Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1101/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1094
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółka z o.o. z siedzibą w P na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 października 2022 r., nr SKO Gd/903/21 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga C. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 10 października 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy P. z 11 stycznia 2021 r. o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji planowanego przedsięwzięcia pod nazwą: "Odkrywkowa eksploatacja kruszywa naturalnego ze złoża P." została wniesiona w następującym stanie sprawy:

W dniu 7 września 2018 r. do Wójta Gminy w P. wpłynął wniosek skarżącej Spółki o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą odkrywkowa eksploatacja kruszywa naturalnego ze złoża P.".

Do wniosku załączona została karta informacyjna przedsięwzięcia, o której mowa w art. 62a z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2023 r. poz. 1094 ze zm.; zwana dalej u.i.o.ś.)..

Planowane przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane zgodnie z § 3 ust. 1 pkt. 40 a tiret czwarty rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 71) do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko jako: wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy.

W związku z powyższym, organ I instancji na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. uznał, że realizacja przedsięwzięcia wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Stosownie do treści art. 59 ust. 1 pkt 2 u.i.o.ś. realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia tej oceny został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.

W myśl przywołanych wyżej przepisów oraz art. 64 ust. 1 u.i.o.ś. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach:

uwzględniając łącznie uwarunkowania określone w art. 63 ust. 1

po zasięgnięciu opinii:

Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska;

organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.

Obwieszczeniem z 2 stycznia 2019 r. Wójt Gminy P. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, a następnie na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 i pkt 4 u.i.o.ś. zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku oraz Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku z prośbą o wyrażenie opinii w przedmiocie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i ewentualnego zakresu raportu oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia.

Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku pismem z 24 stycznia 2019 r. wezwał inwestora, za pośrednictwem Wójta Gminy P., do uzupełnienia karty informacyjnej przedsięwzięcia, co inwestor uczynił. Postanowieniem z 28 stycznia 2019 r. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku pismem z 11 lutego 2019 r. wyraził opinię o konieczności przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko dla ww. przedsięwzięcia oraz określił zakres raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodny z art. 66 u.i.o.ś., ze szczególnym uwzględnieniem:

opisu planowanego przedsięwzięcia, a w szczególności charakterystyki całego przedsięwzięcia i warunków użytkowania terenu podczas jego realizacji i eksploatacji;

charakterystyki przyrodniczej terenu przedsięwzięcia oraz terenu znajdującego się w zasięgu jego oddziaływania, z uwzględnieniem gatunków roślin, grzybów i zwierząt objętych ochroną na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1614 z późn. zm.), siedlisk przyrodniczych z Załącznika I i siedlisk gatunków z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG oraz siedlisk gatunków z Załącznika I Dyrektywy PE i Rady 2009/147/WE wraz z przedstawieniem zagadnień w formie graficznej i kartograficznej;

analizy wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko przyrodnicze ze wskazaniem działań eliminujących i minimalizujących ewentualne niekorzystne oddziaływanie inwestycji na środowisko przyrodnicze;

analizy wpływu planowanego przedsięwzięcia na cele ochrony Obszaru Chronionego Krajobrazu Żuław Gdańskich;

analizy zgodności planowanej inwestycji z przepisami uchwały nr 259/XXIV/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskim (Dz. urz. Woj. Pom. z 2016 r., poz. 2942);

analizy potrzeby obniżenia zwierciadła wód podziemnych w celu odwodnienia części terenu kopalni. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji należy określić zasięg leja depresyjnego wraz z oszacowaniem wpływu odprowadzanych wód kopalnianych na system wód odbiornika;

określenie skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia oraz znajdujących się w sąsiedztwie istniejących i planowanych inwestycji o takim samym lub podobnym charakterze;

wskazania działań eliminujących i minimalizujących ewentualne niekorzystne odziaływania inwestycji na środowisko; w szczególności na środowisko wodne oraz stan czystości powietrza, którego przyczyną może być pylenie powodowane pracą maszyn, urządzeń i ruchem pojazdów;

i) fazy likwidacji przedsięwzięcia z uwzględnieniem sposobu i warunków

rekultywacji wyrobiska.

Postanowieniem z 27 marca 2019 r. organ I instancji stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn.: "Odkrywkowa eksploatacja kruszywa naturalnego ze złoża P." i określił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodny z art. 66 u.i.o.ś. powielając zakres wskazany przez organ ochrony środowiska i wyszczególniony powyżej.

W dniu 9 sierpnia 2019 r. został przedłożony raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Pismem z 19 września 2019 r. organ I instancji wezwał inwestora do uzupełnienia raportu odziaływania na środowisko. Pismem z 3 października 2019 r. inwestor złożył wyjaśnienia. Kolejno pismem z 21 października 2019 r. Wójt wezwał inwestora do opisania skumulowanego odziaływania przedsięwzięcia oraz znajdujących się w sąsiedztwie istniejących i planowanych inwestycji o takim samym lub podobnym charakterze w raporcie odziaływania na środowisko dla omawianego przedsięwzięcia. Pismem z 20 listopada 2019 r. inwestor złożył wyjaśnienia. Pismem z 2 grudnia 2019 r. organ ponownie wezwał inwestora do opisania skumulowanego odziaływania przedsięwzięcia oraz znajdujących się w sąsiedztwie istniejących i planowanych inwestycji o takim samym lub podobnym charakterze w raporcie odziaływania na środowisko dla omawianego przedsięwzięcia. Pismem 5 marca 2020 r. inwestor udzielił stosownych wyjaśnień.

Pismem z 8 kwietnia 2020 r. Wójt zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku z wnioskiem o uzgodnienie warunków realizacji omawianego przedsięwzięcia, a następnie obwieszczeniem z 16 kwietnia 2020 r. podał do publicznej wiadomości informację o rozpoczęciu procedury udziału społeczeństwa do przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko.

RDOŚ pismem z 26 maja 2020 r. wezwał inwestora za pośrednictwem Wójta Gminy P. do uzupełnienia raportu odziaływania na środowisko omawianego przedsięwzięcia. Uzupełnienia zostały złożone pismem z 5 czerwca 2020 r. Pismem z 14 sierpnia 2020 r. RDOŚ ponownie wezwał inwestora do uzupełnienia raportu odziaływania na środowisko omawianego przedsięwzięcia. Uzupełnienia zostały złożone pismem z 24 sierpnia 2020 r..

Postanowieniem z 29 października 2020 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia pn.: Odkrywkowa eksploatacja kruszywa naturalnego ze złoża "P. uzasadniając swoje rozstrzygnięcie.

Wójt Gminy P. wskazał, że postępowanie uzgodnieniowe, wymagane przepisami art. 77 ust. 1 u.i.o.ś. prowadzone jest przez organy wyspecjalizowane i wyposażone w odpowiednią wiedzę. Przy czym stanowisko organu uzgadniającego (RDOŚ) jest wiążące dla organu prowadzącego postępowanie główne, wyraża się bowiem w niemożności wydania przez organ prowadzący postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także w sposób odmienny niż to uczynił organ uzgadniający (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 1027/10; wyrok WSA w Poznaniu IV SA/Po 320/12 z dnia 30 sierpnia 2012 r.).

Podkreślił organ I instancji, że zgodnie z wyrokami sądów administracyjnych odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może nastąpić w przypadku wystąpienia sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego, w przypadku odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający, braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie lub gdy z przeprowadzonego postępowania wyniknie możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko ( por. wyrok WSA w Białymstoku z 15 września 2016 r. II SA/Bk 443/16).

Wniesione przez Spółkę odwołanie organ odwoławczy uznał za nieuzasadnione.

Organ odwoławczy wskazał, że literalne brzmienie art. 77 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż zawarty w nim wymóg "uzgodnienia" - czyli osiągnięcia przez organy współdziałające konsensusu - dotyczy wyłącznie przypadku wydania decyzji pozytywnej (określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia). Organy "uzgadniające" to wyspecjalizowane organy w danej dziedzinie, posiadające odpowiednią wiedzę specjalną i doświadczenie w danej dziedzinie. Powyższy wymóg nie obejmuje natomiast decyzji negatywnej (odmawiającej wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach). Nawet pozytywne postanowienie regionalnego dyrektora ochrony środowiska uzgadniające realizację danego przedsięwzięcia nie obliguje organu prowadzącego postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli ten ostatni organ, z uzasadnionych przyczyn nie akceptuje któregokolwiek z istotnych ustaleń lub warunków określonych w postanowieniu organu uzgadniającego, (por. wyrok WSA w Poznaniu z 30 czerwca 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 1027/10). Kolegium podzieliło ten pogląd.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 339/15, cyt.: "W przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, organ prowadzący postępowania nie może wydać decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zezwalającej na realizację przedsięwzięcia. Jednak w przypadku zajęcia pozytywnego stanowiska przez organ uzgadniający, nie jest to równoznaczne z brakiem możliwości wydania decyzji odmawiającej zgody na realizację przedsięwzięcia". Kolegium podzieliło także ten pogląd. Jednak, choć decyzja w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia uzależniona jest od niezaskarżalnego, a istotnie kształtującego ją postanowienia RDOŚ w przedmiocie uzgodnienia (bądź odmowy uzgodnienia) warunków realizacji przedsięwzięcia, to podlega ocenie organu odwoławczego.

Kolegium stwierdziło, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wraz z uzupełnieniami i wyjaśnieniami zawiera wszystkie elementy określone w przepisie art. 66 ust. 1 u.i.o.ś.. Zgodnie z opisem planowanego przedsięwzięcia zawartym w Karcie informacyjnej przedsięwzięcia (KIP) oraz w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (dalej: "ooś"), przedsięwzięcie polega na odkrywkowym wydobywaniu kopaliny - kruszywa naturalnego na działkach: nr [...], nr [...] , obr. P. i nr [...] obr. S. w gminie P.. Całkowita powierzchnia działek wynosi 8,49 ha, natomiast złoże kruszywa zostało udokumentowane w jednym polu o pow. 6,4 ha. Złoże zostało odsunięte o szerokość pasów ochronnych od terenów nie będących we władaniu przedsiębiorcy. Przedsięwzięcie polega na odkrywkowej eksploatacji kopaliny - kruszywa naturalnego (utwory piaszczyste i piaszczysto-żwirowe), bez użycia środków strzałowych. Nad złożem zalega nadkład o grubości od 0,0 m do 3,0 m, średnio 0,7m; nadkład pokrywa powierzchnię ok. 3,0 ha. Złoże jest częściowo zawodnione, zwierciadło wody zostało nawiercone na głębokości od 0,5m do 7,5 m. W granicach planowanej eksploatacji występują niewielkie fragmenty gruntów rolnych IV klasy bonitacyjnej. Grunty przeznaczone pod planowaną eksploatację są od wielu lat nieużytkowane. Na terenie przedsięwzięcia istnieje obecnie zbiornik wodny o pow. ok. 2 ha. Najbliższym ciekiem jest rzeka B., płynąca w odległości ok. 900 m w kierunku wschodnim oraz ok. 550 m w kierunku południowym od kopalni. W sąsiedztwie dominują tereny przemysłowe oraz grunty rolne (w tym nieużytki). Zasoby złoża kruszywa naturalnego "P." wynoszą 975 000 m3. Planowana wielkość wydobycia kształtuje się na poziomie do 100 000 m3/rok, a uzależniona będzie od zapotrzebowania odbiorców. Wobec powyższego, planowany czas eksploatacji kopalni wynosi od ok. 5,5 roku do 10 lat. Przy założeniu maksymalnego rocznego wydobycia, dzienne wydobycie może się kształtować na poziomie ok. 696 t, co przy ładowności 25 t daje 28 samochodów /dobę. Zakład górniczy będzie pracował w porze dziennej od 6.00 do 22.00; planowany do użycia sprzęt w miarę postępu prac to: koparka, ładowarka, spycharka.

Jak wskazano w raporcie ooś, prace przygotowawcze będą wymagały wycinki niewielkiej ilości drzew. Ponadto, prace przygotowawcze będą polegały także na sukcesywnym usuwaniu nadkładu o średniej grubości 0,7m, przy czym nadkład będzie usuwany polami o pow. ok. 0,5 ha oraz tymczasowo hałdowany w granicach obszaru górniczego. Nadkład nie będzie stanowić odpadu, gdyż będzie wykorzystany do rekultywacji terenu po zakończeniu eksploatacji złoża.

W wyniku eksploatacji prowadzonej w obszarze górniczym o pow. 6,4 ha powstanie wyrobisko eksploatacyjne o pow. ok. 5,8 ha i głębokości ok. 19m. Teren po eksploatacji złoża zostanie zrekultywowany, zgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, stosownie do postanowień przyszłej decyzji Starosty Gdańskiego o kierunku rekultywacji. Jak wynika z ooś, proponowany będzie kierunek rolny ze zbiornikiem wodnym, co jest w ocenie autora ooś optymalne ze względu na panujące warunki. W raporcie ooś wskazano, iż "Wydobycie kruszywa z poziomu zawodnionego złoża spowoduje okresowe naruszenie stosunków wodnych w gruncie, co jednak nie wpłynie na obniżenie poziomu wód gruntowych w okolicy. Wobec braku planów odwadniania złoża nie wystąpi zjawisko leja depresji. Wahania poziomu wody występować będą głównie w powiązaniu z panującymi warunkami atmosferycznymi. Należy przewidywać, że po zakończeniu wydobycia poziom wód gruntowych ulegnie stabilizacji."

Planowane przedsięwzięcie znajduje się na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Żuław Gdańskich. Kolegium stwierdziło, że uchwała nr 259/XXIV/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskim (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2016 r., poz. 2942), obowiązująca w dniu wydania ww. postanowienia RDOŚ oraz w dniu wydania zaskarżonej decyzji, została uchylona z dniem 6 lipca 2022 r. W dniu 8 września 2022 r. weszła w życie uchwała nr 569/XLV/22 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2022 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Żuław Gdańskich (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2022. poz. 3207). Postanowienia ww. "nowej" uchwały w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Żuław Gdańskich mają analogiczną treść, jak postanowienia uchylonej uchwały nr 259/XXIV/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r. Tym samym stanowisko (rozstrzygnięcie) wyrażone w sprawie przez organ uzgadniający, zachowuje aktualność. Zgodnie z przepisami obecnie obowiązującej uchwały Sejmiku Województwa Pomorskiego nr 569/XLV/22 w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Żuław Gdańskich, na Obszarze Chronionego Krajobrazu rekomenduje się działania w zakresie czynnej ochrony ekosystemów wodnych jak na przykład zachowanie i ochrona ekosystemów wód powierzchniowych (naturalnych, sztucznych, płynących i stojących oraz starorzeczy) wraz z ich ekotonami brzegowymi poprzez ograniczenie zagospodarowania stref przybrzeżnych, niezmienianie stosunków wodnych, utrzymanie pasów zieleni, szuwarów, zakrzewień i zadrzewień oraz uregulowanie gospodarki wodno-ściekowej - (§ 3 pkt 2 uchwały)

W § 4 pkt 5 i 6 uchwały, wśród zakazów wprowadzonych na Obszarze Chronionego Krajobrazu wymieniono: pkt 5) zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych; pkt 6) zakaz dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka.

Zgodnie z § 5 ust. 3 uchwały, zakaz wymieniony w § 4 pkt 4 i 5 nie dotyczy udokumentowanych złóż piasku, żwiru i gliny, których eksploatacja nie będzie powodowała zmiany stosunków wodnych, zagrożenia dla chronionych ekosystemów oraz gatunków roślin i zwierząt. Wskazał organ odwoławczy, że w niniejszej sprawie poza sporem jest, że złoże kruszywa naturalnego "P." jest udokumentowane. Zatem w odniesieniu do zapisów § 4 pkt 5 oraz pkt 6 uchwały należało rozważyć, czy realizacja przedsięwzięcia nie będzie powodowała zmiany stosunków wodnych. Bezspornym jest bowiem, że ewentualna zmiana stosunków wodnych, w związku z realizacją przedsięwzięcia będzie służyć innym celom niż "ochrona przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka".

W świetle zgromadzonych w sprawie dowodów wątpliwości budzi zagadnienie, czy eksploatacja złoża w całym okresie realizacji planowanego przedsięwzięcia nie będzie powodowała zmiany stosunków wodnych. A tym samym, czy realizacja przedsięwzięcia będzie zgodna z przepisami prawa, w szczególności w tym przypadku prawa lokalnego. Podkreśliło Kolegium, że słusznie wskazał organ uzgadniający - RDOŚ w Gdańsku, że "zamiarem inwestycji jest eksploatacja złoża w części zawodnionej, w wyniku której powstanie zbiornik wodny, który po ostatecznej eksploatacji i rekultywacji terenu złoża, połączy się z obecnie istniejącym zbiornikiem wodnym, zlokalizowanym na terenie przedsięwzięcia, co mogłoby doprowadzić do przekształcenia/ likwidacji naturalnych obszarów wodno-błotnych."

Zgodnie z wyżej wymienioną, obecnie obowiązującą uchwałą, rekomendowana jest ochrona ekosystemów wód powierzchniowych, (także sztucznie utworzonych), stosownej ochronie podlega więc także ekosystem obecnie istniejącego w granicach przedsięwzięcia zbiornika wodnego.

Przyjmuje się, że "zmiana stosunków wodnych" polega na ingerencji w ukształtowany stan wody na gruncie, w tym powodowanie trwałych, bądź długotrwałych zmian poziomu wód gruntowych i/lub powierzchniowych (zarówno ich podwyższenie, jak i obniżenie w odniesieniu do stanu początkowego), w wyniku działalności człowieka oraz czynników naturalnych.

W przedłożonym przez Spółkę raporcie ooś, (str. 12 wers 6-11 od góry) autor raportu wskazał, iż: " Wydobycie kruszywa z poziomu zawodnionego złoża spowoduje okresowe naruszenie stosunków wodnych w gruncie, co jednak nie wpłynie na obniżenie wód gruntowych w okolicy. Wobec braku planów odwadniania złoża nie wystąpi zjawisko leja depresji. Wahania poziomu wody występować będą głównie w powiązaniu z panującymi warunkami atmosferycznymi. Należy przewidywać, że po zakończeniu wydobycia poziom wód gruntowych ulegnie stabilizacji, a w części wyrobiska powstanie zbiornik wodny ".

