Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SAB/Po 4/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
658
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1, art. 149 § 1a, art. 149 § 2, art. 161 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 125, art. 139 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Dnia 20 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi [...] oraz [...] na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2018 I. stwierdza, że Prezydent Miasta [...] dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta Miasta [...] do załatwienia sprawy; IV. oddala skargę w pozostałym zakresie; V. zasądza od Prezydenta Miasta [...] solidarnie na rzecz skarżących kwotę 614 zł (słownie: sześćset czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z 18 kwietnia 2022 r. M. D. oraz M. B. (dalej zwani również skarżącymi) wystąpili do Prezydenta Miasta z wnioskiem o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2018 r.

Skarżący podnieśli, że są spadkobiercami M. D.-K.. Skarżący wskazali, że 16 lipca 2016 r. do Centralnego Rejestru Pełnomocnictw Ogólnych wpisane zostało pełnomocnictwo ogólne udzielone przez M. D.-K. doradcy podatkowemu M. D.. Tymczasem decyzja w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2018 r. została doręczona podatnikowi z pominięciem pełnomocnika. Kierując się powyższym skarżący wywiedli, że zobowiązanie M. D.-K. w podatku od nieruchomości za 2018 r. nie powstało, gdyż nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji. W konsekwencji zapłacony przez wskazaną osobę podatek od nieruchomości w 2018 r. stanowi nadpłatę, którą organ podatkowy zobowiązany jest zwrócić następcom prawnym.

Prezydent w piśmie z 16 maja 2022 r., nr [...] zajął stanowisko w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2017-2018 odmawiając jej stwierdzenia.

Pismo to zostało uznane przez skarżących za decyzję. Skarżący pismem z 23 maja 2022 r. wnieśli odwołanie, w którym zażądali uchylenia decyzji z 16 maja 2022 r. Odwołanie to zostało 15 czerwca 2022 przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...]

Pismem z 19 maja 2022 r. skarżący wnieśli do SKO [...] ponaglenie. W ponagleniu tym zażądano rozpatrzenia ich wniosku z 18 kwietnia 2022 r. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty i ewentualne ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie oraz stwierdzenie, czy niezałatwienie sprawy było wynikiem rażącego naruszenia prawa.

Pismem z 08 czerwca 2022 r. skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta sprawie dotyczącej stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości M. D.-K. za 2018 r. Wniesiono o stwierdzenie, że Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto wniesiono o zobowiązanie Prezydenta do załatwienia sprawy, wyznaczając dodatkowy 14-dniowy termin jej załatwienia, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz o przyznanie od organu na rzecz skarżących kwoty [...]zł.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdzili, że skoro rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nadpłaty następuje jedynie na podstawie dowodów będących w dyspozycji organu to rozpoznanie takiego wniosku winno nastąpić, zgodnie z art. 139 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p.") niezwłocznie, nie później niż w ciągu jednego miesiąca od dnia złożenia wniosku. Tak ustalony termin, zdaniem skarżących, upłynął bezskutecznie 18 maja 2022 r. Skarżący podkreślili, że analiza przepisów O.p. prowadzi do wniosku, że w przypadku braku wątpliwości co do zasadności zwrotu nadpłaty nie potrzeba żadnego dodatkowego aktu prawnego - postanowienia, decyzji, zarządzenia, za pomocą którego organ zwróciłby nadpłatę. Samo dokonanie zwrotu nadpłaty przez organ jest więc zwykłą czynnością materialno-techniczną. W przypadku gdy organ podatkowy w toku postępowania wyjaśniającego stwierdzi, że nadpłata nie występuje, organ wówczas powinien odmówić zwrotu nadpłaty w formie decyzji.

Skarżący zaznaczyli, że do dnia wniesienia skargi, pomimo upływu wskazanego powyżej terminu, organ nie rozpoznał ich wniosku i nie wydał decyzji administracyjnej, jak i nie zawiadomił ich o niezałatwieniu sprawy w terminie ze wskazaniem przyczyn niezałatwienia wniosku i wyznaczeniem nowego terminu załatwienia.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o oddalenie skargi. Za bezzasadny uznano zarzut naruszenia art. 139 § 1 O.p. wskazując, że wniosek o zwrot nadpłaty wpłynął do organu 18 kwietnia 2022 r., a decyzja została wydana 16 maja 2022 r., co oznacza, że wniosek został rozpatrzony w terminie przewidzianym w art. 139 § 1 O.p., tj. w terminie miesiąca. Jednocześnie organ podkreślił, że decyzję wydał przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu, a wobec tego brak jest podstaw do uznania, że organ pozostaje w bezczynności.

WSA w Poznaniu wyrokiem z 11 października 2022 r., I SAB/Po 7/22 oddalił skargę.

Stwierdzono, że zestawienie daty złożenia wniosku (18 kwietnia 2022 r.) i daty jego rozpoznania (16 maja 2022 r.) dowodzi, że Prezydent rozpoznał wniosek skarżących w ustawowym terminie. Jakkolwiek forma tego rozstrzygnięcia budziła wątpliwości skarżących to jednak w takiej sytuacji nie można skutecznie organowi zarzucać bezczynności. Podkreślono, że skarżący w piśmie z 18 maja 2022 r. skierowanym do Prezydenta wprost stwierdzają, że treść pisma z 16 maja 2022 r., którym organ odmówił stwierdzenia i zwrotu nadpłaty wskazuje, że organ sprawę rozpoznał i udzielił odpowiedzi, przy czym nie nadał tej odpowiedzi formy decyzji, pomimo tego, że spełnia ona szereg wymagań zastrzeżonych dla decyzji podatkowej. Dalej skarżący stwierdzili, że w przypadku braku doręczenia im decyzji o odmowie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty zgodnie ze złożonym wnioskiem będą zmuszeni uznać, że doręczone im pismo z 16 maja 2022 r. stanowi decyzję odmawiającą zwrotu nadpłaty i wniosą na nią odwołanie. Jednocześnie nie wykluczyli skorzystania z instytucji ponaglenia oraz skargi na bezczynność organu. Rzeczone ponaglenie złożyli 22 maja 2022 r., a w dalszej kolejności wnieśli do Sądu skargę na bezczynność. Stwierdzono, że skoro organ pismem z 16 maja 2022 r. rozpoznał wniosek skarżących o stwierdzenie i zwrot nadpłaty to oczywistym jest, że nie pozostawał w bezczynności. Okoliczność tę wprost wskazali sami skarżący w powołanym wyżej piśmie z 18 maja 2022 r.

Skarżący wnieśli skargę kasacyjną od omówionego powyżej wyroku tutejszego Sądu. Na skutek jej rozpoznania NSA wyrokiem z 04 października 2023 r., III FSK 773/23 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazała sprawę tutejszemu Sądowi do ponownego rozpoznania.

NSA uznał m. in., że biorąc pod uwagę treść art. 139 § 1 O.p. postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżących z 18 kwietnia 2022 r. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty powinno zakończyć się w ciągu miesiąca, a więc do 18 maja 2022 r. Sąd pierwszej instancji błędnie jednak w swych założeniach przyjął, iż Prezydent odpowiadając na ten wniosek pismem z 16 maja 2022 r. zakończył postępowanie w sprawie. Powyższe potwierdziło wydane jeszcze przed ogłoszeniem wyroku postanowienie SKO [...] z 27 lipca 2022 r., którym organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania skarżących od rzeczonego pisma Prezydenta. Organ odwoławczy uznał bowiem, że pismo to nie spełnia w żadnej mierze wymogów określonych w art. 210 § 1 O.p. co oznacza, że nie można było złożyć od niego odwołania, a złożone już odwołanie należało uznać za niedopuszczalne z uwagi na brak przedmiotu (decyzji). Wyjaśniono, że ponownie rozpatrując sprawę WSA w Poznaniu uwzględni w swoim rozstrzygnięciu argumentację przedstawioną w uzasadnieniu omawianego wyroku NSA, ponownie przeanalizuje przebieg toczącego się przed Prezydentem postępowania oraz weźmie pod uwagę wydane 27 lipca 2022 r. przez SKO [...] postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Dopiero wówczas Sąd pierwszej instancji władny będzie stwierdzić, czy organ podatkowy dopuścił się bezczynności, czy przewlekłości poprzez brak wydania stosownego aktu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się częściowo zasadna.

Rozstrzygnięcie sporu wymaga powtórnego ustalenia czy Prezydent Miasta pozostawał w bezczynności w sprawie wszczętej wnioskiem skarżących z 18 kwietnia 2022 r. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty m. in. w podatku od nieruchomości za 2018 r.

Na wstępie zwrócić należy uwagę na postanowienia art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez N. S. A.. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez N. S. A.. Związanie sądu, któremu przekazano sprawę oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie [tak: wyrok NSA z 10 listopada 2011 r., I FSK 6/11]. W konsekwencji powtórnie rozpoznając sprawę kierowano się oceną prawną wyrażoną przez NSA w wyroku z 04 października 2023 r., III FSK 773/23.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie zaś z art. 149 § 1a powołanego aktu, jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Jak stanowi zaś art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Jak wyjaśniono to w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku NSA z 04 października 2023 r., III FSK 773/23 z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Organ administracyjny pozostaje zatem bezczynny, jeżeli nie dokona wymaganej czynności w terminie określonym przez ustawodawcę, zaś sąd administracyjny rozpatrując skargę na bezczynność bada jedynie, czy organ rozpatrujący konkretną sprawę, przekroczył termin przewidziany do jej załatwienia.

Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu [tak: wyrok NSA z 24 marca 2023 r., III OSK 7690/21]. Zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym przepisami terminie (także w terminie skutecznie przedłużonym) dokonał powyższych działań. W ramach rozpoznawania skargi na bezczynność sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do merytorycznej oceny podejmowanych w sprawie czynności oraz wydawanych rozstrzygnięć. W postępowaniu zainicjowanym skargą na bezczynność nie jest bowiem możliwe badanie innych kwestii aniżeli obiektywny fakt pozostawania organu podatkowego w zwłoce [tak: wyrok NSA z 9 marca 2018 r., I FSK 888/17].

Analiza poddanego kontroli Sądu postępowania organu musi uwzględniać regulacje O.p. normujące terminy załatwiania spraw podatkowych.

Zgodnie z art. 139 powołanego aktu, załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie (§ 2). Przytoczone regulacje stanowią uszczegółowienie zasady szybkości oraz prostoty postępowania podatkowego wyrażonej w art. 125 analizowanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie (§ 2).

Dostrzec również należy, że obowiązki organu związane z niezałatwieniem sprawy we właściwym terminie określono w art. 140 O.p. Zgodnie z tym przepisem, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

Pismo skarżących z 18 kwietnia 2022 r. inicjowało postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty. NSA w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku z 04 października 2023 r., III FSK 773/23 podzielił pogląd, że postępowanie zainicjowane tym wnioskiem winno zakończyć się w ciągu miesiąca, a więc do 18 maja 2022 r. Kierując się wiążącą w niniejszej sprawie wykładnią prawa dokonaną przez NSA nie można jednak przyjąć, że pismo Prezydenta z 16 maja 2022 r. kończyło postępowanie wywołane wnioskiem skarżących. Dostrzec w tym kontekście należy, że SKO w [...] postanowieniem z 27 lipca 2022 r., nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania skarżących od pisma Prezydenta Miasta z 16 maja 2022 r. Wydając wskazane postanowienie uznano, że pismo to nie spełnia w żadnej mierze wymogów stawianych decyzji podatkowej. W konsekwencji nie może budzić wątpliwości, że na dzień wnoszenia skargi brak było w obrocie prawnym decyzji organu pierwszej instancji orzekającej w przedmiocie wniosku skarżących z 18 kwietnia 2022 r. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika przy tym aby Prezydent w oparciu o postanowienia art. 140 O.p. wydał jakiekolwiek postanowienie zawiadamiające skarżących o niezałatwieniu sprawy w termie. W konsekwencji nie może budzić wątpliwości, że w sprawie ma miejsce stan bezczynności. Nie budzi wątpliwości, że na dzień wnoszenia skargi organ pierwszej instancji nie wydał decyzji w przedmiocie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2018 r. uregulowanego przez poprzedniczkę prawną skarżących.

Z tego względu należało stwierdzić bezczynność Prezydenta w prowadzeniu postępowania wywołanego wnioskiem skarżących z 18 kwietnia 2022 r. (pkt I sentencji wyroku).

W takiej sytuacji stosownie do postanowień art. 149 § 1a p.p.s.a. rozważyć należy czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie stwierdza się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli również terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Poza tym, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach powinno być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia [tak: wyrok NSA z 13 czerwca 2023 r., III OSK 1806/22]. Uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa byłoby zasadne, gdyby stan bezczynności był uporczywy i nie dawał się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. kilkukrotne przekroczenie ustawowego terminu na przeprowadzenie postępowania i ewidentna "zła wola" organu w zakresie realizacji swoich ustawowych obowiązków. Przesłanki te w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zostały spełnione. W realiach niniejszej sprawy nie doszło do znacznego przekroczenia terminów załatwienia sprawy wskazanych w art. 139 § 1 O.p. Wywołane wnioskiem skarżących postępowanie podatkowe zostało wszczęte 18 kwietnia 2022 r., a skarga na bezczynność została sporządzona 08 czerwca 2022 r., a więc trzy tygodnie po przekroczeniu miesięcznego terminu na załatwienie sprawy.

W ocenie Sądu kierując się powyższymi rozważaniami należało zatem uznać, że bezczynność Prezydenta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji).

Mimo stwierdzenia bezczynności, Sąd nie zobowiązał organu do wnioskowanego przez skarżących załatwienia sprawy w 14-dniowym terminie, albowiem uczynił to tut. Sąd w wydanym wcześniej wyroku z 04 lipca 2023 r., I SAB/Po 12/23. W sprawie tej Sąd rozpoznał kolejną (późniejszą, bo wniesioną 9 marca 2023 r.) skargę skarżących na bezczynność Prezydenta w rozpatrywaniu tego samego wniosku skarżących. Stwierdzając (dalszą) bezczynność Prezydenta i to z rażącym naruszeniem prawa, Sąd zobowiązał go do załatwienia sprawy w terminie miesiąca od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyrok uprawomocnił się 26 sierpnia 2023 r., a Prezydent otrzymał jego odpis ze stwierdzeniem prawomocności i aktami sprawy 14 września 2023 r. W sytuacji, gdy wcześniejszym wyrokiem, lecz wydanym w sprawie dalszej bezczynności organu podatkowego, Sąd zobowiązał ten organ do załatwienia sprawy, wskazując termin tego załatwienia, rozpatrzenie wniosku skarżących w powyższym zakresie w rozpoznawanej sprawie stało się bezprzedmiotowe, powodując konieczność umorzenia postępowania w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W konsekwencji należało orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania Prezydenta Miasta do załatwienia sprawy (pkt III sentencji).

Rozpatrując wnioski skarżących o wymierzenie organowi grzywny oraz przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej zwrócić należy uwagę na przytoczone powyżej postanowienia art. 149 § 2 p.p.s.a. Na tle wskazanego przepisu w orzecznictwie podkreśla się, że grzywna ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Celem grzywny jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ, ale również represyjne, bowiem grzywna ma także stanowić karę za szczególnie naganny przypadek zwłoki. Jest ona dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę (w przywołanych przepisach użyto słowa "może"), czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Zarówno więc wymierzenie grzywny czy przyznanie sumy pieniężnej - nie jest obligatoryjne [por. wyrok WSA w Gdańsku z 14 listopada 2019 r., III SAB/Gd 58/19 oraz wyroki WSA w Białymstoku z 5 października 2019 r., II SAB/Bk 75/19 i z 11 października 2018 r., II SAB/Bk 97/18].

W świetle powyższych kryteriów i bezspornych okoliczności faktycznych sprawy Sąd uznał, że nie ma uzasadnionej potrzeby dyscyplinowania organu i stosowania środków represyjnych w postaci grzywny. Tym bardziej, że w ocenie organu podatkowego pismem z 16 maja 2022 r. załatwił on sprawę.

W ocenie Sądu za bezzasadne należało uznać również przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W tym zakresie miano przede wszystkim na uwadze, że w skardze nie wskazano okoliczności pozwalających na uznanie, że w rezultacie stwierdzonej bezczynności doszło po stronie skarżących do dotkliwego uszczerbku. Sąd dostrzega, że stwierdzona bezczynność może skutkować nieuprawnioną zwłoką w zwrocie nienależnie uiszczonych środków. Należy mieć jednak na uwadze, że w przypadku zasadności żądania skarżących może im przysługiwać prawo do oprocentowania nadpłaty. Oprocentowanie to ma za zadanie zniwelowanie negatywnych skutków związanych z opóźnieniem. Nie wykazano przy tym jakichkolwiek okoliczności mogących poddać w wątpliwość to, że ewentualne oprocentowanie nadpłaty wyrówna uszczerbek powstały wskutek opóźnienia.

W konsekwencji należało oddalić żądanie skarżących wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania im od organu sumy pieniężnej (pkt IV).

Mając powyższe na uwadze na podstawie, art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a, art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 151 p.p.s.a. należało orzec, jak w pkt I-IV. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanego aktu. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się: wpis od skargi w kwocie [...]zł, równowartość opłat skarbowych od dokumentów pełnomocnictw procesowych w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie [...]zł należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).