Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 633/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Gry losowe
Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 189a § 2 ust. 2, art. 189f §1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 122, art. 187 § 1 i art. 191
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 91
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2024 r. spraw ze skarg N. S. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 6 marca 2024 r. nr 1801-IOA.4246.239.2023 i nr. 1801-IOA.4246.240.2023 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych bez koncesji 1) uchyla zaskarżone decyzje, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżącej N. S. kwotę 8 034 (osiem tysięcy trzydzieści cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu są decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 30 stycznia 2024 r. nr 1801-IOA.4246.239.2023 oraz z 6 marca 2024 r. nr 1801-lOA.4246.240.2023, wydane w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych – loterii promocyjnych bez wymaganego prawem zezwolenia.

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

W dniu 16 sierpnia 2022 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, na podstawie upoważnienia, przeprowadzili kontrolę celno - skarbową w lokalu "[...]" mieszczącym się w L. przy ulicy [....] w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 227 – dalej: u.g.h.). W trakcie kontroli ustalono ,że lokal prowadzony jest przez N.S. (dalej : skarżąca). Z przeprowadzonej kontroli sporządzony został protokół o numerze 408000-404000-CKR.5046.3.2022 datowany na 22 września 2022 r.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego, jak również protokołu kontroli celno-skarbowej wynikało, że skarżąca w niewielkim odstępie czasu za pośrednictwem ogólnodostępnego konta na portalu Facebook o nazwie "[...]" ogłosiła dwa konkursy ( 7 lutego oraz 1 marca 2019 r.) dotyczące [....]. Aby wziąć udział w konkursach należało:

- polubić i udostępnić post konkursowy,

- polubić stronę,

- zaprosić do zabawy trzy osoby.

Odnośnie "konkursu" z dnia 7 lutego 2019 r. rozstrzygnięcie odbyło się 14 lutego 2019 r. poprzez losowanie, które udostępnione było na koncie skarżącej w formie materiału video. Losowanie odbyło się poprzez wybór losu ze szklanego naczynia. Los zawierał imię i nazwisko zwyciężczyni – S.C. Z kolei "konkurs" z dnia 1 marca 2019 r. przeprowadzony został w identyczny sposób, zaś jego zwyciężczynią została A. S. w dniu 8 marca 2019 r.

W wyjaśnieniach złożonych w dniu 22 września 2022 r. skarżąca udzieliła informacji, że nie pamięta aby była organizatorem innych konkursów latach 2019 – 2021. Wskazała, iż nie była świadoma, że takie działania należy zgłaszać odpowiednim organom w celu uzyskania zezwolenia, zaś głównym celem jej działania był reklama działalności gospodarczej.

W podsumowaniu protokołu kontroli celno-skarbowej kontrolujący stwierdzili, że analiza zgromadzonych i zabezpieczonych materiałów w postaci zrzutów ekranu treści publikowanych na portalu Facebook "[...]" wraz z materiałami wideo z przebiegu losowań, wskazuje, że zorganizowane przez skarżącą konkursy zawierają się w definicji loterii promocyjnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. Kontrolujący ustalili również, że skarżąca nie posiadała zezwolenia DIAS na urządzanie loterii promocyjnej.

W piśmie z 7 października 2022 r. skarżąca odniosła się do postów umieszczanych przez nią na jej profilu na portalu Facebook. W treści pisma wskazała m.in., że zwyciężczynie losowań, są jej koleżankami i chcąc pomóc w rozpromowaniu usług zgodziły się wziąć udział w "konkursach" w których na wszystkich losach będzie wpisane tylko i wyłącznie ich imię i nazwisko co stanowiło o ich pozorności i wykluczało element losowości.

Postanowieniem z dnia 20 października 2022r. sygn. RKS 815/2022/408000/MJ Podkarpacki Urząd Celno-Skarbowy w [....] wszczął dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe, określone w art. 108 § 1 K.k.s., polegające na tym, iż w okresie od dnia 7 lutego 2019r. do dnia 28 marca 2022r., prowadząc działalność, za pośrednictwem portalu społecznościowego Facebook urządzano i prowadzono loterię promocyjną z nagrodami, wbrew przepisom u.g.h. tj. art. 3, art. 7 ust. 1, art. 13, tj. bez wymaganego zezwolenia i zatwierdzonego regulaminu. W dniu 10 listopada skarżącej zostały przedstawione zarzuty a w dniu 30 listopada 2022 r. podczas przesłuchania w charakterze podejrzanej przyznała się do popełnienia zarzucanego czynu, jednocześnie składając wniosek o dobrowolne poddanie się karze.

Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia 2 lutego 2023r., sygn. akt [....] uznał oskarżoną za winną popełnienia czynu zarzucanego jej aktem oskarżenia, a stanowiącego przestępstwo skarbowe z art. 108 § 1 K.k.s.

Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej: organ I instancji, NPUCS) postanowieniami z dnia 29 maja 2023 r. znak 408000-408000-COP-1.4246.451.2023 i 408000-408000-COP-1.4246.456.2023. wszczął z urzędu postępowania w sprawie nałożenia na skarżącą, kary pieniężnej za urządzanie w lutym i marcu 2019 r. na portalu społecznościowym Facebook, gier hazardowych - loterii promocyjnych - bez wymaganego prawem zezwolenia.

W dalszym etapie postępowania organ I instancji wydał w dniu 28 listopada 2023 r. decyzje: znak: 408000-COP-1.4246.456.2023 oraz 408000-COP-1.4246.451.2023, którymi nałożył na skarżącą kary pieniężne w wysokości 12.030,00 zł – każda, za urządzanie gier hazardowych, tj. loterii promocyjnych bez wymaganego prawem zezwolenia.

Od powyższych decyzji w dniu 8 grudnia 2023 r. skarżąca, za pośrednictwem pełnomocnika, złożyła odwołania wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji, umorzenie postepowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej.

Przedmiotowymi decyzjami z 30 stycznia oraz 6 marca 2024 r. organ II instancji utrzymał w mocy opisane wyżej decyzję NPUCS, uznając je za zgodne z prawem.

W ocenie organu odwoławczego w zorganizowanych przez skarżącą przedsięwzięciach miało miejsce losowanie nagród, wynik gry zależał więc od przypadku. Wyłonienie zwyciężczyń każdorazowo odbyło się poprzez wyciągnięcie losu ze szklanego naczynia. Los zawierał imię i nazwisko zwyciężczyni, którą została odpowiednio w dniu 14 lutego S. S., zaś 8 marca A. S. W aktach sprawy zalegają print screeny oraz płyty DVD z zapisem video przedstawiające moment wylosowania losu z imieniem i nazwiskiem zwyciężczyni każdej z loterii promocyjnej. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy wskazał, że o wynikach wyboru zwycięzcy decydował przypadek, czyli występował element losowości.

Kolejnym z warunków koniecznych do uznania danego przedsięwzięcia za loterię promocyjną jest nabycie dowodu udziału w grze. Zdaniem DIAS, polubienie i udostępnienie postu należy traktować jako "nabycie innego dowodu udziału w grze" w rozumieniu u.g.h., bowiem dopiero dokonanie tej czynności uprawniało ostatecznie do wzięcia udziału w losowaniu nagród. Trzeba wziąć również pod uwagę fakt, że artykuł 2 ust. 1 u.g.h. stanowi o tym, że grami losowymi są gry, w tym urządzane przez sieć Internet, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik w szczególności zależy od przypadku. Zgodnie z orzecznictwem dowodem udziału w grze może być wszystko, co organizator uzna za potwierdzenie faktu udziału w grze, niezależnie od tego czy nabycie dowodu udziału w grze było faktycznie związane z zamiarem jego zakupienia, a więc nabycia w rozumieniu prawnym (wyrok NSA z 5 stycznia 2000r., Il SA 1201/99, CBOIS). Z uwagi na fakt, że w zorganizowanych przez skarżącą "konkursach", warunkiem koniecznym udziału było polubienie i udostępnienie postu publicznie oraz zaproszenie do zabawy trzech osób, organ stwierdził, że uczestnicy poprzez spełnienie tak określonych warunków przedsięwzięcia nabyli dowód udziału w grze.

Trzecim warunkiem uznania danego przedsięwzięcia za loterię promocyjną, jest oferowanie przez urządzającego (organizatora) wygranych pieniężnych lub rzeczowych. Zarówno z treści postów oraz ustaleń zawartych w Protokole kontroli celno-skarbowej wynika, iż do wygrania były darmowe zabiegi [....]. Zgodnie z cennikiem z 2019 r., udostępnionym na stronie skarżącej, najtańsza usługa [...] wynosiła [...] zł. Spełniony został zatem trzeci z warunków zakwalifikowania przedsięwzięcia jako loterii promocyjnej. Niewątpliwie bowiem oferowane przez skarżącą, jako organizatora, nagrody stanowiły wygrane rzeczowe.

Biorąc powyższe pod uwagę, DIAS stwierdził, że wyżej opisane przedsięwzięcia zorganizowane przez skarżącą spełniły wymogi loterii promocyjnej w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

Ponadto, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, wskazujących na to, że wyniki losowania były ustawione, zaś w szkatułkach znajdowały się dane tylko jednej osoby. Wymaga podkreślenia, że przesłuchania A. S. i S. S., które miały potwierdzać twierdzenia skarżącej, w świetle zgromadzonych w postępowaniu dowodów, w postaci przyznania się do zarzucanego czynu oraz wyroku Sądu Rejonowego w [...], zdaniem organu odwoławczego pozostają bez wpływu na ustalony stan faktyczny sprawy, jak również dowód ten nie uzyskał przymiotu wiarygodności przed DIAS.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 189f K.p.a., organ odwoławczy stwierdził, że przepisy Kodeksu nie miały zastosowania w sprawie, w której zastosowanie miały przepisy ustawy Ordynacja podatkowa i ustawy o grach hazardowych.

Na powyższe decyzje skargę do tut. Sądu wniosła skarżąca wnosząc o ich uchylenie oraz zasądzenie kosztów postepowania. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła:

1.naruszenie art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 123 § 1 i 2, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i 2, art. 188, art. 229 i art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( DZ. U. 2023.2383 t.j., dalej: O.p.) w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 10 oraz art. 89 ust. 1 u.g.h — poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy organ I instancji niekompletnie, niedokładnie i niewyczerpująco zebrał oraz rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie, tj. w szczególności niewszechstronnie przeanalizował zeznania skarżącej, A. S. oraz S. S. co doprowadziło do błędnego ustalenia, że skarżąca zorganizowała grę hazardową loterię promocyjną — bez wymaganego zezwolenia, podczas gdy zorganizowane przedsięwzięcia pozbawione było cech losowości, tj. nie doszło do prawdziwego "losowania zwycięzców", ani do odbioru nagród, bowiem przedsięwzięcie jedynie upozorowano na loterię w celu wzbudzenia zainteresowania stroną internetową skarżącej i jednocześnie prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą,

2.naruszenie art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 123 § 1 i 2, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i 2, art. 188, art. 229 i art. 235 O.p. w zw. z art. 189f K.p.a poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo braku wszechstronnego i dokładnego rozpoznania stanu faktycznego sprawy i niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy takich jak waga ewentualnego naruszenia prawa, zachowanie ukaranej po nałożeniu kary (ustalenie czy ukarana zaprzestała zakwestionowanych praktyk) i w konsekwencji nierozważenia, czy w sprawie występują przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189 f K.p.a.,

3.naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 ust: 1 pkt 10, art. 89 ust. 1 i art. 90 ust. 1 pkt 1 u.g.h. — poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji w gdy skarżąca nie urządzała gier hazardowych — loterii promocyjnych bez wymaganego zezwolenia,

4.naruszenie art. 189f K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niesłuszne przyjęcie, że przepis ten nie może być stosowany w sprawach dot. kar pieniężnych, do których mają zastosowanie przepisy ustawy o grach hazardowych, pomimo że o możliwości stosowania tego przepisu do takich kategorii spraw jednoznacznie przesądza orzecznictwo NSA —np. wyrok NSA z dnia 4 marca 2020 r. II GSK 53/20 oraz z dnia 28 listopada 2017 r. II GSK 2433/17,

5.naruszenie art. 233 S 1 pkt 1 ordynacji podatkowej w zw. z art. 189 f § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy w sprawie występują przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary (przy założeniu urządzenia gry hazardowej — co jednak ukarana kwestionuje), bowiem waga ewentualnego naruszenia prawa jest znikoma, ukarana zaprzestała podobnych działań, a ponadto została już ukarana karnie grzywną w wysokości 1.004 zł — wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 2 lutego 2023 r. [....];

6.naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 i art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. b ustawy hazardowej w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy organ I instancji dokonał formalistycznej wykładni przepisów u.g.h. z pominięciem wykładni prawa zgodnej z Konstytucją RP (zasady równości wobec prawa i zasady proporcjonalności), podczas gdy dolegliwość ta powinna pozostawać w odpowiedniej proporcji do stopnia naruszenia prawa — co nie zostało uwzględnione w niniejszej sprawie,

7.błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że skarżąca zorganizowała grę hazardową — loterię promocyjną — bez wymaganego zezwolenia, podczas gdy zorganizowane przedsięwzięcie pozbawione było cech losowości, tj. nie doszło do prawdziwego "losowania zwycięzców" ani do odbioru nagród, bowiem przedsięwzięcie jedynie upozorowano na loterię w celu wzbudzenia zainteresowania stroną internetową i jednocześnie prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko.

Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2024 r. na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Sąd zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw o sygn. akt II SA/Rz 633/24 i II SA/Rz 634/24 i prowadzić je dalej pod sygn. akt II SA/Rz 633/24.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżone decyzje organu odwoławczego jak również i poprzedzające je decyzj organu pierwszej instancji naruszają prawo materialne - art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: K.p.a.

Na wstępie Sąd zaznacza, że podziela stanowisko organów, iż zorganizowane przez skarżącą konkursy z 7 lutego oraz 1 marca 2019 r. są loteriami promocyjnymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. W postępowaniu administracyjnym i sądowym skarżąca nie kwestionowała tego, że konkurs zorganizowała, ale podnosiła, że nie był on loterią promocyjną, gdyż nie zaszła jedna z przesłanek, określonych w art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h., konieczna do uznania go za loterię promocyjną, a mianowicie nie wystąpił element losowości ponieważ w istocie nie nastąpiło losowanie zwycięzców, gdyż zostali oni wytypowani już przed rozpoczęciem wydarzenia. W złożonych do organów wyjaśnieniach skarżąca przyznała, że osoby biorące udział w konkursach były podstawione, miały świadomość celu, intencji oraz planowanego przebiegu całego przedsięwzięcia, którego jedynym celem było rozpromowanie świadczonych przez skarżącą usług.

Na podstawie art. 11 P.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Z tego względu istotnego charakteru nabiera wyrok Sądu Rejonowego w [....] z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt II [...] uznający skarżącą za winną popełnienia przestępstwa z art. 108 § 1 K.k.s. W związku z tym Skład Orzekający stwierdza iż stanowisko skarżącej w zakresie kwestionowania wystąpienia przesłanki losowości jest niezasadne. Nietrafiony jest zatem również zarzut pominięcia zeznań skarżącej, A. S. oraz S. S. ponieważ organ II instancji szczegółowo odniósł się do niego w zaskarżonych decyzjach uzasadniając, że większą wartość dowodową dla niego ma wyrok skazujący w którym skarżąca przyznała się do organizowania loterii promocyjnych, niż późniejsze zeznania negujące ten fakt.

Niemniej, mimo że organy trafnie uznały konkurs organizowany przez skarżącą za loterię promocyjną, to przedstawiona w uzasadnieniu wykładnia możliwości użycia normy prawnej z art. 189f K.p.a. jest zdaniem Sądu błędna. Zastosowanie w kontrolowanej sprawie przepisu prawa materialnego, czyli art. 189f § 1 K.p.a. stanowiącego, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu:

1. jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa,

lub

2. za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

W ocenie Sądu przepis ten ma zastosowanie w tej konkretnej sprawie, gdyż zgodnie z art. 91 u.g.h. do kar pieniężnych należy stosować odpowiednio przepisy O.p. Podkreślić trzeba, że art. 91 u.g.h. nie stanowi o odpowiednim stosowaniu O.p. do nakładania wymienionych kar pieniężnych, co stanowi konsekwencję przepisów art. 2 § 1 pkt 1 w związku z art. 6 oraz w związku z art. 3 pkt 8 tej ustawy, art. 3 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 8 u.g.h., o czym należałoby wnioskować na podstawie ich treści oraz funkcji. O nakładaniu lub wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej lub udzielaniu ulg w jej wykonaniu stanowią zaś przepisy Działu IVa k.p.a. W związku z tym należy dostrzegać cele towarzyszące zmianom wprowadzonym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. poz. 935), którą zostały dodane przepisy Działu IVa oraz funkcji przepisów wymienionego Działu. W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr VIII.1183): wskazano, że: "Kary administracyjne w polskim prawie bardzo często stanowią dotkliwą sankcję za naruszenie prawa, niekiedy nawet surowszą niż kary wymierzane za popełnienie wykroczenia, wykroczenia karnoskarbowego, przestępstwa bądź przestępstwa karnoskarbowego. Jednocześnie w systemie prawnym brak jest reguł ogólnych określających zasady ich nakładania i wymierzania, co skutkuje znaczącym zróżnicowaniem sytuacji podmiotów podlegających ukaraniu, szczególnie w zakresie instytucji łagodzących obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej. Niejednokrotnie nakładanie kar administracyjnych cechuje automatyzm oraz nieuwzględnianie przyczyn i okoliczności dopuszczenia się naruszenia. Sankcje administracyjne przybierają w wielu przypadkach bardziej rygorystyczną postać niż sankcje karne, np. gdy nie przewidziano przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Automatyzm nakładania kar i brak uwzględniania okoliczności danej sprawy nie sprzyja zapewnieniu sprawiedliwego działania administracji. Stan taki budzi zastrzeżenia z uwagi w szczególności na zasadę proporcjonalności. Z tego względu w orzecznictwie i doktrynie postuluje się, aby w przypadkach, gdy wyraźne brzmienie przepisu nie stoi temu na przeszkodzie, wykładać przepisy dotyczące kar administracyjnych, dążąc do rozszerzenia gwarancji procesowych praw obywatela oraz obowiązywania zasady zaufania do organów państwa". Celem zmian było uregulowanie ogólnych dyrektyw wymiaru kar, przesłanek odstąpienia od nałożenia kary, terminów przedawnienia nałożenia i egzekucji kary oraz warunków udzielania ulg w ich zapłacie.

W kontekście powyższego, istotna jest treść art. 189a § 2 K.p.a. in fine, który to przepis wprowadza swoistą regułę kolizyjną, w myśl której przepisów działu IVa - odnośnie kwestii wymienionych w tym przepisie - nie stosuje się w zakresie, w jakim kwestie te regulują przepisy odrębne. Z tak zredagowanego przepisu art. 189a § 2 K.p.a. wynika, że przepisy odrębne nie mogą być modyfikowane regulacjami działu IVa K.p.a. W przypadku natomiast, gdy przepisy odrębne w ogóle nie regulują zagadnienia wskazanego w § 2 art. 189a k.p.a., przepisy działu IVa K.p.a. stosuje się wprost w oznaczonym zakresie. Przepisy O.p. nie przewidują regulacji w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej (oprócz kar porządkowych). Pełną regulację postępowania w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu, przewiduje Dział IVa K.p.a. Przechodząc zaś na grunt ustawy o grach hazardowych, trzeba wskazać, że przepisy tej ustawy regulują materialnoprawne przesłanki wymiaru kary administracyjnej, przy jednoczesnym braku uregulowań w zakresie np. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Mając na uwadze wprowadzoną nowelizację K.p.a. oraz to, że kara pieniężna nie stanowi zobowiązania podatkowego, przepis art. 91 u.g.h. trzeba traktować jako wskazujący w sposób jednoznaczny na konieczność odpowiedniego stosowania przepisów O.p. do postępowań w zakresie nakładania kar pieniężnych, a zatem w zakresie procedury, a nie prawa materialnego. Postępowanie w zakresie wymierzenia kary administracyjnej na podstawie przepisów u.g.h. nie jest postępowaniem podatkowym, lecz postępowaniem administracyjnym. (por.: wyroki o sygn. akt II GSK 2433/17, II GSK 53/20, II GSK 450/20, II GSK 784/20, II GSK 799/20, II GSK 966/20, II GSK 1356/20, II GSK 31/21, II GSK 1194/22 i II GSK 1521/23 - dostępne w CBOSA).

Organ zaprezentował zatem błędne stanowisko co do braku możliwości prawnej zastosowania w sprawach niniejszych przepisu art. 189f k.p.a. Pomimo tego odniósł się jednak in concreto do podstaw zastosowania odstąpienia od orzeczenia kary wobec skarżącej na podstawie przesłanek przewidzianych w tym przepisie dochodząc do wniosku, że i tak nie miały by one zastosowania.

Takie wariantowo zajęte przez organ stanowisko nie zasługuje jednak na akceptację odnośnie tej przesłanki odstąpienia od wymiaru kary, jaka jest przewidziana w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

W tym zakresie Sąd stwierdza, że organy nie odniosły się i nie rozważyły w sposób pełny okoliczności odstąpienia od wymierzenia kary opisanych w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. czyli sytuacji gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Wskazały jedynie, że w przypadku ukarania na podstawie art. 89 u.g.h. nie można mówić o znikomej wadze naruszenia prawa czyli przesłance odstąpienia od ukarania, powołując się na wcześniejsze judykaty ( bez wskazania konkretnych rozstrzygnięć ). W tym zakresie w ocenie sądu aktualnie rozpoznającego sprawę należy odróżnić poszczególne przypadki urządzania gier penalizowane administracyjnie w treści przepisu art. 89 u.g.h. i ocena wagi naruszenia przepisu musi być uwzględniana w kategoriach rodzaju gry losowej, jaka została urządzona, wartości środków pieniężnych uzyskiwanych przez urządzającego, wartości środków angażowanych przez grających, tracących w ten sposób swój majątek czy też w końcu zagrożenia zwłaszcza młodych ludzi uzależnieniem od gier hazardowych. Stypizowanie poszczególnych gier z uwzględnieniem tych okoliczności pozwoli na prawidłową ocenę wagi naruszenia prawa, w tym w aspekcie jej znikomości. Ponieważ rozważenie tych okoliczności należy do organu sąd na obecnym etapie postępowania nie może ich jednoznacznie przesądzić, jednak musi zaznaczyć, że inaczej należy oceniać urządzanie gier na automatach do gry, gdzie osoby grające ponoszą wydatki w postaci środków finansowych i mogą tracić znaczne kwoty pieniężne, inaczej zaś gdy dochodzi do wykonania innego rodzaju świadczenia w postaci np: tzw. "lajka", czy zaproszenia do takiej gry innej osoby, czy też " podlinkowania" strony na Facebook`u. Sad absolutnie zgadza się z tymi judykatami sądów administracyjnych w których wskazano, że urządzanie gier na automatach do gier losowych ustawianych w nielegalnych kasynach gry, czy innych pomieszczeniach, barach czy restauracjach apriorycznie nie będzie mogło być uznane za naruszające prawo w sposób znikomy, jednak w przedmiotowej sprawie taka okoliczność nie zaistniała. Konieczne zatem będzie rozważenie tej znikomości z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności sprawy, bez ogólnego odwołania się do podjętych na tle odmiennie urządzanych gier hazardowych poglądów prawnych. Rozważenie tych okoliczności jest przy tym o tyle istotne, że odstąpienie od ukarania w trybie przewidzianym przez ten przepis nie jest fakultatywne, w ramach uznania administracyjnego, a obligatoryjne, w przypadku zaistnienia tych okoliczności. Dlatego też organ jest zobowiązany wykazać dlaczego z instytucji tej nie skorzystał. Generalnie w takim przypadku musi wykazać, że choć jedna z przesłanek wymienionych w tym przepisie nie zaistniała.

Przedmiotowe loterie promocyjne przeprowadzone zostały jedna po drugiej w krótkim odstępie czasu w 2019 r. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nigdy więcej nie przeprowadziła podobnych akcji promocyjnych, które kwalifikowały by się jako loteria promocyjna, a zatem strona zaprzestała naruszania prawa. Ukarana została natomiast przez organ prawie 5 lat po zaistnieniu zarzuconego jej zachowania, a zatem istniała w momencie orzekania podstawa do uznania, że nie popełni ona ponownie takich działań i samo ukaranie w postępowaniu karnym będzie dla osiągniecia celu w postaci ochrony porządku prawnego w zakresie gier hazardowych wystarczające.

Oceniając te okoliczności organ weźmie pod uwagę, że ustawodawca w treści art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a nie wyjaśnił, jakie przypadki naruszenia prawa można uznać za znikome. W piśmiennictwie natomiast wyróżnia się różne stopnie naruszenia prawa: naruszenia kwalifikowane, naruszenia, które nie mają ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego są istotne i naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969). Przy określeniu, jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ocenie wagi naruszenia prawa pomocna jest także treść art. 189d pkt 1 K.p.a. W art. 189d pkt 1 K.p.a. ustawodawca wskazał, że wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. W piśmiennictwie przyjmuje się na tle tego unormowania, że uwzględniając dyrektywę wagi naruszenia prawa, organ administracji publicznej powinien ocenić wagę (znaczenie, ciężar gatunkowy) naruszonego zakazu oraz wagę naruszenia zakazu (zob. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el.2020).

W orzecznictwie wskazano, że w świetle art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. stwierdzenie przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa uzasadniającej odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymaga przeprowadzenia swego rodzaju testu proporcjonalności, tj. wyważenia hierarchii dóbr (wartości) chronionych przez prawo na tle konkretnego stanu faktycznego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 566/21). Istotne znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., mają chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 973/20).

Dopiero rozważenie wszystkich tych okoliczności pozwoli na prawidłową ocenę stopnia naruszenia prawa, w tym koniecznego wykazania, w przypadku ukarania, że nie był on znikomy.

Ponadto skarżąca została skazana prawomocnym wyrokiem karnym — Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia 2 lutego 2023 r. [....] uznał ją za winna popełnienia czynu z art. 108 § 1 K.k.s. i wymierzył jej karę grzywny w kwocie 1.004 zł, która została przez skazaną uiszczona. W zakresie jednak przesłanki z art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. rozważania organu wydają się być kompletne i zasługujące na uwzględnienie.

Podsumowując sąd stwierdza, że pominięcie regulacji z art. 189f §1 pkt 1 K.p.a. przez orzekający w sprawie organ, a w konsekwencji zaniechanie ustalenia przesłanek, o jakich mowa w tym przepisie, stanowiło uchybienie dające podstawy do wyeliminowania wydanej w sprawie decyzji z obrotu prawnego. Organ naruszył bowiem przepisy art. 91 u.g.h. w zw. z art. 189a § 2 ust. 2 k.p.a., a w konsekwencji nie rozważył art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., a priori przyjmując, że ta regulacja nie odnosi się do kar nakładanych na podstawie przepisów u.g.h., zaś wariantowo wskazane rozważania, w zakresie przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie były wystarczające. W efekcie powyższego organ zaniechał wyjaśnienia ustalonego stanu faktycznego w kontekście obowiązującej normy prawa materialnego. Stanowi to o naruszeniu przez DIAS - który w ramach kontroli instancyjnej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji - art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.