Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 78/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,c,
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Wójt Gminy S. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r. na podstawie art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), art.17 ust. 1b, art. 20 ust. 1-3, art. 24, art. 25 ust. 1, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), odmówił A. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem J. W..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 28 lipca 2022 r. A. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem J. W.. Do wniosku dołączyła orzeczenie nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. zaliczające do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wydano na stałe. W punkcie IV orzeczenia o niepełnosprawności stwierdzono: "Niepełnosprawność istnieje od - nie da się ustalić", natomiast w pkt V orzeczenia zapisano, że stopień niepełnosprawności datuje się od [...] maja 2019 r. Zgodnie z powyższym zapisem niepełnosprawność ojca została stwierdzona, gdy był on osobą dorosłą (wiek [...] lat).

Organ I instancji ocenił, iż żadna z przesłanek określonych w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie została spełniona.

Następnie organ podał, że na podstawie art. 23 ust. 4aa ustawy o świadczeniach rodzinnych pracownik socjalny przeprowadził wywiad z J. W. i ustalił, że J. W. zamieszkuje w jednym budynku wraz synem i jego rodziną, lecz prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Od dłuższego czasu jest w konflikcie z synem i synową. Zajmuje pokój, natomiast z kuchni i łazienki korzysta z pozostałymi domownikami. Partycypuje w kosztach utrzymania domu. jest osoba niepełnosprawną i schorowaną, boryka się z [...] Jest pod stałą kontrolą lekarza rodzinnego, kardiologa, pulmunologa i gastrologa. Pomimo występujących schorzeń i sędziwego wieku stara się wykonywać w miarę swoich możliwości czynności higieniczne, jednak z uwagi na problemy z chodzeniem i zawroty głowy wymaga asekuracji w trakcie ich wykonywania i przemieszczania się. C. A. opiekuje się ojcem od kilku lat, jednak od około roku, gdy stan jego zdrowia pogorszył się odwiedza ojca codziennie. Pomimo, że mieszka w innej miejscowości oddalonej około 12 km, przyjeżdża do ojca codziennie rano i jest z nim do godziny około 17. W tym czasie przygotowuje posiłki, dozuje i kontroluje przyjmowanie leków, pomaga przy pielęgnacji, utrzymuje porządek, realizuje recepty, umawia wizyty lekarskie, dowozi do placówek służby zdrowia, towarzyszy ojcu w trakcie wizyt lekarskich u specjalistów. Jako bezsporne organ I instancji uznał fakt udzielania pomocy ojcu przez córkę A. K. jako jedynej z siedmiorga rodzeństwa, która wspiera ojca w wykonywaniu czynności dnia codziennego, z którymi J. W. nie radzi sobie sam.

Zakres sprawowanej opieki wyklucza podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Wnioskodawczyni od dnia 2017-09-[...] do dnia 2020-06-[...] pozostawała aktywna w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. i wykonywała prace społecznie użyteczne. Obecnie jest bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej, nie otrzymuje świadczeń z ZUS, KRUS.

W ocenie organu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje gdyż nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust.1 b ustawy.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A. K..

W odwołaniu wskazała, że stan zdrowia ojca pogorszył się wobec czego musi codziennie do niego przyjeżdżać, umawia go do lekarzy, robi zakupy, przygotowuje posiłki, podaje leki, pierze, sprząta. Na wizyty do lekarza zawozi ojca, a ponadto asekuruje go bowiem miewa utarty przytomności. Zdaniem strony powoływanie się przez organ na powstanie niepełnosprawności ojca po 25 roku jest niezgodne z Konstytucją.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 615) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, jednakże nie z przyczyn w nim wskazanych. Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji błędnie zastosował art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem wobec treści ww. wyroku TK, przymiot konstytucyjności utraciło przewidziane w tym przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w art. 17 ust.lb pkt 1 i 2 cyt. ustawy.

Kolegium wskazało, że przy rozpoznaniu tej sprawy należy ustalić, czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) przez opiekuna a sprawowaniem przez niego opieki nad osobą niepełnosprawną, łącznie z ustaleniem rozmiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy zarobkowej, o czym mowa w art. 17 ust. 1 omawianej ustawy. Z treści tego przepisu wynika, że osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę na osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze, który wymusza jej rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowanie zatrudnienia z tych samych przyczyn, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowy. W ocenie organu II instancji odmowa przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia jest uzasadniona brakiem związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a opieką nad niepełnosprawnym krewnym, o czym stanowi w art. 17 ust. 1 omawianej ustawy.

Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie brak podstaw by uznać, że rezygnacja skarżącej z aktywności zawodowej została wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym ojcem, a rozmiar tej opieki jest na tyle duży, że uniemożliwia podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Opieka ta bowiem sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego i czynności z tym związanych. Robienie zakupów, sprzątanie, przyrządzanie posiłków, wykup i podawanie leków czy wożenie do lekarzy, wykonywane jest w każdej rodzinie, również przez osoby pracujące zawodowo. W tej sytuacji Kolegium uznało, że nie istnieje bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją bądź niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym krewnym i to takim wymiarze, który uniemożliwia opiekunce wykonywanie pracy zarobkowej, zwłaszcza że skarżąca do [...] czerwca 2020 r. godziła pracę zarobkową z opieką nad ojcem, którego niepełnosprawność w stopniu znacznym datuje się od [...] maja 2019 r. Według organu opieka sprawowana przez skarżącą ogranicza się do typowych czynności życia codziennego, które wykonywane są przez większość dzieci wobec starszych rodziców i wątpliwym jest, by była na tyle absorbująca, żeby móc uznać, iż w przedmiotowej sprawie istnieje związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, która musi być długotrwała, bezpośrednia i osobista. Unormowania zawarte w art. 17 ust. 1 omawianej ustawy należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze. Organ powołując się na wywiad środowiskowy wskazał, że J. W. oprócz wnioskodawczym, ma jeszcze sześcioro dzieci, z którymi nie utrzymuje kontaktów, co jednak nie wyklucza ich obowiązku alimentacyjnego wobec niepełnosprawnego ojca, w tym zapewnienia mu opieki. Jeżeli dzieci osoby niepełnosprawnej z obiektywnych (niezależnych od nich) powodów nie mogą wywiązywać się z tego obowiązku osobiście, to winny również przyczyniać się do zapewnienia opieki, chociażby przez finansowe wspieranie opiekunki.

Na powyższą decyzje skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w S. wniosła A. K. zarzucając jej naruszenie przepisów art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że zakres sprawowanej przez nią opieki nad ojcem nie wyklucza podjęcie przez nią aktywności zawodowej, a tym samym nie spełnia przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Wobec tak postawionych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1.07. 2022 r.

W uzasadnieniu skarżąca odniosła się do stanowiska Kolegium i wskazał, że stan zdrowia jej ojca się stale pogarsza i nadzór nad jego zachowaniem jest nieodzowny. Skarżąca powołała się na przeprowadzony wywiad środowiskowy, w którym pracownik socjalny potwierdził, zakres sprawowanej opieki, fakt pogarszającego się zdrowia jej ojca oraz to, że rozmiar opieki wyklucza możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez organ I instancji. Ponadto zdaniem skarżącej opiekuje się ojcem w wymiarze takim jaki odpowiada podjęciu pracy zarobkowej co najmniej na jeden pełny etat. Sama też prowadzi również swoje gospodarstwo domowe i jest związana licznymi obowiązkami domowymi. Opieka nad ojcem jest jednak w szczególny sposób wyeksponowana gdyż dotyczy najbliższej dla niej osoby. Nie da się pogodzić pracy zarobkowej i jednocześnie dysponować czasem by sprawować codziennie opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. Skarżąca wskazała nadto, że od zaprzestania pracy minęło dwa lata i sześć miesięcy a to jest na tyle długi okres, że stan zdrowia człowieka zauważalnie się zmienia. W tym przypadku jest to stałe pogorszenie zdrowia co wpływa na zakres i intensywność opieki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w składzie trzech sędziów w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 655 ze zm.), powołanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a w konsekwencji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.).

Powyższe obligowało Sąd wyłącznie do uchylenia zaskarżonej decyzji, nie zaś rozstrzygnięcia o uprawnieniu strony, jak wnosi skarżąca w skardze, co oznacza powrót sprawy na etap postępowania przed organem II instancji i obowiązek ponownego, merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej, zgodnie ze wskazaniami Sądu.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy S. odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Skutkiem powyższego wyroku TK nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18 roku życia, względnie 25 roku życia, u osoby podlegającej opiece, w przypadku gdy wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej.

W związku z powyższym przepis ten nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyznania przez organ I instancji wnioskowanego świadczenia w przedmiotowej sprawie, na co słusznie zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Przechodząc do rozważań wynikających z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy należy stwierdzić, że okolicznością bezsporną jest to, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej obciążał obowiązek alimentacyjny o jakim mowa w tym przepisie względem ojca, legitymującego się wydanym [...] czerwca 2019 r. na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika m.in. konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną po stronie J. W. możliwością samodzielnej egzystencji.

Orzekający w sprawie organ II instancji – nie kwestionuje sprawowania przez wnioskodawczynię opieki nad ojcem lecz jej zakres oraz czas poświęcony na jej wykonanie. W ocenie Kolegium opieka sprawowana przez skarżącą sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego i czynności z tym związanych. Robienie zakupów, sprzątanie, przygotowywanie posiłków, wykup i podawanie leków, czy wożenie do lekarzy, wykonywane jest w każdej rodzinie, również pracującej zawodowo. Zatem zdaniem organu odwoławczego odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało oprzeć na braku związku przyczynowo - skutkowym między rezygnacją /niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem tej opieki, a także na możliwości współsprawowania opieki w ramach wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego przez inne osoby z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji względem ojca z pośród sześciorga dzieci.

W ocenie Sądu, argumentacja ta w realiach niniejszej sprawy jawi się jako całkowicie nieuzasadniona, a przez to niemożliwa do zaakceptowania.

Odnośnie wskazania jako przyczyny odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego braku (bezpośredniego) związku przyczynowo -skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem należy podkreślić, że wniosek ten został oparty na błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z zawartej w nim normy prawnej wynika, że podstawowym warunkiem jaki musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej (lub traktowane równorzędnie niepodejmowanie jej) wynikająca z konieczności sprawowania opieki nad wymagającą jej bliską osobą niepełnosprawną. W tym kontekście należy zgodzić się z Kolegium tylko o tyle, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego stanowi bowiem konsekwencję faktycznego braku możliwości podjęcia zatrudnienia (rezygnacji z niego) z powodu konieczności sprawowania opieki i nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej aby opiekować się osobą niepełnosprawną. Stanowi więc ono rekompensatę za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodującej w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna.

Jak wynika z powyższego, między rezygnacją z zatrudnienia lub z jego podjęcia a wykonywaniem opieki nad osobą wskazaną w art. 17 ust. 1 u.ś.r. musi rzeczywiście istnieć wyraźny i bezpośredni związek, jednak jego spełnienie podlega ocenie przez pryzmat daty wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wynika to pośrednio z art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych (a więc i świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki (por. wyrok WSA w Łodzi z 24 czerwca 2020 r. II SA/Łd 218/20 - LEX nr 3029117). Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Nie wyklucza przyznania świadczenia rezygnacja z zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym, która miała miejsce np. miesiąc czy rok przed złożeniem wniosku pod warunkiem, że ten stan w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna trwa (tak WSA w Poznaniu w wyroku z 28 listopada 2019 r. II SA/Po 827/19 – LEX nr 2752278).

