Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1314/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2051/18 w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2051/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. P. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: organ II instancji, SKO) z [...] września 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

W skardze kasacyjnej od przywołanego wyroku pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) - dalej: ppsa, w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901) – dalej: ups, poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję organu II instancji i zaniechanie uchylenia decyzji organów obu instancji w całości w sytuacji, gdy ww. ustawa nie wymaga, aby wnioskujący o zasiłek celowy posiadał tytuł prawny do lokalu, a taka przesłanka została w toku postępowania przez organy orzekające dowolnie wykreowana i stanowiła podstawę odmowy udzielenia zasiłku; art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa w zw. z art. 40 ust. 1 ups poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję organu odwoławczego z 19 września 2018 r. i zaniechanie uchylenia tej decyzji w całości w sytuacji, gdy spełnione zostały przesłanki z art. 40 ust. 1 ups uzasadniające przyznanie zasiłku celowego na remont, bowiem zajmowany przez skarżącego lokal mieszkalny uległ zniszczeniu w wyniku zdarzenia losowego, tj. pożaru i skarżący poniósł straty uniemożliwiające mu zaspokajanie podstawowych potrzeb egzystencjalnych; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez ich niezastosowanie skutkujące błędnym uznaniem, że zachodzą przesłanki do oddalenia skargi w sytuacji, gdy w sprawie nie ustalono stanu faktycznego sprawy bowiem zaniechano wyjaśnienia, w jakim stanie technicznym znajdował się lokal, poprzez lakoniczne wskazanie, że mieszkanie wymaga gruntownego remontu, który nie zalicza się do kategorii "drobnych remontów", co skutkowało dowolną oceną tego materiału; art. 141 § 4 ppsa poprzez bezkrytyczne zaaprobowanie i niedostateczne wyjaśnienie przez Sąd stanu prawnego rozpoznawanej sprawy oraz całkowite pominięcie stanowiska strony skarżącej i brak odniesienia się przez Sąd I instancji do podniesionych w skardze zarzutów.

W skardze sformułowano także zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj.: art. 39 ust. 1 i 2 ups poprzez jego niewłaściwe zastosowanie albowiem powołana wyżej ustawa nie uzależnia przyznania zasiłku celowego na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych od posiadania tytułu prawnego do lokalu; art. 40 ust. 1 ups poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie zasiłku celowego na remont, bowiem zajmowany przez skarżącego lokal mieszkalny uległ zniszczeniu w wyniku zdarzenia losowego tj. pożaru i skarżący poniósł straty uniemożliwiające mu zaspokajanie podstawowych potrzeb egzystencjalnych, co doprowadziło do nieuwzględnienia skargi na decyzję organu odwoławczego z [...] września 2018 r. i zaniechania uchylenia tej decyzji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację, mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie, za uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów obu instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, zatem podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 ppsa). Oznacza to, związanie tego Sądu przytoczonymi w skardze podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia ziszczenia się przesłanek nieważności postępowania, poddano ocenie wyrok Sądu I instancji, pod kątem zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, które okazały się nieskuteczne.

Sąd I instancji nie zastosował - powołanych w skardze kasacyjnej - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, lecz wydał wyrok na podstawie art. 151 ppsa. Nie mógł więc naruszyć przepisów postępowania, których nie stosował, co w konsekwencji wyklucza dopuszczalność oceny naruszenia tych przepisów w powiązaniu z innymi przepisami prawa w sposób opisany w zarzutach skargi kasacyjnej. W skardze tej nie wskazano i nie wykazano natomiast, aby doszło do naruszenia, zastosowanego przez Sąd I instancji, art. 151 ppsa w jakimkolwiek powiązaniu z innymi przepisami prawa. W skardze kasacyjnej nie podważono zatem prawidłowości zastosowania przez Sąd I instancji powołanego art. 151 ppsa.

Także zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie zasługuje na uwzględnienie. Jakkolwiek bowiem zakres treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie spełnia oczekiwań skarżącego kasacyjnie, to jednak zawiera ono wystarczającą argumentację, dotyczącą oceny decyzji organów administracji obu instancji oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie.

Niniejsza sprawa dotyczy odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego na podstawie ustawy o pomocy społecznej, z przeznaczeniem na remont mieszkania, położonego w W. przy ul. [...]. Odmowa przyznania pomocy finansowej nastąpiła z uwagi na to, że stronie nie przysługuje tytuł prawny do ww. lokalu. Natomiast, w ocenie skarżącego kasacyjnie, ustawa o pomocy społecznej nie wymaga, by wnioskujący o zasiłek celowy legitymował się takim tytułem, zatem przesłanka ta - w ocenie skarżącego - została dowolnie wykreowana przez organy orzekające w sprawie.

Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że lokal mieszkalny, na którego remont miał być przeznaczony - wnioskowany przez skarżącego - zasiłek celowy, jest lokalem komunalnym. Głównym najemcą tego lokalu była matka skarżącego, a po jej śmierci skarżący zajmował go bez tytułu prawnego. Wyrokiem z 28 listopada 2011 r. orzeczono eksmisję skarżącego z danego lokalu bez prawa do lokalu socjalnego. W listopadzie 2015 r. w mieszkaniu wybuchł pożar, w wyniku którego skarżący doznał poparzeń, wymagających leczenia szpitalnego, a mieszkanie uległo zniszczeniu. Od czasu tego zdarzenia skarżący nie mieszka w danym lokalu. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, postępowanie eksmisyjne nie jest zawieszone, gdyż 17 listopada 2017 r. wyrok nakazujący skarżącemu opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego, którego dotyczy niniejsza sprawa, został wykonany. Aktualnie strona przebywa w schronisku dla bezdomnych, jest objęta stałą pomocą ośrodka pomocy społecznej i pomimo niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej strony, jej elementarne potrzeby bytowe, życiowe, w tym też zdrowotne, są zabezpieczone. Przed sądem rejonowym toczy się postępowanie o umieszczenie skarżącego w domu pomocy społecznej wbrew jego woli.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 ups, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zaś stosownie do art. 3 ust. 4 ups, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

W okoliczności rozpatrywanej sprawy, Sąd I instancji nie miał podstaw do zakwestionowania ustaleń i ocen organów obu instancji, gdyż decyzja o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na remont mieszkania była prawidłowa. Zasiłek celowy - jak wskazuje jego nazwa - ma charakter pomocy ukierunkowanej na ściśle określony, konkretny cel. W niniejszej sprawie celem tym był remont mieszkania komunalnego, z którego skarżący został skutecznie eksmitowany. Skoro więc strona nie dysponuje tym lokalem ani prawnie, ani faktycznie, to oczywistym jest, że brak jest przedmiotu, w odniesieniu do którego skarżący mógłby formułować skuteczny wniosek o przyznanie zasiłku celowego na remont. Orzeczenia powołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - w których wyrażono pogląd, że brak tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nie stanowi przeszkody do przyznania zasiłku celowego na jego remont - zapadły w odmiennych stanach faktycznych, w których wnioskujący o zasiłek celowy, faktycznie zamieszkiwali w lokalach, które wymagały remontu. Natomiast w niniejszej sprawie od czasu pożaru skarżący nie mieszka w spornym lokalu i nie ma także możliwości powrotu do niego, wobec wykonania wyroku eksmisyjnego. Brak jest zatem podstaw do wnioskowania przez skarżącego o zasiłek celowy na remont tego mieszkania.

Wobec powyższego - wbrew zarzutom skargi kasacyjnej - nie było potrzeby szczegółowego ustalania w postępowaniu administracyjnym, w jakim stanie technicznym znajduje się lokal i w jakim zakresie wymaga on remontu, w celu stwierdzenia, czy wniosek skarżącego powinien być oceniany pod kątem przesłanek określonych w art. 39 ups (zasiłek celowy na pokrycie drobnych remontów i napraw w mieszkaniu), czy może na podstawie art. 40 ups (zasiłek celowy przyznawany w przypadku straty poniesionej w wyniku zdarzenia losowego). W konsekwencji, zarzuty sformułowane w tym zakresie w skardze kasacyjnej, są bezzasadne.

Z tych względów, na podstawie art. 184 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącego nie orzeczono, ponieważ według art. 254 § 1 ppsa, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.