Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1485/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2023 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 maja 2023 r. nr KOC/1281/Sr/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 6 lutego 2023 r. nr WSZ.ŚRA/SP/8252/OPŚ/000039/23; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz E. N. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium" lub "organ") decyzją z 23 maja 2023 r. nr KOC/1281/Sr/23, po rozpatrzeniu odwołania [...] (dalej jako "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent") z 6 lutego 2023 r. nr WSZ.ŚRA/SP/8252/OPŚ/000039/23 odmawiającą skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżąca w dniu 11 października 2022 r. (data wpływu do Urzędu m.st. Warszawy) wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką [...]. Do wniosku załączyła orzeczenie z [...] września 2022 r. nr [...] wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie, z którego wynika, że matka skarżącej została zaliczona na stałe do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 11 lipca 2022 r., jednak nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Jako przyczynę stopnia niepełnosprawności wskazano symbol 10-N (choroby neurologiczne). Skarżąca oświadczyła w toku postępowania administracyjnego (por. oświadczenie z 25 listopada 2022 r. (k-15)), że ostatnie zatrudnienie na umowę o pracę zakończyła w kwietniu 2018 r., bowiem u jej matki zdiagnozowano w tym czasie demencję. Wyjaśniła także, że aktualnie nie może podjąć zatrudnienia ze względu na sprawowanie całodobowej opieki nad matką.

Prezydent decyzją z 6 lutego 2023 r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, podnosząc że orzeczenia o niepełnosprawności matki nie określa daty powstania niepełnosprawności, a w konsekwencji nie ma możliwości ustalenia, czy spełniona została przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r." W tej sytuacji, choć skarżąca wskazała, że z uwagi na chorobę matki i opiekę nad nią nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, nawet w najmniejszym wymiarze czasu pracy, a którą to okoliczność potwierdził również pracownik socjalny przeprowadzając wywiad środowiskowy, to z uwagi na niespełnienie ww. przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. należało odmówić jej przyznania wnioskowanego świadczenia. Prezydent zwrócił także uwagę, że z akt sprawy wynika, że skarżąca od 1 listopada 2018 r. pobiera z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, która została przyznana bezterminowo. Choć zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do renty, to jednak mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (OTK-A 2019/36), który we wskazanym wyżej zakresie uznał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. za niekonstytucyjny, uznać należało, że okoliczność pobierania przez skarżącą renty pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie, zarzucając Prezydentowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu sprawy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014/9/104) oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego zastosowanie mimo derogacyjnego skutku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17.

Kolegium decyzją z 23 maja 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z 6 lutego 2023 r., wskazując, że jest ona prawidłowa jednak z innych względów niż w niej wskazane. Celem regulacji zawartej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Tymczasem w sprawie bezsporne jest, że rezygnacja z zatrudnienia przez skarżącą nastąpiła w kwietniu 2018 r., zatem ponad 4 lata przed ustalonym stopniem niepełnosprawności jej matki. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, by istniał związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy, a podjęciem się sprawowania opieki nad matką, skoro oba zdarzenia dzieli znaczna różnica czasu. Kolegium podkreśliło przy tym, że bez znaczenia pozostaje okoliczność pobierania przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, skoro zaistniał brak spełnienia innej z przesłanek ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzje, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, ewentualnie o przekazanie sprawy Prezydentowi do ponownego rozpoznania, a także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu skargi wskazała, że istotą opieki, o której mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Przede wszystkim nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu ww. przepisu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Artykuł 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W rozpoznawanej sprawie Prezydent odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia twierdząc, że choć skarżąca spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., to jednak nie została spełniona przesłanka z ust. 1b tego artykułu.

Z kolei Kolegium wyraziło odmienny pogląd odnośnie do przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. uznając, że w sprawie brak jest związku przyczynowego między sprawowaną opieką nad matką a niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia. Organ nie odniósł się natomiast w zaskarżonej decyzji do przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W kwestii skutków cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego istnieje ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i wyrażają stanowisko o konieczności uchylenia decyzji (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2019 r. sygn. I OSK 8/19, z 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16, czy z 4 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1578/16; https://cbois.nsa.gov.pl). Sąd podziela stanowisko dotyczące możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez względu na czas powstania niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej, uznając za błędny pogląd organu pierwszej instancji w tym zakresie.

Kwestią sporną pozostaje natomiast istnienie w sprawie związku przyczynowego między rezygnacją z pracy lub rezygnacją z podjęcia zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką. W ocenie bowiem Kolegium, z akt sprawy wynika, że rezygnacja z zatrudnienia przez skarżącą nastąpiła w kwietniu 2018 r., zatem ponad 4 lata przed ustalonym stopniem niepełnosprawności matki skarżącej (co miało miejsce orzeczeniem z 16 września 2022 r.), a w konsekwencji nie sposób uznać, że niepodejmowanie zatrudnienia pozostaje w związku ze sprawowaną opieką.

W ocenie Sądu, przywołane wyżej okoliczności, same w sobie nie przesądzają o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy a koniecznością opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, bez ich szczegółowego rozważenia na tle indywidualnej sprawy, w tym przede wszystkim przez pryzmat tego, jakiej opieki, w jakim rozmiarze potrzebuje dana osoba niepełnosprawna, jak też z uwagi na jakie schorzenie.

O istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki przesądza bowiem to, jaki jest rzeczywisty zakres tej opieki i jednocześnie jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń. W przedmiotowej sprawie Kolegium wskazując na brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy a podjęciem opieki nad matką skupiło się jedynie na okresie, który upłynął od ustania zatrudnienia do czasu uzyskania przez matkę orzeczenia o niepełnosprawności. Całkowicie pominęło przy tym zarówno treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i jego uzasadnienia (z których to wynika, że orzeczenie zostało wydane na podstawie dokumentacji medycznej bez osobistego stawiennictwa, zaś symbol choroby to 10-N "choroby neurologiczne"; orzeczenie wydano na stałe, jak też wskazano na znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się), jak i przeprowadzony w dniu 20 grudnia 2022 r. wywiad środowiskowy, w którym wskazano, że matka skarżącej jest przewlekle chorą, wymaga pomocy osób trzecich, jest po operacji kości udowej, ma cukrzycę, nadciśnienie, demencję, w przeszłości przeszła operację serca. Córka pomaga jej w każdej czynności dnia codziennego i nie może matki zostawić samej na dłużej, ponieważ chora bardzo się denerwuje gdy jest sama. W tym miejscu zauważyć trzeba, że zgodnie z § 8 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2021 r. poz. 857) w przypadku gdy lekarz - przewodniczący składu orzekającego uzna posiadaną dokumentację medyczną za wystarczającą do wydania oceny stanu zdrowia, a osoba zainteresowana lub dziecko nie mogą uczestniczyć w posiedzeniu składu z powodu przyczyn wskazanych w ust. 3 (tj. z powodu długotrwałej i nierokującej poprawy choroby, uniemożliwiającej osobiste stawiennictwo) potwierdzonych zaświadczeniem lekarskim, ocena może być wydana bez badania. Tak sytuacja miała natomiast miejsce w niniejszej sprawie. Co więcej, jak wyjaśniła skarżąca w oświadczeniu z 25 listopada 2022 r., całkowicie zignorowanym przez Kolegium, skarżąca ze stałej pracy zrezygnowała w kwietniu 2018 r. z uwagi właśnie na zdiagnozowaną u matki demencję. Jak wskazała skarżąca, w wyniku tej choroby matka nie poznaje krewnych, zapomina nazw przedmiotów, boi się sama zostawać w domu. Skarżąca musi matce przypominać o czynnościach higienicznych, zażywaniu lekarstw, zdarzało się że odkręcała wodę i zapominała jej zamknąć, oddawała mocz na podłogę. Skarżąca przytoczyła dalej przebieg innych chorób u matki i wskazała, że nie jest ona osoba samodzielną, nie wykonuje sama, bez pomocy córki, żadnych czynności dnia codziennego. Córka podaje matce lekarstwa, kontroluje, by zostały zażyte. Co więcej, u chorej wystąpił duży problem z poruszaniem się, nie można jej samej zostawić w domu. Gdyby nie długotrwała i całodobowa opieka nad matką, skarżąca niewątpliwie podjęłaby zatrudnienie.

Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ w swoich rozważaniach całkowicie pominął specyfikę choroby, na jaką cierpi matka skarżącej i która wymagała od skarżącej sprawowania niemal stałego nadzoru nad matką, w celu zapewnienia jej bezpieczeństwa.

Z ogólnodostępnych danych zamieszczonych w sieci Internet wynika, że demencja starcza (zwana również otępieniem starczym) to choroba, w której przebiegu u pacjenta dochodzi do postępującego upośledzenia funkcji intelektualnych: problemów z pamięcią, spowolnienia myślenia oraz różnego rodzaju zaburzeń zachowania. Najbardziej powszechnym objawem demencji jest zanik pamięci. Inne objawy demencji to problemy z orientacją w czasie i przestrzeni, zanik umiejętności rozpoznawania rzeczy i osób, zanik umiejętności właściwej oceny sytuacji i podejmowania decyzji, trudności w mówieniu, apatia i wahania nastroju, drażliwość, agresja, lęk. Poszczególne etapy demencji starczej różnią się między sobą objawami oraz ich nasileniem. Demencja jest nieuleczalna - współczesna medycyna nie potrafi jeszcze odwracać zmian strukturalnych zachodzących w mózgu. Leczenie demencji polega więc na łagodzeniu objawów i poprawie jakości życia chorego. W farmakoterapii zastosowanie znajdują leki, których zadaniem jest zwiększanie poziomu acetylocholiny - substancji przekaźnikowej układu nerwowego, odpowiedzialnej za procesy pamięciowe i zdolność uczenia się. Drugi element terapii to ćwiczenia mózgu. Należą do nich rozwiązywanie krzyżówek, sudoku i łamigłówek, gra w gry planszowe, szachy, warcaby i karty. Demencja starcza u każdego rozwija się w sposób indywidualny - u niektórych pacjentów jest to kilka, a nawet kilkanaście lat, u innych objawy postępują bardzo szybko. Ważne jest szybkie rozpoznanie schorzenia, wprowadzenie leczenia i rehabilitacji oraz odpowiedniej opieki (https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/Broszura_Alzheimer.pdf) (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 13 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 543/23; LEX nr 3609717). Na część z ww. objawów wskazywała właśnie skarżąca w cytowanym wyżej oświadczeniu z 25 listopada 2022 r.

W tym miejscu zauważyć trzeba, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, którą Sąd aprobuje, istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 535/19, LEX nr 2698568). Nadto, warunku "stałej lub długotrwałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 27 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 145/21; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 16 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 728/20; https://cbois.nsa.gov.pl). Określenia "stała lub długoterminowa" wskazują, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, a zatem sporadycznie (wyrok z 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2201/15, LEX nr 2240790). Podkreślić zatem należy, że ustawową przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji faktycznej takiej, jak w niniejszej sprawie, wynikającą z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą w taki sposób, że opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji podopiecznego, co wynika z faktu, że podopieczny nie jest w stanie normalnie bez opiekuna funkcjonować. Podzielić należy zatem stanowisko, że osoba sprawująca opiekę nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności nie musi wykonywać czynności opiekuńczych przez 24 godziny na dobę. Ważne bowiem jest, by opiekun pozostawał w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, przy czym chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować.

Mając powyższe na uwadze oraz uwzględniając realia niniejszej sprawy (w szczególności schorzenie matki skarżącej), Sąd doszedł do przekonania, że Kolegium niewłaściwie przyjęło, że rezygnacja z zatrudnienia przez skarżącą, a obecnie niepodejmowanie tego zatrudnienia miało miejsce z uwagi na konieczność zapewnienia stałej opieki matce. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza bowiem, że skarżąca niewątpliwie sprawuje stałą i bezpośrednią opiekę nad matką (por. wywiad środowiskowy z 20 grudnia 2022 r.), która jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (por. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 16 września 2022 r.) i z tego powodu skarżąca nie podejmuje zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy (matka na chorobę neurologiczną choruje od wielu lat). W ocenie Sądu, zakres czynności wykonywanych przez skarżącą (wskazywanych w toku postępowania administracyjnego) nie pozostawia wątpliwości, że skarżąca sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawną matką. Jak wynika ponadto z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, jak też oświadczeń skarżącej, stan zdrowia matki nie rokuje poprawy, wręcz pogarsza się, co z pewnością skutkować będzie konicznością świadczenia opieki w coraz szerszym zakresie. Z kolei Kolegium nie przedstawiło żadnych dowodów, które by przeczyły powyższemu. Tymczasem skarżąca nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opiekę nad matką, a nie jak sugeruje Kolegium – braku chęci podjęcia zatrudnienia (z uwagi na brak aktywności zawodowej od 2018 r.).

Stanowisko Kolegium w tej sprawie świadczy, zdaniem Sądu, o całkowitym niezrozumieniu sytuacji w jakiej znalazła się skarżąca, która opiekuje się matką chorującą od lat przewlekle m.in. na demencję starczą (nieuleczalną i postępującą chorobę neurodegeneracyjną). Trudno zatem wobec takiego stanu zdrowia matki oczekiwać od skarżącej, że pozostawi ją i podejmie zatrudnienie chociażby w niepełnym wymiarze. W ocenie Sądu, pozostawienie matki skarżącej bez permanentnej opieki ze strony skarżącej może zagrażać jej życiu bądź zdrowiu.

Reasumując, stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji pomimo właściwych ustaleń oraz ocen odnośnie do zaistnienia w sprawie związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem przez skarżąca zatrudnienia a sprawowaną opieką nad matką, przedstawił w uzasadnieniu swojej decyzji błędną interpretację art. 17 ust. 1b u.ś.r. Z kolei Kolegium nie dokonało właściwej oceny materiału dowodowego, naruszając tym samym podstawowe zasady postępowania określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.). To z kolei doprowadziło organ do błędnego wniosku, że skarżąca nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., co świadczy o niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu prawa materialnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji weźmie pod uwagę przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku oceną prawną oraz wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ponownie rozpozna wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przed jednak jego rozpoznaniem poinformuje skarżącą o jej sytuacji prawnej związanej z pobieraną rentą z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kontekście spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17). Dopiero przedsięwzięcie ww. czynności procesowych zabezpieczających sytuację skarżącej w sposób odpowiadający standardom konstytucyjnym umożliwi organowi prawidłowe rozpoznanie sprawy jej wniosku.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). Na powyższe koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w wysokości 480 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, w której skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zaś organ nie sprzeciwił się temu wnioskowi.