Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 641/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2025-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 11, art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 200
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 3 § 2, art. 189 f § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 2 ust. 1 pkt 10, art. 89 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2004 nr 4 poz 27
law: Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. M. i K. K. wspólników spółki cywilnej S. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] solidarnie na rzecz skarżących A. M. i K. K. wspólników spółki cywilnej S. w [...][...] ([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2024 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej jako - NUCS) z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] nakładającej na A. M. i K. K. wspólników spółki cywilnej S. w [...] karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie bez zezwolenia, za pośrednictwem portalu społecznościowego F. loterii promocyjnej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej jako DIAS) na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej jako - O.p.), art. 2 ust. 1 pkt 10, art. 3, art. 7 ust. 1, art. 13, art. 69 ust. 1 pkt 5, art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 1 lit. b, art. 90 ust. 1 pkt 1 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (DZ.U.Z2023 r. poz. 227, dalej jako - u.g.h.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia DIAS przedstawił stan faktyczny sprawy i wskazał, że w dniu [...] marca 2023 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przez A. M. i K. K. wspólników spółki cywilnej S. przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Kontrolujący ustalili, że [...] lutego 2023 r. na profilu "[...]" działającym na portalu społecznościowym F., A. M. i K. K. umieścili ogłoszenie o "konkursie" z okazji Dnia Kobiet. W ogłoszeniu podano zasady, czas trwania oraz termin losowania nagrody (mezoterapia twarzy, mezoterapia mikrooigłowa, peeling chemiczny). Losowanie nagrody i wyłonienie zwycięzcy zaplanowano na [...] marca 2023 roku. "Konkurs" zakończył się wylosowaniem zwycięzcy, a wynik losowania umieszczono na tym samym profilu, na którym skarżący ogłosili konkurs. Kontrolujący uznali, że zasady i sposób wyłonienia zwycięzcy wskazują, że urządzono loterię promocyjną. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli, funkcjonariusze celno-skarbowi sporządzili protokół nr [...] z [...] marca 2023 r. A. M. podpisała protokół kontroli w imieniu obu wspólników nie wnosząc zastrzeżeń. W dniu [...] stycznia 2024 r. do [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] wpłynął wyrok Sądu Rejonowego Wydział Karny z [...] października 2024 r. sygn. akt [...]. Wyrokiem tym Sąd Rejonowy Wydział Karny zezwolił A. M. na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności za to, że prowadząc S. S.C. z siedzibą przy ul. [...] w [...], w marcu 2023 roku, za pośrednictwem strony internetowej [...], nie posiadając wymaganego przepisami zezwolenia, prowadziła loterię promocyjną z okazji Dnia Kobiet, wbrew przepisom art. 7 ust. 1, art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, tj. o przestępstwo skarbowe z art. 108 § 1 kodeksu karnego skarbowego. Na wezwanie organu skarżący wskazali, że osoba, która wygrała konkurs nie skontaktowała się z salonem i nie odebrała nagrody. Wartość nagród skarżący określili na podstawie obowiązującego w tym okresie cennika usług i wynosiła ona odpowiednio: mezoterapia twarzy i mezoterapia mikroigłowa - 300 zł, peeling chemiczny - 250 zł.

NUCS decyzją z [...] maja 2024 r. nr [...] nałożył na A. M. i K. K. wspólników spółki cywilnej S. w [...] karę pieniężną w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych) za urządzanie gier hazardowych bez koncesji lub zezwolenia, polegające na zorganizowaniu [...] lutego 2023 roku na portalu społecznościowym F. na profilu [...] loterii promocyjnej bez zezwolenia.

Od powyższej decyzji NUCS skarżący wnieśli odwołanie zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów: a) prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. w zw. z art. 2a O.p. przez jego błędną wykładnię, co polegało na przyjęciu, że zorganizowanie przez skarżących "konkursu" na portalu F. stanowi loterię promocyjną w rozumieniu ww. ustawy, podczas gdy loterią promocyjną w sensie ścisłym (takiej należy dokonywać wykładni tj. ścisłej literalnej, a nie rozszerzającej) jest gra losowa, w której warunkiem udziału jest zakupienie konkretnego towaru, usługi lub "innego dowodu" (kuponu), tymczasem wykładnia zastosowana przez organ, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż dokonuje nieracjonalnej wykładni pojęcia nabycia towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze, które jest warunkiem sine qua non uznania jej za loterię promocyjną, b) postępowania - art. 229 w zw. z art. 121,122,123, art. 180, art. 188 w zw. z art. 235 O.p., przez niedokonanie wszechstronnej i odnoszącej się do realiów sprawy oceny istnienia przesłanek uzasadniających odstąpienie od nałożenia na skarżących kary pieniężnej, c) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i wadliwą interpretacje stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie poprzez całkowite pominięcie takich faktów jak; dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, zapłatę kary grzywny i kosztów postępowania, fakt, iż wartość nagród była znikoma i narody nikt nie odebrał oraz najważniejszego faktu, że takie zachowanie wspólników spółki się nie wydarzyło ponownie, stąd już grzywna miała walor represyjny dla wspólników. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do rewizji stanowiska organowi I instancji, bądź zmianę decyzji poprzez odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej.

Odnosząc się do zarzutów odwołania DIAS wskazał, zgodnie z art. 2 ust. 1 u.gh. grami losowymi są gry, w tym urządzane przez sieć Internet, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik w szczególności zależy od przypadku. Są to: 9) loterie fantowe, w których uczestniczy się przez nabycie losu lub innego dowodu udziału w grze, a podmiot urządzający loterię oferuje wyłącznie wygrane rzeczowe; 10) loterie promocyjne, w których uczestniczy się przez nabycie towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze i tym samym nieodpłatnie uczestniczy się w loterii, a podmiot urządzający loterię oferuje wygrane pieniężne lub rzeczowe. Norma art. 3 u.g.h. stanowi, że urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia. Art. 7 ust. 1 ustawy stanowi, że loterie fantowe, gry bingo fantowe i loterie promocyjne mogą być urządzane, na podstawie udzielonego zezwolenia, przez osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. Art. 69 ust. 1 pkt 5 u.g.h podaje, że wysokość opłaty za udzielenie zezwolenia na urządzanie loterii promocyjnej wynosi 10% wartości puli nagród, jednak nie mniej niż 50% kwoty bazowej. Zgodnie z art. 70 ustawy o grach hazardowych, kwota bazowa dla danego roku kalendarzowego jest równa kwocie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego w obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Głównego Urzędu Statystycznego. Karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia (art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h). W art. 89 ust 4 u.g.h. wskazana jest wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i wynosi ona: a) w przypadku gier na automatach -100 tys. zł od każdego automatu, b) w przypadku gier innych niż określone w lit. a i c - 5-krotność opłaty za wydanie koncesji lub zezwolenia, c) w przypadku gier urządzanych bez dokonania wymaganego zgłoszenia - do 10 tys. zł. W myśl art. 91 u.g.h. do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 20 lipca 2022 r. (Dz. Urz. GUS z 2022 r. poz. 25) przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, w drugim kwartale 2022 r., wynosiło 6.565,44 zł. Zatem kwota bazowa dla 2023 r. będąca podstawą opłaty za wydanie zezwolenia wynosiła 6.565,44 zł. Organ wskazał, że w związku z prowadzoną działalnością na portalu społecznościowym F. skarżący prowadzą profil o nazwie: [...]. W dniu [...] lutego 2023 r. skarżący ogłosili na portalu społecznościowym F. i profilu [...] post o treści: "Z okazji Dnia Kobiet mamy dla Was konkurs Do wygrania: mezoterapia twarzy mezoterapia mikroigłowa peeling chemiczny Losowanie [...].03.2023 Aby wsiąść udział w konkursie należy polubić naszą stronę, polubić post, udostępnić i zaprosić do zabawy 3 osoby". Losowanie zwycięzcy przeprowadzono [...] marca 2023 r. Informację o zwycięzcy skarżący podali w komentarzach pod postem: Wytypowanie zwycięzcy nagrody poprzez losowanie jest całkowicie przypadkowe i w żadnym stopniu nie zależy od uczestnika "zabawy". "Zabawa", którą skarżący zorganizowali dla użytkowników portalu społecznościowego F./obserwatorów na swoim profilu (potencjalnych klientów) ma cechy charakterystyczne dla loterii promocyjnej, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. Elementem wyróżniającym loterię jest element losowości decydujący o przyznaniu danemu uczestnikowi nagrody - w tym wypadku każdy uczestnik miał równe szanse na wygraną, która zależała od przypadku, a nie od wykazania się np. konkretną wiedzą lub umiejętnością, ocenianą w przypadku uczestnictwa w konkursie. Co do zasady w loterii uczestniczy się przez nabycie towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze i tym samym nieodpłatnie uczestniczy się w loterii, a podmiot urządzający loterię oferuje wygrane pieniężne lub rzeczowe. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 stycznia 2000 r. sygn. akt II SA 1201/99 podniósł, że dowodem udziału w grze może być wszystko, co organizator w swoim regulaminie uzna za potwierdzenie faktu uczestnictwa w grze, niezależnie nawet od tego, czy nabycie takiego dowodu było faktycznie związane z zamiarem jego kupienia i uczestniczenia w konkursie (patrz również wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 2209/15). W rozpatrywanej sprawie za czynność nabycia dowodu udziału w grze należy rozumieć polubienie strony i postu konkursowego, udostępnienie informacji o konkursie innym użytkownikom portalu i zaproszenie do zabawy 3 osób, wyłonienie zwycięzcy nastąpiło w drodze, nagrodą były zabiegi: mezoterapia twarzy, mezoterapia mikroigłowa i peeling chemiczny o łącznej wartości: 850 zł. W ocenie organu, zorganizowanie spornego "konkursu" spełniało przesłanki do uznania tego działania za urządzanie loterii promocyjnej w myśl u.g.h., a brak wiedzy co do sprostania wymogom tej ustawy nie zwalniał z odpowiedzialności za zorganizowanie loterii niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Bagatelizowanie naruszenia prawa przez podmiot który się go dopuścił nie stanowi podstawy do odstąpienia od nałożenia kary. Podobnie, jak brak świadomości, że organizowanie gier hazardowych uzależnione jest od spełniania warunków określonych w ustawie o grach hazardowych. Przewidziana w ustawie o grach hazardowych kara za naruszenie jest obligatoryjna i nie zależy ani od stopnia naruszenia, ani też od woli organu. Nakładanie kar pieniężnych na podstawie ustawy o grach hazardowych ma charakter zobiektywizowany i nie jest uzależnione od stanu świadomości podmiotu dokonującego naruszenia. Uzasadnienie projektu ustawy o grach hazardowych zakładało nieuchronność kar, katalog i ich wysokość. System kar, z uwagi na sposób Ich wymierzenia, jest czytelny, przejrzysty i łatwy do stosowania. Jednocześnie ustawa w żaden sposób nie przewiduje stopniowania kar w zależności od stopnia zawinienia. Organizatorzy gier hazardowych powinni mieć na uwadze, że ich działalność podlega kontroli oraz, że jeżeli w wyniku czynności kontrolnych zostaną stwierdzone naruszenia, np. brak regulaminu, stosownego zezwolenia, czy postępowanie urządzającego gry hazardowe niezgodne z zatwierdzonymi warunkami gry hazardowej, to jest to podstawa do nałożenia kary pieniężnej. Przewidziana w ustawie o grach hazardowych kara pieniężna za stwierdzone naruszenie, wynosi 5-krotność opłaty za wydanie zezwolenia na urządzanie loterii promocyjnej. Wysokość opłaty za udzielenie zezwolenia na urządzanie loterii promocyjnej wynosi 10% wartości puli nagród, jednak nie mniej niż 50% kwoty bazowej. Kwota bazowa dla 2023 r. będąca podstawą opłaty za wydanie zezwolenia wynosiła 6.565,44 zł. W przypadku wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenie na urządzanie loterii promocyjnej opłata wyniosłaby 3.283,00 zł, tj. 50% kwoty bazowej, ponieważ 10% wartości nagrody (85 zł) jest kwotą mniejszą. Wobec nie wystąpienia o wydanie stosownego zezwolenie na urządzanie loterii promocyjnej prawidłowo NUCS zastosował sankcję wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 1 1 ust. 4 pkt 1 lit. b u.g.h. i nałożył karę pieniężną w wysokości 5-krotności opłaty za wydanie zezwolenia: 3.283,00 zł (opłata za zezwolenie) x 5 = [...] zł. W ocenie DIAS stwierdzone naruszenie nie było spowodowane okolicznościami, na które skarżący nie mieli wpływu, lecz wynikało wyłącznie z braku rzetelności i staranności w realizacji obowiązków. Ustawa o grach hazardowych nie przewiduje za stwierdzone naruszenie sankcji innych niż pieniężne, np. kary upomnienia. Celem wprowadzenia sankcji było skuteczne zwalczanie nielegalnego hazardu i ochrona społeczeństwa przed jego negatywnymi skutkami. Wprawdzie w przypadku odpowiedzialności administracyjnej wynikającej z art. 89 dolegliwość w postaci kary pieniężnej o określonej kwocie jest zapowiedziana w sankcji, to jednak nie jest to sankcja o charakterze odwetowym, ponieważ celem określonej w tym przepisie kary pieniężnej nie jest odpłata za naruszenie dóbr prawnie chronionych (np. zdrowie obywateli, porządek publiczny, mienie prywatne czy państwowe), lecz restytucja utraconych przez Skarb Państwa dochodów. Zdaniem DIAS organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie poprzedzające wydanie spornej decyzji zgodnie z zasadami wyrażonymi w Ordynacji podatkowej. Organ wskazał, że ani ustawa o grach hazardowych, ani ustawa Ordynacja podatkowa nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia kary w związku ze stwierdzonym naruszeniem. Odrębną kwestię stanowi możliwość odstąpienia od nałożenia kary, którego nie należy utożsamiać z brakiem podstaw do jej nałożenia. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych i ustawy Ordynacja podatkowa. Ani ustawa o grach hazardowych, ani Ordynacja podatkowa nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia kary w związku ze stwierdzonym naruszeniem. W ocenie organu sprawie brak jest podstaw prawnych do udzielenia ulgi w postaci odstąpienia od nałożenia kary, ponieważ nie mają tutaj zastosowania przepisy Działu IV k.p.a. Nie ma podstaw do stosowania reguł ogólnych odnoszących się do wymierzania kar administracyjnych uregulowanych w k.p.a. do kar regulowanych odrębnymi ustawami (tu - u.g.h.) w sytuacji, gdy te odrębne przepisy pomijają pewne reguły wymierzania kar, a samo ich pominięcie przez ustawodawcę było celowe. Do nałożenia sankcji zgodnie z przepisami u.g.h. wystarczy ustalenie, że doszło do naruszenia przepisów u.g.h., a obowiązkiem organu w takim przypadku jest nałożenie kary pieniężnej w wysokości określonej w ustawie u.g.h. Sankcja nakładana jest obligatoryjnie. Organ nie ma ani obowiązku, ani uprawnień, aby w przypadku stwierdzenia urządzania loterii promocyjnej bez zezwolenia badać wagę i okoliczności naruszenia prawa, częstotliwość naruszenia, w następstwie którego ma być nałożona kara, uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa, działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa, wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła, co już wskazuje na odmienność przepisów k.p.a. i ustawy o grach hazardowych w zakresie nakładania kar pieniężnych. Logiczną konsekwencją art. 189d k.p.a. jest art. 189f tej ustawy, którego konstrukcja pozwala na odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu. Przepis art. 189d k.p.a (a w konsekwencji również przepis art. 189f k.p.a.) może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy przepis szczególny przewiduje swobodę organu administracji publicznej codo wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i jedynie w zakresie, w jakim przepis szczególny nie określa dyrektyw wymiaru tej kary pieniężnej, co oznacza, że wymieniony przepis prawa nie może mieć zastosowanie w przypadkach, gdy przepis szczególny przewiduje, że za naruszenie prawa wymierza się karę w wysokości ściśle określonej w ustawie - a tak jest właśnie na gruncie ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Ustawa o grach hazardowych nie przewiduje możliwości odstąpienia od nałożenia kary i nie jest to wynik błędu, czy zaniedbania ustawodawcy, a jego celowe działanie. Celem wprowadzenia ustawy było uregulowanie kwestii związanych z prowadzeniem gier hazardowych, zwiększenie kontroli nad ich organizowaniem, a także ograniczeniem ich dostępności. Wprowadzenie sankcji za naruszenie przepisów u.g.h. ma na celu nie tylko spowodowanie dolegliwości po stronie "ukaranego", ale także zrekompensowanie skutków nielegalnej działalności, tj. ma rekompensować nieopłacony podatek od gier, czy jak w tej sprawie nieopłaconą opłatę za wydanie zezwolenia na prowadzenie loterii promocyjnej. Kara pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. stanowi sankcję publicznoprawną, która posiada cechy sankcji prawnofinansowej, bowiem przepisy u.g.h. regulują nie tylko warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach, ale także podatek od gier i inne opłaty związane z prowadzeniem gier losowych. Stanowisko to koresponduje z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r. sygn. II GPS 1/16, który wskazywał, że celem kary pieniężnej określonej w przepisach ustawy o grach hazardowych jest restytucja niepobranych opłat i podatku od gier oraz prewencja. Pełni ona funkcję kompensacyjną związaną z restytucją szkód wynikających z nielegalnego urządzania gier hazardowych, jakie poniosło państwo, w tym szkód związanych z ewentualnym leczeniem uzależnień od hazardu. DIAS stwierdził, że nie podziela stanowiska według którego należy ocenić wymierzenie kary pieniężnej, o której mowa w u.g.h., w kontekście przepisów działu IVa k.p.a., w szczególności przepisów art. 189d i art. 189f k.p.a. Regulacje ustawy o grach hazardowych stanowią przepis szczególny względem art. 189d k.p.a. i zgodnie z zasadą, że przepis szczególny ma pierwszeństwo przed przepisem ogólnym (lex specialis derogat legi generali), zasady ogólne wynikające z art. 189d k.p.a. nie znajdują zastosowania do postępowań w zakresie w wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 u.g.h. Z kolei co do stosowania art. 189f k.p.a. w sprawach nakładania kary pieniężnej na podstawie art. 89 u.g.h., podkreślić należy, że przepisy ustawy o grach hazardowych nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa przepisy przedmiotowej ustawy obligatoryjnie nakazują wymierzenie kary pieniężnej i nałożenie jej w określonej ustawowo wysokości lub podają górną wysokość kary i przesłanki jej wymiaru. Użyte w u.g.h. określenie "karze podlega"(zbliżone zresztą z tym, jakim posługuje się prawo karne) oznacza obowiązek wymierzenia danemu podmiotowi kary przez właściwy do tego organ. Odpowiedzialność wynikająca z art. 89 u.g.h. ma charakter obiektywny, a przepisy ustawy nie odwołują się w żadnym miejscu do sfery podmiotowej (winy), jak to ma miejsce w przypadku odpowiedzialności karnej czy karnoskarbowej. Ponadto przepis ten ma brzmienie imperatywne, a decyzja wydana na jego podstawie należy do tzw. decyzji związanych. Zachowanie sprzeczne z ustawą o grach hazardowych jest deliktem (czynem zabronionym), za który grozi sankcja finansowa. Niezależnie od powyższego, zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., aby organ administracji publiczne] mógł w drodze decyzji, odstąpić od nałożenia administracyjne] kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, waga naruszenia prawa musi być znikoma a strona musiałaby zaprzestać naruszania prawa, a obie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. W przypadku podmiotów, na które nakładana jest kara pieniężna na podstawie art. 89 u.g.h., nie można mówić ani o znikomej wadze naruszenia prawa, a tym bardziej, że podmioty te zaprzestały naruszenia prawa z własnej woli. Kwestię zbiegu kary administracyjnej nakładanej za naruszenie ustawy o grach z hazardowych z odpowiedzialnością karną badał Trybunat Konstytucyjny i w wyroku z 21 października 2015 r. sygn. akt P 32/12 (kwestia współistnienia odpowiedzialności administracyjnej z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. oraz odpowiedzialności karnej z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks kamy skarbowy) orzekł, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że ochrona interesu publicznego wymaga wprowadzenia do systemu prawnego skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji prawnych za naruszenie realizujących interes publiczny obowiązków prawnych takich jak obowiązek urządzania gier na automatach wyłącznie w kasynach gry. Dopuszczalny jest zbieg odpowiedzialności administracyjnej i odpowiedzialności karnej.

Od powyższej decyzji DIAS z dnia [...] października 2024 n nr [...] A. M. i K. K. wspólnicy spółki cywilnej S. w [...] wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zaskarżając ww. decyzję w całości. Skarżący zarzucili naruszenie: a) przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. w zw. z art. 2a O.p. przez jego błędną wykładnię, co polegało na przyjęciu, że zorganizowanie przez skarżących "konkursu" na portalu F., stanowi loterię promocyjną w rozumieniu ww. ustawy, podczas gdy loterią promocyjną w sensie ścisłym (takiej należy dokonywać wykładni tj. ścisłej literalnej, a nie rozszerzającej) jest gra losowa, w której warunkiem udziału jest zakupienie konkretnego towaru, usługi lub "innego dowodu" (kuponu) tymczasem wykładnia zastosowana przez organ, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż dokonuje nieracjonalnej wykładni pojęcia nabycia towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze, które jest warunkiem sine qva non uznania jej za loterię promocyjną, b) przepisów postępowania - art. 191 O.p. przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności złożonych przez skarżących oświadczeń w zakresie, w jakim wskazywali, że do wzięcia udziału w konkursie wystarczyło polubienie postu na portalu F., udostępnienie go i dodanie komentarza, i tym samym wyprowadzenie z powyższych dowodów sprzecznego z zasadami logiki wniosku, że przedstawiały one warunki uczestnictwa spełniające kryteria określone w art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h., tj. nabycia towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze, c) przepisów postępowania art. 229 w zw. z art. 121, 122, 123, art. z art. 235 O.p., przez niedokonanie wszechstronnej i odnoszącej się do realiów sprawy oceny istnienia przesłanek uzasadniających odstąpienie od nałożenia na skarżących kary pieniężnej, d) przepisów postępowania art. 233 § 1 pkt 1 o.p. przez jego zastosowanie, tj. utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania, e) art. 189d i 189f k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a tym samym całkowite pominięcie dyrektyw wymiaru kary i przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, co miało wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, f) oraz art. 7 i 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i wadliwą interpretację stanu faktycznego w przedmiotowej sprawy poprzez całkowite pominięcie takich faktów jak; dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, zapłatę kary grzywny i kosztów postępowania, fakt, iż wartość nagród była znikoma i narody nikt nie odebrał oraz faktu, że takie zachowanie wspólników spółki się nie wydarzyło ponownie, stąd już grzywna miała walor represyjny dla wspólników.

