Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2047/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 7 i art. 8
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A., B. B. i C. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1418/21 w sprawie ze skargi A. A., B. B. i C. C. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 17 sierpnia 2021 r. nr NWXIV.7581.3.29.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Będzińskiego z dnia 2 czerwca 2021 r. Nr BGN-I.6821.0012.2020; 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz A. A., B. B. i C. C. solidarnie kwotę 1 171 (tysiąc sto siedemdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1418/21 oddalił skargę A. A., B. B. i C. C. na decyzję Wojewody Śląskiego z 17 sierpnia 2021 r. nr NWXIV.7581.3.29.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

A. A., w piśmie z 8 maja 2020 r., oraz C. C. i B. B., w pismach z 11 maja 2020 r., zwrócili się do Starosty Będzińskiego z wnioskami o zwrot nieruchomości gruntowej o powierzchni 3 238 m2, położonej w X. przy ul. [...], oznaczonej jako dz. nr [1], stanowiącej obecnie część działki nr [2]. W uzasadnieniu wniosków podali, że wymieniona nieruchomość, na podstawie decyzji Naczelnika Miasta X. z 30 grudnia 1976 r. nr GT/ZGT/IV-45/1402/76, została przymusowo wykupiona od ich babci, D. D., na rzecz Skarbu Państwa i nie została przeznaczona na cel wywłaszczenia, tj. gospodarstwo rolne. Obecnie jest działką budowlaną, a wnioskodawcom w drodze spadkobrania przysługuje udział po 7/36 (A. A. i C. C.) i 4/36 (B. B.) w wywłaszczonej nieruchomości. Z tego powodu wnioskodawcy domagali się zwrotu nieruchomości w zamian za zwaloryzowane odszkodowanie.

Starosta Będziński decyzją z 2 czerwca 2021 r. Nr BGN-I.6821.0012.2020 umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w X., oznaczonej jako dz. nr [1] o powierzchni 0,3238 ha, obecnie wchodzącej w skład działek o numerach: [2]/1, [2]/3 i [2]/4.

Wojewoda Śląski, po rozpoznaniu odwołania A. A., B. B. i C. C., decyzją z 17 sierpnia 2021 r. nr NWXIV.7581.3.29.2021 utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zdaniem organu II instancji, skoro nieruchomość nie została wywłaszczona na cel publiczny, to nie była możliwa weryfikacja jej zbędności z punktu widzenia przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", i instytucji zwrotu nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę wniesioną przez A. A., B. B. i C. C. na decyzję Wojewody Śląskiego z 17 sierpnia 2021 r.

Jak podkreślił Sąd I instancji, podstawą materialnoprawną decyzji Naczelnika Miasta X. z 30 grudnia 1976 r. nr GT/ZGT/IV-45/1402/76 był art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U. poz. 14 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.w.", i rozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania licytacji nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U. poz. 57 ze zm.), powoływane dalej jako "rozporządzenie". Sąd podzielił stanowisko organów administracyjnych, zgodnie z którym przepis art. 216 u.g.n. odnosi się do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wymienionych w nim aktów prawnych. Wśród wskazanych w treści art. 216 u.g.n. aktów nie wymieniono ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych. Katalog przypadków wywłaszczenia, wymienionych w art. 216 u.g.n., ma charakter zamknięty. Jeśli art. 136 ust. 3 i art. 216 u.g.n. nie wymieniają przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych, to nie ma podstaw do stosowania przepisów regulujących zwrot do nieruchomości, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji wydanej na podstawie art. 3 ust. 3 i 4 u.p.w.

Dlatego też, Sąd I instancji uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), powoływanej dalej jako "K.p.a.".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli A. A., B. B. i C. C. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w związku z art. 1 § 1 i § 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.u.s.a.", w związku z art. 216 ust. 1 u.g.n. przez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji naruszenia prawa przez organy administracji publicznej, co stanowi niewykonanie obowiązku należytej kontroli, a tym samym naruszenie art. 1 § 1 i 2 oraz art. 3 P.u.s.a., i co tym samym doprowadziło do oddalenia skargi, podczas gdy decyzja Starosty Będzińskiego została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 216 ust. 1 in fine u.g.n. przez jego niezastosowanie, prowadzące do umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości;

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 oraz art. 3 P.u.s.a. w związku z art. 216 ust. 1 u.g.n. przez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji naruszenia prawa przez organy administracji publicznej, co stanowi niewykonanie obowiązku należytej kontroli, a tym samym naruszenie art. 1 § 1 i § 2 oraz art. 3 P.u.s.a., i co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi, podczas gdy decyzja Starosty Będzińskiego została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 112 ust. 2 u.g.n. przez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że przejęcie działki (objętej wnioskiem skarżących) przez Skarb Państwa w celu przekazania Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w X. pod uprawę rolną, nie stanowi wywłaszczenia, co doprowadziło do umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości;

3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 8 K.p.a. przez nierozważenie przez Sąd I instancji całokształtu okoliczności sprawy (i dokonanie analizy jedynie w granicach skargi) wbrew przepisom nakazującym wszechstronne rozważenie i rozpatrzenie sprawy, zgodnie z zasadą praworządności, nakazującej podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes stron, co doprowadziło do braku rozważenia, czy w przedmiotowej sprawie organ administracji publicznej w prawidłowy sposób ustalił stan faktyczny oraz zaistnienie przesłanek, których spełnienie przez wnioskujących o zwrot nieruchomości było konieczne dla wydania przez Starostę Będzińskiego decyzji, a to analizy faktu przejęcia nieruchomości decyzją administracyjną na rzecz Państwa i jej przekazania Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w X. pod uprawę rolną, co stanowi przesłankę pozytywną zwrotu, zawartą w art. 216 ust. 1 in fine u.g.n., co spowodowało wydanie decyzji o umorzeniu postępowania oraz oddalenie skargi przez Sąd I instancji.

Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zwrot niezbędnych kosztów postępowania sądowego oraz zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Sąd I instancji w wyroku odniósł się tylko do części art. 216 ust. 1 u.g.n., w której wskazano, że przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów, które następnie wyliczono. Sąd I instancji pominął jednak drugą część przepisu art. 216 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którą przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio również do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Zatem, w końcowej części art. 216 ust. 1 u.g.n. mowa ogólnie o wywłaszczeniach na rzecz przedsiębiorstw gospodarki rolnej i Tatrzańskiego Parku Narodowego. Oznacza to, zdaniem wnoszących skargę kasacyjną, że w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie przepisów innych niż ustawa, badaniu podlegają nie tylko przepisy, które stanowiły podstawę wywłaszczenia, ale bada się, jaki był w istocie cel pozbawiania właściciela prawa do jego własności.

Jak podkreślili wnoszący skargę kasacyjną, w uzasadnieniu treści decyzji z 30 grudnia 1976 r. wskazano, że "nieruchomość zostaje przejęta, ponieważ jest niezbędna jednostce gospodarki uspołecznionej" do jej wykorzystania i "podjęcia produkcji rolnej". Jednym z podmiotów zaliczanych do "jednostek gospodarki uspołecznionej" były właśnie rolnicze spółdzielnie produkcyjne. W znajdującym się w aktach postępowania piśmie Naczelnika Miasta X. z 26 listopada 1979 r., kierowanym do E. E., wskazano, że działka będzie wykorzystywana w celach uprawnych przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną "[...]" w X. Wskazane okoliczności oraz dowód w postaci pisma z 26 listopada 1979 r. nie zostały jednak wzięte pod uwagę przez organy administracyjne i Sąd I instancji.

W ocenie wnoszących skargę kasacyjną, w sprawie błędnie przyjęto, że w stosunku do nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie miało miejsca wywłaszczenie. Nie sama nazwa ustawy, na podstawie której dokonano przymusowego pozbawienia własności, decyduje, czy do wywłaszczenia w istocie doszło.

Jak zaznaczyli wnoszący skargę kasacyjną, w sprawie nastąpiło przymusowe przejęcie własności prywatnej. Właściciele nieruchomości nie zgodzili się na przejęcie własności, ani nie zostali skutecznie zawiadomieni o wszczęciu postępowania administracyjnego i o jego przebiegu, co potwierdza pismo E. E. do Naczelnika Miasta X. z 30 października 1979 r., znajdujące się w aktach sprawy. Pismo zawiera ponadto "swoisty wniosek o przywrócenie terminu do udziału w postępowanie administracyjnym" (przez powołanie się na brak wiedzy i brak możliwości uczestnictwa w postępowaniu ze względu na chorobę i pobyt w szpitalu). Nieruchomość została przekazana Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w X. pod uprawę rolną, ale wskazany cel nie został zrealizowany. Powyższe okoliczności oznaczają, że opisane działania nosiły znamiona wywłaszczenia.

Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną,

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekli się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, ponieważ podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach są trafne.

W skardze kasacyjnej podniesiony został zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 216 ust. 1 u.g.n., przez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji naruszenia prawa przez organy administracji, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 216 ust. 1 in fine u.g.n., przez jego niezastosowanie. Zarzut ten jest zasadny. Sąd I instancji dokonując wykładni art. 216 u.g.n. przytoczył treść tego przepisu (ust. 1 i ust. 2) wymieniając wszystkie przypadki nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa, do których stosuje się odpowiednio rozdział 6 działu III ustawy. Sąd stwierdził, że wymieniony katalog aktów prawnych pełni istotną funkcję, pozwala bowiem na zwrot nieruchomości wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw, które obecnie nie obowiązują. Następnie Sąd zwrócił uwagę, że tylko w przypadku gdyby ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych była objęta regulacją ustawy o gospodarce nieruchomościami, wówczas kwestia zwrotu tak utraconych nieruchomości byłaby możliwa. Sąd podkreślił również, że przepisy prawne zawarte w art. 216 u.g.n. nie podlegają wykładni rozszerzającej i tylko wymienione w nim akty prawne pozwalają na zwrot wywłaszczonych nieruchomości.

Pogląd prawny Sądu I instancji jest tylko częściowo poprawny. Rację ma Sąd stwierdzając, że katalog aktów prawnych wymienionych w art. 216 jest zamknięty. Nie przeczą temu również skarżący kasacyjnie. Powszechnie przyjmuje się w judykaturze, że art. 216 u.g.n. konstruuje w wyczerpujący sposób zakres odesłania i zawartego w nim wyliczenia aktów normatywnych odejmujących w swoim czasie własność i nie może być traktowany jako egzemplifikacja, lecz jako lista zamknięta. Jest to bowiem norma o charakterze szczególnym nie podlega więc interpretacji rozszerzającej.

Jednak dokonując wykładni art. 216 ust. 1 u.g.n. Sąd I instancji nie zwrócił uwagi, że ustawodawca dopuścił stosowanie rozdziału 6 działu III ustawy do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa nie tylko w przypadku, gdy to przejęcie lub nabycie nastąpiło na podstawie wymienionych aktów prawnych, ale również w przypadku nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego (ust. 1 in fine).

W kwestii tej Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w wyroku z 30 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 69/15 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a stanowisko to skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na str. 6, Sąd przytaczając treść przepisu art. 216 u.g.n. wymienia również nieruchomości wywłaszczone na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jednak nie odnosi się do tej regulacji. Tymczasem z powyższej regulacji wynika, że zwrotu nieruchomości w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami można domagać się bez względu na podstawę prawną przejęcia lub nabycia nieruchomości, w sytuacji gdy nieruchomości przejęto lub nabyto na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej (jak również w odniesieniu do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego).

