Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 394/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 5239/23 w przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 lipca 2023 r. nr BP.702.421.2022.E.0747.BKOE.2797 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 5239/23 Zastępca Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na podstawie art. 234 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: ppsa) wezwał Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek, w kwocie 100 zł, określonej na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1090), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem ściągnięcia.

W zażaleniu na ww. zarządzenie Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców na podstawie art. 227 § 1 ppsa zaskarżył to zarządzenie w całości i wniósł o jego uchylenie.

Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucił naruszenie:

1) art. 239 § 1 pkt 2 ppsa przez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że Rzecznik nie mieści się w katalogu podmiotów, które nie mają obowiązku uiszczenia kosztów, skutkiem czego Przewodniczący VI Wydziału WSA w Warszawie błędnie wezwał Rzecznika MŚP do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek, pomimo że Rzecznik jest zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych,

2) § 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wezwanie Rzecznika do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, podczas gdy Rzecznik, podobnie jak prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka, ze względu na pełnioną funkcję w demokratycznym państwie prawnym związanym z ochroną praworządności zwolniony jest z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, a tym samym wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej należy uznać za nietrafne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Regulacja zawarta w art. 239 § 1 pkt 2 ppsa określa zakres podmiotowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i stanowi, że nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich

i Rzecznik Praw Dziecka. Biorąc pod uwagę, że jest to przepis szczególny, jako właściwą dla jego interpretacji należy wskazać wykładnię zawężającą. Dla uznania zwolnienia danego podmiotu od kosztów postępowania dany przepis szczególny musi wprost ten podmiot wskazywać. Dotyczy to również przepisów ustaw szczególnych.

Za taki przepis nie może zostać uznany art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy z 6 marca

2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r., poz. 1668, dalej: urmsp), na który wskazywał Rzecznik. Zgodnie z nim w zakresie ochrony praw przedsiębiorców Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców może zwrócić się

o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi i skargi kasacyjne do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach - na prawach przysługujących prokuratorowi. Z przepisu tego nie wynika jednak zwolnienie Rzecznika od ponoszenia kosztów sądowych.

Określone w art. 9 ust. 1 ust. 1 pkt 8 urmsp uprawnienia Rzecznika, nie stanową więc wystarczającej podstawy do uznania, że Rzecznik jest objęty zakresem art. 239 § 1 pkt 2 ppsa. Należy podkreślić, że analogicznie jak w art. 9 ust. 1 pkt 8 urmsp zostały uregulowane w art. 8 § 1 i § 2 ppsa uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Prawa Dziecka, uczestniczących w postępowaniu na prawach strony. Jednak mimo to, te podmioty zostały wymienione w art. 239 § 1

pkt 2 ppsa jako zwolnione od kosztów sądowych z mocy ustawy. Takiego uregulowania w stosunku do Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców natomiast brak.

Wskazać także należy, że postanowieniem z 2 grudnia 2024 r., sygn. akt II GPS 1/24, Naczelny Sad Administracyjny w składzie siedmiu sędziów odmówił podjęcia uchwały abstrakcyjnej, w przedmiocie wniosku Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie: "Czy w świetle art. 239 § 1 pkt 2 ppsa. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, który wniósł skargę w trybie art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o Rzeczniku w związku z art. 8 § 3 ppsa może zostać obciążony kosztami postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego tą skargą?". W uzasadnieniu postanowienia NSA ocenił, że rozbieżności w orzecznictwie dotyczące ponoszenia kosztów postępowania przez Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców nie są trwałe, utrzymujące się i aktualne oraz stwierdził, że linia orzecznicza zgodnie z którą Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców nie należy do kręgu podmiotów zwolnionych z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 2 ppsa, wyraźnie dominuje w orzecznictwie, a przy tym wyraża aktualne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej kwestii.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa

w zw. z 197 § 2 i art. 198 oraz art. 239 § 1 pkt 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.