Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1076/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 110u§ 2 , art. 111k§ 2
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 156 ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Po 1104/21 w sprawie ze skargi S. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 4 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 18 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Po 1104/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę S. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 4 listopada 2021 r. w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie opisu i oszacowania nieruchomości (wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał następujący stan sprawy:

Wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z nieruchomości. Organ wyznaczył rzeczoznawcę majątkowego, który w dniu 18 listopada 2020 r. sporządził operat szacunkowy dotyczący określenia wartości rynkowej prawa własności nieruchomości gruntowej. Wartość rynkowa nieruchomości została określona na dzień 28 września 2020 r. W oparciu o operat szacunkowy organ sporządził w dniu 6 lipca 2021 r. protokół opisu i oszacowania nieruchomości. Pomimo prawidłowego zawiadomienia o terminie opisu i oszacowania, strona nie brała udziału w czynności. Protokół opisu i oszacowania nieruchomości z 6 lipca 2021 r. został doręczony stronie w dniu 14 lipca 2021 r.

Pismem z 15 lipca 2021 r. skarżący wniósł zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości, podnosząc okoliczności dotyczące sporządzenia operatu szacunkowego. Skarżący podniósł, że w operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy "winien zawrzeć uzasadnienie wskazujące na właściwy dobór nieruchomości przeznaczonych do celów porównawczych (m.in. położenie, wielkość działek, odległość od obwodnicy i dojazd do niej) i ustalenie istotnych cech różniących nieruchomości, jak też wskazujące na właściwe ustalenie współczynników korygujących i okoliczności, które zdecydowały o rozszerzeniu rynku właściwego ze względu na miejsce położenia wycenianej nieruchomości". Ponadto, zobowiązany wskazał, że rzeczoznawca powinien podać materiał źródłowy potwierdzający prawidłowość przypisania wag cech rynkowych, czyli procentowego wpływu poszczególnych atrybutów (cech) na cenę nieruchomości.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z 5 sierpnia 2021 r. uznał za nieuzasadnione, wniesione pismem z 15 lipca 2021 r. przez skarżącego, zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości.

Odnosząc się do wniesionych zarzutów organ wskazał, że analizie porównawczej poddano 21 transakcji dokonanych na lokalnym rynku nieruchomości, w okresie od lipca 2019 r. do lipca 2020 r. Organ podkreślił, że właściwy dobór nieruchomości porównawczych, ich cech, atrybutów i wag należy do rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ to biegli mają w tym zakresie wiadomości specjalne. Organ nie stwierdził wadliwości powyższego zestawienia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia 4 listopada 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W skardze zobowiązany wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia zarzucając m.in. nierozważenie całego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim związanego z dynamiczną zmianą cen, która skutkuje tym, że operat szacunkowy w związku z upływem czasu jest całkowicie nieaktualny. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 156 ust. 3 w związku z art. 154 u.g.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez organ, że nie wystąpiły istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n., które uzasadniają ponowne sporządzenie operatu szacunkowego dla wycenianej nieruchomości.

Sąd ocenił, że organ egzekucyjny, jak również organ odwoławczy, dokonał prawidłowej oceny operatu szacunkowego, bowiem operat ten obejmował stan faktyczny i prawny nieruchomości, dokładnie uzasadnił wybór podejścia, metod i technik szacowania wartości nieruchomości, przedstawił cechy mające wpływ na tę wartość.

Sąd stwierdził, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera przepisy szczególne, które w odmienny sposób (niż ustawa o gospodarce nieruchomościami) regulują zakres czasowy wykorzystania operatu szacunkowego.

Jak wynika z art. 110u § 2 u.p.e.a., jeżeli w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji, zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości. Przepis ten odnosi się zatem do okresu pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowania wartości nieruchomości a terminem licytacji (w niniejszej sprawie po 6 lipca 2021 r. - data sporządzenia protokołu opisu i oszacowania nieruchomości). Natomiast zgodnie z art. 111k § 2 u.p.e.a., jeżeli wniosek o wszczęcie nowej egzekucji złożono przed upływem 3 lat od trzeciej licytacji, organ egzekucyjny dokonuje nowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości tylko na wniosek zobowiązanego. Regulacja z art. 111k § 2 u.p.e.a. wskazuje na dopuszczalność wykorzystania w nowym postępowaniu egzekucyjnym operatu sporządzonego znacznie wcześniej, dla potrzeb innego postępowania egzekucyjnego. Zatem pomimo upływu 12-miesięcznego terminu określonego przepisem u.g.n., na gruncie u.p.e.a. możliwe jest wykorzystanie operatu szacunkowego nawet do 3 lat od daty jego sporządzenia.

Skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku wniósł skarżący zaskarżając wyrok w całości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie przez Sąd I instancji, że organ administracji publicznej, rozpatrując zarzuty na opis i oszacowanie nie jest uprawniony do oceny sporządzonego operatu pod kątem: wyboru przez rzeczoznawcę majątkowego nieruchomości podobnych: wag poszczególnych cech, których celem jest skorygowanie ceny nieruchomości wycenianej od cen nieruchomości podobnych, a co za tym idzie powinien oceniać tenże operat tylko pod względem formalnym, a co za tym idzie, że brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego do Sądu I instancji postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu,

b) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 110u § 2 ustawy z dnia 17czerwca 1966 roku (Dz. U. z roku 1966, Nr 24, poz. 131 z późn. zm. / dalej jako: u.p.e.a.) o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego niezastosowanie i uznanie przez Sąd I instancji, że organ administracji publicznej nie jest zobowiązany do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości, w sytuacji, gdy zajdą istotne zmiany, a przez istotne zmiany należy także rozumieć istotne zmiany wartości rynkowej nieruchomości, niezależnie od tego, z jakich przyczyn wynikają, a co za tym idzie, że brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego do Sądu I instancji postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu,

c) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 111k § 2 u.p.e.a. i art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który reguluje okres, w którym można wykorzystać go do celu, do którego został sporządzony i reguluje kwestie aktualizacji dokonanego oszacowania, nie znajduje zastosowania do postępowania egzekucyjnego w administracji, pomimo że ustawa regulująca w/w postępowanie, nie wyłącza jego zastosowania, a zakres jego unormowania jest odmienny od zakresu unormowania art. 111k § 2 u.p.e.a., czego skutkiem było uznanie przez Sąd I instancji, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu.

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku (Dz. U. 1997 r., Nr 115, poz. 741 z późn. zm. / dalej jako: u.g.n.) w zw. z art. 4 pkt 16 u.g.n. oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. (DZ. U. z roku 2004, Nr 207, poz. 2109 z późn. zm. / dalej zwany jako: rozporządzeniem Rady Ministrów), poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że rzeczoznawca majątkowy w treści sporządzonego operatu szacunkowego nie jest zobowiązany do uzasadnienia dokonanego przez niego wyboru nieruchomości podobnych oraz cech nieruchomości podobnych i nieruchomości wycenianej, które stanowiły podstawę do skorygowania wartości nieruchomości wycenianej, czego skutkiem było niezastosowanie przez Sąd I instancji w/w przepisu i nie rozpatrzenie skargi pod kątem nieprawidłowego ustalenia przez organy podatkowe, w związku ze złożonymi przez dłużnika zarzutami do opisu i oszacowania oraz zażalenia na postanowienie uznające za nieuzasadnione te zarzuty, prawidłowości sporządzonego operatu szacunkowego, poprzez nie wskazanie przez rzeczoznawcę majątkowego podstaw wyboru nieruchomości podobnych oraz podstaw ustalenia wag poszczególnych cech, których celem jest skorygowanie ceny nieruchomości wycenianej od cen nieruchomości, które zostały wzięte pod uwagę przez rzeczoznawcę w związku z zastosowaniem podejścia porównawczego przy zastosowaniu metody korygowania ceny średniej,

b) art. 153 ust. 1 u.g.n. w zw. z § 4 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów poprzez jego błędną wykładnie czego skutkiem było jego niezastosowanie przez Sąd I instancji - i uznanie, że rzeczoznawca majątkowy dokonując wyceny nieruchomości, przy zastosowaniu podejścia porównawczego z zastosowaniem metody korygowania ceny średniej, zobowiązany jest do porównania nieruchomości wycenianej wyłącznie z dwoma nieruchomościami podobnymi, które uzyskały cenę maksymalną i minimalną, pomimo że naruszony przepis rozporządzenia Rady Ministrów stanowi, iż przy zastosowaniu w/w metody do porównań powinno przyjąć się co najmniej kilkanaście nieruchomości podobnych.

Mając na uwadze podniesione zarzuty skarżący wniósł o: 1) uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez w/w Sąd, 2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w tym postępowaniu według norm przepisanych. Skarżący złożył oświadczenie, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie w całości, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kosztów postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej; zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu, o czym mowa w art. 184 in fine ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).

Nietrafne są zarzuty i argumentacja kasacyjna odnoszące się do przepisów art. 156 ust. 3 i art. 156 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) z funkcjonalnie – kasacyjnie - z nimi związanym zarzutem naruszenia art.. 111k§ 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.).

Na podstawie art. 156 ust. 3 u.g.n.: Operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154

Na podstawie art. 156 ust. 4 u.g.n.: Operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154.

Podnieść w tym miejscu i podkreślić należy, że zgodnie z art. 156 ust. 5 u.g.n.: Przepisy ust. 3 i 4 nie naruszają uregulowań wynikających z przepisów odrębnych. Z przytoczonej regulacji prawnej art. 156 ust. 5 u.g.n. wynika, że przepisy dotyczące ważności operatu szacunkowego i potwierdzenia jego aktualności nie naruszają uwarunkowań wynikających z przepisów odrębnych. Zatem jeśli w przepisach odrębnych dla określonych potrzeb lub warunków kwestie te zostały uregulowane inaczej, to te inne przepisy należy traktować jako lex specialis w stosunku do przepisów art. 156 ust. 3 i art. 156 ust. 4 u.g.n. (Ewa Bończak – Kucharczyk: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, s. 1183).

W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) przepisami regulującymi uwzględnienie w opisie i oszacowaniu istotnych zmian w stanie nieruchomości, a przez to potrzebę aktualizacji opisu i oszacowania oraz dodatkowy opis i oszacowanie nieruchomości są przepisy art. 110u § 2 u.p.e.a. oraz art. 111k§ 2 u.p.e.a. Przywołane regulacje art. 110u§ 2 u.p.e.a. oraz art. 111k§ 2 u.p.e.a. są przepisami odrębnymi, różnymi w stosunku do art. 156 ust. 3 u.g.n. oraz art. 156 ust. 4 u.g.n., o których mowa w art. 156 ust. 5 u.g.n. Regulacje prawne art. 156 ust. 3 u.g.n. art. 156 ust. 4 u.g.n. oraz art. 110u§ 2 u.p.e.a. i art. 111k§ 2 u.p.e.a. nie odwołują się do siebie, terminy z art. 156 ust. 3 u.g.n. nie zostały przewidziane w administracyjnym prawie egzekucyjnym, pojęcie aktualizacji operatu szacunkowego poprzez umieszczenie na nim specjalnej klauzuli przez rzeczoznawcę, o czym mowa w art. 156 ust. 4 u.g.n., nie jest znane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Operat szacunkowy dla potrzeb postępowania egzekucyjnego w administracji sporządza się zgodnie z wymogami art. 110 r. i art. 110 s. u.p.e.a., w których jedynym odniesieniem do u.g.n. jest wyznaczenie rzeczoznawcy majątkowego, o którym mowa w przepisach o gospodarce nieruchomościami. W przedmiocie szacowania egzekucyjnego Minister właściwy do spraw finansów publicznych wydaje rozporządzenie, w którego treści brak jest odniesień do art. 156 ust. 3 i art. 156 ust. 4 u.g.n. Dostrzec i pokreślić również należy, że stosowanie w egzekucji administracyjnej relatywnie krótkiego terminu do wykorzystania opisu i oszacowania, przewidzianego w art. 156 ust. 3 u.g.n., mogłoby prowadzić do jego nadużywania w indywidualnych sprawach egzekucyjnych, niezgodnie z zasadą szybkości i prostoty postępowania wynikającą z art. 12§ 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Unormowania wynikające z art. 110u§ 2 u.p.e.a. oraz z art. 111k§ 2 u.p.e.a. tworzą całościową i odrębną od art. 156 ust. 3 i art. 156 ust. 4 u.g.n. regulację problemu czasowego wykorzystania operatu szacunkowego. Na podstawie art. 110u § 2 u.p.e.a., jeżeli w stanie nieruchomości pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowania a wyznaczonym terminem licytacji zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie nieruchomości. Organ egzekucyjny, na podstawie art. 110u§ 2 u.p.e.a., działa na wniosek lub z urzędu, jeżeli zajdą wskazane powyżej zmiany w stanie nieruchomości. O zmianach tych organ dowiaduje się z realnych, ukonkretnionych danych wniosku o przeprowadzenie dodatkowego opisu i oszacowania lub na podstawie własnych informacji, z tym że polemizując z ewentualną bezczynnością organu w tym przedmiocie zainteresowany powinien rzeczywiście, nie tylko hasłowo, przedstawić - chociażby uprawdopodobnić, że organ taką wiedzę posiada. Jeżeli na podstawie uzyskanych i/lub posiadanych informacji organ egzekucyjny oceni, że nastąpiły zmiany w stanie nieruchomości, oraz że są to zmiany istotne, uzasadnione staje się wydanie postanowienia o przeprowadzenie dodatkowego opisu i oszacowania. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że sam upływ czasu nie powoduje potrzeby dodatkowego opisu i oszacowania, jeżeli nie wywołał on istotnych zmian w stanie nieruchomości. Ponadto, przez zwrot " w stanie nieruchomości zajdą istotne zmiany", zawarty w art. 110u§ 2 u.p.e.a., powinno się rozumieć także istotne zmiany wartości rynkowej nieruchomości, niezależnie od tego z jakich przyczyn wynikają (R. Hauser, A. Skoczylas: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, s. 533 – 534; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 1998 r., I CKN 639/97).

Z kolei, z art. 111k§ 2 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny dokonuje nowego opisu i oszacowania wyłącznie na wniosek zobowiązanego; przepis nie wyłącza natomiast dodatkowego opisu i oszacowania na podstawie art. 110u§ 2 u.p.e.a. (R. Hauser, A. Skoczylas: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, s. 554). Jeżeli więc wniosek o wszczęcie nowej egzekucji, o której mowa w art. 111k§ 2 u.p.e.a., złożono przed upływem 3 lat od trzeciej licytacji, natomiast zobowiązany nie złożył wniosku o dokonanie nowego opisu i oszacowania, regulacja prawna art. 111k§ 2 u.p.e.a. nie przewiduje terminu wykorzystania opisu i oszacowania, chyba że zajdą przesłanki do zastosowania art. 110u§ 2 u.p.e.a. Ponadto, rozumując i argumentując według reguły: jeżeli można więcej, to można i mniej, podnieść i podkreślić należy, że odnoszący się do wszczęcia nowej egzekucji przepis art. 111kk§ 2 u.p.e.a. nie ustanawia terminów wykorzystania opisu i oszacowania w pierwotnym, w stosunku do nowego, postępowaniu egzekucyjnym, z zastrzeżeniem, omówionej powyżej możliwości zastosowania art. 110u§ 2 u.p.e.a. Reasumując: W administracyjnej egzekucji z nieruchomości odnośnie do czasu legalnego wykorzystania w postępowaniu egzekucyjnym sporządzonego opisu i oszacowania nie stosuje się przepisów art. 156 ust. 3 i art. 156 ust. 4 u.g.n., zastosowanie posiadają natomiast regulacje prawne wynikające z art. 110u§ 2 i art. 111k§ 2 u.p.e.a.. W kontekście przedstawionej oceny prawnej, literaturę przedmiotu i orzecznictwo sądowe dotyczące ustawy o gospodarce nieruchomościami uwzględniać się powinno w wykładni unormowań postępowania egzekucyjnego w administracji tylko w zakresie analogicznych pojęć i rozwiązań prawnych, mając – w rozpatrzonym w sprawie zakresie - w szczególności na uwadze przytoczoną powyżej treść art. 156 ust. 5 u.g.n.

Ponadto, brak było dostatecznych podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 110u§ 2 u.p.e.a. Przypomnieć należy, że na podstawie art. 183§ 1 p.p.s.a., poza wskazanymi w art. 183§ 2 p.p.s.a przypadkami nieważności postepowania sądowego, których nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami i standardami wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Stosowanie prawa nie ogranicza się tylko do wykładni prawa, w indywidualnej sprawie wykładnia prawa posiada zasadniczo charakter funkcjonalny – związany z oceną możliwości zastosowania określonego wykładanego unormowania, to jest z uzasadnioną możliwością subsumcji pod jego treść stanu faktycznego – stanu sprawy. Nie wystarczy więc podnieść zarzutu błędnej wykładni prawa, ażeby stało się to wystarczającym zarzutem kasacyjnym wyprowadzanym z treści kasacji: że w określony stanie sprawy dana norma prawa, przy prawidłowej jej wykładni, powinna zostać zastosowana. Sąd pierwszej instancji w istocie dokonał częściowo nieprawidłowej wykładni art. 110u§ 2 u.p.e.a.. wyłączając z ustawowego pojęcia "istotnej zmiany stanu nieruchomości" ewentualną: istotną zmianę wartości rynkowej nieruchomości. Z treści rozpoznanej skargi kasacyjnej nie wynika jednak, że gdyby Sąd pierwszej instancji dokonał – w omawianym zakresie – prawidłowej wykładni prawa, norma prawna wynikająca z art. 110u§ 2 u.p.e.a. mogłaby znaleźć zastosowanie jako odniesienie uzasadnionej subsumcji pod jej treść przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanu sprawy. Podnieść w tym miejscu także należy, że skarga kasacyjna nie obejmuje zgodnego z prawem zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 141§ 4 p.p.s.a., za pomocą którego zakwestionować by można zgodność z prawem treści, a w szczególności zakres uzasadnienia zaskarżonego wyroku; zaniechanie to posiada istotne znaczenie w świetle omówionej powyżej regulacji art. 183§ 1 p.p.s.a. Formułując, przedstawiając i uzasadniając zarzut naruszenia art. 110u§ 2 u.p.e.a. skarżący nie wskazał – w sposób ukonkretniony – na zmiany w stanie nieruchomości w zakresie zmiany jej wartości rynkowej, które byłyby istotne, a więc mogłyby – być może – uzasadniać zastosowanie art. 110u§ 2 u.p.e.a. Jak bowiem rozważono to już powyżej: o zmianach tych organ dowiaduje się z realnych danych wniosku o przeprowadzenie dodatkowego opisu i oszacowania lub na podstawie własnych informacji, z tym że polemizując z ewentualną bezczynnością organu w tym przedmiocie zainteresowany powinien rzeczywiście, nie tylko hasłowo, przedstawić - chociażby uprawdopodobnić, że organ taką wiedzę posiada. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny skonstatował brak dostatecznych podstaw do uwzględnienia rozważonego zarzutu kasacyjnego.

Nietrafne są zarzuty kasacyjne dotyczące wykorzystanego w sprawie operatu szacunkowego. Sąd pierwszej instancji, w granicach i bez naruszenia swobodnej oceny dowodów, jak również regulacji prawnej wynikającej z art. 141§ 4 p.p.s.a., w sposób dostatecznie uzasadniony stwierdził, że kwestionowany przez skarżącego operat szacunkowy wystarczająco spełnia wymogi prawne wynikające z art. 110 r u.p.e.a., art. 110s u.p.e.a. oraz z wydanego przez Ministra Finansów, z upoważnienia art. 110r§ 2 u.p.e.a., rozporządzenia określającego szczegółowy sposób przeprowadzenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Do co do zasady poprawnych rozważań Sądu pierwszej instancji w tym przedmiocie oraz przywołanego przez Sąd orzecznictwa – por. w szczególności wyroki NSA wydane sprawach II FSK 2/15, II FSK 2499/15, II FSK 3220/16 - dodać dla porządku należy, co następuje.

Rzeczoznawca majątkowy, w toku postepowania egzekucyjnego z nieruchomości, w związku z odesłaniem zawartym w art. 18 u.p.e.a., posiada status biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Organ prowadzący postępowania egzekucyjne z nieruchomości nie jest uprawniony do wykonywania czynności zastrzeżonych dla biegłych.

Zgodnie z regulacją postępowania administracyjnego , wynikającą z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., operat szacunkowy podlega swobodnej ocenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany do oceny poprawności operatu szacunkowego pod względem formalnym. W kwestiach formalnych organ egzekucyjny może w razie potrzeby zlecić rzeczoznawcy majątkowemu dokonanie stosownych korekt lub uzupełnień. Organ egzekucyjny nie jest natomiast uprawniony do ingerowania w kwestie merytoryczne operatu szacunkowego, w zakresie których wymagane są wiadomości specjalne, którymi dysponuje biegły (K. Kucharski w: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, praca zbiorowa pod redakcją R. Hausera i W. Wierzbowskiego, s. 731). Zarzuty skarżącego w stosunku do treści operatu szacunkowego posiadają w istocie charakter merytoryczny, na przykład w zakresie podstaw wyboru nieruchomości do analizy porównawczej. Ponadto i w szczególności, dane porównawcze, którymi posłużył się rzeczoznawca majątkowy stanowią jego wiedzę – wiadomości specjalne biegłego; ujawnienie ukonkretnionych danych porównawczych mogłoby też doprowadzić do naruszenia ochrony danych osobowych, zasad zindywidualizowanej stricte podmiotowo działalności gospodarczej czy też nawet tajemnicy skarbowej w zakresie realizowanego samoobliczenia podatku oraz opodatkowania.

Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.

s. Anna Juszczyk–Wiśniewska s. Jacek Brolik s. Bogusław Dauter