Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3626/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1, ust. 4, art. 15
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2016 r. sprawy ze skargi E. I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Rada do Spraw Uchodźców (dalej także "Rada"), po rozpatrzeniu odwołania E. I. (E. I., dalej także "skarżący" albo "cudzoziemiec") od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej także "Szefa Urzędu") nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r., orzekającej o: 1) odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy, 2) odmowie udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej, 3) odmowie udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany, utrzymała decyzję Szefa Urzędu w mocy. Obie wydane w sprawie decyzje obejmowały również żonę skarżącego K. G. (K. G., dalej także "żona skarżącego" albo "cudzoziemka").

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Radę zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej z dnia [...] września 2015 r., przedstawia się w sposób następujący:

1. W dniu [...] marca 2014 r. skarżący, obywatel [...], deklarujący narodowość [...], złożył w Placówce Straży Granicznej w T. wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, obejmujący również jego żonę. Wyjaśniając przyczyny złożenia wniosku uchodźczego (k.16v – 15 akt Szefa Urzędu), skarżący wskazał, co następuje: (-) w kraju pochodzenia jest prześladowany przez służby bezpieczeństwa w związku z pokrewieństwem ze swoim wujkiem, który brał udział w II wojnie [...], (-) służby te pozostają w mylnym przekonaniu, że skarżący nieprzerwanie udziela pomocy ukrywającemu się wujkowi, np. zaopatrując go w żywność, podczas gdy w rzeczywistości krewny skarżącego nie żyje już od 2000 r., (-) funkcjonariusze służb nie wierzą w taki stan rzeczy, w następstwie czego skarżący był kilkukrotnie zabierany przez nich z domu i torturowany (rażony prądem), (-) grożono również żonie skarżącego.

Z wniosku wynika również, że skarżący ma wykształcenie średnie, a w kraju pochodzenia od 2011 r. do marca 2014 r. zamieszkiwał w S. Od 2013 r. do 2014 r. pracował w sklepie jako magazynier. Oświadczył, że wraz z małżonką są zdrowi, nie cierpią na choroby przewlekłe, są pełnosprawni. Skarżący posługiwał się paszportem zagranicznym wydanym w marcu 2013 r. oraz paszportem wewnętrznym z października 2008 r. wydanym przez [...], w [...], w którym znajduje się potwierdzenie zameldowania w S. z listopada 2011 r. oraz adnotacja o zarejestrowaniu związku małżeńskiego w [...] oddziale USC z lipca 2013 r.

2. W dniu [...] września 2014 r. Szef Urzędu przeprowadził dowód z przesłuchania skarżącego w zrozumiałym dla zainteresowanego języku [...] (k.40 – 36 akt Szefa Urzędu). Uzupełniając informacje podane we wniosku uchodźczym, skarżący zeznał do protokołu, co następuje:

(-) Skarżący mieszkał w [...], natomiast w okresie ostatnich sześciu lat zmuszony był do stałego przemieszczania się i ukrywania przed [...], funkcjonariuszami struktur siłowych, podejrzewającymi skarżącego o udzielanie pomocy bojownikom, w tym własnemu krewnemu R. I. (wujkowi). W okresie tym skarżący ukrywał się u różnych krewnych, którzy jednakże ostatecznie odmówili udzielania mu dalszej pomocy w obawie przed represjami;

(-) Skarżący posiada od urodzenia stałe miejsce zameldowania w [...], w N. rejonie. W miejscu zameldowania obecnie nikt nie mieszka. Rodzice skarżącego zamieszkują w innym miejscu, w miejscowości K., gdzie wynajmują mieszkanie. Wspólnie z rodzicami zamieszkują również dwie dorosłe siostry skarżącego (w wieku 28 i 29 lat) oraz dwaj jego niepełnoletni bracia. Obie siostry skarżącego były w przeszłości mężatkami, niemniej z powodu problemów zostały przez swoich mężów porzucone. Funkcjonariusze służb nachodzili siostry skarżącego, wypytując o niego. Siostry nie były zabierane przez funkcjonariuszy, a jedynie wypytywane o skarżącego;

(-) Po raz pierwszy skarżący został zabrany z miejsca zameldowania przez prześladowców w lecie 2007 r. i przetrzymywany około dwóch tygodni. Skarżącego przetrzymywano wówczas w ciemnościach w nieznanym miejscu i nakłaniano do przyznania się do pomagania wujowi, podczas gdy pomocy takiej skarżący bojownikom nie udzielał, podobnie jak i nigdy nie walczył z bronią w ręku. Ostatecznie skarżący został wypuszczony po dwóch tygodniach z zastrzeżeniem, że dostaje czas na przemyślenie swojej sytuacji i przyznanie się do stawianych mu zarzutów;

(-) Po raz drugi skarżący został zabrany z domu po upływie dwóch miesięcy od pierwszego zdarzenia. Również w tym przypadku skarżący nie zna miejsca przetrzymywania go, trwającego trzy dni (za każdym razem skarżącemu zakładano bowiem worek na głowę). W trakcie tego uprowadzenia skarżący był bity i rażony prądem, niemniej do niczego się nie przyznał. Ostatecznie skarżący został wypuszczony przez prześladowców, którzy wyznaczyli mu trzydniowy termin na przyznanie się do współpracy z bojownikami. Nie czekając na dalszy rozwój wydarzeń, skarżący ukrył się u swoich krewnych w [...] rejonie, gdzie przebywał półtora miesiąca;

(-) W nowym miejscu pobytu skarżący został jednakże odnaleziony przez prześladowców i w konsekwencji powyższego po raz trzeci uprowadzony w nieznane miejsce na okres trzech dni. W miejscu tym przetrzymywano także innego człowieka, któremu na oczach skarżącego obcięto palec, po czym zagrożono skarżącemu takimi samymi konsekwencjami na wypadek, gdyby nie przyznał się do pomagania bojownikom i wujkowi. Wezwany do wskazania grobu zmarłego wujka, jako dowodu jego śmierci, skarżący wyjaśnił prześladowcom, że wuj pochowany jest pod innym nazwiskiem, co miało uniemożliwić zabranie jego ciała przez służby. Skarżącego ponownie wypuszczono, wyznaczając mu czas na przyznanie się do związków z bojownikami;

(-) Na początku 2012 r. skarżący wyjechał do swoich krewnych zamieszkałych w I., w N., gdzie przebywał osiem miesięcy, jednakże i w tym miejscu został odnaleziony przez swoich prześladowców (skarżący nie wie, w jaki sposób) i ponownie zabrany do miejsca, gdzie był już przetrzymywany. Skarżący był tam przetrzymywany przez okres półtora miesiąca. W trakcie tego uprowadzenia skarżącemu nie dawano jeść, był bity oraz grożono mu wyrządzeniem szkody jego siostrom. Ostatecznie pobity skarżący został wypuszczony, niemniej zapowiedziano mu, że po tym jak wyzdrowieje, zostanie ponownie zabrany;

(-) Przez dwa tygodnie skarżący ukrywał się u babci w K. w [...] rejonie, potem kolejne dwa tygodnie spędził u ciotki w G., ostatecznie udając się w dniu [...] lutego 2013 r. do K. do matki. W trzecim dniu pobytu u matki skarżący został po raz kolejny zabrany przez funkcjonariuszy służb, przetrzymywany w nieznanym miejscu, bity i wypytywany o te same sprawy, co poprzednio. Po kolejnych trzech dniach skarżący został wypuszczony na wolność. W tym samym czasie matka skarżącego pomogła wyrobić paszport zagraniczny dla skarżącego i jego żony. Następnie skarżący wyjechał ponownie do G., a potem pod koniec 2013 r. do A., gdzie mieszkał u kolegi. Od tego czasu skarżący nie był już uprowadzany przez funkcjonariuszy służb, aczkolwiek był przez nich poszukiwany, co jest skarżącemu znane z relacji matki oraz krewnych.

Skarżący wskazał również na sytuację swojej żony (wnosząc jednocześnie o jej przesłuchanie), podnosząc w szczególności, że:

(-) Jeden z braci żony został zabity, natomiast drugi przepadł bez wieści. W związku z tymi wydarzeniami żona skarżącego była zabierana (około osiem miesięcy przed datą przesłuchania), niemniej skarżący nie wie, przez kogo. W tym czasie skarżący i jego żona nie przebywali razem i nie dzwonili do siebie, albowiem ich telefony były na podsłuchu (skarżący został o tym fakcie uprzedzony przez jednego z ludzi ze struktur. Skarżący nie rozmawiał później z żoną na temat tego zatrzymania. W tym czasie skarżący przebywał u kolegi w U.;

(-) Skarżący jest żonaty od marca 2012 r., niemniej zamieszkiwał wspólnie z małżonką tylko przez okres trzech tygodni, u matki skarżącego. W czasie, w którym skarżący ukrywał się, żona mieszkała u swoich krewnych, braci, w różnych miejscach. Małżonkowie spotykali się rzadko.

Skarżący zeznał ponadto, że: (-) nie był członkiem żadnej partii politycznej bądź innej organizacji, (-) nie brał udziału w działaniach wojennych i nie angażował się w udzielanie wsparcia bojownikom, (-) nie był także nigdy aresztowany, ani też skazany wyrokiem sądu, (-) po zatrzymaniu w 2012 r. przebywał w szpitalu, a następnie wraz z dokumentacją medyczną zgłosił się do oddziału w [...] rejonie, jednakże nie udzielono mu tam pomocy, bowiem stwierdzono, że nie dysponuje żadnym dowodem, (-) nie posiada przy sobie w/wym. zaświadczeń medycznych, bowiem nie zdążył zabrać ich z domu.

Przy składaniu zeznań skarżący zrezygnował z obecności psychologa. Nie zgłosił żadnych zastrzeżeń do przebiegu przesłuchania. Oświadczył, iż treść zadawanych pytań była dla niego zrozumiała, po odczytaniu protokołu przesłuchania własnoręcznym podpisem potwierdził swoje oświadczenia. Ponadto cudzoziemiec otrzymał pisemną informację o statusie przesłuchania w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy sporządzoną w języku [...] (tzw. broszurę informacyjną). Skarżący załączył do akt sprawy opinię psychologiczną, sporządzą na jego wniosek w punkcie konsultacyjnym Fundacji [...] w L. Z opinii tej wynika, iż u skarżącego obserwuje się symptomy zespołu stresu pourazowego o znacznym nasileniu.

3. W dniu [...] września 2014 r. Szef Urzędu przesłuchał również, w charakterze strony postępowania, żonę skarżącego. W toku przesłuchania skarżąca zeznała w szczególności, co następuje: (-) z kraju pochodzenia wyjechała zarówno z powodu sytuacji, w jakiej znalazł się jej mąż, jak też z powodu własnych problemów, związanych z zainteresowaniem służb bezpieczeństwa osobą jej brata A. G., (-) 3 lata temu brat uczestniczki, niesłusznie podejrzewany o udzielanie pomocy bojownikom, został zabrany przez nieznane osoby i przepadł bez wieści, (-) uczestniczka była kilkukrotnie zabierana na przesłuchanie i nachodzona w sprawie brata, (-) w 2013 r., podczas wizyty u jej ojca, jej mąż został zatrzymany na dwie godziny przez funkcjonariuszy struktur siłowych, (-) niezależnie od powyższego samej uczestniczce zarzucano związki z bojownikami ([...]), w związku z czym min. usiłowano wymusić na niej współpracę z milicją, (-) następnie zaginęła kuzynka uczestniczki Z. D., również zabrana z domu, która przyjaźniła się wcześniej z bratem uczestniczki, (-) uczestniczka pomagała bojownikom, tj. gotowała im w 2010 r. (ostatni raz pomogła w 2011 r.), (-) nigdy nie była aresztowana, sądzona ani poddawana przemocy fizycznej.

4. Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia (WIKP) Urzędu ds. Cudzoziemców dokonał ustaleń na temat: skarżącego, R. I., Z. G., A. G., M. G. i E. G. Z opracowania WIKP z dnia [...] stycznia 2015 r., wynika iż dane personalne tych cudzoziemców nie figurują na ogólnodostępnych [...] listach gończych. Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia nie potwierdził również, zaangażowania w działalność bojowniczą: R. I., A. G., M. G.

5. W dniu [...] lutego 2015 r. do Szefa Urzędu wpłynęło pismo skarżącego, podtrzymujące zajmowane dotąd stanowisko, iż cudzoziemiec wyjechał z kraju pochodzenia w związku z zagrożeniem życia i bezpieczeństwa. W piśmie podkreśla się, iż zagrożenie jest w dalszym ciągu realne, bowiem krewni jego małżonki doświadczają problemów w kraju pochodzenia: (-) krewna uczestniczki, tj. wspomniana już wcześniej Z. D. została porwana i do tej pory nie jest znane jej miejsce pobytu, (-) [...] grudnia 2014 r. w wiosce J. został spalony dom krewnego uczestniczki N. B., (-) w nocy [...] stycznia 2015 r. bliżej nieokreślone uzbrojone osoby w wojskowych mundurach porwały szwagra skarżącego - I. G., z domu jego ojca, u którego był wówczas w odwiedzinach, do tej pory nie jest znane jego miejsce jego pobytu. Do pisma skarżący załączył wydruki artykułów z Internetu, mające potwierdzać zaginięcie Z. D. oraz spalenie domu N. B., jak też opinię psychologiczną, odnoszącą się do stanu psychicznego uczestniczki. W świetle treści tej opinii, u skarżącej zaobserwowano objawy, które mogą świadczyć o zespole stresu pourazowego.

6. Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Szef Urzędu, wydaną na podstawie na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 680 z późn. zm.) w zw. z art. 513 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 484 w zw. z art. 514 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650) odmówił: 1) nadania skarżącemu statusu uchodźcy na terytorium RP, 2) udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej, 3) udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany.

7. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. skarżący wniósł do Rady odwołanie od decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] lutego 2015 r. (za pośrednictwem tego organu), zarzucając tej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez stwierdzenie, że nie jest uchodźcą w rozumieniu tego artykułu; art. 15 cyt. ustawy poprzez stwierdzenie, że nie spełnia przesłanek do udzielenia mu ochrony uzupełniającej; art. 97 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy poprzez stwierdzenie, że nie spełnia przesłanek do udzielenia pobytu tolerowanego. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 Kpa, 77 Kpa i art. 80 k.p.a. poprzez brak zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego; art. 11 k.p.a. i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się odmawiając udzielenia ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany. W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i udzielenie mu międzynarodowej ochrony, ewentualnie zgody na pobyt tolerowany.

8. W toku postępowania odwoławczego skarżący wniósł uzupełnienie do odwołania oraz kserokopie dokumentów: pisemne potwierdzenie pana I. A. na okoliczność, że był z żoną prześladowany, wezwanie sądowe dot. szwagierki i szwagra, dokumentacja medyczna żony, pisemne wyjaśnienia żony, zaświadczenie psychologa dot. żony, opinię psychologa dot. cudzoziemca, fragmenty raportu D. I. S. W powyższym uzupełnieniu wniósł też o zwrócenie się do WIKP w celu ustalenia, czy można odnaleźć w ogólnodostępnych mediach potwierdzenie porwania brata Cudzoziemca, I. G. oraz uzyskanych w ten sposób informacji na okoliczność prześladowania jego żony w związku z byciem członkiem grupy społecznej - członek rodziny bojownika, a także w celu zbadania jakości opieki psychiatryczno-psychologicznej w [...] i szans na realne uzyskanie pomocy w tym zakresie. Cudzoziemiec wniósł także o ponowne przesłuchanie jego i jego żony w obecności psychologa.

III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] września 2015 r. Rada rozpatrzyła odwołanie skarżącego od decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] lutego 2015 r., utrzymując tę decyzję w mocy.

Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Rada wskazała w szczególności, co następuje:

1. Zebrany w sprawie materiał dowodowy upoważnia do stwierdzenia, że ani skarżący, ani jego żona nie wykazali, aby spełniali przesłanki do nadania im statusu uchodźcy, wynikające z art.13 ust.1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. aby w ich indywidualnym przypadku istniało realne zagrożenie prześladowaniem z powodów wskazanych w ustawie. W szczególności zeznań cudzoziemca nie można było uznać za przekonywujące i wystarczające dla udzielenia międzynarodowej ochrony. Zeznania te są ogólnikowe, niespójne, niepoparte żadnymi wiarygodnymi dowodami ani żadną rzeczową argumentacją, oparte na domniemaniach, wyraźnie ewoluujące na kolejnych etapach postępowania w kierunku przesłanek z Konwencji Genewskiej, w sumie niewiarygodne.

1.1. Szczegółowa ocena wskazanych wyżej zeznań prowadzi do następujących wniosków:

(-) We wniosku statusowym cudzoziemiec ogólnikowo stwierdził, że ubiega się o status uchodźczy, bo ma problemy z powodu wujka, który walczył w czasie II wojny [...], a który już nie żyje, ale ludzie ze struktur myślą, że on żyje. Kilka razy był z tego powodu zabierany i torturowany prądem. Jednocześnie jednoznacznie oświadczył, że nie był nigdy zatrzymywany ani aresztowany. W czasie wywiadu statusowego oświadczył natomiast, że był trzykrotnie zatrzymywany w 2007 r., raz na 2 tygodnie i dwa razy na 3 dni, potem pod koniec 2012 r. na 1,5 miesiąca (został wtedy mocno pobity), a następnie w lutym 2013 r. (ok. [...] lutego) na 3 dni z powodu brata.

(-) Przedstawione przez cudzoziemca okoliczności budzą poważne wątpliwości co do ich wiarygodności. Przede wszystkim, o czym była mowa powyżej, we wniosku statusowym skarżący wyraźnie wskazał, że nie był nigdy zatrzymywany. Za nieprzekonujące uznać należy wyjaśnienia skarżącego, złożone w toku przesłuchania, że przy składaniu wniosku uchodźczego nie zrozumiał pytania o zatrzymania. Pytania we wniosku statusowym były bowiem przetłumaczone na język [...], a więc zrozumiały dla cudzoziemca, a pytanie dotyczące zatrzymań było odrębnym, samodzielnym pytaniem, na które cudzoziemiec jednoznacznie odpowiedział, że nie był nigdy zatrzymywany, ani aresztowany.

(-) Twierdzenia odnoszące się do zatrzymań są niewiarygodne również z innej przyczyny. Nie można bowiem dać wiary zeznaniom skarżącego, iż jego problemy mogły wiązać się z udziałem jego wuja w II wojnie [...] i próbą uzyskania przez służby od skarżącego informacji o tej osobie. Za naiwne i nielogiczne uznać należy twierdzenie, że za pośrednictwem cudzoziemca władze miałyby poszukiwać jego nieżyjącego wuja, który zginął w 2000 r. Działalność operacyjna służb policyjnych i specjalnych polega w szczególności na identyfikowaniu właściwych źródeł informacji. Oczywistym był brak jakiejkolwiek aktywności wuja cudzoziemca od 2000 r., dlatego nie było żadnego logicznego powodu, dla którego służby miałyby nagle, po 7 latach od jego śmierci, zacząć się nim interesować. Poza tym w świetle możliwości i instrumentów, jakimi dysponują służby specjalne, z pewnością łatwą do ustalenia była okoliczność, że skarżący nie miał żadnego kontaktu z wujem, i że jest całkowicie bezwartościowym źródłem informacji, co jedynie potwierdza tezę, że nie było żadnego logicznego powodu, dla którego służby miałyby interesować się osobą skarżącego. W tym miejscu warto też zwrócić uwagę na niespójność zeznań skarżącego, a przez to ich niewiarygodność. Twierdził on bowiem, że przez cały czas od 2007 r. ukrywał się, by uniknąć zatrzymania, a jednocześnie z zeznań cudzoziemca wynika, że do czasu wyjazdu do I. mieszkał w G. i pracował na budowach. Nie przekonują też zeznania, że po rzekomym trzykrotnym zatrzymaniu w 2007 r. (w bardzo krótkich odstępach czasu), nagle służby przestały się interesować Cudzoziemcem - nie był bowiem niepokojony aż do końca 2012 r., tj. prawie 5 lat - by następnie zatrzymać go w I. (gdzie przebywał przez osiem miesięcy) i przetrzymywać przez 1,5 miesiąca, w celu uzyskania informacji o zmarłym wuju. Jednak niezależnie od powyższego, gdyby nawet przyjąć, że cudzoziemiec był w ogóle przesłuchiwany, to po pierwsze, nie jest to okoliczność świadcząca o indywidualnym prześladowaniu i uzasadniająca nadanie statusu uchodźcy.

(-) Po drugie, nigdy nie stawiano mu żadnych zarzutów świadczących o posądzaniu go o jakąś wrogą działalność wobec władz, nigdy nie znajdował się na żadnych listach osób poszukiwanych. A trzeba pamiętać, że próba uzyskania informacji o innych osobach nie ma charakteru indywidualnego prześladowania. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 września 2006 r. (V SA/Wa 1508/06), oddalającym skargę na decyzję Rady: "nie można zgodzić się z faktem, iż skarżący wraz z żoną doświadczał prześladowania, ponieważ żadna z osobistych okoliczności ich dotyczących (np. rasa, religia czy pochodzenie) nie była podstawą ich przesłuchań". Sąd wskazał ponadto, że małżeństwo nie stanowiło w żadnym momencie celu prześladowań, zostało zatrzymane jedynie w celu uzyskania informacji na temat innej osoby.

(-) Po trzecie, gdyby rzeczywiście cudzoziemiec był postrzegany jako osoba zagrażająca interesom swojego państwa, z pewnością nie byłby za każdym razem wypuszczany na wolność.

(-) Po czwarte, nikt z pozostałej jego rodziny nie ma problemów w kraju pochodzenia.

(-) Po piąte, gdyby obawy cudzoziemca były realne, w szczególności w kontekście twierdzenia, że w czasie ostatniego zatrzymania został pobity, rażony prądem i znalazł się w szpitalu, z pewnością podjąłby on próbę wyjazdu z kraju dużo wcześniej, tym bardziej, że paszport zagraniczny uzyskał rok przed wyjazdem. W tym miejscu należy podnieść, że o niskiej wiarygodności twierdzeń dotyczących rzekomego pobicia, wskutek którego cudzoziemiec znalazł się w szpitalu świadczy też okoliczność, że składając wniosek uchodźczy oświadczył, że jest zdrowy i pełnosprawny, i że oprócz operacji na wyrostek nie przebył żadnych poważnych chorób. Zdaniem Rady, gdyby wydarzenia opisane przez skarżącego miały rzeczywiście miejsce, z pewnością powiedziałby on o tym w trakcie składania wniosku, tym bardziej, że nie mogły się one zatrzeć w pamięci skarżącego, zwłaszcza półtoramiesięczne zatrzymanie. Wskazać też trzeba, że jest nieprawdopodobne, by cudzoziemiec przybywający do państwa, w którym zamierza uzyskać ochronę przed prześladowaniami grożącymi mu w kraju pochodzenia, podawał jako argumenty swojego wniosku fakty drugorzędne, mało istotne, a pomijał (a tym bardziej świadomie przemilczał) fakty zasadnicze, potwierdzające i uzasadniające poszukiwanie takiej ochrony poza granicami własnego kraju. Nie byłoby to logiczne, gdyż tak postępując, działałby wbrew swoim interesom, z góry przekreślając szanse na uzyskanie ochrony. Na stronie 8 wniosku w punkcie E (k. 16v akt org. I inst.) w języku [...], a więc zrozumiałym dla cudzoziemca, został on poproszony: o podanie, przy wykorzystaniu dowolnej ilości dodatkowych arkuszy, zasadniczych okoliczności, z powodu których ubiega się o nadanie statusu uchodźcy, w tym wszelkich informacji, które uważa za istotne dla jego wniosku dotyczące jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, przekonań politycznych, spodziewanych prześladowań lub poważnej krzywdy, których doświadczać może w kraju pochodzenia; o wymienienie wszelkich dowodów - danych osobowych świadków, dokumentów, legitymacji itp.; o podanie wszelkich innych informacji, które mogą mieć związek ze złożonym wnioskiem. Wprost zostało też sformułowane zapytanie o zatrzymania (k. 15v akt org. I inst. pyt. nr 7), o czym była już mowa powyżej.

(-) W powyższym kontekście, złożone na etapie postępowania odwoławczego oświadczenia dwóch świadków (teścia i sąsiada teścia) ze względu na niską wartość dowodową, z uwagi na powszechnie znaną solidarność osób narodowości [...] i gotowość do wzajemnego niesienia sobie pomocy, absolutnie nie mogły być podstawą do pozytywnej weryfikacji oświadczeń skarżącego. Za niewiarygodne i nic nie wnoszące do sprawy Rada ocenia również potwierdzenie złożone przez J. A. Należy wskazać, że w sprawie wymienionego wyżej cudzoziemca Rada jednoznacznie oceniła jego zeznania jako niewiarygodne i utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą udzielenia międzynarodowej ochrony (sprawa nr [...]), a ocenę Rady w pełni podzielił WSA oddalając skargę na jej decyzję wyrokiem z dnia 19 lutego 2014 r. (IV SA/Wa 2333/13). Zdaniem Rady, samo werbalne stwierdzenie określonego faktu przez określone osoby w sposób potwierdzający w tym zakresie zeznania cudzoziemca, złożone w trakcie wywiadu statusowego (przy wykazanej ich niewiarygodności), nie jest przekonywującym i wiarygodnym argumentem w sprawie. Wskazać przy tym należy, że pisma zostały sformułowane na podstawie ustnego oświadczenia osoby zainteresowanej, w celu przeforsowania korzystniejszej dla siebie wersji wydarzeń, na potrzeby niniejszego postępowania.

(-) Rada podziela pogląd, rozpowszechniony w orzecznictwie sądowym, stosownie do którego posiadanie w rodzinie bojowników za niepodległość [...] i śmierć osób bliskich poległych w wojnie, w niewielkiej [...] jest zjawiskiem powszechnym i dotyczy większości mieszkańców tej republiki. Nie oznacza to, iż wszystkim krewnym poległych bądź walczących bojowników należy się status uchodźców.

(-) Uprawnione jest zatem przekonanie Rady, że składane przez skarżącego wyjaśnienia w toku prowadzonego przed organami obu instancji postępowania administracyjnego wyraźnie "ewoluują" w kierunku zawartych w Konwencji przesłanek, co niewątpliwie rzutuje na ocenę jego wiarygodności.

1.2. W ocenie Rady również żona cudzoziemca nie wskazała okoliczności, uzasadniających nadanie jej statusu uchodźcy. Jednoznacznie oświadczyła ona, że nie była nigdy zatrzymywana, aresztowana ani sądzona. Nigdy nie stawiano jej żadnych zarzutów, które świadczyłyby o posądzaniu jej o jakąś wrogą działalność wobec władz. Trzykrotne przesłuchania w sprawie brata, w czasie których nigdy nie stosowano wobec uczestniczki przemocy, nie stanowią przesłanki do nadania statusu uchodźcy. Podobnie obawa, że kiedy wróci do kraju może być wypytywana o brata, nie jest obawą przed prześladowaniem z powodów konwencyjnych. Dodać w tym miejscu należy, że w sprawie siostry i brata cudzoziemki (Z. i E.), którzy również złożyli wnioski o nadanie statusu uchodźcy, organ I instancji wydał decyzje negatywne. Kolejna siostra skarżącej M., która przybyła do Polski wcześniej, uzyskała ochronę w postaci zgody na pobyt tolerowany, jednak należy mieć na uwadze, że dopiero w drugiej procedurze i tylko ze względu na przesłanki dotyczące jej małoletnich dzieci. Natomiast w pierwszej procedurze osoba ta nie uzyskała żadnej ochrony, a ocenę organów orzekających w jej sprawie podzielił WSA. Podobnie w drugiej procedurze organy orzekające jednoznacznie orzekły, że siostra cudzoziemki nie spełnia osobiście przesłanek uzasadniających nadanie statusu uchodźcy, nie spełnia też przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej czy zgody na pobyt tolerowany. Z informacji uzyskanych przez organ I instancji (k. 126-127 akt org. I inst.) wynika, że dane braci uczestniczki nie figurują na obecnie obowiązującej liście "osób zaangażowanych" w działalność ekstremistyczną i terrorystyczną. Danych takich nie ma także na listach osób poszukiwanych listem gończym, czy na listach osób poszukiwanych przez władze [...].

1.3. Zdaniem Rady przekazując w toku procedury ogólnikowe, niczym niepoparte, rozbieżne informacje na kolejnych etapach postępowania, cudzoziemiec próbował celowo wyolbrzymić swoją sytuację, w zamiarze uwiarygodnienia faktów rzekomego zagrożenia (poziom ogólnikowości i niespójności, a także wzajemnej sprzeczności w dużym stopniu wskazuje na to, że pewne zasłyszane, ogólnie dostępne informacje, zostały przez cudzoziemca wykorzystane do stworzenia własnej historii). Jednak podjętą próbę należy uznać za chybioną. Z praktyki orzeczniczej Rady wynika, że stopniowe ujawnianie przez cudzoziemców, w toku trwającej procedury uchodźczej, kolejnych faktów, mających poświadczać spełnianie przez nich warunków do objęcia ochroną międzynarodową, wynika często z wyrachowania, łączącego się z lepszym poznaniem przez cudzoziemców procedury uchodźczej i uwarunkowań prawnych, dotyczących udzielania ochrony międzynarodowej, w tym szczególności wiąże się ze stosowaniem się przez cudzoziemców do porad innych cudzoziemców, posiadających już doświadczenie w ubieganiu się o status uchodźcy. Za każdym razem takie informacje należy weryfikować indywidualnie.

1.4. Z punktu widzenia rozstrzygnięcia wniosku skarżącego nie ma znaczenia powołane przez niego zaginięcie brata żony, I. G. Obawy cudzoziemca, że podobnie jak szwagier, również i on może zostać porwany, są niczym niepotwierdzonym domniemaniem, nie znajdującym uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy. Na marginesie wypada zauważyć, że cudzoziemiec nawet nie uprawdopodobnił wystąpienia zdarzenia, na które się powołuje, w tym w szczególności, na żadnym etapie postępowania nie wspomniała o nim jego żona (a siostra I. G.), co w kontekście niewiarygodnych zeznań skarżącego powoduje brak możliwości uznania tej okoliczności za wiarygodną i istotną w sprawie. Nadmienić można, że pominięcie tej okoliczności przez żonę skarżącego oznacza, iż albo takie zdarzenie nie miało miejsca, albo żona nie uznała tej okoliczności za istotną w jej sprawie. Tym bardziej więc trudno uznać ją za mającą znaczenie w sprawie skarżącego.

1.5. Odnosząc się do załączonych opinii psychologów, zarówno dotyczących Wnioskodawcy jak i jego żony w pierwszej kolejności podnieść należy, że opinie te w głównej mierze sporządzone były w oparciu o relacje małżonków. Natomiast w kontekście niewiarygodnych zeznań skarżącego nie można zasadnie uznać, że jego stan psychofizyczny ma jakikolwiek związek z obawami przed prześladowaniem z powodów wskazanych w Konwencji Genewskiej. Z kolei w przypadku żony cudzoziemca, w świetle jej jednoznacznych zeznań oraz na podstawie złożonego przez nią na etapie postępowania odwoławczego obszernego oświadczenia, należy stwierdzić, że na jej stan psychiczny wpływ miała przemoc ze strony pierwszego męża, rozstanie z nim i zabranie przez niego dzieci, a nie obawa przed prześladowaniem z powodów konwencyjnych.

1.6. Na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie ma też wpływu dołączona do akt postępowania dokumentacja medyczna żony cudzoziemca. Jak wynika z ustaleń organów orzekających, na terytorium [...] istnieje dostępna opieka lekarska (szpitalna i ambulatoryjna), w tym opieka psychiatryczna, z której obydwoje małżonkowie mogą korzystać. Natomiast sformułowany zarzut i wniosek, aby organy zbadały jakość tej opieki jest niezasadny. Opieranie się bowiem na bezpodstawnym przeświadczeniu, że cudzoziemiec i jego żona nie uzyskają właściwej opieki medycznej w kraju pochodzenia w sytuacji, kiedy jeszcze nie podjęli próby jej uzyskania, pozbawia możliwości rzeczowej weryfikacji takich przypuszczeń. Warto też dodać, że samo obniżenie jakości opieki medycznej czy socjalnej w kraju pochodzenia w stosunku do tej, jaką gwarantowało dotychczas państwo, w którym cudzoziemiec ubiegał się o ochronę międzynarodową, nie stanowi naruszenia przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (orzeczenie z 2.05.1997 r., RJD 1997-III, § 54; orzeczenie z 7.09.1998 r. skarga nr 30930/96, RJD 1998-VI). Z tego względu nie można zasadnie twierdzić, że fakt korzystania z różnych form pomocy medycznej, socjalnej lub innej powoduje powstanie obowiązku po stronie państwa polskiego do udzielenia Cudzoziemcowi i jego żonie ochrony międzynarodowej na terytorium RP.

1.7. Jeśli chodzi o przedstawione na etapie postępowania odwoławczego kserokopie wezwań na przesłuchanie w sprawie pani Z. G., siostry p. K. G., należy stwierdzić, że w ocenie Rady nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, zostały natomiast poddane ocenie w postępowaniu dot. pani Z. G.

1.8. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mają też znaczenia, jako nieodnoszące się do indywidualnej sytuacji skarżącego i jego żony, załączone wydruki internetowe fragmentów raportu D. I. S. (por. wyrok WSA z dnia 17.06.2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 490/15).

2. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że skarżący, czy też jego małżonka spełniają przesłanki do objęcia ich ochroną uzupełniającą, przewidzianą w art.15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Małżonkowie nie byli bowiem nigdy aresztowani, ani skazani wyrokiem sądu. Nigdy nie stawiano im żadnych zarzutów i nie prowadzono wobec nich żadnego postępowania sądowego czy administracyjnego. Nie oświadczyli w toku procedury statusowej, by orzeczono wobec niech karę śmierci lub groziło im wykonanie egzekucji. Analiza materiału dowodowego nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla strony i jego żony, a z pewnością obecnie nie można mówić o tym, by w [...] miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. W ocenie Rady należy przyjąć, iż powodem opuszczenia przez skarżącego kraju pochodzenia nie było poczucie osobistego prześladowania, ale ogólnie trudna sytuacja w kraju pochodzenia i próba znalezienia lepszych warunków do życia.

3. Zgodnie z dyspozycją art. 48 ust 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, w przypadku gdy wnioskodawcy odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie istnieją okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej i nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1a. Organ pierwszej instancji odniósł się do tej kwestii i stwierdził, że w przypadku cudzoziemców nie zachodzą okoliczności uzasadniające konieczność wyrażenia zgody na pobyt tolerowany. Rada do Spraw Uchodźców ocenę tę podziela. Ani skarżący, ani jego żona nie wskazali przesłanek znalezienia się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń wymienionych w art. 97 ust. 1 pkt 1, czy la cytowanej ustawy w związku z postanowieniami Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 1950 r. Nie jest przy tym wystarczające samo stwierdzenie, że prawa człowieka są łamane w kraju pochodzenia, lecz strona musi wykazać, że obawy w jej przypadku są uzasadnione i że powrót do kraju pochodzenia istotnie wiązałby się z zagrożeniem. Nie ma podstaw by sądzić, że skarżącemu lub jego żonie mogłoby grozić aresztowanie, ukaranie bez podstawy prawnej czy nieludzkie traktowanie w rozumieniu przytoczonej Konwencji Rzymskiej. Żywione przez niego obawy, szczególnie w świetle jego niewiarygodnych zeznań, można jedynie rozpatrywać w kategoriach domniemania, które nie zostało potwierdzone faktami opartymi na materiałach dowodowych zgromadzonych w niniejszej sprawie. Zgoda na pobyt tolerowany nie może być traktowana jako konsekwencja ogólnej niestabilności, niedostatków praworządności czy nawet ogólnego poczucia braku bezpieczeństwa w państwie pochodzenia. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawił faktów i dowodów, które wskazywałyby na istniejące, realne i indywidualne skierowane wobec jego osoby, zagrożenie praw, których ochrona uzasadnia zastosowanie dyspozycji art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

IV. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą Rady z dnia [...] września 2015 r., podnosząc przeciwko temu orzeczeniu następujące zarzuty:

1. istotnego naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art.8, art. 11, art. 15 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez nieodniesienie się do wniosków (w tym wniosków dowodowych), zarzutów (w tym zarzutów proceduralnych) i wyjaśnień podniesionych w odwołaniu co skutkowało błędami w ustaleniach faktycznych;

2. istotnego naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 2, art. 78 § 1, art. 80 oraz art. 136 k.p.a. poprzez:

- oparcie rozstrzygnięcia na nieaktualnym stanie w kraju pochodzenia;

- niewystąpienie do WIKP z wnioskiem o zbadanie, czy w ogólnodostępnych mediach można odnaleźć potwierdzenie porwania w nocy [...] stycznia 2015 r. I. G.;

