Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 462/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28 ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Inga Gołowska Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek (spr.) WSA Michał Niedźwiedź Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Chrzanowie z dnia 11 kwietnia 2023 r., nr UP-273/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr UP-273/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej również jako: ZUS, Organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej jako k.p.a.), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1009 z późn. zm., dalej jako u.s.u.s.), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 lutego 2023 r. nr 311/2023 odmawiającą S.S. (dalej: Skarżący, Wnioskodawca) umorzenia należności z tytułu składek.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

1. W dniu 5 stycznia 2023 r. do ZUS wpłynął wniosek Wnioskodawcy o umorzenie należności z tytułu skałek z uwagi na trudną sytuacje życiową i brak możliwości uregulowani zaległości.

2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 15 lutego 2023 r. nr 311/2023 odmówił Wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek.

Uzasadniając swoje stanowisko Organ wskazał, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Zdaniem Organu Skarżący nie wykazał, że zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ww. ustawy, ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń oraz że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

3. Pismem z dnia 23 lutego 2023 r. Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wskazał, że nie jest w stanie uczestniczyć w toku postępowania ze względu na pozbawienie wolności. Oznajmił, że dokumentacja medyczna potwierdzająca stan zdrowia jest trudna do zdobycia, tak samo jak dokumenty dotyczące stanu majątkowego czy zadłużenia i potrzebuje więcej czasu by ją zgromadzić. Uważa, że są spełnione przesłanki wynikające z art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., które odnoszą się do umorzenia w przypadku całkowitej nieściągalności. Ponadto zachodzą inne przesłanki, takie jak przedawnienie, inwalidztwo oraz tragiczna sytuacja finansowa.

4. Po rozpatrzeniu ww. wniosku ZUS wydał opisaną na wstępie decyzję.

W uzasadnieniu Organ streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazał, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z dnia 19 stycznia 2023 r. wynika, że: od 18 lutego 2021 r. Skarżący jest rozwiedziony, od 26 października 2022 r. jest zatrudniony na umowę o pracę w Zakładzie Karnym w W., gdzie wysokość wynagrodzenia brutto wynosi 335,83 zł, tj. 183,02 zł netto, nie pobiera renty czy emerytury, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku/świadczenia z Urzędu Pracy, pobierał zasiłek z opieki społecznej w wysokości 719,00 zł, obecnie wstrzymany, nie korzysta z innych form pomocy, ponosi opłaty eksploatacyjne w wysokości 60,00 zł, prowadzi gospodarstwo domowe z matką, która uzyskuje dochód w wysokości 1.100,00 zł netto miesięcznie, posiada zobowiązania finansowe tytułu zaciągniętych kredytów za okres 2010-2023 w wysokości 30.000,00 zł, w bankach za okres 2011 w wysokości 16.000,00 zł (miesięczna rata wynosi 350,00 zł), alimentacyjne za okres 2021 w wysokości 12.000,00 zł (miesięczna rata wynosi 600,00 zł) oraz inne za okres 2021 w wysokości 35.000,00 zł (miesięczna rata wynosi 122,00 zł), zobowiązania nie są spłacane, dochodzone są w drodze egzekucji przez Komornika Sądowego w O. Nadto Skarżący nie posiada domu, mieszkania, gospodarstwa rolnego, innych nieruchomości, praw majątkowych, pojazdów, innych składników mienia ruchomego oraz wierzytelności, jest inwalidą, pobiera świadczenie za pracę lekką w wysokości 91,20 zł netto; środki nie wystarczają nawet na leki niedostępne w Zakładzie Karnym, wyrok pozbawienia wolności jest wysoki - około 10 lat, nie ma perspektyw na życie, pomimo inwalidztwa jest zmuszony pracować.

