Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 298/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 par. 1, art. 13 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 19 czerwca 2024 r., nr 2001-IEE.7192.59.2024 w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji rzeczy ruchomej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku prowadzi do majątku A. K. (dalej jako: "skarżący") postępowanie egzekucyjne mające na celu przymusowe wyegzekwowanie należności pieniężnych na rzecz różnych wierzycieli, tj.: Burmistrza Miasta i Gminy Supraśl, Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku, Starosty Powiatu Białostockiego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, Komendanta Placówki Straży Granicznej – T., Burmistrza Z., Głównego Inspektora Transportu Drogowego, Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu i Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie.

Na dzień 23 kwietnia 2024 r. łączna kwota zaległości objęta tytułami wykonawczymi wystawionymi przez ww. wierzycieli wynosi 1.436.840,57 zł + należna opłata egzekucyjna.

W dniu 24 sierpnia 2023 r. funkcjonariusz Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku dokonał tymczasowego zajęcia będącej własnością skarżącego ruchomości w postaci przyczepy ciężarowej marki K. o nr rej. [...], VIN: [...], rok produkcji 2008, numer dowodu rejestracyjnego [...].

Postanowieniem z 25 sierpnia 2023 r., nr 2004-SEE.7113.1.212.2023.1, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku zatwierdził w całości tymczasowe zajęcie ruchomości dokonane przez funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej. Podstawę zatwierdzenia stanowiły następujące tytuły wykonawcze wystawione przez:

- Burmistrza Miasta i Gminy Supraśl o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...];

- Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...];[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...];

- Starostę Powiatu Białostockiego o numerze [...];

- Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny o numerach: [...],[...];

- Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o numerze [...];

- Komendanta Placówki Straży Granicznej – T. o numerze [...];

- Burmistrza Z. o numerach: [...],[...],[...];

- Głównego Inspektora Transportu Drogowego o numerach [...],[...];

- Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu o numerach: [...], [...].

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku postanowieniem z 31 października 2023 r., nr 2001-IEE.7192.79.2023.2, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o zatwierdzeniu w całości tymczasowego zajęcia ruchomości.

Pismem z 20 marca 2024 r. skarżący wniósł o "wyłączenie z egzekucji naczepy K., rok produkcji 2008 zatrzymanej na wniosek Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku na przejściu granicznym B. w sierpniu 2023 roku", wskazując, że zajęta ruchomość jest jedyną przyczepą, jaką posiada i jedynym źródłem utrzymania, a powyższe zajęcie ruchomości bardzo utrudnia mu egzystencję.

Postanowieniem z 23 kwietnia 2024 r., nr 2004-SEE.7113.172.2024, organ egzekucyjny odmówił zwolnienia zajętej ruchomości.

Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, Dyrektor IAS w Białymstoku postanowieniem z 19 czerwca 2024 r., nr 2001-IEE.7192.59.2024, utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że we wniosku o zwolnienie spod egzekucji ruchomości skarżący wskazał, że zajęta ruchomość jest jego źródłem utrzymania, a zajęcie ruchomości generuje straty. Jednocześnie skarżący nie wskazał alternatywnych składników majątku pozwalających na ewentualne zabezpieczenie należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Wręcz przeciwnie - podał, że zajęta przyczepa jest jedynym jego majątkiem. Z tego wynika, że zajęcie przyczepy było jedynym efektywnym i skutecznym środkiem, który był możliwy do zastosowania w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zatem odstąpienie od zastosowanego w sprawie środka egzekucyjnego mogłoby doprowadzić do całkowitej bezskuteczności postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem Dyrektora, organ egzekucyjny prawidłowo wziął pod uwagę, że zajęta naczepa ciężarowa jest źródłem dochodu skarżącego, a prowadzona egzekucja utrudnia egzystencję. Jednocześnie, organ egzekucyjny wskazał, że od 1 stycznia 2022 r. nie wyegzekwował od skarżącego żadnej kwoty na poczet zaległości, która na dzień wydania zaskarżonego postanowienia wynosi ponad 1.436.840 zł. Biorąc pod uwagę wielkość zadłużenia, wielość wierzycieli i całkowity brak wpłat, brak jest uzasadnienia na zwolnienie spod egzekucji zajętej ruchomości, której wartość szacunkowa wynosi 37.100 zł. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest od 2009 r., a w jego; toku wyegzekwowano kwotę 269.866,71 zł (stan na 17 maja 2024 r.).

Mając na uwadze wysokość dochodzonych zaległości oraz wartość rynkową ruchomości oszacowaną przez biegłego skarbowego, ewentualna kwota uzyskana z egzekucji z ruchomości i tak nie będzie w stanie zaspokoić zaległości. Trzeba jednak podkreślić, że zaistnienie ważnego interesu zobowiązanego nie oznacza dla organu egzekucyjnego obowiązku zwolnienia składnika majątkowego spod egzekucji ale jest jedynie konieczną przesłanką ewentualnego zastosowania tej instytucji.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając postanowienie w całości, strona zarzuciła naruszenie:

- art. 8 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."), poprzez dokonanie tymczasowego zajęcia ruchomości w postaci przyczepy ciężarowej marki K. o nr rej: [...], VIN: [...], rok produkcji: 2008, numer dowodu rejestracyjnego: [...]w sytuacji, gdy niniejsza przyczepa stanowi przedmiot niezbędny do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego i zgodnie ze wskazanym przepisem nie może stanowić przedmiotu egzekucji administracyjnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 6 k.p.a., poprzez uznanie, że dokonanie zajęcia przedmiotowej ruchomości w toku postępowania egzekucyjnego w administracji było dokonane zgodnie z prawem, podczas gdy z uwagi na fakt, iż zajęta, ruchomość stanowiła przedmiot niezbędny dla skarżącego do wykonywania pracy zarobkowej, co w konsekwencji oznacza, że nie mogła zostać zajęta w toku postępowania egzekucyjnego w administracji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o: zmianę skarżonego postanowienia poprzez uznanie, że zajęcie przedmiotowej ruchomości zostało dokonane w sposób sprzeczny z obowiązującym prawem oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu od strony przeciwnej na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Jednocześnie strona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącego w charakterze strony - na fakt, iż zajęta ruchomości w postaci przyczepy marki K. o nr rej: [...], VIN: [...], rok produkcji: 2008, numer dowodu rejestracyjnego: [...] służyła skarżącemu jako przedmiot niezbędny do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie 6 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o odroczenie rozprawy z uwagi na powiadomienie Prokuratury Okręgowej w Białymstoku o popełnieniu przestępstwa przez Dyrektora IAS w Białymstoku. Niepoświadczone kserokopie zawiadomienia do Prokuratury Okręgowej z 13 września 2024 r. od pisma do Dyrektora IAS z 10 maja 2024 r. złożono do akt. Sąd oddalił wniosek o odroczenie rozprawy oraz odrzucił wniosek o przesłuchanie skarżącego w charakterze strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlegała oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku o odmowie zwolnienia spod egzekucji rzeczy ruchomej w postaci przyczepy ciężarowej marki K., wydane w oparciu o art. 13 § 1 u.p.e.a. Stanowi on, iż organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Przywołany przepis jest wyrazem uznania administracyjnego.

W realiach niniejszej skargi, wobec podniesionych zarzutów naruszenia art. 8§1 pkt 4 upea godzi się przytoczyć brzmienie przepisu, który stanowi, że nie podlegają egzekucji administracyjnej narzędzia i inne przedmioty niezbędne do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego, z wyłączeniem środka transportu, oraz surowce niezbędne do tej pracy na okres 7 dni.

