Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1406/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 127 ust. 14, art. 32 ust. 6, 7
journal: Dz.U. 2023 poz 900
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Korycka Sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na czynność Burmistrza Miasta z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnego dziecka do przedszkola oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...].09.2023 r. nr [...] Burmistrz K. odmówił M. K. (dalej określany jako Skarżący) zwrotu kosztów przewozu niepełnosprawnego syna K. K. do Niepublicznego Przedszkola [...] z Oddziałami Integracyjnymi w W. przy ul. Ś. (dalej określane jako Niepubliczne Przedszkole P.).

W uzasadnieniu organ wskazał, że [...].09.2023 r. Skarżący złożył wniosek o zwrot kosztów dowozu lub zapewnienie dowozu dziecka niepełnosprawnego, pięcioletniego, do ww. Przedszkola, w którym dziecko realizuje wychowanie przedszkolne w ramach kształcenia specjalnego.

Zapewnienie kształcenia specjalnego przez jednostkę samorządu terytorialnego reguluje art. 127 ust. 14 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 900), zgodnie z którym, jeżeli wobec dziecka zostało wydane orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu lub szkole podstawowej ogólnodostępnych lub integracyjnych, odpowiednią formę kształcenia specjalnego, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, do której zadań własnych należy prowadzenie przedszkoli lub szkół. W przywołanym przepisie organ prowadzący szkołę na wniosek rodziców, zapewnia odpowiednią formę kształcenia (uzgodnioną również z rodzicami). Przez odpowiednią formę kształcenia rozumie się formę kształcenia zgodną z treścią wydanego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z [...] .06.2021 r. Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w N. wydanym dla dziecka na okres wychowania przedszkolnego wskazano jako najkorzystniejszą dla dziecka formę kształcenia specjalnego w przedszkolu ogólnodostępnymi lub z oddziałami integracyjnymi, a więc formy równorzędne. Jako drugą formę kształcenia dla dziecka wskazano przedszkole specjalne dla dzieci ze spektrum autyzmu. Wskazane jest jednak indywidualizowanie wymagań i podejścia nauczyciela w trakcie bieżącej pracy na zajęciach, wspieranie chłopca w zakresie integracji z zespołem rówieśniczym oraz monitorowanie bieżących osiągnięć. Na podstawie aktualnej diagnozy Zespół Orzekający nie stwierdził potrzeby realizacji edukacji dla dziecka w formie indywidualnej lub w grupie liczącej do 5 uczniów. Zespół uznał, że udział chłopca w zajęciach z grupą rówieśników pozwoli na stymulowanie prawidłowego rozwoju emocjonalnego i społecznego chłopca.

Burmistrz K. jest w stanie zapewnić dziecku kształcenie specjalne w ramach wychowania przedszkolnego zgodnie i w pełni z ww. orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, mając na uwadze dobro dziecka, jego dalszy harmonijny rozwój, jak i oczekiwania rodziców co do dalszego rozwoju dziecka, w uzgodnieniu z rodzicami, w jednym z przedszkoli ogólnodostępnych na terenie Gminy K. Wychowanie przedszkolne zgodnie z ww. orzeczeniem było w minionym okresie zapewnione w Przedszkolu im. [...] w K.

Zgodnie z art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnemu dziecku pięcioletniemu i sześcioletnim bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między burmistrzem a rodzicami, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice na podstawie art. 39a ustawy prawo oświatowe. Gdyby Burmistrz nie zapewnił kształcenia specjalnego dziecku w przedszkolu ogólnodostępnym na terenie Gminy K. zgodnie z orzeczeniem z dnia [...].06.2021 r., wówczas zgodnie z art. 32 ust. 6 cyt. ustawy obowiązkiem gminy byłoby zapewnienie niepełnosprawnemu dziecku bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola (w tym niewykluczone, że do Niepublicznego Przedszkola P., które mogłoby być wówczas najbliższym miejsca zamieszkania dziecka przedszkolem), oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między burmistrzem a rodzicami, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice na podstawie art. 32 ust. 6 i art. 39a Prawa oświatowego.

Rodzice wybrali na miejsce kształcenia specjalnego w zakresie wychowania przedszkolnego dziecka Niepubliczne Przedszkole P. Podejmowanie decyzji co do konstytucyjnych gwarancji prawa do nauki i wyboru jednostki oświatowej jest uprawnieniem rodziców i należy do rodziców (art. 70 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji). Konstytucyjne gwarancje i regulacje prawne wynikające z art. 32 w związku z art. 127 ust. 14 Prawa oświatowego nie są prawnie sprzeczne w ich stosowaniu i realizacji uprawnień wynikających z gwarancji konstytucyjnych art. 70 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji. Rodzic decyduje o wyborze jednostki oświatowej, natomiast gmina ma obowiązek ustawowy zapewnienia dowozu dziecka albo zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie, jeżeli rodzic zapewnia dowożenie do jednostki oświatowej zapewniającej kształcenie specjalne zgodnie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego położonej najbliżej miejsca zamieszkania dziecka (art. 32 ust. 6 w związku z art. 127 ust. 14 Prawa oświatowego). Oznacza to, że wybór przez rodzica placówki oświatowej na miejsce realizacji kształcenia specjalnego w ramach wychowania przedszkolnego innej niż bliżej położona od miejsca zamieszkania dziecka, w której może być zapewnione i realizowane kształcenie specjalne zgodnie i w pełni z wydanym dla dziecka orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego w ramach wychowania przedszkolnego, nie nakłada na Gminę obowiązku zapewnienia dowozu dziecka i opieki w trakcie dowożenia ani zwrotu kosztów dowożenia i opieki w trakcie dowożenia przez rodzica do dalej położonego przedszkola od miejsca zamieszkania dziecka.

Niepubliczne Przedszkole P. położone jest poza Gminą K., w znacząco dalszej odległości 29,10 km od miejsca zamieszkania dziecka w K., niż oddział przedszkolny obwodowego przedszkola przy obwodowej Szkole Podstawowej im. [...] K. położone 0,39 km od miejsca zamieszkania dziecka i niż Przedszkole im. [...] w K. ul. L. położone 1,56 km od miejsca zamieszkania dziecka. W Przedszkolu im. [...] w K. dla syna Skarżącego było zapewnione kształcenie specjalne i może być realizowane kształcenie specjalne zgodnie i w pełni z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...].06.2021 r. Gmina K., mając obowiązek na podstawie art. 127 ust. 14 Prawa oświatowego i możliwość zapewnienia, na wniosek rodzica kształcenia specjalnego zgodnie i w pełni z orzeczeniem z dnia [...].06.2021 r. w najkorzystniejszej dla dziecka formie kształcenia specjalnego wskazanej w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego w przedszkolu ogólnodostępnym z zapewnieniem dodatkowego wsparcia w postaci nauczyciela wspomagającego, nie zapewni wnioskowanego zwrotu kosztów dowożenia dziecka przez rodzica do Niepublicznego Przedszkola P. na podstawie art. 32 ust. 6 i art. 39a w związku z art. 127 ust. 14 Prawa oświatowego jako jednostki dalej geograficznie położonej w trzeciej gminie, nie najbliżej położonej od miejsca zamieszkania dziecka jak oddział przedszkolny przy obwodowej Szkole Podstawowej im. [...] w K. czy Przedszkole im. [...] w K., w których po uzgodnieniach z rodzicami można zapewnić dziecku wychowanie przedszkolne w najlepszej formie wskazanej w orzeczeniu i zgodnie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego.

Gmina K. aktualnie realizuje obligatoryjnie dowóz uczniów do Niepublicznego Przedszkola P. i dysponując wolnymi miejscami w pojeździe, może zapewnić dziecku dowóz i opiekę w trakcie dowozu nieobligatoryjnie i warunkowo do tegoż przedszkola w roku szkolnym 2023/2024.

Z powyższym stanowiskiem organu nie zgodził się Skarżący, który w piśmie z dnia [...] września 2023 r. wskazał, że od [...] .09.2023 r. wraz z żoną dowożą syna do Niepublicznego Przedszkola P. i ponoszą z tego tytułu koszty, dlatego też wnosi o realizację przez Gminę K. obowiązku wynikającego z art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego. Z uwagi na powyższe wnosi o zawarcie z nim przez Gminę stosownej umowy, której przedmiotem będzie zwrot kosztów przewozu syna do ww. przedszkola samochodem osobowym.

W ocenie Skarżącego o tym, kto dowozi dziecko do szkoły czy przedszkola, decydują rodzice. Mogą oni więc wnosić o zwrot kosztów przewozu. Tak stwierdził m.in. WSA w Białymstoku w wyroku w sprawie II SA/Bk 723/18. Wybór formy spełnienia świadczenia przez gminę należy więc wyłącznie do rodziców.

Natomiast najbliższym przedszkolem, które w pełni realizuje wszystkie wytyczne zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dostosowane do zaleceń wyrażonych przez zespół orzekający w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, jest Niepubliczne Przedszkole P.

W piśmie z dnia [...] października 2023 r. nr [...] Burmistrz K. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W uzasadnieniu stwierdził, że mimo, iż Gmina nie zapewniła dziecku obligatoryjnie dowozu do Niepublicznego Przedszkola P., dziecku zapewniono fakultatywnie dowóz i opiekę w trakcie dowozu do tegoż przedszkola z uwagi na wolne miejsce w busie, którym Gmina zapewnia dowóz dzieci i uczniów obligatoryjnie, m.in. do tego przedszkola w W.

Gmina K. nie zapewnia obecnie dowozu dzieci niepełnosprawnych do jednostek oświatowych na podstawie art. 32 ust. 7, gdyż nie ma takiego obowiązku. Nie pozwala na to sytuacja budżetu Gminy na 2023 r.

Art. 32 ust. 7 Prawa oświatowego, wskazuje, że gmina może zorganizować dzieciom, których wychowanie przedszkolne odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub innej formy wychowania przedszkolnego również w przypadkach, w których nie ma takiego obowiązku.

Skargę na ww. czynność Burmistrza złożył Skarżący, zarzucając naruszenie:

1. art. 70 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji poprzez jego niezastosowanie, albowiem dziecku w wieku 5 lat przysługuje prawo do nauki, a jego rodzicom lub opiekunom prawnym prawo do wyboru szkoły;

2. naruszenie art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego poprzez jego niezastosowanie, skutkiem czego Burmistrz odmówił zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnego syna;

3. naruszenie art.39a Prawa oświatowego poprzez dokonanie jego błędnej wykładni, skutkiem czego Burmistrz negatywnie rozpoznał wniosek o zawarcie stosownej umowy, zgodnie z treścią której następowałby zwrot kosztów dowozu syna do przedszkola.

W związku z powyższym Skarżący wniósł o zobowiązanie Burmistrza K. do pozytywnego rozpatrzenia wniosku poprzez zawarcie stosownej umowy obowiązującej od [...] września 2023 r.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że od [...] września 2023 r. osobiście dowozi syna do Niepublicznego Przedszkola P. samochodem osobowym stanowiącym jego własność i ponosi z tego tytułu koszty (jest to około 120 km dziennie), dlatego też domaga się od Gminy realizacji obowiązku wynikającego z art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego.

W wyroku w sprawie III OSK 1275/21 NSA wskazał, że na gruncie unormowań zawartych w art. 39 ust. 4 ustawy (obecnie odnosi się to do przepisu 39a ust. 1) "należy przyjąć, że oświadczenie rodziców niepełnosprawnego dziecka w kwestii dowozu tego dziecka do ośrodka szkolno-wychowawczego wiąże organ gminy w tym znaczeniu, że jeżeli sami wyrażają zamiar dowożenia dziecka do ośrodka, to organ wykonawczy gminy nie może uchylić się od zawarcia umowy co do zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna. W przeciwnym przypadku - jeżeli rodzice dziecka nie zgłaszają takiego zamiaru - oznacza to, że obowiązkiem gminy jest we własnym zakresie zorganizowanie dowozu niepełnosprawnego dziecka oraz zapewnienie mu opieki. Gmina nie może przenieść dowolnie swego obowiązku na rodziców (opiekunów) dziecka niepełnosprawnego bez ich zgody, nawet za zwrotem kosztów. Należy bowiem zauważyć, że zwrot kosztów w razie wyboru przez rodziców dziecka niepełnosprawnego transportu dowozu i opieki we własnym zakresie następuje w drodze zawartej umowy, a umowa jest dwustronną czynnością prawną, wymagającą zgodnych oświadczeń woli obu stron umowy. Tylko podpisanie umowy o zwrot kosztów zwalnia gminę z obowiązku zapewnienia dojazdu dziecka niepełnosprawnego do konkretnego ośrodka wybranego przez rodzica" (podobnie: wyrok NSA w sprawie III OSK 3280/21 oraz wyrok WSA w Łodzi w sprawie III SA/Łd 1097/17). Organy administracji publicznej nie mają kompetencji do modyfikowania treści zgłoszonego przez rodziców dziecka żądania, w szczególności nie są uprawnione do władczego narzucenia jednej z dwóch przewidzianych przez ustawodawcę alternatyw. Dysponentem powyższego roszczenia są więc wyłącznie rodzice dziecka.

W ocenie Skarżącego najbliższym przedszkolem, które w pełni realizuje wszystkie wytyczne zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dostosowane do zaleceń wyrażonych przez zespół orzekający w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, jest Niepubliczne Przedszkole P. W zakresie interpretacji zapisu "szkoła najbliższa" wielokrotnie wypowiedziały się już sądy administracyjne. Zgodnie ze stanowiskiem WSA w Katowicach w sprawie II SA/Ke/808/17 "wprawdzie w art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy - Prawo oświatowe przewidziano przewóz uczniów niepełnosprawnych, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 wyżej wymienionej ustawy, tylko do najbliższej szkoły podstawowej, jednakże tego pojęcia nie powinno się utożsamiać w prosty sposób z geograficzną bliskością wymienionych szkół w stosunku do miejsca zamieszkania dziecka. Należy natomiast mieć na uwadze szczególne okoliczności danego przypadku, a ściślej - jeżeli najbliższa szkoła podstawowa nie może zapewnić dziecku odpowiednich metod pracy i nauki, dostosowanych do stopnia jego niepełnosprawności, to uczeń oraz jego rodzice (opiekunowie prawni) mogą mieć interes nie tylko faktyczny, ale i prawny w tym. aby dziecko uczęszczało do innej szkoły".

Jedynym przedszkolem umożliwiającym synowi realizację obowiązku przedszkolnego jest przedszkole, do którego obecnie uczęszcza, tj. Niepubliczne Przedszkole P.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

W uzasadnieniu organ powołał się na wyroki WSA w Gliwicach w sprawie IV SA/Gl 107/17 oraz WSA w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 169/20, w których wskazano, że brak jest podstaw do żądania od gminy zapewnienia dowozu dziecka do placówki położonej w innej gminie, innym powiecie, a nawet w innym województwie w sytuacji, gdy w bliższej odległości w gminie, w której znajduje się miejsce zamieszkania dziecka, funkcjonuje szkoła pozwalająca realizować wszystkie z wytycznych zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego wyraźnie stanowi o obowiązku zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do placówki "najbliższej", a nie wskazanej przez rodziców dziecka. Niezasadne jest twierdzenie, jakoby obowiązkiem gminy było zapewnienie dowozu do wybranej przez rodziców dziecka niepełnosprawnego szkoły, który to obowiązek ma wynikać z dyskrecjonalnego, wywodzonego z norm konstytucyjnych uprawnienia rodziców do wyboru szkoły dla swojego dziecka. Przy ustaleniu placówki "najbliższej" bierze się pod uwagę najbliżej położoną placówkę, która jest w stanie zapewnić realizację wszystkich zaleceń zawartych w danym orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie taką, która zapewni to w mniemaniu rodziców najlepiej. Wniosek taki jest zgodny z ogólnymi założeniami udzielania świadczeń pomocowych finansowanych ze środków publicznych (a do takich świadczeń z pewnością zalicza się organizacja, normowanego art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego bezpłatnego dowozu i opieki do placówki zapewniającej wychowanie, które ograniczają się zwykle do świadczeń "niezbędnych", a nie "najlepszych z możliwych".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Na wstępie podnieść należy, że kwestie związane ze zwrotem kosztów dojazdu dziecka do przedszkola nie stanowią materii podlegającej załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, zaś podejmowane w tym zakresie czynności należą do kategorii innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej powoływana jako "ppsa").

Wynikający z akt sprawy stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Syn Skarżącego jest osobą legitymującą się orzeczeniem Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w N. o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...].06.2021 r. na czas wychowania przedszkolnego. W orzeczeniu wskazano jako najkorzystniejszą dla dziecka formę kształcenia specjalnego w przedszkolu ogólnodostępnymi lub z oddziałami integracyjnymi. Jako drugą formę kształcenia dla dziecka wskazano przedszkole specjalne dla dzieci ze spektrum autyzmu. Wskazane jest jednak indywidualizowanie wymagań i podejścia nauczyciela w trakcie bieżącej pracy na zajęciach, wspieranie chłopca w zakresie integracji z zespołem rówieśniczym oraz monitorowanie bieżących osiągnięć. Na podstawie aktualnej diagnozy nie stwierdzono potrzeby realizacji edukacji dla dziecka w formie indywidualnej lub w grupie liczącej do 5 uczniów. Uznano, że udział chłopca w zajęciach z grupą rówieśników pozwoli na stymulowanie prawidłowego rozwoju emocjonalnego i społecznego chłopca.

W aktach znajduje się również informacja Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w K. z dnia [...].10.2023 r. dotycząca zapewnienia wychowania przedszkolnego zgodnie z ww. orzeczeniem, że jego placówka jest gotowa na przyjęcie dziecka i zapewnienie mu kształcenia w ramach wychowania przedszkolnego. Również z informacji Dyrektora Przedszkola Miejskiego im. [...] w K. z dnia [...].10.2023 r. wynika, że placówka jest przygotowana na przyjęcie dziecka i realizację zaleceń zawartych w ww. orzeczeniu. Podkreślenie w tym miejscu wymaga, że Skarżący w żaden sposób nie kwestionował ww. informacji, wskazując na konkretne zalecenia orzeczenia, które nie mogłyby być realizowane w tych placówkach.

Istota problemu w sprawie wiąże się z zastosowaniem art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Niewątpliwie syn Skarżącego w związku z cyt. wcześniej orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, spełnia przesłankę podmiotową z powyższego przepisu. Wskazany obowiązek gminy może być również spełniany poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci - art. 39a ust. 1 Prawa oświatowego. Obowiązki gminy w zakresie zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom, młodzieży i uczniom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej placówki oświatowej mają charakter zobowiązania przemiennego, co oznacza, że realizacja przez gminę jednej z alternatywnych powinności skutkuje wypełnieniem wskazanego obowiązku, jednakże - co wymaga szczególnego podkreślenia - wybór sposobu realizacji omawianej powinności publicznoprawnej organu gminy jest pozostawiony rodzicom dziecka i to oni decydują, jaki wariant dowozu dziecka wybrać (na co słusznie zwraca uwagę Skarżący).

Na wniosek rodziców niepełnosprawnego dziecka organ wykonawczy gminy ma zatem obowiązek na podstawie zawartej umowy dokonać zwrotu kosztów przewozu dziecka do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Zatem powyższy obowiązek ziszcza się, jeżeli niepełnosprawne dziecko faktycznie uczęszcza do przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego oraz jeżeli jest to placówka "najbliższa". Gmina nie musi więc zapewnić niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola albo zwracać rodzicom kosztów przewozu dziecka do takiej placówki, jeżeli nie jest ona najbliższa. Wiąże się to także co najmniej z odpowiedzialnością organu wykonawczego gminy w ramach przestrzegania dyscypliny finansów publicznych. Organ wykonawczy gminy musi czynić ustalenia faktyczne zgodne z rzeczywistością. Działania organu gminy są regulowane prawem i nie mogą mieć cech dowolności. Zwrot kosztów dowozu dziecka dotyczy więc wyłącznie kosztów dojazdów do konkretnej placówki - tej do której uczęszcza niepełnosprawne dziecko.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości to, że "najbliższe" przedszkole nie oznacza tylko i wyłącznie przedszkola położonego w najbliższej odległości (w ujęciu geograficznym) od miejsca zamieszkania dziecka. Na gruncie przepisu art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego dopuszcza się także, że dojazd dziecka ma być zapewniony nie do jednostki, która w ogóle jest najbliższa w rozumieniu geograficznym w stosunku do miejsca zamieszkania danej osoby, ale do takiego najbliższego przedszkola, placówki itd., które umożliwiają tym dzieciom realizację obowiązku przedszkolnego, zgodnie z treścią orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (por. wyrok WSA w Szczecinie w sprawie II SA/Sz 314/20, LEX nr 3195702; wyrok WSA w Gdańsku w sprawie III SA/Gd 833/19, LEX nr 3026431).

Zatem nie jest a priori wykluczone, że za najbliższą jednostkę, o której mowa w art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, uznać należy przedszkole znajdujące się na terenie innej gminy, a nawet powiatu lub województwa, jeżeli na terenie gminy, w której dziecko niepełnosprawne mieszka, w najbliższej geograficznie odległości nie byłoby placówki zapewniającej dziecku niepełnosprawnemu realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanych z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności dziecka. Warunkiem takiego zastosowania wspomnianego przepisu jest to, aby w bliższej odległości nie było placówki (przedszkola) zapewniającej dziecku niepełnosprawnemu w sposób najpełniejszy realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanych z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności. W tym kontekście wybór właściwej dla dziecka placówki nie stanowi uprawnienia gminy, lecz uprawnienie rodziców. Rodzice mogą zapisać dziecko do placówki, która - jak uważają - jest najlepsza dla ich dziecka i jego rozwoju. Dowolność wyboru placówki oświatowej dla niepełnosprawnego dziecka przez jego rodziców nie oznacza jednak automatycznego obowiązku po stronie gminy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki, czy też zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna, ponieważ gmina jest objęta takim obowiązkiem tylko w stosunku do najbliższej placówki oświatowej. W konsekwencji, organ wykonawczy gminy może odmówić zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki, czy też zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna, jeżeli wykaże, że jest inne przedszkole "najbliższe" w rozumieniu art. 32 ust. 6 ustawy, które realizuje w pełni przewidziane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zalecenia, co Burmistrz w przedmiotowej sprawie uczynił, wskazują dwie placówki na terenie K. (czyli w miejscowości, w której mieszka dziecko), które, czego, jak wskazano wyżej, Skarżący nie kwestionował, są w stanie realizować zalecenia wynikające z orzeczenia z dnia [...].06.2021 r.

Mając więc na względzie treść art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, trudno oczekiwać, aby organy wykonawcze gminy były zobowiązane do zapewnienia dowozu niepełnosprawnych dzieci i zapewnienia opieki w każdym przypadku, gdy rodzice wskażą - ich zdaniem - najbardziej odpowiednią placówkę oświatową. Regulacja ta wyraźnie stanowi o obowiązku zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do placówki "najbliższej", a nie wskazanej przez rodziców dziecka. Żadna z obowiązujących regulacji normatywnych nie nakłada na gminę obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu do każdej placówki wskazanej przez rodziców, lecz do placówki "najbliższej", która najpełniej realizuje zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka.

W niniejszej sprawie Burmistrz wskazał zatem placówki, które spełniają kryteria "najbliższej", które spełniają wymogi wskazane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Tym samym brak było podstaw prawnych i faktycznych do zawarcia umowy ze Skarżącym w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnego syna do przedszkola, które nie jest najbliższe w rozumieniu art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego.

W tym stanie rzeczy zarzuty zawarte w skardze nie mogły odnieść pożądanego przez Skarżącego skutku. Skoro zaś czynność organu była zgodna z prawem, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ppsa.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta B. będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 19.03.2024 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.