na niej obowiązków, wynikających z przepisów prawa i związanych z jej działaniem m.in. w czasie, gdy członkiem zarządu spółki była L. B., świadczy o braku wiarygodności i uczciwości L. B. w sferze zawodowej oraz uzasadnia obawę, że taka osoba nie daje gwarancji, iż będzie przestrzegała innych norm prawnych oraz etycznych. Agencja podtrzymała stanowisko, że naruszenie przez L. B., we wskazanej w niniejszej sprawie perspektywie czasowej, przepisów prawa powszechnie obowiązującego, standardów rewizji finansowej oraz zasad etyki zawodowej biegłych rewidentów, determinuje dotychczasowe zachowanie L. B. i ocenę tego zachowania przez pryzmat wymogów jakie stawiane są osobom wykonującym zawód zaufania publicznego oraz firmom audytorskim, które muszą cechować się nieposzlakowaną opinią. W ocenie Agencji, utrata nieposzlakowanej opinii przez L. B., z uwagi na wyżej wymienione okoliczności, powoduje, że brak jest gwarancji właściwego wykonywania przez prowadzoną przez L. B. firmę audytorską czynności rewizji finansowej, bowiem do wykonywania ww. czynności wymagane jest posiadanie odpowiedniej wiedzy z zakresu wielu uregulowań prawnych, oraz wykonywanie ich z należytą starannością, a także przestrzeganie standardów etyki zawodowej.

Mając na uwadze powyższe Agencja podtrzymała stanowisko, że w związku z licznymi zarzutami dotyczącymi naruszenia przez L. B. przepisów prawa powszechnie obowiązującego, standardów rewizji finansowej czy zasad etyki zawodowej, stwierdzić należy, iż L. B. wpisana na listę firm audytorskich jako biegły rewident prowadzący działalność we własnym imieniu i na własny rachunek pod firmą B., utraciła przymiot nieposzlakowanej opinii, co obliguje organ do skreślenia Strony z listy firm audytorskich zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 6 ustawy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Strona. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 7 in media k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 89 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy, w sytuacji gdy zachodziła konieczność wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności z udziałem stron i pełnomocnika, w tym okoliczności, że skarżąca L. B. posiada nieposzlakowaną opinię;

b) art. 7 in media k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie wnioskowanych przez stronę dowodów, w sytuacji gdy przeprowadzenie tych dowodów przyczyniłoby się do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym ustalenie, że skarżąca L. B. posiada nieposzlakowaną opinię ;

c) art. 7 in fine k.p.a. - zasady uwzględniania w postępowaniu i załatwianiu spraw interesu społecznego i słusznego interesu jednostki - polegające na pominięciu interesów przedsiębiorców, którzy obdarzyli zaufaniem firmę B.;

d) art. 7, art. 7a, art. 12, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszystkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy oraz poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dowolną jego ocenę, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji niezawierającej dokładnego i wszechstronnego wyjaśniania sprawy oraz braku wszechstronnego rozważenia czy L. B. cieszy się nieposzlakowaną opinią.

