Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1814/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 września 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2486/2023/17966 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza R. z dnia 19 lipca 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 19 lipca 2023 r., wydaną z upoważnienia Burmistrza R. (dalej: "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 17 ust. 1b i ust. 6, art. 20, art. 23, art. 24 ust. 2 i 4, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej: "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), odmówiono A. J. (dalej: "Strona", "Skarżący") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką A1. J. (dalej: "osoba wymagająca opieki").

Po przywołaniu podstawy normatywnej rozstrzygnięcia, organ podał, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie. Decyzja organu z dnia 26 kwietnia 2023 r. nr [...] została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 czerwca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1577/2023/12213, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

Organ ustalił, że osoba wymagająca opieki orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R1. z dnia 30 maja 2018 r. nr [...] została na stałe zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, ma [...] lata i jest wdową. Następnie organ przedstawił ustalenia dotyczące zakresu sprawowanej opieki przez rodzeństwo Strony: A. K., J. J. oraz R. J. Osoba wymagająca opieki zamieszkuje z synem R. (lat [...]) w mieszkaniu usytuowanym piętro niżej niż mieszkanie Wnioskodawcy. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z partnerką I. S., z którą wychowuje małoletnich synów: P. ([...] lat) i I. ([...] lat). Partnerka Wnioskodawcy była aktywna zawodowo do dnia [...] września 2022 r., aktualnie nie pracuje zawodowo.

Z treści wywiadu środowiskowego wynika, że osoba wymagająca opieki choruje na [...], nadciśnienie tętnicze, ze względu na zerwanie aparatu wyprostnego [...] ma trudności z poruszaniem się, są dni, gdzie występują trudności podczas wstawania z łóżka. Wymaga rehabilitacji w miejscu zamieszkania oraz opieki i kontroli osoby drugiej w codziennym funkcjonowaniu. Wnioskodawca jest obecny przy wszystkich wizytach lekarskich w Poradni [...], Poradni [...] oraz Poradni [...]. Zakres sprawowanej przez Wnioskodawcę opieki nad niepełnosprawną matką polega na: przygotowywaniu posiłków, podawaniu leków, robieniu zakupów, sprzątaniu pomieszczeń, pomocy w higienie osobistej (codzienne mycie, wymiana bielizny), wykonywaniu zleconych zabiegów pielęgnacyjnych, przygotowywaniu kilka razy w tygodniu do rehabilitacji, ustalaniu wizyt lekarskich, a także realizacji recept.

W ocenie organu charakter wykonywanych przez Stronę czynności opiekuńczych nie uprawnia do stwierdzenia, że ich wykonywanie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, chociażby w częściowym wymiarze czasu pracy. Organ zwrócił uwagę, że takie czynności jak przygotowywaniu posiłków, podawaniu leków, robienie zakupów, sprzątanie pomieszczeń, pomoc w higienie osobistej, nie noszą znamion opieki stałej, które zajmują cały dzień, lecz związane są w głównej mierze z pomocą rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Powyższe zdaniem organu potwierdza także fakt oddzielnego zamieszkiwania Wnioskodawcy. Matka Wnioskodawcy zamieszkuje z [...]-letnim synem, który z racji wieku sam wymaga nadzoru osoby dorosłej. Wnioskodawca nie pracuje zarobkowo oraz nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych, nie jest również zarejestrowany jako osoba bezrobotna oraz nie prowadzi działalności gospodarczej, był aktywny zawodowo do [...] września 2022 r.

Zdaniem organu w sprawie nie została również spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Decyzja została doręczona w dniu 24 lipca 2023 r.

W złożonym w dniu 7 sierpnia 2023 r. odwołaniu od ww. decyzji Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, sformułował zarzuty: błędu w ustaleniach faktycznych, który polega na nieprawidłowym ustalenia, że opieka jaką Skarżący sprawuje nie ma charakteru stałego, czynności opieki nie mają charakteru "stricte opiekuńczego", a także naruszenia w art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej.

Podkreślił, że wszystkie podejmowane przez Stronę czynności względem matki mają charakter opiekuńczy, pomimo nocowania w odrębnych lokalach Strona cały swój dzień musi podporządkować potrzebom chorej. Oznacza to, że przez całą dobę pozostaje w pogotowiu. Zdaniem Strony, skoro ustalono, że matka Strony wymaga "kontroli w codziennym funkcjonowaniu", to nie jest możliwe pozostawienie jej zupełnie samej, co skutecznie uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy. Zwrócił również uwagę na skutki przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając w oparciu o art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z dnia 15 września 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2486/2023/17966, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił aktualny stan sprawy, przywołał podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz wskazał, że osoba wymagająca opieki zmarła w dniu [...] 2023 r.

W kwestii jednej z przyczyn odmowy, o którą oparto zaskarżoną decyzję, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r., organ odwoławczy wyjaśnił, iż w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 data powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie stwierdził, że decyzja zasługiwała na utrzymanie w mocy, ponieważ w ocenie Kolegium zakres opieki, jakiej wymagała matka Strony nie wykluczał podjęcia przez Wnioskodawcę zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wykonywane czynności mogły być również realizowane w warunkach zatrudnienia, przy odpowiedniej organizacji czynności higienicznych, porządkowych, zakupów, czy wcześniejszego przygotowania posiłków i nie wymagały całkowicie rezygnacji z podejmowania pracy zarobkowej. Wymienił, iż opieka polegała na przygotowywaniu posiłków, podawaniu leków, sprzątaniu, robieniu zakupów, pomocy w higienie osobistej, ustalaniu wizyt lekarskich, a także załatwianiu wszystkich innych spraw urzędowych. Były to zatem czynności, które przynależą do codziennych obowiązków osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe i nie wykraczały poza obowiązek opieki wynikający z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Decyzja została doręczona w dniu 19 września 2023 r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc w dniu 16 października 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, sporządzoną przez fachowego pełnomocnika.

Względem zaskarżonej decyzji podniósł zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na ustaleniu, że opieka nie miała charakteru stałego, czynności opieki nie miały charakteru "stricte opiekuńczego", a zakres opieki, której wymagała matka Skarżącego nie wykluczał podjęcia przez niego zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, a także naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. – jak w treści wniesionego odwołania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia za okres od dnia złożenia wniosku do dnia [...] 2023 r., względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu przedstawił tożsame stanowisko jak w treści odwołania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Mając na uwadze wniosek skargi, wyjaśnienia na wstępie wymaga, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 września 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji – Burmistrza R. z dnia 19 lipca 2023 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji). Stosownie do treści ust. 1 wskazanej regulacji - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów (zob. B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021). Ustawodawca w przywołanej regulacji stanowi o konieczności niepodejmowania bądź rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą tej opieki wymagającą.

W rozpatrywanej sprawie wyjaśniając przyczynę odmowy organ pierwszej instancji wskazał na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 1b u.ś.r.) oraz brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. w ocenie organu wykonywane przez Skarżącego czynności opiekuńcze i ich zakres nie uniemożliwiały podjęcia zatrudnienia.

Odnotowania w tym miejscu wymaga, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, iż przyczyna odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1079/17, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny.

Niezrozumiałe wobec powyższego pozostaje podnoszenie w skardze zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. w sytuacji, gdy przepis ten nie stanowił przyczyny odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, a organ odwoławczy podzielił w tym zakresie stanowisko odwołania, wyjaśniając skutki jakie niesie za sobą ww. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dla rozpoznawanej sprawy.

Organ odwoławczy w motywach rozstrzygnięcia podzielił natomiast drugą przyczynę odmowy, uznając, że zakres wymaganej opieki nie wykluczał podjęcia przez Skarżącego zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Skarżący zakwestionował to stanowisko. Podniósł, iż wykonywane czynności mają charakter opiekuńczy, ponadto z uwagi na stan zdrowia matki pozostawał nieustannie "w pogotowiu", co uniemożliwiało mu podjęcie pracy.

Należy zauważyć, iż zgodnie z brzmieniem przywołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba wymieniona w tym przepisie nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Konieczny pozostaje bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem. Sprawowana opieka w sposób oczywisty winna stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 456/22). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11, z dnia 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20).

W ocenie Sądu dokonane w sprawie ustalenia są niewystarczające dla dokonania oceny zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, iż postępowanie zostało wszczęte na wniosek Strony złożony w dniu 16 stycznia 2023 r. (karta nr 9 akt administracyjnych), osoba wymagająca opieki legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nr [...] wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R1. z dnia [...] r. (karta nr 16 akt administracyjnych). Małżonek osoby wymagającej opieki M. J. (ur. [...] r.) zmarł [...] 2022 r. (karta nr 18 akt administracyjnych). Matka Skarżącego – osoba wymagająca opieki (ur. [...] r.) zmarła w dniu [...] 2023 r.

Z przeprowadzonego wywiadu wynikało natomiast, że Skarżący (ur. [...] r.) prowadzi gospodarstwo domowe wraz z partnerką I. S. i małoletnimi dziećmi: P. i I., nie pracuje zawodowo, nie jest również zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Matka Skarżącego "wymagała stałej opieki w zaspakajaniu codziennych potrzeb życiowych", była w tym okresie "osobą całkowicie niesamodzielną z uwagi na stan zdrowia (choruje na [...], nadciśnienie tętnicze, ma trudności w poruszaniu się)", opieka którą sprawował Skarżący polegała na "zaspakajaniu potrzeb dnia codziennego, robieniu zakupów, sprzątaniu pomieszczeń, pomocy w higienie (codzienne mycie, wymiana bielizny), wykonywaniu zabiegów pielęgnacyjnych zleconych przez lekarza, przygotowywaniu kilka razy w tygodniu do rehabilitacji, która była prowadzona w domu, podawaniu leków, ustalaniu wizyt lekarskich, kontakcie z lekarzem rodzinnym w sprawach dotyczących zdrowia, realizacji recept", pracownik socjalny ustalił, że zakres sprawowanej opieki wykluczał podjęcie przez Stronę zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy (wywiad środowiskowy z dnia 16 czerwca 2023 r., karta nr 68-69 akt administracyjnych).

Jak wynika z oświadczenia złożonego przez Skarżącego w dniu 16 czerwca 2023 r. realizowana opieka przebiegała następująco: o godzinie 7:00 Skarżący przygotowywał mamie śniadanie, o godzinie 8:30 podawał mamie lekarstwa, do godziny 12:00 wykonywał takie czynności jak: sprzątanie, robienie zakupów oraz "pomoc mamie", o godzinie 12:00 przygotowywał obiad, który podawał o 13:30, o godzinie 14:00 podawał mamie leki, do godziny 18:00 pomagał bratu w odrabianiu lekcji, pomagał wykąpać i przebrać mamę, około godziny 18:00 przygotowywał kolacje, o 19:00 podawał mamie leki, ponadto co najmniej dwa razy w tygodniu przygotowywał mamę do rehabilitacji, załatwiał sprawy urzędowe, kilka razy w miesiącu jeździł z mamą do [...], lekarza rodzinnego, ortopedy, dentysty, podologa i neurologa. W oświadczeniu podał także, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki "jest tak zaawansowana, że potrzebuje opieki 24 godziny na dobę, nie raz przy tych wszystkich czynnościach nie zostaje ani chwila dla samego siebie" (karta nr 63 akt administracyjnych).

Sąd dostrzega jednocześnie, że złożenie wniosku w niniejszej sprawie nastąpiło po śmierci małżonka osoby wymagającej opieki. Organ jednak na żadnym etapie nie wyjaśnił, czy właśnie w tym okresie nastąpiło przejęcie obowiązków przez Skarżącego, czy czynności były wykonywane przez Skarżącego jeszcze przed grudniem 2022 r., wobec tego czy matka Skarżącego jeszcze przed śmiercią małżonka wymagała stałej opieki i kto taką opiekę zapewniał.

