Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1449/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 lipca 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/677/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w decyzji z 21 lipca 2023 r., nr SKO.ŚR/4111/677/2023 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z 17 maja 2023 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Organ I instancji decyzją z 17 maja 2023 r. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką H. Ś., która legitymowała się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu wskazano, że niepełnosprawna matka mieszka sama w domu jednorodzinnym i jest osobą w znacznym stopniu samodzielną (co wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego). W ocenie organu, zakres opieki sprawowany nad H. Ś. nie przekracza zwykłych czynności polegających na prowadzeniu gospodarstwa domowego. Nadto wskazano na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem niepełnosprawność u ww. powstała w październiku 2019 r., tj. po ukończeniu 83 roku życia.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. W. podniosła, iż do codziennych czynności związanych z opieką nad matką należy: umawiane wizyt u lekarzy i zakup leków, pranie, sprzątanie, robienie zakupów, pomoc w pielęgnacji, wizyta u fryzjera, palenie w piecu, opłata rachunków. Odwołująca się wskazała także na zły stan zdrowia matki (co ma związek z przebytym złamaniem kręgosłupa). Niepełnosprawna porusza się z trudem, ma problemy z pamięcią oraz cierpi na różne inne dolegliwości.

W uzasadnieniu opisanego na wstępie rozstrzygnięcia, Kolegium przytaczając brzmienie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych wyjaśniło, że przesłankami dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wymagającym stałej pielęgnacji i niepodejmowanie z tego powodu pracy. Podkreślono, że celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód, wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca.

Następnie wskazano, że zgodnie z orzeczeniem KRUS z dnia 7 stycznia 2020 r., H. Ś. ur. 26 września 1936 r. jest osobą trwale niezdolną do samodzielni egzystencji i jest wdową. Nadto, skarżąca we wniosku o przyznanie świadczenia oświadczyła, że zaprzestała z dniem 1 kwietnia 2023 r. pracy w gospodarstwie rolnym.

Z przeprowadzonego w miejscu zamieszkania H. Ś. wywiadu środowiskowego wynika, iż niepełnosprawna mieszka sama w domu przepisanym na odwołującą się.

Organ odwoławczy zaznaczył, że jak wynika z materiału dowodowego, H. Ś. jest w znacznym stopniu samodzielna, sama się ubiera, korzysta z toalety, do przemieszczenia używa dwóch kul lekarskich, co ma związek z przebytym urazem kręgosłupa oraz problemami geriatrycznymi. Ustalono, iż niepełnosprawna codziennie czynności wykonuje samodzielnie, natomiast zajmuje jej to większą ilość czasu.

Kolegium odnotowało także, że wskazany w wywiadzie oraz podany przez niepełnosprawną w oświadczeniu z 8 maja 2023 r. (k. 12 a.a.) zakres czynności jakie skarżąca wykonuje przy matce pokrywa się z tymi wskazanymi w odwołaniu. Dotyczy on w szczególności pomocy przy codziennych czynnościach, tj. przygotowanie posiłków, umawianie wizyt u lekarza, napalenie w piecu itp.

Tym samym organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż opieka świadczona na rzecz matki przez skarżącą nie przekracza zwykłych czynności polegających na prowadzeniu gospodarstwa domowego. Poniekąd potwierdziła to skarżąca w odwołaniu wskazując na zakres czynności wykonywanych przy matce. W ocenie Kolegium, nie są to takie czynności, przy których osoba sprawująca opiekę nie może podjąć zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu.

Ponadto SKO w Krakowie stwierdziło, że pomimo dokonania przez organ I instancji błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy, kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu.

W piśmie z 25 sierpnia 2023 r. skarżąca, wniosła od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zwróciła uwagę, że od 1 lutego 2021 r. zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym w związku z koniecznością sprawowania opieki nad tatą J. Ś. oraz mamą H. Ś. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 maja 2021 r. znak: SKO.ŚR/411 1/422/2021 zostało skarżącej przyznane wnioskowane świadczenie na ojca. Po śmierci taty, która nastąpiła w dniu 15 października 2022 r. sytuacja związana ze sprawowaniem opieki nad mamą nie uległa zmianie. W żaden sposób nie zmieniła się forma opieki nad niepełnosprawną, którą sprawowała do dnia śmierci taty. Nadal nie może podjąć zatrudnienia ponieważ czas, który poświęca na sprawowanie opieki nad mamą nadal na to nie pozwala. Stan zdrowia mamy pogorszył się do tego stopnia, że skarżąca została zmuszona do zamieszkania wraz z matką aby całodobowo pomagać jej w funkcjonowaniu i codziennym życiu. Podkreślenia w sprawie wymaga faktyczny stan zdrowia mamy, który niestety nieustannie się pogarsza. Niepełnosprawna w grudniu 2021 r. miała przeprowadzoną operację na kręgosłupa, jego cementowanie w konsekwencji czego porusza się bardzo słabo używając dwóch kul. Mamę trzeba przebierać czasem kilka razy w ciągu dnia ze względu na nie trzymanie moczu. Samo przebieranie mycie to nie wszystko, trzeba zadbać również o pościele, pokrowce oraz podłogi gdzie często spływa mocz. Mama ma również szereg schorzeń, na które cierpi są to między innymi: [...]. W ocenie skarżącej, matka wymaga całodobowej opieki.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt I OZ 720/24 postanowił: uchylić zaskarżone postanowienie WSA w Krakowie z 4 lipca 2024 r. (pkt1) oraz przywrócić skarżącej M. W. termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 28 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1449/23 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i o doręczenie M. W. odpisu tego wyroku wraz z odpisem jego uzasadnienia (pkt 2).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023, póz. 390, dalej jako: u.ś.r.) zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Organ odwoławczy przyjął, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na zakres sprawowanej opieki nad matką (brak związku przyczynowo-skutkowego).

Tytułem wstępu, wyjaśnić należy, świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż to wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i nie może być traktowane jako zastępcze lub dodatkowe źródło dochodu. Ponieważ celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym, na czas tej opieki, dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu, musi zatem istnieć związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem opieki. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 21 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 35/22).

Wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wymaga od organów zindywidualizowanej oceny konkretnej sytuacji rodzinnej występującego o przyznanie świadczenia opiekuna osoby niepełnosprawnej. Przepis ten należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1575/22 wskazał, że analiza powyższego przepisu wskazuje, że do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest wystarczające stwierdzenie znacznego stopnia niepełnosprawności u podopiecznego wnioskodawcy zobowiązanego do świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby niepełnosprawnej, ale przede wszystkim rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowanie takich zajęć z uwagi na konieczność podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęło się, że pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować (por. wyroki NSA: z 14 marca 2023 r., I OSK 1239/22; z 21 lutego 2023 r., I OSK 794/22, czy z 23 czerwca 2020 r., I OSK 237/20).

Poza sporem w tej sprawie jest, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem KRUS z 1 lipca 2020 r., w którym stwierdzono trwałą niezdolność badanej do samodzielnej egzystencji od dnia 1 października 2019 r. (k. 2 akt administracyjnych).

Jak już zostało wyżej zasygnalizowane - legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności, nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (przykładowo wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., sygn. I OSK 2859/20, wyroki WSA: w Gliwicach z 3 listopada 2022 r. sygn. II SA/Gl 1122/22, w Łodzi z 25 października 2022 r. sygn. II SA/Łd 308/22, w Gliwicach z 13 października 2022 r. sygn. II SA/Gl 1022/22 oraz II SA/Gl 961/22, w Gdańsku z 13 października 2022 r. sygn. III SA/Gd 252/22, w Szczecinie z 29 września 2022 r. sygn. II SA/Sz 692/22, w Łodzi z 27 września 2022 r. sygn. II SA/Łd 676/22, w Bydgoszczy z 27 września 2022 r. sygn. II SA/Bd 565/22, w Łodzi z 20 września 2022 r. II SA/Łd 626/22). W konsekwencji w każdym przypadku, gdy dana osoba ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, badać należy okoliczności faktyczne sprawy oraz istnienie związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (wyrok NSA z 7 maja 2020 r., sygn. I OSK 1049/19).

Analizując zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy, obejmujący m.in. wywiad środowiskowy z 8 maja 2023 r. (k. 13 a.a.), oświadczenie H. Ś. z 8 maja 2023 r. (k. 12 a.a.), oświadczenie H. Ś. z 8 maja 2023 r. o stanie majątkowym (k. 11 a.a.) – należy zgodzić się z zawartą w zaskarżonej decyzji konstatacją organu odwoławczego, że zakres opieki wykonywany przez skarżącą względem matki nie uniemożliwia jej pracy w gospodarstwie rolnym.

Ustalono, że niepełnosprawna H. Ś. mieszka sama w domu jednorodzinnym, który został podarowany skarżącej (k. 11. a.a.).

H. Ś. wskazała w wywiadzie, że skarżąca "odwiedza ją i służy pomocą raz dziennie, a czasem dwa razy dziennie. Jej pomoc polega na przywiezieniu codziennie gorącego posiłku, zrobieniu i przyniesieniu zakupów, umawia wizyty lekarskie i zawozi do lekarzy, pomaga przy myciu, załatwianiu spraw urzędowych, realizowaniu recept lekarskich, sprzątaniu mieszkania, pranie i prasowanie odzieży, pościli, opłacanie rachunków, przynoszenie opału."

