Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 520/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek – Sienkiewicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M.L. i L.L. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr WOP.7721.80.2021.KK w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga M. L. i L. L. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2023 r., nr WOP.7721.80.2021.KK, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia 9 października 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach orzekł o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, pełniącego obecnie funkcję mieszkalną, wybudowanego w oparciu o decyzję nr [..] z dnia 6 kwietnia 1979 r. wydaną przez Naczelnika Miasta i Gminy Kartuzy o pozwoleniu na budowę pieczarkarni, usytuowanego na działce nr [...] w Nowej Hucie, której właścicielem była G. P. Rozpatrując przedmiotową sprawę w toku odwoławczym WINB decyzją z dnia 3 grudnia 2001 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 4389/01, oddalił skargę M. L. i L. L. na ww. decyzję ostateczną. W wyroku tym sąd wskazał, że zrealizowana została tylko część socjalna budynku mającego stanowić pieczarkarnię, zrezygnowano zaś z budowy jej części produkcyjnej, przy czym w sprawie nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia, że obiekt ten wykonano samowolnie. Jednocześnie sąd zaznaczył, że stan faktyczny może jednak uzasadniać przeprowadzenie odrębnego postępowania administracyjnego pod kątem samowoli budowanej polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez uzyskania stosownej decyzji organu. Pogląd ten zaakceptował NSA w wyroku z dnia 19 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 839/05, oddalając skargę kasacyjną.

Pismem z dnia 8 maja 2012 r. skarżący wnieśli o "unieważnienie" wszystkich decyzji i rozbiórkę siedliska na działkach nr [...]-[..] w Nowej Hucie wskazując, że nie brali oni udziału w postępowaniach dotyczących decyzji administracyjnych dla ww. działek. Odnosząc się do tego żądania Starosta Kartuski a następnie Wojewoda Pomorski odmówili wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia wszystkich decyzji i wydania pozwolenia na rozbiórkę spornego siedliska, lecz rozstrzygnięcia te zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 428/13, który wskazał, że zawarcie we wniosku żądania "znieważenia wszystkich decyzji" nie jest precyzyjne, więc należało zwrócić się do skarżących o doprecyzowanie tego żądania poprzez określenie, jakiego działania domagają się skarżący. Dopiero wówczas organ miał podstawy do określenia, w jakich sprawach wniosek wszczął postępowanie i czy jest w tych sprawach właściwy. Tego etapu zabrakło w kontrolowanym postępowaniu, czego nie dostrzegł organ odwoławczy, który wadliwie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, zatem oba wydane w sprawie postanowienia sąd uznał za wydane z naruszeniem prawa.

Następnie organ nadzoru budowlanego prowadził postępowania, które dotyczyły innych obiektów znajdujących się na działkach [..]-[..] w Nowej Hucie. Dla niniejszej sprawy znaczenie ma natomiast złożony przez skarżących w dniu 2 października 2018 r. wniosek, uzupełniony pismem z 18 października 2018 r., o nakazanie rozbiórki siedliska na terenie działki nr [...] w Nowej Hucie, gm. Kartuzy.

W odpowiedzi na ten wniosek postanowieniem z 4 grudnia 2018 r. PINB w Kartuzach odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego, argumentując, że w sprawie kontroli legalności całej zabudowy zlokalizowanej na działce nr [..] zostały już wydane w trybie nadzoru budowalnego decyzje ostateczne, a PWINB postanowieniem z 24 stycznia 2019 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z 6 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Gd 205/19 uchylił zarówno postanowienie organu odwoławczego, jak i organu I instancji. Wskazał na wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Gd 4389/01, który z jednej strony przesądził, że budowa budynku pełniącego obecnie funkcję mieszkalną, zrealizowana na podstawie decyzji z dnia 6 kwietnia 1979 r. o pozwoleniu na budowę pieczarkarni nie stanowiła samowoli budowlanej i brak jest podstaw do wydania orzeczenia rozbiórki obiektu na podstawie przepisu art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, to ze względu na okoliczności faktyczne sprawy należałoby rozważyć przeprowadzenie odrębnego postępowania pod kątem samowoli budowalnej polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego zrealizowanego jako część socjalna pieczarkarni, a użytkowanego jako budynek mieszkalny, na terenie przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego pod uprawy rolne. Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organ nadzoru budowlanego wskazał wprawdzie, że w odniesieniu do zabudowy mieszkalno-gospodarczej na działce nr [..] wydane zostały decyzje w oparciu o przepisy art. 50 i art. 49b Prawa budowlanego, lecz w swoich rozważaniach nie uwzględnił konieczności zbadania, czy takie rozstrzygnięcia zostały wydane w przedmiocie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku pieczarkarni.

