Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 798/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje
Powołane przepisy: article: art. 14, art. 104 ust. 3, ust. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 29 czerwca 2023 r. nr SKO.4110.183.2023 w przedmiocie rozłożenia na raty opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Kołobrzeg z dnia 14 grudnia 2022 r., nr 415-18/4409-2053/2022-28, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie na rzecz skarżącej D. G. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K., decyzją nr 415-18/4409 - 2053/ 2022 – 28, z dnia 14 grudnia 2022 r., na podstawie art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, dalej jako "k.p.a.") i art. 14, art. 104 ust. 3, 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm. – dalej jako "u.p.s."), w związku z ponownym rozpatrzeniem sprawy na skutek decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 5 października 2022 r., postanowił:

I. odmówić wnioskodawczyni – D. G., rozłożenia na raty po 200 zł miesięcznie kwoty 28.148,62 zł tytułem należności za pobyt matki w DPS we W.

II. rozłożyć na raty kwotę 17.160.22 zł tytułem należności za pobyt matki

w DPS we W. w okresie od dnia 1 maja 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., płatnych po 500 zł, rozliczanych w cyklu miesięcznym, począwszy od dnia 15 stycznia 2023 r. do dnia 15 października 2025 r., ostatnia rata w wysokości 160,22 zł płatna do dnia 15 listopada 2025 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją nr 415-18/2032

-2053/2021-14, 15, 16, z dnia 22 lipca 2021 r. ustalono dla D. G. odpłatność za pobyt matki M. Z. w DPS we W. w następujących wysokościach i okresach:

- od dnia 01.05.2020 r. do 30.06.2020 r. w wysokości po 3482,10 zł miesięcznie

- od dnia 01.07.2020 r. do 31.07.2020 r. w wysokości 2331,90 zł,

- od dnia 01.08.2020 r. do 31.08.2020 r. w wysokości 2067,44 zł,

- od dnia 01.09.2020 r. do 31.10.2020 r. w wysokości po 3.482, 10 zł miesięcznie,

- od dnia 01.11.2020 r . do 30.11.2020 r. w wysokości 3.168, 48 zł,

- od dnia 01.12.2020 r. do 31.12.2020 r. w wysokości 3.335, 21 zł,

- od dnia 01.01.2021 r. do 31.01.2021 r. w wysokości 3.317, 09 zł,

- od dnia 01.02.2021 r. do 24.05. 2021 r. w wysokości po 2.858, 68 zł miesięcznie,

w tym za okres od 01.05.2021 r. do 24.05.2021 r. w wysokości 2.213,17 zł.

W dniu 9 lutego 2021 r. zobowiązana zwróciła się z prośbą o częściowe zwolnienie jej, do kwoty 500 zł, z powyższych płatności. Decyzją nr 415-18/2831-2053/2021-19 z dnia 16 sierpnia 2021 r. zwolniono częściowo D. G. z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej do kwoty 500 zł miesięcznie, począwszy od dnia 1 lutego 2021 r. Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, decyzją nr SKO.4110.1958.2021, z dnia 15 listopada 2021 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 2 czerwca 2022 r. oddalił skargę strony.

Organ I instancji podał dalej, że w związku z brakiem wpłat zobowiązanej za ustalony okres odpłatności, wszczęto postępowanie administracyjne co do kwoty 30.035, 62 zł. Pełnomocnik strony, w dniu 27 grudnia 2021 r., poinformował organ o dokonaniu wpłaty kwoty 1.887 zł za okres od 1 lutego 2021 r. do 24 maja 2021 r. oraz wniósł o rozłożenie pozostałej do zapłaty kwoty 28.148,62 zł na raty po 200 zł miesięcznie. Ponadto, że decyzją z dnia 26 marca 2021 r. ,w pkt 1, ustalono wysokość wydatków poniesionych za D. G. zastępczo przez Gminę Miasto K. w kwocie 28.412,42 zł od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 kwietnia 2020 r. za pobyt matki w DPS we W. . W pkt 2 decyzji przychylono się do wniosku i rozłożono na raty kwotę 28.412,42 zł tytułem zaległych należności (w okresie od VII.2019 r. do IV.2020 r.) za pobyt matki w DPS, ustalając płatność po 1.000 zł miesięcznie, od dnia 10 kwietnia 2021 r. do dnia 10 czerwca 2023 r., z ostatnią płatnością raty do dnia 10 lipca 2023 r. w kwocie 1.412, 42 zł.