Powyższa regulacja ma istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie, gdyż wniosek o zwrot dotyczy nieruchomości, która została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Miasta X. z 30 grudnia 1976 r. Wprawdzie w podstawie prawnej tej decyzji wskazano art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych, który na dzień wydania decyzji stanowił, że cenę wywoławczą ustala się według cen określonych w przepisach o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, to jednak przepis art. 3 ust. 4 w brzmieniu sprzed zmiany przez art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. (Dz.U. poz. 251) zmieniającej tę ustawę z dniem 4 listopada 1971 r., stanowił: "Państwu służy prawo pierwokupu nieruchomości poddanej licytacji po cenie ustalonej w wyniku licytacji. W razie braku nabywców Państwu przysługuje prawo wykupu nieruchomości po cenie wywoławczej.". Przepis art. 3 ust. 5, według stanu prawnego sprzed zmiany u.p.w., stanowił zaś: "Cenę wywoławczą ustala się według cen określonych w przepisach o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych". Po nowelizacji u.p.w., treść art. 3 ust. 4 został przeniesiona do art. 3 ust. 3 u.p.w., a treść art. 3 ust. 5 znalazła się w art. 3 ust. 4 u.p.w., czego – jak należy mniemać – nie uwzględnił organ wydający decyzję w dniu 30 grudnia 1976 r. W istocie więc podstawę prawną decyzji stanowił przepis ustępu wcześniejszego, czyli art. 3 ust. 3 u.p.w. oraz - wskazany w decyzji – przepis § 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania licytacji nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych.

Powołana ustawa regulowała przymusowy wykup nieruchomości w drodze licytacji (art. 3 ust. 1 ustawy). Zgodnie zaś z art. 3 ust. 3 u.p.w.: "Państwu służy prawo pierwokupu nieruchomości poddanej licytacji po cenie ustalonej w wyniku licytacji. W razie braku nabywców Państwu przysługuje prawo wykupu nieruchomości po cenie wywoławczej.". Z kolei § 10 powołanego rozporządzenia (wydanego na podstawie art. 4 ust. 3 powoływanej ustawy) stanowił, że prawo wykupu wykonuje prezydium powiatowej rady narodowej w drodze wydania decyzji, w razie gdy licytacja nie doszła do skutku z powodu braku licytantów, a nieruchomość jest potrzebna na cele rozwoju rolniczych jednostek gospodarki uspołecznionej lub też może być należycie zagospodarowana przez innych rolników indywidualnych. Z kolei w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji z 30 grudnia 1976 r. wskazano m.in., że "ze względu na to, że nieruchomość jest potrzebna jednostce gospodarki uspołecznionej celem zapewnienia jej racjonalnego wykorzystania i podniesienia produkcji rolnej, przeto uzasadnione jest wykonanie prawa wykupu przysługującego Państwu.".

Mając powyższe na uwadze zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego tj. art. 216 ust. 1 in fine u.g.n. jest zasadny. Zarówno organy orzekające w sprawie, jak i Sąd I instancji, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie zwrócili uwagi, że ustawodawca dopuścił stosowanie rozdziału 6 działu III ustawy do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa, nie tylko w przypadku gdy to przejęcie lub nabycie nastąpiło na podstawie wymienionych aktów prawnych, ale również w przypadku nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, co w rozpoznawanej sprawie może mieć znaczenie zważywszy na treść decyzji z 30 grudnia 1976 r. i podstawę prawną jej wydania.

Skutkiem naruszenia prawa materialnego było naruszenie przepisów postępowania przez nierozważnie całokształtu okoliczności sprawy i brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ustalenie okoliczności faktycznych sprawy ograniczone bowiem zostało do stwierdzenia, że decyzja z 30 grudnia 1976 r. została wydana na podstawie u.p.w., a ta ustawa nie została wymieniona w katalogu ustaw zawartym w art. 216 u.g.n. Natomiast organy nie prowadziły żadnych ustaleń w sprawie z punktu widzenia przesłanki ustawowej zawartej w art. 216 ust. 1 in fine, dotyczącej nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku.

Zgodnie zaś z art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie może rozpoznać skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

W rozpoznawanej sprawie istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona co pozwoliło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Starosty Będzińskiego z 2 czerwca 2021 r. Nr BGN-I.6821.0012.2020, gdyż doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na rozpoznanie sprawy, a także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie zobowiązany uwzględnić wskazane stanowisko prawne dotyczące wykładni art. 216 ust.1 in fine u.g.n., a w konsekwencji poczynić ustalenia i dokonać oceny prawnej z punktu widzenia spełnienia bądź niespełnienia przesłanki ustawowej dotyczącej nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 lit. a i lit. c oraz w związku z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z 2023 r. poz. 1964).