Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 5008/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 22 § 1, art. 19 § 1 i § 8, art. 110w § 3, art. 110b pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "G." sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 245/21 w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 8 grudnia 2020 r. nr 2401-IEE_.711.158.2020.2/JKR/235041 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "G." sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 245/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę G. Sp. z o.o. w likwidacji w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 8 grudnia 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia 17 września 2020 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną dotyczącą obwieszenia o pierwszej licytacji nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej w P. ul. G., gmina T., powiat g., nr ewidencyjny [...], o łącznej powierzchni 122.200 m2, dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik strony skarżącej wnosząc o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie na zasadzie art. 176 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania wg norm prawem przewidzianych. W przypadku uznania przez WSA, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, wniósł o: uchylenie w całości wyroku WSA oraz rozpatrzenie skargi zgodnie z petitum. W przypadku uznania powyższego wniosku za nieusprawiedliwiony, wniósł o: uchylenie w całości wyroku WSA i merytoryczne rozpoznanie sprawy przez NSA na zasadzie art. 188 p.p.s.a. zgodnie z zarzutami Spółki przedstawionymi w skardze. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił wydanie wyroku WSA z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez:

1) naruszenie art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarga powinna być uwzględniona w całości z uwagi na oczywiście wadliwe stanowisko organu w postanowieniu Dyrektora lAS;

2) naruszenie art. 151 w zw. z art. 141 § 4 i art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 32, art. 33 § 1 - § 3, art. 39, art. 40 § 1 i § 2 k.p.a. przez wadliwą kontrolę legalności postanowienia Dyrektora lAS przejawiającą się w oddaleniu skargi pomimo tego, iż stanowisko WSA w wyroku WSA jest zasadniczo odmienne od stanowiska organu w postanowieniu Dyrektora lAS, co przejawia się m.in. w dostrzeżeniu przez WSA w wyroku WSA (vide s. 19 wyroku WSA) błędów w postanowieniu Dyrektora lAS stanowiących podstawę rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Dyrektora lAS co do zakresu pełnomocnictwa udzielonego A.K. przez spółkę;

3) naruszenie art. 32, art. 33 § 1 - § 3, art. 39, art. 40 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 110w § 3 i art. 110b pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, dalej: p.u.s.a. przez uznanie, iż naruszenie przepisów k.p.a. w zakresie doręczenia obwieszczenia (tj. przez uznanie, iż w tej sprawie nie doszło do skutecznego i prawidłowego doręczenia prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi spółki, o którym organ posiadał wiedzę z urzędu, co narusza też art. 77 § 4 k.p.a.) w terminie wymaganym przepisami prawa nie ma wpływu na rozstrzygnięcie tej sprawy w sytuacji, gdy brak skutecznego i prawidłowego (tj. zgodnego z prawem) doręczenia obwieszczenia prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi Spółki skutkuje nieważnością wszelkich czynności związanych z egzekucją z nieruchomości dokonanych od dnia wydania obwieszczenia, a więc ma podstawowe znaczenie dla toczącego się postępowania egzekucyjnego;

4) naruszenie art. 32, art. 33 § 1 - § 3, art. 39, art. 40 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 110w § 3 i art. 110b pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. przez wskazanie przesłanki "wywołania negatywnych konsekwencji dla strony" jako przesłanki warunkującej uznanie wadliwego (tj. z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa) doręczenia za skuteczne (tj. wywołujące skutek doręczenia) albo nieskuteczne (tj. nie wywołujące skutku doręczenia) w sytuacji, gdy przesłanka taka nie wynika z przepisów prawa (a zatem jest to przesłanka pozaustawowa, przesłanka nielegalna);

5) naruszenie art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 32, art. 33 § 1 i § 2, 33 § 3, art. 39 i art. 40 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. przez dokonanie przez WSA w wyroku WSA całkowicie nieuprawnionej wykładni oświadczeń woli pełnomocnika Spółki (adwokata J.S.) i spółki, przejawiające się w podjęciu próby uzupełnienia treści dokumentu:

(i) wypowiedzenia pełnomocnictwa – przez uznanie, że dokument ten dotyczył również sprawy, której numer nie został wprost wskazany w tym dokumencie – przez uznanie, że numer sprawy nie został wskazany przez "niedopatrzenie" pełnomocnika oraz

(ii) pełnomocnictwa – przez uznanie, iż dokument ten dotyczył rownież sprawy, która nie została wskazana wprost w treści tego dokumentu – co w sposób nieuprawniony wskazuje na rozszerzenie zakresu pełnomocnictwa przez WSA w wyroku WSA;

powyższe stanowi o rażącym przekroczeniu uprawnień WSA, przyznanych przepisami p.p.s.a. i p.u.s.a. w zakresie dokonywania kontroli legalności rozstrzygnięcia organu podatkowego w świetle ustalonego przez ten organ stanu faktycznego (co narusza rownież art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.) w sytuacji, gdy wielokrotnie w toku postępowania Spółka wskazywała, iż adwokat J.S. ustanowiony przez Spółkę pełnomocnikiem Spółki do poszczególnych czynności, w tym do reprezentowania Spółki w postępowaniu egzekucyjnym z dniem 1 sierpnia 2018 r. do dnia 28 listopada 2020 r. (data wypowiedzenia pełnomocnictwa) nie był jednak wskazany przez Spółkę jako pełnomocnik Spółki do doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym (co dodatkowo świadczy o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a.);

6) zaakceptowanie przez WSA naruszenia przez Dyrektora lAS w postanowieniu Dyrektora lAS – art. 22 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 19 i art. 20 k.p.a. oraz art. 19 § 1 i § 8 u.p.e.a. przez brak rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Drugiego [...] US, a Naczelnikiem [...] Urzędu Celno-Skarbowego ("Naczelnik S. UCS") – które to organy są właściwe miejscowo w zakresie czynności związanych z egzekucją z nieruchomości – oraz prawidłowego (tj. wymaganego przepisami u.p.e.a. i k.p.a.) ustalenia organu właściwego miejscowo do przeprowadzenia czynności związanych z egzekucją z nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, t.j.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w ślad za zarządzeniem z 10 stycznia 2023 r. Przewodniczącego Trzeciego Wydziału Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), którym to zarządzeniem poinformowano o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, składzie orzekającym i terminie posiedzenia niejawnego, oraz o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.

Wielość zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, powołanych w nich jako naruszone, przepisów oraz obszerność argumentacji skarżącego, która w zdecydowanie większej części zawiera treść uzasadnień wyroków, nie związanych ze sprawą zmusza do skupienia się na stwierdzeniu skarżącego, że spór koncentruje się wokół nieprawidłowości związanych z doręczeniem obwieszczenia o licytacji, a także wpływu braku prawidłowego doręczenia tegoż obwieszczenia. Należy uporządkować, że w zaskarżonym wyroku problemem było doręczenie pisma wyłącznie stronie, zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi. W tym miejscu, mając na względzie to, że organ nie zgodził się, że w sprawie w ogóle wystąpił obowiązek doręczenia pisma pełnomocnikowi trzeba wskazać, że treść odpowiedzi na skargę kasacyjną, gdzie to stanowisko zawarto, nie skutkuje zaskarżeniem wyroku i kwestia doręczenia stronie zamiast jej pełnomocnikowi pozostaje bezsporna w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. Drugą istotną kwestią jest to, że formułując zarzuty oparte o przepisy procesowe, tak jak ma to miejsce obecnie, autor skargi kasacyjnej nie wykazując, że sugerowane uchybienie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt p.p.s.a.), determinuje uznanie zarzutów za niezasadne.

To, że Sąd pierwszej instancji uznał doręczenie pisma wyłącznie stronie, zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi i przyjął w sposób odmienny niż w kontrolowanym orzeczeniu egzekucyjnym zakres pełnomocnictwa udzielonego A.K., nie może uzasadniać sformułowanego na tym tle zarzutu naruszenia art. 151 w zw. z art. 141 § 4 i art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 32, art. 33 § 1 - § 3, art. 39, art. 40 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.). Nie wiadomo bowiem jak tak uzasadnione przez autora skargi kasacyjnej naruszenie prawa mogłoby wpłynąć na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że doręczenie obwieszczenia stronie zamiast pełnomocnikowi było skuteczne, gdyż w sprawie organ uzewnętrznił swą wolę wobec podmiotu nie powodując dla niego negatywnych skutków. Nie wiadomo dlaczego, wynik rozumowania byłby odmienny od tego, gdyby Sąd przyjął taki sam, jak zrobił to organ, zakres umocowania A.K. Oczekiwania skarżącego oparte o rozumowanie przedstawione w uzasadnieniu badanego wyroku nie zależą od różnic w uzasadnieniu wyroku oraz kontrolowanym postanowieniu w zakresie umocowania pełnomocnika. Autor skargi kasacyjnej oraz WSA są zgodni co do obowiązku doręczenia w sprawie pisma pełnomocnikowi. Różnice dotyczą skutków, jakie wywołało dokonane w sprawie doręczenie stronie, zamiast pełnomocnikowi. Nie wiadomo też dlaczego innym byłby wynik toku rozumowania, gdyby Sąd przyjął postulowany przez autora skargi kasacyjnej zakres pełnomocnictwa adwokata J.S. Przede wszystkim zatem brak uzasadnienia co do możliwości istotnego wpływu zarzucanych naruszeń na wynik sprawy niezasadnymi czyni zarzuty sformułowane w pkt. 5. skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. t.j. z 2019 r., poz. 1438, ze zm.), dalej: "u.p.e.a", w zw. z art. 32, art. 33 § 1 i § 2, 33 § 3, art. 39 i art. 40 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. i art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a.

Niezasadne są zarzuty naruszenia art. 32, art. 33 § 1 - § 3, art. 39, art. 40 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 110w § 3 i art. 110b pkt 1u.p.e.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. przede wszystkim dlatego, że opierają się o stwierdzenie, które nie padło w zaskarżonym wyroku. WSA nie stwierdził naruszenia przepisów k.p.a. w zakresie doręczenia obwieszczenia, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Nie uznał, że w tej sprawie nie doszło do skutecznego i prawidłowego doręczenia, ponieważ za takie nie uznał doręczenie pisma z pominięciem pełnomocnika strony. O licytacji organ zawiadamia przez publiczne obwieszczenie (art. 110w § 3 u.p.e.a.), które to obwieszczenie doręcza się uczestnikom postępowania (art. 110w § 4 pkt 1 u.p.e.a.) i za pismo doręczone Sąd uznał pismo doręczone stronie. Nie ma racji autor skargi kasacyjnej przywołując jako naruszone art. 32, art. 33 § 1 - § 3, art. 39, art. 40 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 110w § 3 i art. 110b pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., gdyż pomija w swej argumentacji treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który owszem stanowi podstawę prawną uchylenia orzeczenia gdy naruszono przepisy procesowe, ale ograniczając możliwość uchylenia do przypadku naruszenia prawa mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za wynik sprawy Sąd pierwszej instancji uznał takie uzewnętrznienie woli organu, że strona nie poniosła negatywnych konsekwencji tego, że nie doręczono obwieszczenia jej pełnomocnikowi. Skarżący nadal nie wykazuje, jakie ujemne skutki prawne poniósł w związku z takim sposobem doręczenia, a WSA szeroko umotywował swoje stanowisko odwołując się do orzecznictwa i dostrzegając jego niejednolitość w tej kwestii. Uzasadnił wybór jednego ze stanowisk. Obecnie NSA nie znajduje naruszeń prawa, w szczególności mających zastosowanie z mocy art. 18 u.p.e.a., przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, dających podstawę do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Zarzut skarżącego naruszenia przez organ art. 22 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 19 i art. 20 k.p.a. oraz art. 19 § 1 i § 8 u.p.e.a. przez brak rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Drugiego [...] US, a Naczelnikiem [...] Urzędu Celno-Skarbowego jest niezasadny, gdyż w sprawie taki spór nie zaistniał. To oraz brak wykazania w skardze kasacyjnej, że Naczelnik Drugiego [...] US był organem niewłaściwym do wydania kontrolowanego przez WSA postanowienia, pozostawia ten zarzut poza dalszą kontrolą.

Mając na względzie powyższe oraz art. 184 p.p.s.a. NSA oddalił skargę kasacyjną. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) i zasądził od "G." sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w Warszawie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 złotych (75% z kwoty 480 zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Mirella Łent Wojciech Stachurski Dominik Gajewski