Poza sporem w sprawie jest, że przedmiotowa przyczepa K. stanowi środek transportu. Okoliczność ta wynika zarówno z brzmienia art. 2 pkt 50 i 52 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak też z zapisów w dowodzie rejestracyjnym, który znajduje się na kartach 219 -220 akt sprawy administracyjnej. Nadanie indywidualnego numeru WIN skutkuje przyjęciem, iż zajęta naczepa ciężarowa z przeznaczeniem chłodnia jest odrębnym pojazdem (środkiem transportu) i jako taka nie podlega wyłączeniu z egzekucji z mocy prawa.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego o "niezbędności zajętego środka transportu dla pracy zarobkowej" Sąd zauważa, że skarżący nie podważył skutecznie twierdzenia organu, wyrażonego w uzasadnieniach zaskarżonego postanowienia i odpowiedzi na skargę , iż nie wykonuje on pracy zarobkowej. Z akt wynika, iż skarżący w okresie od 1 grudnia 1994 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego towarów i zawiesił ją w dniem 15 marca 2024 r. ( k. 261 akt administracyjnych). W aktach brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących, iż skarżący wykonuje działalność zawodowo–zarobkową w innej formie np. w formie umowy o pracę bądź umowy zlecenia i że do wykonywania tej działalności zajęta przyczepa stanowi przedmiot niezbędny.

Zarzut skarżącego dotyczący nadrzędności skuteczności prowadzonej egzekucji nad interesem zobowiązanego Sąd także traktuje jako chybiony. W pierwszej kolejności podkreśla, iż postępowanie egzekucyjne wymaga zbalansowania praw dłużnika ze słusznym oczekiwaniem wierzyciela na zaspokojenie jego wierzytelności. W niniejszym postępowaniu egzekucyjnym, według wyliczeń na dzień 17 maja 2024 r. organ prowadził egzekucję w oparciu o 177 tytułów wykonawczych, wystawionych przez różnych wierzycieli. Stan zaległości wynosił około 1 miliona złotych, zaś od 23 grudnia 2021 r. organ nie wyegzekwował żadnej kwoty. Natomiast na przestrzeni 12 lat prowadzonego postepowania egzekucyjnego organowi udało się wyegzekwować zaledwie około 270.000 zł. Trudno w związku z tym twierdzić i uznawać za prawdziwe twierdzenia, iż organ jako cel nadrzędny stawia wyłącznie skuteczność prowadzonej egzekucji, pomijając przy tym słuszne w jego ocenie prawa zobowiązanego. Na podkreślenie zasługuje przy tym okoliczność, że skarżący nie zaproponował innego majątku jako możliwego do zrealizowania celu egzekucji podkreślając, że zajęta przyczepa stanowi jego jedyny majątek. Ten dodatkowy argument poparty orzecznictwem wojewódzkich sądów administracyjnych i NSA nie został w żaden sposób zdyskredytowany w skardze.

Analiza przyczyn odmowy zwolnienia spod egzekucji zajętego środka transportu została przez organ dokonana w sposób swobodny, ale nie dowolny, a zrealizowane uznanie administracyjne zostało poprawnie uzasadnione. Sąd podziela w całości powołaną argumentację i zauważa, że dokonane zajęcie przyczepy było jedynym efektywnym i skutecznym środkiem, który był możliwy do zastosowania i dzięki któremu prowadzona egzekucja nie okazała się być bezskuteczna.

Końcowo Sąd wyjaśnia, iż oddalił wniosek o odroczenie rozprawy uznając, że ewentualne postepowanie karne, które mogłoby być wszczęte na skutek zawiadomienia skarżącego o popełnieniu przestępstwa przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku nie stanowi okoliczności mającej wpływ na rozstrzygniecie niniejszej sprawy, a powołana przyczyna nie jest tą – z kategorii wymienionej w art. 99, 109 lub 110 ppsa. Z kolei wniosek dowodowy o przesłuchanie skarżącego w charakterze strony został odrzucony jako niedopuszczalny w świetle art. 106§ 3 ppsa.

Reasumując Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów błędów skutkujących potrzebą wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego i dlatego orzekł jak w sentencji ( art.151 ppsa).-