Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 791/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41
journal: Dz.U. 2023 poz 1610
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.)
article: art. 45, art. 58
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr WOP.7721.98.2023.MW w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozbiórki odbudowanego i nadbudowanego budynku gospodarczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 24 sierpnia 2023 r., znak WOP.7721.98.2023.MW Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego

w Białymstoku (dalej jako "PWINB") odmówił K. Sp. z o.o. (dalej przywoływana jako "spółka"/"skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku (dalej "PINB") z 21 kwietnia 2023 r.

nr NB.I.5140.95.2017.BR nakazującej spółce – inwestorowi robót budowlanych polegających na odbudowie i nadbudowie budynku gospodarczego zlokalizowanego na nieruchomości nr ewid. gr. [...], obr. [...] ul. [...]

16 w Białymstoku i współwłaścicielowi nieruchomości nr ewid. gr. [...], obr. [...] Śródmieście przy ul. [...] w Białymstoku rozbiórkę odbudowanego

i nadbudowanego budynku gospodarczego zlokalizowanego na nieruchomości

nr ewid. gr. [...], obr. [...] przy ul. [...] w Białymstoku.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 401/22 uchylił decyzję PWINB z dnia 29 kwietnia 2022 r., znak WOP.7721.49.2022.ASN w przedmiocie nakazu rozbiórki odbudowanego

i nadbudowanego budynku gospodarczego zlokalizowanego na nieruchomości

nr ewid. gr. [...], obr. 0011 Śródmieście ul. [...] w Białymstoku oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję PINB z 8 marca 2022 r., znak NB.I.5140.95.2017.MB.

Zgodnie ze stanowiskiem sądu wątpliwości nie budził fakt, że zakres robót wykonanych w budynku gospodarczym przy ul. [...] w Białymstoku polegający na budowie konstrukcji więźby dachowej wraz ze zmianą nachylenia połaci dachowej spowodowanej zmianą wysokości ściany zewnętrznej wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, a zakres robót wykraczał poza te, wynikające

z decyzji PINB z 17 listopada 2017 r., znak NB.I.5162.11.2017.BR i stanowił

w związku z tym samowolę budowlaną. Mimo to organy naruszyły art. 52 ze względu na to, że decyzję wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego skierowały do niewłaściwego adresata, tj. współwłaścicieli budynku,

a nie inwestora. Także wskazano, że zastosowanie powinien mieć art. 52 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 19 września 2020 r., zaś przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien ustalić, czy rzeczywiście jedna ze stron postępowania nie żyje (p. R. G.) i czy zostali ustaleni jej spadkobiercy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB wydał decyzję z 21 kwietnia 2023 r., znak NB.I.5140.95.2017.BR, którą nakazano skarżącej spółce rozbiórkę odbudowanego i nadbudowanego budynku gospodarczego zlokalizowanego na nieruchomości nr geod. [...], obr. [...] przy ul. [...]

w Białymstoku. Organ podkreślił, że zakres prac wykonanych przez spółkę jest niezgodny z decyzją PINB z 17 listopada 2017 r., znak NB.I.5162.11.2017.BR

i niewątpliwie stanowił samowolę budowlaną. Wskazano, że ponownie rozpoznając sprawę organ uaktualnił krąg stron postępowania, a także ich adresy zamieszkania

i adresy korespondencyjne, a na terenie nieruchomości przy ul. [...] przeprowadzono kontrolę, podczas której nie stwierdzono wykonania nowych robót budowlanych, zaś stan obiektu jest taki, jak w czasie wydania decyzji PINB

z 8 marca 2022 r. Działka, której dotyczy niniejsze postępowania jest własnością spółki, M. G., A. G., E. G. oraz L. B., zaś inwestorem jest skarżąca spółka. Ponadto organ pierwszej instancji zaznaczył, że art. 29 ust. 1 i 3 prawa budowlanego wymienia budowy i roboty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę, jednak przepisy te ani

w momencie realizacji nadbudowy, ani w momencie wydania tej decyzji nie przewidywały możliwości nadbudowy budynków, w tym gospodarczych, bez pozwolenia na budowę.

Dnia 24 lipca 2023 r. do kancelarii PWINB wpłynął wniosek spółki

o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji PINB z 21 kwietnia 2023 r. W imieniu spółki działał G. I. – prezes zarządu. W uzasadnieniu wskazano, że powzięto informację o wydaniu nowej decyzji PINB dopiero 13 lipca 2023 r. w czasie wizyty w siedzibie PINB. Korespondencja zawierająca decyzję miała zostać odebrana prawdopodobnie przez M. S., który w żaden sposób nie jest związany ze skarżącą spółką. Osoba ta też miała nie poinformować spółki

o fakcie dokonania odbioru korespondencji. Ponadto wskazano, że M. S. był związany ze spółką "kiedyś", a obecnie jedynie prowadzi działalność gospodarczą pod tym samym adresem. Zaznaczono, że odebrana przez niego korespondencja nie została przekazana spółce i prawdopodobnie uległa zniszczeniu w wyniku awarii hydraulicznej w biurze znajdującym się przy ul. [...] lok.

[...] w Białymstoku. W załączeniu przesłano także oświadczenie M. S., odwołanie w dwóch egzemplarzach oraz dodatkowy odpis wniosku o przywrócenie terminu.

Pismem z 25 lipca 2023 r. PWINB wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku

o przywrócenie terminu o dokumentację mogącą potwierdzić wskazane we wniosku okoliczności, tj. okoliczności, iż: 1) mimo skutecznego doręczenia decyzji na adres spółki i odebrania jej przez osobę podająca się za uprawnioną do odbioru korespondencji, nie została ona przekazana spółce, a prawdopodobnie uległa zniszczeniu; 2) prezes zarządu spółki dopiero 13 lipca 2023 r. dowiedział się

o wydaniu decyzji z 21 kwietnia 2023 r. przez PINB, mimo że G. I. osobiście odebrał 24 marca 2023 r. zawiadomienie z art. 10 k.p.a. wysłane przez organ powiatowy, zawierające informację, że po upływie terminu na zapoznanie się

z zebranym materiałem dowodowym zostanie wydana decyzja w sprawie.

Wezwania powyższego nie odebrano w terminie i po podwójnej awizacji zostało one zwrócone do PWINB.

Także Urząd Pocztowy (UP Białystok [...]) wezwano do wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, tj. czy M. S. posiada pełnomocnictwo pocztowe, albo jest osobą uprawnioną do odbioru korespondencji adresowanej do spółki skarżącej. Dodatkowo poproszono o udzielenie informacji, czy spółka złożyła reklamację pocztową, iż nie otrzymała przesyłki poleconej o nr – [...]. W odpowiedzi wskazano, że przesyłkę wydano pod adresem adresata uprawnionemu odbiorcy, ponadto zaznaczono, że okoliczności związane z realizacją usługi objęte

są tajemnicą pocztową i operator pocztowy jest zobowiązany do jej zachowania. Mając to na uwadze, a także niewskazanie uprawnienia w zakresie pozyskania informacji odnoszących się do określenia, czy M. S. posiada pełnomocnictwo pocztowe, bądź ustalenia czy spółka wniosła reklamację pocztową dot. przedmiotowej przesyłki – zdaniem organu pocztowego - nie zachodziły przesłanki do przekazania informacji.

Postanowieniem z 24 sierpnia 2023 r., znak WOP.7721.98.2023.MW, PWINB odmówił spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB

z 21 kwietnia 2023 r.

