Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 518/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Asesor WSA Anetta Makowska – Hrycyk, Dominik Dymitruk (sprawozdawca), Protokolant Referent Tomasz Gołębiowski, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 października 2023 r., sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w T., na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, z dnia 10 listopada 2021 r. nr 0201-IGC.48.27.2021, w przedmiocie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej, , , , oddala skargę w całości.,


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w T. (dalej: strona, skarżąca, przewoźnik) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: organ odwoławczy, DIAS) z dnia 10 listopada 2021 r., nr 0201-IGC.48.27.2021, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dalej: NDUCS, organ pierwszej instancji) z dnia 20 sierpnia 2021 r., nr 458000-COC-3.48.95.2021.AC, wymierzającą karę pieniężną w kwocie 5 000 zł z tytułu niewykonania obowiązków przewoźnika wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 708 z późn. zm., dalej: ustawa o SENT).

Z uzasadnienia przedmiotowej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 15 grudnia 2017 r. o godz. 14.40 w miejscowości G. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dalej: DUCS) przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego dokonywanego zespołem pojazdów składających się z pojazdu o nr rej. [...] oraz cysterny o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów przewożono z terytorium N. do Polski glicerol o masie 24 590 kg objęty pozycją CN 29054500. Nadawcą towaru była G. z N., odbiorcą – B. Sp. z o.o. w K., przewoźnikiem była natomiast skarżąca.

W trakcie kontroli, na okoliczność której sporządzono protokół nr [...], stwierdzono, że przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia przewozu nr [...] o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o SENT, a mianowicie: dane przewoźnika, numer identyfikacji podatkowej przewoźnika, numery rejestracyjne środka transportu, miejsca i daty rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju, planowanej daty zakończenia przewozu towaru, numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi oraz numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2020 r. NDCUS wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nieuzupełnienia przez przewoźnika zgłoszenia SENT o dane określone w art. 6 ust. 3 ustawy o SENT, natomiast wskazaną na wstępie decyzją z dnia 20 sierpnia 2021 r., nr 458000-COC-3.48.95.2021.AC, nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 5 000 zł.

W wyniku rozpoznania odwołania strony, DIAS, decyzją z dnia 10 listopada 2021 r., będącą przedmiotem niniejszego postępowania, utrzymał decyzję NDCUS w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał przepisy ustawy o SENT, m.in. art. 3 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1, 2 i 3, art. 22 ust. 2 i 3, art. 26 ust. 5, art. 30 ust. 4, na podstawie których stwierdził, że brak uzupełnienia przez przewoźnika zgłoszenia SENT przed rozpoczęciem przewozu towaru stanowiło naruszenie przepisów ustawy uzasadniające nałożenie kary pieniężnej. Powołał się przy tym na cel ustawy o SENT i przewidzianą ustawowo możliwość odstąpienia od nałożenia kary, a także brak możliwości jej miarkowania czy wartościowania przyczyn naruszenia przez podmiot zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów. Wskazał przy tym, że organ nie dysponuje dowolnością przy nakładaniu kary, co oznacza, że kara wynikająca z art. 22 ust. 2 ustawy o SENT ma charakter obligatoryjny. Odnosząc się do stanowiska przewoźnika o braku postaw do nałożenia kary z uwagi na sanowanie naruszenia jeszcze w trakcie kontroli, organ odwoławczy stwierdził, że biorąc pod uwagę cel ustawy, jakim jest monitorowanie przewozu, jego realizacja powinna przebiegać w warunkach, w których właściwe organy dysponują przed rozpoczęciem przewozu stosownym, prawidłowo wypełnionym, zgłoszeniem.

Jednocześnie, podobnie jak NDUCS, nie stwierdził DIAS wystąpienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary i podkreślił, że w zakresie odstąpienia decyzja ma charakter fakultatywny i przepis stwarza jedynie możliwość, a decyzja należy do organu. Stwierdził ponadto, że strona pomimo prawidłowego pouczenia, nie przedstawiła dowodów uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Definiując pojęcie ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego odwołał się organ do orzecznictwa sądów administracyjnych. Odnosząc się w tym względzie do twierdzeń podnoszonych przez skarżącą, sprowadzających się do uznania popełnionego przez nią napuszenia za uchybienie formalne, organ odwoławczy stwierdził, że wszystkie uchybienia przepisom ustawy o SENT skutkują nałożeniem odpowiedniej kary pieniężnej, a w procesie jej wymierzania nie bada się przyczyn stwierdzonego naruszenia przepisów. Podał także DIAS, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby nałożona na przewoźnika kara miała zachwiać podstawami jego egzystencji. Organ odwoławczy nie stwierdził również wystąpienia innych szczególnych okoliczności, które dawałyby prymat instytucji odstąpienia od jej wymierzenia przed realizacją sankcji za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o SENT.

Organ odwoławczy za nieuzasadniony uznał także zarzut naruszenia art. 165b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (aktualnie Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm., dalej jako: o.p.), przyjmując, że przepisy limitujące możliwość wszczęcia postępowania podatkowego jedynie do okresu 6 miesięcy od zakończenia kontroli nie znajdują w sprawie zastosowania.

W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 210 § 1 pkt 5 w zw. z art. 165b § 1 o.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy o SENT poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5 000,00 zł za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o SENT w sytuacji, gdy doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia i prowadzenia przedmiotowego postępowania, co stanowi rażące naruszenie prawa;

b) art. 165b § 1 o.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy o SENT poprzez ich niezastosowanie, co skutkowało prowadzeniem postępowania i wydaniem decyzji w sytuacji, gdy doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia i prowadzenia postępowania;

c) art. 210 § 4, art. 120, art. 121 § 1 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 o.p. poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę legalizmu, poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy oraz brak wyjaśnienia okoliczności i stanu faktycznego sprawy istotnego w świetle przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o których mowa w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 22 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2 i art 6 ust. 3 ustawy o SENT poprzez błędną wykładnię pojęcia "interesu publicznego" polegającą na nieuwzględnieniu celu wprowadzenia ustawy o SENT, a także szeregu okoliczności dotyczących stwierdzonego naruszenia, w tym m.in. jego przyczyn, postawy przewoźnika w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli, niezwłocznego usunięcia stwierdzonego uchybienia, dotychczasowego sposobu prowadzenia działalności przez przewoźnika, co skutkowało niesłusznym uznaniem, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej;

b) art. 22 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2 i art. 6 ust. 3 ustawy o SENT poprzez błędną wykładnię i niezbadanie ważnego interesu przewoźnika, co skutkowało niesłusznym uznaniem, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej;

c) art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT poprzez ich niezastosowanie i nałożenie kary pieniężnej, w sytuacji, gdy w okolicznościach niniejszej sprawy zarówno interes publiczny, jak i ważny interes przewoźnika przemawiały za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej;

d) naruszenie art. 22 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy o SENT poprzez nierozważenie, czy w świetle konkretnych okoliczności niniejszej sprawy celowe jest nałożenie na przewoźnika kary, o której mowa w art. 22 ust. 2 ustawy o SENT;

3. naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności i zastosowanie środków (kary) niewspółmiernych względem celu, jaki realizować ma ustawa o SENT.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, umorzenie postępowania administracyjnego, przeprowadzenie rozprawy, w także wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji praz organ do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Postanowieniem z dnia 19 lipca 2022 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji DIAS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona w zakreślonych wyżej ramach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że organy nie naruszyły prawa.

Spór w sprawie dotyczył w pierwszej kolejności możliwości wszczęcia przez organ postępowania po upływie 6 miesięcznego terminu liczonego od dnia zakończenia kontroli, w czym skarżąca upatruje naruszenia art. 165b § 1 o.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy o SENT, a następnie braku odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej wskutek braku zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy o SENT.

Odnosząc się do spornej, popartej zarzutami skargi, kwestii stosowania w niniejszej sprawie art. 165b § 1 o.p., wskazać należy, że zgodnie z powołanym przepisem "w przypadku ujawnienia przez kontrolę podatkową nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli".

W art. 26 ust. 5 ustawy i SENT przewidziano natomiast, że "w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa."

Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela i uznaje za własne stanowisko opowiadające się za uznaniem, że omawiany przepis art. 165b § 1 o.p. nie znajduje odpowiedniego zastosowania w sprawach nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o SENT. Powyższy pogląd został wyrażony w m.in. w wyrokach Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia: 18 listopada 2021 r. (sygn. akt II GSK 1203/21 i II GSK 1265/21), 30 listopada 2021 r. (sygn. akt II GSK 2119/21), 7 grudnia 2021 r. (sygn. akt II GSK 2186/21), 2 lutego 2022 r. (sygn. akt II GSK 2179/21), 15 marca 2022r. (sygn. akt II GSK 100/22, sygn. akt II GSK 111/22), 1 kwietnia 2022 r. (sygn. akt II GSK 266/22). Pogląd ten został również wskazany jako dominujący w orzecznictwie NSA w postanowieniu wydanym w składzie siedmiu sędziów z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 1/23 – te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Podkreślenia wymaga, że zawarte w art. 26 ust. 5 ustawy o SENT odesłanie do przepisów o.p. stosuje się do kar pieniężnych tylko w zakresie nieuregulowanym i tylko odpowiednio.

Słusznie argumentował Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 14 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 916/22, że wobec niezamieszczenia ustawowego odesłania w przepisach ogólnych ustawy o SENT (obejmujących definicje ustawowe oraz określenie zakresu spraw regulowanych ustawą i podmiotów, których ona dotyczy, jak i spraw oraz podmiotów wyłączonych spod jej regulacji), odesłania zastosowane w przepisach szczególnych tej ustawy muszą być interpretowane ściśle, a więc przy uwzględnieniu zakresu odesłania wynikającego z treści normy szczególnej wprowadzającej dane odesłanie i jednocześnie określa granice jego stosowania. Interpretacja i określenie granic tego odesłania musi zatem uwzględniać regulację ustawy o SENT w zakresie dotyczącym stosowania kar pieniężnych, w tym zasady przedawnienia, skoro tak określono granice tego odesłania.

Dalej wyjaśnił NSA, że przepis art. 165b § 1 o.p ma bowiem zastosowanie wyłącznie do kontroli podatkowej, w wyniku której ujawniono nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości. Natomiast czynności kontrolne przewozu wykonane na drodze nie stanowią czynności w ramach kontroli podatkowej. Każda z tych kontroli wywołuje bowiem inne skutki i wiąże się z innymi obowiązkami, zarówno po stronie podmiotów kontrolowanych, jak i organów administracji. Skoro art. 165b o.p. określa skutek braku właściwej reakcji kontrolowanego na nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli podatkowej, a także realizuje inne cele niż ustawa o SENT, to nie ma podstaw do zastosowania tego przepisu w postępowaniu dotyczącym wymierzenia kary pieniężnej na podstawie ustawy o SENT. Te różnice sprawiają zatem, że określony w art. 26 ust. 5 ustawy o SENT obowiązek "odpowiedniego" stosowania o.p. w przypadku art. 165b o.p. będzie się wyrażał brakiem zastosowania tego przepisu w sprawie dotyczącej nałożenia kary za naruszenie przepisów ustawy o SENT.

Zważyć należało, że także odesłanie ustawowe zawarte w art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (aktualnie Dz. U. z 2023 r. poz. 615 z późn. zm., dalej jako: ustawa o KAS) nie stanowi normatywnej podstawy stosowania art. 165b § 1 o.p. w sprawie kontroli przewozu towarów, o której mowa w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o SENT.

Art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS przewiduje, że w zakresie nieuregulowanym do kontroli celno-skarbowej stosuje się odpowiednio - między innymi - art. 165b § 1 o.p. Kontrola przewozu towarów nie jest jednak – jak już wskazywano – kontrolą celno-skarbową w rozumieniu przepisów Działu V Rozdziału 1 ustawy o KAS. W ustawie o SENT zawarta jest bowiem wyczerpująca regulacja normatywna postępowania określonego w jej art. 13 ust. 1 i 2.

Uznać zatem należy, że treść art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania w trybie przepisów ustawy o SENT po upływie wskazanego w art. 165b § 1 o.p. terminu, liczonego od zakończenia kontroli. Wobec tego, wszczęcie w sprawie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej po upływie 6 miesięcy od zakończonej kontroli było działaniem podjętym na podstawie i w granicach prawa.

Niezasadne okazały się więc zarzuty naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 210 § 1 pkt 5 w zw. z art. 165b § 1 o.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy o SENT.

Wnioski powyższe uprawniały Sąd do dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w tym przede wszystkim pod kątem podnoszonych w skardze naruszeń prawa procesowego i materialnego.

Przechodząc do dalszej analizy sprawy, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na cel regulacji ustawy o SENT, którym jest zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów, a osiągniecie tego celu ma nastąpić przez zapewnienie monitorowania przewozów określonych towarów. W związku z tym ustawa nakłada obowiązki, a ich niewykonanie usankcjonowano administracyjnymi karmi pieniężnymi w określonej wysokości i to niezależnie czy doszło, czy też nie, do uszczupleń podatkowych (podobnie: wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 939/20, WSA w Gliwicach z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt III SA/GL 34/21, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 667/21).

Z uzasadnienia projektu ustawy o SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Ma stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonujących wyłudzeń niezapłaconych podatków. W dalszej części uzasadnienia ustawy o SENT wyjaśniono, że kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny.

W uzasadnieniu projektu argumentowano także, że obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki danym z rejestru możliwe będzie również dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Jednakże oceniono je jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe" i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm gov.pl).

Należy wskazać, że art. 3 ust. 1 ustawy o SENT określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane.

W ramach środków technicznych służących monitorowaniu przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi ustawodawca umieścił rejestr zgłoszeń wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne, w którym gromadzone są dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach (art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 ustawy o SENT).

Co istotne, dokonywana przez odpowiednio umocowany podmiot analiza danych zgromadzanych m.in. w ww. rejestrze ma to znaczenia, że w razie stwierdzenia, iż przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze (art. 12a ust. 1 ustawy o SENT).

W ocenie Sądu, analiza ryzyka dokonywana na podstawie danych zawartych w systemie SENT stanowi podstawowy instrument techniczny umożliwiający ustalenie, czy przewóz towarów wskazanych w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, a tym samym stanowi istotę wprowadzonego ustawą o SENT mechanizmu monitorowania przewozu towarów. Skoro tak, brak zgłoszenia danych przez obowiązany do tego podmiot stanowi – zdaniem Sądu – istotne naruszenie, które sam ustawodawca uznał za będące podstawą odpowiedzialności administracyjnej na gruncie powołanej ustawy.

W analizowanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżącej przysługiwał przymiot przewoźnika w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy o SENT, którym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów.

Z kolei przedmiotem przewozu poddanego kontroli przez funkcjonariuszy celno - skarbowych był w rozpoznawanej sprawie glicerol o masie 24 590 kg, klasyfikowany do kodu CN 2905, który zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. d ustawy o SENT podlega systemowi monitorowania przewozu.

Ponadto – jak stanowi art. 6 ust. 1 ustawy o SENT – w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.

W oparciu z kolei o art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o SENT, przewoźnik jest natomiast obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o:

a) dane przewoźnika obejmujące: imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby,

b) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej,

c) numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a,

d) miejsce i datę rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju,

e) planowaną datę zakończenia przewozu towaru,

f) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane,

g) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi,

h) numer lokalizatora albo numer urządzenia.

Przepis art. 22 ust. 2 ustawy o SENT przewiduje, że w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Natomiast zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Przepis ten stanowi, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W rozpatrywanej sprawie w dniu 15 grudnia 2017 r. o godz. 14.40 funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów, dokonywanego zestawem samochodowym, kierowanym przez M. M. Kontrola została udokumentowana w protokole kontroli z dnia 15 grudnia 2017 r. (nr [...]), w którym stwierdzono, że w zgłoszeniu SENT nr [...] kierowca wykonujący przewóz nie uzupełnił danych, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o SENT. Jak wynika z akt administracyjnych, przewoźnik nie podał danych przewoźnika, numeru identyfikacji podatkowej przewoźnika, numeru rejestracyjnego środka transportu, miejsca i daty rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju, planowanej daty zakończenia przewozu towaru, numeru dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi oraz numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o SENT, zatem, jak słusznie uznały organy, w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o SENT. W tej sytuacji organy prawidłowo uznały, że zaistniały podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy o SENT, z którego - jak już wyżej wskazano - wprost wynika, że w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane o których mowa w art. 6 ust. 3, nakłada się na niego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Organ odwoławczy słusznie stwierdził, że zgłoszenie nie zawierało szeregu wymaganych danych, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o SENT, oraz, że uzupełnienie ww. danych formularza nastąpiło w konsekwencji dokonania kontroli drogowej przez funkcjonariuszy. Uznał, że w tych okolicznościach faktycznych sankcja w postaci kary pieniężnej została prawidłowo nałożona na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy o SENT. Powyższe stanowisko organu, należało ocenić jako prawidłowe i uzasadnione.

Wbrew zarzutom skargi, należy stwierdzić, że wydana decyzja nie narusza przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W ocenie Sądu organy – wbrew zarzutom skargi – prawidłowo ustaliły relewantny stan faktyczny, który stanowił następnie podstawę do rozważań w zakresie możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, a także analizy Sądu odnośnie do proporcjonalności nałożonej kary.

Skarżąca już na etapie wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie została pouczona o treści art. 22 ust. 3 ustawy o SENT oraz konieczności wykazania i poparcia dowodami okoliczności uzasadniających odstąpienie od kary pieniężnej. W tym zakresie skarżąca wyjaśniła jedynie, że zgłoszenie SENT zostało uzupełnione, jednakże najprawdopodobniej wskutek błędu systemu dane nie zostały zapisane. Dalej natomiast argumentowała, że stwierdzone uchybienie zostało sanowane jeszcze w trakcie kontroli drogowej, co uzasadniało odstąpienie od jej nałożenia, a także iż brak wprowadzenia danych nie skutkował uszczupleniem należnych państwu danin – nie doszło więc do realnego zagrożenia uszczuplenia dochodów podatkowych budżetu państwa. Przewoźnik wskazywał również, że w trakcie przewozu dysponował wszelkimi niezbędnymi dokumentami, które okazał funkcjonariuszom podczas kontroli (pismo skarżącej z dnia 31 sierpnia 2020 r.).

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 102/21, w myśl którego okoliczność, że uchybienie przewoźnika zostało w czasie trwania kontroli naprawione, nie powoduje odstąpienia przez organ od nałożenia kary pieniężnej - w szczególności mając na uwadze, iż zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania.

Powyższe nie może – zdaniem Sądu – wpływać na sposób kwalifikowania stwierdzonego naruszenia, ocenę jego wagi oraz możliwość odstąpienia od niej z co najmniej kilku powodów. Po pierwsze, zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że w razie braku kontroli drogowej dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o SENT, nie zostałyby w ogóle wprowadzone do rejestru, uniemożliwiając przeprowadzenie pełnej analizy ryzyka stanowiącej jeden z kluczowych elementów systemu SENT. Zaniechanie skarżącej przyczyniło się więc do zakłócania działania systemu monitorowania, utrudniając w związku z tym realizację celów istnienia tego systemu, tj. ochronę legalnego obrotu towarami wrażliwymi, a także zapobieganie istnieniu "szarej strefy". Dopiero więc przeprowadzona kontrola drogowa wymusiła realizację obowiązku prawnego przewoźnika. Po drugie zaś, ustawodawca nakazał, aby powyższy obowiązek był zrealizowany przed rozpoczęciem przewozu towaru, co ma przecież znaczenie dla sposobu funkcjonowania systemu SENT. I po kolejne, przewoźnik w ogóle nie wprowadził do rejestru danych, które wynikają w cytowanego art. 6 ust. 3 ustawy o SENT. Nie zrealizował więc swojego obowiązku w jakimkolwiek stopniu przed rozpoczęciem kontroli drogowej.

Biorąc pod uwagę, że skarżąca sformułowała w toku postępowania wniosek o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, organ – niezależnie od przeprowadzonej z urzędu analizy sytuacji ekonomicznej przewoźnika – poddał argumentację skarżącej analizie pod kątem przesłanek określonych w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT.

Podkreślą się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, przewidziana m.in. w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, jest wyrazem woli ustawodawcy co do dopuszczenia możliwości złagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej w wyjątkowych przypadkach. Przy określaniu materialnoprawnych przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ustawodawca posłużył się pojęciami nieostrymi: "ważny interes przewoźnika" oraz "interes publiczny", które nie zostały zdefiniowane w ustawie o SENT. Dlatego dla ustalenia treści wynikających z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT norm prawnych niewystarczające jest poprzestanie na wykładni językowej, lecz zachodzi potrzeba przeprowadzenia także wykładni systemowej i celowościowej, z uwzględnieniem założeń leżących u podstaw wprowadzenia analizowanej regulacji prawnej. Konieczność dokonywania kompleksowej wykładni przepisów ustawy o SENT, określających przesłanki przewidzianych w tej ustawie w kilku miejscach instytucji odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych, została też już potwierdzona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki NSA: z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 1385/19; z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1075/19; z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20).

Wykładnia celowościowa i systemowa przepisów ustawy o SENT, regulujących instytucję odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, prowadzi do wniosku, że przy badaniu, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, należy uwzględnić całokształt okoliczności stanu faktycznego w konkretnej sprawie.

O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawniającego do odstąpienia od nałożonej kary pieniężnej, nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Natomiast pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21).

W kontekście powyższego Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko organów o braku zaistnienia podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej było uzasadnione, a także – wbrew zarzutom skargi – oparte na wszechstronnej analizie okoliczności sprawy także w kontekście celu ustawy o SENT.

Skarżąca nie wykazała, aby w rzeczywistości do powstania naruszenia doszło w wyniku błędu systemu, przy czym należy zaznaczyć, że przyczyna ta została przez przewoźnika wskazana jako prawdopodobna, nie natomiast jako ta, która w rzeczywistości uniemożliwiła dokonanie zgłoszenia. Skarżąca wskazała jednocześnie, że zgłoszenie to było uzupełniane przez jej pracownika, jednakże wprowadzone dane nie zostały zapisane. Sąd wskazuje, że powołanie się na te okoliczności, bez ich wyraźnego udowodnienia, czy też próby ich wykazania za pomocą konkretnych środków dowodowych, nie mogło okazać się skuteczne. W sytuacji, gdy strona postępowania samodzielnie formułuje wniosek o odstąpienie od wymierzenia kary, powinna jednocześnie uzasadnić go w taki sposób, aby okoliczności, na które się powołuje, zostały udowodnione albo przynajmniej weryfikowalne w drodze czynności dowodowych organu.

Rolą natomiast organów – po myśli art. 120, art. 122 czy art. 187 § 1 o.p. – jest wszechstronna analiza całego materiał dowodowego w kontekście uznania, czy powołana przez stronę okoliczność została udowodniona.

Sąd podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę na obowiązywanie w postępowaniu podatkowym tzw. zasady współdziałania. Znajduje ona uzasadnienie w relacjach zasady prawdy materialnej oraz w prawach strony do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym, a przejawia się w powinności ujawnienia przez stronę wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnieni sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2004 r., sygn. akt FSK 78/04). Wskazuje się również, że nałożony na organ obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego nie oznacza, iż organ ma obowiązek zastąpić w udokumentowaniu działalności podatnika (por. wyrok NSA w Białymstoku z dnia 28 sierpnia 2001 r., sygn. akt SA/Bk 1298/00). Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego wymaga aktywnego uczestnictwa strony, ponieważ nie zawsze organ podatkowy sam jest w stanie ustalić stan faktyczny w sposób niebudzący wątpliwości (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2002 r., sygn. akt III SA 926/01, niepubl.).

W konsekwencji wskazuje się, że przepis art. 122 o.p. nie oznacza obciążenia organów podatkowych nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz prowadzenia postępowania wyjaśniającego do momentu potwierdzenia tez podnoszonych przez podatnika. Ponadto, jeżeli o pewnych faktach wiedzę ma jedynie podatnik i w sposób przekonywujący ich nie wskaże, nie można zarzucać organowi podatkowemu, że tych faktów nie ustalił. Podatnik jest bowiem zobowiązany do współudziału w realizacji obowiązku wynikającego z zasady prawdy obiektywnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 392/23).

Nieokreślony błąd systemu, wskazywany przez skarżącą jako możliwa przyczyna braku uzupełnienia zgłoszenia SENT o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o SENT, nie okazał się weryfikowalny, a tym samym nie mógł wpłynąć na ocenę istnienia podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary. Podobnie Sąd ocenił fakt uzupełnienia danych w trakcie kontroli, co szczegółowo opisał powyżej.

Odnosząc się natomiast do okoliczności ujawnienia przez kierowcę w toku kontroli dokumentacji, z której wynikały dane konieczne do uzupełniania przez przewoźnika w zgłoszeniu SENT, w ocenie Sądu także i to nie miało znaczenia dla oceny podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary. Posiadanie przez kierowcę dokumentacji przewozu nie jest tożsame z realizacją obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o SENT. Dane, które z tej dokumentacji wynikają, powinny być uzupełnione w zgłoszeniu SENT przed rozpoczęciem przewozu towarów, umożliwiając w ten sposób prawidłowy monitoring przepływu towarów wrażliwych. Przeciwna argumentacja nie jest w ocenie Sądu zgodna z celem ustawy o SENT i jako taka nie może być uwzględniona.

Sąd nie podziala także stanowiska skarżącej o istnieniu podstaw do odstąpienia od nałożenia kary wobec braku stwierdzenia uszczuplenia należności publicznoprawnych. Rodzaj naruszenia, którego dopuściła się skarżąca, stanowi istotne utrudnienie w zapobieganiu uszczupleniom zaległości podatkowych, nawet jeśli w danym przypadku nie doszło do takiego uszczuplenia. Skoro bowiem celem ustawy o SENT jest zapewnienie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania. System kontroli powinien być szczelny, skuteczny i bezpieczny, a podmioty trudniące się obrotem towarami objętymi systemem monitorowania powinien dochować należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. W tym zakresie Sąd podziela zapatrywania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 97/22.

W powołanym wyroku słusznie także dostrzeżono, że skoro kara pieniężna ma również cel prewencyjny, za odstąpieniem od jej nałożenia nie może przemawiać fakt, że nie doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnych na skutek stwierdzonego naruszenia. Podkreślić należy, że wprowadzenie przez ustawodawcę wysokich kar pieniężnych było celowym zamierzeniem, aby niedopełnienie obowiązków nałożonych przez ustawę o SENT było dla podmiotów uczestniczących w przewozie towarów "wrażliwych" nieopłacalne. Powyższe stanowisko Sąd uznaje za własne i wskazuje jednocześnie, że w warunkach sprawy nie sposób przesądzić ani też wykluczyć, aby w rzeczywistości do uszczuplenia należności publicznoprawnych doszło, przy czym chodzi w tym przypadku o należności z tytułu obrotu towarami wrażliwymi, nie natomiast dokonanego przewozu. Nie było to bowiem przedmiotem postępowania.

Sąd podziela także stanowisko organu o niewystąpieniu ważnego interesu przewoźnika w odstąpieniu od nałożenia na kary pieniężnej. Ocenę istnienia powyższej przesłanki w kontekście sytuacji finansowej strony organy dokonały w oparciu o pozyskane z urzędu dane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych czy Urzędu Skarbowego, które potwierdziły, że skarżąca nie posiada zaległości w płatnościach z tytułu składek czy należnych podatków. Także sama skarżąca nie powoływała się na trudną sytuację ekonomiczną, składając wniosek o odstąpienie od nałożenia na kary. W oparciu o te informacje organy słusznie stwierdziły, że nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy o SENT nie zakłóci w znaczącym stopniu sytuacji ekonomicznej przewoźnika.

Co prawda pojęcia "interesu przewoźnika" nie można ograniczać tylko do interesu ekonomicznego, jednak skarżąca nie wykazała, że w sprawie zachodziły inne sytuacje nadzwyczajne czy zdarzenia losowe, które takie odstąpienie by uzasadniały z ważnych dla niej względów a dodatkowo innych niż ekonomiczne.

W tej sytuacji nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 210 § 4, art. 120, art. 121 § 1 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 o.p., a także przepisów prawa materialnego – art. 22 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2 i art. 6 ust. 3 ustawy o SENT.

Nie ulega wątpliwości, że na profesjonalnym przewoźniku ciąży obowiązek znajomości swoich prawnych obowiązków, w tym wynikających z ustawy o SENT. Powoływanie się więc przez skarżącą w toku postępowania na kilkumiesięczne obowiązywanie wspomnianej ustawy, jako okoliczności mającej mieć znaczenia dla oceny charakteru i wagi stwierdzonego naruszenia, nie sposób uznać za możliwe do zaakceptowania. Stanowisko to, zdaniem Sądu, ma szczególne znaczenie w kontekście niniejszej sprawy, w której stwierdzono brak uzupełniania przez przewoźnika wszystkich danych, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o SENT, czyli zaniechania realizacji jednego z podstawowych obowiązków ciążących na przewoźniku na gruncie tej ustawy.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP sprowadzającego się do nieuwzględnienia zasady proporcjonalności i zastosowanie środków niewspółmiernych względem celu, jaki realizować ma ustawa o SENT, Sąd wskazuje, że także i ten zarzut nie okazał się usprawiedliwiony.

W orzecznictwie sądów administartcyjnych przyjęto w zasadzie jednolicie, że właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego, jako przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 520/22; z dnia 30 sierpnia 2022 r. , sygn. akt II GSK 367/19).

Sąd w składzie orzekającym nie podziela tego poglądu, uznając, że sprawa wchodzi w zakres stosowania prawa Unii Europejskiej i dotyczy zasady proporcjonalności, będącej jedną z ogólnych zasad prawa europejskiego, a tym samym niedopuszczalne jest nadawanie jej znaczenia innego aniżeli wynika z prawa Unii i orzecznictwa TSUE. Nie jest zatem dopuszczalne, aby zasadę proporcjonalności definiować w pojęciu interesu publicznego. Ponadto zasada proporcjonalności kar ma bezpośredni skutek. Nie jest również dopuszczalne, aby zasada proporcjonalności była realizowana w drodze tzw. uznania administracyjnego organu. A taki charakter ma m.in. art. 22 ust. 3 ustawy o SENT. W tym więc względzie Sąd podziela stanowisko zawarte w wyroku tutejszego Sądu z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 374/22.

Powyższe – w zakresie momentu badania proporcjonalności nałożonej kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o SENT – nie miało jednak zasadniczo wpływu na ocenę zgłoszonego zarzutu naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Sąd doszedł bowiem do przekonania, że stwierdzone w trakcie kontroli drogowej naruszenie art. 6 ust. 3 ustawy o SENT, które w rezultacie uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej analizy ryzyka stanowiącej jeden z kluczowych elementów systemu SENT, a więc przyczyniło się do zakłócania działania systemu monitorowania, miało charakter oczywisty i stanowiło istotne naruszenie, za które prawidłowo organy nałożyły karę pieniężną w wysokości przewidzianej w ustawie. Jakiekolwiek okoliczności towarzyszące przewozowi towaru, na które powołała się skarżącą, nie okazały się usprawiedliwiać zarzutu naruszenia zasady proporcjonalności. W sprawie nie doszło bowiem do popełniania błędów formalnych lub omyłek albo oczywistych niedokładności, lecz naruszenia jednego z podstawowych obowiązków przewoźnika regulowanego ustawą o SENT, którego zaistnienie w istocie niweczy sens ww. ustawy. Wynika z tego, że waga naruszenia była istotna.

Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że w kontrolowanej sprawie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego, w tym prawidłowo także rozważyły możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej zarówno w zakresie ważnego interesu przewoźnika, jak i interesu publicznego.

W konsekwencji, uznając za niezasadne zarzuty podniesione w skardze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.