Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 805/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 16,268,273
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
journal: Dz.U. 2017 poz 2502
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne
article: art. 20
journal: Dz.U. 2017 poz 2126
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.
article: art. 145, 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie : Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędzia WSA Magda Froncisz Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2018 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcji Kruszywa i Usług Geologicznych [...]" S.A. w R. na decyzję Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za usługi wodne I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Dyrektora Zarządu Zlewni w K. na rzecz strony skarżącej Przedsiębiorstwa Produkcji Kruszywa i Usług Geologicznych [...]" S.A. w R. kwotę 1 070 zł (słownie: jeden tysiąc siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 15 marca 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...], na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne ustalił, w formie informacji rocznej nr [...], [...], Spółce Przedsiębiorstwo Produkcji Kruszywa [...] S.A. w [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r., znak: [...], za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 3802,00 zł za odprowadzanie wód popłucznych do wyrobiska poeksploatacyjnego.

Przedsiębiorstwo Produkcji Kruszywa [...] S.A. w [...] złożyło reklamację. Spółka podniosła, że zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym wydanym przez Wojewodę [...] z dnia [...] marca 2007 r, znak: [...] odprowadzenie wód popłucznych wykorzystanych do płukania i sortowania kruszywa naturalnego odbywa się do wyrobiska poeksploatacyjnego położonego na złożu [...] Zgodnie z uzasadnieniem decyzji wodno-prawnej i operatem wodno-prawnym woda do przeróbki kruszywa krąży między wyrobiskiem górniczym i zakładem przeróbczym w obiegu zamkniętym, jako woda kopalniana wykorzystywana jest na potrzeby zakładu górniczego. Spółka powołała się na art. 20 Prawa geologicznego i górniczego oraz art. 7 ust. 2 ustawy Prawo wodne.

Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 273 ust. 6, art. 271 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.), § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502):

- w punkcie 1 określił Przedsiębiorstwu Produkcji Kruszywa [...] S.A. w [...] na podstawie decyzji Wojewody [...]

z dnia [...] marca 2007 r., znak: [...], za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 3802,00 zł za odprowadzanie wód popłucznych do wyrobiska poeksploatacyjnego;

- w punkcie 2 wskazał, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach: za l kwartał - w terminie do 30 kwietnia 2018 r. w wysokości 950,50 zł, za II kwartał - w terminie do 31 lipca 2018 r. w wysokości 950,50 zł, za III kwartał - w terminie do 31 października 2018 r. w wysokości 950,50 zł, za IV kwartał - w terminie do 31 stycznia 2019 r. w wysokości 950,50 zł.

W uzasadnieniu organ podał, że pozwolenie wodnoprawne, określone w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r., znak: [...], obowiązuje do dnia 2 marca 2027 r. Organ odwołał się do brzmienia art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Organ podkreślił, że warunkiem naliczenia opłaty stałej jest obowiązywanie pozwolenia wodnoprawnego. Inaczej wygląda sytuacja z opłatą zmienną, która jest uzależniona od wysokości stężeń zanieczyszczeń w odprowadzonych ściekach. W myśl art. 7 ustawy Prawo wodne: "1. W zakresie uregulowanym w przepisach ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2016 r. póz. 1131, z późn. zm.) przepisów ustawy nie stosuje się do: 1) poszukiwania i rozpoznawania wód podziemnych; 2) solanek, wód leczniczych oraz termalnych; 3) wprowadzania do górotworu wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych oraz wykorzystanych wód, o których mowa w pkt 2. 2. Przepisów ustawy nie stosuje się do korzystania z wody zgromadzonej za pomocą urządzeń oraz instalacji technicznych niebądących urządzeniami wodnymi." Zatem zrzut wód popłucznych do wyrobiska poeksploatacyjnego (jako niemieszczący się w w/w pojęciach) nie jest wyłączony spod stosowania ustawy Prawo wodne, a w przepisach tej ustawy, np. w art. 279, nie ma zwolnienia z opłat za usługi wodne z przedmiotowego tytułu. Co więcej, w art. 274 pkt 2 lit. "a" i "b" ustawy Prawo wodne przewidziano stawki poboru wody dla celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego (lignitu) i do celów pozostałego górnictwa i wydobywania. Ponadto przepisy "nowego" Prawa wodnego weszły w życie później niż przepis art. 20 Prawa geologicznego i górniczego, więc zgodnie z regułą kolizyjną lex posterior derogat legi priori mają pierwszeństwo.

Niezależnie od powyższych argumentów organ zauważył, że i tak nie byłyby spełnione przesłanki z art. 20 ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Powołany przepis nie ma bowiem zastosowania do zakładów przeróbczych, a taki zakład występuje w przedmiotowej sprawie, gdyż zajmuje się płukaniem kruszywa. Woda jest pobierana z wyrobiska poeksploatacyjnego, a więc nie powinna mieć charakteru wody kopalnianej, gdyż eksploatacja została zakończona.

Przepis art. 7 ust. 2 ustawy Prawo wodne również nie może mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem Spółka korzysta z wody na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, które jest wydawane w oparciu o ustawę Prawo wodne. Analogiczny przepis (art. 8 ust. 2) obowiązywał również w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

Opłata stała została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 5 ustawy - Prawo wodne oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U.poz.2502), tj. jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 złotych na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 150 m3/h, wynoszącemu po przeliczeniu 0,04166667 m3/s i zaokrąglona do pełnego złotego (art. 63 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z art. 300 ust. 1 ustawy Prawo wodne).

Przedsiębiorstwo Produkcji Kruszywa [...] S.A. w [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, wskazując, że zaskarżoną decyzją organ określił opłatę stałą w wysokości 3802,00 zł za okres: 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. za odprowadzanie wód popłucznych do basenu eksploatacyjnego (wyrobiska) zlokalizowanego na terenie odkrywkowego zakładu górniczego "Zakład Eksploatacji Kruszywa [...]" (w niektórych dokumentach oznaczony jako odkrywkowy zakład górniczy [...]) dla celów technologicznych.

Zaskarżonej decyzji skarżące przedsiębiorstwo zarzuciło naruszenie:

- art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 20.07.2017 r. - Prawo wodne poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie;

- art. 20 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że nie ma one zastosowania w niniejszej sprawie;

- art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskutek czego organ nie mógł dokonać prawidłowych ustaleń, co do wód kopalnianych oraz wód podziemnych i powierzchniowych, co do zakładu górniczego i zakładu przeróbczego, a także co do wyrobiska, jako urządzenia nie będącego urządzeniem wodnym.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego. W skardze zawarty został również wniosek o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że bezpodstawnie organ stwierdził, że wody powierzchniowe są odprowadzane "do wyrobiska poeksploatacyjnego", a nie do "wyrobiska eksploatacyjnego", jak również, że odkrywkowy zakład górniczy "Zakład Eksploatacji Kruszywa [...]" nie jest zakładem górniczym, ale zakładem przeróbczym, a także, że odprowadzana woda nie powinna być kwalifikowana, jako woda kopalniana, ponieważ "eksploatacja została zakończona". Skarżący zaprzeczył takim ustaleniom organu. Podniósł, że "Zakład Eksploatacji Kruszywa [...]" jest zakładem górniczym w rozumieniu przepisów art. 6 ust. 1 pkt 18 uPgg. Zakład górniczy jest położony w granicach obszaru górniczego w rozumieniu przepisów art. 6 ust. 1 pkt 5 uPgg, a woda kopalniana odprowadzana jest do wyrobiska górniczego w rozumieniu przepisów art. 6 ust. 1 pkt 17 uPgg. "Zakład Eksploatacji Kruszywa [...]" wraz z urządzeniami do odprowadzania wód kopalnianych w obiegu zamkniętym, jest zlokalizowany w granicach istniejącego obszaru górniczego, który został ustanowiony najpierw koncesją na wydobywanie kopaliny ze złoża "[...]" udzielonej do dnia 31 grudnia 2010 r., a następnie koncesją na wydobywanie kopaliny ze złoża sąsiedniego "[...]" udzielonej do dnia 31 grudnia 2025 r. (decyzje koncesyjne z dnia 12 lutego 2010 r., 23 czerwca 2004 r., 31 maja 2004 r. i 8 września 1997 r.). "Zakład Eksploatacji Kruszywa [...]" wraz z urządzeniami do odprowadzania wód kopalnianych w obiegu zamkniętym, jest objęty Planem ruchu zakładu górniczego, który został zatwierdzony na okres 1 kwietnia 2015 r.- 31 marca 2021 r. przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. prawomocnymi decyzjami. Wykaz urządzeń odkrywkowego zakładu górniczego ZEK [...] przedstawiony został m. in. w punkcie 3 "Planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego Zakład Eksploatacji Kruszywa [...]". Zgodnie z tym dokumentem w skład urządzeń odkrywkowego zakładu górniczego wchodzą m.in. przesiewacze i odwadniacz, jako urządzenia zasilane w wodę. Urządzeniami odkrywkowego zakładu górniczego są także pompy wody zainstalowane w wyrobisku eksploatacyjnym i rurociąg zasilający w wodę przesiewacze. Zgodnie z mapą wyrobisk Planu ruchu zakładu górniczego zarówno pompa, rurociąg, jak i urządzenia do płukania kruszywa, znajdują się w granicach Zakładu Eksploatacji Kruszywa [...], które zostały określone przez Dyrektora OUG w K.. Nie jest zgodne z prawdą twierdzenie organu, że wydobywanie kopaliny przez odkrywkowy zakład górniczy Zakład Eksploatacji Kruszywa [...] zostało już zakończone, ponieważ przeczy temu zatwierdzony przez Dyrektora OUG "Plan Ruchu Odkrywkowego Zakładu Górniczego [...] na okres 01 kwietnia 2015 r. – 31 marca 2021 r."

W świetle powyższego stanu faktycznego, organ błędnie założył, że odprowadzanie wód dotyczy bliżej nieokreślonego zakładu przeróbczego. Wskutek takiego założenia, organ błędnie przywołał też tezę z komentarza Huberta Schwarz "Prawo geologiczne i górnicze : komentarz. T. 1", Wrocław, Salome, 2012, ponieważ teza ta odnosi się wyłącznie do zakładów przeróbczych, nie zaś do zakładów górniczych. Organ przemilczał treść tego samego komentarza, który dokonał wykładni przepisu art. 20 uPgg w sposób kłócący się ze stanowiskiem organu, który zaliczył do wód kopalnianych również wody dopływające do wyrobisk odkrywkowych, tworzące zbiorniki wodne na terenie zakładów górniczych. Definicja nie limituje powierzchni takich zbiorników, dlatego uznać należy, że również korzystanie z kilkudziesięciohektarowych zbiorników nie będzie podlegało opłacie.

Ponadto trafną i aktualną wykładnię pojęcia "wody kopalniane" przedstawił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 czerwca 1999 r., sygn. akt III RN 11/99, ponieważ obecnie obowiązujący przepis art. 20 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze ma takie samo brzmienie, jak przepis art. 89 w ustawie z dnia 4 luty 1994 r - Prawo geologiczne i górnicze. Wyrobisko, do którego są odprowadzane wody kopalniane przez odkrywkowy zakład górniczy Zakład Eksploatacji Kruszywa [...] jest urządzeniem, o jakim stanowi przepis art. 7 ust. 2 ustawy - Prawo wodne. W tym zakresie aktualna pozostaje m. in. wykładnia "urządzenia", jaką przedstawił Minister Środowiska w swoim piśmie z dnia 26 listopada 2002 r. ponieważ

obecnie obowiązujący przepis art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo

wodne ma takie samo brzmienie, jak przepis art. 8 ust. 2 ustawy z dnia

18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

Skarżący zauważył, że stanowisko organu, które zostało przedstawione w zaskarżonej decyzji kłóci się ze stanowiskiem tego samego organu, które przedstawiał we wcześniejszych swoich decyzjach, jak również ze stanowiskiem prezentowanym przez inne organy administracji publicznej. Wyjaśnił, że mając na uwadze, że w ówczesnym czasie nie wszystkie organy administracyjne podzielały powyższe stanowisko, skarżący, aby nie narazić się ze strony organów na zarzut braku pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, z ostrożności występował dla wszystkich swoich odkrywkowych zakładów górniczych o wydanie pozwoleń wodnoprawnych na szczególne korzystanie z wód kopalnianych w wyrobiskach, polegające na korzystaniu z tych wód w systemie zamkniętym dla płukania kruszywa wydobywanego przez zakład górniczy. W tym samym czasie oraz w tym samym stanie faktycznym, a także w tym samym stanie prawnym, część organów umarzała takie postępowania, jako bezprzedmiotowe, a część organów wydawała pozwolenia wodnoprawne na korzystanie z wód kopalnianych. Takie pozwolenie wodnoprawne wydał m. in. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2007 r. znak: [...] dla odkrywkowego zakładu górniczego ZEK [...], z którym związana jest skarga.

Skarżący wyjaśnił, że zarówno w przypadku odkrywkowych zakładów górniczych, dla których zostały wydane pozwolenia wodnoprawne, jak w przypadku odkrywkowych zakładów górniczych, dla których organy umorzyły postępowania, jako bezprzedmiotowe, stan faktyczny był identyczny, czyli miejscem poboru i zrzutu wód popłucznych jest wyrobisko eksploatacyjne będące własnością skarżącej. Wyrobisko jest wypełnione wodą kopalnianą i nie jest jeszcze zrekultywowane. Woda kopalniana wykorzystywana jest wielokrotnie w obiegu zamkniętym, a jej właściwości po odstaniu w osadniku nie ulegają zmianie, w związku z tym nie można jej uznać za ścieki w rozumieniu ustawy - Prawo wodne. Woda kopalniana po procesie rozsortowywania kruszywa, zawierająca drobne frakcje złożowe, piaski i pyły mineralne nie jest odprowadzana do wód płynących albo do wód stojących, czy do urządzeń kanalizacyjnych, lecz jest odprowadzana na powrót do wyrobiska i krąży w obiegu zamkniętym. Taki pobór wody wykorzystywanej wielokrotnie w obiegu zamkniętym nie zmienia stosunków wodnych, nie wpływa na poziom wód w basenie i nie zmienia jakości wody.

Skarżący zwrócił uwagę, że odwoływanie się przez organ per analogiam do przepisów art. 274 pkt 2 lit. a) i b) uPw, które przewidują maksymalne stawki opłat za pobór wody dla celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego (lignitu), a także dla celów pozostałego górnictwa i wydobywania, jest nietrafne, ponieważ przywołane przez organ przepisy dotyczą poboru wód podziemnych i wód powierzchniowych, które nie są wodami kopalnianymi.

Wreszcie chybionym jest także odwoływanie się organu do kolizji przepisów ustawy Prawo wodne i przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz do reguły kolizyjnej lex posterior derogat legi priori, ponieważ nie zachodzi żadna kolizja przepisów tych ustaw.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt. 2 i 3 p.p.s.a.), natomiast skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 273 ust. 8 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U.2017.1566) skargę należało uznać za dopuszczalna gdyż ww. przepis stanowi, że od decyzji o ustaleniu wysokości opłaty za usługi wodne wydawanej w razie nieuwzględnienia reklamacji, podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W sytuacji gdy od decyzji nie przysługują żadne środki zaskarżenia, skargę należy uznać za dopuszczalna bez konieczności wyczerpania trybu przedskargowego.

Zgodnie z przepisem art..268 ust.1 pkt 1 Prawa wodnego za pobór wód podziemnych uiszcza się opłaty za usługi wodne. W myśl art.271 ust.1 pkt 1 ustawy wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Zgodnie natomiast z art.271 ust.2 ustawy wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę stałą na rachunek bankowy Wód Polskich w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału (ust.6). Jeżeli podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne zaniechał wykonania tego obowiązku właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty stałej w drodze decyzji (ust.7). Decyzję określającą wysokość opłaty za usługi wodne wydaje się również w razie nieuznania reklamacji (art.273 ust.6).

W sprawie znajduje także zastosowanie przepis § 10 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U.2017.2502), zgodnie z którym do dnia 31 grudnia 2019 r. jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi.

Oznacza to, ze dla prawidłowego obliczenia wysokości opłaty stałej za usługi wodne polegające na odprowadzaniu ścieków, konieczna jest znajomość wartości: jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne (stawka 250 zł), czasu wyrażonego w dniach (365 dni jako że opłata dotyczy roku) oraz określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy w pełni podzielić stanowisko strony skarżącej Spółki uznając, że zaskarżona decyzja Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie - Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] nie odpowiada prawu.

Przede wszystkim należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie istotne jest, że w pozwoleniu wodnoprawnym Wojewody [...] z [...] marca 2007 r. znak: [...], którym organ udzielił Przedsiębiorstwu Produkcji Kruszywa [...]" S.A. w [...] pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody z wyrobiska poeksploatacyjnego –położonego w obszarze górniczym "[...]" w m. [...] dla Zakładu Eksploatacji Kruszywa, do płukania kruszywa naturalnego oraz udzielił ww. podmiotowi pozwolenia wodnoprawnego do odprowadzania do wyrobiska poeksploatacyjnego – położonego w obszarze górniczym "[...]" w m. [...] wód popłucznych, wykorzystanych do płukania i sortowania kruszywa naturalnego w Zakładzie Eksploatacji Kruszywa [...] w ilości – średnio na dobę 900 mł/dobę, maksymalnie 150 mł/h. Do ustaleń dotyczących odprowadzania wykorzystanych wód popłucznych do wyrobiska naturalnego "[...]" odnosi się zaskarżona decyzja i poczynione w tym zakresie ustalenia pozwolenia wodnoprawnego mają istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia wysokości stałej opłaty.

W związku z powyższym trzeba zauważyć, że w pozwoleniu wodnoprawnym z 2 marca 2007 r. nie posłużono się pojęciem "ścieki". Pozwolenie wodnoprawne posługuje się natomiast pojęciem "wody popłuczne". Nadto w pozwoleniu wodnoprawnym, określono wyłącznie dopuszczalne ww. wskaźniki ilościowe w zakresie odprowadzania wód popłucznych do wyrobiska poeksploatacyjnego "[...]" , wykorzystanych do płukania i sortowania kruszywa w ilości nie przekraczającej: Q max/ h = 150 m3/h; Qśrd = 900 m3/d.", nie określono natomiast wartości maksymalnego poboru/odprowadzania rocznego jako Qmax /rok.

W uzasadnieniu przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego Wojewoda [...] wskazał, że: Przedsiębiorstwo "[...]" S.A. " prowadzi wydobycie kruszywa naturalnego ze złóż "[...] (....) na podstawie aktualnej koncesji udzielonych odpowiednio decyzjami Wojewody z 31.05. 2004 r. i Marszałka Województwa [...] z dnia 19 lipca 2006 r. Eksploatacja złóż jest prowadzona przez ZEK [...]". Kruszywo wydobyte z ww. wymienionych złóż transportowane jest do zakładu przeróbczego , w którym prowadzone jest płukanie i sortowanie kruszywa przy użyciu wody z basenu poeksploatacyjnego. Wody popłuczne są odprowadzane w inne miejsce basenu popłucznego , który pełni role osadnika zawiesin mineralnych, wypłukanych z kruszywa. (....) Woda wykorzystywana do przeróbki kruszywa krąży pomiędzy wyrobiskiem poeksploatacyjnym i zakładem przeróbczym w obiegu zamkniętym."

W związku z powyższym trudno uznać za prawidłowe przyjęcie - jak to ma miejsce w zaskarżonej decyzji - że maksymalna ilość odprowadzanych ścieków to 150 m3/h, co po przeliczeniu wynosi 0,04166667 m3/s. Jak już wyżej wskazano brak wyjaśnienia organu dlaczego organ uznał, iż do obliczenia opłaty stałej za odprowadzanie ścieków należy uznać ilość odprowadzanych ścieków w maksymalnej ilości na godzinę, a nie wartości maksymalnej dopuszczalnej w ciągu roku, co w ocenie Sadu należy uznać za b. miarodajne. W tym miejscu należy wyrazić pogląd, że nie uzasadnia tego fakt, iż w decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym z 2 .03. 2007 r. brak określenia wartości Qmax /rok.

Niezależnie jednak od powyższego zasadnicze wątpliwości, przesądzające o wadliwości skarżonej decyzji budzi - dowolne w ocenie Sądu – uznanie, że "wody popłuczne" są ściekami. Nie wyjaśnione pozostaje również na jakiej podstawie organ uznał, że wykorzystywanie wody w obiegu zamkniętym polega na: odprowadzanie ścieków do wód lub ziemi w rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne, w szczególności jej art. 268 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 16 pkt. 61. Organ zupełnie pominął ustalenia zawarte w decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym, w której wskazano, iż woda do przeróbki wydobytego kruszywa krąży między wyrobiskiem górniczym a zakładem przeróbczym w obiegu zamkniętym, na co również wskazywała spółka "[...]" w piśmie z 27.03. 2007 r. skierowanym do organu (k. 9 akt administracyjnych)..

Istotne zastrzeżenia budzi również kategoryczne stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym w rozpoznawanej sprawie nie znajdują zastosowania art. 20 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126 z późn. zm., dalej p.g.g.) ani art. 7 ust. 2 ustawy Prawo wodne. Z powyższym poglądem nie zgadza się strona skarżąca.

Odnosząc się do powyższej kwestii w pierwszej kolejności należy wskazać, że w ocenie Sądu całkowicie nietrafiony jest pogląd organu, zgodnie z którym skoro ustawa Prawo wodne jest przepisem późniejszym niż ustawa prawo geologiczne i górnicze, to znajduje zastosowanie reguła derogacyjna lex posteriori derogat legi priori, a tym samym przepis art. 20 Prawa geologicznego nie ma w sprawie zastosowania. Należy bowiem wskazać, że zastosowanie powyższej reguły jest b. ograniczone, a nadto należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 516 ustawy z 20.07.2017 r. Prawo wodne znowelizowano ustawę z 9 czerwca 2011 r.- Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1131 i 1991 oraz z 2017 r. poz. 60, 202, 1089 i 1215), przy czym ustawodawca nie uchylił ani nie zmienił art. 20. Prowadzi to do konkluzji, że wobec powyższego ustawodawca uznał, że, norma z art. 20 p.g.g. obowiązuje nadal i przepis winien być stosowany (por. wyrok WSA w Krakowie z 27.07. 2018 r. , sygn. akt II SA/Kr 672/18). A jeśli tak to należy zanalizować treść obu uregulowań, co do których organ uznał, iż nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie z treścią art. 7 Prawa wodnego:

1. W zakresie uregulowanym w przepisach ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1131, ze zm.) przepisów ustawy nie stosuje się do:

1) poszukiwania i rozpoznawania wód podziemnych;

2) solanek, wód leczniczych oraz termalnych;

3) wprowadzania do górotworu wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych oraz wykorzystanych wód, o których mowa w pkt 2.

2. Przepisów ustawy nie stosuje się do korzystania z wody zgromadzonej za pomocą urządzeń oraz instalacji technicznych niebędących urządzeniami wodnymi.

Ponieważ w rozpoznawanej sprawie jak wskazuje Wojewoda [...] w decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym z [...] marca 2007 r. .woda, z której korzysta skarżąca zgromadzona jest w "wyrobisku poeksploatacyjnym" czy też "basenie poeksploatacyjnym" – istotne będzie ustalenie czy że "wyrobisko (basen) poeksploatacyjne" jest urządzeniem służącym do gromadzenia wody, nie będącym jednocześnie urządzeniem wodnym. Jeśli bowiem nie jest urządzeniem wodnym to stosownie do treści cyt. art. 7 ust. 2 nie znajdą zastosowania przepisy ustawy Prawo wodne. Zgodnie z art. 6 pkt. 17 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, wyrobiskiem górniczym jest przestrzeń w nieruchomości gruntowej lub górotworze powstała w wyniku robót górniczych. W rozpoznawanej sprawie organ w ogóle nie poczynił ustaleń mających na celu ustalenie czy przedmiotowe wyrobisko jest urządzeniem wodnym czy też jest innym urządzeniem lub instalacją techniczną poprzestając na arbitralnym stwierdzeniu, że przepis art. 7 ust. 2 ustawy nie znajduje zastosowania w sprawie. Organ nie poczynił także istotnych ustaleń, które pozwoliłyby na prawidłową ocenę czy w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 20 Prawa geologicznego i górniczego. Zgodnie bowiem z art. 20 p.g.g. korzystanie z wód kopalnianych dla zaspokojenia potrzeb zakładu górniczego jest bezpłatne. W związku z tym należy wyjaśnić jakie wody stanowią wody kopalniane. Pojęciem tym prawodawca posługuje się tylko w ustawie prawo geologiczne i górnicze, natomiast nie jest to pojęcie zdefiniowane w Prawie wodnym. W doktrynie podjęto próby zdefiniowania tego pojęcia. H. Schwarz zauważa, iż: "Wodami kopalnianymi są wody wypompowane z kopalni (a ściślej z zakładu górniczego)" (H. Schwarz, Prawo geologiczne..., s. 179). Wskazuje się też, że składają się na nie wody dopływające do wyrobisk górniczych z drenowanego górotworu oraz wody technologicznie doprowadzane do kopalni (zakładu górniczego), głównie wody wprowadzane wraz z posadzką hydrauliczną (W. Glapa, J.I. Korzeniowski, Mały leksykon górnictwa odkrywkowego, Wrocław 2005, s. 116). Z kolei A. Lipiński zauważył, że wody kopalniane to wody występujące zarówno w obrębie takiego zakładu, jak i w zasięgu jego drenującego oddziaływania (A. Lipiński, Prawo geologiczne i górnicze, Katowice 1996, s. 155 w: Rakoczy, Bartosz. Art. 20. W: Prawo geologiczne i górnicze. Komentarz. LEX, 2015.) W rozpoznawanej sprawie organ nie poczynił ustaleń dotyczących pochodzenia wody znajdującej się w "wyrobisku poeksploatacyjnym" jakkolwiek można zakładać, że zgromadziła się ona w wyrobisku, z którego wcześniej wydobyte zostało metodą odkrywkową kruszywo, a zatem stanowi wodę kopalnianą. Nadto należy zauważyć, że organ bynajmniej nie wykluczył takiej ewentualności, wskazując w uzasadnieniu skarżonej decyzji, iż "woda pobierana z wyrobiska poeksploatacyjnego (...) nie powinna mieć charakteru wody kopalnianej, gdyż eksploatacja została zakończona." Nie jest to zatem kategoryczne stwierdzenie, ale przypuszczenie, które wymaga jednoznacznego wyjaśnienia. Wyjaśnienia wymaga również związana z tym kwestia kontynuowania ww. eksploatacji. O ile bowiem organ – jak wyżej wskazano uznał, że eksploatacja przedmiotowego wyrobiska została zakończona to w ocenie skarżącej Spółki "zakład górniczy Zakład Eksploatacji Kruszywa [...] nadal wydobywa kopaliny", na co wskazuje m. in. zatwierdzony przez Dyrektora OUG "Plan Ruchu Odkrywkowego Zakładu Górniczego [...] na okres 01 kwietnia 2015 r. – 31 marca 2021 r. (K. 21 - 27akt sądowych).

Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien nadto poczynić rozważania dotyczące pojęcia "zakładu górniczego". Zgodnie z art. 6 pkt. 18 ustawy prawo geologiczne i górnicze, zakładem górniczym jest wyodrębniony technicznie i organizacyjnie zespół środków służących bezpośrednio do wykonywania działalności regulowanej ustawą w zakresie wydobywania kopalin ze złóż, a w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny wraz z pozostającym w związku technologicznym z wydobyciem kopaliny przygotowaniem wydobytej kopaliny do sprzedaży, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów albo podziemnego składowania dwutlenku węgla, w tym wyrobiska górnicze, obiekty budowlane, urządzenia oraz instalacje. Istotne jest także wskazanie, ze zaspokojenie potrzeb zakładu górniczego to zaspokojenie każdej potrzeby zakładu górniczego. Adresatem tego uprawnienia, tak jak i pozostałych dwóch uprawnień, jest podmiot prowadzący zakład górniczy. W konsekwencji ocena przesłanki potrzeb zakładu górniczego powinna następować przez pryzmat pojęcia zakład górniczy. Chodzi więc o potrzeby służące bezpośrednio do wykonywania działalności regulowanej ustawą w zakresie wydobywania kopalin ze złóż. Potrzeby zakładu górniczego obejmują również i potrzeby związane z wyrobiskiem górniczym, obiektami budowlanymi, urządzeniami oraz instalacjami. Identyfikacja poszczególnych potrzeb jest w zasadzie niemożliwa, gdyż stany faktyczne, które może obejmować przesłanka potrzeb zakładu górniczego, mogą być różnorodne i wielowarstwowe. Stąd też każda sytuacja powinna być analizowana odrębnie. Dopiero konkretyzacja stanu faktycznego pozwoli na wskazanie, czy w grę wchodzą potrzeby zakładu górniczego, czy też nie. (Rakoczy, Bartosz. Art. 20. W: Prawo geologiczne i górnicze. Komentarz. LEX, 2015; tak w wyroku WSA w. Krakowie z 27.07. 2018 r. sygn. akt II SA/ 672/18).

Bez takich ustaleń stwierdzenie jak uczynił to organ w zaskarżonej decyzji , że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki dla zastosowania normy z art. 20 Prawa geologicznego i górniczego ponieważ Spółka w zakresie w jakim jej działanie zostało objęte zaskarżoną decyzją działa jako zakład przeróbczy – są nieuzasadnione. a więc nie zakład górniczy – jest co najmniej przedwczesne. A zatem także kwestia dotycząca wykorzystywania wody dla zakładu górniczego względnie zakładu o innym charakterze (przeróbczego)- jako istotna dla prawidłowego rozstrzygnięcia - wymaga zatem wyjaśnienia.

Bez wyjaśnienia wyżej wskazanych wątpliwości i braków w zakresie poczynionych ustaleń nie można w sposób zgodny z prawem przesądzić czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy e art. 20 ustawy prawo geologiczne i górnicze względnie art. 7 ust. 2 ustawy Prawo wodne. Dopiero jeśli odpowiedź na oba te pytania będzie negatywna, organ będzie obowiązany wyjaśnić i uzasadnić z przywołaniem odpowiednich przepisów ustawy prawo wodne, powody uzasadniające naliczenie opłaty za zrzut ścieków na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2007 r. W takiej sytuacji kluczowe będzie jednoznaczne ustalenie, że wody popłuczne, wykorzystywane w obiegu zamkniętym są ściekami odprowadzanymi do wód lub do ziemi w rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne.

Na koniec należy mieć na uwadze, że przy interpretacji przepisów prawa organ jest zobowiązany uwzględnić, że opłaty za usługi wodne stanowią daninę publiczną. Wynika to również treści art. 300 ust. 1 Prawa wodnego, zgodnie z którym do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Dział III ordynacji podatkowej zatytułowany jest "Zobowiązania podatkowe". W związku z tym organy dokonując wykładni przepisów określających obowiązek uiszczania tych opłat powinny - zgodnie z art. 7a ust. 1 k.p.a. przy nakładaniu na stronę obowiązku bądź ograniczaniu lub odebraniu uprawnienia , gdy w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te rozstrzygać na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Zasada ta (in dubio pro libertate) ma na celu ograniczenie ryzyka obciążenia strony skutkami niejasności przepisów (wyrok WSA w Krakowie z 27. 07. 2018, sygn. akt II SA/Kr 672/18).

Mając zatem na uwadze, że organ nie uczynił zadość przepisom postępowania w tym art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c/ p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I sentencji. O kosztach orzeczono w punkcie II sentencji biorąc za podstawę e art. 200 p.p.s.a.