Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 61/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 166b
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia WSA Marek Kraus, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi O. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 listopada 2022 r. nr 2201-IEE.711.91.274.2022.EW w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni, będący jednocześnie wierzycielem, prowadzi postępowanie zabezpieczające do majątku O. H. na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr 2209-SEW.4251.7.2022/I z 10 sierpnia 2022 roku, obejmującego należność pieniężną podlegającą zabezpieczeniu z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2016, w kwocie 52.636.276,00 zł wraz odsetkami za zwłokę w kwocie 23.445.495,00 zł liczonymi od dnia 3 maja 2017 r. do dnia 10 sierpnia 2022 r. oraz dalsze odsetki za zwłokę liczone od dnia 11 sierpnia 2022 r.. Podstawę prawną zabezpieczonego obowiązku stanowi decyzja Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni nr 328000-CKK-7.4102.3.1.2020.28 z 6 czerwca 2022 roku.

W ramach prowadzonego postępowania zabezpieczającego organ egzekucyjny - w oparciu o ww. zarządzenie zabezpieczenia:

- dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego w B. M. S.A., na podstawie zawiadomienia nr 2209-SEE.712.57375067.2022.1.GWJS z 10 sierpnia 2022 r., zaktualizowanego pismem z 11 sierpnia 2022 r.,

- 10 sierpnia 2022 r. wystosował zawiadomienie o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego w B. P. B. P. S.A. nr 2209-SEE.712.57375091.2022.1.GWJS. B. M. S.A. pismem z 10 sierpnia 2022 r. uznał ww. zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych, zaś B. P. B. P. S.A. pismem z 10 sierpnia 2022 r. zawiadomił, że nie może przystąpić do realizacji zajęcia rachunku bankowego ponieważ nie prowadzi rachunku bankowego dla pana.

Dnia 19 sierpnia 2022 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni za pośrednictwem systemu teleinformatycznego złożył do Sądu Rejonowego w Gdyni V Wydziału Ksiąg Wieczystych wnioski o wpis hipoteki przymusowej w kwocie 76.081.771,00 zł na rzecz wierzyciela - Skarbu Państwa - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni celem zabezpieczenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2016 w księgach wieczystych nr: [...].

Także dnia 19 sierpnia 2022 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni złożył do Sądu Rejonowego w Wejherowie VI Wydziału Ksiąg Wieczystych wniosek o wpis hipoteki przymusowej, tej samej treści co wyżej, w księdze wieczystej nr [...].

W dniu 25 października 2022 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni złożył do Sądu Rejonowego w Płocku VI Wydziału Ksiąg Wieczystych wniosek o wpis hipoteki przymusowej, tej samej treści co wyżej, w księdze wieczystej nr [...].

W związku ze skargą wniesioną przez pełnomocnika strony 18 sierpnia 2022 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni postanowieniem nr 2209-SEE.712.1.26.2022.2 z 19 września 2022 r. oddalił skargę na czynności zabezpieczające zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych prowadzonych przez B. M. S.A. dokonanego na podstawie zawiadomienia z 11 sierpnia 2022 r. o nr 2209-SEE.712.57375067.2022.1.GWJS oraz zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w B. P. P. S.A. dokonanego na podstawie zawiadomienia z 10 sierpnia 2022 r. nr 2209-SEE.712.57375091.2022.1.GWJS.

Po rozpatrzeniu zażalenia (z 27 września 2022 r.) na ww. postanowienie, Dyrektor Administracji Skarbowej w Gdańsku postanowieniem nr 2201-IEE.711.91.273.2022.EW z 7 listopada 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Pismem z 18 sierpnia 2022 r. pełnomocnik strony (oprócz skargi na czynności zabezpieczające zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych rozpoznanych ww. postanowieniami) wniosła skargę na czynności zabezpieczające w trybie art. 54 w zw. z art. 166b u.p.e.a. polegające m.in. na zajęciu przysługujących stronie jednostek w funduszach kapitałowych: [...]

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni postanowieniem nr 2209-SEE.712.1.26.2022.3 z 19 września 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 18 sierpnia 2022 r. w części dotyczącej skargi na czynności zabezpieczające zajęcia:

• przysługujących stronie jednostek w funduszach kapitałowych: [...]

• należących do strony nieruchomości położonych: [...], które miałyby być (zgodnie z treścią wniosku) dokonane w toku postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 10 sierpnia 2022 r. o nr 2209-SEW.4251.7.2022/I.

Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi 26 września 2022 r..

Pismem z 3 października 2022 r., pełnomocnik strony złożyła zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o nadanie biegu postępowania w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające w zakresie, w jakim organ odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie skargi, jak również o rozpoznanie wniesionej skargi. Pełnomocnik wskazała, że dnia 19 sierpnia 2022 r. dokonane zostały wzmianki w księgach wieczystych nr [...] dotyczące wpisów hipotek przymusowych. Zatem w ocenie pełnomocnika, nieuzasadniona była odmowa organu egzekucyjnego co do wszczęcia postępowania w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające dotyczące wpisów hipotek przymusowych w ww. księgach wieczystych. W ocenie pełnomocnika, czynności zabezpieczające zostały dokonane z naruszeniem ustawy. Nadto strona wskazała, że w związku ze zmianą stanu prawnego obowiązującego od dnia 30 lipca 2020 r. skarga, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. jest środkiem zaskarżenia umożliwiającym również zaskarżenie zasadności wszczęcia postępowania zabezpieczającego w świetle przesłanek określonych w art. 154 § 1 u.p.e.a., w tym także wydanego zarządzenia zabezpieczenia.

Postanowieniem z 14 listopada 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że z uwagi na to, że samo złożenie wniosku o wpis hipoteki przymusowej do księgi wieczystej nie może być uznane za czynność egzekucyjną.

Stąd nie jest to czynność, na którą służy skarga w trybie art. 54 u.p.e.a..

Dokonanie takiego wpisu podlega bowiem zaskarżeniu do właściwego sądu powszechnego.

Organ przypomniał także, że w ocenianym postępowaniu zabezpieczającym nie dokonał zajęć przysługujących skarżącemu jednostek w funduszach kapitałowych.

Z tego powodu, zdaniem organu zasadnie na podstawie art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. organ pierwszej instancji orzekł o odmowie wszczęcia postępowania.

Pismem z 19 grudnia 2022 roku pełnomocnik skarżącego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nr 2201-IEE.711.91.274.2022.EW z dnia 14 listopada 2022 r.. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 ustawy K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 54 u.p.e.a. w zw. z art. 166b u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni nr 2209-SEE.712.1.26.2022.3 z 19 września 2022 r., podczas gdy nie zachodzi przesłanka wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania czy to ze względu na wniesienie żądania przez osoba niebędącą stroną, czy to z uwagi na wystąpienie jakichkolwiek innych uzasadnionych przyczyn.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkl p.p.s.a.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku - odnosząc się do zarzutów skargi podtrzymał swoje stanowisko, zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 54 §1. u.p.e.a.: "Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej". Przepis ten wskazuje, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Stosowanie tego przepisu w postępowaniu zabezpieczającym odpowiednio, będzie oznaczało, że przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 § 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a. mogą być jedynie czynności zabezpieczające organu egzekucyjnego. Z kolei przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zatem kontroli w omawianym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne wskazane w ww. przepisie. Zgodnie zaś z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez środek egzekucyjny rozumie się m.in. egzekucję z nieruchomości. Samo złożenie wniosku o wpis hipoteki przymusowej jak też wpisanie hipoteki przymusowej do księgi wieczystej nie mogą być uznane za działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania egzekucji z nieruchomości. Hipoteka przymusowa prowadzi jedynie do zabezpieczenia wierzytelności na nieruchomościach dłużnika. Istotą tego zabezpieczenia jest zastosowanie środków zabezpieczających celem uniknięcia sytuacji, w których ewentualna egzekucja mogłaby okazać się niemożliwa i utrudniona. W związku z powyższym, prawidłowy jest pogląd, że złożenie wniosku o wpis hipoteki przymusowej ani nawet sam wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej nie mogą być uznane za czynności egzekucyjne, na których dokonanie służy skarga w trybie art. 54 u.p.e.a.. Istotne jest także, że właściwym do dokonania wpisu hipoteki przymusowej jest sąd wydziału ksiąg wieczystych, zaś wpisanie hipoteki przymusowej do księgi wieczystej podlega zaskarżeniu do Sądu powszechnego.

Wbrew twierdzeniom strony, nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne (zabezpieczające) traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania. W postępowaniu tym wbrew twierdzeniom strony nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (zabezpieczającego), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia w całokształcie.

W ocenie Sądu, trafnie w sprawie zwrócono uwagę na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zajęte w wyroku III SA/Wa 1748/19 z 12 lutego 2020 r., w którym stwierdzono, że "nie bez znaczenia w tej sprawie jest również treść art. 164 § 4 Upea stanowiący, że do zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio przepisy o zajęciu egzekucyjnym pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, renty socjalnej, egzekucję z rachunków bankowych, innych wierzytelności pieniężnych, praw z papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego, papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, weksla, autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz własności przemysłowej, udziału w spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością, pozostałych praw majątkowych oraz ruchomości. Przepis ten nawiązuje do czynności egzekucyjnej jaką jest zajęcie egzekucyjne, podlegające dyspozycji art. 54 § 1 Upea. Zajęciem zabezpieczającym jest natomiast, zgodnie z art. 1a pkt 19 tej ustawy, czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętego dokumentem stanowiącym podstawę zabezpieczenia, ale która nie prowadzi do przymusowego wykonania obowiązku. W ocenie Sądu, zabezpieczenie dokonane na podstawie art. 164 § 1 pkt 2 Upea nie stanowi zatem zajęcia zabezpieczającego, które podlega unormowaniom analogicznym do zajęcia egzekucyjnego. Nie stanowi zatem czynności, która podlegałaby skardze na czynności egzekucyjne, przewidzianej w art. 54 § 1 Upea". Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela.

Jak wynika ze sprawy, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni w postępowaniu zabezpieczającym nie dokonał zajęć przysługujących stronie jednostek w funduszach kapitałowych, stąd też stanowisko organu i w tej kwestii jest zasadne.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zarzuty skargi nie są zasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.