Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1518/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2012 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Przedmiotem postępowania sądowego jest skarga R. S. (zwanej dalej: skarżącą) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z [...] kwietnia 2012 r. nr [...]. Decyzją tą Prezes ARiMR – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) – utrzymał decyzję własną z [...] lutego 2012 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości 6.923,32 zł. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżąca 13 czerwca 2004 r. wystąpiła do Biura Powiatowego ARiMR w [...] o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał [...] grudnia 2004 r. decyzję nr [...], którą przyznał skarżącej wnioskowane płatności bezpośrednie w łącznej wysokości 8.637,03 zł, w tym: 3709,54 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz 4.927,49 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej (UPO). Płatności 14 stycznia 2005 r. zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącej.

W dniu 10 marca 2006 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynęło oświadczenie skarżącej, w którym przyznała, że zawyżyła powierzchnię gruntów rolnych, deklarowanych do płatności, ponieważ zostały pomylone powierzchnie działek rolnych zgłoszonych do płatności na 2004 r. (użytkowność działki nr [...] wyniosła 2,82 ha, a działki nr [...] wyniosła 0,70 ha).

Powyższe skutkowało wydaniem postanowienia z [...] kwietnia 2010 r. o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie przyznania skarżącej płatności na rok 2004 zakończonej decyzją ostateczną z [...] grudnia 2004 r. W wyniku tego postępowania skarżąca w piśmie z 6 maja 2010 r. wyjaśniła, że w 2004 r. podjęła zobowiązanie do użytkowania obszarów rolnych położonych na działce nr [...] w wysokości 5,98 ha, a faktycznie uprawiana powierzchnia wyniosła 2,82 ha. Różnica ta wynikła z nieświadomego wpisania danych z wypisu z rejestru gruntów. Ponadto skarżąca stwierdziła, iż działek o numerach [...] i [...], które użytkowała w latach 2003-2005 nie uwzględniła we wniosku o przyznanie płatności na 2004 r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...][...] marca 2011 r. wydał decyzję nr [...], w której – ze względu na upływ 5-letniego okresu, o czym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. – stwierdził, że decyzja z [...] grudnia 2004 r. została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazał, że bezpośrednią przyczyną zastosowania trybu wznowienia postępowania w sprawie było pozyskanie nowych dowodów tj. przetworzonych zdjęć lotniczych oraz oświadczenia producenta z 10 marca 2006 r. dla deklarowanych działek ewidencyjnych, które wskazały, iż cześć powierzchni, za które producent otrzymał płatności, w sposób oczywisty nie spełniała obligatoryjnych warunków dla ich przyznania. Organ stwierdził, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o przyznanie płatności na rok 2004, a ustaloną na podstawie zebranych dowodów w sprawie, o których wyżej mowa, spowodowałoby (gdyby nie upływ terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a.), wydanie decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości, która stanowiłaby w ramach JPO kwotę 1.713,71 zł, zaś w ramach UPO kwota płatności zostałaby odmówiona. Od przedmiotowej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, po rozpatrzeniu którego organ II instancji decyzją z [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy. Od decyzji tej skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z 7 września 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 263/11 oddalił skargę. Wyrok ten jest prawomocny.

Prezes ARiMR [...] stycznia 2012 r. wszczął z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności wypłaconych na podstawie decyzji z [...] grudnia 2012 r., a następnie decyzją z [...] lutego 2012 r. ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności na rok 2004 w wysokości 6.923,32 zł.

Skarżąca 16 marca 2012 r. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie, w którym powołała się na art. 49 ust 5 rozporządzenia Komisji nr 2418/2001 i podniosła zarzut przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności, wskazując, że w sprawie zastosowanie ma czteroletni okres przedawnienia, gdyż błędne wskazanie powierzchni użytkowej, było całkowicie od niej niezależne i niezawinione. Skarżąca dodała, że jako osoba nie posiadająca wiedzy prawniczej i doświadczenia, jak również nieprzeszkolona w zakresie wypełniania wniosków, zastosowała się do udzielonych jej wyjaśnień i wskazówek, ufając wiedzy i kompetencjom pracownika urzędu. Deklarując powierzchnię działek, zgodnie z sugestiami pracownika, posłużyła się danymi z ewidencji gruntów i budynków, które mają moc dokumentów urzędowych. W związku z tym nie była świadoma istniejących dysproporcji pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej do gruntów rolnych a powierzchnią rzeczywistą, a zatem jej zachowaniu nie można przypisać złej wiary poprzez celowe zawyżenie powierzchni użytków rolnych deklarowanych do płatności. Jej zdaniem spełniła wszelkie przesłanki do przyjęcia, iż działała w dobrej wierze, a jej zachowaniu nie można przypisać znamion niedbalstwa. Skarżąca dodała, że decyzja z 22 grudnia 2004 r. przyznająca jej płatność nadal obowiązuje w obrocie prawnym i jest skuteczna, ponieważ decyzja wydana w trybie art. 151 § 2 k.p.a. (decyzja o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa) nie usuwa zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Prezes ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), zgodnie z którym Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; krajowych, przeznaczonych na: współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Wypłacone nienależnie skarżącej środki publiczne za rok 2004 z tytułu JPO pochodzą Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a z tytułu UPO z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.

Następnie Prezes ARiMR wyjaśnił, że decyzja z [...] grudnia 2004 r., którą skarżącej przyznano płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 była przedmiotem postępowania wznowieniowego, w wyniku którego Kierownik BP ARiMR w [...] decyzją z [...] marca 2011 r. stwierdził, że została wydana z naruszeniem prawa, a zatem była decyzją nieprawidłową, co oznacza, że skarżąca utraciła uprawnienie do uzyskania płatności na rok 2004. Organ wyjaśnił, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o przyznanie płatności na rok 2004, a powierzchnią stwierdzoną podczas przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w ramach JPO przekraczała 3 % powierzchni stwierdzonej, ale nie więcej niż 30%, zaś w ramach UPO przekraczała 20% powierzchni stwierdzonej, co powinno powodować wydanie decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w pomniejszonej wysokości tj. 1713,71 zł w ramach JPO. Tym samym środki pieniężne w kwocie ogółem 6.923,32 zł (co wynika z różnicy pomiędzy sumą płatności w wysokości 8.637,03 zł przekazaną na rachunek skarżącej 14 tycznia 2005 r., a kwotą płatności, do skarżąca była faktycznie uprawniona tj. w wysokości 1.713,71 zł), na którą składa się kwota 1.995,83 zł z tytułu JPO oraz kwota 4.927,49 zł z tytułu UPO, zostały pobrane nienależnie.

Następnie Prezes ARiMR odniósł się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wskazał, że zgodnie z orzecznictwem, użyte w art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 2419/201 określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych, ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. Przyjmując zatem, iż stosowne regulacje wspólnotowe przewidywały przyznanie płatności w wysokości określonej w zależności od zadeklarowanej powierzchni posiadanych gruntów rolnych, a jednocześnie normowały również przypadki, w których płatności nie przyznaje się wskutek stwierdzonych nieprawidłowości we wniosku, to ich przyznanie i wypłacenie rolnikowi wbrew tym unormowaniom powoduje, że są one nienależne.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że deklarując powierzchnię działek, zgodnie z sugestiami pracownika, posłużyła się danymi z ewidencji gruntów i budynków, Prezes ARiMR wyjaśnił, że postępowanie dotyczące przyznania płatności poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem przez Kierownika BP ARiMR w [...] decyzji z [...] marca 2011 r., która to decyzja została utrzymana w mocy przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z [...] maja 2011 r. Powyższe uzasadniało wszczęcie z urzędu przez Prezesa ARiMR postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a następnie wydanie decyzji o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Zatem zarzuty skarżącej należy traktować jako wyjaśnione i niemieszczące się w zakresie rozpoznania w obecnym postępowaniu, a tym samym niemające wpływu na wynik postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004.

Prezes ARiMR jednocześnie zauważył, że w tym postępowaniu był zobowiązany do ustalenia, czy skarżąca pobrała nienależne lub nadmierne płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależytego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie stwierdzone zostanie, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa, bowiem strona nie spełniała przesłanek do przyznania przedmiotowych płatności, z czego wynika, iż środki finansowe przekazane na rachunek strony stanowią płatności nienależne.

Dalej Prezes ARiMR wskazał, że stosownie do treści art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 2419/2001 – w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl ust. 3 tego artykułu odsetki obliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadku zwrotu kwot pieniężnych. Zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust. 5).

W przypadku skarżącej wypłata płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004, nastąpiła 14 stycznia 2005 r., natomiast decyzja Kierownika BP ARiMR w [...] z [...] marca 2011 r. o stwierdzeniu, że decyzja z [...] grudnia 2004 r. wydana została z naruszeniem prawa, została doręczona stronie 23 marca 2011 r. tj. przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.

Odnosząc się do podniesionych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów w kwestii przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności Prezes ARiMR wskazał, iż bezspornym jest, że skarżąca została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze płatności za rok 2004 przed upływem dziesięciu lat od daty płatności, jednakże po upływie czterech lat od daty płatności. Wobec powyższego miał obowiązek rozważyć, czy skarżąca działała w dobrej wierze. W związku z tym wyjaśnił m.in. powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II GSK 1365/11 z 19 stycznia 2012 r., że systemy pomocowe wypracowały własne zasady i jedną z nich jest zasada zwrotu nienależnych płatności. Wszelkie jej ograniczenia, a do ograniczeń należy zaliczyć przedawnienie obowiązku zwrotu, muszą być interpretowane ściśle. Zatem 10-letni okres przedawnienia nie wymaga udowodnienia złej wiary, a krótki 4-letni okres przedawnienia ustanowiony dla tych rolników, którzy pobrali nienależne płatności w dobrej wierze nie może być objęty domniemaniem, lecz musi zostać wykazany. Uznać należy, że o ile dobra wiara rolnika nie wynika wprost z dokumentacji dostępnej organowi, to jej wykazanie należy do beneficjenta.

Zdaniem Prezesa ARiMR zgromadzona w sprawie dokumentacja nie wskazuje, iż zaistniały okoliczności uzasadniające działanie skarżącej ze szczególną starannością, biorąc pod uwagę, że skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2004, złożyła podpis pod oświadczeniem, że znane są jej zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz zobowiązaniem do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR między innymi o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W związku z tym Prezes ARiMR wskazał, że z zebranej dokumentacji, w tym złożonego przez skarżącą 10 marca 2006 r. oświadczenia, nie wynika, aby skarżąca wykazała się należytą starannością i działała w dobrej wierze.

Ponadto Prezes ARiMR uznał, że w sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji nr 2419/2001, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W rozpatrywanej sprawie, płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004, nie wynikały z pomyłki ARiMR. Płatności w tej wysokości skarżąca uzyskała na mocy decyzji Kierownika BP ARiMR w [...] z [...] grudnia 2004 r., a w dniu wydawania tej decyzji organ nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż skarżąca zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności na rok 2004 powierzchnię większą niż faktycznie uprawnioną do przyznania płatności, o czym poinformowała organ dopiero 10 marca 2006 r. składając stosowne oświadczenie.

Skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – pismem z 21 maja 2012 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z [...] kwietnia 2012 r. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] lutego 2012 r. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

1. art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym wobec skarżącego poprzez nierozpatrzenie w sposób obiektywny materiału dowodowego zebranego w sprawie, nie podjęcia przez organ wszelkich kroków do wyjaśnienia podnoszonych przez skarżącą okoliczności, nie zebranie i nie rozpatrzenie w całości materiału dowodowego niezbędnego do wyjaśnienia sprawy, co skutkowało bezpodstawnym przyjęciem, że skarżąca działała w złej wierze, podczas gdy jej zachowaniu nie można przypisać znamion niedbalstwa, nie zachowania należytej staranności a tym bardziej złej wiary;

2. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnej wyrażający się w braku wystarczających rozważań organu w odniesieniu do "dobrej wiary" o której mowa w art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 2419/2001.

W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponownie podkreślając, że działała w dobrej wierze, albowiem nie była świadoma istniejących dysproporcji pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku o przyznanie płatności, ustaloną w oparciu o dane zawarte w ewidencji gruntów, a powierzchnią rzeczywistą. Ponadto działała w zaufaniu do danych zawartych w ewidencji gruntów, a zatem jej zachowaniu nie można przypisać elementów złej wiary poprzez celowe zawyżenie powierzchni użytków rolnych deklarowanych do płatności.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniosła o jej oddalenie i podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednakże rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza także, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Wobec powyższego zaznaczyć trzeba, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa ARiMR z [...] kwietnia 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] lutego 2012 r., którymi ustalono wysokość nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

W związku z powyższym Sąd oceniał działania organu administracyjnego podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżonymi orzeczeniami. Innymi słowy, kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych należności, tj. od dnia powiadomienia skarżącej o tym postępowaniu pismem z 17 stycznia 2012 r., do dnia wydania decyzji w drugiej instancji, tj. [...] kwietnia 2012 r. Zatem nie mogło być przedmiotem rozważań Sądu postępowanie, w wyniku którego stwierdzono o wydaniu z naruszeniem prawa decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] grudnia 2004 r. wszczętego na podstawie wniosku z 15 czerwca 2004 r. Postępowanie to było bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Zmierzało ono do ustalenia czy przyznane decyzją z [...] grudnia 2004 r. płatności były należne i zgodne z obowiązującym prawem. Natomiast przedmiotowe postępowanie było już tylko następstwem stwierdzenia, iż płatności na rok 2004 nie były należne, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. Zaznaczyć przy tym należy, iż decyzja z [...] marca 2011 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z [...] grudnia 2004 r. z naruszeniem prawa, została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z [...] maja 2011 r., która to decyzja była poddana kontroli sądowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 7 września 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 263/11 oddalił skargę (wyrok jest prawomocny).

Przechodząc do meritum przedmiotowej sprawy Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego ani też istotnego naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Zgodnie przepisem art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR – Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, bądź też – jak w niniejszej sprawie – stwierdzone zostanie, że została wydana z naruszeniem prawa. Zaznaczyć przy tym jeszcze raz należy, iż w takim przypadku zadaniem Prezesa ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, czy też stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa, a jedynie ustalenie, czy decyzja ta jest skuteczna tzn. czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu.

Bezsporne w sprawie jest, że na rachunek skarżącej zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2004 rok z tytułu JPO pochodzące z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a z tytułu UPO z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. W tym stanie Prezes ARiMR zobligowany był wydać decyzje w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności.

Jak wynika z akt administracyjnych decyzją z [...] grudnia 2004 r. przyznano skarżącej płatności z tytułu JPO i UPO za 2004 r. w łącznej wysokości 8.637,03 zł. Po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania wznowieniowego, powyższa decyzja – decyzją Kierownika BP ARiMR w [...] z [...] marca 2011 r. – została uznana za decyzję wydaną z naruszeniem prawa. Decyzja z [...] marca 2011 r. (utrzymana w mocy decyzją z [...] maja 2011 r.) stała się ostateczna, przez co skarżąca związana jest tamże poczynionymi ustaleniami faktycznymi i związanymi z tym konsekwencjami.

W oparciu o powyższe Prezes ARiMR prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącą środków finansowych, a następnie [...] lutego 2012 r., wydał decyzję w tym przedmiocie, ustalając kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej kwocie 6.923,32 zł, wyjaśniając, że skarżącej należała się płatność JPO w pomniejszonej wysokości 1.713,71 zł, a UPO nie należała się w ogóle, co wynikało z różnic w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku o przyznanie JPO i UPO, a powietrznią stwierdzoną.