ZUS w oparciu o dane wygenerowane z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, stwierdził że Skarżący prowadził działalność gospodarczą S. (kod PKD 43.91.Z-Wykonywanie konstrukcji i pokryć dachowych), obecnie odbywa karę pozbawienia wolności, od 28 października 2022 r. wykonuje odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne: w styczniu 2023 r. - 1.128,96 zł; w lutym 2023 r. - 1.309,14 zł, w marcu 2023 r. - 1.309,20 zł, nie jest właścicielem czy współwłaścicielem nieruchomości oraz nie posiada żadnych pojazdów.

Powołując się na treść art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że przypadki w nim opisane stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ZUS ustalił, że:

1. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

2. przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 , 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

- ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy Prawo upadłościowe;

3. nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.; Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, lecz jednocześnie istnieje majątek, z którego można egzekwować należności w postaci wynagrodzenia za pracę wykonywaną na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania; nie wystąpiła również przesłanka braku następców prawnych;

4. przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie Wnioskodawca wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. aktualnie nie zachodzi; mimo że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Oświęcimiu umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Wnioskodawcy, z uwagi na bezskuteczność, to aktualnie, od 28 października 2022 r. Wnioskodawca zgłoszony jest do ubezpieczeń społecznych jako osoba wykonująca odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy (w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania) i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie, które zostało zajęte przez ZUS w toku postępowania egzekucyjnego;

6. przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi – nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, w ramach postępowania organ dokonał zajęcia wierzytelności w Zakładzie Karnym w W., nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową - należności za pracę i depozyt wartościowy zajęte na poczet zajęć egzekucyjnych; obecnie łączną egzekucję do wierzytelności prowadzi Dyrektor ZUS; na chwilę obecną brak wpłat na poczet realizacji zajęcia.

W związku z powyższym Organ uznał, że nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął również czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ wyjaśnił, że Skarżący podejmując się wykonywania działalności gospodarczej wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. To właśnie płatnik składek jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek. Działalność gospodarczą cechuje bowiem jej prowadzenie na ryzyko przedsiębiorcy.

Odnośnie wystąpienia przesłanki dotyczącej stanu zdrowia Organ wskazał, że uwarunkowane jest to nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności. ZUS podniósł, że Skarżący w 2012 r. uległ poważnemu wypadkowi, w którym złamał kręgosłup. Poinformował, że jest inwalidą w stopniu umiarkowanym, nie widzi na jedno oko, a na drugie słabo. Cierpi na cukrzycę i zwyrodnienie stawów. Ma niesprawną lewą rękę w 50% po złamaniu nadgarstka. Miewa myśli samobójcze i leczy się psychiatrycznie. Do akt sprawy przedłożył kartę informacyjną z Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w K. z 7 kwietnia 2020 r. z rozpoznaniem H53.8 - inne zaburzenia widzenia oka lewego.

Organ uznał, że nie kwestionuje sytuacji zdrowotnej i podchodzi do niej ze zrozumieniem. Wskazane problemy zdrowotne mogą być dla Wnioskodawcy dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Z przedstawionego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 29 kwietnia 2022 r. wynika, że został orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na określony czas, tj. do 30 kwietnia 2024 r. Nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Może podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej, co też ma miejsce, gdyż w czasie odbywania kary odpłatnie świadczy pracę. Natomiast z uwagi na przebywanie w Zakładzie Karnym, nie jest możliwe sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Zdaniem Organu również bardzo ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości.

Z kolei przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że aktualna sytuacja finansowa, spowodowana odbywaniem kary pozbawienia wolności, ma charakter trwały. Wskazana okoliczność bezsprzecznie utrudnia osiąganie dochodów, ale nie uniemożliwia ich całkowicie, bowiem w trakcie wykonywania kary pozbawienia wolności ma możliwość wykonywania pracy zarobkowej. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że odbywanie kary pozbawienia wolności jest okolicznością przemijającą. Skarżący oświadczył, że grozi mu duży wyrok pozbawienia wolności - około 10 lat. Jednocześnie przebywając w Zakładzie Karnym, ma zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe, nie ponosi obecnie żadnych kosztów związanych z utrzymaniem, pozostaje bowiem na utrzymaniu Państwa.

