Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SAB/Ol 117/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art.1 par.1-2
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art.3 par.2 pkt 8, art.119 pkt 4, art. 149 par.1, par.1a i par.2, art.154 par.6, art.161 par.1 pkt 3, art.200, art.205 par.1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.1 ust.1-2, art. 4 ust.1 pkt 1 i ust.3, art.5 ust.1-2, art.6 ust.1 pkt 4 lit.a), art.10, art.13 ust.1-2, art.14 ust.1-2, art.15 ust.2, art.16 ust.1-2, art.17 ust.1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. w udostępnieniu informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. nie wymierza organowi grzywny; IV. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 19 czerwca 2023 r., J. R. (dalej jako: "wnioskodawca" lub "skarżący"), powołując się na art. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902), dalej jako: "u.d.i.p.", zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. (dalej jako: "PINB", "organ") o udzielenie informacji – w formie pisemnej przesłanej na podany adres korespondencyjny, czy M. P. w związku z legalizacją samowoli budowlanej uiścił karę/opłatę zgodnie z art. 59f Prawa budowlanego. Wyjaśnił, że złożony przez niego wniosek dotyczy sprawy, w której 20 sierpnia 2021 r. złożył zawiadomienie o samowoli budowlanej.

Pismem z 25 sierpnia 2023 r. (data wpływu do organu), wnioskodawca wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącego z 19 czerwca 2023 r. Zarzucił organowi naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., poprzez nierozpoznanie sprawy i nieudostępnienie informacji publicznej w terminie oraz niezawiadomienie strony o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy i ewentualnym terminie jej załatwienia oraz naruszenie art. 6,7 i 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie.

W związku z powyższymi zarzutami, skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z 19 czerwca 2023 r., wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżący podniósł, że PINB jako organ władzy publicznej wykonujący zadania administracji architektoniczno-budowlanej jest zobowiązany do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych. Zdaniem skarżącego, nie budzi wątpliwości, że żądana przez niego informacja stanowi informację publiczną, gdyż dotyczy działania organu wykonującego funkcje publiczne. Natomiast organ nie udostępnił żądanej informacji publicznej, nie zawiadomił o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy i ewentualnym terminie jej załatwienia, jak również nie wydał decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej. Tym samym, organ w sposób nieuzasadniony uchybił 14-dniowemu terminowi określonemu w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., który upłynął z dniem 3 lipca 2023 r. Organ nie skorzystał również z możliwości wydłużenia terminu rozpatrzenia wniosku, wynikającej z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. W tej sytuacji, należy uznać, że organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 19 czerwca 2023 r.

Organ naruszył także przepisy k.p.a. traktowane jako zasady prawa administracyjnego. Zasada sformułowana w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwienia. Obowiązek załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z zasadami wyrażonymi w art. 7 i art. 8 k.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

W odpowiedzi na skargę, PINB podniósł, że nie był w stanie jednoznacznie rozstrzygnąć, czy żądana przez skarżącego informacja jest w istocie informacją publiczną. Wprawdzie dane publiczne, w tym dokumentacja przebiegu i efektów kontroli podlegają udostępnieniu jako informacja publiczna, ale taka zasada może być ograniczona między innymi ze względu na prywatność osoby fizycznej. W związku z niejednolitym orzecznictwem oraz ustawą o ochronie danych osobowych, a także licznymi obowiązkami związanymi z okresem wypoczynku i sezonem urlopowym, PINB nie udzielił odpowiedzi w wyznaczonym terminie. Niemniej jednak podjął czynności mające na celu uzyskanie zgody M. P. na udzielenie informacji dotyczących jego osoby. Po otrzymaniu takiej pisemnej deklaracji, PINB udzielił skarżącemu odpowiedzi.

Dodatkowo organ wyjaśnił, że w związku z zawiadomieniem skarżącego z 20 sierpnia 2021 r. o wybudowaniu na sąsiedniej działce obiektu budowlanego o charakterze magazynu-garażu w warunkach samowoli budowlanej, organ podjął czynności sprawdzające. W następstwie zażalenia wniesionego przez skarżącego i częściowym jego uwzględnieniu przez WINB, organ pierwszej instancji 22 marca

2022 r. wszczął postępowanie w sprawie budowy obiektu budowlanego na działce

nr (...) i decyzją z 8 kwietnia 2022 r., na podstawie art. 105 k.p.a., umorzył przedmiotowe postępowanie. Organ podniósł, że skarżący nie jest stroną tego postępowania, gdyż granica jego działki przebiega w odległości do obiektu ponad 100m, a zabudowania w odległości powyżej 240m. Ponadto, budowa wiaty nie wymaga pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, zgodnie z przepisami P.b. Nie wymaga również decyzji o warunkach zabudowy.

W ocenie organu w sytuacji, w której postępowanie prowadzone na podstawie przepisów rozdziału 5a Prawa budowlanego może być wszczęte tylko z urzędu, jednostka nie mająca interesu prawnego przekładającego się na legitymacje do bycia stroną, ma wyłącznie interes faktyczny, co daje jej podstawę do złożenia skargi powszechnej w myśl przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. W takim przypadku, organ administracji publicznej, po ustaleniu, że roboty budowlane prowadzone są zgodnie z przepisami, powinien ograniczyć się do powiadomienia wnioskodawcy jako skarżącego w trybie art. 237 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego o sposobie załatwienia skargi, co PINB uczynił.

Do odpowiedzi na skargę PINB dołączył odpis pisma z 30 sierpnia 2023 r., którym organ poinformował wnioskodawcę, że postępowanie zostało zakończone w kwietniu 2022 r. zgodnie z procedurą bez opłaty legalizacyjnej ani kary. Przepisy art. 59f Prawa budowlanego w tym przypadku nie miały zastosowania. Do odpowiedzi na skargę dołączono również protokół z wyjaśnień udzielonych przez M. P. w niniejszej sprawie, w których wymieniony wyraził zgodę na podanie informacji, czy i w jaki sposób został ukarany przez organ nadzoru budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku.

Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzec skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przechodząc do meritum sprawy, należy wskazać, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Wr 66/09). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.

Należy podkreślić, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008r., sygn. akt I OPS 6/08, CBOSA). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej wykonania. W sytuacji wydania przez organ administracji aktu lub dokonania czynności już po wniesieniu skargi na bezczynność organu, a przed jej rozpoznaniem przez sąd, postępowanie staje się bezprzedmiotowe.

W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przez "informację publiczną" rozumie się każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Informacją publiczną jest więc informacja o aktywności podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie celów publicznych (por. wyroki NSA: z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 218/18; z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt

I OSK 2093/14, dostępne w CBOSA). Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.

Należy wskazać, że przepisy u.d.i.p. przewidują różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto, organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.

Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarżący wnioskiem z 19 czerwca

2023 r. zwrócił się do PINB o udzielenie informacji, czy wymieniona we wniosku z imienia i nazwiska osoba, w związku z legalizacją samowoli budowlanej, uiściła karę/opłatę zgodnie z art. 59f Prawa budowlanego. Skarżący wyjaśnił, że złożony przez niego wniosek dotyczy sprawy, w której 20 sierpnia 2021 r. złożył zawiadomienie o samowoli budowlanej. W związku z brakiem odpowiedzi na powyższe pismo, skarżący 25 sierpnia 2023 r. (data wpływu do organu) wniósł do tutejszego Sądu skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 19 czerwca 2023 r.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że powiatowy inspektor nadzoru budowlanego jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej jako organ władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W związku z powyższym, organ zobowiązany jest do udostępnienia posiadanych informacji, które mają charakter informacji publicznej.

Bezsporne jest również, że wniosek skarżącego dotyczy udostępnienia informacji stanowiących informację publiczną. W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest bowiem każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 i 2 u.d.i.p.

Zauważyć przy tym należy, że przepis art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy wykaz informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną. Wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym, o czym świadczy użycie przez ustawodawcę sformułowania "w szczególności". Zatem przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. ustala jedynie w sposób przykładowy zakres przedmiotowy pojęcia informacji publicznej. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje treść i charakter żądanej informacji.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., informacją publiczną jest informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że charakter informacji publicznej ma także wiadomość wprawdzie niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organów władzy publicznej. Są to zarówno dokumenty wytworzone przez organy administracji, jak i te, których używa przy realizacji prawem przewidzianych zadań, nawet, gdy nie pochodzą one wprost od organów administracji (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02; wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2265/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 385/12, dostępne w CBOSA). Charakter informacji publicznej mają zatem nie tylko dokumenty wytworzone przez organy administracji publicznej, ale również i te, którymi organ posługuje się w celu zrealizowania ciążących na nim zobowiązań i zadań.

Należy zatem stwierdzić, że informacja, której domagał się skarżący w złożonym wniosku, obejmującym swym zakresem informację związaną z prowadzonym przez organ postępowaniem w sprawie samowoli budowlanej, odnosi się do działalności organu i ma charakter informacji publicznej.

Natomiast inną kwestią jest dostęp do danych podlegających ustawowej ochronie, jak np. danych osobowych zawartych w decyzji. Oznacza to, że organ musi ustalić, jakie informacje podlegają ochronie, ze względu na to, że objęte są tajemnicą ustawowo chronioną. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na tajemnice ustawowo chronione, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Stosownie do tych ustaleń organ winien bądź wydać rozstrzygniecie o odmowie udzielenia informacji publicznej, bądź w przypadku ochrony prywatności i danych osobowych dokonać zatarcia takich informacji zawartych w żądanym dokumencie (anonimizacja). Przy czym, w takiej sytuacji organ powinien w każdym przypadku rozważyć, czy taka operacja nie przekreśla istoty żądania i ewentualnie odmówić wnioskowi z tego powodu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 marca 2013 r. IV SAB/Gl 115/12, dostępny w CBOSA).

Wskazać również należy, że ograniczenie udostępnienia informacji publicznej na podstawie tej ustawy może nastąpić wówczas, gdy podlegają one ujawnieniu w innym trybie określonym na podstawie odrębnych przepisów ustaw (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Wówczas organ powinien poinformować, że żądana informacja, która jest informacją publiczną, została wyłączona z kategorii informacji podlegających ujawnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W przeciwnym razie na gruncie omawianej ustawy władza publiczna lub inny podmiot w niej wskazany zobowiązany jest do udzielenia żądanej informacji publicznej, której jest dysponentem (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), w sposób i formie wskazanej we wniosku bądź do wydania decyzji w oparciu o art. 16 u.d.i.p. Natomiast jeżeli żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ powinien powiadomić podmiot żądający udostępnienia informacji pismem, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa. Przy czym, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p.

W rozpoznawanej sprawie żądanie udzielenia informacji publicznej wpłynęło do organu 19 czerwca 2023 r. Organ zobowiązany był zatem załatwić zgłoszony wniosek w sposób przewidziany ustawą o dostępie do informacji publicznej w terminie określonym w art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., albo przez udostępnienie żądanych danych (czynność materialnotechniczna), udzielenie informacji, że nie dysponuje żądaną informacją lub, że w jego ocenie nie ma ona przymiotu informacji publicznej, albo odmówienie udostępnienia informacji publicznej, przy zachowaniu procesowej formy, tj. decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p.).

Jak wynika z akt sprawy w ustawowym terminie, który upłynął z dniem 3 lipca 2023 r., organ nie podjął jakichkolwiek czynności w tej sprawie, pozostając tym samym w bezczynności.

W tej sytuacji, należy stwierdzić, że skarga na dzień jej wniesienia była zasadna. Jednakże bezczynność organu ustała przed rozpatrzeniem skargi przez Sąd, gdyż pismem z 30 sierpnia 2023 r., przesłanym do tutejszego Sądu wraz z odpowiedzią na skargę, została skarżącemu udzielona żądana informacja. Zatem w dniu orzekania przez Sąd organ nie pozostawał już w bezczynności.

Podkreślić należy, że w sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ nie pozostaje w zwłoce w zakresie udzielonej odpowiedzi i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK 1789/16, CBOSA). W takich przypadkach, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

Mając powyższe na uwadze, Sąd umorzył postępowanie w zakresie bezczynności organu, o czym orzeczono w pkt. I sentencji wyroku.

Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. II SAB/Wr 14/14; wyroki WSA w Poznaniu z dnia 11 marca 2015 r., sygn. IV SAB/Po 19/15, CBOSA). W ocenie Sądu okoliczności faktyczne stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności organu nie przejawiają cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. Zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie świadczyło o błędnej interpretacji prawa, jednak nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego na podstawie u.d.i.p, jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, czy ewidentnego niestosowania przepisów prawa.

W konsekwencji nie zaistniały również podstawy do wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt. III sentencji wyroku. Należy wskazać, że nałożenie na organ grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1695/16, dostępne w CBOSA) i ma na celu przede wszystkim zdyscyplinowanie organu. Przy czym, wysokość ewentualnie nałożonej grzywny musi odpowiadać okolicznościom faktycznym i prawnym sprawy, a więc musi uwzględniać takie okoliczności, jak: czas trwania bezczynności, jej przyczyny, a także charakter postępowania, w którym stwierdzono bezczynność i jej dolegliwość dla strony. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej kryteria, w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające wymierzenie organowi grzywny.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi (100 zł).