W świetle powyższych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie decyzji obu organów i umorzenie postępowania w sprawie, bądź zmianę decyzji poprzez odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu jego wydania. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U z 2023 r. 1860, dalej jako - p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy są niesporne.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że skarżący dopuścili się przypisanego im naruszenia. Ustalenia organów w tym zakresie, oparte na kompletnym materiale dowodowym, nie pozostawiają wątpliwości, że skarżący urządzili loterię promocyjną bez uzyskania zezwolenia. Nazwanie loterii konkursem nie zwalniało przedsiębiorcy od obowiązku prawnej oceny legalności podjętego przez nich osobiście działania. Zestawienie dokonanych ustaleń oraz właściwych przepisów u.g.h., w szczególności art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 1 pkt 10, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 7 ust. 1, art. 13, art. 32 ust. 3, art. 61 ust. 3 pkt 13 oraz art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. b u.g.h., wskazuje, że zorganizowanie loterii promocyjnej wymagało opracowania regulaminu oraz uzyskania odpłatnego zezwolenia, a niedopełnienie określonych ustawą warunków podlegało sankcji finansowej. Na profilu w portalu społecznościowym umieszczona została przez skarżących informacja o warunkach nieodpłatnego wzięcia udziału w losowaniu wygranej rzeczowej, a później także informacja o dokonanym losowaniu nagrody w postaci świadczonych zabiegów kosmetycznych. Działania te wypełniały warunki do uznania ich za zorganizowanie loterii promocyjnej w rozumieniu odnośnych przepisów u.g.h. Skoro nie została ona poprzedzona uzyskaniem zezwolenia, istniały podstawy do stwierdzenia, że skarżący swym zachowaniem wyczerpali znamiona określone w art. 89 ust. 4 pkt 1 u.g.h.

