Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 474/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 74 ust. 3a pkt 2 i pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1094
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi D. R. i skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 marca 2024 r., nr SKO.40.3071.2023.oś w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącej D. R. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych oraz na rzecz skarżącego B. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez D. R. oraz B. S. (dalej: skarżący, strona), decyzją z dnia 26 marca 2024 r., nr SKO.40.3071.2023.oś, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu - działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., w dacie orzekania Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) dalej: Kpa - po zapoznaniu się, na posiedzeniu niejawnym, z odwołaniem stron od decyzji Burmistrza Dobrodzienia z dnia 19 czerwca 2023 r., nr GK.6220.3.39.2019, określającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji planowanego przedsięwzięcia polegającego na "Eksploatacji kruszywa naturalnego i kopalin towarzyszących ze złoża B." – umorzyło postępowanie odwoławcze.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy na wstępie przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach przypomniał, że decyzją z dnia 19 czerwca 2023 r., nr GK.6220.3.39.2019, Burmistrz Dobrodzienia (dalej także: Burmistrz), powołując się na regulacje art. 59 ust. 1 pkt 2, art. 63 ust. 1 i ust. 2, art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 73 ust. 1, art. 74, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 77 ust. 1 pkt 1 i 4, art. 80 ust. 1 i ust. 2, art. 82 oraz art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm.), zwanej dalej: ustawą, ustawą środowiskową lub u.ś., a także §3 ust. 1 pkt 40 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 71) oraz na podstawie art. 104, art. 106 i art. 107 Kpa - określił dla P.P.H.U. "P." Sp. z o.o. zs. w C. warunki z zakresu ochrony środowiska dla realizacji przedsięwzięcia pn.: "Eksploatacja kruszywa naturalnego i kopalin towarzyszących ze złoża B." na działce ewidencyjnej nr a (wcześniej o nr ewid. b), obręb [...], gmina D.

Odwołanie od powyższej decyzji, za pośrednictwem ustanowionego pełnomocnika, wnieśli D. R. oraz B. S., uznani przez organ pierwszej instancji, na podstawie art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej oraz art. 28 Kpa za strony w prowadzonym postępowaniu.

Następnie Kolegium przypomniało, że pismami z dnia 26 lipca 2023 r. Burmistrz przekazał te odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, nie znajdując podstaw do ich uwzględnienia. Pismem z dnia 20 lutego 2024 r. Kolegium zwróciło się do organu pierwszej instancji o uzupełnienie akt postępowania o dokumenty, na podstawie których ustalił krąg stron postępowania. W dniu 29 lutego 2024 r. do Kolegium wpłynął wykaz podmiotów uznanych za strony postępowania pierwszoinstancyjnego wraz ze stosownymi wypisami z ewidencji gruntów i budynków. Wskazało Kolegium, że "wśród podmiotów posiadających tytuł prawny do nieruchomości zlokalizowanych w odległości 100 m od granic terenu realizacji przedsięwzięcia figurują odwołujący". Akta administracyjne sprawy, jak dalej zaznaczyło, zawierają m.in.: mapę ewidencyjną z oznaczonym terenem, na którym realizowana będzie inwestycja oraz obszarem oddziaływania przedsięwzięcia zamykającym się w granicach działki o nr ewid. a.

W tych okolicznościach Kolegium uznało, że postępowanie odwoławcze zainicjowane wskazanymi na wstępie odwołaniami podlega umorzeniu, albowiem przedmiotowy środek zaskarżenia wniosły podmioty niemające przymiotu strony w badanym postępowaniu.

Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 127 §1 Kpa odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji co do zasady służy tylko stronie. W postępowaniu administracyjnym stroną są wyłącznie podmioty, którym ustawodawca przyznał takie uprawnienie. Zaznaczyło przy tym, że przymiot strony postępowania ma charakter obiektywny i przysługuje danemu podmiotowi z mocy prawa (niezależnie od ustaleń organu w tym zakresie).

Nadto Kolegium zaznaczyło, że materialnoprawną podstawą kwestionowanej decyzji są regulacje zawarte w dziale V (Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz na obszar Natura 2000) ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm.), zwanej nadal: ustawą, ustawą środowiskową lub u.ś.

Wyjaśniło następnie, że zgodnie z art. 73 ust. 1 u.ś., postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Po myśli art. 74 ust. 3a ustawy, jak dodało, - w brzmieniu obecnie obowiązującym - stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Podniosło przy tym Kolegium, że przez obszar ten rozumie się: 1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu; 2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Nadto wyjaśniło, że jak stanowi art. 74 ust. 3b ustawy środowiskowej prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, organ ustala na podstawie dokumentu, o którym mowa w ust. 1 pkt 6 (tj. wypisu z rejestru gruntów lub innego dokumentu, w postaci papierowej lub elektronicznej, wydanego przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków) lub innych dokumentów przedłożonych przez wnoszącego podanie, przy czym domniemywa się, że dane zawarte w tych dokumentach są prawdziwe.

W dalszych motywach organ odwoławczy zauważył, że przywołane brzmienie art. 74 ust. 3a u.ś. wprowadzone zostało ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw Dz.U. z 2019 r. poz. 1712, zwanej dalej ustawą nowelizującą - z mocą obowiązującą od 24 września 2019 r., od tej daty sposób ustalania stron postępowania środowiskowego wyznaczał art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej w brzmieniu obowiązującym od stycznia 2018 r. (dodany przez art. 509 pkt 8 lit.c ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1566).

Tym samym organ drugoinstancyjny zaznaczył, że stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie.

Zauważył nadto, że przez obszar ten rozumie się: 1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie; 2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska; 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.

Wyjaśniło, że w okolicznościach badanej sprawy (zainicjowanej wnioskiem Inwestora z dnia 25 lutego 2019 r.) dla ustalenia kręgu stron postępowania konieczne jest odniesienie się do przepisów przejściowych przewidzianych w ustawie nowelizującej wprowadzającej od 24 września 2019 r. nowe brzmienie przytaczanego wyżej art. 74 ust. 3a u.ś. Mianowicie zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy zmieniającej do spraw wszczętych na podstawie ustaw zmienianych w art. 1 (tj. ustawy środowiskowej) oraz w art. 3 (Prawo ochrony środowiska) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W świetle natomiast art. 4 ust. 2 ustawy nowelizującej do spraw wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art, 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy art. 63, art. 64 ust. 1 i 3a, art. 65, art. 74 ust. 3b-3h, art. 84 ust. lila oraz art. 86d ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

W dalszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej nie został objęty dyspozycją art. 4 ust. 2 ustawy nowelizującej, stąd zastosowanie do niego znajduje ogólna reguła intertemporalna przewidziana w art. 4 ust. 1 zgodnie z którą, do spraw wszczętych na podstawie ustawy środowiskowej i niezakończonych przed dniem 24 września 2019 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Innymi słowy do postępowań wszczętych przed 24 września 2019 r. stosuje się art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej w brzmieniu sprzed nowelizacji. Podniosło przy tym, że w badanym przypadku Inwestor zwrócił się do organu pierwszej instancji o wydanie postanowienia określającego zakres raportu w celu przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej inwestycji wnioskiem z dnia 25 lutego 2019 r. (data wpływu do Urzędu, to: 27 luty 2019 r.). Zawiadomieniem z dnia 11 marca 2019 r. organ powiadomił ustalone strony o wszczęciu w dniu 27 lutego 2019 r. postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. W ocenie Kolegium w sprawie znajdują zastosowanie uprzednio obowiązujące przepisy dotyczące ustalania stron postępowania.

Zatem – jak dostrzegło – stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczętej przed dniem 24 września 2019 r. jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się: 1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie; 2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska; 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.

Zdaniem Kolegium odmienny sposób określenia pojęcia strony postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wyłącza zastosowanie reguł ogólnych przewidzianych w art. 28 Kpa. Dodało, że takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym również podkreśla się, że zasięg oddziaływania przedsięwzięcia w rozumieniu art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej musi być interpretowany z uwzględnieniem przepisów tej ustawy. Wynika to z tego, że jest to regulacja wyjątkowa, stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady ustalenia stron postępowania z art. 28 Kpa i jako wyjątek musi być interpretowana ściśle. Uznanie za stronę postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla danego przedsięwzięcia wymaga posiadania prawa rzeczowego do nieruchomości oraz okoliczności, że nieruchomość ta znajduje się w określonym położeniu wobec przedsięwzięcia. Na poparcie wyrażonego stanowiska Kolegium przywołało wyrok NSA z 12 lipca 2022 r., sygn. III OSK 5531/21). Następnie zaznaczyło, że celem dokonania oceny, czy dany podmiot ma przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, konieczne jest zatem ustalenie, do jakich nieruchomości przysługuje mu prawo rzeczowe oraz czy nieruchomości te spełniają kryteria określone w ww. przepisie.

Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w sprawie – D. R. oraz B. S. nie figurują wśród podmiotów posiadających tytuł prawny do nieruchomości, na której będzie realizowane przedsięwzięcie oraz działek, na które - wedle danych wynikających z raportu - będzie ono oddziaływać. W szczególności – jak zaznaczył – nie przysługuje im prawo własności działek (prawo rzeczowe do nieruchomości) bezpośrednio przylegających do działki nr a (wcześniej nr b), na której realizowane będzie przedsięwzięcie. Przyjęty przez organ pierwszej instancji zasięg oddziaływania inwestycji (obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic terenu realizacji przedsięwzięcia) nie znajduje umocowania w przywołanych regulacjach, a zgodnie z zasadą ogólną postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 6 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa. Nie ulega zatem wątpliwości, iż pierwsza z przesłanek wskazanych w art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej nie została spełniona. Podniosło także Kolegium, że odnośnie do przesłanki z art. 74 ust. 3a pkt 2 u.ś. organ pierwszej instancji ustalił na podstawie przedłożonego przez Inwestora opracowania (raportu wraz z uzupełnieniami), iż standardy jakości środowiska nie zostaną przekroczone. W ramach przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko zidentyfikowano emisję hałasu związaną z ruchem pojazdów i urządzeń oraz emisję substancji do powietrza pochodzących ze spalania paliw w silnikach spalinowych samochodów osobowych i ciężarowych oraz maszyn eksploatowanych na terenie zakładu. Ustalono, iż najbliższa zabudowa chroniona pod względem akustycznym znajduje się w kierunku północnym, w odległości ok. 18 m od granicy terenu przedsięwzięcia. Przeprowadzone obliczenia propagacji hałasu w środowisku wykazały, iż izolinia równoważnego poziomu hałasu 50dB (reprezentująca wartość dopuszczalną na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej) i 55dB (reprezentująca wartość dopuszczalną na terenie zabudowy zagrodowej i mieszkaniowo-usługowej) na mapie rozkładu pola akustycznego dla pory dziennej nie obejmuje swym zasięgiem terenów, które podlegają prawnej ochronie przed hałasem.

Na podstawie przeprowadzonych analiz stwierdzono, iż eksploatacja przedsięwzięcia nie spowoduje przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu na terenach chronionych. Z kolei z obliczeń rozprzestrzeniania zanieczyszczeń w powietrzu atmosferycznym (pył PM10, dwutlenek azotu, dwutlenek siarki, tlenek węgla, benzen) wynika, iż nie wystąpią przekroczenia dopuszczalnych poziomów substancji wskazanych w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu i wartości odniesienia, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu. Prawidłowa realizacja i eksploatacja przedsięwzięcia, przy zastosowaniu przewidywanych zabezpieczeń środowiska, nie będzie zatem oddziaływać na stan środowiska w sposób ponadnormatywny, w tym nie będzie skutkować przekroczeniem standardów jakości środowiska na działkach odwołujących.

Z kolei w zakresie przesłanki wynikającej z art. 74 ust. 3a pkt 3 ustawy środowiskowej Kolegium stwierdziło, iż aktualne zagospodarowanie nieruchomości stron ma charakter rolny (są to tereny niezabudowane, pola uprawne) - zgodnie z ewidencją gruntów i budynków stanowią grunty oraz RIVb i RV. Według treści pisma organu pierwszej instancji z dnia 19 maja 2020 r., nr [...], faktyczne zagospodarowanie i wykorzystanie terenu jednej z działek to "działki budowlane niezabudowane". W ocenie Kolegium realizacja wnioskowanej inwestycji nie wprowadzi ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości odwołujących zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem. Innymi słowy nie będzie generować tego rodzaju oddziaływania (znaczącego) mogącego powodować ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z ich przeznaczeniem.

Rekapitulując Kolegium stwierdziło, że postępowaniu środowiskowym prócz wnioskodawcy, tj. inwestora, stroną w postępowaniu mogą być jedynie te podmioty, których nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. Ustawodawca zdefiniował pojęcie obszaru oddziaływania poprzez wyliczenie trzech przesłanek. Przy spełnieniu którejkolwiek z nich dany podmiot winien być uznany za stronę w postępowaniu. W stanie faktycznym i prawnym sprawy odwołujący nie mogą być uznani za stronę postępowała w sprawie dotyczącej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedmiotowego przedsięwzięcia. W ocenie Kolegium, zamieszczone w raporcie dane na temat planowanego przedsięwzięcia pozwalają wystarczająco określić zakres jego oddziaływania na środowisko (granice oddziaływania zamierzonej inwestycji).

W konsekwencji – jak podało – skoro odwołującym nie przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, to uznać należało, że nie dysponują oni legitymacją procesową do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza Dobrodzienia z 19 czerwca 2023 r., nr GK.6220.3.39.2019, określającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji planowanego przedsięwzięcia polegającego na "Eksploatacji kruszywa naturalnego i kopalin towarzyszących ze złoża B.". Mają oni co najwyżej interes faktyczny wyrażający się zainteresowaniem rozstrzygnięciem sprawy w przedmiocie planowanej inwestycji, który jednak nie rodzi po ich stronie prawa do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Brak legitymacji procesowej do wniesienia odwołania uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Z tej przyczyny, jak zaznaczyło Kolegium, nie mogło odnieść się do meritum sprawy, w tym sformułowanych w tym zakresie zarzutów odwołania.

W odrębnych, aczkolwiek zbieżnych co do meritum, skargach złożonych do tut. Sądu, zarówno D. R. jak i B. S., działający przez profesjonalnego pełnomocnika zanegowali stanowisko organu odwoławczego wyrażone w powyższej decyzji. Zaskarżonej decyzji, pełnomocnik stron zarzucił zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i materialnego w stopniu mającym wpływ na jej wynik, a to:

1. art. 7 Kpa w zw. z art. 8 Kpa w zw. z art. 80 Kpa w zw. z art, 107 § 1 i § 3 Kpa w zw. z art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji odmowy przyznania stronie legitymacji do wniesienia odwołania pomimo, iż działka strony skarżącej znajduje się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia albowiem – zdaniem autora skargi:

a) przedsięwzięcie, wbrew twierdzeniom organu, wykracza poza granice obszaru wyznaczonego dla planowanego przedsięwzięcia, po pierwsze ze względu na skalę wydobycia - w razie potrzeby kilkoma poziomami oraz znacznego zwiększenia powierzchni inwestycji - wydobycia, który w stosunku do uprzednio wyznaczonego zwiększył się co najmniej dziesięciokrotnie;

b) inwestycja wpłynie negatywnie na wody powierzchniowe, podziemne i gruntowe, ubytek wody w związku z wykorzystaniem czwartorzędowego piętra wodonośnego do podniesienia jakości urabianej kopaliny - proces uszlachetniania, co w konsekwencji powoduje obniżenie się poziomu wód i suszy hydrologicznej i hydrogeologicznej, w tym zaniku wody w studniach, który już występuje ze względy na suszę hydrologiczną (vide str. 80 Raportu o oddziaływaniu na środowisko) a zatem w konsekwencji eksploatacja kruszywa oddziałuje na działkę strony skarżącej;

c) wydobycie kruszywa doprowadzi do emisji substancji, pyłów do powietrza, rozprzestrzeniania zanieczyszczeń i emisję hałasu;

d) wariant proponowany przez wnioskodawcę, oznaczony przez organ w zaskarżonej decyzji jako wariant inwestorski, zgodnie z Raportem o oddziaływaniu na środowisko zawiera elementy wariantu II, którego wadą jest korozja części metalowych i wypłukiwanie przez wody opadowe smarów i olejów natomiast wariant III może spowodować uciążliwość akustyczną dla najbliżej położonych terenów w tym działki należącej do skarżącego,

