Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1011/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 21, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 106, art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1964
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 24 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19 września 2023 r. znak KO.441.189.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adw. D.M. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 19 września 2023 r. znak KO.441.189.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

1. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 23 czerwca 2023 r. znak GOPS.SR.4210.122.SP.2023 Wójt Gminy W. odmówił przyznania K.G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką P.A..

1. W uzasadnieniu decyzji organ powołał przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i podał, że w dniu 28 kwietnia 2023 r. K.G. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką P.A. (lat 15) legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności znak [...] z dnia 18 października 2022 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P.. Niepełnosprawność istnieje od [...] roku życia, orzeczenie zostało wydane do 29 września 2023 r.

2. W wywiadzie środowiskowym z dnia 18 maja 2023 r. ustalono, że K.G. jest rozwiedziona, mieszka z dwiema córkami: W. (lat 20) i P. (lat 15) w domu jednorodzinnym w W.. M.A. (ojciec dziecka) jest pozbawiony władzy rodzicielskiej, nie utrzymuje z córkami żadnego kontaktu, ma zasądzone alimenty, których nie płaci.

3. K.G. pracowała zawodowo do 31 grudnia 2021 r., według świadectwa pracy nie zwolniła się z pracy w związku z koniecznością zapewnienia córce P. opieki - stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy za wypowiedzeniem ze strony pracodawcy. Według organu jest to jednoznaczne, że w przypadku K.G. nie ma związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, niepodejmowaniem pracy, a koniecznością stałej, permanentnej opieki nad niepełnosprawną córką. K.G. po zwolnieniu z pracy przebywała na zwolnieniu lekarskim, następnie pobierała świadczenie rehabilitacyjne z ZUS przyznane na okres od dnia 26 lutego 2023 r. do dnia 27 marca 2023 r. z tytułu niezdolności do pracy (decyzja znak 420000/602/RA765220/2023-ZAS z dnia 6 kwietnia 2023 r.), następnie w dniu 3 kwietnia 2023 r. złożyła wniosek o rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jednak ZUS odmówił jej przyznania renty. Wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] marca 2023 r., pozostaje pod kontrolą lekarza psychiatry, psychologa i neurologa, przyjmuje na stałe leki, nie pracuje zawodowo ani dorywczo, nie posiada gospodarstwa rolnego. Źródłem dochodu rodziny jest zasiłek pielęgnacyjny córek w wys. 431,68 zł oraz fundusz alimentacyjny w wys. 1000 zł.

4. Córka P.A. posiada orzeczenie o niepełnosprawności, choruje na zespół Aspergera, ADHD, zaburzenia snu, depresję lękową, ma [...] nogę, skoliozę, pozostaje pod stałą opieką lekarza psychiatry, psychologa, neurologa i endokrynologa, przyjmuje leki i suplementy. Uczy się w technikum o profilu grafik komputerowy, ma nauczyciela wspomagającego, który pomaga jej w nauce i czasem w relacjach z rówieśnikami. Do szkoły dojeżdża samodzielnie busem z W. do P. i z powrotem. Samodzielnie porusza się komunikacją miejską i pozamiejską. Według organu córka wnioskodawczyni nie wymaga stałej i ciągłej opieki przy wykonywaniu takich czynności, jak: mycie, ubieranie, karmienie, jest osobą samodzielnie funkcjonującą, wymagającą wsparcia czy stymulowania zachowań, ale nie permanentnej opieki i nieustannej pomocy.

5. Podczas wywiadu środowiskowego w dniu 18 maja 2023 r. ustalono, że córka P. była w pełni świadoma i logiczna, pracownik socjalny ocenił, że jest zdolna do czynności samoobsługowych, nie jest leżąca czy unieruchomiona i nie wymaga całodobowej, ciągłej i permanentnej opieki. Organ stwierdził, że nie ulega wątpliwości, że córka jest osobą przewlekle chorą, a stan zdrowia różni się w zależności od dnia, nie jest stały, nie jest przewidywalny, również jej zachowania są zróżnicowane i mogą stanowić pewnego rodzaju uciążliwość, potrzebę dużego wsparcia ze strony bliskich, jednakże w ocenie organu nie są to jednak czynności, w których ciągle musi uczestniczyć matka. Ponadto podczas wizyty pracownika socjalnego córka P. nie wykazywała konieczności permanentnego opiekowania się nią przez matkę, jej zachowanie nie wskazywało na to, aby znacznie różniło się od zachowań innych nastolatek w jej wieku, jakie podaje wnioskodawczyni opisane szeroko w oświadczeniu. W ocenie organu taki zakres czynności nie wyczerpuje znamion stałej, długoterminowej opieki, nie cechuje się znaczną intensywnością, która wyklucza możliwość podjęcia przez K.G. aktywności zawodowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, zwłaszcza że wnioskodawczyni posiada orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy oraz orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z możliwością podjęcia pracy dostosowanej do jej potrzeb i możliwości.

6. Według organu wykonywane czynności pomocowe matki wobec córki pokrywają się z zadaniami prowadzenia gospodarstwa domowego (sprzątanie, pranie, prasowanie, gotowanie, robienie zakupów). Natomiast czynności (np. przyjęcie leków, załatwienie samodzielnie potrzeb fizjologicznych, przemieszczanie się) nie są czynnościami, których córka P. nie może wykonywać sama.

7. Organ podał, że choroba czy zaburzenia, na które cierpi córka P. (zespół Aspergera) nie powodują, że nie jest zdolna do samodzielnego życia, zaburzenia nie wpływają także na opóźnienia w rozwoju, a terapia prowadzona i wdrożona u osób cierpiących na tego typu schorzenia pozwala na dużą samodzielność osoby chorej. Jako bezsporne organ I instancji uznał, że córka P. jest osobą chorą i z powodu choroby musi systematycznie przyjmować leki, suplementy i pozostawać pod stałą kontrolą lekarską. Pomimo tego jest osobą samodzielnie funkcjonującą w życiu codziennym, nie jest osobą leżącą, nie jest całkowicie niesprawna ruchowo, porusza się samodzielnie, samodzielnie dojeżdża do szkoły, jest osobą komunikatywną, logicznie myślącą, uczestniczy samodzielnie w koloniach. Nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego i ciągłego współudziału na co dzień opiekuna, w trakcie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Opieka K.G. nad córką sprowadza się do czynności pomocowych, tj. przygotowanie posiłków, podawanie leków. Wobec powyższego organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją K.G. z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad córką, bowiem zakres sprawowanej opieki nie wymusza czy nie ogranicza jej do całkowitego niepodejmowania pracy zarobkowej, która może być wykonywana chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy zwłaszcza, że córka P. uczy się w systemie stacjonarnym, a zajęcia szkolne odbywają się codziennie od godz. 8.00 do 15.00, wraca do domu około godziny 16.00.

8. Ponadto organ ustalił, że K.G. od około 2 lat nie pracuje zawodowo, a niepodejmowanie przez nią zatrudnienia wiązało się do 27 marca 2023 r. z jej złym stanem zdrowia. Miała ustalone prawo do świadczenia rehabilitacyjnego. Dlatego w ocenie organu niepodejmowanie pracy przez skarżącą nie ma związku przyczynowo-skutkowego z koniecznością stałej opieki nad niepełnosprawną córką, co przesądza o niewypełnieniu pozytywnej przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. do przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji nie zanegował, że K.G. musi pomagać córce P. w wielu czynnościach, jednak uznał, że pomoc ta nie wykracza poza normalny rozmiar pomocy czy opieki rodzicielskiej względem swoich dzieci. W ocenie organu zakres i rozmiar sprawowanej opieki nad niepełnosprawną córką nie wypełnia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie wnioskowanego świadczenia. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane bowiem za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania, który w tym przypadku nie został spełniony. Organ podkreślił, że ustawa nie zawiera definicji "sprawowania opieki", jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia te jednoznacznie wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być ponadto traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

2. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K.G..

1. Skarżąca nie zgodziła się z otrzymaną decyzją i zaskarżyła ją w całości. Uzasadniając odwołanie powołała przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz wskazała na pkt 7 i pkt 8 orzeczenia o niepełnosprawności córki P.A. z dnia 18 października 2022 r. Według pkt 7 orzeczenia niepełnosprawna wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, natomiast według pkt 8 orzeczenia wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

2. Ponadto K.G. wyjaśniła, że jest samotną matką wychowującą dwoje dzieci. Podjęła decyzję o rezygnacji z pracy, aby zająć się niepełnosprawną córką K.A. O momencie rezygnacji z pracy powiadomiła "MOPS w W. w dniu 28 kwietnia 2023 r. występując z wnioskiem Nr GOPS.SR.4210.121.SP.2023". Ojciec dziecka M.A. jest pozbawiony władzy rodzicielskiej i nie interesuje się dzieckiem, nie wspiera jej w leczeniu, rehabilitacji, nauce oraz wychowaniu. Strona wniosła o wypłacenie świadczenia stwierdzając, że prawnie jej się należy z wyrównaniem od dnia złożonego wniosku 28 kwietnia 2023 r.

3. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 19 września 2023 r. znak KO.441.189.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

1. Kolegium stwierdziło, że w okolicznościach sprawy nie jest kwestionowane, iż P.A. (osoba wymagająca opieki) legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, a skarżąca mieści się w kręgu podmiotów zobowiązanych do alimentacji wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. i sprawuje opiekę nad córką. Kolegium podkreśliło, że ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w ust. 1 i 1a art. 17 u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Wskazany związek przyczynowo-skutkowy winien polegać na tym, że potencjalny świadczeniobiorca nie podejmuje zatrudnienia, ponieważ musi się opiekować niepełnosprawnym. Opieka sprawowana nad osobą niepełnosprawną nie może być fikcyjna i stanowić rozwiązania problemu ze znalezieniem zatrudnienia zgodnego z oczekiwaniami osoby zarejestrowanej jako poszukującej pracy. Tym samym organ administracji obowiązany jest ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. W przypadku osób z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega bowiem badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia.

2. Kolegium wskazało, że w wywiadzie środowiskowym K.G. podaje, że dzień córki P. różni się w zależności od jej nastroju. Z reguły budzona jest przez matkę rano do szkoły (ma problemy ze snem, często, jeżeli minie jej godzina, ma trudności z zaśnięciem, a później z wstaniem), spóźnia się na pierwsze lekcje, ma niską frekwencję w szkole. Córka P. samodzielnie wykonuje poranną toaletę, samodzielnie zjada śniadanie, samodzielnie wychodzi na przystanek, by dojechać do P., natomiast czuje się niepewnie, gdy ma wsiąść w inną MZK-ę, dlatego telefonicznie upewnia się u matki, czy dojedzie do miejsca docelowego. W szkole jest samodzielna, tj. wie w jakiej klasie są lekcje i np. w którym miejscu w szkole są toalety. Na lekcji korzysta z pomocy nauczyciela wspomagającego z uwagi na problemy w nauce (często jest nieprzygotowana, brak zeszytów przedmiotowych, z opinii psychologiczno-pedagogicznej wynika, że jest bardzo absorbująca, ciągle ma coś do powiedzenia, przeważnie do klasy, bardzo rzadko na temat prowadzonej lekcji). W szkole przebywa zwykle do godz. 16.00. W tym czasie K.G. w razie konieczności pozostaje z córką w kontakcie telefonicznym. Sama zajmuje się sprawami sądowymi, które toczy z byłym mężem (odpisuje na pisma procesowe, zbiera dowody, kontaktuje się z adwokatem prowadzącym sprawę), bądź jeździ na wizyty lekarskie - swoje lub z córkami. Po powrocie córka P. zjada obiad, odrabia lekcje, ma czas dla siebie. K.G., jak i sama córka P. nie podały żadnych informacji, jakoby w tym czasie wykonywały dodatkowe ćwiczenia utrwalające lub rozbudzające umiejętności poznawcze córki P. pozwalające na poprawę jakości życia. Córka sama zjada kolację i również samodzielnie robi toaletę wieczorną ciała. Przyjmuje leki, które przygotowuje jej matka. Czas spędza przed telewizorem lub telefonem, co ma później negatywne skutki (nie może zasnąć). Ponadto pokój dzieli ze starszą siostrą, która nie zawsze dostosowuje higienę snu do jej potrzeb (P. wymaga ciszy, spokoju i braku bodźców zewnętrznych).

3. Wnioskodawczyni uważa, że nie może podjąć pracy z uwagi na nieprzewidywalność córki P. wynikającą z zaburzeń chorobowych oraz czasu, jaki musi obecnie poświęcić na sprawy sądowe, które toczy z byłym mężem. Ponadto, ubiega się o rentę chorobową z ZUS, z uwagi na stan zdrowia, zatem pracownik socjalny stwierdził, że K.G. nie planuje w chwili obecnej powrotu na rynek pracy.

4. Pracownik socjalny wysunął następujące wnioski: córka P. nie wymaga całodobowej opieki wymaganej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stara się być samodzielna, a pomocy matki potrzebuje w sytuacjach nieznanych z uwagi na zaburzenia lękowe, z którymi się boryka. Nie są one aż tak wysokie, by P. nie mogła sobie z tym poradzić. Sama P. odpowiada, że wymaga wsparcia matki przy myciu pleców, masażu, założeniu plecaka, podaniu leków, zrobieniu prania. Są to czynności dnia codziennego, które wykonuje każdy człowiek. Czynności te nie wykraczają ponad przeciętny zakres obowiązków matki względem dziecka, są typowymi obowiązkami rodzicielskimi. Ponadto P. wiele czynności nie wykonuje z uwagi na brak zainteresowania, a Pani K. nie zachęca jej, wyręczając córkę (np. P. nie zrobi prania, bo nie umie włączyć pralki). W czasie, kiedy P. jest w szkole (do godz. 16.00), K.G. mogłaby podjąć pracę, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W związku z powyższym Kolegium zgodziło się ze stwierdzeniem organu I instancji zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że córka wnioskodawczyni nie wymaga stałej i ciągłej opieki przy wykonywaniu takich czynności, jak mycie, ubieranie, karmienie, przejazd do szkoły. Jest osobą samodzielnie funkcjonującą, wymagającą wsparcia czy stymulowania zachowań, ale nie permanentnej opieki i nieustannej pomocy. Zakres sprawowanej opieki nad córką, pozwala na podjęcie przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Stwierdzenie to nie umniejsza roli i wysiłku, jaki podejmuje sprawując opiekę nad niepełnosprawną córką. Okoliczność ta nie może jednak sama w sobie stanowić wyłącznej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

5. Odnosząc się do kwestii zatrudnienia K.G. nie można natomiast nie zauważyć, że pracowała zawodowo do 31 grudnia 2021 r., a według świadectwa pracy z dnia 31 grudnia 2021 r. stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy za wypowiedzeniem ze strony pracodawcy. Po zwolnieniu z pracy przebywała na zwolnieniu lekarskim, następnie z tytułu niezdolności do pracy pobierała świadczenie rehabilitacyjne. W dniu 3 kwietnia 2023 r. złożyła wniosek o rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jednak ZUS odmówił jej przyznania renty. Skarżąca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 28 marca 2023 r., pozostaje pod kontrolą lekarza psychiatry, psychologa i neurologa, przyjmuje na stałe leki. Nie można zatem przyjąć, że zrezygnowała z pracy, by zająć się niepełnosprawną córką. Natomiast, jak sama podała w wywiadzie środowiskowym nie może podjąć jakiejkolwiek pracy nie tylko ze względu na nieprzewidywalność zachowań córki wynikających z zaburzeń chorobowych, ale czasu jaki musi obecnie poświęcić na sprawy sądowe, które toczy z byłym mężem. Wskazywała również na zły stan swojego zdrowia. W opinii Kolegium w rozpatrywanej sprawie brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad córką. Tym samym odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką jest w pełni uzasadniona.

1. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła K.G..

1. Skarżąca podniosła, że jej córka P.A. "wymaga stałej opieki i kontroli rodzica". Skarżąca jest samotnie wychowującą matką i cała opieka nad córką spoczywa na niej. Jej córka wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W szkole do pomocy ma nauczyciela wspomagającego, zaś poza szkołą córka ma tylko ją. Dlatego też opieka w dojazdach i rehabilitacji spoczywa na niej, a także pomoc w odrabianiu lekcji, podawaniu leków, wizyty u lekarzy i specjalistów. Skarżąca zaznaczyła, że czas izolacji covidowej bardzo pogorszył stan psychiczny jej córki, "pojawiły się jeszcze większe lęki w komunikacji społecznej i zaburzenia wynikające z zaburzenia snu, koncentracji, zapamiętywania". Odwołała się następnie do punktów 7 i 8 orzeczenia o niepełnosprawności córki z dnia 18 października 2022 r., twierdząc, iż na ich podstawie postanowiła zrezygnować z podjęcia pracy. Do skargi załączyła zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia córki, z którego, jak stwierdziła, wynika konieczność "stałej opieki ze względu na autyzm, silne lęki, zaburzenia lękowe, budzenie rano dziecka do szkoły". Skarżąca podniosła, że córka choruje na kompulsywne objadanie się i zmuszona jest kontrolować córkę w tym zakresie. Końcowo wskazała, iż oczekuje obecnie na orzeczenie o niepełnosprawności córki.

2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

3. W piśmie z dnia 5 kwietnia 2024 r. ustanowiony z urzędu dla skarżącej pełnomocnik uzupełnił wniesioną skargę, wskazując, że zaskarża decyzję z dnia 19 września 2023 r. znak KO.441.189.2023 w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: a) prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad córką przez skarżącą nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, 2) art. 17 ust. 1 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga córka skarżącej nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia; b) przepisów postępowania administracyjnego mającego wpływ na wynik sprawy tj: 1) art. 6, 7, 8, 9, 77, 80 K.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia 18 października 2022 r. konieczności stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji, że niepełnosprawna córka skarżącej nie wymaga stałej opieki matki, która nie musiała rezygnować z zatrudnienia 2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez: błędną ocenę materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, skutkujące wadliwą oceną zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną córką; błędne i bezpodstawne uznanie, że pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, podjęciem się sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką, brak jest związku przyczynowo-skutkowego.

4. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. strona wniosła o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z dalszej dokumentacji medycznej i zaświadczeń lekarskich dołączonych do pisma, bowiem z dokumentów jednoznacznie wynika, iż stan zdrowia córki skarżącej uległ pogorszeniu, wymaga wsparcia i nadzoru rodzica.

5. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji I instancji, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

2. Skarga okazała się niezasadna.

1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) [dalej: p.p.s.a.], który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

2. W niniejszej sprawie organy administracji odmówiły skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad córką P.A.. Osią sporu w niniejszej sprawie między skarżącą a Kolegium jest występowanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a sprawowaną przez nią opieki nad córką, jako jednej z przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 390, dalej w skrócie: "u.ś.r.") uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Organy administracji stoją na stanowisku, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą nosi znamiona pomocy/wsparcia, a nie opieki, która zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunkuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a tym samym nie wyklucza podjęcia przez skarżącą zatrudnienia choćby w niepełnym zakresie.

3. Oceniając zajęte przez organy administracji stanowisko warto w tym miejscu zaznaczyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż rezygnacja z zatrudnienia musi być powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Niezbędne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 u.ś.r., zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

4. Wyjaśnić w tym miejscu należy również, że warunku "stałej" opieki, nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19).

5. Osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędna w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., sprawowanie opieki musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 500/22).

W zakres opieki wchodzą zarówno czynności opiekuńcze związane z obsługą chorego, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie może - co do zasady - sama wykonywać tych czynności, a są one niezbędne do codziennego funkcjonowania (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 354/22). Rezygnacja z zatrudnienia w związku z opieką nad osobą potrzebującą oznacza całkowite poświęcenie się na rzecz drugiej osoby, co stanowi wielokrotnie o poświęceniu fizycznym oraz psychicznym.

6. Wobec powyższego stwierdzić należy, że Kolegium w niniejszej sprawie słusznie stwierdziło w oparciu o zgormadzony w sprawie materiał dowodowy, że córka skarżącej jest osobą schorowaną i w pewnych obszarach życia codziennego potrzebuje wsparcia matki, jednak wykonuje samodzielnie szereg czynności samoobsługowych, które nie wymagają stałej opieki i nadzoru innych osób, m.in. porusza się sama w domu, jak i poza nim – dojeżdża do szkoły poza miejsce zamieszkania (do P. i tam porusza się samodzielnie), jeździ na kolonie; samodzielnie wykonuje toaletę (myje się zasadniczo sama, matka pomaga jej w umyciu placów czy goleniu nóg), samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, sama zostaje w domu, zgłasza swoje potrzeby, nie jest pieluchowana, potrafi zrobić zakupy, przygotować kanapkę, obrać ziemniaki.

Ponadto potrafi obsługiwać sprzęt elektroniczny typu komórka, komputer. Córka skarżącej w godzinach 7.00 – 16.00 przebywa w szkole. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że córka skarżącej realizuje podstawę programową dla klasy II szkoły ponadpodstawowej. Z powodu problemów z pamięcią, koncentracją i uwagą jest objęta opieką nauczyciela wspomagającego, ponadto korzysta z zajęć rehabilitacyjnych ("Opinia o uczniu" z dnia 9 listopada 2023 r. – k. 17 akt sądowych, skierowanie na rehabilitację – k. 18 akt sądowych, Zaświadczenie z dnia 10 października 2023 r. dotyczące uczestnictwa P.A. w roku szkolnym 2023/2024 w treningach [...] w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w P. – k. 19 akt sądowych). Powyższe okoliczności dodatkowo potwierdzają ustalenia organów, wedle których przy odpowiedniej organizacji czasu skarżąca mogłaby podjąć pracę choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

7. Należy w tym miejscu zauważyć, że "stałość" opieki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musi być tego rodzaju, że jest nieprzerwana i wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Stałość opieki budzi jednak w niniejszej sprawie zasadnicze wątpliwości, zwłaszcza biorąc pod uwagę twierdzenia skarżącej, wedle których podczas nauki córki w szkole skarżąca sprząta, gotuje, zajmuje się zwierzętami, robi zakupy, załatwia wizyty lekarskie, zajmuje się sprawami sądowymi, które prowadzi przeciwko mężowi. W tym czasie skarżąca nie zajmuje się zatem córką, lecz zajmuje się normalnymi sprawami życia codziennego, z którymi borykają się także ludzie pracujący.

8. Wobec powyższego wątpliwości budzi także kwestia przyczyn rezygnacji z zatrudnienia. Jak wynika z akt sprawy skarżąca nie pracuje od stycznia 2022 r. Rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło za wypowiedzeniem ze strony pracodawcy. Później skarżąca była prawdopodobnie bezrobotna (brak informacji o zatrudnieniu), a za okres od 26 lutego 2023 r. – 27 marca 2023 r. otrzymała świadczenie rehabilitacyjne. W dniu 3 kwietnia 2023 r. wniosła o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, a w dniu 28 kwietnia 2023 r. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

9. Słusznie zatem przyjęły organy, że sprawowana przez skarżącą opieka nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, a tym samym związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością rezygnacji z zarobkowania (lub niepodejmowania zatrudnienia), a opieką w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Materiał dowodowy potwierdza także, że skarżąca nie zrezygnowała z pracy w celu sprawowania opieki nad córką, bowiem wszystko wskazuje na to, iż skarżąca nie podejmuje pracy z powodu swojego stanu zdrowia.

10. Odnosząc się końcowo do podnoszonej przez skarżąca okoliczności dotyczącej pogorszenia stanu zdrowia córki skarżącej P.A., wskazać należy, że stosownie do art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.

Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 72/06; uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09). Przyjęcie w art. 133 § 1 P.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu (tak: A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 133). NSA w wyroku z 12 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 357/15, wskazał, że orzekanie "na podstawie akt sprawy", o którym mowa w art. 133 § 1 p.p.s.a. oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt wynikają i które legły u podstaw jej wydania.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela w pełni ww. poglądy i wskazuje tym samym na brak podstaw do uwzględniania podnoszonych przez skarżącą oraz jej pełnomocnika okoliczności dotyczących pogorszenia stanu zdrowia córki zaistniałych po dniu wydania decyzji przez organ II instancji.

11. Warto także podnieść, że Sąd na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2024 r. oddalił wnioski dowodowe zawarte w piśmie skarżącej z dnia 11 stycznia 2024 r. oraz w piśmie pełnomocnika z dnia 5 kwietnia 2024 r., mając na uwadze treść art. 106 § 3 P.p.s.a., który stanowi, iż sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zdaniem Sądu, mając na uwadze zgromadzony w sprawie przez organy administracji materiał dowodowy, takowe wątpliwości w niniejszej sprawie nie zaistniały, a ponadto załączona dokumentacja medyczna nie wnosi do sprawy żadnych nowych okoliczności, bowiem potwierdza ustalenia organów co do stanu zdrowia córki skarżącej, w tym, że córka skarżącej wymaga wparcia i nadzoru rodzica "jak przy młodszym dziecku".

12. Poza tym dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają znaczenia znajdujące się w aktach sądowych kopie różnego rodzaju orzeczeń sądowych dotyczących spraw toczących się przeciwko ojcu P.A., gdyż nie mają one związku z niniejszą sprawą.

13. Sąd dostrzega, że obiektywnie sytuacja życiowa skarżącej i jej córki, jako osoby wymagającej opieki nie jest łatwa, jednakże organy administracji rozstrzygając niniejszą sprawę były ograniczone ściśle ustalonymi kryteriami ustawowymi określonymi w art. 17 ust. 1 u.ś.r. i nie działały w ramach uznania administracyjnego. Organy były związane wskazanymi przepisami prawa, gdyż ustawodawca nie zamieścił w ustawie przepisu dającego możliwość uwzględniania przypadków szczególnych, wykraczających swoim stanem faktycznym poza kryteria ustalone w przepisach u.ś.r.

14. W ocenie Sądu, w świetle okoliczności sprawy, nie budzi wątpliwości, że organy prowadzące postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie uczyniły zadość obowiązkom wynikającym z przepisów K.p.a., w szczególności zaś art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 K.p.a. i zebrały pełny materiał dowodowy w zakresie pozwalającym na załatwienie sprawy i wydanie decyzji. Sąd nie podziela zarzutów co do naruszenia wskazanych w uzupełnieniu skargi przepisów prawa materialnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.) oraz przepisów postępowania. Organy w wydanych decyzjach w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący wyjaśniły przesłanki wydanych rozstrzygnięć, przy czym organy dokonały rzetelnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dały wyraz w treści uzasadnień decyzji. Zarówno poczynione przez organy ustalenia co do stanu faktycznego, jak i ocena zebranego materiału dowodowego zostały dokonane zgodnie z normami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zdaniem Sądu uzasadnienia decyzji spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie uchybień ani tych wywiedzionych w skardze/uzupełnieniu skargi, ani też innych - branych pod rozwagę z urzędu, które mogłyby powodować konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zarzuty skargi okazały się więc bezpodstawne.

15. Mając na uwadze powyższe Sąd - stosownie do treści pkt 1 wyroku - oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

16. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w pkt 2 sentencji wyroku stanowił natomiast art. 250 § 1 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela bowiem stanowisko prezentowane w szeregu wyroków Trybunału Konstytucyjnego, kwestionujące konstytucyjność zróżnicowania wynagrodzenia otrzymywanego przez pełnomocników z urzędu ze stawkami opłat za czynności pełnomocników działających z wyboru (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt SK 66/19; z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt SK 78/21; z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 85/22).

Należy przy tym zwrócić uwagę na wyrok TK z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 53/22 (Dz. U. z 2023 r. poz. 842), w którym stwierdzono, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68, z późn. zm.) w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP.

W ocenie Sądu należy się zgodzić z powyższym poglądem TK i uznać, że ustalenie wynagrodzenia pełnomocników działających z urzędu - niezależnie od formy wykonywanego przez nich zawodu - w stawkach odmiennych od tych, które są stosowane w odniesieniu do pełnomocników z wyboru, nie znajduje uzasadnienia konstytucyjnego. Prawo do wynagrodzenia za wykonaną usługę nie może być bowiem uzależniane ani od pozycji procesowej pełnomocników, ani od możliwości budżetowych państwa. Zarówno bowiem pełnomocnicy z urzędu, jak i z wyboru, zobowiązania są do podjęcia tożsamych czynności procesowych oraz zachowania analogicznych zasad staranności. Ich wynagrodzenie nie powinno być więc odmienne (por. Postanowienie NSA z 23.11.2023 r., sygn. akt I OZ 529/23).

Kierując się prokonstytucyjną wykładnią przepisów prawa oraz uwzględniając treść art. 178 ust. 1 Konstytucji RP przyznano pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie na poziomie równym minimalnej stawce wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, tj. 480 zł wraz z podatkiem od towarów i usług, pomijając przy tym dyspozycję § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2631).