Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 520/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 § 1; art. 33;
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 5 ust. 1 pkt. lit b; art. 17 ust. 11;
journal: Dz.U. 2022 poz 1657
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 17  21;
journal: Dz.U. 2022 poz 2172
law: Rozporządzenie Ministar Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r., nr [...] Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego P. S., utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 31 marca 2023 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

W dniu 29 lutego 2016 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie wpłynęła informacja lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, zawarta w przesłanym przez lekarza formularzu zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych, że córka skarżącego K. S., urodzona [...] 2015 r., nie została poddana obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W związku z tym Powiatowy Inspektor Sanitarny pismem z dnia 14 marca 2016 r., doręczonym w dniu 29 marca 2016 r., poinformował skarżącego P. S. o konieczności realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka oraz podstawie prawnej tego obowiązku. Jednocześnie wezwał skarżącego do stawienia się w terminie natychmiastowym w punkcie szczepień Poradni Lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej [...] nr [...] w L. celem poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

W dniu 10 czerwca 2016 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wystosował do skarżącego upomnienie na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wezwał skarżącego do zgłoszenia się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w ciągu siedmiu dni od daty doręczenia upomnienia celem ustalenia terminów szczepień ochronnych, a następnie wykonania w terminie ustalonym przez lekarza brakujących szczepień u córki skarżącego – K. S..

W dniach 8 lipca 2016 r., 30 stycznia 2017 r. 7 lipca 2017 r., 10 stycznia 2018 r. oraz 6 kwietnia 2018 r. do Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie wpływały kolejne informacje od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, w postaci formularzy zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych, o uchylaniu się skarżącego od poddania szczepieniom córki K. S..

Pismami z dnia 5 kwietnia oraz z dnia 25 stycznia 2023 r. lekarz Poradni Lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej [...] nr [...] w L. poinformował, że rodzice nie uzupełnili brakujących szczepień u córki K. S., dziecko nie zostało zaszczepione żadną szczepionką od dnia urodzenia oraz, że dziecko aktualnie nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do szczepień.

W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], dotyczący obowiązku skarżącego P. S. poddania jego małoletniej córki K. S. wymienionym w tytule szczepieniom ochronnym. W treści tytułu wykonawczego wskazany został przepis art. 5 ust. 1 pkt. lit b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 z późn. zm., dalej także jako "ustawa").

W dniu [...] 2023 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny skierował do Wojewody L. wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego, w celu przymuszenia do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy.

Pismem z dnia 22 lutego 2023 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując na brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia spełniającego wymagania art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm., dalej jako "u.p.e.a.") oraz nieistnienie obowiązku, z uwagi na fakt, iż brak jest określenia ustawowych wymagań co do zakresu przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego oraz określenia zakresu ingerencji w obowiązek szczepień obwieszczeniem Prezesa Głównego Inspektora Sanitarnego, który to akt nie jest prawem powszechnie obowiązującym.

Postanowieniem z dnia 31 marca 2023 r. organ pierwszej instancji oddalił zarzuty skarżącego. Organ wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określają przepisy art. 17 - 21 ustawy oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2172), wydane na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy. W przedmiotowym rozporządzeniu wskazano m.in. ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. Uzupełnieniem powyższych regulacji jest Program Szczepień Ochronnych na dany rok ogłaszany corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego w drodze komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Powiatowy Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że obowiązek zaszczepienia aktualizuje się w terminie zgłoszenia się do badania kwalifikacyjnego do szczepienia. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej.

Organ podkreślił, że w upomnieniu z dnia 10 czerwca 2016 r. zobowiązano skarżącego do zgłoszenia się w terminie siedmiu dni do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej celem ustalenia terminów szczepień i ich wykonania w terminie ustalonym przez lekarza. W upomnieniu zawarto też pouczenie o skutkach niewykonania obowiązku.

Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z treścią pisma lekarza Poradni Lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej [...] nr [...] w L. z dnia 25 stycznia 2023 r. rodzice K. S. nie uzupełnili szczepień, dziecko nie zostało zaszczepione żadną szczepionką od urodzenia. Jednocześnie lekarz stwierdził brak przeciwskazań zdrowotnych do przeprowadzenia szczepień ochronnych i brak odroczenia obowiązku szczepień.

W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 33 § 2 pkt 4 u u.p.e.a., poprzez uznanie, że upomnienie z dnia 14 marca 2016 r. dokładnie wskazywało obowiązek, który należy zrealizować, wraz z pouczeniem o skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w przypadku jego niewykonania w ciągu siedmiu dni, gdy w rzeczywistości wskazane upomnienie zawierało jedynie wskazanie podstawy prawnej obowiązku, a nie sam skonkretyzowany obowiązek, nadto wierzyciel w zaskarżonym postanowieniu zupełnie nie odniósł się do kwestii, iż upomnienie zostało wysłane, zanim część obowiązków, na które wystawiono tytuł wykonawczy, stała się wymagalna;

- art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., poprzez uznanie, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym istnieje w sytuacji, gdy w rzeczywistości obwieszczenie Głównego Inspektora Sanitarnego w żaden sposób nie jest wskazane w źródłach prawa wymienionych w art. 87 ust. 1 Konstytucji, a to oznacza, iż nie może być źródłem prawa w tym zakresie i uszczegóławiać obowiązku prawnego szczepień ochronnych, co powinno być wyłącznie czynione w ramach rozporządzeń wydanych na podstawie ustawy.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że informację o braku zgody na wykonanie szczepień ochronnych u K. S. P. Inspektor Sanitarny otrzymał od lekarza z podmiotu leczniczego: Samodzielnego Publicznego [...] nr [...] w L. z Polikliniką, który przesyłając formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych (pierwszy z dnia 24 lutego 2016 r.), poinformował, że u dziecka brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych, jak również stwierdził upływ terminu do ich wykonania. Przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko, o udzielenie informacji na temat stanu jego zaszczepienia (ostatnie pismo z dnia 5 kwietnia 2022 r.). Pismem z dnia 25 stycznia 2023 r., lekarz z podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko stwierdził, że K. S. nie została poddana zaległym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, przy jednoczesnym braku informacji na temat ewentualnych przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania. W ocenie organu odwoławczego dołączony do zażalenia dokument "Historia zdrowia i choroby" z dnia 30 marca 2023 r. nie odnosi się w żadnym punkcie do szczepień dziecka ani przeciwskazań do ich wykonania. Także przedstawione zaświadczenie o planowanej wizycie w poradni alergologicznej nie jest tożsame z występowaniem przeciwskazań do przeprowadzenia szczepień. Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że żaden dokument znajdujący się w aktach sprawy pochodzący od lekarza podmiotu leczniczego nie wskazuje na przeciwwskazania zdrowotne w przeprowadzeniu szczepień uzasadniające odroczenie obowiązku.

Organ odwoławczy podniósł jednocześnie, że zgodnie z pkt II wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19, zakwestionowane nim przepisy tracą moc po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia. W związku z tym na dzień prowadzenia niniejszego postępowania przepisy te są nadal obowiązujące.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny podzielił również stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie niezasadności zarzutu braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Organ odwoławczy wskazał, że upomnienie z dnia 10 czerwca 2016 r. jednoznacznie zobowiązuje opiekunów prawnych małoletniej K. S. do stawienia się z dzieckiem do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w ciągu siedmiu dni od daty jego doręczenia celem ustalenia terminów szczepień ochronnych a następnie wykonania brakujących szczepień w terminie ustalonym przez lekarza. Upomnienie nie konkretyzuje, jakie szczepienia powinny być wykonane u dziecka, natomiast szczepienia wymienione w tytule wykonawczym z dnia [...] 2023 r. zostały ustalone na podstawie informacji uzyskanych od lekarza i Programu Szczepień Ochronnych. Organ podkreślił, że dziecko nie ma wykonanych żadnych szczepień ochronnych.

Powołując się na powyższe względy, organ odwoławczy uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego skarżący P. S. zarzucił naruszenie art. 10 § 1 w zw. z art. 9 w zw. z art. 7 w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez:

- uznanie, że upomnienie z dnia 10 czerwca 2016 r. spełniało wymagania prawa, gdy w rzeczywistości upomnienie zawierało jedynie wskazanie podstawy prawnej obowiązku, a nie sam skonkretyzowany obowiązek, co przyznał organ drugiej instancji;

- brak odniesienia się, podobnie jak organ pierwszej instancji, do kwestii, iż upomnienie zostało wysłane zanim część obowiązków, na które wystawiono tytuł wykonawczy, stała się wymagalna, co skutkuje oczywistą wadliwością tak sformułowanego upomnienia;

- wskazanie, że w zażaleniu podniesiono zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit a u.p.e.a. odnośnie odroczenia obowiązku szczepień K. S., gdy w rzeczywistości taki zarzut nigdy nie został podniesiony;

- brak odniesienia się do podniesionego w zażaleniu zarzutu braku istnienia obowiązku szczepień.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł między innymi, że przed wystawieniem tytułu wykonawczego organ winien najpierw wezwać do wykonania obowiązku, a następnie skierować upomnienie wskazując szczegółowo, jaki obowiązek wymagalny nie został zrealizowany i w jaki sposób należy go zrealizować. Skarżący akcentował, że wystawiony tytuł wykonawczy nie może dotyczyć tych szczepień, które w momencie upomnienia nie były jeszcze wymagalne. Nie można bowiem egzekwować obowiązku, który winno poprzedzać upomnienie, jeżeli w momencie upomnienia termin wykonania tego obowiązku nie był jeszcze wymagalny. W ocenie skarżącego nie sposób więc uznać, że organ wypełnił ustawowy obowiązek upomnienia. W tej sytuacji wystawiony tytuł wykonawczy dotyczy szczepień, wobec których w ogóle pominięto etap upomnienia, naruszając art. 15 u.p.e.a. Skarżący stwierdził ponadto, że organ w treści zaskarżonego postanowienia mylnie wskazał, iż w zażaleniu podniesiono zarzut braku wymagalności obowiązku z uwagi na odroczenie szczepień. Taki zarzut nie został podniesiony, gdyż córka skarżącego w tamtym okresie nie miała odroczonego obowiązku. Natomiast aktualnie dziecko ma odroczony obowiązek szczepień do dnia 22 czerwca 2024 r., o czym poinformowano wierzyciela i zgłoszono w tym zakresie nowe zarzuty. Skarżący wskazał, że jednym z zarzutów powołanych w zażaleniu był brak istnienia obowiązku, a nie jego odroczenie. Natomiast organ nie odniósł się do tego zarzutu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

W piśmie z dnia 18 listopada 2023 r. skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Ponadto podniósł, że zakwestionowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 przepis ustawy o zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi został uchylony z dniem 13 listopada 2023 r. Tym samym brak jest postaw do prowadzenia egzekucji w oparciu o tytuł wykonawczy wydany na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny i usuniętego z sytemu prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 lipca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie oddalające zarzuty P. S. w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z uchylaniem się przez skarżącego od obowiązku poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.

Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego zostało wszczęte na podstawie wystawionego w dniu [...] 2023 r. tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Podstawę wydania tytułu egzekucyjnego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniej córki skarżącego K. S. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżący był informowany o konieczności wykonania wskazanego obowiązku pismem z dnia 14 marca 2016 r. Z uwagi na nieskuteczność tej informacji, wierzyciel wystosował w dniu 10 czerwca 2016 r. upomnienie, w którym wezwał skarżącego do wykonania obowiązku. Następnie wystąpił do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Po doręczeniu tytułu wykonawczego, skarżący wniósł zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a.

W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organów obu instancji o braku podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego.

W związku z podniesionymi w skardze zarzutami w pierwszym rzędzie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).

W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Z art. 17 ust. 3 i 4 ustawy wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.

Stosownie do art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172 z późn. zm., dalej także jako "rozporządzenie")

W powołanym rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia.

Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Przepis § 5 rozporządzenia przewiduje, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie zaś ostatnio wymienionym przepisem Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

W świetle przywołanych przepisów nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z przepisów ustawowych. Z powołanych przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, to jest określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, a mianowicie podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenia poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego.

Tym samym obowiązek poddania córki skarżącego szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych.

Program Szczepień Ochronnych, ogłaszany na dany rok przez Głównego Inspektora Sanitarnego zawiera specjalistyczne informacje z zakresu medycyny, dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia. Nie wynika natomiast z niego sam obowiązek szczepień ochronnych, który został sformułowany w przepisach ustawy.

Wyjaśnić też należy, że w § 3 rozporządzenia określono maksymalną granicę wieku dziecka, które ma zostać zaszczepione konkretną szczepionką. Zatem treść tego przepisu nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że córka skarżącego K. S., urodzona w dniu [...] 2015 r., nie została zaszczepiona przeciwko żadnej z chorób zakaźnych wymienionych w tytule wykonawczym pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego już upłynęły. W tytule wykonawczym wskazano następujące brakujące szczepienia K. S.:

1) szczepienie przeciwko gruźlicy, które powinno być wykonane w ciągu 24 godzin po urodzeniu;

2) szczepienia przeciwko WZW typu B - I, II i III dawka, które powinny być wykonane w pierwszej dobie życia oraz w 2 i 7 miesiącu życia dziecka;

3) szczepienie przeciwko odrze, śwince różyczce - I dawka, które powinno być wykonane w 14 miesiącu życia;

4) szczepienia podstawowe przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi - I, II, III, IV dawka, które powinny być wykonane w 2, 4, 6 i 18 miesiącu życia;

5) szczepienia podstawowe przeciwko poliomyelitis - I, II, III dawka, które powinny być wykonane w 4, 6 i 18 miesiącu życia;

6) szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis - I dawki przypominające, które powinny być wykonane w 6 roku życia;

7) szczepienie przeciwko odrze, śwince różyczce - II dawka, które powinno być wykonane w 6 roku życia.

W sytuacji, gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś córka skarżącego nie została zaszczepiona przeciwko żadnej chorobie zakaźnej, stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny.

W ocenie Sądu, wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy trafnie również uznał, że doręczone skarżącemu upomnienie z dnia 10 czerwca 2016 r. było skuteczne i pozwalało na wydanie tytułu wykonawczego.

Wbrew zarzutom skargi, z art. 15 u.p.e.a. oraz przepisów wydanego na podstawie art. 15 § 3e u.p.e.a. rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. poz. 2194) nie wynika konieczność wskazania w upomnieniu, jakie konkretnie szczepienia powinny być u dziecka wykonane. Z § 2 pkt 4 i 5 tego rozporządzenia wynika, że upomnienie powinno zawierać treść obowiązku i wezwanie do wykonania obowiązku, a w świetle art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienie winno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego.

Bez wątpienia doręczone skarżącemu upomnienie z dnia 10 czerwca 2016 r. powyższe elementy zawiera. W upomnieniu wskazano treść obowiązku – poddanie dziecka szczepieniom ochronnym, ze wskazaniem podstawy prawnej oraz zobowiązano skarżącego jako opiekuna prawnego małoletniej K. S. do stawienia się z dzieckiem do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w ciągu siedmiu dni od daty doręczenia upomnienia, celem ustalenia terminów szczepień ochronnych a następnie wykonania brakujących szczepień w terminie ustalonym przez lekarza.

Wyjaśnić należy, że upomnienie jest środkiem mającym za zadanie doprowadzenie do dobrowolnego wykonania obowiązku. Upomnienie tylko jednokrotnie przypomina zobowiązanemu o powinności wykonania danego obowiązku pod rygorem jego przymusowego wyegzekwowania. W okolicznościach sprawy obowiązek ten polega na poddaniu małoletniego dziecka skarżącego szczepieniom ochronnym. Nie ma zatem podstaw do podzielenia zarzutu wadliwości i nieskuteczności upomnienia z dnia 10 czerwca 2016 r. z tej przyczyny, że zostało ono wystawione w czasie, kiedy dziecko z uwagi na wiek nie podlegało jeszcze zaszczepieniu w zakresie części szczepień wymienionych następnie w tytule wykonawczym. Trzeba zauważyć, że w upomnieniu wezwano skarżącego do wykonania brakujących szczepień. Jednocześnie w sprawie pozostaje poza sporem, że ani w dacie wystawienia upomnienia, ani też później małoletnia córka skarżącego K. S. nie była zaszczepiona. U córki skarżącego nie przeprowadzono żadnego szczepienia ochronnego. Nie można zatem uznać, że doręczone skarżącemu upomnienie nie zawierało danych niezbędnych do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, skoro w upomnieniu wskazano na obowiązek wykonania brakujących szczepień i zgłoszenia się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej celem ustalenia terminów szczepień ochronnych. Z tych względów stwierdzić należy, że wobec niewykonania obowiązku wskazanego w upomnieniu z dnia 10 czerwca 2016 r., wystawienie tytułu wykonawczego i wszczęcie w oparciu o ten tytuł postępowania egzekucyjnego było prawidłowe. Nie istniała natomiast konieczność wystawienia i doręczenia skarżącemu kolejnego upomnienia.

Istotnie, jak podniesiono w skardze, skarżący w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji nie formułował zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. i nie powoływał się na okoliczność odroczenia obowiązku szczepień u córki skarżącego K. S.. Pozostaje to jednak bez wpływu na legalność zaskarżonego postanowienia, w którym organ w oparciu o zawarte w aktach sprawy dokumenty prawidłowo ustalił, że obowiązek szczepień nie został odroczony i żaden dokument znajdujący się w aktach sprawy pochodzący od lekarza podmiotu leczniczego nie wskazuje na istnienie u córki skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do przeprowadzenia szczepień.

Organ odwoławczy trafnie też odniósł się do dołączonego do zażalenia dokumentu "Historia zdrowia i choroby" dotyczącego wizyty u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w dniu 30 marca 2023 r. Jak zasadnie stwierdził organ, z dokumentu tego nie wynika okoliczność istnienia przeciwwskazań do zaszczepienia dziecka. Takiego przeciwwskazania nie dowodzi fakt skierowania dziecka przez lekarza rodzinnego do poradni alergologicznej ani, jak trafnie podniósł organ, zaświadczenie o wyznaczeniu terminu wizyty w tej poradni. Wystawienie skierowania do poradni alergologicznej z uwagi na obciążający wywiad rodzinny nie jest jednoznaczne z zaistnieniem przeciwskazań do wykonania szczepień. Także przedstawione zaświadczenie z dnia 30 maja 2023 r. o zaplanowanej wizycie K. S. w poradni alergologicznej na dzień 14 listopada 2023 r. nie jest równoznaczne z występowaniem przeciwwskazań do przeprowadzenia szczepień.

Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania wynika natomiast, że skarżący uchyla się od realizacji wymagalnego obowiązku poddania małoletniej K. S. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Brak realizacji tego obowiązku, mimo skierowanego do skarżącego upomnienia, skutkuje wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, pierwszy formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych został wystawiony przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w dniu 24 lutego 2016 r., z informacją o braku zgody rodziców na szczepienie. Kolejne formularze zostały wystawione w dniach 4 lipca 2016 r., 5 stycznia 2017 r., 23 stycznia 2017 r., 26 czerwca 2017 r., 30 marca 2018 r. Jednocześnie przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko, o udzielenie informacji na temat stanu zaszczepienia K. S.. Lekarz z Poradni Lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej Samodzielnego Publicznego [...] nr [...] w L. w odpowiedzi informował organ pierwszej instancji o niedopełnieniu przez opiekunów prawnych obowiązku szczepienia małoletniej, braku wykonania jakichkolwiek szczepień i braku przeciwwskazań do szczepień (pisma z dnia: 8 lutego 2017 r., 5 kwietnia 2022 r. i 25 stycznia 2023 r.). W aktach sprawy znajduje się też dokumentacja medyczna, z której wynika, że lekarz wielokrotnie przeprowadzał z rodzicami dziecka rozmowy na temat szczepień ochronnych, jednakże rodzice dziecka nie wyrażali zgody na ich wykonanie.

W związku z tym wymaga podkreślenia, że w świetle przytoczonych wcześniej przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (art. 17 ust. 2, 3 i 4) o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do podania szczepionki dziecku decyduje każdorazowo wyłącznie lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania lub inne względy sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Mając na względzie powyższe, w świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że córka skarżącego nie była zaszczepiona mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza. Zatem obowiązek skarżącego poddania małoletniej szczepieniom ochronnym istnieje i jest wymagalny. Jednocześnie w sprawie pozostaje poza sporem, że obowiązek ten nie został wykonany. Wystawienie tytułu wykonawczego oraz wszczęcie i prowadzenie egzekucji miało zatem uzasadnione podstawy. Natomiast podniesione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej były niezasadne.

Wbrew treści skargi, wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy odniósł się do podniesionego w zażaleniu zarzutu braku istnienia obowiązku. Skarżący w zażaleniu uzasadniał ten zarzut powołując się na okoliczność, że obwieszczenie Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest wskazane w źródłach prawa wymienionych w art. 87 ust. 1 Konstytucji i nie może uszczegóławiać obowiązku prawnego szczepień ochronnych, co winno podlegać regulacji rozporządzenia wydanego na podstawie ustawy.

Odnosząc się do stanowiska skarżącego w tym zakresie Lubelski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zauważył, że zgodnie z punktem II wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19, przepisy w nim wymienione tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym na dzień prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie są nadal obowiązujące.

Wyjaśnić należy, że powoływanym wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 (opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r., poz. 909) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (pkt I wyroku). Jednocześnie w pkt II wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając na względzie treść pkt II wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zasadnie organ odwoławczy uznał, że w dniu wydania zaskarżonego postanowienia powołane wyżej przepisy obowiązywały. Przy czym zauważyć należy, że sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania, oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale jego stosowanie w tym okresie powinno być zawsze przedmiotem analizy. Jak wskazuje się w orzecznictwie (por.np wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt: II FSK 190/16, I GSK 900/18, czy II GSK 230/12) orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego odraczające utratę mocy obowiązującej przepisu nie powoduje automatycznego skutku w postaci, czy to obowiązku dalszego stosowania tego przepisu przez sądy, czy też odmowy jego stosowania. Należy zawsze rozważyć powody, dla których Trybunał odroczył utratę mocy przepisu naruszającego zasady konstytucyjne, rodzaj tego naruszenia i znaczenie tego przepisu dla systemu prawa.

W ocenie Sądu podkreślenia wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku nie zakwestionował samego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym (pkt 5 uzasadnienia prawnego wyroku).

Jakkolwiek Trybunał wskazał, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy oraz zaznaczył, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego, to jednocześnie zauważył, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia. Trybunał uznał, że zasadne jest określenie w wyroku innego terminu (6 miesięcy) utraty mocy obowiązującej przepisów we wskazanym zakresie, jako niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych.

Zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu, w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Oznacza to, że realizacja przez sądy gwarancji konstytucyjnych – na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu – stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04, OTK-A 2004 Nr 9, poz. 96). Z tych też przyczyn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym sądy zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2023 r., sygn. akt II OSK 3247/20 i powołane w nim orzeczenia).

W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 47 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Natomiast związek pomiędzy szczepieniami ochronnymi, a ochroną zdrowia jest oczywisty i chodzi nie tylko o zdrowie osoby poddanej szczepieniu ochronnemu, ale także o zdrowie innych osób narażonych na zarażenie chorobami zakaźnymi.

Oprócz tych wartości konstytucyjnych, do których odwołał się Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku, nie można pomijać, że szczepienia ochronne są podstawową formą zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych, a na mocy art. 68 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. Jednym z przejawów zapobiegawczej formy ochrony zdrowia są właśnie szczepienia ochronne.

W ocenie Sądu odmowa zastosowania wskazanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów spowodowałaby powstanie luki prawnej i zamknęłaby drogę do rozstrzygania w zakresie wykonania ustawowego obowiązku polegającego na poddaniu małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Naruszałoby to tym samym prawo dziecka do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych, co mogłoby skutkować zachorowaniem lub utratą zdrowia, a to z kolei narusza dobro dziecka i jest sprzeczne z interesem społecznym.

Jeszcze raz wskazać należy, że córka skarżącego podlega obowiązkowi szczepień ochronnych przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym. Opiekę nad małoletnią córką K. S. sprawuje między innymi skarżący, jako ojciec dziecka. Na skarżącym spoczywa więc wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1 tego artykułu. Treść tego obowiązku została stwierdzona w tytule wykonawczym. Przywołane powyżej regulacje przewidują obowiązek szczepienia z mocy prawa. Skoro obowiązująca regulacja ustawowa nakłada na oznaczone osoby obowiązek poddania się szczepieniu, nie ma podstaw do przyjęcia nieistnienia obowiązku, jak i braku wymagalności obowiązku. Obowiązek został nałożony z mocy prawa, w drodze przepisów powszechnie obowiązujących. Ogłoszony przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczególnymi wskazaniami dotyczącymi stosowania szczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej nie stanowi podstawy obowiązku. Obowiązek wynika z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 10 ust. 10 ustawy. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 81/19 wyraźnie wskazano, że nie pozbawia ono Głównego Inspektora Sanitarnego kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2023 r., sygn. akt II OSK 3247/20).

Z tych względów, biorąc pod uwagę przedmiot niniejszej sprawy i wskazaną w wyroku Trybunału potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, należało uznać, że obowiązek wykonania szczepień ochronnych w okolicznościach niniejszej sprawy istniał i był wymagalny.

Dlatego też legalności zaskarżonego postanowienia nie mogą podważyć argumenty podniesione przez skarżącego w piśmie z dnia 18 listopada 2023 r.

Jednocześnie trzeba wskazać, że powoływane przez skarżącego różnice w zakresie schematu szczepień pomiędzy obowiązującym od dnia 1 października 2023 r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077), a Programem Szczepień Ochronnych, w oparciu o który wskazano w tytule wykonawczym brakujące szczepienia i termin ich wykonania, nie mają wpływu na wynik sprawy. W sprawie pozostaje bowiem poza sporem, że córka skarżącego nie zostało poddana jakimkolwiek szczepieniom ochronnym od urodzenia.

W omówionych okolicznościach sprawy zarzuty skargi co do naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 9 w zw. z art. 7 w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. uznać należy za nietrafne.

W ocenie Sądu organy podjęły wszelkie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Materiał dowodowy był pełny dla podjęcia rozstrzygnięcia, a stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia też wymogi art. 124 § 2 k.p.a., zawierając uzasadnienie faktyczne i prawne. Przed wydaniem zaskarżonego postanowienia skarżący został pouczony stosownie do treści art. 10 § 1 k.p.a.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") Sąd oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).