2. art. 80 Kpa w zw. z art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 ustawy środowiskowej, poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie przez organ i uznanie, iż planowane przedsięwzięcie nie przekroczy standardów jakości środowiska, podczas gdy – jak podał:

a) wydobycie kruszywa prowadzone będzie systemem odkrywkowym (...) w większości obszaru jednym piętrem eksploatacyjnym (w razie potrzeby kilkoma poziomami, w konsekwencji wbrew konstatacji organu, planowana inwestycja ze względu na "enigmatyczne i bliżej niedookreślone sformułowanie: kilkoma poziomami wydobycia kruszywa powoduje, iż de facto nie wiadomo w jakim stopniu i na jakim obszarze planowane przedsięwzięcie będzie prowadzone oraz jakie ostatecznie będą skutki planowanego przedsięwzięcia dla środowiska i działki skarżącego";

b) czwartorzędowe piętro wodonośne staje się podstawowym piętrem użytkowym. Z tego piętra zaopatrywana jest wieś B. Woda użyta do tego procesu będzie pobrana z poziomu czwartorzędowego. (...) Niedobory wody w zbiorniku technologicznym będą okresowo, w miarę potrzeby uzupełnianie z poziomu czwartorzędowego. Zatem – jak wskazał autor skargi – w konsekwencji planowane przedsięwzięcie niewątpliwie w sposób istotny naruszy stosunki wodne, doprowadzi do obniżenie poziomu wód i ubytku wody, które to skutki będą bezpośrednio wpływać na nieruchomość skarżącego a nadto, organ nie określił jaki na ten moment występuje poziom zapotrzebowania na wodę dla wsi B. i w jakim stopniu wykorzystywanie wody gruntowej do procesu uszlachetniania kruszywa wpłynie na poziom tychże wód, w perspektywie kolejnych 10 lat przewidzianych dla prowadzenia planowanego przedsięwzięcia;

c) w ocenie organu pobrane do procesu uszlachetniania kruszywa wody gruntowe nie spowodują obniżenia jej zwierciadła, nadto przewidywany ubytek wody będzie kształtował się na poziomie 200m3 w roku, w sytuacji kiedy organ nie wskazał na jakiej podstawie przyjął powyższe wyliczenia, w jaki sposób będzie weryfikował ww ubytek wody oraz jakie będą konsekwencje dla działki strony, która pozostaje obszarze oddziaływania przedsięwzięcia;

3. art. 138§1 pkt 3 Kpa poprzez jego zastosowanie i umorzenie postępowania odwoławczego z uwagi na brak legitymacji procesowej strony skarżącej do wniesienia odwołania, podczas gdy w świetle art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 ustawy środowiskowej, działka strony znajduje się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, w szczególności w wyniku realizacji, eksploatacji i użytkowania przedsięwzięcia zostaną przekroczone standardy jakości środowiska a nadto wobec usytuowania działki skarżącego w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia zostaną wprowadzone ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem - rolnym, wobec negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na poziom wód gruntowych, emisję substancji, pyłów do powietrza, rozprzestrzeniania zanieczyszczeń i emisję hałasu, co w konsekwencji wpłynie znacząco na jej uprawy.

W grupie zarzutów naruszenia prawa materialnego autor skargi sformułował następujące zarzuty błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania:

1) art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 ustawy środowiskowej w zw. z art. 28 Kpa poprzez ich niezastosowanie, co spowodowało odmowę uznania strony skarżącej za stronę postępowania, podczas gdy:

po pierwsze – jej działka znajduje się w obszarze, na którym będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, w szczególności w wyniku realizacji, eksploatacji i użytkowania przedsięwzięcia zostaną przekroczone standardy jakości środowiska;

po drugie – wobec usytuowania działki strony w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia zostaną wprowadzone ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem - rolnym, wobec negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na poziom wód gruntowych, emisję substancji, pyłów do powietrza, rozprzestrzeniania zanieczyszczeń i emisję hałasu, co w konsekwencji wpłynie negatywnie na uprawy strony skarżącej.

Tym samym, zdaniem pełnomocnika, strona skarżąca posiada legitymację procesową do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ I instancji.

Mając na uwadze powyższe autor skargi, w tożsamych co do meritum skargach tak D. R. jak i B. S., wniósł o ich uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. Ponadto, wniósł o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 ppsa). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa). Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, to jest weryfikuje czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej.

Dostrzec przy tym należy, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji - orzekając w sprawie - nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższych uregulowań prawnych Sąd stwierdza, że wniesiona skarga zawiera zarzuty i argumentacje, które zasługiwały na uwzględnienie, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa.