W ocenie organu drugiej instancji spółka nie wypełniła wszystkich przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie organu informacje zawarte we wniosku o przywrócenie terminu nie podważyły skuteczności doręczenia decyzji PINB z 21 kwietnia 2023 r. Doręczenie dokonane przez operatora pocztowego do rąk osoby uprawnionej do odbioru doręczeń wynikało także z pisma operatora pocztowego z 22 sierpnia 2023 r. Wskazano, że stanowisko M. S. jest niespójne i niewiarygodne, tym bardziej, że brał on udział

w postępowaniu dotyczącym spornego obiektu prowadzonym od 2017 r. M. S. brał czynny udział w postępowaniu najpierw jako prezes zarządu spółki,

a potem jako przedstawiciel, wykonawca robót i udziałowiec, tak więc nie jest osobą przypadkową, ale mocno związaną z całokształtem prowadzonego postępowania. PWINB ocenia, że działania M. S. w zakresie nieuprawnionego odbioru i przetrzymywania korespondencji oraz tłumaczenia odnośnie jej "prawdopodobnego" zniszczenia, w sytuacji braku przedłożenia jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie podnoszonych okoliczności mogą stanowić naruszenie zasad dotyczących ochrony korespondencji prywatnej, reguł etyki adwokackiej

i godności wykonywanego zawodu, co jest przedmiotem postępowania wyjaśniającego przed Okręgową Rada Adwokacką w Warszawie.

Dalej podkreślono, że spółka mogła, a nawet powinna spodziewać się wydania decyzji w kwietniu 2023 r., albowiem zgodnie z zawiadomieniem z 7 marca 2023 r., nr NB.I.5140.95.2017.MB, odebranym prze prezesa spółki 24 marca 2023 r. informującym o zebranym w sprawie materiale dowodowym PINB wskazał przewidywany termin załatwienia sprawy jako 7 kwietnia 2023 r. Dalej organ odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazujące, że przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu istotne jest, czy chodzi o okoliczności całkowicie niezależne od strony i nieprzewidywalne, a także czy nie zaistniało choćby lekkie niedbalstwo.

Oceniono, że strona nie dochowała należytej staranności w podejmowanych działaniach, jak również nie uprawdopodobniła braku winy, ani nie podważyła skuteczności doręczenia korespondencji przez organ pierwszej instancji.

Skargę na postanowienie PWINB z 24 sierpnia 2023 r., znak WOP.7721.98.2023.MW do tut. sądu wywiodła spółka.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1) art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, ze zm., dalej jako "k.p.a."), poprzez przyjęcie, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji nastąpiło bez jego winy;

2) art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszechstronnie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w tym podnoszonej okoliczności, że kierowaną do spółki korespondencję odebrała osoba do tego nieupoważniona i bezpodstawną odmowę uznania uprawdopodobnienia, iż niezłożenie odwołania w terminie przez spółkę nastąpiło bez jej winy, przy jednoczesnym żądaniu przedstawienia dowodów na ten fakt, jak przez wydanie rozstrzygnięcia z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów oraz brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący;

3) art. 45 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., przez uznanie, że w przedmiotowej sprawie miało miejsce doręczenie zastępcze i umożliwiło ono stronie czynny udział w postępowaniu.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia PWINB i przywrócenie spółce terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakazującej rozbiórkę odbudowanego i nadbudowanego budynku gospodarczego, zlokalizowanego na nieruchomości nr ewid. gr. [...], obr. [...] przy ul. [...] w Białymstoku; 2) zasądzenie od organu na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Zawnioskowano także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W treści uzasadnienia skargi wskazano, że w przypadku przywrócenia terminu konieczne nie jest udowodnienie, ale jedynie uprawdopodobnienie, że mimo zachowania należytej staranności przez stronę, nie mogła dokonać czynności

w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych okolicznościach do przezwyciężenia. Żądanie przez organ przedstawienia dowodów na zalanie (zniszczenie) kierowanej do spółki korespondencji wykracza poza ramy uprawdopodobnienia, wymaganego przez k.p.a., a w związku z tym narusza art. 58, art. 7 i art. 77 k.p.a. W tym zakresie to nie spółka zgłaszała zalanie czy też zniszczenie korespondencji, tylko osoba trzecia, która odebrała korespondencję i nie przekazała jej adresatowi. W ocenie spółki organ nie zbadał, czy fakt doręczenia decyzji osobie nieuprawnionej mógł mieć wpływ na ocenę w zakresie spełnienia przesłanek przywrócenia skarżącemu terminu, a więc organ odwoławczy podjął rozstrzygnięcie nie tylko wbrew wymogowi dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), ale też z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Także wskazano, że fakt odebrania przez prezesa spółki zawiadomienia

o przewidywanym terminie załatwienia sprawy nie można utożsamiać

z dowiedzeniem się o wydaniu decyzji administracyjnej. Od strony nie można wymagać, aby co kilka dni od czasu otrzymania takiego zawiadomienia podejmowała próby dowiedzenia się, czy decyzję już wydano. W ocenie skarżącej również nie jest zasadny zarzut, że prezes spółki nie złożył dokumentacji potwierdzającej okoliczności, że o wydaniu decyzji z 21 kwietnia 2023 r. dowiedział się dopiero

13 lipca 2023 r., ze względu na fakt, że w przedmiotowej sprawie trudno sobie wyobrazić, jakim dokumentem można taki fakt potwierdzić lub wykazać, że nie wiedziało się o wydaniu decyzji wcześniej.

W dalszej części wskazano, że odwołanie zostało wniesione z dochowaniem terminu, gdyż spółka dowiedziała się o wydaniu decyzji PINB już w siedzibie organu nadzoru budowlanego przy ul. [...] w Białymstoku. Podniesiono, że ocena przesłanek zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niejasności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone

w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do oceny zasadności odmowy przywrócenia terminu skarżącej spółce do wniesienia odwołania od decyzji PINB z 21 kwietnia 2023 r., znak NB.I.5140.95.2017.BR.

Dokonując oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu drugiej instancji należy w pierwszej kolejności odnieść się do przepisów postępowania, na podstawie których wydano zaskarżone postanowienie, a które dotyczą zagadnień takich jak doręczenie oraz instytucja przywrócenia terminu.

Zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, ze zm., dalej jako "k.p.a."), jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio, a dotyczy on sposobu doręczenia, w przypadku niemożności jego dokonania w sposób domyślny, przewidziany dla konkretnego typu podmiotu.

W takiej sytuacji operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r.

Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Z kolei

w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ - pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta).

Zgodnie z art. 41 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm., dalej jako: "k.c."), jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający.

Krótko podsumowując powyższe, zasadą w przypadku doręczeń kierowanych do jednostki organizacyjnej będącej osobą prawną, jaką jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (skarżąca jest sp. z o.o.) jest doręczenie na adres siedziby. Ponadto doręczenie to odbywa się do rąk osoby lub osób uprawnionych w danej jednostce organizacyjnej do odbioru pism, a w przypadku niemożności doręczenia

w ten sposób właściwym sposobem postępowania jest awizowanie pisma

i pozostawienie informacji o tym w siedzibie strony, stosownie do art. 44 k.p.a. (Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany LEX/el. 2024).

Z kolei w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu, wskazać należy na art. 58 k.p.a., w myśl którego termin należy przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Ponadto wyznaczony jest siedmiodniowy termin od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu na wniesienie prośby o przywrócenie terminu. Przy tym wraz z prośbą należy dopełnić czynność, której dotyczył uchybiony termin.

Przechodząc do analizy poprawności postępowania organu pierwszej instancji w zakresie przebiegu procedury doręczenia, w pierwszej kolejności należy wskazać, że z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej: "KRS") wynika, iż od 24 kwietnia 2015 r. siedziba spółki skarżącej znajduje się pod adresem – ul. [...] lok. [...] w Białymstoku ([...]). Tutaj należy stwierdzić, że PINB prawidłowo nadał decyzję z 21 kwietnia 2023 r. na ten właśnie adres (k. 110 akt postępowania administracyjnego). Kwestia ta nie budzi żadnych wątpliwości sądu.

