Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2628/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28, 157 § 2, 105 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 60 ust. 1 i 3, art. 48
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. D. i J. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 września 2022 r. nr DAP-WPK-727-2-94/2018/KPu w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 1 września 2022 r., nr DAP-WPK-727-2-94/2018/KPu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z dnia 30 listopada 2001 r., nr [...], w części dotyczącej stwierdzenia, że z dniem 1 stycznia 1999 r., mienie Skarbu Państwa będące we władaniu Domu Pomocy Społecznej [...] w [...], ozn. jako działka nr [...] (powstała z podziału skomunalizowanej działki nr [...]), położona w miejscowości [...], w jedn. ewid. [...], stało się z mocy prawa mieniem Powiatu [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wojewoda Kujawsko - Pomorski decyzją z dnia 30 listopada 2001 r., nr [...], działając na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 oraz art. 48 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. mienie Skarbu Państwa będące we władaniu Domu Pomocy Społecznej [...] w [...] stało się z mocy prawa mieniem Powiatu [...], w skład którego wchodzą:

1. nieruchomość gruntowa, zabudowana, położona w miejscowości [...], w jedn. ewid, [...] stanowiąca wg danych z ewid. gruntów działki:

- nr [...] o pow. 0,6100 ha,

- nr [...] o pow. 0,0314 ha,

- nr [...] o pow. 4,7590 ha

zapisaną w KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] V Wydział Ksiąg Wieczystych,

2. nieruchomość gruntowa, zabudowana położona w miejscowości [...], w jedn. ewid. [...] stanowiąca wg danych ewid. gruntów działkę nr [...] o pow. 4,2800 ha, zapisaną w KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] V Wydział Ksiąg Wieczystych,

3. nieruchomość gruntowa, położona w miejscowości [...] w jedn. ewid. [...], stanowiąca wg danych z ewid. gruntów działkę nr [...] o pow. 0,6067 ha zapisaną w KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] V Wydział Ksiąg Wieczystych,

4. budynki i budowle trwale połączone z nieruchomościami gruntowymi wymienionymi w pkt 1 i 2 wykazana w załączniku nr 1 stanowiącym integralna część w/w decyzji,

5. majątek ruchomy - środki trwałe służące statutowej działalności - wg spisu z natury stanowiący załącznik nr 2 do ww. decyzji.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody Kujawsko – Pomorskiego, w części dotyczącej działki nr [...] (powstałej z podziału skomunalizowanej działki nr [...]), wystąpili R.D. i J.D.,

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ww. decyzją z 1 września 2022 r. umorzył wszczęte w przedmiotowej sprawie postępowanie.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że materialnoprawną podstawą decyzji komunalizacyjnej Wojewody z dnia 30 listopada 2001 r. był art. art. 60 ust. 1 i 3 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r., zgodnie z którym mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z analizy akt sprawy, wynika że dla skomunalizowanych nieruchomości prowadzona była księga wieczysta KW [...]. Z wyjaśnień przesłanych przy piśmie Sądu Rejonowego w [...] V Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia [...] kwietnia 2022r., wynika, że na dzień 1 stycznia 1999r., w księdze wieczystej nr [...] urządzonej dla nieruchomości położonej w [...] i [...] dla działek nr [...], [...] oraz [...] o łącznej pow. 11.78,00 ha, ujawnionym właścicielem był Skarb Państwa w zarządzie Domu Pomocy Społecznej w [...], wpisu dokonano na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia 6 stycznia 1995 r., protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia [...] stycznia 1995 r., decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1995 r., protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia [...] stycznia 1995 r. oraz wniosku złożonego 25 marca 1995r. Wpisu dokonano [...] kwietnia 1997 r.

Wnioskodawcy swój tytuł prawny do ww. nieruchomości wywodzą z faktu wydania przez Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia 11 lutego 2022 r., nr DN.m.625.149.2021, którą utrzymał w mocy decyzję Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z dnia 16 maja 2017 r., nr [...], w części stwierdzającej, że nieruchomość o po w. 0,1811 ha, będąca częścią działki ewid. nr [...] z obr. [...] (oznaczona kolorem niebieskim bez zaszrafowania na mapie sporządzonej w dniu [...] listopada 2019r. przez geodetę uprawnionego M. S., stanowiącej załącznik do decyzji MRiRW z dnia 10 czerwca 2020r., nr GZ.m.625.243.1.2018), nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit e)

Analizując powyższe dokumenty organ nadzoru uznał, że w związku z istnieniem na dzień komunalizacji tj. 1 stycznia 1999 r., w księdze wieczystej KW [...], prowadzonej dla skomunalizowanych nieruchomości wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, istotnym staje się fakt prawny, że wynikająca z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece zasada jawności materialnej, czyli domniemanie iuris tantum zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa własności Skarbu Państwa, wpisanego do księgi wieczystej, wiąże wszystkich także organy administracji i sąd administracyjny, aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przez osobę, posiadającą w tym interes prawny przed sądem powszechnym.

Z tych względów, zważywszy na wyżej wskazaną treść księgi wieczystej, brak jest

podstaw do przyjęcia, że właścicielem spornych nieruchomości w dacie komunalizacji nie był Skarb Państwa, co miałoby uzasadniać rażącą niezgodność z prawem tej decyzji. Przeciwnie, dane ujawnione w księdze wieczystej wskazują, że Skarb Państwa w ww. dacie był ujawniony jako właściciel nieruchomości. Organ administracji orzekający w ramach postępowania nadzwyczajnego dotyczącego badania legalności decyzji komunalizacyjnej nie jest władny do oceny prawidłowości podstawy wpisu prawa własności w księdze wieczystej. To zaś prowadzi do wniosku, że wnioskodawcy nie posiadają legitymacji procesowej - tj. legitymacji strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa - do skutecznego żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej w zakresie objętym sporną nieruchomością ozn. jako działka nr [...]. W przypadku, gdy organ podejmie czynności na skutek wniosku podmiotu nieuprawnionego i nie zostanie w toku postępowania konwalidowany brak wniosku od strony legitymowanej, postępowanie to podlega umorzeniu na mocy art. 105 §1 kpa.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli R. D. i J. D.. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa) w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego szeregu dokumentów załączonych do podania z dnia 2 listopada 2018 roku inicjującego postępowanie nieważności w postaci postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku, a także pisma pełnomocnika A. D. z dnia 6.XI.1990 r. oraz pisma Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia 27 listopada 1990 r., podczas gdy dokumenty te w sposób jednoznaczny wykazują kolejność spadkobrania po przedwojennym właścicielu nieruchomości objętej decyzją Wojewody Kujawsko- Pomorskiego z dnia 30 listopada 2001 r., w tym w szczególności wykazują, że na dzień 1 stycznia 1999 r. prawo własności nieruchomości przysługiwało W. D. w udziale 1/3, R. D. w udziale 1/3 oraz J. D. w udziale 1/3, a jednocześnie wskazują że w dacie wydania decyzji z dnia 30 listopada 2001 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski miał wiedzę o roszczeniach rodziny D. do nieruchomości;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 kpa w zw. z art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego z pominięciem okoliczności, że decyzja o stwierdzeniu niepodpadania pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej wywołuje skutki prawne natury materialnej i formalnej, tj;

a. decyzja taka wywołuje skutki ex tunc, co przesądza że nieruchomość objęta taką decyzją nigdy nie przeszła na własność Skarbu Państwa,

b. decyzja o niepodpadaniu nieruchomości pod dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej przesądza o braku podstaw do dokonania wpisu Skarbu Państwa w księdze wieczystej,

c. decyzja taka potwierdzając brak przejścia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa

stanowi podstawę wpisu prawa własności następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości,

- a prawidłowo przeprowadzona ocena dowodów w postaci decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 czerwca 2020 r. oraz z dnia 11 lutego 2022 r. winna była prowadzić do ustalenia, że na dzień 1 stycznia 1999 r. tytułem prawnorzeczowym do części nieruchomości wskazanych w tych decyzjach legitymowali się wnioskodawcy oraz ich poprzednik prawny W. D.;

3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez brak dokonania rzetelnej analizy znajdującej się w aktach sprawy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 czerwca 2020 r., z której jednoznacznie wynika, że dla nieruchomości, co do której Minister orzekł o niepodpadaniu pod art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej nie prowadzono księgi wieczystej nr [...], a księgę dawną " [...]", a podstawą dokonania wpisu Skarbu Państwa do tej księgi wieczystej było objęcie nieruchomości reformą rolną, czego wadliwość co do części obecnej działki nr [...], ob. [...] stwierdzono w decyzjach Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 czerwca 2020 r. oraz z dnia 11 lutego 2022 r. znajdujących się w aktach sprawy;

4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 105 § 1 kpa poprzez przyjęcie, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej może być wyłącznie podmiot legitymujący się wpisem w księdze wieczystej na dzień komunalizacji albo jej następca prawny, podczas gdy stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej jest każdy podmiot, któremu przysługiwało w dacie komunalizacji prawo rzeczowe do nieruchomości w ujęciu materialnym, jak i następcy prawni takiego podmiotu którymi w niniejszej sprawie są skarżący R.D. i J.D.;

5. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (dalej: ukwh) w zw. z art. 140 Kodeksu cywilnego (dalej: kc) w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zw. z art. 44 kc poprzez przyjęcie, że dla oceny czy określona nieruchomość stanowiła w dniu komunalizacji mienie Skarbu Państwa decydująca jest treść wpisu w księdze wieczystej, podczas gdy wpis w księdze wieczystej stanowi zaledwie domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym, a ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że wobec niepodpadania nieruchomości pod reformę rolną wpis Skarbu Państwa na dzień komunalizacji był niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym;

6. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 ust. 1 ukwh w zw. art. 8 ukwh poprzez przyjęcie, że z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] wynika domniemanie związane z wpisem prawa własności w dziale II księgi wieczystej, podczas gdy w dziale III tej księgi wieczystej figuruje wpis ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym w związku decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 czerwca 2020 r., nr Gz.Rn.625.243-l.2O18, co wyklucza domniemanie prawidłowości stanu prawnego jaki figuruje w dziale II księgi wieczystej.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm dalej ppsa).

Dokonując w tak zakreślonych granicach kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.

Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 1 września 2022 r., umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 30 listopada 2001 r., stwierdzającej nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie przez Powiat [...] prawa własności szeregu nieruchomości, w części dotyczącej działki nr [...] (pochodzącej z działki nr [...]). Jako podstawę wydania decyzji organ wskazał art. 105 § 1 kpa.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przepis art. 105 § 1 k.p.a., wiąże bezprzedmiotowość postępowania z brakiem któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co w konsekwencji powoduje niemożność rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub organ administracji stwierdził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W doktrynie przyjmuje się, iż postępowanie staje się bezprzedmiotowe w przypadku śmierci strony, gdy sprawa dotyczy praw i obowiązków niedziedzicznych i nieprzechodzących na następców prawnych, albo w toku postępowania okaże się, że osoba, której żądanie spowodowało wszczęcie postępowania nie legitymuje się interesem prawnym; gdy decyzja będąca przedmiotem postępowania odwoławczego prowadzonego w trybie nadzoru wygasła; gdy w toku postępowania przestanie istnieć przedmiot sprawy, jeżeli sprawa nie podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji, a postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony; w przypadku braku w obowiązującym systemie prawnym przepisu umożliwiającego stronie przyznanie żądanego uprawnienia, jeżeli w dniu podejmowania rozstrzygnięcia nie obowiązują już przepisy o załatwieniu sprawy w drodze decyzji administracyjnej.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to czy skarżący mieli prawo zainicjować postępowania administracyjne dotyczące stwierdzenia nieważności ww. decyzji z 30 listopada 2001 r. w części dotyczącej działki nr [...] tj. czy legitymowali się tzw. interesem prawnym. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, a także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2241/10,; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 373/07). Ów interes prawny może wynikać nie tylko z normy prawa materialnego administracyjnego, ale także z normy prawa materialnego należącej do każdej gałęzi prawa, w tym również do prawa cywilnego; i jednocześnie wykazanie istnienia tego interesu prawnego obciąża wnioskodawcę.

Podstawą materialnoprawną decyzji, której stwierdzania nieważności żądają skarżący był art. 60 ust. 1 i 3 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zgodnie z art. 60 ust. 1 i 3 ww. ustawy mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nabycie mienia, o którym mowa w ust. 1, stwierdza wojewoda w drodze decyzji. Zatem stroną postępowania komunalizacyjnego (a w konsekwencji również postępowania nadzorczego) jest Skarb Państwa jako właściciel nieruchomości oraz właściwa jednostka samorządu terytorialnego, która mienie to przejmuje, ewentualnie inne osoby, które potrafią wykazać swoje prawo do skomunalizowanego mienia przysługujące im w dniu 1 stycznia 1999 r. W dacie komunalizacji (1999 r.) i w dacie orzekania Wojewody Kujawsko-Pomorskiego (2001r.) – w księdze wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości ujawniony był Skarb Państwa, którym to wpisem organ był związany na zasadzie domniemania wynikającego z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz.U. z 2023r., poz. 146 ze zm., dalej oznaczonej jako "ukwh").

Z badania hipotecznego księgi wieczystej nr KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] V Wydział Ksiąg Wieczystych, wynika, że na dzień wydania decyzji administracyjnej księgą ta obejmowała m.in. działkę nr [...] ( z której wydzielono działkę nr [...], z której z kolei wydzielono działkę nr [...] ) i jej właścicielem był Skarb Państwa. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że wpis prawa w księdze wieczystej jest w postępowaniu administracyjnym wiążący. Stosownie do ww. art. 3 ust. 1 ukwh, domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie zaś z art. 10 ust. 1 tej ustawy, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym wskazuje się słusznie, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. może zostać obalone przez przedstawienie dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym albo w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy obalaniu tego domniemania można korzystać z wszelkich środków dowodowych, ale w odpowiednim trybie postępowania przed sądem wieczystoksięgowym, a nie w postępowaniu administracyjnym. Stan prawny wynikający z księgi wieczystej będzie istniał dopóty, dopóki nie zostanie usunięty wpis niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Tym samym skoro w księdze wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] w dacie wydawania decyzji komunalizacyjnej widniał jako właściciel Skarb Państwa, wpis ten korzysta z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym.

Wszelkie zarzuty, które podnoszą skarżący związane są z kwestionowaniem przysługującego Skarbowi Państwa prawa własności do przedmiotowej działki. Jednak jak już to wyżej podkreślono, ustalenie prawa własności do nieruchomości nie może nastąpić przez organy w postępowaniu administracyjnym. Odmawiając zatem im przymiotu strony w tym postępowaniu Minister nie naruszył art. 28 kpa. Konsekwencją z kolei takiego stanu rzeczy było umorzenie wszczętego na ich wniosek postępowanie nieważnościowego jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania występuje bowiem m.in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania administracyjnego zgłosił inicjatywę w tym względzie. Podejmując zatem tej treści rozstrzygniecie Minister nie naruszył ww. przepisu.

Także przedstawienie przez skarżących decyzji orzekającej, że sporna nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] nie podpadała pod dekret PKWN o reformie rolnej, nie spowoduje automatycznie dla strony skarżącej przyznania jej przymiotu strony w postępowaniu nadzorczym nad komunalizacją, gdyż ewentualne pozytywne rozstrzygnięcie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie oznacza wprost restutucji mienia znacjonalizowanego ponad 70 lat wstecz (vide wyrok WSA w Warszawie z 27 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1633/19).

Zatem na dzień 1 stycznia 1999 r. ani też na dzień wydania decyzji komunalizacyjnej nie przysługiwało skarżącym żadne prawo rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości, które byłoby ujawnione w treści księgi wieczystej. Sąd jeszcze raz podkreśla, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej organ nadzoru nie jest uprawniony do rozstrzygania o własności mienia objętego komunalizacją. Własność jest kategorią prawa cywilnego i spory o własność mogą być rozstrzygane tylko przez sądy powszechne w przewidzianych do tego postępowaniach. Prawidłowości zaskarżonej decyzji nie mógł podważyć zatem podniesiony w skardze zarzut, że organ nadzoru nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu prawnego objętej decyzją komunalizacyjną nieruchomości. Skoro skarżący powołują się na to, że prawo własności skomunalizowanej nieruchomości przysługiwało ich poprzednikowi prawnemu, to powinni wykazać, że w dacie istotnej dla komunalizacji, tj. w dacie 1 stycznia 1999 r., działka ta stanowiła własność ich poprzednika prawnego. Zatem to skarżący powinni - występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej - już się takim tytułem prawnym do objętej tą decyzją nieruchomości legitymować.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, nie doszło też do naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez pominięcie postanowień spadkowych po ich poprzednikach prawnych – gdyż w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie miały one znaczenia, skoro właścicielem ww. nieruchomości w 1999 r. wg niezakwestionowanych danych z księgi wieczystej, był Skarb Państwa. Ponadto, organ nie prowadził postępowania dowodowego w tej sprawie a jedynie oceniał, na podstawie przedstawionych mu dokumentów, czy skarżący legitymują się statusem strony postępowania.

Z tych wszystkich względów sąd uznał za niezasadne zarzuty podniesione w skardze, dotyczące naruszenia wymienionych tam przepisów prawa procesowego i prawa materialnego

Reasumując, w niniejszym stanie faktycznym i prawnym Sąd uznał, że prawidłowa jest ocena organu nadzoru orzekającego w sprawie, że skarżący nie mając żadnego tytułu prawnego do działki skomunalizowanej, nie mają też interesu prawnego i tym samym nie mają przymiotu bycia stroną w postępowaniu nadzorczym o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z dnia 30 listopada 2001 r. Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Skoro organ wszczął postępowanie nadzorcze na wniosek skarżących, a następnie ustalił, że skarżący nie mają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa., to zasadnie Minister umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 kpa.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji. Stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.

Wszystkie przywołane w uzasadnieniu wyroki publikowane w CBOSA.

-----------------------

8