Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 17/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 zx ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 10 ust. 1, ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 2157
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 3 listopada 2023 r., nr 0111/8110/9011/2023 w przedmiocie pomocy finansowej dla producentów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 września 2023 r. nr BP210.8110.2319.2023.BC.RDM, wydaną na podstawie § 13zx ust. 1-2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.) - zwanego w dalszej części uzasadnienia "rozporządzeniem", Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Malborku z siedzibą w Starym Polu, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 czerwca 2023 r., odmówił A. C. przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z § 13zx ust. 1 rozporządzenia w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu nawozami lub sprzedaży nawozów. Faktura [...] dotyczy zakupu z dnia 14 czerwca 2023 r., w związku z czym płatność została odmówiona.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. C. wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i podniósł, że decyzja została wydana na podstawie błędnie dostarczonego załącznika. Prawidłowym załącznikiem jest faktura VAT [...] dokumentująca zakup nawozu azotowego za cenę 4400,29 zł z dnia 1 sierpnia 2022 r. Faktura, która została dołączona, nie powinna się znaleźć we składanym wniosku. Jest to błąd, oczywista omyłka, która powinna zostać wykryta w momencie składania wniosku. Zawinił tutaj czynnik ludzki, być może spowodowany trwającym stanem zagrożenia epidemicznego, wojny na Ukrainie, czy mnogością wniosków składanych w ramach programów pomocowych ARiMR w czerwcu 2023 r. i zwiększonym ruchem rolników w biurze powiatowym. Prawidłowa faktura, która powinna zostać złożona, wypełnia wszystkie niezbędne wymagania do otrzymania pomocy. Brak otrzymania finansowania może znacząco wpłynąć na opłacalność produkcji rolniczej ze szkodą dla prowadzonego gospodarstwa. Do pisma odwoławczego strona załączyła fakturę VAT [...] z dnia 28 lipca 2022 r. (data dostawy).

Decyzją z dnia 3 listopada 2023 r. nr 0111/8110/9011/2023, wydaną na podstawie § 13zx rozporządzenia, Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy stwierdził, że w sekcji VII wniosku wnioskodawca oświadczył, że z tytułu dofinansowania zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów nie otrzymał innej pomocy publicznej. W sekcji VIII wniosku w związku z ubieganiem się o pomoc oświadczył nadto, że zagraża jemu utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy oraz, że w ramach przepisów wydanych na podstawie Komunikatu Komisji Tymczasowe kryzysowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz. Urz. UE C 426 z 09.11.2022) otrzymał inną pomoc w ramach przepisów wydanych na podstawie Komunikatu Komisji Tymczasowe kryzysowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.Urz. UE C 426 z 09.11.2022) w wysokości nieprzekraczającej sumy 250 000 EURO w związku z prowadzeniem działalności w sektorach produkcji podstawowej produktów rolnych.

W sekcji IX wniosku wnioskodawca wskazał, że wnioskuje o pomoc finansową, udzielaną zgodnie z § 13zx rozporządzenia, oświadczając również, że nie ubiega się o pomoc jako spółdzielnia produkcji rolnej albo spółdzielnia rolników, która w ciągu ostatnich trzech lat poprzedzających rok złożenia wniosku, poddała się lustracyjnemu badaniu, o którym mowa w art. 91 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2021 r. poz. 648). Ponadto w sekcji X wniosku pt.: "Pozostałe oświadczenia i zgody wnioskodawcy" oświadczył wnioskodawca, że znane są mu warunki otrzymania pomocy finansowej określone w § 13zx rozporządzenia, jak również oświadczył, że wszystkie dane podane we wniosku są prawdziwe i zgodne ze stanem faktycznym oraz że znane są jemu skutki składania fałszywych oświadczeń wynikających z art. 297 § 1 ustawy - Kodeks karny.

Zgodnie z sekcją XII wniosku strona załączyła do wniosku 1 sztukę kopii faktur, jej duplikat lub imienne dokumenty księgowe o równoznacznej wartości dowodowej dokumentujące zakup w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów, nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe zawierające magnez.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że do postępowania w sprawie niniejszego odwołania mają zastosowanie przepisy, wydanego na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r. poz. 1199 ze zm.) – dalej jako: "ustawa o ARiMR", rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.) - zwanego w dalszej części uzasadnienia "rozporządzeniem" oraz przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorze rolnym i leśnym na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE L 327 z 21.12.2022 r.)

Organ odwoławczy zaznaczył, że z § 13zx ust. 6 rozporządzenia jednoznacznie wynika, że kopie m.in. faktur dokumentujących zakup w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez są elementem składowym wniosku o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Ponadto mając na uwadze § 13zx ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, zgodnie z którym wniosek producent rolny składa na formularzu opracowanym przez Agencję, strona, aby załączyć do wniosku nową kopię faktury jest zobligowana do złożenia zmiany do wniosku na odpowiednim formularzu oraz załączyć przedmiotowy dokument. Należy wskazać, że prawodawca nie dopuszcza możliwości załączenia samych faktur bez wypełnienia właściwego formularza wniosku, o czym świadczy chociażby sekcja XII pt. "Załączniki" wniosku, w której należy podać liczbę sztuk kopii faktur.

Jak stwierdził organ odwoławczy, zgodnie z potwierdzeniem przyjęcia dokumentu z dnia 16 czerwca 2023 r. oraz prezentatą umieszczoną na pierwszej stronie wniosku strona złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez załączając jeden załącznik, tj. fakturę VAT nr [...] z dnia 14 czerwca 2023 r. Faktura nie mieści się w przedziale czasowym określonym przez prawodawcę w § 13zx ust. 1 rozporządzenia, tj. od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. i nie może być uwzględniona do przyznania płatności.

Odnosząc się do stanowiska przyjętego przez wnioskodawcę w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że - zważywszy na § 13zx ust. 3 w zw. § 13zx ust. 2 rozporządzenia - nie może uwzględnić załączonej przez stronę do pisma odwoławczego faktury [...], ponieważ zmiany do wniosku mogły być złożone do dnia 31 lipca 2023 r. na odpowiednim formularzu. Termin wskazany w § 13zx ust. 3 rozporządzenia ma charakter materialnoprawny, co potwierdza ust. 4 rozporządzenia. Oznacza to, że upływ ww. terminu powoduje wygaśnięcie prawa do skutecznego złożenia zmian do wniosku o udzielenie pomocy finansowej. Skutkiem upływu terminu materialnego jest wygaśnięcie prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji.

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie doszło do omyłki, ponieważ oczywista omyłka polega w szczególności na niezamierzonym przekręceniu, opuszczeniu wyrazu, błędzie logicznym, pisarskim lub mającym postać innej niedokładności przypadkowej. Oczywista omyłka pisarska powinna być możliwa do poprawienia bez odwoływania się do innych dokumentów. W zakresie tego pojęcia mieszczą się zatem tylko takiego rodzaju niedokładności, które widoczne są dla każdego, bez przeprowadzania jakiejkolwiek dodatkowej dogłębnej analizy. Oznacza to, że ich poprawienie nie wywołuje zmiany merytorycznej treści oświadczenia woli wykonawcy. Oczywista omyłka pisarska jest wynikiem przeoczenia lub innej wady procesu myślowo-redakcyjnego. Poprawienie oczywistej omyłki nie może prowadzić do wytworzenia nowej treści oświadczenia woli.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję A. C. zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że wnioskodawca nie spełnił warunków uzasadniających uwzględnienie wniosku,

2. naruszenie art. 13zx ust. 2 i 3 rozporządzenia poprzez wadliwe uznanie, że przedłożenie błędnie niezałączonej uprzednio faktury VAT wymaga zmiany wniosku oraz jest możliwe jedynie do dnia 31 lipca 2023 r.,

a nadto naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej jako "k.p.a.".

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ nie odniósł się do treści załączonego do odwołania załącznika. W toku postępowania odwoławczego wnioskodawca dołączył fakturę VAT nr [...], która spełnia wszystkie niezbędne kryteria uzyskania dotacji. Gdyby organ odniósł się do załączonej faktury byłyby podstawy do zmiany decyzji.

Uzasadniając zarzut naruszenia § 13zx ust. 2 i 3 rozporządzenia skarżący wyjaśnił, że złożył wymagany wniosek w terminie. Załączony dowód w drodze odwołania nie został uwzględniony przez organ, gdyż organ wyszedł z założenia, że potrzebne jest złożenie zmiany do wniosku i to w terminie do 31 lipca 2023 r. Cytowane przepisy nie określają, czy w tym przypadku potrzebne jest złożenie zmiany do wniosku i to w wyznaczonym terminie. Wzór wniosku również nie zawiera informacji o możliwej zmianie załącznika. Ponadto, instrukcja wypełniania wniosku o udzielnie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu nawozów na stronie 10 w części objętej załącznikami nie opisuje sposobu zmiany załącznika.

W opinii skarżącego w toku postępowania odwoławczego nie doszło do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z połączeniem interesu społecznego i obywatela. Błąd, który wyniknął w trakcie postępowania, może powodować niewspółmierną stratę wpływającą na stan finansów gospodarstwa rolnego.

Skarżący może mieć poczucie braku zaufania do władzy publicznej, gdzie pomimo spełniania kryteriów uzyskania pomocy, tej pomocy nie uzyskał i musi dochodzić swoich praw. Postępowanie odbyło się bez kierowania się zasadą proporcjonalności, gdzie organ nie miał na uwadze interesu strony i zaingerował nieproporcjonalnie, nie uwzględniając załączonej przez stronę do pisma odwoławczego faktury VAT. Wnioskodawca bez uzyskanej dotacji ma poczucie braku równego traktowania przez państwo. Zwłaszcza, że praktyka rozstrzygania spraw w razie uznania faktury VAT będzie taka sama jak dla wszystkich podmiotów.

Organ nie poinformował wnioskodawcy już od momentu składania wniosku o okolicznościach faktycznych i prawnych faktury niekwalifikującej się, co miało wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W wyniku tego wnioskodawca poniósł szkodę w postaci braku dotacji. Nie udzielono wnioskodawcy także niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zwłaszcza, że zgodnie ze wzorem wniosku, na wniosek kierownika można było wprowadzić ewentualne zmiany.

Z naruszeniem art. 75 k.p.a. i art. 77 k.p.a. organ odwoławczy nie dopuścił dowodu z dokumentu faktury VAT i nie rozpatrzył jako dowodu, co mogło przyczynić się do pozytywnego wyjaśnienia sprawy. Dokument posiadał niezbędne dane do uzyskania pomocy, tzn. datę, cenę, ilość, produkt.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W ramach kontroli sądowoadministracyjnej sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. Z kolei, zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżący przedłożył wraz z wnioskiem fakturę VAT stwierdzającą dokonanie zakupu nawozów w dacie następującej po terminie wyznaczonym przez prawo, to jest po dniu 15 maja 2023 r., zaś załączając do odwołania właściwą fakturę VAT dokonał tego po ustawowym terminie (tj. po 31 lipca 2023 r.) uznając, że dostarczenie nowej faktury po ostatecznej dacie składania wniosków jest niedopuszczalne, a zatem nie przysługiwała mu wnioskowana pomoc finansowa. Skarżący wskazywał natomiast, że spełnił warunki uzyskania pomocy finansowej, a przedłożenie błędnie niezałączonej uprzednio faktury nie wymaga zmiany wniosku i jest możliwe także po dniu 31 lipca 2023 r.

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze stwierdzić należy, że ocena wniosku dokonana przez organy rozstrzygające sprawę jest prawidłowa.

Podstawę materialnoprawną zapadłych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy rozporządzenia, które w § 13zx ust. 1 stanowi, że w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472,

3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy,

4) który w 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 412)

5) (uchylony)

- na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu nawozami lub sprzedaży nawozów.

Z § 13zx ust. 2 rozporządzenia wynika, że pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana:

1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej;

2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 7 i 8.

Z kolei § 13zx ust. 3 rozporządzenia stanowi, że wniosek, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, składa się raz do dnia 31 lipca 2023 r.

Zgodnie z § 13zx ust. 5 rozporządzenia wniosek, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, zawiera:

1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1;

2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, jeżeli został nadany, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;

4) oświadczenie producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1:

a) o zagrożeniu utratą płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy,

b) o dokonaniu zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu nawozami lub sprzedaży nawozów.

Do wniosku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, dołącza się kopie faktur, ich duplikaty lub imienne dokumenty księgowe o równoznacznej wartości dowodowej dokumentujące zakup w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez (§ 13zx ust. 6 rozporządzenia).

Wynikająca z zacytowanych przepisów prawa regulacja normatywna ma na celu udzielenie przez państwo pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów.

Z brzmienia przytoczonych przepisów wynika przy tym wprost, że jednym z warunków udzielenia omawianej pomocy finansowej jest dokonanie zakupu nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez – w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. przez wnioskodawcę, co winien on dokumentować załączonymi do wniosku kopiami faktur VAT. W sekcji IX formularza wniosku zatytułowanej "Wnioskuję o:" wskazano w pkt. 3. następującą treść: "Jednocześnie oświadczam, że: dokonałem / dokonałam zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów." Załączone do wniosku dokumenty księgowe winny zatem odnosić się zakupów dokonywanych przez wnioskodawcę we wskazanym, a nie innym terminie.

Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarżący złożył w dniu 16 czerwca 2023 r. wniosek o udzielenie przedmiotowej pomocy finansowej, do którego dołączył fakturę VAT na zakup nawozów, z której wynika data zakupu w dniu 14 czerwca 2023 r., która to faktura nie dokumentowała zakupu nawozów dokonanego przez skarżącego w okresie czasu wynikającym z rozporządzenia. Zasadnie więc organ pierwszej instancji nie przyznał skarżącemu pomocy finansowej, skoro załączona faktura nie kwalifikowała się do obliczenia wysokości pomocy. Organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy wynikający z dokumentu przedłożonego przez skarżącego, który w przedmiotowej sprawie stanowił materiał dowodowy podlegający ocenie organu.

W sprawach pomocy finansowej określonej w § 13zx rozporządzenia materiał dowodowy dostarczany jest wyłącznie przez beneficjenta pomocy. Inicjatywa organów administracji publicznej, tutaj organów ARiMR, ograniczona jest do weryfikacji materiału dowodowego przedstawionego przez wnioskodawcę.

Sąd miał na względzie, że przewidziany w § 13zx ust. 3 rozporządzenia termin na złożenie wniosku o dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, jest terminem nieprzekraczalnym. Termin ten ma charakter materialnoprawny, którego upływ powoduje wygaśnięcie prawa do skutecznego złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Skutkiem upływu terminu materialnego jest wygaśnięcie prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin taki ogranicza w czasie możliwość dochodzenia prawa podmiotowego. Jak wskazuje się w doktrynie "uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu", (vide: B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie 9, wyd. C.H. Beck, str. 336). Z tego względu materialny charakter terminu do złożenia kompletnego (tj. wraz z załączonymi kopiami faktur) wniosku o dofinansowanie powoduje, że jego upływ skutkuje wygaśnięciem bądź niemożnością dochodzenia przed organem administracji roszczenia o przyznanie pomocy finansowej.

W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że złożenie przez skarżącego nowej faktury VAT, dokumentującej zakup w dniu 28 lipca 2022 r. nawozu przez skarżącego, dopiero w dniu wniesienia odwołania, tj. w dniu 29 września 2023 r., a więc już po upływie terminu materialnoprawnego określonego w § 13zx ust. 3 rozporządzenia (tj. po dniu 31 lipca 2023 r.), uniemożliwiało uwzględnienie wydatków związanych z tym zakupem przy obliczaniu wysokości przyznanej skarżącemu pomocy finansowej.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 9, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a., gdyż stosownie do przepisu art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81.

Zgodnie z art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W myśl art. 10a ust. 1b ustawy o ARiMR strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zdaniem Sądu, ustanowiona w art. 10a ust. 1b ustawy o ARiMR reguła dowodzenia oznacza, że w niniejszym postępowaniu to na skarżącym ciążył obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organów Agencji żądanie przyznania pomocy finansowej. Tym samym ciężar dowodu wykazania warunków przyznania pomocy spoczywał na skarżącym. Regulacje te nakładają na organy administracyjne wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą, organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Natomiast w przypadku analizowanej pomocy finansowej obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dotyczy to przede wszystkim dowodów wskazanych we wniosku oraz w innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zatem obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak słusznie wyjaśnił to organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Nie składając w terminie określonym w § 13zx ust. 3 rozporządzenia, łącznie z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej faktur, które skarżący zamierzał przedstawić do obliczenia wartości pomocy, nie złożył on pełnego oświadczenia co do swojej sytuacji, istotnej w procedurze weryfikacji wniosku. Przedłożenie przez skarżącego wraz z wnioskiem faktur wystawionych na zakup po okresie przewidzianym w § 13zx ust. 1 rozporządzenia skutkowało uznaniem, że skarżącemu pomoc finansowa nie należy się, co determinowało rozstrzygnięcia organów administracji. Wobec załączenia do wniosku faktury wystawionej na zakup w dniu 14 czerwca 2023 r. nie sposób racjonalnie przyjąć, że organ w czasie złożenia wniosku wiedział, że skarżący posiada fakturę wystawioną na zakup dokonany w innym, właściwym już okresie, a fakturę z dnia 14 czerwca 2023 r. przedłożył omyłkowo. W ocenie Sądu brak jest przekonujących powodów, które miałyby uzasadniać, że skarżący miał prawo oczekiwać, że przedłożone przez niego faktury (zarówno załączona do wniosku jako dotycząca zakupu spoza okresu referencyjnego, jak i faktura załączona do odwołania jako złożona po upływie terminu o charakterze materialnoprawnym) zostaną poddane ocenie merytorycznej organu. Stąd odmowa oceny tych dokumentów w żaden sposób nie mogła skutkować naruszeniem zasady postępowania administracyjnego zaufania do organów władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a.

Wobec powyższego organ odwoławczy nie mógł uwzględnić dołączonej do odwołania faktury VAT, gdyż termin na złożenie stosownych dokumentów ma charakter terminu materialnego i upłynął z dniem 31 lipca 2023 r. Tym samym dokumenty złożone po tej dacie nie wywołują żadnych skutków prawnych. Niedołączenie przez skarżącego do wniosku faktury potwierdzającej dokonanie przez niego zakupu nawozów za określony rozporządzenie okres czasu nie podlega uzupełnieniu w ramach wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.

Wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze instrukcja wypełniania wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy finansowej zawiera w części zatytułowanej: "Sposób wypełniania wniosku" zasady składania zarówno wniosku jak i korekty/zmiany wniosku. Wynika z instrukcji jednoznacznie, że pole "korekta/zmiana wniosku" powinno zostać zaznaczone w przypadku, gdy Wnioskodawca po otrzymaniu pisemnego wezwania z biura powiatowego ARiMR wypełnia ponownie wniosek usuwając błędy w danych, które popełnił we wcześniej złożonym wniosku lub gdy dane zgłoszone w złożonym wcześniej wniosku uległy zmianie oraz gdy sam Wnioskodawca wykrył błąd i chce go poprawić. Tak rozumianej korekty/ zmiany wniosku skarżący nie dokonywał w przedmiotowym postępowaniu, mimo że znana mu instrukcja wypełniania wniosku taką możliwość przewiduje. Odwołanie złożone od decyzji organu pierwszej instancji z kolei nie stanowi czynności tożsamej ze złożeniem korekty/zmiany wniosku. Niewątpliwie bowiem rację ma organ odwoławczy wskazując, że korekta/zmiana wniosku winna być dokonana na właściwym formularzu wniosku, który przeznaczony jest zarówno do złożenia wniosku, złożenia korekty/zmiany wniosku jak i wycofanie wniosku.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.