Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 128/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2018 poz 1382
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Palus Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant: Kinga Bilska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 września 2019 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adw. M. A. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) podwyższoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług w wysokości 110,40 zł (słownie: sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

S. K. oprotestował skargą wywiedzioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Z przedłożonych łącznie ze skargą akt administracyjnych wynika, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących uwarunkowaniach prawnych i faktycznych.

Wnioskiem z dnia 25 marca 2018 r. Kierownik A[...] w Z. wystąpił do Burmistrza Z. z żądaniem wymeldowania S. K.z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. D. [...] w Z. Wniosek zawierał wskazanie okoliczności uzasadniających wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem. W toku postępowania wszczętego w sprawie organ przeprowadził czynności wyjaśniające, by następnie rozstrzygnąć sprawę decyzją z dnia [...] r. nr [...], którą przyjmując w podstawie prawnej art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r., poz. 1382) orzeczono o wymeldowaniu S. K.z miejsca pobytu stałego w Z.przy ulicy D. [...].

Uzasadniając decyzję organ I instancji wyjaśnił, że S. K. w dniu [...] r. zawarł umowę najmu przedmiotowego lokalu lecz od samego początku nie uiszczał opłat za zajmowany lokal. Z wywiadu środowiskowego wynika, że nie zamieszkuje on w tym lokalu, zaś jedna z sąsiadek zgłosiła na Policję, że drzwi do lokalu są otwarte. Lokal został zabezpieczony przez administrację i wymieniono zamek w drzwiach. W mieszkaniu nie było żadnych rzeczy, mebli, przedmiotów, ani też dokumentów, lokal był brudny i zdewastowany.

Organ I instancji uzyskał z Punktu Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego informację, że S.K. przebywa w Zakładzie Karnym w K. od dnia 31 grudnia 2016 r. i został aresztowany na okres 5 lat pozbawienia wolności. Skarżący pismem z dnia 8 maja 2018 r. poinformował, że nie opuszczał zajmowanego lokalu, po zakończeniu odbywania kary zamierza powrócić do miejsca pobytu stałego i oświadczył, że toczy się postępowanie sądowe z jego powództwa przeciw A[...] w Z. w sprawie spornego lokalu. A[...]w Z. zanegowała jakoby we wskazanym zakresie prowadzone było postępowanie sądowe. Z Komendy Powiatowej Policji w Z. otrzymano informację, że skarżący został zatrzymany w dniu 31 grudnia 2016 r. przy ul. W. w Z.. Fakt jego niezamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały został też potwierdzony przez sąsiadów zamieszkałych w budynku przy ulicy D. w Z.

W celu ustalenia istotnych w sprawie okoliczności w dniu [...] r. przeprowadzono oględziny przedmiotowego lokalu. W sporządzonym na tę okoliczność protokole odnotowano, że mieszkanie jest nieumeblowane, brak w nim rzeczy osobistych, świadczących o pobycie skarżącego. Lokal był zdewastowany, w środku panował bałagan. Przed wydaniem decyzji umożliwiono stronom zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym, a skarżący w piśmie skierowanym do organu oświadczył, że nie dokona wymeldowania z miejsca pobytu stałego, po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności ma zamiar powrócić do miejsca pobytu stałego i uregulować zadłużenie w opłatach czynszu.

Uzasadniając wymeldowanie skarżącego Burmistrz Miasta Z. podał, że skarżący w dniu [...] r. złożył w administracji pismo, wskazując adres do korespondencji przy ul. W. w Z., adres ten podał też Powiatowy Urząd Pracy oraz Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. Z okoliczności tych wyprowadzono, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego i ześrodkował swoje życie osobiste w innym miejscu. Zdaniem organu został on zameldowany w lokalu przy ulicy D. w Z. w dniu [...] r. i opuścił miejsce pobytu stałego w sierpniu 2015 r. Ponadto nie uiszczał czynszu, nie podejmował żadnych działań w kierunku zachowania porządku w lokalu, a wręcz przeciwnie poprzez brak działania doprowadził do dewastacji lokalu, co zostało stwierdzone podczas oględzin lokalu w dniu [...] r.

