Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2119/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 i art. 40 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Leszczyński Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia del. WSA Maria Werpachowska Protokolant asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 328/11 w sprawie ze skargi C.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej dla rodzin rolniczych, których gospodarstwa zostały dotknięte powodzią oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 328/11, oddalił skargę C.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2011 r. nr [...]w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej dla rodzin rolniczych, których gospodarstwa zostały dotknięte powodzią.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia 6 kwietnia 2011 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania C.W. od wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...]decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]z dnia 18 lutego 2011 r. nr [...]odmawiającej przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej dla rodzin rolniczych, których gospodarstwa dotknięte zostały powodzią w 2010 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu SKO podało, że opisaną wyżej decyzją administracyjną organ pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił C.W. przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej dla rodzin rolniczych, których gospodarstwa dotknięte zostały powodzią w 2010 r. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r. (...), ponieważ nie jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym rolników w KRUS.

W odwołaniu od powyższej decyzji C.W. zakwestionował ustalenie organu pierwszej instancji, że nie jest rolnikiem. Podał, że od 2001 roku jest rencistą, więc nie opłaca składek w KRUS. Podniósł, że pracownik MOPS powinien wyjaśnić, czy jeżeli nie należy mu się pomoc z tego względu, że nie opłaca składki w KRUS, może skorzystać z innej pomocy pieniężnej.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu uznało, że brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu pierwszej instancji wydanej w niniejszej sprawie.

Wskazało, że mające zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889) określa szczegółowe warunki udzielania pomocy społecznej, realizowanej w ramach przyjętego przez Radę Ministrów programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r.

Pomoc ta jest udzielana jednorazowo, w formie zasiłku celowego przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia organu wykonawczego gminy (§ 3 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, pomocy udziela się na wniosek osoby zainteresowanej złożony do kierownika ośrodka pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia.

W myśl zaś § 2 rozporządzenia, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli:

1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników;

2) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich, budynkach inwentarskich, magazynowo-składowych, szklarniach, innych budynkach i budowlach służących do produkcji rolniczej, ciągnikach, maszynach i urządzeniach rolniczych zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód;

3) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich wynoszą średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w gospodarstwie rolnym - w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, lub dziale specjalnym produkcji rolnej - w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Organ odwoławczy wskazał, że z przywołanego przepisu § 2 rozporządzenia wynika, że z pomocy, o której mowa w tym akcie normatywnym, mogą skorzystać jedynie osoby, które są rolnikami w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i jednocześnie objęte są ubezpieczeniem społecznym rolników. Odwołujący się nie spełnia tego warunku, choć bowiem posiada gospodarstwo rolne o pow. 8,63 ha, to nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, co wynika z pisma z dnia 11 lutego 2011 r. Kierownika Wydziału Ubezpieczeń w Placówce Terenowej w Ostrowie Wielkopolskim Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W odwołaniu odwołujący się sam podał, że nie jest płatnikiem składek KRUS. Fakt nie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników odwołujący się podkreślał także wielokrotnie w toku postępowania wszczętego na jego wniosek z dnia 13 września 2010 r.

W tej sytuacji, z uwagi na to, że odwołujący się nie spełnia warunku określonego w § 2 pkt 1 w/w rozporządzenia, organ pierwszej instancji zasadnie, zdaniem organu odwoławczego odmówił przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję C.W. podtrzymał argumenty zawarte w odwołaniu twierdząc stanowczo, że jest rolnikiem. Podał, że nie opłaca składek KRUS, jest rencistą od 2001 r. w związku z czym mimo, że prowadzi gospodarstwo rolne, nie ma obowiązku opłacania składek KRUS. Podniósł, że w wyniku powodzi w 2010 r. poniósł straty w plonach w wysokości 80 %, co stwierdziła powołana zgodnie z prawem komisja. W tej sytuacji w jego ocenie winien otrzymać jednorazową pomoc pieniężną jako rolnik, którego gospodarstwo dotknięte zostało powodzią w 2010 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu Sąd wojewódzki podał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 13 września 2010 r., w którym domagał się on, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889), przyznania zasiłku celowego w kwocie 4000 zł w związku z powodzią w 2010 r. We wniosku tym podał, że jest rolnikiem, posiadaczem gospodarstwa rolnego o pow. 8,63 ha użytków rolnych. W gospodarstwie wystąpiły szkody spowodowane przez powódź. Przed powstaniem szkody nie zawierał umowy ubezpieczenia upraw rolnych oraz, że nie otrzymał pomocy w związku z powodzią, jak również odszkodowania z tytułu ubezpieczenia upraw rolnych.

W ocenie Sądu I instancji, organy prawidłowo uznały, że materialnoprawną podstawę rozpatrzenia powyższego wniosku stanowią przepisy wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889).

Z przepisu § 1 owego rozporządzenia wynika, że określa ono szczegółowe warunki udzielania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r., zwanej dalej "pomocą", realizowanej w ramach przyjętego przez Radę Ministrów programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010r. Pomoc ta jest udzielana jednorazowo, w formie zasiłku celowego przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta miasta), o czym stanowi § 3 ust. 1 owego rozporządzenia.

Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia, pomocy udziela się na wniosek osoby zainteresowanej złożony do kierownika ośrodka pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia.

W myśl zaś § 2 rozporządzenia, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli:

1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników;

2) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich, budynkach inwentarskich, magazynowo-składowych, szklarniach, innych budynkach i budowlach służących do produkcji rolniczej, ciągnikach, maszynach i urządzeniach rolniczych zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód;

3) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich wynoszą średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w gospodarstwie rolnym - w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, lub dziale specjalnym produkcji rolnej - w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Z wyżej przywołanego przepisu § 2 rozporządzenia jednoznacznie wynika, że z pomocy, o której mowa w owym akcie normatywnym, mogą skorzystać jedynie osoby, które są rolnikami w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i jednocześnie objęte są ubezpieczeniem społecznym rolników.

Sąd I instancji uznał, że skarżący nie spełnia tego warunku, choć bowiem posiada gospodarstwo rolne o pow. 8,63 ha, to nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, co wynika nie tylko z pisma z dnia 11 lutego 2011 r. Kierownika Wydziału Ubezpieczeń w Placówce Terenowej w Ostrowie Wielkopolskim Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, na które wskazuje organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, ale także z twierdzeń samego skarżącego. Skarżący sam podał w toku prowadzonego postępowania, że nie jest płatnikiem składek KRUS bowiem od 2001 r. jest rencistą. Fakt nie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników podkreślał także wielokrotnie w toku postępowania wszczętego na jego wniosek z dnia 13 września 2010 r. Na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. na pytanie Sądu podał, że sam prowadzi przedmiotowe gospodarstwo rolne, z żoną pozostaje w separacji, ma pełnoletnie dzieci, które nie zajmują się prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

Sąd wojewódzki dodał, że kwestie związane z ubezpieczeniem społecznym rolników reguluje ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.). Ubezpieczenie społeczne rolników realizuje Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (art. 2 ust. 1 ustawy), do której składki opłaca rolnik za siebie i każdego ubezpieczonego (art. 4 ust. 1 ustawy). Definicję rolnika ustawa ta zwiera w art. 6 pkt 1), zgodnie z którym: "ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku - rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia".

W myśl zaś art. 1 ust. 1 ustawy: ubezpieczenie społeczne rolników, zwane dalej "ubezpieczeniem", obejmuje, na zasadach określonych w ustawie, rolników i pracujących z nimi domowników, którzy:

1) posiadają obywatelstwo polskie lub

2) przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zgody na pobyt tolerowany lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, lub

3) są obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.

W ubezpieczeniu wyodrębnia się:

1) ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie;

2) ubezpieczenie emerytalno-rentowe,

o czym stanowi art. 1 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że skarżący nie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Nie spełnia zatem jednej z trzech przesłanek określonych w § 2 w/w rozporządzenia, od których łącznego spełnienia uzależnione jest skuteczne ubieganie się o przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r.

