Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 790/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 140 ust. 1 i 2, art. 142, art. 216, art. 217 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 30 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski, Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.), , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi Miasta B. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 11 lipca 2023 roku nr GN-III.7581.205.2023.AG w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i rozliczeń z tym związanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 11 lipca 2023 r. nr GN-III.7581.205.2023.AG Wojewoda Łódzki, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta B., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] , wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z 26 kwietnia 2023 r. nr WS.6821.1.4.2017 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i rozliczeń z tym związanych.

Z akt sprawy wynika, że S.K. i H.K. 30 marca 2017 r. złożyli w Starostwie Powiatowym w B. wniosek o zwrot działek nr [...], nr [...], nr [...] i działki nr [...] w części poza pasem drogowym, położonych w B., w obrębie [...].

Podczas rozprawy administracyjnej 18 lipca 2017 r. S.K., działając w imieniu własnym i jako pełnomocnik H.K., ustnie do protokołu cofnął żądanie zwrotu działki nr [...] i wniósł o umorzenie postępowania w tym zakresie.

Decyzją z 24 października 2017 r. Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 136, art. 137, art. 139, 140 ust. 1 i 2, art. 141 ust. 4, art. 142, art. 216, art. 217 ust. 2, art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 z późn.zm.), pkt 1 - orzekł o odmowie zwrotu działek nr [...], nr [...], nr [...] oraz pkt 2 - umorzył postępowanie co do działki nr [...].

Decyzją z 23 lutego 2017 r. Wojewoda Łódzki, po rozpatrzeniu odwołania S.K., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 429/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę H.K. i S.K. na decyzję organu drugiej instancji.

Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej S.K. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 września 2021 r. sygn. akt I OSK 4217/18 uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję w części w jakiej utrzymuje ona w mocy pkt I poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z 24 października 2017 r. oraz pkt I decyzji Starosty [...] z 24 października 2017 r.

Kontynuując postępowanie wyjaśniające decyzją z 26 kwietnia 2023 r. Starosta [...] , wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 136, art. 137, art. 139, 140 ust. 1 i 2, art. 141 ust. 4, art. 142, art. 216, art. 217 ust. 2, art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 344 z późn.zm. - dalej w skrócie "u.g.n."), pkt 1 - orzekł o zwrocie na rzecz H.K. w ½ części i S.K. w ½ części nieruchomości położonej w B., w obrębie [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...]; pkt 2 - zobowiązał ww. osoby do zwrotu odszkodowania w łącznej kwocie 52 030,00 zł na rzecz Gminy Miasta B. tj. przez H.K. kwoty 26 015,00 zł i przez S.K. kwoty 26 015,00 zł.

Od punktu 1 decyzji Starosty [...] z 26 kwietnia 2023 r. odwołanie złożył Prezydent Miasta B. wnosząc o jej uchylenie w tym zakresie.

Powołaną na wstępie decyzją z 11 lipca 2023 r. Wojewoda Łódzki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 775 z późn.zm. - dalej w skrócie "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że chociaż to strona decyduje o zakresie odwołania i określa zakres rozpoznawania sprawy przez organ II instancji, a organ odwoławczy działa tylko w granicach odwołania na zasadzie skargowości, to jednak częściowe zaskarżenie decyzji organu pierwszej instancji jest możliwe tylko wtedy, gdy decyzja zawiera wyodrębnione rozstrzygnięcia, mogące samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. W sprawie niniejszej Prezydent Miasta B. zakwestionował wyłącznie punkt 1 decyzji organu pierwszej instancji orzekającej o zwrocie nieruchomości. Jednakże, co oczywiste, w obrocie prawnym nie może samodzielnie funkcjonować orzeczenie dotyczące zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania bez jednoczesnego orzeczenia o zwrocie nieruchomości. Z tego też względu organ odwoławczy nie mógł procedować sprawy wyłącznie w granicach zakwestionowanego punktu 1 decyzji, ale w jej całokształcie.

Wojewoda Łódzki podkreślił następnie, że w niniejszej sprawie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z 15 września 2021 r. sygn. akt I OSK 4217/18. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu zgodnie z art. 153 p.p.s.a. wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W związku z powyższym organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 136, art. 137, art. 216 ust. 1 u.g.n., a następnie wyjaśnił, że wśród przesłanek zwrotu nieruchomości wyróżnia się przesłanki pozytywne i negatywne. Podstawowym warunkiem zwrotu nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniana w dacie rozstrzygania przez organ. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest i nie był zrealizowany. Zaistnienie przesłanki pozytywnej pociąga za sobą orzeczenie o zwrocie nieruchomości, ale tylko wtedy, gdy nie wystąpi żadna przesłanka negatywna. Wówczas bowiem roszczenie o zwrot nie będzie skuteczne. Co do zasady, by móc orzekać o zwrocie nieruchomości należy ustalić, na jaki cel nieruchomość została przejęta przez Skarb Państwa, a następnie czy cel ten zrealizowano. Cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle. Interpretacja celu w sposób rozszerzający prowadziłaby do naruszenia zakazu przeznaczenia nieruchomości na inne cele. Zwrot będzie możliwy, jeżeli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i nie zaistnieje negatywna przesłanka stojąca na przeszkodzie orzeczeniu o zwrocie.

Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że aktem notarialnym Rep. [...] sporządzonym [...] czerwca 1984 r. nastąpiło nabycie przez Skarb Państwa od J.K. prawa własności nieruchomości położonej w B., w jednostce ewidencyjnej B., nie mającej założonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów, oznaczonej jako działki [...], [...], [...], [...], [...] o łącznym obszarze 2 ha 19 a 41 m2. Nabycia dokonano w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 10 z 1974 r., poz. 64).

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z [...] r. sygn. akt [...], spadkobiercami J.K. są H.K. i S.K..

Roszczenie zwrotowe zgłoszone przez spadkobierców J.K. dotyczy działek: nr [...] o pow. 3142 m2, nr [...] o pow. 421 m2, nr [...] o pow. 1571 m2 (łączna pow. 5134 m2). Z analizy porównawczej mapy sytuacyjnej do celów prawnych z 1984 r. i materiałów aktualnych, w tym opinii geodezyjno-prawnej z [...] sierpnia 2022 r., wynika, że działka nr [...] odpowiada wywłaszczonej działce nr [...], a działki nr [...] i nr [...] wywodzą się z działki nr [...].

W akcie notarialnym Rep. [...] podano, powołując się na decyzję Wojewody [...] - Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego z [...] stycznia 1984 r. nr [...], projekt planu zagospodarowania przestrzennego stanowiącego integralną część tej decyzji oraz mapy: nr [...] z [...] kwietnia 1984 r., nr [...] z [...] maja 1984 r., że przedmiotowe działki znajdowały się na terenach przeznaczonych pod budowę kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągu przy ul. [...].

Decyzją Wojewody [...] - Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego z 25 stycznia 1984 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w B., zatwierdzono plan realizacyjny objęty załącznikami 1-4, obejmujący kanalizację sanitarną, kanalizację deszczową i wodociąg w ulicy [...] - etap ZTE, na terenach położonych w B. przy ul. [...], nr ew. gruntów jak w wykazie.

Do akt sprawy dołączono ponadto decyzję Wojewódzkiego Zarządu Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego w P. z [...] marca 1984 r. nr [...] - pozwolenie na budowę inwestycji obejmującej wodociąg, kanalizację sanitarną i deszczową w ul. [...], na terenach położonych w B. przy ul. [...], nr ew. gruntów jak w wykazie.

Jak podał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 września 2021 r. sygn. akt I OSK 4217/18 kwestią bezsporną jest, że cel, na jaki zajęto wnioskowane do zwrotu działki, został określony precyzyjnie w decyzji z [...] stycznia 1984 r., nr [...] jako "budowa kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągu w ulicy [...]".

Zgodnie z wykazem z [...] listopada 1983 r., powołanym w decyzjach z 25 stycznia 1984 r. i z 31 marca 1984 r., w granicach linii regulacyjnych ulicy [...] zlokalizowane były działki [...], [...], i [...] stanowiące własność J.K.. Linie regulacyjne ulicy pokrywały się z liniami regulacyjnymi projektowanego osiedla B.. Na podstawie opinii geodezyjno-prawnej wiadomo, że działka nr [...] wywodzi się z dawnej działki nr [...], a działka nr [...] - z dawnej działki [...].

W świetle planów sytuacyjnych kanalizacji sanitarnej Ø 0,20 i wodociągu Ø 300, infrastruktura ta poprowadzona została w liniach rozgraniczających ulicy [...]. Teren aktualnych działek nr [...], [...] i [...] pozostaje jednak poza liniami rozgraniczającymi ulicy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku, sporne działki pozostawały poza liniami wyznaczającymi teren przeznaczony pod budowę kanalizacji i nie mieściły się w granicach realizacji tej inwestycji. Wiadomym jest, że wymieniona w akcie notarialnym infrastruktura techniczna w postaci kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągu została wybudowana w ul. [...] w B.. Ustalenia w zakresie budowy infrastruktury potwierdza dokumentacja zgromadzona w ramach postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji. Zgodnie z dokumentami przekazanymi przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji "[...] została w 1985 r. co potwierdza protokół z [... stycznia 1986 r. odbioru końcowego i przekazania do użytku zadania inwestycyjnego. Budowa wodociągu Ø 300 ukończona została w 1986 r., jak wynika z protokołu odbioru końcowego z [...] września 1986 r. Materiał dowodowy (np. ortofotomapa) stanowi również potwierdzenie powstania kanalizacji deszczowej.

Powyższe ustalenia dowodzą, że nastąpiła budowa kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągu przy ul. [...]. Ocenić można jednakże, posiłkując się załącznikami nr 1 i nr 4 do decyzji Wojewódzkiego Zarządu Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z 25 stycznia 1984 r. nr [...], dotyczącymi budowy kanalizacji sanitarnej (kanał sanitarny Ø 0,20 kan.) i wodociągu Ø 300, że sporne działki nie leżały w liniach rozgraniczających ul. [...] i budowa przedmiotowej infrastruktury technicznej nie miała miejsca w granicach tych działek.

W świetle powyższych ustaleń i stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w sprawie należało ocenić, że teren działek [...], [...] i [...] od początku był zbędny na cel publiczny wskazany przy wywłaszczeniu. Sporny teren nie był niezbędny dla poprowadzenia przedmiotowej infrastruktury technicznej w ulicy [...] przebiegającej przez inne działki. Realizacja celu w postaci budowy infrastruktury na innym obszarze była możliwa bez konieczności jakiegokolwiek wykorzystania spornych działek. Zagospodarowanie spornych działek jako terenu rekreacyjno-wypoczynkowego przy rzece [...] z urządzonymi trawnikami, alejkami, ławkami parkowymi, koszami parkowymi, deptakiem, stołem do gry nie nastąpiło po ich wykorzystaniu na cel wywłaszczenia, bo nigdy nie były spożytkowane na ten cel, ale w istocie potwierdza ich zbędność od początku na cel publiczny określony w akcie notarialnym z 1984 r. Jak wykazał ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w analogicznej sprawie sygn. akt I OSK 2633/17, w przypadku, gdy przedmiot i obszar inwestycji są ściśle skonkretyzowane i zostały zrealizowane na obszarze, w skład którego nie wchodzą sporne nieruchomości, to podlegają one zwrotowi.

Organ odwoławczy zaznaczył też, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 września 2021 r. stwierdził, że przez działki, których zwrotu domagają się skarżący, przebiega kolektor kanalizacji sanitarnej Ø 1200, niemniej jego budowa została ukończona w 1976 r., tj. przed wywłaszczeniem spornych nieruchomości i w żaden sposób nie wykazano jego niezbędności do prawidłowego funkcjonowania kanalizacji i wodociągu wybudowanego w ramach inwestycji będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

Przed nabyciem przedmiotowego terenu aktem notarialnym z [...] czerwca 1984 r. wydana została przez Naczelnika Miasta i Gminy w B. decyzja z 29 lutego 1984 r. nr ZGT.8221/b/2/84 zezwalająca w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. nr 10, poz. 64 z 1964 r.) na przeprowadzenie między innymi na działkach [...], [...] i [...], których właścicielem był J.K., budowy kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągu w ul. [...] zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową nr [...] z [...] stycznia 1984 r. W uzasadnieniu decyzji podano wówczas, że wykonanie prac z zakresu budowy infrastruktury wynikało z zatwierdzonych zadań inwestycyjnych dotyczących uzbrojenia w ul. [...]. Przyjmując zaprezentowaną w niniejszej decyzji argumentację, faktu pozostawania w obrocie prawnym decyzji o ograniczeniu prawa własności nie można jednak oceniać jako istotnego dla uzasadnienia braku możliwości zwrotu nieruchomości. Wywłaszczenie działek nastąpiło bowiem na podstawie aktu notarialnego i względem tego dokumentu należy odnieść się do kwestii zbędności działek na cel publiczny. Istotnym przy tym pozostaje, że kwestia zbędności działek została w realiach sprawy przesądzona już przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wskazując następnie na art. 140 ust. 1-4 u.g.n., art. 130 ust. 2 u.g.n. i art. 156 u.g.n. Wojewoda Łódzki stwierdził, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy organ posłużył się operatem szacunkowym z [...] października 2022 r., sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego Z. K., nr uprawnień [...]. Stosownie do aktu notarialnego z 1984 r. nieruchomość o obszarze 2,1941 ha została nabyta przez Skarb Państwa za kwotę 2 879 707,00 PLZ. Wysokość odszkodowania za podlegający zwrotowi grunt o pow. 5134 m2 wyniesie zatem 673 838 PLZ (2 879 707,00 zł/2,1941 ha = 131,25 zł/1 m2,131,25 zł x 5134 m2 = 673 838 zł). Kwota ta podlega waloryzacji.

Według organu odwoławczego w decyzji z 26 kwietnia 2023 r. organ pierwszej instancji nie przedstawił toku działania przy dokonywaniu waloryzacji kwoty odszkodowania należnej do zwrotu. Wadę tę można jednak konwalidować na etapie postępowania drugoinstancyjnego. Starosta [...] wadliwie nie dokonał samodzielnie waloryzacji, a posłużył się w tym zakresie wyliczeniami zawartymi w operacie szacunkowym z 22 października 2022 r. sporządzonym przez biegłego z zakresu szacowania nieruchomości, którego uprawnienia określone w art. 174 ust. 3 u.g.n. nie obejmują tego rodzaju czynności. Co więcej, w decyzji organ orzekł o zwrocie kwoty odszkodowania uwzględniając waloryzację według stanu na dzień sporządzenia operatu szacunkowego, a nie na dzień wydania orzeczenia o zwrocie nieruchomości. Wskazując na art. 5 ust. 4 u.g.n. Wojewoda Łódzki wyjaśnił, że kwota odszkodowania jest waloryzowana z wykorzystaniem kolejnych wskaźników rocznych oraz wskaźników miesięcznych. Pierwszy wskaźnik ma za podstawę okres, z którego pochodzi kwota do waloryzacji, a ostatni - wskaźnik dotyczący miesiąca, na który ustalana jest zwaloryzowana kwota. Kwota do waloryzacji 673 838 PLN pochodzi z 1984 r. W § 6 aktu notarialnego z 1984 r. zapisano, że cena sprzedaży zostanie zapłacona zbywcy w terminie trzech miesięcy, tj. we wrześniu 1984 r. Zwaloryzowaną wartość tej kwoty należy ustalić w maju 2023 r., ponieważ ostatni dostępny miesięczny wskaźnik danych o wzroście cen towarów i usług konsumpcyjnych na dzień dokonania waloryzacji dotyczy miesiąca maja 2023 r. Kwota 673 838 PLN powinna zostać zwaloryzowana z wykorzystaniem kolejnych miesięcznych wskaźników za rok 1984 za miesiące październik - grudzień (miesiąc poprzedni = 100), rocznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych za lata 1985-2022 (rok poprzedni = 100) i miesięcznych wskaźników za rok 2023 za miesiące styczeń - maj ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym "Monitor Polski". Otrzymaną w wyniku kolejnych działań wartość oblicza się uwzględniając denominację złotego po 1994 r. Po zwaloryzowaniu kwota należnego do zwrotu odszkodowania wynosi 89 326 PLN. Zgodnie z art. 217 ust. 2 u.g.n., osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości. Aktualną wartość nieruchomości, wg aktualnego jej stanu, biegły oszacował na kwotę 104 060,00 zł. Kwota należna do zwrotu nie może być zatem wyższa niż 52 030 zł.

Wojewoda podkreślił również, że w operacie szacunkowym biegły oszacował dwie wartości nieruchomości dla potrzeb dokonania ustaleń po myśli art. [140 ust. 4 u.g.n, czy nastąpiło zwiększenie albo zmniejszenie wartości nieruchomości. Jak wynika z oszacowania, wartość aktualna nie uległa zmianie względem wartości archiwalnej na dzień wywłaszczenia. Biegły wyjaśnił, że na działkach zamontowane zostały elementy typu ławka, kosz, itp., które mogą być usunięte z gruntu, a zatem nie mają wpływu na jego wartość. Na wartość działek nie mają wpływu również elementy roślinne oraz alejki żwirowe, nie stanowią bowiem czynnika, który powodowałby wzrost czy zmniejszenie wartości nieruchomości.

Wojewoda dodał, że ani oszacowanej wartości nieruchomości ani orzeczenia dotyczącego należnego do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania (punkt 2 decyzji organu I instancji) nie zakwestionowała żadna ze stron postępowania.

Miasto B. reprezentowane przez Prezydenta Miasta B. zaskarżyło powyższą decyzję Wojewody Łódzkiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem autora skargi zaskarżona decyzja została wydana:

- z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegającym na błędnej wykładni art. 136 ust. 3 w zw. art. 137 u.g.n. poprzez przyjęcie, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, co ma umożliwiać zwrot nieruchomości lub jej części na rzecz poprzedniego właściciela;

- z naruszeniem prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 140 ust. 1 u.g.n. i nierozstrzygnięcie o terminie zwrotu na rzecz skarżącego wypłaconego odszkodowania za zwracaną nieruchomość przez H.K. w 1/2 części i S.K. w 1/2 części.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 30 sierpnia 2023 r. Wojewoda Łódzki wstrzymał z urzędu wykonanie własnej decyzji z 11 lipca 2023 r. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny.

Postanowieniem z 27 września 2023 r. Sąd umorzył postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 30 stycznia 2024 r. pełnomocnik strony skarżącej poparł skargę.

Uczestnik postępowania S.K. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Oś sporu pomiędzy stronami postępowania koncentruje się na ustaleniu, czy w rozpatrywanej sprawie zachodziły podstawy do zwrotu przez Gminę Miasto B. na rzecz H.K. i S.K. nieruchomości położonej w B., w obrębie [...], oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...].

Celem rozstrzygnięcia powyższej kwestii spornej w pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że sprawa niniejsza była już przedmiotem zainteresowania zarówno tutejszego Sądu jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 429/18 oddalił skargę H.K. i S.K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z 23 lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 września 2021 r. sygn. akt I OSK 4217/18 uwzględnił skargę kasacyjną S.K. i uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję w części w jakiej utrzymuje ona w mocy pkt I poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia 24 października 2017 r. znak WS.6821.1.4.2017 oraz pkt I decyzji Starosty [...] z dnia 24 października 2017 r. znak WS.6821.1.4.2017.

W rozpatrywanej obecnie sprawie organy orzekające obu instancji podobnie jak i tutejszy Sąd związane są wspomnianym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do treści art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Według art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym wymiarze oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organów administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego (np. braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego), wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. W zakresie oceny prawnej mieści się więc zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne, i jakie, zdaniem sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem.

Lektura wiążącego na gruncie rozpatrywanej sprawy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dowodzi, że NSA przedstawił wiążącą ocenę prawną w zakresie wykładni prawa materialnego (art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n., art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n.) oraz w zakresie prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i ustalonego na jego podstawie stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. W tym stanie rzeczy podniesiony w skardze zarzut błędnej wykładni art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n. i przedstawiona na jego poparcie argumentacja nie mógł odnieść zamierzonego skutku, albowiem jakakolwiek polemika ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, a tak należy bez wątpienia potraktować wywody skargi, na obecnym etapie postępowania, jest niedopuszczalna.

Kontrola zaskarżonej decyzji Wojewody Łódzkiego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji dowodzi, że organy orzekające w ponownie prowadzonym postępowaniu uwzględniły w całości ocenę prawną wyrażoną w wyroku NSA z 15 września 2021 r. sygn. akt I OSK 4217, podejmując rozstrzygnięcia odpowiadające przepisom obowiązującego prawa.

Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy art. 136 i art. 137 u.g.n. Według art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.). Według art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. (zwrot wywłaszczonych nieruchomości) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa, m.in. na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).

W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazać trzeba, że materialnoprawną przesłanką zwrotu nieruchomości w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n. jest zbędność tej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ustalenia w tym zakresie determinują sposób rozstrzygnięcia sprawy. Kluczowym elementem konstrukcji normy zawartej w art. 136 u.g.n. jest ustalenie celu wywłaszczenia zawartego w decyzji wywłaszczeniowej. Zawarte w ww. przepisie sformułowanie cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jako kryterium oceny sposobu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości i rozstrzygnięcia o jej zbędności ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia celu wywłaszczenia. Cel ten musi być ściśle interpretowany. Interpretowanie celu wywłaszczenia w sposób rozszerzający prowadziłoby do naruszenia zakazu przeznaczenia nieruchomości na inne cele.

W orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowany uznaje się pogląd, wedle którego cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej (umowy sprzedaży) lub z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia (zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego). Dopiero w sytuacji, gdy na podstawie wskazanych wyżej źródeł nie da się ustalić celu wywłaszczenia należy sięgnąć do innych zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować. Innymi słowy, ocena celu wywłaszczenia musi się opierać w pierwszej kolejności na dokumentach (lub dowodach zmierzających do odtworzenia dokumentów), w oparciu o które dokonano wywłaszczenia. Dokumenty wytworzone po dokonaniu wywłaszczenia mogą być przydatne do określenia celu wywłaszczenia tylko wtedy, jeżeli są ściśle związane z samym wywłaszczeniem, tzn. gdy nie ma wątpliwości, że stanowią uszczegółowienie celu wywłaszczenia wskazanego np. w decyzji o wywłaszczeniu lub decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Niedopuszczalna jest natomiast rekonstrukcja celu wywłaszczenia w oparciu o dokumenty powstałe już po wywłaszczeniu, jeżeli dokumenty te nie odzwierciedlają wcześniejszych ustaleń w tym zakresie.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie kwestią bezsporną jest, że cel, na jaki zajęto wnioskowane do zwrotu działki, został określony precyzyjnie w decyzji z [...] stycznia 1984 r., nr [...] jako "budowa kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągu w ulicy [...]". Taki sam cel widnieje w innych dokumentach jak choćby decyzji Wojewódzkiego Zarządu Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z [...] marca 1984 r., w ofercie sprzedaży złożonej przez organ J. K. z [...] maja 1984 r., a co najważniejsze, w umowie sprzedaży z [...] czerwca 1984 r. Rep. [...]. Nie ulega zatem wątpliwości, że powołane dokumenty precyzyjnie wskazują cel, na który miało nastąpić wywłaszczenie spornych działek.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego nie kwestionują strony postępowania wynika, że realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła zgodnie z celem wywłaszczenia w ul. [...]. Budowa kanalizacji sanitarnej Ø 200 została ukończona w 1985 r., natomiast budowa wodociągu Ø 300 została ukończona w 1986 r. Na ten cel, co jest okolicznością bezsporną, została wywłaszczona inna działka, zaś sporne działki pozostawały poza liniami rozgraniczającymi teren przeznaczony pod budowę kanalizacji i nie mieściły się w granicach realizacji inwestycji. Dodatkowo, jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, przez działki, których zwrotu domagają się skarżący przebiega kolektor kanalizacji sanitarnej Ø 1200, niemniej jego budowa została ukończona w 1976 r., a więc przed wywłaszczeniem spornych nieruchomości i w żaden sposób nie wykazano jej niezbędności do prawidłowego funkcjonowania kanalizacji i wodociągu wybudowanego w ramach inwestycji będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny za błędne tym samym uznał stanowisko WSA w Łodzi jakoby wywłaszczenie działek nr [...], [...] i [...] było w jakikolwiek sposób powiązane z budową kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągu w ulicy [...]. Podkreślił, że w art. 136 ust. 3 u.g.n. mowa jest o zbędności wywłaszczonej (wykupionej nieruchomości) na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (umowie sprzedaży), co w realiach sprawy niniejszej powinno oznaczać cel określony w akcie notarialnym z [...] czerwca 1984 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał nadto, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu oględzin z 18 lipca 2017 r. sporne działki po realizacji celu wywłaszczenia zostały zagospodarowane jako teren rekreacyjno-wypoczynkowy przy rzece [...] z urządzonymi trawnikami, ławkami parkowymi, koszami na śmieci, krzewami ozdobnymi, drzewami oraz deptakiem. NSA nie zgodził się w tym wypadku z tutejszym Sądem, że późniejsze inne rozporządzenie nieruchomością wywłaszczoną nie oznacza spełnienia przesłanki zbędności nieruchomości. Za takim stanowiskiem, jak podkreślił NSA, przemawiałyby jedynie okoliczności gdyby na całej nieruchomości lub znacznej jej części zrealizowano cel wywłaszczenia, ewentualnie gdyby realizacja celu wywłaszczenia była niezbędna bądź stanowiła element, bez którego realizacja celu nie byłaby możliwa. Z taką okolicznością nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Na zakończenie rozważań Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na wyrok zapadły w sprawie o sygn. akt I OSK 2633/17, którego rozważania w pełni podzielił, że w przypadku gdy przedmiot oraz obszar inwestycji są ściśle skonkretyzowane i zostały zrealizowane na obszarze, w skład którego nie wchodzą sporne nieruchomości, to podlegają one zwrotowi na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 137 ust. 2 u.g.n.

Jak stwierdził NSA, organ administracji ponownie rozpoznając sprawę winien uwzględnić powyżej wyrażone stanowisko NSA, a także ocenić dokumenty złożone przez skarżących przy piśmie z 23 maja 2018 r. mając na uwadze, że złożone one zostały na etapie postępowania przed Sądem I instancji.

Dodać w tym miejscu trzeba, że powołanym wyrokiem z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2633/17 Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną S.K. i uchylił zaskarżony wyrok WSA w Łodzi z 19 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 376/17 oraz decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 21 marca 2017 r. w zakresie w jakim uchylono decyzję organu I instancji i odmówiono zwrotu nieruchomości. Na gruncie wspomnianej sprawy H.K. i S.K. domagali się od Gminy Miasto B. między innymi zwrotu działek nr [...] i [...] (w granicach działek nr [...], [...], [...]).

Uwzględniając ocenę prawną zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, Starosta [...] , wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a w ślad za nim Wojewoda Łódzki prawidłowo ocenili zgromadzony materiał dowodowy oraz ustalili na jego podstawie niewadliwy stan faktyczny sprawy, dochodząc do trafnej konkluzji, że w realiach rozpatrywanej sprawy spełnione zostały przesłanki uzasadniające zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Teren działek nr [...], [...] i [...] od początku był bowiem zbędny na cel publiczny wskazany przy wywłaszczeniu. Teren rzeczonych działek nie był niezbędny dla poprowadzenia infrastruktury technicznej w ulicy [...] przebiegającej przez inne działki. Jak trafnie ocenił Wojewoda Łódzki realizacja celu w postaci budowy infrastruktury na innym obszarze była możliwa bez konieczności jakiegokolwiek wykorzystania spornych działek. Zagospodarowanie działek, objętych wnioskiem o zwrot, jako terenu rekreacyjno-wypoczynkowego przy rzece [...] z urządzonymi trawnikami, alejkami, ławkami parkowymi, deptakiem, stołem do gry nie nastąpiło po ich wykorzystaniu na cel wywłaszczenia, albowiem nigdy nie były spożytkowane na ten cel. Potwierdza to ich zbędność od początku na cel publiczny określony w akcie notarialnym z 1984 r.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że aktem notarialnym Rep. [...] z [...] czerwca 1984 r. Skarb Państwa nabył od J.K. prawo własności nieruchomości położonej w B., w jednostce ewidencyjnej B., nie mającej założonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów, oznaczonej jako działki [...], [...], [...], [...], [...] o łącznym obszarze 2 ha 19 a 41 m2. Podstawę prawną nabycia stanowił art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 10 z 1974 r., poz. 64). W § 2 umowy sprzedaży powołano się na ustalenia prawomocnej decyzji wydanej z upoważnienia Wojewody [...] przez Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego z [...] stycznia 1984 r. nr [...], projekt planu zagospodarowania przestrzennego stanowiącego integralną część tej decyzji oraz mapy: nr [...] z [...] kwietnia 1984 r., nr [...] z [...] maja 1984 r., w świetle których przedmiotowe działki znajdowały się na terenach przeznaczonych pod budowę kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągu przy ul. [...].

Z akt sprawy wynika nadto, że decyzją Wojewody [...] - Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego z 25 stycznia 1984 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w B., zatwierdzono plan realizacyjny objęty załącznikami 1-4, obejmujący kanalizację sanitarną, kanalizację deszczową i wodociąg w ulicy [...] - etap ZTE, na terenach położonych w B. przy ul. [...], nr ew. gruntów jak w wykazie. Decyzją z 31 marca 1984 r. nr [...] Wojewódzki Zarząd Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego w P. udzielił pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej wodociąg, kanalizację sanitarną i deszczową w ul. [...], na terenach położonych w B. przy ul. [...], nr ew. gruntów jak w wykazie. Zgodnie z powołanym w decyzjach wykazem z [...] listopada 1983 r. w granicach linii regulacyjnych ulicy [...] zlokalizowane były działki [...], [...], i [...] stanowiące własność J.K.. Linie regulacyjne ulicy pokrywały się z liniami regulacyjnymi projektowanego osiedla B.. Na podstawie opinii geodezyjno-prawnej wiadomo, że działka nr [...] wywodzi się z dawnej działki nr [...], a działka nr [...] - z dawnej działki nr [...]. Jak wynika z planów sytuacyjnych kanalizacji sanitarnej i wodociągu, infrastruktura ta poprowadzona została w liniach rozgraniczających ulicy [...], jednakże teren aktualnych działek nr [...], [...] i [...] pozostaje poza liniami rozgraniczającymi ulicy. W realiach kontrolowanej sprawy niespornym jest również, że kanalizacja sanitarna, deszczowa i wodociągowa zostały wybudowane w ul. [...] w B.. Ustalenia w tym zakresie potwierdza dokumentacja zgromadzona w ramach postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji. Zgodnie z dokumentami przekazanymi przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji "[...] została w 1985 r. (dowód - protokół z [...] stycznia 1986 r. odbioru końcowego i przekazania do użytku zadania inwestycyjnego), budowa wodociągu Ø 300 ukończona została w 1986 r. (dowód – protokół z [...] września 1986 r. odbioru końcowego), zrealizowano także kanalizację deszczową, o czym świadczą załączone do akt sprawy ortofotomapy.

W sprawie bezspornym jest nadto, że z roszczeniem o zwrot wywłaszczonych nieruchomości wystąpili spadkobiercy J.K. – H.K. (żona) i S.K. (syn), co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w B. z [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...]. Wnioskodawcy domagają się zwrotu działek nr [...] o pow. 3142 m2, nr [...] o pow. 421 m2, nr [...] o pow. 1571m2 o łącznej powierzchni 5134 m2. Z analizy mapy sytuacyjnej do celów prawnych z 1984 r. oraz sporządzonej w toku postępowania wyjaśniającego opinii geodezyjno-prawnej z [...] sierpnia 2022 r. wynika, że działka nr [...] odpowiada wywłaszczonej działce nr [...], natomiast działki nr [...] i [...] wywodzą się z działki nr [...] .

Materiał dowodowy kontrolowanej sprawy został również uzupełniony o pismo S.K. i H.K. z 23 maja 2018 r. złożone w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi do sprawy o sygn. akt II SA/Łd 429/18, do którego załączono wskazania lokalizacyjne nr [...] z [...] maja 1989 r. dla budowy zakładu (wytwórni wafli) w B. przy ul. [...] i ul. [...] o pow. zab. ok. 200 m2, decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji z [...] sierpnia 1989 r. polegającej na budowie wytwórni wafli, zawartą [...] grudnia 1989 r. umowę dzierżawy działek nr [...] i [...] na cele wytwórni wafli, decyzję z 12 lutego 1990 r. o pozwoleniu na budowę zakładu produkcji wafli wraz z planem realizacyjnym zagospodarowania przestrzennego, opisem technicznym do planu realizacyjnego, opisem technicznym do projektu zakładu produkcji wafli, uchwałę nr [...] Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia 18 grudnia 1986 r. w sprawie zatwierdzenia Planu Miejscowego Ogólnego Perspektywicznego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta B. - Aktualizacja 1981-1990, Plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta B., dokumentację załączoną do wniosku o pozwolenie na budowę dla wytwórni wafli.

Całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia konkluzję organów obu instancji, że infrastruktura podziemna w ulicy [...] w B. została wybudowana na innych działkach aniżeli te, które są objęte żądaniem zwrotu. Powyższe ustalenia, których strona skarżąca nie zdołała skutecznie podważyć dowodami w toku postępowania administracyjnego uzasadniały wydanie decyzji o zwrocie na rzecz wnioskodawców działek nr [...], [...] i [...], stanowiących własność Gminy Miasto B..

W przypadku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na wnioskodawcach spoczywa obowiązek zwrotu na rzecz Skarbu Państwa odszkodowania, które podlega waloryzacji. Stosownie do treści art. 140 ust. 1 i 2 u.g.n. w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa.

Dla potrzeb rozpatrywanej sprawy [...] października 2022 r. sporządzony został operat szacunkowy nieruchomości gruntowej położonej w B. oznaczonej zgodnie z ewidencją gruntów jako działki nr [...], [...], [...] obręb [...], miasto B., autorstwa rzeczoznawcy majątkowego Z. K. Biegły określił w operacie aktualną na dzień zwrotu wartość rynkową prawa własności nieruchomości działek nr [...], [...], [...]. Określił także stopień zwiększenia/zmniejszenia wartości nieruchomości według stanu na dzień wywłaszczenia ([...].06.1984 r.) i na dzień zwrotu bez uwzględnienia skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Biegły zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami i na tej podstawie określił aktualną wartość działki nr [...] na kwotę 70 850 zł oraz wartość działek nr [...] i [...] na kwotę 33 210 zł, co sumie stanowi kwotę 104 060 zł.

Określając stopień zwiększenia/zmniejszenia wartości nieruchomości, biegły stwierdził, że na działce nr [...] od momentu wywłaszczenia do chwili obecnej nie wykonano żadnych działań mających wpływ na zmianę jej wartości. Z kolei, na działce nr [...] zamontowano 4 ławki, 4 kosze, urządzono 1 klomb z trawami ozdobnymi, wykonano część alejki żwirowej z obrzeżem betonowym. Powyższe naniesienia stanowią niewielką część dużego terenu parku, zaś dla samej działki nr [...] nie stanowią czynnika, który powodowałby wzrost lub zmniejszenie jej wartości. Działania podjęte na działce nr [...] nie miały jednak wpływu na zmianę jej wartości w granicach podlegających zwrotowi. Na działce nr [...] urządzono natomiast alejki żwirowe z obrzeżem betonowym, zamontowano stół z dwoma ławkami, 5 ławek, 4 kosze metalowe, 2 tablice edukacyjne, urządzono 3 klomby z roślinami ozdobnymi, 2 tablice edukacyjne. Powyższe naniesienia stanowią niewielką część dużego terenu parku a dla samej działki nr [...] nie stanowią czynnika, który powodowałby wzrost lub zmniejszenie jej wartości.

Biegły, określił również wartość zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w akcie notarialnym z [...] czerwca 1984 r., choć jak trafnie ocenił Wojewoda Łódzki, nie był do tego uprawniony. Organ pierwszej instancji nie dokonał samodzielnie waloryzacji odszkodowania, lecz posłużył się w tym zakresie obliczeniami dokonanymi w operacie szacunkowym, co prawidłowo zakwestionował organ odwoławczy, konwalidując stwierdzone uchybienia w kontrolowanej obecnie decyzji. Wojewoda Łódzki w formie tabelarycznej zobrazował proces waloryzacji odszkodowania, wskazując że kwota podlegająca waloryzacji pochodzi z 1984 r. i wynosi 673 838 PLN. Kwota 673 838 PLN została poddana waloryzacji z wykorzystaniem kolejnych wskaźników za rok 1984 (miesiące październik - grudzień), rocznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych za lata 1985-2022 i miesięcznych wskaźników za rok 2023 za miesiące styczeń - maj ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym "Monitor Polski". Uwzględniono także denominację złotego po 1994 r. Po zwaloryzowaniu kwota należnego do zwrotu odszkodowania, jak poprawnie ustalił Wojewoda Łódzki, wynosi 89 326 PLN.

Mając na uwadze dyspozycję art. 217 ust. 2 u.g.n., stanowiącego, że osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50 % aktualnej wartości tych nieruchomości, Wojewoda Łódzki w ślad za organem pierwszej instancji poprawnie ustalił, że aktualną wartość nieruchomości biegły oszacował na kwotę 104 060 zł, wobec czego kwota należna do zwrotu nie może być wyższa niż 52 030 zł.

Taką też kwotę określoną w punkcie 2 decyzji organu pierwszej instancji, S.K. i H.K. uiścili 11 sierpnia 2023 r. na rzecz Gminy Miasto B., o czym świadczą dobitnie załączone do akt sprawy potwierdzenia wykonania przelewów. Treść punktu 2 rozstrzygnięcia, jak trafnie dostrzegł Wojewoda Łódzki, nie była kwestionowana w toku postępowania administracyjnego przez żadną z jego stron. Fakt, że w punkcie 2 decyzji organ pierwszej instancji nie określił terminu zwrotu przez zobowiązanych S.K. i H.K. zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Gminy Miasto B. stanowi niewątpliwie uchybienie art. 142 ust. 1 u.g.n., które jednak w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, pozostaje bez istotnego wpływu na jej wynik.

Podsumowując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Wojewody Łódzkiego oraz poprzedzająca ją decyzją organu pierwszej instancji odpowiadają prawu, wobec czego brak jest jakichkolwiek podstaw do ich usunięcia z obrotu prawnego, jak oczekuje tego strona skarżąca. W toku postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie poddanych sądowej kontroli rozstrzygnięć Sąd nie stwierdził naruszeń prawa materialnego lub procesowego istotnie rzutujących na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia mogłyby skutkować koniecznością wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.