Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 416/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 56 ust. 18
journal: Dz.U. 2003 nr 86 poz 789
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Protokolant Sekr. sądowy Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej Gminy [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1043, dalej u.t.k.), rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymania zasłon odśnieżających oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1247, dalej jako rozporządzenie w sprawie bezpiecznych odległości.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, w wersji obowiązującej w dacie wydania w/w decyzji, dalej k.p.a.) zezwolił [...] S.A. w [...] jako wnioskodawcy na usuniecie [...] sztuk drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...] [...] – [...] w km [...] do [...] na działkach nr:

- obręb [...] - [...], gmina [...]:[...] – [...] szt., dz. [...] – [...] szt.

- obręb [...] - [...], gmina [...]: [...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt, [...]–[...] szt.

- obręb [...] - [...], gmina [...];[...] – [...] szt., [...]–[...] szt., [...]–[...] szt., [...] – [...] szt.

- obręb [...] - [...], gmina [...]:[...] – [...] szt., [...]–[...] szt.

- obręb [...], gmina [...]:[...] – [...] szt., [...] – [...] szt.

w odległościach: do 6 m od skrajnej szyny, do 6 m od dolnej krawędzi nasypu, do 6 m zewnętrznej krawędzi rowów bocznych, do 6 m od górnej krawędzi przekopu.

Wykonanie decyzji powierzono zarządcy linii, tj. [...] S.A. z siedzibą przy ul. [...] w [...].

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...]na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. sprostował oczywisty błąd pisarski w punkcie 1 w/w decyzji w następujący sposób:

"Było: 1. Zezwolić wnioskodawcy na usunięcie [...] sztuk drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...] [...] – [...] w km [...] do [...] na działkach nr:

- obręb [...] - [...], gmina [...]:[...] – [...] szt., dz. [...] – [...] szt.

- obręb [...] - [...], gmina [...]: [...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt, [...]–[...] szt.

- obręb [...] - [...], gmina [...];[...] – [...] szt., [...]–[...] szt., [...]–[...] szt., [...] – [...] szt.

- obręb [...] - [...], gmina [...]:[...] – [...] szt., [...]–[...] szt.

- obręb [...], gmina [...]:[...] – [...] szt., [...] – [...] szt.

a winno być: 1. Zezwolić wnioskodawcy na usunięcie [...] sztuk drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...] [...] – [...] w km [...] do [...] na działkach:

- obręb [...] - [...], gmina [...]:[...] – [...] szt., dz. [...] – [...] szt.

- obręb [...] - [...], gmina [...]:[...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] - [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt.

- obręb [...] - [...], gmina [...]:[...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt., [...] – [...] szt.

- obręb [...] -[...], gmina [...]:[...] – [...] szt., [...] – [...] szt.

- obręb [...], gmina [...]:[...] – [...] szt., [...] – [...] szt."

Wnioskiem z dnia [...] r. Gmina [...] wystąpiła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., w części odnoszącej się do drzew rosnących na nieruchomościach Gminy [...] stanowiących działki nr [...] i [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 56 ust. 1 u.t.k. w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., polegającym na tym, iż Starosta wydając zezwolenie w ogóle nie ustalił, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania wyrażonej w tym przepisie normy prawa materialnego, a więc czy zaistniała potrzeba usunięcia drzew wchodzących w skład zabytkowej alei lip w [...], w tym nie ustalił, w jakiej odległości drzewa te rosły od linii kolejowej.

Jak wyjaśniła Gmina w uzasadnieniu, do wniosku [...] S.A. w [...] o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew w oparciu o art. 53 i 56 u.t.k. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie bezpiecznych odległości załączono m. in. wykaz drzew do wycinki oraz mapę z zaznaczonymi drzewami. Zawiadomieniem z dnia [...] r. Starosta [...] poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie usunięcia drzew rosnących wzdłuż linii kolejowej nr [...] [...] – [...], wymieniając działki w gminie [...] oraz gminie [...], z których drzewa miały być usunięte. Organ poinformował strony, iż odstępuje od przeprowadzenia oględzin na wymienionych działkach, ewentualnie przeprowadzi je na wniosek właściciela, złożony w terminie 3 dni od otrzymania zawiadomienia.

Po wydaniu przez Starostę [...] decyzji z dnia [...] r. znak [...], w dniu [...] r. stwierdzono wycinkę lip z zabytkowej alei, z nieruchomości stanowiących własność Gminy [...] – [...] sztuk z działki nr ewid. [...] oraz [...] sztuk z działki nr ewid. [...]. Usunięte drzewa stanowiły starodrzew ([...] sztuk) i nasadzenia zastępcze. Dodatkowo podczas kolejnych oględzin przeprowadzonych dnia [...] r. stwierdzono, że poza drzewami tworzącymi zabytkową aleję lip, na w/w działkach rosły także drzewa i krzewy innych gatunków.

W myśl art. 56 ust. 1 u.t.k. w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Obowiązkiem organu wydającego zezwolenie jest zatem ustalenie, czy zachodzi potrzeba usunięcia określonych drzew, gdyż utrudniają one widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodując zaspy śnieżne. Nie jest zatem tak, że starosta ma obowiązek każdorazowo uwzględnić wniosek zarządcy infrastruktury kolejowej i nie może odmówić wydania zezwolenia. Rolą organu jest ustalenie, czy zachodzi potrzeba usunięcia drzew objętych wnioskiem.

Potrzeba usunięcia drzew zachodzi, gdy rosną one w odległości mniejszej niż bezpieczna od linii kolejowej wynikającej z rozporządzenia w sprawie bezpiecznej odległości. W odniesieniu do tych drzew, co do których stwierdzone zostanie ich usytuowanie z naruszeniem norm odległościowych, nie ma obowiązku przeprowadzania dodatkowych analiz uzasadniających potrzebę usunięcia. Ponadto, wyjątkowo potrzeba usunięcia drzew może również zachodzić w odniesieniu do drzew rosnących w większej odległości niż bezpieczna od linii kolejowej, z tym że wówczas należy uzasadnić potrzebę ich usunięcia. W przypadku drzew stanowiących wpisaną do rejestru zabytków formę ochrony zieleni nie należało stosować automatyzmu skutkującego uznaniem, że jeśli nawet drzewa znajdują się w odległości mniejszej niż bezpieczna od linii kolejowej, to utrudniają eksploatację tejże linii. W tym szczególnym przypadku należało wnikliwie przeanalizować, czy istniała potrzeba ich usunięcia, o której stanowi art. 56 ust. 1 u.t.k. Starosta jako organ weryfikujący wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, dysponujący wykazem tych drzew i załącznikiem graficznym do wniosku powinien mieć świadomość iż drzewa, które zarządca infrastruktury kolejowej zamierza usunąć, są objęte szczególną ochroną i opieką jako zabytek, a ich usunięcie spowoduje nieodwracalne szkody w rzeczywistości przyrodniczej oraz w krajobrazie okolicy, w konsekwencji czego winien był dogłębnie przeanalizować, czy zachodzi potrzeba, o której mowa w art. 56 ust. 1 u.t.k. Właściciel nieruchomości nie miał wiedzy, iż planowana wycinka dotyczy drzew zabytkowych, gdyż do zawiadomienia o wszczęciu postępowania ale też do zezwolenia nie dołączono załącznika graficznego ukazującego usytuowanie drzew przeznaczonych do wycinki. Uśpiło to czujność właściciela, jednakże nie zmienia to zakresu obowiązków starosty jako organu wydającego zezwolenie. Wydając zezwolenie w odniesieniu do drzew rosnących na nieruchomościach Gminy [...], Starosta nie poczynił żadnych ustaleń ani nie przeanalizował, czy istnieje potrzeba usunięcia drzew na nich rosnących, ani nie ustalił, w jakich odległościach rosną one od linii kolejowej. Kwestionowane zezwolenie pozwala na usunięcie drzew w sposób warunkowy – jeśli rosną one we wskazanych w decyzji odległościach od linii kolejowej. Takie sformułowanie zezwolenia, pozostawiające w istocie w gestii wnioskodawcy ocenę, czy na jego podstawie dane drzewo można wyciąć, narusza istotę wydania zezwolenia jako aktu, w którym organ w sposób władczy i definitywny powinien przyznać stronie uprawnienie.

Okolicznością, którą należało niespornie ustalić było to czy drzewa, o których wycinkę zawnioskowało [...] S.A. w [...], utrudniały eksploatację linii kolejowej. W tym kontekście niezbędne było zweryfikowanie, czy rosły one w odległości mniejszej niż bezpieczna od linii kolejowej, czy też może w odległości większej niż bezpieczna, a więc czy kwalifikowały się do usunięcia w trybie lego przepisu. By ustalić czy drzewa te znajdują się w bezpiecznej odległości od linii kolejowej, należało uprzednio ustalić, czy na wysokości tychże konkretnych drzew przeznaczonych do wycinki, linia kolejowa biegnie po nasypie, w przekopie, w otoczeniu rowów bocznych, czy też jest usytuowana w inny sposób. Od tego bowiem ustalenia zależy, od jakiego punktu liczyć odległość bezpieczną drzew od linii kolejowej. Po ustaleniu sposobu usytuowania linii należało ustalić odległość drzew lub krzewów objętych wnioskiem o wydanie zezwolenia, bowiem od tego z kolei zależy dalszy ewentualny zakres postępowania dowodowego, a mianowicie obowiązek ustalenia przez organ, czy drzewa rosnące w odległości większej niż bezpieczna również utrudniają eksploatację linii kolejowej. Z utrwalonej praktyki wynika, że oględziny są każdorazowo przeprowadzanym dowodem przed wydaniem zezwolenia.