Ponadto jak wynika z wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej I. S. prowadziła działalność gospodarczą od 1 grudnia 2018 r. do 30 września 2022 r. (karta nr 72 akt administracyjnych), natomiast Skarżący w okresie od 1 października 2020 r. do 30 września 2022 r. był zatrudniony właśnie przez I. S., nadto w niepełnym wymiarze czasu pracy, stąd wymagało ustalenia czy rezygnacja z pracy była podyktowana koniecznością opieki nad matką czy okolicznościami związanymi z zakończeniem działalności przez pracodawcę, czy też przejęcie opieki nastąpiło później niż ustał stosunek pracy i powinno być rozpatrywane w kontekście badania przesłanki niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opiekę.

Brak również jakichkolwiek ustaleń, jakie czynności matka Skarżącego potrafiła wykonywać samodzielnie, przy których wymagała jedynie wsparcia, a które wymagały przejęcia do wykonania przez inną osobę. Nie dokonano jednak ustaleń w zakresie oddziaływania schorzeń osoby niepełnosprawnej na jej codzienne funkcjonowanie oraz potrzebę wsparcia opiekuna w wykonywanych czynnościach, w tym także w kontekście wskazywanej przez Stronę częstotliwości podawania leków (zgodnie z oświadczeniem z dnia 16 czerwca 2023 r.: podawanych w godzinach 8:30, 14:00, 19:00) oraz możliwości samodzielnego spożywania przez osobę wymagającą opieki przygotowanych wcześniej posiłków.

O niewyjaśnieniu wskazanych okoliczności przekonuje również brak ustaleń co do rodzaju i częstotliwości pomocy, na którą wskazuje Skarżący - między godziną 8:30 a 12:00, ani też sposób i konieczne zaangażowanie Skarżącego do wykonywanych czynności - przygotowania mamy do rehabilitacji. Nie wyjaśniono także jaki rozmiar przybrała w przypadku matki Skarżącej, przywoływana w wywiadzie "trudność w poruszaniu się".

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie wynika zatem czy sprawowana przez Stronę opieka była tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla osoby wymagającej tej opieki. Dokonane w sprawie ustalenia powinny umożliwić ocenę, czy w przypadku Skarżącego sprawowanie opieki nad matką była jedyną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia, czego jednak w niniejszej sprawie zabrakło.

Należy również mieć na uwadze ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż sprawowanie opieki nie oznacza, aby była ona sprawowana przez siedem dni w tygodniu i przez 24 godziny na dobę (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 482/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 840/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 951/21). Konieczne jest w tym zakresie uwzględnienie chociażby odpoczynku dobowego.

Jednocześnie zgodzić należy się, że niektóre z wymienionych w wynikach wywiadu, a także wskazanych przez Skarżącego czynności wykonywanych w ramach opieki, takich jak przykładowo robienie zakupów, porządki domowe, załatwianie spraw urzędowych, zasadniczo nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Odmiennie mogą jednak zostać ocenione, jeśli pozostają w kumulacji z innymi czynnościami wykonywanymi w ramach sprawowanej opieki. Czynności pielęgnacyjne wykonywane wobec matki, tj. pomoc w codziennej higienie osobistej, pomoc w podawaniu leków, rehabilitacja, wizyty u specjalistów, mogłyby skutkować koniecznością rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania tej opieki.

W związku z tym koniecznie pozostaje ustalenie wskazanych wyżej okoliczności faktycznych dla wnioskowanego okresu przyznania prawa do świadczenia oraz dokonanie oceny, czy w wyniku ustaleń uprawnione będą nadal twierdzenia o możliwości podjęcia przez Skarżącego pracy zarobkowej nawet w niepełnym zakresie. Sformułowana przez organy przyczyna odmowy wymagała bowiem przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego.

W ocenie Sądu organy naruszyły obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy w aspekcie podstawy materialnoprawnej określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd zwraca uwagę, że prawidłowe zastosowanie art. 17 ust. 1 u.ś.r. wymaga uprzedniego prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego celem ustalenia wystąpienia bądź braku wystąpienia w sprawie przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę obowiązany jest uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie wyżej wskazanym, a następnie po rozważeniu wszelkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia, podjąć rozstrzygnięcie, uzasadniając swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. Organ winien przy tym uwzględnić dokonaną przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1b omawianej ustawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 480,00 zł (pkt 2 sentencji wyroku).

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.