Prezydent podkreślił następnie, że D. G. w dniu 1 kwietnia 2022 r., podczas wywiadu środowiskowego, złożyła pisemne oświadczenie, w którym poprosiła o całkowite umorzenie pozostałej do zapłaty kwoty 17.412,47 zł. Ponadto, że strona pomimo zobowiązania o udokumentowanie wydatków rodziny, w celu rozpoznania wniosku z dnia 21 grudnia 2021 r. (data wpływu 27.12.2021 r.) o rozłożenie na raty kwoty 28.148,62 zł po 200 zł miesięcznie, nie podała żadnych informacji w sprawie. W związku z powyższym, decyzją nr 415-18/2932-2053/2022-25, z dnia 26 lipca 2022r. odmówiono D. G. rozłożenia na raty kwoty 28.148,62 zł z tytułu należności za pobyt matki w DPS we W. . Od decyzji złożone zostało odwołanie. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 5 października 2022 r. ww. decyzja organu I instancji uchylona została w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Organ I instancji wyjaśnił, że w ponownym postępowaniu poinformował stronę, że na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej ma prawo złożyć stosowny wniosek i do dziś nie wpłynęła odpowiedź na powyższe pismo i nie wniesiono dodatkowych argumentów, przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Stąd też na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego uznał, że ustalona sytuacja dochodowa i osobista umożliwia stronie dokonanie spłaty zadłużenia 17.160,22 zł (28.148,62 zł - wysokość kwoty podlegającej zwrotowi minus 11.000,00 zł z tytułu dokonanej wpłaty plus 11,60 zł - koszty upomnienia) w ratach miesięcznych po 500 zł.

Od decyzji odwołanie wniosła D. G., reprezentowana przez radcę prawnego, w którym zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.,

- art. 8 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób odmienny, niż w decyzji z dnia 12 września 2022 r., na podstawie której organ zwolnił ją całkowicie z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS we W., w okresie od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 kwietnia 2022r.

- art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji pomimo tego, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja z dnia 12 września 2022 r.

Odwołująca się podkreśliła, że została zwolniona z opłaty za pobyt matki w DPS w całości na podstawie art. 64 u.p.s. za okres do dnia 30 kwietnia 2022 r. Dlatego całkowicie niezrozumiałe jest wydanie decyzji o rozłożeniu na raty jakiejkolwiek płatności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie decyzją nr SKO.4110.183.2023 z dnia 29 czerwca 2023 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 104 ust. 4 u.p.s., po rozpatrzeniu odwołania, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i rozłożyło stronie na raty opłatę za pobyt matki M. Z. w DPS we W. w okresie od dnia 1 maja 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., wynoszącą 17.160, 22 zł, ustalając 36 rat, w tym 6 pierwszych rat po 500 zł płatnych w ciągu 14. dni od doręczenia decyzji, 29 rat po 500 zł płatnych każdego miesiąca, począwszy od dnia 15 lipca 2023 r. do dnia 15 listopada 2025 r. i ostatnia rata w wysokości

160, 22 zł płatna do dnia 15 grudnia 2025 r.

Uzasadniając decyzję Kolegium wskazało, iż art. 104 ust. 4 u.p.s. przewiduje możliwość rozłożenia na raty już ustalonych należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej. Może to nastąpić w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy.

Organ odwoławczy podkreślił, że przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Z pewnością szczególnie uzasadnionym przypadkiem nie jest trudna sytuacja bytowa osoby zobowiązanej. Nie jest nią również niska kwota dochodów, gdyż zła sytuacja materialna stanowi regułę w przypadku osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej.

Kolegium wyjaśniło, że ostatecznym postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023r., nr SKO.4110.513.2023 utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji, które to sprostowało omyłkę w sentencji decyzji nr 415-18/3291-2053/2022 - 27 z dnia 12 września 2022 r. ustalającej odpłatność i zwalniającej z niej, w zakresie okresu końcowego zwolnienia odpłatności w DPS tj. z okresu do 30 kwietnia 2022 r. na prawidłowy do 30 kwietnia 2020 r. Z tego względu, zarzuty co do naruszeń w tym przedmiocie są bezpodstawne, a sprawa rozłożenia na raty zaległości z wniosku strony z dnia 21 grudnia 2021 r. podlega rozpatrzeniu.

Organ II instancji podał, że strona zwróciła się o rozłożenie kwoty 28.148,62 zł na raty, po 200 zł, płatne miesięcznie, począwszy od dnia 10 stycznia 2022 r. Odwołująca wskazała, iż nie jest w stanie wpłacać większej kwoty niż 200 zł miesięcznie, ponieważ już reguluje raty po 1.000 zł miesięcznie za pobyt matki w DPS (należności wynikające z decyzji nr 415- 18/1274-2053/2021-13 z dnia 26 marca 2021 r.). W podaniu strona wyszczególniła swoje obciążenia tj. koszty życia, mieszkania i zobowiązania jakie ma do uregulowania miesięcznie. Organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy oraz ustalił dochody strony i jej męża i uznał, iż zasadnym jest rozłożenie opłaty na raty po 500 zł. Nadto wyjaśnił, iż dokonane wpłaty w wysokości 11. 000 zł zostały zaliczone na poczet zaległości.

W ocenie Kolegium, po zbadaniu stanu dochodów i majątku strony, zasadnym jest rozłożenie na raty powyższej zaległości. Niewątpliwie strona nie jest w stanie uregulować jednorazowo zaległości, zatem ziściła się przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku. Jednakże rozłożenie powyższej zaległości na raty po 200 zł nie jest zasadne z uwagi na to, iż sytuacja majątkowa strony pozwoli jej na poniesienie raty 500 zł, która nie będzie stanowić nadmiernego obciążenia dla strony.

Organ odwoławczy zaznaczył, że organy są związane treścią wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności, w tym opłat za DPS. Jednakże związanie treścią wniosku odnosi się do formy pomocy (tutaj: rozłożenie na raty). Związanie nie dotyczy już zakresu formy pomocy. Innymi słowy, organ I instancji mógł wydać różne rozstrzygnięcia, np. rozłożyć stronie opłatę za DPS na raty po 200,00 zł lub niezgodnie z żądaniem strony na np. wyższe raty po 500 zł. Ponadto, postępowanie w trybie art. 104 ust. 4 u.p.s. jest postępowaniem wnioskowym, organ nie działa tutaj z urzędu. Skoro w zaskarżonej decyzji organ I instancji negatywnie rozstrzygnął wniosek strony (patrz: pkt 1) to orzekając o rozłożeniu na raty działał z urzędu, co jest niedopuszczalne (patrz: pkt 2). Innymi słowy, rozstrzygnięcie wniosku o rozłożenie na raty ma charakter jednolity tj. rozstrzyga się o zasadności formy pomocy, czyli rozkłada się na raty lub odmawia się rozłożenia na raty.

Zdaniem organu II instancji, z uwagi, iż termin rat (numer 1-6) minął, zasadnym było ustalenie ich terminu płatności w ciągu 14 dni od doręczenia niniejszej decyzji.

Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2023 r. nr SKO.4110.183a.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie sprostowało z urzędu oczywistą omyłkę pisarską i rachunkową popełnioną w decyzji nr SKO.4110.183.2023 z dnia 29 czerwca 2023 r. w ten sposób, że w sentencji decyzji zamiast 36 rat z ostatnią ratą w wysokości 160, 22 zł płatną do dnia 15 grudnia 2025 r. określiło 35 rat z ostatnią ratą w kwocie 160,22 zł, płatną do dnia 15 listopada 2025 r.

W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wyjaśniło, że decyzja z dnia 29 czerwca 2023 r. w istocie zawiera oczywisty błąd arytmetyczny, wymagający sprostowania, bowiem w decyzji błędnie rozłożyło zaległą opłatę na 36 rat na łączną sumę 17.660, 22 zł zamiast na 35 rat na łączną sumę 17.160,22 zł, czyli sumę odpowiadającej zaległości w opłacie za pobyt matki M. Z. w DPS we W., w okresie od dnia 1 maja 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. Przy czym organ II instancji podkreślił, że sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej zawarte ww. decyzji nie prowadzi do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani też nie powoduje zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia i nie pozostaje w sprzeczności z treścią przedmiotowej decyzji.

Na decyzję z dnia 29 czerwca 2023 r. D. G., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie w postaci:

- art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, pomimo istnienia w obrocie ostatecznej decyzji rozstrzygającej kwestię obowiązku płatności za pobyt jej matki w DPS we W., w okresie obejmującym swym zakresem okres z zaskarżonej decyzji, a w przypadku braku podzielenia przez Sąd tej argumentacji,

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 k.p.a. i w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy przy akceptacji błędów organu I instancji, polegających na braku wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym znanych organowi z urzędu okoliczności uzasadniających zwolnienie jej w całości z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS we W. (w stosunku do którego złożyła wniosek w trakcie przeprowadzanego z nią wywiadu środowiskowego) i w rezultacie rozstrzygnięcia w sposób odmienny, aniżeli w sprawie o tym samym stanie faktycznym, a różniącym się jedynie okresem istnienia obowiązku, co w konsekwencji stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że Prezydent Miasta K. decyzją nr 415- 18/3291 - 2053/2022 - 27 w pkt 2 zwolnił ją całkowicie z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej we W. w okresie od dnia 01.07.2019 r. do dnia 30.04.2022 r. Decyzja ta została co prawda sprostowana w zakresie daty końcowej zwolnienia, niemniej jednak postanowienie prostujące nie jest jeszcze prawomocne. Zwolnienie za okres do dnia 30.04.2022 r. stoi zatem w sprzeczności z zaskarżoną decyzją o rozłożeniu na raty płatności objętej zwolnieniem.

Ponadto, w ocenie skarżącej, skoro ten sam organ, badając okoliczności zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS uznał, że M. Z. rażąco naruszyła względem niej obowiązki rodzinne i w konsekwencji zwolnił ją w decyzji z dnia 12 września 2019 r. całkowicie z obowiązku płatności, to niezrozumiałym i nieracjonalnym jest wydanie trzy miesiące później decyzji odnoszącej się do obowiązku płatności za okres po 30 kwietnia 2020 r., w którym podstaw do takiego zwolnienia już nie znaleziono. W konsekwencji doszło do pojawienia się w obrocie dwóch rozstrzygnięć, w których jednocześnie spełnia i nie spełnia warunków do zwolnienia jej z odpłatności za pobyt matki w DPS.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

W związku z wnioskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, wyrażonym w odpowiedzi na skargę, sprawa niniejsza, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.

Skarga okazała się zasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd – stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 – j.t.), kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten, podobnie jak decyzja organu I instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich usunięcie z obiegu prawnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, którą organ ten uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. i, orzekając co do istoty sprawy rozłożył skarżącej D. G. należność z tytułu opłaty za pobyt matki – M. Z. w domu pomocy społecznej na raty.

Sprawa niniejsza została zainicjowana przez organ zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z dnia 9 grudnia 2021 r., w którym wskazano, że matka skarżącej przebywała w domu pomocy społecznej w okresie od 15 lutego 2019 r. do dnia 24 maja 2021 r. Organ podał również, że skarżąca, decyzją z dnia 22 lipca 2021 r,. została zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej w okresie od 1 maja 2020 r. do dnia 24 maja 2021 r. Wyjaśniono ponadto, że decyzją z dnia 16 sierpnia 2021 r. zwolniono skarżącą z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej do kwoty 500 zł miesięcznie począwszy od dnia 1 lutego 2021 r. i wskazano, że "na dzień 6 grudnia 2021 r. zanotowano brak wpłat za podany okres w łącznej kwocie 30 035,62 zł".

Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 21 grudnia 2021 r. poinformowała organ, że dokonała wpłaty 1887 zł na poczet zadłużenia, skutkiem czego należność uległa obniżeniu do kwoty 28 148,62 zł i wniosła o jej rozłożenie na raty po 200 zł miesięcznie.

Z kolei w trakcie wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 1 kwietnia 2022 r., skarżąca wniosła o całkowite umorzenie pozostałej do zapłaty kwoty 17 412,47 zł. W piśmie z dnia 1 kwietnia 2022 r. skarżąca wskazała, że na podstawie decyzji nr 415-18/1274/2021-13 kwota za okres od 1 lipca 2019 r. do dnia 30 kwietnia 2020 r. wynosiła 28 412,42 zł i została rozłożona na 28 rat. Skarżąca spłaciła 11 rat w łącznej kwocie 11 000 zł. Do zapłaty pozostało 17 412,42 zł i wnosi o umorzenie tej kwoty.

Analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że brak jest w nich decyzji z dnia 22 lipca 2021 r., na którą powołują się organy, nie ma również decyzji, o której jest mowa w piśmie skarżącej z dnia 1 kwietnia 2022 r. W aktach znajduje się jedynie część decyzji, na które powołuje się organ I instancji w wydanych rozstrzygnięciach oraz notatkach, które poprzedzały wydanie tych rozstrzygnięć.

W konsekwencji nie sposób przeanalizować i skontrolować toku rozumowania organu I instancji. Przede wszystkim jednak nie ma możliwości prześledzenia i rzetelnego ustalenia do zapłaty jakich kwot skarżąca była zobowiązana i w jakim okresie. Z akt sprawy wynika, że za okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 kwietnia 2020 r. (po sprostowaniu), decyzją z dnia 12 września 2022 r., nr 415-18/3291-2053/2022-27, została całkowicie zwolniona z odpłatności matki za pobyt w domu pomocy społecznej. Jednocześnie, jak wynika z notatki z dnia 30 listopada 2022 r. rozłożono skarżącej należność w kwocie 28 412,42 zł, za okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 kwietnia 2020 r., jako wniesioną zastępczo przez Gminę Miasto K., na raty po 1000 zł – decyzja z dnia 26 marca 2021 r., nr 415-18/1274-2053/2021, której brak jest w aktach sprawy. Nie jest jasne z jakich względów organ, który zwolnił skarżącą całkowicie z obowiązku wniesienia opłat za okres od 1 lipca 2019 r. do 30 kwietnia 2020 r., domaga się od skarżącej zapłaty należności za ten sam okres, jako wniesionej zastępczo przez gminę. Zwolnienie z odpłatności zasadniczo powoduje, że odpłatność za pobyt pensjonariusza w domu pomocy społecznej ponosi gmina i brak jest możliwości domagania się zwrotu tych należności od podmiotu, który z opłat został zwolniony. W przeciwnym wypadku zwolnienie z ponoszenia odpłatności nie miałoby sensu. Ustalenie tego z pewnością utrudnia brak dokumentów, o których mowa wyżej.

W konsekwencji nie jest jasne z jakiego tytułu i czy zasadnie skarżąca wnosiła opłaty w wysokości 1000 zł miesięcznie i jak kwoty te zostały rozliczone. Nie ma też możliwości rzetelnego skontrolowania wysokości kwoty, której zwrotu domaga się od skarżącej organ i czy rozłożenie tej należności na raty nastąpiło prawidłowo i znajduje oparcie w dokumentach – wydanych decyzjach i rozliczeniach księgowych.

Nie mogą stanowić podstawy rozważań na ten temat notatki sporządzane przez pracowników, skoro dokumentów, na które się powołują brak jest w aktach sprawy. Doszło zatem do naruszenia art. 7 i 77 § 1 oraz 80 k.p.a., bowiem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie zawiera poważne braki. Podstawę rozstrzygnięcia stanowić powinny stanowić wszystkie dokumenty począwszy od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia należności za pobyt matki skarżącej w domu pomocy społecznej, poprzez wszystkie decyzje, które w sprawie obciążenia jej kosztami tego pobytu, bądź zwolnienia z odpłatności zostały wydane, łącznie z decyzją, którą zażądano od skarżącej zwrotu opłaty wniesionej zastępczo za gminę. Istotnym będzie także informacja o rozliczeniu wniesionych przez skarżącą kwot. Dopiero analiza tak zgromadzonego materiału dowodowego doprowadzi do prawidłowego i wiarygodnego ustalenia, czy skarżąca posiada wobec gminy jakiekolwiek zadłużenie.

Należy również odnieść się do wniosku skarżącej o umorzenie należności, wyartykułowanego podczas wywiadu środowiskowego i doprecyzowanego w piśmie z dnia 1 kwietnia 2022 r., a przede wszystkim w sposób klarowny wyjaśnić czego wniosek ten dotyczy, to jest jakich kwot i z czego wynikających, a także czy ma związek z należnością będącą przedmiotem niniejszej sprawy.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że to z uzasadnienia decyzji administracyjnej, a nie notatek, powinno szczegółowo wynikać w jaki sposób obliczono należność, z czego ona wynika, jakie kwoty zostały dotychczas uiszczone i w jaki sposób zostały rozliczone. Skarżąca ma bowiem prawo do takiej informacji o należnościach, których się organ od niej domaga, aby mogła je samodzielnie zweryfikować. Takich wyliczeń decyzja organu I instancji nie zawiera. Decyzja organu odwoławczego również nie zawiera rozważań na ten temat, co oznacza, że podejmując rozstrzygnięcie organ kwestii związanych z prawidłowością ustalenia wysokości zadłużenia skarżącej nie badał. Nie odniósł się również do kwestii związanych z podstawami do całkowitego zwolnienia skarżącej z odpłatności, które zasygnalizowano w pismach do organu. Wyjaśnienia z pewnością wymaga, z jakich względów podstawy do zwolnienia skarżącej z odpłatności, odnoszące się do jej relacji rodzinnych raz stanowią przyczynę całkowitego a raz częściowego zwolnienia z odpłatności, skoro mają one trwały i niezmienny charakter.

Doszło zatem do naruszenia również art. 107 § 3 k.p.a., bowiem uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w treści tego przepisu.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 i 205 § 2 przywołanej ustawy.

Organ, stosownie do art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązany będzie do uzupełnienia materiału dowodowego w sposób wskazany w uzasadnieniu niniejszego wyroku oraz ponownego przeanalizowania sprawy przy uwzględnieniu wskazówek udzielonych przez Sąd.