W okolicznościach sprawy wobec powyższego trudno jednak zaakceptować stanowisko Kolegium, które wskazało, że skarżąca jest bierna zawodowo od 2020 r. ponieważ była zatrudniona wcześniej w latach 2017-2020 z przerwami, a od [...] września 2021 r. ma status bezrobotnej. Natomiast ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności od [...] maja 2019 r., co zdaniem organu wskazuje na to, że rezygnacja z zatrudnienia nie była wymuszona koniecznością sprawowania opieki nad chorym ojcem, a rozmiar tej opieki był na tyle duży, że uniemożliwia podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej.

Jak wynika z wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia skarżącej stan zdrowia ojca pogorszył się w związku z tym przyjeżdża do niego codziennie przez cały tydzień i jest jedyną spośród dzieci, która może się ojcem zająć. Przeprowadzony wywiad środowiskowy i jego ustalenia w zakresie sprawowanej opieki nie zostały podważone przez organ. W ocenie Sądu, logicznym wnioskiem jest, iż podjęcie przez skarżącą zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze, wykluczyłby stan pełnej dyspozycyjności i jej gotowość na reakcję, w razie ewentualnej potrzeby wykonania jakichkolwiek czynności opiekuńczych.

Nie do przyjęcia pozostaje także argumentacja organów upatrujących zasadność odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia w możliwości sprawowania opieki świadczonej w ramach obowiązku alimentacyjnego przez jego rodzeństwo. Nie kwestionując obowiązku alimentacyjnego rodzeństwa skarżącej wobec ojca, należy jednak w okolicznościach sprawy odróżnić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy obok wnioskującej osoby spełniającej warunki do jego przyznania są jeszcze inne osoby spokrewnione w tym samym stopniu z osobą wymagającą opieki (tak jak w rozpoznawanej sprawie) od sytuacji, gdy o przyznanie świadczenia ubiega się potencjalnie uprawniona osoba zobowiązana w dalszej kolejności – gdy istnieją osoby bliżej spokrewnione. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w przypadku gdy jest kilka osób zobowiązanych do alimentacji w jednakowym stopniu nie przewiduje pierwszeństwa względem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z nich w możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego łącznie przez wszystkich zobowiązanych. Wynika z tego, że jeżeli jest kilka osób zobowiązanych w jednakowym stopniu do alimentacji, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki.

Jeżeli zatem skarżąca jako córka osoby wymagającej opieki znajduje się wraz z pozostałym rodzeństwem wśród osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. którym w razie spełnienia pozostałych warunków ustawowych przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, to wobec braku osób zobowiązanych w bliższej kolejności do niej należy wybór, czy wypełni swój obowiązek alimentacyjny względem ojca poprzez sprawowanie osobistej opieki (nie podejmując bądź rezygnując z zatrudnienia), czy też zapewni jemu opiekę w inny sposób, np. podejmując zatrudnienie, dzieląc się obowiązkami opiekuńczymi z rodzeństwem (por. wyrok WSA w Gliwicach z 27 sierpnia 2021 r. II SA/Gl 737/21 - LEX nr 3221221). Organ nie jest upoważniony, by decydować tu za stronę. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazuje wyraźnie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niedopuszczalne jest wprowadzanie przez organy administracyjne dodatkowych negatywnych przesłanek przyznania świadczenia (wyrok WSA w Gliwicach z 21 lipca 2021 r. II SA/Gl 504/21 – LEX nr 3209641).

Z opisanych wyżej przyczyn skutkujących naruszeniem przez organ administracji przy rozstrzyganiu sprawy prawa materialnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.), które miało wpływ na wynik sprawy, wniesioną skargę należało uznać za uzasadnioną. W związku z tym niezbędne było uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni powyższe rozważania wg. których wywiedzione przez niego przyczyny nie mogą stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną nad ojcem opieką.