Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 602/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Izba Skarbowa

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 602/04 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 października 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk (spr), Asesor WSA Jarosław Wisniewski, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2006r, sprawy ze skarg L. J., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K., z dnia 31 marca 2004r nr [...] do [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do grudnia 1999r i od stycznia do grudnia 2000r, , , - s k a r g i o d d a l a -,


UZASADNIENIE

Sygn. I SA/Kr 602/04

UZASADNIENIE

W wyniku kontroli przeprowadzonej w firmie L. J. ustalono , iż w rozliczeniu podatku VAT odnośnie miesięcy od kwietnia do grudnia 1999 r i od stycznia 2000 roku do grudnia 2000 r. naruszono przepisy art. 19 ust 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym / DZ. U. NR. 11 poz.50 ze zm./ i par. 54 ust.3 oraz ust 4 pkt 1 lit a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług i o podatku akcyzowym / DZ. U. nr 156 ,poz. z 1024 ze zm./ oraz par. 50 ust.3 rozporządzenia wykonawczego do ustawy VAT z dnia 22 grudnia 1999 r. /DZ. U. Nr 109 poz. 1245 ze zm./ poprzez obniżenie podatku należnego o podatek naliczony wynikający z zakupów :

1/ nie potwierdzonych w dokumentacji firmy ani oryginałami ani duplikatami faktur VAT ,

2/ dokonanych od podmiotu nieuprawnionego do wystawiania faktur VAT.

Spowodowało to zaniżenie w deklaracjach dla podatku od towarów i usług VAT-7 za poszczególne wymienione wyżej miesiące zobowiązania podatkowego o kwoty szczegółowo przez organ I Instancji - Pierwszy Urząd Skarbowy w K. wyliczonych i wydanie decyzji określających wysokość zobowiązania w tym podatku.

Od decyzji organu I instancji L. J. wniósł odwołanie zarzucając wydanie ich bez przeprowadzenia postępowania dowodowego dotyczącego faktu zaginięcia faktur VAT, w oparciu o które dokonano obniżenia podatku należnego i nie uwzględnienie wyjaśnień jego pełnomocnika z dnia [...] listopada 2003 r.

Rozpoznając odwołania od powyższych decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzjami z dnia 31 marca 2004 roku utrzymał decyzje organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego powołano przepisy par. 54 ust 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z 15 XII 1997 r. i par. 50 ust 3 i Rozporządzenia tego Ministra z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług i o podatku akcyzowym wedle, których podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz różnicy zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty.

Dalej stwierdzono, iż w postępowaniu przed organem I instancji mimo wezwania podatnik nie przedłożył oryginałów faktur informując jedynie w piśmie z dnia 6 listopada 2003 r. że zostały skradzione nadto stwierdził, iż brak jest możliwości dostarczenia ich duplikatów.

To dało podstawę do postawienia zarzutu naruszenia wyżej wymienionych przepisów oraz art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym a w konsekwencji braku prawa podatnika do pomniejszenia w złożonych deklaracjach podatkowych podatku należnego o wynikający z nich podatek naliczony.

Ponadto ustalono, że w niektórych miesiącach okresu objętego kontrolą, w ewidencji ujęto faktury o numerach wskazanych w uzasadnieniu decyzji wystawione przez podmiot do tego nie uprawniony.

Zgodnie z ustaleniami dokonanymi przez właściwy dla wystawcy tych faktur Urząd Skarbowy w B. I. C. zam. w [...] nr NIP [...] i M. K. zam. [...] nr NIP [...] - nigdy nie figurowali w ewidencji podatników VAT tamt. Urzędu , zaś podane w fakturach VAT numery NIP nie zostały wygenerowane przez tamtejszy urząd i są numerami fikcyjnymi.

