Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 164/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 119 pkt 3, art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 200, art. 205 par. 1, art. 239 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 66 ust. 1 i ust. 2, art. 5a
journal: Dz.U. 2023 poz 100
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t. j.)
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 11, art. 107 par. 3, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi O. R. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2024 r., nr ON.9531.2.610.2023.ASG Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Szczecinie (dalej: "WZSON w Szczecinie"), działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, dalej: u.r.z.o.n.) oraz art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm., dalej: "k.p.a.") i § 19 ust. 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857, dalej: "rozporządzenie z dnia 15 lipca 2003 r."), po rozpatrzeniu prośby M. R., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. (dalej: "PZSON w W.") w dniu 15 listopada 2023 r., nr PZOON.8321 .R465.75DZ.2023.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 15 listopada 2023 r. PZSON w W. wydał dla O. R. orzeczenie o niepełnosprawności, nr PZOON.8321.R465.75DZ.2023.

W dniu 14 grudnia 2023 r. M. R. działająca w imieniu małoletniego O. R. złożyła w siedzibie PZSON w W. odwołanie od powyższego orzeczenia w zakresie pkt 5 i pkt 7.

Pismem z dnia 28 grudnia 2023 r. WZSON w Szczecinie poinformował M. R., że po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdził, że orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez nią odebrane w dniu 28 listopada 2023 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 12 grudnia 2023 r. Odwołanie zaś zostało wniesione w dniu 14 grudnia 2023 r. Do odwołania nie został dołączony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ani nie podano jakichkolwiek okoliczności, które pozwalałyby sądzić, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy odwołującej. W związku z tym WZSON w Szczecinie pouczył o możliwości wniesienia prośby o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w terminie siedmiu dni od daty otrzymania pisma, wskazując jednocześnie, że brak takiej prośby spowoduje wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Przedmiotowe pismo zostało doręczone M. R. w dniu 11 stycznia 2024 r.

Wnioskiem, nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 15 stycznia 2024 r., M. R. zwróciła się do WZSON w Szczecinie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazała, że nie dotrzymała terminu z przyczyn od niej niezależnych, bowiem orzeczenie otrzymała 30 listopada 2023 r. i uważała, że termin na wniesienie odwołania upływa 14 grudnia 2023 r. M. R. wskazała, że orzeczenie zostało odebrane w dniu 28 listopada 2023 r. w jej imieniu przez jej matkę, która z powodu problemów zdrowotnych i problemów z pamięcią, nieumyślnie, nieświadoma powagi korespondencji przekazała ją 30 listopada 2023 r., informując, że odebrała tego dnia. Według M. R. niefortunny przebieg zdarzeń wynika z nieświadomości jej matki oraz listonosza, który nie dopełnił należycie obowiązku doręczenia korespondencji poleconej.

Wskazanym na wstępie postanowieniem WZSON w Szczecinie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia WZSON w Szczecinie przytoczył treść § 16 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r., art. 57 i art. 58 k.p.a., przedstawił stan faktyczny sprawy, w tym stwierdził, że orzeczenie PZSON w W. zostało odebrane w dniu 28 listopada 2023 r. przez adresatkę – M. R., co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. WZSON w Szczecinie wskazał, że jako przyczynę uchybienia terminu M. R. podała odbiór pisma przez dorosłego domownika (matkę), która nie przekazała przesyłki do rąk własnych odwołującej w dniu jej odebrania. WZSON w Szczecinie stwierdził, że przesyłka została odebrana w dniu 28 grudnia 2023 r. przez M. R. i w związku z tym uznał, że zainteresowana nie zachowała należytej staranności w celu udokumentowania braku winy w niedotrzymaniu terminu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższe postanowienie WZSON w Szczecinie wniosła M. R. (dalej: "skarżąca"), reprezentująca małoletniego O. R..

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w uznaniu, że samodzielnie odebrała w dniu 28 listopada 2023 r. przesyłkę, podczas gdy w piśmie z dnia 15 stycznia 2024 r., jednoznacznie wskazała, że pismo zostało odebrane przez jej matkę, która pozostając w błędnym przekonaniu o właściwości swojego postępowania odbierając pismo zaadresowane do M. R. podpisała się jej imieniem i nazwiskiem; a w konsekwencji naruszenie art. 58 k.p.a. przez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały zrealizowane przesłanki przemawiające za przywróceniem terminu do wniesienia odwołania.

