Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SAB/Gd 22/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono, że przewlekłość postępowania nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Umorzono postępowanie w części
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie świadczenia wychowawczego 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do rozpoznania wniosku skarżącego M. P. z dnia 29 stycznia 2024 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 29 stycznia 2024 r. M. P. (dalej: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący") wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Organ", "ZUS")

o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę V. P. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.

Pismem z 21 lutego 2024 r. Organ wezwał Wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku informując, że wniosek o świadczenie wpłynął również od innej osoby uprawnionej.

W związku z tym ZUS wezwał Wnioskodawcę do dostarczenia dokumentów sądowych potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem.

W piśmie z 12 marca 2024 r. Wnioskodawca oświadczył, że od 14 grudnia 2023 r. córka V. zamieszkuje z nim i jest pod jego opieką, w związku z czym ponosi wszelkie koszty związane z jej utrzymaniem.

Pismem z 26 kwietnia 2024 r. Wnioskodawca wystąpił do Organu z prośbą

o udzielenie odpowiedzi, jaka jest decyzja ZUS w sprawie jego wniosku.

W odpowiedzi (pismo z 27 maja 2024 r.) ZUS poinformował, że nie może rozpatrzyć wniosku z 29 stycznia 2024 r., ponieważ Wnioskodawca nie złożył wymaganych dokumentów. W związku z tym ponownie wezwano Stronę do uzupełnienia wniosku poprzez dostarczenie postanowienia z 31 maja 2021 r. sygn. akt II C 3978/20 ze stwierdzeniem prawomocności.

Pismem z 31 maja 2024 r. Wnioskodawca złożył do Prezesa ZUS ponaglenie na przewlekłe prowadzenie przez Organ postępowania w sprawie jego wniosku z 29 stycznia 2024 r.

W dniu 31 maja 2024 r. M. P. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie przez Organ postępowania w sprawie jego wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę V. P. z 29 stycznia 2024 r. (okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.) i z 6 lutego 2024 r. (okres świadczeniowy od

1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r.).

W uzasadnieniu Skarżący podał, że 29 stycznia 2024 r. wystąpił do Organu

z wnioskiem o przyznanie świadczenia "800+" dla córki V. od 15 grudnia 2023 r. do czerwca 2024 r., zaś w dniu 12 marca 2024 r., na wezwanie ZUS, złożył dokumenty poświadczające, że od 14 grudnia 2023 r. córka mieszka z nim, jest pod jego opieką i na jego utrzymaniu.

Wskazano, że ZUS wyznaczył dwumiesięczny termin do wydania decyzji, czyli do 13 maja 2024 r., ale go nie dotrzymał. Dopiero w odpowiedzi na pismo z 17 maja 2024 r. Organ, w dniu 27 maja 2024 r., wezwał Stronę do uzupełnienia wniosku poprzez dostarczenie postanowienia rozwodowego z 31 maja 2021 r., które całkowicie nie określa stanu faktycznego pobytu dziecka (miało to na celu tylko i wyłącznie przeciąganie sprawy).

Skarżący nadmienił, że matka dziecka według Organu miała obowiązek w ciągu

7 dni poinformować ZUS o zmianie pobytu córki V.

Strona zwróciła uwagę, że w przypadku wątpliwości (rozbieżności) Organ ma prawo przeprowadzić wywiad środowiskowy lub wezwać do osobistego stawiennictwa rodzica celem wyjaśnienia aktualnego pobytu dziecka, jednak ZUS nie skorzystał z tych uprawnień, lecz przewlekle przeciąga wydanie decyzji.

Końcowo Skarżący wskazał, że 6 lutego 2024 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia "800+" dla córki V. P. od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. Świadczenie to przyznano w dniu 22 lutego 2024 r., lecz 29 maja 2024 r. ZUS wezwał

o dostarczenie postanowienia sądowego z 31 maja 2021 r. (które nie określa obecnego stanu pobytu dziecka), ponieważ nie może rozpatrzeć wniosku o świadczenie wychowawcze. W ocenie strony skarżącej nie można rozpatrywać wniosku, który wcześniej został rozpatrzony. Świadczy to o niekompetencji i jawnym przeciąganiu sprawy. Zdaniem Skarżącego jeśli wpłynął drugi wniosek o przyznanie świadczenia przez matkę to jest on bezprawny, ponieważ córka przebywa z nim (co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Wejherowie z 25 kwietnia 2024 r).

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej odrzucenie, stwierdzenie, że ZUS nie dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. Z ostrożności procesowej w razie stwierdzenia, że Organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania wniesiono o stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W odniesieniu do okresu świadczeniowego 2023/2024 wyjaśniono, że 30 maja

2023 r. P. P. złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2023/2024 na córki V. i N. Informacjami z 13 czerwca 2023 r. świadczenie to zostało przyznane. Natomiast M. P. w dniu 24 stycznia 2024 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2023/2024 na córkę V. Z uwagi na okoliczność, że świadczenie na okres 2023/2024 było przyznane i wypłacane matce Organ wezwał Skarżącego do nadesłania dokumentu potwierdzającego, który z rodziców sprawuje opiekę nad dzieckiem (wezwanie to zostało wysłane również do P. P.). W odpowiedzi Skarżący nadesłał: 1) pismo z 12 marca 2024 r., w którym oświadczył, że córka V. od 14 grudnia 2023 r. zamieszkała z nim i przebywa pod jego opieką, 2) zaświadczenie z kancelarii adwokackiej z 28 lutego 2024 r. informujące o toczącym się postępowaniu sądowym w sprawie III Nsm 19/24 w przedmiocie zmiany wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w Gdańsku z 31 maja 2021 r. sygn. akt II C 2978/20 w zakresie miejsca zamieszkania małoletniej, 3) zaświadczenie z Komendy Powiatowej Policji w Wejherowie z 5 marca 2024 r., z którego wynika, że matka dziecka 14 grudnia 2023 r. zgłosiła zaginięcie córki; po poszukiwaniach dziecko zostało odnalezione u ojca i wyraziło chęć pozostania z nim. Następnie Skarżący przedłożył pismo z 26 kwietnia 2024 r. z interwencją w sprawie braku odpowiedzi na wniosek z 29 stycznia 2024 r. oraz ponownie powiadomił, że córka przebywa u niego od 14 grudnia 2023 r. W związku z tym Organ wezwał Skarżącego do dostarczenia wyroku rozwodowego z 31 maja 2021 r. W odpowiedzi Skarżący dostarczył ten wyrok, z którego wynika, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córkami V.

i N. sąd powierzył matce dzieci oraz przy niej ustalił miejsce pobytu dzieci, ojcu ograniczył władzę rodzicielską do prawa współdecydowania o istotnych sprawach dzieci związanych z edukacją i wyborem zawodu. Ponadto Skarżący dostarczył postanowienie Sądu Rejonowego w Wejherowie z 25 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III Nsm 19/24), którym sąd wszczął z urzędu postępowanie o zmianę wyroku rozwodowego z 31 maja 2021 r.

w zakresie władzy rodzicielskiej i na czas tego postępowania wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią V. powierzył ojcu dziecka ustalając przy nim miejsce pobytu dziecka. Informacją z 26 czerwca 2024 r. Skarżący został poinformowany

o przyznaniu świadczenia w pełnej wysokości na dziecko zgodnie z wnioskiem.

W odniesieniu do okresu świadczeniowego 2024/2025 Organ wskazał, że 6 lutego 2024 r. Skarżący złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy 2024/2025 na córkę V. W dniu 22 lutego 2024 r. Skarżącemu zostało przyznane prawo do tego świadczenia, o czym został powiadomiony informacją przekazana mu za pośrednictwem PUE ZUS z tej samej daty.

ZUS zaznaczył, że w sprawie istniała potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w związku ze zmianami prawnymi dotyczącymi sprawowania opieki nad małoletnią V. przez rodziców. W związku z tym Skarżący został wezwany do przedłożenia dowodów, natomiast matce dziecka decyzją z 24 czerwca 2024 r. odmówiono prawa do świadczenia za okres 2024/2025. W związku z tym Organ nie był bezczynny.

W ocenie Organu w sprawie nie doszło od bezczynności mającej rażący charakter. Podniesiono, że organ administracji prowadzi sprawy w sposób przewlekły, jeśli w terminie wynikającym z przepisów obowiązującego prawa nie podejmuje żadnych czynności, do podjęcia których jest zobowiązany albo, że jakkolwiek czynności te podjął i prowadził postępowanie, to jednak nie były to czynności celowe służące załatwieniu sprawy co do jej istoty, albo - mimo istnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza natomiast wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosku i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Zdaniem ZUS w rozpoznawanej sprawie taka szczególna sytuacja nie zaistniała.

Pismem z 26 czerwca 2024 r. Organ poinformował Wnioskodawcę o przyznaniu świadczenia wychowawczego na córkę V. P. w kwocie 800 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2024 r. do 31 maja 2024 r., natomiast decyzją z 19 lipca 2024 r. odmówił prawa do tego świadczenia za okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r.

Zarządzeniem z 3 lipca 2024 r. Przewodnicząca Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "P.p.s.a.", rozdzieliła skargi zawarte w piśmie M. P. z 31 maja 2024 r. poprzez odrębne zarejestrowanie dwóch skarg na przewlekłość postępowania ZUS:

nr 446416258, znak 010070/680/128231/2024 (sygn. akt II SAB/Gd 22/24) i nr 450462492, znak 010070/680/1262626/2024 (sygn. akt II SAB/Gd 23/24).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych

w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a

(pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia

14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).

W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi M. P. zwalcza przewlekłe prowadzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowania w sprawie rozpatrzenia jego wniosku z 29 stycznia 2024 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę V. P. na okres świadczeniowy od 1 czerwca

2023 r. do 31 maja 2024 r.

Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi należy wskazać, że pismem z 31 maja 2024 r. (zatytułowanym "skarga na przewlekłe postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego 800+") Strona wniosła do Prezesa ZUS ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie. Tym samym Skarżący wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia, zgodnie z wymogiem art. 52 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast zgodnie

z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

W związku z czym przedmiotowy środek zaskarżenia należy uznać za dopuszczalny.

Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", jest obowiązek działania organów sprawnie, wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).

Zgodnie zaś z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane

z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3

(§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo

z przyczyn niezależnych od organu (§ 5).

Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy

w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (pkt 1), natomiast przewlekłość - gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (pkt 2).

W judykaturze wskazuje się, że dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności. Natomiast przez "przewlekłe prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 1156/16, z 31 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 1903/15, czy z 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Natomiast w piśmiennictwie przyjmuje się, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017 r., s. 414). Za postępowanie prowadzone przewlekle uznaje się zatem postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny.

Przedmiotem kontroli w postępowaniu zainicjowanym złożeniem skargi na bezczynność lub przewlekłość jest ocena, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej - czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione.

Należy również podkreślić, że celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwieniu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność (przewlekłość) organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć,

że do dnia wniesienia skargi wniosek Skarżącego z 29 stycznia 2024 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę V. P. na okres świadczeniowy od

1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. nie został rozpoznany, jednakże pismem

z 26 czerwca 2024 r. Organ poinformował Stronę o przyznaniu tego świadczenia w kwocie 800 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2024 r. do 31 maja 2024 r., natomiast decyzją

z 19 lipca 2024 r. ZUS odmówił prawa do tego świadczenia za okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r.

Sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się więc w ten sposób, że po wniesieniu skargi na przewlekłość Organ wydał informację z 26 czerwca 2024 r. i decyzję

z 19 lipca 2024 r. Biorąc pod uwagę, że przed rozpoznaniem skargi ZUS rozpoznał wniosek Skarżącego z 29 stycznia 2024 r. w przewidzianej prawem formie, bowiem wydał informację i decyzję, to niniejsze postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Organu do rozpatrzenia wniosku Skarżącego z 29 stycznia 2024 r. podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez Sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego

z 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08 (ONSAiWSA 2009/4/63) art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zasadę tę należy stosować również w przypadku skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania (zob. np. postanowienie NSA z 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 604/15). Zatem pomimo tego, że w dniu wniesienia skargi ZUS pozostawał w przewlekłości, wobec rozpoznania wniosku Skarżącego przed rozpoznaniem skargi zdezaktualizowała się przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. nakazania Organowi rozpoznania wniosku.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzekł

o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania Organu do rozpoznania wniosku Skarżącego z 29 stycznia 2024 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego

(pkt 1 wyroku).

Niezależnie od powyższego Sąd doszedł do wniosku, że ZUS dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sprawa zainicjowana wnioskiem Strony z 29 stycznia 2024 r. nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a.

Jak wynika z akt sprawy, wniosek Skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę V. wpłynął do Organu 29 stycznia 2024 r. Od tego momentu ZUS miał ustawowy obowiązek załatwić sprawę nie później niż w ciągu dwóch miesięcy (art. 35 § 3 k.p.a.). Pierwszą czynność w sprawie odzwierciedloną w aktach ZUS podjął prawie po miesiącu od wpływu wniosku (21 lutego 2024 r.) wzywając Skarżącego do jego uzupełnienia poprzez dostarczenie dokumentów sądowych potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad córką. Po otrzymaniu od Strony pisma z 12 marca 2024 r., w którym oświadczył on, że córka V. zamieszkuje z nim

i jest pod jego opieką, w związku z czym ponosi wszelkie koszty związane z jej utrzymaniem, Organ w żaden sposób nie zareagował. Dopiero w odpowiedzi na pismo Skarżącego z 26 kwietnia 2024 r. ZUS (w piśmie z 27 maja 2024 r.) ponownie wezwał go do uzupełnienia wniosku poprzez dostarczenie postanowienia z 31 maja 2021 r. sygn. akt II C 3978/20 ze stwierdzeniem jego prawomocności. W dniu 26 czerwca 2024 r., a więc po prawie pięciu miesiącach od otrzymania wniosku, ZUS poinformował Stronę o przyznaniu świadczenia wychowawczego na córkę V. w kwocie 800 zł miesięcznie na okres od

1 maja 2024 r. do 31 maja 2024 r., natomiast decyzją z 19 lipca 2024 r. odmówił prawa do tego świadczenia za okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r.

Opisana powyżej chronologia poszczególnych czynności prowadzi do wniosku,

że ZUS dopuścił się przewlekłości w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.

Z mocy art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd zobligowany był jednocześnie stwierdzić, czy przewlekłe prowadzenie przez Organ postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności (przewlekłości) pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego

i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności (przewlekłości) jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 3 lutego 2021 r.

sygn. akt II SAB/Gd 107/20). Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. kilkukrotne przekroczenie ustawowego terminu na przeprowadzenie postępowania oraz podejmowanie czynności nieefektywnych i ewidentna "zła wola" organu w zakresie realizacji swoich ustawowych obowiązków (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 8 września 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 112/20). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., jest zatem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W piśmiennictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa

i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 808-812).

Zdaniem Sądu z opisaną wyżej sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem zwłoka w rozpatrzeniu wniosku Strony wynikała nie tyle z okoliczności świadczących o celowym unikaniu, czy odwlekaniu podjęcia rozstrzygnięcia przez Organ, lecz związanych z koniecznością wyjaśnienia kwestii związanych z opieką sprawowaną nad dzieckiem. Na taką ocenę Sądu wpłynął również fakt, że ZUS zakończył postępowanie w stosunkowo niedługim czasie. Od dnia wpływu wniosku do Organu do dnia wniesienia skargi minęły cztery miesięcy. Brak jest tym samym podstaw do przyjęcia, że czynnikiem rzutującym na tempo procedowania sprawy była chęć uniknięcia jej załatwienia. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., orzekł jak punkcie 2 wyroku.[pic]