Zgodnie z par. 36 rozporządzenia wykonawczego w/w w brzmieniu obowiązującym w 1999 r. faktury wystawiają zarejestrowani podatnicy posiadający numer identyfikacji podatkowej lub posługujący się numerem tymczasowym, jeżeli nie korzystają ze zwolnień określonych w art. 14 ust 1,5 i 6 ustawy oraz nie wykonują wyłącznie czynności wymienionych w art. 7 ust 1 ustawy lub czynności zwolnionych przepisami wydanymi na podstawie art. 47 ustawy.

W świetle art. 34 ust 4 pkt 1 a w/w rozporządzenia / brzmienie z 1999 r./, gdy sprzedaż towarów i usług została udokumentowana fakturami wystawionymi przez podmiot nie istniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego lub zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.

Tym samym podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z tych faktur VAT.

W skargach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie L. J. zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji Podatkowej / DZ. U. Nr. 97 , Nr. 137 , poz. 926 ze zm./ a to : art. 187, art. 188 , art. 229 poprzez nie dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka T. K. zawnioskowanego przez odwołującego się, pomimo iż posiadała ona informacje, które mogłyby wpłynąć na treść decyzji.

W uzasadnieniu skargi podnoszono, iż w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazywano na konieczność przesłuchania tego świadka na okoliczność uwiarygodnienia faktu istnienia faktur które stanowiły dla odwołującego się podstawę do odliczenia należnego podatku VAT.

Niedopuszczenie tego dowodu stanowiło bardzo poważne naruszenie art. 187 par 1 Ordynacji podatkowej, który nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie.

Zgodnie z art. 188 tej ustawy w przypadku żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, należy je uwzględnić jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Przesłuchanie świadka było konieczne dla prawidłowego określenia rzeczywistego stanu, a co za tym idzie do wydania decyzji opartej na prawidłowych ustaleniach faktycznych.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach.

W odniesieniu do zarzutu nie zbadania faktu kradzieży faktur podano, że organy podatkowe nie posiadają kompetencji do prowadzenia postępowania w zakresie kradzieży dokumentów podatkowych. W ich gestii i kompetencji leży badanie prawidłowości wystawienia tych dokumentów zgodnie z obowiązującym w 1999 r. paragrafem 38 w/w rozporządzenia oraz zasadności odliczenia wynikającego z nich podatku zgodnie z art. 119 ustawy VAT.

Jeżeli nastąpiło zdarzenie losowe takie jak kradzież, to na podatniku ciążył obowiązek odtworzenia dokumentacji.

Organ podatkowy wystąpił natomiast do właściwego urzędu skarbowego o sprawdzenie transakcji z głównymi dostawcami skarżącego w wyniku czego uzyskano informacje o braku takich podmiotów, sam skarżący nie przejawiał żadnej inicjatywy w tym kierunku.

Z punktu widzenia prawidłowości zmniejszenia podatku należnego o podatek naliczony decydujące znaczenie ma fizyczne posiadanie oryginału lub duplikatu dokumentu - faktury VAT.

Zeznania świadka, że sporne faktury istniały w momencie dokonywania odliczenia, ale zostały skradzione, nie zmieniłyby faktu, że nie okazano ich lub duplikatów w czasie kontroli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem w świetle art. 1 par 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych / DZ. U. Nr. 153 , poz. 1269/ , stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skarżącego decyzje te nie naruszają ani przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie .

Zasadniczą cechą konstrukcyjną podatku od towarów i usług jest ustanowione w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym / DZ. U. Nr. 11 , poz. 50 z późn. zm./ prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług.

Zwrócić należy uwagę na to , iż możliwość skorzystania z wymienionego uprawnienia uzależniona jest od spełnienia przez podatnika warunków ściśle w ustawie określonych, w tym między innymi od posiadania prawidłowego dokumentu t.j. faktury VAT stwierdzającej nabycie towarów i usług /ust 2 art. 19 VAT/.

Równocześnie zgodnie z przepisem par.54 ust.3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 XII 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów oraz podatku akcyzowym /DZ. U. Nr. 156, poz.1024 / i 50 ust.3 rozporządzenia z 22 XII 1999 r /DZ. U. Nr. 109, poz. 1245/ podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub ich duplikaty.

Bezsporne w sprawie jest , iż skarżący nie przedłożył na wezwanie organu I instancji oryginałów faktur zakupu VAT jak również ich duplikatów, informując jedynie pisemnie o braku takiej możliwości z uwagi na kradzież dokumentów firmy .

W piśmie z dnia [...] listopada 2003 r. stanowiącym odpowiedź na to wezwanie pełnomocnik podał nadto , że podatnik usiłował odzyskać stracone dokumenty lecz nie odniosło to skutku.

W postępowaniu przed organem I instancji nie zgłoszono żadnych wniosków dowodowych, dopiero w odwołaniu od wydanej decyzji wniesiono o przesłuchanie w charakterze świadka T. K., księgowej firmy która miała potwierdzić fakt istnienia przedmiotowych faktur.

Zdaniem odwołującego się wyrażonym w odwołaniu, obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie, czy podatnik miał w ogóle możliwość uzyskania kopii skradzionych faktur. Brak takiego ustalenia daje podstawę do zarzucenia, iż decyzje wydano zbyt pochopnie .

Mając na uwadze przedstawione wyżej zarzuty skargi wiążące się z zarzutami odwołania, w świetle stanowiska organu odwoławczego spór między stronami koncentruje się na poprawności prowadzenia postępowania podatkowego a zwłaszcza dowodowego i rozstrzygnięcia czy zebrany materiał przy pominięciu przesłuchania świadka w/w uzasadniał wydanie zaskarżonych decyzji.

Odnosząc się zatem do istoty sporu podnieść należy, że jedną z podstawowych zasad ogólnych obowiązujących w postępowaniu podatkowym jest zasada prawdy obiektywnej wyrażona w przepisie art. 122 Ordynacji podatkowej, stanowiąca iż organy podatkowe w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

Realizacji jej służą gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe, jedną z nich stanowi par. 1 art. 187 Ordynacji zobowiązujący organ do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Wywieść z tego można, iż ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organie podatkowym.

Ta kwestia wywoływała liczne spory w orzecznictwie wyrażano przy tym też pogląd podzielany przez tut. Sąd iż nałożenie na organy obowiązku, o którym mowa wyżej "zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego" nie zwalnia strony postępowania od współudziału w jego realizacji.

Dotyczy to sytuacji, gdy nie udowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe nie kwestionowały faktu utraty przez podatnika wskutek kradzieży faktur w oparciu o które dokonał obniżenia podatku należnego, zatem pominięcie dowodu z przesłuchania świadka na okoliczność ich istnienia uznać należy przy uwzględnieniu treści art. 188 Ordynacji za uzasadnione.

W takiej sytuacji podatnik winien poczynić starania o uzyskanie duplikatów tych faktur.

Zdaniem Sądu nie ma przeszkód aby w sytuacji zaistnienia zdarzenia losowego takiego jak kradzież dokumentów, organy podatkowe w toku postępowania współdziałały z podatnikiem w odtworzeniu utraconych dokumentów źródłowych, jednakowoż nie można na nie przerzucać całego ciężaru dowodu w zakresie ustalenia czy miał on możliwość uzyskania ich duplikatów , tym bardziej że brak było jednoznacznych twierdzeń strony co do tego by takie działania podejmowała.

Dodać należy, iż postawa podatnika wywodzącego prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktur, których ani oryginałów ani duplikatów nie przedstawiono a także wystawionych przez podmioty nieistniejące, co udowodniły organy a podatnik w skargach wniesionych do sądu nie zarzucał, w niniejszej sprawie była bierna.

W tym stanie rzeczy mając na uwadze powyższe wnioski i ustalenia zarzut naruszenia przepisów postępowania w skargach przytoczonych nie znajduje uzasadnienia.

Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ.U. Nr. 153 , poz.1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.