W większym stopniu należy ocenić zasadność doręczenia korespondencji do rąk M. S., gdyż kwestia ta jest podnoszona przez spółkę w skardze. Ponownie analizując zawartość wpisów dotyczących spółki w KRS wątpliwości nie budzi fakt, że od 28 grudnia 2012 r. do 24 kwietnia 2015 r. M. S. był wspólnikiem skarżącej, zaś od 28 grudnia 2012 r. do 9 lutego 2021 r. pełnił funkcję prezesa zarządu. Analizując akta postępowania administracyjnego, którego dotyczy niniejsza sprawa nie da się nie zauważyć, że toczy się ono od 2017 r., a więc od tego momentu M. S. pełnił jeszcze funkcję prezesa zarządu przez ponad 3 lata. Jest także osobą, która w toku postępowania odbierała korespondencję jako osoba upoważniona (np. decyzja PINB z 15 listopada 2019 r., znak NB.I.5140.95.2017.BR), a sytuacja taka miała miejsce nawet już po zaprzestaniu pełnienia funkcji prezesa zarządu oraz zaprzestaniu bycia wspólnikiem (zob. potwierdzenie odbioru zawiadomienia z 13 stycznia 2022 r., znak NB.I.5140.95.2017.BR., na którym M. S. podpisany jest jako "współwłaściciel" - k. 169 akt postępowania administracyjnego), w związku z czym spółka nie oponowała.

W zakresie osób odbierających korespondencję w imieniu jednostki organizacyjnej wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny. Judykatura wypracowała stanowisko, zgodnie z którym obowiązkiem każdej jednostki organizacyjnej jest zapewnienie takiej organizacji odbioru pism, żeby przebieg korespondencji odbywał się w sposób niezakłócony i wyłącznie przez osoby uprawnione. Jeśli osoba taka przebywa w miejscu wskazanym jako siedziba podmiotu i nie oświadcza doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, nie można twierdzić, że doręczyciel doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej. Doręczający nie musi znać zakresu obowiązków

i uprawnień osób znajdujących się w siedzibie spółki, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, składając własnoręczny podpis. Organ oceniający skuteczność doręczenia pisma może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do skarżącej spółki jest uprawniona do wykonania tej czynności, a nieuwzględnienie takiego domniemania pozostawałoby w sprzeczności z uwarunkowaniami obrotu gospodarczego

i funkcjonowania jednostek organizacyjnych. Nie można zasadnie oczekiwać od organu, żeby prowadził czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy osoba odbierająca pismo jest do tego uprawniona (por. wyroki NSA: z dnia 28 listopad 2023 r., sygn. akt III OSK 3239/21; z dnia 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I GSK 1817/19). Ponadto przez osobę uprawnioną do odbioru pism należy rozumieć każdą osobę, która została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo, uprawniona przez spółkę do odbierania korespondencji przychodzącej do jej siedziby. Upoważnienie do odbioru korespondencji może być udzielone w sposób dorozumiany. Mianowicie, jeżeli odbioru pisma dokonał pracownik, potwierdzając odbiór poprzez przybicie pieczątki zawierającej oznaczenie danego podmiotu wraz ze swoim podpisem, to z takiego działania można domniemywać, że był uprawniony do odbioru korespondencji (zob. wyrok NSA z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 283/22). Zadaniem jednostki organizacyjnej jest taki dobór pracowników, aby zapewnić właściwe jej funkcjonowanie (zob. postanowienie NSA z 26 stycznia 2000 r., sygn. akt III SA 8291/98).

Tak sformułowane stanowisko judykatury jest jednoznaczne i prowadzi do następujących wniosków. Po pierwsze – to na jednostce organizacyjnej spoczywa obowiązek takiej organizacji obiegu dokumentów, aby zapewnić odbiór korespondencji przez osobę uprawnioną, a obowiązku tego nie można przerzucić ani na operatora pocztowego ani na organ. Po wtóre – jeżeli w ocenie jednostki organizacyjnej doszło do zaburzenia organizacji odbioru korespondencji, np. poprzez jej odbiór przez osobę nieuprawnioną, w pierwszej kolejności należało złożyć reklamację do podmiotu, który dostarczył korespondencję, a następnie

w przypadku uchybienia terminu na dokonanie jakiejś czynności w skutek nieprawidłowego doręczenia, należy podjąć próbę wyjaśnienia sytuacji i wnieść

o przywrócenie terminu. Co prawda w niniejszej sprawie spółka pismem z 18 lipca 2023 r. wniosła o przywrócenie terminu na złożenie odwołania od decyzji PINB

z 21 kwietnia 2023 r., ale nie uprawdopodobniła, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy. Tutaj istotne jest, że przy dokonywaniu oceny zawinienia strony w uchybieniu terminowi, organ winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne, zaś ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie.

Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 22/22). W tym miejscu wspomnieć należy, że we wniosku o przywrócenie terminu spółka lakonicznie wskazała tylko, iż korespondencję odebrał M. S., który nie jest związany ze spółką i nie przekazał odebranej korespondencji właściwym osobom, zaś nie zna jej treści, gdyż korespondencja ta mogła być zniszczona podczas awarii hydraulicznej. Wśród załączników znajdował się tylko odpis prośby o przywrócenie terminu, oświadczenie M. S. oraz odwołanie w dwóch egzemplarzach. Organ w związku z tym wezwał spółkę do przedłożenia dokumentacji mogącej potwierdzić twierdzenia spółki, ale mimo podwójnego awizowania nie zostało ono nawet podjęte z placówki pocztowej.

Mając powyższe na uwadze podnieść należy, że organ w sposób prawidłowy uznał, iż skarżąca spółka nie uprawdopodobniła swoich twierdzeń. Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione, gdyż tak jak wspomniano wcześniej – M. S. odbierał korespondencję już wcześniej i to w dacie, gdy nie był już ani wspólnikiem spółki, ani jej prezesem zarządu, a spółka w tym zakresie nie oponowała. Ponadto, jeśli faktycznie w toku postępowania doszło do sytuacji, że M. S. prowadzący działalność gospodarczą w miejscu siedziby spółki przestał mieć z nią cokolwiek wspólnego, skarżąca mogła podjąć kroki zaradcze w celu zapobiegnięcia pomyłce w postaci potencjalnego doręczenia korespondencji spółki do rąk tej osoby

i poinformować organy prowadzące sprawę o zakończeniu współpracy z M. S. Brak działań ze strony spółki w tym zakresie, jak i w zakresie doprecyzowania twierdzeń podniesionych w prośbie o przywrócenie terminu, prawidłowo doprowadziły organ do odmowy przywrócenia terminu. Obowiązkiem organu lub operatora pocztowego nie jest każdorazowe weryfikowanie uprawnień danej osoby do odbioru korespondencji, zaś nawet jeśli podmioty te posiłkowałyby się aktualnym kształtem wpisów do KRS, to wiadomym jest, że uprawniona do odbioru korespondencji może być osoba, która nie jest ani wspólnikiem ani członkiem zarządu. (zob. także wyrok NSA z 9 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1684/14). Także potwierdzenie odbioru zostało uzupełnione właściwie – widnieje podpis wraz z datą oraz oznaczenie charakteru osoby odbierającej korespondencję ("osoba uprawniona do odbioru"). Dodatkowo sama osoba odbierająca nie kwestionowała wówczas sposobu doręczenia, a więc zgodnie z przytoczonym wyżej orzecznictwem zaistniało domniemanie poprawności doręczenia, zaś to na spółce wywodzącej jego nieprawidłowość ciąży inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia swoich twierdzeń.

Ponadto należy wskazać, że okoliczność ta została wyjaśniona przez organ II instancji, bowiem zwrócono się do Urzędu Pocztowego (UP Białystok [...]) w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, tj. czy M. S. posiada pełnomocnictwo pocztowe, albo jest osobą uprawnioną do odbioru korespondencji adresowanej do spółki skarżącej. Dodatkowo poproszono o udzielenie informacji, czy spółka złożyła reklamację pocztową, iż nie otrzymała przesyłki poleconej o nr – [...]. Wprawdzie urząd pocztowy nie udzielił kompletnej odpowiedzi na powyższe wezwanie, zasłaniając się tajemnica pocztową, jednakże w sposób bezsprzeczny potwierdzono, że przesyłkę wydano pod adresem adresata uprawnionemu odbiorcy, co oznacza wydanie jej osobie uprawnionej do jej odbioru. Nadto strona skarżąca nie złożyła żadnej reklamacji co do tej przesyłki, albowiem nie powoływała się na tą okoliczność, co oznacza, że nie wykazała braku swojej winy przy uchybieniu terminu.

Zaznaczyć też trzeba, że co prawda "uprawdopodobnić" jest pojęciem dużo mniej restrykcyjnym i dużo bardziej ogólnym niż "udowodnić", ale nie oznacza to, że organ z urzędu powinien dać wiarę wszystkim twierdzeniom wnioskodawcy, w szczególności, gdy twierdzenia te stoją w pewnej sprzeczności z dotychczasowym przebiegiem postępowania oraz podniesioną wyżej argumentacją. Dodatkowo zważywszy na fakt, że spółka otrzymała zawiadomienie z 7 marca 2023 r., w którym PINB poinformował skarżącą o przewidywanym terminie zakończenia postępowania, tj. 7 kwietnia 2023 r., które to zawiadomienie odebrał aktualny prezes zarządu – G. I., zasadnym byłoby podjęcie przez spółkę działań zmierzających do właściwej organizacji procesu odbioru korespondencji, jeśli doszło do zmiany roli, jaką pełniła jedna z osób, które wcześniej także odbierały korespondencję.

Podsumowując, ze względu na prawidłowe doręczenie decyzji PINB

z 21 kwietnia 2023 r. termin na wniesienie odwołania upłynął 8 maja 2023 r. Biorąc pod uwagę fakt, że mimo, iż spółka w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi wniosła do właściwego organu prośbę o jego przywrócenie, dołączając do tego pisma odwołanie, zasadnie PWINB odmówił przywrócenia terminu.

Wszystkie powyższe okoliczności wskazują, że organ administracji publicznej nie naruszył innych przepisów postępowania. Zgodnie z art. 7 k.p.a. podjęto wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Działania te miały charakter bezstronny, proporcjonalny

i budzący zaufanie (art. 8 k.p.a.), gdyż organy umożliwiły spółce doprecyzowanie swojego stanowiska oraz przedstawienie stosownych materiałów, z czego spółka nie skorzystała. W sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy (art. 77 k.p.a.), a co najważniejsze, podjęte rozstrzygnięcie znajduje pokrycie zarówno w ustaleniach poczynionych na etapie rozpatrywania prośby o przywrócenie terminu oraz na etapach wcześniejszych postępowania administracyjnego (art. 80 k.p.a.).

Należy przy tym końcowo wskazać, że będąca przedmiotem skargi sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, mimo wniosku strony skarżącej o przeprowadzenie rozprawy. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takiej kategorii rozstrzygnięć należy zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie organu nadzoru budowlanego.

Mimo zatem wniosku o wyznaczenie rozprawy Sąd, mając na uwadze przedmiot niniejszego postępowania oraz zarzuty skargi, nie znalazł podstaw do wyznaczenia rozprawy, uznając, że argumentacja podniesiona przez skarżącą spółkę oddaje istotę sprawy, zaś akta sprawy są wystarczające do wydania wyroku w sprawie. Ponadto należy mieć na uwadze, że Sąd z urzędu jest zobowiązany do uwzględniania nieprawidłowości organów, nawet jeśli strona skarżąca ich nie wskaże, a w niniejszej sprawie takich uchybień nie dostrzeżono. Podstawę zaś rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych zawierają ogólne przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy w tym trybie ustawodawca przewidział w przypadku postępowania uproszczonego (art. 120 p.p.s.a.), postępowania ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej (art. 64d), czy rozpoznania skargi kasacyjnej w przypadkach, o których mowa w art. 182 p.p.s.a. Forma posiedzenia niejawnego została zatem przewidziana przez ustawodawcę jako praktyka rozpatrywania spraw sądowoadministracyjnych dla niektórych, uzasadnionych przypadków, wyliczonych już w samej ustawie. W tym zakresie nie dochodzi także do naruszenia art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji, skoro ustawodawca wprost wskazuje kategorie spraw, które mogą być rozpoznane na posiedzeniu niejawnym, a decyzja w tym zakresie należy do Sądu, który ocenia czy materiał zgromadzony w sprawie wystarczający jest do prawidłowego rozpoznania sprawy, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.