Według organu brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania, gdyż opuszczenie lokalu jest zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności. Organ uzasadnił, że odbywanie kary pozbawienia wolności wiąże się z opuszczeniem miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Wymeldowany odbywa karę pozbawienia wolności od dnia 31 grudnia 2016 r. i wprawdzie deklaruje zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu po jej zakończeniu, jednak zamiar ten według organu ma charakter jedynie werbalny, gdyż nie jest możliwa jego realizacja w sytuacji, w której nie posiada on tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. Bezspornie ustalono, że umowa najmu uległa rozwiązaniu z dniem [...] r., a skarżący opuścił lokal pozostawiając go w stanie kompletnego zdewastowania. Nie podjął też żadnych działań zmierzających do doprowadzenia lokalu do stanu technicznego umożliwiającego zamieszkiwanie w nim, ani też do choćby częściowego uiszczenia opłat związanych z utrzymaniem lokalu. Wymeldowany został aresztowany z ulicy W., a nie z miejsca pobytu stałego, gdzie też podał adres do korespondencji, co jednoznacznie wskazuje na nieprzebywanie w miejscu pobytu stałego.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego związanych z pozostawieniem w lokalu rzeczy osobistych organ stwierdził, że zakładając nawet hipotetycznie, że w przedmiotowym mieszkaniu znajdują się jakieś rzeczy trudno wyobrazić sobie, żeby były to rzeczy niezbędne do funkcjonowania w codziennym życiu. Wymeldowany nie może zakładać, że miejscem jego stałego przebywania jest mieszkanie przy ul. D. w Z., skoro A[...]w Z.za nieuregulowanie zadłużenia z tytułu opłat czynszu za zajmowany lokal mieszkalny w dniu [...] r. rozwiązała z nim stosunek najmu z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia, ze skutkiem rozwiązania umowy na dzień [...]r., zaś w lipcu 2017 r. lokal został przejęty przez A[...] w Z.

W odwołaniu skarżący wydaną decyzję określił jako absurdalną i bezzasadną. Podał, że nie opuścił lokalu i nie składał w tej sprawie żadnego oświadczenia w urzędzie. Zanegował stanowisko przedstawicieli administracji i podał, że ,,należycie i prawidłowo płacił czynsz od najmowanego lokalu". Pod jego nieobecność miał włamanie do mieszkania, w którym posiadał wartościowe rzeczy, w tym gotówkę. Mieszkanie było w stanie remontu. Jako ,,bzdurę" określił zeznania sąsiadki dotyczące nieprzebywania odwołującego się w lokalu, skoro nie może on w nim przebywać, gdyż przebywa w więzieniu. Materiały zebrane w sprawie są jego zdaniem nielogiczne, a decyzja i postępowanie w sprawie to jedno wielkie nieporozumienie, które odwołujący się zadeklarował wyjaśnić po zwolnieniu z więzienia.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] W. D. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Po zrelacjonowaniu stanu sprawy wynikającego z akt administracyjnych oraz wskazaniu na rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjnego w ramach własnych rozważań organ II instancji przywołał regulacje prawnomaterialne dotyczące wymeldowania z pobytu stałego wynikające z ustawy o ewidencji ludności. Organ ocenił, że nie budzi wątpliwości sam fakt niezamieszkiwania odwołującego się w przedmiotowym lokalu, co wynika ze zgromadzonych w sprawie dowodów, gdyż od sierpnia 2015 r. rzadko w nim przebywał, wskazał miejsce do korespondencji w inny lokalu.

