Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 577/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi M.K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej [...] kwietnia 2020 r. (wpływ do organu administracji [...].04.2020 r.) jest przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę D. postępowania w sprawie wniosku M.K. z [...] czerwca 2019 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Polski ze względu na wykonywanie pracy.

Jak wynika z akt, M. K., obywatelka Ukrainy (dalej: Skarżąca, Strona), [...] czerwca 2019 r. złożyła osobiście do Wojewody D. (dalej również: organ administracji) wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce ze względu na wykonywanie pracy. Do wniosku Strona dołączyła kserokopię paszportu, 4 fotografie, ksero karty pobytu, PESEL, umowę najmu lokalu mieszkalnego, informację o rozwiązaniu umowy o pracę, informację z CEIDG dotyczącą nowego pracodawcy oraz załącznik nr 1 do wniosku.

W dniu złożenia wniosku wręczono Stronie pismo organu administracji, z którego wynika, że z uwagi na konieczność analizy złożonych przez Stronę dokumentów oraz znaczną ilość tego rodzaju spraw, przewidywany termin zakończenia postępowania to [...] grudnia 2019 r. Pismo zawiera też, informacje o prawie wniesienia przez Stronę ponaglenia oraz, że trakcie rozpoznawania wniosku Strona przebywa legalnie na terytorium Polski.

Pismami z 10 sierpnia, 10 października 2019 r. oraz 2 stycznia 2020 r. Strona składała ponaglenia na niezałatwienie jej wniosku z 26 czerwca 2019 r. w terminie i przewlekłe prowadzenie postępowania, żadne z pism nie zostało przekazane do Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

W skardze wniesionej 23 kwietnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. z 26 czerwca 2019 r., pełnomocnik Strony zarzucił naruszenie: art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej: K.p.a) przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Tak formułując zarzuty pełnomocnik Strony wniósł o:

- zobowiązanie Wojewody D. do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;

- dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga;

- przyznanie od organu administracji na rzecz Skarżącej, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej: "p.p.s.a.") sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 7 p.p.s.a.

- zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że postępowanie toczy się ponad 10 miesięcy. Strona wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, nie ma informacji, czy ponaglenie został przekazane do Urzędu do Spraw Cudzoziemców, nie ma też informacji o terminie załatwienia sprawy. Organ administracji naruszył zatem zarówno zasadę szybkości postępowania, jak i zasadę zaufania do organów administracji. W sprawie organ administracji nie podejmował żadnych czynności, działał przewlekle, nie rozpoznał sprawy nie tylko w terminie ustawowym, ale także w wyznaczonym przez siebie terminie. Odnośnie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej Strona wskazała, że przyznana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania. Strona żyje w permanentnym strach i niepewności co do dalszego funkcjonowania. Suma pieniężna jest też sankcją dla organu administracji za wadliwe zorganizowane i prowadzenie postępowania. Zdaniem Strony, nie jest możliwa do zaakceptowania sytuacja, gdy organ administracji nie podejmuje żadnych czynności w sprawie przez 10 miesięcy, nie reaguje na ponaglenia składane przez Stronę, nawet nie przekazuje ich do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Z tych powodów uważa skargę i zawarte w niej wnioski za uzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, wskazał, że sposób prowadzenia postępowania nie wynika ze złej woli pracowników, ale z ogromnej ilości tego rodzaju spraw i braków kadrowych. W tych okolicznościach za nieuzasadnione uważa stwierdzenie przewlekłości z rażący naruszeniem prawa i przyznanie sumy pieniężnej, zwłoka w rozpoznaniu sprawy nie nastąpiła bowiem bez przyczyny. Ponadto wskazuje, że sprawy rozpoznawane przez organ administracji są szczególnie skomplikowane, wymagają bowiem wnikliwego przeanalizowania poszczególnych indywidualnych przypadków. Wskazano też, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. nie może służyć wyrównaniu szkody w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego i winna być przyznawana jedynie w wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych drastycznymi i ewidentnie zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania. Takie okoliczności, zdaniem organu administracji, w sprawie nie wystąpiły.

Po wniesieniu skargi do tut. Sądu organ administracji pismem z 4 maja 2020 r. poinformował Stronę, że przewidywany termin zakończenia postępowania to dzień przypadający 90 dnia po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii liczonego od odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni oraz wezwał Stronę do uzupełninia wniosku przez:

- dołączenie dokumentu potwierdzającego zapewnienie Stronie miejsca zamieszkanie w trakcie planowanego pobytu, bowiem dołączona umowa najmu lokalu mieszkalnego obejmuje okres krótszy niż przewidywana data zakończenia postępowania;

- potwierdzenie posiadania aktualnego opłaconego ubezpieczenia zdrowotnego, obejmującego okres planowanego pobytu w Polsce;

- dołączenie oryginału informacji starosty.

Także pismem z 4 maja 2020 r. organ administracji, działając na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. : Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 ze zm.), wystawił do: Komendy Wojewódzkiej Policji we W., Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura w P. Oddział Zamiejscowy we W. oraz do Komendy N. Oddziału Straży Granicznej w K. O. o udzielnie informacji czy wjazd i pobyt Strony stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Wyjaśnić też trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Niniejsza sprawa ze względu na jej przedmiot (przelękłość) została rozpoznana przez Sąd w tym trybie.

W rozpatrywanej sprawie Skarżąca przed wniesieniem skargi z 23 kwietnia 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu 23.04.2020 r.) wniosła ponaglenie – pisma z 10 sierpnia, 10 października 2019 r. oraz z 2 stycznia 2020 r. Skarga Strony na przewlekłość postępowania Wojewody D. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy jest więc, stosownie do art. 52 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 37 §1 K.p.a., dopuszczalna i nie zachodzą przesłanki jej odrzucenia.

Przechodząc do oceny merytorycznej zarzutów skargi Sąd uznał, że zasługują one na uwzględnienie.

Zakres znaczeniowy terminu przewlekłość postępowania, określony w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, uzasadnia odwołanie się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz regulacji procesowych dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed organem administracji toczyło się na podstawie przepisów K.p.a., stąd też w kontekście przewlekłości ocenie podlegać musi zarówno zachowanie terminów określonych w art. 35 K.p.a., jak i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc należy, że zgodnie z art. 12 K.p.a. organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).

W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 oraz o sygn. akt II SAB/Wr 7/16, i sygn. III SAB/Wr 5/17; publ. w CBOSA).

Nadto w judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Tym samym, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów obowiązkiem organu jest sprawne, co nie zawsze oznacza szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Przyczyną przedłużającego się postępowania, ale nie jego przewlekłości, w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., może być też ujawnianie się w toku postępowania dowodowego kolejnych dowodów, nieznanych organowi na początku postępowania. Od organów administracji nie można wymagać, aby wszczynając postępowanie posiadały pełen plan postępowania dowodowego i w toku sprawy już go nie rozszerzały. W sprawach skomplikowanych pod względem dowodowym, sam czas trwania postępowania nie może świadczyć o jego przewlekłości (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 57/16; publ. w CBOSA).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Podkreślić należy, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Zapewnieniu stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału

w sprawie i wpływu na przebieg postępowania służą regulacje art. 35-37 K.p.a. I tak, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że mamy w niej do czynienia z przewlekłością postępowania.

Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że 26 czerwca 2019 r. Strona osobiście złożyła do organu administracji wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikiem nr 1 i sprawa nie została zakończona do dnia wniesienia skargi do Sądu, tj. do 23 kwietnia 2020 r. Wniosek Strony w zakresie spełnienia wymogów formalnych został oceniony dopiero 4 maja 2020 r., tj. po wniesieniu przez Stronę skargi do Sądu na przewlekłości postępowania. Organ administracji nie podjął w sprawie żadnych czynności nawet po wniesieniu przez Stronę ponagleń (pisma z 10 sierpnia, 10 października 2019 r. i 2 stycznia 2020 r.). Czynności tych nie podjął także wyznaczonym przez siebie na 26 grudnia 2019 r. terminie zakończenia postępowania (pismo organu administracji z dnia 26.06.2019 r.) Także dopiero po wniesieniu skargi do Sądu organ administracji wystąpił o informacje o Stronie w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Należy podkreślić, że czynności te winny być podejmowane niezwłocznie po wniesieniu przez Stronę wniosku o pobyt czasowy. Celem tych czynności jest bowiem uzyskanie informacji o cudzoziemcu przebywającym w Polsce. Ponadto takie działanie organu, w związku z procedurą związaną z oczekiwanie na odpowiedź, niewątpliwie przyczyniło się do nieuzasadnionej zwłoki w załatwieniu sprawy. Z analizy akt, przekazanych przez organ administracji, wynika, że od 23 kwietnia 2019 r. do maja 2020 r. organ administracji nie podjął żadnej, zmierzającej do zakończenia postępowania, czynności w sprawie. Za czynność taką nie można uznać informacji przekazanej Stroni o przewidywanym na 26 grudnia 2019 r. terminie zakończenia postępowania. Czynność ta miała wyłącznie charakter informacyjny, tj. nie była z nią związane żadne czynności zmierzające do załatwienia sprawy (badanie wniosku po względem formalnym, pozyskanie informacji o stronie w trybie art. 109 ustawy o cudzoziemcach, itp.). Całkowity brak aktywności w prowadzeniu postępowania przez 9 miesięcy od złożenia przez Stronę wniosku w ocenie Sądu uzasadnia stwierdzenie, że organ administracji naruszył przepisy art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. Sprawa, wbrew twierdzeniom organu administracji, nie należy do szczególnie skomplikowanych zatem postępowanie winno być zakończone, uwzględniając konieczność pozyskania informacji o Stronie stosownie do przepisów art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w terminie trzech miesięcy. Prowadząc to postępowanie przez okres od dnia 26 czerwca 2019 r. (od złożenia wnioski) do 30 marca 2020 r. (w dniu 31.03.2020 r. wszedł w życie art. 15 zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374), tj. przez 9 miesięcy Wojewoda D. naruszył wskazane wyżej przepisy K.p.a. Organ administracji naruszył też przepisy art. 36 K.p.a., bowiem mimo upływu w dniu 26 grudnia 2019 r. wyznaczonego przez organ administracji terminu zakończenia postępowania (pismo z dnia 26.06.2019 r.) nie informował Strony o przyczynach zwłoki i nie wyznaczył, przed upływem tego terminu, nowego terminu załatwienia sprawy. Wojewoda naruszył również art. 37 § 4 K.p.a. ponieważ nie przekazał do Urzędy do Spraw Cudzoziemców żadnego z trzech ponagleń wniesionych przez Stronę. Uwzględniając powyżej opisane uchybienia Sąd stwierdził, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W ocenie Sądu tak rozumiane rażące naruszenie prawa wystąpiło w niniejszej sprawie. Wojewoda D. po wpływie wniosku Strony nie podejmował żadnych czynności w sprawie przez 9 miesięcy, mimo wnoszonych przez Stronę ponagleń, z których ostatnie Strona wniosła 2 stycznia 2020 r., tj. po wyznaczonym przez Wojewodę na 26 grudnia 2019 r. terminie zakończenia postępowania. Ponaglenia Strony wbrew, wynikającemu z art. 37 §4 K.p.a., obowiązkowi nie były przekazywane do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Należy podkreślić, że ani w terminie wynikającym z przepisów na załatwienie tego rodzaju spraw (3 miesiące), ani w terminie wyznaczonym przez organ administracji w trybie art. 36 K.p.a. organ administracji nie podjął nawet rutynowych czynności w sprawie tj. nie zbadał czy wniosek jest kompletny, ani nie wystąpił w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach o informacje o Stronie. Takie działanie organu skutkowało przewlekłością postępowania. Wojewoda nie informował też Strony we właściwym czasie o terminie zakończenia postępowania i przyczynach zwłoki. Jednocześnie należy przypomnieć, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowi okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Nie jest możliwe zaakceptowanie sytuacji niepodejmowania żadnych czynności w sprawie przez 9 miesięcy i lekceważenie składanych przez Stronę ponagleń. Wskazane okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że organ administracji w sposób rażący naruszył przepisy, art. 8 § 1 art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 i art. 37 § 4 K.p.a. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez Wojewodę D. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z ww. przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło się w pkt II sentencji wyroku.

Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd zobowiązał organ administracji do załatwienia sprawy w terminie 30, a nie 14 dni, od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, mając na uwadze trudności w prowadzeniu postępowania w okresie stanu zagrożenia epidemicznego i epidemii z powodu COVID -19 ( pkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Uprawnienie sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą pozwala również w pewnym stopniu na zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i zasądzenie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Charakter tego środka – skutkującego nie tylko obciążeniem finansowym dla organu, ale i przysporzeniem finansowym na rzecz strony - jest bliższy zadośćuczynieniu, gdyż związany jest nie z wielkością rzeczywistych szkód poniesionych przez nią w związku z bezczynnością organu lub przewlekłością postępowania, ale rozmiarem naruszenia jej praw przez bezprawne zachowanie organu. Naruszenie przez organ praw strony będzie uzasadniało zastosowanie tego środka (zasądzenie sumy pieniężnej), w szczególności w przypadkach, gdy bezczynność lub przewlekłość w prowadzeniu przez organ jej sprawy wiąże się z powstaniem dla niej znacznych dolegliwości. Takie niewątpliwie zaś towarzyszą sytuacji przedłużającego się braku rozstrzygnięcia co do prawa pobytu na terytorium Polski.

Skarżąca, uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej wskazała, że przyznana kwota będzie stanowić rekompensatę za naruszenie jej praw w postępowaniu przez Wojewodę. W ocenie Sądu okoliczności sprawy wskazują, że rekompensata taka jest Stronie należna. Tak długi okres rozpoznawanie wniosku Strony o zezwolenia na pobyt czasowy, brak reakcji organu administracji na składane przez Stronę ponaglenia, w tym nieprzekazywanie ich do rozpoznania przez Urząd do Spraw Cudzoziemców niewątpliwie były dla Strony przyczyną stresu i przekonania, że mimo podejmowania wszelkich wymaganych przez prawo działań nie jest możliwe uzyskanie stanowiska organu administracji w wymaganej prawem formie w rozsądnym czasie. W tym też kontekście należy, zdaniem Sądu, oceniać rażący charakter przewlekłości postępowania, jako przesłankę przyznania sumy pieniężnej (500 zł), na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Ww. kwotę Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia doznanej krzywdy, co znalazło wyraz w pkt IV sentencji wyroku.

Końcowo należy wyjaśnić, że badając czy organ administracji prowadził sprawę w sposób przewlekły Sąd nie uwzględnił okresu od 31 marca 2020 r. stosownie do art. 15zzs ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374). Przewlekłość stwierdził zatem nie w związku z brakiem czynności w okresie od 31 marca 2020 r. ale w okresie przed tym dniem.

O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku). Na zasądzoną od Wojewody D. na rzecz Skarżącego kwotę 597 zł składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.