Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1084/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1101/19 w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. w B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania grup producentów rolnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od F. Sp. z o.o. w B. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 grudnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1101/19 oddział skargę F. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej "skarżąca") na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Skarżąca złożyła wniosek o płatność za okres od dnia 29 października 2016 r. do dnia 28 października 2017 r., tj. za czwarty rok korzystania z pomocy na wspieranie grup producentów rolnych. Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] Dyrektor Podlaskiego Oddziału ARiMR (dalej: ,,organ I instancji’’ lub ,,Dyrektor ARiMR’’) odmówił skarżącej przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora ARiMR.

Uzasadniając decyzję organ II instancji wskazał, że skarżąca została zawiązana w dniu 31 lipca 2013 r. przez 5 wspólników (członków), tj.: J. B., E. B., P. B., K. B. i J.a B., zaś w dniu [...] października 2013 r., zgodnie z decyzją Marszałka Województwa Podlaskiego nr [...], skarżąca została wpisana do rejestru Grup Producentów Rolnych. Organ odwoławczy zauważył, że na podstawie, m.in. danych znanych ARiMR z urzędu wynika, iż w niniejszej sprawie zachodzą powiązania rodzinne: E. B. i J. B. są małżeństwem, małżeństwem są także K. B. i P. B.. Natomiast J. B. jest ojcem J. i P. B., lokalizacyjne, tj. tożsame adresy zamieszkania czterech z pięciu członków skarżącej oraz tożsame miejsca prowadzenia działalności czterech z pięciu członków skarżącej. Jednocześnie stwierdzono, na podstawie wykazu faktur i rachunków uporządkowanych załączonych od wniosku o płatność, że wielkość produkcji J. B. stanowi ok 98% całej produkcji grupy, natomiast wielkość produkcji pozostałych czterech członków grupy stanowi po ok. 0/5 % całej produkcji grupy. W ocenie Prezesa ARiMR, skarżąca wypełniła obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki niezgodne z celami wskazanym w art. 35 ust. 1 lit. a) i lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. L 277 z 21 października 2005 r., str. 1, z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie nr 1698/2005", oraz subiektywny warunek poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń związany z utworzeniem Grupy jest zaplanowanym działaniem ukierunkowanym na ominięcie powyższych wymogów.

Następnie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 20 grudnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1101/19ją oddalił. Sąd I instancji stwierdził, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Wbrew zarzutom skargi organy obydwu instancji prawidłowo również oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. W ocenie Sądu I instancji organy analizując całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, zasadnie uznały, że w sprawie wystąpił zarówno element obiektywny wskazujący na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy, poprzez utworzenie grupy niezgodnie z celami wskazanymi w art. 35 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1698/2005 jak i element subiektywny poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie grupy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunku z art. 35 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1698/2005, a w dalszej kolejności spowodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia, warunkujące zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Następnie skarżąca zaskarżyła w całości wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1101/19.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a." zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego w zw. z art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 35 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1698/2005, w zw. z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku poprzez uznanie, iż grupa producentów rolnych skarżącej została utworzona niezgodnie z celami wsparcia oraz cały ciąg zdarzeń poprzedzający utworzenie grupy miał na celu ominięcie warunków z art. 35 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia 1698/2005, co doprowadziło do stwierdzenia, iż grupa stworzyła sztuczne warunki, do: uzyskania wsparcia dla grup producentów rolnych, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tych przepisów powinno doprowadzić sąd do konkluzji, iż grupa producentów została utworzona zgodnie z celami wsparcia rozporządzenia 1698/2005 oraz nie stworzyła sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia 1306/2013.

Na podstawie, art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) inne naruszenie przepisów postępowania w zw. z art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, z poźn. zm.), dalej "k.p.a." poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej poprzez dokonanie wobec tej samej strony na podstawie tego samego stanu faktycznego odmiennej od pierwotnej oceny przesłanek stworzenia przez grupę sztucznych warunków mających na celu uzyskanie wsparcia dla grup producentów, w oparciu o te same okoliczności i stan faktyczny, który był już badany przy wydaniu pozytywnych decyzji o przyznaniu wsparcia dla grup producentów skarżącej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację wniesionych zarzutów i na podstawie art. 176 § 1 pkt. 3 oraz art. 185 § 1 p.p.s.a. wniosła o:

1. uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2019 roku w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1101/19 oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Na podstawie art. 200 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. wniosła o:

2. zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a. wniosła ponadto o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. .