Starosta nie dopełnił choćby minimum staranności, nie zebrał i nie rozpatrzy! niezbędnego materiału dowodowego, nie podjął żadnych niezbędnych kroków w celu pełnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.). W odniesieniu do drzew rosnących na nieruchomości Gminy [...], Starosta poprzestał wyłącznie na informacjach zawartych we wniosku zarządcy infrastruktury kolejowej, nie weryfikując w żaden sposób informacji w nim ujętych, w tym co do usytuowania drzew względem linii kolejowej, ich gatunku, liczby, obwodów.

Decyzja o usunięciu drzew może być wydana tylko, jeśli spełniona jest przesłanka art. 56 ust. 1 u.t.k., która jako norma materialnoprawna wyznacza jednocześnie zakres ustaleń koniecznych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ orzekający ma obowiązek ustalenia, czy istnieje potrzeba usunięcia drzew lub krzewów utrudniających eksploatację linii kolejowej. Oznacza to, że w praktyce postępowanie dowodowe w tego rodzaju sprawach ogranicza się do ustalenia tej właśnie okoliczności. A contrario, bez ustalenia zaistnienia przesłanki wydania zezwolenia, nie powinno dojść do jego wydania. Organ nie może pozostawiać w gestii stron postępowania decyzji co do przeprowadzenia kluczowych, elementarnych w sprawie dowodów, od których zależy rozstrzygnięcie sprawy i ustalenie przesłanek zastosowania normy prawa materialnego. Nie ma zatem znaczenia fakt, że Starosta zawiadomił Gminę [...] o wszczęciu postępowania w sprawie wydania zezwolenia. W zawiadomieniu tym poinformował, iż odstępuje od przeprowadzenia oględzin, a takowe mogą zostać przeprowadzone na jej wniosek. Brak wniosku właściciela nieruchomości o przeprowadzenie oględzin nie zwalniał Starosty od obowiązku ustalenia przesłanek zastosowania art. 56 u.t.k. Podstawowym dowodem pozwalającym na weryfikację twierdzeń wnioskodawcy co do zasadności wydania zezwolenia w tym co do liczby, gatunku obwodów i usytuowania drzew do usunięcia w określonej odległości od linii kolejowej są oględziny, stąd dowód w tym zakresie winien być przeprowadzony przez organ z urzędu, a nie jedynie na wniosek stron.

Zezwolenie Starosty z dnia [...] r. w istocie nie określa w sposób precyzyjny przyznawanych w tej decyzji uprawnień, uzależniając ich realizację od samodzielnego ustalenia przez adresata zezwolenia, czy spełnione są przesłanki do jego wydania, co należy uznać za niedopuszczalne – rażąco naruszające art. 56 ust. 1 u.t.k. Starosta zezwolił na usunięcie określonej liczby drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...] na poszczególnych nieruchomościach wskazując jednocześnie, iż dotyczy to drzew rosnących (...) w odległościach: do 6 m od skrajnej szyny, do 6 m od dolnej krawędzi nasypu, do 6 m od zewnętrznej krawędzi rowów bocznych, do 6 m od górnej krawędzi przekopu. Tego rodzaju sformułowanie sentencji decyzji z pewnością nie stanowi precyzyjnego przyznania stronie decyzją konkretnych uprawnień, a jedynie potwierdza, że organ nie dokonał jakichkolwiek ustaleń, co do tego w jakich w odległościach od linii kolejowej znajdują sic drzewa objęte udzielanym przez niego zezwoleniem. Wątpliwości budzi również określenie drzew, na których usunięcie organ wyraził zgodę. W sentencji decyzji wskazano, iż udziela się zezwolenia na usuniecie [...] sztuk drzew, przy czym liczba drzew wskazanych do usunięcia na wymienionych w decyzji poszczególnych działkach nie odpowiadała liczbie [...] sztuk. Ponadto Starosta nie uczynił załącznikiem do decyzji wykazu drzew do usunięcia wraz z mapą z zaznaczonymi drzewami, które stanowiły załącznik do wniosku o wydanie zezwolenia. Starosta dysponował tymi dokumentami, w odróżnieniu od właściciela nieruchomości.

