Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 408/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1, ust. 5,
journal: Dz.U. 2015 poz 640
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jednolity
article: art. 111 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity
article: art. 237 (7), art. 237 (8), art. 237 ( 11a)
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1, art. 7a ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 43 poz 224
law: Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2016 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Głównego Inspektora Pracy [...] z dnia 29 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych uchybień oddala skargę.


UZASADNIENIE

W związku z wypadkiem przy pracy, który miał miejsce w należącym do T. M. zakładzie Nr [...] w S. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy Oddział w [...] przeprowadził kontrolę, w wyniku której na podstawie art. 11 pkt 1, 6, 6a w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2015 r., poz. 640) wydano decyzję z dnia 10 grudnia 2015 r. Decyzją tą inspektor nakazał T. M.:

1. Zapewnić pracownikom pomieszczenia ze sprawnymi urządzeniami higieniczno-sanitarnymi.

2. Zapewnić wykonanie prac biurowych w pomieszczeniu posiadającym wymianę powietrza oraz zapewniającym co najmniej 13 m3 wolnej objętości pomieszczenia.

3. Wyeliminować ręczny transport ładunku na taczce z podtracza do kotłowni, po posadzce mającej pochylenie ok. 20 %.

4. Wyeliminować zagrożenie wynikające z użytkowania schodów, pomiędzy pomieszczeniem traków a kotłownią, posiadające śliską nawierzchnię, wytarte (wyszczerbione, zaokrąglone) ich krawędzie.

5. Dostarczyć wszystkim pracownikom wykonującym prace związane z bezpośrednią obsługą maszyn i innych urządzeń technicznych, nieodpłatnie odzież i obuwie robocze.

6. Ponownie, po raz trzeci, ustalić okoliczności i przyczyny wypadku, jaki miał miejsce w dniu 21.10.2015 r. na terenie Zakładu Nr [...] w S. przy ul. [...], w wyniku którego poszkodowaną została pracownica H. Ż..

7. Opracować instrukcję stanowiskową dla prac w Zakładzie Nr [...] z wykorzystaniem maszyny do obróbki drewna Typ [...], rok produkcji 1963, nr fabryczny [...] produkcji M. W. (Niemcy).

8. Zapewnić dla maszyny do czterostronnej obróbki desek, Typ [...], rok produkcji 1963, nr fabryczny [...], producent M.W. (Niemcy), Dokumentację Techniczno-Ruchową w języku polskim.

9. Poddać kontroli obiekty budowlane użytkowane w Zakładzie Nr [...], polegającej na zbadaniu instalacji elektrycznej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów.

10. Dokonać ponownej oceny ryzyka zawodowego występującego przy wykonywaniu prac, przy maszynie do czterostronnej obróbki desek: Typ [...], rok produkcji 1963, nr fabryczny [...], produkcji M. W. (Niemcy), uwzględniającej możliwe sposoby wykonywania prac.

11. Opracować zasady ruchu na drogach wewnątrzzakładowych.

12. Usunąć przyczynę cieknącej wody z sufitu (dachu), podczas opadu deszczu, w obiekcie Mała stolarnia.

13. Usunąć przyczynę cieknącej wody z sufitu (dachu) i dokonać naprawy podsufitki, w budynku zespołu pomieszczeń garaży.

14. Ustalić rodzaje środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, których stosowanie na określonych stanowiskach pracy jest niezbędne, oraz przewidywane okresy użytkowania odzieży i obuwia roboczego.

Decyzją z dnia 29 stycznia 2016 r., nr [...], wydaną po rozpoznaniu odwołania T. M. Okręgowy Inspektor Pracy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy:

- utrzymał w mocy decyzję nr 1,

- uchylił decyzję nr 2 w całości i wydał w to miejsce decyzję o treści:

2. Zapewnić, w pomieszczeniu biurowym nr 1 w Zakładzie Nr [...] w S., odpowiednią wentylację oraz co najmniej 15 m3 wolnej objętości pomieszczenia dla każdego z pracowników jednocześnie zatrudnionych w pomieszczeniu. Termin wykonania: 29.02.2016 r.

- utrzymał w mocy decyzję nr 3 i 4,

- uchylił w całości decyzję nr 5 i 14 oraz wydał w to miejsce decyzję o treści:

5.Ustalić, po konsultacji z pracownikami bądź ich przedstawicielami, rodzaje środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, których stosowanie na określonych stanowiskach pracy jest niezbędne, oraz przewidywane okresy użytkowania odzieży i obuwia roboczego, uwzględniając grupy pracowników, dla których niedopuszczalne jest wykonywanie pracy we własnej odzieży i obuwiu roboczym oraz wyposażyć ww. pracowników w odzież i obuwie robocze, zgodnie z przyjętymi ustaleniami. Termin wykonania: 29.02.2016 r.

- uchylił decyzję nr 6 i umorzył postępowanie w tym zakresie,

- uchylił decyzję nr 7 i wydał w to miejsce decyzję o treści:

7. Udostępnić pracownikom do stałego korzystania Instrukcję obsługi maszyny do obróbki drewna typ [...] produkcji M. W.. Termin wykonania: 12.02.2016 r.

- utrzymał w mocy decyzję nr 8,

- uchylił w całości decyzję nr 9 i wydał w to miejsce decyzję o treści:

9. Potwierdzić protokołem z pomiarów i badań ochronę podstawową i ochronę przy uszkodzeniu urządzeń i instalacji elektrycznej, eksploatowanych w Zakładzie nr [...] w S.. Termin wykonania: 29.02.2016 r.

- uchylił decyzję nr 10 i umorzył postępowanie w tym zakresie,

- utrzymał w mocy decyzję nr 11,

- uchylił decyzję nr 12 w całości i wydał w to miejsce decyzję o treści:

12. Dokonać naprawy dachu, zapewniając jego szczelność nad pomieszczeniem małej stolarni w Zakładzie nr [...] w S.. Termin wykonania: 29.02.2016.

- uchylił w całości decyzję nr 13 i wydał w to miejsce decyzję o treści:

Dokonać naprawy podsufitki w budynku zespołu pomieszczeń garaży w Zakładzie Nr [...] w S. z uwzględnieniem zabezpieczenia przed możliwością ponownego przenikania wilgoci. Termin wykonania: 29.02.2016 r.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, w przypadku, gdy okoliczności faktyczne uzasadniają niezwłoczne podjęcie kontroli u przedsiębiorcy (a do takich niewątpliwie należy wypadek przy pracy), może być ona podjęta po okazaniu legitymacji służbowej. Kontrolowanemu należy niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia podjęcia kontroli, doręczyć upoważnienie do przeprowadzenia kontroli. Zgodnie z zapisem w art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych mają zastosowanie odpowiednie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 39 k.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Stosowne upoważnienie zostało przesłane za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 22 października 2015 r. W posiadaniu Okręgowego Inspektoratu Pracy znajduje się zwrotne poświadczenie odbioru, potwierdzające doręczenie upoważnienia w dniu 26 października 2015 r., opatrzone podpisem osoby odbierającej oraz pieczątką firmową. To zwrotne poświadczenie odbioru stanowi dowód doręczenia upoważnienia z zachowaniem ustawowego terminu.

Nadto Okręgowy Inspektor Pracy stwierdził, że decyzja nr 1 dotyczyła zapewnienia pracownikom odpowiednio wyposażonych pomieszczeń higieniczno-sanitarnych. Z zapisów w protokole kontroli wynika, iż umywalki w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych dla pracowników produkcyjnych były zaopatrzone w niesprawne ogrzewacze przepływowe, a tym samym pozbawione ciepłej wody. Potwierdził to pracodawca, stwierdzając w odwołaniu, iż wystąpiła przejściowa awaria ogrzewaczy przepływowych. W przypadku, jeżeli ogrzewacze zostały skutecznie naprawione, można to potraktować jako wykonanie przedmiotowej decyzji, nie zaś podstawę do jej uchylenia.

Decyzja nr 2 dotyczyła zapewnienia pracownikom biurowym w pomieszczeniu stałej pracy odpowiedniej wentylacji i wolnej objętości pomieszczenia Z zapisów w protokole wynika, iż 2 pracowników biurowych świadczy pracę w pomieszczeniu pozbawionym możliwości wymiany powietrza. Ponadto w pomieszczeniu nie zapewniono 13 m3 wolnej objętości pomieszczenia dla każdego pracownika. Okręgowy Inspektor Pracy zmienił treść przedmiotowej decyzji z uwagi na konieczność precyzyjnego określenia, iż wymóg wolnej objętości pomieszczenia jest normą dotyczącą każdego zatrudnionego w nim pracownika. Organ stwierdził, iż wymóg zapewnienia 13 m3 wolnej objętości dotyczy pomieszczeń stałej pracy, o wysokości co najmniej 3 m i w których nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia. Z protokołu kontroli wynika, że przedmiotowe pomieszczenie ma wysokość 2,65 m. Zgodnie z § 20 ust. 3 pkt 1 a rozporządzenia MIPS w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zmianami oraz z 2011 r. Nr 173, poz. 1034) prowadzenie prac biurowych, jako nienarażające pracowników na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, jest dopuszczalne w pomieszczeniu o wysokości nie niższej niż 2, 5 m pod warunkiem, iż w pomieszczeniu pracują nie więcej niż 4 osoby, a wolna objętość pomieszczenia na jedną osobę wynosi nie mniej niż 15 m3. Ponadto istotną i w pełni zasadną częścią przedmiotowej decyzji jest obowiązek zapewnienia wentylacji pomieszczenia pracy.

Decyzja nr 3 dotyczy wyeliminowania ręcznego transportu ładunku na taczce z podtracza do kotłowni, po posadzce mającej pochylenie ok. 20 %. Pracodawca w odwołaniu nie kwestionował ustaleń dokonanych w protokole kontroli, dotyczących samego faktu transportu ładunku na taczce po pochyleniu około 20 %. Wskazał jedynie na błędną interpretację zapisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz. U. Nr 26, poz. 313 ze zmianami oraz z 2009 r. Nr 56, poz. 462) przez organ I instancji i nieuwzględnienie faktu, iż "przewidziano jedynie określenie maksymalnego ciężaru towaru razem z wózkiem na 350 kg przy powierzchni nachylonej powyżej 5 %, nie określając maksymalnego nachylenia powierzchni posadzki powyżej której to wartości używanie ręcznego transportu jest wyeliminowane przez przepisy prawa." Pracodawca niewątpliwie dokonał błędnej wykładni zapisu rozporządzenia. Wprawdzie § 21 rozporządzenia zawiera regulacje dotyczące ciężaru ładunku przemieszczanego na wózku, jednak pkt 3 tego paragrafu stanowi, iż niedopuszczalne jest ręczne przemieszczanie ładunków na wózkach po pochyleniach powierzchni większych niż 8% oraz na odległość większą niż 200 m. Niezależnie od tego zastosowanie w przedmiotowej sprawie ma wskazany przez inspektora pracy jako podstawa prawna decyzji § 24 ust. 2 rozporządzenia, który jednoznacznie stanowi, iż niedopuszczalne jest przemieszczanie ładunku na taczce po pochyleniach większych niż 8% oraz na odległość przekraczającą 200 m. Tym samym nakaz wydany przez inspektora pracy jest w pełni zasadny.

Decyzja nr 4 dotyczy wyeliminowania zagrożenia wynikającego z użytkowania schodów, pomiędzy pomieszczeniem traków a kotłownią, posiadających śliską nawierzchnię oraz wytarte (wyszczerbione, zaokrąglone) ich krawędzie. Z zapisu w protokole kontroli wynika, iż w przejściu (z hali traków do kotłowni) użytkowane są schody o bardzo śliskiej powierzchni, o wytartych (wyszczerbionych, zaokrąglonych) krawędziach, stwarzające zagrożenie poślizgnięcia. Protokół zawiera również fotografie przedmiotowych schodów, obrazujące ich znaczne zużycie. Treść odwołania sugeruje stosowanie środków ochrony zapobiegających poślizgnięciu się pracownika, jednak ich nie konkretyzuje. Inspektor pracy w trakcie kontroli stwierdził, że powierzchnia schodów jest śliska, zaś dokumentacja fotograficzna nie wskazuje na stosowanie jakichkolwiek środków, zapobiegających poślizgnięciu się bądź potknięciu się pracownika. Wskazany przez inspektora pracy jako podstawa prawna przepis § 21 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy stanowi, że nawierzchnie schodów, pomostów i pochylni nie powinny być śliskie.

Decyzja nr 5 dotyczy dostarczenia wszystkim pracownikom zatrudnionym w Zakładzie Nr [...] w S., wykonującym prace związane z bezpośrednią obsługą maszyn i innych urządzeń technicznych, nieodpłatnie odzieży i obuwia roboczego. Natomiast decyzja nr 14 dotyczy ustalenia rodzajów środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, których stosowanie na określonych stanowiskach pracy jest niezbędne, oraz przewidywanych okresów ich używalności. Organ wyjaśnił, iż pracodawca podnosił w odwołaniu, iż kontrolowani pracownicy, co do których inspektor stwierdził brak wyposażenia w odzież i obuwie robocze, nie byli zatrudnieni bezpośrednio przy obsłudze maszyn ani przy pracach, powodujących intensywne brudzenie się. Przedstawiony przez pracodawcę "Wykaz odzieży i obuwia roboczego", stanowiący załącznik do protokołu kontroli, nie zawiera potwierdzenia przeprowadzenia konsultacji z pracownikami bądź ich przedstawicielami, ponadto zawiera bardzo nieprecyzyjne zapisy, np. brak określenia stanowisk (wskazano w nim wyłącznie stanowisko sprzątaczki). Część pracowników wykonuje prace związane z bezpośrednią obsługą maszyn i innych urządzeń technicznych. Pracodawca nie ustalił, w porozumieniu z pracownikami lub ich przedstawicielami, zasad przydzielania pracownikom odzieży i obuwia roboczego, w tym nie ustalił stanowisk pracy, na których dopuszcza się używanie przez pracowników, za ich zgodą, własnej odzieży i obuwia roboczego. Tym samym stwierdzić należy, że decyzja, wydana przez Okręgowego Inspektora Pracy na podstawie powyższych zapisów, nie dotyczy wyłącznie pracowników imiennie wymienionych w protokole kontroli, lecz ma na celu całościowe uregulowanie zagadnienia w zakładzie, pozostawiając pracodawcy określenie, w porozumieniu z pracownikami lub ich przedstawicielami, grupy pracowników, dla których dopuszczalne jest stosowanie własnej odzieży i obuwia roboczego i nakładając obowiązek wyposażenia przez pracodawcę w odzież i obuwie robocze pracowników, dla których z uwagi na wykonywanie prac związanych między innymi z bezpośrednią obsługą maszyn i urządzeń - jest to konieczne.

Decyzja nr 6 dotyczyła ponownego ustalenia okoliczności i przyczyny wypadku, jaki miał miejsce w dniu 21 października 2015 r. na terenie Zakładu Nr [...] w S., w wyniku którego poszkodowaną została pracownica H. Ż.. Brak było uzasadnienia do ponownego regulowania tego samego zagadnienia. Poszkodowanemu wskutek wypadku pracownikowi przysługuje prawo wystąpienia z powództwem do sądu o ustalenie i sprostowanie protokołu.

Decyzja nr 7 dotyczy opracowania instrukcji stanowiskowej dla prac z wykorzystaniem maszyny do obróbki drewna Typ [...], rok produkcji 1963, nr fabryczny 1932/257 produkcji M. W.. Z zapisów w protokole kontroli jednoznacznie wynika, że w toku kontroli inspektorowi pracy nie okazano szczegółowej instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącej stanowiska przy ww. maszynie. Przy stanowisku znajdowały się "Zasady bezpiecznej pracy", "Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach" oraz "Instrukcja postępowania na wypadek powstania pożaru". Art. 2374 § 2 kodeksu pracy nakłada na pracodawcę obowiązek wydania szczegółowych instrukcji i wskazówek, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy. Dokumenty umieszczone na ścianie w pobliżu stanowiska, aczkolwiek pożyteczne, nie mogą być uznane za spełnienie wymagań ww. przepisu. Pracodawca złożył zastrzeżenia do protokołu kontroli, dołączając do nich kserokopię Instrukcji obsługi maszyny do obróbki drewna Typ [...] produkcji M. W.. Organowi II instancji trudno wprawdzie rozstrzygnąć, czy instrukcja ta została opracowana przed czy w trakcie kontroli, nie ulega jednak wątpliwości, iż w dniu wydania przedmiotowej decyzji, tj. 10 grudnia 2015 r. pracodawca posiadał już opracowaną instrukcję. Jednak zapisy w protokole wskazują na fakt, iż nie została ona okazana inspektorowi pracy w trakcie kontroli, co pozwala na stwierdzenie, że nie została udostępniona pracownikom do stałego korzystania.

Decyzja nr 8 dotyczy zapewnienia dla maszyny do czterostronnej obróbki desek, Typ [...], rok produkcji 1963, nr fabryczny [...], producent M. W., eksploatowanej w Zakładzie Nr [...] w S., Dokumentacji Techniczno-Ruchowej w języku polskim. W treści odwołania pracodawca stwierdził, że DTR przedmiotowej maszyny znajdowała się w Zakładzie nr [...] w S.. Zaprzeczają temu zapisy w protokole kontroli, w którym stwierdzono "W dniach kontroli 21 i 22 października 2015 r. w Zakładzie Nr [...] nie było Dokumentacji Techniczno-Ruchowej (DTR) maszyny - obrabiarki do drewna." Zapisano również uzyskaną w pierwszym etapie kontroli informację, iż jest to stara maszyna, dla której nie ma żadnej dokumentacji technicznej. W dniu 10 listopada 2015 r. inspektorowi pracy okazano "DTR w całości w języku niemieckim - nie ma aktualnie w Zakładzie Nr [...] wersji przetłumaczonej na język polski. [...] Innej dokumentacji technicznej dla tej maszyny pracodawca nie posiada." Zgodnie z art.7 ust 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2011 r. Nr 43 poz. 224 ze zm.) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w obrocie z udziałem konsumentów oraz przy wykonywaniu przepisów z zakresu prawa pracy używa się języka polskiego. Art. 7a ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż obowiązek używania języka polskiego w zakresie, o którym mowa w art. 7, dotyczy w szczególności nazewnictwa towarów i usług, ofert, warunków gwarancji, faktur, rachunków i pokwitowań, jak również ostrzeżeń i informacji dla konsumentów wymaganych na podstawie innych przepisów, instrukcji obsługi oraz informacji o właściwościach towarów i usług.

Decyzja nr 9 dotyczy poddania kontroli obiektów budowlanych użytkowanych w Zakładzie Nr [...] w S., polegającej na zbadaniu instalacji elektrycznej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów. Okręgowy Inspektor Pracy zmienił tę decyzję, biorąc pod uwagę fakt, iż nałożenie obowiązku przeprowadzenia kontroli obiektów budowlanych, wynikające z przepisów prawa budowlanego, nie leży w kompetencji organu inspekcji pracy. Zapisy w protokole kontroli potwierdzają przystąpienie przez pracodawcę do realizacji pomiarów instalacji i urządzeń elektrycznych. Jednak do dnia zakończenia kontroli protokołów, potwierdzających ochronę podstawową i ochronę przy uszkodzeniu urządzeń i instalacji elektrycznej nie przedstawiono.

Decyzja nr 10 dotyczy ponownej oceny ryzyka zawodowego występującego przy wykonywaniu prac w Zakładzie Nr [...] w S., przy maszynie do czterostronnej obróbki desek: Typ [...], rok produkcji 1963, nr fabryczny [...], produkcji M. W. (Niemcy), uwzględniającej możliwe sposoby wykonywania prac. Okręgowy Inspektor Pracy uchylił przedmiotową decyzję z uwagi na fakt, iż obowiązujące w tym zakresie przepisy nie obligują pracodawcy do uwzględniania w ocenie ryzyka zawodowego możliwych sposobów wykonywania prac.

Decyzja nr 11 dotyczy opracowania zasad ruchu na drogach wewnątrzzakładowych w Zakładzie Nr [...] w S.. W odwołaniu pracodawca podaje, iż posiada opracowane przedmiotowe zasady, jednak z protokołu kontroli wynika, iż przedstawiono 2 opracowania na ten temat, niezawierające odniesień do konkretnych warunków dróg wewnątrzzakładowych w zakładzie oraz niezatwierdzone przez pracodawcę ani żadną inną osobę. Tym samym brak podstaw do uznania, iż zostały opracowane zasady ruchu na drogach wewnątrzzakładowych, które zgodnie z § 66 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy powinny zawierać w szczególności maksymalne prędkości środków transportu i komunikacji na drogach wewnątrzzakładowych oraz w pomieszczeniach zakładu pracy, uzależnione od szerokości dróg, natężenia ruchu, widoczności. Niezatwierdzone dokumenty, niezawierające stosownych zapisów dotyczących konkretnych warunków w zakładzie nie mogą być uznane za wystarczające dla spełnienia wymagań przepisów w tym zakresie.

Decyzja nr 12 dotyczy usunięcia przecieku wody z sufitu (dachu) w obiekcie małej stolarni w Zakładzie Nr [...] w S.. Pracodawca w odwołaniu nie odniósł się do zagadnienia, ujętego w nakazie. Z zapisów w protokole kontroli wynika, że w pomieszczeniu jest nieszczelny sufit, co w trakcie opadów atmosferycznych skutkuje przeciekaniem wody bezpośrednio na maszyny i materiały, co w sposób oczywisty wymaga dokonania stosownej naprawy. Dokonana przez Okręgowego Inspektora Pracy zmiana treści decyzji ma na celu wyłącznie jednoznaczne określenie obowiązków, wynikających ze stwierdzonej nieprawidłowości.

Decyzja nr 13 dotyczy usunięcia przyczyny cieknącej wody z sufitu (dachu) i dokonania naprawy podsufitki, w budynku zespołu pomieszczeń garaży w Zakładzie Nr [...] w S.. W odwołaniu pracodawca stwierdza, iż stwierdzone w pomieszczeniu garażu uszkodzenia podsufitki nie stwarzają zagrożenia jej spadaniem. Protokół kontroli zawiera między innymi fotografie uszkodzonej podsufitki, przedstawiające jej uszkodzenia (dziury) ze zwisającymi fragmentami, otoczone wyraźnymi śladami przeciekania wilgoci. Ten stan faktyczny wskazuje na konieczność dokonania stosownych napraw, tj. naprawienia podsufitki po wcześniejszym usunięciu możliwości przenikania wilgoci.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł T. M. zaskarżając decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w części w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję organu I instancji zawartą w pkt. 1, 3, 4, 8 i 11 oraz w części w jakiej uchyla zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce wydaje nową decyzję zawartą w decyzji organu I instancji w pkt 2, 5, 14, 7, 9, 12 i 13.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa w szczególności:

- art. 15 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie ponownego, kompleksowego i wszechstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji polegający na poprzestaniu na powtórzeniu wadliwej argumentacji przyjętej przez organ I instancji w zakresie utrzymanych w mocy decyzji.

- art. 7, art. 77, art. 80 oraz 136 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w wyniku czego nastąpiło przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów skutkujące dokonaniem przez organ dowolnych ustaleń faktycznych, nieznajdujących potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

- art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w sprawie, poprzez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 34 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez błędne sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyrażającej się w pominięciu przez organ II instancji faktów jakie organ odwoławczy uznał za udowodnione, dowodów na których oparł swoje orzeczenie oraz wskazania przyczyn, z powodu których odmówił mocy dowodowej innym dowodom.

- art. 24 ust. 3, 4 i 5, art. 39 kpa oraz art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, wyrażającej się w błędnym uznaniu, że w toku kontroli doręczenie upoważnienia do jej przeprowadzenia mogło zostać dokonane za pośrednictwem operatora pocztowego o którym mowa w ustawie Prawo Pocztowe, co w sposób oczywisty uniemożliwiało stronie kontrolowanej zapoznania się zarówno z zakresem kontroli, podejmowanymi czynnościami przez inspektora pracy, z uwagi na brak pisemnego upoważnienia przedłożonego wraz z wykonywaniem czynności kontrolnych.

- art. 214 kodeksu pracy oraz § 24.2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki socjalnej z dnia 14 marca 2000 r w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych poprzez błędne przyjęcie, że ręczny transport ładunku na taczce z podtracza do kotłowni nie może odbywać się po posadzce o pochyleniu wskazanym przez inspektora tj. około 20%, podczas gdy w omawianej normie przewidziano jedynie określenie maksymalnego ciężaru towaru wraz z wózkiem na 350kg przy powierzchnia nachylonej powyżej 5%, nie określając maksymalnego nachylenia powierzchni posadzki powyżej której to wartości używanie ręcznego transportu jest wyeliminowane przez przepisy prawa.

- art. 237(7) § 1, 2 i 3 k.p. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie wyrażające się w mylnym przekonaniu, że w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy pozwalające na zastosowanie w miejsce odzieży roboczej przekazywanej pracownikom ekwiwalentu za odzież, podczas gdy żaden z kontrolowanych pracowników, noszący odzież nie zawierającej cech widocznych odzieży roboczej, nie zajmował się bezpośrednią obsługą maszyn i urządzeń technicznych jak również nie podejmował pracy w warunkach powodujących intensywne brudzenie lub skażenie odzieży środkami chemicznymi, podczas gdy w istocie pracownicy ci wykonywali jedynie czynności pomocnicze, zaś otoczenie pracy nie powoduje niebezpieczeństwa skażenia lub zabrudzenia odzieży środkami chemicznymi.

- art. 234 § 1 k.p. oraz § 7, §1 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalenia okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz § 6 ust. 1, § 7 ust. 4 i § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 14 kwietnia 2000r w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze obrabiarek do drewna polegający na ich błędnej interpretacji i niewłaściwym zastosowaniu wyrażającym się w mylnym poglądzie, że przyczyną wypadku było niewłaściwe zabezpieczenia elementów tnących w przedmiotowej maszynie, podczas gdy w istocie zaistniałe zdarzenie w całości wynikało z niewłaściwego zachowania pracownika, który co do zasady nie był pracownikiem obsługi maszyny, a jedynie wykonywał czynności pomocnicze, zaś elementy osłon były zlokalizowane w sposób uniemożliwiający zetknięcie się pracownika z elementami tnącymi w sposób przypadkowy, poza co oczywiste celowym zachowaniem pracownika, co zostało ustalone w toku przeprowadzonej kontroli powypadkowej u pracodawcy.

- § 66 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie

ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy polegający na mylnym uznaniu,

że w Zakładzie nr [...] w miejscowości S. nie funkcjonowała wewnątrzzakładowa

instrukcja zasad ruchu drogowego, podczas gdy w/w opracowanie było przygotowane

i w pełni odpowiadało przepisom w/w rozporządzenia jak również właściwym

przepisom Prawa o ruchu drogowym.

Nadto zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wydanej decyzji w szczególności:

- błędne ustalenie, że pomieszczenia socjalne nie posiadają sprawnych urządzeń higieniczno - sanitarnych poprzez brak m.in. ciepłej wody, podczas gdy już w toku kontroli wskazywano, że jest to jedynie przejściowa awaria, która została usunięta.

- błędne określenie kubatury pomieszczeń biurowych i błędne ustalenie, że nie spełniają one norm.

- błędne ustalenie, że powierzchnia schodów nie posiada powierzchni zabezpieczającej przed poślizgnięciem się pracownika, podczas gdy w pełni spełnia warunki przewidziane w § 21.2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

- błędne ustalenie, że Zakładzie nr [...] w S. brak jest obsługi maszyny do obróbki drewna typ [...], podczas gdy instrukcja jest sporządzona i dostępna dla pracowników jak również błędne ustalenie, że brak jest dokumentacji DTR. która w istocie znajduje się w zakładzie w S..

- błędne ustalenie, że podcieki w pomieszczeniach garaży stwarzały zagrożenie dla pracowników, podczas gdy w istocie nie miały takiego charakteru.

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na mylnym uznaniu, że maszyna marki M. W. nie została przystosowana do minimalnych wymagań bezpieczeństwa i ochrony zdrowia zgodnie z dyrektywą maszynową nr [...] co odpowiada treści Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy, podczas gdy w istocie posiada opracowanie wydane w styczniu 2006r spełniające wymogi formalne przewidziane właściwymi przepisami.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji (w tym decyzji I instancji) i umorzenie postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość wydanych decyzji lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W pierwszym rzędzie należy wskazać, że organy inspekcji pracy są w pełni uprawnione, by w sytuacji ciężkiego wypadku przy pracy przeprowadzić całościową kontrolę przestrzegania przepisów prawa pracy i bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Inspektor pracy w żadnej mierze nie jest zobowiązany do informowania przedsiębiorcy o zamierzonej kontroli. Kontrola taka jest nieodzownym instrumentem ochrony praw pracowniczych, a istota tej ochrony wymaga, by właściwy inspektor pracy mógł ocenić warunki codziennej pracy pracowników. Przyjęcie obowiązku informowania o zamierzonej kontroli czyniłoby oczywiście bezużytecznym ten instrument ochrony. Art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz.U. z 2015 poz. 640) stanowi, że inspektorzy pracy są uprawnieni do przeprowadzania, bez uprzedzenia i o każdej porze dnia i nocy, kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności stanu bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nie jest zasadny zarzut skarżącego, dotyczący wadliwości doręczenia mu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. Żaden przepis prawa nie uniemożliwia doręczenia drogą pocztową kontrolowanemu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli w trybie art. 24 ust. 5 powyższej ustawy. Jeśli rozpoczęcie kontroli miało miejsce 21 października 2015r., zaś upoważnienie do jej przeprowadzenia doręczono skarżącemu w dniu 26 października 2015r., to nie sposób uznać, by doszło do tego z naruszeniem jakichkolwiek przepisów prawa, a zwłaszcza co do terminu 7 dniowego przewidzianego tym przepisie.

Skarga wniesiona przez T. M. dotyczy wszystkich punktów zaskarżonej decyzji, które utrzymują w mocy lub zmieniają nałożone przez organ I instancji na skarżącego – pracodawcę obowiązki, a zatem rozpoznanie skargi wymaga przeanalizowania zgodności poszczególnych rozstrzygnięć z przepisami prawa.

W zakresie punktu 1 przywołać należy przepis § 111 ust. 1 i 2 rozporządzenia MIPS w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zmianami) zgodnie z którym pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich ta praca jest wykonywana. Wymagania dla pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych określa załącznik nr 3 do rozporządzenia, którego § 18 ust. 1 i 2 stanowi, że umywalnia powinna być wyposażona w umywalki emaliowane lub wykonane z materiału odpornego na korozję, zgodne z Polską Normą, zaś do umywalek powinna być doprowadzona woda bieżąca - ciepła i zimna.

Nie jest okolicznością kwestionowaną, że w dacie kontroli nie było ciepłej wody w niektórych umywalkach. Inspektor pracy, orzekając w sprawie zobowiązany był opierać się na materiale dowodowym zebranym w trakcie kontroli i w sytuacji stwierdzenia uchybień musiał orzec o nakazie ich usunięcia. Usunięcie awarii i przywrócenie dopływu ciepłej wody przez pracodawcę stanowi wykonanie obowiązku wynikającego z powołanych przepisów i z decyzji inspektora pracy.

W zakresie punktu 2 stwierdzić należy, że protokół kontroli zawiera pomiar pomieszczenia biurowego, z którego wynika jego kubatura (k-23). Pomiar ten nie budzi wątpliwości w kontekście zdjęć znajdujących się w protokole kontroli. Z pomiaru tego wynika, że warunki pracy w pomieszczeniu biurowym nr 1 nie odpowiadały wymogom prawa – § 20 ust. 3 rozporządzenia (wysokość pomieszczenia pracy może być zmniejszona do 2,5 m w świetle jeżeli w pomieszczeniu zatrudnionych jest nie więcej niż 4 pracowników, a na każdego z nich przypada co najmniej po 15 m3 wolnej objętości pomieszczenia). W pomieszczeniu, w którym pracowały 2 osoby, kubatura wolnej objętości powietrza z całą pewnością nie wynosiła 30 m sześciennych. Decyzja w omawianym zakresie odpowiadała zatem prawu.

Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3 decyzji, to stwierdzić należy, że znajduje on oparcie w powołanym przez organy przepisie 24 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz. U. Nr 26 poz. 313 ze zm.), zgodnie z którym niedopuszczalne jest przemieszczanie ładunku na taczce po pochyleniach większych niż 8% oraz na odległość przekraczającą 200 m. Skoro w kontrolowanym zakładzie stwierdzono przemieszczanie ładunków na taczkach po posadzce o pochyleniu 20%, to stanowiło to niewątpliwie naruszenie powołanego przepisu, a działanie inspektora pracy zmierzające do usunięcia tego naruszenia uznać należy za w pełni uzasadnione.

Co do punktu 4 decyzji to organy inspekcji pracy trafnie powołały się na § 21 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym nawierzchnie schodów, pomostów i pochylni nie powinny być śliskie. Materiał zdjęciowy znajdujący się w protokole kontroli potwierdza ocenę organu, że opisane tam schody są wyślizgane i powodują zagrożenie dla użytkujących je osób. Inspektor pracy jest w pełni uprawniony, by dokonać tego rodzaju oceny, bez odwoływania się do jakichkolwiek wiadomości specjalnych. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości zastosowany przez organ nakaz wyeliminowania zagrożenia.

Rozważania dotyczące pkt 5 decyzji należy poprzedzić powołaniem przepisów kodeksu pracy:

Art. 2377

§ 1. Pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach:

1) jeżeli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu;

2) ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy.

§ 2. Pracodawca może ustalić stanowiska, na których dopuszcza się używanie przez pracowników, za ich zgodą, własnej odzieży i obuwia roboczego, spełniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy.

§ 3. Przepis § 2 nie dotyczy stanowisk, na których są wykonywane prace związane z bezpośrednią obsługą maszyn i innych urządzeń technicznych albo prace powodujące intensywne brudzenie lub skażenie odzieży i obuwia roboczego środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi albo materiałami biologicznie zakaźnymi.

§ 4. Pracownikowi używającemu własnej odzieży i obuwia roboczego, zgodnie z § 2, pracodawca wypłaca ekwiwalent pieniężny w wysokości uwzględniającej ich aktualne ceny.

Art. 2378

§ 1. Pracodawca ustala rodzaje środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, których stosowanie na określonych stanowiskach jest niezbędne w związku z art. 2376 § 1 i art. 2377 § 1, oraz przewidywane okresy użytkowania odzieży i obuwia roboczego.

§ 2. Środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze, o których mowa w art. 2376 § 1 i art. 2377 § 1, stanowią własność pracodawcy.

Art. 23711a §1 pkt 4 - Pracodawca konsultuje z pracownikami lub ich przedstawicielami wszystkie działania związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, w szczególności dotyczące przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego.

Nie może być żadnych wątpliwości co do tego, że w sytuacji stwierdzenia, że pracownicy wykonują pracę we własnej odzieży i obuwiu, rzeczą pracodawcy jest przedłożenie w toku kontroli dokumentów, z których wynikałoby, że miały miejsce konsultacje z pracownikami, w ramach których wyrazili oni zgodę na używanie własnej odzieży i obuwia w zamian za ekwiwalent pieniężny. Zwrócić należy także uwagę na to, że tego rodzaju zgoda jest bezskuteczna, gdy chodzi o stanowiska, na których są wykonywane prace związane z bezpośrednią obsługą maszyn. W odniesieniu do tych stanowisk pracodawca nie może się zwolnić od obowiązku dostarczenia pracownikowi odzieży i obuwia roboczego. Niewątpliwie wśród pracowników zatrudnionych u skarżącego i wykonujących pracę we własnych ubiorach były osoby zajmujące takie stanowiska. W tej sytuacji analizowany punkt zaskarżonej decyzji w pełni odpowiada prawu.

Co do punktu 7 decyzji przywołać należy przepis art. 2374 § 2 k.p. zgodnie z którym pracodawca jest obowiązany wydawać szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy. Zaś § 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia stanowi, że pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom, do stałego korzystania, aktualne instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych.

Zatem instrukcja obsługi maszyny musi być dostępna dla pracowników do stałego korzystania, musi być także sporządzona w języku polskim. Nie wystarczy przechowywanie takiej instrukcji w dowolnym miejscu na terenie zakładu pracy – konieczne jest udostępnienie jej pracownikom obsługującym daną maszynę w miejscu stale dla nich dostępnym, czyli zwykle w obrębie ich stanowiska pracy. W dacie kontroli instrukcja obsługi maszyny do obróbki drewna nie była udostępniona pracownikom obsługującym maszynę na ich stanowisku pracy, a zatem zaskarżona decyzja także i w analizowanym powyżej zakresie jest zgodna z prawem.

W zakresie punktu 8 decyzji stwierdzić należy, że trafnie organy inspekcji pracy uznały, że ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz.U. z 2011 Nr 43 poz. 224 ze zm.) w art. 7 ust. 1 oraz 7a ust. 1 przewiduje obowiązek używania języka polskiego co do instrukcji obsługi i przy wykonywaniu przepisów prawa pracy. Dokumentację Techniczno-Ruchową należy niewątpliwie uznać za instrukcję obsługi w rozumieniu powołanej ustawy. Skoro dokumentu tego nie było w wymaganej prawem formie w dacie kontroli, to także i w tym zakresie nałożony na skarżącego obowiązek znajduje oparcie w prawie.

Co do punktu 9 decyzji należy stwierdzić, że skoro § 10 ust. 2 rozporządzenia wymaga, by instalacje i urządzenia elektryczne były tak wykonane i eksploatowane, aby nie narażały pracowników na porażenie prądem elektrycznym oraz nie stanowiły zagrożenia pożarowego i nie powodowały innych szkodliwych skutków, to wobec stwierdzonych w toku kontroli usterek instalacji elektrycznej inspektor pracy był uprawniony, by zobowiązać pracodawcę do potwierdzenia ochrony i bezpieczeństwa w formie protokołu.

Przepis § 66 ust. 1 rozporządzenia wymaga, by pracodawca zapewnił opracowanie zasad ruchu na drogach wewnątrzzakładowych, zgodnych z przepisami prawa o ruchu drogowym. Zasady takie powinny dotyczyć konkretnych realiów zakładu pracy i być w związku z tym aktem zindywidualizowanym odnoszącym się do konkretnego układu komunikacyjnego. Pracodawca w trakcie kontroli dokumentu takiego nie przedłożył, a zatem inspektor pracy był uprawniony, by zobowiązać go do jego złożenia – o czym orzeczono w punkcie 11 decyzji

Nie budzi żadnych wątpliwości także prawidłowość punktów 12 i 13 decyzji. Skoro art. 214 § 2 k.p. stanowi, że pracodawca jest obowiązany utrzymywać obiekty budowlane i znajdujące się w nich pomieszczenia pracy i urządzenia z nimi związane w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki pracy, to konieczność napraw dachu i podsufitki w celu zapobieżeniu przeciekom i przenikaniu wilgoci do pomieszczeń pracy nie może być kwestionowana. Zatem także działanie organów inspekcji pracy w odniesieniu do stwierdzonych w tym zakresie uchybień było prawidłowe.

W tym stanie sprawy, uznając skargę za nieuzasadnioną, sąd oddalił skargę na postawie art. 151 p.p.s.a.