Bez znaczenia zatem, w świetle przepisu § 2 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. ustanawiającego przesłanki przyznania określonej w nim pomocy w formie zasiłku celowego, pozostaje okoliczność, że skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o pow. 8,63 ha, w którym powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r., skoro, co jest okolicznością niesporną, nie jest on rolnikiem, w rozumieniu wyżej cytowanych przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Trafnie w tej sytuacji, w ocenie Sądu I instancji, organy rozpoznające sprawę odmówiły przyznania skarżącemu pomocy w postaci zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r.

Sąd wojewódzki dodał, że odrębną natomiast od sprawy niniejszej pozostaje kwestia możliwości uzyskania przez skarżącego innej formy pomocy, na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w związku ze szkodą spowodowaną w gospodarstwie rolnym skarżącego przez powódź w 2010 r. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego, organ rozpoznający sprawę nie miał obowiązku, rozpoznając sprawę z wniosku skarżącego z dnia 13 września 2010 r. o zasiłek celowy w związku z powodzią w 2010 r. rozpatrywać niniejszej sprawy w aspekcie możliwości udzielenia skarżącemu bez stosownego w tym względzie wniosku, innej formy pomocy w związku ze szkodą jaka wystąpiła w gospodarstwie rolnym skarżącego wskutek powodzi w 2010 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył C.W. zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1) naruszenie przepisu art. 178 ust. 1 Konstytucji RP przez jego niezastosowanie i brak rozważenia zgodności przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia RM z 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie ziemi lub huragan w 2010 r. z delegacją ustawową wynikającą z przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a w konsekwencji zastosowanie przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia RM w niniejszej sprawie i przyjęcie, że skarżący nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników, w związku z czym nie spełnia przesłanek skutecznego ubiegania się o przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego;

2) naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej przez ich niewłaściwe zastosowanie i nierozważenie przyznania skarżącemu zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż z przepisu art. 178 ust. 1 Konstytucji RP wynika dla Sądów uprawnienie do samodzielnej oceny i ustalenia zgodności podstawowych aktów normatywnych z ustawami, a w razie stwierdzenia ich niezgodności z ustawami - odmowy ich zastosowania w konkretnej sprawie (vide wyrok Sądu Najwyższego z 9.06.2005 r., V KK 41/2005), w związku z czym Sąd rozpatrujący konkretną sprawę administracyjną może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia, którym powyższa norma została naruszona.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, rozporządzenie RM z 13 lipca 2010 r. w zakresie, w jakim przepis § 2 pkt 1 rozporządzenia uzależnia uzyskanie pomocy społecznej od spełnienia warunku podlegania ustawowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników, wydane zostało z przekroczeniem delegacji ustawowej z art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien odmówić jego zastosowania w niniejszej sprawie. Okoliczność, że skarżący pobiera rentę z ZUS nie oznacza, że nie jest on rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, lecz jedynie nie podlega on temu ubezpieczeniu z mocy ustawy, bo cel ubezpieczenia społecznego wynikający z tych przepisów został już osiągnięty - skarżący pobiera rentę, w związku z czym ma zapewnione zabezpieczenie. Skoro zatem zbędne jest podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z mocy ustawy, to skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji braku podlegania takiemu obowiązkowi.

Dodano, iż w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny zaniechał poczynienia jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie wysokości renty pobieranej przez skarżącego, jak również nie poczynił ustaleń w przedmiocie rozmiaru szkód spowodowanych przez powódź, mimo że w aktach sprawy znajduje się protokół Zespołu Komisji w gminie Sośnie oszacowania szkód spowodowanych przez powódź w okresie od 18 maja 2010 r. do 18 czerwca 2010 r. z dnia 15 lipca 2010 r., z którego wynika, że straty te w odniesieniu do gospodarstwa skarżącego wyniosły 66,1 % rocznej produkcji.

Zaniechanie powyższych ustaleń stanowi naruszenie przepisu art. 7 k.p.a., bowiem przyjąć należy, że rozpatrzenie sprawy nastąpiło z pominięciem interesu strony oraz interesu społecznego z uwagi na fakt, że skutki powodzi bez wątpienia mają wpływ na poziom życia skarżącego i funkcjonowanie jego gospodarstwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Nieusprawiedliwiony jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący niekonstytucyjności

przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010r.w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010r. (Dz. U. Nr 132, poz.889) z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr. 175, poz. 1362 ze zm. z 2009r.).

Zgodnie z art. 24 ust.2 ustawy Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki realizacji programu, o którym mowa w ust.1 , uwzględniając potrzebę zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy społecznej.

Przyznanie Radzie Ministrów tak szerokich kompetencji w zakresie określania warunków programu pomocy społecznej, na co wskazuje użyte w przepisie sformułowanie "szczegółowe warunki" upoważniało ją do ustalenia wymagań jakie muszą zostać spełnione przez rodzinę rolniczą , która ubiega się o przyznanie pomocy w związku z powodzią , w tym uzależnienia tej pomocy od wymogu podlegania przez co najmniej jedną osobę w rodzinie ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Cytowane rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w ustawie o pomocy społecznej, a to oznacza że pomoc w nim przewidziana adresowana jest do osób najuboższych, w celu przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Dlatego właśnie w zamyśle prawodawcy było skierowanie pomocy do tych spośród rolników, których powódź dotknęła w największym stopniu, a więc takich, którzy utrzymują się jedynie z rolnictwa. Takie osoby podlegają bowiem z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników. Pozostali rolnicy, ubezpieczeni na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), mają - poza pracą w rolnictwie - inne źródła dochodów, które umożliwiają im pokrycie strat związanych powodzią w większym stopniu aniżeli osobom utrzymującym się wyłącznie z roli.

Zróżnicowanie prawa do świadczeń z pomocy społecznej rolników, którzy ponieśli straty w wyniku powodzi , zależne od rolniczego ubezpieczenia społecznego z mocy ustawy, dotyczy jedynie uprawnienia do wypłaty jednorazowego zasiłku pieniężnego. Zasiłki te wypłaca się bowiem ze środków budżetu państwa, a nie ze składek osób, którym one przysługują, co stanowi podstawową różnicę w odniesieniu do instytucji ubezpieczeń społecznych. Z tego względu również można uznać, że ograniczenie pomocy pieniężnej w stosunku do rolników ubezpieczonych z mocy ustawy jest uzasadnione (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r. o sygn. akt P 20/07, OTK-A 2008/2/31, Dz. U. z 2008 r. Nr 57, poz. 350).

Mając na uwadze powyższe nie sposób dopatrzyć się niezgodności § 2 ust. 1 rozporządzenia z art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu art. 7 Kpa w zw. z art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez nierozważenie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na podstawie tego ostatniego przepisu , zarzut ten należy ocenić jako nietrafny.

Przede wszystkim trzeba przypomnieć, że świadczenia z pomocy społecznej udzielane są na wniosek osoby ubiegającej się o ich przyznanie.

W rozpoznawanej sprawie zakończonej wydaniem przez SKO we Wrocławiu zaskarżonej decyzji postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 13 września 2010r. o przyznanie mu zasiłku celowego w związku z powodzią w 2010r. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010r.

Organy administracji publicznej zobowiązane były do załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącego. Skarżący nie składał innych wniosków, w szczególności wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Brak takiego wniosku uniemożliwiał załatwienie sprawy w sposób inny niż określony we wniosku z dnia 13 września 2010r.

W wyroku z dnia 23 lipca 2010r. I OSK 523/10 Lex 694355 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym wynikające z art. 40 ustawy o pomocy społecznej wsparcie w postaci zasiłku celowego trzeba odróżnić od wsparcia specjalistycznego, o jakim mowa w art. 24 ust. 2 tej ustawy, na podstawie którego zostało wydane, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010r.

Chybiony jest zatem zarzut, iż wydając zaskarżone decyzje, organy nie uwzględniły przepisów dotyczących przyznania pomocy społecznej na zasadach ogólnych, ograniczając się jedynie do zastosowania przepisów rozporządzenia z dnia 13 lipca 2010r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o czym była wcześniej mowa, w rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, iż skarżący we wniosku z 13 września 2010r. wnosił o przyznanie zasiłku celowego na podstawie ww. rozporządzenia, zatem w związku z faktem, iż podanie to nie budziło żadnych wątpliwości co do jego przedmiotu, zasadnie Sąd I instancji uznał, iż organy były związane zakresem żądania strony i rozpoznały je stosownie do jego treści,

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.