Obowiązek dołączenia do zezwolenia z art. 56 u.t.k. załącznika graficznego nie wynika wprost z ustawy, jednakże elementarnym obowiązkiem organu udzielającego zezwolenia jest precyzyjne określenie, których drzew lub krzewów ono dotyczy. Okoliczność, że liczba drzew wskazanych do usunięcia na wymienionych w decyzji poszczególnych działkach nie odpowiadała liczbie [...] sztuk świadczy o tym, że organ wydając zezwolenie nie skonkretyzował, które drzewa mogły zostać na jego podstawie legalnie usunięte. Sprostowanie co do liczby drzew na poszczególnych działkach objętych zezwoleniem dokonane zostało już po usunięciu drzew przez zarządcę infrastruktury kolejowej, na mocy postanowienia Starosty [...] z dnia [...] r., znak [...]. Co istotne, dokonane sprostowanie nie stanowi sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w decyzji w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., lecz stanowi ingerencję w merytoryczną treść rozstrzygnięcia i potwierdza dodatkowo, że Starosta wydał zezwolenie z rażącym naruszeniem art. 56 ust. 1 u.t.k. nie wiedząc w istocie, których drzew ono dotyczy. Liczba drzew na działce Gminy [...] nr [...] została zmieniona bardzo istotnie – z [...] sztuk do [...] sztuk. Liczba [...] odpowiada [...] zabytkowym drzewom, które usunięto z alei lip.

Zezwolenie narusza także art. 57a u.t.k. Wprawdzie przepis ten wprost odnosi się do zasad sytuowania drzew przy linii kolejowej, jednakże w praktyce znajduje on również zastosowanie w sprawach zezwoleń na usunięcie już rosnących przy linii kolejowej drzew. Ust. 1 tego przepisu stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 54. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego ani zakłócać działania urządzeń służących do prowadzenia tego ruchu. W praktyce przyjęło się, że w oparciu o ten przepis możliwa jest odmowa wydania zezwolenia z art. 56 ust. 1 u.t.k. w odniesieniu do drzew rosnących w odległościach mniejszych niż przyjęta za bezpieczną, pod warunkiem, że uprzednio zostanie stwierdzone, że drzewa są usytuowane z naruszeniem przepisów o bezpiecznych odległościach. W przypadku drzew wpisanych do rejestru zabytków Starosta winien był z urzędu zastosować odstępstwo z art. 57a u.t.k. Przepis ten nie stanowi, iż odstępstwo można zastosować jedynie na wniosek. Skoro zatem drzewa tworzące zabytkową aleję lip przez tyle lat nie utrudniały eksploatacji linii kolejowej, to nie stanowiły dla niej zagrożenia również w dacie wydania zaskarżonego zezwolenia, przez co na zasadzie odstępstwa od wymogów w zakresie bezpiecznych odległości, nie należało zezwalać na ich usunięcie.

W konsekwencji zaskarżona decyzja wywołała skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – doprowadziła do usunięcia drzew tworzących zabytkową aleję lip. wpisaną do rejestru zabytków bez uprzedniej weryfikacji, czy istniała potrzeba ich usunięcia.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. nr nr [...].

Jak wyjaśniło Kolegium w uzasadnieniu, nie zaszły przesłanki do uznania, by przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W szczególności nie można przychylić się do argumentacji na temat spełnienia ustawowych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, w tym wskazywanej przez wnioskodawcę oczywistości naruszenia prawa, która przejawiać ma się w braku ustalenia czy zaistniała potrzeba usunięcia drzew na nieruchomości Gminy [...].

Treść art. 56 ust. 1 u.t.k. odwołuje się wprawdzie do przesłanek, które wydają się abstrahować od kryterium odległości drzew lub krzewów względem obszaru kolejowego (przesłanki "utrudnienia widoczności" lub "powodowania zasp śnieżnych"), jednak zakres zastosowania tego przepisu jest szerszy. Obejmuje on bowiem nie tylko sytuacje, w których drzewa lub krzewy znajdują się w odległościach większych niż odległości minimalne i usytuowanych w taki sposób, że utrudniają one widoczność lub powodują zaspy śnieżne, lecz także sytuacje, w których naruszono odległości minimalne usytuowania, które prawodawca uznał a priori za stwarzające niedopuszczalne ryzyko dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W razie stwierdzenia, że odległości minimalne usytuowania drzew lub krzewów zostały naruszone, właściwy organ nie jest więc już zobowiązany do badania, czy tego rodzaju nielegalne usytuowanie utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Nie jest również zobowiązany do dalszego badania, czy tak posadzone drzewa lub krzewy zagrażają bezpieczeństwu ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W tym zakresie bowiem oceny dokonał sam prawodawca, statuując odpowiednie przepisy o minimalnych odległościach usytuowania drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej. Starosta [...] dysponując wnioskiem [...] S.A. [...] w [...] o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...][...] – [...], zawierającym wykaz drzew wnioskowanych do wycinki wskazujący m.in. lokalizację drzew w odniesieniu do hektometra linii kolejowej, przybliżone położenie w odniesieniu do nr działek, gatunek, obwód w cm oraz liczbę sztuk drzew rosnących na wskazanej działce, dokonał ustaleń w zakresie wskazanym w 56 ust. 1 u.t.k. co do zaistnienia potrzeby usunięcia drzew przyjmując, że drzewa rosnące w odległościach: do 6 m od skrajnej szyny, do 6 m od dolnej krawędzi nasypu, do 6 m zewnętrznej krawędzi rowów bocznych, do 6 m od górnej krawędzi przekopu stwarzają niedopuszczalne ryzyko dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. Podnoszenie na etapie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji zarzutów, iż do zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego kierowanego do Gminy [...], organ I instancji nie załączył dokumentu graficznego ukazującego usytuowanie drzew rosnących na działkach należących do Gminy [...] i powyższe zachowanie organu "uśpiło czujność właściciela" jest niezasadne. Ani z u.t.k. ani z k.p.a. taki obowiązek nie wynika.

