Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1196/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust 5 pkt 1, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa AWSA Karina Gniewek-Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr SKO.4111/979/2022 w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest skargi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Organ II instancji", "Organ odwoławczy", "SKO", "Kolegium") z 25 kwietnia 2023 r. nr SKO.4111/979/2022, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej: "Organ I instancji", "Burmistrz") z 6 października 2022 r. nr ŚR-AS-5131-23/20 wydaną w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

Wnioskiem z 1 grudnia 2020 r. M. K. (dalej: "Skarżąca") zwróciła się do Burmistrza o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką D. T., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] Burmistrz [...] odmówił przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.

W dniu 22 lutego 2021 r. Skarżąca poinformowała Organ, że jest uprawniona do renty wdowiej, przyznanej w Niemczech na okres od [...] lipca 2020 r. do nadal. Jednocześnie Skarżąca przedłożyła decyzję ZUS z [...] stycznia 2021 r. o przyznaniu renty rodzinnej w kwocie zaliczkowej od dnia [...] lipca 2020 r. Renta została przyznana w związku ze śmiercią męża Skarżącej.

Wobec powyższego Burmistrz przekazał akta sprawy do Wojewody Podkarpackiego do załatwienia zgodnie z kompetencją.

W dniu 19 kwietnia 2021 r. do Organu I instancji wpłynęło pismo Wojewody, z którego wynika, że w odniesieniu do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad D. T. nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a Wojewoda nie jest organem właściwym do wydania decyzji w tej sprawie.

Następnie Burmistrz [...] decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] ponownie odmówił Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Po rozpoznaniu wniesionej skargi, tut. Sąd wyrokiem z 27 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1368/21 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...].

W uzasadnieniu Sąd podał, że decyzje organów zostały uzasadnione treścią art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 390; dalej: "u.ś.r.") w tej jego części, która wyklucza prawo opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno – rentowego.

Według Sądu, Skarżąca słusznie w toku postępowania administracyjnego zwracała uwagę na definicję ustawową renty wyrażoną w art. 3 pkt 5 u.ś.r. Otóż przepis ten (czego Organy nie dostrzegły) nie wymienia w zawartym w nim wyliczeniu renty rodzinnej przyznanej z tytułu śmierci małżonka. Ten rodzaj renty rodzinnej pojawia się zaś w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., stanowiąc część normy nakazującej w sposób negatywny rozpoznać wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli renta ta została przyznana w zbiegu prawa do renty rodzinnej i jednocześnie innego świadczenia emerytalno – rentowego.

Sąd wskazał, że osoba uprawniona do kilku świadczeń emerytalno-rentowych może wybrać świadczenie, które chce pobierać, z reguły jest to świadczenie wyższe. Zdarza się więc, że osoba mająca prawo do emerytury lub renty pobiera wyższą rentę rodzinną po zmarłym małżonku. To stwarza sytuację, zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, że osoba pobierająca rentę lub emeryturę nie ma prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a osoba mająca prawo do emerytury lub renty wybierająca po zmarłym małżonku wyższą rentę rodzinną ze świadczenia pielęgnacyjnego może korzystać.

Sądy uznają, że sama okoliczność przysługiwania osobie, ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli spełnione są pozostałe ustawowe warunki do przyznania tego świadczenia. Renta rodzinna nie została bowiem ujęta w katalogu rent wymienionych w art. 3 pkt 5 ww. ustawy, a zatem brak jest podstaw do uznania, że można ją przypisać do zbioru objętego samym pojęciem "renty", które to pojęcie ustawodawca wymienił także w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, w ramach wyszczególnienia okoliczności, których ustalenie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu, Organ I instancji odmawiając stronie wnioskowanego świadczenia powołuje się na pismo ZUS Oddział w [...] z dnia 7 kwietnia 2021 r., jednak oceniając to pismo nie można twierdzić, jak uczynił to ww. Organ, że wynika z niego jednoznacznie, iż przyznanie świadczenia w postaci renty rodzinnej nastąpiło w zbiegu z pobieranym przez Skarżącą świadczeniem emerytalno – rentowym. Pismo, o jakim mowa zawiera wyłącznie zdanie o charakterze informującym o tym, że w przypadku przyznania renty rodzinnej następuje zbieg z pobieranym świadczeniem emerytalno – rentowym i w takim przypadku wdowa ma prawo tylko do jednego świadczenia – wybranego przez siebie lub wyższego. Jednakże Skarżąca podniosła, że podana przez ZUS informacja nie jest bezpośrednio odnoszona do jej sytuacji faktyczno – prawnej. Innymi słowy, na jego podstawie nie można było stwierdzić, że renta przyznana Skarżącej została przez nią wybrana jako świadczenie powstałe w zbiegu, o jakim mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Sąd wskazał, aby ponownie wykonując czynności wyjaśniające Organy zobligowane będą do dokładnego zweryfikowania treści pisma ZUS Oddział w [...] i zestawienia zawartych tam informacji z twierdzeniami Skarżącej o nie przysługiwaniu jej prawa do świadczeń emerytalno – rentowych, a tym samym o nieziszczeniu się negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r. Jednocześnie Organy powinny pamiętać, że okoliczność przysługiwania wnioskującej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka nie stanowi ustawowej przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli są jednocześnie spełnione pozostałe ustawowe warunki do przyznania tego świadczenia, a wynikające z art. 17 ust. 1 i nast. u.ś.r.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Burmistrz [...] decyzją z 6 października 2022 r. nr ŚR-AS-5131-23/20 odmówił przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu Organ I instancji wyjaśnił, że Skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że D. T. jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji z powodu swojej niepełnosprawności, wymaga pomocy w codziennych czynnościach, natomiast Skarżąca sprawuje nad nią stałą i bezpośrednią opiekę. Osoba wymagająca opieki jest wdową, a jej rodzice nie żyją. Inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, tj. dzieci, nie mogą sprawować nad nią opieki, ponieważ córka pracuje zawodowo, natomiast syn przewlekle choruje.

Burmistrz wyjaśnił, że w dniu 23 lutego 2021 r. zwrócił się z zapytaniem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] o udzielenie informacji, czy w sytuacji M. K., w związku z przyznaniem prawa do renty rodzinnej doszło do zbiegu uprawnień z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. Czy jednocześnie przysługiwało inne świadczenie emerytalno-rentowe.

W odpowiedzi ZUS Oddział w [...] poinformował, że w przypadku przyznania renty rodzinnej następuje zbieg z pobieranym świadczeniem emerytalno-rentowym. W takim przypadku wdowa ma prawo tylko do jednego świadczenia - wybranego przez siebie lub wyższego.

Stosując się do zaleceń Sądu zawartych w ww. wyroku, Burmistrz zwrócił się ponownie z zapytaniem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] o udzielenie informacji, czy w sytuacji M. K., w związku z przyznaniem prawa do renty rodzinnej doszło do zbiegu uprawnień z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. Czy jednocześnie przysługiwało inne świadczenie emerytalno-rentowe.

W odpowiedzi ZUS w [...] poinformował, że decyzją z [...] stycznia 2021 r. przyznał Skarżącej rentę rodzinną od dnia [...] lipca 2020 r. bez prawa do zbiegu z innymi świadczeniami.

Burmistrz wskazał również, że w dniu 16 sierpnia 2022 r. Skarżąca przedłożyła do akt sprawy dokumenty, z których wynika że w okresie od 1 października 2021 r. do 31 sierpnia 2022 r. podjęła zatrudnienie na podstawie umowy uaktywniającej jako niania.

Wobec powyższego, Organ I instancji uznał, że w przypadku, gdy Skarżąca była zatrudniona jako niania i sprawowała opiekę nad dzieckiem, nie można mówić o jakimkolwiek sprawowaniu opieki nad osobą wymagającą tej opieki.

Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, w którym wyjaśniła, że podczas przedłużającego się postępowania odwoławczego sytuacja życiowa jej córki uległa zmianie, w związku z czym od października 2021 r. zadeklarowała przejęcie części opieki nad matką Skarżącej, co pozwoliło Skarżącej na podjęcie zatrudnienia jako niania. Podczas wykonywanie przez Skarżącą pracy, opiekę nad jej matką sprawowała córka Skarżącej, natomiast poza pracą opiekę sprawowała nadal Skarżąca. Od 1 września 2022 r. córka Skarżącej nie sprawowała już opieki nad D. T. z uwagi na pracę w trybie zmianowym oraz z uwagi na naukę.

Od tamtego czasu Skarżąca sprawuje osobistą i stałą opiekę nad matką, która uniemożliwia jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.

Wobec powyższego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.

Po rozpoznaniu złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z 25 kwietnia 2023 r. nr SKO.4111/979/2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Odnosząc się do zarzutu uzasadniającego odmowę przyznania przez Organ I instancji prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu posiadania przez Skarżącą prawa do renty rodzinnej, Kolegium wskazało, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu o wstrzymaniu wypłaty ww. świadczenia, a tym samym zarzut jej pobierania przez Skarżącą jest uzasadniony.

SKO wyjaśniło, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1270, dalej: "u.e.r.f.u.s."), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

Tym samym określony w art. 17 ust 1 pkt 4 u.ś.r. warunek nie jest spełniony z powodu pobierania przez Skarżącą renty rodzinnej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła M. K., zaskarżając ww. decyzję Kolegium w całości. Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez Organy obu instancji oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności poprzez dokonanie ustaleń okoliczności faktycznych na podstawie niektórych tylko dowodów zgromadzonych w sprawie, oraz poprzez nie wyjaśnienie dlaczego odmówiono Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okresy kiedy nie podejmowała a następnie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2. niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 4 pkt 1 u.ś.r. polegające na przyjęciu, że fakt, podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia w okresie od 1 października 2021 r. do 31 sierpnia 2022 r. na podstawie umowy uaktywniającej jako niania, stanowi również negatywną przesłankę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego za okres sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką od dnia złożenia wniosku tj. od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia poprzedzającego podjęcie zatrudnienia, tj. do dnia 30 września 2021 r. oraz za okres przypadający po dniu 31 sierpnia 2022 r.;

3. niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., polegające na przyjęciu, że fakt pobierania na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne renty rodzinnej po zmarłym mężu, przyznanej bez prawa do zbiegu z innymi świadczeniami, stanowi negatywną przesłankę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego;

4. naruszenie art. 153 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie się Organu do oceny prawnej i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 27 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1368/21, z którego jednoznacznie wynika, że fakt pobierania renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej bez zbiegu z prawem do innych świadczeń emerytalno-rentowych (np. emerytury albo renty) nie stanowi negatywnej przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Organu II instancji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji w całości.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

ust. 5 świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

lit. a ) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia,

Z procesowego punktu widzenia znaczenie ma również przepis art. 153 p.p.s.a. zgodnie z którym: ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W sprawie został już wydany wyrok WSA w Rzeszowie, którym to Sąd uchylił poprzednio wydane decyzje odmawiające Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego- wyrok z 27 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1368/21.

Wówczas, podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był między innymi art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i wynikający z niego zbieg uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego i prawa do renty rodzinnej.

Sąd stwierdził, że stanowisko to jest uprawnione o tyle, o ile wypłata renty rodzinnej przyznana została w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, a to w sprawie nie zostało ustalone.

Prowadząc postępowanie ponownie Organ I instancji zwrócił się do ZUS-u z pytaniem: "czy w sytuacji Pani M. K. w przypadku przyznanej renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka nastąpił zbieg prawa do renty z innym świadczeniem emerytalno – rentowym) ( czy jednocześnie przysługiwało inne świadczenie emerytalno – rentowe?)". Na powyższe uzyskano odpowiedź, że od [...] lipca 2020 r. M. K. przyznano świadczenie bez prawa do zbiegu z innym świadczeniem.

Dodatkowo Organ I instancji ustalił, że M. K. w okresie od 1 października 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r. na podstawie umowy uaktywniającej przyjęła zlecenie wykonywania czynności sprawowania opieki nad dzieckiem w godzinach od 7 do 16 otrzymując z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 4.611,60 zł.

Ze względu na wykonywaną przez Skarżącą pracę Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z kolei Kolegium utrzymując w mocy decyzję Organu I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji jako podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazało zbieg wnioskowanego świadczenia z uzyskiwaną przez Skarżącą rentą, powołując przy tym art. 27 ust. 5 u.ś.r. a następnie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, w tym drugim przypadku wskazując na zbieg uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego i prawa do rodzicielskiego świadczenia pielęgnacyjnego.

Dokonując analizy wytycznych Sądu na tle ustaleń Organów, stwierdzić należy, że Organ I instancji zastosował się do nich, czego nie można stwierdzić w przypadku Organu II instancji. Pomimo wyjaśnienia przez Organ I instancji, że otrzymywana przez Skarżącą renta nie została przyznana w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno -rentowym, Organ II instancji stwierdził, że zachodzi zbieg uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z rentą rodzinną powołując przy tym nieznajdujący w sprawie zastosowania art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz art. 17 ust 5 pkt 1 u.ś.r., w tym drugim przypadku stwierdzając zbieg uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z prawem do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Przypomnieć jeszcze raz należy, że WSA w powołanym wyżej wyroku wyraźnie stwierdził, że jedynie zbieg uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z prawem do renty rodzinnej przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, eliminuje możliwość skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. W innym przypadku wyłączenie to nie będzie miało zastosowania. Pomimo tych wyraźnych wskazówek Sądu i wyczerpującego wyjaśnienia przez Organ I instancji, Organ II instancji wydał decyzję w kontrze do tego wyroku, jak również obowiązujących przepisów prawa.

Ponadto całkowicie uszło uwadze Kolegium, że w sprawie powstały nowe okoliczności, do których odniósł się Organ I instancji, a które całkowicie pominęło Kolegium rozpoznając sprawę. Mianowicie z akt sprawy wynika, że Skarżąca w okresie od 1 października 2021 r. do 31 sierpnia 2022 r. podjęła pracę.

Okoliczność ta powinna zostać przez Organ II instancji oceniona pod kątem przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, czego Organ II instancji całkowicie zaniechał.

Sąd nie zgadza się przy tym ze stanowiskiem Organu I instancji, że podjęcie przez Skarżącą zatrudnienia w okresie od 1 października 2021 r. do 31 sierpnia 2022 r. skutkuje odmową świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od złożenia wniosku.

Jak wynika z akt Skarżąca wniosek złożyła 1 grudnia 2020 r. Na podstawie zgromadzonych akt stwierdzić należy, że już w dacie jego składania spełniała przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia z tytułu opieki nad matką. Problem sprowadzał się do oceny charakteru pobieranej przez nią renty rodzinnej. Aktualnie zostało wyjaśnione, choć błędnie zostało to ocenione przez Kolegium, że renta ta nie wyklucza i nie wykluczała prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Przedłużające się postępowanie spowodowało, że Skarżąca została pozbawiona środków do życia, co jak wskazała zmusiło ją do podjęcia zatrudnienia w okresie od 1 października 2021 r. do 31 sierpnia 2022 r., na podstawie umowy zlecenia w charakterze niani. Jak wynika z oświadczenia zleceniodawcy praca ta wykonywana była na prośbę Skarżącej w miejscu jej zamieszkania, celem jednoczesnego wykonywania opieki nad chorą matką.

Jakkolwiek podjęcie zatrudnienia stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego to na tle sprawy, przyjąć należy, że skutek ten powinien odnosić się tylko do zamkniętego okresu wykonywania tej pracy. Za takim stanowiskiem przemawia niezmiernie długi bo trzyletni okres oczekiwania na decyzję, pozostawanie przez Skarżąca bez środków do życia, zastrzeżenie, że w czasie wykonywania pracy Skarżąca sprawuje opiekę nad matką, a także fakt, że zlecenie trwało do 31 sierpnia 2022 r. Przyjęcie w takiej sytuacji, że Skarżąca od chwili złożenia wniosku nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie odpowiadałoby stanowi faktycznemu, zgodnie z którym Skarżąca przez cały czas sprawowała ta opiekę, z tym, że w okresie od 1 października 2021 r. do 31 sierpnia 2022 r. nie zrezygnowała z tego tytułu z zatrudnienia. W tym okresie opiekę tą wespół z nią sprawowała jej córka, która od września 2022 r. rozpoczęła naukę na studiach, w związku z czym nie mogła już opiekować się babcią.

Obowiązkiem Organu II instancji było rozpoznać sprawę ponownie, ustalić okoliczności faktyczne, dokonać ich oceny, uwzględnić wskazówki Sądu i odnieść się do wszystkich postawionych zarzutów. Niewywiązanie się z tych obowiązków powoduje, że Organ II instancji naruszył normę kompetencyjną jaką jest art. 138 k.p.a. i przewidziane w niej formy rozstrzygnięcia, jak również art. 153 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i. c p.p.s.a. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Organ uwzględni wszystkie wskazówki Sądu.