Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1749/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del.WSA Grzegorz Dudar (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 388/22 w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 stycznia 2022 r. znak 220000/71/290493/2021 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 388/22 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 stycznia 2022 r. nr 220000/71/290493/2021 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2020 roku uchylił zaskarżoną decyzję.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie sądu I instancji wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, p.p.s.a.), tj.:

1) naruszenie art. 33 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) poprzez przyjęcie, że pełnomocnik posiadający pełnomocnictwo ogólne na profilu informatycznym PUE ZUS musi doręczyć osobno szczególne pełnomocnictwo do każdej sprawy toczącej się przed ZUS, w celu uznania go pełnomocnikiem w danej konkretnej sprawie;

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:

1) naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez sformułowanie w uzasadnieniu wyroku wskazań, które nie wynikają w żaden sposób z przepisów prawa i są sprzeczne z sensem i celem istnienia systemu teleinformatycznego PUE ZUS, tj. konieczność dołączania pełnomocnictwa szczególnego do każdej ze spraw prowadzonych przed ZUS przez pełnomocnika, pomimo złożenia wcześniej pełnomocnictwa ogólnego do reprezentowania danego płatnika.

Mając na uwadze powyższe zarzuty Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, poprzez jej oddalenie. Względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. ZUS oświadczył jednocześnie, że stosownie do treści art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniesioną po terminie, pełnomocnik skarżącego wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji.

Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

W zarzucie kasacyjnym ujętym w punkcie I.1. petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, a mianowicie naruszenie art. 33 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) poprzez przyjęcie, że pełnomocnik posiadający pełnomocnictwo ogólne na profilu informatycznym PUE ZUS musi doręczyć osobno szczególne pełnomocnictwo do każdej sprawy toczącej się przed ZUS, w celu uznania go pełnomocnikiem w danej konkretnej sprawie.

Zgodnie z art. 33 § 3 k.p.a., który zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest przepisem procesowym stanowi, że pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ administracji publicznej może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony.

Regulacja w art. 33 § 3 k.p.a. daje podstawy do określenia skutecznego uzewnętrznienia woli udzielonego pełnomocnictwa. To uzewnętrznienie woli zobowiązanego lub jego przedstawiciela ustawowego następuje, jak o tym stanowi norma pierwsza zamieszczona w art. 33 § 3 k.p.a. przy pierwszej czynności procesowej zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem przy czynności wniesienia zarzutu.

Dodać należy, żaden z przepisów prawa regulujących problematykę pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym (art. 32 i 33 k.p.a.) nie regulują wyjątku, z którego wynikałoby, że pełnomocnik posiadający pełnomocnictwo ogólne na profilu informatycznym PUE ZUS nie musi doręczyć osobno pełnomocnictwo do każdej sprawy toczącej się przed ZUS, w celu uznania go pełnomocnikiem w danej konkretnej sprawie. Dodać również należy, że przepisu takiego nie wskazał nawet autor skargi kasacyjnej. Powoływanie się natomiast w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na postanowienia Ordynacji podatkowej jest nieskuteczne, bowiem ustawa ta w tej sprawie nie miała w ogóle zastosowania.

Autor skargi kasacyjnej stwierdził w jej uzasadnieniu, że skoro doszło do skutecznego doręczenia decyzji pełnomocnikowi w osobie księgowej, to dlaczego sąd stwierdza, że pełnomocnik ten nie miał prawa do składania odwołań w imieniu swojego mocodawcy? Odpowiadając na tak postawione pytanie wydaje się, że autor skargi nie odróżnia czynności strony polegającej na sporządzeniu oraz wniesieniu odwołania przez stronę, względnie jej pełnomocnika od czynności doręczenia pisma przez organ i jego odebrania przez stronę. Otóż w pierwszym przypadku, czynność sporządzenia odwołania może nastąpić wyłączenie przez stronę, ewentualne przez jej pełnomocnika umocowanego zgodnie z przepisami k.p.a. Pełnomocnictwo uprawnia do reprezentowania strony. Natomiast w drugim przypadku skuteczne doręczenie następuje poprzez doręczenie pisma w postaci elektronicznej na konto strony w systemie teleinformatycznym organu administracyjnego, niezależnie od tego kto obsługuje konto strony.

W związku z powyższym ten zarzut kasacyjny okazał się nieusprawiedliwiony.

Niezasadny okazał się również zarzut zawarty w punkcie II.1. petitum skargi kasacyjnej polegający na naruszeniu art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez sformułowanie w uzasadnieniu wyroku wskazań, które nie wynikają w żaden sposób z przepisów prawa i są sprzeczne z sensem i celem istnienia systemu teleinformatycznego PUE ZUS, tj. konieczność dołączania pełnomocnictwa szczególnego do każdej ze spraw prowadzonych przed ZUS przez pełnomocnika, pomimo złożenia wcześniej pełnomocnictwa ogólnego do reprezentowania danego płatnika,

Odnosząc się do tak skonstruowanego zarzutu w pierwszej kolejności warto zauważyć, ze autor skargi kasacyjnej w ogóle nie uzasadnił na czym miało polegać naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., co wynika wprost z postanowień art 176 p.p.s.a.

Nie jest to jednak jedyna wadliwość tego zarzutu. Otóż Naczelnemu Sądowi Administracyjnego obce są sens i cel istnienia systemu teleinformatycznego PUE ZUS. Nie można zgodzić się z twierdzeniem, że sformułowane w uzasadnieniu wyroku wskazania nie wynikają w żaden sposób z przepisów prawa. Otóż według NSA wynikają one z postanowień Kodeksu postępowania administracyjnego. Zestawienie tych przepisów z przepisami k.p.a. dotyczącymi pełnomocnictwa oznacza, że strona nie była reprezentowana w postępowaniu administracyjnym przez pełnomocnika. W konsekwencji zasadnie sąd I instancji wywiódł, że w toku ponownie przeprowadzonego postępowania, organ – rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu (na podstawie z art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19 oraz art. 59 k.p.a.) do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2020 r. – weźmie pod uwagę, że ww. postępowaniu, wszczętym na podstawie wniosku z dnia 22 marca 2021 r., strona działała osobiście (nie złożyła do akt tej konkretnej sprawy żadnego dokumentu pełnomocnictwa). Zatem przywracając termin (lub odmawiając jego przywrócenia) weźmie pod uwagę wyłącznie okoliczności (w tym zdrowotne) dotyczące tylko skarżącego.

Końcowo wskazać należy, że w niniejszej sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną pełnomocnika skarżącego została wniesiona z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 179 p.p.s.a., w związku z powyższym brak było podstawy do uwzględnienia żądania zasądzenia od strony przeciwnej kosztów postępowania kasacyjnego.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.