Przedmiotem rozważań Kolegium nie jest ocena merytorycznego rozstrzygnięcia, lecz kwestie dotyczące zaistnienia, bądź nie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jej wydania. Dodatkowo z rozstrzygnięcia decyzji Starosty [...] wynika, że drzewa rosnące na działkach o nr ewid. [...] oraz [...] rosną w odległościach: do 6 m od skrajnej szyny, do 6 m od dolnej krawędzi nasypu, do 6 m zewnętrznej krawędzi rowów bocznych, do 6 m od górnej krawędzi przekopu, zatem zachodzi potrzeba ich usunięcia stosownie do art. 56 ust. 1 u.t.k. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest koleiną instancją, nie jest postępowaniem, w toku którego bada się sprawę merytorycznie, a rozstrzyga o ewentualnych wadach decyzji kontrolowanej. Sprowadza się ono do ustalenia zaistnienia, bądź też nie, przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Przesłanki te dotyczą wadliwości decyzji, a nie wadliwości postępowania, w którym decyzję tę podjęto. Kolegium nie jest zatem uprawnione do dokonywania, w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, oceny prawidłowości bądź nie. przeprowadzonego w tym przedmiocie postępowania administracyjnego. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i postępowanie, w którym badaniu podlegają ściśle określone przesłanki nieważności, nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zasadniczo nie mogą być skutecznie podnoszone zarzuty, iż kwestionowana decyzja została wydana mimo braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, dokonania wadliwej oceny dowodów i na tej podstawie wadliwych ustaleń faktycznych. Tego rodzaju naruszenia, mogą być podnoszone na etapie zwykłego postępowania administracyjnego. Nie można uznać, iż w/w decyzja Starosty [...] została podjęta z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Tym samym nie nastąpiło naruszenie prawa, które należałoby uznać za istotne, co oznacza, że wydana decyzja nie została dotknięta sankcją nieważności. Decyzja Starosty została wydana przez właściwy organ, skierowana do właściwych stron postępowania, opierała się na istniejącej podstawie prawnej – art. 56 ust. 1 u.t.k. oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie bezpiecznych odległości. Przy jej wydaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa, nadawała się do wykonania, a jej wykonalność nie powodowała czynu zagrożonego karą. Nie zawierała także wad powodujących jej nieważność z mocy prawa. Za rażące naruszenie przepisów postępowania regulujących postępowanie dowodowe, które mogłoby uzasadniać stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy taka sytuacja nie miała jednak miejsca. Nie można traktować instytucji stwierdzenia nieważności decyzji jako narzędzia do merytorycznej kontroli decyzji w sytuacji, gdy strona z jakichkolwiek przyczyn nie zakwestionowała tej decyzji w zwykłym trybie odwoławczym. Czemu innemu bowiem służy postępowania zwyczajne, a czemu innemu nadzwyczajne. Nie można też stwierdzić, że decyzja Starosty zawierała wadę powodująca jej nieważność z mocy prawa. Wada nieważności decyzji z mocy prawa polega na tym, że istnieje przepis przewidujący "nieważność z mocy prawa". Musi zatem istnieć przepis prawa w sposób wyraźny przewidujący sankcję nieważności w przypadku określonej wady decyzji administracyjnej. Możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powołaniem się na art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. jest uzależniona od wskazania przepisu, który określa konkretną wadę i jej skutek w postaci nieważności decyzji. Tymczasem w niniejszej sprawie takiego przepisu nie wskazano. Ponadto wada z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. ma dotyczyć samej decyzji, a nie poprzedzającego ją postępowania.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Gmina [...], działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając naruszenie:

1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Starosty, mimo iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego i prawa procesowego, mającym bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia;

2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., art. 56 ust. 1 u.t.k. poprzez:

- pominięcie przez SKO, że decyzja Starosty została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania polegającym na nieprzeprowadzeniu w ogóle jakiegokolwiek postępowania dowodowego w sprawie weryfikacji przesłanek do wydania zezwolenia na usunięcie drzew tworzących zabytkową aleję lip przy ul. [...] w [...], wpisaną jako forma ochrony przyrody do rejestru zabytków pod nr [...], na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] r. – nieprzeprowadzeniu żadnego dowodu niezbędnego dla wyjaśnienia istoty sprawy, w tym w szczególności nieprzeprowadzeniu oględzin, nie dokonaniu oceny, czy zachodziła potrzeba wycinki zabytkowej alei lip, która od co najmniej stu kilkudziesięciu lat nie przeszkadzała w funkcjonowaniu linii kolejowej, w tym nieokreśleniu nawet w jakiej odległości znajdowały się drzewa tworzące aleję od linii kolejowej (poszczególnych jej elementów: dolnej krawędzi nasypu, zewnętrznej krawędzi rowu bocznego czy skrajnej szyny) oraz oparcie się wyłącznie na wniosku [...] S.A., a tym samym rażące naruszenie reguł postępowania administracyjnego mające zasadniczy wpływ na treść rozstrzygnięcia i stanowiące podstawę do stwierdzeniem nieważności decyzji Starosty;

- przyjęcie przez SKO w zaskarżonej decyzji, że "Starosta [...] dysponując wnioskiem [...] (...) zawierającym wykaz drzew wnioskowanych do wycinki (...) dokonał ustaleń w zakresie wskazanym w art. 56 ust. 1 u.t.k." co oznacza, iż w ocenie SKO wystarczającym jest bazowanie przez Starostę wyłącznie na wniosku [...] i Starosta wydając zezwolenie mógł w ogóle nie ustalać, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania wyrażonej w art. 56 ust. 1 u.t.k. normy prawa materialnego, a więc czy zaistniała potrzeba usunięcia drzew wchodzących w skład zabytkowej alei lip w [...], o których usunięcie zawnioskowało [...] S.A., w tym mógł nie ustalać, w jakiej odległości drzewa te rosły od linii kolejowej bazując wyłącznie na danych zawartych we wniosku [...] S.A., podczas gdy rozstrzyganie w przedmiocie zezwolenia z art. 56 u.t.k. nie zostało przez ustawodawcę pozostawione uznaniu administracyjnemu organów, lecz w przepisie zdefiniowana została przesłanka udzielenia zezwolenia, która nie daje organowi swobody decyzyjnej – nie jest zatem tak, że Starosta ma obowiązek każdorazowo uwzględnić wniosek zarządcy infrastruktury kolejowej i nie może odmówić wydania zezwolenia, lecz przeciwnie, rolą Starosty jest ustalenie, czy zachodzi potrzeba usunięcia drzew objętych wnioskiem jako zagrażających bezpieczeństwu prowadzenia ruchu kolejowego, czego w sprawie zakończonej kwestionowaną decyzją Starosty w ogóle nie uczyniono;

- błędne uznanie przez SKO, że wadą tkwiąca w decyzji nie jest jej wydanie bez weryfikacji, czy spełnione były przesłanki do jej wydania;

3) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z § 1a ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie bezpiecznych odległości przez rażąco błędną wykładnię oczywistego w swoim znaczeniu przepisu tego rozporządzenia i uznanie, że drzewa tworzące zabytkową aleję lip znajdowały się jednocześnie w odległości do 6 m od skrajnej szyny, a zarazem od dolnej krawędzi nasypu, zewnętrznej krawędzi rowu bocznego oraz od górnej krawędzi przekopu, podczas gdy jest to fizycznie niemożliwe, gdyż w/w elementy, od których liczyć należy odległość 6 m, znajdują się w różnej odległości względem siebie, a nadto linia kolejowa nr [...] na przedmiotowym odcinku nie przebiega jednocześnie w przekopie i na nasypie.

Podnosząc powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanej sprawie decyzja Starosty [...] z dnia [...] r., co do której Gmina [...] wniosła o stwierdzenie nieważności, została wydana na podstawie art. 56 ust. 1 u.t.k. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymania zasłon odśnieżających oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1247). W myśl art. 56 ust. 1 u.t.k., w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca. Z kolei w myśl § 1a przywołanego wyżej rozporządzenia w sprawie bezpiecznych odległości, poza lasami drzewa i krzewy mogą być usytuowane w sąsiedztwie linii kolejowej biegnącej po nasypie albo w przekopie albo otoczonej rowami bocznymi – w odległości nie mniejszej niż 6 m od dolnej krawędzi nasypu albo górnej krawędzi przekopu albo od zewnętrznej krawędzi rowów bocznych (ust. 1). W przypadkach innych niż określone w ust. 1 – w odległości nie mniejszej niż 6 m od skrajnej szyny (ust. 2).

