Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 4795/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 111c par. 2 pkt 2, art. 110r
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 156 ust.3-4
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 456/21 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2021 r., nr 2201-IEE-711.2.454.2020.AW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 456/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA") oddalił skargę A. S. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor") z 28 stycznia 2021 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżący żądając przeprowadzenia rozprawy zaskarżył go w całości wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 111c § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427; dalej jako: "u.p.e.a."), poprzez niewłaściwą interpretację tego przepisu, kwestionującą możliwość podnoszenia w skardze na udzielenie przybicia w licytacji nieruchomości zarzutu dotyczącego elementu tej licytacji, a mianowicie podanej licytantom jej ceny wywoławczej na podstawie oszacowanej wartości licytowanej nieruchomości, nawet jeżeli zarzut taki ma oparcie w fakcie istnienia nieaktualnego (z mocy przepisu ustawowego) operatu szacunkowego wartości nieruchomości, będącego podstawą określenia w licytacji jej ceny wywoławczej;

- art. 110r § 2 u.p.e.a. w związku z art. 156 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1990; dalej jako: "u.g.n."), które to naruszenie polegało na braku zastosowania przez WSA tych przepisów w zaskarżonym wyroku w ocenie skuteczności udzielonego przybicia licytowanej nieruchomości;

- art. 111c § 2 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. polegający na braku zakwestionowania przez WSA łącznej sprzedaży, bez należytego uzasadnienia, w jednym postępowaniu egzekucyjnym dwóch udziałów w dwóch odrębnych nieruchomościach w sytuacji, gdy w stosunku do każdego z nich toczyły się odrębne postępowania egzekucyjne, a brak było postanowienia w sprawie połączenia tych postępowań do łącznego prowadzenia, a tym samym ograniczenie uczestników licytacji do jednej osoby - drugiego współwłaściciela udziałów w ww. nieruchomości.

Powyższe, w ocenie Skarżącego, spowodowało naruszenie przez WSA art. 3 § 2 pkt 3 w związku z art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. przez brak jego zastosowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Jednocześnie na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 111c § 2 pkt 2 u.p.e.a., poprzez niewłaściwą interpretację tego przepisu, kwestionującą możliwość podnoszenia w skardze na udzielenie przybicia w licytacji nieruchomości zarzutu dotyczącego elementu tej licytacji, a mianowicie podanej licytantom jej ceny wywoławczej na podstawie oszacowanej wartości licytowanej nieruchomości. Przypomnieć należy, że zarzuty adresowane wobec postanowienia o przybiciu nie mogą odnosić się do wcześniejszych faz postępowania dotyczących zajęcia nieruchomości czy też opisu i oszacowania. Ponadto w zaskarżonym wyroku słusznie wskazano, że już na wcześniejszym etapie postępowania egzekucyjnego WSA w wyroku o sygn. I SA/Gd 69/21 (w przedmiocie skargi na czynność organu egzekucyjnego) wyraził podobne stanowisko. Oddalając tę skargę wskazał, że zarzut braku aktualnego operatu szacunkowego, w ocenie Sądu, nie może być przedmiotem skargi na podstawie art. 110z § 1 u.p.e.a., czyli skargi na czynności dotyczące obwieszczenia o licytacji. Zatem ponowne zgłoszenie go przez Skarżącego na etapie przybicia na rzecz licytanta, stosownie do zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także zasady związania sądu granicami sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.), nie mogło odnieść pożądanego przez niego skutku.

Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 110r § 2 u.p.e.a. w związku z art. 156 ust. 3 i ust. 4 u.g.n., które to naruszenie polegało na braku zastosowania przez WSA tych przepisów w zaskarżonym wyroku w ocenie skuteczności udzielonego przybicia licytowanej nieruchomości. Jak słusznie podkreślał WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, postanowienie o przybiciu z dnia 25 listopada 2020 r. doręczone zostało zgodnie z art. 111r u.p.e.a.: wierzycielowi (w dniu 25 listopada 2020 r.), zobowiązanemu (pełnomocnikowi zobowiązanego w dniu 30 listopada 2020 r.), nabywcy (w dniu 25 listopada 2020 r.). Podstawa zażalenia postanowienia organu egzekucyjnego, co do przybicia ogranicza się tylko do naruszenia przepisów ustawy na etapie licytacji i samego przybicia, natomiast nie odnosi się do wcześniejszych faz postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Nie można zatem na każdym etapie kwestionować czynności dokonanych w poprzednich fazach postępowania. Przyczyny odmowy przybicia zostały określone w art. 111n u.p.e.a. Zatem tylko te okoliczności mogą być podstawą zażalenia na postanowienie o przybiciu. Twierdzenia Skarżącego nie znajdują oparcia w stanie faktycznym sprawy, stąd też nieuprawnione jest wywodzenie, że mogły zostać naruszone powołane w skardze kasacyjnej przepisy prawa procesowego. Należy odwołać się do wyroku z 26 stycznia 2018 r., sygn. akt II CSK 117/17, w którym Sąd Najwyższy wypowiedział się w zakresie stosowania przepisów art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. w sądowym postępowaniu egzekucyjnym, a który to wyrok zachowuje również swoją aktualność w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd Najwyższy stwierdził, że nie ma podstaw do odstąpienia od reguł określonych przepisami art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n., w przypadku gdy operat szacunkowy ma być dopiero podstawą opisu i oszacowania. Operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. Jeżeli w tym czasie organ egzekucyjny nie sporządził jeszcze protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zobligowany jest wówczas uzyskać potwierdzenie aktualności operatu przez rzeczoznawcę majątkowego. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 (art. 156 ust. 4). Natomiast po sporządzeniu protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości (na podstawie aktualnego operatu) przepisy art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. nie mają zastosowania. Należy podkreślić, że Skarżący nie wnioskował do czasu przeprowadzenia licytacji (20.11.2020 r.) o przeprowadzenie dodatkowego opisu i oszacowania. Uczynił to dopiero wnioskiem z dnia 17.05.2021 r. (wpływ do organu egzekucyjnego: 19.05.2021 r.), tj. po zakończeniu opisu i oszacowania, udzieleniu przybicia, jak i przysądzeniu własności. Wniosek ten został oceniony jako spóźniony, w związku z czym Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. postanowieniem z dnia 17.05.2021 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Postanowienie to Dyrektor utrzymał w mocy. Skarżący nie zaskarżył ww. postanowienia z dnia 2.07.2021 r. do sądu administracyjnego, w związku z czym jest ono ostateczne i prawomocne. W aktach sprawy znajdują się notatki z oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniach 5 maja 2020 r. i 12 października 2020 r. przez pracownika organu egzekucyjnego, z których wynika, że w stanie tej nieruchomości nie zaszły istotne zmiany w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowania jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji. Ustalono, że obiekty są pootwierane, a przed główną halą ułożona jest sterta starych opon samochodowych.

Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 111c § 2 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. polegający na braku zakwestionowania przez WSA łącznej sprzedaży, bez należytego uzasadnienia, w jednym postępowaniu egzekucyjnym dwóch udziałów w dwóch odrębnych nieruchomościach w sytuacji, gdy w stosunku do każdego z nich toczyły się odrębne postępowania egzekucyjne, a brak było postanowienia w sprawie połączenia tych postępowań do łącznego prowadzenia, a tym samym ograniczenie uczestników licytacji do jednej osoby - drugiego współwłaściciela udziałów w ww. nieruchomości. Poza tak sformułowanym zarzutem w petitum skargi kasacyjnej, jego autor nie uzasadnił go w uzasadnieniu tego pisma.

Powyższe wywody wskazują, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przez WSA przepisów art. 3 § 2 pkt 3 w związku z art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a., przez brak ich zastosowania.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do postanowień art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Paweł Dąbek Paweł Borszowski Sławomir Presnarowicz (spr.)