Z uwagi na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] grudnia 2021 r., a także o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że sam fakt prowadzenia postępowania karnego, w którym Skarżąca występuje w charakterze podejrzanej nie może świadczyć o okoliczności braku nieposzlakowanej opinii. Postępowanie karne może bowiem zostać umorzone w stosunku do Skarżącej zarówno na etapie przygotowawczym jak i sądowym. W ocenie Skarżącej zaskarżona decyzja zapadła jedynie w oparciu o fakt, że przeciwko Stronie toczy się postępowania karne. Organ poniechał samodzielnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy prowadzonej Prokuraturę Regionalną w [...] pod sygn. akt [...], bazując jedynie na informacji uzyskanej od Prokuratury, że postępowanie nadal się toczy. Jedynie zaliczenie dokumentów zalegających w aktach sprawy karnej w poczet materiału dowodowego sprawy prowadzonej przed PANA, mogłoby pozwolić na samodzielną jego ocenę i poczynienie samodzielnych ustaleń, a w szczególności ustalenie czy działania Skarżącej podjęte w związku z pełnieniem funkcji w spółce można ocenić negatywnie na płaszczyźnie etyczno-moralnej. Sam fakt, że sprawa będąca przedmiotem postępowania karnego jest sprawą medialną nie może świadczyć o tej okoliczności. Ponadto organ poniechał przeprowadzenia dowodów, zawnioskowanych przez Skarżącą, które to w sposób obiektywny zmierzały do ustalenia okoliczności czy Skarżąca posiada nieposzlakowaną opinię. Przedmiotem dowodu ze źródeł osobowych byli bowiem klienci Skarżącej oraz inne osoby znające ją osobiście, zatem mogłyby się wypowiedzieć na okoliczność opinii Skarżącej, w szczególności w kontekście wykonywanego zawodu, zaś zeznania te powinny być wzięte pod uwagę przez organ przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy. Ponadto zdaniem Skarżącej postępowanie w przedmiocie wykreślenia jej z listy firm audytorskich jest co najmniej przedwczesne. W pierwszej kolejności powinno dojść bowiem do prawomocnego zakończenia postępowania karnego, w którym to Skarżąca korzysta z domniemania niewinności. Nadto gdyby wina Skarżącej była oczywista i nie budziła wątpliwości również organów ścigania to w przedmiotowej sprawie już dawno doszłoby do skierowania aktu oskarżenia. Fakt długotrwałości tego postępowania (ponad 6 lat) prowadzić winien organ do wniosku, że wysoce prawdopodobnym jest, że postępowanie karne zostanie wobec Skarżącej umorzone. Inaczej bowiem ocenić należy w kontekście posiadania nieposzlakowanej opinii sytuację czynu kryminalnego, do którego popełnienia oskarżony się przyznaje, a postępowanie karne nadal się toczy, niż sytuację jaka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, tj. skomplikowaną sprawę finansową, w której to Skarżąca nie przyznaje się do zarzucanych czynów, a nadto aktywnie uczestniczy w postępowaniu karnym, dążąc do wyjaśnienia sprawy. Już sam fakt, że wobec cieszącej się nieposzlakowaną opinią L. B. zostało wszczęte postępowanie karne spotkał się z szeroko zakrojonym sprzeciwem społecznym. L. B. uzyskała wsparcie wielu szanowanych w społeczeństwie polskim środowisk m.in. środowisk związanych z kościołem rzymskokatolickim, środowiska branżowego, środowisk naukowych, których przedstawiciele do dnia dzisiejszego wątpią w sprawstwo Skarżącej. Jednakże organ poniechał przeprowadzenia dowodów ze źródeł osobowych, mających na celu ustalenie powyższych okoliczności. Uchybienia te świadczą o fakcie, że sprawa nie została rozpoznana w sposób należyty.

W odpowiedzi na skargę Agencja wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z 29 marca 2023 r. Skarżąca podtrzymała zarzuty skargi oraz wniosła o rozważenie czy w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego w postaci art. 61 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ustawy. Zdaniem Skarżącej organ błędnie uznał, że przypisywane jej działanie świadczy o utracie nieposzlakowanej opinii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 61 ust. 1 pkt 6 ustawy, zgodnie z którym skreślenie firmy audytorskiej z listy następuje w przypadku utraty przez firmę audytorską nieposzlakowanej opinii.

Wyjaśnienia wymaga, że przesłanka posiadania przez firmę audytorską nieposzlakowanej opinii jest wymogiem ustawowym wynikającym z implementacji przepisów prawa unijnego. W myśl bowiem art. 4 Dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniającej dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG oraz uchylającej dyrektywę Rady 84/253/EWG (Dz. Urz. UE L 157 z 2006 r., s. 87), właściwe władze Państwa Członkowskiego mogą zatwierdzać wyłącznie osoby fizyczne lub firmy o nieposzlakowanej opinii. Natomiast jak stanowi art. 5 ust. 1 ww. dyrektywy, zatwierdzenie biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej cofa się w przypadku poważnego naruszenia nieposzlakowanej opinii tej osoby lub firmy. Państwa Członkowskie mogą jednak ustalić odpowiedni termin dla celu spełnienia wymogów w zakresie nieposzlakowanej opinii. Polski ustawodawca wdrażając ww. dyrektywę przesłankę tę określił jako "utratę nieposzlakowanej opinii". Dokonując wykładni pojęcia "utraty nieposzlakowanej opinii" przez firmę audytorską w kontekście regulacji prawa unijnego, należy zatem przez to rozumieć każde istotne/poważne naruszenie nieposzlakowanej opinii firmy audytorskiej.

Zauważania wymaga, że ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, która wdrożyła przepisy powyższej dyrektywy, nie zawiera definicji nieposzlakowanej opinii odnośnie biegłego rewidenta jak i firmy audytorskiej. Analizę tego pojęcia należało zatem przeprowadzić z wykorzystaniem wykładni systemowej, celowościowej oraz odniesienia się do orzecznictwa wypracowanego na tle innych regulacji prawa krajowego. Nie można również pominąć faktu, że Skarżąca jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą. Z kolei istotą wykonywania działalności gospodarczej przez osoby fizyczne jest ich funkcjonowanie w obrocie gospodarczym jako osób fizycznych. Zatem to osoba fizyczna jest podmiotem praw i obowiązków w obrocie, w tym ponosi pełną odpowiedzialność za skutki swoich działań. W tej sytuacji zasadnie organ wskazał, że to właśnie nieposzlakowana opinia L. B. będzie miała odniesienie do nieposzlakowanej opinii firmy audytorskiej, tj. jednostki, o której mowa w art. 46 pkt 1 ustawy, a zatem działalności gospodarczej prowadzonej przez biegłego rewidenta we własnym imieniu i na własny rachunek. Nadto zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 3 ust. 4 ustawy, biegły rewident wykonuje zawód w imieniu firmy audytorskiej.

Wobec braku ustawowego doprecyzowania przesłanki nieposzlakowanej opinii należało odwołać się do jej rozumienia w orzecznictwie. I tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1833/21 (LEX nr 3369647) wskazano, że "poszlaka" w języku polskim oznacza podejrzenie, natomiast "nieposzlakowany" - to ten, któremu nie można nic zarzucić, przypisać, nieskazitelny. Natomiast utratę przymiotu "nieposzlakowanej opinii" powoduje nie tylko karalność danej osoby. Taki skutek może również wywoływać znalezienie się określonej osoby w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Wobec tego nieposzlakowana opinia to ogólna ocena w sferze etycznej, przy uwzględnieniu zachowania się danej osoby zarówno w jej życiu prywatnym jak i zawodowym. Z kolei w wyroku z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 285/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (LEX nr 3292288.) wskazał, że standardy oceny pojęcia "nieposzlakowanej opinii" nie sprowadzają się do pojęcia "niekaralności". Nieposzlakowana opinia jest pojęciem szerszym niż niekaralność i jej brak może stanowić negatywną przesłankę merytoryczną, będąca podstawą do wydania konkretnego rozstrzygnięcia. Pojęcie nieposzlakowanej opinii zawiera w sobie m.in. wysoko oceniany społecznie wymóg uczciwości jak i odpowiedzialnego postępowania.

Ponadto zauważenia wymaga, że szerokie ujęcie pojęcia nieposzlakowanej opinii, niekoniecznie odnoszone do wymogu braku karalności, można odnotować również na tle i innych przepisów. W doktrynie wskazuje się również, że w wielu wypadkach analiza, czy doszło do utraty "nieposzlakowanej opinii", będzie wymagała przede wszystkim zachowania zdrowego rozsądku i odwołania się do doświadczenia życiowego. Ocena posiadania np. przez pracownika samorządowego czy kandydata na pracownika samorządowego nieposzlakowanej opinii powinna przede wszystkim odnosić się do jego życia zawodowego i zachowań publicznych. Nie jest jednak wyłączone ustalenie braku nieposzlakowanej opinii w oparciu o zachowania osoby z jej sfery życia prywatnego, o ile zachowania te mogą w jakikolwiek sposób wpływać na ocenę zdolności do sumiennego, starannego czy politycznie neutralnego wykonywania zadań służbowych (B. Surdykowska, 4.2. Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem [w:] B. Surdykowska, P. Czarnecki, A. Reda-Ciszewska, Zatrudnianie pracowników samorządowych, P. Czarnecki, A. Reda-Ciszewska, Warszawa 2020, SIP LEX).

