Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3389/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 lit. b), art. 51 ust. 7
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 138 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. o nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...], na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., nazywanej dalej "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j), art. 51 ust. 6 lit. b), art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1265 – "u.t.d.") po rozpatrzeniu wniosku M. G. ("skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2012 r. o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Z protokołu kontroli nr [...] wynika, że w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godz. [...]na drodze krajowej [...] w [...], prowadzono kontrolę przy użyciu skanera DSRC pojazdów jadących w kierunku W. Skanowaniu poddano zespół pojazdów składający się z samochodu marki [...] o nr rej. [...] i naczepy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował skarżący. Pojazd należący do przedsiębiorcy B. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...], W., T. był wyposażony w urządzenie ViaBox. W wyniku skanowania OBU zainstalowanego w ww. pojeździe stwierdzono 206 naruszeń polegających na braku środków na koncie. Brak środków na koncie stwierdzono w następujących okresach:

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...]UTC do [...]UTC (15 incydentów),

- dnia [...].08.2011r. od godz. [...]UTC do [...]UTC (15 incydentów),

- dnia [...].08.2011r. od godz. [...]UTC do [...]UTC (15 incydentów),

- dnia [...].08.2011r. od godz. [...]UTC do [...]UTC (17 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...]UTC do [...]UTC (17 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...]UTC do [...]UTC (18 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...]UTC do [...]UTC (18 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...]UTC do [...]UTC (18 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...]UTC do [...]UTC (18 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...]UTC do [...]UTC (15 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...]UTC do [...]UTC (17 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...]UTC do [...]UTC (17 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...]UTC do [...]UTC (6 incydentów).

Kontrolowany kierowca okazał do kontroli wykresówki, które jednoznacznie potwierdzały fakt, iż kierującym ww. pojazdem w wymienionych dniach był skarżący. W protokole przesłuchania strony z dnia [...] sierpnia 2011 r. kierowca stwierdził, że nie widział żadnych znaków, które informowały go o tym, że wjechał na odcinek drogi płatnej. Potwierdził, iż kontrolowanym pojazdem wykonuje przewozy wyłącznie osobiście i w powyższych okresach prowadził pojazd poddany kontroli. Jednocześnie stwierdził, że szef wyposażył samochód w urządzenie Viabox i poinformował kierowcę o tym, że przy pomocy tego urządzenia pobierane są opłaty za drogi płatne. Stwierdził, że był przekonany, że za wskazane przejazdy wystawiane są faktury, które firma - w której jest zatrudniony – opłaca na bieżąco. Nadto zauważył, że w czasie przejazdu przez bramownice urządzenie wydawało różne, niejednoznaczne sygnały dźwiękowe.

Organ pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. zwrócono się do operatora systemu opłaty elektronicznej K. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o przesłanie następujących informacji:

- jaki rodzaj umowy na dokonywanie opłaty elektronicznej posiada przedsiębiorca: [...] W., [...] ID Klienta [...]?

-czy w podanych powyżej okresach saldo na koncie przedmiotowego przedsiębiorcy było zerowe lub ujemne?

- od kiedy (podanie daty) konto przedmiotowego przedsiębiorcy wykazywało brak środków?

W odpowiedzi na przedmiotowe pismo spółka poinformowała, iż we wskazanych powyżej okresach na koncie klienta o ID [...], czyli przedsiębiorcy [...], W., [...] nie było środków. Przedmiotowy klient podpisał umowę przedpłaconą z płatnością ręczną, zaś po raz pierwszy na koncie w/w klienta nie było środków w dniu [...] sierpnia 2011 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżący nadesłał wyjaśnienia dotyczące omawianego przejazdu. Podkreślił, że droga, po której się poruszał nie była oznaczona jako droga płatna, więc miał przekonanie, że porusza się po drodze niepłatnej. Nadto wskazał, że urządzenie umieszczone w pojeździe wydawało różne mylące dźwięki i nie potrafił ich jednoznacznie zinterpretować. Wyjaśnił, że przypuszczał, że opłaty reguluje na bieżąco firma, za rzecz której wykonuje przejazdy.

Pismem z dnia [...] października 2011 r. zwrócono się do Biura Elektronicznego Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego w wnioskiem o przekazanie zdjęć z bramownic kontrolnych systemu poboru opłaty elektronicznej w celu potwierdzenia, iż w w/w dniach kontrolowany w dniu [...] sierpnia 2011 r. pojazd wykonywał przewóz drogowy po drodze objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej.

W dniu [...] grudnia 2011 r. do organu wpłynęły zdjęcia z bramownic kontrolnych umieszczonych na drodze [...] z dni [...].08.2011 r., [...].08.2011 r., [...].08.2011 r., [...].08.20Tr r., [...].08.2011 r., [...].08.2011 r., [...].08.2011 r., [...].08.2011 r, [...].08.2011 r, [...].08.2011 r., [...].08.2011 r., [...].08.2011 r. oraz [...].08.2011 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżący nadesłał wyjaśnienia dotyczące omawianego przejazdu. Podkreślił, że droga, po której się poruszał nie była oznaczona jako droga płatna, więc miał przekonanie, że porusza się po drodze niepłatnej. Nadto wskazał, że urządzenie umieszczone w pojeździe wydawało różne mylące dźwięki i nie potrafił ich jednoznacznie zinterpretować. Wyjaśnił, że przypuszczał, że opłaty reguluje na bieżąco firma, za rzecz której wykonuje przejazdy.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. organ poinformował skarżącego o wyłączeniu do odrębnego postępowania administracyjnego naruszenia stwierdzonego protokołem kontroli polegającego na przejeździe po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu [...].08.2011 r. o godz. [...]na [...]km drogi krajowej nr [...].

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego - działając na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4 i art. 13l ust. 1 pkt 2, art. u.d.p. oraz art. 51 ust. 6i ust. 7 u.t.d. - nałożył na kierującego karę pieniężną w wysokości 3000 zł.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przez M. G. w dniu [...].08.2011 r. o godzinie [...]przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektroniczne, bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

GITD - odnosząc się do pisma skarżącego - wskazał, że niedoładowanie konta przez pracodawcę skarżącego oraz okoliczności dotyczące braku prawidłowego oznakowania (brak znaków drogowych) nie mogą stanowić podstawy prawnej do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

a) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że na koncie ID [...] w dniu [...].08.2011 r. nie było środków pieniężnych pozwalających na uiszczenie opłaty elektronicznej, a także że taka opłata nie została uiszczona;

b) naruszenie przepisów prawa materialnego:

- naruszenie art. 13 k ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie polegające na naliczeniu kar za przekroczenie poszczególnych bramownic czy też dróg w sytuacji gdy kara jest nakładana za przejazd po drodze publicznej bez względu na ilość przekraczanych w tej sytuacji bramownic, czy też odcinków dróg;

- naruszenie art. 13 k ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepisy te zezwalają na kumulowanie kar administracyjnych w sytuacji, gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona dwóch deliktów administracyjnych.

Skarżący wskazał, że organ przedwcześnie doszedł do wniosku o braku środków pieniężnych na koncie ID [...]. Podkreślił, że z jego ustaleń z pracodawcą wynika, że operator sytemu ViaToll nie informował pracodawcy o braku środków na koncie, czy też zmniejszeniu się środków poniżej pułapu granicznego. Podkreślił, że taka informacja powinna być przekazywana przez operatora na podstawie § 6 ust. 5 i 6 OWU. Podniósł, że prawdopodobnie urządzenie w dniu przejazdu nie funkcjonowało prawidłowo. W ocenie skarżącego organ nie miał prawa wymierzać kary administracyjnej za przejazd przez każdą z bramownic, bowiem ustawa mówi o przejeździe po drodze krajowej.

Ponownie rozpoznając sprawę, Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia [...].05.2012 r. wystąpił do K. Sp. z o.o. o udzielenie odpowiedzi, czy została uiszczona opłata elektroniczna za skontrolowany przejazd, czy użytkownik złożył reklamację na niedziałające urządzenie, czy umowa zawarta z użytkownikiem urządzenia ViaBox przewidywała możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu.

Pismem z dnia [...] maja 2012 r. K. Sp. z o.o. wskazała, iż opłata elektroniczna za przejazd ww. pojazdem w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godz. [...]nie została uiszczona. Użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox. Umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty po dokonaniu przejazdu (umowa typu "pre-pay").

Dnia [...] lipca 2012 r. wpłynęło do organu pismo od strony postępowania. Strona nie zgodziła się z wyjaśnieniami operatora, iż w powyższej sprawie nie składała reklamacji. Przedłożyła kopie pisma reklamacyjnego, którym pracodawca przesłał do K. 3 formularze reklamacji wraz z kopiami ich nadania. Przedmiotowe pismo nie zostało opatrzone własnoręcznym podpisem strony.

Ponadto pismem z dnia [...] września 2012 r. organ wezwał spółkę K. do wskazania jaki był stan salda konta użytkownika określony w systemie CRM pomiędzy [...] a [...] sierpnia 2011 r.

Z pisma operatora systemu ViaToll, wynika, iż stan salda konta użytkownika w dniach od [...] do [...] sierpnia 2011 r. wynosił 0 zł.

W kolejnym piśmie skarżący oświadczył, że jego pracodawca nie zgadza się z twierdzeniami K. Sp. z o.o. dotyczącymi braku reklamacji.

W piśmie z dnia [...].10.2012 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów na potwierdzenie wadliwości działania systemu elektronicznego poboru opłat (dowód z opinii biegłych, przesłuchanie J. D. z Kancelarii Prawnej [...] w [...]). Pismo to nie zostało opatrzone własnoręcznym podpisem strony. Nadto załączył kopię artykułu red. Dominiki Maciejasz "Droga przez mękę", który ukazał się w "Gazecie Wyborczej".

Zaskarżoną do Sądu decyzją, GITD utrzymał w mocy własną decyzję.

Odnosząc się do wniosku M. G. (skarżącego w sprawie niniejszej) o przeprowadzenie dowodu z trzech odpisów reklamacyjnych przekazanych K. Sp. z o.o. oraz mając na względzie kolejne wnioski dowodowe zostały złożone w piśmie strony, które wpłynęło do siedziby organu [...] listopada 2012 r. Główny Inspektor uznał, że ww. wniosek pochodzi od strony, ale z uwagi na zasadę ekonomii procesowej postanowił odstąpić od usunięcia braku formalnego, aby niepotrzebnie nie przedłużać toczącego się postępowania. Z kolei treść artykułu red. Dominiki Maciejasz "Droga przez mękę", który ukazał się w "Gazecie Wyborczej", znana jest organowi z urzędu, a jego treść nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zdaniem organu odwoławczego niewątpliwie wnioski dowodowe zgłoszone przez stronę nie dotyczą udowodnienia okoliczności istotnych dla rozpoznania sprawy, gdyż ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających organowi na odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej za naruszenia wynikające z przepisu art. 13k ust. 1 udp. W związku z tym przyczyny (obiektywne, subiektywne, zależne od strony lub od niej niezależne), które spowodowały ustalony w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie mają znaczenia prawnego. W tej sytuacji organ stwierdził, iż postanawia oddalić ww wnioski dowodowe, gdyż ich przeprowadzenie uznał za niecelowe i niepotrzebnie wydłużające postępowanie w sprawie. Jednocześnie organ uznał okoliczności wskazane przez stronę, co do składania reklamacji za udowodnione, dając wiarę wyjaśnieniom uzyskanym od K. Sp. z o.o. w postępowaniu nr [...], którego stroną jest również M. G. GITD podniósł, że w piśmie z dnia [...] lipca 2012 r. operator potwierdził fakt, iż użytkownik składał reklamację dotyczącą nieprawidłowej sygnalizacji niskiego poziomu środków na koncie, jednak reklamacja ta została rozpatrzona negatywnie, a użytkownik został pouczony o treści zawartej umowy oraz o treści rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego. Zdaniem GITD, po ponownym rozpoznaniu sprawy, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego, należy uznać, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Z pism K. Sp. z o.o. z dnia [...].05. 2012 r. w sposób niebudzący wątpliwości wynika bowiem, że za kontrolowany przejazd opłata elektroniczna nie została uiszczona. Ponadto podkreślił, że w piśmie z dnia [...] września 2012 r. operator wskazuje, iż stan salda konta użytkownika pomiędzy [...] a [...] sierpnia 2012 r. wynosił 0 zł. Na koncie użytkownika nie było więc żadnych środków potrzebnych do uiszczenia opłaty elektronicznej. Wyjaśnienia złożone przez operatora systemu pozostają w sprzeczności z twierdzeniami strony zawartymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż na koncie ViaToll znajdowały się środki na uiszczenie opłaty elektronicznej. Organ wyjaśnił, że K. Sp. z o.o. jest podmiotem odpowiedzialnym za obsługę krajowego systemu poboru opłat. Organ podkreślił, że skoro podmiot odpowiedzialny za obsługę powyższego systemu ustalił, że opłata nie została uiszczana, a strona nie przedstawia żadnych dowodów świadczących, iż opłatę uiściła, to należy dać wiarę informacji pochodzącej bezpośrednio od podmiotu obsługującego elektroniczny system poboru opłat. Ponadto reklamacja złożona u operatora systemu nie jest podstawą do umorzenia niniejszego postępowania. Organ stwierdził, że nie ma również podstaw, aby uważać, iż jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu systemu ViaToll przyczyniły się do nieuiszczenia opłaty przez stronę. Według GITD, wyjaśnienia operatora są w tym zakresie jednoznaczne i nie budzą wątpliwości. Strona nie mogła uiścić opłaty elektronicznej za przejazdy po płatnych odcinkach dróg, jeśli stan konta pomiędzy [...] a [...] sierpnia 2012 r. wynosił 0 zł. GITD nie zgodził się z zarzutem skarżącego, że doszło wobec niego do wielokrotnego nałożenia kary pieniężnej. Organ odwoławczy stwierdził, że przy wyodrębnieniu spraw administracyjnych organ kierował się następującymi okolicznościami: dniem popełnienia naruszenia, innym odcinkiem drogi krajowej za który istnieje obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej, czasem popełnienia naruszenia. Odmienność którejkolwiek z powyższych przesłanek przesądza bowiem o fakcie dokonania odrębnego przejazdu za który pobierana jest odrębna opłata elektroniczna. Powyższe okoliczności świadczą o dokonaniu innego naruszenia przez kierującego pojazdem, które polega na naruszeniu obowiązku w innym stanie faktycznym, co do miejsca (inny odcinek) lub czasu, a zatem stanowi odrębną indywidualną sprawę administracyjną, która powinna zostać załatwiona osobną decyzją administracyjną.

W skardze do Sądu na ww. decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. M. G. zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, a mianowicie:

a. przepisu art. 7 k. p. a. w zw. z art. 77 k. p. a. poprzez niepodjęcie przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego (zarówno na etapie przed jak i w trakcie rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie niniejszej sprawy) wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes strony w szczególności poprzez nieuwzględnienie lub brak ustosunkowania się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, stanowiska w zakresie niewłaściwego działania urządzenia viabox zamontowanego w samochodzie [...][...] oraz niewłaściwego działania systemu poboru opłat, faktycznego stanu środków pieniężnych na koncie użytkownika.

b. przepisu art. 78 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie wniosków dowodowych strony, jako nieistotnych dla rozpoznania sprawy w szczególności w zakresie:

- zwrócenia się K. Sp. z o.o. o wskazanie osób lub podmiotów, które zajmowały się obsługą systemu ViaToll w miesiącu lipcu i sierpniu 2011 r. w zakresie dotyczącym użytkownika B. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...], nr umowy [...], nr identyfikacyjny [...] i przesłuchanie ich w charakterze świadków na okoliczności wskazane w skardze i wniosku z dnia [...].07.2012 r. a dotyczące czy a jeśli tak to kiedy, jakim środkiem komunikacji przekazana została użytkownikowi informacja dotyczącą osiągnięcia pułapu ostrzegawczego czy też braku środków na koncie, błędnych i mylących wskazań systemu ViaToll w zakresie ilości środków na koncie użytkownika (jak wynika ze skargi i wniosku z dnia [...].07.2012 r. po doładowaniu dnia [...].08.2011 r. kwotą 500 zł i naliczeniu raportu tygodniowego na dzień [...].08.2011 r. na saldzie kwoty 106,95 zł zakładka systemowa pozostałe saldo wykazywała niezmiennie na dodatnia kwotę w wysokości 458,21 zł),

- zwrócenia się do B. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...] o okazanie urządzenia viabox (id [...]) zmontowanego w samochodzie [...] o nr rej. [...] którym kierowałem w sierpniu 2011 r. i dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy to urządzenie funkcjonowało w sposób prawidłowy i czy w związku z tym maiłem obiektywną możliwość zorientowania się, że jest uszkodzone lub że konto jest nienaładowane a tym samym czy mogłem uniknąć złamania norm ustawy, jaki był faktyczny stan środków pieniężnych na koncie użytkownika.

- dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy działanie systemu ViaToll (m.in. konto systemowe użytkownika B. K., sposób obsługi użytkownika B. K., przekazywanie informacji między urządzeniami składającymi się na system) w zakresie miejscowo i czasowo odpowiadającym przedmiotowemu postępowaniu, było prawidłowe a w związku z tym czy użytkownik miał obiektywną możliwość zorientowania się w stanie konta a także czy kierowca miał możliwość maił możliwość zorientowania się, że system działa nieprawidłowo lub że konto jest nienaładowane a tym samym czy mogłem uniknąć złamania norm ustawy, jaki był faktyczny stan środków pieniężnych na koncie użytkownika.

c. naruszenie przepisu art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego dowolnych ustaleń, nie wynikających z treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, poprzez uznanie, że w przedmiotowym okresie na koncie użytkownika nie było środków pozwalających na uiszczenie opłaty elektronicznej, opłata ta nie została uiszczona, urządzenie viabox i pozostałe urządzenia składające się na system elektronicznego poboru opłat działały w sposób prawidłowy

d. naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

- brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności w odniesieniu do oceny zasadności pominięcia wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego w toku postępowania.

- nieodniesienie się przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego do całokształtu zarzutów zaprezentowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a. art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 13 u.d.p. poprzez zaniechanie odmowy zastosowania wskazanego przepisu ustawy, jako sprzecznego z Konstytucją w zakresie:

- w którym pozwala on na kumulowanie kar administracyjnych w sytuacji, gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona dwóch lub więcej wskazanych w tym przepisie deliktów administracyjnych, co prowadzi do nieuzasadnionej multipenalizacji i wielokrotnego karania za jeden czyn jako niezgodnej z zasadą demokratycznego państwa prawnego i zasadą proporcjonalności,

- w którym pozwala on na kumulowanie kar administracyjnych w sytuacji, gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona dwóch lub więcej wskazanych w tym przepisie deliktów administracyjnych co może prowadzić do sytuacji, iż kierujący pojazdem bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej po drodze krajowej na odcinku o długości np. 10 km na którym znajduje się np. 10 bramownic z urządzeniami rejestrującymi (ilość bramownic jest zależna od ilości dróg dojazdowych umożliwiających wjazd lub zjazd z drogi krajowej) obciążony zostanie karami administracyjnymi w wymiarze 30.000 zł (po 3000 zł za przekroczenie każdej bramownicy) podczas, gdy ten sam kierujący pojazdem bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej po drodze krajowej na odcinku o długości 10 km na którym znajdują się np. tylko 2 bramownice zostanie obciążony karami administracyjnymi w wymiarze 6 000 zł, co w mojej ocenie jest pogwałceniem zasady równości wobec prawa, zasady proporcjonalności i zasady demokratycznego państwa prawnego,

- w którym pozwala na nałożenie kary administracyjnej w kwocie 3000 zł w sytuacji, gdy koszt nieuiszczonej opłaty za przejazd może wynosić tylko 60 groszy, co w ocenie skarżącego, narusza zasadę proporcjonalności oraz zasady demokratycznego państwa prawnego

- w którym przewiduje nałożenie kary administracyjnej za przejazd bez uiszczonej opłaty na kierowcę a nie na stronę umowy z podmiotem pobierającym opłaty z wykorzystaniem sytemu elektronicznego poboru opłat i zarazem użytkownika urządzenia umożliwiającego pobieranie tych opłat jak również systemu informacji i obsługi konta (co w warunkach Polskich jest regułą i dotyczy sytuacji pracodawca i pracownik) co łamie zasadę demokratycznego państwa prawnego oraz zasadę sprawiedliwości społecznej,

- w którym wysokość kar pieniężnych jest określona w sposób bezwzględnie sztywny co nie dopuszcza uwzględnienia ewentualnego stopnia zawinienia czy też okoliczności danego deliktu co narusza zasady sprawiedliwości społecznej,

- w którym przewidziana w ustawie odpowiedzialność ma charakter absolutny co wyklucza jakiekolwiek dowodzenie przez podmiot odpowiedzialny okoliczności ekskulpujacych (np. błędu co do prawa, błędu co faktu przez wykazanie że zostało uczynione wszystko czego można było od niego rozsądnie wymagać aby nie dopuścić do naruszenie normy prawa) co narusza zasady sprawiedliwości społecznej.

- w jakim została wprowadzona zmiana przepisów ustawy oraz wprowadzony system ViaToll

b. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 13 k ust. 1 pkt. 1 ustawy o drogach publicznych poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie polegające na naliczaniu kar za przekroczenie poszczególnych bramownic czy też odcinków dróg w sytuacji, gdy kara jest nakładana za przejazd po drodze publicznej bez względu na ilość przekroczonych w tej sytuacji bramownic czy też odcinków dróg,

c. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 13 k ust. 2 pkt. 2 w zw. z art. 13 k ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepisy te zezwalają na kumulowanie kar administracyjnych w sytuacji, gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona dwóch deliktów administracyjnych.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, M. G. wniósł o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r., jak i poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] lutego 2012 r.

Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z: akt sprawy GITD o sygn. akt [...],[...] [...] oraz pisma RPO z dnia [...] stycznia 2013 r. na okoliczności wskazane w uzasadnieniu przedmiotowej skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014r. Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga M. G. podlega uwzględnieniu.

Organ uznał, że za sporny przejazd po drodze płatnej nie została uiszczona opłata elektroniczna, natomiast Sąd nie podziela powyższego stanowiska uznając je, za co najmniej przedwczesne.

Na wstępie należy zauważyć, że nadesłane przez organ akta administracyjne niniejszej sprawy, pomijając nawet, że nie są uporządkowane (nieponumerowane strony, brak wykazu kolejnych dokumentów) nie zawierają wszystkich dokumentów, na które powołuje się organ w zaskarżonej decyzji. W nadesłanych aktach brakuje pisma spółki K. z dnia [...] lipca 2012 r., które, z punktu widzenia podjętej decyzji ma znaczenie dla sprawy (v. strona [...] decyzji in fine). Podkreślić wypada, że organ nie jest zwolniony z przedstawienia Sądowi materiału dowodowego, na którym oparto wydane rozstrzygnięcie. Zaskarżona decyzja została wydana w indywidualnie oznaczonej sprawie nawet, jeżeli część dowodów pozyskano w innej sprawie, toczącej się z udziałem tego samego skarżącego. Innymi słowy, organ ma obowiązek przekazać Sądowi kompletne akta administracyjne sprawy, której dotyczy zaskarżona decyzja. Z kolei Sąd rozpoznając skargę, nie ma obowiązku poszukiwać z własnej inicjatywy dokumentów stanowiących materiał dowodowy potrzebny do przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji. Sąd wydając wyrok na podstawie akt sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", powinien dysponować aktami kompletnymi, ze starannie ponumerowanymi wszystkimi kartami, a wszelkie braki (uchybienia) w tym zakresie są oceniane z punktu widzenia wpływu takiego uchybienia na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, brak w aktach wzmiankowanego pisma spółki K. z dnia [...] lipca 2012r. w istocie nie pozwala na przeprowadzenie kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji, gdyż Sąd nie jest w stanie skonfronotować treści tego pisma z wywodami organu, które - co należy zaakcentować - są niekorzystne dla skarżącego.

Już tylko z tego powodu, decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012r. podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c) p.p.s.a.

Oprócz tego w tej sprawie, bez przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego, nie można bezkrytycznie dać wiary twierdzeniom spółki K., że od [...] a [...] sierpnia 2011 r. stan konta użytkownika wynosił 0 zł (v. pismo K. - wpływ do organu [...] września 2012r.) choćby z tego powodu, że we wcześniejszych pismach spółka K. mijała się z prawdą twierdząc, że użytkownik nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem systemu (brak informacji zwrotnej o niskim stanie środków na koncie) czemu przeczy przedłożony przez skarżącego materiał dowodowy dotyczący przedmiotowej reklamacji. Sąd zwraca uwagę, że niewniesienie wymaganej opłaty za pomocą systemu elektronicznego jej pobierania jest podstawą do nałożenia sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej w kwocie 3000 złotych, zatem konieczne jest, nie budzące wątpliwości ustalenie, że pojazd przejechał pod bramownicą bez uiszczenia opłaty.

W ocenie Sądu, wykazanie wadliwości systemu poboru opłat z powodów leżących po stronie podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat (w tym przykładowo: wykazanie braku możliwości połączenia urządzenia ViaBox zamontowanego w pojeździe z systemem poboru opłat) a w konsekwencji niepobranie środków dostępnych na koncie użytkownika na dany przejazd po drodze płatnej nie powinno stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 udp.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjne wyrażony w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1467/12, w którym zwrócono uwagę na konieczność dokonywania wykładni przepisu art. 13 k. ust.1 pkt 1 udp w zgodzie z art. 2 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku zwrócił uwagę, że prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, to jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest taka sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów a przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, w realizacji programu rządowego ViaTOLL i za pomocą tego systemu, dokonuje poboru opłat elektronicznych. Firma K. natomiast dba o prawidłowość działania systemu elektronicznego, odczytującego przejazd konkretnego pojazdu i "skasowanie" opłaty. Opłaty wnoszone przez użytkowników systemu Viatoll zasilają konta operatora systemu (K.), a finalnie Krajowego Funduszu Drogowego (KFD) zarządzanego przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Do KFD trafiają również kary za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach płatnych.

W myśl art. 40a ust. 5 pkt 1 udp Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia tryb, sposób i termin wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania, w tym tryb dokonywania zwrotu nienależnie pobranych opłat elektronicznych.

Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Minister Infrastruktury wydał w dniu 30 kwietnia 2011 r. Rozporządzenie w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. z 2011 r. Nr 91, poz.524).

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w razie wniesienia opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1 ww Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości oznacza, że korzystający z drogi płatnej zastosował się do przepisów regulujących kwestie uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg płatnych. Zdaniem Sądu, jeżeli niepobranie stosownej opłaty wynika z błędów

leżących po stronie systemu poboru opłat, to wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 13 k ust.1 pkt 1 udp, za brak opłaty elektronicznej jest w istocie konsekwencją niedopełnienia obowiązku należytego zabezpieczenia systemu poboru opłat przez organ realizujący program rządowy ViaTOLL. W takiej sytuacji, zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest pogląd, że można stronie wymierzyć karę na podstawie wymienionego przepisu.

Na gruncie rozpatrywanego przypadku, wobec ustalenia, że doszło do złożenia reklamacji, w której zakwestionowano prawidłowość działania systemu poboru opłat, organ powinien w sposób rzetelny wyjaśnić dlaczego uznaje, że negatywny wynik takiej reklamacji nie ma wpływu na wynik sprawy. Sąd nie podziela stanowiska organu, że reklamacja złożona u operatora systemu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji bowiem wykazania przez skarżącego, że w chwili spornego przejazdu posiadał na koncie środki umożliwiające pobranie przez system poboru opłat kwoty należnej za ten przejazd, nie byłoby podstaw do nakładania na skarżącego kary pieniężnej za przejazd drogą płatną bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Na stronie [...] zaskarżonej decyzji organ wskazuje: w piśmie z dnia [...] lipca 2012r. operator potwierdził fakt, iż użytkownik składał reklamacje dotyczącą nieprawidłowej sygnalizacji niskiego poziomu środków na koncie, jednak reklamacja ta została rozpatrzona negatywnie, a użytkownik został pouczony o treści zawartej umowy oraz treści ww rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. Powyższe stwierdzenia w żaden sposób nie wyjaśniają, z jakich powodów reklamacja została rozpatrzona negatywnie, natomiast skarżący konsekwentnie twierdzi, że podczas krytycznego przejazdu działanie systemu poboru opłat było wadliwe przez co użytkownik pojazdu (B. K. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą [...]) oraz kierowca (skarżący M. G.) nie mieli obiektywnej możliwości zorientowania się w stanie konta. Brak wyjaśnienia powyższych kwestii świadczy o naruszeniu przez organ w toku postępowania administracyjnego przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zwraca uwagę, że w tej i podobnych sprawach skarżący przeważnie podnoszą, że zabezpieczyli środki na koncie i na poszczególnych bramownicach były one pobierane przez system. Spółka K. w takich sytuacjach stwierdza, że zapisy na zestawieniu operacji finansowych użytkownika przedstawiają operacje zarejestrowane na jego koncie, które nie są równoznaczne z faktem uiszczenia opłat za przejazd po płatnym odcinku drogi. Jednocześnie K. nie przedstawia żadnych dowodów stwierdzających, w jaki sposób odbywała się procedura przejazdu pod poszczególnymi bramownicami i w jaki sposób system odnotowywał (w zakresie opłat) te przejazdy - które bramownice odnotowały przejazd bez wniesienia opłaty, a które jej uiszczenie potwierdziły i w jakich wysokościach. Jeżeli zatem organ Inspekcji Transportu Drogowego opiera się na dowodach dostarczonych przez firmę K., to powinien domagać się kompletnej dokumentacji w tym zakresie, by przedstawić ją (zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.) w motywach rozstrzygnięcia. Przyjęcie za dowody w sprawie stwierdzeń firmy K., nie popartych właściwą dokumentacją, nie można uznać za prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, do którego przeprowadzenia Inspekcja Transportu Drogowego w tego rodzaju sprawie jest obowiązana.

Jeszcze raz trzeba podkreślić, że w świetle zebranego materiału dowodowego nie można jednoznacznie stwierdzić, że w chwili spornego przejazdu nie było na koncie użytkownika środków na uiszczenie opłaty elektronicznej. Nie można także stwierdzić, czy urządzenie ViaBox i pozostałe urządzenia składające się na system elektronicznego poboru opłat działały w sposób prawidłowy. Ponadto, co podnosił skarżący w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. droga, po której się poruszał nie była oznaczona jako płatna. Ta kwestia też nie została w żaden sposób przez organ wyjaśniona. Zważywszy, że sporny przejazd odbył się niespełna miesiąc od wprowadzenia w Polsce przedmiotowego systemu opłat a Sądowi z urzędu wiadomo o analogicznych zarzutach podnoszonych przez skarżących w innych, lecz przedmiotowo tożsamych, sprawach rozpatrywanych w tutejszym Wydziale, wyjaśnienie powyższych kwestii jest szczególnie konieczne. Na kwestię braku oznaczenia drogi, jako płatnej wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym wyżej wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 r.

Zdaniem Sądu, bezkrytyczne przyjęcie materiału przedstawionego przez spółkę K. nie czyni zadość wymaganiom, jakie stawiają przed organem powołane przepisy procedury administracyjnej. Należy też dodać, że w uzasadnieniu decyzji GITD nie wyjaśnił logicznie i wyczerpująco powstałych wątpliwości, podnoszonych przez skarżącego.

W świetle zarzutów podniesionych przez skarżącego a mianowicie, że wzmiankowana kara pieniężna powinna zostać nałożona na podmiot na rzecz, którego był wykonywany sporny przejazd wypada wskazać, że w stanie prawnym adekwatnym dla potrzeb rozpatrywanej sprawy, obowiązek wniesienia opłaty elektronicznej spoczywa na innym podmiocie niż ten, wobec którego mogła być zastosowana kara.

Jak zasadnie podnosi strona skarżąca, jedynie użytkownik pojazdu jest podmiotem uprawnionym do zawarcia stosownej umowy oraz odbioru urządzenia ViaBox. Jest on także zobowiązany do instalacji tego urządzenia w pojeździe i zapewnienia środków na koncie, z którego są pobierane opłaty. Z kolei, zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 uodp karę pieniężną, o której mowa w tym uregulowaniu wymierza się kierującemu pojazdem, a więc osobie, która prowadzi pojazd w momencie zaistnienia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej ( w razie braku tejże opłaty). Jednakże, co należy podkreślić, osoba kierująca pojazdem wyposażonym w urządzenie ViaBox ( a z taką sytuacja mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy) ma możliwość uniknięcia kary, jeżeli będzie respektować postanowienia zawarte w art. 13 i) ust. 4a) udp w związku z art. 13 i) ust.4 b) tego aktu (dla potrzeb rozpoznawanej sprawy- w brzmieniu obowiązującym na dzień spornego przejazdu tj. [...] sierpnia 2011 r.).

Mianowicie: kierujący pojazdem po włączeniu urządzenia podczas przejazdu po drodze płatnej, wprowadzeniu do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu oraz używaniu urządzenia zgodnie z przeznaczeniem, po usłyszeniu odpowiedniej liczby sygnałów informujących o zbliżającym się braku / lub o braku środków powinien zjechać niezwłocznie z drogi płatnej. Analogicznie powinien uczynić w przypadku stwierdzenia niesprawności tego urządzenia.

Sąd przy tym ponownie zauważa, że możliwość uwolnienia się kierowcy od odpowiedzialności administracyjnej jest ściśle związana z prawidłowością działania systemu poboru opłat elektronicznych, o czym była mowa wyżej. W ocenie Sądu, nawet kwestia niesprawności urządzenia musi być spowodowana wadą samego urządzenia ViaBox a nie wadą systemu poboru opłat, co można wykazywać w toku postępowania administracyjnego w sprawie o nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 udp.

Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia jest brak uzasadnienia organu, co do konieczności uiszczenia opłaty elektronicznej za sporny przejazd pomimo, że w dniu [...] sierpnia 2011 r. system poboru opłat odnotował 17 tzw. incydentów. Należy zatem wyjaśnić, co podnosił również skarżący, czy w tej sprawie czasem nie doszło do multiplikacji nakładanych kar za przejazd pod bramownicami, (zamiast za jeden przejazd danym odcinkiem drogi) co nie jest dopuszczalne w świetle przepisu art. 13 k. ust.1 udp wykładanego zgodnie z regułami wyznaczonymi przez Konstytucję na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 10 września 2014r. sygn.. akt P 36/13 a także Rzecznik Praw Obywatelskich w wystąpieniu z dnia [...] stycznia 2013r. znak [...]skierowanym do Ministra Transportu.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.

Skarżący był zwolniony od kosztów sądowych na podstawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 kwietnia 2013r.