W ocenie Organu również, posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek, a ich ewentualne umorzenie nie spowoduje znaczącej poprawy sytuacji materialnej zobowiązanego, gdyż pozostali wierzyciele będą w dalszym ciągu dochodzić swoich należności. Przepisy w oparciu o które ZUS realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, w szczególności cywilnoprawnych, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej. Ewentualne umorzenie należności z tytułu składek nie wpłynie więc na poprawę sytuacji finansowej Skarżącego bowiem zadłużenie wobec ZUS stanowi tylko część wszystkich zobowiązań, które bez względu na decyzję organu nadal mogą być dochodzone przez innych wierzycieli.

Dalej ZUS podkreślił, że obecna sytuacja życiowa Skarżącego, a więc pobyt w Zakładzie Karnym jest skutkiem popełnionego czynu - zawinionego i niezgodnego z prawem, przez co Skarżący sam pozbawił się możliwości pozyskania środków na spłatę zobowiązań. Pobyt w ZK nie może więc stanowić przesłanki do zwolnienia z obowiązku spłaty zobowiązania, zwłaszcza, że obecnie ma możliwość uzyskiwania dochodu. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że po ustaniu ograniczeń związanych z odbywaniem kary, Skarżący nie podejmie się ponownie prowadzenia działalności lub zatrudnienia, chociażby w warunkach pracy chronionej.

W ocenie organu Skarżący nie udowodnił, że sytuacja materialno-bytowa i zdrowotna definitywnie uniemożliwia spłatę należności z tytułu składek w przyszłości. Zauważyć należy, że Skarżący ma 45 lat. Fakt ten daje organowi podstawę do przypuszczeń, że do czasu uzyskania prawa do świadczenia emerytalnego, czyli przez następne 20 lat będzie miał możliwość osiągać dochody pozwalające na sukcesywną spłatę zobowiązań wobec ZUS. Umorzenie należności publicznoprawnych w tej sytuacji byłoby działaniem sprzecznym z interesem publicznym oraz naruszałoby konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.

Podsumowując, Organ nie znalazł podstaw do umorzenia żądanych należności.

5.1. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Skarżący wniósł na nią skargę. Skarżący podkreślił, że uległ poważnemu wypadkowi, w którym złamał kręgosłup, co spowodowało lawinę zadłużenia. Poinformował, że jest inwalidą w stopniu umiarkowanym, nie widzi na jedno oko. Wskazał również, że jego stan zdrowotny pogarsza się z dnia na dzień, a sytuacja materialna jest katastrofalna. Jego dochód to 719 zł z opieki społecznej.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie składek.

5.2. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

6.1. Odnosząc się na wstępie do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

6.2. Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna.

6.3. Punktem wyjścia niniejszych rozważań musi być konstytucyjna zasada powszechności ponoszenia przez jednostkę ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji).

Rozpatrując zatem niniejszą sprawę należy oprzeć się na powszechnie uznawanej regule wykładni, zgodnie z którą wyjątków od zasady nie należy interpretować rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae).

Ponadto należy również zwrócić uwagę na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 maja 2020r., P 2/18, w który słusznie zauważono, że istnieje zasadnicza różnica między podatkiem a składką na ubezpieczenie społeczne. To, co odróżnia składki od podatków, to przede wszystkim ich celowy i wzajemny charakter. Podatki, choć stanowią dochody budżetowe (samorządowe), z których realizowane są zadania i funkcje publiczne, nie mają charakteru ekwiwalentnego. Podatnik w zamian za uiszczany podatek nie uzyskuje bezpośrednio żadnego świadczenia wzajemnego. Co do zasady, całość dochodów budżetowych, niezależnie od tytułu stanowiącego podstawę ich poboru, przeznaczana jest na ogół wydatków planowanych w danym roku.

