Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 694/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 66
journal: Dz.U. 2023 poz 1094
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska, Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.), Asesor WSA Jakub Chojnacki, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi G sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 29 kwietnia 2024 r. nr SKO.460.26.2023 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Kołczygłowy z dnia 31 lipca 2023 r., nr RGK.6220.6.14.2021; 2. uchyla postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2023 r., nr RDOŚ-Gd-WOO.4221. 125.2021.AŚ/MM.IJ.6 w przedmiocie nieuzgodnienia i nieokreślenia warunków realizacji przedsięwzięcia pn.: Budowa farmy fotowoltaicznej "K. S. P. II" o mocy przyłączeniowej do 30 MW zlokalizowanej w pobliżu miejscowości G. M., gmina Kołczygłowy, powiat bytowski, województwo pomorskie; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz skarżącej G. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

G. Sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Kołczygłowy w sprawie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań.

Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Dnia 30 marca 2021 r. do Wójta Gminy Kołczygłowy wpłynął wniosek złożony przez G. Sp. z o.o. w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody dla przedsięwzięcia polegającego na: Budowie farmy fotowoltaicznej "[...]" o mocy przyłączeniowej do 30 MW zlokalizowanej w pobliżu miejscowości G., gmina K., powiat b., województwo p., planowanego na działce o numerze ewidencyjnym gruntu [...], obręb G., gmina K., powiat b., województwo p. Do wniosku załączono: 1) kartę informacyjną o planowanym przedsięwzięciu, 2) poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmującej przewidywany obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, 3) mapę w skali zapewniającej czytelność przedstawionych danych z zaznaczonym przewidywanym terenem, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz z zaznaczonym przewidywanym obszarem, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, 4) wypisy z rejestru gruntów.

Przedsięwzięcie zaliczono do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na podstawie § 3 ust. 1 pkt 54 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1839 ze zm.).

W związku z treścią art. 63 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (dalej jako u.o.u.i.ś.), w dniu 4 maja 2021 r. Wójt wystąpił z wnioskiem do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku, Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Zarząd Zlewni w Gdańsku oraz do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bytowie z prośbą o wydanie opinii co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby, określenia zakresu raportu o oddziaływaniu w/w przedsięwzięcia na środowisko. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, Zarząd Zlewni w Gdańsku, po przeanalizowaniu materiału dowodowego opinią z dnia 27 maja 2021 r. nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania dla ww. przedsięwzięcia, wskazując jednocześnie warunki konieczne do uwzględnienia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bytowie opinią z dnia 13 maja 2021 r. również wyraził opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia, wskazując jednocześnie warunki konieczne do uwzględnienia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia. Natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku postanowieniem z dnia 8 lipca 2021 r. stwierdził, iż dla przedmiotowego przedsięwzięcia zachodzi potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Biorąc pod uwagę przedmiotowe opinie, a także przeprowadzoną analizę pod kątem uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, Wójt Gminy Kołczygłowy wydał w dniu 27 lipca 2021 r. postanowienie, w którym nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania ww. przedsięwzięcia na środowisko, jednocześnie określając zakres raportu oddziaływania na środowisko. Ponadto postanowieniem z dnia 27 lipca 2021 r. Wójt zawiesił postępowanie do czasu przedłożenia przez wnioskodawcę raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

W dniu 3 sierpnia 2021 r. inwestor przedłożył raport o oddziaływaniu na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia. W związku z powyższym w dniu 26 sierpnia 2021 r. postanowieniem Wójt podjął zawieszone postępowanie. Na żądanie organu przedłożony przez inwestora raport był następnie uzupełniany.

Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2023 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku nie uzgodnił i nie określił warunków realizacji ww. przedsięwzięcia wskazując, że przedmiotowa inwestycja będzie znacząco negatywnie oddziaływać na przedmioty ochrony oraz integralność obszaru Natura 2000 - Dolina Słupi PLB220002. Z uwagi na charakter przedsięwzięcia oraz jego lokalizację realizacja inwestycji może spowodować utratę lub fragmentację siedlisk gatunków, dla których zaprojektowano ww. obszar Natura 2000.

W dniu 14 października 2022 r. inwestor uzupełnił dokumenty w niniejszej sprawie.

Obwieszczeniem z dnia 24 kwietnia 2023 r. Wójt rozpoczął procedurę udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Decyzją z dnia 31 lipca 2023 r. o nr RGK.6220.6.14.2021 Wójt odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu Wójt wyjaśnił, że dokonując oceny całokształtu zebranych w sprawie dowodów i analizy informacji zawartych w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko podzielił ustalenia i ocenę przedstawioną w uzgodnieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku, który postanowieniem z dnia 12 stycznia 2023 r. odmówił uzgodnienia realizacji ww. przedsięwzięcia stwierdzając, że przedmiotowa inwestycja będzie znacząco negatywnie oddziaływać na przedmioty ochrony oraz integralność obszaru Natura 2000 - Dolina Słupi PLB220002.

Wskazana we wniosku nieruchomość gruntowa stanowi teren gruntów ornych i nieużytków. Planowana inwestycja zostanie usytuowana na gruntach ornych. W otoczeniu obszaru inwestycji na południe, zachód i północ występują tereny rolne także zajęte pod uprawę zbóż, a na wschód występuje powierzchnia zalesiona - las mieszany. Wzdłuż północno-zachodniej granicy działki oraz wzdłuż granicy południowej znajdują się nieutwardzone drogi gminne. Planowana inwestycja zostanie zlokalizowana na północny wschód od miejscowości G., w odległości ok. 1 km. Najbliższy budynek znajduje się w odległości 805 m od farmy. Przedmiotowe przedsięwzięcie zostanie zlokalizowane w Parku Krajobrazowym Dolina Słupi oraz w obszarze Natura 2000 - Dolina Słupi. W granicach Parku Krajobrazowego "Dolina Słupi" obowiązują zapisy uchwały 146A/II/11 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 27 kwietnia 2011 r. w sprawie Parku Krajobrazowego "Dolina Słupi" (Dz. Urz. Woj. Pom. nr 66, poz. 1461 ze zm.). Zgodnie z treścią § 3 ww. uchwały realizacja przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko jest możliwa wyłącznie, gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika brak niekorzystnego wpływu na przyrodę i krajobraz Parku Krajobrazowym "Dolina Słupi".

Zgodnie z "Opracowaniem dotyczącym awifauny dot. przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy fotowoltaicznej w pobliżu miejscowości K., gmina K., powiat b., województwo p., obręb G., nr działki [...]" autorstwa dr B. M. i K. Ś. (Otomin, 6 października 2022 r.), wykonanym na potrzeby Raportu, wykazano żerujące stada żurawi (ok. 70 osobników) oraz 2 przelotne osobniki na terenie inwestycji podczas migracji wiosennej. W okolicy przedsięwzięcia znajduje się duże noclegowisko żurawi stanowiące stały punkt kontrolowany corocznie w ramach programu Państwowego Monitoringu Środowiska, w ramach programu Monitoring Noclegowisk Żurawi (MNZ). Obszar planowanej inwestycji pokrywa się z zasięgiem jednego z żerowisk żurawi z ww. noclegowiska. Wspomniane noclegowisko o symbolu GRU11 położone jest na płyciznach rzeki Słupi, w okolicach G. i Ś. Jak wynika z wytycznych metodycznych do prowadzenia MNZ: "Każde zlotowisko żurawi składa się z kilku funkcjonalnie wyodrębnionych obszarów: noclegowiska, żerowisk oraz miejsc odpoczynku i pobierania wody. Największe znaczenie dla trwałości koncentracji żurawi ma noclegowisko. W czasie zlotowisk ptaki tworzące zgrupowanie mogą przebywać w danej chwili w jednym miejscu lub być rozproszone w kilku miejscach. Niektóre miejsca są wykorzystywane alternatywnie, co jest zależne od wielkości danego zgrupowania, zmieniających się warunków siedliskowych i względów bezpieczeństwa. W dzień ptaki korzystają z żerowisk, które mogą być oddalone do 30 km od noclegowiska. Żerują na gojach uprawnych, terenach podmokłych, łąkach w dolinach rzek czy na ugorach, przy czym intensywność wykorzystywania poszczególnych żerowisk zmienia się w trakcie sezonu w zależności od dostępności pokarmu. Miejsca dziennego odpoczynku mogą pokrywać się z żerowiskami lub żurawie przelatują do miejsc podmokłych, położonych w pobliżu żerowisk, gdzie korzystają z zasobów słodkiej wody. Pomiędzy wymienionymi obszarami (noclegowisko, żerowiska, miejsca odpoczynku i korzystania z wody), ptaki regularnie podejmują przeloty lokalne". Z uzupełnienia informacji do raportu z dnia 4 listopada 2022 r. wynika, że podstawę do oceny oddziaływania przedmiotowej inwestycji na żurawia są obserwacje terenu inwestycji dokonane w porach od porannych do popołudniowych, w dniach: 6 marca, 27 marca, 5 kwietnia, 27 kwietnia, 8 maja, 28 maja, 10 czerwca, 6 sierpnia, 30 sierpnia, 23 września, 1 października. Jak wynika z dalszej części ww. wytycznych metodycznych do prowadzenia MNZ: "W trakcie sezonu jesiennego zaleca się wykonanie 3 kontroli wytypowanych zlotowisk. Terminy liczeń obejmują okres od ok. 4 września do 15 października, w tym czasie wykonane zostaną 3 liczenia w odstępach czasu ok. 15 dni. (...) Liczenia żurawi można prowadzić w dwóch porach doby: rano, w chwili kiedy ptaki opuszczają miejsce noclegowe; wieczorem, podczas zlatywania się ptaków na noclegowisko. (...) Zalecany czas obserwacji z punktu obserwacyjnego wynosi: dla liczenia porannego: od świtu do 1 godz. po wschodzie słońca, a więc ok. 2 godziny (...) dla liczenia wieczornego: ok. 3 godziny przed zapadnięciem zmroku". W ramach inwentaryzacji przyrodniczej do Raportu 2 dni (23 września i 1 października) pokrywały się z okresem wskazanym do prowadzenia obserwacji żurawi.

Organ podkreślił, że żurawie grupujące się w obrębie jednego noclegowiska wykorzystują kilka obszarów w formie żerowiska, dlatego przeprowadzone obserwacje stwierdzające brak ptaków tego gatunku podczas jesiennej migracji na działce inwestycyjnej nie może odzwierciedlać stanu faktycznego, zwłaszcza w świetle wcześniejszych obserwacji tego obszaru, dokumentujących liczne zgrupowania osobników tego gatunku, zarówno w obszarze inwestycji, jak i działkach sąsiednich. Na przedmiotowym noclegowisku w 2012 r. odnotowano 1722 osobniki, w 2013 r. - 1613 os., w 2015 r. - 1370 os., w 2016 r. -1338 os., w 2017 r. - 426 os., w 2018 r. - 983 os., w 2019 r. - 1008 os., w 2020 r. - 1838 os., a w 2021 r. - 856 os. (źródło: http://monitoringptakow.gios.gov.pI/PM-GIS/#). W ocenie organu zaprezentowane w uzupełnieniu do Raportu dane dotyczycące wykorzystywania przez żurawie przedmiotowej działki mogą być niepełne w porównaniu do wyników wieloletnich obserwacji. Dysponując częścią ww. inwentaryzacji dotyczącej migracji wiosennej oraz wyników monitoringu MNZ organ stwierdził negatywne oddziaływanie przedmiotowej inwestycji na żurawia - gatunek stanowiący przedmiot ochrony w obszarze Natura 2000 Dolina Słupi PLB220002.

Wójt podkreślił również, że nie bez znaczenia jest także lokalizacja przedmiotowej inwestycji na tle innych inwestycji o podobnym charakterze. Przedmiotowa inwestycja oddziaływać będzie w sposób skumulowany z innymi farmami fotowoltaicznymi planowanymi do instalacji w pobliżu. W wyniku realizacji przedmiotowej inwestycji, jak również innych wielkoobszarowych inwestycji fotowoltaicznych w miejscowości G., działki użytkowane dotychczas w sposób orny zostaną przekształcone, a ich powierzchnia zostanie tym samym wyłączona z zasięgu żerowiska żurawi. Projektowana farma fotowoltaiczna położona jest w centrum ww. żerowiska. Z uwagi na powierzchnię oraz lokalizację przedmiotowej inwestycji, w wyniku jej realizacji dochodzić będzie do znacznego zmniejszenia i fragmentacji siedliska, w tym zmniejszenia żerowisk o powierzchnię 24 ha. Ograniczenie miejsc żerowania może mieć wpływ na zmniejszenie liczebności żurawi na noclegowisku, a tym samym na osiągnięcie celu działań ochronnych polegającym na utrzymaniu populacji przelotnej na poziomie co najmniej 600 osobników. W związku z powyższym, opracowane dla gatunku cele działań ochronnych będą zagrożone w związku z realizacją inwestycji.

Reasumując, z przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko, w tym w trybie art. 6.3 Dyrektywy Siedliskowej wynika, że planowana do realizacji inwestycja będzie znacząco negatywnie oddziaływać na przedmioty ochrony oraz integralność obszaru Natura 2000 Dolina Słupi PLB220002. Ponadto z uwagi na lokalizację inwestycji pogorszyć może ona integralność tego obszaru. Planowana inwestycja utrudni także realizację zaplanowanych dla migrującej populacji żurawia celów działań ochronnych wynikających z planu zadań ochronnych. Podkreślenia wymaga również, że przedmiotowa inwestycja oddziaływać będzie w sposób skumulowany z innymi farmami fotowoltaicznymi planowanymi do instalacji w pobliżu. W wyniku realizacji przedmiotowej inwestycji jak również innych wielkoobszarowych inwestycji fotowoltaicznych w miejscowości G., działki użytkowane dotychczas w sposób orny zostaną przekształcone, a ich powierzchnia zostanie tym samym wyłączona z zasięgu żerowiska żurawi. Projektowana farma fotowoltaiczna położona jest w centrum ww. żerowiska. Z uwagi na powierzchnię oraz lokalizację przedmiotowej inwestycji, w wyniku jej realizacji dochodzić będzie do znacznego zmniejszenia i fragmentacji siedliska, w tym zmniejszanie żerowisk o powierzchnię 24 ha. Zgodnie ze stanowiskiem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku ograniczenie miejsc żerowania może mieć wpływ na zmniejszenie liczebności żurawi na noclegowisku, a tym samym na osiągnięcie celu działań ochronnych polegającym na utrzymaniu populacji przelotnej na poziomie co najmniej 600 osobników. W związku z powyższym, wskazane dla gatunku cele działań ochronnych będą zagrożone. Z uwagi na charakter oraz lokalizację, realizacja wnioskowanego przedsięwzięcia może spowodować utratę lub fragmentację siedlisk gatunków, dla których zaprojektowano ww. obszar Natura 2000.

Biorąc pod uwagę przewidywany negatywny wpływ na przedmioty ochrony oraz integralność obszaru Natura 2000 Dolina Słupi PLB220002, Wójt Gminy Kołczygłowy, w oparciu o postanowienie z dnia 12 stycznia 2023 r. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku dotyczące nie uzgodnienia realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, stwierdził, że inwestycja może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000. W opinii organu oraz zgodnie ze wskazaniami ujętymi w Planie Zadań Ochronnych, cele działań ochronnych dla gatunków i ich siedlisk stanowiących przedmioty ochrony w obszarze Natura 2000 Dolina Słupi PLB220002 mogą nie zostać zachowane, a realizacja wnioskowanej inwestycji powodować może zagrożenia dla ww. przedmiotów ochrony tego obszaru.

Inwestor wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania inwestora decyzją z dnia 29 kwietnia 2024 r. o nr SKO.460.26.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium powołało się na art. 80 ust. 1 u.u.i.o.ś., zgodnie z którym jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: (1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; (2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; (3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; (4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2). Zgodnie zaś z art. 77 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 7 u.u.i.o.ś., jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania tej decyzji uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Kolegium podkreśliło, że w ww. art. 77 ust. 1 u.u.i.o.ś. ustawodawca wprowadził wyraźne rozróżnienie pomiędzy uzgodnieniem a opinią organu współdziałającego w wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Istotne jest zatem rozróżnienie mocy wiążącej opinii i uzgodnienia dla postępowania głównego. W tej materii już wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne, wskazując, że uzgodnienie - w przeciwieństwie do opinii - jest formą o znaczeniu stanowczym, bowiem wiąże organ administracyjny rozstrzygający w postępowaniu głównym. Postępowanie uzgodnieniowe ma charakter akcesoryjny i jest częścią szeroko rozumianego postępowania w sprawie głównej; przy czym jego wynik jest niezbędny dla organu prowadzącego postępowanie główne i nie może być przez ten organ samodzielnie weryfikowany nawet wówczas, gdy postępowanie uzgodnieniowe obarczone jest wadami proceduralnymi. Uzgodnienie - w przeciwieństwie do opinii - jest formą o znaczeniu stanowczym, bowiem wiąże organ administracyjny rozstrzygający w postępowaniu głównym.

Zasadniczym powodem odmowy wydania decyzji środowiskowej była odmowa uzgodnienia decyzji z RDOŚ w Gdańsku powodowana stwierdzeniem możliwego negatywnego wpływu na środowisko przedsięwzięcia, co organ I instancji miał przede wszystkim na uwadze. Kolegium wyjaśniło, że wbrew zrzutom odwołania, mając na uwadze analizę ww. uzgodnień, raportu oraz decyzji, nie ma mowy, aby zachodziła w sprawie podstawa do ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia.

Następnie Kolegium wskazało, że w rozpatrywanej sprawie wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymagało w pierwszej kolejności szczegółowej analizy sporządzonego raportu, który jako dowód w sprawie, podlegał ocenie pod kątem jego racjonalności, logiki i obiektywizmu, a także pod kątem spełnienia wymogów określonych przepisami prawa. W świetle obowiązujących przepisów raport powinien uwzględniać wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. W przypadku zaś wątpliwości co do jego kompletności, czy rzetelności ocen w nim zawartych, organ prowadzący postępowanie winien wezwać do uzupełnienia materiału dowodowego w celu rozważenia wszelkich niejasności w stanie faktycznym sprawy. Podkreślić przy tym należy, że sam fakt, że w raporcie wyszczególniono elementy określone w art. 66 u.u.i.o.ś. oraz że raport uzyskał wymagane prawem uzgodnienia, nie stanowi o tym, że został sporządzony z zachowaniem rzetelności, a tym samym, że powinien zostać w pełni zaakceptowany przez organ prowadzący postępowanie w zakresie ustaleń środowiskowych. Kolegium nie stwierdziło jednakże podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych raportu stanowiącego podstawę wydania decyzji I instancji. Na gruncie niniejszej sprawy stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.o.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (sporządzony przed zmianą tego przepisu, która nastąpiła od 16 października 2023 r.) mimo powyższego zawiera opis analizowanych wariantów pozwalający na pełną analizę i określenie przewidywanego ich oddziaływania na środowisko. Mimo zmiany ww. przepisu w ocenie Kolegium przedłożony w sprawie raport spełnia wymogi wynikające z nowelizacji ww. przepisu i nie wymagał uzupełnienia. Kolegium nie podziela też stanowiska odwołującej się Spółki o konieczności uzupełnienia materiału dowodowego. Nie ma podstaw do uznania, że w sprawie zachodzą przesłanki do kwestionowania stanowiska RDOŚ w Gdańsku odnośnie odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia z przyczyn dotyczących ochrony środowiska. Dokonana w tym zakresie przez organ I instancji i Kolegium całościowo ocena raportu i zebranych dowodów wskazuje, że stanowisko RDOŚ w Gdańsku o odmowie uzgodnienia warunków decyzji wynika z prawidłowej oceny dowodów i stanu środowiska mimo treści przedłożonego w sprawie raportu.

Następnie Kolegium nie zgodziło się z twierdzeniem strony, które sprowadza się do zarzucania wybiórczej oceny materiału dowodowego. Prezentowane w tym względzie stanowisko organu I instancji wskazuje, iż realizacja przedsięwzięcia na terenie objętym wnioskiem, może zagrażać przede wszystkim chronionemu żurawiowi (Grus grus). Kolegium przypomniało, że w sprawie należało mieć na uwadze, że dla obszaru Natura 2000 Dolina Słupi PLH220052 opracowano projekt zarządzenia w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych (strona internetowa RDOŚ w Gdańsku https://www.gov.pl/web/rdos-gdansk/plh220052-dolina-slupi) i przedstawiło wynikające z ww. projektu zarządzenia PZO cele działań ochronnych dla poszczególnych przedmiotów ochrony tego obszaru Natura 2000 Dolina Słupi PLH220052.

Mimo ustalenia raportu, że cele ochrony, w tym utrzymanie właściwej kombinacji florystycznej typowej dla siedliska m.in. żurawia i utrzymanie innych wskaźników w obszarze nie będą zagrożone na skutek realizacji przedsięwzięcia, Kolegium podzieliło argumentację uzasadnienia decyzji co do przyczyn rozstrzygających o odmowie wydania decyzji pozytywnej. W ocenie Kolegium sensownie wyjaśniono, że przekształcenie spornego terenu przez realizacje paneli będzie miało wpływ na ww. gatunek ptactwa. Odnosząc się w tym względzie do treści odwołania pismem z 24 października 2023 r. RDOŚ w Gdańsku wyjaśnił w pełni racjonalnie i rzeczowo powody odmowy uzgodnienia pozytywnie decyzji i ustalenia warunków środowiskowych dla inwestycji. Zdaniem Kolegium, mimo przedłożonej do odwołania opinii sporządzonej na zlecenie inwestora oraz przedłożenia decyzji środowiskowych wydanych dla podobnych inwestycji w pobliżu przedsięwzięcia planowanego na nieruchomości inwestora, nie ma mowy o podobieństwie spraw, na które powołuje się Spółka. Szczególnych charakter w ekosystemie, najbliższym otoczeniu nieruchomości objętej wnioskiem, przeczy wprowadzeniu kolejnych zmian, związanych z realizacją i użytkowaniem przedsięwzięcia. Rolny charakter terenu nieruchomości (nawet przy założeniu zaprzestania produkcji rolnej) sprzyja ochronie siedliska chronionego gatunku ptactwa. Nadto oceniając cenny przyrodniczo teren nie ma wątpliwości, że ingerencja (zainwestowanie) będzie, jak wywodzi to RDOŚ w Gdańsku, powodować zagrożenie dla środowiska. Oceny tej nie sposób porównywać z ewentualnymi korzyściami mającymi płynąć z produkcji, mając na względzie inne tereny w kraju (nieużytki) i w okolicy przedsięwzięcia bardziej nadające się do przedsięwzięć niż objęte niniejszym postępowaniem. Prezentowanej oceny nie zmienia opis wariantów przedsięwzięcia wynikający z raportu uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego wraz z uzasadnieniem, a także wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem jego wyboru. Żaden z tych wariantów nie chroni przed istotną zmianą środowiska, przeciwnie niczym nie poparta jest teza, że realizacja przedsięwzięcia może pomóc w rozwoju populacji ww. gatunku żurawia.

Następnie Kolegium wyjaśniło, że w świetle przedłożonego raportu nie sposób wnioskować, iż ocena wyniku zebranych w sprawie dowodów, dokonana na jego podstawie jest nieprawidłowo. Na tym tle ustalenia RDOŚ w Gdańsku dotyczące warunków ochrony środowiska naturalnego są odmienne i prowadzą do wniosku, że realizacja przedsięwzięcia i jego użytkowanie mogą stanowić zagrożenie dla ochrony środowiska i gatunków zwierząt i roślin, które podlegają ochronie. Kolegium podkreśliło również, że na grancie obowiązujących przepisów wybór wariantu do realizacji przedsięwzięcia należy do organu. Aby to było możliwe konieczne jest szczegółowe opisanie w raporcie nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, który może być tożsamy z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, ale i racjonalnego wariantu alternatywnego, tak aby organ mógł sam dokonać porównania, a nawet wyboru innego niż zaproponowany przez inwestora wariant realizacji przedsięwzięcia (art. 81 ust. 1 u.u.i.o.ś.). Kolegium przypomniało również, że trzeba mieć przy tym na względzie, że środowisko stanowi dobro publiczne, natomiast jego ochrona, zgodnie z art. 74 ust. 2 Konstytucji RP jest obowiązkiem władz publicznych. Dlatego inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, a nie tylko wariantu, którym inwestor jest zainteresowany.

W odniesieniu do argumentacji odwołania Kolegium podtrzymało, że brak jest podstaw do uwzględnienia tej argumentacji. Nie ma też podstaw do kierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Raport, wbrew oczekiwaniom strony odwołującej się, nie uprawnia do realizacji przedsięwzięcia. Kolegium przypomniało, że raport jest dokumentem prywatnym sporządzanym na zlecenie inwestora. Niewątpliwie powinien zostać poddany starannej ocenie organów orzekających zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania dowodowego wyrażonymi w przepisach art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Z uwagi na to, że zawiera on w zdecydowanej mierze informacje wymagające wiedzy specjalistycznej, jego merytoryczną ocenę przeprowadzają organy wyspecjalizowane, głównie RDOŚ, dając wyraz tej ocenie właśnie w postanowieniu w przedmiocie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. W przedmiotowej sprawie ziściła się przesłanka odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 u.u.i.o.ś.), zatem odmowa ustalenia w drodze decyzji przez organ I instancji środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia była uzasadniona, i na tym tle Kolegium nie znalazło podstaw do zajęcia innego stanowiska.

W skardze na powyższą decyzję Kolegium inwestor, reprezentowany przez adwokata, zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) naruszenie art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak należytego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do przyjęcia, że przedmiotowa inwestycja będzie znacząco negatywnie oddziaływać na przedmiot ochrony i integralność obszaru Natura 2000 — Dolina Słupi PLB220002 w sytuacji, w której zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że planowana inwestycja nie tylko nie będzie negatywnie wpływać na przedmiot ochrony i integralność obszaru, lecz wpłynie pozytywnie na środowisko naturalne;

b) naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. poprzez brak powołania biegłego w sytuacji w której w sprawie konieczne jest zebranie wiadomości specjalnych w zakresie środowiska występowania żurawia Grus grus, a w konsekwencji brak zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego które doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę wydania decyzji;

c) naruszenie art. 85 ust. 2 u.u.i.o.ś. poprzez zaniechanie przedstawienia informacji o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, co w konsekwencji uniemożliwia kontrolę prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca nie zgodziła się z argumentacją organu oraz postanowieniem RDOŚ, ponieważ w jej ocenie pozostaje ona w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Rozbieżność pomiędzy organami występującymi w sprawie a stroną sprowadza się do oceny wpływu realizacji inwestycji na środowisko występowania żurawia Grus grus, gdyż w pozostały zakresie nie stwierdzono żadnych negatywnych konsekwencji środowiskowych (czy jakichkolwiek innych) w przypadku realizacji inwestycji. Następnie skarżąca wskazała, że skoro podstawą wydania decyzji odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji są jej rzekomo negatywne oddziaływania na środowisko naturalne żurawia Grus grus to sama decyzja (w tym jej uzasadnienie) powinna być oparta na dowodach stanowiących wiadomości specjalne (eksperckie). Podstawowym dokumentem w postępowaniu o określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia zawierającym wiedzę ekspercką jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W niniejszej sprawie skarżąca przedstawiła raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sporządzony w formie przewidzianej przez przepisy prawa, przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje merytoryczne. Powołując się na orzecznictwo skarżąca zaznaczyła również, że w stosunku do osób opracowujących raport oddziaływania na środowisko należy stosować przez analogie przepisy k.p.a. dotyczące biegłych. Z ustaleń raportu jednoznacznie wynika, że realizacja inwestycji w żaden sposób nie wpłynie na pogorszenie środowiska naturalnego w tym również na środowisko występowania żurawia Grus grus. W raporcie wskazano, że na terenie inwestycji, w trakcie inwentaryzacji przyrodniczej jedynie część populacji żurawia wykorzystywała teren inwestycji jako żerowisko, podczas migracji wiosennej 187 osobników, a w sezonie lęgowym wyłącznie 9 osobników. W innych okresach obszar ten nie stanowił żerowiska.

Następnie skarżąca przypomniała, że raport jest dokumentem prywatnym, ale opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne. Raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń może nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu). W ocenie skarżącej zarówno postanowienie z dnia 12 stycznia 2023 roku RDOŚ w Gdańsku odmawiające dokonania uzgodnienia warunków realizacji inwestycji, zaskarżona decyzja SKO w Słupsku, jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy Kołczygłowy nie powołują się w swym uzasadnieniu na żadną kompletną analizę uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraport). Zamiast tego, RDOŚ w Gdańsku, a w ślad za nim organ I i II instancji, wskazują ogólniki takie jak: "zaprezentowane w uzupełnieniu do raportu ooś dane dotyczące wykorzystania przez żurawie przedmiotowej działki mogę być niepełne w porównaniu do wyników wieloletnich obserwacji"; "z uwagi na powierzchnię oraz lokalizację przedmiotowej inwestycji, w wyniku jej realizacji dochodzić będzie do znacznego zmniejszenia i fragmentacji siedlisk"; "w związku z powyższym, opracowane dla gatunku cele działań ochronnych będą zagrożone w związku z realizują inwestycji"; "z uwagi na lokalizację inwestycji pogorszyć może ona integralność tego obszaru". Zdaniem skarżącej uzasadnienie postanowienia z dnia 12 stycznia 2023 r. RDOŚ w Gdańsku, zaskarżona decyzja SKO w Słupsku, jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy Kołczygłowy nie zawierają żadnej szczegółowej analizy uwarunkowań przyrodniczych i opierają się wyłącznie na ogólnikach, podejrzeniach i domysłach. W szczególności uzasadnienie decyzji nie zawiera precyzyjnych i szczegółowych informacji opartych na danych naukowych kwestionujących zasadność i prawdziwość danych i wniosków przedstawionych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w szczególności z opracowaniem dotyczącym awifauny.

W szczególności skarżąca podkreśliła, że zaskarżona decyzja nie wyjaśnia i nie uzasadnia w żaden sposób, dlaczego realizacja inwestycji miałaby powodować fragmentację siedlisk. Zgodnie z informacjami zawartymi w aktach sprawy obszar inwestycji pokrywa się z obszarem jednego z żerowisk żurawia. Dalej wskazano, że żurawie wykorzystują jako żerowisko obszary położone do 30 km od noclegowiska. Podkreślić należy, że teren inwestycji leży w odległości ok. 4 km od żerowiska. Jak wskazano w decyzji, żurawie żerują na polach uprawnych, terenach podmokłych, łąkach w dolinach rzek czy ugorach - pola uprawne nie są więc jedyną formą użytkowania terenu, z której korzystają i nie są najistotniejszą - o wartości żerowiska decyduje rodzaj uprawy. Ponadto, skoro żurawie wykorzystują obszar w promieniu 30 km od noclegowiska, organ w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego akurat działka, na której zaplanowana jest inwestycja ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia celów ochronnych.

Skarżąca przypomniała, że celem działań ochronnych, na jakie powołuje się organ I i II instancji jest utrzymanie przelotnej populacji żurawia na poziomie co najmniej 600 osobników i utrzymanie właściwych warunków umożliwiających występowanie populacji i żerowisk na powierzchni co najmniej 130 ha. Jednakże działania ochronne dotyczą i mają zostać osiągnięte na całym obszarze Natura 2000 Dolina Słupi PLB220002, który obejmuje aż 37.471,84 ha. Organy I i II instancji nie przedstawiły żadnych rozważań dotyczących tego, dlaczego akurat teren planowanej inwestycji (stanowiący ułamek procenta całości terenu objętego ochroną) jest istotny dla osiągnięcia celów ochronnych, a ich wnioski są całkowicie dowolne. Dodatkowo, podkreślając wartość przedmiotowego obszaru dla gatunku Grus grus organ I instancji, w ślad za RDOŚ w Gdańsku, powołał się na wyniki liczbowe przeprowadzonych w latach 2012-2022 r. badań ornitologicznych dla powierzchni badawczej o powierzchni 10 tys. ha, które nie obejmowało analizowanego obszaru planowanej farmy fotowoltaicznej. Pomimo tego organ na podstawie badań nie dotyczących analizowanego obszaru wyciągnął wnioski dotyczące planowanej inwestycji na innym obszarze, odmawiając waloru dowodu wynikom badań zawartym w raporcie o odziaływaniu na środowisko przeprowadzonych konkretnie dla analizowanego obszaru. Biorąc pod uwagę, że ustalenia raportu oceny oddziaływania na środowisko a organu współdziałającego (RDOŚ) pozostawały ze sobą w sprzeczności, ustalenie stanu faktycznego sprawy wymagało wiadomości specjalnych. W ocenie skarżącej brak powołania przez organ I instancji biegłego z zakresu awifauny stanowi uchybienie mające istotny wpływ na wynik postępowania.

Zdaniem skarżącej w okolicznościach niniejszej sprawy oczywistym jest, że organ nie rozpatrzył w sposób należyty materiału dowodowego. Jeśli organy obu instancji miały wątpliwość co do kompletności, prawdziwości i zakresu zebranych informacji o wpływie inwestycji na środowisko, powinny przeprowadzić postępowania dowodowe w sposób nie budzący wątpliwości, w tym powołać biegłych do oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko naturalne żurawi. Działania organu I i II instancji ograniczyły się natomiast jedynie do bezrefleksyjnego powtórzenia informacji zawartych w postanowieniu RDOŚ w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2023 r., które zawiera w swojej treści same ogólniki bez przedstawienia dowodów na poparcie tezy o negatywnym wpływie inwestycji na środowisko (tj. niczym niepopartych twierdzeń o defragmentacji siedlisk). W ocenie skarżącej w materiale dowodowym sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających tezy wskazane w uzasadnieniu decyzji. Bark jest również jakichkolwiek dowodów mogących podważać prawdziwość stanowisko wyrażonego w raporcie oddziaływania na środowisko.

Ponadto skarżąca wskazała, że organ I instancji wydal w dniu 20 maja 2022 r. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej na działce o numerze nr [...] (znak sprawy: RGK.6220.6.14.2020). W uzasadnieniu tej decyzji (str. 14) wskazano, że "zakres żerowania osobników tego gatunku jest bardzo szeroki: od polowania na małe gryzonie, owady, mięczaki i ryby, po pozyskiwanie pokarmu roślinnego. Żurawie mogą wykorzystać teren inwestycji jako żerowisko, jednak ze względu na znaczną ilość podobnych siedlisk w pobliżu nie przewiduje się by wpływ inwestycji mógł znacząco ograniczyć bazy żerowiskową tego gatunku." Całkowicie niejasnym dla skarżącej jest to, dlaczego w przypadku jednego postępowania (takiej samej inwestycji) organ przyjmuje, że teren farmy fotowoltaicznej może stanowić żerowisko, a ponadto wskazuje, że w około jest bardzo dużo innych terenów stanowiących żerowiska, a w przypadku innego postępowania przyjmuje stanowisko przeciwne wskazujące, że budowa farmy fotowoltaicznej zagrozi realizacji celów ochronnych. Podobne stanowisko zajął Wójt Gminy Kołczygłowy w decyzji z dnia 4 marca 2022 r. (znak RGK.6220.7.12.2020), gdzie wskazano, że w przypadku realizacji inwestycji na działce o numerze [...] nie dojdzie do pogorszenia stanu ochrony siedlisk oraz nie zaburzy integralności poszczególnych obszarów Natura 2000. W ocenie skarżącej, działanie organu w tym zakresie stanowi naruszenie art. 8 § 2 k.p.a.

Zdaniem skarżącej organy obu instancji naruszyły również art. 85 ust. 2 u.u.i.o.ś. W uzasadnieniu wydanych decyzji organy zaniechały przedstawienia informacji o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, co w konsekwencji uniemożliwia kontrolę prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Innymi słowy zarówno organ I i II instancji nie dokonał merytorycznej oceny raportu, nie przedstawił szczegółowych rozważań na jego temat ani nie przedstawił do niego żadnych uwag. Ogólnikowe wskazania o braku podzielenia opinii zawartych w raporcie nie może być uznane za wypełnienie dyspozycji art. 85 ust. 2 u.u.i.o.ś.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 29 kwietnia 2024 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pn.: Budowa farmy fotowoltaicznej "[...]" o mocy przyłączeniowej do 30 MW zlokalizowanej w pobliżu miejscowości G., gmina K., powiat b., województwo p., planowanego na działce o numerze ewidencyjnym gruntu [...], obręb G., gmina K., powiat b.

Zasadniczą kwestię sporną w sprawie stanowi okoliczność, czy planowana inwestycja spowoduje znaczne zmniejszenie i fragmentację siedliska żurawia , w tym zmniejszenia jego żerowisk o powierzchnię 24 ha. Ograniczenie miejsc żerowania zdaniem organów może mieć wpływ na zmniejszenie liczebności żurawi na noclegowisku, a tym samym na osiągnięcie celu działań ochronnych polegającym na utrzymaniu populacji przelotnej na poziomie co najmniej 600 osobników.

Istotne znaczenie ma okoliczność, iż przedmiotowej sprawie sporządzony został raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Zdaniem orzekających w sprawie organów raport ten odpowiada wymogom art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm. – dalej jako u.o.u.i.ś.).

Raport jest podstawowym dokumentem w procedurze oceny oddziaływania indywidualnego przedsięwzięcia na środowisko. Dokument ten jest przygotowywany przez osobę, która posiada wiedzę specjalistyczną, o której stanowi art. 74a ust. 2 u.o.u.i.ś. Z tych względów raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przypisuje się szczególną wartość dowodową. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 965/17 (publ. CBOSA), że podważenie jego treści (ustaleń) może nastąpić, co do zasady, jedynie przez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, którego wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności z wnioskami zawartymi w raporcie przedłożonym przez inwestora.

W przedmiotowej sprawie w wyniku uzupełnienia Raportu stwierdzono, że w przypadku żurawia Grus grus odnotowywano jedynie osobniki wędrujące w trakcie migracji. Żurawie zwykle preferują przeloty w ciągu dnia a w nocy odpoczywają podczas przystanków, np. na polach, przy zbiornikach wodnych czy dolinach rzecznych. Podczas prowadzonych obserwacji nie odnotowano osobników w trakcie przystanków czy żerowania na inwentaryzowanym obszarze czy też w bliskim jego sąsiedztwie. Na obszarze przeznaczonym pod inwestycję i w jego bezpośrednim sąsiedztwie nie znajdują się żadne tereny potencjalnie atrakcyjne, które mogłyby stanowić lęgowiska dla tego gatunku. W bezpośrednim sąsiedztwie nie ma również dużych zbiorników wodnych, które mogłyby przyciągać swoją atrakcyjnością ten gatunek. Biorąc pod uwagę powyższe, można wnioskować, że planowana inwestycja nie powinna mieć znacząco negatywnego wpływu na przemieszczające się stada żurawi - Opracowanie Dotyczące Awifauny z dnia 6 października 2022 r. autorstwa dr B. M. oraz K.Ś. str. 16.

Raport określa, że teren planowanej inwestycji jest przewidziany jako miejsce żerowania żurawia (Grus grus) w sposób okazjonalny. Ranga powierzchni tego terenu dla tego gatunku jest niska zarówno obecnie jak i po zrealizowaniu inwestycji (tabela str. 53).

Z kolei Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2023 r. dokonał znacząco odmiennej oceny wpływu planowanej inwestycji na ten gatunek. Wskazano mianowicie, że przedmiotowa inwestycja oddziaływać będzie w sposób skumulowany z innymi farmami fotowoltaicznymi - planowanymi do instalacji w pobliżu. Zdaniem organu uzgadniającego dochodzić będzie do znacznego zmniejszenia powierzchni siedliska i jego fragmentaryzacji, w tym zmniejszenia żerowisk o powierzchnię 24 ha. To może mieć wpływ na zmniejszenie liczebności żurawi na noclegowisku, a tym samym na osiągnięcie celu działań ochronnych tego gatunku. Wskazano tam, że podstawę do przyjętej w Raporcie oceny oddziaływania przedmiotowej inwestycji na żurawia są obserwacje terenu inwestycji dokonane w porach od porannych do popołudniowych, w dniach: 06 marca, 27 marca, 05 kwietnia, 27 kwietnia, 08 maja, 28 maja, 10 czerwca, 06 sierpnia, 30 sierpnia, 23 września, 1 października. Natomiast dane te mogą być niepełne w porównaniu do wyników wieloletnich obserwacji.

Takie stanowisko podzieliły także: organ I instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku w wydanych w sprawie rozstrzygnięciach.

Reasumując, ocena organów obu instancji opiera się na złożeniu, iż planowana inwestycja będzie negatywnie oddziaływać na populację żurawia z tej przyczyny, iż jej realizacja, przy kumulacji podobnych inwestycji w sąsiednim terenie, spowoduje ograniczenie siedlisk tego gatunku. Jednocześnie ta ocena opierała się na badaniach wieloletnich, odmiennie od znacznie krótszego okresu badań stanowiących podstawę sporządzenia raportu.

W istocie zatem stanowisko organów abstrahuje od treści sporządzonego w sprawie raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, gdzie przyjęto zarówno inny okres badań występowania żurawia jak i nie analizowane szczegółowo wpływu tożsamych inwestycji w sąsiedztwie na populację tego gatunku.

W ocenie Sądu stanowisko to nie może zostać zaakceptowane.

Skoro bowiem raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ma w niniejszym postępowaniu szczególną wartość dowodową organy przed rozpoznaniem sprawy winny były wezwać inwestora o uzupełnienie tego dokumentu o badania dotyczące występowania żurawia w okresie stanowiącym zakres ich oceny oraz o szczegółowe stanowisko odnośnie wpływu na ten gatunek innych tożsamych inwestycji w sąsiadującym terenie. Dopiero po uzyskaniu tak uzupełnionego raportu organy mogą dokonać prawidłowej oceny tych okoliczności, w razie konieczności przy wykorzystaniu kontrraportu sporządzonego przez uprawnione osoby.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż w toku postępowania Wójt Gminy Kołczygłowy wzywał inwestora od złożenia wyjaśnień oraz uzupełnień raportu. Skarżąca spółka wywiązywała się z nakładanych tymi wezwaniami obowiązków.

Jednakże jak wyżej wspomniano treść uzupełnionego Raportu nie obejmował tych okoliczności, które ostatecznie przesądziły o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań.

Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – dalej jako K.p.a.) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast § 2 tego artykułu określa, że organ może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu. Z kolei art. 80 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Sądu stanowisko organów podważające w istocie treść raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, bez uprzedniego wezwania o jego uzupełnienie w kwestionowanym zakresie, narusza przywołane regulacje procedury administracyjnej. Organy podważając wartość dowodową tego dokumentu naruszyły przepisy postepowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przedmiotowej sprawie niezbędne było również uchylenie postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2023 r., nr RDOŚ-Gd-WOO.4221. 125.2021.AŚ/MM.IJ.6, albowiem uzgodnienie to winno uwzględniać uzupełniony Raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stosownie do art. 77 ust. 1 pkt 1 u.o.u.i.ś. w pełnym zakresie poddanym ocenie organów.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935).

O kosztach orzeczona na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy w związku z § 14 § 1 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z ze zm.), zaliczając do nich uiszczony od skargi wpis (200 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.

Stosownie do art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrażona ocena prawna jest dla organów wiążąca. Ponownie rozpoznając sprawę, są one zobowiązane w szczególności do umożliwienia inwestorowi przedłożenia Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie uwzględniającym całokształt uwarunkowań będących przedmiotem analizy organów przed wydaniem decyzji w sprawie.