Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 2363/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 15, art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 18 u.p.e.a. art. 59 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
journal: M.P. 2018 poz 1007 art. 45 ust. 1
law: Uchwała Nr 140 Rady Ministrów  z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i  w domu" na lata 2019-2023

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, Protokolant Natalia Kania, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. sp. z o.o. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wr 143/20 w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 12 grudnia 2019 r. nr 0201-IEE2.711.371.2019.2.AK w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. sp. z o.o. z siedzibą w L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wr 143/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA", "sąd I instancji") po rozpoznaniu skargi spółki K. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: "Skarżący", "Spółka") oddalił skargę na zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: "Dyrektor") z dnia 12 grudnia 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżący, żądając rozpoznania sprawy na rozprawie, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie

o rozpoznanie skargi oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego od Dyrektora zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi Skarżący, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi

i nieuchylenie skarżonego postanowienia Dyrektora Izy Administracji Skarbowej we Wrocławiu, pomimo naruszenia przez organ II instancji przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2018 poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), poprzez uznanie za uzasadnione utrzymania przez organ II instancji umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy organ II instancji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego w sprawie, który pozwoliłby na stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne co zarazem sprawia, iż przedwczesne jest uznanie ze strony organu II instancji, a także Sądu

I instancji, iż wystąpiła w sprawie przesłanka wynikająca z art. 59 § 2 u.p.e.a., uzasadniająca wydanie postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne w sprawie Strony skarżącej,

b) art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 45 ust. 1 przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (t.j. Dz. U. z 1997, poz. 483 ze zm., dalej: "Konstytucja RP"), poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku Sądu I instancji - brak wyjaśnienia motywów, którymi Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu kierował się wydając rozstrzygnięcie, w szczególności brak odniesienia się do zarzutu posiadania przez Spółkę skarżącą majątku w postaci środków w kwocie 1 mln zł z tytułu zatrzymanego podatku VAT,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nie uchylenie zaskarżonego postanowienia przez Sąd I instancji, pomimo wydania go z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 k.p.a., w sytuacji gdy organ II instancji:

• nie rozpatrzył powtórnie merytorycznie sprawy, a ograniczył się jedynie do rozpatrzenia zarzutów podniesionych w zażaleniu, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu organu II instancji,

• nie podjął jakichkolwiek działań w celu ustalenia stanu majątkowego strony, mimo iż wskazywano na taką konieczność, a co pozostaje bez znaczenia w sprawie, zwłaszcza gdy organ II instancji sam stwierdził, iż nie ustalono majątku mającego stanowić przedmiot egzekucji (umorzenie postępowania egzekucyjnego jest zatem przedwczesne),

• nie wykazał jakoby Skarżąca nie posiadała środków przewyższających wydatki egzekucyjne, ani że w przyszłości środki te nie zostaną przez nią zgromadzone, mimo iż w jego ocenie stan ten powinien mieć charakter definitywny, co umożliwiłoby zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od Skarżącego na swoją rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Postanowieniem z dnia 25 lipca 2023 r., sygn. akt III FSK 2363/21 Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na utratę przez Spółkę zdolności procesowej, zawiesił postępowanie kasacyjne na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a.

Postanowieniem z dnia 29 marca 2024 r., sygn. akt III FSK 2363/21 Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie kasacyjne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej uregulowanych w powołanym art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.

Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadzała się do oceny, czy w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się, czy też nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a zatem wystąpiła, czy też nie wystąpiła w sprawie przesłanka wynikająca z art. 59 § 2 u.p.e.a., uzasadniająca wydanie postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącej.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi

i nieuchylenie Skarżonego postanowienia Dyrektora, pomimo naruszenia przez organ II instancji przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 59 § 2 u.p.e.a. Należy zauważyć, jak zasadnie podkreśla to autor w odpowiedzi na skargę kasacyjną, Spółka zarówno w skardze kasacyjnej, jak również uprzednio w skardze do WSA oraz zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. nie kwestionuje, że organ egzekucyjny dokonał licznych, określonych szczegółowo w postanowieniu czynności egzekucyjnych, jak również wysokości pozyskanych w wyniku tych czynności środków. Zarzuca jednak konsekwentnie, że czynności te były niewystarczające. Powołuje się przy tym na rachunek inwestycyjno-maklerski, z którego egzekucja okazała się niemalże w całości nieskuteczna oraz hipotetyczną wierzytelność z tytułu nadwyżki w podatku, której istnienie bądź nieistnienie potwierdzone zostanie dopiero po rozpoznaniu przez NSA skargi kasacyjnej od wyroku WSA. W skardze kasacyjnej Spółka powołuje się również na wierzytelność w kwocie 150.000,00 zł wynikającą z umowy pożyczki zawartej z K. sp. z o.o. s.k.a., o czym organ miał powziąć wiedzę wcześniej. Jednak ani w zażaleniu, ani w skardze do WSA, Spółka na tej okoliczności nie wskazywała. Spółka zarzuca, że organ egzekucyjny mógł skorzystać z instytucji wyjawienia majątku. Mając jednak na uwadze stan faktyczny sprawy, jak również stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 4 grudnia 2019 r., II FSK 1383/19 (brak skuteczności zarzutu, jeżeli strona mogła sama majątek wyjawić), zarzut ten uznać należy za chybiony. Również zarzut niedokonania przez organ kalkulacji wskazującej, iż koszty egzekucyjne przewyższą wyegzekwowane środki, jest również niezasadny. W postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. wyszczególnione zostały ilość i rodzaj czynności egzekucyjnych, kwoty wszystkich należności, jak również wysokość środków uzyskanych na ich zaspokojenie, tj. 380,00 zł miesięcznie. Z okoliczności tych, jak też z doświadczenia życiowego wynika, że kwota 380,00 zł miesięcznie nie pokryje kosztów podjętych czynności egzekucyjnych. Dodatkowo, zarówno Dyrektor w postanowieniu utrzymującym w mocy postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak również WSA w zaskarżonym wyroku, takiej kalkulacji dokonali. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut pominięcia przez WSA okoliczności braku rozważenia przez organ II instancji istnienia przesłanek do zawieszenia postępowania na podstawie art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a., bowiem sama Spółka nie wskazuje, która konkretnie przesłanka miałaby stanowić o zawieszeniu postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafiony uznaje zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez WSA przepisów art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucja RP, poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, brak wyjaśnienia motywów, którymi WSA kierował się wydając rozstrzygnięcie, w szczególności brak odniesienia się do zarzutu posiadania przez Spółkę majątku w postaci środków w kwocie 1 mln zł z tytułu zatrzymanego podatku VAT. Należy podnieść, że wyrok WSA z 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 192/17, na który powołuje się autor skargi kasacyjnej, odnoszący się do kwoty 1 mln zł z tytułu "zatrzymanego podatku VAT", został prawomocnie uchylony, a skarga oddalona przez NSA w dniu 29 września 2021 r., sygn. akt I FSK 1979/17. W ramach tego zarzutu, w rzeczywistości Skarżąca kwestionuje ocenę zasadności skargi dokonaną przez WSA, z której pomimo szczegółowego odniesienia się przez WSA do okoliczności faktycznych sprawy, oceny trafności zarzutów w świetle tych okoliczności faktycznych oraz wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jest niezadowolona. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, chybiony jest również zarzut naruszenia art. 15 k.p.a., przez naruszenie zasady dwuinstancyjności. Dyrektor rozpatrzył bowiem sprawę ponownie, nie naruszając tej zasady, na co wskazują wskazane powyżej, podjęte przez WSA czynności.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Anna Juszczyk-Wiśniewska Sławomir Presnarowicz (spr.) Dominik Gajewski