Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 493/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 138a § 4, art. 138c § 1, art. 138e § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 07 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 07 września 2023 roku sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. Sp.k. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej kwotę 580 zł (słownie: pięciuset osiemdziesięciu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 21 marca 2023 r., nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania N. M. od decyzji Burmistrza [...] i Miasta [...] z 23 września 2022 r., nr [...]

Wskazaną decyzją odmówiono umorzenia skarżącej zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 11. i 12. ratę 2021 r. oraz 1. ratę 2022 r. w kwocie należności głównej [...] zł.

Pismem z 12 października 2022 r. skarżąca, reprezentowana przez r. pr. M. S. wniosła odwołanie od tej decyzji. Do odwołania dołączono pełnomocnictwo substytucyjne udzielone wskazanej pełnomocnik przez ad O..

Zauważono, że w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo z 12 marca 2017 r. udzielone ad O. do występowania w charakterze pełnomocnika spółki we wszystkich postępowaniach sądowych i administracyjnych. Pełnomocnictwo to nie zostało sporządzone na obowiązującym wzorze. Kolegium stwierdziło, że postępowanie podatkowe jest odrębnym rodzajem procedury, niewchodzącym w skład pojęcia postępowania administracyjnego.

Kolegium pismem z 18 stycznia 2023 r. wezwało ad O. do przedłożenia udzielonych jej pełnomocnictw oraz przedłożenia pełnomocnictw udzielonych r. pr. M. S. na formularzach, o których mowa w art. 138e ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p.").

Pismem z 25 stycznia 2023 r. r. pr. M. S. przedłożyła dwa wypełnione formularze pełnomocnictw datowane na 12 października 2022 r. Stwierdzono, że pierwsze z nich nie odpowiada wzorowi przewidzianemu w rozporządzeniu z dnia 17 lutego 2017 r., zmieniającemu rozporządzenie z 28 grudnia 2015 r. Na pełnomocnictwie oryginalnie podpisanym przez M. O. (złożonym na nieaktualnym wzorze) wypełniono niekompletnie poz. [...]-[...]. Na drugim pełnomocnictwie wypełniono niekompletnie poz. [...] - [...]. Stwierdzono również m. in., że podpis mocodawcy w tych pełnomocnictwach stanowi odbitkę kserograficzną. Uznano, że wiarygodność pełnomocnictw budzi wątpliwości. Nadanie sprawie sygnatury wskazanej w pełnomocnictwach nastąpiło bowiem po 3 listopada 2022 r. kiedy to akta sprawy wraz z odwołaniem zostały przekazane Kolegium.

Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na omówione powyżej postanowienie Kolegium. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego profesjonalnego pełnomocnika według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1) art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138e O.p. poprzez uznanie niedopuszczalności odwołania skarżącej z 12 października 2022 r. z uwagi na jego wniesienie przez osobę nieuprawnioną, w sytuacji gdy odwołanie podpisane zostało przez pełnomocnika substytucyjnego prawidłowo ustanowionego przez pełnomocnika głównego posiadającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] i Miasta [...] a umocowanie do reprezentowania strony odwołującej się potwierdzone zostało pełnomocnictwem szczególnym udzielonym przez stronę odwołującą się ad O. oraz r. pr. M. S.;

2) art. 155 § 1 O.p. poprzez brak jego zastosowania polegającego na niewezwaniu strony odwołującej się oraz jej pełnomocnika do złożenia wyjaśnień odnośnie autentyczności złożonego popisu na dokumencie pełnomocnictwa szczególnego oraz daty udzielenia pełnomocnictwa ewentualnie wezwania strony do przedłożenia pełnomocnictwa w oryginale, w sytuacji gdy organ powziął wątpliwości co do wiarygodności podpisu W. S. oraz faktu "umocowania osoby podpisującej działania za stronę odwołującą się", a także daty udzielenia pełnomocnictwa szczególnego osobie podpisującej odwołanie, tym samym brak podjęcia przez organ czynności zmierzających do wyjaśnienia wątpliwości w zakresie stanu faktycznego;

3) art. 138c O.p. poprzez brak nadania sprawie dalszego biegu z uwagi na niewskazanie w pełnomocnictwie szczególnym adresu elektronicznego profesjonalnego pełnomocnika albowiem organ dysponował adresem elektronicznym pełnomocnika zamieszczonym w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę SKO [...] podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Rozstrzygnięcie sporu wymaga dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. W ocenie organu należało orzec o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Organ stoi na stanowisku, że mimo wezwania nie przedłożono dokumentów pełnomocnictw procesowych umocowujących pełnomocników do działania w imieniu skarżącej w postępowaniu odwoławczym. Skarżąca kwestionuje powyższe zapatrywanie.

Zgodnie z art. 138a O.p., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania (§ 1). Adwokat, radca prawny i doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ podatkowy może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony (§ 4).

Jak stanowi art. 138c § 1 powołanego aktu, pełnomocnictwo wskazuje dane identyfikujące mocodawcę, w tym jego identyfikator podatkowy, dane identyfikujące pełnomocnika, w tym jego identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydenta - numer i serię paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiada identyfikatora podatkowego, adres tego pełnomocnika do doręczeń w kraju, chyba że wskazuje adres do doręczeń elektronicznych, na który organy podatkowe mają doręczać pisma. Adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy wskazuje adres do doręczeń elektronicznych.

Zgodnie zaś z art. 138e § 3 O.p., pełnomocnictwo szczególne udzielone na piśmie oraz zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu w przypadku, gdy zostały utrwalone w postaci papierowej, składa się do akt sprawy według wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 138j § 1 pkt 2, w oryginale lub jego notarialnie poświadczony odpis.

W świetle regulacji art. 138a § 4 O.p. nie sposób czynić stronie skarżącej zarzut z tego tytułu, że jedynymi oryginalnymi podpisami na dokumentach pełnomocnictw przedłożonych wraz z pismem z 25 stycznia 2023 r. są podpisy pełnomocników. Jak wynika bowiem z postanowień tego przepisu adwokat jak i radca prawny mają kompetencję do samodzielnego uwierzytelniania odpisu udzielonego im pełnomocnictwa. Składając własnoręczne podpisy pod wskazanymi pełnomocnictwami pełnomocnicy skorzystali z tego rodzaju kompetencji. Złożone przez nich podpisy umieszczono w rubrykach wskazujących na uwierzytelnienie odpisu pełnomocnictwa. W sytuacji powzięcia przez organ wątpliwości co do wiarygodności przedłożonych odpisów pełnomocnictw powinien on podjąć działania ukierunkowane na ich rozwianie i rozważyć w oparciu o postanowienia art. 138a § 4 zdanie drugie O.p. zażądanie urzędowego poświadczenia podpisu osoby działającej w imieniu mocodawcy.

Argumentu przemawiającego za podjętym przez organ rozstrzygnięciem nie może stanowić również fakt niewskazania w treści pełnomocnictw adresów elektronicznych pełnomocników. Początkowo pojęcie adresu elektronicznego było rozbieżnie interpretowane w orzecznictwie. Jako dominujące ukształtowało się jednak stanowisko, że przez adres elektroniczny należy rozumieć każdy adres elektroniczny w dowolnym systemie teleinformatycznym [tak: wyrok NSA z 20 kwietnia 2023 r., III FSK 1924/21]. Pod pojęciem adresu elektronicznego profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego), o którym mowa w art. 138c § 1 w zw. z art. 144 § 5 O.p. należy rozumieć jakikolwiek wskazany przez niego adres elektroniczny (na przykład adres e-mail). Nie musiał to być zatem adres konta na platformie ePUAP, gdyż profesjonalny pełnomocnik nie został przez ustawodawcę zobowiązany do posiadania takiego adresu [tak: wyrok NSA z 18 maja 2017 r., II FSK 454/17]. Zgodzić należy się z organem, że w treści pełnomocnictw nie wskazano adresów elektronicznych pełnomocników. W skardze trafnie jednak dostrzega się, że w odwołaniu wskazany został adres e-mail kancelarii, w której pełnomocnicy wykonują swoje czynności zawodowe. W tego rodzaju sytuacji całościowa analiza akt sprawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że doszło do wskazania adresów elektronicznych pełnomocników. Podkreślić również należy, że w odwołaniu wskazany został także "tradycyjny" adres kancelarii.

W ocenie Sądu również posłużenie się sygnaturą sprawy nadaną przez Kolegium w kontekście wskazanej w pełnomocnictwach daty ich udzielenia nie może przemawiać za zasadnością stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Podkreślić bowiem należy, że niezależnie od daty wskazanej w dokumencie pełnomocnictwa szczególnego wywiera ono skutek dopiero w chwili złożenia go do akt danej sprawy (art. 138e § 3 O.p.). Dostrzec również należy, że pośród elementów wyliczonych w art. 138c § 1 O.p. nie wskazano daty udzielenia pełnomocnictwa. W konsekwencji data udzielenia pełnomocnictwa nie stanowi koniecznego elementu tego rodzaju dokumentu. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że wadliwa data lub nawet jej brak albo wadliwy podpis na dokumencie pełnomocnictwa nie wyczerpują przesłanek wadliwości umocowania [tak: wyrok NSA z 11 kwietnia 2013 r., II FSK 1504/11].

W ocenie Sądu również złożenie jednego z pełnomocnictw na nieaktualnym wzorze nie może być samo w sobie równoznaczne z bezskutecznością ustanowienia pełnomocnika. Aprobata tego rodzaju poglądu pozostawałby nie do pogodzenia z zasadą prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Uznanie za bezskuteczną czynności ukierunkowanej na prawidłowe ustanowienie pełnomocnika jedynie z tego powodu, że złożony do akt sprawy dokument pełnomocnictwa procesowego został sporządzony na nieaktualnym wzorze stanowiłoby wyraz nadmiernego formalizmu nieuzasadnionego jakąkolwiek obiektywną okolicznością.

W świetle powyższych rozważań należy uznać, że Kolegium przedwcześnie orzekło o niedopuszczalności odwołania skarżącej. Wskazane przez organ niewypełnienie wszystkich rubryk wzorów pełnomocnictwa w ocenie Sądu nie uniemożliwiało rozpoznania odwołania skarżącej. Analogicznie wskazana w pełnomocnictwach data ich udzielenia w kontekście posłużenia się sygnaturą sprawy nadaną przez SKO nie przemawia za zasadnością rozstrzygnięcia organu. Również złożenie dokumentu pełnomocnictwa na nieaktualnym wzorze samo w sobie nie może skutkować bezskutecznością ustanowienia pełnomocnika. Z kolei w przypadku powzięcia przez organ wątpliwości co do autentyczności podpisu osoby działającej w imieniu skarżącej obowiązkiem organu było podjęcie działań ukierunkowanych na ich rozwianie.

Konkludując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. W toku powtórnego postępowania obowiązkiem organu będzie uwzględnienie przedstawionej powyżej wykładni prawa. W przypadku dalszego występowania po stronie Kolegium wątpliwości co do autentyczności podpisu osoby działającej w imieniu skarżącej obowiązkiem organu będzie podjęcie działań ukierunkowanych na ich wyjaśnienie. W tym zakresie konieczne będzie w szczególności rozważenie skorzystania przez organ z uprawnienia wyrażonego w art. 138a § 4 O.p.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) należało orzec, jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanego aktu. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się: wpis od skargi w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie [...]zł należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.).