Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1409/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Burmistrza Miasta C. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1/stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2/ zasądza od Wojewody na rzecz Burmistrza Miasta C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia 1 kwietnia 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1, 2, 3, 4 i 6, art. 96 ust 1b, art. 141, art. 142, art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104, 105 K.p.a. orzekł:

w pkt 1/ o zwrocie na rzecz K. S. udziału 5/8 nieruchomości działki nr [...] o pow. 0.0515 ha powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,5590 ha, położonej w jednostce ewidencyjnej C. - miasto - obręb K., oznaczonej w projekcie podziału przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, wpisanym do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 5 października 2020r, pod numerem ewidencyjnym [...], zgodnie z Księgą Wieczystą [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w C., stanowiącej własność Gminy C.;

w pkt 2/ o zwrocie na rzecz W. S., udziału 1/8 nieruchomości działki nr [...] o pow. 0.0515 ha powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,5590 ha, położonej w jednostce ewidencyjnej C. - miasto - obręb K., oznaczonej w projekcie podziału przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, wpisanym do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 5 października 2020 r. pod numerem ewidencyjnym [...], zgodnie z Księgą Wieczystą [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w C., stanowiącej własność Gminy C.;

w pkt 3/ o zwrocie na rzecz M. K., udziału 1/8 nieruchomości działki nr [...] o pow. 0.0515 ha powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,5590 ha, położonej w jednostce ewidencyjnej C. - miasto - obręb K., oznaczonej w projekcie podziału przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, wpisanym do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 5 października 2020r, pod numerem ewidencyjnym [...], zgodnie z Księgą Wieczystą [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w C., stanowiącej własność Gminy C.;

w pkt 4/ o zwrocie na rzecz J. G. udziału 1/8 nieruchomości działki nr [...] o pow. 0,0515 ha powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,5590 ha, położonej w jednostce ewidencyjnej C. - miasto - obręb K., oznaczonej w projekcie podziału przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, wpisanym do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 5 października 2020 r. pod numerem ewidencyjnym [...], zgodnie z Księgą Wieczystą [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w C., stanowiącej własność Gminy C.;

w pkt 5/ o zwrocie na rzecz Gminy C. przez K. S. zdenominowanego i zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 2053,57 zł;

w pkt 6/ o zwrocie na rzecz Gminy C. przez W. S. zdenominowanego i zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 410,71 zł;

w pkt 7/ o zwrocie na rzecz Gminy C. przez M. K. zdenominowanego i zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 410,71 zł;

w pkt 8/ o zwrocie na rzecz Gminy C. przez J. G. zdenominowanego i zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 410,71 zł;

w pkt 9/ kwota wymieniona w pkt 5, 6, 7, 8 niniejszej decyzji winna być uiszczona na wskazane w decyzji konto w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna;

w pkt 10/ załącznik do niniejszej decyzji stanowi projekt podziału działki nr

[...] o pow. 0,5590 ha, położonej w jednostce ewidencyjnej C.

- miasto, obręb - K. , wykonany na mapie zasadniczej w skali

1:1000, przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i wpisany do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 5 października 2020 r. za identyfikatorem ewidencyjnym nr [...];

w pkt 11/ niniejsza decyzja zatwierdza podział nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...] o pow. 0,5590 ha, położonej w jednostce ewidencyjnej C. miasto, obręb K., na działkę nr [...] o pow. 0,0515 ha, nr [...] o pow. 0,5075 ha, zgodnie z oznaczeniem kancelaryjnym zgłoszenia nr [...] i wpisany do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 5 października 2020 r. za identyfikatorem ewidencyjnym nr [...], wpisanej do Księgi Wieczystej [...];

w pkt 12/ w przypadku niezapłacenia wymienionej powyżej kwoty w ustalonym

terminie, mają zastosowanie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

w pkt 13/ w razie zwłoki w uiszczeniu należności pobrane zostaną odsetki na zasadach ogólnych, określonych w Kodeksie cywilnym;

w pkt 14/ nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu;

w pkt 15/ ostateczna decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i katastrze nieruchomości.

W uzasadnieniu organ podniósł, że na podstawie archiwalnych dokumentów stwierdzono, że decyzją o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia [...].1980, p. gr [...] o pow. 0,0515 ha oraz p. gr. [...] o pow. 0,3091 ha, która stała się ostateczna dnia [...].1980r., zostały wywłaszczone z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej w związku z budową osiedla [...] w C., zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia 15.02.1980 r., stanowiąc w dniu wywłaszczenia -własność K. i M. S.. Zgodnie z w/w decyzją wywłaszczeniową ustalono odszkodowanie na kwotę 171.346 zł w tym 64.908 (grunt), 106.438 (składnik budowlany). Roszczenie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej powstaje z chwilą, gdy nieruchomość staje się zbędna na cel, na jaki miała być wywłaszczona, gdy zaistnieje przesłanka z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Natomiast art. 140 ust. 1 ugn mówi, iż w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Analiza zebranego materiału dowodowego, przeprowadzone oględziny jak również zawarte argumenty w decyzji z dnia 16.05.2018 r. Wojewody pozwoliły na stwierdzenie, że nieruchomość objęta -wnioskiem o zwrot w zakresie działki p. gr. [...], przeznaczona została do zwrotu. Dowodem potwierdzającym fakt, że teren wywłaszczonej nieruchomości stał się zbędny na cel wywłaszczenia jest naniesienie przez uprawnionego geodetę D. Z. na plan realizacyjny Osiedla [...] p.gr [...] z którego wynika, iż działka wywłaszczona objęta -wnioskiem o zwrot znajduje się -w granicy planu lecz infrastruktura została nie wykorzysta zgodnie z przeznaczeniem. Fakt element infrastruktury został zrealizowany, jednak zauważyć należy że teren ten nie wygląda na urządzony w sposób celowy oraz nie stanowi on otoczenia budynku projektowanego na działce nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]. Porównując teren wraz ze zdjęciami lotniczymi jednoznacznie wynika, iż do realizacji inwestycji na w/w działkach w postaci projektowanej szkoły (budynku) wraz z otaczającym go terenem zielonym, drogą a w południowej części działki nr [...] prawdopodobnie boiskami sportowymi, nie doszło do realizacji. Ponadto warto zwrócić uwagę, iż pozostała część osiedla została zrealizowana zgodnie z planem realizacyjnym P. gr [...] odpowiadała przy wszczęciu postępowania w części działce nr [...] (po podziale działce nr [...]), położonej w jednostce ewidencyjnej C. miasto, obręb K.. Zgodnie z operatem podziałowym dla działki nr [...], obręb K., identyfikator ew. [...] z dnia 5 grudnia 2017r., działka nr [...] o pow. 0,6559 ha, została podzielona na działkę nr [...] o pow. 0,5590 ha, działkę nr [...] o pow. 0,0969 ha. Z uwagi na wydzielenie działki do zwrotu zlecono wykonanie operatu podziałowego. Geodeta uprawniony D. Z. (nr [...]) operatem technicznym nr [...] z dnia 5 października 2020 r., podzielił działkę nr [...], obręb K. na działkę nr [...] o pow. 0,0515 ha (działka przeznaczona do zwrotu), oraz na działkę nr [...] o pow. 0,5075 ha. W związku z zebranym materiałem dowodowym uznano, że parcela wywłaszczona [...], stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu z dnia [...] 1980r. Działka nr [...], została wydzielona z działki nr [...] i została przeznaczona, do zwrotu. W świetle powyższego z uwagi na spełnienie przesłanek wynikających z art. 137 ustawy, zrealizowano żądanie wnioskodawców i w/w działkę przeznaczono do zwrotu.

Od tej decyzji odwołanie wniosła Gmina C. podnosząc, że z planu realizacyjnego Osiedla [...] w C., zatwierdzonego decyzją z dnia 15.02.1980 r. wynika, że parcela pgr [...], b. gm. kat. K. "miała stanowić fragment większego terenu zielonego w części zadrzewionego. Nieruchomość, z której wydzielona została działka odpowiadająca wywłaszczonej parceli gruntowej [...] stanowi teren zieleni osiedlowej i jako taka objęta jest całorocznym utrzymaniem terenów zieleni na [...] w C.. (...) Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym teren wywłaszczony pod budowę osiedla mieszkaniowego nie musi być w całości pokryty różnymi inwestycjami budowlanymi. W szczególności mogą na nim występować obszary tzw. zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne. Osiedle mieszkaniowe jest bowiem pewnym, swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami uwzględniającymi potrzeby mieszkańców. W świetle powyższego brak jest podstaw do przyjęcia zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia i orzeczenia o jej zwrocie.

Wojewoda decyzją z dnia 21 października 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją Naczelnika Miasta i Gminy C. z dnia [...].1980 r., wydaną na podstawie ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, orzeczono o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w gm. kat. K. oznaczonej jako pgr. [...] i pgr. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność M. i K. S., z przeznaczeniem na cele realizacji [...] w C., zgodnie z decyzją z dnia 15.02.1980 r. zatwierdzającą plan realizacyjny inwestycji oraz o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na rzecz ww. osób w wysokości 171 346 zł (w tym za grunt - 64 908 zł oraz za składniki budowlane - 106 438 zł). Jedną z przesłanek zwrotu nieruchomości jest zbędność przedmiotowej nieruchomości na cel jej wywłaszczenia. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n., z którym nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1/ pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2/ pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W poprzedniej decyzji z dnia [...].2017 r., Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako pgr. [...], odpowiadającej obecnie w części działce nr [...], położonej w jednostce ewidencyjnej C. - miasto, obręb - K. na podstawie: decyzji Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w K. z dnia [...].1980 r. zatwierdzającej plan realizacyjny osiedla [...] w C., fragmentu planu realizacyjnego inwestycji, zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu z lat: 1981 i 1992 oraz protokołu z oględzin nieruchomości z dnia [...].2017 r., z których w ocenie organu I instancji wynikało, że przedmiotowa nieruchomość nie jest zbędna na cel wywłaszczenia, ponieważ została ona zagospodarowana na urządzony teren zielony w ramach osiedla mieszkaniowego w wymaganym terminie, co mieści się w znaczeniu modyfikacji celu wywłaszczenia. Wojewoda decyzją z dnia 16.05.2018 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, zalecając organowi I instancji pozyskania całego planu realizacyjnego oraz dokonania w jego kontekście oceny sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości przed i po wywłaszczeniu całej projektowanej na tym terenie inwestycji, a następnie wydania w tym zakresie właściwego rozstrzygnięcia. Organowi I instancji nie udało się odnaleźć całego planu realizacyjnego przedmiotowej inwestycji. Podobnie pomimo podjętych czynności, organ odwoławczy również nie pozyskał do akt sprawy ww. dokumentu. W ponownie prowadzonym postępowaniu, na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, zaskarżoną decyzją z dnia [...].2021 r., Starosta [...] orzekł o zwrocie działki nr [...] (wydzielonej z działki nr [...]), odpowiadającej wywłaszczonej parceli pgr [...], b. gm; kat. K. na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli nieruchomości w odpowiednich udziałach, stwierdzając, że "dowodem potwierdzającym fakt, że teren wywłaszczonej nieruchomości stał się zbędny na cel wywłaszczenia jest naniesienie przez uprawnionego geodetę D. Z. na plan realizacyjny "[...]" pgr. [...], z którego wynika, iż działka wywłaszczona objęta wnioskiem o zwrot znajduje się w granicy planu lecz infrastruktura została niewykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Fakt element infrastruktury (dopisek własny -zieleń) został zrealizowany, jednak zauważyć należy, że teren ten nie wygląda na urządzony w sposób celowy oraz nie stanowi on otoczenia budynku projektowanego na działce nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]. Porównując teren wraz ze zdjęciami lotniczymi wynika, iż do realizacji inwestycji na w/w działkach w postaci projektowanej szkoły (budynku) wraz z otaczającym go terenem zielonym, drogą, a w południowej części działki nr [...] prawdopodobnie boiskami sportowymi, nie doszło do realizacji. Ponadto warto zwrócić uwagę, że pozostała część osiedla została zrealizowana. (...) W związku z zebranym materiałem dowodowym uznano, że parcela pgr [...] stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu z dnia 14 maja 1980 r." Na podstawie zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego, w kontekście zagospodarowania sąsiednich nieruchomościach (działki nr [...] oraz nr [...]), przeznaczonych zgodnie z planem realizacyjnym pod tę samą inwestycję, potwierdzić należy, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, określony szczegółowo jako zaplecze projektowanej dla potrzeb osiedla mieszkaniowego [...]" w C. szkoły, stanowiące teren zielony, w części zadrzewiony,. Ta część osiedla mieszkaniowego nie została bowiem, zdaniem organu odwoławczego zrealizowana. Podkreślić w tym miejscu należy, że jak wynika z porównania planu realizacyjnego osiedla [...]" w C., z wrysowaną przez uprawnionego geodetę parcelą pgr. [...], b. gm. kat. K. (odpowiadającą działce nr [...], wydzielonej z działki nr [...], zgodnie z mapą z projektem podziału, stanowiącą załącznik do zaskarżonej decyzji) oraz mapy z projektem podziału, szkoła i jej zaplecze, miały zajmować duży teren, obejmujący m.in. działki: nr [...], nr [...], nr [...], jak również - działki: nr [...] o pow. 0,1415 ha i nr [...] o pow. 0,2860 ha (objęte księgą wieczystą nr [...]), które stanowią aktualnie własność osoby prawnej (firma A) i zostały nabyte od osób fizycznych oraz działkę nr [...] o pow. 0,6559 ha, z której wydzielono działki: nr [...] o pow. 0,05590 ha i [...] o pow. 0,0969 ha. W tym miejscu zauważyć należy, że działka nr [...], obr. K. , jedn. ewid. C. - miasto została przeniesiona z księgi wieczystej nr [...], w której osoby fizyczne zostały ujawnione jako właściciele przedmiotowej nieruchomości na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...].2021 r. Decyzją Starosty [...] z dnia 13.07.2020r. zwrócono na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela działkę nr [...] o pow. 0,0969 ha, położoną w jednostce ewidencyjnej C. miasto, obręb K., odpowiadającą parceli pgr. [...], b. gm. kat. K. , wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w C. z dnia 25.05.1980 r. z przeznaczeniem na cele realizacji [...] w C., zgodnie z decyzją z dnia [...].1980 r. zatwierdzającą plan realizacyjny inwestycji. Wyżej opisany teren, w granicach którego znajdowała się również parcela pgr. [...] (co potwierdza kopia planu realizacyjnego i mapa ewidencyjna, na których geodeta uprawniony D. Z. zaznaczył przedmiotową parcelę), miał być zagospodarowany na budynek szkoły oraz jego zaplecze, tj. teren zielony z drzewami izolującymi teren szkoły od pobliskich ulic, boiskami sportowymi, bieżniami. Jak wynika z planu realizacyjnego, wzdłuż granicy przedmiotowego terenu, od strony ulic: [...] planowano posadzić drzewa (w tym m.in. na części parceli pgr. [...], odpowiadającej działce nr [...]). Działka nr [...], jedn. ewid. C. - miasto, obr. K. graniczy od północy z działką nr [...] oraz działką nr [...], na której posadowiony jest dom mieszkalny, widoczny na zdjęciach lotniczych z 1981 r. i 1992 r. i na której również planowano posadzić drzewa. Południowo-wschodnia część terenu stanowiącego zaplecze szkoły, miała być zagospodarowana na boiska sportowe i bieżnie. Wzdłuż południowo - zachodniej granicy terenu szkolnego, posadowione są budynki, widoczne na ww. zdjęciach lotniczych i aktualnych mapach. Z kolei w północnej i środkowej części terenu (na działkach: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], nr [...]) planowano zlokalizować duży budynek szkolny. Do realizacji przedmiotowej inwestycji nie doszło. Jak wynika ze zdjęcia lotniczego terenu z 1981 r., na którym widoczny jest budynek posadowiony na działce nr [...], parcela pgr. [...], odpowiadająca działce nr [...], stanowiła teren zielony, wokół którego znajdowały się pola uprawne. Ze zdjęcia z 1992 r. wynika, że na terenie położonym powyżej przedmiotowego budynku i wywłaszczonej parceli wybudowano bloki mieszkalne, natomiast teren nieruchomości na których planowano zrealizować szkołę wraz z zapleczem, pozostawał terenem niezagospodarowanym, z zielenią nieurządzoną, częściowo "zniszczoną". W protokole z oględzin nieruchomości z dnia [...].2017 r. zapisano, że działka nr [...] (z której następnie wydzielono działkę nr [...]) "porośnięta jest trawą, działka zadbana, wykoszona. Od str. działki nr [...], [...] ogrodzona metalowym ogrodzeniem z przęseł. Granice działki niewidoczne w terenie." Właścicielem działki nr [...] jest Gmina C., która wniosła odwołanie od zaskarżonej decyzji Starosty [...] orzekającej o zwrocie działki nr [...], powstałej z działki nr [...], wskazując, że przedmiotowa nieruchomość objęta jest całorocznym utrzymaniem terenów zieleni na os. [...] w C. oraz, że z uwagi na to, że teren zielony stanowi element osiedla mieszkaniowego, przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia tj. budowę osiedla mieszkaniowego [...]", gdyż zrealizowanie zieleni na osiedlu stanowi dopuszczalną modyfikację celu wywłaszczenia. Odnosząc się do powyższego zarzutu, pokreślić zatem należy, że działka nr [...], powstała z działki nr [...] wraz z sąsiednimi działkami miały być zabudowane przez szkołę i jej zaplecze, która to inwestycja nie została zrealizowana. Nieruchomości wywłaszczone na ten cel od daty wywłaszczenia do czasu zwrotu nieruchomości, stanowią duży teren zielony (o pow. około 1 ha) z pojedynczymi wydeptanymi ścieżkami, wolny od jakiejkolwiek zabudowy. Stan ten nie wskazuje zatem, że został on (w tym działka nr [...]) zagospodarowany na zieleń w sposób planowy. Nie można zatem uznać, że w niniejszej sprawie miała miejsce modyfikacja celu wywłaszczenia, poprzez zagospodarowanie nieruchomości zielenią osiedlową zamiast budowy szkoły z jej zapleczem, skoro na tak dużym terenie nie podjęto przed wszczęciem postępowania zwrotowego żadnych planowych, zorganizowanych działań, które mogłyby wskazywać na realizację zamierzenia związanego z celem publicznym. Z faktu, że teren ten zajęty jest przez trawę koszoną przez jego właściciela, nie może bowiem wynikać, że działka nr [...] nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Zdaniem organu odwoławczego ta część osiedla nie została zrealizowana. Zauważyć także należy, że na działkach wchodzących w przedmiotowy obszar obecnie realizowana jest inwestycja budowy bloków mieszkalnych. W tym stanie faktycznym odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w oparciu o stwierdzenie, że nieruchomość, która stanowiła teren zielony w dacie wywłaszczenia, nadal pozostaje terenem zielonym, naruszałaby przepis art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł B. C. zarzucając naruszenie art. 28, art. 30 § 1 K.p.a., art. 8 i art. 11 K.c. w związku z art. 8 art. 10 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

W uzasadnieniu podniesiono, że w dniu 24 lipca 2021 r. w trakcie prowadzenia postępowania przez organ II instancji, jedna ze stron postępowania K. S. zmarła, nr aktu zgonu [...] Ww. osoba zmarła przed datą wydania przez Wojewodę Decyzji z dnia 21 października 2021 r. Powyższa decyzja wydana została w stosunku do osoby nieżyjącej, w związku z czym została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a.). W konkluzji strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Kontroli sądu w niniejszym postępowania poddana jest ocena legalności decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, zbędnej na cal wywłaszczenia. Zarzuty skargi ograniczają się do wskazania faktu, że w trakcie postępowania przed organem II instancji zmarła jedna ze stron tego postępowania. Decyzja została zatem skierowana do osoby nieżyjącej.

Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z kolei przepis art. 156 pkt 4 k.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Z nieważnością o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. mamy do czynienia w sytuacji, kiedy organ administracji decyzję kieruje do podmiotu, który nie jest stroną postępowania administracyjnego, przy czym słowo "kieruje" należy rozumieć jako kształtowanie sytuacji prawnej tego podmiotu, tj przyznanie mu określonych praw lub na łożenie obowiązków" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2018 r. I OSK 4034/18, LEX nr 2587930). Dla oceny wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy skierowanie decyzji do osoby niebędącej w sprawie stroną nastąpiło na skutek zawinienia organu czy też bez tego zawinienia. Istotny jest sam fakt wadliwego skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną toczącego się postępowania administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2018 r. VII SA/Wa 538/18, LEX nr 2499996).

Aktualnie zarówno w doktrynie (np. Jaśkowska Małgorzata, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego) jak i w orzecznictwie (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2021 II OSK 2338/20) nie budzi wątpliwości, że w przepisie tym (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.) nie chodzi o omyłkę w doręczeniu decyzji, lub o doręczenie decyzji podmiotowi, któremu przymiot strony nie przysługiwał, lecz jak mowa wyżej o rozstrzygnięcie o prawach lub obowiązkach osoby niebędącej stroną postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, że przepisy k.p.a. nie zawierają przepisów, z których wynikło by, że osoba zmarła nie może być stroną w sprawie. Wynika to jednak z konstrukcji pojęcia strony i jej zdolności prawnej, którą ocenia się według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 k.p.a.). Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci. Konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego prowadzić go (gdy śmierć nastąpiła po wszczęciu postępowania) ale przede wszystkim wydać decyzji, która ma na celu kształtowanie jego sfery prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83, z glosą M. Stahl, OSPiKA 1984/5/108, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 1997 r., sygn. akt FPS 6/97, ONSA 1998/1/1, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06 LEX nr 505429 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 1261/10, LEX nr 1082605).

Ponieważ jak wykazuje to strona skarżąca, w dniu 4 lipca 2021 r. zmarła strona tego postępowania K. S. a stało się to w czasie trwania postępowania przed organem odwoławczym, dalsze prowadzenie postępowania bez ustalenia jej następców prawnych naruszało istotnie przepisy postępowania. Przede wszystkim jednak dokonanie zwrotu udziału w nieruchomości wobec osoby zmarłej, oraz zobowiązanie jej do zwrotu zdenominowanego i zwaloryzowanego odszkodowania, było skierowaniem decyzji do osoby nie będącej stroną postępowania. Decyzja ta bowiem kształtowała sferę prawną podmiotu, któremu na skutek śmierci ustała zdolność prawna. W orzecznictwie taką sytuację także traktuje się jako decyzję wydaną z rażącym naruszeniem prawa (por. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2014 r. I OSK 3086/12, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2019 r. I OSK 729/18).

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W kwestii kosztów Sąd orzekł, jak w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art.200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.