Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 200/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: § 13 zzc
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 78 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.c), art.200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi G. sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 19 lutego 2024 r., nr 9009-2024-64 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej dla podmiotu prowadzącego działalność w zakresie skupu i obrotu zbożami 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie na rzecz skarżącej G. sp. z o.o. w B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi G. I. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: Spółka/Skarżąca) jest decyzja Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z 19 lutego 2024 r. nr 9009-2024-64, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S.z dnia 11 grudnia 2023 r. nr BPI 84.8110.1724.2023.DS.RDM w sprawie przyznania pomocy finansowej w części dla podmiotu prowadzącego działalność w zakresie skupu zbóż lub obrotu zbożami do zakupionej kukurydzy niepoddanej procesowi suszenia.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 23 października 2023 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa S. wpłynął wniosek G. I. Sp. z o.o. o udzielenie pomocy finansowej dla podmiotu prowadzącego działalność w zakresie skupu zbóż lub obrotu zbożami do zakupionej kukurydzy niepoddanej procesowi suszenia. Do przedmiotowego wniosku Spółka dołączyła 13 kopii faktur potwierdzających nabycie kukurydzy niepoddanej procesowi suszenia w okresie od 15 września 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. od producenta rolnego będącego producentem kukurydzy, któremu został nadany numer identyfikacyjny oraz 6 kopii faktur potwierdzających sprzedaż kukurydzy po dniu 15 marca 2023 r. Wnioskodawca w złożonym wniosku złożył oświadczenie, że dokonał sprzedaży kukurydzy po dniu 15 marca 2023r. w ilości 2067,127 ton oraz wnioskuje o pomoc finansową do kukurydzy niepoddanej procesowi suszenia w ilości 2251,85 ton, nabytej w wymaganym okresie.

Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. decyzją z 11 grudnia 2023r. przyznał Spółce częściową pomoc finansową dla podmiotu prowadzącego działalność w zakresie skupu zbóż lub obrotu zbożami do zakupionej kukurydzy niepoddanej procesowi suszenia. Zdaniem organu nie wszyscy producenci rolni, od których Spółka nabyła mokrą kukurydzę mogli wyprodukować z areału swojego gospodarstwa taką ilość kukurydzy jaka wynika ze złożonych dokumentów. Organ nie uwzględnił do płatności tej ilości kukurydzy, która przekraczała maksymalny plon z powierzchni upraw deklarowanych przez poszczególnych producentów rolnych uznając, że w tym zakresie wnioskodawca nie spełnił wymagań określonych w przepisach § 13 zzc rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm. – dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r.).

Spółka złożyła odwołanie od tej decyzji, kwestionując stanowisko organu. Podniosła, że spełniła wszystkie warunki do uzyskania pomocy, a organ nie miał pełnej wiedzy o wszystkich gruntach gospodarstw rolnych tych rolników, którzy byli producentami kukurydzy. Wniosła o przeprowadzenie dowodów z dołączonych do odwołania oświadczeń rolników oraz o przesłuchanie ich w charakterze świadków.

Powołaną wyżej decyzją Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia I instancji, że pięciu producentów rolnych nie mogło wyprodukować takiej ilości kukurydzy jaka widniała na fakturach, co ustalono na podstawie deklaracji we wnioskach o przyznanie pomocy na 2022r. oraz danych dotyczących maksymalnego plonu mokrej kukurydzy z 1 ha w danym powiecie. Organ podkreślił, że rolnicy mają obowiązek wyrysować wszystkie działki będące w ich posiadaniu w dniu 31 maja 2022r., również te, których nie zgłaszają do płatności, co wynika z art.16 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48 – dalej: rozporządzenie delegowane nr 640/2014). Obowiązek ten nie dotyczy jedynie rolników uczestniczących w systemie małych gospodarstw, lecz to nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W związku z powyższym w zakresie sprzedanej nadwyżki kukurydzy sprzedawca nie był jej producentem, więc w tym zakresie Spółka nie spełniła warunków uzyskania płatności, o których mowa w § 13 zzc ust.1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015r..

W skardze do tut. Sądu na opisaną wyżej decyzję Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:

a) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2023, poz. 775 - dalej: k.p.a.), przez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji o przyznaniu pomocy finansowej w części dla podmiotu prowadzącego działalność w zakresie skupu zbóż lub obrotu zbożami do zakupionej kukurydzy niepoddanej procesowi suszenia, podczas gdy prawidłowa reakcja organu II instancji na uchybienia podniesione w odwołaniu doprowadziłaby do zmiany zaskarżonej decyzji w całości przez przyznanie Skarżącej pomocy finansowej zgodnie z wnioskiem, ewentualnie doprowadziłaby do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji;

b) art. 10a ust. 1 i 1a pkt 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1199 - dalej: ustawa o ARiMR) w zw. z art. 80 k.p.a., przez odstąpienie przez organ od wyczerpującego rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego tj. nie przeprowadzenie dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tj.:

- oświadczeń producentów rolnych z dnia 5 stycznia 2024 r. tj. R. K., W. W., M. S., M. M., M. R., załączonych do odwołania i znajdujących się w aktach w dacie wydawania zaskarżonej decyzji

- z zeznań świadków - producentów rolnych tj. R. K., W. W., M. S., M. M., M. R. - na fakty szczegółowo wskazane w odwołaniu z dnia 10 stycznia 2024 r.,

a w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o nieprawidłowo przeprowadzone postępowanie i bezzasadne przyjęcie przez organ, że Skarżąca nie spełnia przesłanki otrzymania pomocy finansowej zgodnie z wnioskiem;

c) § 13 zzc ust. 1 pkt 2, ust. 5 pkt 1, ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. przez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuprawnionym weryfikowaniu faktur dokumentujących ilość nabytej przez Skarżącą kukurydzy, skutkującą w konsekwencji błędnym przyjęciem przez organ, że nie wszyscy producenci rolni, od których Skarżąca nabyła mokrą kukurydzę mogli wyprodukować z areału swojego gospodarstwa taką ilość kukurydzy, jak wynika to ze złożonych dokumentów (przedłożonych przez Skarżącą faktur), a w konsekwencji nie przyznanie Skarżącej pomocy finansowej w zakresie określonym wnioskiem, podczas gdy spełniała warunki do jej przyznania

d) art. 16 rozporządzenia delegowanego nr 640/2014 - przez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja wydana m.in. na podstawie § 13zzc rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm. – dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie skupu zbóż lub obrotu zbożami:

1) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu;

2) który nabył od dnia 15 września 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. od producenta rolnego będącego producentem kukurydzy, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, kukurydzę, która nie została poddana procesowi suszenia, zwaną dalej "mokrą kukurydzą";

3) który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.

W myśl § 13zzc ust. 2 ww. rozporządzenia, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana:

1) na wniosek podmiotu, o którym mowa w ust. 1, złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę tego podmiotu na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej;

2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 7 i 8.

Do wniosku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, dołącza się kopie faktur VAT lub ich duplikaty potwierdzające:

1) nabycie mokrej kukurydzy od dnia 15 września 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r.;

2) sprzedaż kukurydzy po dniu 15 marca 2023 r. (§ 13zzc ust. 5 ww. rozporządzenia).

Kolejne przepisy określają sposób obliczenia wysokości pomocy, jako iloczyn stawki pomocy i liczby ton mokrej kukurydzy nabytej od dnia 15 września 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r., która nie może być większa od iloczynu liczby ton kukurydzy sprzedanej po dniu 15 marca 2023 r. i współczynnika 1,25.

Kwestię sporną w rozpatrywanej stanowi spełnienie warunku wynikającego z § 13 zzc ust.1 pkt 2 rozporządzenia, tj. czy cała nabyta wg przedstawionych przez Skarżącą faktur mokra kukurydza została wyprodukowana przez producenta rolnego będącego producentem kukurydzy, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów (...).

Organy uznały, że producenci rolni – R. K., M. R., W. W., M. S . i M. M. nie mogli wyprodukować w roku 2022 z areału swojego gospodarstwa takiej ilości mokrej kukurydzy, jaka wynika ze złożonych faktur. Ustalenia takie powzięto na podstawie weryfikacji faktur w oparciu o deklaracje uprawy kukurydzy producentów rolnych we wnioskach o przyznanie pomocy za rok 2022 oraz podanej przez O. D. R. wielkości maksymalnego plonu w t/ha mokrej kukurydzy w danym powiecie

Przede wszystkim trzeba zauważyć, że stosownie do treści powołanych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015r. obowiązkiem Skarżącej było przedstawienie faktur dotyczących nabycia mokrej kukurydzy od producentów rolnych w określonym czasie i takie faktury Skarżąca przedłożyła. Nie miała ona natomiast obowiązku weryfikacji, czy sprzedający kukurydzę rolnicy mogli wyprodukować podane ilości kukurydzy. Skarżąca nie miała wiedzy, ani wpływu na to, jaką powierzchnię upraw zadeklarowali poszczególni producenci rolni do dopłat, ani na to, jakie faktycznie powierzchnie uprawiali i jakiej wielkości plon osiągnęli.

Nie oznacza to jednak, że organy powinny bezkrytycznie uznać za dowód wszelkie przedstawione przez Skarżącą dokumenty. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że organy Agencji mogą podważać wiarygodność przedstawionych przez Spółkę dowodów (faktur dot. nabycia kukurydzy), w tym weryfikować ich materialną treść, lecz nie mogą czynić tego w sposób arbitralny. Jeśli organy kwestionują możliwość wyprodukowania przez danego producenta określonej ilości kukurydzy, to powinny w tym zakresie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, umożliwiając stronie postępowania odniesienie się do tych zastrzeżeń i wyjaśnienia spornych kwestii.

Wprawdzie w postępowaniu przez organami Agencji występują odmienności w zakresie postępowania wyjaśniającego, bo na podstawie art.10a ust.1 ustawy o ARiMR stosowanie przepisów k.p.a. doznaje ograniczeń, tj. wyłączone jest stosowanie art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81 k.p.a., lecz w myśl art. 10a ust.1a ustawy o ARiMR, w postępowaniach organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W niniejszym postępowaniu nie zostało wyłączone stosowanie art.78 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z oświadczeń rolników - producentów kukurydzy, którzy wystawili przedmiotowe faktury oraz z ich zeznań w charakterze świadków, lecz organ odwoławczy tych wniosków dowodowych nie uwzględnił, mimo że niewątpliwie miały dowodzić istotnych w sprawie okoliczności, bo ilości wyprodukowanej przez nich kukurydzy.

Weryfikacja wniosku Spółki przez organy sprowadziła się w istocie do analizy posiadanych przez te organy informacji odnośnie deklarowanej do płatności przez rolników powierzchni upraw i maksymalnego plonu kukurydzy z ha w danym powiecie. Tymczasem Skarżąca kwestionowała oparcie się wyłącznie na danych z wniosków o płatności, podnosząc, że rolnicy nie zgłaszają wszystkich gruntów, które uprawiają, bo część z nich jest dzierżawiona od innych osób i to wydzierżawiający składają wnioski o dopłaty. Organ nie odniósł się do tych twierdzeń, ani nie przeprowadził wnioskowanych dowodów, choć mogłyby one wyjaśnić, na jakiej powierzchni ww. producenci uprawiali kukurydzę. Kwestia przestrzegania przez nich ich obowiązków (m.in. co do deklarowania wszystkich posiadanych gruntów), obciąża tych producentów i nie może być przerzucana na nabywcę kukurydzy.

Jak wyżej wskazano, zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, natomiast zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, ponieważ zgłoszone żądanie dotyczy okoliczności spornych, które organ wprawdzie stwierdził innym dowodem – danymi z wniosków producentów rolnych – ale co do których strona nie miała możliwości wypowiedzenia się, ani zbadania ich wiarygodności i z którymi się nie zgadzała..

Wbrew stanowisku organu, nie można uznać, że zgromadzone dowody nie nasuwają wątpliwości co do ustaleń faktycznych, więc nie ma potrzeby poszukiwania lub gromadzenia innych dowodów dla potwierdzenia istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd nie podziela stwierdzeń organu odwoławczego, że brak dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń, ponieważ treść oświadczeń producentów kukurydzy, które dołączone zostały do odwołania, pozostaje w oczywistej sprzeczności z ustaleniami organu. Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymaga wyjaśnienia tych sprzeczności i jednoznacznego ustalenia, czy wymienieni wyżej rolnicy mogli wyprodukować w 2022r. taką ilość kukurydzy, którą sprzedali Skarżącej na podstawie załączonych do wniosku faktur. Organ powinien w tym celu uzupełnić postępowanie wyjaśniające, wykorzystując w szczególności zaproponowane przez Skarżącą dowody. Sąd podziela stanowisko Skarżącej, że organ nie może z jednej strony przerzucać ciężaru dowodu na stronę postępowania, a z drugiej kwestionować potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów.

Z tych powodów Sąd uznał, że wydanie decyzji było przedwczesne, bo nie zostało poprzedzone prawidłowym i wszechstronnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, czym naruszono przepisy art.78 i art.80 k.p.a. oraz art. 10a ust.1a pkt 2 ustawy o ARiMR.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c) oraz art.200 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Na zasądzone na rzecz strony skarżącej koszty postępowania sądowego składają się: uiszczony wpis od skargi w kwocie 200zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480zł - na podstawie § 14 ust.1 pkt 1 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U 2023r., poz.1964 ze zm.).