Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 755/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 2 ust. 1, art. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 319
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - t..j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia del. WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 683/21 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 683/21, oddalił skargę J. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 czerwca 2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji ww. decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. – oraz art. 5 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 319 ze zm.) – dalej: "ustawa o działaczach opozycji" – utrzymano w mocy decyzję własną z dnia 22 kwietnia 2021 r., nr [...], którą odmówiono potwierdzenia J. K. statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśnił, że J. K. (dalej jako: "strona", "skarżący") przedłożył do akt postępowania o potwierdzenie przedmiotowego statusu, decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 17 grudnia 2020 r. w której stwierdzono, że nie był on pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, wobec powyższego w świetlne cytowanej ustawy wnioskodawca może ubiegać się o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Następnie organ wyjaśnił, że we wniosku o przyznanie przedmiotowego statusu, jak i na etapie postępowania prowadzonego na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona wskazywała na okoliczność wstąpienia do struktur Solidarności w styczniu 1981 r. oraz bezprawnego zastosowania wobec niej środka zapobiegawczego polegającego na osadzeniu w zakładzie karnym w okresie od 4 kwietnia 1956 r. do 14 maja 1956 r. Strona w załączonym do wniosku opisie działalności opozycyjnej wskazała, że wstąpiła do Solidarności w styczniu 1981 r., (co potwierdza załączona kopia legitymacji) oraz była zaangażowana w kolportaż ulotek, na co strona poza swoim oświadczeniem nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów. W związku z powyższym organ przytoczył treść art. 2 ust. 1 ustawy i stwierdził, że sam fakt przystąpienia do NSZZ Solidarność nie może być podstawą do potwierdzenia przez Szefa Urzędu przedmiotowego statusu. Ponadto strona nie wykazała, aby należała po 13 grudnia 1981 r. do organizacji działającej na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Również materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza okoliczności działalności strony po dnia 13 grudnia 1981 r. Brak jest w opisie działalności strony jakichkolwiek szczegółów na temat kolportażu ulotek.

Odnosząc się do represji podnoszonych przez stronę, organ powołał się na art. 3 ustawy o działaczach opozycji i stwierdził, że w przedmiotowej spawie wnioskodawca wskazał również na fakt osadzenia go, jako 15 letniego chłopca, w zakładzie karnym na okres od 4 kwietnia 1956 r. do 14 maja 1956 r. Jednak strona nie wskazała, aby to osadzenie miało związek z działalnością na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Strona za żadnym etapie postępowania nie wskazała, aby przed kwietniem 1956 r. prowadziła działalność rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka. J. K. przedłożył również zaświadczenie wydane przez Instytut Pamięci Narodowej z dnia 27 czerwca 2002 r. potwierdzające, że posiada status osoby pokrzywdzonej w rozumieniu art. 6 ustawy z 18 grudnia 1998 r. o IPN. Status ten jednak nie może potwierdzić, że strona doświadczyła represji, o których mowa w art. 3 ustawy. Należy również wskazać, że IPN w swoich archiwach nie posiada dokumentów potwierdzających represje lub działalność strony o których mowa w przepisach ustawy o działaczach opozycji.

Na ostateczną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył J. K., wyrażając swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Jak wskazał Sąd meriti pozostaje poza sporem, że skarżący uzyskał decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 17 grudnia 2020 r., zgodnie z którą spełnia warunki, o jakich mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Tym samym nie zachodzą wobec niego przesłanki negatywne, co do przyznania wnioskowanego statusu. Jednak w ocenie tego Sądu, ustalony przez organ stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i nie potwierdza istnienia pozytywnych przesłanek do przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Analiza akt administracyjnych i uzasadnienia zaskarżonej decyzji daje bowiem podstawę do przyjęcia, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie mogą prowadzić do uwzględnienia jego wniosku i potwierdzenia żadnego z tych statusów. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, w świetle okoliczności wynikających z oświadczeń skarżącego i przedłożonych przez niego dokumentów, organ administracji podjął wystarczające działania, zmierzające do zweryfikowania przesłanek koniecznych do ich potwierdzenia. Przeprowadził rzetelne i wyczerpujące postępowanie administracyjne, czyniąc zadość wymogom określonym w przepisach Kodeksie postępowania administracyjnego. W ramach swoich kompetencji podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności i zebrania niezbędnego materiału dowodowego. Poza tym, rozstrzygnięcie oparto zarówno na dowodach przedstawionych przez skarżącego, jak i będących wynikiem prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.

Analizując przesłanki z art. 2 ustawy o działaczach opozycji Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że sam fakt przystąpienia do NSZZ Solidarność nie może być podstawą do potwierdzenia przedmiotowego statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Tym bardziej, że w świetle ust. 2 ww. artykułu do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Jak wynika natomiast z załączonej do akt kopii legitymacji członkowskiej skarżący był członkiem NSZZ Solidarność od dnia 1 stycznia 1981 r. Skarżący nie przedstawił jednak żadnych dowodów w celu wykazania, że po dniu 13 grudnia 1981 r. należał do organizacji działającej na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Poza oświadczeniem skarżącego brak jest jakichkolwiek informacji na temat kolportażu ulotek czy udziału w protestach. Skarżący sam natomiast przyznał, że będąc w opozycji do władz komunistycznych, nie afiszował się z tym i nie dał się złapać. Fakt, że nie był internowany za roznoszenie ulotek i czasopism, w ocenie skarżącego świadczy o tym, że był człowiekiem ostrożnym i rozsądnym (wniosek z dnia 28 grudnia 2020 r.). Jednakże materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza okoliczności zagrożonej odpowiedzialnością karną działalności antykomunistycznej skarżącego po dniu 13 grudnia 1981 r.

Zdaniem Sądu meriti nie została również spełniona przesłanka uznania skarżącego za osobę represjonowaną z powodów politycznych, o czym stanowi art. 3 ustawy. Jak wynika bowiem z akt sprawy skarżący powołał się na fakt osadzenia go jako 15-letniego chłopca w zakładzie karnym na okres od 4 kwietnia 1956 r. do 14 maja 1956 r. Jednak w ocenie Sądu Wojewódzkiego, skarżący nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na to, aby osadzenie miało związek z jego działalnością na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Z zaświadczenia z dnia 13 sierpnia 1999 r. Sądu Rejonowego w Ł. [...] Wydział Karny wynika jedynie, że skarżący został uniewinniony wyrokiem Sądu Powiatowego dla m. Ł. z 4 października 1956 r. w sprawie [...], a akta sprawy zostały zniszczone w 1986 r. Z kolei z pisma z 12 grudnia 2000 r. IPN Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Ł. wynika, że skarżący został przyjęty do więzienia w Ł. przy ul. [...] 4 kwietnia 1956 r., które opuścił 14 maja 1956 r. Z powyższego pisma wynika również, że innymi danymi odnośnie pobytu skarżącego w ww. więzieniu Oddziałowa Komisja w Ł. nie dysponuje, w szczególności nie może podać podstawy aresztowania i uwięzienia skarżącego.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", orzeczono o oddaleniu skargi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. K. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a., w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a., poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że organ przeprowadził wnikliwe postępowanie w zakresie zbadania czy skarżący może uzyskać status opozycjonisty, osoby represjonowanej politycznie, w sytuacji gdy organ podatkowy poza poszukiwaniem informacji w IPN de facto nie przesłuchał skarżącego pod kątem ustalenia czy istnieje inny niż dokumentowy materiał dowodowy, w tym czy skarżący może wskazać świadków, którzy potwierdziliby rozległą i prawdziwą działalność opozycyjną skarżącego. A nadto niewyjaśnienie co było powodem tymczasowego aresztowania skarżącego w wieku 15 lat w okresie od dnia 4 kwietnia 1956 r. do dnia 14 maja 1956 r., podczas gdy w kontekście art. 3 pkt 1 ppkt a) oraz pkt 3 ppkt b) ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych z dnia 20 marca 2015 r. okoliczności te były istotne. Zwłaszcza gdy co wynika z pisma skarżącego z dnia 7 maja 2021 r. (k. 71) ten wskazał, iż powodem jego umieszczeniu w areszcie był fakt, iż nie chciał donosić na ludzi. A nadto skarżący został uniewinniony wyrokiem Sądu Powiatowego dla m. Ł. z dnia 4 października 1956 r. w sprawie [...] co tylko potwierdza, że spotkał się z bezpodstawnymi represjami ze strony instytucji wchodzących w zakres władzy wykonawczej. Ponadto, organ nie ustalił co było przyczyną zwolnienia skarżącego z zakładu pracy na stanowisku ucznia ślusarskiego, w czasie gdy został tymczasowo aresztowany w 1956 r. a co niewątpliwie miało związek z jego tymczasowym aresztowaniem. A nadto organ pominął okoliczność, że skarżący był osobą pokrzywdzoną w świetle art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Wskutek powyższego WSA błędnie oddalił skargę;

2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 11, 8 § 1, 75 § 1, 77 § 1 i 3, 7, 80 K.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że organ wzywał wyłącznie skarżącego do przedkładania dokumentów, czym wprowadził skarżącego w błąd, że ten może udowodnić swoją działalność wyłącznie poprzez dokumenty. To wprowadziło skarżącego w błąd, że nie może wnosić by organ dopuścił dowód z zeznań świadków. Gdyby organ poinformował skarżącego, że ten może wnosić o przesłuchanie określonych osób w charakterze świadków, to wówczas wskazałby on organowi takich świadków, którzy pomogliby organowi wyjaśnić na czym polegała działalność opozycyjna skarżącego w okresie PRL. Ten brak powoduje, że nie sposób jest uznać postępowania za przeprowadzone w sposób wyczerpujący;

3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 86, 7, 80, 77 § 1, 11, 8 § 1 K.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji, że organ nie przesłuchał w trakcie postępowania skarżącego, podczas gdy jeżeli organ miał wątpliwości to winien był przesłuchać skarżącego celem wyjaśnienia wszystkich wątpliwości i okoliczności stanu faktycznego. Ten brak powoduje, iż nie sposób jest uznać postępowania za przeprowadzone w sposób wyczerpujący;

II. przepisów prawa materialnego, tj.:

4) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 1) ppkt a) i/lub pkt 3 ppkt b) ustawy o działaczach opozycji poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że niniejsze przepisy prawa materialnego, w ramach procesu subsumpcji, winny mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż skarżący w okresie od 4 kwietnia 1956 r. do 14 maja 1956 r. przebywał jako 15 latek w zakładzie karnym (wydobywczym areszcie śledczym), a więc przebywał w miejscu odosobnienia bez wyroku przez okres dłuższy niż 48 godzin, a co mogło mieć związek z działalnością antykomunistyczną skarżącego. Zwłaszcza gdy co wynika z pisma skarżącego z dnia 7 maja 2021 r. (k. 71) ten wskazał, iż powodem jego umieszczeniu w areszcie był fakt, iż nie chciał donosić na ludzi. Wskutek powyższego WSA błędnie oddalił skargę;

5) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 1 ppkt c ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, poprzez niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji, że niniejsze przepisy prawa materialnego, w ramach procesu subsumpcji, winny mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż w związku z tymczasowym aresztowaniem skarżący został zwolniony z zakładu pracy w którym był zatrudniony na stanowisku ucznia ślusarskiego. A zatem ponosił represję. Uniewinnienie skarżącego wyrokiem karnym wyłącznie potwierdza, że był on represjonowany oraz że w okresie PRL wyrządzono mu krzywdę, nie tylko przez długotrwałą izolację, lecz również przez pozbawienie go możliwości kształcenia się i wykonywania określonego zawodu;

6) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, poprzez niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji, powyższe przepisy prawa materialnego, w ramach procesu subsumpcji, winny mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż skarżący należał do Solidarności od stycznia 1981 r. a zatem prowadził działalność opozycyjną w czasie największych represji związkowców, tj. tuż po powstaniu NSZZ Solidarność i z przynależności do NSZZ Solidarność nie zrezygnował w okresie PRL. Ponadto, co wynika z wniosku skarżącego z dnia 31 grudnia 2020 r. (k. 8) ten roznosił ulotki oraz zakazane przez władze czasopisma. Należy również zauważyć, że organ nie zgromadził dowodów, które przeczyłyby twierdzeniom skarżącego co również winno być ocenione jako istotne dla rozstrzygnięcia stanu faktycznego. Wobec tych faktów WSA błędnie oddalił skargę;

7) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 1) ppkt a) ustawy o działaczach opozycji, poprzez niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji, powyższe przepisy prawa materialnego, w ramach procesu subsumpcji, winny mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż co wynika z dokumentu znajdującego się na karcie 6, skarżący ma status pokrzywdzonego w rozumieniu obecnie uchylonego art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016, z 1999 r. Nr 38, poz. 360), co potwierdza, że został pokrzywdzony przez władze PRL gdyż, co wynika z materiału dowodowego, był tymczasowo aresztowany przez okres od dnia 4 kwietnia 1956 r. do dnia 14 maja 1956 r., gdy jako 15 latek przebywał w zakładzie karnym (wydobywczym areszcie śledczym). A zatem Sąd pierwszej instancji wobec tych okoliczności błędnie oddalił skargę.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, nierozpoznawanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu (kosztów nieopłaconej pomocy prawnej), jednocześnie oświadczając, że wynagrodzenie to nie zostało uiszczone w całości ani w części. Nadto pełnomocnik z urzędu oświadczył, że nie prowadził sprawy przed Sądem pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyżej wskazane zarzuty szerzej umotywowano.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę wystąpienie przesłanek nieważności postępowania. W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania.

Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (por. uchwała pełnego składu sędziów NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona skarżąca kasacyjnie po wniesieniu skargi kasacyjnej zrzekła się rozprawy, natomiast strona przeciwna po doręczeniu jej odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Przechodząc w pierwszej kolejności do rozpoznania podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów natury procesowej, wskazać należy, że w przypadku oddalenia skargi można zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonego postanowienia. Natomiast, jeśli z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia takich przepisów, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi pierwszej instancji naruszenia omawianych unormowań, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją, stosowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, normy prawnej.

W rozpoznanej sprawie Sąd Wojewódzki nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. Podstawą prawną zaskarżonego wyroku był przepis art. 151 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględniania skargi sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi nie mogła, więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Przy tym podobnie, jak przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., również przepis art. 151 tej ustawy stanowi jedynie wynik kontroli przez sąd zaskarżonego aktu. Warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia, czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Naruszenie tych przepisów - powoływanych odrębnie, jak i wspólnie - jest zawsze następstwem złamania innych przepisów.

W świetle okoliczności wynikających z wniosku skarżącego, składanych przez niego oświadczeń i przedłożonych dokumentów, jak również przedstawionego w sprawie stanowiska IPN, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie uznał, że nie powalają one na pozytywne rozpatrzenie zgłoszonego przez stronę żądania. Powyższe stwierdzenie organu poprzedzone zostało rzetelnym i wyczerpującym postępowaniem administracyjnym, zmierzającym do zweryfikowania istnienia przesłanek koniecznych do potwierdzenia wnioskowanego przez stronę statusu działacza politycznego lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zarówno w oparciu o materiały przedstawione przez wnioskodawczynię, jak i podjęte w ramach swoich kompetencji czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności i zebrania niezbędnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Procedujący w sprawie organ administracji działał w granicach i na podstawie obowiązującego prawa (art. 6 K.p.a.), kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.), a strona miała zapewniony czynny udział w każdym stadium prowadzonego postępowania (art. 10 § 1 K.p.a.). Także uzasadnienie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia odpowiada wymogom z art. 107 § 3 K.p.a.

Przechodząc do rozpoznania wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, wyjaśnić należy, że nie każda działalność opozycyjna, jak również nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych jest przez prawodawcę uznawana jako podlegająca ustawie, a tym samym uprawniająca do ubiegania się o świadczenia pieniężne czy pomoc pieniężną. Ustawa o działaczach opozycji dla potrzeb realizacji przewidzianych w niej uprawnień, każe wyróżniać dwie kategorie podmiotów. Pierwszą kategorią są działacze opozycji antykomunistycznej, czyli osoby, które w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziły, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji). Do wskazanego w art. 2 ust. 1 okresu 12 miesięcy, z mocy wyraźnej decyzji ustawodawcy, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Natomiast drugą kategorię uprawnionych stanowią "osoby represjonowane z powodów politycznych". Definicję takiej osoby zawarto w art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Powołany przepis wskazuje na kilka rodzajów okoliczności uznawanej przez ustawodawcę za represjonowanie z powodów politycznych, co powoduje, że zaistnienie choćby jednej z nich uzasadnia nadanie przez organ żądanego przez wnioskodawcę statusu.

W niniejszej sprawie skarżący nieskutecznie wykazywał, że zaistniały w stosunku do niego przesłanki normatywne uznania za działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych. Sąd Wojewódzki dokonał rzetelnej oceny stanowiska organu odnośnie podawanych przez skarżącego okoliczności w aspekcie ich zakwalifikowania, jako nie dających podstaw, aby uznać, że ziściły się przesłanki umożliwiające z tych powodów przyznanie stronie wnioskującej statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Tej kwalifikacji, przy zastosowaniu przepisów prawa materialnego, strona skarżąca nie podważyła w skardze kasacyjnej.

Trafnie skonstatował Sąd Wojewódzki, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący wskazał na okoliczności, które mogłyby wpłynąć na spełnienie przesłanek z art. 2 ustawy o działaczach opozycji, w szczególności na prowadzenie, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożonej odpowiedzialnością karną, działalności na rzecz odzyskania przez Polskę suwerenności i niepodległości lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce przez co najmniej 12 miesięcy.

Jako podstawę uzyskania uprawnień przewidzianych przepisami ustawy skarżący w toku postępowania przed organem wskazał następujące okoliczności:

1) wstąpienie do struktur Solidarności w styczniu 1981 r.;

2) bezprawne zastosowanie wobec niego środka zapobiegawczego polegającego na osadzeniu go w zakładzie karnym w okresie od 4 kwietnia 1956 r. do 14 maja 1956 r.

Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji sam fakt przystąpienia do NSZZ Solidarność nie może być podstawą do potwierdzenia przedmiotowego statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Jak wynika natomiast z załączonej do akt kopii legitymacji członkowskiej skarżący był członkiem NSZZ Solidarność od 1 stycznia 1981 r. Skarżący nie przedstawił jednak żadnych dowodów w celu wykazania, że po 13 grudnia 1981 r. należał do organizacji działającej na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Poza oświadczeniem skarżącego brak jest jakichkolwiek informacji na temat kolportażu ulotek czy udziału w protestach. Skarżący sam natomiast przyznał, że będąc w opozycji do władz komunistycznych nie afiszował się z tym i nie dał się złapać. W oparciu o powyższe wskazać zatem należy, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza okoliczności zagrożonej odpowiedzialnością karną działalności antykomunistycznej skarżącego po 13 grudnia 1981 r.

Należy zgodzić się z Sądem meriti, że w przypadku skarżącego nie została również spełniona przesłanka uznania za osobę represjonowaną z powodów politycznych, o czym stanowi art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Jak wynika bowiem z akt sprawy skarżący powołał się na fakt osadzenia go jako 15-letniego chłopca w zakładzie karnym na okres kilku tygodni pomiędzy kwietniem a majem 1956 r. Jednakże w sprawie brak jest dowodów wskazujących na to, aby osadzenie to miało związek z działalnością skarżącego na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Podkreślić w tym miejscu należy, że powszechne rozumienie represji politycznych jest znacznie szersze niż przyjmowane przez ustawodawcę w art. 3 ustawy o działaczach opozycji, który to przepis wymienia enumeratywnie okoliczności, jakie muszą zachodzić wobec osoby, aby przyznać jej status represjonowanego. Poczucie osobistej krzywdy, doznanej traumy, cierpienia, utrudnień życiowych w tamtym czasie nie zostały uznane przez ustawodawcę za przesłankę umożliwiającą uzyskanie przedmiotowego statusu. Odmienna od oczekiwań skarżącego ocena przez organ administracji, a następnie Sąd pierwszej instancji zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie świadczy o tym, że doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Jak trafnie wskazał Sąd Wojewódzki żadna z form aktywności wskazywana przez skarżącego nie wypełnia hipotezy art. 3 ustawy o działaczach opozycji.

W związku z powyższym, w ślad za organem administracji i Sądem Wojewódzkim należy uznać, że skarżący nie wykazał, aby przed kwietniem 1956 r. prowadził działalność rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka.

Podkreślenia wymaga również, że okoliczności powołane w art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji były badane, na wniosek organu, przez IPN. W odpowiedzi poinformowano organ, że kwerenda archiwalna nie doprowadziła do odnalezienia materiałów potwierdzających działalność strony lub doznane represje, o których mowa w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej kasacyjnie wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.