Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 616/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 12 ust. 4 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 1225
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)
article: art, 141 par. 4, art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant asystent sędziego Marek Szwed-Lipiński po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 378/20 w sprawie ze skargi P. R. i E. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 grudnia 2019 r. nr 1571/19 w przedmiocie nałożenia obowiązku częściowej rozbiórki budynku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 października 2020 r., VII SA/Wa 378/20, oddalił skargę P. R. i E. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z dnia 3 grudnia 2019 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku częściowej rozbiórki budynku.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Zaskarżoną decyzją WINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz.U.2018.2096 ze zm.; dalej k.p.a.) oraz na art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (j.t. Dz.U.2019.1186 ze zm.; dalej p.b.), po rozpatrzeniu odwołania E. i R. P. oraz odwołania E. i P. R. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Piasecznie (dalej PINB) z dnia 18 października 2019 r., nakładającej na E. i P. R. obowiązek wykonania częściowej rozbiórki budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] położonej przy ul. [...] we wsi C., gm. P., od strony wschodniej, celem doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem – uchylił w całości ww. decyzję i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b. nałożył na E. i P. R. obowiązek wykonania częściowej rozbiórki budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] położonej przy ul. [...] we wsi C., gm. P., od strony wschodniej (tj. od strony działki nr [...]) celem doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem. Jednocześnie zobowiązał adresatów obowiązku do wykonania powyższych robót do dnia 30 czerwca 2020 r. i do poinformowania o tym fakcie PINB w Piasecznie.

Z powyższym rozstrzygnięciem WINB nie zgodzili się E. i P. R., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonym wyrokiem WSA skargę oddalił.

Sąd stwierdził, że w postępowaniu wykazano, iż usytuowanie budynku mieszkalnego na działce nr [...] położonej przy ul. [...] we wsi C., gm. P., w granicy z działką nr [...] (stanowiącą własność E. i R. P.) narusza warunki techniczno-budowlane. Zgodnie bowiem z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej r.w.t.), jeżeli z § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy (jak ma to miejsce w kontrolowanej sprawie). Jednocześnie słusznie, zdaniem Sądu, WINB przyjął, że zastosowanie § 12 ust. 2 r.w.t. było w tej sprawie niemożliwe, gdyż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje możliwości sytuowania budynków w granicy z działkami sąsiednimi. Przepis § 12 ust. 3 r.w.t. także nie mógł mieć zastosowania, gdyż na działce sąsiedniej nr [...] nie znajduje się żadna zabudowa. Poza tym organ prawidłowo wywiódł, że skoro działka nr [...] ma szerokość większą niż 16,0 m, to nie było możliwe zastosowanie § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. Odnosząc się do argumentacji skarżących co do nieuwzględnienia przez organ § 12 ust. 4 pkt 3 r.w.t., który dopuszcza w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, przy zachowaniu odpowiednich warunków, budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m (uprzednio – do 1 stycznia 2018 r. – 5,5 m) i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi, Sąd stwierdził, że skarżący nie dostrzega, że przepis ten obejmuje wyłącznie budynki gospodarcze i zagrodowe, o parametrach nie większych niż tam określone. Tymczasem z akt sprawy wynika, że budynek skarżących, włączając w to cześć przeznaczoną do rozbiórki, warunków tych nie spełnia. Zasadnie zatem WINB nałożył na skarżących obowiązek rozbiórki części spornego budynku mieszkalnego, tak aby odległość pomiędzy nim a granicą z działką sąsiednią wynosiła 3 m, co jest zgodne z § 12 ust. 1 pkt 2 r.w.t. Organ II instancji, w ocenie Sądu, prawidłowo nakazał rozbiórkę części spornego obiektu mieszkalnego, ażeby doprowadzić budowę do stanu zgodnego z prawem.

Sąd zaznaczył, że zarówno organy, jak i WSA są związane oceną prawną oraz wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku NSA zapadłym w dniu 17 stycznia 2019 r., II OSK 421/17, a także – w pozostałym zakresie – wcześniejszymi rozstrzygnięciami sądów administracyjnych orzekających już w rozpoznawanej sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj.:

1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez sformułowanie uzasadnienia w części wyłączającej możliwość doprowadzenia obiektu skarżącego do zgodności z wymaganiami § 12 ust. 4 pkt 3 r.w.t. w sposób tak ogólny, iż nie jest możliwa w tym zakresie kontrola kasacyjna. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi, podczas gdy wobec istnienia wskazanych wad postępowania administracyjnego, w szczególności niewyjaśnienia sprawy i nieustalenia, czy i jaki wpływ na rozstrzygnięcie mogła mieć zmiana przepisów techniczno-budowlanych, braków w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzja organu odwoławczego powinna zostać uchylona. Uchybienie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do oddalenia skargi, która powinna być uwzględniona;

3) art. 153 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż przepis ten nie pozwala na ponowną ocenę sprawy po zmianie stanu prawnego i oddalenie skargi, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie poddano analizie zmiany zakresu potencjalnych nakazów z uwzględnieniem zmienionego stanu prawnego;

2. prawa materialnego, a mianowicie § 12 ust. 4 pkt 3 r.w.t., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten obejmuje wyłącznie budynki gospodarcze i zagrodowe, podczas gdy przepis ten dotyczy zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej i może mieć potencjalnie zastosowanie do budynku skarżącego.

W piśmie z dnia 14 stycznia 2021 r. uczestnicy postępowania E. i R. P. wnieśli o odrzucenie skargi kasacyjnej, merytorycznie ustosunkowując się do przedmiotowej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2023.1634; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób wystarczający dla dokonania kontroli instancyjnej przedstawia przyczyny, z powodu których WSA podzielił stanowisko organu, iż w realiach niniejszej sprawy brak jest możliwości doprowadzenia obiektu skarżącego do zgodności z wymaganiami § 12 ust. 4 pkt 3 r.w.t. Sąd I instancji wskazał bowiem, że nie było możliwe zastosowanie przez organ § 12 ust. 4 pkt 3 r.w.t., który dopuszcza w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, przy zachowaniu odpowiednich warunków, budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m (uprzednio do dnia 1 stycznia 2018 r. – 5,5 m) i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi, ponieważ z akt sprawy wynika, że budynek skarżących, włączając w to cześć przeznaczoną do rozbiórki, warunków tych nie spełnia. Zaznaczyć wypada, że chociaż przedmiotowy obiekt budowany był jako budynek gospodarczy, to jednak decyzją z dnia 12 grudnia 2003 r. zmieniono sposób jego użytkowania na mieszkalny jednorodzinny. Jest to więc budynek mieszkalny, podczas gdy § 12 ust. 4 pkt 3 r.w.t. – według stanu na dzień 3 grudnia 2019 r., a więc na dzień wydania zaskarżonej decyzji – dopuszcza "w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej" (a nie "zabudowę jednorodzinną i zagrodową") "budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi". Musi to więc być budynek gospodarczy lub garaż (a nie – w szczególności – budynek mieszkalny) o wymiarach podanych w omawianym przepisie, usytuowany w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej (nie zaś będący taką zabudową). Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy budynek jest budynkiem mieszkalnym o długości 11,83 m i wysokości przekraczającej 3 m, posiadający dwie kondygnacje.

Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji uwzględnił w swych rozważaniach brzmienie § 12 ust. 4 pkt 3 r.w.t. obowiązujące w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji i wskazał, że "uprzednio do dnia 1 stycznia 2018 r." długość budynku gospodarczego i garażu nie mogła być większa niż 5,5 m. WSA uwzględnił więc zmianę stanu prawnego, jaka nastąpiła po dniu 1 stycznia 2018 r. i rozważył jej skutki.

Nie są w tej sytuacji uzasadnione zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a.

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia § 12 ust. 4 pkt 3 r.w.t. Jak już wyżej wskazano, pkt 3 ust. 4 § 12 r.w.t. obejmuje wyłącznie budynki gospodarcze lub garaże. Mogą one być sytuowane w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, ale muszą być budynkami gospodarczymi lub garażami o wymiarach wskazanych w tym unormowaniu. Budynek skarżącego kasacyjnie wymogów tych nie spełnia.

W tym stanie rzeczy, skoro wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.