Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 4/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-12-09 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 179a
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Starszy Referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2024 r. na skutek skargi kasacyjnej pełnomocnika strony skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 4/24 w sprawie ze skargi F. A.Ş. z siedzibą w S. na decyzję Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu z dnia 23 października 2023 r., nr 2022-05-G-1,2,3 (Śl.-OŚ-STO-440.16.2023) w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków przez przewoźnika lotniczego 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję, 3. zasądza od Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu na rzecz strony skarżącej kwotę 7.217 zł (słownie: siedem tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 14 listopada 2023 r. o sygn. akt III SA/Gl 4/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę F. A.S. z siedzibą w S. (dalej: przewoźnik lotniczy, strona, skarżąca) na decyzję Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu z dnia 23 października 2023 r. nr 2022-05-G-1,2,3 (Śl.-OŚ-STO-440.16.2023) w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków przez przewoźnika lotniczego.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu z dnia 23 października 2023 r. nr 2022-05-G-1,2,3 (Śl.-OŚ-STO-440.16.2023) w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków przez przewoźnika lotniczego

Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 10 sierpnia 2023r. Komendant Śląskiego Oddziału Straży Granicznej, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) oraz art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 65 ust. 1 i 4 w związku z art. 67 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (Dz. U. z 2022 r. poz. 1441) – dalej ustawa o PNR i art. 105 § 1 w związku z art. 81a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) -dalej k.p.a.

1. umorzył postępowanie w części dotyczącej naruszenia wobec przewoźnika lotniczego: obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera, tj. przekazania przez F. danych PNR do JIP w terminie od 48 do 24 godzin przed planowanym rozpoczęciem następujących lotów:

1) nr [...] ([...]) z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...]), z datą i godziną odlotu: 10 maja 2022 roku, [...] czasu polskiego;

2) nr [...] ([...]) z portu lotniczego S. ([...]), do portu lotniczego R. ([...]), z datą i godziną przylotu: 10 maja 2022 roku, [...] czasu polskiego.

3) nr [...] ([...]) z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...]), z datą i godziną odlotu: 11 maja 2022 roku, [...] czasu polskiego.

2. Nałożył na przewoźnika lotniczego administracyjną karę pieniężną za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera tj. przekazania przez F. danych PNR niezwłocznie po zakończeniu odprawy biletowo-bagażowej i wejściu pasażerów na pokład statku powietrznego, kiedy nie mogą już go opuścić przed jego startem, a inni pasażerowie nie mogą wejść na pokład w związku z lotami:

1) nr [...] ([...]) z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...]), z datą i godziną odlotu: 10 maja 2022 roku, [...] czasu polskiego w wysokości 20 000 złotych (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych);

2) nr [...] ([...]) z portu lotniczego S. ([...]), do portu lotniczego R. ([...]), z datą i godziną przylotu: 10 maja 2022 roku, [...] czasu polskiego w wysokości 20 000 złotych (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych);

3) nr [...] ([...]) z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...]), z datą i godziną odlotu: 11 maja 2022 roku, [...] czasu połskiego w wysokości 20 000 złotych (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych).

Komendant po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w części dotyczącej nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 20 000 zł za niedopełnienie przez przewoźnika lotniczego F. obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt. 2 ustawy PNR w związku ze zrealizowanym lotem nr [...] ([...]) z portu lotniczego S. ([...]), do portu lotniczego R. ([...]), z datą i godziną przylotu: 10 maja 2022 roku, [...] czasu polskiego.

Organ ten utrzymał natomiast w mocy zaskarżoną decyzję w części dot. nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 40 000 zł za niedopełnienie przez przewoźnika lotniczego obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt. 2 ustawy PNR w związku ze zrealizowanymi lotami:

1) nr [...] z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...]), z datą i godziną odlotu: 10 maja 2022 roku, [...] czasu polskiego;

3) nr [...] z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...]), z datą i godziną odlotu: 11 maja 2022 roku, [...] czasu polskiego.

Nałożenie kary administracyjnej było wynikiem ustalenia naruszenia obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy PNR, które wynikły z wykonania przez przewoźnika lotniczego lotów; nr [...] z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...]), z datą i godziną odlotu: 10 maja 2022 roku, [...] czasu polskiego, nr [...] z portu lotniczego S. ([...]), do portu lotniczego R. ([...]), z datą i godziną przylotu: 10 maja 2022 roku, [...] czasu polskiego oraz lotu nr [...] z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...]), z datą i godziną odlotu: 11 maja 2022 roku, [...] czasu polskiego.

Komendant podejmując decyzję w trybie art., 138 § 1pkt 1 i 2 k.p.a wskazał, że Lot PNR jest to lot statku powietrznego wykonującego przewóz lotniczy pasażerów, podczas którego następuje przekroczenie granicy państwowej, a start albo lądowanie statku powietrznego następuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dane PNR to dane dotyczące przelotu pasażera, w tym dane osobowe, które są przetwarzane w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez przewoźników lotniczych w celu dokonania rezerwacji lub realizacji lotu w ramach przewozu lotniczego pasażerów, podlegające przekazaniu przez przewoźnika lotniczego do JIP. Przewozem lotniczym jest lot lub seria lotów, w których przewozi się pasażerów, towary lub pocztę, za wynagrodzeniem, w tym na podstawie umowy o czasowym oddaniu lub wzięciu statku powietrznego do używania. Przewoźnik lotniczy, który organizuje lot PNR, przekazuje do JIP dane PNR dotyczące pasażerów tego lotu, spośród kategorii danych PNR, które gromadzi w trakcie prowadzonej przez siebie działalności w celu dokonania rezerwacji lub realizacji przewozu lotniczego.

Odnosząc się do zarzutów z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Komendant zauważył, że przepisy ustawy PNR stanowią implementację postanowień dyrektywy PNR, która weszła w życie 24 maja 2016 r. Zgodnie z art. 18 ust. 1 dyrektywy PNR, państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy do dnia 25 maja 2018 r. Niezwłocznie powiadamiając tym Komisję. Ustawa PRN została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z 14 maja 2018 r., weszła w życie 29 maja 2018 r. i została przekazana 25 maja 2018 r. Komisji Europejskiej, a więc zgodnie z wymogami art. 18 1 dyrektywy PNR. Biorąc zatem pod uwagę prawidłową notyfikacją ustawy PNR Komisji Europejskiej 25 maja 2018 r., wejście jej w życie 29 maja 2018 r. oraz fakt, że sporne w sprawie przeloty miał miejsce 10 i 11 maja 2022 r., za niezrozumiały organ uznał zarzut skargi, że wprowadzenie ustawy PNR zostało dokonane w sposób, który uniemożliwił przewoźnikom wypełnianie obowiązków przewidzianych dyrektywą PNR. Dodał organ, że zgodnie z art. 76 ustawy PNR, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy przepisu art. 64 nie stosuje się do przewoźnika lotniczego, który podjął działania, mające na celu zapewnienie warunków technicznych umożliwiających sprawne i skuteczne przekazywanie przez niego danych PNR do JIP, i w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy wystąpił pisemnie do Komendanta Głównego Straży Granicznej o wpisanie na listę przewoźników lotniczych dostosowujących się do przekazywania danych PNR do JIP.

Ponieważ ustawa PNR weszła w życie 29 maja 2018 r., przewoźnik lotniczy do 12 czerwca 2018 roku miał możliwość skorzystania z uprawnienia unormowanego w art. 76 ustawy PNR.

Organ podkreślił, iż pełnomocnik strony nie przedstawił dodatkowych informacji lub dokumentów, które zwalniałyby go z odpowiedzialności podlegania administracyjnej karze pieniężnej, w trybie art. 69 ustawy PNR to jest działania siły wyższej, awarii systemu KSI PNR. Przewoźnik lotniczy, w ustawowym terminie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy PNR, nie zwrócił się do Komendanta w trybie określonym w art. 76 ustawy PNR, w związku z czym nie skorzystał z przewidzianego przez ustawodawcę czasu na dostosowanie się w celu zapewnienia warunków technicznych umożliwiających przekazywanie danych PNR do JIP.

Podkreślił, iż proporcjonalność kar finansowych nie oznacza konieczności ich miarkowania, a to, że sankcja zastosowana do realizacji danego celu musi być proporcjonalna do jego istoty, musi być odpowiednia i niezbędna dla realizacji konkretnego celu, a jej wysokość powinna być uzależniona od rodzaju naruszenia.

Zdaniem organu w omawianej ustawie przewidziane kary pieniężne są, zgodnie z założeniami dyrektywy PNR dolegliwe, ale też pozostają proporcjonalne do wagi wskazanych w niej dóbr chronionych. Celem przetwarzania danych PNR jest bowiem ochrona bezpieczeństwa publicznego przez zapobieganie, wykrywanie i ściganie określonej przestępczości, przy czym nieuzyskanie danych PNR w wymaganym terminie bezpośrednio wpływa na możliwość identyfikacji zagrożeń związanych z ww. przestępczością. Możliwość reagowania na zagrożenia terrorystyczne oraz inne zagrożenia przestępcze związana jest między innymi z przekazywanymi terminowo danymi PNR, które muszą być kompletne i dostarczone służbom w odpowiednim czasie. Z tej też przyczyny obowiązujące przepisy przewidują skuteczne, proporcjonalnie i odstraszające administracyjne kary pieniężne, jako element mechanizmu zapewnienia realizacji celów, dla których pozyskiwane są dane PNR.

Organ podkreślił, iż ustawa PNR nie uregulowała przesłanek wymiaru przewidzianych w niej administracyjnych kar pieniężnych. Z tej przyczyny, brak jest podstaw do twierdzenia, ażeby przepisy ustawy PNR wyłączały stosowanie w tym zakresie przepisu art. 189d k.p.a., a ustalone w art. 189d k.p.a. zasady wymiaru administracyjnej kary pieniężnej mają zastosowanie wyłącznie wobec administracyjnych kar pieniężnych, których wysokość określono metodą przedziału kwotowego lub wartościowego (tzw. "widełki"). W konsekwencji zdaniem organu art. 189d k.p.a. w wypadku ustalenia przez ustawodawcę administracyjnej kary pieniężnej w kwocie sztywnej, jak ma to miejsce w art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PNR, organ nie ma możliwości miarkowania tej kary w oparciu o rozwiązania przyjęte w art. 189d k.p.a.

Organ zauważył, iż ustawodawca w art. 65 ust. 2 ustawy PNR zakłada, iż w przypadku, gdy naruszenie, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy PNR, dotyczące niedopełnienia obowiązku przekazania danych PNR w terminie określonym w art. 6 ust, 1 pkt 1 ustawy PNR, zostało usunięte przez przewoźnika lotniczego w terminie 6 godzin przed planowanym startem statku powietrznego, administracyjną karę pieniężną nakłada się w wysokości obniżonej o 50%. Natomiast treść art. 65 ust. 3 ustawy PNR określa, że w przypadku, gdy naruszenie, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, dotyczące niedopełnienia obowiązku przekazania danych PNR w terminie określonym w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy PNR, zostało usunięte przez przewoźnika do czasu lądowania statku powietrznego, administracyjna karę pieniężną za takie naruszenie nakłada się w wysokość obniżonej o 50%.

Organ zaznaczył, iż zgodnie z art. 5 i art. 6 ustawy PNR, przewoźnik lotniczy jest zobligowany do przekazania danych PNR do JIP, a nie do agenta handlingowego. Urzędu Lotnictwa Cywilnego czy Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej. Wskazał, iż definicja zawarta w art. 2 pkt 9 i 15 ustawy z dnia 13 lipca 2022 roku Prawo lotnicze (Dz.U.2022r. poz. 1235 z późn. zm.) określa, że lotem handlowym jest lot związany z lądowaniem handlowym, a przewozem czarterowym jest przewóz lotniczy dokonywany na podstawie umowy czartem lotniczego, w której przewoźnik lotniczy oddaje do dyspozycji czarterującego określoną liczbę miejsc lub pojemność statku powietrznego w celu wykonania określonego przewozu pasażerów, bagażu, towarów lub poczty, wskazanych przez czarterującego. Natomiast w pkt 8 tejże ustawy zawarta jest definicja lądowania handlowego - lądowaniem handlowym jest lądowanie w celu zabrania lub pozostawienia pasażerów, bagażu, towarów lub poczty, przewożonych odpłatnie. Tym samym nie ma znaczenia, że był to lot prywatny czarterowy, biznesowy etc., organizowany ad hoc dla firmy, a na pokładzie znajdowało się kilka osób. Nadal bowiem wypełnia on definicję lotu PNR określoną w art. 2 pkt. 6 ustawy PNR.

Organ uznał za chybione zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., uznając iż zachowano wymogi z nich wynikające.

Organ podniósł, iż przepisy prawa nie wskazują na możliwość wyłączenia spod kategorii lotów PNR lotów biznesowych. Jednak w jego ocenie istnieją wątpliwości czy przedmiotowy lot należał do lotu GA (prywatny i komercyjny), a wiec miał charakter biznesowy czy rządowy/państwowy jak wskazuje pełnomocnik. Wskazał, iż ICAO definiuje operacje lotnictwa ogólnego (tj .GA - General Aviation) jako operacje z wykorzystaniem statków powietrznych inne niż te wykonywane w ramach zarobkowego transportu lotniczego lub w ramach usług lotniczych. Działający w ramach Agencji UE ds. Bezpieczeństwa Lotniczego Zespół do spraw Bezpieczeństwa Ogólnego {European General Avitation Sąfety Team, EGAST) do GA zalicza: lotnictwo biznesowe, prace napowietrzne, lotnictwo sportowe i wyczynowe oraz latania rekreacyjne.

Zgodnie z art. 96 Konwencji o Międzynarodowym Lotnictwie Cywilnym podpisaną w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r.: "Lądowanie w celach niehandlowych" to lądowanie dla jakiegokolwiek celu innego niż zabieranie lub pozostawienie pasażerów, towarów lub poczty.

Zdaniem organu dokumenty przedstawione przez pełnomocnika dotyczące spółki F. nie potwierdzają, że spółka ([...]) świadczy usługi transportu lotniczego dla najważniejszych osób państwowych, ani też, że jest wydzielonym statkiem powietrznym przez struktury sojusznicze. Polska Agencja Żeglugi Powietrznej, pismem z dnia 13 kwietnia 2023 roku w odniesieniu do spornych lotów poinformowała, iż miały one charakter biznesowy, nie wskazując lotu nr [...] ([...]) 10 maja 2022 roku, [...] na trasie I. – R. z [...] Ministrem Obrony na pokładzie by rejs ten miał status "HEAD".

Natomiast w kontekście trwającej od ponad roku sytuacji geopolitycznej, zdaniem organu przedmiotowy lot mógł stanowić tajemnice państwowa.

W związku z powyższym mając na uwadze treść art. 81a § 1 kpa który stanowi, iż "Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony". W sytuacji istnienia wątpliwości w przedmiocie jednoznacznego ustalenia, czy lot nr [...] ([...]) który miał miejsce z portu lotniczego S. ([...]), do portu lotniczego R. ([...]), z datą i godziną przylotu: 10 maja 2022 roku, [...] czasu polskiego był lotem PNR organ postanowił wątpliwości co do stanu faktycznego, rozstrzygnąć na korzyść strony. Tym samym na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 w związku z art. 81a § 1 kpa, organ uchylił prowadzone postępowanie w części dotyczącej art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy PNR i w tej części je umorzyć.

Za niesłuszny uznał zarzut, że w sprawie miał zastosowanie art. 64 ust. 2, albowiem doszło do przekazania danych o przelocie pasażerów. Przekazanie informacji o pasażerach uczestniczących w spornych lotach zgodnie z wypracowaną procedurą działania poprzez zgłoszenie do agenta handlingowego lotniska w R. nie mieści się w zakresie wypełnienia obowiązku z art. 5 ust. 1 ustawy PNR, który obejmuje przekazanie danych PNR przez F. do JIP, a nie do agenta handlingowego.

Organ nadmienił, iż celem przetwarzania danych PNR jest ochrona bezpieczeństwa publicznego przez zapobieganie, wykrywanie i ściganie określonej przestępczości, przy czym nieuzyskanie danych PNR w wymaganym terminie bezpośrednio wpływa na możliwość identyfikacji zagrożeń związanych z ww. przestępczością. Wskazał, iż zgodnie z wnioskiem Sekretarz Generalnej Komisji Europejskiej z dnia 14 grudnia 2022 roku (międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2022/0425 (COD), nr dok. Kom: COM(2022) 731 final): "W ostatnim dziesięcioleciu w UE i innych częściach świata odnotowano wzrost poważnej i zorganizowanej przestępczości. Zgodnie z przeprowadzoną przez Europol oceną zagrożenia poważną i zorganizowaną przestępczością w UE, większość przestępczości zorganizowanej wiąże się z podróżami międzynarodowymi, które zazwyczaj mają na celu przemyt ludzi, narkotyków lub innych nielegalnych towarów do UE. W szczególności przestępcy często korzystają z głównych portów lotniczych w UE oraz z mniejszych regionalnych portów lotniczych obsługujących tanie linie lotnicze. Również w sprawozdaniu Europolu dotyczącym sytuacji i tendencji w dziedzinie terroryzmu, stwierdzono, że zagrożenie terrorystyczne w UE jest nadal poważne i realne. Wskazano, że większość operacji terrorystycznych ma charakter międzynarodowy i obejmuje kontakty transgraniczne lub podróże poza UE. W tym kontekście informacje o osobach podróżujących drogą lotniczą są dla organów ścigania ważnym narzędziem zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w UE. Organy ścigania muszą dysponować skutecznymi narzędziami do walki z poważną przestępczością. Ponieważ najpoważniejsze przestępstwa i akty terroryzmu wiążą się z podróżami międzynarodowymi, często droga lotniczą dane PNR okazały się bardzo skuteczne pod względem ochrony bezpieczeństwa wewnętrznego UE. Wskazał, iż Turcja znajduje się na liście państw podwyższonego ryzyka. W dniu 24 lutego 2022 roku Rosja zintensyfikowała działania wojenne na Ukrainie, wobec powyższego Prezes Rady Ministrów wprowadził podwyższone stopnie alarmowania, których wprowadzenie następuje po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw wewnętrznych i Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego: Drugi stopień alarmowy (BRAVO) i Trzeci stopień alarmowy CRP (CHARLIE-CRP). Drugi stopień alarmowy BRAVO ma charakter prewencyjny i jest związany z aktualną dynamiczną sytuacją geopolityczną w regionie i na Ukrainie oraz z wzmożonym ruchem na granicy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zarzuciła rozstrzygnięciu Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej:.

I. naruszenie przepisów prawa procesowego, mogących mieć wpływ na wynik postępowania, a to: a. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wydanie decyzji, w której Organ ustalił, iż F. wykonywał lot nr [...] z portu lotniczego R. [[...]] do portu lotniczego S. ([...]) w dniu 10 maja 2022 roku, godz. [...], podczas gdy lot ten wykonywany był z portu lotniczego S. ([...]) do portu lotniczego R. ([...]),

b. art. 7 w zw. z art. 77 § 1. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wydanie decyzji, w której Organ ustalił, iż doszło do naruszenia przez F. procedury zgłaszania danych pasażera biorącego udział w dwóch lotach, w sytuacji, gdy F. bezpośrednio po otrzymaniu wiadomości elektronicznej od Krajowej Jednostki do Spraw Informacji o Pasażerach przekazał dane pasażerów biorących udział w lotach jak ustalił Organ nr: [...] z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...]) w dniu 10 maja 2022 roku, godz. [...] oraz [...] z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...]) w dniu 10 maja 2022 roku, godz. [...],

c. art. 189d k.p.a poprzez niezastosowanie i nieuwzględnienie przy wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej wagi oraz okoliczności naruszenia prawa, stopnia przyczynienia się strony, na którą nakładana jest administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa, w szczególności nieuwzględnienie przez Organ, iż F. dokonał zgłoszenia danych pasażerów biorących udział w lotach jak ustalił Organ nr: [...] z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S.([...]) w dniu 10 maja 2022 roku, godz. [...] oraz [...] z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...]) w dniu 10 maja 2022 roku, godz. [...], a zatem swoim działaniem wykazała, iż nie miała zamiaru podejmowania działań skutkujących naruszeniem regulacji prawnych, a także nieuwzględnienie, iż ewentualne powyższe naruszenie miało charakter naruszenia znikomego.

II . naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

a. wydanie decyzji w oparciu o nieważną podstawę prawną, z uwagi na niezgodność postanowień Ustawy PNR") z postanowieniami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w’ sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania (dalej jako "Dyrektywa PNR"), w świetle art. 3 ust 2 TUE, art 67 ust 2 TFUE i art 45 KPP,

b. art. 64 ust. 1 Ustawy PNR poprzez jego zastosowanie w momencie, gdy z ustaleń dokonanych przez Organ wynika, że stronie można było zarzucić ewentualnie naruszenie art. 64 ust. 2 Ustawy PNR.

Mając na uwadze powyższe wniesiono uchylenie decyzji Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej z dnia 23 października 2023 roku i zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Jak już wskazano Sąd wyrokiem z 14 maja 2024 r. oddalił skargę.

Od powyższego wyroku skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie

I. naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a to:

1) art.64 ust. 1 pkt 1. art. 65 ust. 1 i 4 oraz art. 67 ustawy o PNR, podczas gdy przepisy te są niezgodne z postanowieniami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera [danych PNR] w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania [dalej jako "Dyrektywa PNR"], a w szczególności art. 2 Dyrektywy PNR, odczytywanym w świetle art. 3 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej [Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 z późn. zm. - dalej jako "TUE"], art. 67 ust. 2 Traktatu Ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą [Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 z późn. zm. - dalej jako "TFUE"]. oraz art. 45 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej [Dz. U. UE. C. z 2016 r. Nr 202, str. 389 - dalej jako "KPP"],

2) art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. fPz. U. Nr 78. poz. 483 z późn. zm. - dalei lako "Konstytucja RP"1 w zw. z art. 288 TFUE poprzez oddalenie skargi na decyzję administracyjną, która została wydana na podstawie przepisów ustawy, które są niezgodne z prawem Unii Europejskiej i zgodnie z zasadą legalizmu

1 pierwszeństwa prawa wspólnotowego, powinny zostać pominięte w procesie sądowego stosowania prawa,

3) art. 288 akapit trzeci TFUE w związku z art. 64 ust. 1 pkt 1 Ustawy PNR w świetle zasady pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej [zasada prawna] poprzez ich błędną wykładnię skutkującą zastosowaniem w niniejszej sprawie normy prawa krajowego pozostającej w sprzeczności z normą prawa Unii Europejskiej,

II. naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a to;

1) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli decyzji administracyjnej wydanej w niniejszej sprawie i wadliwe uzasadnienie wyroku, polegające na stwierdzeniu, że Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazał istnienie okoliczności wskazujących na zagrożenie terrorystyczne w stosunku do lotów objętych niniejszym postępowaniem.

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy decyzja administracyjna w niniejszej sprawie została wydana z naruszeniem prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, tj. została wydana na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 65 ust. 1 i 4 oraz art. 67 ustawy z dnia 9 maja 2018 Ustawa PNR", które są niezgodne w szczególności art. 2 Dyrektywy PNR, odczytywanym w świetle art. 3 ust. 2 TUE, art. 67 ust. 2 Traktatu Ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą TFUE oraz art. 45 KPP,

3) art 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja administracyjna w niniejszej sprawie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. została wydana z naruszeniem art 7 w zw. z art. 77 § 1 i art 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 - dalej jako "KPA") poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dowolną ocenę zebranych w sprawie dowodów oraz wydanie w istocie decyzji administracyjnej wobec lotu, który nie miał faktycznie miejsca,

4) art 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja administracyjna w niniejszej sprawie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. została wydana z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1, 107 § 3 KPA poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dowolną ocenę zebranych w sprawie dowodów oraz wydanie decyzji, w uzasadnieniu której Organ nie wskazał żadnych konkretnych okoliczności wskazujących na wystąpienie rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia terrorystycznego wobec lotów objętych niniejszym postępowaniem,

5) art 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wobec decyzji administracyjnej wydanej w niniejszej sprawie zachodzą przyczyny, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 KPA [nieważność decyzji administracyjnej),

6) art. 145a § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w momencie, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien, kierując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ, zobowiązać organ do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania,

7) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i oddalenie skargi mimo, iż zasługiwała ona na uwzględnienie, w szczególności z uwagi na fakt, że decyzja administracyjna w niniejszej sprawie została wydana w oparciu o przepisy prawa krajowego, które są niezgodne z przepisami prawa Unii Europejskiej,

8) art. 61 g 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w momencie, gdy zachodzi podstawa do wstrzymania wykonalności decyzji, z uwagi na nieodwracalne skutki związane z zachwianiem płynności finansowej Skarżącej kasacyjnie.

Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej z dnia 23 października 2023 roku, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca kasacyjnie podniosła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja administracyjna w niniejszej sprawie została wydana z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dowolną ocenę zebranych w sprawie dowodów oraz wydanie w istocie decyzji wobec lotu, który nie miał faktycznie miejsca. Organ nałożył karę administracyjną bowiem w stosunku do dwóch lotów:

1. nr [...] z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S.([...]) z datą 10 maja 2022 roku, godz. [...] czasu polskiego,

2) nr [...] z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...]) z datą wylotu 11 maja 2022 roku, godz. [...] czasu polskiego.

Tymczasem, jak wskazano w skardze z dnia 24 listopada 2023 roku, F. w dniu 10 maja 2022 roku, nie wykonywała lotu z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...] z godziną odlotu [...] czasu polskiego).

Tym samym Organ ukarał Skarżącą za lot, który się nie odbył. Jak bowiem wynika z General Declaration oraz korespondencji Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej lot ten był realizowany z portu lotniczego S. ([...]) do portu lotniczego R. ([...]). Organ zatem błędnie ustalił stan faktyczny, czym naruszył zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art 7 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Powyższa regulacja wprowadzająca wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej podyktowana jest względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd I instancji może uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione.

Usprawiedliwione podstawy wywiedzionej skargi kasacyjnej występują w sytuacji, gdy Sąd podziela zarzuty i żądania skargi kasacyjnej, uznając swoją pomyłkę w tym zakresie (por. wyrok WSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 269/16; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie oczywistości mieści się zatem w sferze obiektywnej i łączy się z powinnością wykazania, że powołane podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, bez dokonywania głębszej analizy tekstu powołanych przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia. (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 179a p.p.s.a., tezy 1 i 3, LEX 2019 r.).

Zaznaczyć należy, że zastosowanie autokontroli w istocie prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji w jej całokształcie. Sąd ten bowiem nie rozpoznaje skargi kasacyjnej jak sąd drugiej instancji. Z mocy wyłącznie art. 179a p.p.s.a ma kompetencje do uchylenia wydanego przez siebie orzeczenia w całości i obowiązek, na tym samym posiedzeniu, rozpoznania sprawy. Zwrot normatywny "ponownie rozpoznaje sprawę", oznacza rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a., a nie rozpoznanie sprawy w rozumieniu art. 183 § 1 p.p.s.a., tzn. w granicach skargi kasacyjnej. (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1291/16).

Dokonując oceny wniesionej przez stronę skargi kasacyjnej w świetle art. 179a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie tego przepisu, bowiem podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście uzasadnione.

W uzasadnieniu wyroku z dnia z 14 maja 2024 r., Sąd nie odniósł się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dowolną ocenę zebranych w sprawie dowodów oraz wydanie w istocie decyzji nakładającej karę wobec lotu, który nie miał faktycznie miejsca. Zarzut ten dotyczył nałożenia kary za lot nr [...] z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...]) z datą 10 maja 2022 roku, godz. [...] czasu polskiego, w sytuacji gdy lot taki w rzeczywistości nie miał miejsca. W tej dacie i godzinie wylotu czasu polskiego odbył się bowiem lot ze S. do R. Stwierdzenie to znajduje potwierdzenie w aktach sprawy co oznacza, iż organ II instancji przy rozpoznawaniu sprawy dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego a to art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a Oznacza to, że wydając decyzję w postępowaniu odwoławczym i nakładając na stronę karę administracyjną w łącznej kwocie 40000 zł w tym obejmującą karę w kwocie 20000 zł związaną z wykonaniem przez przewoźnika lotniczego m.in. lotu ; nr [...] z portu lotniczego R. ([...]) do portu lotniczego S. ([...]), z datą i godziną odlotu: 10 maja 2022 roku, [...] czasu polskiego organ II instancji naruszył w ten sposób także przepis prawa materialnego. Zastosował bowiem przepis art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy PNR wobec przewoźnika lotniczego do lotu który nie miał miejsca w rzeczywistości .

Ponownie prowadząc postępowanie, Organ II instancji będzie zobowiązany uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 179a p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję z 23 października 2023r. O kosztach postępowania, orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1) i art. 200 § 2 p.p.s.a.