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż – co do zasady – w sytuacji, gdy drzewa i krzewy rosnące w sąsiedztwie linii kolejowej usytuowane są w odległości mniejszej lub równej przewidzianej w w/w rozporządzeniu (obecnie 6 metrów) od elementów linii kolejowej wymienionych w § 1a rozporządzenia, wobec wprowadzenia fikcji prawnej, że takie ich usytuowanie powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, organ wydający decyzję o usunięciu drzew na podstawie art. 56 ust. 1 u.t.k. nie musi dokonywać ustaleń, że takie usytuowanie drzew lub krzewów utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Powinność taka powstaje dopiero w przypadku, gdy wnioskowane do usunięcia drzewa położone są w odległości większej niż przewidziana w rozporządzeniu (por. przykładowo wyroki WSA w Olsztynie z 12 stycznia 2017 r., II SA/Ol 1358/16, WSA w Krakowie z 5 lutego 2014 r., II SA/Kr 1613/13 oraz 1 kwietnia 2014 r., II SA/Kr 1639/13 orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, ustalanie wpływu na bezpieczeństwo ruchu kolejowego wymagane jest w relacji do drzew lub krzewów sytuowanych w odległości przekraczającej odległość wynikającą z rozporządzenia (wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 marca 2014 r., II SA/Kr 1640/13; LEX nr 1443501).

Co jednak oczywiste – w pierwszej kolejności organ powinien ustalić odległość, w jakiej drzewa usytuowane są od elementów linii kolejowej wymienionych w § 1a rozporządzenia.

Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest wyłącznie kwestia ustalenia wystąpienia w decyzji wady powodującej jej nieważność. W postępowaniu tym organ nie rozpoznaje merytorycznie i nie rozstrzyga sprawy materialnej, uprzednio zakończonej wydaniem decyzji. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest wyjaśnienie kwestii, czy w sprawie wystąpiły kwalifikowane przesłanki nieważności decyzji wymienione enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W razie ustalenia jednej z kwalifikowanych wad decyzji organ zobowiązany jest ustalić, czy w sprawie nie występuje przesłanka negatywna określona w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający i wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z tych wad.

W myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja wywołuje. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (wyrok NSA z 14 marca 2012 r., II OSK 2525/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny (por. m.in. wyrok NSA z 4 kwietnia 2012 r. I OSK 2565/10, wyrok WSA w Łodzi z 18 stycznia 2013 r., II SA/Łd 915/12). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu tego przepisu ma miejsce wówczas, gdy sposób załatwienia sprawy stanowi zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub w części. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego może mieć miejsce wówczas, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność decyzji administracyjnej (por. m.in. wyroki NSA z 7 września 2021 r., II OSK 3122/18, 28 października 2020 r., II OSK 2886/18, z 26 maja 2020 r., II OSK 3165/19).

Z kolei jeśli chodzi o naruszenie przepisów proceduralnych, przypisanie decyzji wady nieważności w tego rodzaju przypadku dopuszczalne jest wyłącznie wówczas, gdy naruszenie tych przepisów mając rażący charakter, pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Za rażące naruszenie przepisów postępowania regulujących postępowanie dowodowe, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (wyrok NSA z 13 stycznia 2016 r., II GSK 847/14). Jakkolwiek – co do zasady – możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa procesowego nie jest wyłączona, to jednak naruszenie takie musi prowadzić do podjęcia wadliwego rozstrzygnięcia z tegoż właśnie powodu. Innymi słowy – musi przekładać się bezpośrednio na treść decyzji i w niej tkwić (wyrok NSA z 13 stycznia 2016 r., II GSK 847/14).

Przechodząc w pierwszej kolejności do omówienia kwestii proceduralnych stwierdzić należy, iż w rozpatrywanej sprawie decyzja Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] została wydana w istocie bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. Jak wynika z akt sprawy, organ ten w żaden sposób nie zweryfikował wniosku P[...] S.A. w [...] na usunięcie [...] drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...] [...] – [...], w tym również w zakresie usytuowania tych drzew względem linii kolejowej, a ściślej rzecz ujmując, względem elementów tej linii wymienionych w § 1a rozporządzenia w sprawie bezpiecznych odległości. Tymczasem usytuowanie to, odległość drzew od linii kolejowej, stanowi fundamentalną przesłankę zastosowania art. 56 ust. 1 u.t.k. oraz przepisów w/w rozporządzenia, a także – co już wyżej opisano – zakresu niezbędnych ustaleń, jakie organ powinien poczynić w tego rodzaju sprawie. Jak już bowiem wyżej wspomniano, od odległości tej uzależniona jest konieczność lub jej brak ustalania istnienia zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego, czy usytuowanie drzew lub krzewów utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne.

Jednym z przykładów sprawy, w której w prawidłowy sposób dokonano ustaleń w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia jest sprawa, w której WSA w Szczecinie wydał wyrok z dnia 14 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 539/07, gdzie przeprowadzono oględziny terenu, z którego miały zostać usunięte drzewa (jak wynika z uzasadnienia wyroku – odbyły się nawet dwie wizje lokalne w terenie), z oględzin został sporządzony protokół, ustalono właścicieli drzew, liczbę drzew, ich gatunki, zaś drzewa zostały zaznaczone farbą.

Tymczasem w niniejszej sprawie organ nie tylko nie przeprowadził oględzin nieruchomości, na których znajdowały się drzewa objęte wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie. Na miarodajną ocenę okoliczności sprawy, w tym odległości drzew od wymienionych w § 1a rozporządzenia elementów linii kolejowej nie pozwalają też plany załączone do wniosku [...] S.A. w [...], gdzie usytuowanie drzew przeznaczonych do usunięcia zaznaczono zielonymi znakami o nieregularnych kształtach, bez możliwości weryfikacji w oparciu o te plany odległości drzew od linii kolejowej, ani o które konkretnie drzewa w istocie chodzi. Do wniosku został wprawdzie załączony spis drzew w formie tabeli, jednakże spis ten nie został doręczony stronom w toku postępowania, zaś z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby w ogóle został on poddany przez organ analizie.

Na ocenę powyższych uchybień proceduralnych jako wpływających w bezpośredni sposób na wadliwość decyzji Starosty z dnia [...] r. równoznaczną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie wpływa fakt, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji Gmina [...] nie skierowała żądania przeprowadzenia oględzin nieruchomości stanowiących jej własność. Przede wszystkim bowiem to na organie prowadzącym sprawę spoczywa obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.).

Przechodząc do materialnoprawnych wad decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. – istotną okoliczność świadczącą o niedopuszczalnym przekroczeniu prawa stanowi to, iż decyzja Starosty [...] z dnia [...] r. nie wskazuje, które konkretnie drzewa, jakich gatunków i gdzie usytuowane zostały objęte zezwoleniem na usunięcie. Nie wynika to ani z rozstrzygnięcia zawartego w opisywanej decyzji, ani z jej uzasadnienia, nie zawiera ona również załącznika wskazującego drzewa objęte zezwoleniem. Dodać przy tym należy, iż suma wskazanych w rozstrzygnięciu decyzji drzew na poszczególnych działkach nie odpowiada ogólnej liczbie [...] drzew do usunięcia, na co zezwalała decyzja. W konsekwencji o usunięciu konkretnych drzew zdecydował nie uprawniony organ administracji, w tym przypadku Starosta, lecz strona postępowania – [...] S.A. w [...]. Ponadto o tym, że organ nie dokonał w sprawie ani weryfikacji odległości usytuowania poszczególnych drzew od linii kolejowej, ani które dokładnie drzewa należy usunąć, świadczy zawarte w decyzji zbiorcze, ogólne sformułowanie "w odległościach: do 6 m od skrajnej szyny, do 6 m od dolnej krawędzi nasypu, do 6 m zewnętrznej krawędzi rowów bocznych, do 6 m od górnej krawędzi przekopu".

Jednakże nawet w sytuacji, gdyby lipy tworzące zabytkową aleję znajdowały się w odległości bliższej niż 6 m lub równej od wskazanych w rozporządzeniu w sprawie bezpiecznych odległości elementów linii kolejowej, strona skarżąca zasadnie zwróciła uwagę, iż Starosta powinien wówczas poddać analizie możliwość zastosowania przewidzianego w art. 57a u.t.k. odstępstwa od zasady wyrażonej w art. 56 ust. 1 tej ustawy. Fakt objęcia opisywanych drzew szczególną ochroną prawną stanowił przesłankę przemawiająca za co najmniej rozważeniem możliwości zastosowania art. 57a u.t.k., którego ust. 1 stanowi, iż w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 54. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego ani zakłócać działania urządzeń służących do prowadzenia tego ruchu. Natomiast zgodnie z ust. 2 zgody na odstępstwo, o którym mowa w ust. 1, udziela starosta w drodze postanowienia, po uzgodnieniu właściwego zarządcy, mając na uwadze bezpieczeństwo ruchu kolejowego.

Powyższe okoliczności świadczą o oczywistym i bezpośrednim charakterze naruszenia prawa – tzn. art. 56 ust. 1 u.t.k. oraz § 1a rozporządzenia w sprawie bezpiecznych odległości – jakie zaistniało na skutek wydania opisywanej decyzji Starosty z dnia [...] r.

Z kolei nieakceptowalne z punktu widzenia porządku prawnego skutki, jakie wywołała opisywana decyzja Starosty [...] z dnia [...] r. sprowadzają się do tego, iż w wyniku wydania tego aktu wycięciu zostały poddane drzewa tworzące zabytkową aleję lip przy ul. [...] w [...], w tym [...] sztuk starodrzewu tego gatunku, wpisaną jako forma ochrony przyrody do rejestru zabytków pod nr [...], i objętych ochroną na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] r.

Powyższe okoliczności świadczą o tym, iż w odniesieniu do decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. zaistniały omówione wyżej przesłanki wydania jej z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W konsekwencji zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia [...] r. należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium będzie związane oceną prawną i wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu (art. 153 p.p.s.a.).

Zawarte w pkt II sentencji rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Na zasądzoną od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 680 zł składa się równowartość uiszczonego wpisu od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym (480 zł).