Oceniając kwestię dobrowolności lokalu organ II instancji odwołał się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego dotyczącego pozbawienia wolności jako okoliczności, która nie może stanowić przesłanki wymeldowania tylko wówczas, gdy jest wynikiem bezprawnych działań innych osób. Wymeldowany opuścił lokal w związku z zatrzymaniem przez policję i odbywaniem kary pozbawienia wolności. Według organu fakt ten jest jednoznaczny z dobrowolnym opuszczenia lokalu. Za bezprzedmiotową uznano ocenę czy opuszczeniu przez niego lokalu towarzyszyła dobrowolność, ponieważ okoliczność ta powinna być badana i oceniana jedynie wówczas, gdy nie jest wynikiem aresztowania i zgodnych z prawem działań organów państwa. Zwrócono też uwagę przy ocenie trwałości opuszczenia lokalu, że sporny lokal od dnia 31 grudnia 2016 r. nie jest centrum jego spraw życiowych i nie wykonuje on w nim żadnej czynności właściwej dla miejsca pobytu stałego. Odwołujący się odbywa karę 5 lat pozbawienia wolności i przebywa w zakładzie karnym. Opierając się na materiale dowodowym sprawy Wojewoda D.stwierdził, że nie wynika z niego żeby podczas pobytu w zakładzie karnym odwołujący się utrzymywał więzi z przedmiotowym lokalem, dokonywał opłat za ten lokal, czy też dbał o utrzymanie mieszkania w należytym stanie technicznym, nie poinformował też administratora lokalu o przebywaniu w zakładzie karnym. Ponadto nawet za pośrednictwem innych osób nie utrzymywał on więzi z przedmiotowym lokalem wyrażających się dbaniem o opuszczony lokal, utrzymywaniem go w należytym porządku czy też zabezpieczeniem przed dostępem do niego innych osób. Odwołujący się ostatniej wpłaty za użytkowanie lokalu dokonał w dniu [...] r., a więc na długo przed osadzeniem w zakładzie karnym. Zatem jako budząca wątpliwości została oceniona podniesiona w odwołaniu kwestia, że gdyby był on na wolności, to na pewno spłaciłby zaległości za mieszkanie. Odwołujący się nie zadbał też o utrzymanie przedmiotowego lokalu w należytym stanie technicznym podczas pobytu w więzieniu, o czym świadczy uszkodzenie rury w przedmiotowym lokalu, które spowodowało zalanie piwnic budynku. Administrator zmuszony był do zabezpieczenia przedmiotowego lokalu, ponieważ był on otwarty i zdewastowany. W sprawie opisywanego w odwołaniu włamania do lokalu organ podał, że zaistniała sytuacja jest skutkiem braku utrzymywania więzi odwołującego się z przedmiotowym lokalem i pozostawienia mieszkania bez żadnej opieki. Podczas pobytu w zakładzie karnym został on także pozbawiony tytułu prawnego do niego z powodu zaległości czynszowych i nie podjął działań prawnych w celu jego odzyskania i oświadczył jedynie, że było to działanie bezprawne.

Według Wojewody deklarowany w odwołaniu zamiar powrotu skarżącego do lokalu po opuszczeniu zakładu karnego nie został potwierdzony w toku postępowania. Odwołujący się nie wykazał w jaki sposób chce powrócić do mieszkania skoro nie ma do niego dostępu, utracił tytuł prawny do lokalu i nie podjął działań, które mogłyby służyć osiągnięciu tego celu. W istniejącym w chwili wydawania decyzji stanie fatycznym odwołujący się nie ma możliwości skoncentrowania swoich spraw życiowych w przedmiotowym lokalu po powrocie z więzienia. Zaznaczono jednak, że gdy w przyszłości podejmie on działania prawne, które umożliwią mu powrót do lokalu i w nim zamieszka to będzie możliwe jego ponowne zameldowanie. W uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej sygnalizowano także wyłącznie ewidencyjny charakter zameldowania. Końcowo W.D.wykazał umożliwienie stronie zapoznanie się z aktami sprawy poprzez przeslanie mu kopii akt sprawy.

Nie godząc się z wydaną decyzją S. K. wywiódł na nią skargę do sądu administracyjnego, w której wyraził względem niej dezaprobatę podnosząc, że złożony przez niego środek zaskarżenia od decyzji organu I instancji nie został pod żadnym względem rozpoznany ,,w aspekcie całego postępowania, które było prowadzone ze strony A.". Podniósł, że popełniono szereg błędów proceduralnych rażąco naruszających jego ustalone prawidłowo do zajmowanego lokalu. Postępowanie było nieprawidłowo i błędnie prowadzone od samego początku, aby na siłę pozbawić skarżącego zajmowanego lokalu. Według niego organy obu instancji nie uczyniły nic w kierunku ustalenia błędów popełnionych przez A.i ,,tylko podpisały się dla świętego spokoju pod postępowaniem prowadzonym przez A. w Z. bez żadnej weryfikacji, co jest ewidentnym absurdem".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zaś argumentacja pisma procesowego Wojewody D. jest zbieżna z zamieszczoną w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] r. skarżący uzupełnił skargę żądając od sądu szczegółowej weryfikacji i sprawdzenia faktów, które przedstawiał w pismach i wnioskach kierowanych do organów I i II instancji. Poza wyrażeniem stanowiska o braku zgody na wydane decyzje skarżący wyjaśnił, że postępowanie w sprawie wymeldowania było nieprawidłowo prowadzone i prowadzono je celowo, aby pozbyć się go z zajmowanego lokalu pod pretekstem, że odbywa karę pozbawienia wolności i rzekomo wcześniej nie przebywał w tym lokalu. Określając prowadzone postępowanie jako ,,absurd i żenadę po całości" autor pisma oświadczył, że nie zamierza zostać bezdomnym tylko z tego powodu, że przebywa w zakładzie karnym. Jego zdaniem popełniono szereg rażących błędów i uchybień prawnych oraz proceduralnych odnośnie jego prawa do meldunku i zajmowanego lokalu. Błędy te dotyczą [...], P. w Z., zaś ,,całe to postępowanie to tylko pozory, aby celowo było mnie wymeldować z tego lokalu".

Na rozprawie w dniu [...] r. ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu podtrzymał stanowisko zaprezentowane w skardze i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Dodatkowo argumentując brak ustawowych przesłanek wymeldowania podniósł, iż skarżący nie opuścił lokalu na stałe i dobrowolnie, a rzeczy skarżącego zostały skradzione z mieszkania na skutek włamania, czego zdaniem strony organ nie zbadał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozpoznania skargi na decyzję o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego stanowi ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r., poz. 1382 ze zm.), a przede wszystkim przepis art. 35 tej ustawy.

Zgodnie z tym przepisem, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest zaistnienie przesłanek zawartych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wskazać należy, że pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Te dwa elementy muszą występować łącznie. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega natomiast na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały świadczy o tym, że dany lokal stanowi centrum życiowe danej osoby i jednocześnie stanowi podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności. Pobyt stały wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 324/17).

Natomiast opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca stałego pobytu, stosownie do przepisu art. 35 tej ustawy, stanowi materialną przesłankę wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, który tutejszy Sąd w pełni podziela, że przesłanka opuszczenia lokalu jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizyczne nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Przy czym przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać czy okoliczności istniejące w sprawie, potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05).

Sąd w składzie orzekającym podziela także stanowisko szeroko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że jako równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. II OSK 127/05).

Przesłanka opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego jest zatem spełniona także wówczas, gdy opuszczenie to ma co prawda charakter wymuszony, ale następnie nie dojdzie do podjęcia przez zainteresowaną stronę kroków prawnych i faktycznych, skutkujących powrotem do mieszkania.

Brak cechy dobrowolności nie zawsze stanowi przeszkodę do wymeldowania. W sytuacji gdy opuszczenie lokalu było następstwem zawinionych działań osoby, której dotyczy postępowanie, bez znaczenia jest, czy było ono dobrowolne. W szczególności wola opuszczenia miejsca zamieszkania przez osobę zameldowaną nie ma znaczenia w przypadku skazania tej osoby na karę pozbawienia wolności i wykonywanie wobec niej tego orzeczenia. W tym przypadku wolę opuszczenia miejsca zameldowania zastępuje podlegający wykonaniu wyrok sądu.

W niniejszym przypadku skarżący przebywa w zakładzie karnym, zatem w świetle przywołanego orzecznictwa nie wymaga dodatkowej argumentacji przyjęcie, że niejako poza zakresem kontroli pozostaje analiza przesłanki dobrowolności, o której mowa w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Mimo to, w sytuacji gdy osoba podlegająca wymeldowaniu przebywa w zakładzie karnym w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności, należy przede wszystkim ocenić, czy okoliczności zmieniające się w związku z upływem czasu przemawiają za ustaleniem, że przebywający w zakładzie karnym trwale opuścił swoje dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Długotrwały, wieloletni pobyt w zakładzie karnym, któremu towarzyszą zmiany w sytuacji osobistej osadzonego, a także zmiany w stanie faktycznym związanym ze statusem danego mieszkania, może uzasadniać dokonanie wymeldowania, gdy powrót do miejsca zameldowania w świetle zasad doświadczenia życiowego i przepisów prawa, budzi wątpliwości. Przy tym w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że trwałość opuszczenia miejsca pobytu stałego nie zależy wyłącznie od długości kary pozbawienia wolności. Oznacza to, że nawet kara niższa, lecz długotrwała, w zasadzie przesądza o definitywności opuszczenia miejsca pobytu (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2407/11, wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1236/13).

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący nie przebywa w miejscu swego zameldowania lecz odbywa karę pozbawienia wolności. Zasadnie jednak organy orzekające w sprawie podnoszą, iż sam wymeldowany nie podjął żadnych działań związanych z przedmiotowym lokalem. Nie przeciwstawiał się w żaden sposób rozwiązaniu umowy najmu, nie regulował czynszu nie wskazał żadnej osoby, która miałaby lokalem się zajmować i nie ustanowił pełnomocnika, który podjął by jakiekolwiek kroki prawne w związku z zachowaniem prawa do lokalu. Co prawda skarżący informacje w tym względzie zamieszcza w korespondencji kierowanej do organu, podaje nawet, że ,,sprawa będzie rozpatrywana przez Sąd i mojego pełnomocnika" (akta administracyjne k. 61), czy ,,sprawą zajął się Sąd administracyjny oraz mój pełnomocnik" (k. 89 akt administracyjnych). Weryfikacja twierdzeń skarżącego przez organy doprowadziła jednak do ich zanegowania. Wskazana sprawa administracyjna prowadzona była w innym przedmiocie, natomiast skarżący nie tylko nie ustanowił pełnomocnika, ale też żadnych działań prawnych nie podjął. Bez znaczenia dla oceny przesłanek wymeldowania pozostaje deklarowana chęć powrotu do przedmiotowego lokalu po opuszczeniu zakładu karnego. Sam zamiar powrotu skarżącego do spornego lokalu nie odgrywa w tym zakresie decydującego znaczenia. Zamiar stałego pobytu, o jakim mowa w ustawie o ewidencji ludności, nie może być oceniany jedynie w kategoriach subiektywnych pragnień osoby zainteresowanej, ale winien być weryfikowany poprzez odniesienie do zobiektywizowanych czynników, w szczególności zaś do tego czy realizacja tego zamiaru w świetle ustalonych okoliczności będzie kiedykolwiek możliwa. W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że skarżący na takie okoliczności się nie powołał.

Należy ponownie podkreślić, że przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności musi być interpretowany w ten sposób, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, o którym w nim mowa, to także opuszczenie pod przymusem realizowanym przez upoważnione do tego organy Państwa. Żadne racje nie przemawiają za tym, aby przyjąć odmienną wykładnię. Obowiązek meldunkowy ma charakter ewidencyjny, chodzi o rejestrację danych o miejscu pobytu osób, i nic nie przemawia za tym, aby w razie opuszczenia miejsca pobytu w wyniku przymusu państwowego utrzymywać w rejestrze dane, które są niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Nie jest też uprawniona wykładnia tego przepisu polegająca na przyjęciu, że w razie opuszczenia miejsca stałego pobytu w wyniku przymusu państwowego można uznać, iż opuszczenie nastąpiło dopiero wtedy, gdy osoba zainteresowana z tym się zgodzi. Łatwo dostrzec, że taka wykładnia doprowadziłaby do utrzymywania się rozbieżności pomiędzy rzeczywistym stanem rzeczy, a stanem zapisanym w ewidencji. Istota przymusu państwowego polega na tym, że jest on stosowany w przypadku oporu, a więc w przypadku gdy brak jest zgody na opuszczenie miejsca pobytu. W sytuacji zawinionego wywołania zdarzenia skutkującego opuszczeniem lokalu, a za taki niewątpliwie należy uznać aresztowanie i skazanie na karę pozbawienia wolności, brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania. Odbywanie kary pozbawienia wolności, co do zasady, wiąże się z opuszczeniem miejsca pobytu stałego. Opuszczenie lokalu jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności. Nie jest wykluczone, że osoba pozbawiona wolności utrzymuje taki kontakt z lokalem mieszkalnym, w którym jest zameldowana na pobyt stały, że nie można przyjąć domniemania trwałego opuszczenia lokalu. Utrzymywanie tego kontaktu powinno przybrać takie formy zachowania się, jak: pokrywanie opłat związanych z utrzymaniem lokalu, podejmowanie działań mających na celu zapewnienie utrzymywania lokalu w niezbędnym porządku, czy stanie technicznym, podejmowanie starań o utrzymanie lub uzyskanie tytułu do posiadania lokalu, uzewnętrznianie woli powrotu do lokalu przed wszczęciem postępowania o wymeldowanie, ale w niniejszej sytuacji takie okoliczności nie mają miejsca. Bez tych zachowań nie można więc przyjąć, że osoba nie opuściła miejsca pobytu stałego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2014 r., II OSK 2556/12).

Zauważyć też przyjdzie, że rezygnacja z przebywania w określonym miejscu może nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie oświadczenia woli, oraz w sposób dorozumiany, przez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w dotychczasowym miejscu, gdzie koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Niewątpliwie zatem każda sprawa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu. Popełnienie umyślnego przestępstwa jest zachowaniem, którego oczywistą konsekwencją jest odizolowanie sprawcy w zakładzie karnym. Zatem osoba, która kierując się wolną wolą dopuszcza się czynu zagrożonego sankcją karną, musi liczyć się ze stosowną reakcją ze strony państwa. W tym też przejawia się element dobrowolności i trwałości opuszczenia przez sprawcę miejsca dotychczasowego pobytu. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2013 r., II OSK 1976/11, Sąd ten wyraził pogląd, który w pełni podziela Sąd w niniejszym składzie, że "w sytuacji gdy opuszczenie lokalu było następstwem zawinionych działań osoby, której dotyczy postępowanie, bez znaczenia jest, czy było ono dobrowolne".

Poza dobrowolnością kolejną okolicznością konieczną do weryfikacji jest trwałość opuszczenia miejsca zameldowania. W niniejszej sprawie zdaniem Sądu w składzie orzekającym ziściła się także i ta przesłanka. Zachowanie skarżącego wykazane dowodowo przez organy nie budzi wątpliwości także i w tym względzie. Wymeldowany nie tylko wskazywał organom inny adres korespondencyjny ale przede wszystkim swoim działaniem, (w tym zaniechaniem) doprowadził lokal do fatalnego stanu, co organy stosownie udokumentowały. Brak więzi z tym lokalem przejawiał się jego dewastacją, awariami i niezapewnienie nad nim właściwego nadzoru. Nie są przekonywujące, w stopniu wpływającym na kształt zapadłych w sprawie decyzji, argumenty jakoby na skutek włamania skradziono skarżącemu narzędzia służące do planowanego remontu, skoro samego faktu czynu zabronionego nie zgłosił on stosownym organom ani nie podjął kroków w kierunku chociażby zabezpieczenia lokalu (nawet przez wyznaczenie do tej czynności innej osoby). Dodatkowo zauważyć przyjdzie, że aktualnie skarżący nie ma obiektywnych możliwości powrotu do lokalu skoro stosunek najmu został rozwiązany, czemu w żaden sposób się nie przeciwstawił.

Korespondencja skarżącego z organem oraz treść skargi zawierają negatywne oceny skarżącego organów Policji czy administratora nieruchomości lecz w istocie okoliczności te nie dotyczą sprawy rozstrzygniętej przez organy meldunkowe. Tytuł prawny do lokalu czy jego brak są zasadniczo w tym postępowaniu bez znaczenia, skoro organy oceniają fakt zamieszkiwania osoby w danym miejscu. Stąd też argumentacja skarżącego może stanowić okoliczność weryfikowalną w innych postępowaniach czy w innym trybie choćby przed sądem powszechnym na skutek wywiedzionego tam powództwa.

Zdaniem Sądu w stanie faktycznym sprawy organy dostatecznie wyjaśniły i udowodniły ziszczenie się przesłanek skutkujących wymeldowaniem skarżącego z miejsca pobytu stałego. Przepisy o zameldowaniu służą celom ewidencyjnym i mają na celu potwierdzenie rzeczywistego pobytu w lokalu. Nie mogą one zatem służyć utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa i przez wiele lat nie będzie mogła tam przebywać. Literalne brzmienie art. 35 ustawy o ewidencji ludności sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu, a która to czynność ma charakter czynności materialnotechnicznej i ma na celu potwierdzenie istniejącego stanu faktycznego.

Nie zasługują też na uwzględnienie pozostałe zarzuty skargi, w tym zarzuty podnoszone przez pełnomocnika, jako że nie podważają ustaleń poczynionych przez organy orzekające, które w sposób właściwy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i dowodowe w zakresie sytuacji dobrowolnego i trwałego opuszczenia przez skarżącego miejsca jego stałego pobytu. Organy administracji przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób kompleksowy. Podjęły wszelkie niezbędne czynności proceduralne w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, nie naruszyły wskazanych wyżej reguł postępowania. Organy zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważyły go i poddały ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Organ odwoławczy wziął pod uwagę wszystkie istotne okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego. Ustalenia dokonane przez organy administracyjne wynikają z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w postępowaniu dowodów.

Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, że organy obu instancji zasadnie orzekły o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Wobec ustalenia istnienia przesłanek do wymeldowania, organ meldunkowy uprawniony był do oceny, że lokal którego dotyczy zaskarżona decyzja nie jest już miejscem koncentracji spraw życiowych skarżącego, nadto że taki stan ma charakter trwały.

Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu kwotę 480 zł podwyższoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług w wysokości 110,40 zł.

Sąd orzekł na rzecz pełnomocnika dwukrotność stawki podstawowej na mocy § 15 ust. 3 ww. rozporządzenia uwzględniając okoliczności wymienione w tym przepisie, w szczególności: wkład pracy adwokata, przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zawiłość sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także fakt, że pełnomocnik osobiście i aktywnie reprezentował skarżącego na rozprawie.