Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 704/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Ł. K. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 13 maja 2024 r., nr 010070/680/1900240/2022 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zmiany wysokości świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga Ł. K. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 maja 2024 r., nr 010070/680/1900240/2022, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego złożonego w dniu 13 lutego 2022 r., w piśmie z dnia 20 marca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował skarżącego, że przyznał mu świadczenie wychowawcze na dziecko – P. K. na okres od dnia 1 czerwca 2022 r. do dnia 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie.

Następnie, decyzją z dnia 21 września 2023 r., wydaną na podstawie art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2023 r., poz. 810 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych zmienił wysokość przyznanego skarżącemu świadczenia w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. na kwotę 250 zł miesięcznie.

W dniu 4 grudnia 2023 r. skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, że nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany wypłaty świadczenia. Skarżący wskazał przy tym, że decyzje zostały doręczone na platformie PUE ZUS bez poinformowania go, że takie decyzje zostały dostarczone.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 13 maja 2024 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Uzasadniając wydane postanowienie, organ wskazał, że zgodnie z zapisami w systemie informatycznym ZUS, wspomagającym obsługę świadczeń dla rodzin, decyzja z dnia 21 września 2023 r. została doręczona skarżącemu w dniu 21 września 2023 r. w formie elektronicznej na profilu skarżącego na platformie PUE ZUS. Decyzja ta zawierała pouczenie o przysługującym prawie do wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Termin do wniesienia odwołania upłynął więc w dniu 15 października 2023 r. Skarżący odwołanie wniósł zaś za pomocą PUE ZUS w dniu 4 grudnia 2023 r., tj. po upływie terminu.

W skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie:

- art. 28 oraz art. 14 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez pozbawienie skarżącego prawa do stosownych wyjaśnień przed wydaniem decyzji;

- art. 10 § 1, art. 81, art. 61 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Skarżący wskazał przy tym, że nie odebrał decyzji z dnia 21 września 2023 r. nawet jeśli wszedł na ZUS PUE, to ich nie przeczytał, gdyż się ich nie spodziewał.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 maja 2024 r. jest zgodne z prawem.

Mocą kontrolowanego postanowienia Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 września 2023 r.

Podstawę prawną wydanego postanowienia stanowił przepis art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Niewątpliwie, zgodnie z treścią art. 127 § 1 k.p.a. stronie przysługuje odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji a stosownie do treści art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie należy wnieść do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia danej decyzji stronie.

Tym samym, w razie upływu wskazanego terminu organ odwoławczy jest zobowiązany, w świetle art. 134 k.p.a., do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się przy tym, że regulacja ustanowiona w art. 134 k.p.a. wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego, określanego mianem wstępnego, rozpoczynającego działania organu wyższego stopnia od badania zaistnienia formalnych przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy dany środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak spełnienia formalnych przesłanek odwołania (zażalenia), to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie dwuinstancyjne.

Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi automatycznie prawo i jednocześnie obowiązek organu odwoławczego zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające co do merytorycznych aspektów sprawy.

Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2019 r., sygn. akt II SA/GI 738/19, LEX nr 2748549). Podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy każdorazowo poprzedza postępowanie wstępne, w trakcie którego organ ten podejmuje czynności mające na celu ustalenie m.in., czy środek odwoławczy został wniesiony z zachowaniem terminu. Przeprowadzenie tych czynności wstępnych jest obligatoryjne. Ewentualne ustalenie, że odwołanie (zażalenie) wniesiono z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania (zażalenia) merytorycznie, nie rozważa argumentacji strony, lecz postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia), zgodnie z art. 134 k.p.a.

W razie przekroczenia terminu organ odwoławczy nie bada zatem odwołania (zażalenia) pod kątem merytorycznym, lecz na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia). Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest bowiem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.

W ocenie Sądu, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo stwierdził, że odwołanie skarżącego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 września 2023 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu.

Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 września 2023 r. została odebrana przez skarżącego w dniu 21 września 2023 r. Decyzja ta została przekazana skarżącemu w formie elektronicznej na profil skarżącego na platformie PUE ZUS i zawierała pouczenie o przysługującym skarżącemu prawie wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Taki sposób doręczenia wydanej decyzji był zgodny z prawem. Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r., poz. 421) od 1 lutego 2022 r. ZUS przejął obsługę świadczenia wychowawczego, a postępowanie w sprawie tego świadczenia prowadzone jest wyłącznie w formie elektronicznej. Zgodnie z art. 13 ust. 5 tej ustawy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego składa się do ZUS wyłącznie w formie elektronicznej poprzez, profil na portalu PUE ZUS, system teleinformatyczny banku, spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej albo system teleinformatyczny EMPATIA. Natomiast zgodnie z ust 5a, ustawodawca zobowiązał ZUS, osobie składającej wniosek i załączniki do wniosku w sposób, o którym mowa w ust. 5, która nie posiada profilu informacyjnego PUE ZUS, do założenia tego profilu. Zgodnie zaś z treścią art. 13a ust. 5 ustawy decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne pisma w sprawie świadczenia wychowawczego ZUS doręcza osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub osobie pobierającej świadczenie wychowawcze wyłącznie w postaci elektronicznej na jej profilu informacyjnym. Z kolei z art. 13a ust. 6 wynika, że w przypadku, o którym mowa w ust. 5, decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne pisma w sprawie świadczenia wychowawczego uznaje się za doręczone: 1) w momencie ich odbioru przez osobę ubiegającą się o świadczenie wychowawcze lub osobę pobierającą świadczenie wychowawcze na profilu informacyjnym; 2) po upływie 14 dni od dnia umieszczenia decyzji, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacji i innego pisma w sprawie świadczenia wychowawczego na profilu informacyjnym - w przypadku ich nieodebrania.

O powyższych regulacjach skarżący został poinformowany w pouczeniu do wniosku o świadczenie wychowawcze, który złożył w dniu 13 lutego 2022 r. W pouczeniu tym skarżący został pouczony również o tym, że decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne pisma w sprawie świadczenia wychowawczego ZUS doręcza wyłącznie w postaci elektronicznej na profil klienta na portalu PUE ZUS. Pisma te uznaje się za doręczone w momencie ich odbioru na profilu informacyjnym na portalu PUE ZUS, a w przypadku ich nieodebrania - po upływie 14 dni od dnia ich umieszczenia na profilu informacyjnym na portalu PUE ZUS.

W niniejszej sprawie miała miejsce sytuacja przewidziana w art. 13a ust. 6 pkt 1, jako że ze znajdującego się w aktach sprawy urzędowego poświadczenia wynika, że przesyłka zawierającą decyzję z dnia 21 września 2023 r. została odebrana przez adresata tego dokumentu – skarżącego w dniu 21 września 2023 r. o godzinie 08:45:21, po uprzednim wysłaniu pierwszego zawiadomienia, co miało miejsce w dniu 21 września 2023 r. o godzinie 06:50:44.

Tym samym, termin 14 – dniowy do wniesienia odwołania upływał dla skarżącego w dniu 5 października 2023 r. Skarżący wniósł zaś odwołanie w dniu 4 grudnia 2023 r. a więc po upływie przewidzianego terminu.

Z uwagi na powyższe, zgodzić się należy z dokonaną w kontrolowanym postanowieniu oceną, że wnosząc odwołanie w dniu 4 grudnia 2023 r. skarżący bezsprzecznie uchybił terminowi do jego wniesienia. Skoro zaś skarżący złożył odwołanie po upływie terminu do jego wniesienia, to organ nie mógł przystąpić do jego rozpoznania, lecz zobowiązany był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a.

Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu nie zależy więc od swobodnego uznania organu administracji publicznej, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.

W świetle powyższego zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowego przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania w sprawie zmiany decyzji a także jej merytorycznych podstaw nie mogą być rozpatrywane przez Sąd w niniejszej sprawie albowiem przedmiotem kontroli Sądu jest wyłącznie postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie dopatrując się jakiegokolwiek naruszenia prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną oddalił.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie.