Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 3603/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 127 ust. 7 pkt 5, art. 9 ust. 1 pkt 19 ppkt f
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oraz B. s.j. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2202/19 w sprawie ze skargi H.J. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 19 czerwca 2019 r., nr 146/2019/KUZ w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 1 lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2202/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) po rozpoznaniu sprawy ze skargi H.J. (dalej: skarżąca) na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 19 czerwca 2019 r., nr 146/2019/KUZ w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty P. z 22 grudnia 2017 r., nr [...] i zasądził od Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz H.J. kwotę 300 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: organ) i w skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 127 ust. 7 pkt 5 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 19 ppkt f) ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.; dalej: p.w., Prawo wodne) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., przez ich błędną wykładnię, co doprowadziło Sąd I instancji do błędnego przyjęcia co stanowi urządzenie wodne i czym jest zasięg oddziaływania urządzenia wodnego i odprowadzania wód/ścieków, co zaważyło na ustaleniu kręgu podmiotów mogących być stronami postępowania i doprowadziło Sąd do konkluzji, iż organy dopuściły się naruszenia norm art. 7, 77 § 7 i 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące, pobieżne zbadanie sprawy, co miało wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego organ wniósł o uchylenie ww. wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych – wynagrodzenie za czynności radcy prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w II instancji oraz rozpoznanie skargi na rozprawie.

W uzasadnieniu organ przedstawił argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.

Wskazano, że Sąd I instancji niewłaściwie zrozumiał i zinterpretował treść art. 127 ust. 7 pkt 5 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 19 ppkt f) p.w., co doprowadziło go do niewłaściwych wniosków i uchylenia prawidłowo wydanych decyzji. Właściwym, w ocenie skarżącego organu jest przyjęcie, iż urządzeniem wodnym jest sam wylot, bez "instalacji przesyłowej" do niego, a zasięg szczególnego korzystania z wód, jakim jest odprowadzanie wód lub ścieków do wód lub ziemi za pomocą urządzenia wodnego (wylotu), co wymaga pozwolenia wodnoprawnego, oddziałuje na wody, działki przyległe bezpośrednio do wylotu oraz działki, które są objęte skutkami zwiększonego w wyniku odprowadzania spływu wód i ich poziomu. Przy takim ujęciu nie można mówić, iż instalacja doprowadzająca wody/ścieki do wylotu stanowi urządzenie wodne, bowiem zasięg oddziaływania ogranicza się, zgodnie z zamierzeniem ustawodawcy, do oddziaływania odprowadzanych wód i samego wylotu, a nie instalacji doprowadzającej wody/ścieki.

Odnosząc się do argumentacji Sądu organ zauważył, że fakt, czy dane urządzenie stanowi urządzenie wodne według przepisów ustawy Prawo wodne czy też nie, ma pierwszorzędne znaczenie w procesie ustalania, czy postępowanie w ogóle może być wszczęte w trybie ustawy Prawo wodne i ustalania stron postępowania. Dopiero określony prawidłowo charakter urządzeń i rodzaj korzystania z wód pozwala na prowadzenie postępowania i dalsze badanie, czy dana osoba (jej własność) znajduje się w zasięgu oddziaływania tego urządzenia, czy też nie, a co za tym idzie czy należy uznać ją za stronę.

Następnie organ wskazał, że ustawa Prawo wodne, zarówno ta z 18 lipca 2001 r., jak i obowiązująca obecnie, reguluje wykonywanie urządzeń wodnych i nie dotyczy każdego rodzaju oddziaływania. W ocenie organu, jeśli wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie będzie dotyczył materii regulowanej przez ustawę Prawo wodne postępowanie nie będzie mogło być wszczęte w trybie tej ustawy, co nie zmienia faktu, że wykonanie pewnych urządzeń, może wymagać np. pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia w trybie ustawy Prawo budowalne i że będą one oddziaływać na działki sąsiednie i te na których się znajdują. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, nie zawsze będzie mogło to jednak być przedmiotem postępowania wodnoprawnego. Tak więc wykonanie rurociągu szczelnego doprowadzającego wody lub ścieki do wylotu nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, dopiero odprowadzenie tych wód/ścieków do wód lub ziemi za pomocą stanowiącego urządzenie wodne wylotu będzie stanowić szczególne korzystanie z wód i podlegać będzie reglamentacji w myśl ustawy Prawo wodne. Zasięg oddziaływania odprowadzania wód lub ścieków urządzeniem wodnym (wylotem) stanowi podstawę do określenia stron postępowania zgodnie z art. 127 ust. 7.

W ocenie skarżącego kasacyjnie organu, biorąc pod uwagę powyższe stanowisko, Sąd I instancji niewłaściwie ocenił treść art. 127 ust. 7, pkt 5 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. f), co doprowadziło do dalszych błędnych wniosków, że organy w sposób pobieżny i niewyczerpujący zbadały sprawę, czym naruszyły art 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. Tymczasem, zdaniem organu, uwzględniając właściwie zinterpretowaną treść przepisów badanie sytuacji skarżącej byłoby nieuprawnione, gdyż jej nieruchomość znajduje się poza zasięgiem oddziaływania wylotu i oddziaływania odprowadzanych wód/ścieków i nie mogła ona być uznana za stronę postępowania zmierzającego do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Podkreślono, że fakt istnienia przyłącza kanalizacji deszczowej na terenie działki H.J., na który zwrócił uwagę Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, jest bezsporny, ale nie miał on znaczenia dla postępowania zmierzającego do wydania pozwolenia wodnoprawnego z 7 kwietnia 2017 r. oraz postępowań późniejszych toczących się w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ zauważył, że kanalizacja deszczowa jest obiektem budowlanym, elementem uzbrojenia terenu i podlega uzyskaniu pozwolenia na budowę, przedmiotem zaś pozwolenia wodnoprawnego jest samo odprowadzanie wód lub ścieków do ziemi, urządzeń wodnych lub wód i znaczenie dla rozstrzygnięcia ma przede wszystkim ich ilość, jakość, sposób odprowadzenia oraz zasięg ich oddziaływania - oddziaływania odprowadzanych wód/ścieków, a nie urządzeń technicznych, które je doprowadzają do miejsca zrzutu.

Z opisanym na wstępie rozstrzygnięciem Sądu I instancji nie zgodziła się również spółka B. s.j. z siedzibą w B. (dalej: skarżąca kasacyjnie, spółka) i w skardze kasacyjnej zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:

1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działania administracji publicznej wyrażającą się w nieuzasadnionym zarzucie, iż orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje z 19 czerwca 2019 r. i 22 grudnia 2017 r. odmawiające skarżącej przymiotu strony postępowania w sprawie o wydanie spółce pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie wprowadzania ścieków wód opadowych i roztopowych pochodzących z terenu zakładu spółki, dokonały wadliwej kwalifikacji prawnej zebranego w sprawie i ustalonego stanu faktycznego przez błędną, zawężającą wykładnię przepisu art. 127 ust. 7 ustawy Prawo wodne, czym naruszyły powołany przepis przez jego niewłaściwe zastosowanie, co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji z 19 czerwca 2019 r. organu drugiej instancji i utrzymującej nią decyzji Starosty z 22 grudnia 2017 r. zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia w całości skargi;

2) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działania administracji publicznej wyrażającą się w nieuzasadnionym zarzucie, iż orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje z 19 czerwca 2019 r. i 22 grudnia 2017 r. odmawiające skarżącej przymiotu strony postępowania w sprawie o wydanie spółce pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie wprowadzania ścieków wód opadowych i roztopowych pochodzących z terenu zakładu spółki, nie przeanalizowały sprawy w sposób wystarczający i wyczerpujący do jej rozstrzygnięcia, przedwcześnie przyjmując ustalenia zawarte w operacie wodnoprawnym i na nich poprzestając, nie poczyniwszy wcześniej samodzielnych ustaleń w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zbadania poprawności, spójności i rzetelności argumentacji zawartej w operacie wodnoprawnym, czym naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80. k.p.a., co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji z 19 czerwca 2019 r. organu drugiej instancji i utrzymującej nią decyzji Starosty z 22 grudnia 2017 r., zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia w całości skargi;

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedokonanie przez Sąd I instancji pełnej analizy i oceny stanu faktycznego sprawy oraz przede wszystkim poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób nieodpowiadający ustawowemu wzorcowi, tj. przez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich prawidłowo podjętych przez organy administracji czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, braku odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do wskazanych w uzasadnieniach decyzji argumentacji i logiki wywodu prawnego organów administracji prowadzących do wydania zaskarżonych orzeczeń i tym samym do braku w uzasadnieniu wyroku prawidłowego skontrolowania tej argumentacji, zamiast tego do nieuzasadnionego przyjęcia w uzasadnieniu wyroku, że rozpoznanie sprawy organy administracyjne sprowadziły jedynie do pobieżnego, pobocznego rozpoznania kwestii, czy studzienka i rurociąg stanowią urządzenie wodne oraz zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 127 ust. 7 pkt 5 Prawa Wodnego;

2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 127 ust. 7 pkt 5 ustawy Prawo wodne przez jego niewłaściwe zastosowanie, w wyniku czego Sąd I instancji błędnie uznał, iż organy administracji niewłaściwie zastosowały przepis art. 127 ust. 7 pkt 5 Prawa Wodnego w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy.

Wobec tak sformułowanych zarzutów spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego radcy prawnego według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, rozpoznanie meriti sprawy i zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez oddalenie skargi w całości i zasądzenie na rzecz spółki kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego radcy prawnego według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie wniosła także o przeprowadzenie rozprawy.

W uzasadnieniu spółka przedstawiła argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności wskazano, że zarówno Starosta, jak i organ drugiej instancji w sposób prawidłowy, rzetelny i wystarczający zebrały w sprawie materiał dowodowy i dokonali prawidłowych ustaleń stanowiących podstawę faktyczną wydanych decyzji. Zdaniem spółki oba organy administracyjne prawidłowo także zinterpretowały i zastosowały w niniejszej sprawie przepis art. 127 ust 7 pkt 5 ustawy Prawo Wodne i bynajmniej nie zawęziły, jak bezzasadnie zarzuca Sąd I instancji, jego interpretacji. Oba orzekające w sprawie organy administracyjne prawidłowo uznały, że skarżąca mogłaby być uznana za stronę przedmiotowego postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na rzecz spółki tylko i wyłącznie w przypadku gdyby odprowadzanie ścieków wód opadowych i roztopowych z terenu zakładu spółki oddziaływało na jej nieruchomość. W ocenie skarżącej kasacyjnie, tak zastosowana wykładnia przedmiotowego przepisu jest słuszna i prawidłowa, gdyż zgodnie z przepisem art. 127 ust. 7 pkt 5 p.w., stroną postępowania jest właściciel powierzchni ziemi położonej w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Skarżąca kasacyjnie zauważyła, że okoliczność, iż po dokonanej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonanych ustaleniach oba organy administracyjne uznały, iż na gruncie wspomnianego przepisu odprowadzanie ścieków wód opadowych i roztopowych z terenu zakładu spółki nie oddziaływuje na nieruchomość skarżącej, nie implikuje ustalenia Sądu I instancji, że organy administracyjnie błędnie zastosowały (zawężająco) powołany przepis i nie rozważyły czy skarżąca - jako władająca powierzchnią ziemi położoną w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód - znajduje się w zasięgu oddziaływania. Spółka stoi na stanowisku, że z uzasadnień obu decyzji jednoznacznie wynika, że organy administracyjne wyczerpująco przeanalizowały stan faktyczny sprawy i zaoferowane przez skarżącą dowody na poparcie tezy, że powinna zostać stroną postępowania o udzielenie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, prawidłowo uznając w oparciu o zebrany materiał dowodowy, że nieruchomość skarżącej nie znajduje się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód przez spółkę. Przy czym przy dokonaniu takich ustaleń organy administracyjne nie ograniczyły się tylko i wyłącznie do kwestii, czy studzienka i rurociąg stanowią urządzenia wodne, lecz rozważyły także wpływ i zakres oddziaływania korzystania z wód na całym ciągu technologicznym odprowadzania ścieków, w tym także albo przede wszystkim na fragmencie ciągu technologicznego posadowionego na nieruchomości skarżącej, uwzględniwszy, jak to wynika z akt i uzasadnień decyzji, zarówno filtrację poziomą, jak i pionową na odbiornik oraz działki przyległe do odbiornika.

Podniesiono również, że skarżąca miała niczym nieskrępowaną możliwość zaoferowania w toczącym się z jej wniosku postępowaniu wszelkich dowodów w celu wykazania, że zamierzone korzystanie z wód przez spółkę wpływa lub oddziaływuje na jej nieruchomość i stwarza zagrożenie dla jej gruntu. Skarżąca tego nie uczyniła, pomimo wezwania Starosty w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak i na etapie odwołania od decyzji Starosty, ograniczając przedstawienie dowodów na poparcie swojego stanowiska tylko do pism, w których przedstawiła swoje obawy i subiektywne odczucia odnośnie możliwych przyszłych ewentualnych zagrożeń dla jej nieruchomości. Zdaniem spółki nie jest to wykazanie i udowodnienie, że odprowadzanie wód opadowych i roztopowych przez przechodzący pod ziemią przez jej nieruchomość kolektor wpływa/oddziaływuje na jej grunt.

W konsekwencji skarżąca stwierdziła, że Sąd I instancji nie dość wnikliwie, zatem w sposób nieprawidłowy, dokonał kontroli orzeczeń organów administracyjnych w niniejszej sprawie i z naruszeniem zasad prowadzenia kontroli sądowej, określonych w art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i błędne zastosowanie przez Sąd przy orzeczeniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c zamiast na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić skargę w całości, gdyby bowiem Sąd I instancji wnikliwie i w sposób prawidłowy dokonał kontroli sądowej przedmiotowych orzeczeń organów to musiałby uznać, iż oba organy administracyjne w sposób wyczerpujący, prawidłowy i rzetelny dokonały ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie i prawidłowo zastosowały przepis art. 127 ust. 7 pkt 5 ustawy Prawo wodne nie dopuszczając się przedwczesnego zajęcia stanowiska w niniejszej sprawie. W ocenie spółki, Sąd I instancji nieprawidłowo także uznał, z naruszeniem zasad prowadzenia kontroli sądowej, określonych w art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, że orzekające w niniejszej sprawie organy nie przeanalizowały sprawy w sposób wystarczający i wyczerpujący do jej rozstrzygnięcia, przedwcześnie przyjmując ustalenia zawarte w operacie wodnoprawnym i na nich poprzestając, nie poczyniwszy wcześniej samodzielnych ustaleń w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zbadania poprawności, spójności i rzetelności argumentacji zawartej w operacie wodnoprawnym dopuszczając się tym samym naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80. k.p.a. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, rozpoznając wniosek skarżącej o wznowienie postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego spółce organy administracyjne w sposób prawidłowy i wystarczający dokonały ustaleń faktycznych w sprawie. Oparcie rozstrzygnięcia o znajdujący się w materiale dowodowym operat wodnoprawny jest prawidłowe i zasadne, tym bardziej że skarżąca nie zaoferowała żadnych innych dowodów na uzasadnienie tezy o oddziaływaniu korzystania z wód na jej nieruchomość, rozpoznające sprawę organy administracyjne musiały zatem zweryfikować subiektywne obawy i niczym niepoparte twierdzenia skarżącej o negatywnym wpływie korzystania z wód w oparciu o wydane i ustalone w pozwoleniu wodnoprawnym warunki wykonania pozwolenia, które zostały ustalone na podstawie sporządzonego i załączonego do wniosku operatu wodnoprawnego. Zatem jeżeli zgodnie z operatem przy korzystaniu z wód spółka będzie zachowywała wskazane tam i ustalone warunki wprowadzania ścieków wód opadowych i roztopowych odnośnie ich ilości, powierzchni odwodniania, wskaźników zanieczyszczeń i urządzeń oczyszczających, to w ocenie skarżącej kasacyjnie, można jednoznacznie stwierdzić bez przeprowadzania dodatkowych samodzielnych czynności i ustaleń, że korzystanie w ten sposób z wód nie będzie wpływało na nieruchomość skarżącej, nawet jeśli znajduje się na tej nieruchomości studzienka retencyjna.

Następnie podkreślono, że w oparciu o operat wodnoprawny organy administracyjne całkowicie prawidłowo uznały, prawidłowo stosując przepis art. 127 ust. 7 pkt 5 Prawa Wodnego, że w tak ustalonym stanie faktycznym, na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego całego materiału dowodowego, ustalonym zgodnie z prawem i zgodnie z zasadą dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego spółce, gdyż jej nieruchomość nie znajduje się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. Innymi dowodami przeczącymi temu ustaleniu organy administracyjne nie dysponowały, oceniając zatem całość zebranego w sprawie materiału dowodowego organy administracji musiały uznać, że ta okoliczność została udowodniona.

Zauważono, że w tych okolicznościach faktycznych i prawnych Sąd I instancji także nie dość wnikliwie, zatem w sposób nieprawidłowy, dokonał kontroli orzeczeń organów administracyjnych w niniejszej sprawie niezasadnie zarzucając naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80. k.p.a. i to z naruszeniem zasad prowadzenia kontroli sądowej, określonych w art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. spółka wskazała, że Sąd I instancji nie uzasadnił dlaczego zaprezentowana w uzasadnieniach decyzji argumentacja organów administracji prowadząca do ich wydania jest nieprawidłowa i dlaczego na gruncie materiału dowodowego zebranego w sprawie w sposób wystarczający i prawidłowo rozpatrzony organy administracji zastosowały przepis art. 127 ust. 7 pkt 5 Prawa Wodnego.

Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego tj. przepisu art. 127 ust. 7 pkt 5 ustawy Prawo wodne podkreślono, że wbrew stanowisku Sądu I instancji, organy administracyjne nie zinterpretowały tego przepisu w sposób nieprawidłowy, zawężając jego interpretację, lecz na gruncie prawidłowo i wystarczającego zebranego i wnikliwie rozpatrzonego w sprawie całego materiału dowodowego dokonały prawidłowej subsumcji tego przepisu, zatem został on prawidłowo przez organy administracyjne w niniejszej sprawie zastosowany. W ocenie spółki, to Sąd I instancji na gruncie zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonanych ustaleń faktycznych niewłaściwie zastosował przywołany przepis prawa materialnego uznając, iż w niniejszej sprawie na tym etapie postępowania nie może znaleźć zastosowania w takim znaczeniu, że stanowi on podstawę prawną uznania, iż nieruchomość skarżącej nie znajduje się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania zwód przez spółkę, tym samym skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego.

W piśmie z 22 listopada 2020 r. H.J. podniosła, że skargi kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 t.j.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skargi kasacyjne nie są zasadne i nie zasługują na uwzględnienie.

Nie są zasadne zarzuty skarg kasacyjnych dotyczące naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 127 ust. 7 Prawa wodnego, przy czym organ rozszerzył powyższy zarzut wiążąc naruszenie tego przepisu z art. 9 ust. 1 pkt 19 ppkt f Prawa wodnego. Zdaniem bowiem organu Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie ocenił co stanowi urządzenie wodne. Organ wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 19 ppkt f Prawa wodnego urządzeniem wodnym są jedynie wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód lub urządzeń wodnych oraz wyloty urządzeń służące do wprowadzania wody do wód lub urządzeń wodnych. Sąd I instancji natomiast odniósł się do całej "instalacji przesyłowej", stwierdzając, że nie ma większego znaczenia, czy dane urządzenie stanowi urządzenie wodne.

Skarżący kasacyjnie skoncentrowali się jedynie na jednym elemencie art. 127 ust. 7 pkt 5 Prawa wodnego, to jest na urządzeniu wodnym, kwestionując zakres rozumienia tego pojęcia przez Sąd I instancji i pomijając pozostałą część powołanego wyżej przepisu. Z treści art. 127 ust. 7 pkt 5 Prawa wodnego wynika, że stroną postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest właściciel powierzchni ziemi położonej w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Pozwolenie wodnoprawne, które jest przedmiotem postępowania dotyczy pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie wprowadzania ścieków wód opadowych i roztopowych do rowu melioracji wodnej szczegółowej. Nie dotyczy więc planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny skoncentrował się zatem, zgodnie z treścią pozwolenia wodnoprawnego, którego dotyczy sprawa, na zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. Sąd I instancji nie definiował więc zakresu pojęcia "urządzenie wodne", wywodząc, że w rozpoznawanej sprawie nie ma to znaczenia.

Mając na względzie treść pozwolenia wodnoprawnego należy podzielić przedstawione powyżej stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Oceniając, czy H.J. przysługuje przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 127 ust. 7 pkt 5 Prawa wodnego należało rozważyć, czy powierzchnia ziemi, której jest ona właścicielką znajduje się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód.

Organ natomiast oceniając, czy H.J. przysługuje interes prawny w byciu stroną tego postępowania skoncentrował się jedynie na tym, czy nieruchomość ta znajduje się w zasięgu oddziaływania urządzeń wodnych. Ocena ta była nieprawidłowa, albowiem po pierwsze pozwolenie wodnoprawne nie dotyczy wykonania urządzeń wodnych, lecz szczególnego korzystania z wód, a po drugie przepis art. 127 ust. 7 pkt 4 Prawa wodnego dotyczy planowanych do wykonania urządzeń wodnych, a nie urządzeń istniejących.

Zasadnie więc Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że ocena, czy H.J. przysługuje prawo do bycia stroną postępowania powinna zostać dokonana w oparciu o analizę, czy powierzchnia ziemi stanowiąca własność H.J. znajduje się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. Analiza ta nie może być ograniczona jedynie do stwierdzenia, że wylot za pomocą, którego odprowadzane są ścieki nie znajduje się na nieruchomości stanowiącej własność H.J.

Zasadnie Sąd I instancji zauważył, że oddziaływanie zamierzonego korzystania z wód na podstawie pozwolenia wodnoprawnego może wystąpić nie tylko na ostatnim elemencie infrastruktury, lecz także na innym fragmencie tego ciągu technologicznego. W tym zakresie zaś sprawa nie została poddana analizie. Podkreślenia wymaga, że Sąd I instancji nie przesądził, że takie oddziaływanie zamierzonego korzystania z wód na nieruchomość H.J. ma miejsce, lecz nakazał ocenić tą okoliczność mając na względzie wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, w tym choćby okoliczność, że jak wynika z operatu wodnoprawnego na nieruchomości skarżącej znajduje się przyłącze kanalizacji deszczowej oraz stanowisko skarżącej, że ze studzienki unosi się "intensywny fetor".

Powyższe wywody przesądzają o nieskuteczności zarzutów skarg kasacyjnych dotyczących naruszenia art. 127 ust. 7 pkt 5 Prawa wodnego, a także zarzutu skarżącego kasacyjnie organu, co do naruszenia art. 9 ust. 1 pkt 19 ppkt f Prawa wodnego.

Zasadnie Sąd I instancji uznał, że w sprawie należy dokonać analizy całokształtu materiału dowodowego, aby ocenić czy skarżącej przysługuje status strony postępowania, co czyni bezpodstawnym zarzut skargi kasacyjnej organu dotyczący naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz zarzut kasacyjny spółki dotyczący naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Jako nieuprawniony należało uznać także zarzut skargi kasacyjnej spółki dotyczący naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a.

Zauważyć należy, że w świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć Sąd I instancji, nie wskazując konkretnie, na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe.

Po wtóre nie doszło do naruszenia poszczególnych norm prawnych zawartych w tych przepisach.

Skarżąca kasacyjnie spółka nie wyjaśniła, z jakich przyczyn upatruje w zaskarżonym wyroku naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., co uniemożliwiło dokonanie oceny zarzutu naruszenia tego przepisu. Dodać należy, że naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wówczas, gdy sąd przyjął i wnioskował o jakimś fakcie na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy, a mianowicie wówczas, gdy wbrew zasadzie wyrażonej na gruncie przywołanego przepisu prawa, naruszył zakaz wyprowadzania oceny prawnej na podstawie faktów i dowodów niewynikających z akt sprawy, a tym samym zakaz wykraczania poza materiał dowodowy zebrany w postępowaniu zakończonym decyzją. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca.

Odnosząc się do zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. stwierdzić należy, że przepis ten może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd I instancji - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca. Sąd I instancji odniósł się bowiem do wszystkich istotnych kwestii mających wpływ na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. są natomiast przepisami wynikowymi. W badanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdziwszy naruszenie prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty P. z 22 grudnia 2017 r. Swoim ustaleniom dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Do naruszenia tych przepisów mogłoby więc dojść wówczas, gdyby Sąd I instancji uznał skargę za zasadną, a pomimo to skargę oddalił albo skargi nie uwzględnił, a mimo to uchylił zaskarżoną decyzję (por. wyrok NSA z 30 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1162/15, wyrok NSA z 26 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 113/16). Taka sytuacja jednak nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uregulowanie zawarte w art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z dyspozycją przywołanej powyżej regulacji uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to, więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10). Sąd ma także obowiązek ustosunkowania się do wszystkich zgłoszonych zarzutów, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09).

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie powyższe przesłanki. Sąd I instancji wyjaśnił w sposób szczegółowy, co stanowiło przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty P. Okoliczność, że skarżąca kasacyjnie spółka nie podziela tej argumentacji, nie może stanowić uzasadnionej podstawy do stwierdzenia, że w sprawie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając na względzie powyższe skargi kasacyjne zostały oddalone w oparciu o art. 184 p.p.s.a.