Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 47/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 3, art. 3 ust. 1-3
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art. 218 § 1-2, art. 219
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska, Asesor WSA Adam Osik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 24 listopada 2023 r. nr SKO.492.29.2023 w przedmiocie wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

J. G. (dalej także jako "wnioskodawca" lub "skarżący") wnioskiem z dnia 25 września 2023 r. zwrócił się do Wójta Gminy Przechlewo o wydanie zaświadczenia potwierdzającego pracę w gospodarstwie rolnym położonym w miejscowości S. należącym do jego siostry – E. R. w okresie od 26 maja 2003 r. do "nadal". Do wniosku załączono zaświadczenie wystawione przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej jako "KRUS") o podleganiu wnioskodawcy ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 26 maj 2003 r. do "nadal" z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym jako domownik.

Wójt Gminy Przechlewo, działając na podstawie art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wyliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. poz. 310), powoływanej dalej także jako "ustawa", postanowieniem z dnia 9 października 2023 r. nr RRP.GMG.681.11.2023.NP odmówił wnioskodawcy wydania zaświadczenia o żądanej treści.

W uzasadnieniu postanowienia podano, że Urząd Gminy Przechlewo dysponuje jedynie informacją dotyczącą zameldowania (dołączoną do wniosku) oraz istnienia gospodarstwa rolnego (księgowość podatkowa). Na podstawie tych dokumentów nie można stwierdzić, że wnioskodawca pracował w gospodarstwie rolnym siostry. Ponadto z zaświadczenia z rejestru PESEL wynika, że wnioskodawca od 17 czerwca 2021 r. wymeldował się z gospodarstwa rolnego pod adresem S., [...] P.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, rozpoznając zażalenie wnioskodawcy, postanowieniem z dnia 24 listopada 2023 r. nr SKO.492.29.2023 utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Przechlewo.

Kolegium w uzasadnieniu swojego orzeczenia wyjaśniło, że postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń jest rodzajem postępowania administracyjnego o charakterze uproszczonym i odformalizowanym. W art. 217 § 2 k.p.a. wymienione są sytuacje, w których wydaje się zaświadczenie, tj. gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, a także gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W powyższych przypadkach, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.).

Z art. 3 ustawy wynika, iż urząd gminy ma obowiązek wydania pracownikowi zaświadczenia stwierdzającego okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Dokumentami potwierdzającymi poszczególne okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym są księgi podatkowe, ewidencja wojskowa, w której np. zaznaczony jest fakt odroczenia służby wojskowej w związku z prowadzeniem gospodarstwa, dokumentacja związana z ubezpieczeniem społecznym, majątkowym, osobowym oraz inne znajdujące się w dyspozycji urzędu. Jeżeli urząd gminy nie dysponuje stosowną dokumentacją, zawiadamia o tym na piśmie zainteresowaną osobę. Urząd gminy nie ma obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności pracy w danym gospodarstwie rolnym oraz okresu, przez jaki praca ta była świadczona.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika natomiast, że w zasobach Urzędu Gminy Przechlewo, a także w archiwum, brak jest dokumentów potwierdzających pracę wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym. Stanowiska tego nie zmienia fakt, że w toku postępowania wnioskodawca przedłożył zaświadczenie z KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników od 26 maja 2023 r. Po pierwsze bowiem dokument ten nie pochodzi z ewidencji i rejestrów prowadzonych przez organ pierwszej instancji (art. 218 § 1 k.p.a.). Po drugie potwierdza jedynie fakt podlegania przez wnioskodawcę ubezpieczeniu w ramach KRUS, a nie okoliczność pracy w gospodarstwie. Wreszcie organ pierwszej instancji nie jest uprawniony do wchodzenia w kompetencje sądu pracy i ustalania na podstawie zaświadczenia z KRUS o podleganiu ubezpieczeniu, w oparciu o interpretacje przepisów oraz domniemania, okoliczności ewentualnej pracy strony w gospodarstwie rolnym. Temu celowi służy bowiem zupełnie inne postępowanie, którego prowadzenie ustawodawca powierzył zupełnie innemu organowi.

Mając na uwadze powyższe, Kolegium uznało, że orzekając w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji dokonał właściwej oceny stanu faktycznego i wykładni obowiązujących przepisów prawa. Postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało prawidłowo i nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy.

W skardze na powyższe postanowienie J. G., domagając się uchylenia postanowień organów obu instancji oraz zwrotu kosztów postępowania, zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 ust. 1 i 2 ustawy, poprzez naruszenie obowiązku wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w gospodarstwie rolnym i wydanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia, podczas gdy organ zobligowany do wydania zaświadczenia, a więc Wójt Gminy Przechlewo był w posiadaniu informacji umożliwiających wydanie przedmiotowego zaświadczenia;

II. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jej załatwienia i rozstrzygnięcia, a w szczególności nieustalenia całości zasobów (także archiwalnych), które pozwalałyby stwierdzić fakt pracy w gospodarstwie rolnym skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania negatywnego dla skarżącego postanowienia;

2) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozważenia całego materiału dowodowego, którym dysponuje organ i pominięcie oczywistych wniosków z niego wynikających, co doprowadziło do uznania, że na podstawie dokumentów będących w dyspozycji organu nie jest możliwe wydanie wnioskowanego zaświadczenia, podczas gdy dokładna i wszechstronna analiza zebranych w sprawie dowodów bezsprzecznie wskazuje na fakt pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika;

3) art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, którymi dysponował organ, co doprowadziło do uznania, że na podstawie dokumentów będących w jego posiadaniu nie jest możliwe wydanie wnioskowanego zaświadczenia, podczas gdy z analizy zebranego materiału dowodowego wynika fakt wprost przeciwny;

4) art. 217 § 1 oraz § 2 pkt 2 k.p.a., poprzez niewydanie zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, w przypadku gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, podczas gdy organ zobligowany do wydania zaświadczenia miał obowiązek wydania przedmiotowego zaświadczenia na żądanie skarżącego;

5) art. 218 § 1 i 2 k.p.a., poprzez naruszenie obowiązku wydania zaświadczenia potwierdzającego fakty wynikającego z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu i nieprzeprowadzeniu w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

W skardze zawarto wniosek o przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi dokumentu, tj. zaświadczenia z KRUS, celem wykazania następujących okoliczności: pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w okresie wskazanym we wniosku i podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, w okresie wskazanym we wniosku. Skarżący wniósł ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, z ograniczeniem do strony skarżącej.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Zaznaczono, że z prowadzonych przez organ ewidencji oraz rejestrów bezsprzecznie wynika, że pod adresem wskazanym przez skarżącego prowadzone jest gospodarstwo rolne, które obecnie należy do siostry skarżącego, wcześniej należało do jego brata, a jeszcze wcześniej do rodziców skarżącego. Dane te wynikają z rejestru podatników podatku rolnego czy z ewidencji ludności. Do tego dochodzą również rejestry gruntów. Organ dysponuje również wiedzą, że do 17 czerwca 2021 r., od roku 1970, skarżący był zameldowany oraz mieszkał pod adresem prowadzonego gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, czyli pod kątem oceny czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonej kognicji wykazała, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy Przechlewo o odmowie wydania skarżącemu zaświadczenia stwierdzającego okres jego pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym siostry w charakterze domownika we wskazanym we wniosku okresie.

Podstawę materialnoprawną wydanych postanowień stanowiły przepisy ustawy o wliczeniu okresów prac w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (art. 3 ust. 2 ustawy). W wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (art. 3 ust. 3 ustawy).

Ustawa o wliczaniu okresów pracy nie zawiera przepisu, który bezpośrednio odsyła w sprawach dotyczących wydawania zaświadczeń do odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże – jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 maja 2010 r. sygn. akt I OSK 1633/09 – przepisy Działu VII k.p.a. zatytułowanego "Wydawanie zaświadczeń" mają zastosowanie we wszystkich tych przypadkach, gdy do organu administracji publicznej wpłynie wniosek o urzędowe potwierdzenie określonego stanu faktycznego lub prawnego, przy czym potwierdzenie to jest wymagane przepisem prawa (art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.) lub żądanie jest uzasadnione interesem prawnym wnioskodawcy (art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.). Jest to bowiem postępowanie o bardzo szerokim zakresie podmiotowym, obowiązuje wszystkie organy administracji publicznej i dostępne jest wszystkim osobom, które muszą uzyskać urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub prawa.

Zgodnie z art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.). Przy czym, odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 219 k.p.a.).

Z powyższych regulacji wynika, że przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia jest wąski i ma specyficzny charakter. Nie obejmuje on kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, lecz sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych. Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie aktem woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczeniem organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych, a postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. Postępowanie to ogranicza się jedynie do takich czynności, które pozwolą na urzędowe rozpoznanie wniosku (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2527/17). Nie jest zatem dopuszczalne dokonywanie w tym postępowaniu jakichkolwiek ustaleń faktycznych i dokonywanie ocen prawnych nie wynikających z danych ewidencyjnych i akt sprawy. Organ nie może rozstrzygać żadnych kwestii, gdyż postępowanie o wydanie zaświadczenia nie jest postępowaniem jurysdykcyjnym.

Należy wyraźnie podkreślić, że zakres postępowania dowodowego określony w art. 218 § 2 k.p.a. spełnia pomocniczą rolę przy ustaleniu treści zaświadczenia i ma na celu usunięcie istniejących wątpliwości. Uproszczony charakter postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń sprawia, że nie można w nim stosować, uregulowanej w art. 75 § 1 k.p.a., zasady dopuszczenia jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Konieczne postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., nie może być substytutem danych wynikających z prowadzonych przez właściwy organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, o jakich mowa w art. 218 § 1 k.p.a. Konieczne postępowanie wyjaśniające odnosić się może do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2000 r. sygn. akt V SA 760/00).

Konkludując, postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym. Przewidziane w art. 218 § 2 k.p.a. postępowanie wyjaśniające zostało zawężone do "koniecznego zakresu" tj. takiego, które pozwoli na urzędowe potwierdzenie treści dokumentów zgromadzonych przez dany organ. Z tych względów w jego ramach nie prowadzi się postępowania dowodowego w trybie przepisów Rozdziału 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dokumentami potwierdzającymi okresy pracy w gospodarstwie rolnym są księgi podatkowe, rejestry gruntowe, ewidencja wojskowa, w której np. zaznaczony jest fakt odroczenia służby wojskowej w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, dokumentacja związana z ubezpieczeniem społecznym, majątkowym i osobowym oraz inne dokumenty znajdujące się w dyspozycji urzędu (por. wyroki NSA: z dnia 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1386/16, z dnia 31 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1633/09).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że organ pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu wydania zaświadczenia o żądanej treści bowiem w niniejszej sprawie brak jest dokumentów, które pozwoliłyby organowi na ustalenie, że skarżący pracował jako domownik w gospodarstwie rolnym swojej siostry w okresie od 26 maja 2003 r. do "nadal".

Jedynymi dokumentami będącymi w posiadaniu organu pierwszej instancji w jakiś sposób związanymi z wnioskiem skarżącego, na co wskazywał organ w uzasadnieniu swojego postanowienia i na co wskazuje znajdująca się w aktach sprawy notatka służbowa datowana na dzień 9 października 2023 r., są informacje z ewidencji podatników podatku rolnego. W oparciu o te informacje nie można jednak wydać zaświadczenia żądanej treści gdyż wynika z nich jedynie to, że siostra skarżącego płaci podatek za grunt rolny. Art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2023 r. poz. 208 ze zm.) wskazuje, że jedną z przesłanek uznania danej osoby za domownika jest "stała praca w gospodarstwie rolnym" tej osoby. Z dokumentacji znajdującej się w posiadaniu organu pierwszej instancji (ewidencja podatników podatku rolnego) nie wynika aby skarżący stale pracował w gospodarstwie rolnym swojej siostry w okresie wskazanym we wniosku.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego, że brak było podstaw do wydania skarżącemu zaświadczenia żądanej treści w oparciu o przedłożone przez niego zaświadczenie KRUS stwierdzające, że w okresie od 26 maja 2023 r. do "nadal" podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowymn, wypadkowym, chorobowym jako domownik. Nie można bowiem wydać zaświadczenia stwierdzającego wykonywania przez wnioskodawcę pracy w gospodarstwie rolnym siostry na podstawie przedstawionych przez stronę dokumentów w sytuacji gdy fakt ten nie wynika z danych znajdujących się posiadaniu organu. Niewątpliwie w niniejszej sprawie fakt pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym siostry w okresie od 26 maja 2023 r. do "nadal", nie wynika z dokumentacji będącej w posiadaniu Urzędu Gminy w Przechlewie, a więc organ administracji nie może wystawić zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści w oparciu o dokumenty przedstawione przez stronę.

Wskazać należy, że postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 218 § 2 k.p.a. spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. Odnosi się ono do zbadania okoliczności wynikających z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych będących w posiadaniu organu. W postępowaniu tym niedopuszczalne jest zbieranie materiału dowodowego poprzez np. załączanie zaświadczeń innych organów administracji celem ustalenia stanu faktycznego w oparciu, o który można będzie wydać zaświadczenie żądanej treści. Treść zaświadczenia musi się bowiem opierać na dokumentach znajdujących się w organie (ewidencjach, rejestrach, innych dokumentach) a nie na dowodach dostarczonych przez stronę (zaświadczeniach innych organów). Postępowanie, o którym mowa w art. 218 § 2 k.p.a. ma na celu usunięcie wątpliwości co do istniejących już faktów (wynikających z dokumentów posiadanych przez organ) a nie służy dokonywaniu nowych ustaleń faktycznych i prawnych. W związku z czym organy administracji nie mogą wystawić zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącego na podstawie przedstawionych zaświadczeń KRUS gdyż mogą to uczynić wyłącznie na podstawie posiadanych dokumentów a takie nie znajdują się w posiadaniu organu.

Podkreślić należy, że art. 3 ust. 3 ustawy nie stanowi lex specialis w stosunku do art. 218 § 2 k.p.a. Pierwszy z tych przepisów w ust. 2 stanowi, że jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. Zaś zgodnie z ust. 3 w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. Regulacja ta oznacza tylko i wyłącznie to, że ustawodawca dopuszcza inny sposób dowodzenia przez zainteresowaną osobę okresów pracy w gospodarstwie rolnym, w przypadku, gdy brak jest dokumentów pozwalających na wydanie zaświadczenia w tej kwestii. Regulacja ta nie rozszerza katalogu środków dowodowych, które mogą mieć zastosowanie w postępowaniu zaświadczeniowym, prowadzonym w trybie art. 218 § 2 k.p.a. (por. w wyrok NSA z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1414/15).

Nadto, na marginesie zaznaczyć należy dodatkowo, że zameldowanie skarżącego pod adresem gospodarstwa rolnego siostry ustało z dniem 17 czerwca 2021 r., nie trwało zatem w chwili orzekania.

Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących zakresu przeprowadzanego postępowania dowodowego, wskazać należy, że Sąd podziela zaprezentowany w orzecznictwie pogląd, że dowód z zeznań świadków nie może zostać przeprowadzony w toku postępowania o wydanie zaświadczenia. Udowodnienie okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym zeznaniami co najmniej dwóch świadków może nastąpić wtedy, gdy organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy, jednakże dowodu z zeznań świadków nie można oceniać w ramach postępowania o wydanie zaświadczenia, ale w trakcie postępowań, w których okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym ma znaczenie prawne. Konstrukcja postępowania dowodowego w sprawie kreowana przez art. 3 ust. 1-3 ustawy przewiduje dopuszczenie dowodu z zeznań świadków - lecz dowód ten może być przeprowadzony przed organem orzekającym w sprawie, a nie przed właściwym do wydania zaświadczenia organem gminy (zob. wyroki NSA: z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1773/13, z dnia 30 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 1141/19, z dnia10 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1477/18, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 905/23).

W opisanych wyżej okolicznościach, Sąd uznał odmowę wydania zaświadczenia o żądanej treści za prawidłową. Tym samym niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 3 ust. 1 i 2 ustawy, a także przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 217 § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. oraz art. 218 § 1 i 2 k.p.a.

Ustosunkowując się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony skarżącego Sąd nie znalazł podstaw, aby go uwzględnić. Art. 106 § 3 p.p.s.a. jednoznacznie stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W związku z tym dowód z przesłuchania strony nie jest dopuszczalny w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

Skargę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który dopuszcza rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. Z takim zaś przedmiotem skargi mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).