Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 212/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 17a ust. 6, art. 21 ust. 1, art. 21 ust. 3 pkt 2, art. 21 ust. 4, art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1-2, art. 40a ust. 1, art. 52
journal: Dz.U. 2022 poz 1657
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 1, art. 2, art. 4, art. 6 ust. 1, art. 13 ust. 1-2, art. 16 ust. 1, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 2, art. 5 pkt 1-3, art. 5 pkt 5, art. 10 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 195
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 marca 2023 r. sprawy ze skargi J. K. i G. K. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 października 2022 r. J. K. i G. K. (dalej jako "wnioskodawcy" albo "skarżący") wskazując jako podstawę art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, wystąpili do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej zgodnie z zakresem ujętym w 12 odrębnych pytaniach, to jest:

1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?

3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

8. Za ile z niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności;

12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

Sporządzony przez wnioskodawców wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do Państwowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w Gdańsku w dniu 24 października 2022 r.

Pismem z dnia 3 listopada 2022 r. nr OPE.9027.12.2022.AS.73 OPE.9027.12.2022.AS.342 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku udzielił odpowiedzi na wniosek (pismo zostało doręczone dnia 10 listopada 2022 r.) ustosunkowując się kolejno do poszczególnych pytań wniosku.

I tak, w zakresie pytania:

nr 1 organ wskazał, że szczegółowych informacji medycznych z zakresu szczepień ochronnych udzielają konsultanci do spraw szczepień, a także lekarze kwalifikujący do szczepień, którzy posiadają niezbędną wiedzę z zakresu szczepień ochronnych. Wiarygodne źródła informacji oraz aktualne publikacje z zakresu szczepień ochronnych znajdują się m.in. na stronie internetowej szczepienia.pzh.gov.pl (portal prowadzony przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – PZH we współpracy z Polskim Towarzystwem Wakcynologii). Informacje na temat odporności po danej szczepionce znajdują się również w Charakterystyce Produktu Leczniczego każdego preparatu szczepionkowego;

nr 2 organ wskazał, że Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w Gdańsku nie prowadzi rejestru osób dorosłych uchylających się od szczepień. Obowiązujący w Polsce wykaz szczepień obowiązkowych osób dorosłych szczególnie narażonych na zakażenie obejmuje szczepienia zapobiegające dlatego wprowadzone zostało pojęcie osób z grup ryzyka, którym zaleca się odpowiednie szczepienia ze względu na kryteria medyczne, epidemiologiczne i związane z typem aktywności zawodowej lub społecznej. Szczepienia obejmujące osoby dorosłe nie są obarczone przymusem administracyjnym;

nr 3 organ wskazał, że Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w Gdańsku nie dysponuje danymi o ilości zaszczepionych emigrantów. Zgodnie z art.5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 1657) osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym;

nr 4 organ wskazał, że nie ma obowiązku prowadzenia analizy dotyczącej odroczonych szczepień przez lekarzy. Wykaz przeciwwskazań do szczepień jest ustalany przez producenta szczepionki i znajduje się w Charakterystyce Produktu Leczniczego każdego preparatu szczepionkowego. Odpowiedzialność za ustalenie tych przeciwskazań ponosi producent szczepionki;

nr 5 organ wskazał, że w ciągu ostatnich 5 lat nie było przypadków nienależytego wykonywania przez lekarzy obowiązków w zakresie zgłaszania przypadków niepożądanego odczynu poszczepiennego zatem nie stosowano sankcji karnej w postaci grzywny, o której mowa w art. 52 pkt 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;

nr 6 organ wskazał, że od początku rejestracji niepożądanych odczynów poszczepiennych w Powiatowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w Gdańsku nie odnotowano przypadków śmiertelnych;

nr 7 organ wskazał, że wśród szczepionych dzieci z terenu Gdańska w 2017 r. wystąpił 1 odczyn ciężki w postaci drgawek i epizodu hypotoniczno – hyporeaktywnego, w 2019 r. jeden odczyn ciężki w postaci encefalopatii, drgawek, utraty przytomności i gorączki. W latach 2018 i 2020 ciężkich przypadków odczynów poszczepiennych nie odnotowano. W roku 2021 wystąpiło 8 ciężkich odczynów poszczepiennych u osób dorosłych, po szczepieniu przeciwko wirusowi SARS-CoV-2. Odczyny miały postać gorączki powyżej 38oC trwającej 5 dni, wysypki na ciele, rzutu stwardnienia rozsianego, utraty przytomności z bezdechem i zapaści, udaru niedokrwiennego pnia mózgu, zatorowości płucnej, niedowładu twarzowo – ramieniowego, zaburzenia czucia w obrębie pasa, pośladków i kończyn dolnych, drgawek nie gorączkowych, napadów padaczkowych, bólu głowy, okresowej niepamięci, braku koordynacji ruchowej, bełkotliwej mowy;

nr 8 organ wskazał, że nie dysponuje informacjami o wypłaconych odszkodowaniach. Powyższe dane posiada Rzecznik Praw Pacjenta, który od czasu utworzenia Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych wydał 370 decyzji, w tym 108 pozytywnych; szczegółowe informacje na rządowej stronie internetowej Rzecznika Praw Pacjenta;

nr 9 organ wskazał, że zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Realizacja zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych oraz innych chorób o charakterze społecznym jest możliwa dzięki racjonalnym działaniom w obszarze zdrowia publicznego podejmowanego przez organy i instytucje państwa. Działania te skupiają się na właściwej regulacji prawnej szczepień ochronnych, działalności oświatowo – zdrowotnej, egzekwowaniu obowiązku poddawania się szczepieniom w odniesieniu do tych szczepień, które są obowiązkowe oraz zapewnieniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w demokratycznym państwie prawa konstytucyjne wolności i prawa mogą być ograniczane w drodze ustawy, m.in. gdy jest to niezbędne dla ochrony zdrowia. Zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych jest też jednym z ważniejszych celów programów polityki zdrowotnej;

nr 10 organ wskazał, że zgodnie z art. 17a ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w przypadku gdy w wyniku szczepienia ochronnego u osoby, u której zostało przeprowadzone to szczepienie, wystąpiły w ciągu 5 lat od dnia podania szczepionki albo szczepionek działania niepożądane wymienione w Charakterystyce Produktu Leczniczego - osobie tej przysługuje świadczenie kompensacyjne wypłacane z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych;

nr 11 organ wskazał, że decyzję o konieczności oraz rodzaju przeprowadzenia badań podejmuje zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa lekarz podstawowej zdrowotnej lub lekarz specjalista;

nr 12 organ wskazał, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne, a jej rekomendacje opierają się na opiniach ekspertów w dziedzinie wakcynologii. W rekomendacjach, które są publikowane na bieżąco ustala się optymalny wiek podawania, preferowaną formę oraz dawkowanie. WHO wyznacza także schematy postępowania w przypadku przerwania lub opóźnienia szczepienia.

W dniu 1 grudnia 2022 r. (data nadania pisma) J. K. i G. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku, podnosząc zarzuty naruszenia art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 punkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Skarżący wnieśli o zobowiązanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku do udzielenia żądanej informacji publicznej, orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący wskazali w uzasadnieniu skargi, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymali innych informacji poza zawartymi w piśmie organu z dnia 3 listopada 2022 r. W ocenie skarżących przesłane przez organ odpowiedzi są niewystarczające.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku wniósł o jej oddalenie podnosząc, że żądane informacje zostały skarżącym udostępnione we właściwej formie i w terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W realiach rozpatrywanej sprawy, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na uwadze przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej powoływanej w skrócie jako "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania (art. 1 - 2 u.d.i.p.). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznawania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."), zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.

Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1).

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej, sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona przez J. K. i G. K. skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie skarżący zarzucili bezczynność Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Gdańsku w udzieleniu informacji publicznej na wniosek z dnia 12 października 2022 r., złożony w dniu 24 października 2022 r.

Jak wynika z treści skargi skarżący nie kwestionują, że otrzymali zwrotne pismo organu na złożony przez nich wniosek. Bezczynności skarżący upatrują w udzieleniu odpowiedzi przez organ, którą uznają za niepełną.

Uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne przedmiotowej sprawy Sąd uznał stanowisko skarżących za nieprawidłowe.

Jak zostanie wykazane poniżej organ udzielił bowiem skarżącym informacji publicznej w adekwatnym zakresie do tego, w jakim zadane przez skarżących pytania zawarte we wniosku dotyczyły informacji publicznej, którą dysponował. W pozostałym zakresie organ był zaś w ocenie Sądu uprawniony do poinformowania skarżących, że żądane informacje nie mogą zostać udzielone ponieważ albo w ogóle nie stanowią informacji publicznej, gdyż nie odnoszą się do sfery faktów lub też nie stanowią informacji publicznej, którą mógłby dysponować organ, pozostając bez związku z posiadanymi przez ten organ kompetencjami w zakresie wykonywanych zadań publicznych.

W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Na wstępie zaznaczyć trzeba, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności. Istotne jest przy tym wskazanie, że na gruncie przepisów u.d.i.p. o bezczynności organu można mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i w terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje więc zarówno w przypadku braku jakiejkolwiek reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego przepisami u.d.i.p., jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie u.d.i.p.

Należy w tym miejscu wskazać, że przy rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej katalog możliwych i mających podstawy prawne reakcji organu nie wyczerpuje się jedynie w możliwości udzielenia informacji albo wydania decyzji o odmowie udzielania informacji publicznej. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że organ może także poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy (względnie wnioskodawców) o braku możliwości udzielania mu (im) żądanej informacji, gdy organ nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p. do udzielenia informacji, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.

Reasumując, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną, którą mógłby dysponować organ, załatwienie sprawy nie wiąże się z koniecznością wydania decyzji o odmowie udostępniania informacji publicznej. Tego rodzaju władcze działanie organu jest bowiem zarezerwowane wyłącznie dla sytuacji, gdy żądana informacja ma charakter publiczny, lecz uwzględniając ograniczenia wynikające z obowiązujących przepisów prawa, w tym przede wszystkim z ustawy u.d.i.p. (m.in. dotyczące informacji niejawnych) nie może zostać udzielona wnioskodawcy.

W sytuacji, która zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdzie skarżący podnoszą, że skierowane do nich pismo zawierające m.in. wskazania co do braku możliwości udzielenia żądnej informacji wypełnia przesłanki bezczynności organu, Sąd miał zatem za zadanie zbadać, czy organ prawidłowo ocenił, że żądana informacja nie posiada waloru informacji publicznej oraz czy z przypisanych danemu organowi na podstawie obowiązujących przepisów prawa kompetencji wynika, że tego rodzaju informacją nie może on dysponować (np. z tego powodu, że łączy się ona z działalnością innego rodzaju podmiotów, niż ten do którego skierowano żądanie).

Rozważając powyższe zagadnienia konieczne jest zatem dokonanie analizy przepisów u.d.i.p. oraz kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej i skonfrontowanie ich z treścią żądań zawartych we wniosku skarżących z dnia 12 października 2022 r.

Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: polityce wewnętrznej i zagranicznej; podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 (statusie prawnym lub formie prawnej, organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach, organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5, majątku, którym dysponują); zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej, sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych, naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych); danych publicznych (treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu; stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego; treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej; informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych); majątku publicznym. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. odnosi się w pierwszym rzędzie do informacji publicznej dotyczącej sfery faktów. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (zob. w tej materii m.in.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2016 r. sygn. akt II SAB/Gd 13/16; oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy.

Powyższe oznacza, że nie wszystko to, o co wnioskodawcy zwracają się do organów władzy publicznej stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Informacji publicznej nie będzie więc dotyczyło m.in. zapytanie o opinię czy stanowisko organu co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej. Informacją publiczną nie będą także kierowane do organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej pytania z zakresu wiedzy medycznej.

W realiach przedmiotowej sprawy w szczególności podkreślenia wymaga też, że wniosek o udzielnie informacji publicznej nie może być wykorzystywany jako narzędzie, poprzez które w ocenie skarżących powinna być im przekazywana wszelka wiedza w jakikolwiek sposób łącząca się z tematem szczepień, w celu rozstrzygnięcia wątpliwości co do zasadności przymusowych szczepień na określone choroby zakaźne. Zadaniem organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie jest bowiem przekonywanie o zasadności wykonywania szczepień ochronnych. W ich kompetencjach nie leży też modyfikacja i kwestionowanie przepisów obowiązujących w zakresu obowiązku szczepień ochronnych przeciwko chorobom zakaźnym, ani też udzielanie informacji o polityce i działaniach innych podmiotów publicznych i organizacji międzynarodowych dotyczących szczepień, w tym dokonywanie ich ocen. Organy inspekcji sanitarnej jako organy administracji publicznej są obowiązane działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

W przedmiotowej sprawie najistotniejsze zatem pozostaje, że większość skierowanych do organu we wniosku pytań wykraczało poza zakres jego kompetencji, w tym zostały sformułowane w sposób, wskazujący na oczekiwanie przez skarżących, że w udzielonej odpowiedzi organ ustosunkuje się do subiektywnych ocen i wątpliwości co do zasadności szczepień ochronnych, bezpieczeństwa i etyczności szczepionek a także udzieli skarżącym różnorodnych porad w zakresie wiedzy prawnej i medycznej. Tego rodzaju oczekiwania skarżących nie mogły być zrealizowane jako wykraczające poza instytucję mającą służyć dostępowi społeczeństwa do informacji publicznej.

Zadania i zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone zostały w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 195 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "u.p.i.s."). Zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 wykonuje m.in. państwowy powiatowy inspektor sanitarny, jako organ rządowej administracji zespolonej w powiecie (art. 10 ust.1 pkt 3 u.p.i.s.). Skarżony organ, jako organ władzy publicznej, zobowiązany jest do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Jak zatem wskazano wyżej jeżeli żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej lub też organ tego rodzaju informacji nie posiada i poinformuje o tym wnioskodawcę w terminie właściwym dla rozpoznania otrzymanego od strony wniosku, organowi nie można skutecznie przypisać pozostawania w bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

W judykaturze ustalono, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (zob. w tej materii m.in.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r.; sygn. akt II SAB/Po 96/17 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r.; sygn. akt II SAB/Sz 119/18).

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że informację publiczną stanowią informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 1657 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "u.z.z.ch.z.") oraz § 8 i n. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. z 2010 r., Nr 254, poz. 1711 ze zm.; dalej powoływanego w skrócie jako - "r.n.o.p."). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).

Ponadto, zgodnie z art. 30 ust.1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40 a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. Brak wywiązania się z obowiązku zgłoszenia przez wskazane podmioty niepożądanego odczynu poszczepiennego, zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia lub wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną, stosownie do art. 52 u.z.z.ch.z., podlega karze grzywny. Ponieważ uprawnienie do orzeczenia grzywny w tym zakresie należy do organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej (zgodnie z § 2 punkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 października 2002 r. w sprawie nadania funkcjonariuszom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej uprawnień do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego; tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1364), mają one również wiedzę o ilości nałożonych przez nie kar, która to informacja ma zatem walor informacji publicznej jako związanej z działalnością wskazanych organów.

W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazać zaś należy, że jak wynika z art. art. 17 u.z.z.ch.z. organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane im przez lekarzy sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Jak wynika zaś ze wzorów tego rodzaju sprawozdań określonych w załącznikach nr 4 i 5 wskazanego rozporządzenia jedynie zbiorczo wskazują one liczbę osób poddanych szczepieniom w danym kwartale (to jest bez przekazywania organom inspekcji sanitarnej szczegółowych personaliów i danych dotyczących osób zaszczepionych) oraz zbiorczą liczbę osób, które uchyliły się w danym kwartale od obowiązku szczepień. W tym zakresie wzór wskazuje na konieczność dołączania do sprawozdania imiennego wykazu osób uchylających się od obowiązku szczepień, a więc z pominięciem innego rodzaju danych dotyczących tej grupy osób. Żądając informacji publicznej w zakresie nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań. Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje także kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Podsumowując powyższe rozważania w odniesieniu do treści pytań zadanych organowi przez skarżących, w ocenie Sądu, stanowiły one pytania z zakresu informacji publicznej, co do której Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku mógł posiadać wiedzę - w oparciu o posiadane kompetencje w zakresie realizowanych zadań publicznych - tylko w zakresie pytania z pkt 5 (ilość grzywien nałożonych na lekarzy z uwagi na niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego), z pkt 6 (ilość niepożądanych odczynów poszczepiennych w postaci zgonu), z pkt 7 (ilość i rodzaj zgłoszonych niepożądanych odczynów poszczepiennych). W tym też zakresie informacja publiczna została skarżącym udzielona. W zakresie pytania nr 5 udzielono informacji publicznej, że nie było przypadków dotyczących niezgłaszania przypadków niepożądanych odczynów poszczepiennych w przeciągu ostatnich 5 lat, w zakresie pytania nr 6 - że od początku rejestracji zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych w Powiatowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w Gdańsku nie odnotowano przypadków śmiertelnych, natomiast w zakresie pytania nr 7- w sposób szczegółowy przedstawiono ilość niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz ich postacie.

W pozostałym zakresie, a więc dotyczącym pytań 1, 2, 3, 4, 8, 9, 10, 11 i 12, w ocenie Sądu, organ nie był zaś obowiązany w oparciu o przepisy ustawy u.d.i.p. do udzielenia żądanych przez skarżących informacji. Jednocześnie wystarczające było w tym zakresie poinformowanie skarżących, z pominięciem formy decyzji administracyjnej, że organ nie posiada wskazanej informacji, zarówno z tego powodu, że dane pytanie nie dotyczyło informacji publicznej lub też stanowi domenę działalności innego rodzaju podmiotów, w tym także podmiotów nie mających statusu podmiotów publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Wymienione we wniosku o udzielenie informacji publicznej pozostałe pytania dotyczyły bowiem stanowiska organizacji międzynarodowej w kwestii szczepień ochronnych (pytanie nr 12), prawa krajowego, gdzie skarżący wystąpili w istocie o dokonanie przez organ wykładni prawa (pytanie nr 9), udzielenia skarżących porady prawnej (pytanie nr 10), kwestii medycznych (pytanie nr 1, częściowo pytanie nr 4 i pytanie nr 11) i określenia podmiotu odpowiedzialnego za ustalenie przeciwskazań do szczepień (częściowo pytanie nr 4). Zagadnienia te nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej.

Wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz zapisów prawa krajowego wykracza, co oczywiste, poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym. Obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną. Ponadto, z przepisów u.d.i.p. nie wynika, iż w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ jest obowiązany dokonywać ocen dotyczących zgodności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych ani medycznych, czy też oceniać racjonalność czy celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tegoż organu. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się do dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego, bądź innych organów władzy publicznej.

Jednocześnie, jak wskazano wyżej, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi odnosić się do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tego podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień i niezgodności regulacji dotyczących szczepień obowiązkowych z innymi przepisami (zob. w tej materii m.in.: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 września 2017 r.; sygn. akt II SAB/Po 99/17 oraz z dnia 13 lutego 2020 r.; sygn. akt II SAB/Po 132/19). Informacje dotyczące polityki szczepień ochronnych, prawidłowości zasad funkcjonowania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ochrony zdrowia, metod postępowania leczniczego nie są uważane za informację publiczną w rozumieniu ustawy, skutkiem czego organ nie jest zobowiązany do ich udzielenia.

W zakresie pytania nr 8 (odszkodowania za niepożądane odczyny poszczepienne) skarżący domagali się z kolei udzielenia im informacji publicznej, co do której organ nie ma wiedzy, ponieważ w zakresie jego kompetencji nie leży przyznawanie tego rodzaju odszkodowań, a organem właściwym w tym zakresie pozostaje wyłącznie Rzecznik Praw Pacjenta. Natomiast w zakresie pytań nr 2 (liczba osób dorosłych uchylających się od szczepień) i nr 3 (liczba osób zaszczepionych z rozbiciem na wskazane przez skarżących konkretne narodowości), skarżący domagali się udzielenia im przez organ informacji, których organ nie posiada ponieważ tego rodzaju statystyk, nie obejmują ani prowadzone przez niego rejestry, ani też przekazywane mu przez podmioty prowadzące szczepienia informacje zawarte w kwartalnych sprawozdaniach. Organ prawidłowo poinformował zatem skarżących, że nie prowadzi rejestru osób dorosłych uchylających się od szczepień (odnośnie pytania nr 2), nie posiada informacji dotyczących wykonywania szczepień u osób określonej narodowości (odnośnie pytania nr 3) oraz że nie jest w posiadaniu informacji o wypłaconych odszkodowaniach (odnośnie pytania nr 8). Mając na uwadze dokonaną wyżej analizę kompetencji organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Sąd ocenił udzieloną skarżącym w tym zakresie przez organ odpowiedź jako w pełni wystarczającą.

Reasumując powyższe zapatrywania Sąd uznał, że organ w terminie wynikającym z przepisów u.d.i.p. rozpoznał w całości wniosek skarżących. Forma i treść odpowiedzi są w pełni zgodne z przepisami u.d.i.p. W tej sytuacji, wobec braku bezczynności organu w rozpoznaniu złożonego przez skarżących wniosku, Sąd oddalił skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).