Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1212/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6462 Wzory użytkowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 243 ust. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 286
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant asystent sędziego Zofia Frąckowiak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Limited w L., Wielka Brytania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 64/20 w sprawie ze skargi B. Limited w L., Wielka Brytania na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 listopada 2019 r. nr DZ.W.126294.713.2019.23.kkor w przedmiocie odmowy stwierdzenia wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 64/20 oddalił skargę B. Limited z siedzibą w L., Wielka Brytania (dalej: Zgłaszający, Strona, Skarżący) na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: UP, Urząd) z 14 listopada 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia, że w okresie od 25 kwietnia 2017 r. do 6 listopada 2017 r. nie doszło do wstrzymania biegu przedawnienia terminu na złożenie dokumentu pierwszeństwa ze zgłoszenia dokonanego w Wielkiej Brytanii w dniu 29 kwietnia 2016 r., nr 1607607.7. wobec niewystąpienia nadzwyczajnych okoliczności oraz uznania, że wniesiono z uchybieniem terminu dowód pierwszeństwa w sprawie zgłoszenia przez Stronę w dniu 25 kwietnia 2017 r. wzoru użytkowego pt. "Rurka filtracyjna do wyrobów papierosowych", oznaczonego numerem W.126294.

Z orzeczeniem Sądu I instancji nie zgodził się Zgłaszający i wystąpił ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., poz. 256 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 252 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. -Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2020r. poz. 286 z późn. zm.; dalej: p.w.p.) poprzez oddalenie skargi pomimo istnienia podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Urząd art. 7 k.p.a., polegającego na błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, iż Urząd dokonał wszechstronnego i dokładnego zbadania stanu faktycznego sprawy i na podstawie całości okoliczności faktycznych wydał rozstrzygnięcie w sprawie,

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 243 ust. 6 p.w.p. w zw. z art. 123 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145 z późn. zm.; dalej: k.c.) poprzez:

a) błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że ocena wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających zawieszenie biegu terminu mogła być dokonana w oparciu o jedną z okoliczności faktycznych powołanych przez Skarżącego-fakt wystąpienia awarii systemu komputerowego- podczas gdy ocena t powinna zostać dokonana w oparciu o całość okoliczności faktycznych sprawy, co doprowadziło do błędnego ustalenia, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności skutkujące zawieszeniem terminu na złożenie dowodu pierwszeństwa;

b) błędne przyjęcie przez Sąd, że okolicznością, na którą powołuje się Skarżący jako nadzwyczajną okolicznością jest w istocie jedynie awaria systemu komputerowego wynikająca z przerwy w dostawie prądu, podczas gdy nadzwyczajną okolicznością uzasadniającą zawieszenie biegu terminu, na którą powoływał się Skarżący była całość okoliczności faktycznych sprawy, tj. awaria systemu komputerowego wynikająca z przerwy w dostawie prądu, wygenerowanie przez system P., lecz niezapisanie przez niego terminu na złożenie dokumentu pierwszeństwa w przedmiotowej sprawie, weryfikacja potencjalnych jej następstw przez asystenta pełnomocnika Skarżącego, która nie wykazała żadnych nieprawidłowości, fakt, iż w trakcie weryfikacji asystent widział w rzeczywistości stan bazy przechowywany w pamięci podręcznej systemu komputerowego, co pozwoliło mu na przyjęcie, że termin został prawidłowo zapisany, co doprowadziło do błędnego ustalenia, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności skutkujące zawieszeniem terminu na złożenie dowodu pierwszeństwa.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wnosił o: uchylenie przez WSA zaskarżonego wyroku przed przedstawieniem skargi kasacyjnej NSA i ponowne rozpoznanie sprawy na tym samy posiedzeniu oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego, uchylenie postanowienia Urzędu, zasądzenie od organu kosztów postępowania przed WSA, a w razie przedstawienia skargi kasacyjnej NSA wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do WSA do ponownego rozpoznania, a w przypadku przyjęcia, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi oraz uchylenie postanowienia Urzędu z 14 listopada 2019 r., i w obu przypadkach o zasądzenie na rzecz Skarżącego od UP zwrotu kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto oświadczył, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Urząd wnosił o jej oddalenie jak nie mającą usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę kasacyjną Strony należało uznać za niezasadną.

Należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. (Dz. U.z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny ma swobodę co do zakresu przedstawienia ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podanej przez organy administracji i Sąd I instancji.

Wymaga także wyjaśnienia, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W kontrolowanej sprawie nie wystąpiły wyszczególnione w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego i dlatego NSA był związany granicami skargi kasacyjnej. Oznaczało to, że zakres rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym został ograniczony do weryfikacji zasadności zarzutów naruszenia prawa sformułowanych w skardze kasacyjnej i w uzupełniającym je uzasadnieniu (i tylko w tym zakresie), zawartym w piśmie z 8 września 2022 r. Przy czym wymaga podkreślenia, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej Spółki zostały oparte na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. czyli naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem skarżący kasacyjnie, oprócz wskazania, w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnych (wyartykułowanych) przepisów postępowania, ma obowiązek wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem postanowienia Urzędu w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadzwyczajnych okoliczności, które powodować miały wstrzymanie w okresie od 25 kwietnia 2017 r. do 6 listopada 2017 r. biegu przedawnienia terminu na złożenie dokumentu pierwszeństwa ze zgłoszenia nr 1607607.7 dokonanego 29 kwietnia 2016 r. w Wielkiej Brytanii, a w konsekwencji uznające, że dowód pierwszeństwa w sprawie zgłoszenia wzoru użytkowego nr W.126294 w dniu 25 kwietnia 2017 r. Strona wniosła z uchybieniem terminu, stwierdził, że postanowienie to nie jest niezgodne z prawem, co uzasadniało oddalenie wniesionej na nie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. (Dz. U. 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) w zw. z art. 252 p.w.p. (D. U. z 2017 r., poz. 776 z późn. zm.), ujętego w pkt I. petitum skargi kasacyjnej należy najpierw wyjaśnić, że wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej (W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli), odpowiednio stosowana w postępowaniu przed Urzędem w sprawach nieuregulowanych na mocy art. 252 p.w.p., w postępowaniu o stwierdzenie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu prowadzonym, w myśl art. 243 ust. 6 zd. drugie p.w.p. podlega ograniczeniu. Zgodnie z ostatnim powołanym przepisem na zainteresowanym bowiem spoczywa obowiązek przedstawienia odpowiednich dowodów, na których podstawie orzeka Urząd. Naruszenie przez Urząd zaś art. 243 ust. 6 zd. drugie p.w.p. podczas dokonywania ustaleń faktycznych, a następnie przez WSA podczas oceny tych ustaleń, nie było podnoszone w ramach tego zarzutu.

Natomiast Urząd, ustalając stan faktyczny zaakceptował w pełni wyjaśnienia Strony (jej pełnomocnika), które wraz z oświadczeniem Kierownika Działu Informatycznego Kancelarii P., reprezentującej Zgłaszającego, stanowiły materiał dowodowy. Sąd I instancji wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko odnośnie oceny ustaleń przyjętych przez organ.

Urząd oraz WSA uwzględnili nie tylko okoliczność przerwy w dostawie prądu w siedzibie pełnomocnika Zgłaszającego między 10:28:05 a 10:31 w dniu 25 kwietnia 2017 r. (dacie dokonania zgłoszenia wzoru użytkowego pt.: "Rurka filtracyjna do wyrobów papierosowych" w Urzędzie), która spowodowała niezarejestrowanie w terminarzu (administrowanym przez system komputerowy) terminu na złożenie dowodu pierwszeństwa tego wzoru w postępowaniu przed UP. Organ także miał na uwadze, że asystent pełnomocnika Skarżącego, mający wieloletnie doświadczenie w obsłudze programu P. (systemu wykorzystywanego w Kancelarii do kompleksowej obsługi spraw z zakresu prawa własności przemysłowej), o godz. 10:26 dopełnił procedury tzw. uzupełnienia dziennika sprawy zgłoszenia ww. wzoru użytkowego. Przyczyną awarii było zwarcie w serwerowni kancelarii pełnomocnika. O godz. 10:31 pracownicy działu informatycznego uruchomili serwer bazy danych oraz ustalili, iż doszło do uszkodzenia niektórych plików. W tych okolicznościach, zastosowano środek zaradczy, tj. przywrócenie bazy danych do wersji ostatnio zapisanej (która w tzw. serwerze repliki kopiowana jest co 5 minut), a więc do stanu z godz. 10:25:00. Ustalono, że standardowe procedury sprawdzające nie wykazały żadnych problemów. Asystent pełnomocnika Skarżącego, dokonując po awarii weryfikacji wprowadzonych danych dla ww. zgłoszenia widział datę 25 kwietnia 2017r. i 3-miesięczny termin na złożenie dokumentu pierwszeństwa, ale był to stan bazy przechowywany w pamięci podręcznej systemu komputerowego, który zdążył wygenerować termin, ale w wyniku awarii nie został on prawidłowo zapisany w systemie P.

Zatem przyjęto, zgodnie z wyjaśnieniami Zgłaszającego, że na skutek trwającej trzy minuty przerwy w dostawie prądu, mającej miejsce w chwili, gdy asystent pełnomocnika Skarżącego dopełniał w systemie komputerowym procedury uzupełnienia dziennika sprawy zgłoszenia ww. wzoru użytkowego, nie doszło do prawidłowego wygenerowania w programie komputerowym 3-miesięcznego terminu na złożenie dokumentu pierwszeństwa, lecz do jego zapisania tylko w pamięci podręcznej systemu komputerowego. Asystent pełnomocnika Skarżącego, po dokonaniu weryfikacji wprowadzonych danych dla tego zgłoszenia nr 1607607.7, nie wiedząc, że do zapisania terminu na złożenie dokumentu pierwszeństwa doszło tylko w pamięci podręcznej systemu komputerowego, pozostawał w przekonaniu, że termin ten został prawidłowo zapisany w programie komputerowym. Nieprawidłowość tę odkrył pełnomocnik Strony dopiero po otrzymaniu zawiadomienia Urzędu z 6 listopada 2017 r. o istnieniu przeszkód uniemożliwiających przyznanie ww. zgłoszeniu uprzedniego pierwszeństwa ze zgłoszenia dokonanego 29 kwietnia 2016 r. w Wielkiej Brytanii, oznaczonego nr 1607607.7.

Dlatego, skoro przyjęto przebieg zdarzeń przedstawionych przez Zgłaszającego, nie było podstaw do akceptacji zarzutu pkt I. petitum skargi kasacyjnej o braku wszechstronnego i dokładnego zbadania całokształtu okoliczności faktycznych przez Urząd i akceptacji tego uchybienia przez WSA.

Mając na uwadze uzasadnienie powyższego zarzutu w skardze kasacyjnej oraz zarzut, zgłoszony w pkt II. petitum skargi kasacyjnej, naruszenia prawa materialnego– art. 243 ust. 6 p.w.p. w zw. z art. 123 § 1 k.c. należało dojść do wniosku, że Skarżący kasacyjnie nie zgadzał się natomiast z dokonaną przez Urząd i zaakceptowaną przez Sąd I instancji oceną charakteru prawnego tych faktów w aspekcie odmowy zastosowania art. 243 ust. 6 p.w.p.

W pkt II. lit. a) petitum skargi kasacyjnej Strona podnosiła błędną wykładnię ww. przepisów, przy czym nie zaproponowała rozumienia ww. regulacji, ale, podobnie jak w pkt II. lit. b), skoncentrowała się na prawnej ocenie w procesie subsumpcji poczynionych ustaleń pod mające zastosowanie w sprawie przepisy. Jednocześnie wyjaśniła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (s. 9), że nie upatruje podstaw do uznania za nadzwyczajne okoliczności samego wystąpienia awarii komputerowej. Natomiast podnosiła, że w realiach kontrolowanej sprawy nadzwyczajna okolicznością miałaby być wspomniana awaria z towarzyszącymi okolicznościami: zapisami lub ich brakiem na poszczególnych dyskach, weryfikacją zapisów przez asystenta pełnomocnika Skarżącego, prawidłowo przeprowadzoną procedurą naprawczą, czego ani Urząd, ani WSA nie wzięli pod uwagę przy badaniu, czy wystąpiły nadzwyczajne okoliczności skutkujące zawieszeniem biegu przedawnienia (tutaj: terminu na złożenie dokumentu pierwszeństwa ze zgłoszenia dokonanego w Wielkiej Brytanii).

Ze stanowiskiem Strony nie można się zgodzić, szczególnie, że z treści samych zarzutów w pkt II. lit. a) i b) petitum skargi kasacyjnej wynikało traktowanie przez Stronę za nadzwyczajne okoliczności, o których mowa w art. 243 ust. 6 p.w.p., przede wszystkim awarii systemu komputerowego skutkującej brakiem zapisu na dysku głównym terminu na złożenie do UP ww. dowodu pierwszeństwa i prawidłowym zapisem tego terminu, ale w pamięci podręcznej, co doprowadziło do braku wygenerowania w programie komputerowym 3-miesięcznego terminu na złożenie dokumentu pierwszeństwa (zakreślonego przez art. 35 ust. 1 p.w.p.), szczególnie że po weryfikacji wprowadzonych danych asystent pełnomocnika Strony nie wiedział, że dane zapisane zostały tylko w pamięci podręcznej.

Przy wykładni pojęcia nadzwyczajnych okoliczności, o których mówi art. 243 pkt 6 p.w.p. niewątpliwie należy stosować pojęcie z procedury zawieszenia przedawnienia, tj. klauzulę siły wyższej (co wynika z treści tego przepisu). W odniesieniu do art. 243 ust. 6 p.w.p. dominuje pogląd, że nadzwyczajne okoliczności mające charakter siły wyższej (vis maior), to zdarzenia nie do uniknięcia, nad którymi człowiek nie panuje i których nie mógł przewidzieć przy zachowaniu należytej staranności. Pojęcie siły wyższej nie obejmuje natomiast sytuacji, która jest znana wnioskodawcy, jak również sytuacji, które można z łatwością przewidzieć i podjąć stosowne środki zaradcze (zob. A. Michalak, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, art. 243, Warszawa 2016 i powoływane tam orzecznictwo; Z. Miklasiński, Prawo własności przemysłowej, Komentarz Warszawa 2001, s. 270), a odniesieniu do awarii systemu komputerowego – wyroki NSA z: 6 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 726/20;24 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 89/20; 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1018/17; 5 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 715/20; 17 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 249/18; opublikowanych podobnie jak niżej cytowane orzeczenia.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Takie też stanowisko co rozumienia nadzwyczajnych okoliczności przyjęli Urząd i WSA. Również przy zastosowaniu powyższych reguł ocenili inne okoliczności, wyżej opisane, podnoszone przez Skarżącą. Gdy chodzi o weryfikację zapisów przez asystenta pełnomocnika, słusznie zauważyli, że asystent ten, do tego mający doświadczenie w obsłudze programu P., przy zachowaniu należytej staranności dostrzegłby rozbieżności między zapisami na poszczególnych dyskach, a nie polegałby na stwierdzonych zapisach w pamięci podręcznej, w rezultacie bez ich sprawdzenia, czy zostały w programie prawidłowo zapisane. Tym bardziej, że awaria trwała 3 minuty i nawet przy dużej ilości wpisów w systemie, odtworzenie i sprawdzenie czy zostały w programie P. utrwalone, wykonywanych i wykonanych w tym okresie czynności nie było uciążliwe. Do tego awaria nastąpiła w dniu, w którym zgłoszono do Urzędu podanie o udzielenie prawa ochronnego na opisany wzór użytkowy, a tym samym w systemie P. w ramach rejestracji tego wniosku należało wykonać więcej czynności niż przy rejestracji pisma w toku postępowania. Do tego asystent podlegał nadzorowi, tutaj: pełnomocnika Strony, który odpowiada za prawidłowość czynności wobec mocodawcy, jak i organu/Sądu i dlatego w sytuacji awarii systemu powinien był sprawdzić, czy asystent prawidłowo wykonał czynności związane z rejestracją ww. zgłoszenia.

Wracając do zgłoszenia w Urzędzie podania o udzielenie prawa ochronnego na ww. wzór użytkowy, jak słusznie zauważył Urząd i zaznaczył WSA, podanie to zostało złożone w formie papierowej, osobiście w dniu 25 kwietnia 2017 r. i Urząd pismem z tego samego dnia zawiadomił pełnomocnika Skarżącego o przyjęciu wniosku. Pismo to zostało odebrane 28 kwietnia 2017 r. i przy zachowaniu należytej staranności podczas rejestracji tego pisma w systemie P. asystent powinien był dostrzec rozbieżności we wpisach, między pamięcią podręczną a programem P., co do terminu złożenia dokumentu pierwszeństwa.

W świetle powyższego stanowisko Urzędu i WSA należało podzielić. Opisane okoliczności zostały ocenione w całokształcie i prawidłowo przyjęli – Urząd, a za nim WSA, że nie miały one charakteru nadzwyczajnego i nie były nieuchronne w rozumieniu art. 243 ust. 6 p.w.p. Przy należytej staranności pełnomocnika Zgłaszający mógł dotrzymać 3-miesięcznego terminu na złożenie dokumentu pierwszeństwa.

Nieuzasadniony okazał się zarzut naruszenia art. 123 § 1 k.c., skoro chodziło o zawieszenie biegu przedawnienia wyżej opisanego terminu z powodu siły wyższej, o czym stanowi art. 121 pkt 4 k.c., podczas gdy art. 123 § 1 k.c. odnosi się do przerwania biegu przedawnienia.

Z powyższych względów zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane w pkt II. lit. a) i b) petitum skargi kasacyjnej okazały się niezasadne.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną Zgłaszającego należało oddalić.