Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 938/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 27e par. 3, art. 27f par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 29 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Sławomir Kozik, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi K.Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 2023 r. nr 2201-IEW.7192.2.2023.ARS w przedmiocie sprzeciwu małżonka zobowiązanego do egzekucji z majątku wspólnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 597,- (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2023 r. nr 2201-IEW.7192.2.2023.ARS, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako "organ drugiej instancji" lub "Dyrektor IAS"), sprostowanym postanowieniem z dnia 19 października 2023 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144, art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako "k.p.a"), art. 18, art. 27f § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej jako "u.p.e.a"), art. 31 § 1, art. 47 § 1 i 2, art. 52, art. 53 § 1 i 2, art. 54 § 1 i 2 oraz art. 58 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U.

z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej "k.r.o."), a także art. 29 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez K.Ś., reprezentowaną przez adwokata, na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku (dalej jako "organ pierwszej instancji", "Naczelnik PUS", "Wierzyciel") z dnia 19 czerwca 2023 r. nr 2205-SEW-1.7010.66.2022.25 w przedmiocie sprzeciwu przeciwko prowadzeniu egzekucji z majątku wspólnego, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:

2.1. Z akt administracyjnych oraz uzasadnienia postanowienia Naczelnika PUS wynika, że mąż K.Ś. (dalej jako: "Skarżąca") – A.B. posiada zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług powstałe w latach 2017 - 2020 w wysokości [...] zł plus naliczane odsetki.

Naczelnik PUS jako wierzyciel, w toku prowadzonego wobec małżonka Strony postępowania egzekucyjnego ustalił, że jest współwłaścicielem na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomości, stanowiącej lokal mieszkalny położony

w [...] przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą KW nr [...].

Na potrzeby prowadzenia za zobowiązania A.B. egzekucji z nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego małżonków Wierzyciel, na podstawie art. 26ca § 1 pkt 1 u.p.e.a., wystawił kolejne tytuły wykonawcze o numerach: [....8187....], [...], [...], [...4599...], [...9024...], [...], [...], [...], [...4600...], [...6610...], [...8184...], [...], [...], [...8187...], [...].

Zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...], Naczelnik PUS dokonał zajęcia należącej do małżonków opisanej wyżej nieruchomości.

W dniu 7 grudnia 2022 r. Skarżąca złożyła sprzeciw małżonka na egzekucję

z majątku wspólnego, powołując się na okoliczność ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. sygn. akt [...]. Jednocześnie, wniosła o zawieszenie postępowania, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania cywilnego zakończonego wymienionym wyżej wyrokiem.

Postanowieniem z dnia 7 lutego 2023 r. nr 2205-SEW-1.7010.66.2022.9, Naczelnik PUS odmówił zawieszenia postępowania w sprawie rozpatrzenia sprzeciwu małżonka na egzekucję z majątku wspólnego. Z kolei, postanowieniem wydanym w tej samej dacie nr 2205-SEW-1.7010.66.2022.10, organ pierwszej instancji uznał sprzeciw Skarżącej w zakresie odpowiedzialności majątkiem wspólnym, za zobowiązania objęte kolejnymi tytułami wykonawczymi tj. o nr: [...8187...], [...4599...], [...9024...], [...6610...], [...8184...], zaś w pozostałym zakresie sprzeciw oddalił.

W dniu 28 lutego 2023 r. Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie z dnia

7 lutego 2023 r. wydane w przedmiocie sprzeciwu prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego, w wyniku rozpoznania którego, organ drugiej instancji uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

