Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 49/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 5, art. 3, art. 4 ust. 3, art. 5 ust. 1, ust. 1c, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 15j ust. 1, art. 23a ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 227
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.
article: art. 11
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 64 ust. 1 pkt 14
journal: Dz.U. 2023 poz 615
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.)
article: art.189f par.1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 628
law: Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 1 września 2023 r., nr 1601-IOA.4246.15.2023.7 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych bez koncesji na automatach do gier oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu [dalej: Dyrektor, organ odwoławczy] z 1 września 2023 r. nr 1601-IOA.4246.16.2023.7, wydana po rozpatrzeniu odwołania P. S. [dalej: strona, skarżący], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu [dalej: Naczelnik, organ I instancji] z 21 kwietnia 2023 r. nr 388000-COP.4246.23.2022, nakładającą karę pieniężną w kwocie 400.000 zł z tytułu urządzania gier hazardowych bez koncesji na automatach do gier.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Funkcjonariusze Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu przeprowadzili 10 stycznia 2019 r. kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 227) [dalej: ugh] w salonie gier "[...]", położonym w K. przy ul. [...]. W toku czynności kontrolnych funkcjonariusze ujawnili cztery automaty do gier: [...] nr [...], [...] nr [...], [...] nr [...], [...] nr [...]. Pracownik salonu przekazał kontrolującym 4 klucze serwisowe do automatów i pieniądze przeznaczone na wypłatę wygranych. Na wszystkich ujawnionych urządzeniach przeprowadzono eksperyment procesowy polegający na odtworzeniu możliwości prowadzenia gier. W jego wyniku funkcjonariusz ustalił, że na automatach tych, można urządzać, w celach komercyjnych, gry losowe o wygrane rzeczowe. Na wszystkich urządzeniach znajdowały się naklejki zawierające numer urządzenia oraz informację, że "Właścicielem jest Spółka L. z o.o. ul. [...] II piętro, pokój [...], C. [...]". Biegły sądowy z zakresu informatyki, telekomunikacji i automatów do gier, potwierdził w opinii z 13 stycznia 2020 r., że gry rozgrywane na przedmiotowych urządzeniach spełniają kryteria gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

Świadkowie zeznali, że automaty nie wypłacają wygranych, lecz są one wypłacane przez pracowników lokalu. Skarżący zatrudniał pracowników lokalu, nadzorował ich i wypłacał im wynagrodzenie, a także przywoził pieniądze przeznaczone na wygrane. Skarżący naprawiał automaty i zabierał pieniądze wyjęte z automatów. W lokalu był monitoring i skarżący zawsze wiedział, co się dzieje w lokalu. Ponadto poinstruował świadków, żeby w czasie przesłuchań nie mówili nic o nim samym, nakazał im też mówić, że pieniądze wyjmowane z automatów były zabierane przez serwisanta z firmy. Skarżący wskazał też właścicielce lokalu firmę G. z siedzibą w Ż. jako najemcę lokalu, zorganizował spotkanie z Prezesem tej spółki, w celu podpisania umowy najmu lokalu, a następnie opłacał gotówką czynsz za najem.