W związku ze wskazaniami w ww. wyroku inspektorzy PINB w Kartuzach w dniu 20 czerwca 2020 r. dokonali oględzin zabudowy usytuowanej na terenie działki nr [..] w miejscowości Nowa Huta, gm. Kartuzy i stwierdzili, że nastąpiła zmiana stanu faktycznego uzasadniająca wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie zabudowy usytuowanej na terenie działki nr [...].

Po przeprowadzeniu w dniu 2 listopada 2020 r. kontroli (dokonaniu ponownych oględzin) na terenie ww. działki, PINB w Kartuzach decyzją z 17 lutego 2021 r. nałożył na właścicieli, z uwagi na istotne odstąpienie od warunków decyzji pozwolenia na budowę nr [..] z dnia 6 kwietnia 1979 r., wydanej przez Naczelnika Miasta i Gminy Kartuzy - obowiązek sporządzenia i przedstawienia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Kartuzach, w terminie do dnia 31 grudnia 2021 r., 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego dotyczącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i infrastrukturą techniczną, usytuowanego na terenie działki nr [..] w miejscowości Nowa Huta gm. Kartuzy, zgodnego z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy.

M. L. i L. L. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, PWINB wskazał, że ponieważ przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w dniu 1 października 2020 r., w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu po dniu 19 września 2020 r.

Organ I instancji ustalił, że G. P. otrzymała decyzję Naczelnika Miasta i Gminy Kartuzy nr [..] z 6 kwietnia 1979 r. - pozwolenie na budowę pieczarkarni na terenie działki nr [..] w Nowej Hucie (obecnie po następnych podziałach działka nr [..] w Nowej Hucie), gm. Kartuzy.

Z pisma Wojewódzkiego Zarządu Gospodarki Przestrzennej w Gdańsku z 14 sierpnia 1979 r. wynika, że w dniu 6 lipca 1979 r. przeprowadzono oględziny w terenie, podczas których ustalono, że inwestor – G. P. rozpoczęła na terenie ww. działki budowę budynku pieczarkami od części socjalnej. Ponadto w piśmie Starosty Kartuskiego z 22 października 2020 r. wskazano, że w rejestrze ewidencji ruchu budowlanego z lat 1979-1980 widnieje decyzja pozwolenie na budowę budynku pieczarkarni nr [..] z dnia 6 kwietnia 1979 r., rozpoczęcie robót w maju 1979 r., inwestor – G. P., nie ma natomiast informacji o przekazaniu budynku do użytkowania.

W związku z tym PINB w Kartuzach stwierdził, że z jednej strony w niniejszym przypadku nie występują kwestie związane z samowolną zmianą sposobu użytkowania, natomiast z drugiej strony przedmiotowy budynek pełniący obecnie funkcję budynku mieszkalnego jednorodzinnego został zrealizowany z istotnym odstępstwem od warunków określonych w decyzji pozwolenie na budowę nr 8381/26/79 z 6 kwietnia 1979 r., wydanej przez Naczelnika Miasta i Gminy Kartuzy dla G. P. dla budynku pieczarkarni.

Obecnie właścicielami działki nr [..] w m. Nowa Huta, gm. Kartuzy i ww. budynku są J. i M. K.

Według ustaleń dokonanych przez inspektorów PINB w Kartuzach istotne odstępstwa od warunków ww. decyzji - pozwolenia na budowę dotyczą:

• wymiarów zabudowy - projektowany był budynek o wymiarach 15,2 m x 29,4 m, natomiast zrealizowany został budynek o wymiarach 12,7 m x 11,59 m + 2 werandy o wymiarach 2,1 m x 1,45 mi 1,58 m x 2,88 m,

• w budynku została wprowadzona tylko funkcja mieszkalna jednorodzinna.

Przedmiotowy budynek jest obiektem o konstrukcji murowanej, podpiwniczonym, parterowym, z dachem płaskim. Roboty budowlane zostały zakończone w latach 80. XX wieku. Do budynku zostały doprowadzone przyłącza: energetyczne i wodociągowe gminne, zaś ścieki odprowadzane są do zbiornika na ścieki, zlokalizowanego zgodnie z warunkami technicznymi.

W ocenie organu I instancji, zmiany dotyczące przedmiotowego budynku naruszają warunki określone w art. 36a ust. 5 pkt 4 i pkt. 2 ppkt a i b - ustawy Prawo budowlane z 1994r., w związku z czym stanowią istotne odstępstwo od warunków określonych w pozwoleniu na budowę.

Z uwagi na stwierdzone istotne odstępstwa od warunków określonych w pozwoleniu na budowę, PINB w Kartuzach, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3, ustawy Prawo budowlane nałożył na obecnych właścicieli obowiązek sporządzenia i przedstawienia, w terminie do dnia 31 grudnia 2021 r., projektu budowlanego zamiennego dotyczącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i infrastrukturą techniczną, usytuowanego na terenie działki nr [..] w m. Nowa Huta gm. Kartuzy, zgodnego z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. L. i L. L.

PWINB decyzją z dnia 31 maja 2021 r. nr WOP.7721.80.2021.KK utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 2 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 402/21 oddalił skargę M. L. i L. L. na powyższą decyzję. Sąd stwierdził, że w okolicznościach sprawy zasadne było wszczęcie procedury naprawczej z art. 50-51 Prawa budowlanego z uwagi na stwierdzone prowadzenie robót budowlanych z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego. Organy nadzoru budowlanego obu instancji słusznie uznały, że w zakresie odstępstwa polegającego na zmianie wymiarów zrealizowanego budynku oraz samowolnej zmiany sposobu użytkowania – istnieje możliwość doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W sytuacji wykonania nałożonych obowiązków przez inwestorów i ich pozytywnej weryfikacji przez organ obiekt uzyska status legalnej budowy.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach decyzją z dnia 2 lutego 2023 r. nr PINB.5170.117.1.20.2023.ZSz. zatwierdził J. i M. K. projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą i instalacjami, usytuowanego na terenie działki nr [..] w miejscowości Nowa Huta gm. Kartuzy, jednocześnie zobowiązując właścicieli do uzyskania decyzji - pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego.

Organ wyjaśnił, że J. i M. K. przedłożyli w dniu 9 sierpnia 2022r. wymaganą dokumentację projektową zamienną, która nie narusza ustaleń prawomocnej decyzji o warunkach zabudowy nr U.6730.71.202LAS z dnia 27 lipca 2021r. - dotyczącej legalizacji istotnych odstępstw przedmiotowego budynku. Projekt budowlany zamienny uwzględnia wykonane roboty budowlane, sporządzony został przez osoby posiadające stosowne uprawnienia do opracowania projektu.

Organ przypomniał też, że Starosta Kartuski decyzją nr B.6740.1.21.2022.KL z dnia 31 października 2022r. wyeliminował z obiegu prawnego decyzję o pozwoleniu na budowę nr 8381/26/79 z dnia 6 kwietnia 1979r., wydaną przez Naczelnika Miasta i Gminy Kartuzy. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę Pomorskiego decyzją nr WI-I.7840.3.264.2022.GM z dnia 8 grudnia 2022r.

Wobec tego, że J. i M. K. wykonali w całości obowiązek nałożony decyzją z dnia 17 lutego 2021r., tj. przedłożyli komplet wymaganych dokumentów - PINB w Kartuzach orzekł zgodnie z art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane z 1994r.

Odnosząc się do zarzutów skarżących wyjaśniono, że przedmiotowy budynek nie został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, lecz z istotnym odstępstwem, w oparciu o decyzję pozwolenie na budowę. Ponadto nie ma podstaw prawnych do wskazania, że teren działki nr [..] w Nowej Hucie nie jest przeznaczony pod zabudowę, gdyż decyzja o warunkach zabudowy dopuszcza możliwość przeprowadzenia przez PINB w Kartuzach postępowania administracyjnego naprawczego. Warunki zabudowy uzgodnione zostały również z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Gdańsku. Przedmiotowy budynek mieszkalny zlokalizowany jest w odległości większej niż 4 m od granicy z działkami sąsiednimi.

Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku rozpoznając odwołanie skarżących decyzją z dnia 28 kwietnia 2023 r., nr WOP.7721.80.2021.KK, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wskazał, że o sposobie rozpatrzenia przedmiotowej sprawy przesądziły wskazania co do dalszego postępowania przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z dnia 6 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Gd 205/19, a następnie (kolejno): decyzja nr PINB.5170.117.1.20.2021.ZSz. z dnia 17 lutego 2021 r. (nakładająca obowiązek sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego dotyczącego przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i infrastrukturą techniczną) utrzymana w mocy decyzją nr WOP.7721.80.2021.KK z dnia 31 maja 2021 r. oraz prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 402/21 oddalający skargę M. L. i L. L. na decyzję nr WOP.7721.80.2021.KK z dnia 31 maja 2021 r.

J. i M. K. przedłożyli w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Kartuzach wymagany komplet dokumentacji projektowej zamiennej dotyczącej budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą i instalacjami, usytuowanego na działce nr [..] w Nowej Hucie. Dokumentacja ta została sporządzona zgodnie z ustaleniami ostatecznej i prawomocnej decyzji o warunkach zabudowy nr U.6730.71.2021.AS z dnia 27 lipca 2021r. wydanej przez Burmistrza Kartuz. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją sygn. akt SKO Gd/4686/21 z dnia 9 grudnia 2021 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 15 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 59/22 oddalił skargę M. L. i L. L. na to rozstrzygnięcie.

Projekt budowlany zamienny uwzględnia wykonane roboty budowlane oraz został sporządzony przez osoby posiadające stosowne uprawnienia do opracowania projektu.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli M. L. i L. L. Skarżący podkreślili, że organy rozpoznające sprawę nie zastosowały się do wskazań zawartych w wyroku WSA w Gdańsku z 6 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 428/13, który unieważnił wszystkie decyzje w sprawie. Skarżący oświadczyli też, że nie wiedzą nic o wyroku WSA w Gdańsku z 2 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 402/21. Zdaniem skarżących G. P. otrzymała pozwolenie na pieczarkarnię do 1990 roku, potem miała obowiązek jej rozbiórki, zaś na całym terenie działki nr [..] dozwolona jest tylko działalność rolnicza.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie wskazując, że przedmiotowy budynek nie został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, lecz z istotnym odstępstwem od decyzji - pozwolenie na budowę, a decyzja z dnia 17 lutego 2021 r. i następnie decyzja z dnia 31 maja 2021 r. w przedmiocie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego dotyczącego przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i infrastrukturą techniczną zostały ocenione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z dnia 2 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 402/21.

Pełnomocnik skarżących w piśmie procesowym z dnia 24 sierpnia 2023 r. podtrzymał skargę i uzupełnił ją o zarzut naruszenia art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a. skutkującego błędnym uznaniem, że przedmiotowy budynek nie został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, lecz z istotnym odstępstwem od decyzji pozwolenia na budowę. Prawidłowa ocena charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, w tym powierzchni zabudowy, a w szczególności zmiany zamierzonego sposobu użytkowania, powinna prowadzić do stwierdzenia, że przedmiotowy budynek w istocie jest samowolą budowlą. Ponadto działka nr [..] nie podlega zabudowie, gdyż jest działką rolną oraz znajduje się na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego i jest to tym samym teren chroniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Oceniając zaskarżone decyzje w świetle powyższych kryteriów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 2351) o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą oraz instalacjami usytuowanego na terenie działki nr [..] w Nowej Hucie, gm. Kartuzy. Zgodnie z tym przepisem, po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Zgodnie natomiast z art. 51 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę – organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Postępowanie naprawcze uregulowane w art. 51 ustawy Prawo budowlane jest zatem dwuetapowe: najpierw organ nadzoru budowlanego nakłada na inwestora określone obowiązki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 lub 3, po czym sprawdza, czy te obowiązki zostały wykonane i w zależności od tego wydaje odpowiednią decyzję na podstawie art. 51 ust. 3 albo art. 51 ust. 4 lub ust. 5.

W niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach decyzją z 17 lutego 2021 r. nałożył na właścicieli, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, z uwagi na istotne odstąpienie od warunków decyzji pozwolenia na budowę nr 8381/26/79 z dnia 6 kwietnia 1979 r., wydanej przez Naczelnika Miasta i Gminy Kartuzy - obowiązek sporządzenia i przedstawienia, w terminie do dnia 31 grudnia 2021 r., 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego dotyczącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i infrastrukturą techniczną, usytuowanego na terenie działki nr [..] w miejscowości Nowa Huta gm. Kartuzy, zgodnego z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 31 maja 2021 r. nr WOP.7721.80.2021.KK. Legalność obu tych decyzji została skontrolowana przez tutejszy Sąd, który wyrokiem z dnia 2 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 402/21 oddalił skargę M. L. i L. L. Sąd stwierdził, że w okolicznościach sprawy zasadne było wszczęcie procedury naprawczej z art. 50-51 Prawa budowlanego z uwagi na stwierdzone prowadzenie robót budowlanych z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego. Organy nadzoru budowlanego obu instancji słusznie uznały, że w zakresie odstępstwa polegającego na zmianie wymiarów zrealizowanego budynku oraz samowolnej zmiany sposobu użytkowania – istnieje możliwość doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W sytuacji wykonania nałożonych obowiązków przez inwestorów i ich pozytywnej weryfikacji przez organ obiekt uzyska status legalnej budowy.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że przedmiotem kontrolowanego postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją pozostaje wyłącznie to, czy obowiązek określony przez organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane został przez inwestorów wykonany. Natomiast zasadność nałożenia tego obowiązku jak i samego prowadzenia postępowania naprawczego została przesądzona już w sposób prawomocny na poprzednich etapach postępowania. Kontrola instancyjna, a następczo kontrola sądowa decyzji administracyjnej, której podstawę prawną stanowi art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nie może z tego względu obejmować badania prawidłowości decyzji ją poprzedzającej, wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, skoro wyłączną przesłanką jej wydania jest w świetle powołanego wyżej przepisu jedynie stwierdzenie tego, czy skierowany do adresata nakazu obowiązek został przez niego spełniony.

Przedłożony przez inwestora projekt budowlany zamienny został pozytywnie oceniony przez organ, jako kompletny i odpowiadający przepisom techniczno – budowlanym, zgodny z decyzją o warunkach zabudowy. Zostało to również potwierdzone przez dysponujące specjalistyczną wiedzą i właściwymi uprawnieniami osoby ów projekt sporządzające. W skardze nie zawarto żadnych zarzutów kwestionujących tę ocenę, również Sąd nie dopatrzył się w tym względzie żadnych nieprawidłowości. Za pozytywną oceną organu projektu zamiennego idzie obowiązek, o którym mowa w art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, to znaczy obowiązek wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany zamienny, co też prawidłowo organ uczynił.

Zarzuty skarżących, sformułowane w skardze oraz piśmie procesowym pełnomocnika z dnia 24 sierpnia 2023 r. dotyczą natomiast zagadnienia zasadności zastosowania trybu postępowania naprawczego na podstawie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane zamiast legalizacyjnego na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane oraz prawnych możliwości zabudowania przedmiotowego terenu. Zagadnienia te zostały już rozważone i rozstrzygnięte w ramach innych postępowań.

O tym, że w okolicznościach tej sprawy obiekt budowlany pełniący obecnie funkcję mieszkalną wybudowany w oparciu o decyzję nr 8381/26/79 z dnia 6 kwietnia 1979 r. nie został wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej i nie ma podstaw do orzeczenia nakazu jego rozbiórki, natomiast stan faktyczny może uzasadniać przeprowadzenie odrębnego postępowania administracyjnego pod kątem samowoli budowalnej polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez uzyskania stosownej decyzji organu, przesądził tutejszy Sąd już w wyroku z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 4389/01. Wyrok ten wyznaczył w sposób wiążący kierunek postępowania, w ramach którego inwestorzy m.in. uzyskali ostateczne decyzje: PWINB w Gdańsku z dnia 31 maja 2021 r. nr WOP.7721.80.2021.KK w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz Burmistrza Kartuz z dnia 27 lipca 2021 r. ustalającą warunki zabudowy dla legalizacji istotnych odstępstw od projektu budowlanego budynku pieczarkarni wraz ze zmianą sposobu użytkowania budynku pieczarkarni na budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący. Legalność tych decyzji była kontrolowana przez tutejszy Sąd na skutek skarg wniesionych przez skarżących – skargi te zostały oddalone wyrokami: z dnia 15 czerwca 2022 r. II SA/Gd 59/22 w przedmiocie warunków zabudowy i z dnia 2 lutego 2022 r. II SA/Gd 402/21 w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego. Zaskarżona decyzja, wydana na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, jest w istocie końcowym etapem procedury naprawczej, kończąc to postępowanie poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego. Kwestionowanie na obecnym, końcowym etapie postępowania, zasadności prowadzenia postepowania naprawczego zamiast postępowania w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, w świetle przywołanych wyroków i decyzji, nie może być skuteczne. Skarżący mimo to od wielu lat w kolejnych postępowaniach, wbrew wyrokom Sądu, prezentują stanowisko, że wszystkie obiekty zrealizowane w ramach siedliska na sąsiednich działkach powinny zostać rozebrane.

Należy zatem wskazać raz jeszcze, że faktu realizacji przedmiotowego budynku jako budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i infrastrukturą techniczną zamiast, jak to było przewidziane w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Kartuzy nr 8381/26/79 z dnia 6 kwietnia 1979 r. (obiektu) pieczarkarni, nie można traktować jako samowoli budowlanej, którą należałoby objąć nakazem rozbiórki, co przesądził tutejszy Sądu w wyroku z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 4389/01 oraz że wszczęcie i prowadzenie procedury naprawczej z art. 50-51 Prawa budowlanego z uwagi na stwierdzone prowadzenie robót budowlanych z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego było zgodne z prawem, co przesądził tutejszy Sąd w wyroku z dnia 2 lutego 2022 r. II SA/Gd 402/21. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jakiekolwiek zarzuty skargi oraz rozważania Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie mogą naruszyć związania treścią i ocenami prawnymi wyrażonymi w powyższych prawomocnych orzeczeniach, co oznacza, że Sąd jest zwolniony z rozważania tego rodzaju zagadnień, a same zarzuty w tym zakresie podlegają oddaleniu bez ich merytorycznej oceny.

Po przesądzeniu zatem w sprawie II SA/Gd 402/21 o legalności decyzji w postępowaniu naprawczym nakładającej na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, zgodnego z decyzją o warunkach zabudowy, nie jest możliwe przy niezmienionym stanie faktycznym podważanie decyzji wydanej w tym trybie o stwierdzeniu wykonania nałożonego obowiązku, do czego zmierzają zarzuty skarżących kwestionujących prowadzenie procedury naprawczej w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane zamiast procedury na podstawie art. 48 tej ustawy.

Podobnie bezzasadny jest zarzut, że działka nr [...] nie podlega zabudowie, kwestia ta bowiem została z kolei rozstrzygnięta w wyroku tutejszego Sądu z dnia 15 czerwca 2022 r. II SA/Gd 59/22. W wyroku tym Sąd oddalił skargę M. L. i L. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 9 grudnia 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Kartuz z 27 lipca 2021 r. ustalającą warunki zabudowy dla legalizacji istotnych odstępstw od projektu budowlanego budynku pieczarkarni wraz ze zmianą sposobu użytkowania budynku pieczarkarni na budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący. Sąd wskazał w szczególności, że kontrolowana decyzja nie narusza przepisów szczególnych, w tym nie jest sprzeczna z postanowieniami uchwały nr 147/VII/11 Sejmiku Województwa Pomorskiego z 27 kwietnia 2011 r. w sprawie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego oraz że nie było potrzeby jej oceny w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839). Podkreślono również fakt dokonania wymaganych uzgodnień, w tym zwłaszcza w zakresie obszaru objętego ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody (Kaszubskiego Parku Krajobrazowego) z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Gdańsku, co oznacza akceptację przedmiotowej inwestycji przez wyspecjalizowany organ ochrony środowiska z punktu widzenia wymogów tej ochrony.

Dodatkowo odnosząc się do zarzutów skarżących wyjaśnić należy, że wbrew ich twierdzeniom, z wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawach o sygn. akt II SA/Gd 428/13 i II SA/Gd 205/19 nie wynika wniosek, że konieczne jest orzeczenie "rozbiórki w całości całego siedliska". Jest wręcz przeciwnie, o czym była mowa. We wskazanych wyrokach Sąd uznał, że weryfikacja zabudowy powstałej m.in. na działce nr [..] z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego winna mieć charakter zindywidualizowany w odniesieniu do poszczególnych obiektów i adekwatny do sprecyzowanego żądania wnioskodawców. Sąd wskazał na potrzebę rozważenia przeprowadzenia odrębnego postępowania pod kątem samowoli budowlanej polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego zrealizowanego jako część socjalna pieczarkarni, a użytkowanego jako budynek mieszkalny. Ze wskazań zawartych w powyższych wyrokach nie wynika nakaz orzeczenia rozbiórki w odniesieniu do jakiegokolwiek obiektu, w tym do obiektu stanowiącego przedmiot działań jurysdykcyjnych w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).