Wobec tak postawionych zarzutów skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że w dniu 28 listopada 2023 r. w miejscu jej zamieszkania doręczono przesyłkę zawierającą orzeczenie PZSON w W.. Orzeczenie to zostało jednak odebrane, nie przez skarżącą, lecz przez babcię małoletniego. Babcia małoletniego, pozostając w błędnym przekonaniu, że odbierając pismo adresowane do córki, należy podpisać się jej imieniem i nazwiskiem, z którego to błędu nie została wyprowadzona przez listonosza, na potwierdzeniu odbioru rzeczonej przesyłki podpisała się jako M. R. tj. matka małoletniego.

Pomimo odebrania przesyłki w dniu 28 listopada 2023 r., babcia małoletniego przekazała przedmiotowe pismo skarżącej dopiero dnia 30 listopada 2023 r., twierdząc, że odebrała je właśnie tego dnia. Ponadto babcia małoletniego wyrzuciła kopertę, w której znajdowało się odebrane orzeczenie, a zatem skarżąca nie miała fizycznej możliwości zweryfikowania, czy list ten rzeczywiście został odebrany w dniu 30 listopada 2023 r.

Skarżąca wskazała, że babcia małoletniego jest osobą w zaawansowanym wieku, chorującą przy tym na demencję. Przekazanie przesyłki 2 dni później i wprowadzenie skarżącej w błąd, co do daty jej odbioru nie było aktem złej woli, czy też następstwem niedbalstwa, a wynikało po prostu z problemów zdrowotnych, powodujących problemy z pamięcią.

W następstwie powyższych wydarzeń skarżąca pozostawała w błędnym, jednak w żaden sposób niezawinionym przekonaniu, że termin do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez PZSON w W. upływa z dniem 14, a nie 12 grudnia 2023 r. W związku z powyższym skarżąca wniosła odwołanie od wskazanego orzeczenia w dniu 14 grudnia 2023 r., pozostając w przekonaniu, że zostało ono wniesione w terminie.

Dopiero po otrzymaniu pisma z dnia 28 grudnia 2023 r., odwołująca dowiedziała się, że odwołanie zostało wniesione po terminie. Po powzięciu informacji o tym fakcie odwołująca niezwłocznie przystąpiła do wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Okazało się wówczas, że orzeczenie faktycznie zostało odebrane w dniu 28 listopada 2023 r., a osoba odbierająca podpisała się jako M. R.. Nie był to jednak podpis skarżącej, ale jej matki, która pozostawała w błędnym przekonaniu, że odbierając list adresowany do córki, musi podpisać się jej imieniem i nazwiskiem.

Skarżąca podniosła, że nie sposób uznać, że nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Wskazała, że nie korzystając z osobowych źródeł dowodowych, uprawdopodobnienie to musi w dominującym zakresie opierać się na twierdzeniach skarżącej, które niewątpliwie pozostają spójne i logiczne. Trudno bowiem uznać, że ktokolwiek kierując się racjonalnym postępowaniem złożyłby odwołanie dwa dni po terminie, nie składając jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu.

Skarżąca podkreśliła przy tym, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, niedającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie.

Do skargi skarżąca dołączyła oświadczenie z dnia 9 lutego 2024 r., w którym matka skarżącej oświadczyła, że dnia 28 listopada 2023 r. odebrała przesyłkę poleconą zaadresowaną do jej córki M. R., którą przekazała jej w dniu 30 listopada 2024 r., twierdząc, że odebrała ją właśnie tego dnia. Ponadto oświadczyła, że pozostając w błędnym przekonaniu o właściwości własnego postępowania na potwierdzeniu odbioru podpisała się imieniem i nazwiskiem córki, bowiem była przekonana, że odbierając pismo w jej imieniu musi podpisać się jej imieniem i nazwiskiem. Z tego błędnego przekonania nie wyprowadził jej pracownik poczty. Wskazała również, że powyższe postępowanie nie było następstwem złej woli ani też niedochowania należytej staranności. Przekazanie córce zaadresowanego do niej listu dopiero dwa dni po jego odebraniu wynikało bowiem wyłącznie z towarzyszących jej kłopotów z pamięcią, bowiem od 3 lat zmaga się z demencją.

W odpowiedzi na skargę WZSON w Szczecinie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.

Sprawa jako dotycząca wydanego w postępowaniu administracyjnym postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 66 ust. 1 i ust. 2 u.r.z.o.n. w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. W postępowaniach o ustalenie niepełnosprawności albo stopnia niepełnosprawności lub w postępowaniach o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia nie stosuje się przepisu art. 79a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast szczegółowe zasady wydawania orzeczeń o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności oraz orzeczeń, o których mowa w art. 5a u.r.z.o.n., tryb postępowania przy orzekaniu, skład i sposób powoływania i odwoływania członków zespołów orzekających, a także sposób działania wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności zostały uregulowane w rozporządzeniu z dnia 15 lipca 2003 r.

Postępowanie odwoławcze reguluje § 16 i 17 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r. Zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r., osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może wnieść odwołanie do wojewódzkiego zespołu, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. Powiatowy zespół, który wydał orzeczenie, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy do wojewódzkiego zespołu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania (§ 16 ust. 2 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r.). Jeżeli powiatowy zespół uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, wydaje orzeczenie, w którym uchyla lub zmienia zaskarżone orzeczenie (§ 16 ust. 3 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r.).

Stosownie zaś do treści § 17 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r., w postępowaniu odwoławczym przed wojewódzkim zespołem, w sprawach o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, stosuje się odpowiednio tryb postępowania przed powiatowym zespołem.

W myśl § 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r., powiatowy zespół i wojewódzki zespół, w składzie: przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego zespołu członek zespołu, wydaje postanowienie w sprawie:

a) uchybienia terminowi do wniesienia odwołania,

b) odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania,

c) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania,

d) niedopuszczalności wniesienia odwołania.

Przedmiotem skargi jest postanowienie WZSON w Szczecinie z dnia 18 stycznia 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności PZSON w W. z dnia 15 listopada 2023 r. Kwestią zatem, która podlegała ocenie było zastosowanie przepisów dotyczących przywrócenia terminu i zasadności jego odmowy.

Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Przepis ten przewiduje cztery przesłanki przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, które muszą zostać spełnione kumulatywnie:

1) zainteresowany złożył prośbę o przywrócenie terminu,

2) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie przez niego uprawdopodobniony,

3) prośba o przywrócenie terminu została złożona w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi,

4) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem prośby o przywrócenie terminu.

W badanej sprawie WZSON w Szczecinie uznał, że okolicznością uzasadniającą wydanie rozstrzygnięcia odmownego jest brak uprawdopodobnienia przez skarżącą, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. WZSON w Szczecinie wskazał przy tym, że zainteresowana nie zachowała należytej staranności w celu udokumentowania braku winy w niedotrzymaniu terminu.

W tym miejscu należy dostrzec, że ustawodawca nie wymaga od osoby zainteresowanej udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia braku swojej winy w niedochowaniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Powyższe rozwiązanie prawne świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania oraz ułatwieniu osobie zainteresowanej przedstawienia swoich racji (tak wyrok NSA z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96).

Rozpatrując skargę Sąd podzielił stanowisko przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2013 r. sygn. akt II GSK 1791/13, w którym stwierdzono, iż "uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Jednakże sam fakt występowania w przepisie instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych". W podobny sposób wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2267/11, wskazując, że w sytuacji, gdy strona twierdzi, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, a organ prowadzący postępowanie administracyjne będzie miał wątpliwości co do okoliczności powoływanych przez stronę, to powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia kwestii budzącej wątpliwość. "Tylko takie stanowisko jest bowiem do pogodzenia z zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Sam fakt występowania w art. 58 § 1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia braku winy przez zainteresowanego przywróceniem terminu nie zwalnia organu od podjęcia działań, których celem z uwagi na słuszny interes obywateli będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. Wysoce prawdopodobna jest bowiem sytuacja, w której podmiot wnoszący o przywrócenie terminu, po powzięciu informacji o wątpliwościach organu administracji publicznej, będzie w stanie przedstawić okoliczności prowadzące do nabrania przez organ prowadzący postępowanie pewności co do istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej" (por. też wyrok NSA z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 222/10; wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1341/13).

W badanej sprawie WZSON w Szczecinie poprzestał na wskazaniu przyczyny uchybienia terminowi podanej przez skarżącą, tj. odebraniu przesyłki zawierającej orzeczenie przez matkę, która nie przekazała jej do rąk własnych skarżącej w dniu odebrania oraz stwierdzeniu, że przesyłka została odebrana osobiście przez skarżącą w dniu 28 listopada 2023 r. WZSON w Szczecinie nie dokonał żadnych ustaleń ani oceny wskazywanej przez skarżącą przyczyny uchybienia terminu. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wskazała, że przesyłkę w jej imieniu odebrała jej matka, która ma problemy z pamięcią i przekazała ją skarżącej w dniu 30 listopada 2023 r. oraz że listonosz nie dopełnił należycie obowiązku doręczenia korespondencji poleconej. W ocenie Sądu wobec pozostającego w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającego orzeczenie PZSON w W. z dnia 15 listopada 2023 r., z którego wynika, iż przesyłkę tą doręczono adresatowi, tj. M. R., WZSON w Szczecinie powinien był podjąć się wyjaśnienia tych rozbieżności. Co prawda zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki jest dokumentem urzędowym i stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo zaświadczone, korzystając z domniemania prawdziwości, jednak nie oznacza to, że jest dokumentem niepodważalnym. WZSON w Szczecinie mógł zatem zwrócić się do skarżącej o wyjaśnienie i wykazanie nieprawidłowego postępowania listonosza oraz tego, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. W tym miejscu należy wskazać, że skarżąca w skardze dodatkowo wyjaśniła, że matka odbierając przesyłkę podpisała się jej imieniem i nazwiskiem oraz przedłożyła oświadczenie matki dotyczące okoliczności doręczenia przesyłki.

Reasumując, w ocenie Sądu WZSON w Szczecinie nie ustalił kto odebrał przesyłkę zawierającą orzeczenie PZSON w W. z dnia 15 listopada 2023 r., a w konsekwencji kiedy skarżąca w rzeczywistości je otrzymała i jaki miało to wpływ na dochowanie przez nią terminu do wniesienia odwołania od tegoż orzeczenia.

Ustalenie stanu faktycznego w drodze zebrania i oceny materiału dowodowego jest funkcją postępowania administracyjnego, w ramach którego organy zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. To na nich zatem spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy, w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a.), a ustalenia te oraz ich ocena powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji (postanowienia), spełniającym wymogi, o których mowa art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.

Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie WZSON w Szczecinie uchybił wskazanym powyżej przepisom postępowania, a w szczególności art. 7 - 9 k.p.a. Jak już wyżej wspomniano organ administracji publicznej był zobligowany do zbadania wniosku o przywrócenie terminu zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Powyższe oznacza, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 k.p.a. może nastąpić po wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności konkretnego przypadku, z pomocą wszelkich koniecznych środków dowodowych i z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niejasności nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony. Mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy podkreślić należy rolę art. 9 k.p.a., w świetle którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Wskazanym powyżej wymogom WZSON w Szczecinie nie sprostał, albowiem ocena przesłanek, od których spełnienia zależy przywrócenie uchybionego terminu, o których mowa w art. 58 k.p.a. została dokonana w sposób dowolny. Ograniczenie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jedynie do stwierdzenia, że skarżąca w prośbie o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, bez zgromadzenia i oceny materiału dowodowego uprawdopodobniającego brak winy w uchybieniu terminu nosi cechy arbitralności i dowolności.

Mając powyższe na uwadze, zaskarżone postanowienie uznać należało za naruszające art. 58 § 1 i 2 w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Ponownie rozpatrując sprawę WZSON w Szczecinie uwzględni powyższe uwagi i przeprowadzi postępowanie wyjaśniające (w tym postępowanie reklamacyjne) w celu ustalenia kto odebrał przesyłkę zawierającą orzeczenie PZSON w W. z dnia 15 listopada 2023 r. i kiedy skarżąca ją otrzymała oraz jaki miało to wpływ na dochowanie przez nią terminu do wniesienia odwołania. Ponownie oceniając wniosek skarżącej w kontekście wskazanych powyżej przesłanek przywrócenia terminu WZSON w Szczecinie odniesie się do stanowiska skarżącej i oceni złożone na etapie skargi oświadczenie matki skarżącej z dnia 9 lutego 2024 r.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (art. 205 § 1 p.p.s.a.). Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 1 p.p.s.a.). Zawarty w skardze wniosek o zasądzenie kosztów postępowania nie mógł być uwzględniony, bowiem skarżąca nie poniosła kosztów postępowania przewidzianych w art. 205 p.p.s.a. - zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. skarżąca jest zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych, skarga nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, zaś sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, bez uczestnictwa skarżącej.

Cytowane powyżej orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.