Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 235/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art 168d
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art 189
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie zdalnej w dniu 23 października 2023 r. sprawy ze skargi L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 16 marca 2023 r. nr 0401-IEE.7113.17.2023.2 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz L. P. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku C. lnvestment - [...] sp. z o.o. w W. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez różnych wierzycieli.

W toku prowadzonych czynności egzekucyjnych, zawiadomieniem z [...]. organ egzekucyjny dokonał na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej "u.p.e.a."), zajęcia innej wierzytelności pieniężnej należnej zobowiązanemu od dłużnika zajętej wierzytelności - M.-T. sp. z o.o. w T.. Łączna kwota dochodzonych należności na dzień zajęcia wynosiła [...] zł. Zawiadomienie o zajęciu dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał [...] r.

W związku z brakiem odpowiedzi na dokonane zajęcie, organ egzekucyjny skierował do dłużnika zajętej wierzytelności ponaglenie z [...] r. Pismem z [...]., w odpowiedzi na zajęcie z [...] r. jako Prezes Zarządu M.-T. sp. z o.o. - L. P. ("Strona", "Skarżący") poinformował, że Spółka nie posiada zobowiązań wobec C. lnvestment - [...] sp. z o. o.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] pismem z [...]. wystąpił do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T.

z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego u dłużnika zajętej wierzytelności. W toku czynności kontrolnych, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. pismem z [...]. wezwał Spółkę M.-T. do udzielenia informacji, czy w okresie od momentu odbioru zawiadomienia o zajęciu z [...]. do chwili obecnej Spółka współpracowała z C. lnvestment - [...] sp. z o. o., a jeżeli tak - do przedłożenia dokumentów w tym zakresie.

W odpowiedzi na wezwanie, pismem z [...]. podpisanym przez Stronę, Spółka wskazała, że zajęcie jest bezprzedmiotowe bowiem nie określono w nim w sposób konkretny wierzytelności, która miałaby być przedmiotem zajęcia. Przedmiotem zajęcia nie mogą być wszelkie wierzytelności obecne i przyszłe, lecz wynikające z konkretnego stosunku prawnego. Wobec powyższego, nie doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności. Ponadto szczegółowo wskazano, jakie wierzytelności pieniężne mogą stanowić przedmiot skutecznego zajęcia na podstawie art. 89 u.p.e.a. Zarzucono również, że organ niejako "w ciemno" określił przedmiot zajęcia, co obciąża dłużnika zajętej wierzytelności w nadmiernym stopniu, niemającym odzwierciedlenia w rzeczywiście istniejących stosunkach prawnych.

Pismem z [...]. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. ponownie wezwał dłużnika zajętej wierzytelności do udzielenia informacji, czy w okresie od momentu odbioru zawiadomienia o zajęciu z [...] r. do chwili obecnej Spółka M.-T. współpracowała z C. lnvestment - [...] oraz przedłożenia dokumentów dotyczących tej współpracy.

W związku z nieudzieleniem informacji dotyczących zajętej wierzytelności, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z [...]. nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł. Organ egzekucyjny wskazał, że osoba odpowiedzialna za udzielenie odpowiedzi na wezwanie - prezes zarządu Spółki M.-T. sp. z o.o. - mimo ciążącego na nim obowiązku, nie udzielił odpowiedzi niezbędnych do przeprowadzenia kontroli w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego.

Na powyższe postanowienie, pismem z [...]. złożono zażalenie wskazując na brak podstaw do nałożenia kary pieniężnej z racji braku skutecznego zajęcia wierzytelności, a tym samym brak podstaw do przeprowadzenia kontroli prawidłowości realizacji zajęcia wierzytelności. Zarzucono również brak jakiegokolwiek uzasadnienia co do wysokości nałożonej kary pieniężnej. Wskazano ponadto, że

w postanowieniu przywołano podstawę prawną nałożenia grzywny, która dotyczy innych podmiotów niż dłużników zajętych wierzytelności pomimo zakresu kontroli, która dotyczy wyłącznie zajęcia wierzytelności. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący podkreślił, że zobowiązanemu nie przysługiwały na dzień doręczenia zawiadomienia o zajęciu żadne wierzytelności od M.-T., na co wskazywał we wcześniejszych pismach. Niezależnie od wskazanych uchybień, wniesiono o wyjaśnienie w jaki sposób ustalono karę pieniężną na pułapie przekraczającym minimalne wynagrodzenie, jakie osiąga miesięcznie od kilku lat.

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podał, że kara pieniężna nałożona została na Stronę jako Prezesa Zarządu Spółki M.-T. sp. z o.o., czyli osobę bezpośrednio odpowiedzialną za udzielenie informacji lub wyjaśnień, zgodnie z art. 168ea pkt 2 u.p.e.a.

Odpowiadając na zarzuty dotyczące wskazania w treści postanowienia błędnej podstawy prawnej nałożenia grzywny, która dotyczy innych podmiotów niż dłużników zajętych wierzytelności organ wskazał, że kara pieniężna nałożona została w toku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego na osobę, która nie wywiązała się z obowiązku udzielenia informacji dotyczącej wierzytelności pieniężnej objętej zawiadomieniem o zajęciu.

Odmowa udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień jest natomiast podstawą do nałożenia grzywny na podstawie 168d § 1 u.p.e.a. również wobec dłużnika zajętej wierzytelności. Adresatem tej normy prawnej jest bowiem każda osoba, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji albo udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień. Innymi słowy, zarówno art. 168d § 1, jak i art. 168e § 1 u.p.e.a., może stanowić podstawę nałożenia kary pieniężnej. Zastosowanie odpowiedniej normy prawnej zależy od okoliczności sprawy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku czynności kontrolnych, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. pismem z [...] r. wezwał Skarżącego do udzielenia informacji, czy w okresie od momentu odbioru zawiadomienia o zajęciu z [...]. do chwili obecnej Spółka M.-T. współpracowała z C. lnvestment - [...], a jeżeli tak - do przygotowania dokumentów w tym zakresie.

W odpowiedzi na wezwanie, pismem z [...]. Strona wskazała, że zajęcie jest bezprzedmiotowe bowiem nie określono w nim w sposób konkretny wierzytelności, która miałaby być przedmiotem zajęcia. Wobec powyższego, nie doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności. Nie udzieliła zatem odpowiedzi w zakresie objętym wezwaniem, kwestionując jedynie skuteczność dokonanego zajęcia wierzytelności, do czego uprawniony jest jedynie zobowiązany w ramach skargi na czynność egzekucyjną. Dłużnik zajętej wierzytelności nie ma natomiast zagwarantowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji środków prawnych do zaskarżania prawidłowości czynności egzekucyjnych, czy podważania skuteczności zastosowanego środka egzekucyjnego. Dyrektor podał, że zawiadomieniem z [...]. organ egzekucyjny dokonał na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a., zajęcia innej wierzytelności pieniężnej należnej zobowiązanemu od dłużnika zajętej wierzytelności - M.-T. sp. z o.o. w T.. Zawiadomienie o zajęciu Spółka odebrała [...] r. Organ wyjaśnił, że w tej sytuacji, obowiązki dłużnika zajętej wierzytelności określa art. 89 § 3 u.p.e.a. W myśl tego przepisu, dłużnik zajętej wierzytelności w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia składa oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność.

Zgodnie z oświadczeniem Skarżącego (pismo z [...] r.), Spółka M.-T. nie posiada zobowiązań wobec C. lnvestment - [...]. Z analizy plików JPK wynika natomiast, że Spółka M.-T. dokonywała transakcji zakupu od C. lnvestment - [...], na co wskazują faktury wystawione zarówno przed dokonaniem zajęcia, jak i później. Wynika, z nich że współpraca ta nie była jednorazowa, ale miała charakter stały. Zgodnie natomiast z treścią zawiadomienia o zajęciu, dotyczy ono wierzytelności pieniężnych obecnych (w chwili zajęcia) i przyszłych. W świetle dokonanych ustaleń, skonfrontowanych z wyjaśnieniami Strony, organ egzekucyjny uznał za konieczne przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. W toku kontroli Skarżący nie wywiązał się

z obowiązku udzielenia informacji dotyczącej zajętej wierzytelności, o czym świadczy pismo z [...] r., stanowiące odpowiedź na wezwanie organu z [...]., jak również bezpodstawnie uchylał się od udzielenia odpowiedzi na kolejne wezwanie organu z [...] r. W treści wezwań Skarżący został pouczony o treści art. 168d § 1 u.p.e.a. oraz konsekwencjach odmowy udzielenia informacji lub wyjaśnień. Brak udzielenia żądanych informacji uniemożliwia organowi egzekucyjnemu przeprowadzenie kontroli w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego.

Powyższe w ocenie organu odwoławczego, potwierdza zasadność nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 168d § 1 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutu braku uzasadnienia dla wysokości nałożonej kary Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że jest on niezasadny. Wyjaśnił, że biorąc pod uwagę dochód Strony z ostatnich 5 lat, organ egzekucyjny uznał, że kara pieniężna w jej maksymalnej stawce, będzie zbyt dolegliwa. Kara w wysokości [...] zł jest zaś adekwatna do wagi niespełnionego obowiązku, a także odpowiednia z uwagi na osiągane przez Stronę dochody. W ocenie organu odwoławczego, argumentacja przedstawiona przez organ egzekucyjny świadczy o tym, że wysokość kary pieniężnej nie została określona w dowolny sposób, lecz stosownie do okoliczności sprawy oraz sytuacji majątkowej Skarżącego.

W skardze zaskarżono postanowienie w całości zarzucając:

- brak podstaw do wszczęcia kontroli w M. - T. z art. 71a u.p.e.a. z racji nieskutecznego zajęcia wierzytelności na podstawie dokumentu zawiadomienia z dnia [...]., na skutek braku określenia w sposób skonkretyzowany wierzytelności, które miałyby być przedmiotem zajęcia, co narusza dodatkowo: zasadę zaufania uczestników do organów władzy państwowej, zasadę obowiązku postępowania w granicach prawa i na podstawie prawa, zasadę państwa prawa, zasadę należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zasadę podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

- brak podstaw do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej za niewypełnienie obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności z racji nieskutecznego zajęcia wierzytelności na podstawie dokumentu zawiadomienia z dnia [...] r., na skutek braku określenia w sposób skonkretyzowany wierzytelności, które miałyby być przedmiotem zajęcia, co narusza dodatkowo: zasadę zaufania uczestników do organów władzy państwowej, zasadę obowiązku postępowania w granicach prawa i na podstawie prawa, zasadę państwa prawa, zasadę należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zasadę podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

- brak wierzytelności, które mogłyby podlegać zajęciu na podstawie dokumentu zawiadomienia z dnia [...] r.

- niewłaściwe zastosowanie podstawy prawnej nałożenia kary pieniężnej za rzekome niewypełnienie obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności z racji nieskutecznego zajęcia wierzytelności na podstawie dokumentu zawiadomienia z dnia [...] r., całkowicie różnej od podstawy prawnej wskazanej w poszczególnych upoważnieniach do przeprowadzenia kontroli co narusza dodatkowo: zasadę zaufania uczestników do organów władzy państwowej, zasadę obowiązku postępowania w granicach prawa i na podstawie prawa, zasadę państwa prawa, zasadę należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zasadę podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

- stosowanie przez organy błędnych pouczeń co do możliwości stosowania kary pieniężnej, tj.:

a) art. 168d u.p.e.a. do dłużników zajętej wierzytelności, podczas gdy do dłużników zajętej wierzytelności może mieć zastosowanie po spełnieniu przesłanek art. 168e a nie art. 168 d ww. ustawy,

b) błędne powiązanie art. 168e § 2 z art. 168d ww. ustawy, co jest niedopuszczalne ponieważ kary pieniężnej z art. 168d ww. ustawy nie można powielać z racji braku regulacji prawnej, co narusza dodatkowo: zasadę zaufania uczestników do organów władzy państwowej, zasadę obowiązku postępowania w granicach prawa i na podstawie prawa, zasadę państwa prawa, zasadę należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zasadę podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

- brak rzetelnego, merytorycznego wyjaśnienia wysokości nałożonej na Skarżącego kary pieniężnej co narusza dodatkowo: zasadę zaufania uczestników do organów władzy państwowej, zasadę obowiązku postępowania w granicach prawa i na podstawie prawa, zasadę państwa prawa, zasadę należytego i wyczerpującego informowania stron

o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zasadę podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania w przedmiocie kontroli w M. - T. z art. 71a u.p.e.a. z racji nieskutecznego zajęcia wierzytelności na podstawie dokumentu zawiadomienia z dnia [...].

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując tej kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem wskazanych przepisów doprowadziła do uznania, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność jego uchylenia. Nie wszystkie jednak zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowo administracyjnym jest postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie w przedmiocie nałożenia przez organ egzekucyjny kary pieniężnej.

Z ustalonych przez organ i nie kwestionowanych przez Stronę, okoliczności faktycznych wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego W. - Ś. w W. wnioskiem z [...]. zwrócił się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. o przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia innych wierzytelności pieniężnych należących zobowiązanemu C. lnvestment - [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. od dłużnika zajętej wierzytelności M. – T. sp. z o.o. W ramach czynności kontrolnych pismem z dnia [...]. wezwano Spółkę do udzielenia informacji w przedmiocie współpracy z C. lnvestment - [...]. Pismem z dnia [...]. Skarżący działając w imieniu Spółki poinformował, że wezwanie jest bezprzedmiotowe z racji braku skutecznego zajęcia wierzytelności, której dotyczyć ma zawiadomienie o zajęciu z [...]. Kolejnym pismem z dnia [...]. skierowano do Spółki ponowne wezwanie do udzielenia żądanych informacji, w terminie 7 dni. Wezwanie zawierało pouczenie o możliwości nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 168d § 1 u.p.e.a. Pismo to pozostało bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł. W wyniku złożonego zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w Rozdziale 2 "Odpowiedzialność porządkowa", przewidują dwa rodzaje tej odpowiedzialności. Pierwszy, to odpowiedzialność porządkowa za brak złożenia informacji lub wyjaśnień uregulowana w art. 186d u.p.e.a. W tym przypadku sankcjonowana jest odmowa udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień. Drugi rodzaj dotyczy zaś wprost odpowiedzialności porządkowej dłużnika zajętej wierzytelności, której podstawę normatywną stanowi przepis art. 168e u.p.e.a. W tym przypadku sankcjonowane jest niewykonanie obowiązków związanych z egzekucją. Sankcją przewidzianą w każdym z wymienionych rodzajów odpowiedzialności jest kara pieniężna do wysokości [...] zł , z tą tylko różnicą, że w razie uchylania się od wykonania obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności, sankcja może być powtarzana (art. 168e § 2 u.p.e.a.), natomiast takiej możliwości nie przewidują przepisy art. 168d u.p.e.a.

Strona podnosi zarzut nieprawidłowej podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia za niewypełnienie obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności. W tym miejscu wyjaśnić należy, że postanowienie z dnia [...]. wydane zostało w toku kontroli prowadzonej w trybie art. 71a u.p.e.a. Prowadząc taką kontrolę organ egzekucyjny dokonuje niezbędnych ustaleń, może on również wezwać dłużnika zajętej wierzytelności do udzielania wyjaśnień, informacji, przedłożenia dokumentów (art. 71 § 3 u.p.e.a.). Tak też było w niniejszej sprawie gdzie organ wystosował do spółki M. wezwania z dnia [...] i [...]. Udzielone odpowiedzi nie dotyczyły kwestii objętych wezwaniem, zaś brak odpowiedzi uniemożliwił organowi egzekucyjnemu przeprowadzenie kontroli w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Dlatego też w ocenie Sądu organ zasadnie w oparciu o przepis art. 168d § 1 u.p.e.a. nałożył na Prezesa Zarządu Spółki M. – T. karę porządkową. Natomiast podstawa prawna wskazana w postanowieniu w sprawie nałożenia karty pieniężnej faktycznie nie odpowiada podstawie prawnej wskazanej w upoważnieniach do przeprowadzenia kontroli, gdyż są to dwie odrębne regulacje i dotyczą one różnych kwestii prawnych.

Należy podkreślić, że kara pieniężna nakładana na osobę, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji na podstawie art. 168d u.p.e.a. jest karą administracyjną i nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz fakultatywny (por. P. Starzyński, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pod red. D. R. Kijowskiego, Komentarz do art. 168e oraz P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz do art. 168e). Przepis art. 168d § 1 u.p.e.a. zbudowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy "użycie w nim wyrazu "można". Przy rozstrzygnięciu kwestii nałożenia bądź nienałożenia kary oraz przy skonkretyzowaniu jej wysokości organ egzekucyjny korzysta z tzw. luzu decyzyjnego w granicach uznania administracyjnego. Organ egzekucyjny ma możliwość wyboru optymalnego (właściwego) rozstrzygnięcia, a motywy którymi się kierował powinien wyjaśnić w uzasadnieniu postanowienia nakładającego karę pieniężną na określony podmiot. Kara pieniężna musi być karą sprawiedliwą, adekwatną do wagi naruszenia prawa i odpowiadającą wymogom celowości. Dla spełnienia swych celów powinna stanowić istotnie odczuwalną dolegliwość ekonomiczną, proporcjonalną do możliwości płatniczych karanego i adekwatną do rodzaju i stopnia naruszenia prawa. Przy wymiarze kary organ egzekucyjny powinien mieć również na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Stopień naruszenia prawa stanowi element ocenny. Istnienie w konkretnej sprawie przesłanek nałożenia kary pieniężnej oraz ustalenie jej wysokości ze względu na omówione kierunkowe dyrektywy wyboru powinno zostać należycie uzasadnione w wydanym postanowieniu (por. wyrok NSA z 6 lipca 2006 r., II FSK 965/05).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, organy nie wyjaśniły w wystarczającym stopniu przesłanek jej zastosowania oraz ustalenia jej wysokości. Nie jest uzasadnieniem spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. 2 zw. z art. 18 u.p.e.a. lakoniczne odwołanie się do niskiej wysokości kary w stosunku do maksymalnej jej wysokości przewidzianej w ustawie oraz sytuacji materialnej Skarżącego wynikającej z informacji o wysokości dochodów za lata 2017-2021 (a nie jak podał organ odwoławczy z "ostatnich 5 lat"). Sąd podziela stanowisko organu, że kara dla spełnienia swoich celów powinna stanowić istotnie odczuwalną dolegliwość ekonomiczną z tym, że winna być proporcjonalna do możliwości płatniczych karanego. Możliwości płatnicze muszą być uwzględniane na datę orzekania. Natomiast organy orzekając w 2023r. o wysokości kary opierają się na danych dotyczących lat 2017-2021. Ponadto organ nie wskazał czy przy ustalaniu wysokości kary uwzględnił takie czynniki jak jej adekwatność do rodzaju i stopnia naruszenia prawa.

Końcowo już należy jeszcze wskazać, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Wynikające z art. 18 u.p.e.a. odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza, że przepisy tego kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełnić, a nie modyfikować u.p.e.a. W odniesieniu do poszczególnych przepisów kodeksu możliwe jest ich pełne stosowanie, stosowanie ze zmianami oraz brak możliwości stosowania ze względu na inne unormowanie postępowania przez u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 6 lipca 2006 r., II FSK 965/05). W art. 168d u.p.e.a. nie sprecyzowano dyrektyw nałożenia kary pieniężnej. Dyrektywy nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określono w art. 189d k.p.a., który stanowi, że wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia (pkt 1); częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara (pkt 2); uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe (pkt 3); stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa (pkt 4); działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa (pkt 5); wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła (pkt 6); w przypadku osoby fizycznej – warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana (pkt 7). W art. 189f k.p.a. określono natomiast przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Stosownie do art. art. 189f § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. W myśl art. 189f § 2 k.p.a. w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia (art. 189f § 3 k.p.a.). Organ pierwszej instancji wskazując na podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia przywołał treść art. 189d k.p.a. jednak w uzasadnieniu postanowienia w żaden sposób nie dokonał analizy przesłanek z w tym przepisie wymienionych.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że wymierzenie Skarżącemu kary pieniężnej miało miejsce z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących prawidłowości i skuteczności zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności Sąd wskazuje, że wychodzą one poza granice sprawy, które stanowi zasadność nałożenia kary administracyjnej. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia nie ma podstaw do oceny sposobu prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu.