Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1131/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par 1, art. 134 par 1, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr SKO.NP/4115/120/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 kwietnia 2023 r. znak: SKO.NP/4115/120/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615; dalej: u.ś.r.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 20 lutego 2023 r. znak: DŚRSM- 5202-3/23 w przedmiocie odmowy przyznania M. S. (dalej: skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką H. S.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżąca zwróciła się z wnioskiem do Centrum Usług Społecznych w Tarnowie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką (ur. w 1934 r.) legitymującą się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Tarnowie z dnia 9 marca 2017 r. zaliczającym ww. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe ze stwierdzeniem, że niepełnosprawność istnieje od 1 stycznia 2017 r. zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od lutego 2017r. Przyczyną niepełnosprawności matki skarżącej są oznaczone symbolem 10-N choroby neurologiczne.

Organ I instancji w wyniku rozpoznania ww. wniosku odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w przedmiotowym wypadku nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzależnia ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Nadto wskazano, że w opiece nad matką mogłyby wspomóc skarżącą zobowiązane w pierwszej kolejności do alimentacji pozostałe dzieci osoby wymagającej opieki, czy to w formie osobistych starań, czy też w finansowaniu usług opiekuńczych, stosownie do indywidualnych możliwości. Wreszcie organ wskazał, że w opiece nad babcią mogą również pomóc w miarę swoich możliwości wnuki.

W odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji skarżąca wniosła o jej uchylenie, zarzucając:

- naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wystarczającego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i błędne ustalenie, że w opiece nad osobą niepełnosprawną mogą pomóc jej dzieci oraz wnuki;

- naruszenie prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że skarżącej można odmówić prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, między innymi z tego względu, że inne dzieci osoby wymagającej opieki mogą również sprawować opiekę nad matką skarżącej, podczas gdy skarżąca spełnia wszelkie przesłanki konieczne do uzyskania tegoż świadczenia, a ustawodawca nie przewidział wśród negatywnych przesłanek przyznania świadczenia niemożliwość sprawowania opieki przez pozostałe rodzeństwo.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją z dnia 27 kwietnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Rozpoznając niniejszą sprawę Kolegium w pierwszej kolejności stwierdziło, że organ I instancji nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443). W ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje", którego skutkiem jest zmiana zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej. Wyrok ten nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, tj. utraty w całości mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Powoduje jednak konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału, a to zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, a oparcie wyroku na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego stanowi przejaw bezpośredniego stosowania Konstytucji.

Kolegium stwierdziło, że argumenty prawne podniesione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji są zupełnie chybione, ponieważ skutkiem wyroku Trybunału jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, możliwe jest bowiem odnalezienie w treści art. 17 ustawy i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej. Oznacza to, że skutkiem ww. orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku.

Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów. Jeżeli zatem przepis prawa (niezależnie czy rangi ustawowej, czy aktu pod ustawowego) zostanie przez TK uznany za niekonstytucyjny, a tym samym trwale wyeliminowany z systemu prawa, to nie będzie mógł być stosowany przez organy administracyjne oraz sądy w trakcie rozstrzygania sprawy.

Zatem w obecnej sytuacji prawnej, nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13.

W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Pomimo dokonania przez organ pomocy społecznej błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez skarżącą, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką, z uwagi na okoliczności wynikające z braku dostatecznego wykazania, że zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwia jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Przechodząc do analizy powyższej kwestii Kolegium wskazało, że skarżąca przedłożyła kartę informacyjną z dnia 17 stycznia 2017 r. wydaną przez Szpital Wojewódzki im. [...] SP ZOZ w T. Oddział Neurologii z Pododdziałem Udarowym, gdzie pacjentka (matka skarżącej) przebywała w okresie od 1 stycznia 2017r. do 19 stycznia 2017 r. W treści karty zapisano, że u pacjentki wystąpił zawał lewej półkuli mózgu (stwierdzony badaniem TK głowy). U badanej występują ponadto choroby współistniejące - choroba niedokrwienna serca, napadowe migotanie przedsionków, niedoczynność tarczycy leczona sybstytucyjnie, zapalenie oskrzeli stwierdzone przy przyjęciu, hipercholesterolemia, miażdżyca uogólniona, jak również stan po udrożnieniu tętnic kończyny dolnej prawej (zabieg wykonany w roku 2016).

Kolejno w materiale dowodowym znajduje się karta informacyjna z leczenia szpitalnego z dnia 6 grudnia 2017 r. wydana przez Szpital Wojewódzki im. [...] SP ZOZ w T. Oddział Neurologii z Pododdziałem Udarowym, gdzie pacjentka przebywała od 4 grudnia 2017 r. do 8 grudnia 2017 r.

W ramach rozpoznania zapisano obok wymienionych w karcie ze stycznia 2017 r. padaczkę późną poudarową, stan po operacji tarczycy, zaburzenia lipidowe w trakcie leczenia, małopłytkowość, chorobę wrzodową żołądka, infekcję w drogach moczowych, stan po operacji zaćmy. Nadto w epikryzie odnotowano, że pacjentka przeszła udar prawej półkuli mózgu w grudniu 2015 r., zawał lewej półkuli mózgu w styczniu 2017 r. Od tego czasu zaobserwowano porażenie kgp i duży niedowład kdp oraz afazję znacznego stopnia. Przy przyjęciu na oddział wystąpił pierwszy w życiu napad padaczkowy. Według wywiadu pacjentka dużo rozumie, jest wysadzana na wózek inwalidzki.

Ponadto w aktach sprawy zalega zaświadczenie lekarskie z dnia 20 grudnia 2022 r. wydane przez lekarza medycyny rodzinnej. Z jego treści wynika, że u pacjentki rozpoznano zawał mózgu a ponadto choroby współistniejące - chorobę niedokrwienną serca, miażdżycę uogólnioną, niewydolność serca, uszkodzenie barku oraz zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Nadto dodano, że pacjentka wymaga całodobowej pielęgnacji, pampersowania, karmienia i innych czynności pielęgnacyjnych. Całkowicie zależna od opieki osób drugich.

Jednocześnie skarżąca przedłożyła Kartę oceny stanu pacjenta wg zmodyfikowanej skali Barthel z dnia 1 grudnia 2022 r. Z zapisów w niej zawartych wynika, że matkę skarżącej oceniono na 0 pkt na 100 pkt możliwych, co oznacza, że nie jest w stanie samodzielnie jeść, nie jest w stanie przemieszczać się z łóżka na krzesło i z powrotem, potrzebuje pomocy przy wykonywaniu czynności osobistych, jest zależna przy korzystaniu z toalety, jest zależna przy myciu i kąpieli, nie porusza się lub może pokonać odległość mniejszą niż 50 metrów, nie jest samodzielna przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów, jest zależna przy ubieraniu się i rozbieraniu, nie panuje nad czynnościami fizjologicznymi.

Skarżąca przedstawiła także spis czynności opiekuńczych wykonywanych podczas opieki nad matką i ich częstotliwość (brak daty sporządzenia i podpisu). Z treści zestawienia wynika, że skarżąca codziennie wykonuje czynności higieniczne, wymienia pieluchomajtki, smaruje, oklepuje, przebiera, masuje, mierzy ciśnienie, sprząta, pierze, prasuje, przenosi chorą z łóżka na wózek i z powrotem, powrotem, układa do snu, wstaje w nocy, przewraca na inny bok, podaje leki, przygotowuje i podaje posiłki, wspólnie spędza czas, rozmawia; kilka razy w tygodniu robi zakupy, realizuje recepty; raz w miesiącu umawia wizyty księdza; w razie potrzeby umawia domowe wizyty lekarskie.

Nadto z treści przeprowadzonych przez pracownika socjalnego wywiadów środowiskowych zarówno ze skarżącą jak i z jej matką wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która jest osobą niepełnosprawną, nie mówiącą (afazja), niechodzącą, jej prawa ręka jest bezwładna, co uniemożliwia złożenie podpisu.

Odnosząc do powyższych ustaleń Kolegium wskazało, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że czynności takie jak pomoc w ubraniu i poranna higiena, czy też przygotowanie posiłków (śniadania, obiadu) są czynnościami które mogą być wykonane w godzinach porannych, przed pójściem do pracy. Wiele osób wykonuje takie czynności, chociażby rodzice w stosunku do małoletnich dzieci przed zaprowadzeniem ich do żłobka czy przedszkola i nie uniemożliwia im to podejmowania zatrudnienia. Pomoc sprowadzająca się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, nie stanowi o istnieniu związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką.

W kontekście spełnienia przesłanki stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny Kolegium wskazało, że takie czynności jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Natomiast czynności związane z opieką nad matką polegające na założeniu pieluchy, podniesieniu z łóżka czy pomocy w kąpieli, skorzystaniu z toalety, ubieraniu, podaniu leków oraz pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia.

Kolegium stwierdziło, że orzecznictwo sądów administracyjnych daje ze wszech miar podstawę do stwierdzenia, iż w przedmiotowym wypadku skarżąca nie wykazała dostatecznego zakresu wykonywanych czynności opiekuńczych, prowadzących do rezygnacji bądź niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Pomoc osobie wymagającej opieki w większości czynnościach deklarowanych przez skarżącą (np. sprzątanie, pranie, gotowanie, robienie zakupów, umawianie wizyt lekarskich) należy do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie musi być sprawowana w sposób ciągły.

Przechodząc do kolejnego aspektu sprawy wpływającego na istnienie bądź też nie związku przyczynowego, tj. problemu aktywności zawodowej skarżącej, Kolegium wyjaśniło, że niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnacja z niego muszą być bezpośrednio związane z koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy nad osobą niepełnosprawną. Nadto świadczenie pielęgnacyjne jest dedykowane dla osób w wieku produkcyjnym, które przez wzgląd na zaistniałe okoliczności życiowe - choroba bliskiej osoby - są zmuszone do zaprzestania pracy albo powstrzymania się od jej poszukiwania.

Z treści wywiadu środowiskowego wynika, że zatrudnienie skarżącej ustało z dniem 1 stycznia 2023 r. Skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia z powodu pogarszającego się stanu zdrowia swojej matki i podjęła się stałej opieki nad nią. Z przedłożonego przez skarżącą świadectwa pracy z dnia 2 stycznia 2023 r. wydanego przez Pocztę Polską S.A. Region Dystrybucji w K., wynika, że skarżąca była zatrudniona w okresie od 4 września 1989 r. do 31 grudnia 2022 r. wykonując pracę ekspedienta, asystenta, oraz na stanowisku ds. opracowania przesyłek. Stosunek pracy ustał na mocy porozumienia stron art. 30 § 1 pkt 1 k.p.

Zestawiając powyższe dane, tj. datę orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Tarnowie z dnia 9 marca 2017 r. ze stwierdzeniem, że niepełnosprawność istnieje od 1 stycznia 2017 r., zaś stopień niepełnosprawności datuje się od lutego 2017 r. z datą zakończenia przez skarżącą aktywności zawodowej, tj. 31 grudnia 2022 r. oraz datą wniesienia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę, tj. 9 stycznia 2023 r. Kolegium stwierdziło, że w tym wypadku nie zachodzi związek przyczynowy między rezygnacją przez opiekuna z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Skarżąca w okresie 2015 – 2017, kiedy matka zachorowała (czego konsekwencją było orzeczenie o niepełnosprawności w roku 2017), jak również w latach następnych, była aktywna zawodowo.

Niniejsze wskazuje na fakt, iż w całym tym okresie skarżąca godziła pracę zawodową ze sprawowaną nad matką opieką.

Ponadto Kolegium zwróciło uwagę na fakt braku udziału w sprawowaniu opieki nad matką rodzeństwa skarżącej. Matka skarżącej, ma oprócz skarżącej dwoje dzieci, tj.:

- córkę, która umiarkowany stopień niepełnosprawności, mieszka sama w miejscowości oddalonej od T. około 20 km. Ze względu na problemy z poruszaniem się oraz chorobą zwyrodnieniową stawów oczekuje na termin zabiegu alloplastyki stawu kolanowego. Porusza się samochodem tylko w celu dostania się na wizytę do lekarza lub w celu wykonania mniejszych zakupów, oraz

- syna, który pozostaje pod stałą opieką lekarską, ponieważ cierpi na nadciśnienie, żylaki kończyn dolnych, choroby kręgosłupa. Zamieszkuje wraz z żoną w M. oddalonych o około 100 km od miejsca zamieszkania matki.

Kolegium stwierdziło, że w przypadku kilku osób zobowiązanych do alimentacji możliwe jest takie podzielenie się obowiązkami, żeby każda z tych osób mogła podjąć (utrzymać) zatrudnienie. Co więcej, realizacja obowiązku nie musi polegać na osobistych staraniach, lecz może polegać na finansowaniu usług opiekuńczych dla matki, stosownie do indywidualnych możliwości.

Zdaniem Kolegium część obowiązków w opiece nad matką może przejąć rodzeństwo skarżącej, na których również ciąży wobec matki obowiązek alimentacyjny, wynikający wprost z art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego, jak i obowiązek moralny.

Na marginesie wskazano, że skarżąca powinna rozważyć możliwość zwrócenia się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie pomocy w postaci usług opiekuńczych. Taka pomoc mogłaby stanowić uzupełnienie opieki sprawowanej przez skarżącą, umożliwiając jej podjęcie zatrudnienia.

Podsumowując Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ skarżąca nie wykazała, aby zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwiał jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wystarczającego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, i błędne ustalenie, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez Skarżącą a koniecznością stałej opieki nad matką, jako że niepełnosprawność datuje się na luty 2017 roku, a skarżąca zaprzestała aktywności zawodowej 31 grudnia 2022r., podczas gdy;

a) skarżąca udzielała obszernych wyjaśnień w toku postępowania, z których wynikało, że zrezygnowała z pracy zarobkowej z dniem 1 stycznia 2023 r., wyłącznie z powodu konieczności sprawowania stałej i ciągłej opieki nad matką, ponieważ nie była w stanie fizycznie oraz czasowo sprawować opieki łączonej z obowiązkami pracowniczymi, co ma związek z tym, że rodzeństwo skarżącej ze względu na ich wiek i stan zdrowia - nie było w stanie już w jakikolwiek sposób pomagać skarżącej;

b) zakres opieki sprawowanej przez skarżącą, a wynikający z dokumentacji zgromadzonej w niniejszym postępowania, jednoznacznie wskazuje na to - uwzględniając zasady doświadczenia życiowego - że skarżąca nie jest w stanie pogodzić czynności opiekuńczych z pracą zarobkową;

c) sam fakt, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała wcześniej niż rezygnacja z pracy zarobkowej przez skarżącą, w żaden sposób nie świadczy o tym, iż nie ma związku przyczynowego miedzy powstaniem niepełnosprawności a rezygnacją z zatrudnienia, a to organ podejmuje działania zmierzające do wykazania, że skarżąca nie spełnia wymogu formalnego do otrzymania wnioskowanego świadczenia, co oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji i to organ obowiązany jest do wykazania braku przesłanek, tymczasem organ opiera się na samym fakcie istnienia rozbieżności między datami niepełnosprawności i rezygnacji z zatrudnienia, nie ustalając jak skarżąca godziła opiekę nad matką z pracą zawodową przed rezygnacją z zatrudnienia; a co za tym idzie, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do ustalenia, że rezygnacja z zatrudnienia skarżącej powstała z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawną matką, a sam fakt rozbieżności między datą powstania niepełnosprawności a rezygnacją z zatrudnienia nie może świadczyć o braku bezpośredniego związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez skarżącą, a koniecznością stałej opieki nad matką.

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wystarczającego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, i błędne ustalenie, że skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, że zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwia jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia w innej pracy zarobkowej, podczas gdy:

a) w pisemnym oświadczeniu skarżącej – którego treść nie została w żaden sposób zakwestionowana przez organ, a wręcz przeciwnie, okoliczności tamże wskazane zostały potwierdzone przez pracownika socjalnego wywiadów środowiskowych - skarżąca w sposób szczegółowy przestawiła czynności podejmowane codziennie w ramach opieki nad matką, z którego to zestawienia wynika w sposób jednoznaczny, że skarżąca podejmuje czynności opiekuńcze całodobowo i w sposób ciągły oraz nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej;

b) skarżąca przedłożyła szereg dokumentów, w tym kartę oceny świadczeniobiorcy kierowanego do objęcia pielęgniarską opieką długoterminową domową wg skali Barthel, z której wynika, że wynik przeprowadzonej kwalifikacji wynosi 0 pkt na 100 możliwych, przy czym wynik od 0 do 20 oznacza kwalifikowanie się do opieki długoterminowej ze względu stan bardzo ciężki pacjenta oraz taki wskaźnik Barthel informuje o całkowitym braku samodzielności i bezwarunkowej potrzebie kompleksowej opieki nad chorym, przy czym taką właśnie opiekę samodzielnie sprawuje skarżąca, a z zasada logiki i doświadczenia życiowego wynika, że osoba starsza, całkowicie niesamodzielna i po zawale lewej półkuli mózgu, wymaga całodobowej opieki, której nie może zapewnić osoba pracująca, jako że między innymi należy stosować praktykę przeciwodleżynową polegającą między na tym, że pacjentowi powinno się zmieniać pozycję co dwie godziny, nie wspominając o konieczności regularnej zmiany pampersów oraz karmieniu i nawadnianiu kilka razy dziennie, mając na uwadze, że matka skarżącej nie jest w stanie samodzielnie jeść, jest niemówiąca (afazja), nie jest w stanie przemieszczać się z łóżka na krzesło i z powrotem, potrzebuje pomocy przy wykonywaniu czynności osobistych, jest zależna przy korzystaniu z toalety, jest zależna przy myciu i kąpieli, jest niechodząca, ma bezwładną prawą rękę, nie panuje nad czynnościami fizjologicznymi;

c) organ nie opiera powyższego wniosku na wnikliwej analizie materiału dowodowego przedłożonego przez skarżącą, lecz całkowicie bezrefleksyjnie powołuje się na nieprzystające do rzeczonego stanu faktycznego orzecznictwo sądów administracyjnych, pomijając w swojej argumentacji szczegółowe rozważania nad konkretnym stanem faktycznym występującym w przedmiotowej sprawie, nie wyjaśniając jak - zdaniem organu - można pogodzić opiekę nad matką z pracą zarobkową - a wręcz posługuje się tak abstrakcyjnymi i oderwanymi od przedmiotowej sprawy porównaniami, jak porównanie opieki nad matką do opieki nad dzieckiem, które można rano nakarmić i ubrać a następnie odprowadzić do żłobka, celem podjęcia aktywności zawodowej przez opiekuna;

d) to organ podejmuje działania zmierzające do wykazania, że skarżąca nie spełnia wymogu formalnego do otrzymania wnioskowanego świadczenia, co oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji i to organ obowiązany jest do wykazania, że w przypadku danej osoby zakres wykonywanej opieki nie uprawniał do otrzymania przedmiotowego świadczenia, a ewentualne niejasności i występujące wątpliwości powinny być rozpoznawane na korzyść osoby ubiegającej się oświadczenie; a co za tym idzie, należało uznać, że skarżąca wykazała w dostateczny sposób, że zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwia jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia w innej pracy zarobkowej, a organ - prowadząc postępowanie dowodowe - nie ustalił ani jednej okoliczności faktycznej pozwalającej na przeciwną konstatację.

3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wystarczającego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, i błędne ustalenie, że syn i córka osoby wymagającej opieki mogą również sprawować opiekę nad matką, podczas gdy:

a) organ w ogóle nie dokonał ustaleń faktycznych, które stanowiłyby podstawę powyższych wniosków, a zamiast tego dokonał arbitralnego i nieuzasadnionego ustalenia w powyższym zakresie;

b) siostra skarżącej ma 67 lat, posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, ma problemy z poruszaniem się, cierpi na chorobę zwyrodnieniową stawów, córka zaopatrza ją w zakupy, mieszka samotnie w Ł. oddalonej od T. o 20 km oraz nie jest w stanie obecnie pomagać w opiece nad matką;

c) brat skarżącej ma 70 lat, cierpi na nadciśnienie, leczy się przewlekle na niewydolność oraz żylaki kończyn dolnych, mieszka wraz ze swoją żoną w M. oddalonych od T. o 100 km oraz nie jest w stanie obecnie pomagać w opiece nad matką;

d) wnuki posiadają własne rodziny, w tym małe dzieci, pracują na pełen etat oraz na co dzień zajęci są obowiązkami związanymi z posiadaniem rodzin;

e) obowiązek alimentacyjny skarżącej względem matki wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuków, a co za tym idzie organ powołuje się na możliwość uzyskiwania jej pomocy w sposób nieuprawniony, a nawet jeżeli istniałaby możliwość uzyskiwania pomocy od wnuków, nie powinna czynić przeszkody do uzyskania przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; a co za tym idzie, sam fakt posiadania rodzeństwa oraz nie powinien wpływać na decyzje organu, tym bardziej, że wspomniane osoby nie są wstanie podjąć się opieki w szerszym zakresie niż to czynią.

4) naruszenie prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że skarżącej słusznie odmówiono prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, między innymi z tego względu, że rodzeństwo skarżącej również może sprawować opiekę nad matką, podczas gdy skarżąca spełnia wszelkie przesłanki konieczne do uzyskania tegoż świadczenia, a ustawodawca nie przewidział wśród negatywnych przesłanek przyznania świadczenia, niemożliwości sprawowania opieki przez pozostałe rodzeństwo, co za tym idzie, świadczenie jest przyznawane temu kto wystąpi z wnioskiem i kto spełni przesłanki i nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci podopiecznej.

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji, stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, skarżąca nie spełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką.

Co prawda, mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ nieprawidłowo ustalił, że z materiału tego nie wynika, aby matka skarżącej wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia.

Jak wynika z akt sprawy, matka skarżącej posiada orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Tarnowie z dnia 9 marca 2017 r. zaliczającym ww. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe ze stwierdzeniem, że niepełnosprawność istnieje od 1 stycznia 2017 r. zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od lutego 2017r. Przyczyną niepełnosprawności matki skarżącej są oznaczone symbolem 10-N choroby neurologiczne. Ponadto z dokumentacji medycznej wynika, że matka skarżącej jest całkowicie zależna od opieki osób drugich. Skarżąca przedłożyła Kartę oceny stanu pacjenta wg zmodyfikowanej skali Barthel z dnia 1 grudnia 2022 r. Z zapisów w niej zawartych wynika, że matkę skarżącej oceniono na 0 pkt na 100 pkt możliwych, co oznacza, że nie jest w stanie samodzielnie jeść, nie jest w stanie przemieszczać się z łóżka na krzesło i z powrotem, potrzebuje pomocy przy wykonywaniu czynności osobistych, jest zależna przy korzystaniu z toalety, jest zależna przy myciu i kąpieli, nie porusza się lub może pokonać odległość mniejszą niż 50 metrów, nie jest samodzielna przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów, jest zależna przy ubieraniu się i rozbieraniu, nie panuje nad czynnościami fizjologicznymi.

Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że nie podejmuje ona stałego zatrudnienia od 1 stycznia 2023 r.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w ramach opieki nad matką, skarżąca codziennie wykonuje czynności higieniczne, wymienia pieluchomajtki, smaruje, oklepuje, przebiera, masuje, mierzy ciśnienie, sprząta, pierze, prasuje, przenosi chorą z łóżka na wózek i z powrotem, powrotem, układa do snu, wstaje w nocy, przewraca na inny bok, podaje leki, przygotowuje i podaje posiłki, wspólnie spędza czas, rozmawia; kilka razy w tygodniu robi zakupy, realizuje recepty; raz w miesiącu umawia wizyty księdza; w razie potrzeby umawia domowe wizyty lekarskie.

Zdaniem Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż matka skarżącej, nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności opiekuna.

Sąd wskazuje natomiast, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".

System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W ocenie Sądu natomiast, że stosownie do stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie np. w wyroku z dnia 26 kwietnia 2021 roku, sygn. III SA/Kr 1065/20, z dnia 14 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 731/22, z dnia 28 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 935/22, z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. III SA/Kr 1025/22 i III SA/Kr 1104/22 czy z dnia 14 marca 2023 r., sygn. III SA/Kr 1670/22 (opubl. w CBOSA), w których Sąd wskazał, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad wymagającym opieki. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, również realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie do treści art. 129 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża, co należy podkreślić, w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Natomiast zgodnie z art. 135 § 1 k.r.o., zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z kolei stosownie do § 2 tego przepisu, wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej, może, ale nie musi, polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych, polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania uprawnionego. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 k.r.o., osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania, będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w tej samej kolejności, byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić. Okoliczności te mają znaczenie dla oceny czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie skarżąca ma rodzeństwo, i skarżąca reprezentowana w postępowaniu administracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wykazała, aby rodzeństwo nie było w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec matki, w części je obciążającej, poprzez finansowanie pomocy w opiece nad matką, ani też, aby skarżąca nie była w stanie uzyskać od rodzeństwa, zwrotu przypadającej na nie części świadczeń alimentacyjnych, stosownie do treści art. 140 § 1 k.r.o., w sytuacji gdyby istotnie spełniła je wobec matki w części obciążającej rodzeństwo. Za okoliczności uniemożliwiające rodzeństwu wypełniania obciążającej ich części obowiązku alimentacyjnego wobec matki, nie może być uznane pozostawanie przez rodzeństwo pod opieką lekarza.

Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, ponieważ to na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ew. zatrudnienie opiekuna, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a mimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki, wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, jej stanu zdrowia) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie (zob. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 699/22, z dnia 12 września 2022 r., sygn. III SA/Kr 335/22 czy 7 grudnia 2022 r., sygn. III SA/Kr 1104/22, opubl. w CBOSA).

Możliwość współdziałania rodzeństwa wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne w opiece nad niepełnosprawnym rodzicem, jest postrzegana jako element związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej wnioskującego, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W sytuacji gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji ww. ustawowego obowiązku, brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, ponieważ w opiece powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji, a zatem nie zachodziła konieczność rezygnacji przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne z zatrudnienia, a dokładniej nie było przeszkód, aby takie zatrudnienie podjął. Co więcej, nie do pogodzenia z interesem społecznym, a w interesie społecznym jest przestrzeganie całego obowiązującego porządku prawnego, byłaby taka wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r., z której wynikałoby, że obowiązki Państwa obejmujące pomoc rodzinie, wyprzedzałyby obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców, ponieważ w takiej sytuacji doszłoby do przerzucenia realizacji tych obowiązków na całe społeczeństwo w sytuacji, gdy powinny one zostać zrealizowane przez członków rodziny. Doprowadziłoby to też do –z jednej strony – uprzywilejowania tych, którzy nie wywiązują się ze swych obowiązków wobec rodziców (gdyż to Państwo miałoby płacić jednemu z wielu dzieci za opiekę nad rodzicem, zwalniając pozostałych faktycznie i finansowo z zapewnienia opieki rodzicowi) oraz – z drugiej strony – dodatkowego obciążenia tych, którzy wywiązują się ze swych obowiązków względem swoich rodziców, a mimo to ich podatki przeznaczane byłyby na pomoc osobom, których dzieci z tych obowiązków się nie wywiązują. Zdaniem Sądu, godziłoby to w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1, czy też zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Pominięcie regulacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przy wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zakresie konieczności wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego dzieci względem rodzica, naruszałoby też zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP), czy obowiązek przestrzegania prawa RP (art. 83 Konstytucji RP). Wobec tego "limitowanie" dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium konieczności wypełnienia przez wszystkie dzieci obowiązku alimentacyjnego względem rodzica, nie może zostać uznane za naruszenie kryteriów przyznania tego świadczenia wyrażonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta jest jedną z wielu ustaw obowiązujących w polskim systemie prawnym i w żaden sposób nie uchyla, czy nie ogranicza obowiązków dzieci wobec rodziców. Dlatego, zdaniem Sądu, wsparcia Państwa wymaga jedynie ten opiekun osoby z niepełnosprawnością, który sprawując faktycznie opiekę nad rodzicem, wykaże że nie może uzyskać (wyegzekwować) pomocy od rodzeństwa i z tego względu zmuszony jest zrezygnować z pracy, czy też nie może jej podjąć (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. III SA/Kr 375/23, z dnia 24 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 669/22 i z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. III SA/Kr 918/22, opubl. w CBOSA).

Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowego, pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.