- niewystąpienie do WIKP z wnioskiem o zbadanie jakości opieki psychiatryczno - psychologicznej w [...] oraz szans na realne uzyskanie pomocy w tym zakresie oraz jaki wpływ na terapie ma podjęcie leczenia w otoczeniu i środowisku, w którym doszło do traumatycznych przeżyć;

3. istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego tj.: art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez błędną jego interpretację i w efekcie uznanie, że:

- członkowie rodziny bojownika nie są grupą społeczną w rozumieniu wskazanego przepisu;

- nie zachodzi uzasadniona obawa przed prześladowaniem w przypadku mojego powrotu do kraju pochodzenia;

4. art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez błędną jego interpretację i w efekcie stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia małżonkom ochrony uzupełniającej, w wyniku błędnego uznania, że w sprawie nie zachodzi rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia;

5. art. 97 ust 1 pkt 1 i pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez błędne stwierdzenie, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia pobytu tolerowanego tj.:

- doszłoby do naruszenia prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, poddania torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub zmuszenia do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo ukarania bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazał w szczególności, co następuje:

(-) Organ odwoławczy powinien był uwzględnić nie tylko obawę przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, żywioną przez skarżącego z racji pokrewieństwa z R. I., ale również obawy żywione przez żonę skarżącego z racji bycia siostrą bojowników M. G. i A. G.;

(-) W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do zawartych w odwołaniu wniosków, zarzutów i wyjaśnień, co skutkowało błędami w ustaleniach faktycznych. W szczególności organ nie odniósł się w prawidłowy sposób do zawartych w odwołaniu wniosków dowodowych;

(-) Bezpodstawnie odmówiono wiarygodności przedłożonych do akt postępowania opinii psychologicznych, odnoszących się do stanu psychicznego żony skarżącego (opinia psycholog J. J. z dnia [...] stycznia 2015 r.) oraz samego skarżącego (opinia z dnia [...] września 2014 r.). Opinie te zostały wydane przez doświadczoną i wykwalifikowaną w zakresie pomocy cudzoziemcom psycholog, od dłuższego czasu współpracującą z małżonkami. Członkowie Rady nie posiadają odpowiednich kwalifikacji zawodowych do dokonywania badania psychofizycznego. Na żadnym etapie postępowania uchodźczego małżonkowie nie byli poddawani badaniu lub konsultacji psychologicznej. Podkreślić należy, że organ I instancji uznał za udowodnione, że w kraju pochodzenia małżonkowie byli poddani przemocy psychicznej, a zaobserwowane u nich objawy mogą świadczyć o zespole stresu pourazowego. Tym samym, w sytuacji w której organ zakwestionował ustalenia psycholog J. J., powinien był zlecić biegłemu psychologowi stosowną konsultację lub przeprowadzić uzupełniające przesłuchanie. Niepowołanie się przez małżonków na dotknięcie zespołem stresu pourazowego przy składaniu wniosku uchodźczego wyniknęło wyłącznie z braku wiedzy o istnieniu takiej choroby. Wniosek dowodowy o zbadanie jakości opieki psychiatryczno - psychologicznej w [...] oraz szans na realne uzyskanie pomocy w tym zakresie oraz jaki wpływ na terapie ma podjęcie leczenia w otoczeniu i środowisku, w którym doszło do traumatycznych przeżyć oraz uzyskanych w ten sposób informacji na okoliczność braku możliwości uzyskania realnej i efektywnej pomocy psychiatryczno-psychologicznej na terytorium [...] miał na celu wykazanie, że w przypadku powrotu małżonków do kraju pochodzenia dojdzie do nieludzkiego i niehumanitarnego traktowania poprzez pozostawienie nas bez opieki psychologicznej. Pozbawienie małżonków pomocy psychologa, której stale potrzebują, zagrozi ich życiu i zdrowiu, stanowiąc jednocześnie nieludzkie i niehumanitarne tratowanie;

(-) Wadliwie uznała Rada, że oświadczenia Z. K., L. T. i teścia skarżącego nie mogły stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie. Mając na uwadze, że przedstawione pisma są zgodne z zeznaniami małżonków, szwagrów skarżącego E. G. i A. A. oraz szwagierek Z. G. i M. G., organ powinien był podać precyzyjne uzasadnienie odmowy wiarygodności załączonych pism;

(-) Wniosek dowodowy, dotyczący porwania w nocy [...] stycznia 2015 r. szwagra skarżącego I. G. nie miał na celu uwiarygodnienia powołanych przez skarżącego okoliczności, a jeszcze dogłębniejsze wykazanie organowi prawdziwości złożonych przez skarżącego zeznań w tym zakresie. Nietrafnie wskazała Rada, że na żadnym etapie postępowania skarżący nie podnosił faktu porwania swojego szwagra. Informacja taka została zamieszczona już w odwołaniu;

(-) Orzeczenia w sprawie wydano w oparciu o nieaktualny raport, odnoszący się do sytuacji w kraju pochodzenia (tj. raport z [...] grudnia 2014 r.). W świetle ogólnodostępnych informacji sytuacja w [...] uległa od tego czasu pogorszeniu tj. coraz częściej dochodzi do powszechnego łamania podstawowych praw człowieka;

(-) Wadliwie uznała Rada, że małżonkowie nie doświadczają prześladowania jako członkowie grupy społecznej, jaką stanowi rodzina znanego bojownika;

(-) Błędnie uznał organ, że przedłożone przez skarżącego dowody w postaci wezwań do stawienia się w Sądzie Rejonowym w S. przez rodzeństwo mojej żony Z. i E. G. nie mają znaczenia dla sprawy. Jest to bowiem dowód poszukiwania ich przez władze [...]. Z. i E. G. są w taki samy stopniu spokrewnieni z M. G. i A. G., co żona skarżącego. Tym samym istnieje takie samo ryzyko, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, również żona skarżącego będzie prześladowana;

(-) Wadliwie uznał organ fakt, że nikt z pozostałych członków rodziny skarżącego nie ma problemów ze strony władz [...], za dowód na to, że skarżący nie będzie prześladowany w kraju pochodzenia. Skarżący wyraźnie bowiem wskazał w uzasadnieniu odwołania, że nikt z członków jego rodziny nie pozostał w [...]. Skarżący wskazał ponadto, że obie jego siostry zostały porzucone przez mężów w związku z ich problemami wynikającymi z faktu bycia krewnymi R. I.;

(-) Organy nie wykazały, dlaczego nie upatrują ryzyka doznania poważnej krzywdy poprzez nieludzkie i poniżające traktowanie w doznaniu poważnej krzywdy w postaci prześladowania skarżącego jako szwagra znanych bojowników - M. G. i A. G. oraz w związku z faktem bycia członkiem rodziny bojownika R. I.;

(-) Organy wadliwie uznały, że skarżący nie spełnia przesłanek do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany. Po pierwsze, w [...] występuje duże ryzyko, że skarżący dalej będzie nachodzony, zastraszany i nieludzko traktowany przez władze. Skarżący obawia się również, że zostanie przez władze porwany, a następnie torturowany lub skazany bez podstawy prawnej. Istnieje również ryzyko, że skarżący lub bliskie mi osoby zostaną zabite w związku z działalnością zbrojną M. G. i A. G. Po drugie, z uwagi na występowanie u skarżącego i jego małżonki objawów zespołu stresu pourazowego (z którym to faktem zgodził się organ I instancji), organ powinien był wystąpić do WIKP z wnioskiem o zbadanie jakości opieki psychiatryczno - psychologicznej w [...] oraz szans na realne uzyskanie pomocy w tym zakresie. Pozbawienie małżonków pomocy psychologa spowoduje w sposób jednoznaczny zagrożenie nie tylko dla życia, ale i zdrowia. Będzie również stanowiło nieludzkie i niehumanitarne tratowanie.

V. W odpowiedzi na skargę, wniesionej pismem z dnia [...] listopada 2015 r., Rada wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tj. Dz.U. Nr 270 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Zgodnie z przepisem art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, o których mowa powyżej, Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził.

VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2015 r. prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną obecnie decyzją Rady było rozpatrzenie wniosku skarżącego o nadanie statusu uchodźcy, obejmującego również jego żonę, złożonego przed nowelizacją ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, która weszła w życie w dniu 1 maja 2014 r. W ocenie Sądu w wyniku rozpatrzenia tego wniosku zasadnie orzeczono o: 1) odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy, 2) odmowie udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej, 3) odmowie udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

2. W myśl art.13 ust.1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.

Prześladowanie o którym mowa w art.13 ust.1 ustawy musi ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art.15 ust.2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności lub być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1 (art. 13 ust. 3 ustawy).

Stosownie do art.13 ust.4 ustawy prześladowanie może polegać w szczególności na:

1) użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej;

2) zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym;

3) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący;

4) braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym;

5) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3;

6) czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość.

Nadanie statusu uchodźcy warunkowane jest zatem wykazaniem przez cudzoziemca, że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. W konsekwencji oznacza to, że osoba ubiegająca się o status uchodźcy winna w sposób nie budzący wątpliwości zasadność tej obawy wykazać. W tym względzie nie wystarcza jedynie subiektywne przekonanie, lecz obawa ta musi być w pewien sposób zobiektywizowana poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa.

Co do zasady postępowania administracyjne, których przedmiotem jest nadanie statusu uchodźcy napotykają na istotne utrudnienia w kompletowaniu przez organy materiału dowodowego (brak realnych możliwości dokonywania przez organ bezpośrednich, samodzielnych ustaleń w odniesieniu do sytuacji cudzoziemca w kraju jego pochodzenia poprzez np.: przesłuchanie świadków, dokonanie oględzin, itd.). Zasadniczym elementem tego materiału są zeznania ubiegającego się o status uchodźcy cudzoziemca, które to zeznania muszą organy zweryfikować. Weryfikacja ta została dokonana w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy.

Analizując pod tym kątem całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne dokonane w sprawie przez organy są prawidłowe. Organy orzekające w sprawie należycie przeanalizowały materiał faktyczny, wyciągnęły logiczne wnioski i orzekły zgodnie z obowiązującym prawem.

Skarżący oraz jego małżonka upatrują przesłanek do nadania im statusu uchodźcy w fakcie stałego doznawania w kraju pochodzenia prześladowań (każdy z małżonków odrębnie), mających mieć swoje źródło w pokrewieństwie każdego z nich z nieżyjącymi już członkami zbrojnego podziemia niepodległościowego (bojownikami). Skarżący jest zatem krewnym zmarłego w roku 2000 A. I. – wujka skarżącego, podczas gdy małżonka skarżącego jest siostrą zmarłego w roku 2003 M. G., jak też zaginionego w 2011 r., w następstwie uprowadzenia przez nieznanych sprawców, A. G. (cudzoziemka podkreśla, że drugi z wyżej wymienionych z braci nie był zaangażowany w działania partyzanckie). Małżonkowie podnoszą zatem, że żywią uzasadnioną obawę przed prześladowaniami z tytułu przynależności do określonej grupy społecznej, którą to grupę stanowią rodziny zarówno bojowników [...], jak i osób podejrzewanych przez władzę o bycie bojownikami. Oceniając powołane przez małżonków okoliczności w kontekście możliwości zakwalifikowania ich jako przejawów już zaistniałego, ewentualnie spodziewanego prześladowania tychże osób w rozumieniu art.13 ustawy, orzekające w sprawie organy zasadnie taką możliwość wykluczyły. W pierwszej kolejności nie może w tym kontekście ujść z pola widzenia okoliczność, że jak wynika ze zleconego przez organ I instancji opracowania z dnia [...] stycznia 2015 r., dane personalne wskazywanych przez małżonków krewnych, którzy mieli by być zaangażowani w działalność partyzancką, nie figurują na ogólnodostępnych [...] listach gończych. Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia nie potwierdził również, zaangażowania w działalność bojowniczą: R. I., A. G., M. G. Niezależnie jednakże od powyższego całkowicie trafnie sformułowano daleko idące zastrzeżenia co do wiarygodności relacji skarżącego w kwestii stałego nękania go przez funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa, mającymi według skarżącego wiązać się z osobą jego zmarłego krewnego. Weryfikacja tych relacji pod kątem ich zgodności z elementarnymi wymogami logiki i doświadczenia życiowego uniemożliwia bowiem uznanie przedstawianego przez skarżącego przebiegu zdarzeń za prawdopodobny. Stosownie do oświadczeń skarżącego: (-) nigdy nie był i nie jest członkiem niepodległościowego podziemia zbrojnego, tj. bojownikiem, nigdy też bojownikom nie pomagał, nie brał udziału w działaniach wojennych, podobnie jak i nie należał do organizacji politycznych, (-) pomimo tego, od szeregu lat skarżący zmuszony jest do stałego ukrywania się przed służbami bezpieczeństwa w obawie o swoje życie i zdrowie, co pociąga za sobą konieczność stałego zmieniania miejsca zamieszkania i poszukiwania schronienia u kolejnych członków rodziny i znajomych, (-) podejmowanie takich środków nie zapewnia jednakże bezpieczeństwa skarżącemu, albowiem po każdej zmianie miejsca tymczasowego zamieszkania skarżący jest odnajdowany przez funkcjonariuszy służb, uprowadzany w nieznane miejsce, wypytywany o kontakty z nieżyjącym krewnym (w którego śmierć służby nie wierzą) i innymi bojownikami, nakłaniany do przyznania się do tych kontaktów, bity, torturowany, a następnie za każdym razem wypuszczany na wolność, przy czym przy każdej takiej okazji skarżący otrzymuje kilkudniowy termin na przemyślenie swojego stanowiska i przyznanie się do zarzucanego mu kontaktowania się z bojownikami. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ocenę organów, że mało prawdopodobną jest okoliczność, aby służby specjalne operujące w kraju pochodzenia skarżącego nie posiadały wiedzy o śmierci krewnego skarżącego, mającej miejsce nie w niedalekiej przeszłości, a kilkanaście lat temu. Nawet jednak, gdyby jednak przyjąć taki scenariusz za realistyczny, to z racji oczywistego, kilkunastoletniego braku jakiejkolwiek aktywności wujka skarżącego, przyjęcie że osoba taka mogłaby być nadal obiektem działań operacyjnych służb, zainteresowanych jej odnalezieniem, z czym wiązałoby się podejmowanie systematycznych i intensywnych działań wobec niektórych członków jej rodziny, nie wytrzymuje krytyki. Podobnie należałoby ocenić prawdopodobieństwo intensywnego i nietracącego na sile pomimo upływu czasu, represjonowania skarżącego, jako wybranego członka rodziny jego wujka, wyłącznie w ramach zemsty za działalność tego ostatniego, prowadzoną za życia. Powyższe względy prowadzą do wniosku, że albo okoliczności, o których mówi skarżący (tj. doświadczanie represji) nie miały miejsca w ogóle, albo wprawdzie miały w ograniczonym zakresie miejsce, niemniej ich przebieg, intensywność i doznany przez skarżącego uszczerbek zostały przez niego w znacznym stopniu wyolbrzymione. Nie można wykluczyć również i takiej ewentualności, że represje, o których skarżący wspomniał, istotnie go spotkały, niemniej ich tło, znane skarżącemu, jest w rzeczywistości całkowicie inne niż pokrewieństwo ze swoim wujkiem, którego to tła skarżący nie chciał jednakże w toku procedury uchodźczej wyjawić. Niezależnie od tego, który ze wskazanych wyżej wariantów stanu faktycznego rzeczywiście wystąpił w niniejszej sprawie, z każdym z nich wiąże się nieuchronnie podważenie wiarygodności twierdzeń skarżącego.

Podobnie nie mogą stanowić przekonującej podstawy do przyznania małżonkom statusu uchodźcy okoliczności, odnoszące się do bezpośrednio do żony skarżącego, związane zarówno z pokrewieństwem zainteresowanej ze swoimi braćmi: M. G. (który według relacji skarżącej był bojownikiem, w związku z czym zginął kilkanaście lat temu), A. G. (który, nie mając żadnych związków z bojownikami, miał zostać uprowadzony kilkanaście lat temu przez nieznanych sprawców) oraz I. G. (który miał zaginąć na miesiąc przed wydaniem przez Szefa Urzędu pierwszoinstancyjnej decyzji w niniejszej sprawie), jak i z kontaktami, które do 2011 r. skarżąca osobiście utrzymywała z bojownikami (min. gotując dla nich). W pierwszej kolejności podkreślić należy, że ocena sytuacji życiowej małżonki skarżącego, szczegółowo zreferowanej przez zainteresowaną w postępowaniu uchodźczym, musi bezspornie prowadzić do wniosku, że w ciągu swojego życia małżonka skarżąca doświadczyła szeregu negatywnych zdarzeń (przymusowe małżeństwo, doznawanie ze strony męża przemocy, rozwód, odebranie dzieci, posądzenia o współpracę z bojownikami), które w oczywisty sposób mogły wywołać zachwianie poczucia bezpieczeństwa, czy też utrzymujący się dyskomfort psychiczny, w szczególności wymagający obecnie opieki psychologicznej, czy też psychiatrycznej. Nie może jednakże ulegać wątpliwości, że okoliczności tego rodzaju, jakkolwiek dolegliwe, nie stanowią przesłanek do objęcia ochroną międzynarodową. Podobnie ocenić należy akcentowane przez skarżącą zagrożenie, mające wynikać z pokrewieństwa z braćmi. Wbrew ocenie skargi materiał dowodowy sprawy, w tym w szczególności zeznania małżonki skarżącego, nie dają przekonujących podstaw do przyjęcia, że wskazane dotąd pokrewieństwo było przyczyną takich działań służb bezpieczeństwa, podjętych przeciwko skarżącej, które nosiłyby znamiona prześladowań. Z zeznań tych wynika bowiem, że wprawdzie małżonka skarżącego znalazła się w kręgu zainteresowania tychże służb, niemniej znalazło to swój wyraz wyłącznie w kilkukrotnym przesłuchaniu zainteresowanej. Cudzoziemka jednoznacznie oświadczyła, że w trakcie tych przesłuchań nie była poddawana przemocy psychicznej, ponadto nie była zatrzymywana, ani sądzona.

Wbrew ocenie skargi przekonującym dowodem na prześladowanie rodziny cudzoziemki w kraju pochodzenia nie jest sam fakt wezwania do stawienia się w Sądzie Rejonowym w S. jej rodzeństwa, tj. przebywających w Polsce Z. i E. G. Zakwalifikowanie danej osoby, jako uczestnika postępowania sądowego nie może być bowiem automatycznie utożsamiane ze stosowaniem represji.

W świetle powyższych okoliczności rozstrzygającego znaczenia w sprawie nie można była przypisać przedłożonym do akt postępowania oświadczeniom Z. K., L. T. oraz teścia skarżącego. Trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy na duże prawdopodobieństwo obciążenia tychże zeznań brakiem obiektywizmu.

2. Trafnie przyjęły organy orzekające w sprawie, że w odniesieniu do skarżącego, jak i jego małżonki nie zachodzą przesłanki, uzasadniające przyznanie im ochrony uzupełniającej w rozumieniu art.15 ustawy.

Zgodnie z art.15 ustawy cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

W odniesieniu do przesłanki przewidzianej w art.15 pkt 1 ustawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie skarżący nie powoływał się na okoliczność, że w kraju pochodzenia mógłby spodziewać się orzeczenia kary śmierci lub wykonania na nim egzekucji. Materiał dowodowy sprawy nie daje podstaw do przyjęcia, że skarżący winien obawiać się tego rodzaju represji ze strony władz kraju pochodzenia. Z racji wykazanego wcześniej braku wiarygodności zeznań skarżącego Sąd konsekwentnie przyjmuje, że nie wykazał on w przekonujący sposób ryzyka doznania po powrocie do kraju represji, o których mowa w art.15 pkt 2 ustawy (tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie). Z kolei, z racji tego że kraj pochodzenia skarżącego nie jest obecnie areną międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, nie zachodzą przesłanki do uznania, że skarżącemu i jego żonie grożą prześladowania, o których mowa w art.15 pkt 3 ustawy.

3. Trafnie przyjęły orzekające w niniejszej sprawie organy, że w odniesieniu do małżonków wystąpiły przesłanki do udzielenia im, na podstawie art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony w związku z art.513 ust.1 i art.514 uts.2 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, zgody na pobyt tolerowany.

Zgodnie z art.97 ust.1 ustawy cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie:

1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;

1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu;

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca.

Małżonkowie nie wykazali, że w kraju pochodzenia zagrażałyby im represje, o których mowa w art.97 ust.1 pkt 1 ustawy. Nie wykazali również, aby ich powrót do kraju pochodzenia wiązał się z naruszeniem prawa do życia rodzinnego lub naruszeniem praw dziecka. W ocenie Sądu zbyt daleko idącym byłoby wywodzenie spełnienia się przesłanek do objęcia małżonków wskazaną wyżej formą ochrony wyłącznie z faktu korzystania przez te osoby w Polsce z opieki psychologicznej, czy też psychiatrycznej.

4. Podkreślenia wymaga, że instrumenty przewidziane w ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają ściśle określony cel, jakim jest, w szerokim ujęciu, ochrona osób zagrożonych w swoich krajach pochodzenia różnego rodzaju nieuzasadnionymi i dolegliwymi represjami, godzącymi w ich podstawowe prawa. Chodzi zatem o zapewnienie ochrony wartości, z punktu widzenia aksjologii demokratycznego państwa prawa najcenniejszych, w szczególności ochrony życia, zdrowia ludzi, itd. Przesłanką do objęcia tego rodzaju ochroną nie jest natomiast sam zamiar cudzoziemca poprawienia własnej sytuacji życiowej, rodzinnej lub ekonomicznej, który to zamiar cudzoziemiec chciałby realizować w Polsce. O ile intencje tego rodzaju są bezsprzecznie zrozumiałe z życiowego punktu widzenia, o tyle winny być realizowane przez cudzoziemca w innych trybach, umożliwiających obywatelom państw obcych legalne przebywanie, czy też pracę na terenie Polski, nie zaś w trybie zarezerwowanym dla uchodźców. Ustawowe przesłanki, których wystąpienie jest konieczne do objęcia cudzoziemców ochroną, nie mogą być zatem interpretowane w sposób dowolny, nadmiernie zliberalizowany.

W świetle powyższych okoliczności skargę należało oddalić.

Z tych względów i na podstawie art.151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.