Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 974/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 11 lit. a), art. 5 ust. 1 i ust. 4  pkt 1 lit. c), art. 24 ust. 1 pkt 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
article: art. 122, art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "O." Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 1165/19 w sprawie ze skargi "O." Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 23 października 2019 r. nr 3201-IOA.48.14.2019.TK w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "O." Sp. z o.o. w S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie 1350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 16 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1165/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę "O." Sp. z o.o. w S. (dalej: Spółka, Strona, Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: Dyrektor IAS, DIAS) z 23 października 2019 r., nr 3201-IOA.48.14.2019.TK, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Decyzją z 6 sierpnia 2019 r. Naczelnik Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie, powołując się na art. 26 ust. 1, 2 i 5, art. 24 ust. 1 pkt 2,

art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r., poz. 708 z późn. zm.; dalej: ustawa SENT) nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł w związku z tym, że jako przewoźnik – będąc jednocześnie podmiotem wysyłającym - towaru podlegającego procedurze SENT, tj. oleju napędowego przeznaczonego do celów opałowych, zgłosiła dane niezgodne ze stanem faktycznym w zakresie numerów rejestracyjnych środka transportu oraz numeru naczepy. Okoliczność ta została ujawniona w wyniku kontroli drogowej przeprowadzonej 8 marca 2019 r. przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Skontrolowanym zespołem pojazdów przewożony był towar klasyfikowany do kodu/pozycji 2710, który w świetle ustawy SENT podlegał zgłoszeniu. Zgłoszenie zostało dokonane, jednak widniały w nim dane niezgodne ze stanem faktycznym - przewóz wykonywany był zespołem pojazdów o numerach [...] / [...], zaś do systemu zostały zgłoszone dane [...] / [...]. W trakcie kontroli o godz. 12:30 zgłoszenie zostało zmodyfikowane poprzez wprowadzenie prawidłowego numeru ciągnika [...] oraz kolejnego, nieprawidłowego numeru naczepy [...], zaś o godz. 13:01 wprowadzono prawidłowy numer naczepy [...]. Kontrolę zakończono o godz. 13:10, zwalniając zespół pojazdów do przewozu.

Dyrektor IAS, po rozpatrzeniu odwołania Spółki, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uznając za prawidłowe ustalenia organu I instancji DIAS stwierdził, że w sprawie przewozu wykonywanego ww. zespołem pojazdów zaistniały obiektywne przesłanki do nałożenia na przewoźnika, będącego jednocześnie podmiotem wysyłającym, kary pieniężnej 10.000 zł, wynikające z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, w związku ze zgłoszeniem danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Dyrektor IAS przeanalizował możliwość zastosowania art. 24 ust. 3 ustawy SENT, przewidującego odstąpienie od nałożenia kary i stwierdził, że w interesie publicznym nie leży, aby to postępowanie prowadzone wobec Spółki zakończyło się odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA) rozpoznając skargę Spółki, uznał ja za niezasadną i oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Podzielił opinie organów, że podanie prawidłowych numerów rejestracyjnych środka transportu, przez który należy rozumieć pojazd samochodowy lub zespół pojazdów składających się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy, należy do obowiązku przewoźnika, zgodnie z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy SENT. Niezgodność numerów rejestracyjnych zespołu pojazdów dokonującego przewozu z danymi podanymi w zgłoszeniu stanowiło o oczywistym uchybieniu obowiązków przewoźnika. Celem wprowadzenia przepisów ustawy SENT było bowiem objęcie szczególnego nadzoru nad handlem towarami uznanymi za "wrażliwe", co ma ułatwić walkę z "szarą strefą", przyczynić się do zwiększenia należnych wpływów do budżetu, realizując przy tym zasadę uczciwej konkurencji podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

Przewożony towar - olej napędowy przeznaczony do celów opałowych był towarem, którego przewóz został objęty szczególnym nadzorem. Przewóz tego rodzaju i takiej ilości towaru wymagał od przewoźnika przestrzegania ściśle określonych obowiązków. Przewoźnikiem towaru mógł być wyłącznie podmiot posiadający licencję na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. Ponadto od Spółki profesjonalnie zajmującej się m.in. przewozem drogowym rzeczy w szczególności należy oczekiwać znajomości obowiązujących przepisów związanych z transportem określonych towarów, w tym takie zorganizowanie procedury transportu, obejmującej także dokonanie zgłoszenia, aby dane w nim wskazane były kompletne i prawidłowe oraz aby przewóz realizowano zgodnie z informacjami w tym zgłoszeniu podanymi.

