Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 132/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
658
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 grudnia 2024 r. w sprawie ze skargi T. G. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie warunków zabudowy 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do rozpoznania odwołania T. G. od decyzji Prezydenta Miasta P. z 8 sierpnia 2023 r. (nr [...]); 2. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności w sprawie, o której mowa w punkcie pierwszym wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność ta miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznać od organu - Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej - T. G. sumę pieniężną w wysokości [...] zł ([...]) ; 5. zasądza od organu - Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej - T. G. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z 24 lipca 2024 r. (wpływ do organu 29 lipca 2024 r.) T. G. (dalej jako "Skarżąca", "Strona") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność organu - Samorządowego Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO" lub "organem II instancji") w zakresie braku rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej jako "organ I instancji") z dnia 8 sierpnia 2023r. w przedmiocie warunków zabudowy, wnosząc o:

1) uznanie, że skarżony organ dopuścił się rażącej bezczynności w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;

2) zobowiązanie skarżonego organu do wydania w określonym terminie stosownego rozstrzygnięcia sprawy;

3) stwierdzenia, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności w sprawie;

4) stwierdzenia, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

5) przyznania od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej;

6) zasądzenia od skarżonego organu zwrotu wszystkich ewentualnych kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu autor skargi wyjaśnił, że pismem z dnia 17 sierpnia 2023 r. skierował do SKO, za pośrednictwem Prezydenta Miasta [...] (zwanego dalej "Prezydentem" lub "organem I instancji") odwołanie od decyzji Prezydenta z dnia 8 sierpnia 2023r.

Pismem z dnia 23 lipca 2023 r. Skarżąca złożyła do SKO ponaglenie. Do dnia złożenia skargi nie rozpatrzono odwołania ani nie powiadomiono Skarżącej o przyczynach nierozpatrzenia, ani o ostatecznym terminie rozpatrzenia odwołania.

Jako załącznik do powyższej skargi pełnomocnik Skarżącej przedłożył ponaglenie z dnia 23 lipca 2024r. wraz z dowodem nadania powyższego pisma z dnia 24 lipca 2024r.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, wyjaśniając w uzasadnieniu, że odwołanie od decyzji Prezydenta z dnia 8 sierpnia 2023r. wpłynęło do SKO w dniu 19 września 2023 r. Organ wskazał, że w dniu 26 lipca 2024 r. wpłynęło do SKO ponaglenie. Ponadto w dniu 31 lipca 2024r. SKO wezwało pełnomocnika skarżącej do przesłania oryginału pełnomocnictwa. W dniu 8 sierpnia 2024 r. do SKO wpłynęło żądane pismo pełnomocnika skarżącej. SKO wydało decyzję dnia 13 sierpnia 2024r. uchylającą zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości oraz przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. SKO stwierdziło, że nie pozostaje w bezczynności, stąd brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Jednocześnie autor odpowiedzi na skargę zapewnił, że SKO dokłada wszelkich starań i dbałości, aby przy dużym obciążeniu i ograniczonej obsadzie kadrowej oraz stopień skomplikowania spraw, wszystkie sprawy były załatwiane w jak najszybszym z możliwych terminów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. brak efektywnych działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści ww. przepisów wynika, że zaskarżalna opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci: bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W niniejszej sprawie tytuł wniesionej skargi wskazuje, że jej przedmiotem jest bezczynność organu odwoławczego w załatwieniu sprawy (tj. rozpoznania odwołania).

Należy na wstępie wyjaśnić, że w myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawy ze skarg w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym – co też miało miejsce w niniejszej sprawie.

W świetle art. 53 § 2b p.p.s.a. szczególnym formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżąca wniosła wymagane ponaglenie – dokumentem z dnia 23 lipca 2024 r. (data wpływu 26 lipca 2024 r.). Przesłanką dopuszczalności skargi do sądu jest wykorzystanie na drodze administracyjnej prawa ponaglenia przez jego wniesienie do organu prowadzącego postępowanie w sprawie, nie jest natomiast ograniczona jego rozpoznaniem (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 37, pod red. J. Borkowski, B. Adamiak 2024, wyd. CH Beck). Powyższa przesłanka normatywna została w niniejszej sprawie spełniona.

Przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi, należy podkreślić, że autor skargi zarzucił SKO bezczynność w rozpoznaniu odwołania skarżącej z dnia 17 sierpnia 2023r. Akta z ww. odwołaniem wpłynęły do SKO w dniu 7 września 2023r. Decyzja SKO został wydana już po złożeniu przez Stronę skargi do WSA na bezczynność organu tj. w dniu 13 sierpnia 2024r.

Dalsze uwagi należy poprzedzić koniecznym rozgraniczeniem zakresów obu rodzajów skarg przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 p.p.s.a., tj. skargi na bezczynność organu oraz skargi na przewlekłe prowadzenie przezeń postępowania.

Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela zapatrywanie wyrażone m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 05 lipca 2012 r. o sygn. akt II OSK 1031/12 (ten wyrok oraz, o ile inaczej nie zastrzeżono, dalsze orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"), zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegająca na dodaniu (od 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności", przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie niedokonania aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 572; w skrócie "k.p.a.") lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 (a od 15 sierpnia 2015 r. – także pkt 9) oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57). Potwierdza to definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.

Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2023, art. 3 Nb 81), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, art. 37 Nb 4). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 05.07.2012 r., II OSK 1031/12). Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Nie ulega przy tym wątpliwości, że zastosowanie przywołanych, kodeksowych definicji "bezczynności" oraz "przewlekłości" rozciąga się także na przepisy p.p.s.a., co oznacza, że skarga na bezczynność organu jest skargą na "bezczynność" w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zaś skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest skargą na "przewlekłość", o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. uchwała NSA z 22.06.2020 r., II OPS 5/19, ONSAiWSA 2020/6/79; por. też M. Masternak, Czynności materialno-techniczne jako prawna forma działania administracji publicznej, Toruń 2018, s. 526, wyrok WSA w Poznaniu z 25 września 2024r., IV SAB/Po111/24).

Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2021 r. o sygn. akt II OSK 1854/20, zgodnie z którym nie powinna być uwzględniona skarga na bezczynność, gdy została wniesiona przez stronę po wydaniu i doręczeniu jej decyzji (por. też wyroki NSA: z 14.01.1987 r., IV SAB 14/86, ONSA 1987/1/7; z 05.10.1998 r., II SAB 60/98). Konsekwentnie NSA w cytowanym wyroku podkreślił, że w sytuacji, gdy stronie skarżącej domagającej się załatwienia sprawy nie doręczono decyzji kończącej postępowanie, ma ona prawo podjęcia środków prawnych zwalczania bezczynności organu. Jednocześnie wypada zauważyć, że zarówno skarga na bezczynność organu oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania, nie zostały zróżnicowane w zakresie warunków ich wniesienia, jak i rozpatrzenia przez sąd, a umieszczenie przez ustawodawcę ich w tych samych jednostkach redakcyjnych pozwala na uznanie tożsamego ich charakteru prawnego. Dlatego też w sprawach dotyczących zarówno przewlekłego prowadzenia postępowania, jak i bezczynności organów administracji publicznej należy uwzględniać nie tylko kwestię wydania aktu, ale również jego doręczenia (por. wyroki NSA: z 11.05.2022 r., II OSK 1794/21; z 02.02.2024 r., II GSK 1779/23).

Stanowisko to odpowiada wykładni przepisów art. 149 § 1 p.p.s.a., wyrażanej w orzecznictwie jeszcze przed nowym unormowaniem instytucji bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, wprowadzonym z dniem 15 sierpnia 2015 r. ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658). Według tej wykładni, celem dyspozycji wynikającej z art. 149 § 1 p.p.s.a. powinno być takie ukierunkowanie działania organów administracji publicznej, aby strona nie została pozbawiona, bez własnej winy, narzędzi prawnych do zwalczania bezczynności. W takim kontekście ocenić należy sytuację procesową, w której strona skarżąca wnosi skargę na bezczynność po wydaniu decyzji, ale przed jej doręczeniem (por. też wyrok NSA z 12.01.2017 r., I OSK 675/16).

W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że akta sprawy administracyjnej z odwołaniem Skarżącej wpłynęły do SKO w dniu 7 września 2023r. Pismem z dnia 31 lipca 2024. organ odwoławczy podjął pierwszą czynność związaną z rozpoznaniem odwołania, a mianowicie zwrócił się do pełnomocnika Skarżącej o przedłożenie w terminie dni 7 oryginału pełnomocnictwa. Natomiast decyzja SKO została wydana w dniu 13 sierpnia 2024r.

Mając na względzie dotychczasowe ustalenia Sąd uznał, że SKO dopuściło się zarzucanej mu bezczynności w rozpoznaniu odwołania.

Zgodnie z art. 12 k.p.a. organ administracji publicznej powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1), a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Wskazany przepis normuje jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego – zasadę szybkości, a więc osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym możliwym czasie. W doktrynie podnosi się, że zasada ta ma dla skuteczności ochrony interesu społecznego oraz interesu jednostki istotne znaczenie i należy do kardynalnych zasad dobrego postępowania. Przewlekłość zawsze jest bowiem zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych, podważa w oczach społeczeństwa autorytet władzy oraz oddala moment wykonania nakazu prawa (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2024, art. 12 Nb 1, i tam przywołana literatura). Realizacja wskazanej zasady jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy oraz ustanawiającymi środki ochrony przed przewlekłością i bezczynnością organów administracji publicznej, a także statuującymi odpowiedzialność pracownika organu administracji publicznej.

Zgodnie z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych wyżej nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej [...], okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5).

W ocenie Sądu, rozpoznanie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 8 sierpnia 2023r. w przedmiocie warunków zabudowy powinno nastąpić – z perspektywy normatywnej – nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).

Jak wynika z przesłanych przez organ akt administracyjnych sprawy, odwołanie wpłynęło do SKO w dniu 30 sierpnia 2023 r. Zatem termin na jego rozpatrzenie upływał najpóźniej w dniu 30 września 2023 r. W tym terminie organ II instancji nie zakończył jednak postępowania odwoławczego w sposób, który pozwalałby na uniknięcie zarzutu bezczynności. Decyzję tę, na skutek wniesionego przez Stronę odwołania, wydał dopiero 13 sierpnia 2024 r.

Wszystko to prowadzi do wniosku, że SKO rozpoznało i rozstrzygnęło przedmiotowe odwołanie Skarżącej z przekroczeniem terminu zakreślonego przez ustawodawcę w art. 35 § 3 in fine k.p.a. Tym samym organ II instancji dopuścił się bezczynności w wyżej objaśnionym rozumieniu.

Z tych względów żądanie autora skargi stwierdzenia przez Sąd, że SKO dopuściło się bezczynności w rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, zasługiwało na uwzględnienie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).

W tym miejscu godzi się wyjaśnić, że w sytuacji, gdy – tak jak w kontrolowanej sprawie – zarzucany w skardze stan bezczynności ustał w związku z wydaniem i doręczeniem przez organ administracji orzeczenia kończącego postępowanie po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez sąd administracyjny, to postępowanie sądowe podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26.11.2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63), z tym że jedynie w części obejmującej zobowiązanie organu do wydania aktu, o którym to zobowiązaniu mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 27.02.2020 r., II OSK 2423/19, CBOSA).

Z tych względów i na wskazanej wyżej podstawie prawnej Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Nie zwalniało to jednak Sądu z konieczności wyrażenia oceny w kwestii charakteru stwierdzonej opieszałości (rażącego / nierażącego) organu, zwłaszcza że autor skargi wyraźnie wnioskował o stwierdzenie, że SKO dopuściło się "rażącej" bezczynności (przedstawiając na tę okoliczność argumenty długotrwałej bezczynności tj. trwającej przez okres prawie jednego roku liczonego od dnia wpływu odwołania do organu II instancji).

Wobec tego wypada wyjaśnić, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe". Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27.03.2013 r., II OSK 468/13; a także wyroki WSA: z 10.04.2014 r., II SAB/Wr 14/14; z 11.10.2013 r., II SAB/Po 69/13; z 11.03.2015 r., IV SAB/Po 19/15).

W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie taka sytuacja wystąpiła. Dlatego Sąd uznał, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że stwierdzona bezczynność SKO miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji wyroku). Podkreślić należy, że do okoliczności usprawiedliwiających niepodejmowanie przez organ czynności w postępowaniu nie zalicza się problemów organizacyjnych, takich jak obciążenie ilością spraw, czy braków kadrowych, ponieważ nie mogą one rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2024 r., I FSK 143/24, LEX nr 3772646).

Formułując taką ocenę Sąd wziął przede wszystkim pod uwagę fakt, że SKO nie tylko nie rozpoznało sprawy "niezwłocznie", ale znacznie (około 11 miesięcy) przekroczyło termin załatwienia sprawy zakreślony organowi odwoławczemu w art. 35 § 3 k.p.a.

Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność SKO miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa dlatego też na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., przyznał od organu - Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej - T. G. sumę pieniężną w wysokości [...] zł (pkt 4 sentencji wyroku). Zastosowanie art. 149 § 2 p.p.s.a. odbywa się zgodnie z uznaniem sądu stosującego te środki. Uznanie sądowe cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie sumy pieniężnej oparte jest na instytucji uznania sędziowskiego (zob. wyrok NSA z 16 maja 2023 r., II OSK 1764/22, wyrok NSA z 27 listopada 2024 r., III OSK 1193/24, LEX nr 3789234, wyrok NSA z 27 listopada 2024 r., III OSK 1193/24, LEX nr 3789234). WSA stwierdza, że zastosowanie niniejszego sankcjonującego środka prawnego jest konsekwencją uznania, że bezczynność, z uwagi na bardzo długi jej okres, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a w konsekwencji powyższego niezbędne jest przyznanie od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości pięciuset złotych. Ww. kwota wypełnia funkcję prewencyjno-represyjną i odpowiada poczuciu sprawiedliwości za niewłaściwe, sprzeczne z zasadą szybkości postępowania, zachowanie organu.

O kosztach postępowania (pkt 5 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu od skargi (100 zł) raz koszty zastępstwa procesowego (497 zł).