Naczelnik wydał 21 kwietnia 2023 r. decyzję nr 388000-COP.4246.23.2022, którą nałożono na stronę karę pieniężną w kwocie 400.000 zł. W uzasadnieniu wskazał, że strona, działając bez koncesji, urządzała gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ugh. Stwierdził bowiem, że ujawnione w przedmiotowym lokalu automaty do gier były urządzeniami elektronicznymi, na których zainstalowano gry o charakterze losowym, ponieważ gracz nie miał wpływu na ich wynik. O konfiguracji znaków na bębnach automatów decydowało oprogramowanie sterujące grami i mechanizmy urządzeń. Wynik gry był nieprzewidywalny, niezależny od woli i zręczności grającego. O prowadzeniu na ww. automatach działalności komercyjnej świadczy konieczność uiszczenia określonej kwoty (zakredytowanie) w zamian za możliwość przeprowadzenia gier. W wyniku gry można było uzyskać wygraną pieniężną lub wygraną rzeczową, ponieważ za uzyskane punkty można było przeprowadzić kolejne gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze. Strona nie zgodziła się z powyższym orzeczeniem i wniosła odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor wydał 1 września 2023 r. decyzję nr 1601-IOA.4246.16.2023.7 utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika. W uzasadnieniu opisał ustalony stan faktyczny sprawy, dokonał wykładni relewantnych przepisów ustawy o grach hazardowych, a także wyjaśnił, że ustalony przebieg gier możliwych do rozegrania na przedmiotowych automatach wyklucza uznanie ujawnionych automatów za urządzenia niehazardowne, w których wynik gier zależy jedynie od zręczności, zdolności, umiejętności czy wiedzy gracza. Automaty są urządzeniami elektronicznymi, na których organizowane są gry w celach komercyjnych, gdyż udział w nich jest odpłatny. Warunkiem uruchomienia tych automatów jest ich zakredytowanie wybraną kwotą (automaty wyposażone są w akceptory banknotów) oraz zaakceptowanie regulaminu gier. Po zaakceptowaniu regulaminu gry, ustaleniu odpowiedniej stawki za grę i naciśnięciu przycisku START nastąpiło pobranie punktów z pola CREDIT w wysokości wybranej wcześniej stawki za grę i wprowadzenie w ruch obrotowy wyświetlonych bębnów z symbolami. Grający nie miał wpływu na moment zatrzymania się bębnów w taki sposób, aby ułożyły się w układ skutkujący wygraną. Gdy po zatrzymaniu się bębnów symbole ułożyły się w układ wygrywający, grający otrzymywał wygraną punktową dodawaną do punktów w polu CREDIT. Punkty wygrane w poprzednich grach, dodane do punktów w polu CREDIT, umożliwiały rozgrywanie nowych gier bez konieczności ponownego zakredytowania automatów (wygrana rzeczowa). Gry można było rozgrywać do momentu wyczerpania punktów w polu CREDIT. Zatem oferowane przez te automaty gry mają charakter losowy oraz umożliwiają uzyskanie wygranych rzeczowych w postaci kontynuacji gry. Tym samym gry oferowane przez przedmiotowe urządzenia są grami na automatach w rozumieniu przepisów ugh. Ustalenia te potwierdza również opinia biegłego. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że w dniu przeprowadzenia kontroli (10 stycznia 2019 r.) strona nie była zatrudniona przez spółkę G. albo spółkę L. Spółka L. nigdy nie nakładała na stronę obowiązków związanych z obsługą automatów do gier, w dacie kontroli strona nie była pracownikiem tej spółki, ani też nie miała z nią żadnych powiązań innego rodzaju określonego prawem. Zatem urządzając gry na automatach w przedmiotowym lokalu strona nie działała w imieniu żadnej z tych firm, lecz wyłącznie we własnym imieniu i na własny rachunek. Skarżący samodzielnie zajmował się sprawami przedmiotowego lokalu, w którym były urządzane gry na automatach, a mianowicie: opłacał czynsz za najem lokalu, poszukiwał pracowników, decydował kogo zatrudni i ustalał warunki zatrudnienia, określał pracownikom obsługi lokalu, jakie czynności służbowe mają wykonywać, wypłacał wynagrodzenia pracownikom, przywoził pieniądze na wypłatę większych wygranych, zabierał pieniądze wyjmowane z automatów, miał podgląd na to co się działo w lokalu poprzez monitoring, zajmował się naprawą automatów i sprawami technicznymi w lokalu. Ponadto zainicjował rozmowy (i brał w nich udział) dotyczące wynajmu lokalu na nielegalny salon gier na automatach, który znajduje się w K., w pobliżu licznych sklepów, centrum handlowego, punktów gastronomicznych, punktów usługowych, co spowodowało łatwy dostęp do automatów dla graczy, a lokal stał się odpowiednim miejscem do odpłatnego prowadzenia gier. Płacił też co miesiąc czynsz za najem lokalu w gotówce. Zebrane dowody, w ocenie Dyrektora, potwierdzają ustalenia organu I instancji, że strona podjęła aktywne działania w celu zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie eksploatacji i udostępnienia graczom automatów umożliwiających prowadzenie gier w rozumieniu art. 2 ust. 3 ugh i uzasadnione jest uznanie strony za urządzającego gry na automatach w rozumieniu ugh. Organ odwoławczy podkreślił, że powyższych ustaleń nie podważa stwierdzenie, że również spółka L. była podmiotem urządzającym gry na automatach w salonie gier "[...]" w K. przy ul. [...]. Sankcja na podstawie przepisów ugh może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji, gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie i w tym samym czasie i miejscu. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Dyrektor stwierdził, że w dniu przeprowadzenia kontroli w salonie gier "[...]" położonym w K. przy ul. [...], tj. 9 października 2018 r., nie posiadając koncesji na prowadzenie takiej działalności, skarżący urządzał na czterech niezarejestrowanych automatach gry hazardowe odpowiadające cechom wskazanym w art. 2 ust. 3 i 4 ugh (gry przeprowadzone na urządzeniu elektronicznym, o wygrane rzeczowe, zawierające element losowości). Spełniona została zatem dyspozycja art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh, w związku z czym strona podlega karze pieniężnej w kwocie 400.000 zł, zgodnie z art. 89 ust. 4 pkt 1 ugh. Organ odwoławczy stwierdził ponadto brak zaistnienia w sprawie przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o których mowa w art. 189f § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) [dalej: kpa].

Strona złożyła skargę na powyższą decyzję, podnosząc przy tym zarzuty:

1) naruszenia przepisów procedury, tj. art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.) [dalej: op], poprzez odmówienie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka Prezesa zarządu spółki L. sp. z o.o. w C. – J. S. na okoliczność ustalenia tego: jaki podmiot był urządzającym gry w lokalu przy ul. [...] w K. w dniu 9 października 2018 r., jakie były relacje łączące P. S. ze spółką L., czy skarżący był osobą decyzyjną w przedmiocie eksploatacji urządzeń do gry w przedmiotowym lokalu, jaki charakter według spółki miały gry zainstalowane w urządzeniach do gier [...] i [...], pomimo złożonego wniosku dowodowego w tym zakresie;

2) naruszenia przepisów procedury, tj. art. 188 op, poprzez odmówienie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka prezesa zarządu spółki G. Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. D. G. na okoliczność ustalenia tego: czy w okresie przed dniem 10 stycznia 2019 r. istniały jakieś związki łączące P. S. z tą spółką; a w szczególności, czy odwołujący był osobą współpracującą z przedmiotową spółką w sprawach związanych z wynajmowaniem lokali;

3) naruszenia przepisów procedury, tj. art. 188 op, poprzez odmówienie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze strony skarżącego P. S. na okoliczność ustalenia tego: jaki podmiot był urządzającym gry w lokalu przy ul. [...] w K. w dniu 9 października 2018 r., jakie były w tej dacie relacje łączące P. S. ze spółką L., czy skarżący był osobą decyzyjną w przedmiocie eksploatacji urządzeń do gry w przedmiotowym lokalu;

4) naruszenia przepisów procedury, tj. art. 188 op w zw. z art. 197 op, poprzez odmówienie przeprowadzenia dowodu z uzupełniającej opinii biegłego sądowego z zakresu automatów do gier, który po przeprowadzeniu gier na tych automatach miał wydać opinię na okoliczność metodologii badań oprogramowania zainstalowanego w urządzeniach typu [...] i [...], stopnia zaawansowania tych badań, zakresu wiadomości specjalistycznych niezbędnych do przeprowadzenia badań oprogramowania, sposobu prowadzenia gier na przedmiotowych urządzeniach oraz wniosków końcowych wynikających z wykonanych czynności badawczych, pomimo złożonego wniosku dowodowego w tym zakresie;

5) błędu w ustaleniach faktycznych, a w konsekwencji niewłaściwego przyjęcia, iż skarżący urządzał gry na automatach opisanych w treści decyzji;

6) naruszenia art. 133 § 1 op w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh, poprzez skierowanie skarżonej decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach bez koncesji do podmiotu nie będącego urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh;

7) naruszenia art. 122 w zw. z art. 197 op, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia przez organ wszystkich okoliczności niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i w konsekwencji oparcie wydanej decyzji na błędnych ustaleniach faktycznych dotyczących ustalenia tego, jaki podmiot jest odpowiedzialny za urządzanie gier na przedmiotowych automatach w lokalu przy ul. [...] w K. w dniu 9 października 2018 r.;

8) błędu w ustaleniach faktycznych, a w konsekwencji przyjęcia, iż gry na przedmiotowych urządzeniach mogą być uznane za gry na automatach określone w art. 2 ust. 3-5 ugh, tj. jako gry losowe, do których stosuje się ograniczenia wynikające z przepisów ugh;

9) naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na treść decyzji, tj. art. 189d i 189f kpa, poprzez błędne ich zastosowanie przez organy obu instancji w zakresie dyrektyw wymiaru kary i nieskorzystanie z możliwości zmniejszenia jej wymiaru lub odstąpienia od jej wymierzenia, mimo istnienia takiego obowiązku.

Skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości,

2) zasądzenie od Skarbu Państwa - Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz skarżącego kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skarżący argumentował, że w lokalu przy ul. [...] w K. działalność gospodarczą polegającą na urządzaniu gier na automatach nielosowych prowadziła L. sp. z o.o. w C. Właściwe, zdaniem strony, ustalenia faktyczne wskazują, że działalność polegająca na eksploatacji urządzeń do gier [...] oraz [...] w przedmiotowym lokalu realizowana była przez inny podmiot. Jedynym podmiotem, który można by uznać za urządzającego takie gry jest w tym przypadku właściciel urządzeń, tj. spółka L. Błędnie zostało przyjęte, że na skarżącym ciążyły jakiekolwiek obowiązki związane z obsługą przedmiotowych urządzeń. Skarżący nie wydawał też nigdy w tym zakresie nikomu żadnych poleceń. Spółka L. nigdy nie nakładała na niego obowiązków związanych z ich obsługą. Skarżący nie był pracownikiem spółki urządzającej gry na urządzeniach, ani też nie miał z tą spółką żadnych powiązań innego rodzaju określonego prawem. Przy wymierzaniu kary wobec skarżącego doszło do błędnego ustalenia faktycznego, poprzez przypisanie mu roli urządzającego gry, podczas, gdy należy stwierdzić, że sytuacja taka nie miała miejsca. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie, za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt. 1 ugh należy uznać taki podmiot, który prowadzi działalność na automatach na swój rachunek i swoje ryzyko, który czerpie bezpośrednie korzyści stosownie do wyników gier z takiej działalności, organizuje całą działalność hazardową, w tym również, poprzez zlecanie wykonywania poszczególnych czynności innym osobom, które wówczas działają nie na swoją rzecz, ale na rzecz podmiotu urządzającego gry. Skarżący z pewnością nie wykonywał czynności związanych z eksploatacją ujawnionych w lokalu automatów na swój rachunek i swoje ryzyko. Zatem nie sposób uznać go za urządzającego gry na tych automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh. Dalej skarżący podniósł, że błędne jest ustalenie, że gry na przedmiotowych automatach mogą być uznane za gry na automatach hazardowych w rozumieniu przepisów ugh. Skarżący uzyskał od spółki L. opinie techniczne dotyczące przedmiotowych urządzeń i przedstawił ją w niniejszej sprawie wraz ze stosownymi wnioskami dowodowymi. Ustanowiony w sprawie biegły, przy wydawaniu opinii, nie przeprowadził w ogóle gier na przedmiotowych urządzeniach. Tym samym nie miał wystarczającego materiału dowodowego, na którym mógłby się oprzeć ustalając charakter gier, których nie przeprowadził. Samo spostrzeżenie, że dany gracz (w tym przypadku funkcjonariusz celny lub biegły) nie przewidział wyniku gry lub nie wpłynął na wynik gry, w żaden sposób nie dowodzi, czy przewidzenie wyniku lub wpłynięcie na wynik gry było możliwe, a jeśli tak to jakich umiejętności i wiedzy wymagało. Zdaniem skarżącego eksperyment przeprowadzony w dniu kontroli jest bezwartościowy w realiach niniejszej sprawy. Strona podkreśliła, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, które wymagały wiedzy specjalistycznej, której funkcjonariusze celno-skarbowi nie posiadają. Dla prawidłowego ustalenia charakteru gier na urządzeniach typu [...] i [...] konieczne było przeprowadzenie dalszych badań tych gier przez biegłego sądowego, czego w sprawie zabrakło. Organy obu instancji dokonały błędnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ponieważ urządzenia do gier [...] i [...], o które chodzi w sprawie posiadały stosowne opinie techniczne. Opinie te stwierdzają jednoznacznie, że ww. automaty nie są urządzeniami, do których stosuje się przepisy ustawy o grach hazardowych, a zatem nie są one urządzeniami do gier losowych. W sprawie strona zgłosiła dowód z opinii biegłego B. B. stwierdzających w konkluzji, że oprogramowanie sterujące działaniem urządzeń do gier [...] i [...] nie zawiera elementu losowego, ani też nie wyczerpuje znamion gry losowej. Opinie te powinny rzutować na ocenę całego materiału dowodowego, a co najmniej wzbudzić wątpliwości w zakresie prawidłowości przeprowadzonego eksperymentu i wydanej przez biegłego opinii z 13 stycznia 2020 r. Niniejsze opinie są opiniami prywatnymi, jednak wydane zostały przez osobę posiadająca wiedzę specjalistyczną i pełniącą funkcje biegłego sądowego. Zdaniem skarżącego, przy rozpoznawaniu sprawy przez organy administracji celno-skarbowej obu instancji, konieczne było także odniesienie się przez te organy do reguł dotyczących wymierzania kar uregulowanych w dziale IVa kpa zatytułowanym "Administracyjne kary pieniężne" czego również w sprawie zabrakło. W realiach niniejszej sprawy organy administracji całkowicie pominęły istotne okoliczności, które powinny zostać przeanalizowane przy dyrektywie wymiaru kary pieniężnej, czego odzwierciedlenie powinno znajdować się w uzasadnieniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, a w uzasadnieniu zanegował zasadność podniesionych przez stronę zarzutów.

W aktach sprawy administracyjnej znajduje się prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w S. Wydział Karny z 8 grudnia 2022 r., sygn. akt [...], uznający oskarżonego P. S. za winnego popełnienia czynów opisanych w punkcie XII-XXIV części wstępnej wyroku, to jest między innymi czynu polegającego na tym, że w okresie nie wcześniej niż od 9 października 2018 r. do 10 stycznia 2019 r. w lokalu Salon Gier "[...]" mieszczącym się mieszczącym się w K. przy ul. [...], wspólnie i w porozumieniu z J. S. (pełniącym funkcję Prezesa zarządu firmy L. sp. z o.o. z siedzibą w C. przy ul. [...]), urządzał i prowadził gry, na czterech automatach do gier o nazwach: [...], [...], [...], [...], określone w art. 2 ust. 3 ugh, wbrew art. 3, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 oraz art. 23a ust. 1 ugh, przy czym uczynił sobie z popełnienia przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu, popełniając je zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z nich i każdy z tych czynów wyczerpuje znamiona przestępstwa skarbowego określonego w tym samym przepisie, a odstępy czasu między nimi nie są długie, tj. uznający oskarżonego za winnego przestępstw skarbowych popełnionych w warunkach ciągu przestępstw kwalifikowanych z art. 107 § 1 kks w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 i 3 kks w zw. z art. 9 § 3 kks. Sąd, na podstawie art. 107 § 1 kks w zw. z art. 38 § 1 pkt 3 kks przy zastosowaniu art. 2 § 2 kks wymierzył P. S. karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na mocy art. 69 § 1 i 2 kk w zw. z art. 20 § 2 kks przy zastosowaniu art. 41a § 1 i 2 kks warunkowo zawiesił na okres próby 3 lat oraz wymierzył mu karę grzywny w wysokości 300 stawek dziennych, przyjmując, iż jedna stawka dzienna jest równoważna kwocie 100 złotych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.).

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) [dalej: ppsa].

W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ppsa, który jednak nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania (art. 135 ppsa).

Na zasadzie art. 11 ppsa ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.

Przepis art. 11 ppsa wprowadza na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego instytucję rozszerzonej prejudycjalności wyroku karnego. W przepisie chodzi o te przypadki, w których istnienie wyroku karnego nie jest konieczną przesłanką rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, natomiast ma wiążącą moc dowodową w zakresie zawartych w wyroku karnym ustaleń faktycznych, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o administracyjnoprawnych skutkach zdarzeń. Ponieważ sąd administracyjny, poza wyjątkowymi przypadkami przewidzianymi w art. 106 § 3 i 5 ppsa, nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych, ograniczając się do badania poprawności trybu gromadzenia oraz oceny materiału dowodowego przez organ administracyjny, jak również nie rozstrzyga sprawy administracyjnej (sprawy z zakresu administracji publicznej) co do istoty, tzn. nie ingeruje merytorycznie w treść stosunku administracyjnoprawnego (por. jednak art. 145a § 3, art. 146 § 2, art. 149 § 1b i art. 154 § 2 ppsa), to związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego wynikające z art. 11 ppsa należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracyjnego zgodnych z ustaleniami karnego wyroku skazującego. Adresatami komentowanego przepisu są zatem pośrednio organy administracji publicznej, zaś sąd nie może czynić tym organom zarzutów naruszenia przepisów o przebiegu i wynikach postępowania dowodowego w sytuacji, gdy organy te przyjmują za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia zgodne z tymi, które zadecydowały o wydaniu wyroku skazującego za przestępstwo. Jednocześnie działanie art. 11 ppsa w postępowaniu sądowoadministracyjnym sprawia, że sąd będzie musiał uznać za błędne ustalenia organów, o ile nie będą korespondowały z zasadą związania ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego. Sąd administracyjny musi uwzględnić w swoim orzekaniu prawomocny wyrok skazujący, a co najistotniejsze - nie ma prawa do jego kwestionowania czy dezawuowania w jakikolwiek inny sposób ustaleń wynikających z takiego wyroku. Innymi słowy źródłem takich ustaleń pozostaje wówczas wyłącznie wyrok karny. Powoduje on niedopuszczalność ferowania odmiennych od niego ocen na podstawie jakiegokolwiek innego materiału dowodowego zebranego w danej sprawie poddawanej osądowi sądu administracyjnego, nawet gdyby w świetle tego materiału jako zasadne mogły jawić się ustalenia organów podatkowych odmienne od tych, które wynikają z wyroku sądu karnego. Sąd administracyjny jest związany ustaleniami zawartymi wyłącznie w prawomocnym wyroku skazującym wydanym w postępowaniu karnym. Sąd administracyjny, a pośrednio również organ administracji publicznej, jest związany wyłącznie zawartymi w sentencji skazującego wyroku karnego (por. art. 413 kpk) ustaleniami co do popełnienia przestępstwa. Chodzi tutaj zatem o ustalenia faktyczne dotyczące podmiotu przestępstwa (osoby sprawcy), czynu przypisanego oskarżonemu oraz przedmiotu przestępstwa, a także miejsca i czasu jego popełnienia. Inne ustalenia faktyczne sądu karnego, dotyczące okoliczności ubocznych i zawarte w uzasadnieniu wyroku karnego, nie są wiążące dla sądu administracyjnego (chyba że chodzi o ustalenia stanowiące konieczną przesłankę określenia przestępstwa przypisanego oskarżonemu w sentencji wyroku). Sąd administracyjny jest uprawniony do oceny - tak jak i innych dowodów w sprawie - ustaleń sądu karnego zawartych w uzasadnieniu wyroku tego sądu. Uzasadnienie nie ma bowiem mocy wiążącej, ponieważ jest jedynie przejawem dochodzenia do rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę jedynie ustaleń co do popełnienia przestępstwa zawartych w prawomocnym wyroku skazującym wydanym w postępowaniu karnym, co oznacza, że skorzystanie z innych dowodów zgromadzonych w tym postępowaniu zostało pozostawione do oceny sądu administracyjnego. Sprawca przestępstwa skazany prawomocnie w procesie karnym - uczestnicząc w postępowaniu przed sądem administracyjnym w charakterze strony (uczestnika) - nie może podważać ustaleń wyroku sądu karnego skazującego go za popełnienie przestępstwa, jak również nie może skutecznie podnosić zarzutu pozbawienia go możności obrony w procesie karnym (R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 8, Warszawa 2023, art. 11 wraz z powołanym tam orzecznictwem i literaturą przedmiotu).

Na podstawie art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2024 r. poz. 628) [dalej: kks] kto wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia urządza lub prowadzi gry hazardowe, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 3, albo obu tym karom łącznie.

W opisie czynu zabronionego określonego w art. 107 § 1 kks ustawodawca posłużył się znamionami "urządzanie" i "prowadzenie. Przyjąć należy, że "urządzać" to więcej niż tylko "prowadzić", gdyż "urządzanie" jest pojęciem obszerniejszym treściowo. Obejmuje całość podjętych działań, jak np. układanie systemu i zasad gry, określanie wygranych, zatrudnienie i przeszkolenie pracowników, innymi słowy, zorganizowanie gry, a nie tylko jej prowadzenie. W judykaturze funkcjonuje ugruntowane stanowisko, że urządzanie gier hazardowych to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (I. Zgoliński [w:] A. Bułat, V. Konarska-Wrzosek, T. Oczkowski, I. Zgoliński, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2021, art. 107 i powołane tam orzecznictwo).

W rozumieniu ustawy o grach hazardowych, grami losowymi są gry, w tym urządzane przez sieć Internet, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik w szczególności zależy od przypadku (art. 2 ust. 1 ugh). Grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy (art. 2 ust. 3-5 ugh). Urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia (art. 3 ugh). Przez urządzenia do gier rozumie się wszelkie urządzenia, z wykorzystaniem których możliwe jest prowadzenie gry hazardowej oraz urządzenia, których działanie wpływa na prowadzenie gier (art. 4 ust. 3 ugh). Prowadzenie działalności w zakresie gier liczbowych, loterii pieniężnych, gry telebingo oraz gier na automatach poza kasynem gry jest objęte monopolem państwa (art. 5 ust. 1 ugh). Monopol państwa w zakresie gier na automatach poza kasynem gry jest wykonywany w salonach gier na automatach (art. 5 ust. 1c ugh). Działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości i gier na automatach może być prowadzona po uzyskaniu koncesji na kasyno gry [...] (art. 6 ust. 1 ugh). Urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, w tym turniejów gry w pokera, gier w kości oraz gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gier na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy [...] (art. 14 ust. 1 ugh). Zakazane jest posiadanie automatów do gier z wyjątkiem: 1) podmiotu posiadającego koncesję na prowadzenie kasyna gry; 2) spółki wykonującej monopol państwa w zakresie gier na automatach w salonach gier (art. 15j ust. 1 ugh). Automaty do gier, urządzenia losujące i urządzenia do gier mogą być eksploatowane przez podmioty posiadające koncesję lub zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych lub gier na automatach oraz przez podmioty wykonujące monopol państwa, po ich zarejestrowaniu przez naczelnika urzędu celno-skarbowego (art. 23a ust. 1 zd. 1 ugh).

W stanie niniejszej sprawy prawomocny wyrok sądu karnego wiążący Sąd meriti oraz organy Krajowej Administracji Skarbowej [dalej: KAS] stwierdza między innymi, że P. S. urządzał w dniu kontroli (10 stycznia 2019 r.) w salonie gier "[...]", położonym w K. przy ul. [...] gry na 4 automatach, z naruszeniem monopolu państwowego (art. 5 ust. 1 ugh), bez wymaganej prawem koncesji na kasyno gry (art. 6 ust. 1 ugh), bez zatwierdzonego w koncesji regulaminu (art. 14 ust. 1 ugh) i wbrew zakazowi eksploatacji takich automatów do gier przez podmiot nieposiadający koncesji (art. 23a ugh). W ocenie Sądu meriti, Sąd karny poczynił zatem ustalenia faktyczne i dokonał ich oceny w aspekcie wyczerpania znamion przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 kks, który to przepis penalizuje zachowania takie jak opisane w zaskarżonej decyzji Dyrektora. Co istotne, ustalenia sądu karnego są tożsame z ustaleniami obecnie prezentowanymi przez Dyrektora. W sprawie niniejszej należy więc uznać za wiążąco ustalone (art. 11 ppsa) takie okoliczności jak fakt, że ujawnione automaty pozwalały na prowadzenie gier o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości, a skarżący był urządzającym gry hazardowe bez koncesji. W sprawie znajduje zatem zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh i art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a ugh, zgodnie z którymi karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, a wysokość kary pieniężnej wynosi przypadku gier na automatach - 100 tys. zł od każdego automatu. Ustalenia Dyrektora i ich konsekwencje prawne znajdują więc umocowanie w ustawie.

Co do zarzutów skargi dotyczących zagadnień postępowania dowodowego przeprowadzanego przez organy obu instancji Sąd stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Relacje pomiędzy skarżącym a J. S., pełniącym funkcję Prezesa zarządu spółki L., zostały zakwalifikowane przez sąd karny jako działanie wspólnie i w porozumieniu, a aktywność samego skarżącego jako uczynienie sobie z popełniania przestępstw skarbowych stałego źródła dochodu. Ustalenia te wiążą Sąd oraz organy KAS na mocy art. 11 ppsa. Ewentualne przesłuchanie, w toku postępowania prowadzonego przez organy KAS, J. S. i P. S. nie było więc konieczne do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Natomiast, jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu karnego świadek D. G. został przesłuchany w toku procesu karnego i między innymi to jego zeznania przyczyniły się do wydania wyroku skazującego skarżącego za przestępstwa skarbowe z art. 107 § 1 kks.

Dalej, w ocenie Sądu, teza dowodowa skarżącego zawarta we wniosku o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego, zawarta w odwołaniu, wskazuje nie tyle na konieczność ponownego zbadania automatów, co raczej na próbę przeprowadzenia opinii biegłego w celu zbadania prawidłowości już sporządzonej opinii biegłego, z którą strona się nie zgadza. Strona wskazała bowiem na potrzebę sprawdzenia metodologii badań oprogramowania zainstalowanego w urządzeniach typu [...] i [...], stopnia zaawansowania tych badań, zakresu wiadomości specjalistycznych niezbędnych do przeprowadzania badań oprogramowania, sposobu prowadzenia gier na przedmiotowych urządzeniach i wniosków końcowych wynikających z wykonanych czynności badawczych. Strona wnioskowała zatem o sporządzenie opinii przez biegłego, który zweryfikowałby wcześniejszą opinię biegłego. Zdaniem Sądu tak sformułowany wniosek dowodowy nie zasługiwał na uwzględnienie. Ponadto skarżący nie złożył do akt sprawy administracyjnej prywatnej ekspertyzy sporządzonej przez biegłego B., do której organ odwoławczy musiałby się, zdaniem strony, odnieść. Stąd zarzuty skargi w tym zakresie pozostają niezasadne.

Podobnie bezpodstawne są zarzuty skargi dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych, polegających na nieuzasadnionym przypisaniu skarżącemu urządzania gier na automatach oraz nieposiadania przez oprogramowanie automatów cech typowych dla gier losowych. Kwestie te rozstrzygnął sąd karny w sposób wiążący, co opisano wyżej.

W kwestii eksperymentu procesowego Sąd stwierdził, że organ prowadząc postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ugh jest uprawniony do czynienia ustaleń co do charakteru danej gry. Funkcjonariuszom przysługuje samodzielne uprawnienie do przeprowadzenia eksperymentu wynikające z ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 615 ze zm.) [dalej: ukas]. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 14 ukas w ramach kontroli celno-skarbowej przysługuje uprawnienie do przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie lub gry na innym urządzeniu. Natomiast ustawodawca nie wprowadza żadnych dodatkowych wymogów formalnych w zakresie posiadanych kompetencji do sprawdzenia działania urządzeń do gier i przeprowadzania na nich stosownych doświadczeń. Dlatego też organ był uprawniony do poczynienia ustaleń na podstawie dowodu z eksperymentu przeprowadzonego podczas czynności kontrolnych. Eksperyment procesowy przeprowadzony w niniejszej sprawie dotyczył funkcjonowania automatu do gier w chwili jego zatrzymania. Odnosił się zatem do jego rzeczywistego funkcjonowania w określonym czasie i miejscu. Dowód z eksperymentu jednoznacznie potwierdził, że sporny automat służył do organizowania gier w celach komercyjnych, a rozgrywane na nim gry mają charakter losowy.

Sąd zauważa też, że organy KAS w wydanych decyzjach analizowały problem odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej na podstawie w art. 189f § 1 kpa. Zdaniem Sądu takie rozważania były konieczne, ponieważ przepisy Działu IVa kpa "Administracyjne kary pieniężne" nie znajdują zastosowania tylko wtedy, gdy przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej zostały uregulowane w przepisach odrębnych (art. 189a § 2 pkt 2 kpa). Sąd podziela też stanowisko Dyrektora, iż w sprawie niniejszej nie zostały spełnione przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 kpa, ponieważ waga naruszenia prawa, którego dopuścił się skarżący, nie jest znikoma, a strona nie zaprzestała naruszania prawa, co wynika z wyroku sądu karnego. Słusznie Dyrektor podsumował, że restrykcyjne ograniczenia w urządzeniu gier hazardowych mają istotne znaczenie dla społeczeństwa i uzasadnione są nadrzędnymi względami interesu ogólnego. W tej sytuacji nie sposób uznać naruszania przepisów ugh za naruszenie prawa znikomej wagi, gdyż godzą one w dobra szczególnie chronione. W zakresie przesłanki wcześniejszego ukarania z art. 189f § 1 pkt 2 kpa Sąd również podziela stanowisko Dyrektora, że charakter i cel kary pieniężnej wynikającej z art. 89 ugh jest inny niż kary z Kodeksu karnego skarbowego. W tej materii nie występuje tożsamość celów obu kar. Celem kary z art. 89 ugh nie jest odpłata za popełniony czyn, co charakteryzuje sankcje karne, ale przede wszystkim restytucja niepobranych należności i podatku od gier, a także prewencja. Kara pieniężna jest więc reakcją ustawodawcy na fakt czerpania zysków z nielegalnego urządzania gier hazardowych przez podmioty nieodprowadzające z tego tytułu podatku od gier, należności i opłat. Z tego względu nie można mówić o naruszeniu zasady ne bis in idem, ponieważ tylko kara przewidziana w art. 107 kks ma charakter odwetowy. W przypadku zbiegu pieniężnej kary administracyjnej z art. 89 ugh z sankcją karną z art. 107 kks występuje ten sam sprawca, natomiast czynem zagrożonym sankcją państwa jest, z jednej strony naruszenie porządku prawnego podlegające odpowiedzialności administracyjnej, z drugiej strony, w wyniku tego naruszenia, następuje naruszenie określonych dóbr prawnie chronionych podlegające odpowiedzialności karnej. Odpowiedzialność karna i odpowiedzialność administracyjna nie są niekonstytucyjnym karaniem za to samo, są to różne skutki danego czynu naruszającego różne dobra prawnie chronione (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12). W realiach niniejszej sprawy, odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej nie znajduje uzasadnienia aksjologicznego.

W kwestii nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach na kilka podmiotów Sąd stwierdził, że możliwa jest odpowiedzialność za dany delikt więcej niż jednej osoby, co ma zazwyczaj miejsce w przypadku istniejącego podziału obowiązków w ramach przedsięwzięcia dotyczącego urządzania gier na automatach (wyraźnego lub dorozumianego). Każda z tych osób ponosi przy tym własną odpowiedzialność, zaś przewidziana kara nie podlega podziałowi bądź stosunkowemu rozdzieleniu. Jest to bowiem kara administracyjna, określona w sposób sztywny i nakładana za stwierdzone obiektywnie naruszenie, niezależnie od winy. Sankcja taka może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot w sytuacji, gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie, co znajduje swoje uzasadnienie w potrzebie uwzględniania szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", która jest motywowana zarówno przedmiotem jak i istotą regulowanych ustawą o grach hazardowych postępowań w sprawach nałożenia kary pieniężnej, jak i koniecznością zapewnienia realnego systemu kontroli oraz skuteczności przewidzianych przez ustawodawcę sankcji (wyrok NSA z 14 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 2639/21). W ocenie Sądu w sprawie niniejszej brak było przeszkód do nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach na kilka podmiotów, a w szczególności na skarżącego i na spółkę L. Natomiast brak było podstaw do nałożenia takiej kary na pracowników salonu gier, ponieważ osoby te wykonując zadania można by rzec "porządkowe" zachowaniem swoim nie wypełniały przesłanki urządzania gier.

Z opisanych wyżej powodów, Sąd na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił.