Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 918/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 189k par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151.
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 sierpnia 2016 r., Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., nałożył na I. S. (dalej: "strona", "skarżąca"), karę pieniężną w wysokości 8 017,60 zł, za zajęcie pasa drogowego ulicy [...] w K. (droga krajowa), polegające na umieszczeniu nośników reklamowych bez zezwolenia zarządcy drogi. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie ostateczną decyzją nr SKO.4122.1999.2016 z dnia 26 września 2016 r.

Następnie, decyzją z dnia 7 września 2021 r., nr EDW.3160.56.2021.MS, Prezydent Miasta K., po rozpatrzeniu wniosku I. S. z dnia 12 lipca 2021 r., odmówił wnioskodawczyni umorzenia w całości administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 8.017,60 zł, za zajęcie pasa drogowego ul. [...] w K..

Nie zgadzając się z powołaną decyzją I. S. wniosła od niej odwołanie podnosząc, że kara była nałożona 5 lat wcześniej.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, decyzją z dnia 24 listopada 2021 r., nr SKO.4122.2190.2021, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Pismem z dnia 20 grudnia 2021 r., I. S. złożyła skargę na wskazaną decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając organom orzekającym w sprawie, że nałożona na nią kara pieniężna jest nieadekwatna do wykroczenia.

Wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2022 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 9/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K., z dnia 7 września 2021 r., nr EDW.3160.56.2021.MS.

W uzasadnieniu orzeczenia zwrócono uwagę, że kara pieniężna została nałożona na skarżącą decyzją z dnia 5 sierpnia 2016 r. Z kolei upomnienie, przypominające o obowiązku zapłaty nałożonej kary pieniężnej zostało do skarżącej wystosowane w dniu 24 marca 2021 r., a więc po upływie blisko pięciu lat od nałożenia kary, co samo w sobie należałoby uznać za działanie wadliwe i narażające zobowiązanego do zapłaty na konieczność uiszczenia odsetek. W rezultacie łączna kwota do zapłaty (należność główna, odsetki i koszty upomnienia) wynosi obecnie 10 414,05 zł, a więc znacznie więcej niż nałożona kara administracyjna. Organ, wypełniając swój obowiązek informacyjny, wynikający z art. 9 k.p.a., winien wezwać skarżącą do wskazania, czy domaga się umorzenia wyłącznie kary, czy również naliczonych odsetek. W zależności od określenia zakresu żądania, winien organ w swych rozważaniach uwzględnić zwłokę w podjęciu działań zmierzających do wyegzekwowania nałożonej kary.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, pismem z dnia 3 stycznia 2023 r., wezwał stronę o doprecyzowanie wniosku w zakresie wnioskowanej ulgi oraz złożenie stosownych dokumentów w sprawie.

W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia 15 stycznia 2023 r. strona oświadczyła, że wraz z mężem Z. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Obydwoje pobierają emerytury. Świadczenie emerytalne strony wynosi 648,89 zł/m-c natomiast świadczenie emertytalne męża 1 833,97 zł/m-c, co daje łączny dochód gospodarstwa domowego z tytuły emerytury w wysokości 2 482,86 zł. Ponadto wskazała, że posiada 3 pokoje gościnne, stanowiące źródło dodatkowego miesięcznego dochód w wysokości około 2 000,00 zł/m-c. Posiada nieruchomość (dom) o powierzchni mieszkalnej 120 m2 wraz z gruntem o powierzchni 3000 m2. W ramach majątku ruchomego wskazała samochód Fiat Doblo rok produkcji 2002 o szacowanej wartości 2 500,00 zł, nie wykazała oszczędności. Skarżąca ponosi stałe koszty tytułem:

- opłaty za dostarczone media (gaz - 200,00 zł/m-c, woda 100,00 zł/m-c),

- podatku od nieruchomości 670,00 zł za 2022 rok.

Dodatkowe (okresowe) obciążenie gospodarstwa domowego stanowi:

- spłata kredytu hipotecznego, z miesięczną ratą w wysokości 1 000,00 zł,

- zakup leków 420,00 zł/m-c.

- jednorazowy zakup opału na sezon grzewczy 2022/2023 za kwotę 8 000,00 zł.

Do pisma dołączono oświadczenie o stanie majątkowym, fakturę VAT nr [...] z dnia 19 października 2022 r., potwierdzenie wypłaty otrzymanego przez stronę i jej męża świadczenia emerytalnego z dnia 10 stycznia 2023r.

W toku postępowania organ I instancji wezwał stronę do wskazania zakresu żądania w zakresie wnioskowanej ulgi oraz o konkretne wskazanie dotyczące umorzenia wyłącznie kary, czy również naliczonych odsetek.

Pismem z dnia 2 lutego 2023 r. strona doprecyzowała żądanie i wniosła o umorzenie kary wraz z naliczonymi odsetkami.

W kolejnym piśmie z dnia 24 lutego 2023 r. (data wpływu do organu), strona potwierdziła, że jedynym dowodem złożonym w celu wykazania spełnienia przesłanek w sprawie udzielenia ulgi są jej zeznania.

Decyzją z dnia 5 kwietnia 2023 r., nr EDW.3160.1.2023.MS, wydaną na podstawie art. 189k § 1 pkt 2, pkt 3, pkt 4 w zw. z art. 189a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, zwanej dalej: "k.p.a.") w związku z art. 67 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1634), Prezydent Miasta K. odmówił I. S. umorzenia w całości administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 8 017,60 zł, nałożonej decyzją nr R-012/0116, z dnia 5 sierpnia 2016 r. oraz umorzył w części odsetki z tytułu zobowiązania wynikającego z decyzji z dnia 5 sierpnia 2016 r., w wysokości 2 506,76 zł, naliczone od dnia 26 października 2016 r., t.j. od dnia, w którym należność wynikająca z decyzji nr R-012/0116 stała się wymagalna do dnia 12 lipca 2021 r., t.j. do dnia złożenia wniosku o umorzenie kary pieniężnej oraz odroczył termin wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej o 14 dni od uprawomocnienia się decyzji wydanej przez organ administracyjny orzekającej o odmowie umorzenia w całości administracyjnej kary pieniężnej nałożonej decyzją nr R-012/0116 z dnia 5 sierpnia 2016r.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji przytoczył treść art. 189k § 1 k.p.a. podkreślając, że przepis ten oparty jest na uznaniu administracyjnym, a organ może udzielić ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony.

W odniesieniu do pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" wyjaśnił, że interes ten wymaga ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i rodziny, przy czym należy uwzględnić względy społeczne, które wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Nie każde trudności finansowe uzasadniają zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanych i ich rodzin.

Dokonując analizy przesłanki ważnego interesu zobowiązanego istotna jest również okoliczność powstania należności objętej postępowaniem.

W przedmiotowej sprawie należność ta jest konsekwencją nałożenia na stronę decyzją z dnia 5 sierpnia 2016 r. kary pieniężnej za zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego przy ul. [...] w K., polegającego na umieszczeniu nośników reklamowych w pasie drogowym. Decyzja stała się wymagalna w 2016 r. Zdaniem organu, strona powinna się liczyć wówczas z obowiązkiem uiszczenia ww. kary, a nawet dokonywać częściowej i systematycznej spłaty zobowiązania.

Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie strona swój wniosek uzasadniała złą sytuacją finansową, zdrowotną oraz wskazaniem, że spłata kary jest niemożliwa.

Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów wynika, że posiada ona wraz z mężem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, stałe źródło dochodu, które stanowi emerytura obojga małżonków. W oświadczeniu majątkowym strona wskazała dodatkowe źródło dochodu z wynajmu trzech pokoi gościnnych w wysokości około 2 000,00 zł brutto miesięcznie.

Z kolei w piśmie z dnia 22 marca 2023 r. podkreśliła, że prowadzona działalność agroturystyczna nie przynosi dochodów.

Mając powyższe na uwadze organ I instancji uznał, że sytuacja finansowa i bytowa ubiegającej się o ulgę nie jest wyjątkowa i nadzwyczajna, gdyż posiada ona stałe źródło dochodu oraz uzyskuje dodatkowe dochody, posiada też znaczny majątek.

Natomiast kwestia spłaty kredytu hipotecznego nie stanowi zdaniem organu pozytywnej przesłanki do udzielenia ulgi, bowiem z pierwszeństwa w spłacie korzystają długi wobec budżetu państwa.

W ocenie organu, uwzględnienie żądania strony, co do umorzenia kary pieniężnej w całości naruszałoby także interes publiczny, gdyż oznaczałoby faktyczne przeniesienie zobowiązań finansowych strony na budżet gminy. Natomiast w interesie publicznym leży, by ustalane przez organy administracji publicznej należności były realizowane, gdyż stanowią zaplanowane dochody umożliwiające pokrycie wydatków danej jednostki.

Podkreślono, że umorzenie jest instytucją nadzwyczajną. Organ nie kwestionuje trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej, jednak zdaniem organu nie jest ona wystarczającą podstawą do umorzenia administracyjnej kary pieniężnej w całości.

W badanej sprawie to na skarżącej spoczywał obowiązek wykazania okoliczności, na które się powołuje, a mianowicie odstąpienia przez organ od nałożenia kary pieniężnej w wyniku interwencji jej męża. Jednak strona nie przedstawiła żadnych dokumentów w tym zakresie.

Skarżąca przez cały okres od uprawomocnienia się decyzji nakładającej karę do dnia otrzymania upomnienia pozostawała w przekonaniu, iż kary płacić nie musi. W efekcie łączna kwota do zapłaty jest obecnie większa niż nałożona kara pieniężna i na dzień złożenia wniosku o ulgę wraz z naliczonymi odsetkami wynosiła 10 524,36 zł.

W rezultacie rozpoznania wniosku skarżącej organ doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego" lub "interesu publicznego", umożliwiające udzielenie stronie wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia administracyjnej kary pieniężnej w całości. Niemniej zdaniem organu jednorazowa zapłata zobowiązania z tytułu nałożonej kary oraz naliczonych odsetek nadwyrężą możliwości finansowe strony, a zapłata naliczonych odsetek od nieopłaconego zobowiązania zapewne przyczyni się do pogorszenia jej sytuacji finansowej.

Tym samym słuszny interes strony przemawia za umorzeniem odsetek za zwłokę w części, tj. w wysokości 2 506,76 zł naliczonych od dnia 26 października 2016 r. t.j. od dnia, w którym należność wynikająca z decyzji nr R-012/0116 stała się wymagalna do dnia 12 lipca 2021 r. t.j. do dnia złożenia przez stronę wniosku o umorzenie kary pieniężnej.

Jednocześnie uwzględniając wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie organ I instancji odroczył termin wykonania zaległej kary pieniężnej o 14 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Zamiarem organu nie jest bowiem celowe naliczanie odsetek od niezapłaconej kary pieniężnej.

Nie zgadzając się z powołaną decyzją skarżąca wniosła odwołanie. Wskazała, że sprawa została zakończona ustną ugodą, jednak po 5 latach organ rozpoczął wobec niej postępowanie. Podniosła, że cała sprawa jest dla niej niejasna. Potwierdziła, że posiada stałe źródło dochodu, czyli emeryturę w wysokości 700 zł oraz majątek w postaci domu, w którym mieszka.

Odnosząc się do kwestii braku polubownego udokumentowania sprawy wyjaśniła, że takiego dokumentu nie ma, bowiem sprawa została załatwiona ustnie. Gdyby było inaczej, to w okresie 5 lat otrzymałaby ponaglenie w tej sprawie, którego faktycznie nie otrzymała.

Decyzją z dnia 14 września 2023 r., nr SKO.4122.1326.2023, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 189k § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), dalej jako "k.p.a.", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie występuje ważny interes strony uzasadniający udzielenie ulgi najdalej idącej, bo polegającej na umorzeniu w całości kary pieniężnej, co pociąga za sobą też umorzenie odsetek ustawowych za zwłokę w zapłacie kary.

Zdaniem organu odwoławczego, choć pojęcia ważnego interesu strony nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości publicznoprawnych, to uznać należy w stanie faktycznym sprawy, że również normalna ekonomiczna sytuacja strony, jako osoby zobowiązanej do zapłaty kary, wynikająca z jej oświadczenia majątkowego, nie uzasadnia oceny, że ważny interes strony w tym przypadku występuje.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy Kolegium stwierdziło, że choć dochody z emerytury strony i jej męża są skromne, to jednak nie zagraża to egzystencji strony. Dochody te nie są na tyle niskie, aby uprawniały do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, które przysługują, jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 528 zł. Ponadto uzyskiwane przez stronę i jej męża dochody pozwalają na spłatę zadłużenia z tytułu kredytów, dlatego prywatne długi i obciążenia nie są ważniejsze od długu wobec budżetu państwa.

Za istotne uznano, że małżonkowie są w posiadaniu majątku o znacznej wartości - nieruchomości gruntowej zabudowanej domem o stosunkowo dużej powierzchni. Powinni oni podejmować zatem wszelkie możliwe działania mające na celu spłatę lub choćby zmniejszenie długu, w tym podjąć próbę pozyskania dodatkowych środków finansowych, tak na zapłatę kary pieniężnej, jak i codzienne funkcjonowanie, na przykład z wynajmu części domu.

Stan zdrowia, na który powołuje się strona, nie może uzasadniać sam w sobie udzielenia wnioskowanej ulgi w sytuacji, gdy strona argumentacji w tym zakresie nie poparła jakimikolwiek obiektywnymi dowodami, np. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, czy zaświadczeniami lekarskimi. Nie przedstawiła również wydatków ponoszonych na leczenie.

Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że strona i jej mąż funkcjonują samodzielnie, strona sprawnie porusza się w kontaktach z urzędami, korespondując z nimi oraz podnosi standard życia, o czym świadczą udzielone kredyty. Okoliczności te wskazują, że sytuacja bytowa i finansowa strony nie odbiega znacząco od sytuacji innych osób będących w podobnym wieku oraz utrzymujących się z emerytury.

Nadto argument strony o cofnięciu bądź umorzeniu kary 5 lat temu nie znajduje poparcia w zgromadzonej dokumentacji. Strona natomiast nie okazała jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego korzystne dla niej uzgodnienia.

Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji, że w sprawie nie występuje ważny interes strony uzasadniający udzielenie żądanej ulgi.

Odnosząc się do kwestii wystąpienia w sprawie interesu publicznego organ II instancji wyjaśnił, że wymaga on każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak, np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej. Organ takiej oceny w zaskarżonej decyzji dokonał.

Ponadto wskazano, iż interes publiczny zachodzi w sytuacji, gdy zapłata zaległości publicznoprawnych czy podatkowych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie, wykorzystując własne zasoby i możliwości, zaspokajać swoich potrzeb materialnych. Strona posiada stały, choć niewielki dochód z emerytury i majątek, który przy dołożeniu należytej staranności pozwoliłby na poprawę sytuacji bytowej.

Podsumowując Kolegium uznało, że strona nie wykazała wystąpienia w sprawie istotnych okoliczności uzasadniających zastosowanie ulgi w spłacie należności publicznoprawnych. Przy czym wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji nie przekroczył granic dopuszczalnej swobody, w szczególności zaś nie podjął rozstrzygnięcia w sposób arbitralny czy dowolny.

I. S. uznając wskazaną decyzję za niesprawiedliwą wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca opisała dotychczasowy przebieg postępowania. Powtórzyła argument uprzednio podniesiony w odwołaniu, a dotyczący odstąpienia organu od kary, które według skarżącej nastąpiło w rezultacie rozmów jej męża w organie. Podkreśliła, że przez 5 lat nie otrzymała żadnego pisma o cofnięciu tej ustnej decyzji i dalej figuruje jako dłużnik. Po 5 latach otrzymała decyzję w sprawie zapłaty kary, w której nie wyjaśniono sposobu wyliczenia spornej kwoty. Podała, że w rozstrzygnięciu określono wystawiony przez nią "potyczak" jako "nośnik reklamowy", z którym to określeniem skarżąca się nie zgadza podnosząc, że to nie jest bilboard. W jej ocenie takiego rodzaju "potyczaki" stoją na chodnikach K., a nikt poza nią nie jest z tego powodu karany. Zakwestionowała jednocześnie wysokość kary, która w jej ocenie dotyczy dużej wielkości bilboardu, a nie wystawionego przez nią "potyczaka".

W dalszej części skargi strona odniosła się do skierowanego do niej pisma organu z dnia 17 września 2023 r., które zawiera 11 stron i stanowi analizę składanych przez nią pism. Zdaniem skarżącej, w piśmie tym skierowano do niej zarzuty dotyczące tego, że ma duży dom, podnosi standard życia zaciągając pożyczki, mimo wskazanych chorób sprawnie porusza się w różnych instytucjach.

Nie rozumie powodów dla których zarzucana jest przez organ pismami wzywającymi ją do nadesłania kolejnych zaświadczeń, w sytuacji gdy przesłała do organu zaświadczenie o przychodach swoich i męża (z tytułu emerytury swojej i męża uzyskuje dochód w wysokości 2 900 zł), fakturę za prąd (4000 zł), podatek od nieruchomości (640 zł), potwierdzenie raty kredytu hipotecznego (9 000 zł).

Końcowo wyjaśniła, że powodem nie przesłania do organu faktur za leki jest to, że nie wykupuje całej recepty na raz. Odnośnie zaświadczenia od lekarza potwierdzającego jej stan zdrowia oświadczyła, że z uwagi na tajemnicę nie mogła takiego dokumentu przedłożyć.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.

Skarga okazała się niezasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 – j.t.), kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, ze akt ten nie narusza prawa.

Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K., odmawiającą skarżącej umorzenia w całości kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego i umarzającej odsetki od tej kary za okres do dnia 26 października 2016 r. do dnia 12 lipca 2021 r., a także odraczającej termin wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej o 14 dni od uprawomocnienia się decyzji z dnia 5 sierpnia 2016 r.

Skarżąca kwestionuje poczynione przez organ ustalenia w zakresie wysokości i zasadności nałożonej kary pieniężnej, a także postępowanie organu, który zmierzając do rozpoznania jej wniosku o umorzenie nałożonej kary domagał się przedstawiania kolejnych dokumentów i zaświadczeń.

Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że – jak już wyżej wspomniano, sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który w wyroku z dnia 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 9/22, zwrócił organowi uwagę na wadliwy sposób procedowania w niniejszej sprawie i wieloletni brak działania organu w kierunku ściągnięcia nałożonej kary pieniężnej, który doprowadził do tego, że kara uległa znacznemu zwiększeniu o należne odsetki. Sąd wydając zalecenia co do dalszego postępowania wskazał na konieczność wezwania skarżącej do określenia zakresu żądania, to jest czy obejmuje ono również naliczone od zobowiązania głównego odsetki.

W badanej sprawie rzeczą Sądu, w związku z wniesioną skargą był w pierwszej kolejności zbadanie, czy organ właściwie zrealizował zalecenia wynikające z wyroku. W ocenie Sądu organ właściwie, pismami z dnia 3 stycznia 2023 r. i 30 stycznia 2023 r., wezwał skarżącą do sprecyzowania wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązania. Prawidłowo również wezwał skarżącą do przedstawienia aktualnej sytuacji majątkowej.

Skarżąca sprecyzowała żądanie domagając się umorzenia nałożonej kary pieniężnej w całości jak również umorzenia naliczonych odsetek.

W rezultacie organ dokonał oceny sytuacji skarżącej w oparciu o przedłożone przez nią dokumenty i prawidłowo, zdaniem Sądu, uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku w całości.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że decyzja w przedmiocie zastosowania ulg w spłacie administracyjnych kar pieniężnych ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma pewną swobodę przy podejmowaniu decyzji. Granice uznania w tym wypadku zakreśla art. 189k k.p.a., który z mocy art. 67 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 – j.t. ze zm.), znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 189k § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez:

1) odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty;

2) odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty;

3) umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części;

4) umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub części.

W świetle przywołanej regulacji rzeczą organu, do którego złożony został wniosek o zastosowanie ulg było zatem rozważenie, czy ważny interes publiczny bądź ważny interes strony uzasadnia zastosowanie ulg. Pojęcia te nie zostały w ustawie zdefiniowane. W orzecznictwie ważny interes strony definiuje się jako sytuację w której z przyczyn nadzwyczajnych, losowych przypadków nie jest ona w stanie wywiązać się z ciążących na niej obowiązków. Judykatura wiąże tą sytuację z utratą możliwości zarobkowania, utratą losową majątku (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 187/22, dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie i judykaturze wskazuje się również, że zastosowanie ulg w spłacie ma charakter wyjątkowy i taki też charakter muszą mieć okoliczności uzasadniające ich udzielenie.

Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w trybie art. 189k § 1 k.p.a. jest postępowaniem szczególnym, w którym to głównie na stronie spoczywa obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w tym artykule. Inaczej mówiąc, to strona winna przedstawić wyczerpujące informacje na temat swojej sytuacji uzasadniającej zastosowanie ulg. Powinnością organu jest poddanie okoliczności tych analizie i ocenie, a następnie wydanie rozstrzygnięcia, ze szczegółowym uzasadnieniem zajętego stanowiska.

Zdaniem Sądu w badanej sprawie organ zadośćuczynił temu obowiązkowi. Sytuacja skarżącej została przeanalizowana, a organ ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnął prawidłowe wnioski stwierdzając, że jakkolwiek dochody z emerytury skarżącej i jej męża są skromne, to jednak skarżąca ma możliwości pozyskania dodatkowych środków finansowych, chociażby poprzez wynajem części domu. Należy przyznać organowi rację, iż zobowiązania publicznoprawne mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami prywatnymi, wynikającymi z konieczności spłaty zaciągniętych kredytów.

Trafnie organ uznał również, że zły stan zdrowia, na który powołuje się skarżąca, sam w sobie nie uzasadnia zastosowania ulgi, zwłaszcza, że skarżąca nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dokumentów, nie udokumentowała także wydatków ponoszonych na leczenie.

Podsumowując ten wątek stwierdzić należy, że zastosowanie ulgi polegającej na umorzeniu należności w całości musi także poprzedzać analiza interesu publicznego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zasadą winno być regulowanie zobowiązań publicznoprawnych. Rolą organu jest bowiem wyważenie, w przypadku kolizji interesu publicznego i prywatnego, który z tych interesów jest w okolicznościach konkretnej sprawy istotniejszy. Taka analiza została w niniejszej sprawie przeprowadzona, a jej wynik przesądził o prymacie interesu publicznego nad prywatnym w tym wypadku.

Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej, z której wynika, że podejmowane przez organ działania miały na celu poniżenie jej i udowodnienie, że "jest nieudacznikiem" i nie jest jej stać na zapłacenie nałożonej kary pieniężnej. Kierowane do skarżącej pisma były elementem ustalania stanu faktycznego, a ich intencją, wbrew wywodom skarżącej, było dążenie do ustalenia, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia nałożonej kary w całości. Decyzja w tym względzie musi być podejmowana rozważnie, przy uwzględnieniu dyscypliny finansów publicznych, stąd też organ obowiązany jest podjąć wszelkie działania zmierzające do ustalenia sytuacji strony i jej prawidłowej oceny.

Zdaniem Sądu organ I instancji prawidłowo postąpił umarzając naliczone odsetki, bowiem ich wysokość wynikała głównie z opieszałości organu w dochodzeniu należności, na co zwrócono uwagę w poprzednio wydanym w tej sprawie wyroku.

Końcowo podkreślić należy, na co Sąd już zwracał uwagę w poprzednio wydanym wyroku, że nie może odnieść zamierzonego skutku argumentacja skarżącej, dotycząca prawidłowości nałożonej kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Decyzja w tej sprawie jest ostateczna, a organ nie ma możliwości skontrolowania w tym postępowaniu, jak i czy prawidłowo kara ta została naliczona.

Wyjaśnić również należy, że odmowa umorzenia należności w całości nie zamyka skarżącej drogi do ubiegania się o zastosowanie innych ulg, w tym rozłożenia należności na raty.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.