Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1644/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, sędzia WSA Jacek Kaute, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem datowanym na 17 czerwca 2021 r. J. S. (zwana dalej: "Zobowiązana", "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. postanowienie z [...] kwietnia 2021 r., nr [...], w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] stycznia 2021 r., nr [...].

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: "organ egzekucyjny") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec J. S. na podstawie własnych tytułów wykonawczych z [...] grudnia 2019 r. od nr [...] do nr [...] obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za okres 02,12/2015 r., 02-12/2016 r. w kwocie należności głównej w wysokości 29 466,00 zł oraz z [...] września 2020 r. o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres 01-ll/2014 r., 01,05/2015 r., oraz zaległości z tytułu podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za okres 01-11/2013 r., 01-12/2014 r., 01-12/2015 r., 01-12/2016 r., 01-12/2017 r. w kwocie należności głównej w wysokości 65 992,00 zł.

Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] września 2019 r., nr [...].

Organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniami z [...] października 2020 r., nr [...] oraz nr [...], dokonał zajęcia rachunku bankowego prowadzonego na rzecz Zobowiązanej przez B. S.A, oraz świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS. Powyższe zawiadomienia o zajęciu doręczono dłużnikom zajętych wierzytelności odpowiednio w dniu 1 października 2020 r. oraz 8października 2020 r. Zobowiązana otrzymała w/w zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 9 października 2020 r.

W odpowiedzi Bank poinformował o zbiegu egzekucji, natomiast organ rentowy poinformował, że od listopada potrącenia w wysokości 837,44 zł będą przekazywane na rachunek ZUS [...] Oddz. w W., który nabył prawo do prowadzenia egzekucji z tego środka egzekucyjnego.

Zobowiązana pismem z 15 października 2020 r. złożyła skargę na czynność egzekucyjną nr [...] z dnia [...] października 2020 r., którą uzupełniła pismem z 15 listopada 2020 r. Zaskarżonej czynności zarzuciła skierowanie środka egzekucyjnego wyłącznie do niej jako spadkobiercy, mimo że drugi spadkobierca posiada większą część masy majątkowej i korzysta z jej przychodów. Wskazała, że środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy i zagraża egzystencji jej trzyosobowej rodziny, która jest wyłącznie na jej utrzymaniu.

Wobec powyższego Zobowiązana wniosła o:

- natychmiastowe wstrzymanie jakiejkolwiek egzekucji ze świadczenia emerytalnego,

- uchylenie zastosowanego środka egzekucyjnego jako zbyt uciążliwego i nieefektywnego środka egzekucyjnego,

- zabezpieczenie należnych Skarbowi Państwa kwot na majątku, w którym powstały, a w szczególności przychodów z jej wynajmowania tj. ok 14 tyś miesięcznie,

- przekazanie informacji o podejmowanych przez Urząd środkach egzekucyjnych wobec odpowiedzialnego solidarnie za zobowiązania wobec Skarbu Państwa,

- niezwłoczne zwrócenie zajętych kwot.

Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] stycznia 2021 r., nr [...], oddalił powyższą skargę na czynność egzekucyjną. Powyższe postanowienie zostało doręczone Stronie w dniu 9 lutego 2021 r.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Zobowiązana pismem z 16 stycznia 2021 r. złożyła zażalenie, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do jej osoby oraz o zwrot pobranych kwot z emerytury. Zobowiązana nie zgadza się ze stwierdzeniem, że jej emerytura jest jedynym składnikiem majątku, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji. Ponownie wskazała na możliwość prowadzenia egzekucji z czynszu za wynajem nieruchomości będącej obecnie współwłasnością Zobowiązanej oraz jej brata J. L.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. przywołanym na wstępie postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. Postanowienie to zostało doręczone Zobowiązanej w dniu 21 maja 2021 r.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem datowanym na 17 czerwca 2021 r. J. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła obrazę prawa materialnego poprzez powierzchowną ocenę stanu faktycznego, nieuwzględnienie rzeczywistych faktów oraz w konsekwencji działanie na szkodę interesów Skarbu Państwa. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i prowadzenie egzekucji ze sprzedaży nieruchomości wchodzącej w skład masy spadkowej lub czynszu dzierżawczego za korzystanie z niej przez inne podmioty.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa.

W świetle art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W tym stanie rzeczy rozpoznanie przedmiotowej skargi jest dopuszczalne.

Skarga złożona w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem sporu pomiędzy stronami w rozpoznawanej sprawie jest zasadność oddalenia wniesionej przez Skarżącą skargi na czynność egzekucyjną zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie egzekucyjne w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte przed 30 lipca 2020 r. Środki egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego Skarżącej oraz zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS zostały dokonane na mocy zawiadomień o zajęciu datowanych na [...] października 2020 r., które zostały doręczone dłużnikom zajętych wierzytelności odpowiednio w dniu 1 października 2020 r. oraz 8 października 2020 r. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy do skargi na czynność zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS winny być zastosowane przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.

Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego stanowiło podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji, co oznacza, że nie jest dopuszczalne podnoszenie tego rodzaju zarzutu w skardze na czynność egzekucyjne. Od 30 lipca 2020 r. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego stanowi podstawę skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W obu przypadkach warunkiem koniecznym dopuszczalności uznania, że zastosowany środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy, jest stwierdzenie, że istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku. Jedynie w takiej sytuacji będzie można zrezygnować ze stosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i zastosować te środki, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Należy jednak zaznaczyć, że zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy zastosowanie tego środka nie zniweczy efektywności egzekucji.

Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skoro w rozpoznawanej sprawie winny być stosowane przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., to organ egzekucyjny powinien oddalić skargę wskazując na niedopuszczalność oparcia jej na twierdzeniu o nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Alternatywnie organ mógłby pouczyć Zobowiązaną, że kwestia nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego może być podniesiona jako zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Pomimo to organ odniósł się merytorycznie do twierdzeń podniesionych w skardze i uznał ją za niezasadną. Zaskarżone postanowienie pomimo to należy uznać za odpowiadające prawu, bowiem w żadnym przypadku podniesiony zarzut nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego nie mógł zostać uwzględniony przez organ egzekucyjny.

Skarżąca nie wskazała na możność zastosowania innych środków egzekucyjnych w stosunku do jej majątku. Wskazała natomiast na możność zastosowania środków egzekucyjnych wobec majątku jej brata J. L. W tej sytuacji nie można jednak uznać, że Zobowiązana wskazała na inny składnik jej majątku, do którego można byłoby skierować egzekucję. Niezależnie od tego, jak bardzo uciążliwe są środki egzekucyjne zastosowane wobec Zobowiązanej, organ egzekucyjny nie mógł odstąpić od ich stosowania. Odmowa uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne nie narusza zatem prawa. Wszystkie zarzuty sformułowane w skardze są zatem niezasadne.

Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.