Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 403/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 23 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w dniu 23 września 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. C. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia 23 września 2019 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o zbadanie sprawy, czy budynek zlokalizowany na terenie działki nr ew. [...] w S. może stanowić samowolę budowlaną.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. (zwany dalej "PINB" lub "organem I instancji") powiadomił Burmistrza Miasta i Gminy S., że na podstawie przeprowadzonej w dniu 7 stycznia 2020 r. ustalono, iż na wskazanej działce wykonano częściowe utwardzenie terenu elementami betonowymi ażurowymi, ponadto w tylnej części działki w zbliżeniu do granicy z działką nr ew. [...] w grunt wbetonowano kotwy stalowe mogące służyć do zamocowania słupów np. wiaty.

W kolejnym piśmie, z dnia 2 marca 2020 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. poprosił PINB o potwierdzenie, że na wskazanej działce znajduje się wiata. Po przeprowadzonej wizji w dniu 11 września 2019 r. stwierdzono, że na działce znajduje się budynek.

Dnia 6 marca 2020 r. PINB zawiadomił M. C. (zwanego dalej "inwestorem" lub "Skarżącym") o zaplanowanej na dzień 2 kwietnia 2020 r. kontroli na okoliczność zabudowy działki nr [...] położonej na os. [...] w S.. Kontrola nie doszła do skutku w związku z pandemią wirusa SARS-CoV-2.

Kolejne zawiadomienie o kontroli wystosowano w dniu 17 czerwca 2020 r. Powiadomiono inwestora, że kontrola odbędzie się w dniu 17 lipca 2020 r.

Z przeprowadzonej w dniu 17 lipca 2020 r. kontroli sporządzono protokół, w którym ustalono, że w 2019 r. w tylnej części działki, w zbliżeniu do działki nr ew. [...] zrealizowano budynek gospodarczy wraz z wiatą. Jest to obiekt jednokondygnacyjny, niepodpiwniczony w konstrukcji drewnianej, z dachem płaskim, obudowa zrealizowana z płyt warstwowych. Budynek według oświadczenia właściciela został zrealizowany bez stosowanych pozwoleń – po uzyskaniu informacji z wydziału SP-AB. Obiekt ma wymiary 6,9 m x 6,7 m, w tym wiata 3,7 m x 6,7 m.

PINB ustalił, że działka inwestora znajduje się na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obejmującym tereny położone w rejonie ulic [...], [...], [...] oraz [...], w tym osiedli: [...], [...], [...] i [...] – uchwała nr XLV/274/2009 Rady Miejskiej w Swarzędzu z dnia 25 sierpnia 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2009 r. Nr 219, poz. 3771, zwana dalej "uchwałą nr XLV/274/2009"). Teren ten został przeznaczony na zabudowę mieszkaniową jednorodzinną – 12MN (§ 17 ust. 12 uchwały nr XLV/274/2009).

W korespondencji z Burmistrzem Miasta i Gminy S. stwierdzono, że powstały budynek ma charakter gospodarczy i nie wpisuje się w przeznaczenie określone planem miejscowym.

Pismem z dnia 26 sierpnia 2020 r. PINB zawiadomił inwestora o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budynku gospodarczego z wiatą, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] na os. [...] w S..

Decyzją z dnia 9 września 2020 r., nr [...] nakazał inwestorowi rozbiórkę budynku gospodarczego z wiatą. W uzasadnieniu decyzji PINB stwierdził, że budynek ma funkcję gospodarczą, nie został zrealizowany w granicy z działką sąsiednią i posiada płaski dach. Jest to niezgodne z obowiązującym planem miejscowym. Ponieważ nie uzyskano pozwolenia na budowę dla realizacji tego przedsięwzięcia, nakazano rozbiórkę budynku.

W wyniku rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji wniesionego przez inwestora, decyzją z dnia 30 października 2020 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej "WWINB" lub "organem II instancji") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. WWINB uznał, że łączna powierzchnia budynku i wiaty, które razem tworzą jedną bryłę jest zbyt duża i dlatego inwestor był zobowiązany do uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestor nie posiadał żadnego pozwolenia, ani nie dokonał zgłoszenia inwestycji. Organ II instancji stwierdził, że budynek stoi ponad 180 dni, aby uznać go za tymczasowy obiekt budowlany.

Powołując się na przepisy uchwały nr XLV/274/2009 stwierdzono, że powstały budynek nie spełnia wymogu zabudowy podstawowej – mieszkaniowej jednorodzinnej, ani uzupełniającej.

Pismem z dnia 18 listopada 2020 r. PINB zawiadomił inwestora o kontroli zaplanowanej na dzień 17 grudnia 2020 r. Podczas tej kontroli stwierdzono, że obowiązek rozbiórki nie został wykonany.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 23 września 2021 r. o sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję WWINB oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że istotnie inwestor miał obowiązek uzyskać pozwolenie na budowę z uwagi na rozmiary powstałej inwestycji. Nie nakazuje się rozbiórki, dopóki nie zostanie wykazana możliwość legalizacji samowoli budowlanej, jeżeli zachodzi zgodność tejże inwestycji z przepisami prawnoplanistycznymi. Sąd zarzucił organom brak zbadania możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Nakaz rozbiórki jest zbyt daleko idącym rozstrzygnięciem, dlatego należy dokonać sprawdzenia, czy inwestycję można usankcjonować w myśl obowiązujących przepisów. Sąd uznał także, że budynek gospodarczy, który wpisuje się w funkcję uzupełniającą nie wyklucza funkcji podstawowej – mieszkaniowej. Są to przeznaczenia niesprzeczne ze sobą.

Sąd nakazał organowi I instancji przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zmianami, zwanej dalej "p.b.").

Dnia 2 grudnia 2021 r. do siedziby PINB wpłynęły akta sprawy wraz z kopią prawomocnego wyroku sądowego.

Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2021 r., nr [...] PINB nakazał inwestorowi wstrzymać roboty budowlane przy budowie budynku gospodarczego z wiatą oraz przedstawić w terminie 60 dni od daty doręczenia postanowienia zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy S. o zgodności z planem miejscowym, cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że budowa budynków gospodarczych, wiat, oranżerii jest co do zasady zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, jednakże kiedy powierzchnia tego obiektu przekracza 35 m2 – inwestor jest zobowiązany do dokonania zgłoszenia tego faktu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Każdy bowiem proces budowlany musi być poprzedzony stosownym aktem zezwalającym na rozpoczęcie robót.

Nałożenie obowiązków określonych w sentencji wynika z treści art. 52 p.b. Te obowiązki obciążają inwestora.

Inwestor złożył zażalenie na postanowienie organu I instancji. Inwestor twierdzi, że nie został pouczony o treści art. 48 ust. 3 p.b. tj. o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz zasadach obliczania tej opłaty.

Z przepisu art. 48b p.b. wynika, że inwestor ma czas nie krótszy niż 60 dni na przedstawienie dokumentów legalizacyjnych. Inwestor stawia PINB liczne pytania w zażaleniu. Inwestor wyraził wątpliwości co do ściany w granicy działki.

Inwestor zanegował ustalenia PINB dotyczące funkcji gospodarczej jego budynku, braku realizacji w granicy działki oraz posiadania płaskiego dachu. Być może powinna być przeprowadzona jeszcze jedna kontrola i wtedy na podstawie prawidłowych ustaleń zbędna okaże się legalizacja. Kolejna wątpliwość dotyczy powierzchni. Czy gdyby przedzielono obiekt na pół, byłaby potrzebna legalizacja?

W toku postępowania zażaleniowego inwestor precyzował jeszcze swoje żądania.

Postanowieniem z dnia 15 marca 2022 r., nr [...] WWINB uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków i orzekł o wykonaniu tych obowiązków w terminie do dnia 13 czerwca 2022 r. W pozostałym zakresie, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Po zrelacjonowaniu stanu faktycznego, WWINB powołał przepis art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z zapadłym prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, organ nadzoru budowlanego jest związany oceną prawną i nakazem prowadzenia postępowania administracyjnego w określonym kierunku. WWINB zacytował najważniejsze fragmenty wyroku sądowego, w którym jako bezsprzeczne uznano konieczność uzyskania pozwolenia na budowę budynku gospodarczego wraz z wiatą. Łącznie, budynek i wiata mają powierzchnię [...] m2. Organ I instancji ustalił, że inwestor nie posiadał żadnego pozwolenia na budowę ani nie dokonał zgłoszenia faktu realizacji obiektu budowlanego.

WWINB wskazał, że nakaz rozbiórki może być orzeczony, gdy niesporna jest niezgodność inwestycji z planem miejscowym. Jeżeli to zagadnienie wymaga oceny, interpretacji, organ nadzoru budowlanego musi zwrócić się do wójta, burmistrza (prezydenta miasta) o wydanie zaświadczenia, o którym mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 p.b. Zdaniem organu II instancji, niezgodność inwestycji z planem miejscowym jest nieoczywista, dlatego zasadnym było nałożenie obowiązku przedstawienia stosownego zaświadczenia o zgodności inwestycji z planem.

Niewiedza inwestora o zmianach w planie miejscowym, jakie nastąpiły w 2021 r. nie mogą mieć wpływu na postępowanie legalizacyjne.

Organ II instancji zwrócił uwagę inwestora, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie stan prawny obowiązujący do dnia 18 września 2020 r., co wynika z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471, zwanej dalej "nowelizacją p.b."). Postępowanie legalizacyjne zostało wszczęte w dniu 26 sierpnia 2020 r., a więc jeszcze przed wejściem w życie nowych przepisów p.b. Zatem, przepisy, które inwestor powołał w zażaleniu nie znajdują zastosowania.

Zadane w zażaleniu pytania znalazły odpowiedź w poprzednich rozstrzygnięciach organów nadzoru budowlanego, a z nimi zgodził się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

Inwestor zrealizował zatem budynek gospodarczy z wiatą. Obie te części są połączone konstrukcyjnie i tworzą jedną bryłę. Zrealizowanie takiego obiektu o powierzchni [...] m2 sprawia, że inwestor powinien posiadać pozwolenie na budowę. Z tego względu nie można było zastosować art. 29 ust. 2 pkt 3 p.b.

Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zakwestionował w całości postanowienie organu II instancji. Skarżący wniósł jej o uchylenie w całości, jako naruszającą przepis art. 48 ust. 1, 2 i 3 p.b.

W uzasadnieniu skargi zakwestionowano ponownie ustalenia PINB, który, zdaniem Skarżącego, chce wydać koniecznie decyzję nakazującą rozbiórkę. Skarżący nie zgadza się z tym, że wiata ma funkcję gospodarczą, że posiada płaski dach oraz, że nie została zrealizowana w granicy działki.

Skarżący powołał przepis art. 29 ust. 3 pkt 3 p.b., zgodnie z którym wiaty o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Mimo to PINB uważa, że konieczne jest pozwolenie na budowę.

Powołując się na konflikt z sąsiadem, Skarżący uważa, że wobec niego są wydawane niesprawiedliwe orzeczenia. Jego zdaniem, nie ma czegoś takiego jak budynek gospodarczy z wiatą. Prawo budowlane nie zna takiej konstrukcji. Dlatego jego wiata nie potrzebuje pozwolenia na budowę.

W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji w pełni podtrzymał swoją argumentację, którą zawarł w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie". Niewątpliwie wniesiona skarga dotyczy postanowienia WWINB wydanego w postępowaniu administracyjnym wydanym w wyniku rozpoznania zażalenia. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2022 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu wyznaczył termin posiedzenia niejawnego na dzień 23 września 2022 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem skargi jest postanowienie WWINB zasadniczo utrzymujące w mocy postanowienie PINB w sprawie postępowania legalizacyjnego. W wyniku rozpoznania skargi Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie PINB odpowiadają prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy p.b. Już w tym momencie należy podkreślić, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie stan prawny sprzed dnia 19 września 2020 r. Wynika to z brzmienia art. 25 nowelizacji p.b., w którym stwierdza się, że: "Do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym". Chociaż redakcja zacytowanego przepisu wskazuje, że obowiązek zastosowania przepisów p.b. powinien nastąpić według stanu prawnego sprzed daty 19 września 2020 r. to nie oznacza to, że przepisy, jakie zostały uchwalone w drodze wspomnianej nowelizacji p.b. nie weszły w życie i nie obowiązywały również w dniu wydania zaskarżonego postanowienia. Dotyczy to także tzw. uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Należy jednak podkreślić, że procedura uproszczona znajduje zastosowanie do obiektów budowlanych, które powstały co najmniej 20 lat temu. W niniejszej sprawie nie budzi najmniejszych wątpliwości, że obiekt budowlany objęty postępowaniem legalizacyjnym ma mniej niż 20 lat. Stąd też nie można zastosować przepisów, które powołuje Skarżący, co zresztą WWINB prawidłowo wyeksponował.

Zanim Sąd przejdzie do zasadniczych motywów zapadłego wyroku, należy przypomnieć treść art. 153 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi: "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Zacytowany przepis oznacza, że zarówno organ administracji publicznej (rozpoznawczy jak i odwoławczy), a także ponownie rozpoznający sprawę sąd administracyjny są związani wszystkimi ustaleniami, jakie zostały przedstawione w prawomocnym wyroku. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny: "Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę." (wyrok NSA z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt III FSK 920/21, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Zgodnie z przedstawionym poglądem, który jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie, Sąd w składzie orzekającym nie może przyjąć innych założeń, czy też ustaleń niż te, które zostały przyjęte w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 23 września 2021 r. o sygn. akt II SA/Po [...]. Wyrok ten jest prawomocny, a więc to oznacza, że wszystko zostało w nim ustalone, Sąd w składzie orzekającym jest zobowiązany przyjąć za prawdę ze wszystkimi tego konsekwencjami. Oznacza to zatem, iż bezsporny był obowiązek uzyskania przez Skarżącego pozwolenia na budowę dla budynku gospodarczego z wiatą, który łącznie ma powierzchnię [...] m2. Jak wskazał tut. Sąd w prawomocnym wyroku: "Powyższe oznacza, iż prawidłowym było stanowisko organów, iż realizacja w roku 2019 przedmiotowej inwestycji w postaci budynku gospodarczego z wiatą, o wymiarach 6,9 x 6,7 m ([...] m2), w tym wiata o wym. 3,7 x 6,7 m n a działce o powierzchni [...] m2 wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę". Jest to twierdzenie, którego Sąd w składzie orzekającym nie może zakwestionować, gdyż od momentu orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Po [...] nie zmienił się ani stan faktyczny, ani stan prawny.

WWINB, a wcześniej PINB zgodnie stwierdzili, że budowa wiaty do powierzchni 35 m2 powinna zostać zgłoszona przed rozpoczęciem robót. Jeżeli powierzchnia przekracza wskazany metraż, tak jak w niniejszej sprawie, Skarżący był zobowiązany do uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż tylko to zezwolenie stanowi podstawę do legalnego przeprowadzenia robót budowlanych, co też wynika z art. 28 ust. 1 p.b. Tutejszy Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Po [...] stwierdził, że nakaz rozbiórki jest przedwczesną decyzją. Najpierw należy przeprowadzić postępowanie legalizacyjne, o ile jest to możliwe. Aby to stwierdzić, należy dokonać konsultacji stanu faktycznego z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ nadzoru budowlanego co do zasady nie jest uprawniony do samodzielnego oceniania zgodności planu miejscowego z kontrolowaną zabudową, dlatego też, dla urzeczywistnienia zalegalizowania samowoli budowlanej, należało wystąpić do Burmistrza Miasta i Gminy S. o wydanie stosownego zaświadczenia. Konieczność wystąpienia do organu administracji samorządowej jest możliwe wyłącznie w trybie określonym w art. 48 ust. 2 w związku z art. 48 ust. 3 p.b.

PINB oraz WWINB wykonując polecenie tut. Sądu zaniechały wydania nakazu rozbiórki i w pierwszej kolejności "dały szansę" Skarżącemu na to, aby zalegalizować jego samowolę budowlaną. Proces ten musi się odbywać według trybu określonego w art. 48 ust. 2 p.b.

Odnosząc się do twierdzeń podniesionych w skardze należy zauważyć, że Skarżący nie podniósł żadnego skonkretyzowanego zarzutu, dlatego Sąd w składzie orzekającym odniesienie do jej całokształtu.

Należy zaznaczyć, że Skarżący nie może kwestionować ustaleń PINB oraz WWINB co do sposobu realizacji budynku gospodarczego wraz z wiatą – kąta nachylenia jego dachu, umiejscowienia w granicy z działką sąsiednią, a także co do jego funkcji. Organy nadzoru budowlanego w obu instancjach tak jak zresztą Sąd w składzie orzekającym byli i są związani prawomocnym wyrokiem tut. Sądu o sygn. akt II SA/Po [...]. Jak wynika z art. 153 p.p.s.a. nie można już przyjąć innych ustaleń. Te, które stanowiły podstawę wyrokowania w sprawie o sygn. akt II SA/Po [...] nie podlegają ponownej weryfikacji. "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże ich w sprawie. Ocena prawna może przy tym dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego." (wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 5044/21, dostępny w CBOSA). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w zacytowanym poglądzie, tylko istotna zmiana stanu faktycznego i prawnego może doprowadzić do przełamania związania prawomocnym wyrokiem. Znaczna zmiana, a więc nie może to być jakakolwiek zmiana. Jest to postać kwalifikowana, która istotnie zmienia okoliczności sprawy w taki sposób, że jest ona znacząco odmienna. Z tego też względu Sąd w składzie orzekającym nie może w żaden sposób ustosunkować się do tych zarzutów. Zostały one ustalone w poprzednim wyroku, a wobec braku zaskarżenia jego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżący pośrednio zgodził się ze wszystkimi twierdzeniami tam podniesionymi. Dotyczy to również wymiarów budynku gospodarczego oraz sposobu jego budowy i lokalizacji.

Niezasadne jest powoływanie przepisu art. 29 ust. 3 pkt 3 p.b. Zanim Sąd wyjaśni powód rzeczonej niezasadności, należy wskazać, że Skarżący powołał przepis, którego treść jest inna niż cytowana w skardze. Sąd domyśla się, że Skarżący omyłkowo wskazał właśnie ten przepis, a jego zamysłem było powołanie przepisu art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b., który stanowi: "Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki". Przepis ten, na który powołał się Skarżący został umieszczony w przepisach p.b. według stanu prawnego obowiązującego w dniu sporządzenia skargi. Sąd przypomina zarazem, że na podstawie art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok w oparciu o akta sprawy. To oznacza, że stan prawny i faktyczny, który sąd rozpoznaje w postępowaniu sądowoadministracyjnym przyjmuje się co do zasady według stanu obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (tu: postanowienie WWINB). Jest to zasada, jednakże na mocy przepisów intertemporalnych (tj. przejściowych) ustawodawca może zdecydować o konieczności stosowania jeszcze innych przepisów. Tak też się stało na podstawie art. 25 nowelizacji p.b., który to przepis już cytowano.

Powołany przez Skarżącego przepis art. 29 ust. 3 pkt 3 p.b., a właściwie art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b. nie znajdował zastosowania w momencie orzekania przez WWINB, a tym bardziej przez Sąd w składzie orzekającym. Sąd miał także na względzie to, że treść zacytowanego przez Skarżącego przepisu odpowiadała przepisowi art. 29 ust. 1 pkt 2c p.b. obowiązującego przed datą 19 września 2020 r., a więc według stanu prawnego, na podstawie którego PINB oraz WWINB rozpoznały sprawę. Ponownie należy jednak przywołać art. 153 p.p.s.a. dotyczący związania prawomocnym wyrokiem. Tutejszy Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Po [...] orzekł niespornie, że samowola budowlana wykonana przez Skarżącego jest budynkiem gospodarczym z wiatą (art. 29 ust. 1 pkt 2 p.b.), a nie wiatą (art. 29 ust. 1 pkt 2c p.b.). Natomiast Sąd w składzie orzekającym nie może podważyć tego twierdzenia. Próba uczynienia tego przez Skarżącego musi się spotkać także z odpowiednią reakcją – odmową zaakceptowania twierdzenia Skarżącego, że jest to po prostu wiata.

Sąd odnosi wrażenie, że Skarżący nie zrozumiał zapadłych orzeczeń organów nadzoru budowlanego. Zarówno PINB jak i WWINB nie mają na celu dokonania rozbiórki. Tę próbę tut. Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Po [...] ocenił negatywnie. Polecono organom przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego, aby "uratować" zrealizowaną samowolę budowlaną, oczywiście, jeżeli Skarżący wykaże stosowne zainteresowanie tym. Jeżeli Skarżący będzie bierny i nie przedstawi wymaganych dokumentów, PINB wyda wówczas nakaz rozbiórki.

Twierdzenie Skarżącego o braku istnienia takiej konstrukcji jak budynek gospodarczy z wiatą również nie może spotkać się z aprobatą. W prawomocnym wyroku wyjaśniono, że na podstawie ustaleń PINB oraz WWINB, Skarżący zrealizował budynek gospodarczy, a dołączona do niego w sposób trwały wiata spowodowała przekroczenie metrażu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 p.b., a to z kolei wywołało obowiązek wylegitymowania się pozwoleniem na budowę przed rozpoczęciem robót budowlanych. Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Po [...] stwierdził: "Przy ponownym rozpoznani u sprawy rzeczą organów nadzoru budowlanego będzie przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego o jakim mowa w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, a więc wydanie postanowienia nakładającego na inwestora obowiązki określone w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego". Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że PINB, jak i WWINB prawidłowo zrealizowały ten nakaz. Zostało bowiem wydane postanowienie, w którym nakazano Skarżącemu przedłożenie projektu budowlanego, zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy S., a także zaświadczenia osób uprawnionych do sporządzenia takiego projektu budowlanego. Z tego też względu nie można zaakceptować głównego twierdzenia zawartego w skardze, że doszło do naruszenia przepisu art. 48 ust. 1-3 p.b.

Jak stanowi art. 48 ust. 2 p.b., do którego zastosowania wezwał tut. Sąd: "Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie". To natomiast, czy zachodzi zgodność zrealizowanej samowoli budowlanej z obowiązującym planem miejscowym, zostanie dopiero wyjaśnione w postępowaniu legalizacyjnym. "Warunkiem koniecznym legalizacji samowoli budowlanej w trybie art. 48 ustawy jest zgodność budowy z przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (art. 48 ust. 2 pkt 2 p.b.)." [wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 356/21, dostępny w CBOSA]. To samo dotyczy zgodności z planem miejscowym.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o niezasadności skargi. Kierując się wspomnianym już art. 134 § 1 p.p.s.a. nie znaleziono żadnych podstaw skutkujących uchyleniem zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.