Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 84/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 21 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Dnia 12 października 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Ż. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Ż. a Burmistrzem Miasta i Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H.T. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Ż. jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 21 czerwca 2022 r. Burmistrz Miasta Ż., na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 101 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2021.2268 ze zm.), dalej jako "u.p.s.", wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową pomiędzy Burmistrzem Miasta Ż. i Burmistrzem Miasta i Gminy S. w sprawie wniosku H. T., przebywającego w Domu Opieki "A." w Ł. [...], C., zameldowanego w S. przy ul. M. [...], o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w Ł. [...],[...] C.

W uzasadnieniu powyższego wniosku Burmistrz Miasta Ż. wskazał, że w dniu [...] czerwca 2022 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. wpłynęło – do rozpatrzenia zgodnie z właściwością miejscową – pismo Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w S., przekazujące wniosek H. T. z dnia [...] kwietnia 2022 r. złożony do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w Ł. H. T. obecnie przebywa w miejscowości Ł. [...], gm. C., w prywatnym Domu Opieki "A.". Do wniosku dołączono kwestionariusz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] maja 2022 r., oświadczenie złożone na wniosek strony z dnia [...] maja 2022 r., opinię dotyczącą stopnia sprawności H.T. z dnia [...] maja 2022 r., zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że H.T. świadomie podjął decyzję o zamieszkaniu w domu pomocy społecznej, zaświadczenie lekarskie z dnia [...] kwietnia 2022 r ., decyzję ZUS o wysokości świadczenia emerytalnego, zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały w S., ul. M. [...]; pełnomocnictwo notarialne dla S. T.

Dalej organ wskazał, że z załączonej dokumentacji i wywiadu środowiskowego wynika, iż H. T. jest wdowcem. Od stycznia 2022 r. przebywa w Domu Opieki "A." w Ł. W dniu [...] kwietnia 2022 r. został zameldowany na pobyt stały w S., ul. M. [...]. Wymeldowanie z pobytu stałego w Ż. przy ul. R. [...] nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2022 r. Z pisma Wspólnoty Mieszkaniowej w Ż. z dnia [...] czerwca 2022 r. wynika, że obecnie w lokalu znajdującym się w Ż. przy ul. R. [...]nikt nie zamieszkuje. Od stycznia 2022 r. H. T. przebywa u swojego wnuka w S., ul. M. [...], a rodzina podjęła starania o zapewnienie jemu opieki. Od lutego 2022 r. H.T. nie opłaca należności za wodę i śmieci. Opłaty za mieszkanie w Ż. przy ul. R. [...] reguluje A. P.

Dalej Burmistrz Miasta Ż. wskazał, że zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się wg miejsca zamieszkania w kraju, a w braku zamieszkania w kraju wg miejsca pobytu strony lub jednej ze stron, jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju miejsca zamieszkania lub pobytu wg miejsca ostatniego ich zamieszkania lub pobytu w kraju. Zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W myśl art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 u.p.s.). Przepisy u.p.s. nie zawierają jednak definicji "miejsca zamieszkania". Odnosząc się zatem do pojęcia "miejsce zamieszkania" zawartego w art. 25 kodeksu cywilnego wskazano, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola (zamiar) stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie.

Dalej organ wskazał, że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, iż H.T. w styczniu 2022 r. opuścił miasto Ż. Jego wnuk – S.T. poinformował zarządcę lokalu mieszkalnego, że H. T. przebywa u niego. Odnosząc się do sytuacji jaka zachodzi w przedmiotowej sprawie organ wskazał, że miasto Ż. przestało być aktualnym miejscem zamieszkania H.T. już w styczniu 2022 r. W dniu [...] kwietnia 2022 r. definitywnie zostały zerwane więzi z gminą Ż., o czym świadczy fakt zameldowania H. T. w S. i wymeldowania z pobytu stałego w Ż. H. T. ze względu na stan zdrowia nie był w stanie samodzielnie funkcjonować w Ż. W tej sytuacji wskazano, iż organem właściwym do rozpatrzenia sprawy o skierowanie H. T. do Domu Pomocy Społecznej w Ł. jest Burmistrz Miasta i Gminy S.

Burmistrz Miasta i Gminy S. odpowiadając na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wskazał, iż w dniu [...] kwietnia 2022 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. przybył S. T., który złożył w imieniu swojego dziadka – H.T. wniosek o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w Ł. Podczas rozmowy z S.T. ustalono, iż H. T. przebywa w prywatnym Domu Opieki "A." w Ł., ale wyraża chęć pobytu w Domu Pomocy Społecznej w Ł. W dniu [...] kwietnia 2022 r. Ośrodek ten wystosował pismo do Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z prośbą o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z H. T. Z przeprowadzonego wywiadu oraz z przedłożonych dokumentów wynika, iż H. T. ma 86 lat, jest wdowcem. Z uwagi na wiek i zły stan zdrowia wymaga pomocy, której nie może zapewnić jego wnuk S. T. W związku z powyższym H. T. od miesiąca stycznia 2022 r. przebywa w prywatnym Domu Opieki "A.", dokąd udał się ze swojego miejsca zamieszania w Ż. Ustalono nadto, iż H. T. nadal posiada swoje mieszkanie w Ż. W związku z powyższym nigdy nie mieszkał on w S. u swojego wnuka, a formalne zameldowanie w S. nastąpiło w miesiącu kwietniu 2022 r., czyli w czasie gdy przebywał już w Domu Opieki "A." w Ł.

Dalej organ wskazał, iż zgodnie z art. 101 pkt 2a u.p.s., w przypadku osoby przebywającej w prywatnej placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. W przypadku H.T. jest to gmina Ż., z której udał się do prywatnego Domu Opieki "[...]".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Rozpoznając wniosek Burmistrza Miasta Ż. należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta i Gminy S. Organy te bowiem uznają się za niewłaściwe do wydania decyzji o skierowaniu H.T. do domu pomocy społecznej. Mając na uwadze przedmiot sporu należy wskazać, że zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Jednocześnie, w myśl art. 101 ust. 2a u.p.s., w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej, właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. Regulacja ta ma charakter szczególny, co oznacza, iż wystąpienie przesłanek zastosowania owego przepisu wyprzedza określenie organu właściwego w sprawie na podstawie art. 101 ust. 1 i 2 u.p.s.

Z okoliczności sprawy wynika, iż H. T. od stycznia 2022 r. przebywa w prywatnym Domu Opieki "A." w Ł., gdzie, z uwagi na wiek i zły stan zdrowia, został umieszczony przez swojego wnuka S. T. W takiej sytuacji uznać należy, iż właściwość organu w sprawie z wniosku H.T. z dnia [...] kwietnia 2022 r. o skierowanie do domu pomocy społecznej, winna zostać określona na podstawie regulacji szczegółowej art. 101 ust. 2a u.p.s. H. T. w momencie ubiegania się o skierowanie do domu pomocy społecznej przebywał w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Natomiast przed rozpoczęciem pobytu w tej placówce zamieszkiwał na terenie Ż., w należącym do niego mieszkaniu przy ul. R. [...]. Powyższe wypełnia hipotezę normy prawnej art. 101 ust. 2a u.p.s. W konsekwencji, organem właściwy do wydania decyzji o skierowaniu H. T. do domu pomocy społecznej należało uznać Burmistrza Miasta Ż.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 2a u.p.s. orzekł jak w postanowieniu.