Postanowienie NSA, sygn. akt III OZ 395/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Koszty postępowania
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 206
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 20 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. na postanowienie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 205/23 w sprawie ze skargi P.K. z dnia 24 stycznia 2023 r., nr 2/2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 16 maja 2023 r., II SA/Ol 205/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.K. na decyzję [...] Sp. z o.o. z 24 stycznia 2023 r., nr 2/2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji (pkt 1.) oraz zasądził [...] Sp. z o.o. na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2.).

O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł, kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł i opłaty od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, Sąd pierwszej instancji rozstrzygnął na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

[...] Sp. z o.o. (dalej: "Spółka"), nie zgadzając się punktem drugim wyroku, wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Na podstawie art. 174 §1 i § 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 206 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, pomimo że zachodził w sprawie uzasadniony przypadek, który winien był być wzięty pod uwagę przez Sąd w celu odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego w całości bądź też w części.

Mając powyższe na uwadze Spółka wniosła o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w punkcie drugim, poprzez odstąpienie od obciążaniem kosztów postępowania sądowego, ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia o zmianę punktu drugiego wyroku i orzeczenie zwrotu kosztów procesu, poprzez zastosowanie tzw. miarkowania. Ponadto Spółka wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów na okoliczności wskazane w uzasadnieniu.

W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że skarżący w lutym 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie łącznie 15 skarg na decyzje Spółki, będąc reprezentowanym przez tego samego pełnomocnika, co jest wiadome z urzędu Sądowi pierwszej instancji. Skargi zostały złożone w analogicznie podobnych sprawach i sporządzone zostały według jednego szablonu Tym samym charakter sprawy nie wymagał od profesjonalnego pełnomocnika znacznego nakładu pracy, lecz miały charakter powtarzalny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie natomiast z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednakże nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach.

Natomiast przepis art. 206 p.p.s.a. stwierdza, że w razie częściowego uwzględnienia skargi sąd może w uzasadnionych przypadkach zasądzić na rzecz skarżącego od organu tylko część kosztów, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten przyznaje sądom administracyjnym uprawnienie do obniżenia kwoty należnych kosztów postępowania w sytuacji wystąpienia szczególnych okoliczności. Możliwość miarkowania, a nawet odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w przypadku, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., powiązano z pojęciem niedookreślonym, jakie stanowi "uzasadniony przypadek". Katalog przesłanek uzasadniających skorzystanie przez sąd z tego uprawnienia jest otwarty.

Pojęcie "uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., daje sądowi duży luz decyzyjny w zakresie miarkowania kosztów. Stanowi ono jego fakultatywne uprawnienie. Sąd nie ma obowiązku stosowania tego przepisu, bowiem ustawodawca stosując zwrot: "sąd może" pozostawił kwestię zastosowania w konkretnej sprawie tego przepisu decyzji sądu.

Z powyższego przepisu wynikają dwie zasady. Po pierwsze, mimo pozostawienia sądowi administracyjnemu luzu decyzyjnego w kwestii miarkowania kosztów, jeżeli sąd zdecyduje się ten przepis zastosować w konkretnej sprawie wymaga to wyjaśnienia na tle stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku. Po drugie, brak podjęcia jakichkolwiek rozważań w tym przedmiocie, nawet jeśli skarga została uwzględniona częściowo, oznacza, że zastosowane zostały zasady wynikające z art. 200 p.p.s.a. Nie ma bowiem przeszkód, aby pomimo częściowego uwzględnienia skargi, względnie zaistnienia innej przesłanki, sąd orzekł o zwrocie dla strony kosztów postępowania w pełnej wysokości (zob.: postanowienie NSA z 30 listopada 2017 r., II GZ 715/17 oraz powołane w nim orzecznictwo).

Należy przy tym pamiętać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego, wynikającą z art. 200 – 204 p.p.s.a., jest w sytuacjach w nich określonych zwrot niezbędnych kosztów postępowania, zaś możliwość ograniczenia, czy odstąpienia od realizacji tej zasady, przewidziana w art. 206 p.p.s.a. stanowi wyjątek, który może – lecz nie musi – być zastosowany w uzasadnionych przypadkach. Nie jest to w żadnym przypadku reguła działania sądu. Tak sformułowany przepis pozwala na stwierdzenie, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie uznaniu sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia jej skargi.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem zasądził od organu na rzecz skarżącego uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł i opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Odstąpił zatem od miarkowania kosztów zasądzonych na rzecz skarżącego.

Nie można skutecznie czynić Sądowi pierwszej instancji zarzutu naruszenia art. 206 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy nie skorzystał z uprawnienia przewidzianego w tym przepisie (por. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r., II FZ 8/11). Skoro Sąd pierwszej instancji nie widział zasadności zastosowania w sprawie art. 206 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny nie był zobowiązany do wyjaśniania, dlaczego Sąd nie zastosował regulacji zawartej w treści omawianego przepisu i zasądził koszty w pełnej wysokości (por. postanowienie NSA z 27 listopada 2018 r., II GZ 1048/16).

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia, zawartego w zażaleniu, wniosku o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów, uznając, że nie przyczyni się on do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, co jest warunkiem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przed sądem wynikającym z art. 106 § 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 §1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.