W odpowiedzi na skargę organ w pełni poparł stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługiwała na uwzględnienie.

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że z przepisów art. 174 i art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołane wniesioną skargą kasacyjną nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy, a którymi związanie polega na tym, że wskazanie przez skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niewyartykułowane przez skarżącą naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony.

Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przepis ten określa elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (por. postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04; wszystkie orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl; inne powoływane orzeczenia tamże). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczenia wymaga, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy, w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które zdaniem jej autora zostały naruszone oraz uzasadnić na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także – co istotne – wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny.

Z kolei kasator zarzucając naruszenia tzw. materialne (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) jest zobowiązany do konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie. Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.

Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia powyższych wymogów, zawierając wady zarówno w zakresie sformułowania zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Sąd II instancji nie może domniemywać kierunków i zakresu weryfikacji wyroku Sądu I instancji, jeżeli wprost nie wynika to z treści skargi kasacyjnej. Wprawdzie wadliwość rozpoznawanej skargi kasacyjnej nie daje podstaw do odrzucenia tego środka prawnego, gdyż możliwa była rekonstrukcja przez Naczelny Sąd Administracyjny treści zarzutów na podstawie skonfrontowania ich treści z treścią uzasadnienia skargi kasacyjnej (por. uchwałę NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, tamże), ale brak precyzyjnie wskazanych podstaw kasacyjnych oraz niepełność uzasadnienia w zakresie wyjaśnienia istoty podnoszonych naruszeń, spowodowały znaczne ograniczenie zakresu kontroli zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wskazać zatem należy, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 178/13, tamże). Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że na drodze podnoszenia zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego nie można podważać wadliwości w zakresie ustalania stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 601/09, wyrok NSA z dnia 31 marca 2004 r., OSK 59/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 10.; wyrok NSA z dnia 13 października 2004 r., FSK 548/04, wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt FSK 568/04; wyrok WNSA z dnia 21 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1045/04, wyrok NSA z dnia 3 marca 2005 r., sygn. akt GSK 974/04, wyrok NSA z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GSK 293/08, tamże). Niedopuszczalne jest postawienie zarzutu naruszenia prawa materialnego zamiast zarzutu naruszenia przepisów postępowania i podważanie za jego pomocą ustaleń faktycznych. Ewentualnie może być ona skuteczna tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 654/12, tamże).

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony.

Przechodząc do oceny zarzutu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) zawartego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, w którym skarżąca zarzuciła naruszenie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej poprzez dokonanie wobec tej samej strony na podstawie tego samego stanu faktycznego odmiennej od pierwotnej oceny przesłanek stworzenia przez grupę sztucznych warunków mających na celu uzyskanie wsparcia dla grup producentów, w oparciu o te same okoliczności i stan faktyczny, który był już badany przy wydaniu pozytywnych decyzji o przyznaniu wsparcia dla grup producentów, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje go za bezpodstawny.

Zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Natomiast zgodnie z § 2 organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zamieszczony w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego art. 8 składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych (paragrafów). Natomiast kasator w treści zarzutu, jak i uzasadnieniu wskazał, że obejmuje on art. 8 § 1 k.p.a., natomiast treść i argumenty podnoszone w skardze kasacyjnej dotyczą zdecydowanie art. 8 § 2 k.p.a.

Takie sformułowanie zarzutu, jak wskazano wyżej, nie odzwierciedla wzorca wskazanego w przepisie art. 176 p.p.s.a., gdyż autor skargi kasacyjnej nie spełnił warunku wyraźnego wskazania przepisu, którego naruszenie zarzuca, co z kolei zmusza Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się, który przepis kasator miał na uwadze.

Niemniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wbrew stanowisku kasatora, nie można powołać się na naruszenie zasady z art. 8 § 2 k.p.a. w sytuacji kiedy wydana w sprawie decyzja, choćby była odmienna od innej decyzji, wydanej w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, jest jednak prawidłowa i zgodna z prawem. Wzgląd na zachowanie zasady praworządności ma w tej sytuacji priorytet nad oczekiwaniem strony do otrzymania decyzji takiej samej jak decyzje uprzednio wydawane w analogicznych stanach faktycznych i prawnych, bowiem oczekiwanie takie nie jest "słuszne" i "uzasadnione" jako naruszające zasadę praworządności (por. wyrok NSA z 8 marca 2016 r., II OSK 1688/14, w ślad za B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 87-88). W rozpoznawanej sprawie decyzja o odmowie przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wsparcie grup producentów rolnych słusznie została uznana przez Sąd I instancji za zgodną z prawem. Co za tym idzie, nie mogły odnieść zamierzonego skutku argumenty podważające to rozstrzygnięcie jedynie ze względu na odmienną ocenę stanu faktycznego i prawnego od oceny dokonanej w innym postępowaniu. Sam fakt przyznania pomocy finansowej w latach ubiegłych nie jest gwarancją otrzymania płatności w całym okresie, na który pomoc została przyznana.

Jak wyżej wskazano skarga kasacyjna nie spełnia wymogów stawianych przez przepisy p.p.s.a. również w zakresie zarzutów odnoszących się do prawa materialnego (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej) i zarzut ten nie odpowiada w pełni ustawowym wymogom. Skarżący kasacyjnie deklaruje, że w jego ocenie zarzut dotyczy niewłaściwego zastosowania art. 35 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1698/2005, w zw. z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ( UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku, jednakże w jego wywodów nie wynika, czy rzeczywiście kwestionuje zastosowanie tego przepisu, czy też kwestionuje ustalenia faktyczne w sprawie.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego uznanie, że skarżący stworzył sztucznie warunki wymagane do uzyskania korzyści, sprzecznie z celami prawodawstwa jest efektem wadliwego ustalenia stanu faktycznego, a nie efektem niewłaściwego zastosowania art. 60 rozporządzenia 1306/2013. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Jak była wyżej mowa, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, autor skargi kasacyjnej powinien wykazać, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego - iż sąd, stosując przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. To zaś prowadzi do stwierdzenia, że poprzez ten zarzut w rzeczywistości kasator kwestionuje zastosowanie tych przepisów w niniejszej sprawie, nie podając dokładnie i jednoznacznie na czym tego rodzaju nieprawidłowość miałaby polegać. W tym miejscu należy też zaznaczyć, że podważenie prawidłowości zastosowania konkretnych regulacji prawa materialnego, co do zasady, pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (por. wyroki NSA: z 5.09.2014 r., I OSK 1119/13; z 15.06.2021 r., III OSK 181/21, tamże).

W oparciu o zarzut naruszenia prawa materialnego, a taki charakter ma art. 60 rozporządzenia 1306/2013, nie można skutecznie kwestionować ustaleń faktycznych. W sytuacji, gdy strona skarżąca kasacyjnie podważa prawidłowość zaskarżonego wyroku z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym, w odniesieniu do którego zarzuca niewłaściwe zastosowanie, to ocena zasadności tych zarzutów może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone, nie zaś, na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca kasacyjnie uznaje za prawidłowy. W oparciu o zarzut naruszenia prawa materialnego nie można zatem skutecznie kwestionować ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd co czyni zarzuty określone w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej niezasadnymi.

Pomimo dostrzeżonych braków Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne odniesienie się do przepisów prawa materialnego przywołanych w skardze. Zgodnie z art. 60 rozporządzenia 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje że Sąd I instancji prawidłowo potwierdził, że w niniejszej sprawie sztuczne warunki odnoszą się zarówno do struktury podmiotów wchodzących w skład Grupy i podmiotów nabywających od Grupy produkty rolne oraz wzajemnych ich powiązań osobowo kapitałowych, potwierdzających stworzenie sztucznych warunków. Powiązania wzajemne wynikają w sposób precyzyjny z zebranego w sprawie materiału dowodowego. ustalenia faktyczne związane z funkcjonowaniem Grupy, jej powstaniem, organizacją, podejmowanych działaniach nie zostały one również podważone przez skarżącą.

Tym samym powstanie Grupy nie doprowadziło do koncentracji, stanowiącej cel działania "Grupy producentów rolnych", co wskazuje na stworzenie przez grupę sztucznych warunków. Zasadnie organy wskazują, a co słusznie zaakceptował Sąd I instancji, że utworzenie Grupy doprowadziło do sytuacji przeciwnej do celu określonego w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1698/2005, tj. do sztucznego rozdrobnienia produkcji, mającego na celu umożliwienie wykazania się jakąkolwiek produkcją oraz umożliwienie skarżącej wypełnienia warunku minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych. Sąd I instancji prawidłowo zweryfikował ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Ustalono, że doszło do zamierzonej koordynacji pomiędzy członkami Grupy w celu uzyskania wsparcia, bowiem stwierdzono powiązania rodzinne członków Grupy, jak równe wspólne prowadzenie pod jednym adresem działalności Grupy. Ustalono również, że nastąpił podział bazy produkcyjnej P. B., który użyczył własną infrastrukturę w postaci kurników na potrzeby innych członków grupy, którzy przed powstaniem grupy nie posiadali w ogóle własnych obiektów i prowadzą w nich obecnie działalność. Ponadto w sposób szczegółowy ustalono wielkość produkcji poszczególnych członków Grupy. Wielkość produkcji J. B. wynosi ok 98% całej produkcji grupy, natomiast wielkość produkcji pozostałych czterech członków Grupy stanowi po około 0,5% produkcji Grupy. Okoliczności te, jak słusznie uznał Sąd I instancji za organem, stanowią okoliczności potwierdzające decentralizację produkcji, a tym samym decentralizację sprzedaży produktów. Ustalono również, że tylko jeden z członków Grupy (J. B.) prowadził przed powstaniem Grupy działalność w zakresie w jakim Grupa została powołana. Pozostali członkowie Grupy wcześniej działalności takiej w ogóle nie prowadzili o czym świadczy uzyskanie weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego kilka miesięcy po powołaniu Grupy. Chronologia kolejnych zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy wskazuje, jak zasadnie w sprawie przyjęto, że zamiarem osób zawiązujących Grupę oraz jej poszczególnych członków, było działanie mające na celu w pierwszej kolejności ominięcie warunku wskazanego w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1698/2005, a w dalszej kolejności otrzymanie płatności w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych". Organy słusznie przyjęły, a za nimi Sąd I instancji, że brak jest samodzielności członków Grupy w prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie pozyskiwania jaj konsumpcyjnych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie będącej przedmiotem sporu mamy do czynienia z podjęciem czynności prawnych i faktycznych wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Jak wskazuje się w orzecznictwie TSUE takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i może być odpowiednio sankcjonowane [patrz:. wyrok Trybunału Sprawiedliwości (druga izba) z 16 marca 2006r. w sprawie C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover; pkt 52-53]. Zatem wbrew twierdzeniom skarżącej, ocena grupy producentów rolnych musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jej funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na relacje (powiązania) gospodarcze i organizacyjne z innymi osobami występującymi na tym rynku. Ocena ta powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE na rozwój obszarów wiejskich, w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Reasumując, Sąd I instancji podzielił pogląd organów co do tego, że stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania płatności obejmuje: element obiektywny – tj. stworzenie odpowiednich uwarunkowań faktycznych, element subiektywny – wolę doprowadzenia do nieuzasadnionego uzyskania korzyści, jak również udaremnienie zakładanego przez prawodawcę unijnego celów danych systemów wsparcia. Sąd I instancji zasadnie uznał powyższe ustalenia organów za słuszne i zgodne z przepisami prawa, nie stwierdzając naruszenia prawa procesowego ani materialnego. Nie sposób więc zarzucać mu pominięcia którejkolwiek z tych przesłanek, tak jak i wzajemnego ich utożsamiania. Dlatego też nie mogły zostać uznane za usprawiedliwione zarzuty naruszenia art. 60 rozporządzenia 1306/2013 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że grupa producencka stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności, jak również nie spełnia celów w zakresie których udziela się wsparcia grupom producentów.

W tym świetle za chybione należało uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w związku z art. 35 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1698/2005, art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 oraz przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 8 § 1 k.p.a.

Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a), § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).