Niezasadny jest, zdaniem Sądu, zarzut skargi dotyczący błędnej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h.

Należy wskazać, że w świetle powyższego przepisu warunkiem koniecznym uznania loterii z loterię (konkurs) promocyjną jest nabycie towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie podziela, zgodnie z którym udział w loterii promocyjnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. może polegać na nabyciu innego dowodu udziału w grze przez polubienie na stronie serwisu społecznościowego materiałów zamieszczonych przez organizatora konkursu i ich publiczne udostępnienie w sieci oraz spełnienie przez uczestników gry warunków konkursu określonych przez organizatora, jeżeli skutkiem tych działań ma być losowe wskazanie zwycięzcy uzyskującego nagrodę pieniężną lub rzeczową (por. wyroki NSA: z 5 stycznia 2000 r., sygn. akt II SA 120/99, z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 601/20, z 26 lipca 2022 r., sygn. akt II GSK 536/19, z 14 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 1521/23).

W orzecznictwie tym wskazuje się, że pojęcie nabycia innego dowodu potwierdzającego udział w grze musi być rozumiane na gruncie języka potocznego, gdyż u.g.h. nie definiuje tego pojęcia. "Nabycie" musi być rozumiane szeroko, a więc w oderwaniu od kontekstu, jaki przypisuje się temu terminowi na gruncie języka prawnego, na gruncie którego "nabyć to otrzymać coś na własność, płacąc za to". Zatem nabycie o jakim stanowi art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h., nie może być sprowadzone do jakiejkolwiek ekwiwalentności umowy pomiędzy uczestnikami loterii promocyjnej a jej organizatorem. Dowodem udziału w grze może być wszystko, co organizator uzna za potwierdzenie faktu udziału w grze, niezależnie od tego czy nabycie dowodu udziału w grze było faktycznie związane z zamiarem jego zakupienia, a więc nabycia w rozumieniu prawnym. Wobec powyższego przyjąć należy, że "nabycie", o jakim stanowi art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. to "uzyskanie czegoś lub zdobycie". W takim ujęciu nabycie innego dowodu udziału w grze nie musi łączyć się z przysporzeniem majątkowym uzyskiwanym przez organizatora tej gry z wpływów ze sprzedaży rzeczy, usług lub innych dowodów udziału w grze np. losów. Wystarczającym powodem uznania gry za grę losową w rozumieniu u.g.h. jest, by gra jak w rozpoznawanym przypadku loteria promocyjna promowała działalność prowadzoną przez organizatora w powiązaniu z uzyskaniem wygranej rzeczowej, przyznawanej losowo, miała na celu zwiększenie atrakcyjności jego działalności, bo wówczas działanie takie prowadzi niewątpliwie do zwiększenia obrotów, a w konsekwencji do większych zysków. Zamiar osiągnięcia tych zysków jest elementem odpłatności gry, mimo że samo polubienie w mediach społecznościowych nie wiązało się z koniecznością nabycia czegokolwiek.

W rozpatrywanej sprawie dla określenia kwalifikacji prawnej omawianego zachowania skarżących istotne znaczenie ma okoliczność, że wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział Karny z dnia [...] października 2024 r. sygn. akt [...] skarżącej zezwolono na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności za czyn polegający na urządzeniu loterii promocyjnej w marcu 2023 r. za pośrednictwem strony internetowej portalu społecznościowego F., to jest przestępstwo skarbowe z art. 108 § 1 k.k.s. i na podstawie art. 18 § 1 k.k.s. Sąd orzekł tytułem kary grzywnę w kwocie [...] zł.

Zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Wynikające z art. 11 p.p.s.a. związanie sądu oznacza obowiązek przyjęcia przez sąd administracyjny, że zaistniały wszystkie okoliczności istotne dla bytu przestępstwa, za które został skazany sprawca, w szczególności wszystkie okoliczności należące do znamion strony przedmiotowej i podmiotowej przestępstwa. Oznacza to, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie może czynić odmiennych ustaleń dotyczących przestępstwa karno - skarbowego, aniżeli przyjęto w wyroku skazującym. W w.w. wyroku Sąd ustalił, że skarżąca bez uzyskania wymaganego zezwolenia przeprowadziła loterię promocyjną w rozumieniu przepisów u.g.h., wobec czego, w świetle art. 11 p.p.s.a., ustalenie to wiąże Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

Jednak, według Sądu, ustalenia faktyczne sprawy w powyższym zakresie jakkolwiek nie budzą zastrzeżeń, to jednak nie mogą przesądzić na gruncie niniejszej sprawy, czy skarżący powinni podlegać karze pieniężnej z art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. Uznanie, że w okolicznościach tej sprawy wystąpiły podstawy do nałożenia na skarżących kary pieniężnej wymagało bowiem rozstrzygnięcia wystąpienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia takiej kary, o których mowa w art. 189f k.p.a.

Sąd wskazuje, że Dział IVa k.p.a., zatytułowany "Administracyjne kary pieniężne", nie podlega wyłączeniu w przypadku deliktów administracyjnych, poddanych regulacji u.g.h. Możliwość zastosowania IVa k.p.a. do spraw rozstrzyganych na gruncie u.g.h. przyznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 28 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2433/17, z 4 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 53/20 i z 14 marca 2024r. sygn. akt II GSK 1521/23.

Zdaniem Sądu nie jest zasadne stanowisko organu odmawiające stosowania przepisów Działu IVa k.p.a. - "Administracyjne kary pieniężne" - w postępowaniu w sprawach nakładania kar pieniężnych na podstawie ustawy o grach hazardowych, a za jego trafnością nie przemawia argument z imperatywnej treści art. 89 u.g.h.

Z przepisu art. 8 u.g.h. jednoznacznie wynika, że w sprawach poddanych regulacji ustawy o grach hazardowych mają odpowiednie zastosowanie (procesowe) przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa o grach hazardowych stanowi inaczej. Jeżeli więc - co w omawianym zakresie ma zasadnicze znaczenie - przepisy Działu IVa k.p.a. mają charakter regulacji prawnomaterialnej, to nie sposób jest wykluczyć, czy też wyłączyć ich stosowania w sprawach nakładania kar pieniężnych na podstawie ustawy o grach hazardowych na tej tylko podstawie, że w postępowaniach w wymienionych sprawach ma odpowiednie zastosowanie ustawa - Ordynacja podatkowa. Zwłaszcza, że chodzi o jej odpowiednie stosowanie w zakresie, w jakim miałoby się to odnosić do (samego) postępowania, z zastrzeżeniem, że ustawa o grach hazardowych nie stanowi inaczej (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 784/20).

W korespondencji do powyższego, trzeba stwierdzić, że omawianego stanowiska nie podważa również treść art. 3 § 1 pkt 2 k.p.a., z którego wynika, że przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem przepisów działów IV i VIII. Również bowiem istota tej regulacji prawnej odnosi się do zagadnień natury procesowej, co znajduje swoje potwierdzenie w tym, że wejście w życie ustawy - Ordynacja podatkowe uzasadniało uchylenie pierwotnie obowiązujących przepisów szczególnych postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych, a mianowicie przepisów art. 164 - 179 k.p.a. Nadto wobec istoty oraz funkcji sankcji administracyjnej, administracyjna kara pieniężna nakładana na podstawie art. 89 u.g.h. nie należy do przedmiotu regulacji wymienionej ustawy, albowiem nie jest zobowiązaniem podatkowym w rozumieniu art. 5 ustawy - Ordynacja podatkowa. Kara ta nie jest podatkiem w rozumieniu art. 6 przywołanej ustawy. Nie jest również niebędącą podatkiem i opłatą należnością stanowiącą dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikającą ze stosunków publicznoprawnych, w rozumieniu art. 3 pkt 8 tej ustawy. W tej mierze, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że warunkiem zastosowania przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa do określonej należności budżetowej jest to, aby wynikała ona ze stosunków publicznoprawnych, przez które należy rozumieć istnienie pewnych relacji między co najmniej dwoma podmiotami, pewnych uprawnień i obowiązków wynikających z określonych norm prawnych, co oznacza, że do tych należności powinno się zaliczać należności, których obowiązek ponoszenia stanowi realizację przepisów prawa, a nie jest wynikiem naruszenia tych przepisów. W związku z tym zaś, że wszelkiego rodzaju kary pieniężne wynikają, nie ze stosunków publicznoprawnych, nakazujących określonym podmiotom świadczenie publiczne na rzecz budżetu państwa (budżetu jednostek samorządu terytorialnego), lecz z zabronionych pod groźbą sankcji ich zachowań, z pojęcia niepodatkowych należności publicznoprawnych wyklucza się więc wobec tego dochody budżetowe, których źródłem są wszelkiego rodzaju kary pieniężne, grzywny czy mandaty (wyroki NSA: z 19 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2551/17; z dnia: 26 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 416/19 oraz sygn. akt II GSK 826/19; 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 1693/13).

Powyższe nie pozostaje bez wpływu na rozumienie przepisu art. 91 u.g.h., który stanowi, że do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Wobec tak ograniczonego zakresu odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa do kar pieniężnych nakładanych na podstawie u.g.h. - a w tej mierze nie można tracić z pola widzenia stanowiska, z którego wynika, że do wskazanych kar pieniężnych nie ma zastosowania przepis art. 68 § 1 O.p. (zob. wyrok NSA z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II GSK 1479/16) - trzeba podkreślić, że art. 91 u.g.h. nie stanowi o odpowiednim stosowaniu ustawy - Ordynacja podatkowa w zakresie nakładania wymienionych kar pieniężnych.

O nakładaniu lub wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej lub udzielaniu ulg w jej wykonaniu stanowią zaś przepisy Działu IVa ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.

Analizując powyższe zagadnienie nie można tracić z pola widzenia celów towarzyszących zmianom wprowadzonym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw - którą zostały dodane przepisy Działu IVa ("Administracyjne kary pieniężne") - oraz funkcji przepisów wymienionego Działu. Z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej wynika, że wprowadzane zmiany motywowane były tym, iż "Kary administracyjne w polskim prawie bardzo często stanowią dotkliwą sankcję za naruszenie prawa, niekiedy nawet surowszą niż kary wymierzane za popełnienie wykroczenia, wykroczenia karnoskarbowego, przestępstwa bądź przestępstwa karnoskarbowego. Jednocześnie w systemie prawnym brak jest reguł ogólnych określających zasady ich nakładania i wymierzania, co skutkuje znaczącym zróżnicowaniem sytuacji podmiotów podlegających ukaraniu, szczególnie w zakresie instytucji łagodzących obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej (...) niejednokrotnie nakładanie kar administracyjnych cechuje automatyzm oraz nieuwzględnianie przyczyn i okoliczności dopuszczenia się naruszenia. (...) sankcje administracyjne przybierają w wielu przypadkach bardziej rygorystyczną postać niż sankcje karne, np. gdy nie przewidziano przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. (...) automatyzm nakładania kar i brak uwzględniania okoliczności danej sprawy nie sprzyja zapewnieniu sprawiedliwego (...) działania administracji. Stan taki budzi (...) zastrzeżenia z uwagi (...) w szczególności na zasadę proporcjonalności. Z tego względu w orzecznictwie i doktrynie postuluje się, aby w przypadkach, gdy wyraźne brzmienie przepisu nie stoi temu na przeszkodzie, wykładać przepisy dotyczące kar administracyjnych, dążąc do rozszerzenia gwarancji procesowych praw obywatela oraz obowiązywania zasady zaufania do organów państwa".

Wobec celu zmian wprowadzonych przywołaną ustawą nowelizującą z dnia 7 kwietnia 2017 r. oraz funkcji przepisów Działu IVa k.p.a., za uzasadniony należy uznać wniosek, że regulacja ta ma również zastosowanie w sprawach nakładania administracyjnych kar pieniężnych na podstawie ustawy o grach hazardowych. Funkcja oraz treść art. 189f § 1 k.p.a. uzasadnia natomiast stanowisko, zgodnie z którym stwierdzenie faktu naruszenia prawa, o którym mowa w art. 89 u.g.h. oraz przypisanie tego naruszenia jego sprawcy, zobowiązuje organ administracji publicznej na etapie bezpośrednio poprzedzającym wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, do rozważenia - bo taka powinna być właśnie sekwencja działań podejmowanych przez organ administracji, których brak podjęcia podważa jednocześnie zgodność z prawem rozstrzygnięcia nakładającego sankcję administracyjną - zaktualizowania się przesłanek stosowania wobec sprawcy naruszenia instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, a w konsekwencji dania temu stosownego wyrazu.

Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie istotną okolicznością jest fakt - na co zwrócono powyżej uwagę, iż w ramach postępowania karno-skarbowego, skarżącej przedstawiono zarzut urządzania nielegalnej loterii promocyjnej wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych, tj. o przestępstwo skarbowe określone w art. 108 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy. Skarżąca złożyła wniosek o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, zobowiązując się do uiszczenia kary grzywny oraz zryczałtowanych kosztów postępowania. Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...] października 2023 r., sygn. akt [...], udzielił skarżącej zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności i orzekł tytułem kary grzywny kwotę [...] zł.

Wobec powyższego należy zauważyć, iż zgodnie z art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Przepis ten stanowi odrębną podstawę obligatoryjnego odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. (zob. Kmieciak Zbigniew, Wegner Joanna, Wojtuń Maciej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz WKP 2023).

Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że w sprawie niezbędne jest rozważenie przez organ zasadności odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w kontekście art. 189f § 1 k.p.a. Kwestia ta w żaden sposób nie była przedmiotem rozważań organu odwoławczego w zaskarżonej decyzji.

Powinnością organów orzekających w sprawie było zatem rozważenie wszystkich okoliczności związanych z niniejszą sprawą, dających podstawę do nienakładania kary na skarżących.

Wskazać należy, że przepis art. 189f k.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

W związku z powyższym należy wskazać, że organ odstępuje od nałożenia kary i poprzestaje na pouczeniu strony w dwojakiego rodzaju sytuacjach. Po pierwsze, organ stwierdza, że waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.). Organ jest wówczas zobligowany do poprzestania na pouczeniu strony, co zgodnie z zasadą proporcjonalności stanowi działanie adekwatne do okoliczności sprawy. Po drugie, doszło do realizacji celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Cele te mogły zostać osiągnięte w ramach odrębnego postępowania toczącego się przed postępowaniem w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f § 1pkt 2 k.p.a.). W takim przypadku organ jest zobligowany do poprzestania na pouczeniu strony. Powyższe cele mogą być osiągnięte również w wyniku wyznaczenia stronie przez organ terminu do usunięcia naruszenia prawa lub powiadomienia właściwych podmiotowo stwierdzonym naruszeniu prawa.

W niniejszej sprawie organ nie kwestionował okoliczności zaprzestania przez skarżących naruszenia prawa. Stwierdził natomiast, że na przeszkodzie odstąpieniu od nałożenia kary stoi okoliczność, że waga naruszenia prawa nie może być w tym przypadku oceniona jako znikoma, ponieważ naruszenie przepisów u.g.h. nie może być uznane za naruszenie prawa znikomej wagi. Zaznaczył, że przyjęte przez ustawodawcę zasady organizacji gier mają służyć ochronie dóbr prawnych, w szczególności ochronie społeczeństwa przed negatywnymi skutkami uzależnienia od hazardu.

Okoliczności jakie winny zostać rozważone przy ocenie wagi naruszenia prawa zostały wskazane w art. 189d pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym, wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia.

W orzecznictwie wskazuje się, że w świetle art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. stwierdzenie przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa uzasadniającej odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymaga przeprowadzenia swego rodzaju testu proporcjonalności, tj. wyważenia hierarchii dóbr (wartości) chronionych przez prawo na tle konkretnego stanu faktycznego. Istotne znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., mają chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1pkt 1 k.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego (por. wyroki WSA w Warszawie z 27 sierpnia 2020 r., IV SA/Wa 973/20 i z 27 lipca 2021 r., sygn. akt V SA/WA 566/21, wyrok WSA w Poznaniu z 10 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 711/22).

W ocenie Sądu, rozpatrując możliwość zastosowania art. 189f k.p.a. organ nie dokonał wystarczającej analizy w aspekcie wagi popełnionego przez skarżących naruszenia. Zajęte przez organ stanowisko, że waga popełnionego czynu była znaczna, w ocenie Sądu, nie jest przekonujące. Przyjęcie, że kara pieniężna stanowi ekwiwalent utraconych wpływów z opłaty za zezwolenie, nie jest wystarczające do oceny wagi naruszenia, zwłaszcza jeżeli uwzględnić niewielką skalę zorganizowanej loterii oraz wartość wygranej rzeczowej. Ponadto organ nie uwzględnił również treści art. 189f § 1 pkt 2 kpa w sytuacji, gdy skarżąca za to samo zachowanie została już ukarana za przestępstwo skarbowe.

Reasumując, w przekonaniu Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ nie uwzględnił całokształtu okoliczności przypadku skarżących pod kątem treści art. 189f kpa

Z przedstawionych względów, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.