Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 864/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61a par. 1,  art. 147
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 28 sierpnia 2023 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie po rozpatrzeniu zażalenia J. W. orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia B. M. z dnia 19 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną B. M., z dnia 6 maja 2014 r., [...]

Jak wyjaśnił organ odwoławczy, w dniu 15 czerwca 2023 r. J. W., po utrzymaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie postanowieniem z dnia 31 maja 2023 r., znak [...], postanowienia B. M. z dnia 12 kwietnia 2023 r., odmawiającego wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną B. M. z dnia 6 maja 2014 r., [...], wniósł o wszczęcie postępowania wznowieniowego z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a.

Postanowieniem z dnia 19 lipca 2023 r., B. M., działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia z urzędu postępowania wznowieniowego dotyczącego decyzji [...] z dnia 6 maja 2014 r., wskazując, iż przy rozpatrywaniu wniosku strony o wznowienie postępowania przeanalizował również możliwość wznowienia postępowania z urzędu, nie znalazł jednak ku temu podstaw, gdyż dla zaistnienia przesłanki wymienionej w art. 145 § 1 pkt 1 wymagane jest stwierdzenie tego faktu prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, zaś organ właściwy do wznowienia postępowania nie może samodzielnie stwierdzić fałszywości dowodu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wskazywał, że z uwagi na uchybienie przez niego terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, istnieje możliwość wszczęcia takiego postępowania z urzędu w sytuacji zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a. Żalący twierdził, że nie jest prawdą, że po przeanalizowaniu przesłanek do wznowienia postępowania i posiadanych dokumentów, nie było podstaw do wznowienia postępowania, gdyż wydając w maju 2014 r. decyzję znak [...], orzekającą o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości Burmistrz miał pełną świadomość, że zapis decyzji podziałowej (drogi wewnętrzne 24 KDD, 33KDD), jest sprzeczny z wyrokiem ETPC 22531/05 z 6 listopada 2007 r., który wyraźnie określił czym jest droga wewnętrzna oraz z wyrokami sądów administracyjnych, z których wynika, że zasada użytkowania drogi i jej dostępność przesądzają o jej charakterze a nie kwalifikacje administracyjne.

Rozpatrując powyższe zażalenie Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. art. 61 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, której przepis wymaga wniosku strony, jednak to organ decyduje, czy żądanie strony jest na tyle uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., aby ewentualnie wszcząć postępowanie wznowieniowe z urzędu. Pojęcie szczególnie ważnego interesu strony oznacza podwójnie kwalifikowany interes strony, tj. nie tylko ważny, ale szczególnie ważny. Okoliczność czy w danym przypadku organ może wszcząć z urzędu postępowanie w danej sprawie jest pozostawiona decyzji organu, który samodzielnie ocenia istnienie przesłanek zawartych w art. 61 § 2 k.p.a. W żadnym wypadku zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Jak wyjaśnił organ odwoławczy administracji publicznej nie ma obowiązku wszczęcia postępowania w stosunku do każdego prawomocnie zakończonego postępowania celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania. Jest to tylko jego prawo, a obowiązek istnieje tylko w razie znalezienia przyczyny wznowieniowej. Żaden z przepisów k.p.a. nie daje możliwości wyegzekwowania przez stronę od organu inicjatywy w zakresie wszczęcia postępowania z urzędu, zatem strona, która uchybiła miesięcznemu terminowi do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania nie może zobligować organu do wszczęcia postępowania z urzędu, w sytuacji, gdy organ ten sam nie dostrzega zaistnienia przesłanek pozwalających mu na wszczęcie postępowania z urzędu.

W ocenie Kolegium sprawa wznowienia postępowania zakończonego ostateczną B. M. z dnia 6 maja 2014 r. [...] była przedmiotem rozpatrywania przez B. M., na skutek wniosku złożonego przez J. W.. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2023 r., wobec stwierdzenia uchybienia miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania B. M. odmówił wznowienia postępowania. Rozpoznając wniosek J. W. Burmistrz M. poddał również szczegółowej analizie możliwość wznowienia postępowania z urzędu w oparciu o wskazaną przez wnioskującego przesłankę z art. 145 § 1 k.p.a., jednak nie znalazł podstaw do wznowienia postępowania w sprawie. Postanowienie o odmowie wznowienia postępowania utrzymane zostało w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 31 maja 2023 r. [...] W sytuacji wystąpienia przez J. W. z żądaniem wszczęcia postępowania, które wobec niemożności wszczęcia go na wniosek z powodu uchybienia miesięcznemu terminowi do wniesienia wniosku, może być obecnie wszczęte wyłącznie z urzędu. Mając na względzie brak przepisów prawa materialnego obligujących organ do wszczynania postępowania wznowieniowego z urzędu, w rozpoznawanej sprawie zachodzi inna uzasadniona przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania wymieniona w art. 61a § 1 k.p.a.

Pismem z 4 września 2023 r. J. W. wystąpił ze skargą do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie.

Zdaniem Skarżącego argumentacja B. M., że przeanalizował przesłanki z art. 61 ust 2 k.p.a. oraz posiadane dokumenty i nie znalazł podstaw do wznowienia postępowania jest niezgodna ze stanem faktycznym. Wydając decyzję [...] miał pełną świadomość, że zapis w decyzji podziałowej dotyczący dróg wewnętrznych jest sprzeczny z wyrokiem ETPC 22531/05 z 6 listopada 2007 r. oraz orzecznictwem sądów administracyjnych dotyczącym dróg. Nadto organy nie wskazały, jakie inne uzasadnione przyczyny wpłynęły na odmowę wszczęcia postępowania z urzędu. Tymczasem, zdaniem Skarżącego, za wszczęciem postępowania przemawia szczególny interes strony który wynika z faktu, że zapis w decyzji podziałowej "droga wewnętrzna" uniemożliwia przejęcie tych dróg przez gminę, a zobowiązuje Skarżącego do konserwacji tych dróg, odśnieżania, dopuszczenia do ruchu innych pojazdów niezwiązanych z obecnymi użytkownikami i właścicielami działek poprzez powiązanie ich z drogami gminnymi, oraz dopuszczenia do użytkowania operatorów energetycznych, komunalnych, telekomunikacyjnych, przez co drogi te ulegają cyklicznej degradacji, a gmina zbierając profity z uzyskanych podatków nie uczestniczy wcale w eksploatacji tych dróg.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sprawa jako dotycząca postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym i kończącego postępowanie podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.).

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W badanej sprawie nie jest sporne, że przed wystąpieniem z wnioskiem o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego decyzją o podziale nieruchomości z 6 maja 2914 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania, który został rozpatrzony postanowieniem z 12 kwietnia 2023 r. odmawiającym wznowienia postępowania z uwagi na to, że wniosek był spóźniony. Postanowienie to zostało zaskarżone do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, które postanowieniem z dnia 31 maja 2023 r. utrzymało skarżone rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Postanowienie powyższe jest ostateczne i prawomocne.

Materialnoprawną podstawę skarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W sprawie należy też wskazać, że Skarżący oczekiwał prowadzenia postępowania nadzwyczajnego w trybie wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową pozwalającą na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, gdy postępowanie prowadzące do jej wydania było dotknięte kwalifikowaną wadą procesową. Nadto, z uwagi na fakt, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, a wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła.

Odnosząc się do argumentacji Skarżącego dotyczącej zasadności wszczęcia postępowania z urzędu z uwagi na brak możliwości jego prowadzenia na wniosek strony nie sposób przyjąć, iżby w sytuacji gdy strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, organ miał obowiązek wznowić postępowanie z urzędu (por. wyrok NSA z 21 października 2020 r. sygn. akt II OSK 2352/19).

W żadnym wypadku zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a z takim właśnie przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Gdyby przyjąć odmienny pogląd, to w każdej sprawie zakończonej decyzją o odmowie wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku, właściwy organ powinien wznawiać postępowanie celem ustalenia czy rzeczywiście istnieje przesłanka wznowienia postępowania. Taki obowiązek nie wynika jednak z żadnego przepisu prawa (por. wyroki NSA z 15 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2918/19, z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 915/05 oraz z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1675/15).

Zatem organ odwoławczy słusznie przyjął, że jeśli organ uznaje, że nie ma podstaw do wszczęcia takiego postępowania z urzędu, nie ma obowiązku wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania z urzędu, bądź też wszczęcia takiego postępowania, a następnie jego umorzenia (zob. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2487/14). Wszczęcie postępowania z urzędu w przedmiocie wznowienia postępowania jest prawem organu i żaden z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie daje możliwości wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2162/17 oraz wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2108/15).

Należy podkreślić, iż z przepisu art. 147 k.p.a. wynika, w sytuacji gdy organ nie znajdzie podstaw do wznowienia postępowania z urzędu (poza sytuacją, gdy żądanie jest wyrażone w formie sprzeciwu prokuratora albo gdy żądanie pochodzi od Rzecznika Praw Obywatelskich lub organizacji społecznej), to nie ma on obowiązku wydania orzeczenia i wszczęcia z urzędu postępowania w każdej ostatecznie zakończonej sprawie w celu sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy wznowienia (tak NSA w: wyroku z dnia 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 484/17 oraz wyrok z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2162/17). W ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły, iż w opisanej wyżej sytuacji dopuszczalne i zgodne z prawem jest wydanie, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

Cytowane powyżej orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl