Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 863/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1, ust. 3 pkt 1, art. 32
journal: Dz.U. 2023 poz 269
law: Ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z  sytuacją na rynku energii elektrycznej (t. j.)
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie dodatku elektrycznego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z 21 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r. poz. 775 – k.p.a.) oraz art. 27 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. 2023, poz. 269 – u.d.e.), po rozpatrzeniu odwołania W. G. (skarżąca, strona) od wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (organ pierwszej instancji) decyzji z dnia 12 kwietnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania dodatku elektrycznego - utrzymało zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Zakwestionowana decyzja została podjęta w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:

W. G. w dniu 19 stycznia 2023 r. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego.

Decyzją z dnia 12 kwietnia 2023 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania stronie wnioskowanego dodatku elektrycznego. W uzasadnieniu decyzji organ podał podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, a także wskazał, że na podstawie pisma z dnia 21 marca 2023 r. Urzędu Gminy, próby przeprowadzenia w dniu 23 marca 2023 r. wywiadu środowiskowego pod adresem wskazanym we wniosku o dodatek elektryczny oraz oświadczenia K. J. – syna strony, jednoznacznie wynika, że W. G. nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, tj. C.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że nie zgadza się z wydanym w sprawie rozstrzygnięciem, gdyż w jej ocenie wnioskowany dodatek jej się należy. Strona zakwestionowała przy tym ustalenia faktyczne dokonane w toku postępowania przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu własnej decyzji z 21 lipca 2023 r. Kolegium, przytaczając treść mających w sprawie zastosowanie przepisów u.d.e. podniosło, że strona we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego wskazała, że zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe pod adresem: C., a głównym źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny zasilane energią elektryczną. Z akt sprawy wynika też, że strona w dniu 30 czerwca 2022 r. złożyła deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. W deklaracji tej wskazała, że źródłem ciepła w jej gospodarstwie domowym jest kocioł na paliwo stałe z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy oraz ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny. Z kolei w dniu 19 stycznia 2023 r. strona złożyła kolejną deklarację, w której wskazała, że źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny. W aktach sprawy znajduje się ponadto pismo Wójta Gminy z dnia 21 marca 2023 r., w którym wskazał on, iż W. G. złożyła w Urzędzie Gminy deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z której wynika, iż w nieruchomości położonej pod adresem: C., od dnia 1 października 2022 r. nikt nie będzie zamieszkiwał. W aktach sprawy znajduje się pismo W. G. z dnia 23 marca 2023 r., w którym informuje ona Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, że w związku z koniecznością leczenia będzie przebywała w O. Co więcej strona wskazała, aby od dnia 23 marca 2023 r. wszelką adresowaną do niej korespondencję kierować na adres: ul. [...] w O. Ponadto w aktach sprawy znajduje się sporządzona przez pracownika GOPS notatka służbowa z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z córką W. G. Z dokumentu tego wynika, iż w trakcie rozmowy córka strony wskazała, że jej matka w związku ze swoim stanem zdrowia od kilku miesięcy zamieszkuje w O. Pracownicy organu pierwszej instancji w dniu 23 marca 2023 r. podjęli próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wskazanym przez W. G. we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego, tj. pod adresem: C. Z notatki służbowej sporządzonej z tej czynności wynika, że strony nie zastano pod wskazanym wyżej adresem. Natomiast napotkany na posesji K. J. (syn strony) wskazał, że W. G. tam nie zamieszkuje. W aktach sprawy znajduje się również pisemne oświadczenie K. J. potwierdzające te okoliczności. Kolegium stwierdziło, że w świetle zgromadzonych w toku postępowania materiałów jednoznacznie wynika, że strona od kilku miesięcy przebywa i zamieszkuje w O. Tym samym skoro W. G. nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego w budynku położonym pod adresem C., to brak było podstaw do uwzględnienia jej wniosku i przyznania jej prawa do dodatku elektrycznego.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Kolegium skarżąca zarzucił jej :

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało odmową przyznania dodatku elektrycznego;

naruszenie przepisów u.d.e. poprzez powołanie się w zaskarżonej decyzji na wstrzymaniu od 1 października 2023 r. opłat za odpady komunalne oraz próby wywiadu środowiskowego z dnia 23 marca 2023 r., tj. oświadczenie syna K. J. o tym, że nie przebywa pod adresem C.

Uzasadniając skargę wskazała, że mieszka wspólnie z synem i synową w domu jednorodzinnym w C., umownie podzielonym na dwa odrębne mieszkania. Syn K. J. odciął jej centralne ogrzewanie, zdemontował kaloryfery ze ścian i odmówił ogrzewania mieszkania pomimo, że zadeklarowała, że będzie mu płacić za drewno. Syn z synową nie utrzymują z nią kontaktu, nie pomagają w codziennym życiu, nie może na nich liczyć w żadnej sprawie. Wobec tego faktu musiała zakupić piece elektryczne do ogrzewania jej mieszkania oraz zainstalować bojler elektryczny. Podniosła, że ma 78 lat, otrzymuje niską emeryturę i ma kłopoty zdrowotne (chore serce). Wyjechała na jakiś czas do córki do O. w celu poprawy stanu swojego zdrowia. Przeprowadzona przez GOPS próba wywiadu środowiskowego, była bezprzedmiotowa ponieważ nie stwierdziła stanu faktycznego, że posiada piece i bojler elektryczny. Wskazując termin wywiadu środowiskowego GOPS nie uwzględnił jej prośby aby umówić się z nią na dzień następny, niż wyznaczono, by mogła pokazać swoje gospodarstwo domowe oraz piece. Zabrakło dobrej woli ze strony pracowników GOPS. Do wniosku o dodatek elektryczny dołączyła zgodnie z przepisami ustawy faktury z zakładu energetycznego za zużycie energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w 2021 roku, które potwierdzają że cały czas mieszka pod wskazanym adresem i korzysta z energii elektrycznej. Jak każdy obywatel, ma prawo wyjechać z miejsca zamieszkania na jakiś czas, do rodziny, na leczenie, czy do sanatorium. Wskazując na powyższe wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji, uchylenie decyzji Kolegium oraz przekazanie sprawy do jej ponownego rozpoznania i przeprowadzenia przez GOPS rzetelnej kontroli w jej gospodarstwie domowym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W rozpatrywanej sprawie z wnioskiem o jej rozpoznanie w omawianym trybie zwrócił się organ administracji, natomiast skarżąca w ustawowym terminie czternastu dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, wobec czego nie było przeszkód do rozpoznania sprawy w omówionym trybie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji w powyższym trybie i zakreślonych powyżej granicach sąd stwierdził, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli sądu w zakreślonych granicach jest legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Kolegium utrzymującego w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania dodatku elektrycznego. Istota sporu wyrażona sformułowanymi w skardze zarzutami sprowadza się do tego czy w ustalonym w sprawie stanie faktycznym skarżącej powinno przysługiwać świadczenie w postaci dodatku elektrycznego.

W ocenie organu pierwszej instancji skarżąca nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego pod podanym we wniosku adresem, zatem nie koncentrują się tam jej sprawy życiowe. Organ odwoławczy uznał ww. stanowisko za prawidłowe, Zdaniem organu powyższe stanowisko potwierdza m.in. okoliczność, że podjęto bezskuteczne próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pod adresem skarżącej podanym we wniosku.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.d.e. dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) - art. 27 ust. 3 pkt 1 u.d.e.

Na szczególną uwagę należy jednocześnie zwrócić na treść art. 32 u.d.e. zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (ust. 1). Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 27 ust. 3 odpowiednio pkt 1 i 2. Przepis art. 34 ust. 2 stosuje się (ust. 2). Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (ust. 3). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego (ust. 4). Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, lub uniemożliwienie jego przeprowadzenia, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku elektrycznego (ust. 5).

Przywołane wyżej przepisy przedstawiają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku elektrycznego. W sytuacji wystąpienia wątpliwości dotyczących gospodarstwa domowego wnioskodawcy, w tym faktu zamieszkiwania i gospodarowania, podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w jego toku ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego. Wyraźne umożliwienie przez ustawodawcę w art. 32 u.d.e. weryfikacji wniosku poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oznacza, że organ zobligowany jest do kompleksowej weryfikacji informacji zawartych we wniosku o przyznanie dodatku.

Jednocześnie wyjaśnić należy, że intencją ustawodawcy przy tworzeniu u.d.e. było umożliwienie udzielenia pomocy w postaci dodatku dla gospodarstw domowych jak największej liczbie osób spełniających warunki ustawowe. Powyższe zostało uszczegółowione w uzasadnieniu projektu u.d.e. w którym wskazano, że celem wprowadzenia szczególnego rozwiązania osłonowego jest zminimalizowanie podwyżek cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych, a także zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego obywateli w największym stopniu narażonych na ubóstwo energetyczne. Projektowana regulacja miała zapewnić bezpieczeństwo energetyczne gospodarstwom domowym i zapewnić im ceny energii elektrycznej na poziomie umożliwiającym opłacenie rachunków.

Mając na względzie przedstawione powyżej założenia wskazać również należy, że w art. 2 Konstytucji RP ujęto zasadę demokratycznego państwa prawnego stanowiącą, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W art. 32 ust. 1 Konstytucji RP ujęto zasadę równości i zakaz dyskryminacji, zgodnie z którą wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Z powyższymi zasadami koresponduje art. 8 § 1 k.p.a. stanowiący zasadę zaufania do władzy publicznej, zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Przywołane uregulowania w korelacji z celami przyświecającymi prawodawcy prowadzą do stwierdzenia, że organ rozpatrujący wniosek o ustalenie prawa do dodatku elektrycznego zobligowany jest do podjęcia wszelkich czynności w celu ustalenia w sposób niepozostawiający wątpliwości przesłanek istotnych z punktu widzenia sprawy oraz aktualnych na dzień wydania decyzji. Dokonując prokonstytucyjnej wykładni przepisów u.d.e. i uwzględniając jej założenia należy uznać, że w zaistniałej w sprawie sytuacji działania organu okazały się niewystarczające, a materiał zgromadzony w aktach nie daje podstaw do odmowy przyznania skarżącej dodatku elektrycznego bez przeprowadzenia kompleksowego postępowania wyjaśniającego.

Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. rozumiana jako wymóg oparcia rozstrzygnięcia jedynie na okolicznościach faktycznie istniejących, a nie wyprowadzanych w drodze domniemań koreluje z treścią przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., wedle których organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena stanu faktycznego w danej sprawie powinna odbywać się na podstawie całokształtu materiału dowodowego celem ustalenia czy dana okoliczność została udowodniona. Organ przed rozstrzygnięciem sprawy powinien zatem przeprowadzić wszelkie możliwe dowody, aby wyjaśnić jej okoliczności, w taki sposób aby być pewnym, że dokonane ustalenia są zgodne z rzeczywistością i mają odzwierciedlenie w aktualnym na dzień wydania decyzji stanem faktycznym.

Podkreślić nadto należy, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku elektrycznego, zwłaszcza w sytuacji zaistnienia wątpliwości co do okoliczności istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, powinna mieć charakter wszechstronny i nie może polegać jedynie na sprawdzeniu danych widniejących we wniosku o przyznanie dodatku oraz dołączonych do niego dokumentów i podjęciu jedynie próby ich weryfikacji. Obowiązkiem organu jest wszechstronne przeprowadzenie czynności pozwalających na jednoznaczne wyjaśnienie wszelkich niejasności i to w sposób znajdujący odzwierciedlenie w aktach. Katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek elektryczny ma w tym zakresie charakter otwarty. Wobec tego brak należytego ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego na dzień wydania decyzji i to w zakresie przesłanek, od których spełnienia zależy możliwość przyznania wnioskodawcy świadczenia, jest w ocenie sądu nie do zaakceptowania zarówno w świetle przepisów u.d.e. jak i k.p.a.

Ponadto podkreślić należy, że w sytuacji pojawienia się obiektywnych wątpliwości, prowadzących ostatecznie do wydania decyzji negatywnej, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, tym bardziej niezbędnym staje się jak najwnikliwsze i najdokładniejsze ustalenie stanu faktycznego, a ponadto odniesienie się do podnoszonych przez wnioskodawcę stwierdzeń, oświadczeń i zarzutów, celem wyjaśnienia mu powodów podjętego rozstrzygnięcia.

Dokonując prokonstytucyjnej wykładni przepisów u.d.e. i uwzględniając cel powyższej regulacji należy uznać, że rozstrzygnięcia organów są zbyt pochopne i zdecydowanie przedwczesne, bowiem zgromadzony materiał dowodowy i niedostateczne postępowanie wyjaśniające nie obaliły przesłanek umożliwiających przyznanie dodatku elektrycznego skarżącej. Bezspornym jest, że główne źródło ogrzewania, tj. ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny zostało wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB), wniosek został złożony w terminie i zostały do niego załączone faktury wystawione na wnioskodawczynię. Organ otrzymując taki wniosek zobowiązany był zatem dokonać jego weryfikacji, a w przypadku wystąpienia wątpliwości powinien był na podstawie art. 32 ust. 2 u.d.e., przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w postaci wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy celem ustalenia faktycznego stanu gospodarstwa domowego i zamieszkania w nim skarżącej. Wobec wystąpienia wątpliwości co do okoliczności prowadzenia gospodarstwa domowego przez skarżącą obowiązkiem organu było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, z którego jednoznacznie wynikałoby gdzie znajduje się centrum życia skarżącej.

W ocenie organów administracji o braku spełnienia warunku zamieszkiwania świadczą: brak przebywania pod wskazanym adresem w czasie wizyty urzędników gminy oraz brak aktywnej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Z oświadczeń skarżącej wynika, że jej centrum życiowym są C. Ze względu na narastający konflikt z synem została zmuszona do zainstalowania bojlera elektrycznego oraz zakupu pieców elektrycznych do ogrzewania mieszkania. Ponadto uiszcza opłaty za media, w tym energię.

Odnosząc się do powyższego należy w pierwszej kolejności zauważyć, że brak deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami nie ma charakteru przesądzającego i nie może stanowić wyłącznego dowodu dla wykazania okoliczności braku zamieszkania w danym miejscu. Nie można bowiem wykluczyć, że skarżąca faktycznie realizuje cele mieszkalne w C., a tylko ze względu na czasowy wyjazd w celu poratowania zdrowia złożyła deklarację określonej treści. Natomiast miejsce zameldowania nie ma znaczenia w postępowaniu o przyznanie dodatku elektrycznego, bowiem istotne jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu na obszarze gminy, do której składa się wniosek.

Wobec ujawnienia się w toku postępowania wyraźnych wątpliwości dotyczących centrum życia skarżącej, które niewątpliwie mają podstawowy wpływ na możliwość przyznania dodatku elektrycznego, wyjaśnić należy, że przepisy u.d.e. nie precyzują jak rozumieć pojęcie zamieszkiwania. Oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie należy mieć na względzie poglądy doktryny i judykatury wypracowane na gruncie prawa cywilnego. W tym zakresie należy uwzględnić treść art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm. – k.c.), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu przesłanek tej normy prawnej świadczą dwie okoliczności – zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli, ale też możliwości skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe Pojęcie miejsca zamieszkania, przyjęte w art. 25 k.c. jest więc konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Także według Słownika Języka Polskiego PWN "zamieszkiwać", "mieszkać" oznacza "zajmować jakieś pomieszczenie i traktować je jako główne miejsce swojego pobytu". Zamieszkiwanie stanowi zatem rodzaj pobytu osoby, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie, a w szczególności nocowania, stołowania się i wypoczynku po pracy czy nauce. Przerwa w przebywaniu spowodowana szczególnymi okolicznościami (np. pobyt w szpitalu, w sanatorium) nie zmienia jednak miejsca zamieszkania w znaczeniu prawnym.

Zamieszkiwanie oznacza więc rodzaj pobytu osoby, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie, a w szczególności nocowania, stołowania się i wypoczynku po pracy czy nauce (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 września 2023 r., sygn. II SA/Łd 501/23, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: CBOSA).

W ocenie sądu w niniejszej sprawie organy nie wykazały w sposób wystarczający i przekonywujący, że skarżąca nie zamieszkuje w C. Organy powinny przede wszystkim ustalić gdzie faktycznie zamieszkuje skarżąca mając na względzie przedstawione przez skarżącą dokumenty, które świadczą o tym, że opłaca rachunki za energię elektryczną oraz jej oświadczenie, że u córki przebywa jedynie tymczasowo i tylko dla poratowania zdrowia. Dopiero po wyczerpującym ustaleniu faktycznego miejsca zamieszkania i gospodarowania skarżącej, tj. jej centrum życiowego, organ winien rozpoznać wniosek i albo wypłacić dodatek skarżącej albo zakończyć postępowanie decyzją o odmowie przyznania dodatku w przypadku odmiennych ustaleń i braku zaistnienia przesłanek do przyznania dodatku.

W tym względzie w szczególności trzeba zwrócić uwagę na możliwość przeprowadzenia przez organ wywiadu środowiskowego. Sąd ma na względzie, że stosowna próba jego przeprowadzenia była podejmowana w dniu 23 marca 2023 r., jednakże sam fakt, że w tym czasie skarżąca nie przebywała pod adresem wskazanym we wniosku nie może stanowić przeszkody w otrzymaniu dodatku. Skarżąca konsekwentnie w toku postępowania administracyjnego wskazywała na możliwość i wolę jego przeprowadzenia po wcześniejszym umówieniu. Swoją nieobecność uzasadniała koniecznością leczenia. Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że skarżąca nie odmawiała zgody na przeprowadzenie wywiadu, wręcz przeciwnie, jednoznacznie wskazywała na chęć jego dokonania po wcześniejszym kontakcie. W ocenie sądu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest w niniejszej sprawie koniecznym środkiem służącym ustaleniu przywołanych wątpliwości.

Wywiad taki wraz z innymi dowodami niezbędnymi do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, np. potwierdzeniami zużycia wody i energii w okresie grzewczym, rozpytaniem wśród sąsiadów lub osób mających wiedzę o obecności skarżącej, które organ może przeprowadzić w oparciu o treść art. 75 k.p.a., może przesądzić o faktycznym miejscu zamieszkania i gospodarowania skarżącej. Dlatego też ewentualna odmowa skarżącej na przeprowadzenie wywiadu musi być wykazana ponad wszelką wątpliwość. Jednocześnie podkreślić należy, że dla potrzeb dodatku elektrycznego czas zamieszkiwania i gospodarowania winien być odnoszony do okresu na jaki służy ten dodatek, co na gruncie niniejszej sprawy oznacza ustalenie czy przebywanie w O. przez skarżącą istotnie ma charakter stały i może potencjalnie objąć cały okres grzewczy czy tylko doraźny i odnoszący się wyłącznie do okresu leczenia – poratowania zdrowia. Podkreślić należy, że postępowanie w sprawie o przedmiotowy dodatek toczy się w oparciu o przepisy u.d.e. oraz w sprawach nieuregulowanych stosuje się na podstawie art. 34 ust. 3 u.d.e. przepisy k.p.a.

Mając powyższe na uwadze w ocenie sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy opierający się w praktyce wyłącznie na sporządzonej notatce z nieudanej próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i rozmowy z synem strony nie mógł, wobec przeciwnych twierdzeń skarżącej, stanowić w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczającego i tym bardziej jedynego dowodu na uznanie, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z zamieszkaniem skarżącej w budynku mieszkalnym w C. świadczącym o spełnieniu przesłanek do przyznania dodatku elektrycznego. Wobec zaistniałej w toku postępowania wątpliwości co do centrum życia skarżącej sąd uznał za niewystarczające w tym zakresie postępowanie dowodowe organu. Jeśli w toku postępowania wystąpiła istotna wątpliwość, która miała decydujący wpływ na odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia, to niezbędnym było wnikliwe ustalenie stanu faktycznego, a ponadto odniesienie się do przywołanych przez skarżącą zarzutów celem szczegółowego wyjaśnienia powstałych wątpliwości. Wspomniana zasada prawdy obiektywnej koreluje bowiem z treścią przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy, a ocena stanu faktycznego w danej sprawie powinna odbywać się na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku elektrycznego powinna mieć charakter wszechstronny i nie może w przypadkach niejasnych oraz nasuwających uzasadnione wątpliwości polegać na nierzetelnie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Brak jednoznacznego ustalenia i udokumentowania w aktach sprawy rzeczywistego miejsca, w którym skarżąca rzeczywiście prowadzi gospodarstwo domowe jest w ocenie sądu nie do zaakceptowania zarówno w świetle przepisów u.d.e. jak i k.p.a.

Konkludując stwierdzić, należy że odmowa przyznania skarżącej dodatku elektrycznego bez ustalenia rzeczywistego miejsca zamieszkania i gospodarowania skarżącej była przedwczesna, a w konsekwencji stanowiła naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, a w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny występujący w sprawie nie pozwala jednoznacznie stwierdzić czy miejscem zamieszkania i gospodarowania skarżącej są C. Obowiązkiem organów w ponownie przeprowadzonym postępowaniu będzie skonfrontowanie argumentacji skarżącej ze stanem faktycznym ustalonym zgodnie z wolą skarżącej, tj. po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Organy powinny wyjaśnić czy nieobecność skarżącej ma charakter czasowy i wymuszony koniecznością leczenia, w szczególności ustalić czy skarżąca poza okresem "poratowania zdrowia" wraca do C., a także czy w okresie grzewczym przebywała w C. oraz przeprowadzić inne dowody, które uzna za niezbędne mając jednocześnie wzgląd na fakt, że dla potrzeb dodatku elektrycznego czas zamieszkiwania i gospodarowania winien być odnoszony do okresu na jaki służy ten dodatek.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażone w wyroku i weźmie pod uwagę uwagi dotyczące konieczności skrupulatnego przeprowadzenia postępowania dowodowego celem jednoznacznego ustalenia miejsca zamieszkania i gospodarowania skarżącej.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.