Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2519/00
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 kwietnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie NSA : Stanisław Biernat ( spr.) Izabela Dobosz Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2000r. Nr [...] w przedmiocie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] 1999r.; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego H. B.i kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].09.2000 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 1 lit a/, art. 2 pkt 2 lit. a/ i art. 4 ust. 1,2 i 4 ustawy z 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Dz.U, Nr 87, póz. 395 z późn. zm., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...].12.1999r. o odmowie przyznania H.B., ur. 3.05.1942 r. uprawnienia do świadczenia pieniężnego, przewidzianego w powołanej wyżej ustawie. W uzasadnieniu organ podał, że odmówił uznania, iż strona mająca w chwili deportacji zaledwie dwa lata została wywieziona do Niemiec w charakterze robotnika przymusowego i była faktycznie wykorzystywana do pracy przymusowej w miejscu deportacji swojej rodziny. Organ nie znalazł także podstaw do uznania, że strona była osadzona w obozie pracy przymusowej. Oświadczenia świadków: Z.G. i W.K. organ uznał za niewiarygodne, bowiem nie wynika z nich, że przebywali oni w miejscu deportacji wnioskodawcy. Organ powołał się również na wykaz obozów hitlerowskich w publikacji pt. Das nationalsozialistische Lagersystem, Frankfurt am Main 1990, w którym nie ma informacji na temat istnienia obozu pracy w miejscowości Netzschkau, w której przebywała strona. Przeciwko osadzeniu strony w obozie pracy przemawia także okoliczność, że ojciec wnioskodawcy posiadał kartę pracy (Arbeitskarte).

Na tę decyzję H.B. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, powołując się na orzecznictwo NSA, że dla przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego nie wystarczy sam fakt deportacji, ale niezbędne jest wykonywanie w tych warunkach pracy przymusowej. Pracy takiej skarżący nie wykonywał, a jedynie jego rodzice pracowali przymusowo w fabryce. Organ nie znalazł także podstaw do uznania, że skarżący przebywał w obozie pracy, a załączone dokumenty (karta pracy ojca) wskazują że H.B. przebywał na terenie obozu mieszkalnego wraz z innymi dziećmi robotników przymusowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1270).

Stosownie do § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 25.04.2003 r., w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz.U., Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie NSA, że ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, określając przesłanki przyznania świadczenia, czyni to dla dwóch kategorii osób, a mianowicie, dla "osób deportowanych do pracy przymusowej" oraz dla "osób osadzonych w obozach pracy" przez III Rzeszę i ZSRR. Obie kategorie osób są traktowane rozłącznie, tzn. wystarczy wykazanie albo faktu deportacji do pracy przymusowej, albo osadzenia w obozie pracy. Takie ujęcie znajduje uzasadnienie w brzmieniu art. 2 pkt 1 ustawy, gdzie oddzielnie definiuje się oba rodzaje represji (por. wyrok NSA z 30.06.2000, sygn. akt V SA 3029/99, niepublikowany, LEX nr 79624).

Jeśli chodzi o stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o tym, że skarżący jako dziecko nie pracował w Niemczech, gdy był wywieziony z rodzicami, Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że uprawnienie do omawianego świadczenia pieniężnego może przysługiwać osobie, która z racji wieku nie była zdolna do pracy, jeśli była deportowana wraz z rodzicami, albo była osadzona w obozie pracy przez Trzecią Rzeszę (por. wyroki NSA z 30.01.2001 r, V SA 921/00, niepublikowany, LEX nr 79627. z V SA 674/00, niepublikowany, LEX nr 501664.12.2000 r., z 10.12.1999 r., V SA 1136/99, niepublikowany, LEX nr 49292).

Zdaniem Sądu wskutek przyjęcia, że osoba małoletnia, niezdolna do pracy, nie może uzyskać uprawnienia do świadczenia pieniężnego, organ naruszył prawo materialne, a mianowicie art. 2 powołanej wyżej ustawy z 31.05.1996 r.

Ponadto, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że H.B. nie był osadzony w obozie pracy przymusowej. W odpowiedzi na skargę organ wyraził natomiast inny pogląd, a mianowicie że skarżący przebywał na terenie obozu mieszkalnego wraz z innymi dziećmi robotników przymusowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że w książce pracy (Arbeitsbuch) S.B., ojca skarżącego (k. 10), znajduje się wpis, że jego miejscem zamieszkania było: Netzschkau, Lager Plauener Str. 34-36, czyli w obozie.

Zdaniem Sądu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, czym naruszył art. 7 i 77 § l k.p.a. Nie wyjaśnił mianowicie, dlaczego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odmówił wiarygodności twierdzeniom skarżącego, co do tego, że obóz w którym przebywał on, jest obozem pracy. Również twierdzenie organu zawarte w odpowiedzi na skargę, o tym że H.B. przebywał na terenie obozu mieszkalnego dla dzieci nie zostało uzasadnione. Organ powinien scharakteryzować źródło na którym się oparł określając, jakie obozy na terenie Trzeciej Rzeszy były obozami pracy przymusowej oraz ocenić, czy dane podane w przytoczonej publikacji są pełne.

Organ powinien w ramach postępowania administracyjnego ustalić charakter obozu, w którym mieszkał skarżący. Ponadto powinien rozważyć, jakie znaczenie może mieć dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, że w znajdującym się w aktach sprawy formularzu zameldowania M.B., na k. 14, wpisane jest dziecko, nazwiskiem "B.", którego imię (V.) zostało określone "ijn", a data urodzenia została podana 6.9.42, podczas kiedy skarżący H.B. urodził się 3.05.1942 r.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U,., Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 97 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) w związku z art. 200 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.