Dalej w wywiadzie podano, że H. Ś. ma 86 lat i z tym związane choroby geriatryczne. Niepełnosprawna oświadczyła, że od ok. pół roku ma problemy z jelitem grubym, jest pod stałą kontrolą lekarzy. W 2001 przeszła cementowanie kręgosłupa, do chodzenia używa 2 kul lub laski. Choruje na [...]. Wskazano, że do toalety chodzi samodzielnie, ubiera się samodzielnie lecz przez pewne ograniczenie z kręgosłupem bardzo dużo czasu jej to zajmuje. Nie bez znaczenia dla sprawy jest też fakt, że podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego skarżąca była nieobecna.

Ustalony przez organy administracyjne zakres opieki świadczonej matce przez skarżącą – koresponduje z ww. wywiadem środowiskowym, oświadczaniem niepełnosprawnej oraz z twierdzeniami samej skarżącej zawartymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji (skarżąca do czynności opiekuńczych dodała jeszcze wizyty u fryzjera).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20, wydanym na gruncie stanu faktycznego i prawnego zbliżonego do przedmiotowej sprawy, wskazał, że "Podkreślenia jednak w tym miejscu wymaga, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wynika, iż mąż uczestniczki postępowania wymaga pomocy jedynie w niektórych codziennych czynnościach z uwagi na niedowidzenie. Nie jest przy tym osobą leżącą i niesprawną ruchowo, samodzielnie wykonuje czynności higieniczne, spożywa posiłki i ubiera się. Ponadto zakres sprawowanej przez uczestniczkę postępowania opieki nad mężem sprowadza się praktycznie do prowadzenia gospodarstwa domowego, polegającego na wykonywaniu typowych w tym zakresie czynności, takich jak: sprzątanie, pranie, prasowanie, robienie zakupów, realizowanie recept, opłacanie rachunków, przygotowywanie opału. Ponadto uczestniczka postępowania podaje mężowi leki tylko dwa razy dziennie i zakrapia krople do oczu. Oprócz tego towarzyszy mu na spacerach, wizytach lekarskich i czyta książki. Biorąc powyższe pod uwagę, zgodzić się zatem należy ze skarżącym organem, iż wskazany przez uczestniczkę postępowania zakres faktycznie sprawowanej przez nią opieki nad mężem, nie stanowi czynności, które powodują konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Tak świadczona pomoc nie wykracza bowiem w zasadzie poza standardowe obowiązki domowe, nie uniemożliwia więc podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W konsekwencji prawidłowe jest stanowisko (...), iż w przedmiotowym stanie faktycznym brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez uczestniczkę postępowania, a sprawowaną przez nią opieką nad mężem - rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W rezultacie należy przyjąć, że uczestniczka postępowania nie spełnia przesłanek do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego." Wyżej opisany zakres czynności opiekuńczych zasadniczo jest tożsamy z ustaleniami dokonanymi w przedmiotowej sprawie.

Należy też zgodzić się ze stanowiskiem WSA w Krakowie zawartym w wyroku z 21 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1564/22 (wydanym w podobnej do rozpoznawanej sprawie) – "czynności jak: organizowanie wizyt lekarskich, przygotowanie posiłków, podanie leków, a tym bardziej czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, mogą być realizowane przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu, a znaczna część tej aktywności (np. sprzątanie, pranie, zakupy) może mieć miejsce także w dni wolne od pracy, np. w weekendy (por. wyrok WSA w Krakowie z 5.12.2022 r., sygn. akt III SA/Kr 918/22). Czynności opiekuńcze skarżącego trafnie zatem zostały zakwalifikowane przez orzekający organ administracji jako niebędące na tyle absorbującymi, aby musiały być czynione przez osobę, która w tym celu całkowicie zrezygnować musi z pracy w gospodarstwie rolnym. (...)

Za trafną uznać należy też konstatację przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 grudnia 2024 r., I OSK 2887/23: "Sąd I instancji zasadnie wywiódł, że o zaistnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia (niepodejmowania zatrudnienia) a w konsekwencji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego decyduje zakres opieki nad osobą niepełnosprawną, a w konsekwencji zasadnie zinterpretował konieczność istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wykonywanymi czynnościami opiekuńczymi a koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia. (...) analiza całokształtu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy nakazuje uznać, że (...) stan zdrowia siostry skarżącego, przy uwzględnieniu zakresu opieki jej zapewnianej, nie wyklucza możliwości pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów NSA z 11 grudnia 2012 r. (sygn. I OPS 5/12), przy właściwej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Należy przy tym zauważyć, że np. praca świadczona w ramach stosunku pracy jest pracą wykonywaną na rzecz osoby trzeciej i pod jej kierownictwem (art. 22 Kodeksu pracy). Charakteryzuje ją nie tylko podporządkowanie ekonomiczne, ale i organizacyjne. Oznacza to obowiązek pozostawania w wyznaczonym czasie w dyspozycji pracodawcy w miejscu wykonywania pracy lub w innym miejscu wskazanym przez niego (art. 128 Kodeksu pracy). Pracodawcy przysługuje kompetencja do wydawania wiążących pracownika poleceń dotyczących sposobu, miejsca i czasu wykonywania pracy (art. 100 § 1 Kodeksu pracy). Z powyższego wynika, że aby stwierdzić, że istnieje związek między rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, to opieka nad osobą niepełnosprawną powinna być bardziej absorbująca, niż w przypadku osoby rezygnującej z pracy w ramach stosunku pracy."

W kontrolowanej sprawie we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z 19 kwietnia 2023 r. skarżąca oświadczyła, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania w nim pracy z dniem 1 kwietnia 2023. Oświadczenie to zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Natomiast w skardze skarżąca wskazała, że od 1 lutego 2021 r. zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym w związku z koniecznością sprawowania opieki nad tatą J. Ś. oraz mamą H. Ś. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 maja 2021 r. znak: SKO.ŚR/4111/422/2021 zostało skarżącej przyznane wnioskowane świadczenie na ojca. Po śmierci taty, która nastąpiła w dniu 15 października 2022 r. sytuacja związana ze sprawowaniem opieki nad mamą nie uległa zmianie. W żaden sposób nie zmieniła się forma opieki nad niepełnosprawną, którą sprawowała do dnia śmierci taty. Nadal nie może podjąć zatrudnienia ponieważ czas, który poświęca na sprawowanie opieki nad mamą nadal na to nie pozwala.

Zestawienie skargi z wnioskiem o przyznanie ww. świadczenia wskazuje na pewną niekonsekwencję twierdzeń skarżącej, która z jednej strony podała, że od dnia 15 października 2022 r. (od śmierci ojca) "sytuacja związana ze sprawowaniem opieki nad mamą nie uległa zmianie. W żaden sposób nie zmieniła się forma opieki nad niepełnosprawną, którą sprawowała do dnia śmierci taty", a z drugiej, zgodnie z oświadczeniem skarżącej (z wniosku) – z pracy z gospodarstwie rolnym zrezygnowała z dniem 1 kwietnia 2023 r. Powyższe wskazuje, że skarżąca była w stanie łączyć pracę w gospodarstwie rolnym z jednoczesną opieką nad niepełnosprawną matką, skoro jak sama stwierdziła, od dnia 15 października 2022 r. sytuacja związana ze sprawowaniem opieki nad mamą nie uległa zmianie. Trwała niezdolność H. Ś. do samodzielnej egzystencji występuje od dnia 1 października 2019 r. (orzeczenie KRUS z 7 stycznia 2020 r.).

Nadto skarżąca dopiero w skardze do sądu wskazała, że stan zdrowia niepełnosprawnej się pogorszył. Podkreślić w tym miejscu należy, że z punktu widzenia legalnościowej oceny zaskarżonej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym liczy się stan faktyczny istniejący w czasie orzekania przez organy administracji, toteż ewentualne późniejsze pogorszenie się stanu zdrowia H. Ś. nie może mieć wpływu na tę ocenę. Stąd też w założeniu nie mogły mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej twierdzenia skarżącej wskazujące na to, że do takiego następczego pogorszenia się stanu zdrowia matki doszło.

Podsumowując, w ocenie Sądu zakres opieki dostarczanej matce nie uniemożliwia skarżącej pracy w gospodarstwie rolnym.

Organ ocenił zebrany materiał dowodowy prawidłowo i prawidłowo ustalił stan faktyczny (nie doszło do naruszenia przepisów statuujących zasadę prawdy obiektywnej ani innych przepisów prawa procesowego, w tym art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a.), prawidłowo zinterpretował i zastosował odnośne przepisy prawa materialnego (w tym art. 17 ust. 1 ustawy) i dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej, konstatując konieczność wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym miejscu wypada też raz jeszcze zaznaczyć, że z punktu widzenia legalnościowej oceny zaskarżonej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym liczy się stan faktyczny istniejący w czasie orzekania przez organy administracji, toteż ewentualne późniejsze pogorszenie się stanu zdrowia H. Ś. nie może mieć wpływu na tę ocenę (tak WSA w Krakowie w wyroku z 23 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 616/23).

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.