Sąd odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 49 rozporządzenia Komisji nr 2419/2001 wskazuje, że zgodnie z dyspozycję zawartą w art. 49 ust. 1 – w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone za okres między powiadomieniem o obowiązku rolnika do zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. W myśl art. 49 ust. 5 – zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

Sąd uznał, że organ trafnie uzasadnił w zaskarżonej decyzji, że skarżąca nie działała w dobrej wierze i w związku z tym zasadnie przyjął 10 letni termin przedawnienia. O prawidłowości takich ustaleń świadczy przede wszystkim to, że skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004, złożyła podpis pod oświadczeniem, że znane są jej zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz podpisała zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR między innymi o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich. Tym samym przez fakt złożenia wniosku skarżąca potwierdziła, że jest posiadaczem gruntów w nim wskazanych, jak również potwierdziła znajomość przepisów określających zasady uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 oraz przepisów, z których wynika, że w przypadku otrzymania płatności, uznanych następnie za nienależne, powstaje obowiązek zwrotu płatności nienależnie pobranych.

Sąd za nietrafny uznaje zarzut, że za przyjęciem dobrej wiary powinno przemawiać to, że skarżąca działała w zaufaniu do danych zawartych w ewidencji gruntów. Wskazać należy, że zagadnienie dotyczące wzajemnej relacji pomiędzy działką rolną zgłoszoną przez rolnika do płatności a działką ewidencyjną, w obrębie której usytuowana jest działka rolna było już wielokrotnie analizowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zważyć należy, co wynika z orzecznictwa sądowego, że pojęcie działki ewidencyjnej różni się zasadniczo od pojęcia działki rolnej, z tego głównie powodu, że jest ona wyznaczana i rejestrowana wyłącznie dla celów ewidencji gruntów i budynków, a więc dla celów rejestrowych i obejmuje różnego rodzaju użytki gruntowe, w tym rolne. Tak wyznaczony obszar gruntu nie pokrywa się znaczeniowo z decydującą dla celów płatności powierzchnią działki rolnej, rozumianej jako zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw (art. 2 pkt 1a rozporządzenia Nr 796/2004). Podstawową różnicą pomiędzy działką ewidencyjną a rolną jest, iż ta pierwsza służy celom ewidencyjnym i informacyjnym, zaś działka rolna istotna jest dla celów zidentyfikowania konkretnych upraw i przyznawania płatności. Nie można skutecznie wywodzić z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej w oparciu o przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego, powierzchni działek rolnych, które jako zupełnie inna kategoria pojęciowa, nie są odnotowywane w takiej dokumentacji ewidencyjnej (por. wyrok NSA z 18 listopada 2010 r., II GSK 990/09). Wobec odmiennego poglądu prawnego podkreśla się, że rolnik nie może powoływać się na nieznajomość powyższych kwestii, skoro dotyczą one jego działalności. Z przepisów ustawy o płatnościach wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że powierzchnię działki rolnej ustala się w sposób autonomiczny wobec powierzchni ustalonej na potrzeby ewidencji gruntów, która to ewidencja służy odmiennym celom (por. E. Kremer, glosa do wyroku NSA z 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 295/07, pub. ZNSA 2009, nr 1, s. 158 i nast.). W konsekwencji przyjmuje się, że nie można uznać braku wiedzy rolnika w sytuacji, gdy zadeklarowana przez niego powierzchnia działki rolnej jest niezgodna z rzeczywistością (por. m.in. wyroki NSA: z 18 listopada 2010 r., II GSK 990/09, z 14 października 2010 r., II GSK 875/09, baza orzeczeń nsa.gov.pl). W konsekwencji nie można przyjąć powyższego za usprawiedliwienie, iż skarżąca działała w dobrej wierze ani w momencie składania wniosku, ani przyjęcia płatności.

Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego należy zauważyć, iż są one bezpodstawne. W ocenie Sądu organ nie naruszył powołanych przepisów k.p.a. oraz działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasada praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełnił powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w bardzo szerokim uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa.

Z powyższych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.