Dokonanie korekt w zgłoszeniu już po wszczęciu kontroli nie konwalidowało ujawnionych w jej wyniku naruszeń i nadal była podstawa do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł na mocy art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT.

Sąd I instancji podzielił opinię organu, że wysokość kary nie jest uzależniona do subiektywnej oceny organu orzekającego, przyczyn naruszenia przepisów ustawy SENT, jej wysokość została ustalona w sposób sztywny. Wystarczające do pociągnięcia do odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy SENT jest stwierdzenie niewątpliwego faktu naruszenia tych przepisów.

Sąd nie podzielił zarzutu strony, że przy ustaleniu wysokości kary doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Przedmiotem systemu monitorowania przewozu objęte zostały szczególne towary, o dużej wartości handlowej (tutaj: 30.000 l oleju CN 2710) i istotne z punktu widzenia wpływów podatkowych dla budżetu państwa, a przy tym ustawodawca posłużył się gradacją kar w zależności od rodzaju uchybień przepisom prawa, o czym świadczą rozwiązania przyjęte w art. 21 - 25 ustawy SENT.

Formułując w skardze zarzut naruszenia przez organ art. 24 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia Skarżącej kary pieniężnej, zdaniem WSA, Strona nie wskazała przekonujących argumentów, które świadczyłyby o wystąpieniu przesłanek uzasadniających zastosowanie ww. przepisu. Przyjął, że organ miał podstawę uznać, że wykazywana przez Stronę omyłka przy dokonywaniu zgłoszenia w numerach rejestracyjnych środków transportu, nie stanowiła przyczyny uzasadniającej odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. Nie dopatrzył się, że tego rodzaju uchybienie spowodowane było sytuacją wyjątkową, nie dającą się przewidzieć lub której nie można było uniknąć przy właściwej organizacji pracy. Nadto, Skarżąca nie wykazała, w czym konkretnie przejawiać miałby się jej ważny interes w odstąpieniu od ukarania poza chęcią uniknięcia sankcji finansowej.

Według WSA, organ w sposób kompletny przeanalizował przesłanki określone w art. 24 ust. 3 ustawy SENT i w obszernym uzasadnieniu wykazał w dostateczny sposób, że w jego ocenie nie zaistniały takie okoliczności, które mieściłyby się zarówno w pojęciu "słusznego interesu podmiotu" jak również "interesu publicznego", którego istnienia również Strona nie wykazała. Natomiast w interesie publicznym nie leży takie stosowanie przepisów ustawy SENT, które polegać miałoby na każdorazowym zwalnianiu podmiotów od odpowiedzialności za naruszenia postanowień tego aktu w przypadku powołania się przez te podmioty wyłącznie na "popełnioną omyłkę".

Odnosząc się do zarzutów dotyczących niewyjaśnienia stanu faktycznego będącego podstawą wydania decyzji oraz niezebrania i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego potrzebnego do wydania rozstrzygnięcia, WSA stwierdził, że Skarżąca nie wykazała na czym miałyby polegać braki w materiale dowodowym i jakie okoliczności stanu faktycznego nie zostały przez organ dostatecznie wyjaśnione.

Z powyższym wyrokiem nie zgodziła się Spółka i wystąpiła ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA). Zaskarżone orzeczenie zaskarżyła w całości oraz zarzuciła:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art 24 ust. 3 ustawy SENT poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie stwierdzone naruszenie dotyczące błędnego oznaczenia numerów rejestracyjnych środka transportu oraz numeru naczepy, nie może być postrzegane w kategorii oczywistej omyłki, ponieważ ustawa przewiduje cykl czynności mających na celu zapewnienie procedury zgodności danych stanu faktycznego z danymi w zgłoszeniu, a ponadto skarżąca nie wykazała ważnego interesu uzasadniającego odstępstwo od nałożenia kary, podczas gdy dokonując wykładni przywołanego przepisu tak organy podatkowe, jak i sąd, winny brać pod uwagę przede wszystkim cel wprowadzenia ustawy SENT jako narzędzia do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, nie zaś narzędzie służące do nakładania kolejnych obciążeń na przedsiębiorców w sytuacjach przez nich niezawinionych; skarżąca, poprzez poczynione uchybienie, w żaden sposób nie wpisała się do kategorii działań i podmiotów, wobec których skierowano przyjęte w ustawie rozwiązania prawne, lecz dopuściła się błędnego oznaczenia numeru rejestracyjnego środka transportu, który to błąd nie skutkował uszczupleniem należnych Państwu danin, w efekcie czego zaszły okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia skarżącej kary pieniężnej;

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Dyrektora IAS – opartą na wadliwie dokonanej ocenie prawnej oraz faktycznej sprawy - w związku z naruszeniem przez organy podatkowe art. 122 oraz art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż organ zobowiązany jest zebrać dowody istotne dla sprawy i dokonać oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś w niniejszej sprawie organy obydwu instancji wydały decyzję bez weryfikacji, czy stwierdzone naruszenie doprowadziło do jakiegokolwiek uszczuplenia należności publicznoprawnych lub świadczy o nieuczciwym działaniu Skarżącej.

W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wnosiła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie; zasądzenie od organu administracji na rzecz Skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz oświadczyła, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ - Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie w całości, o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej bez przeprowadzania rozprawy.

W piśmie procesowym z 20 listopada 2023 r. organ podtrzymał wniosek o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu nie została uwzględniona.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu I instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.

Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska WSA, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora IAS w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie wniesionej na nią skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że WSA zaakceptował stanowisko organu, że niezgodności danych w zgłoszeniu SENT[...] dotyczące innych danych niż dotyczących towaru, a mianowicie numeru rejestracyjnego ciągnika i naczepy przewoźnika (będącego także podmiotem wysyłającym), bo wpisano do rejestru: [...] / [...], a prawidłowe nr to: [...] / [...], przy czym w trakcie kontroli wpisano także zły nr naczepy: [...], następnie poprawiono na prawidłowy, w pełni uzasadniały nałożenie na skarżącą, na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Zwłaszcza, że, zdaniem Sądu I instancji, organy bez naruszenia prawa oceniły również, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki stosowania art. 24 ust. 3 ustawy SENT.

W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w treści art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Zarzut skargi kasacyjnej co do naruszenia przepisów prawa materialnego i powiązany z nimi zarzut naruszenia przepisów postepowania dotyczą tego, że zdaniem skarżącej kasacyjnie w okolicznościach sprawy, wykazujących, że wpisanie do rejestru SENT błędnych danych dotyczących numerów rejestracyjnych obu pojazdów stanowiących zespół pojazdów było następstwem oczywistej omyłki, zwłaszcza, że w trakcie kontroli poprawiono w rejestrze SENT te numery i dlatego powinno być zastosowane odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny lub ważny interes przewoźnika, gdyż błąd spółki nie świadczył o nieuczciwym działaniu skarżącej ani nie spowodował uszczupleń należnych Państwu danin.

Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku WSA, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji z którego wynika, że kontrolowana decyzja nie jest niezgodna z prawem.

Na mocy art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, nakłada się na ten podmiot karę pieniężną 10.000 zł.

Bezsporne było, że spółka zgłosiła do rejestru SENT niezgodne ze stanem faktycznym numery rejestracyjne obu pojazdów stanowiących zespół pojazdów.

Jak prawidłowo zauważył WSA, na mocy art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) ustawy SENT w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie m.in. o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a) czyli pojazdu samochodowego lub zespołu pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990).

Przy tym Spółka, jako podmiot wysyłający na mocy art. 5 ust. 1 ustawy SENT, przed rozpoczęciem przewozu towaru miała obowiązek przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi (w sprawie – uzupełnić o dane, które ma obowiązek wprowadzić do zgłoszenia przewoźnik).

Jak wynikało z materiału dowodowego w dokumencie przewozowym nr [...] (k.-6 akt adm.) sporządzonym także 8 marca 2019 r., podano zarówno prawidłowe numery rejestracyjne kontrolowanego zespołu pojazdu, jak i prawidłowy numer zgłoszenia do rejestru SENT. Zatem podczas wpisywania (odręcznie) numeru zgłoszenia SENT do ww. dokumentu była możliwość porównania danych wpisanych w dokumencie przewozowym z danymi wpisanymi do zgłoszenia SENT, w którym także wpisano nr dokumentu przewozowego (k. – 5 akt adm.). Czynności te nastąpić musiały przed rozpoczęciem przejazdu. Opisane błędy w realiach kontrolowanej sprawy nie świadczyły o oczywistej omyłce w zgłoszeniu. Do tego błędne wpisy dotyczyły numerów rejestracyjnych obu pojazdów wchodzących w skład kontrolowanego zespołu, tj. wpisano numery: [...] / [...], zamiast [...] / [...]. Spółka dysponując prawidłowo wypełnionymi dokumentami, nawet podczas poprawiania w rejestrze SENT numerów kontrolowanego zespołu pojazdów, za pierwszym razem wpisała nieprawidłowy numer rejestracyjny naczepy ([...]) i dopiero za drugim razem wpisano właściwy numer rejestracyjny naczepy – [...]. Nie ma podstaw, by uznać opisane zachowanie Spółki w uzupełnianiu rejestru o dane zespołu pojazdów jako oczywistą omyłkę, a nie - niedbalstwo. Zwłaszcza że początkowe wpisanie w rejestrze SENT nieprawidłowych numerów rejestracyjnych obu pojazdów mogłoby wskazywać, że wpisy te dotyczyć miały innego przewozu, a kontrolowanym pojazdem przewożono przecież 30.000 l oleju CN 2710, czyli towar o dużej wartości handlowej, istotnej z punktu widzenia wpływów podatkowych do budżetu państwa, co podkreślił zasadnie Sąd I instancji.

Podanie nieprawidłowych danych, zwłaszcza tak istotnych jak numery rejestracyjne przewożącego towar pojazdu istotnie zaburza możliwość realizacji celu ustawy o SENT - monitorowania przewozu towarów "wrażliwych" na naruszenie obowiązków podatkowych, praktycznie uniemożliwia organom nadzór nad przewozem (por. wyroki NSA z: 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 14/21; 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 510/19, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu projektu ustawy SENT (druk sejmowyVIII.1244): "Ich celem jest ochrona szeroko rozumianego bezpieczeństwa publicznego poprzez zastosowanie narzędzia informatycznego służącego do gromadzenia danych o przewozach towarów "wrażliwych" dla budżetu państwa(...). Celem projektowanych przepisów jest uszczelnienie systemu podatkowego poprzez dostarczenie informacji o przewozach na i przez terytorium kraju towarów wrażliwych, które ukierunkują prowadzone kontrole na podmioty działające w szarej strefie, której istnienie niekorzystnie wpływa na dochody poszczególnych państwa członkowskich, jak i wpływy do budżetu Unii Europejskiej. Dlatego też projektowane środki są proporcjonalne i adekwatne.".