2.2. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Naczelnik PUS wydał w dniu 19 czerwca 2023 r. postanowienie, w którym uznał za zasadny zgłoszony przez Stronę sprzeciw przeciwko prowadzeniu egzekucji z majątku wspólnego za zaległości podatkowe A.B. powstałe w latach 2018 – 2020 w wysokości [...] zł plus naliczane odsetki w części dotyczącej: zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług: - za 6/2020 (tytuł wykonawczy nr [...8184...]), - za 7/2020 (tytuł wykonawczy nr [...]), - za 8/2020 (tytuł wykonawczy nr [...]), - za 9/2020 (tytuł wykonawczy nr [...8187...) - za 10/2020 (tytuł wykonawczy nr [...]), zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. objętych tytułem wykonawczym nr [...6610...] oraz zobowiązań z tytułu odsetek od nieuregulowanej w terminie płatności zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2020 r. objętych tytułem wykonawczym nr [...9024...]. Organ (wierzyciel) oddalił sprzeciw Strony w zakresie zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług: za 12/2018 r. (tytuł wykonawczy nr [...]), za 3/2019 (tytuł wykonawczy nr [...]), za 4/2019 (tytuł wykonawczy nr [...]), za 5/2019 (tytuł wykonawczy nr [...]), za 9/2019 (tytuł wykonawczy nr [...]), za 10/2019 (tytuł wykonawczy nr [...81874...]), za 11/2019 (tytuł wykonawczy nr [...8187...]), za 1/2020 (tytuł wykonawczy nr [...]), za 2/2020 (tytuł wykonawczy nr [...]), zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. (tytuł wykonawczy nr [...]), za 2018 r. (tytuł wykonawczy nr [...]) i za 2019 r. (tytuł wykonawczy nr [...4599...]), zobowiązań z tytułu nienależnie zastosowanej ulgi [...] w rozliczeniu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. i 2018 r., objętych kolejnymi tytułami wykonawczymi o nr: [...],[...] oraz zobowiązań z tytułu odsetek od nieuregulowanej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2019 r. objętych kolejnym tytułem wykonawczym nr [...4600...].

W uzasadnieniu, organ wskazał na przebieg postępowania, a następnie powołał treść przepisów art. 27f § 1 u.p.e.a. i art. 31 k.r.o. Dodatkowo, wskazując na uzasadnienie projektu ustawy z dnia 11 września 2019 r. podał, iż istota sprzeciwu dotyczy rozstrzygnięcia, czy zgodnie z odrębnymi przepisami, odpowiedzialność za określoną należność pieniężną obejmuje również majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka. Zastosowanie w tej materii będą znajdywały przepisy k.r.o. dotyczące ustrojów majątkowych małżeńskich, w tym zarządu majątkiem wspólnym. Wymieniając przepisy prawa – art. 47 § 1 i 2, art. 52, art. 53, art. 54, art. 58 § 3 k.r.o. wskazał, na skutek jakich okoliczności w nich przewidzianych może dojść w komentowanym wcześniej przepisie prawa modyfikacji (tj. ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania) odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego.

Skarżąca w złożonym sprzeciwie podniosła, iż wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w [...] Wydział [...] z dnia 30 lipca 2021 r. (sygn. akt [...]) została ustanowiona rozdzielność majątkowa małżeńska pomiędzy nią a A.B., w którym, jako datę ustania wspólności majątkowej Sąd wskazał 31 marca 2020 r. Orzeczenie uprawomocniło się

z dniem 22 grudnia 2021 r. Zdaniem Skarżącej powyższa okoliczność wyklucza prowadzenie egzekucji z majątku wspólnego co do zobowiązań podatkowych powstałych po tej dacie.

Organ pierwszej instancji powołując się na art. 26 oraz art. 29 § 1 i 2

O.p. oraz na wynikającą z przytoczonego wyżej orzeczenia sądu powszechnego rozdzielność majątkową podał, iż kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje data powstania zobowiązań podatkowych objętych kolejnymi tytułami wykonawczymi, które stały się podstawą dla dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia nieruchomości. Wskazał, iż jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, jeżeli zobowiązanie podatkowe powstało przed datą zawarcia umowy o rozdzielności majątkowej (w przedmiotowej sprawie jest to wyrok Sądu Rejonowego [...] w [...]), to zgodnie z art. 29 § 2 O.p., egzekucja mogła zostać skutecznie skierowana nie tylko do majątku odrębnego zobowiązanego, ale też do majątku wspólnego małżonków, tj. tych składników, które majątek ten tworzyły przed zawarciem umowy o rozdzielności majątkowej).

Cytując art. 27e § 3 u.p.e.a. wyjaśnił, że przepis ten zapobiega sytuacjom,

w których zobowiązany po powstaniu należności pieniężnej, za którą ponosi odpowiedzialność majątkiem wspólnym, doprowadza do ustania wspólności majątkowej małżeńskiej jedynie w celu uchronienia składników majątku wspólnego przed egzekucją. Stwierdzenie to potwierdza też orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym wskazuje się, że skoro egzekwowane zobowiązania podatkowe powstały przed dniem, w którym doszło do ustanowienia rozdzielności majątkowej, to ma do nich zastosowanie art. 29 § 1 O.p. ( wyroki ; WSA w Olsztynie z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 51/22, WSA w Bydgoszczy z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Bd 1155/14 ).

Reasumując Naczelnik PUS stwierdził, że zobowiązania z tytułu: - podatku od towarów i usług za 6/2020, 7/2020, 8/2020, 9/2020, 10/2020, - podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. - oraz odsetek od nieuregulowanej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2020 r., powstały po ustanowionej wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. rozdzielności majątkowej małżeńskiej pomiędzy Skarżącą a zobowiązanym, w związku z czym, nie mogą stanowić podstawy dla dokonanego w dniu 17 listopada 2022 r. zajęcia nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny w [...] przy ul. [...]. Z kolei, pozostałe stanowią podstawę do prowadzenia egzekucji z przedmiotowej nieruchomości.

2.3. W postanowieniu z dnia 14 sierpnia 2023 r. nr 2201-IEW.7192.2.2023.ARS, sprostowanym postanowieniem z dnia 19 października 2023 r. nr 2201-IEW.7192.2.2023.ARS, Dyrektor IAS wskutek rozpatrzenia zażalenia Strony na postanowienie Naczelnika PUS z dnia 19 czerwca 2023 r. w sprawie sprzeciwu przeciwko prowadzeniu egzekucji administracyjnej z majątku wspólnego małżonków, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia, Dyrektor IAS chronologicznie opisał przebieg postępowania. Następnie, powołując się na przepis art. 24f § 1 u.p.e.a. zauważył, iż w myśl przepisów u.p.e.a w sytuacji, kiedy zgodnie z odrębnymi przepisami odpowiedzialność zobowiązanego za należność pieniężną (i odsetki za zwłokę) obejmuje majątek wspólny, wierzyciel wystawia kolejny tytuł wykonawczy stanowiący podstawę do prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego (nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka). Ustrój rozdzielności majątkowej małżonków określa art. 31 k.r.o.

Jak organ dalej podał, z art. 26 i art. 29 O.p. wynika, że odpowiedzialność podatnika (zobowiązanego) za zobowiązania podatkowe dotyczy całego majątku, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność ta obejmuje majątek odrębny podatnika (zobowiązanego) i jego małżonka. Odpowiedzialność tę należy rozumieć jako dopuszczalność dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej zobowiązań podatkowych podatnika (zobowiązanego) również z majątku, który stanowi majątek wspólny małżonków. Jednocześnie w myśl art. 29 § 2 O.p. podano, że skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem: - zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności małżeńskiej; - zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu, - ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka, - uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji.

Jak wskazał Dyrektor IAS, w sprawie Strona powołała się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. – sygn. akt [...] o ustanowieniu pomiędzy nią a jej mężem rozdzielności majątkowej od 31 marca 2020 r. Z postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z 1 lutego 2022 r. – sygn. akt [...] wynika, że przedmiotowe orzeczenie w zakresie daty ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami uprawomocniło się 22 grudnia 2021 r. W piśmie z dnia 20 stycznia 2023 r. Strona wskazała, iż nie przeprowadziła z małżonkiem podziału majątku wspólnego. Natomiast w dniu 20 stycznia 2023 r. złożyła skargę do właściwego sądu o wznowienie postępowania w przedmiocie ustanowienia rozdzielności majątkowej. Sąd Rejonowy [...] w [...] pismem z 5 czerwca 2023 r. – sygn. akt [...] poinformował organ podatkowy, że sprawa o wznowienie postępowania z wniosku Strony jest na wstępnym etapie, orzeczenie nie zapadło.

Z akt sprawy wynika, że małżonek Strony posiada zobowiązania podatkowe

z następujących tytułów: a) podatków od towarów i usług za 6/2020, 7/2020, 8/2020, 9/2020, 10/2020, 12/2018, 3/2019, 4/2019, 5/2019, 9/2019, 10/2019, 11/2019, 1/2020, 2/2020, b) podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r., 2018 r., 2019 r. i 2017 r. c) z tytułu odsetek od nieuregulowanej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2020 r., 2019 r. d) z tytułu nienależnie zastosowanej ulgi [...] w rozliczeniu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 i 2018 r.

Zgodnie z art. 21 § 1 ust. 1 O.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1 , podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3 (art. 21 § 2).

Organ drugiej instancji stwierdził, że odmiennie niż Strona twierdzi, zobowiązanie powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, a nie z terminem jego płatności.

Dyrektor IAS przyznał rację Naczelnikowi PUS, który uznał sprzeciw Strony za zasadny w części dotyczącej odpowiedzialności majątkiem wspólnym za zobowiązania jej małżonka powstałe po dacie ustanowienia pomiędzy nimi rozdzielności majątkowej tj. 31 marca 2020 r., które zostały objęte kolejnymi tytułami wykonawczymi o nr: [...8184...], [...],[...], [...8187...], [...], [...6610...], [...9024...], zaś sprzeciw oddalił w pozostałej części tj. dotyczącej odpowiedzialności za zobowiązania małżonka Strony, które powstały przed ustanowieniem przez małżonków rozdzielności majątkowej tj. przed dniem 31 marca 2020 r. objęte kolejnymi tytułami o nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...4599...],[...4600...].

Organ drugiej instancji uznał też za niezasadny zarzut Skarżacej, by organ pierwszej instancji w postanowieniu z dnia 7 lutego 2023 r. nie wypowiedział się

w stosunku do kolejnego tytułu wykonawczego – nr [...8187...],

o którym organ orzekł w zaskarżonym postanowieniu z 19 czerwca 2023 r. Jak wskazał, w sentencji postanowienia z 7 lutego 2023 r. Zdaniem Dyrektora IAS Naczelnik PUS zasadnie orzekł o oddaleniu Stronie sprzeciwu przeciwko prowadzeniu egzekucji z majątku wspólnego objętego wspólnością majątkową, tj. nieruchomości - lokalu mieszkalnego, prowadzonej m.in. na podstawie wymienionego tytułu wykonawczego obejmującego zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2019 r. Wymieniony wyżej tytuł był też przedmiotem rozpatrzenia podczas ponownie przeprowadzonego postępowania, zakończonego zaskarżonym postanowieniem.

Za bezpodstawny organ drugiej instancji uznał również zarzut Skarżącej o błędnym orzeczeniu przez organ w zakresie kolejnych tytułów wykonawczych oznaczonych numerami: [...4599...] i [...4600...], dotyczących zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 rok oraz odsetek od nieuregulowanej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2019 r. Zobowiązania te bowiem powstały w czasie trwania pomiędzy małżonkiem a Skarżącą wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, tj. do 30 marca 2020 roku (termin powstania to odpowiednio 31 grudnia 2019 r. i. 21 czerwca 2019 r.).

Dyrektor IAS końcowo odnosząc się do zażalenia na postanowienie Naczelnika PUS z 19 czerwca 2023 roku nr 2205-SEW-1.7010.66.2022.24 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie rozpatrzenia sprzeciwu małżonka na egzekucję z majątku wspólnego uznał prawidłowość dokonanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia.

Wnioskiem z 7 grudnia 2022 roku Skarżąca wniosła o zawieszenie ww. postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej K.p.a.),

z uwagi na wniesienie do Sądu Rejonowego [...] w [...] wniosku o wznowienie postępowania w sprawie ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy nią a zobowiązanym A.B W ocenie Skarżącej kwestia wznowienia postępowania przed Sądem Rejonowym [...] w [...] stanowi zagadnienie wstępne, o którym mowa w ww. przepisie.

Sąd Rejonowy [...] w [...] pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. – [...] poinformował organ podatkowy, że sprawa o wznowienie postępowania z wniosku jest na etapie wstępnym, a orzeczenie nie zapadło.

Organ odwoławczy wskazując na treść przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a zacytował, iż pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. A zatem, musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne.

Dyrektor IAS podkreślił, że w dniu wydania zaskarżonego postanowienia w obrocie prawnym funkcjonował prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] z 30 lipca 2021 r. sygn. akt [...] o ustanowieniu pomiędzy Stroną a jej małżonkiem rozdzielności majątkowej od 31 marca 2020 roku. Zatem, podstawa prawna do wydania postanowienia z 19 czerwca 2023 roku nie była dyskusyjna i wątpliwa, czego dowodzi ustalony stan faktyczny.

W związku z tym organ stwierdził, że podana podstawa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sprawie odmowy zawieszenia postępowania nie stanowi - wbrew twierdzeniu Strony - zagadnienia wstępnego w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu prawa.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata, zaskarżyła w całości postanowienie Dyrektora KAS z dnia 14 sierpnia 2023 r. w sprawie sprzeciwu małżonka zobowiązanego do egzekucji z majątku wspólnego zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania - art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. polegające na uznaniu, że rozstrzygnięcie merytoryczne uznanej za dopuszczalną skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. ([...]) nie stanowi zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie, podczas gdy w wyniku rozpoznania skargi o wznowienie postępowania zarejestrowanej w Sądzie Rejonowym [...] pod sygn. akt [...] i w której na dzień 14 grudnia 2023 r. został wyznaczony termin rozprawy może wydane orzeczenie zmieniające termin ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńską pomiędzy Skarżącą a Uczestnikiem postępowania, a prawdopodobieństwo wydania takiego orzeczenia jest duże, zważywszy na sam fakt wcześniejszego wydania orzeczenia w trybie art 52 k.r.o. i udokumentowany brak wiedzy Skarżącej o innych zaległościach podatkowych Uczestnika postępowania określonych zresztą w drodze decyzji organów podatkowych, a okoliczność ta tj. zmiana terminu ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej będzie miała bezpośredni wpływ na sposób załatwienia sprawy wszczętej na skutek sprzeciwu małżonka zobowiązanego co do egzekucji z majątku wspólnego, który to sprzeciw w świetle art. 27f § 3 zdanie drugie u.p.e.a może być złożony tylko jeden raz w postępowaniu egzekucyjnym;

2) naruszenie prawa materialnego - art. 29 § 2 O.p. polegającego na niezastosowaniu tego przepisu co do zobowiązań określonych tytułami wykonawczymi o nr [...4599...] i [...4600...] pomimo tego, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. powstaje z dniem 30 kwietnia 2020 r. tj, po ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej z dniem 31 marca 2020 r. w świetle prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. ([...]).

W związku z powyższym pełnomocnik Skarżącej wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od Dyrektora IAS na rzecz Skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

5.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie wszystkie jej zarzuty i argumentacja są zasadne.

5.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane

w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., w związku z tym, że przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.

5.3. Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny zgodności z prawem postanowienia Dyrektora IAS, utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie sprzeciwu małżonka, złożonego na podstawie art. 27f § 1 u.p.e.a., przeciwko prowadzeniu egzekucji z majątku wspólnego objętego wspólnością majątkową tj. z nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny, na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez wierzyciela Naczelnika US dotyczących zaległości podatkowych małżonka Skarżącej, powstałych w latach 2017 – 2020 z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku od towarów i usług oraz odsetek.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że organy zasadnie zastosowały w sprawie ustawę egzekucyjną w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.), która weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 13 ust. 3 tej ustawy, przepisy nią wprowadzone (a dotyczące egzekucji ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka) znajdują zastosowanie także do postępowań egzekucyjnych będących w toku w dniu jej wejścia w życie.

Zgodnie z art. 27f § 1 u.p.e.a, w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym małżonkowi zobowiązanego przysługuje prawo sprzeciwu. Podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, zniesienie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności w całości albo częścią majątku wspólnego. W sprzeciwie określa się istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Unormowany w powołanym przepisie sprzeciw jest środkiem zaskarżenia, służącym małżonkowi zobowiązanego do obrony przed egzekucją z majątku wspólnego. Małżonek zobowiązanego wnosząc sprzeciw, zmierza do wykazania, że nie jest dopuszczalna egzekucja z majątku wspólnego, podnosząc, że zaistniała okoliczność będąca podstawą sprzeciwu tj. doszło do ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego.

W zakresie odpowiedzialności majątkiem wspólnym konieczne jest odwołanie się do przepisów Ordynacji podatkowej, to bowiem ta ustawa, a nie ustawa egzekucyjna, określa podstawy materialnoprawne odpowiedzialności podatnika majątkiem wspólnym małżonków.

Jak wskazano w art. 26 O.p. podatnik ponosi odpowiedzialność całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki.

Zgodnie z art. 29 O.p. w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność ta obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka ( § 1), a skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem:

1) zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej;

2) zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu;

3) ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka;

4) uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji (§ 2).

W art. 27e § 3 u.p.e.a. określono natomiast, że zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej lub wystąpienie innego zdarzenia skutkującego ograniczeniem, zniesieniem, wyłączeniem lub ustaniem odpowiedzialności zobowiązanego, o której mowa w § 1, uznaje się za bezskuteczne do składnika majątkowego, który wchodziłby w skład majątku wspólnego, gdyby nie zawarto tej umowy majątkowej małżeńskiej lub nie wystąpiło takie zdarzenie prawne. Składnik ten uznaje się za wchodzący w skład majątku wspólnego.

Przepis art. 27e § 3 u.p.e.a. powinien być interpretowany w kontekście art. 29 § 2 O.p. Funkcją bowiem art. 27e § 3 u.p.e.a. nie jest określenie zasad odpowiedzialności małżonka zobowiązanego w sposób konkurencyjny w stosunku do regulacji zawartej w art. 29 § 1 i 2 O.p. Z art. 29 § 2 O.p. wynika mianowicie, że przy spełnieniu określonych warunków rzeczy i prawa majątkowe wchodzące w czasie prowadzenia egzekucji w skład majątku osobistego małżonka zobowiązanego mogą być zaliczone do majątku wspólnego i może być z nich prowadzona egzekucja administracyjna. Przepis 27e § 3 u.p.e.a. określa zaś zasady zaliczania do majątku wspólnego rzeczy i praw majątkowych, które uprzednio wchodziły w jego skład, ale zostały przeniesione do majątku osobistego małżonka zobowiązanego i w czasie prowadzenia egzekucji administracyjnej stanowią część majątku osobistego małżonka zobowiązanego. (por. Piotr Marek Przybysz. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz LEX/el. 2023 ).

Natomiast zasady funkcjonowania małżeńskiej wspólności majątkowej regulują przepisy ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (k.r.o.). Zgodnie art. 31 § 1 ww. ustawy, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Stosownie do art. 31 § 2 k.r.o., do majątku wspólnego małżonków należą w szczególności: pobrane wynagrodzenia za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków, środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków, kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W art. 33 k.r.o. wymieniono z kolei składniki majątku osobistego każdego z małżonków. Należą do nich m.in. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków; wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków.

5.4. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że małżonek Skarżącej posiada zaległości podatkowe z tytułu: a) podatku od towarów i usług za 6/2020, 7/2020, 8/2020, 9/2020, 10/2020, 12/2018, 3/2019, 4/2019, 5/2019, 9/2019, 10/2019, 11/2019, 1/2020, 2/2020, b) podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r., 2018 r., 2019 r. i 2017 r. c) odsetek od nieuregulowanej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2019 r. i 2020 r.

W związku z prowadzoną egzekucją na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Naczelnika PUS, obejmujących zaległości małżonka Skarżącej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług oraz odsetek, organ egzekucyjny zajął nieruchomość - lokal mieszkalny, objęty wspólnością majątkowa małżeńską.

Skarżąca składając sprzeciw małżonka na egzekucję z majątku wspólnego, powołała się na okoliczność ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. sygn. akt [...]. Jednocześnie, wniosła o zawieszenie postępowania w przedmiocie sprzeciwu, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania cywilnego zakończonego wymienionym wyżej wyrokiem.

W związku z powyższym organy zasadnie wskazały, że w dniu wydania postanowienia w sprawie sprzeciwu, w obrocie prawnym znajdował się prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. – sygn. akt [...] o ustanowieniu pomiędzy Skarżącą, a jej mężem rozdzielności majątkowej od 31 marca 2020 r. Z postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z 1 lutego 2022 r. – sygn. akt [...] wynika, że przedmiotowe orzeczenie w zakresie daty ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami uprawomocniło się 22 grudnia 2021 r.

Natomiast strona skarżąca podnosząc, że zaistniała przesłanka zawieszenia postępowania wskazała, iż w dniu 20 stycznia 2023 r. złożyła skargę do właściwego sądu o wznowienie postępowania w przedmiocie ustanowienia rozdzielności majątkowej. Sąd Rejonowy [...] w [...] pismem z 5 czerwca 2023 r. poinformował organ podatkowy, że sprawa o wznowienie postępowania z wniosku Strony jest na wstępnym etapie, a orzeczenie w sprawie nie zapadło.

W ocenie Sądu powyższe postępowanie i jego rozstrzygnięcie przez sąd powszechny nie stanowi zagadnienia wstępnego dla niniejszej sprawy, w sytuacji gdy w obrocie prawnym znajduje się nadal prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. – sygn. akt [...] o ustanowieniu pomiędzy Skarżącą, a jej mężem rozdzielności majątkowej od 31 marca 2020 r.

Skoro w powołanym prawomocnym orzeczeniu określono datę ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami, to kwestia ta jako zagadnienie wstępne dla oceny złożonego sprzeciwu jest już rozstrzygnięta. Tym samym toczące się postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. – sygn. akt [...], nie stanowiło zagadnienia wstępnego dla niniejszego postępowania w sprawie złożonego sprzeciwu, skoro w obrocie prawnym nadal funkcjonuje prawomocne orzeczenia tego Sądu.

Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wbrew zarzutowi skargi, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ zawiesza postepowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

5.5. Natomiast przechodząc do zarzutu naruszenia art. 29 § 2 O.p., strona skarżąca upatruje naruszenie tego przepisu poprzez jego niezastosowanie do zobowiązań określonych tytułami wykonawczymi o nr [...4599...] i nr [...4600...] pomimo tego, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. powstało z dniem 30 kwietnia 2020 r. tj, po ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej z dniem 31 marca 2020 r.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 29 § 1 O.p. zakres odpowiedzialności osób pozostających w związku małżeńskim dotyczy odpowiedzialności, o której mowa w art. 26, a więc wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki.

Natomiast jak już wyżej wskazano w myśl art. 29 § 2 pkt 2 O.p. skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu.

Podkreślić należy, że ustawodawca posługuje się w tej normie prawnej pojęciem zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 5 O.p. jest to wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego.

Zatem w zakresie wykładni art. 29 § 2 pkt 2 O.p. należy stwierdzić, że zgodnie z treścią tego przepisu skutki prawne wyłączenia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu. W orzecznictwie natomiast prezentowany jest pogląd, że pojęcie ,,powstałych przed dniem’’ na gruncie tego przepisu należy odnosić do daty płatności zobowiązania ( por. wyroki NSA z dnia 18 maja 2021 r., III FSK 3420/21, z dnia 14 kwietnia 2022 r., I FSK 1623/18, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: ,,CBOSA’’).

W przedmiotowej sprawie obowiązek płatności z tytułu zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych małżonka Skarżącej za 2019 r. powstał w terminie wskazanym przez ustawodawcę, określonym w art. 45 ust. 4 pkt 1 u.p.d.o.f. tj. do dnia 30 kwietnia 2020 r., a więc po ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej od 31 marca 2020 r., w świetle prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. – sygn. akt [...].

Zatem rację należy przyznać stronie skarżącej, że w świetle art. 29 § 2 pkt 2 O.p., skutki prawne wyłączenia wspólności majątkowej odnoszą się do zobowiązania małżonka Skarżącej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r., bowiem zobowiązanie płatności z tego tytułu powstało po ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej z dniem 31 marca 2020 r., co uzasadnia zarzut naruszenia art. 29 § 2 O.p.

Natomiast nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony Skarżącej, że ograniczenie to również dotyczy należności egzekwowanej na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...4600...], obejmującego odsetki od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2019 r., bowiem odsetki te zostały naliczone za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r., a więc przed datą ustanowienia rozdzielności majątkowej w dniu 31 marca 2020 r. Zatem skutki prawne zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej w niniejszej sprawie nie dotyczą należności z tytułu odsetek naliczonych za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r.

5.6. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

5.7. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964), zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 597 zł, na które składają się: wpis uiszczony od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł. oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.