W świetle powyższego należy także zaznaczyć, że stan faktyczny ustalony w sprawie jest bezsporny, został już przywołany w pierwszej części uzasadnienia, a co za tym idzie nie ma potrzeby powtarzania w tym miejscu tych okoliczności. Zdaniem Sądu - co należy wyeksponować na początku rozważań - istota sporu sprowadza się do oceny czy w realiach sprawy zostały spełnione przesłanki do uznania skarżących za stronę, zgodnie z art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 ustawy.

Zmierzając do rozstrzygnięcia tak kształtującego się sporu między stronami przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z powołanym art. 138 § 1 pkt 3 Kpa, stanowiącym podstawę zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Na tle tego przepisu w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że tego rodzaju rozstrzygnięcie zapada, gdy organ odwoławczy ustali, iż postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe, a sytuacja ta wystąpi m. in. wówczas, gdy odwołanie zostanie wniesione przez podmiot niebędący stroną (zob. np. W. Chróścielewski, J. P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2016, s. 179, R. Hauser, W. Piątek, A. Skoczylas [w:] K. Celińska-Grzegorczyk, R. Hauser, W. Piątek, W. Sawczyn, A. Skoczylas, Postępowanie administracyjne, sądowoadministracyjne i egzekucyjne, Warszawa 2013, s. 103, a także wyrok NSA z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 942/05, ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 50).

Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma kwestia prawidłowości uznania przez Kolegium, iż skarżący nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przypomnieć zatem w pierwszym rzędzie należy, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Kolegium motywując przyjęte w sprawie stanowisko i zarazem opierając swe ustalenia na dokumentach przedłożonych przez Inwestora, lapidarnie jedynie stwierdziło, że żadna z działek stanowiących własność skarżących nie przylega do terenu inwestycji.

Zdaniem składu orzekającego słusznie podnoszą skarżący, że Kolegium ogólnikowo uzasadniło swoje rozstrzygnięcie. Kolegium ograniczyło się do stwierdzenia, że de facto działka skarżących położona jest w odległości większej niż 100 m od granic przewidywanego terenu, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, co pozwala jedynie na stwierdzenie, że "nie została spełniona przesłanka określona w art. 74 ust. 3a u.ś.". Lakoniczne, z uwagi na charakter rozstrzygnięcia, stwierdzenie Kolegium, że "D. R. i B. S. nie figurują wśród podmiotów posiadających tytuł prawny do nieruchomości, na której będzie realizowane przedsięwzięcie oraz działek, na które - wedle danych wynikających z raportu - będzie ono oddziaływać" nie wynika, by znaczące oddziaływanie przedsięwzięcia rozciągało się poza 100 m od granic terenu inwestycji, w ocenie Sądu, jest niewystarczające do wykluczenia istnienia przesłanki określonej w art. 74 ust. 3a pkt 2 czy też pkt 3 u.ś. Zwłaszcza, że Kolegium w żaden sposób nie odniosło się do argumentacji skarżących, którzy już w odwołaniu wskazywali, że wydobycie kruszywa negatywnie wpłynie na zachowanie równowagi w środowisku, w tym negatywnie wpłynie na stosunki wodne, a w konsekwencji działalność kopalni w bliskiej odległości od ich działek, w tym rolnych uniemożliwi im prowadzenie dotychczasowej działalności. Dodatkowo w skardze skarżący, odwołując się do literatury, przedstawili – w ich ocenie – rzeczowe argumenty przemawiające za przyznaniem im statusu strony w postępowaniu dotyczącym określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia.

W ocenie Sądu Kolegium przedwcześnie, bez wnikliwej analizy i bez dostatecznych w sprawie ustaleń, przesądziło o braku posiadania przez skarżących przymiotu strony.

W ocenie Sądu organ odwoławczy nie uzasadnił należycie dlaczego uznał, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony a także dlaczego odmiennie uznał niż organ I instancji, że przyjęty przez ten organ zasięg oddziaływania inwestycji (obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic terenu realizacji przedsięwzięcia) nie znajduje umocowania w przywołanych regulacjach. Zwłaszcza, że ustalono, iż najbliższa zabudowa chroniona pod względem akustycznym znajduje się w kierunku północnym, w odległości ok. 18 m od granicy terenu przedsięwzięcia. Kolegium skoncentrowało swoje wywody na aspekcie akustycznym pomijając, tak ważny dla stron, aspekt wodnoprawny.

Podkreślić należy, że w świetle art. 7 Kpa ustaleń w powyższej kwestii Kolegium powinno dokonywać z uwzględnieniem obowiązków wynikających z tej regulacji, polegających na podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto obowiązkiem organu jest tak prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 Kpa). W tym miejscu wskazać należy, iż Karta Informacyjna Przedsięwzięcia, zgodnie z art. 62a ustawy, zawiera podstawowe informacje o planowanym przedsięwzięciu, także co do zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia i stanowi podstawowy dowód dla ustaleń faktycznych w zakresie cech i parametrów planowanego przedsięwzięcia. Nie zwalnia to jednak organu administracji od dokonania szczegółowej analizy tego dokumentu i jego oceny w kontekście tego czy w wyniku realizacji przedsięwzięcia na nieruchomości skarżących dojdzie do przekroczenia standardów jakości środowiska, czy nieruchomość skarżących znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia i czy oddziaływanie to może wprowadzić ograniczenie w zagospodarowaniu nieruchomości zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem, gdzie jedna z działek to "działki budowlane niezabudowane", ale też są tam grunty rolne.

W niniejszej sprawie Kolegium takiej analizy i oceny nie dokonało. Z powyższych względów Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kpa , a także art. 107 § 3 Kpa. Niewątpliwie Kolegium przedwcześnie uznało, że skarżącym nie przysługuje status strony w postępowaniu, bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji stwierdziło bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego. Takie ustalenie istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy kwestii, przyjmujące postać stwierdzeń organu bazujących w istocie jedynie na dokumentach przedłożonych zasadniczo przez inwestora, należy uznać za zdecydowanie niewystarczające i dokonane z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza art. 7 i 8 Kpa. Podkreślić należy, że w świetle art. 7 Kpa ustaleń tych organ powinien dokonywać z uwzględnieniem obowiązków płynących z tej regulacji, polegających na podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto obowiązkiem organu jest tak prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 Kpa). Z tego też względu organ prowadzący ponownie postępowanie zobowiązany będzie się szczegółowo odnieść do argumentów skarżących zgłaszanych w toku postępowania na potwierdzenie ich statusu strony postępowania wszczętego wnioskiem inwestora.

Kolegium nie może przy tym zapominać, że w świetle poglądów wyrażonych w orzecznictwie NSA na tle art. 74 ust. 3a pkt 2 u.ś., które Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela, właściciel nieruchomości, na którą wpływ na przedsięwzięcie, jest stroną postępowania w sprawie, której przedmiot został określony w tym przepisie (zob. np. wyrok NSA z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1514/17). Zadaniem organów jest dokonanie rzetelnej oceny kwestii wpływu przedmiotowego przedsięwzięcia (z uwzględnieniem całego obszaru inwestycji) na nieruchomości skarżących, którzy konsekwentnie podnoszą, że – czego nie obalono – inwestycja znacząco wpłynie na poziom wody. Strony skarżące podnosiły bowiem, iż naruszenie poziomu wody, które może odbywać się nawet kilkoma poziomami (nawet do 10), naruszy poziom wód. Tymczasem do tego argumentu w zasadzie nie odniósł się organ odwoławczy, ogólnie wskazując na ustalenia wynikające z opracowania inwestora.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kpa, a także art. 107 § 3 Kpa, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy. Niewątpliwie w świetle okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy umorzenie postępowania odwoławczego było przedwczesne, a co za tym idzie nieuprawnione i niezasadne. Kolegium ustaliło, że działki skarżących nie przylegają bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie, więc nie został spełniony warunek z art. 74 ust. 3a u.ś. Stwierdziło przy tym niejako, że dla ustalenia kręgu stron postępowania przepis art. 74 ust. 3a ustawa uznaje tylko oddziaływanie "znaczące", to jest takie, które może prowadzić do przekroczenia na danej nieruchomości standardów jakości środowiska lub do ograniczeń w jej aktualnym zagospodarowaniu. Organ administracji ocenił, że projektowane przedsięwzięcie nie spowoduje, że na działkach skarżących nie zostaną przekroczone standardy jakości środowiska, a co za tym idzie odwołującym nie przysługuje przymiot stron postępowania.

Zauważyć jednak należy, że art. 74 ust. 3a u.ś. składa się z 3 punktów. Regulacja zawarta w punkcie 1 tego przepisu przyznaje status strony podmiotowi, któremu przysługuje prawo rzeczowe do działki przylegającej bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie. Punkt 2 powołanego wyżej przepisu prawo do bycia stroną postępowania wiąże z prawem rzeczowym do nieruchomości, to jest działek, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska. Zaznaczyć więc należy, że analiza organu obejmować powinna nie tylko oddziaływanie w związku z funkcjonowaniem przedsięwzięcia, co zostało uczynione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ale także etap jego realizacji, czego zabrakło w zaskarżonej decyzji.

W art. 74 ust. 3a pkt 3 u.ś. została zawarta przesłanka, że stroną postępowania jest podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zrównało wymagania zawarte w art. 74 ust. 3a pkt 2, jak i w pkt 3 tego przepisu. Takie rozumienie tego przepisu jest nieprawidłowe. Nie można zrównywać znaczącego oddziaływania, o którym mowa w art. 74 ust. 3a pkt 3 u.ś. z przekroczeniem standardów jakości środowiska, bowiem do kwestii tej odnosi się art. 74 ust. 3a pkt 2 ustawy statuujący inną przesłankę uprawniającą do bycia stroną postępowania.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie ustalił, czy w odniesieniu do nieruchomości skarżących została spełniona przesłanka z art. 74 ust. 3a pkt 3 u.ś., a więc czy dana działka znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Pamiętać bowiem należy, że to na organie administracji ciąży obowiązek ustalenia czy odwołującemu przysługuje przymiot strony postępowania. Nie zwalnia to odwołującego od obowiązku współpracy z organem administracji w tym zakresie, ale to w oparciu o art. 74 ust. 3a u.ś. organ zobowiązany jest do ustalenia, czy odwołującemu przysługuje interes prawny w byciu stroną postępowania. Celem dokonania oceny, czy dany podmiot będzie miał przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, konieczne jest ustalenie nie tylko do jakich nieruchomości przysługuje mu prawo rzeczowe oraz - jeśli nie graniczą one z terenem planowanej inwestycji to czy z uwagi na usytuowanie w stosunku do terenu planowanej inwestycji, inwestycja ta spowoduje przekroczenie standardów jakości środowiska na tych nieruchomościach, ale także w stosunku do działek znajdujących się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości - jakie jest aktualne i potencjalne przeznaczenie tych nieruchomości.

Zasadna staje się konieczność dokonana analizy znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia tak na działki budowlane niezabudowane, czy też rolne, jak zagospodarowywane są działki skarżących, czy i jaka jest na nich uprawa, etc., a w konsekwencji czy nastąpi wpływ na poziom wód i czy oddziaływanie to może wprowadzić ograniczenie w zagospodarowaniu nieruchomości zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Przy czym, za NSA należy wskazać, że pojęcia "znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem" nie można utożsamiać z przekroczeniem standardów jakości środowiska (tak NSA w wyroku z 17 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 3111/21).

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy Kolegium zastosuje się do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku, w szczególności wyjaśniając powyższe kwestie i odnosząc się do argumentów skarżących, a następnie wyda prawidłowe rozstrzygnięcie uzasadnione okolicznościami, stanem faktycznym sprawy i zgromadzonymi dowodami, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w szczegółowym jego uzasadnieniu, sporządzonym stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 Kpa.

Przepisy art. 7 Kpa, art. 8 Kpa art. 77 § 1 Kpa, art. 80 Kpa i 107 § 3 Kpa nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii danej sprawy, po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Powyższe elementy mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, o czym stanowi art. 107 § 1 i 3 Kpa. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji winno zawierać określenie podstaw faktycznych rozstrzygnięcia, ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz subsumcję przyjętego stanu faktycznego pod określony przepis (lub normę) obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kpa wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważenia, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 69; wyrok NSA z 2 marca 2017 r., sygn. akt I GSK 1855/15). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W powyższym kontekście w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji nie zawarto normatywnych elementów. W konsekwencji tego zaniechania uzasadnienie zaskarżonej decyzji – biorąc pod uwagę ww. wzorzec normatywny – jest niepełne i nie spełnia wymogów ustawowych. W tym stanie rzeczy, wobec opisanego wyżej naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Natomiast orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania, zawarte w pkt 2 wyroku, uzasadnia art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a. ppsa. Dodać jeszcze wypadnie, że powołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA.