Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 967/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art.2 ust. 1, art. 3 ust 1 pkt 3 oraz art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 25 sierpnia 2023 r., nr sygn. akt SKO Gd/2554/23 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 24 sierpnia 2021 r., nr KDPI.3120.8.82233.27188.2021, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: SKO, organ odwoławczy) po rozpoznaniu odwołania M. B. (dalej: podatnik, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 24 sierpnia

2021 r., w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2021 r., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 z późn. zm.) dalej: O.p. oraz art. 2, art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1170) dalej: u.p.o.l. oraz Uchwały Rady Miasta Gdyni Nr XXIII/741/20 z dnia 28 października 2020 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości utrzymał zaskarżona decyzję w mocy.

W uzasadnieniu SKO stwierdza, że decyzją z dnia 24 sierpnia 2021 r. Prezydent ustalił podatnikom: M. B. oraz M. P. zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2021 w kwocie 12.036 zł.

We wniesionym odwołaniu podatnik wskazał, że decyzja została zaadresowana i wydana wadliwie. W treści wpisano jako zobowiązanych M. B. oraz M. P., podczas gdy decyzje ustalające zobowiązanie współwłaścicielom doręcza się odrębnie. Podatnik działał w sprawie przez pełnomocnika, który nie miał umocowania do odbioru korespondencji dla M. P. Organ nie udowodnił doręczenia decyzji drugiemu współwłaścicielowi, aby mógł się on zapoznać z jej treścią.

SKO rozpoznając odwołanie przede wszystkim wskazał, że niniejsza sprawa była przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 647/22 uchylił decyzję SKO z uwagi na pominięcie uczestnika – M. P. Sąd uznał, że wobec solidarnego charakteru zobowiązania podatkowego, decyzję organu odwoławczego również należy doręczyć obydwu zobowiązanym, niezależnie od faktu, że tylko jeden z nich zainicjował postępowanie odwoławcze. SKO, będą związane poglądem wyrażonym przez Sąd w niniejszej sprawie, zawiadomił pismem z dnia 17 kwietnia 2023 r. M. P. o toczącym się postępowaniu odwoławczym oraz o możliwości czynnego udziału w tym postępowaniu w tym o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Przesyłka nadana na adres [...] w Stanach Zjednoczonych została doręczona dnia 8 maja 2023 r., co wynika ze śledzenia przesyłki Poczty Polskiej S.A. Podatnik z przysługującego mu uprawnienia nie skorzystał.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania odwołania SKO przywołując treść art.2 ust. 1, art. 3 ust 1 pkt 3 oraz art. 3 ust. 4 u.p.o.l. stwierdza, że organ I instancji w sposób niebudzący wątpliwości ustalił, iż działka o numerze geodezyjnym [...] położona na terenie G., przy ul. [...] jest przedmiotem użytkowania wieczystego w częściach ułamkowych M. P. i podatnika i okoliczność ta nie była w toku postępowania negowana.

W takiej sytuacji obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na współwłaścicielach lub współposiadaczach (w tym użytkownikach wieczystych). Zapisy o stosowaniu zasad odpowiedzialności solidarnej zostały przez ustawodawcę zawarte przede wszystkim w art. 92 § 1 i § 2 O.p.

SKO dalej wskazało, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstaje w drodze doręczenia decyzji podatkowej (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.), a więc odpowiedzialnymi są podatnicy, którym doręczono decyzję konstytutywną, ustalającą wysokość zobowiązania, co miało miejsce w rozważanej sprawie.

W opinii organu odwoławczego wbrew zarzutom odwołania w decyzji poprawnie ujęto wszystkich użytkowników wieczystych nieruchomości i następnie przesłano decyzję każdemu z osobna. W przypadku skarżącego - na adres jego pełnomocnika, w przypadku M. P. na jego adres w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Podmiotem uprawnionym do doręczenia pism stosownie do treści art. 144 O.p. jest Poczta Polska. SKO odwołując się do Regulaminu Poczty Listowej Światowego Związku Pocztowego sporządzonego w Bernie dnia 28 stycznia 2005 r. (Dz.U. z 2007 r., Nr 108, poz. 744) mającego zastosowanie w przypadku doręczeń listów w obrocie międzynarodowym zauważa, że wbrew zarzutom skarżącego nie ma żadnej wzmianki, że przesyłki nie doręczono; nie zwrócono również samej przesyłki do czego doręczający byłby zobowiązany w świetle przywołanego wyżej Regulaminu. Nadto SKO podkreśla, że pisma wysyłane w obecnym postępowaniu na ten sam amerykański adres, wedle informacji pozyskanej z Poczty Polskiej, zostały pod tym adresem doręczone. W konsekwencji w opinii organu odwoławczego doszło do prawidłowego doręczenia decyzji ustalającej zobowiązanie za 2021 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję skarżący wnosząc o jej uchylenie podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylając wcześniej zaskarżoną decyzję z dnia 4 stycznia 2023 r. miał przede wszystkim na uwadze brak skutecznego doręczenia decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 24 sierpnia 2021 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2021 r. dla M. P. na adres do doręczeń w kraju, tak aby mógł powziąć wiedzę o toczącym się postępowaniu, w tym o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Decyzje podatkowe za rok 2021 wysyłane były pełnomocnikowi Skarżącego na adres do doręczeń w kraju, natomiast drugiemu Podatnikowi na adres w USA. Obaj współwłaściciele powołali swoich Pełnomocników. Skarżący – syna, a M. P. – profesjonalnego prawnika prowadzącego kancelarię adwokacką w G. Fakt ten Organom doskonale był znany (Organ Samorządowy pełnomocnictwo – M. P. znał od roku 2016, natomiast SKO w Gdańsku od lutego 2021 r.). Podatnicy mający swoich przedstawicieli, natomiast Organ powinien wysyłać korespondencję na podany do nich adres do doręczeń w kraju. Skarżący w piśmie z dnia 22 września 2023 r. skierowanym do Prezydenta Miasta Gdyni wystosował zapytanie o adres Pełnomocnika – M. P. (i od kiedy jest mu znany), nie otrzymał żadnej odpowiedzi.

W takim stanie rzeczy Skarżący wniósł o zwrócenie niniejszej sprawy do Organu I instancji celem uzupełnienia braków w materiale oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wskazał, że niniejsza sprawa była przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 4 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 647/22 uchylił decyzje SKO z uwagi na pominięcie uczestnika – M. P. SKO nie zrobiło nic, a wysłane pismo do USA mijało się z celem, kiedy Pełnomocnik M. P. był do dyspozycji w Polsce. Jeżeli SKO obowiązuje Konstytucja to w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji RP "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny Sąd", z którego to prawa Skarżący chciałby skorzystać.

W piśmie z dnia 15 stycznia 2024 r. Skarżący wniósł o połączenie spraw I SA/Gd 967/23 ze sprawą o sygn. I SA/Gd 647/22 do łącznego rozpoznania, gdyż obie sprawy są ze sobą ściśle powiązane. Nadto wobec braku potwierdzenia odbioru pism, listów poleconych wysyłanych do USA M. P., Skarżący wniósł o powiadomienie pełnomocnika M. P. – Mecenasa P. J. prowadzącego Biuro Prawne w G. – dla adresu do doręczeń w kraju.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo SKO podkreśla, że sąd nie kwestionował faktu doręczenia decyzji przez organ pierwszej instancji a jedynie zobowiązał SKO do powiadomienia M. P. o toczącym się postępowaniu odwoławczym, co tez organ uczynił. Odnosząc się do nowego zarzutu zgłoszonego w skardze odnośnie obowiązku doręczenia decyzji pełnomocnikowi M. P. SKO zauważa, że w aktach sprawy dotyczącej wymiaru podatku za 2021 r. nie ma dokumentu pełnomocnictwa, które to pełnomocnictwo zgodnie z art. 138e § 3 O.p. powinno być złożone do konkretnej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, którego miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO z dnia 25 sierpnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni ustalającą współwłaścicielom nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] podatek od nieruchomości za rok 2021 r.

Na wstępie należy przypomnieć, że kwestia wymiaru podatku za 2021 r. od przedmiotowej nieruchomości będącej współwłasnością skarżącego i M. P. była przedmiotem badania pod względem zgodności z prawem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie sygn. I SA/Gd 647/22, który wyrokiem z dnia 4 stycznia 2023 r. uchylił decyzje SKO z dnia 18 marca 2022 r., sygn. akt SKO Gd/5613/21. W przedmiotowym wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność – obowiązek podatkowy od nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach.

Tymczasem z akt niniejszej sprawy nie wynika, żeby SKO wydało odrębne decyzje – na każdego ze współwłaścicieli. Organ odwoławczy wydał jedną decyzję, przy czym jej treść nie wskazuje, żeby adresatami tej decyzji byli wszyscy współwłaściciele. Decyzję tę doręczono tylko Skarżącemu. Z akt sprawy nie wynika też, aby wszyscy współwłaściciele brali w ogóle udział w postępowaniu odwoławczym.

W wypadku gdy obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na kilku podmiotach postępowanie podatkowe powinno być przeprowadzone z udziałem wszystkich osób, na których ciąży ten obowiązek, stosownie bowiem do art. 133 § 1 O.p. podmiotom tym przysługuje prawo strony. Sąd podkreślił, że przepis art. 123 O.p., nakłada na organ podatkowy obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Obowiązek ten istnieje od momentu wszczęcia postępowania do chwili doręczenia decyzji organu odwoławczego (ostatecznej). Okoliczność, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożył tylko jeden współwłaściciel nie powoduje, że pozostali współwłaściciele tracą przymiot strony. W takiej sytuacji na organie podatkowym, stosownie do art. 165 § 3a w związku z art. 235 O.p., spoczywał obowiązek zawiadomienia pozostałych osób będących stronami w sprawie o wniesionym odwołaniu i prowadzenia postępowania z ich udziałem oraz doręczenia decyzji także pozostałym stronom postępowania.

Zatem organ odwoławczy zobowiązany był traktować wszystkich (obu) współwłaścicieli nieruchomości jako strony postępowania, ze wszystkimi tego konsekwencjami, w szczególności doręczając im swoja decyzję. Zgodnie bowiem z art. 211 w związku z art. 235 O.p. decyzję doręcza się stronom na piśmie. Na skutek zaniechania organu II instancji, drugi współwłaściciel nie brał udziału w postępowaniu odwoławczym i nie została im doręczona decyzja SKO. W konsekwencji w postępowaniu tym doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, dającego podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p.

Ponownie rozpatrując sprawę SKO będzie miało na uwadze powyższe wywody.

Wobec naruszenia przepisów procesowych przedwczesne byłoby odnoszenie się do kwestii prawidłowości doręczenia decyzji ustalającej wysokość podatku M. P. Organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien ponownie rozważyć czy doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji obu współwłaścicielom nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonego w orzeczeniu sądu. Powyższe związanie dotyczy również organu, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Mając na względzie powyższe, nie budzi wątpliwości sądu, że SKO prawidłowo skierowało decyzję z dnia 25 sierpnia 2023 r. do obydwu użytkowników wieczystych jako zobowiązanych solidarnie i następnie przesłano decyzję każdemu z osobna. W przypadku skarżącego – na adres Jego pełnomocnika, w przypadku M. P. na jego adres w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Ustawodawca w art. 144 O.p. wskazał sposoby doręczenia pism, stanowiąc, że podmiotem uprawnionym do realizacji tej czynności jest m.in. Poczta Polska S.A. Wprawdzie Ordynacja podatkowa nie reguluje wprost w tym przepisie zagadnienia doręczania pism podatnikom mieszkającym za granicą, jednakże nie wyłącza to dopuszczalności takiego doręczenia. Stosownie bowiem do postanowień art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, osobom fizycznym pisma doręcza się w miejscu ich zamieszkania.

Wobec powyższego, należy przyjąć, że Poczta Polska, która przyjęła pismo, zobowiązując się do jego doręczenia, a następnie na podstawie międzynarodowych procedur pocztowych, przekaże pismo operatorowi pocztowemu państwa, w którym adresat pism mieszka, w celu jego doręczenia – to takie dostarczenie pisma należy traktować jako doręczenie zrealizowane przez Pocztę Polską, co trafnie podkreślono w zaskarżonej decyzji.

Za SKO należy odwołać się również do Regulaminu Poczty Listowej Światowego Związku Pocztowego sporządzonego w Bernie dnia 28 stycznia 2005 r. (Dz.U. z 2007 r. Nr 108, poz. 744), mającego zastosowanie w przypadku doręczeń listów w obrocie międzynarodowym. Z zapisów zawartych w art. RL 147 wynika, że administracje pocztowe zapewniają zwrot przesyłek, które nie mogły zostać z jakiegokolwiek powodu doręczone adresatom. (ust. 1). Z kolei, z treści ust. 8 pkt 8.1 ww. artykułu wynika, że przed zwróceniem do administracji kraju nadania przesyłek niedoręczonych z jakiekolwiek powodu, urząd przeznaczenia powinien podać, po francusku, przyczynę niedoręczenia. Wyraźną i zwięzłą informację o przyczynie umieszcza się, o ile to możliwe, na przedniej stronie przesyłki, w następującej formie: "inconnu" ("nieznany"), "refusé" ("odmówił przyjęcia"), "déménagé" ("wyprowadził się"), "non réclamé" ("nie podjął"), "adresse insuffisante" ("niewystarczający adres") itp. Każda administracja ma prawo dodać w jej własnym języku tłumaczenie przyczyny niedoręczenia i inne przydatne informacje. W obrocie między administracjami, które wyraziły na to zgodę, informacje te można podawać w jednym wybranym języku. Tak samo odręczne adnotacje o niedoręczeniu odnotowane przez pracowników poczty lub przez urzędy pocztowe można, w takim przypadku, uznać za wystarczające (ust. 8 pkt 8.2.).

W niniejszej sprawie, w ocenie SKO, wbrew zarzutom Skarżącego, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie ma żadnej wzmianki, że przesyłki nie doręczono, nie zwrócono również samej przesyłki, do czego doręczający byłby zobowiązany w świetle przytoczonych regulacji. Co więcej pismo wysyłane w obecnym postępowaniu na ten sam amerykański adres, wedle informacji pozyskanej z Poczty Polskiej zostało pod adresem tym doręczone. W ocenie Kolegium, powyższe okoliczności przemawiają za uznaniem, że doszło do prawidłowego doręczenia decyzji ustalającej zobowiązanie za 2021 r. Kwestie wzajemnych relacji i rozliczeń pomiędzy współużytkownikami wieczystymi pozostają natomiast poza ramami niniejszej sprawy.

Skarżący stwierdził natomiast (w pierwotnej skardze), że pismo wysłane przez Organ i adresowane do M. P. w USA, nigdy nie zostało doręczone do adresata, a w związku z sytuacją pandemiczną w sortowni listów w mieście T. w stanie N owa przesyłka została zatrzymana dnia 9 września 2021r. i zwrócona do nadawcy. Co potwierdza pomarańczowy dokument Poczty Polskiej – potwierdzenie odbioru/doręczenia, na którym w górnej części znajduje się napis: "COVID 19" oraz adnotacja: "Return" w miejscu nazwiska odbiorcy. Potwierdza to fakt, że na ww. dokumencie Poczty Polskiej brak jakiejkolwiek daty i podpisu M. P.

W ocenie sądu analiza zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 24 sierpnia 2021 r. (k.9 akt administracyjnych) nie pozwala uznać, iż decyzja ta została prawidłowo doręczona M. P. na adres w USA.

Jak trafnie zauważa skarżący ba ww. dokumencie Poczty Polskiej brak jest daty oraz podpisu M. P. jak również innej informacji o przyczynach niedoręczenia przesyłki – jak tego wymaga przywołany wyżej Regulamin poczty listowej Światowego Związku Pocztowego: znajduje się jedynie napis COVID 19 oraz adnotacja "RETURN" w miejscu nazwiska odbiorcy.

Skoro decyzja organu pierwszej instancji ustalająca zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2021 r. nie została doręczona współwłaścicielowi M. P., tym samym nie weszła ona do obrotu prawnego również wobec drugiego współwłaściciela – czyli Skarżącego.

W tym miejscu należy zauważyć, że wbrew zarzutom skargi, w dacie wydania decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r., Pan M. P. nie był reprezentowany przez pełnomocnika, stąd Prezydent Miasta Gdyni prawidłowo wystosował przedmiotową decyzję na adres zamieszkania M. P. SKO trafnie zauważa, że zgodnie z art. 138e § 3 O.p., pełnomocnictwo musi być złożone do konkretnej sprawy – a takie bezspornie nie zostało złożone.

Mając na uwadze powyższe, ponownie rozpoznając sprawę SKO zobligowane będzie doręczyć M. P. decyzję organu I instancji z uwzględnieniem tej okoliczności, czy w sprawie tej obecnie zostało udzielone pełnomocnictwo przez M. P., czy też nie.

Z tych przyczyn na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.