Na opisane założenia powoływała się także Spółka, nie zauważając, że niewykonywanie obowiązków przesyłania do rejestru SENT zgłoszeń czy też przesyłanie zgłoszeń zawierających istotne błędy, skutkuje, że nie tylko, że zostają naruszone konkretne przepisy ww. aktu, to również cele tej ustawy.

Zresztą przy nowelizacji ustawy SENT na podstawie ustawy z dnia 10 maja 2018r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1039), w uzasadnieniu projektu wskazano, że "system monitorowania drogowego oparto na samodyscyplinie podmiotów gospodarczych i bez stosownych danych dostarczanych przez wszystkie główne podmioty tego systemu niemożliwe jest wykonywanie czynności monitorowania" (druk sejmowy VIII.2156).

Dlatego przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywne stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są bowiem niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Instytucja możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, przewidziana przez art. 24 ust. 3 ustawy SENT warunkowana wystąpieniem w danej sprawie "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jest instytucją wyjątkową (por. wyrok NSA z 12 lipca 2023 r., sygn. akt II GSK 1268/22).

Sąd orzekający zgadza się, że szczególnie wnikliwego rozważenia wymaga sytuacja, gdy prawodawca określa sankcje w postaci administracyjnych kar pieniężnych w sposób bezwzględnie oznaczony (tak jak sankcja określona w mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT), zwłaszcza gdy może to prowadzić do naruszenia w procesie stosowania prawa zasady proporcjonalności. Zastosowanie tej zasady w odniesieniu do administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości wymaga rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków (celów) danej regulacji oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawa proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej a jej dolegliwością. Organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona.

Jak wyżej przedstawiono, stanowisko WSA i organów o nałożeniu kary 10.000 zł za stwierdzone naruszenie nie było nieadekwatne. W tym zakresie Sąd I instancji przedstawił trafny wywód, który zasługuje w zupełności na akceptację.

W związku z powyższym nie mają usprawiedliwionych podstaw także zarzuty naruszenia art. 24 ust. 3 ustawy o SENT. Zdaniem NSA nie ma wątpliwości, że w interesie publicznym leży także nienakładanie kar za naruszenia formalne, gdyby miało to prowadzić do skutków niemożliwych do zaakceptowania, ze względu na zasadę praworządności. W rozpoznawanej sprawie ustalenia poczynione przez organy

(i zaakceptowane przez WSA) co do braku szczególnych, wyjątkowych okoliczności godzących w ważny interes strony, czy też godzące w interes publiczny w sposób nie do pogodzenia z ogólnym porządkiem prawnym, czy uzasadnionym, obiektywnym poczuciem sprawiedliwości, uzasadniały uznanie, że nałożenie kary nie godzi ani w ważny interes Spółki, ani w interes publiczny, zwłaszcza że dotyczy działań profesjonalnego podmiotu, na którym ciążą większe obowiązki w zakresie przestrzegania prawa niż ma to miejsce w sytuacji, gdy nie ma się do czynienia z profesjonalną działalnością zarobkową.

Dlatego niezasadny okazał się zarzut z pkt 1. petitum skargi kasacyjnej – naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 24 ust. 3 ustawy SENT.

Wobec powyższego należało przyjąć, że wydając zaskarżony wyrok Sąd I instancji trafnie ocenił, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przez organy przepisów postępowania, w tym art. 122 Ordynacji podatkowej (W toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym) i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej (Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy), a tym samym WSA nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie tego przepisu. Spółka oczekiwała wyjaśnienia, czy doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnych albo czy jej zachowanie było nieuczciwe. Czynności Spółki w związku ze zgłoszeniem [...] zostały ocenione, a nałożona kara miała spełnić przede wszystkim cel prewencyjny, co wynika z celu ustawy SENT i było uzasadnione stwierdzonymi okolicznościami. Tym samym niezasadny okazał się zarzut zgłoszony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej.

Skoro zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie, środek ten należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a. jako nie mający usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono (w pkt 2 sentencji wyroku) na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na koszty tego postępowania składało się wynagrodzenie pełnomocnika organu za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12).