Zatem wbrew twierdzeniom autora raportu dojdzie do zmiany stosunków wodnych - (zmiany okresowe stosunków wodnych w gruncie, obniżenie poziomu wody w związku z wydobyciem kopaliny na obszarze zawodnionym). W ocenie Kolegium, niedopuszczalna zmiana stosunków wodnych, o której mowa w uchwale dotyczy nie tylko otoczenia obszaru, na którym planowana jest realizacja przedsięwzięcia, ale także na tym obszarze. Stąd wyjaśnienie do raportu (w związku z wezwaniem RDOŚ w Gdańsku z 14 sierpnia 2020 r.) zawierające m.in. stwierdzenie, że "zasadniczym skutkiem zmiany stosunków wodnych jest negatywny wpływ na grunty sąsiednie, a takiego wpływu nie przewiduje się, gdyż mógłby wystąpić w wyniku powstania leja depresji, który w tym przypadku powstać nie może, nie będzie także oddziaływania na istniejące ujęcia wód." jest niewystarczające. W ocenie autora raportu ooś brak negatywnych skutków zmiany stosunków wodnych dla gruntów sąsiednich, (innymi słowy nie wystąpienie szkody) jest jednoznaczny z brakiem zmiany stosunków wodnych. Kolegium nie podzieliło tego poglądu.

W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku zasadnie odmówił uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań zgody dla realizacji przedsięwzięcia pn. "Odkrywkowa eksploatacja kruszywa naturalnego ze złoża "P " gm. P. Stanowisko organu uzgadniającego wyrażone postanowieniem z 29 października 2020r. zachowuje aktualność także w odniesieniu do obecnie obowiązujących przepisów uchwały nr 569/XLV/22 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2022 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Żuław Gdańskich.

We wniesionej skardze zarzucono naruszenie:

a) art. 3 pkt 8 i art. 61 ust. 1 pkt 1 i art. 77, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2, art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.i.o.ś. przez błędną ich wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i uznanie m.in., iż realizacja przewidywanego przedsięwzięcia w wyniku eksploatacji złoża może przyczynić się do zmiany uwilgotnienia terenów podmokłych tj. zbiornika wodnego znajdującego się w sąsiedztwie planowanej inwestycji, czyli w konsekwencji nastąpiłaby zmiana stosunków wodnych na terenach przyległych, co w konsekwencji skutkowało, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia;

b) § 3 uchwały nr 259/XXIV/16 z dnia 25 lipca 2016 r. dotyczącej obszarów chronionego krajobrazu w woj. pomorskim poprzez przez błędną ich wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż planowane przedsięwzięcie jest sprzeczne z podejmowanymi na terenach obszaru chronionego krajobrazu działaniami w zakresie czynnej ochrony nieleśnych ekosystemów lądowych o jakich jest mowa w uchwale 259/XXIV/16 z 25 lipca 2016 r. dotyczącą obszarów chronionego krajobrazu w woj. pomorskim, co w konsekwencji skutkowało, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia;

c) art. 8, art. 9, art. 10 § 1 kpa, poprzez brak przeprowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów państwa i brak umożliwienia stronie realizacji inwestycji ze względu na pozaprawne kryteria odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia; nie przeprowadzenie całości postępowania dowodowego; naruszenie art. 85 ust. 2 u.i.o.ś. i uznanie, iż realizacja przewidywanego przedsięwzięcia w wyniku eksploatacji złoża może przyczynić się do zmiany uwilgotnienia terenów podmokłych tj. zbiornika wodnego znajdującego się w sąsiedztwie planowanej inwestycji, czyli w konsekwencji nastąpiłaby zmiana stosunków wodnych na terenach przyległych, co w konsekwencji skutkowało, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia;

d) art. 7, art. 77, art. 80 kpa poprzez niezbadanie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności informacji i wyjaśnień przekazywanych w toku postępowania przez skarżącego, co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia;

e) art. 7, 8, 9,10, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80, art. 84, art. 107 § 3 i art. 124 § 2 kpa poprzez m.in. niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego, niewyjaśnieniem przyczyn nieuwzględnienia dowodów w postaci danych i informacji zawartych w raporcie, jak i w wyjaśnieniach skarżącego wskazujących, iż nie dojdzie do zmiany stosunków wodnych, braku podania przyczyn odmowy wiary tym dowodom, co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

W skardze został opisany przebieg postępowania w sprawie oraz Spółka podkreśliła swój sprzeciw wobec stanowiska orzekających organów, że realizacja przewidywanego przedsięwzięcia w wyniku eksploatacji złoża może m.in. przyczynić się do zmiany uwilgotnienia terenów podmokłych tj. zbiornika wodnego znajdującego się w sąsiedztwie planowanej inwestycji, czyli w konsekwencji nastąpiłaby zmiana stosunków wodnych na terenach przyległych, co w konsekwencji skutkowało, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

Planowana eksploatacja kruszywa naturalnego ze złoża "P." nie spowoduje zmian stosunków wodnych na omawianym terenie.

Dodała skarżąca, że funkcjonująca obecnie w pobliżu kopalnia kończy eksploatację i niebawem będzie rekultywowana. Eksploatacja złoża P. rozpocznie się po zakończeniu eksploatacji poprzedniej kopalni, w związku z czym w tym zakresie nie może dojść do kumulowania się jakikolwiek oddziaływań. Funkcjonowanie obecnie istniejącej kopalni jest pod stałym nadzorem odpowiednich organów, które nie stwierdziły nieprawidłowości. W pobliżu nie ma innej planowanej, kopalni, której eksploatacja mogłaby się rozpocząć w najbliższych kilku latach.

Skarżąca wskazała, iż w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zawarto informację, że nie przewiduje się możliwości kumulowania się oddziaływań planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami (str. 8, 54). Brak w sąsiedztwie planowanych inwestycji o podobnym charakterze. Natomiast istniejąca w pobliżu kopalnia, po pierwsze jest w odległości wykluczającej oddziaływanie skumulowane (np.: zasięg hałasu planowanego przedsięwzięcia zobrazowano na mapie, z której wynika brak innych obiektów w strefie oddziaływania), po drugie istniejąca kopalnia jest w fazie końcowej funkcjonowania, zakończono już prace związane z eksploatacją, rozpoczęto także rekultywację terenu (zgodnie z informacją od inwestora). W momencie rozpoczęcia przedmiotowego przedsięwzięcia na sąsiedniej kopalni wszelkie prace będą już zakończone, stąd nie ma możliwości kumulowania się jakichkolwiek oddziaływań.

Dodatkowo skarżąca zaakcentowała, że również cele środowiskowe wynikające z Programu ochrony środowiska dla Gminy P. na lata 2018-2021 z perspektywą na lata 2022-2025 (opracowanego przez Zakład Analiz Środowiskowych Eko-precyzja, 2018) zostaną spełnione. Opisane także zostały plany rekultywacyjne wobec obecnie eksploatowanego złoża.

Skarżąca podkreśliła, że w związku z charakterem złoża, planowaną technologią eksploatacji i uwarunkowaniami terenowymi, planowana eksploatacja nie przyczyni się do zmiany stosunków wodnych. Nadmieniła, że pojęcie stosunków wodnych nie zostało zdefiniowane w obowiązujących aktach prawnych. Jednocześnie podkreśliła, że w wyniku planowanych prac:

- nie przewiduje się obniżania, ani podwyższania stanu wód powierzchniowych i podziemnych; w poprzednim piśmie wyjaśniono, że z terenu kopalni nie będą odprowadzane wody (nie będzie odwadniania), w związku z czym nie będzie dochodziło do powstawania zjawiska leja depresji, o czym jednoznacznie świadczą liczne publikacje fachowe i ekspertyzy; fakty takie są na tyle ugruntowane na podstawie dotychczasowych badań naukowych, że nie wymagają każdorazowo analizy przy okazji każdego nowego przedsięwzięcia;

- poziom wód gruntowych na terenie przedsięwzięcia będzie kształtował się naturalnie, jak dotąd warunkowany będzie czynnikami atmosferycznymi oraz naturalnym poziomem wód gruntowych w otoczeniu (który z przyczyn naturalnych może podlegać zmianom);

- nie będzie dochodziło do wprowadzania wód na tereny sąsiednie - nie będzie prowadzone odwanianie;

- nie ulegnie zmianie, kierunek spływu wód podziemnych - tego typu przedsięwzięcia nie mają na to wpływu, a uwarunkowania hydrogeologiczne warunkują naturalne spływy w kierunku Żuław;

- wody deszczowe, tak jak obecnie, będą swobodnie wsiąkały w grunt, nie będą w żaden sposób kanalizowane;

-zastosowana technologia wyklucza możliwość istotnego wpływu na stan czystości wód zarówno powierzchniowych, jak i podziemnych;

- ponadto zasadniczym skutkiem zmiany stosunków wodnych jest negatywny wpływ na grunty sąsiednie, a takiego wypływu nie przewiduje się; mógłby wystąpić w wyniku powstania leja depresji, który w tym przypadku nie może powstać; nie będzie także oddziaływania na istniejące ujęcia wód.

Przywołała skarżąca treść raportu dla pobliskiej kopalni S., gdzie autorzy dochodzą do wniosków, że eksploatacja w tych warunkach i przy takiej technologii nie może powodować zmiany stosunków wodnych. Dowodzą, że "wytworzona niecka nie będzie stanowiła lokalnej bazy drenażu, nie będzie drenowała wód powierzchniowych i poziomu wodonośnego, gdyż nie zostanie naruszony naturalny kierunek spływu wód". Przytoczono także we wcześniejszym piśmie m.in. pracę Jurys L: "Stwierdzono brak niekorzystnego oddziaływania wydobycia spod wody kruszywa naturalnego na okoliczne wody gruntowe". I dalej: "Konsekwencją tego faktu jest brak oddziaływania na kierunki i wielkość przepływu wód w gruncie oraz na związane z wodami podziemnymi, wody powierzchniowe."

Dokumentacja akt sprawy zdaniem skarżącej jednoznacznie dowodzi, że w ramach planowanej inwestycji nie dojdzie do zmian stosunków wodnych. Stanowiska tego nie kwestionuje także w toku niniejszego postępowania PGW Wody Polskie.

W ramach planowanego przedsięwzięcia głębokość mającego powstać zbiornika nie przekroczy 7-8 m od powierzchni gruntu, tj. od dna obecnego wyrobiska. Nie ma to większego znaczenia dla możliwości eksploatacji, bowiem planowana technologia zakłada wydobywanie kruszywa spod wody, bez konieczności odwadniania złoża. Wykorzystana do tego będzie odpowiednia koparka, jednonaczyniowa, czerpiąca urobek podsiębiernie, o ramieniu umożliwiającym eksploatację do ok. 9 m poniżej powierzchni gruntu. Jest to standardowy sposób w takich uwarunkowaniach terenowych. Kopalina będzie pozostawiana w stożku na skraju wyrobiska w celu odsączenia.

Skarżący zarzucił naruszenie przez organ § 3 uchwały nr 259/XXIV/16 z dnia 25 lipca 2016 r. dotyczącej obszarów chronionego krajobrazu w woj. Pomorskim poprzez błędną ich wykładnię lub niewłaściwe stosowanie, co w konsekwencji skutkowało przyjęciem, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

Podkreśliła skarżąca, że w niniejszej sprawie istnieją dwa sprzeczne stanowiska organów uzgadniających, przy czym w aspekcie wpływu na stosunki wodne organem wyspecjalizowanym jest PGW Wody Polskie. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku powinien uznać stanowisko PGW Wody Polskie w sprawie braku negatywnego oddziaływania na stosunki wodne, co powinno skutkować wnioskiem, że także odpowiednie przepisy z zakresu ochrony przyrody (dotyczące obszaru chronionego krajobrazu) nie zostaną naruszone. Zdaniem skarżącego wyjaśnienia wymaga dlaczego w takiej sytuacji stanowisko RDOŚ w Gdańsku, powodujące istotne dla inwestora niekorzystne skutki, jest ważniejsze niż stanowisko innego organu, wyspecjalizowanego w zakresie ochrony wód, skoro podstawą odmówienia wydania decyzji był rzekomy negatywny wpływ na stosunki wodne. Co nie zostało wyjaśnione w niniejszej sprawie zarówno w decyzji wójta jak i w postanowieniu RDOŚ w Gdańsku.

Przytoczone w raporcie i uzupełnieniach dane jednoznacznie wskazują, że przewidziana metoda eksploatacji surowca odbywająca się bez odwadniania złoża i co za tym idzie, bez obniżania naturalnego zwierciadła poziomu wód gruntowych, nie może zatem wpłynąć na naruszenie i zmianę tzw. stosunków wodnych. W związku z powyższym przedsięwzięcie nie narusza zakazów dotyczących obszaru chronionego krajobrazu.

Podstawą odmówienia wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przedmiotowej sprawie wydaje się być możliwość naruszenia zakazu "dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka" (par. 5 pkt 6). Czego skarżąca się może jedynie domyślać, ponieważ organy nie wskazały tego w uzasadnieniach swoich orzeczeń wydanych w niniejszym postępowaniu. Organ wydający decyzję, ale i organ uzgadniający (RDOŚ w Gdańsku) stwierdzają jedynie, że może dojść do zmiany stosunków wodnych nie podając żadnych argumentów popierających takie stwierdzenie. Nie odnoszą się ani w sposób formalny, ani merytoryczny do argumentów autora raportu. Nie wykazują w jaki sposób, ani w jakim zakresie mogłoby do takiej zmiany stosunków wodnych dojść. Nie podważają argumentu, że eksploatacja bez odwadniania złoża nie wytwarza leja depresji. Właśnie powstanie leja depresji byłoby podstawowym czynnikiem oddziałującym na stosunki wodne. Przytoczona w raporcie i uzupełnieniach literatura fachowa jednoznacznie wskazuje, że takie oddziaływania nie następują przy tego typu eksploatacji. Organy w żaden sposób nie odnoszą się do wyników badań naukowych, a stwierdzenia są wyraźnie uznaniowe.

Ponadto nieprawidłowość przytaczania zakazu z § 5 pkt 6 uchwały polega także na tym, że jeśli uznać za organem, że mamy tu do czynienia z użytkami rolnymi, które co prawda w obecnej sytuacji nie mogą być użytkowane (teren zdewastowany, hałdy ziemi itd.), to założony proces rekultywacji przyczyni się do możliwości odtworzenia właśnie zrównoważonego wykorzystania użytków rolnych. Natomiast powiększenie zbiornika wodnego, który pełnić będzie także funkcję retencyjną z pewnością nie wykracza poza racjonalną gospodarkę wodną. W związku z powyższym także w tym aspekcie nie mamy tu do czynienia z naruszeniem przywołanego przepisu

Kwestionując przyjęcie, że realizacja przedsięwzięcia spowoduje ingerencje w stosunki wodne na terenie podaje skarżąca, że przyczyni się ono do zrównoważonego wykorzystania użytków rolnych oraz racjonalnej gospodarki wodnej. W takim przypadku zakaz wprowadzony w uchwale nie ma zastosowania, nawet gdyby miało dojść do zmiany stosunków wodnych. Przedsięwzięcie posłuży zatem ostatecznie także do osiągnięcia celów, które są ujęte jako odstępstwa już w treści omawianego zakazu.

Zdaniem skarżącego wydana decyzja uniemożliwia poprawę warunków środowiskowych i przyrodniczych, a także przywrócenie możliwości użytkowania rolniczego gruntów, bowiem blokuje przeprowadzenie rekultywacji tego silnie zdegradowanego terenu. W tym aspekcie jest ona sprzeczna z duchem ww. uchwały o obszarach chronionego krajobrazu. Inwestor chciałby przyczynić się do naprawy krajobrazu w tym wcześniej zdegradowanym fragmencie gminy, co w sposób niezrozumiały zostało uniemożliwione ze szkodą także dla samego obszaru chronionego krajobrazu Żuław Gdańskich. Jest nieprawdopodobne, aby przepisy mające chronić, a także wprowadzające działania czynnej ochrony ekosystemów działały w sposób uniemożliwiający prowadzenie takich działań i przywracanie utraconych wcześniej walorów przyrodniczych i krajobrazowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje;

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji doprowadziła do wniosku, że nie narusza ona prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy i wymagał jej eliminacji z obrotu prawnego.

Kontrolą legalności objęto decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 10 października 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy P. z 11 stycznia 2021 r. o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji planowanego przedsięwzięcia pod nazwą: "Odkrywkowa eksploatacja kruszywa naturalnego ze złoża P.".

W ocenie Sądu organy prawidłowo zakwalifikowały przedmiotowe przedsięwzięcie, szczegółowo scharakteryzowane w karcie informacyjnej, jako mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, albowiem zgodnie z §3 ust. 1 pkt 40 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 71) jest ono kwalifikowane jako wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy. W konsekwencji, w myśl art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1945 ze zm.), zwanej u.i.o.ś. lub ustawą środowiskową, wymagało ono uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy środowiskowej, ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przeprowadza organ właściwy do wydania tej decyzji. Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Według art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy środowiskowej, przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust. 1 ustawy środowiskowej).

Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej, jeżeli wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedza ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji organ właściwy uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska oraz zasięga opinii właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej (właściwość organów tej Inspekcji została określona w art. 78 ust. 1 ustawy środowiskowej). Nadto, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 u.i.o.ś.).

Jak wynika z art. 80 ust. 1 u.i.o.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Dalej wskazać należy, iż ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia, mianowicie organ może odmówić wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jedynie w razie:

- niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 u.i.o.ś.),

- brak zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie, niż wariant proponowany przez wnioskodawcę jeżeli w stosunku do proponowanego zaistniały przesłanki odmowy uzgodnienia warunków realizacji (art. 81 ust. 1 u.i.o.ś.),

- wykazanie znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 (art. 81 ust. 2 u.i.o.ś.),

- wykazanie, że przedsięwzięcie może wpływać negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 Prawa wodnego (art. 81 ust. 3 u.i.o.ś.).

Nadto w orzecznictwie pewne wątpliwości budzi to, czy negatywne stanowisko organu uzgadniającego jest wiążące dla organu prowadzącego postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia i uniemożliwia wydanie pozytywnej decyzji środowiskowej. W niniejszej sprawie RDOŚ odmówił uzgodnienia przedmiotowej inwestycji, jednak to nie treść tego postanowienia zdeterminowała podjęte przez orzekające organy rozstrzygnięcia.

Nie ma Sąd wątpliwości, że uzgodnienie RDOŚ wydane w trybie art. 77 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. nie jest wiążące dla organu wydającego decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Obowiązek uwzględnienia pozytywnych bądź negatywnych wyników uzgodnień i opinii organów współdziałających, o których mowa w art. 77 ust. 1 u.i.o.ś. nie jest równoznaczny ze związaniem organu określającego środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Uzgodnienia w przedmiocie warunków realizacji inwestycji są niezbędne do wydania rozstrzygnięcia w prowadzonym postępowaniu głównym. Oczywiście uzgodnienie to ma decydujący wpływ na kształt rozstrzygnięcia organu wydającego decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, bo RDOŚ jako organ wyspecjalizowany z zakresu ochrony środowiska posiada odpowiednią wiedzę i kwalifikacje, aby kompleksowo i fachowo ocenić dokumentację przedsięwzięcia (raport) pod kątem oddziaływania na środowisko. Jednak to nadal organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach podejmuje ostatecznie decyzję, jakiej treści rozstrzygnięcie należy wydać opierając się nie tylko o wydane w sprawie uzgodnienia i opinie, ale o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który składa się na ocenę oddziaływania na środowisko. Fakt, że RDOŚ analizuje najważniejszy dokument (raport) sporządzany na potrzeby oceny oddziaływania na środowisko, który determinuje treść decyzji środowiskowej, nie daje mu specjalnych uprawnień. Postanowienie uzgadniające nie jest wiążące dla organu wydającego decyzję środowiskową, aczkolwiek wywiera zasadniczy wpływ na podjęte przez ten organ rozstrzygnięcie. Potwierdza to art. 80 § 1 pkt 1 u.i.o.ś., gdzie stwierdza się, że właściwy organ wydając decyzję środowiskową "bierze pod uwagę" wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1. Zatem organ nie jest związany uzgodnieniami, ale ma je brać pod uwagę, nie może ich pominąć. To nie jest to samo co związanie organu, które powoduje, że organ nie dokonuje analizy materiałów, tylko bezwzględnie stosuje je w wydanej decyzji – wyroki NSA z 18 października 2019 r., sygn. II OSK 2952/17 i z 10 czerwca 2020 r., sygn. II OSK 3873/19.

Z powyższego wynika, iż podstawowym elementem postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, która obejmuje weryfikację raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, uzyskanie i uwzględnienie uzgodnień i opinii, zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu, w tym rozpatrzenie uwag i zarzutów do raportu (por. art. 3 ust. 1 pkt 8 u.i.o.ś.).

Wracając do możliwych wyżej wymienionych podstaw wydania decyzji odmownej to nie tylko one mogą doprowadzić do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Katalog warunków uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia zawartych w art. 80 i 81 u.i.o.ś. nie jest zamknięty o tyle, że możliwe jest wyjście poza przesłanki odmowne zawarte w art. 80 i 81 u.i.o.ś. w przypadku, gdy ma to na celu uwzględnienie dodatkowych regulacji zawartych w przepisach powszechnie obowiązujących, reglamentujących możliwość realizacji przedsięwzięć w danym obszarze, które zakazują lokalizacji pewnych inwestycji na terenach objętych szczególną ochroną ze względu na zachowanie jakości zasobów naturalnych środowiska przyrodniczego lub nie dopuszczają realizacji przedsięwzięcia danego rodzaj.

W niniejszym przypadku w sprawie mają zastosowanie inne przepisy szczególne, które zakazują lokalizacji lub nie dopuszczają realizacji przedsięwzięcia objętego wnioskiem. Są to przepisy odnoszące się do form ochrony przyrody wymienionych w art. 23 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1336), które legły u podstaw podjęcia przez sejmik samorządowy województwa pomorskiego w dniu 25 lipca 2022 r. uchwały nr 569/XLV/22 w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Żuław Gdańskich. Dodać należy, że uchwała ta z dniem wejścia w życie zastąpiła uchwałę nr 259/XXIV/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskim, w części dotyczącej Obszaru Chronionego Krajobrazu Żuław Gdańskich. Obie te uchwały obejmowały obszar, na którym planowana jest lokalizacja inwestycji i obie zawierały tożsame regulacje dotyczące zakazu wymienionego w § 4 pkt 6 odnoszącego się do dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka.

Orzekające w sprawie organy stanęły na stanowisku, że z treści raportu wynika, że realizacja przedsięwzięcia spowoduje naruszenie zakazu zmian stosunków wodnych. Takie też stanowisko zajął RDOŚ, co doprowadziło do negatywnego uzgodnienia realizacji inwestycji. Okoliczności tej nie zaprzecza także sama skarżąca Spółka, aczkolwiek usiłuje ją bagatelizować, a wręcz wywodzi pozytywny wpływ, albo co najmniej nieznaczny, na środowisko przyrodnicze. Argumentuje, że pomimo następczej zmiany stosunków wodnych to nie będą one negatywnie oddziaływały na środowisko, a wręcz można je postrzegać jako działania w ramach racjonalnej gospodarki wodnej.

Sąd dostrzega, że potwierdzenie ingerencji realizacji inwestycji w istniejące stosunki wodne zawiera sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Należy wskazać, że raport poprzedzający wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych powinien mieć charakter kompleksowy i odnosić się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach.

W tym miejscu zauważyć należy, że Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. Ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe (por. wyroki NSA: z dnia 1 marca 2013 r., sygn. II OSK 2105/11,; z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. II OSK 639/13, LEX, z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. II OSK 495/13). Sąd administracyjny kontroluje bowiem ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy w trakcie postępowania administracyjnego, sam zaś nie dokonuje takich ustaleń. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 602/14 raport, chociaż jest dokumentem prywatnym oraz opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne, musi być jednak kompleksowy, spójny i rzetelny. Oznacza to, że raport powinien uwzględniać wszystkie wymagania nałożone przez ustawodawcę w świetle przepisu art. 66 ustawy środowiskowej, ponieważ jest także kluczowym dowodem w tym postępowaniu administracyjnym.

Stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 4 i 5 u.i.o.ś. powinien zawierać: opis przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia (pkt 4) oraz opis analizowanych wariantów, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru (pkt 5), nadto należy określić przewidywane oddziaływanie na środowisko analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy). Z kolei przepis art. 81 ust. 1 u.i.o.ś. wskazuje, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, to organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.

Oceniając przedłożony przez Spółkę raport ooś to na podkreślenie zasługuje, że wprost jest w nim wskazane, jak zasadnie zauważył organ odwoławczy, że (str. 12 wers 6-11 od góry) "Wydobycie kruszywa z poziomu zawodnionego złoża spowoduje okresowe naruszenie stosunków wodnych w gruncie, co jednak nie wpłynie na obniżenie wód gruntowych w okolicy. Wobec braku planów odwadniania złoża nie wystąpi zjawisko leja depresji. Wahania poziomu wody występować będą głównie w powiązaniu z panującymi warunkami atmosferycznymi. Należy przewidywać, że po zakończeniu wydobycia poziom wód gruntowych ulegnie stabilizacji, a w części wyrobiska powstanie zbiornik wodny".

Zarzuty skargi odnoszące się do wadliwej oceny dokonanej przez organy, że nastąpi ingerencja w stosunki wodne są nietrafione, gdyż wynika to wprost z raportu, a także udzielanych w toku postępowania wyjaśnień autora raportu, że wskutek realizacji przedsięwzięcia powstanie jeden (większy niż obecnie) zbiornik wodny, a już to należy ocenić jako zmianę stosunków wodnych. Przyznać należy racje skarżącej, że brak jest definicji stosunków wodnych czy też co należy odczytywać jako zmianę tych stosunków. W ocenie składu orzekającego istniejące stosunki wodne to takie jakie występują aktualnie na terenie przewidzianym do realizacji przedsięwzięcia, a ich zmiana oznacza każdą zmianę, jaka może zostać realizacją wywołana. I w ocenie Sądu nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, że skoro w miejscu istniejącego wyrobiska i zbiornika wodnego powstanie po wydobyciu planowanej ilości żwiru jeszcze większy zbiornik wodny to z pewnością nie zostanie zachowany status quo aktualnych stosunków wodnych. Bezsporne wystąpienie zmian oznacza, że inwestycja naruszałaby zakaz wynikający z uchwały nr 569/XLV/22 w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Żuław Gdańskich i ocenić ją należy jako niedopuszczalną z uwagi na zawarty w uchwale zakaz.

Nie ma też znaczenia ocena zmiany stosunków wodnych w relacji tak do ochrony środowiska, jak i statuowanych na terenie form ochrony przyrody, nawet gdyby przychylić się do stanowiska skarżącej Spółki, że zmiany te byłyby neutralne czy nawet pozytywne z tego punktu widzenia, to z powodu jednoznacznego zakazu zmian stosunków wodnych i bezspornego ich wystąpienia w rezultacie realizacji przedsięwzięcia nie jest możliwe wydanie decyzji pozytywnej na wniosek o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy postrzeganie tych zmian jako pozytywnych czy negatywnych, także zarzuty i argumentacja skargi w tym zakresie są nietrafione.

Nie dostrzega Sąd potrzeby dokonywania oceny wydanego w toku postępowania postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku z 29 października 2020 r. o odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia pn. "Odkrywkowa eksploatacja kruszywa naturalnego ze złoża "P. gm. P., bowiem jego rozstrzygnięcie i treść nie stanowi źródła decyzji negatywnej. Nawet gdyby owe postanowienie zawierało pozytywne uzgodnienie to organy orzekające w niniejszej sprawie musiałyby zastosować zakaz z przepisów uchwały z 25 lipca 2022 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Żuław Gdańskich. Także nietrafiony jest zarzut skargi jakoby to treść stanowiska RDOŚ była podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia. Aczkolwiek organ ten także dostrzegł regulacje wspomnianej uchwały i wskazał na zawarty w niej zakaz ingerencji w stosunki wodne i było to jedną z przyczyn braku pozytywnego uzgodnienia.

W ocenie Sądu nie ma istotnego znaczenia dla sprawy zarzut sformułowany w pkt b skargi odnoszący się do § 3 uchwały nr 259/XXIV/16 z dnia 25 lipca 2016 r. dotyczącej obszarów chronionego krajobrazu gdzie uchwała rekomenduje działania w zakresie czynnej ochrony ekosystemów wodnych, bowiem przedsięwzięcie planowane przez skarżąca nie wpisuje się w taką działalność, gdyż dąży do zarobkowego wydobycia kruszywa naturalnego. Nie można też pozytywnie ocenić tej okoliczności, że po zakończeniu eksploatacji obecnego wyrobiska zostanie ono poddane rekultywacji i niejako teren zostanie "przywrócony" środowisku. Odpowiadając na zarzuty odnoszące się do nierzetelnego ustalenia stanu faktycznego czy jego odmiennej oceny niż czyni to skarżąca to wskazać należy, że głównym środkiem dowodowym jest raport ooś, który dostarczyła sama skarżąca. Także późniejsze wyjaśnienia autorów raportu stanowią element stanu faktycznego dostarczony przez skarżącą. W istocie organy dokonały jedynie oceny tego co przedłożyła skarżąca i podkreślić należy, że jednoznaczna ocena tego, że zezwolenie na realizacje przedsięwzięcia doprowadziłoby do naruszenia zakazu zawartego w § 4 pkt 6 uchwały nr 569/XLV/22 w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Żuław Gdańskich wynika z dokumentów dostarczonych przez skarżącą. I to Spółka odmiennie interpretuje zapisy zawarte w raporcie ooś sporządzonym na jej zlecenie, usiłując dowieść, że nastąpi ingerencje w stosunki wodne na terenie objętym inwestycją, ale będą to zmiany pozytywne, niewielkie, nieznaczące czy wpisujące się w racjonalna gospodarkę wodami. Tymczasem zakaz statuowany uchwałą w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Żuław Gdańskich nie graduje czy ta zmiana w stosunkach wodnych może być większa czy mniejsza, negatywna z punktu widzenia środowiska czy przyrody czy też nie, a jednoznacznie zakazuje jakichkolwiek zmian w tym zakresie. Dyskusja zatem o wpływie tych zmian na stosunki wodne, na florę czy faunę, czy możliwość późniejszej rekultywacji terenu jest bezprzedmiotowa.

Ostatni zarzut skargi odnoszący się do nieuwzględnienia danych i informacji zawartych w raporcie jest nietrafiony całkowicie, bowiem jak już wyżej wskazano organ orzekający w sprawie nie poczynił samodzielnych ustaleń, a w całości oparł się na danych z raportu i wyjaśnieniach złożonych przez autorów raportu i samą skarżącą.

Sąd stwierdza, że uzasadnienie wydanej w sprawie decyzji spełnia wymogi z art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy środowiskowej i w pełni odpowiada wymogom art. 107 § 3 Kpa wskazuje na fakty, które zostały uznane za udowodnione, dowody, na podstawie których poczyniono ustalenia faktyczne, a także przytaczają właściwe przepisy prawa oraz zawierają ich wyjaśnienie. Zawierają szczegółowe informacje o uwarunkowaniach uwzględnionych przy odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia wnioskowanego przez skarżącą.

Wszystko to prowadzi do wniosku, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania wymienionych w skardze są nieuzasadnione. Zatem Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do przypisania organom naruszeń przepisów postępowania w stopniu, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a..

W taki sam sposób ocenić należy zarzuty skarg dotyczące naruszenia prawa materialnego. W ocenie Sądu organy nie naruszyły przepisów ustawy środowiskowej i to w stopniu, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Reasumując, zarzuty podniesione w skargach nie zasługują na uwzględnienie, albowiem w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i prawnym, właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego, nie dopuszczając się przy tym naruszenia przepisów procesowych.

Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a..