Jednocześnie zaznaczenia wymaga, że sądy administracyjne zajmowały niejednokrotnie stanowisko w sprawach skarg na decyzje właściwych organów skreślających biegłych rewidentów z rejestru biegłych rewidentów. W wyroku z 30 stycznia 2020 r. sygn. akt II GSK 5306/16, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że jak trafnie zaznacza się w doktrynie (zob. Ewa Sowińska w Wstęp do: Wierzbowski Marek - red., Krysiak Anna, Olewiński Mateusz i Żelazek Jakub, Odpowiedzialność biegłego rewidenta. Wolters Kluwer Polska, 2017), biegli rewidenci mają w gospodarce szczególną rolę do odegrania, są bowiem przedstawicielami zawodu zaufania publicznego, którzy odpowiadają za rzetelność informacji finansowych prezentowanych przez uczestników rynku. Zasadnie podkreślono też, że biegli rewidenci dodatkowo doradzają klientom w kluczowych dla ich przedsiębiorstw momentach, a zatem na ich "wiedzy, doświadczeniu i niezależnym osądzie zawodowym polegają przedsiębiorcy, inwestorzy, pożyczkodawcy, kontrahenci". Trafne jest zatem stanowisko, że szczególnie z uwagi "na doniosłość czynności z zakresu rewizji finansowej, jaką jest przeprowadzanie badania sprawozdania finansowego, od biegłych rewidentów należy wymagać nie tylko odpowiednio wysokiego poziomu kompetencji merytorycznych, ale również odpowiednich kwalifikacji etycznych" (Wierzbowski Marek, Krysiak Anna, Olewiński Mateusz i Żelazek Jakub w: Odpowiedzialność biegłego rewidenta. Wolters Kluwer Polska, 2017). Z tego punktu widzenia nie budzi jakichkolwiek wątpliwości wymaganie dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu, nie tylko w postaci posiadania odpowiednich kwalifikacji, czy weryfikacji umiejętności, ale przede wszystkim niekaralności za przestępstwa umyślne. Z uwagi na specyfikę wykonywanej funkcji, wiążącej się z dużą odpowiedzialnością, ryzykiem błędu oraz konieczność zagwarantowania zaufania publicznego, zawód biegłego rewidenta powinien odznaczać się szczególną przejrzystością, a osoby go wykonujące winny swoją nieposzlakowaną opinią i swoim nieskazitelnym postępowaniem dawać rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy do rejestru biegłych rewidentów może być wpisana osoba fizyczna, która m.in.:

1) korzysta z pełni praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych;

2) ma nieposzlakowaną opinię i swoim dotychczasowym postępowaniem, w tym w trakcie postępowania kwalifikacyjnego, daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu biegłego rewidenta;

3) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe.

Z powyższego wynika, że w ustawie odróżniono przesłankę posiadania nieposzlakowanej opinii od przesłanki wymogu niekaralności. Świadczy to o potwierdzeniu stanowiska, że zakres pojęciowy "nieposzlakowanej opinii" jest szerszy aniżeli wymóg pozostawania niekaranym. W konsekwencji również w przypadku osoby niekaranej może dojść do utraty nieposzlakowanej opinii.

Powyższa kwestia była przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z 4 lipca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 733/19, który stwierdził, że art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy wyraźnie stanowi, iż do rejestru może zostać wpisana osoba fizyczna, która ma nieposzlakowaną opinię i swoim dotychczasowym postępowaniem, daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu biegłego rewidenta. Wskazał także, iż powyższe wymaganie nie jest jednoznaczne z formalną niekaralnością danej osoby, gdyż to wymaganie reguluje art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że ze zgromadzonego przez organ materiału dowodowego wynika, iż wobec L. B. przed Prokuraturą Regionalną w [...] I Wydział ds. Przestępczości Gospodarczej toczy się postępowanie przygotowawcze o sygn. akt [...], którego przedmiotem jest działalność osób odpowiedzialnych za transakcje gospodarcze wykonywane w imieniu Spółek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej [...] oraz Grupy Kapitałowej [...], zaś L. B. posiada status podejrzanej. Nie ulega zatem wątpliwości, że w postępowaniu przygotowawczym L. B. posiada status podejrzanej, jak również z treści postawionych jej zarzutów wynika, że jest podejrzana o popełnienie przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu w postaci udziału w zorganizowanej grupie przestępczej oraz przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu oraz o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu w postaci oszustwa stosunku do mienia znacznej wartości, a także o popełnienie czynów zabronionych, o których mowa w przepisach o obligacjach, o rachunkowości oraz w k.s.h. Zatem są to czyny związane ż obszarem, w którym L. B. wykonuje zawód zaufania publicznego. A w tym właśnie obszarze, tak wysoce wrażliwym, L. B. podejmuje czynności w szczególności polegające na badaniu wiarygodności i rzetelności sprawozdań finansowych uczestników obrotu gospodarczego, w tym jednostek zainteresowania publicznego. Działa ona zatem bezpośrednio w obszarze, w którym jest absolutnie niezbędnym, aby jej postawa etyczna cieszyła się niekwestionowaną nieskazitelnością.

Reasumując stwierdzić zatem należało, że okoliczności związane z toczącym się wobec L. B. postępowaniem przygotowawczym, jak i obecna kwalifikacja prawna zarzucanych L. B. czynów (podejrzenie popełnienia przestępstwa umyślnego, które stwarza tym samym poważne zagrożenie dla porządku publicznego czy obrotu gospodarczego) nasuwają istotne wątpliwości co do przestrzegania przez L. B. w dalszej działalności zawodowej, która związana jest z wykonywaniem czynności rewizji finansowej, obowiązujących norm prawnych.

Ponadto zdaniem Sądu także delikt dyscyplinarny, którego popełnienie zostało L. B. przypisane na podstawie orzeczenia Krajowego Sądu Dyscyplinarnego z 12 sierpnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt [...], podważa zaufanie do L. B. jako biegłego rewidenta oraz osoby prowadzącej firmę audytorską. Z powyższych względów należało uznać, że brak jest gwarancji, iż przy wykonywaniu zawodu zaufania publicznego będzie ona przestrzegała zasad wykonywania tego zawodu, wynikających z przepisów ogólnie obowiązujących, jak i norm etycznych. Za prawidłowe należało zatem uznać stanowisko organu, że osoba prowadząca wskazaną wyżej działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własny rachunek powinna cechować się nieposzlakowaną opinią także w związku z dotychczas sprawowanymi przez siebie funkcjami oraz posiadać odpowiednią wiedzę i kompetencje do wypełniania powierzonych jej obowiązków. Z kolei nałożenie przez KNF na spółkę G. S.A. kary pieniężnej za liczne i długotrwałe naruszenia ciążących na niej obowiązków, wynikających z przepisów prawa i związanych z jej działaniem m.in. w czasie, gdy członkiem zarządu tej spółki była L. B., świadczy o braku wiarygodności i uczciwości L. B. w sferze zawodowej oraz stanowi uzasadnienie poglądu, że taka osoba nie daje gwarancji, iż będzie przestrzegała innych norm prawnych oraz etycznych. W ocenie Sądu wymienione wyżej okoliczności powodują, że brak jest gwarancji właściwego wykonywania przez firmę audytorską prowadzoną przez L. B. czynności rewizji finansowej, bowiem do wykonywania tych czynności wymagane jest posiadanie odpowiedniej wiedzy z zakresu wielu uregulowań prawnych oraz zachowanie należytej staranności, a także przestrzeganie standardów etyki zawodowej.

Z tych względów należało podzielić stanowisko organu o braku należytej rękojmi działalności wykonywanej przez firmę audytorską prowadzoną przez Skarżącą. Tym samym należało uznać, że ziściła się przesłanka utraty przez firmę audytorską nieposzlakowanej opinii, która stanowi o konieczności skreślenia jej z listy firm audytorskich. Wobec tego zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ustawy okazał się bezzasadny.

W świetle powyższego stwierdzić należało, że wbrew stanowisku Skarżącej organ prawidłowo zidentyfikował i określił pod względem prawnym przesłankę "utraty nieposzlakowanej opinii" i zastosował ją w niniejszej sprawie, a ocena zgromadzonego materiału dowodowego była swobodna a nie dowolna. Jak wskazano bowiem już wyżej biegli rewidenci, jak również firmy audytorskie, mają w gospodarce szczególną rolę do odegrania, odpowiadają bowiem za rzetelność informacji finansowych prezentowanych przez uczestników rynku. Z uwagi zatem na doniosłość czynności z zakresu rewizji finansowej, jaką jest przeprowadzanie badania sprawozdania finansowego, od biegłych rewidentów należy wymagać nie tylko odpowiednio wysokiego poziomu kompetencji merytorycznych, ale również odpowiednich kwalifikacji etycznych. Specyfika wykonywanej funkcji, wiążącej się z dużą odpowiedzialnością, ryzykiem błędu oraz konieczność zagwarantowania zaufania publicznego, zawód biegłego rewidenta powinien odznaczać się szczególną przejrzystością, a osoby go wykonujące winny swoją nieposzlakowaną opinią i swoim nieskazitelnym postępowaniem dawać rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu. Tym samym wbrew twierdzeniom skarżącej stanowisko organu, nie jest wyrazem zaprzeczenia konstytucyjnej zasady domniemania niewinności. Jak to bowiem zaznaczono powyżej, wymóg z art. 61 ust. 1 pkt 6 ustawy nie może być utożsamiany jedynie z posiadaniem statusu osoby niekaranej.

Biorąc powyższe pod uwagę należało podzielić stanowisko organu, że nie jest uprawnionym twierdzenie Skarżącej, że sam fakt prowadzenia postępowania karnego, w którym występuje w charakterze podejrzanej nie może świadczyć o okoliczności braku nieposzlakowanej opinii. Argument, w myśl którego postępowanie karne może zostać umorzone w stosunku do Skarżącej zarówno na etapie przygotowawczym jak i sądowym, a zatem na takim etapie nie można wnioskować o możliwości utraty nieposzlakowanej opinii, nie jest uzasadniony, bowiem utrata nieposzlakowanej opinii może mieć miejsce również w przypadku osoby niekaranej.

Ponadto Sąd za niezasadne uznał również zarzuty Skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 89 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy, w sytuacji gdy zachodziła konieczność wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności z udziałem stron i pełnomocnika, w tym okoliczności, że Skarżąca posiada nieposzlakowaną opinię, wskazania wymaga, że Skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy. Natomiast organ administracji jest obowiązany przeprowadzić rozprawę, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania. Ocena czy przeprowadzenie rozprawy przyczyni się do przyspieszenia lub uproszczenia postępowania, należy do prowadzącego je organu. Zdaniem Sądu Skarżąca nie wykazała, iż brak przeprowadzenia rozprawy mógł mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe. Natomiast przesłanką dla przeprowadzenia rozprawy nie jest ustalenie, że ocena materiału dowodowego przez organ administracji istotnie różni się od oceny materiału dowodowego dokonywanej przez stronę.

Podobnie jako nieuzasadniony Sąd ocenił zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie wnioskowanych przez Stronę dowodów, w sytuacji gdy przeprowadzenie tych dowodów przyczyniłoby się do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym ustalenie, że Skarżąca posiada nieposzlakowaną opinię. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Tym samym uprawnienie strony do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu podlega ograniczeniom, a organ powinien każdorazowo rozważyć żądanie przeprowadzenia dowodu z uwagi na celowość i konieczność zapewnienia szybkości postępowania, zwłaszcza, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń. Uwzględnienie żądania strony zależy więc od tego, czy wnioskowany dowód może przyczynić się do dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, a nie powoduje wyłącznie przedłużenie postępowania czy zwiększenie kosztów postępowania (por. wyrok NSA z 28 maja 2020 r., I GSK 1768/19). W rozpoznawanej sprawie przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe wyjaśniło wszystkie fakty istotne dla rozstrzygnięcia, nie było zatem konieczne przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez Stronę.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 7, art. 7a, art. 12, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Trzeba bowiem wskazać, że uchybienie przez organ normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (zob. wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 445/19). O dowolności oceny można byłoby mówić wyłącznie w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (por. wyrok NSA z 16 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 837/20). Tymczasem jak wskazano powyżej, organ zgromadził wystarczający materiał dowodowy, a wyprowadzone z oceny materiału dowodowego wnioski są logiczne i znajdują potwierdzenie w treści dowodów, odpowiadają wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy. Zauważyć również należy, że organ nie ma obowiązku prowadzenia postępowania dłużej, niż to jest konieczne dla uzyskania pewności co do stanu faktycznego sprawy w zakresie okoliczności istotnych z punktu widzenia jej rozstrzygnięcia. W przeciwnym razie nie byłoby praktycznie możliwości zakończenia żadnego postępowania administracyjnego z obawy, że jakiś dowód zostanie pominięty.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i prawnym, a zatem skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.