Składki, w przeciwieństwie do podatków, nie zasilają budżetu państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, których cała suma dochodów przeznaczana jest na wydatki, lecz wpływają bezpośrednio na konto Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stanowią jeden z zasadniczych przychodów tego funduszu. Wywierają znaczący wpływ na jego kondycję finansową, która przekłada się na sytuację finansową ubezpieczonych, uprawnionych do wypłaty świadczeń. Natomiast ekwiwalentny charakter składki oznacza jej powiązanie ze wzajemnym świadczeniem ze strony funduszu. Nie jest to pełna ekwiwalentność o charakterze kapitałowym, lecz ustalona w ustawie z uwzględnieniem zasad równości i solidarności.

W związku z tym nieuiszczanie składek przez płatników powoduje przerzucenie ciężaru wypłaty świadczeń na fundusz, a tym samym pośrednio na tych, którzy wywiązują się z ciążących na nich obowiązków.

Powyższe stanowisko należy, zdaniem Sądu, również wziąć pod uwagę przy rozpatrywaniu spraw dotyczących umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

6.4. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do oceny zgodności z prawem decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek.

Kwestię poboru składek uregulowane są w przepisach rangi ustawowej oraz w wydanych na ich podstawie rozporządzeniach. Na pierwszy plan wysuwa się tutaj, wspomniana już na samym wstępie, ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Również kwestia umorzenia przedmiotowych składek została uregulowana w art. 28 u.s.u.s, zgodnie z którym:

1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, decyzję umarzającą należności z tytułu składek pozostawia się w aktach sprawy.

5a. W przypadku gdy nastąpiło wyrejestrowanie płatnika składek oraz ubezpieczonych, umorzeniu z mocy prawa ulegają należności z tytułu składek, jeżeli ich wysokość nie przekracza wysokości dziesięciokrotności kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

5b. W przypadku gdy dłużnik zmarł, umorzeniu z mocy prawa ulegają należności z tytułu składek, jeżeli ich wysokość nie przekracza wysokości 10% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w kwartale poprzedzającym datę zgonu dłużnika.

5c. W przypadku, o którym mowa w ust. 5a i 5b, Zakład nie wydaje decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek.

6. Przepisu ust. 3 pkt 4b nie stosuje się do składek w części finansowanej przez ubezpieczonego, chyba że jest on jednocześnie płatnikiem składek.

Na podstawie ww. delegacji ustawowej wydane zostało rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141 poz. 1365), które w swoim § 3 stanowi:

1. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego

rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

6.5. Wskazania wymaga, że organ orzekający w sprawie w pierwszej kolejności musi stwierdzić, czy sytuacja taka, opisana w jednym z ww. przepisów, w ogóle powstała, albowiem jej brak determinuje konieczność wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie organ jest natomiast zobligowany do oceny, czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie to byłoby zasadne, a przesądza o tym konstrukcja powołanych przepisów, z której jednoznacznie wynika, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia należności, należność tę organ umorzyć może, a nie musi. Podkreślić zatem trzeba, że jakkolwiek spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. (lub Rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) jest niezbędne do umorzenia należności, to ich wystąpienie nie skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość. Zatem w razie stwierdzenia wystąpienia wspomnianych przesłanek organ może podjąć rozstrzygnięcie odmowne. Zwłaszcza jednak w takim przypadku powinien uzasadnić swą decyzję w sposób nie budzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu, a więc szczegółowo przedstawić powody takiej kwalifikacji i argumenty, które legły u jej podstaw. Tylko bowiem wówczas, decyzja przezeń wydana nie będzie nosiła znamion dowolności.

Jednocześnie niezbędne staje się podkreślenie, że rolą sądu administracyjnego orzekającego w przedmiocie legalności takiej decyzji jest zweryfikowanie, czy przedstawione wymogi zostały spełnione. Sąd jest bowiem obowiązany do oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada standardom określonym w obowiązujących przepisach, czy też je narusza w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności ze względu na niezasadność zgłoszonego w tym przedmiocie żądania, zadaniem Sądu nie jest więc ocena słuszności tej kwalifikacji, lecz to, czy w świetle okoliczności wynikających z akt sprawy jej podjęcie było dopuszczalne (zgodne z prawem). Sąd bada zatem, czy w danym przypadku organ istotnie mógł wydać rozstrzygnięcie odmowne.

6.6. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że ZUS sprostał opisanym wymogom. Trafnie bowiem spostrzegł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by w sprawie zaistniała jakakolwiek przesłanka do stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek.

W ślad za Organem powtórzyć zatem trzeba, że z przyczyn oczywistych przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. (dotycząca śmierci dłużnika) nie wystąpiła.

Ponadto nie wykazano, aby doszło do spełnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., albowiem w sprawie nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe.

Również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie wystąpiła, gdyż wprawdzie Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, lecz jednocześnie istnieje majątek, z którego można egzekwować należności (w postaci wynagrodzenia za pracę wykonywaną na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania). Nie wystąpiła również przesłanka braku następców prawnych (żyją dzieci Wnioskodawcy).

Przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 4 i 4b u.s.u.s. nie znajdują zastosowania w rozpatrywanym przypadku, ponieważ względem Skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani postępowanie likwidacyjne.

Organ rentowy słusznie stwierdził, że wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi Skarżąca przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, zatem również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie została spełniona.

W sprawie nie zachodzi także przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Mimo, że postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Oświęcimiu umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Wnioskodawcy, z uwagi na bezskuteczność, to aktualnie, od 28 października 2022 r. Wnioskodawca zgłoszony jest do ubezpieczeń społecznych jako osoba wykonująca odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy (w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania) i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie, które zostało zajęte przez ZUS w toku postępowania egzekucyjnego, które nadal się toczy.

W tym zakresie należy zgodzić się z Organem, że postępowanie egzekucyjne, które jest nadal w toku wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności. Dopóki postępowanie to jest w toku nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczność egzekucji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 r., V SA/Wa 969/09).

Jak bowiem również podnosi się w orzecznictwie (wyrok NSA z dnia 26 lipca 2017 r., II GSK 1489/17), przepis ten nie daje Sądowi ani organowi orzekającemu w przedmiocie umorzenia, prawa do dokonania oceny czy w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez organ egzekucyjny ma miejsce bezskuteczność egzekucji. Zgodnie z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. całkowita nieściągalność będzie miała miejsce wtedy, kiedy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdzi brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Błędne jest zatem stanowisko, że ZUS miał obowiązek weryfikacji przebiegu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do zobowiązanej przez organ egzekucyjny i oceny czy są podstawy do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.

Prawidłowo Organ rentowy stwierdził, że przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie można bowiem jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ postępowanie egzekucyjne jest nadal prowadzone, nastąpił zbieg egzekucji, a łączną egzekucję do wierzytelności prowadzi Dyrektor ZUS.

Należy wskazać, że w orzecznictwie przyjmuje się, że dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym (por. teza wyroku NSA w Katowicach z 21 czerwca 2000r., sygn. akt I SA/Ka 14/99).

Z uwagi na powyższe Organ prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanki całkowitej nieściągalności zdefiniowanej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., której istnienie mogłoby uzasadnić podjęcie decyzji zgodnie z wnioskiem Skarżącego. W tej sytuacji w sprawie nie było podstaw do umorzenia należności z tytułu składek.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż analiza akt sprawy pozwala uznać, że Organ rentowy w sposób wystarczający zebrał dostępny mu materiał dowodowy i dokonał jego oceny. Przede wszystkim rację ma Organ, że w przypadku Skarżącego nie można mówić o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek w myśl ww. przepisów.

6.7. Organ rozpoznając sprawę dokonał również analizy sprawy pod kątem możliwości zastosowania przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w którym ustawodawca stworzył organom możliwość umorzenia określonych zaległości z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Wskazane wyżej przepisy dają organowi uprawnienie do umorzenia należności z tytułu składek w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może należności umorzyć, lecz nie jest do tego zobligowany. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności co do rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowym odnoszącym się zwłaszcza do uznaniowych decyzji administracyjnych akcentuje się, że każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (wyrok SN z 20 grudnia 1994r., III ARN 79/94, POP 1999 r., Nr 2, poz. 31). Organ orzekający w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne powinien zatem wykazać, że w tej konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do przesłanek określonych w Rozporządzeniu, Organ rentowy prawidłowo ocenił, że zgromadzona w sprawie dokumentacja nie upoważnia do wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie.

Dodać należy, że w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 Rozporządzenia, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 Rozporządzenia, będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek, to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim, jako wnioskodawcy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2019r., I GSK 980/18). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości.

O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie lecz zobiektywizowane kryteria. Nie wystarczy, że Wnioskodawca wskaże na uciążliwości i trudności w spłacie narosłych należności. Istnienie takich uciążliwości jest bowiem oczywiste. Natomiast Skarżący decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek. Rozpoczęcie działalności gospodarczej powinno być poprzedzone planem finansowym opartym na analizie rynku oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej tę działalność. Decydując się na jej podjęcie Skarżący powinien być świadomy konieczności opłacania składek.

Przechodząc do poszczególnych przesłanek zawartych w ww. Rozporządzeniu stwierdzić należy, że bezspornie nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2, albowiem z okoliczności sprawy nie wynika aby Skarżący poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Słusznie Organ stwierdził, że nie zachodzi również przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia. Przesłanka ta – dotycząca stanu zdrowia – uwarunkowana jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia (podkreślenie Sądu) zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Sąd, w ślad za Organem, nie neguje problemów zdrowotnych Skarżącego, który w 2012 r. uległ poważnemu wypadkowi, w którym złamał kręgosłup. Skarżący poinformował ponadto, że jest inwalidą w stopniu umiarkowanym, nie widzi na jedno oko, a na drugie słabo. Ponadto cierpi na cukrzycę i zwyrodnienie stawów. Ma niesprawną lewą rękę w 50% po złamaniu nadgarstka. Wskazał ponadto, że miewa myśli samobójcze i leczy się psychiatrycznie.

Jednakże – co słusznie zauważył Organ – z przedstawionego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 29 kwietnia 2022 r. wynika, że wobec Pana S.S. został orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na określony czas, tj. do 30 kwietnia 2024 r. Nie wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wskazano także, że może podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej, co też ma miejsce, gdyż Skarżący w czasie odbywania kary odpłatnie świadczy pracę.

Natomiast z uwagi na przebywanie w Zakładzie Karnym – siłą rzeczy – w ogóle nie wchodzi w grę możliwość (przesłanka) sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

W konsekwencji nie są spełnione wszystkie przesłanki określone w z § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia, tzn. Skarżący, mimo istotnych problemów zdrowotnych, nie jest pozbawiony (podkreślenie Sądu) możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. A tylko łączne (podkreślenie Sądu) spełnienie przesłanek ustanowionych w tym przepisie pozwala na możliwość zastosowania żądanej ulgi, tj. umorzenia należności.

W zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia należy zgodzić się z Organem, że nie odnosi się ona do subiektywnego odczucia zobowiązanego o dolegliwości z powodu konieczności opłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny.

W tym zakresie należy zgodzić się z Organem, że przebywanie w zakładzie karnym nie jest okolicznością stałą, lecz przemijającą. Z drugiej zaś strony, przebywając w Zakładzie Karnym ma zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe, nie ponosi obecnie żadnych kosztów związanych z utrzymaniem, pozostaje bowiem na utrzymaniu Państwa.

Należy również zgodzić się z Organem, że obecna sytuacja życiowa Skarżącego, a więc pobyt w zakładzie karnym, jest skutkiem popełnionego przez niego czynu - zawinionego i niezgodnego z prawem, przez co sam pozbawił się możliwości pozyskania większych środków na spłatę zobowiązań. Pobyt w ZK nie może więc stanowić przesłanki do zwolnienia z obowiązku spłaty zobowiązania, zwłaszcza, że obecnie ma możliwość uzyskiwania dochodu. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że po ustaniu ograniczeń związanych z odbywaniem kary, nie podejmie się ponownie prowadzenia działalności lub zatrudnienia, chociażby w warunkach pracy chronionej.

Zdaniem Sądu Skarżący nie wykazał, że sytuacja materialno-bytowa i zdrowotna definitywnie (podkreślenie Sądu) uniemożliwia mu spłatę należności z tytułu składek w przyszłości. Zauważyć należy, że Skarżący ma 45 lat. Fakt ten daje Organowi podstawę do przypuszczeń, że do czasu uzyskania prawa do świadczenia emerytalnego, czyli przez następne 20 lat będzie miał możliwość osiągać dochody pozwalające na sukcesywną spłatę zobowiązań wobec ZUS.

Umorzenie należności publicznoprawnych w tej sytuacji byłoby działaniem sprzecznym z interesem publicznym oraz naruszałoby konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.

Końcowo nie można w tym zakresie zauważyć, że Skarżący nie podjął żadnej próby uregulowania należności z tytułu składek ratalnym, w tym nie złożył żadnego wniosku o rozłożenie tychże należności na raty. Skarżący sposób na wyjście ze swojej trudnej sytuacji upatruje w żądaniu całkowitego (podkreślenie Sądu) umorzenia zaległości z tytułu składek, bez podjęcia próby chociażby częściowego ich uregulowania.

6.8. Wobec powyższego należało stwierdzić, że zarzuty skargi są niezasadne. Organ przeprowadził wszechstronne postępowanie dowodowe, a także wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Również uzasadnienie odpowiada wymogom ustawowym, zawiera wszechstronną ocenę stanu majątkowego Skarżącego i szczegółowo wykazuje dlaczego odmówiono mu umorzenia należności w oparciu o wszystkie ustawowe przesłanki. Organ prawidłowo przeanalizował sytuację życiową i materialną zobowiązanego oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego, wskazując na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia ZUS, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. W zaskarżonej decyzji Organ uwzględnił i ocenił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności. Organ prawidłowo wyjaśnił, dlaczego odmówił Skarżącemu umorzenia składek na podstawie wskazywanych przepisów.

6.9. Końcowo zaznaczyć należy, że w postępowaniach w sprawach ulgowych, w tym dotyczących umorzenia należności, nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata).

Oznacza to, że w sytuacji istotnej zmiany okoliczności mających wpływ na rozstrzygniecie, w tym na sytuację majątkową i życiową Wnioskodawcy, może on złożyć nowy wniosek (podkreślenie Sądu), w którym powoła te nowe okoliczności (oraz odpowiednio je udokumentuje – podkreślenie Sądu), co może spowodować odmienne orzeczenie Organu. Okolicznością taką może być w szczególności zmiana orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w tym w zakresie możliwości podejmowania (świadczenia) pracy.

Organ wydaje bowiem decyzję na podstawie stanu prawnego oraz ustalonych okoliczności faktycznych (w tym dokumentacji, którą przedstawi Wnioskodawca) na dzień wydania decyzji. Również sąd administracyjny ocenia prawidłowość decyzji na dzień jej wydania.

Jeśli zaistnieją nowe okoliczności mające znaczenie dla sprawy, Skarżący może złożyć nowy wniosek o umorzenie zaległości.

6.10. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.