Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 81/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1 i art. 135, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8, art. 9, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 139 poz 1  art. 3 ust. 1 i 4
law: Rozporządzenie (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18 art. 8 ust 3 i 5 art. 3 pkt 4-5 i 9, art. 4 ust. 1
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
article: art. 40a ust. 1 pkt 3 i ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2164
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - teskt jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 3 pkt 8
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 1487/23 w sprawie ze skargi "S." Sp. z o.o. w L. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 21 grudnia 2018 r. nr DIH-1/84/2018 w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii produktów niespełniających wymagań jakości handlowej 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę w całości; 3. zasądza od "S." Sp. z o.o. w L. na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 września 2023r., sygn. akt V SA/Wa 1487/23 na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 1964 t.j., dalej: "p.p.s.a.") uwzględnił skargę "S." Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka") i uchylił decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej też: "organ", "Prezes") z 21 grudnia 2018r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii produktów niespełniających wymagań jakości handlowej, orzekając o kosztach postępowania sądowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 24 - 26 kwietnia 2018r., przez inspektorów Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Kielcach (ŚWIIH), w placówce handlowej należącej do Spółki zakwestionowano oznakowanie czterech partii produktów o łącznej wartości 159,11 zł, spośród pięciu ocenianych w tym zakresie, tj.:

1) "[...]" o zawartości netto 420 ml, dacie minimalnej trwałości 30/07/2018r. i nr partii produkcyjnej: [...], U., [...], [...], [...], składniki: "olej rzepakowy, woda, ocet, żółtko JAJA kurzego (4,3 %), cukier, musztarda (woda, gorczyca, ocet, sól, przyprawy, aromaty), sól, skrobia modyfikowana, aromat, przeciwutleniacz (sól wapniowo-disodowa EDTA), barwnik (karoteny) [Jaja z chowu ściółkowego]", dodatkowe informacje: "Bez konserwantów", "Źródło Omega 3", zwany dalej "[...] 420 ml" - z partii liczącej 5 sztuk o łącznej wartości 37,45 zł (7,49 zł/szt.);

2) "[...]" o zawartości netto 650 ml, dacie minimalnej trwałości 15/09/2018r. i nr partii produkcyjnej: [...], U., [...], [...], [...], składniki: "olej rzepakowy, woda, ocet, żółtko JAJA kurzego (4,3 %), cukier, musztarda (woda. GORCZYCA, ocet, sól, przyprawy, aromaty), sól, skrobia modyfikowana, aromat, przeciwutleniacz (sól wapniowo-disodowa EDTA), barwnik (karoteny) [Jaja z chowu ściółkowego]", dodatkowe informacje: "Bez konserwantów", "Źródło Omega 3", zwany dalej "[...] 650 ml" - z partii liczącej 5 sztuk o łącznej wartości 52,45 zł (10,49 zł/szt.);

3) "Chipsy [...]" o masie netto 130 g, dacie minimalnej trwałości 06.09.2018r. i nr partii produkcyjnej: [...], wyprodukowane w Polsce, [...] Sp. z o,o. S. koło P., ul. [...], [...], składniki: "ziemniaki, olej słonecznikowy (34 %), sól, słodka serwatka w proszku z mleka, cukier, odtłuszczone mleko w proszku, masło w proszku, aromat (zawiera produkty mleczne), śmietanka w proszku, wzmacniacze smaku: glutaminian monosodowy, guanylan disodowy, barwnik: karoteny", dodatkowe informacje: "[...]"chipsami" - z partii liczącej 4 sztuki o łącznej wartości 16,76 zł (4,19 zł/szt );

z uwagi na naruszenie przepisów 36 ust. 2 lit. a) w związku z art. 7 ust. 1 lit. a) i c) oraz ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z 25 października 2011r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz.U. UE L 304 z 22.11.2011 s. 18 z późn. zm., dalej "rozporządzenie (UE) nr 1169/2011"), poprzez użycie dobrowolnych informacji, odpowiednio: "[...]" i "[...]", sugerujących produkcję [...], tradycyjnymi lub domowymi (prostymi) metodami, podczas gdy z zadeklarowanego składu wynikało, że są to typowe produkty wytwarzane w warunkach przemysłowych, z użyciem dodatków do żywności i innych składników, powszechnie stosowanych w przemyśle spożywczym, takich jak: skrobia modyfikowana, przeciwutleniacze i barwnik (dla [...] 420 ml oraz [...] 650 ml); wzmacniacze smaku i barwnik (dla chipsów);

4) "Masło Orzechowe z kawałkami orzeszków ziemnych [...]" o masie netto 350 g, dacie minimalnej trwałości 02-2019r. i nr partii produkcyjnej: [...], wyprodukowane w H. dla: I. Sp. z o.o., [...], [...], składniki: "ORZESZKI ZIEMNE (69 %), olej słonecznikowy, dekstroza, całkowicie utwardzony tłuszcz palmowy, sól", zwane dalej "masłem orzechowym" - z partii liczącej 5 sztuk o łącznej wartości 52,45 zł (10,49 zł/szt.);

z uwagi na naruszenie przepisów załącznika VII część III pkt 2) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z 17 grudnia 2013r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. U. UE L 347 z 20.12.2013 s. 671 z późn. zm.), w związku z art. 7 ust. 1 lit. a) i ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, poprzez użycie nazwy "masło" dla produktu, który nie jest przetworem mlecznym.

Powyższe udokumentowano w protokole kontroli z 26 kwietnia 2018r. (nr akt kontroli: [...]) oraz dołączonej do niego dokumentacji fotograficznej.

Decyzją z 17 września 2018r. ŚWIIH (organ I instancji) wymierzył Spółce, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3, oraz ust. 4 ustawy o jakości handlowej oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, karę pieniężną w wysokości 500 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu 4 partii ww. produktów niespełniających wymagań jakości handlowej.

Decyzją z 21 grudnia 2018r. Prezes UOKiK (organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję ŚWIIH.

Wyrokiem z 4 września 2019r., sygn. akt VI SA/Wa 510/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z 17 września 2018r., orzekając o kosztach postępowania.

NSA wyrokiem z 30 marca 2023r., uchylił zaskarżony wyrok przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu II instancji.

Przede wszystkim za trafne WSA uznał, iż oznakowanie produktu "Masło Orzechowe z kawałkami orzeszków ziemnych [...]" o masie netto 350 g, dacie minimalnej trwałości 02-2019r. i nr partii produkcyjnej: [...], wyprodukowane w H. dla: I. Sp. z o.o., [...], [...], składniki: "ORZESZKI ZIEMNE (69 %), olej słonecznikowy, dekstroza, całkowicie utwardzony tłuszcz palmowy, sól", zwane dalej "masłem orzechowym" - z partii liczącej 5 sztuk o łącznej wartości 52,45 zł (10,49 zł/szt.) narusza przepisy załącznika VII część III pkt 2) rozporządzenia Parlamentu 1308/2013 w związku z art. 7 ust. 1 lit. a) i ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, poprzez użycie nazwy "masło" dla produktu, który nie jest przetworem mlecznym, co wprowadza konsumentów w błąd co do właściwości środka spożywczego, w szczególności co do jego charakteru.

Za nieprawidłowe uznał natomiast zaskarżone rozstrzygnięcie w przedmiocie zakwestionowania oznakowania trzech partii produktów, tj.:

1) " [...]" o zawartości netto 420 ml,

2) " [...]" o zawartości netto 650 ml,

3) "Chipsów ziemniaczanych [...]" o masie netto 130 g.

W ocenie WSA, całość oznakowania produktu [...] o zawartości netto 420 ml i 650 ml nie wprowadza konsumenta w błąd co do metod produkcji, bowiem nazwa "[...]" w połączeniu z pozostałymi elementami oznakowania ma charakter fantazyjny i nie wskazuje na żadną konkretną cechę produktu. Dokonując bowiem oceny oznakowania produktu pod kątem potencjalnego wprowadzenia w błąd trzeba odnieść te rozważania do modelu przeciętnego konsumenta, który ma możliwość zapoznania się z całością oznakowania produktu.

Natomiast w odniesieniu do Chipsów ziemniaczanych [...]" o masie netto 130 g wskazał, że zwrot "[...]" nie jest zarezerwowany dla konkretnej kategorii produktów, jak to ma miejsce w przypadku produktów mieszczących się w kategorii "bio" czy "regionalne". Oznacza to, iż nie ma prostego mechanizmu, który organ mógłby zastosować, przewidującego, że jeśli produkt nie jest produkowany na wsi metodami chałupniczymi to użycie gdziekolwiek na opakowaniu przymiotnika "[...]" jest automatycznie niedopuszczalne. Wskazał, że każdą sytuację należy indywidualnie analizować, zarówno z uwzględnieniem typu produktu, jak i całości oznakowania. Organ tymczasem próbuje taką kategorię stworzyć, bez szerszej analizy tego jak produkt jest lub może być odbierany przez rozsądnego konsumenta. W ocenie Sądu I instancji organ nie wyjaśnił również jakie preferencje i oczekiwania w jego ocenie ma konsument, zupełnie ignorując okoliczność, że w niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę model konsumenta poszukującego konkretnego produktu - chipsów - uważanych powszechnie, szczególnie przez świadomych konsumentów, za żywność wysoko przetworzoną, kaloryczną i niezdrową, niebędącą żywnością tradycyjną. WSA podzielił stanowisko skarżącej, że konsument polski, który w ogóle decyduje się na zakup chipsów, nie oczekuje produktu tradycyjnego, ani wytwarzanego naturalnie. Przeciwnie, oczekuje smacznej i mocno przyprawionej smażonej przekąski. Inaczej zatem niż ma to miejsce w przypadku np. kiełbasy, czy śmietany, które rzeczywiście mogą być produkowane tradycyjnymi, dawnymi metodami i w sposób mało przetworzony, zastosowanie określenia fantazyjnego z użyciem przymiotnika [...] w odniesieniu do ziemniaków (co jest zgodne z prawdą), nie może wprowadzić błąd. Natomiast konsument, dla którego ważne jest by producent wybierał składniki pochodzenia polskiego, w przypadku chipsów - polskie ziemniaki, jest prawidłowo poinformowany o tym, że takich składników użyto w chipsach "[...]". Jest zatem w stanie łatwo zidentyfikować produkt odpowiadający jego preferencjom i oczekiwaniom i nie zostanie wprowadzony w błąd. Uznał, że organ błędnie pominął przy ustaleniu stanu faktycznego i sporządzaniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji istotne dla sprawy okoliczności udokumentowane w aktach sprawy lub powszechnie znanych, tj.: rozumienie przez konsumentów, iż chipsy nie są ani produktem polskim ani tradycyjnym; rozumienie przez konsumentów, iż chipsy wytwarzane są metodami przemysłowymi, a nie chałupniczymi; brak dostępności na rynku chipsów wytwarzanych metodą domową; odnoszenie się przymiotnika "[...]" do ziemniaków użytych do produkcji chipsów i takie rozumienia tego określenia przez konsumentów; podanie pełnego składu produktu na opakowaniu; umieszczenie wyrażenia "[...]" w fantazyjnej formie słowno-graficznej (logo) w tym miejscu, w którym i inne marki zawierają swoje nazwy marek i loga, co wskazuje konsumentowi jednoznacznie na fantazyjny charakter nazwy; wskazanie na opakowaniu produktu nazwy produktu "Chipsy ziemniaczane [...]" oraz wyraźną ilustrację przedstawiającą chipsy; podkreślenie, że słowo "[...]" odnosi się do określenia głównego składnika produktu; wykorzystanie określenia "[...]" w celu poinformowania konsumentów zwracających uwagę na wykorzystywanie lokalnych składników, że produkt wyprodukowany został wyłącznie z polskich ziemniaków; okoliczność, że zgodnie z art. 59 ust 1 ustawy z 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia w związku z art. 3 ust. 1 i 4 rozporządzenia WE nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004r. w sprawie higieny środków spożywczych, produkt nie mógł być wyprodukowany metodami chałupniczymi ("[...]"), bowiem producenci żywności obowiązani są przestrzegać rygorystycznych norm higienicznych przy produkcji żywności, zatem w świetle braku prawnego zakazu używania w nazwie produktu lub marki przymiotnika "[...]", wszystkie te produkty i tak muszą być produkowane inaczej niż przygotowuje się jedzenie domowe na potrzeby prywatne, z czego przeciętny konsument oczywiście zdaje sobie sprawę.

Wskazał też, że z uwagi na uwzględnienie skargi we wskazanym w uzasadnieniu wyroku zakresie, ustalając wysokość kary pieniężnej, organ winien ponownie dokonać analizy w zakresie stopnia szkodliwości czynu, zakresu naruszenia, dotychczasowej działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkości jego obrotów oraz przychodu, a także wartości kontrolowanych artykułów rolno-spożywczych. Istotne jest przy tym, że w zakresie prawidłowo zakwestionowanego oznakowania "Masła orzechowego", po przedstawieniu wniosków pokontrolnych do producenta i kontrolowanego – niezwłocznie zostały dokonane czynności naprawcze i w rezultacie zmienione oznakowanie na nazwę dozwoloną przez Komisję Europejską. Wskazał, że w przypadku niskiego stopnia szkodliwości czynu, niewielkiego zakresu naruszenia lub braku stwierdzenia istotnych uchybień w dotychczasowej działalności podmiotu można odstąpić od wymierzenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 40 ust. 1-3a ustawy o jakości handlowej.

W skardze kasacyjnej Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, zasądzenie kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wedle norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. :

a) art. 7 ust. 1 lit a) i c), art. 7 ust. 2, art. 8 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z 25 października 2011r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/200 (Dz. U. L 304/18 z 22.11,2011, str. 18 z późn. zm., w związku z art. 8 ust 3 i 5 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, w związku z art. 3 pkt 4-5 i 9, art. 4 ust. 1 (dalej też: "Rozporządzenie Nr 1169/2011) oraz art. 40a ust. 1 pkt 3 i ust. 5 ustawy z 21 grudnia 2000r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (dalej też: "ustawa"), w związku z art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, z późn. zm., dalej też: "Rozporządzenie Nr 178/2002), poprzez błędną ich wykładnię, w szczególności przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że

- w przypadku zakwestionowanych partii [...] nazwa "[...]" ma charakter fantazyjny i nie wskazuje na żadną konkretną cechę produktu, kiedy informacja taka nie jest informacją neutralną i może wywołać u nabywcy przeświadczenie, że produkt taki jest wytwarzany prostymi metodami wyłącznie z podstawowych składników koniecznych do wytworzenia danego rodzaju produktów bez dodatków substancji dodatkowych, a ze wskazanych przepisów jednoznacznie wynika, że niedopuszczalne jest stosowanie w oznakowaniu artykułu rolno-spożywczego informacji mogących wywołać u konsumenta błędne przekonanie o cechach produktu i wprowadzić w błąd,

- w przypadku zakwestionowanej partii chipsów określenie "[...]" ma charakter fantazyjny i nie jest niedopuszczalne, kiedy informacja taka nie jest informacją neutralną i może wywołać u nabywcy przeświadczenie, że produkt taki jest wytwarzany prostymi metodami wyłącznie z podstawowych składników koniecznych do wytworzenia danego rodzaju produktów bez dodatków substancji dodatkowych, a ze wskazanych przepisów jednoznacznie wynika, że niedopuszczalne jest stosowanie w oznakowaniu artykułu rolno-spożywczego informacji mogących wywołać u konsumenta błędne przekonanie o cechach produktu i wprowadzić w błąd;

b) art. 7 ust. 1 lit. a) i c), art. 7 ust. 2, art. 8 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 w związku z art. 8 ust. 3 i 5 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, w związku z art. 3 pkt 8, art. 8 ust. 1, art. 16 i art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 oraz w związku z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z 21 grudnia 2000r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, poprzez błędną ich wykładnię, w szczególności przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że dopuszczalne jest użycie w oznakowaniu artykułu rolno-spożywczego:

- wyprodukowanego metodą przemysłową z wykorzystaniem, m.in. przeciwutleniaczy, barwników, skrobi modyfikowanej, wyrażenia "[...]" jako nazwy fantazyjnej, kiedy przepisy prawa żywnościowego oraz bogate orzecznictwo Sądów administracyjnych wskazuje, że zastosowanie tego typu oznaczenia dla przedmiotowych majonezów należy uznać za wprowadzające w błąd,

- wyprodukowanego metodą przemysłową z wykorzystaniem, m.in. aromatów, wzmacniaczy smaku, barwników określenia "[...]", kiedy przepisy prawa żywnościowego oraz bogate orzecznictwo Sądów administracyjnych wskazuje, że zastosowanie tego typu oznaczenia dla przedmiotowych chipsów należy uznać za wprowadzające w błąd.

II. Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku art. 3 § 1 i art. 135 p.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez naruszenie zasady, że kontrola sądowa działalności administracji sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a także polegający na błędnym zastosowaniu przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, pomimo braku przesłanki naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, braku naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, braku innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ przedmiotowa decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów została wydana zgodnie z przepisami prawa;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku art. 40a ust. 1 pkt 3, ust. 5 ustawy z 21 grudnia 2000r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2021r., poz. 630, z późn. zm.), art. 7 ust. 1 lit. a, ust. 2, art. 18 ust. 2 w związku z art. 17 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z 25 października 2011r. (Dz.U. L 304/18 z 22.11.2011, str.18 ze zm.) oraz w związku z art. 1, art. 8, art. 9, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne zastosowanie i uwzględnienie skargi, mimo, że Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydający przedmiotową decyzję nie naruszył przepisów postępowania w istotny sposób wpływający na wynik sprawy, w szczególności w sytuacji kiedy:

- decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, w tym szczegółowe wyjaśnienie dlaczego użyte w oznakowaniu produktu określenie "[...]" może być mylące dla konsumentów, kiedy w uzasadnieniu decyzji wyraźnie wskazano, że zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1169/2011, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego składu oraz metod wytwarzania lub produkcji, przy uwzględnieniu, że informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia (art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011),

- treść przepisu art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych wyraźnie stanowi, że karze podlega każdy kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, bez dodatkowego wymogu, że warunkiem wymierzenia kary miałoby być wprowadzenie konsumenta w błąd;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez naruszenie zasady, że kontrola sądowa działalności administracji sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a także przez brak przekonującego uzasadnienia które przepisy obowiązującego powszechnie prawa zostały przez organ administracji naruszone;

d) art. 141 § 4 p.p.s.a., które nastąpiło przez nie zawarcie w uzasadnieniu wyroku prawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nie wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a także przez umieszczenie w uzasadnieniu sprzecznych z prawem i z logiką wskazań co do dalszego postępowania, jak również brak w uzasadnieniu wyroku przyjętego przez Sąd stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy;

e) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady, że kontrola sądowa działalności administracji sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a także przez przyjęcie przez Sąd ustaleń stanu faktycznego niezgodnego ze stanem rzeczywistym, poprzez uznanie, że organ nieprawidłowo ustalił zakres stwierdzonych naruszeń i nie wyjaśnił w pełni stanu faktycznego sprawy, kiedy organ zebrał i rozpatrzył pełny materiał dowodowy, a ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnił stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów oraz przychodu, a także wartość kontrolowanych artykułów rolno-spożywczych.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Przypomnieć należy, że WSA w Warszawie wyrokiem z 4 września 2019r., sygn. akt VI SA/Wa 510/19 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 21 grudnia 2018r., nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z 17 września 2018r. w przedmiocie kary pieniężnej nałożonej na skarżącą. Zdaniem WSA, organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., albowiem nie dopełniły ciążącego na nich obowiązku wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy, a przedstawiona przez organy obu instancji argumentacja dotycząca możliwości wprowadzenia konsumentów w błąd nie została poparta przekonującym materiałem dowodowym. Sąd wskazał, że organy obu instancji zakwestionowały oznakowanie czterech partii towarów, wskazując, że określenie nazw odnośnie do [...] - "[...]" zaś do chipsów - "[...]" może wprowadzać w błąd ponieważ ma sugerować, że produkty te są wytworzone na podstawie tradycyjnej receptury nie zaś w trakcie procesu przemysłowego. WSA zaznaczył, że organy nie wskazały na jakich dowodach oparły swoje przeświadczenie. W ocenie Sądu I instancji z akt sprawy nie wynika aby w kwestii możliwości wprowadzenia konsumentów tych towarów w błąd wypowiedzieli się np. biegli. Organy administracji nie wzięły również pod uwagę okoliczności, że nazwy zakwestionowanych produktów są zarejestrowanymi znakami towarowymi, co oznacza, że dokonując rejestracji Urząd Patentowy musiał rozważać ewentualność wprowadzenia konsumentów w błąd. Za niezgodne z prawem Sąd I instancji uznał także wymierzenie Spółce kary w łącznej wysokości 500 zł bez rozróżnienia jakie kwoty dotyczą poszczególnych zakwestionowanych produktów.

Wyrokiem z 30 marca 2023r., sygn. akt II GSK 31/20 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. W ocenie NSA, Sąd I instancji uchylając w całości zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję w uzasadnieniu wyroku odniósł się tylko do części rozstrzygnięć zaskarżonej decyzji, tj. wprowadzenia do obrotu majonezu i chipsów. Wskazał, że uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera ustosunkowania się do naruszenia polegającego na wprowadzeniu do obrotu produktu - Masła orzechowego [...], w stosunku do którego uznanie go za produkt nieodpowiadający jakości handlowej opierało się na zupełnie innej podstawie faktycznej niż w przypadku majonezu i chipsów. Nie poddaje się zatem kontroli kasacyjnej czym kierował się WSA uznając za nieprawidłowe rozstrzygnięcie organu w zakresie wprowadzenia do obrotu Masła orzechowego z kawałkami orzeszków ziemnych [...]. Brak również jakichkolwiek wytycznych w tym zakresie dla organu. Ze względu zaś na trafnie podniesione w skardze kasacyjnej deficyty uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które nie pozwalały na stwierdzenie, czy decyzja UOKiK została skontrolowana w całości i jakie były motywy podjętego rozstrzygnięcia oraz jakie działania ma podjąć organ ponownie rozpoznając sprawę, zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu. Przedwczesne na tym etapie, przed poznaniem stanowiska Sądu I instancji co do całości decyzji UOKiK, były w ocenie NSA pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.

Podkreślić trzeba, że zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak zaś wynika z treści art. 193 p.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym (...). Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także Sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak wynika z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne Sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na Sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego.

Uchylając na obecnym etapie postępowania zaskarżoną decyzję WSA wskazał, że w odniesieniu do oznakowania produktu [...] o zawartości netto 420 ml i 650 ml nie wprowadza konsumenta w błąd co do metod produkcji, bowiem nazwa "[...]" w połączeniu z pozostałymi elementami oznakowania ma charakter fantazyjny i nie wskazuje na żadną konkretną cechę produktu. Dokonując bowiem oceny oznakowania produktu pod kątem potencjalnego wprowadzenia w błąd trzeba odnieść te rozważania do modelu przeciętnego konsumenta, który ma możliwość zapoznania się z całością oznakowania produktu.

Natomiast w odniesieniu do Chipsów ziemniaczanych [...]" o masie netto 130 g wskazał, że zwrot "[...]" nie jest zarezerwowany dla konkretnej kategorii produktów, a konsument polski, który w ogóle decyduje się na zakup chipsów, nie oczekuje produktu tradycyjnego, ani wytwarzanego naturalnie. Uznał, że organ błędnie pominął przy ustaleniu stanu faktycznego i sporządzaniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji istotne dla sprawy okoliczności udokumentowane w aktach sprawy lub powszechnie znanych, tj.: rozumienie przez konsumentów, iż chipsy nie są ani produktem polskim ani tradycyjnym, a wskazanie na opakowaniu produktu nazwy produktu "Chipsy ziemniaczane [...]" oraz wyraźną ilustrację przedstawiającą chipsy; podkreślenie, że słowo "[...]" odnosi się do określenia głównego składnika produktu; wykorzystanie określenia "[...]" w celu poinformowania konsumentów zwracających uwagę na wykorzystywanie lokalnych składników, że produkt wyprodukowany został wyłącznie z polskich ziemniaków.

Wskazał, że organ nie wyjaśnił jakie preferencje i oczekiwania w jego ocenie ma konsument, ignorując okoliczność, że w niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę model konsumenta poszukującego konkretnego produktu - chipsów - uważanych powszechnie, szczególnie przez świadomych konsumentów, za żywność wysoko przetworzoną, kaloryczną i niezdrową, niebędącą żywnością tradycyjną.

Stanowisko Sądu I instancji jest błędne i zostało skutecznie zakwestionowane w skardze kasacyjnej.

Przede wszystkim podnieść należy, że wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta - art. 4 ust. 1 ustawy. Pojęcie jakości handlowej definiuje natomiast art. 3 pkt 5 ustawy i są to cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnym.

Z kolei z art. 3 pkt 10 ustawy wynika, że przez artykuł rolno-spożywczy zafałszowany należy rozumieć produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.

Uwagę należy zwrócić na użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności jeżeli", wskazujący na otwarty katalog możliwych działań, prowadzących do zafałszowania żywności.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w tym co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Art. 7 ust. 2 rozporządzenia przewiduje, że informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta (lit. a), nie mogą też sugerować, że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślanie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych (lit. c).

W myśl zaś art. 8 cytowanego rozporządzenia podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze dostarczające innym podmiotom prowadzącym przedsiębiorstwo spożywcze żywność nieprzeznaczoną dla konsumenta finalnego ani dla zakładów żywienia zbiorowego zapewniają przekazywanie tym innym podmiotom prowadzącym przedsiębiorstwo spożywcze wystarczających informacji, które umożliwią im w stosownych przypadkach spełnienie ich obowiązków na mocy ust. 2. Podmioty działające na rynku spożywczym, które nie mają wpływu na informacje na temat żywności, nie mogą dostarczać żywności, o której wiedzą lub w stosunku do której mają podejrzenia - w oparciu o informacje posiadane w ramach działalności zawodowej, że jest niezgodna z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych (ust 3). Bez uszczerbku dla ust. 2-4 podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają przestrzeganie w przedsiębiorstwach pozostających pod ich kontrolą wymogów prawa dotyczącego informacji na temat żywności i odpowiednich przepisów krajowych mających znaczenie dla ich działalności i upewniają się, że wymogi te są spełnione. (ust 5).

Dodać też należy, że szczegółowe wymagania odnoszące się do oznakowania środków spożywczych zawiera art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 wskazując, że każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów żywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat żywności zgodne z tym rozporządzeniem. Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a) cyt. rozporządzenia informacje na temat żywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego. Chodzi o zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego (art. 1 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011). Rozporządzenie to określa ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności etykietowania żywności (art. 1 ust. 2).

Przez etykietowanie stosownie do art. 2 ust. 2 lit. j) rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 rozumie się wszelkie napisy, dane szczegółowe, znaki handlowe, nazwy marek, ilustracje lub symbole odnoszące się do danego środka spożywczego i umieszczone na wszelkiego rodzaju opakowaniu, dokumencie, ulotce, etykiecie, opasce lub pierścieniu towarzyszącym takiej żywności lub odnoszącym się do niej (por. wyroki TSUE: z 4 czerwca 2015r. w sprawie C-195/14 Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände - Verbraucherzentrale Bundesverband e.V. v. Teekanne GmbH & Co. KG, opubl. ZOTSiS 2015/6/I-361, LEX nr 1712738; z 10 września 2009r. w sprawie C-446/07, Alberto Severi v. Regione Emilia-Romagna; opubl. ZOTSiS 2009/8-9B/I-8041).

Zgodnie z art. 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002r. prawo żywnościowe ma na celu ochronę konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru oraz przeciwdziałać wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd. Stosownie do treści art. 3 ust 8 wprowadzenie na rynek oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania.

Nie ulega zatem wątpliwości, że zarówno krajowe regulacje zawarte w ustawie o jakości handlowej, jak i przywołane przepisy unijne sprzeciwiają się każdej praktyce mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta. Konsument ma bowiem prawo nabywać produkty zgodnie z jego własnymi oczekiwaniami, świadomie wybierając artykuły o pożądanych przez niego cechach jakościowych. Naruszanie ww. zasad oznacza naruszenie interesu konsumenta (por. m.in. wyrok NSA z 16 grudnia 2014r., sygn. akt II GSK 2033/13; wyrok WSA w Warszawie z 21 kwietnia 2009r., sygn. akt VI SA/Wa 359/09; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z powyższego, oznakowanie artykułów rolno-spożywczych jest istotnym elementem jakości handlowej. Obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny, jasny i łatwo zrozumiały dla konsumenta. Jak wskazuje się w orzecznictwie, etykieta jest wizytówką producenta (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 19 maja 2010r., sygn. akt VI SA/Wa 478/10). Poprzez treść etykiety producent wypełnia obowiązek przekazania konsumentowi wymaganych prawem informacji. Odczytując tekst etykiety, konsument podejmuje decyzję o wydaniu swoich pieniędzy. Wszelkie zaniedbania zakresie prawidłowego etykietowania trzeba uznać za oczywiste naruszenie interesów konsumenta. Jeśli etykieta produktu nie zawiera tego, co powinna, lub jest elementem manipulacji, oznacza to, że producent narusza ciążące na nim obowiązki w zakresie znakowania, a więc nie może zapewnić wystarczająco dobrej jakości produkcji i/lub jej bezpieczeństwa.

W orzecznictwie podkreśla się, że stosowanie określeń typu [...],wprowadza konsumentów w błąd, sugerując niezgodne ze stanem faktycznym właściwości wyrobu gotowego, w tym dotyczące jego składu i sposobu produkcji (por. m.in. wyroki NSA: z 25 lutego 2020r, sygn. akt II GSK 3788/17, 24 lutego 2017r., sygn. akt II GSK 440/16, LEX nr 2334168, 16 października 2015r., sygn. akt II GSK 1948/14, 10 czerwca 2015r., sygn. akt II GSK 961/14; wyroki WSA w Warszawie: z 5 czerwca 2013r., sygn. akt VI SA/Wa 564/13, LEX nr 1806782; 3 kwietnia 2012r., sygn. akt VI SA/Wa 2271/11, LEX nr 1277257).

Błędnie zatem Sąd I instancji za zgodne z prawem uznał stanowisko skarżącej, że użycie w nazwie produktu w przypadku zakwestionowanych partii majonezów nazwy "[...]", a chipsów "[...] ma charakter fantazyjny i nie wskazuje na żadną konkretną cechę produktu, kiedy informacja taka może wywołać u nabywcy przeświadczenie, że produkt taki jest wytwarzany prostymi metodami wyłącznie z podstawowych składników koniecznych do wytworzenia danego rodzaju produktów bez dodatków substancji dodatkowych, co może wywołać u konsumenta błędne przekonanie o cechach produktu i wprowadzić w błąd.

Nazwy te tworzą mylne wyobrażenie o produkcie, a w sytuacji, gdy stanowią pierwszy i wiodący element informacji o samym produkcie, za oczywiste uznać należy również i to, że tym samym nie pozostaje bez wpływu na możliwość podjęcia w pełni racjonalnej decyzji o ich zakupie, a przez to, że wprowadza w błąd.

Wskazać też należy, że sposób użycia (posłużenia się) znakiem towarowym w oznakowaniu produktu nie może wprowadzać w błąd konsumenta (por. wyroki NSA: z 11 marca 2014r., sygn. akt II OSK 2359/12, 24 lutego 2017r., sygn. akt II GSK 440/16, 19 czerwca 2019r., sygn. akt II OSK 2045/17 oraz z 25 lutego 2020r., II GSK 3788/17 - dostępne w internecie ). W wyroku z 4 czerwca 2015r. w sprawie C-195/14, Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że Sąd krajowy powinien dokonać analizy ogółu poszczególnych elementów składających się na etykietowanie środka spożywczego celem ustalenia, czy przeciętny, odpowiednio poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument może zostać wprowadzony w błąd. W ramach wspomnianej analizy Sąd krajowy powinien w szczególności wziąć pod uwagę użyte wyrażenia i obrazy oraz rozmieszczenie, wielkość, kolor, czcionkę, język, składnię i interpunkcję poszczególnych elementów umieszczonych na opakowaniu owego środka spożywczego (por. sentencję tego wyroku oraz pkt 40, 42-44 uzasadnienia).

Tak orzecznictwo, jak i doktryna są zgodne, że działanie wprowadzające w błąd ma miejsce, jeżeli w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji, której inaczej by nie podjął (wyrok NSA z 16 października 2015r., sygn. akt II GSK 1948/14). Zakłada się przy tym, że przeciętny konsument zgodnie z modelem wypracowanym w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości jest osobą należycie (dobrze, właściwie) poinformowaną, uważną (ostrożną) i racjonalną (rozsądnie spostrzegawczą), wykazującą odpowiedni stopień krytycyzmu wobec działań, których jest adresatem, a zatem ustalenie ryzyka wprowadzenia w błąd danego przekazu należy przeprowadzać, uwzględniając zobiektywizowane i abstrakcyjne "domniemane oczekiwanie" takiego przeciętnego konsumenta (zob. A. Szymecka–Wesołowska, w: A. Szymecka-Wesołowska (red.), Bezpieczeństwo żywności i żywienia. Komentarz., Lex 2013, komentarz do art. 46, a także przywołane tam orzecznictwo TS). Taki konsument posiada umiejętność odczytywania informacji reklamowych, nie poddaje się łatwo reklamie i zawartym w niej sugestiom, przejawia pewien stopień krytycyzmu wobec reklamy (wyrok TS z 16 lipca 1998r. w sprawie C-210/96 Gut Springenheide, Zb. Orz. 1998, I-4657).

W rozpoznawanej sprawie, wbrew stanowisku Sądu I instancji organ w sposób prawidłowy dokonał wykładni prawa materialnego, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się też szeroko do modelu przeciętnego konsumenta (str. 12-14 zaskarżonej decyzji).

W myśl art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej każdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł. Ustalając wysokość kary pieniężnej, organ uwzględnia, na mocy art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów. Natomiast ustawodawca unijny sformułował postulat dla państw członkowskich dotyczący zasad wymierzania kar z tytułu naruszenia prawa żywnościowego wynikający z art. 17 ust. 2 in fine rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. L 31 z 1.2.2002, s. 1 z późn. zm.). W myśl tego przepisu kary ustanowione przez państwa członkowskie z tytułu naruszenia prawa żywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Wskazać należy, że wymierzona kara w łącznej wysokości 500 zł była karą najniższą z możliwych i nałożona została za wprowadzenie do obrotu 4 partii produktów niespełniających wymagań jakości handlowej. W tym zakresie też realizuje funkcje jakie powinna spełniać zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, tj. powinna być skuteczna, proporcjonalna, odstraszająca a także co zaznaczył organ jest najmniej uciążliwa.

Podkreślenia też wymaga, że zgodnie z art. 40a ust. 5c ustawy o jakości handlowej w przypadku niskiego stopnia szkodliwości czynu, niewielkiego zakresu naruszenia lub braku stwierdzenia istotnych uchybień w dotychczasowej działalności podmiotu można odstąpić od wymierzenia kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1-3a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wykazał, że stwierdzone uchybienia posiadały stopień szkodliwości, dokonał też oceny dotychczasowej działalności skarżącej i toczących się względem niej postępowań, co w związku z brakiem przedstawienia informacji o wysokości osiągniętego przychodu w ostatnim roku rozliczeniowym (2017) nie pozwoliło na zastosowanie odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za usprawiedliwione i uchylił zaskarżony wyrok.

W świetle prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego Naczelny Sąd Administracyjny uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, zatem działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. rozpoznał skargę i w oparciu o art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.

O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r., poz. 1935 t.j.). Na zasądzoną kwotę 340 zł. składa się wynagrodzenie radcy prawnego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (240 zł.) oraz wpis od skargi kasacyjnej (100 zł).