Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 365/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 73 par. 1, art. 74 par.2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15 ust. 1, art. 27 ust. 1, ust. 7 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2019 r. sprawy ze skargi S. N. – P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 2 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt postępowania w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia 15 lutego 2007 r. nr [...] przyznał K. B. zaliczkę alimentacyjną na O. P. w kwocie 170 zł na okres od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r.

Kolejną decyzją z dnia z dnia 3 października 2007 r. nr [...] wskazany organ administracji publicznej przyznał K. B. zaliczkę alimentacyjną na O. P. w kwocie 300 zł na okres od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. Przedmiotowa decyzja została uchylona z dniem 1 marca 2008 r. decyzją Prezydenta Miasta z dnia 10 kwietnia 2008 r. nr [...].

Wnioskiem z dnia 15 lutego 2019 r. działający w imieniu S. N. – P. (dalej także jako "wnioskodawca" albo "skarżący") pełnomocnik z wyboru wystąpił do Urzędu Miasta G. o wyrażenie zgody na wgląd w akta sprawy dotyczącej przyznania zaliczki alimentacyjnej małoletniej O. P.

Postanowieniem z dnia 25 lutego 2019 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 74 § 2 w związku z art. 73 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") Prezydent Miasta odmówił S. N. – P. udostępnienia akt postępowania dotyczącego zaliczki alimentacyjnej wypłacanej na O. P.

W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Stosownie zaś do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Elementem, który pozwala zakwalifikować określony podmiot jako stronę w postępowaniu administracyjnym jest interes prawny lub obowiązek. Przyznanie świadczeń w postaci zaliczki alimentacyjnej ma niewątpliwie wpływ na sytuację dłużnika i w takim przypadku wskazuje to na interes faktyczny dłużnika. Interes prawny powinien natomiast wynikać z przepisu materialno-prawnego, w tym przypadku z ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W ocenie organu S. N. – P. nie jest stroną w postępowaniu dotyczącym zaliczki alimentacyjnej wypłacanej na osobę uprawnioną - córkę O. P. W związku z tym organ nie mógł postanowić o udostępnieniu wnioskodawcy akt tego postępowania.

Adresat wydanego rozstrzygnięcia złożył zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji zarzucając naruszenie art. 28 w związku z art. 73 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że nie ma on interesu prawnego w toczącym się postępowaniu, w sytuacji gdy prowadzone postępowanie bezpośrednio dotyczy jego majątku. Wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 października 2015 r. (sygn. akt IV SA/Po 558/15), z którego wynika, że dłużnik alimentacyjny jest stroną postępowania o przyznanie zaliczki alimentacyjnej i winny mu zostać udostępnione akta sprawy.

Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2019 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 28 i art. 73 § 1 oraz art. 144 k.p.a. oraz art. 23 ust. 1 w związku z art. 27 ust. 1, ust. 1a i ust. 7 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 554 ze zm.) utrzymało w mocy zakwestionowane postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zawiera przepisu wprost przyznającego dłużnikowi alimentacyjnemu statusu strony w postępowaniu dotyczącym prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z kolei przepis art. 25 tej ustawy stanowi, że w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Stosowany odpowiednio przepis art. 28 k.p.a. określa, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jednym z wielu uprawnień strony postępowania administracyjnego jest prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (art. 73 § 1 k.p.a.).

Organ odwoławczy zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażane są różne, sprzeczne poglądy, co do tego czy dłużnik alimentacyjny posiada interes prawny, a więc i status strony postępowania w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Kolegium w opozycji do twierdzeń skarżącego w pełni podziela stanowisko i argumentację wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2017 r. (sygn. akt I OSK 2027/16), w którym Sąd orzekający stanął na stanowisku, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania w sprawie o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

W konsekwencji nie sposób zasadnie uznać, iż organ pierwszej instancji naruszył art. 28 lub art. 73 § 1 k.p.a. Dłużnikiem alimentacyjnym jest bowiem osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna, czyli osoba już zobowiązana wyrokiem sądu do comiesięcznej alimentacji. Decyzja o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie ma żadnego wpływu na ten już ustalony wyrokiem sądu obowiązek osoby zobowiązanej. Z punktu widzenia zobowiązanego do alimentów - tutaj dłużnika alimentacyjnego - nie zmieniają się jego obowiązki, a tylko podmiot, któremu za dany okres ma przekazać należności już ustalone sądownie w wysokości kwot określonych decyzją przyznającą prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ten fakt nie czyni dłużnika alimentacyjnego stroną postępowania w sprawie o przyznanie świadczeń, ani w sprawie o nienależnie pobrane świadczenie. Przepis art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy jednoznacznie wskazuje, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania, gdyby bowiem był stroną, to oczywistym byłby obowiązek dostarczenia mu decyzji o przyznaniu świadczeń osobie uprawnionej, a nie wskazanej w tym przepisie informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz o obowiązku zwrotu wraz z odsetkami należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłacanych osobie uprawnionej.

S. N. – P. zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie postanowień.

Zaskarżonemu postanowieniu organu odwoławczego skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 28 k.p.a. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie ma interesu prawnego w toczącym się postępowaniu i nie jest stroną postępowania, w sytuacji gdy prowadzone postępowanie bezpośrednio dotyczy majątku skarżącego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów określa, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Błędny jest pogląd, że wynikający z art. 27 ust. 1 ustawy obowiązek zwrotu należności nie jest dodatkowym obowiązkiem nakładanym na dłużnika w postępowaniu o przyznanie świadczeń, lecz niejako odbiciem obowiązku alimentacyjnego nałożonego wcześniej na dłużnika przez sąd oraz konsekwencją niewywiązywania się dłużnika z tego obowiązku. Czym innym jest bowiem obowiązek alimentacyjny dłużnika, skonkretyzowany orzeczeniem sądu powszechnego, a czym innym przyznanie osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, co pociąga za sobą nowe obowiązki nałożone na dłużnika alimentacyjnego, tylko z tego powodu, że przyznano osobie uprawnionej do alimentów świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Tymi nowymi obowiązkami nałożonymi na dłużnika alimentacyjnego, są w szczególności: obowiązek zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego; obowiązek zwrotu odsetek ustawowych, naliczanych od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (art. 27 ust. 1 in fine i ust. 1a ustawy); obowiązek poddania się dłużnika alimentacyjnego środkom dyscyplinującym (art. 5 ust. 1 - 4a ustawy); obowiązek poddania się kolejności zaspokajania wierzycieli (art. 28 ustawy) oraz obowiązek znoszenia skutków przekazania informacji na podstawie art. 8a ustawy.

W ocenie skarżącego oczywistym jest uznanie, że wydanie przez właściwy organ decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego nakłada na dłużnika nowe obowiązki w rozumieniu art. 28 k.p.a.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że również dłużnik alimentacyjny jest stroną postępowania o przyznanie zaliczki alimentacyjnej i winny mu zostać udostępnione akta sprawy. Nie ma bowiem wątpliwości co do tego, że w wyniku przyznania zaliczki alimentacyjnej na rzecz małoletniej O. P. doszło do nałożenia nowych obowiązków na skarżącego. Ponadto, pozbawiając skarżącego dostępu do akt sprawy administracyjnej, pozbawia się go prawa do weryfikacji, czy zaliczka została przyznana zgodnie z prawem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do treści art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Co istotne, w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze powyżej określony zakres kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a. przewiduje, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej, w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.

Zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy udostępnienia skarżącemu akt postępowania dotyczącego zaliczki alimentacyjnej wypłaconej na O. P., zostało wydane na podstawie art. 74 § 2 w związku z art. 73 § 1 k.p.a. Ten ostatni przepis stanowi, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Regulacja ta wprost posługuje się sformułowaniem "strona", które należy doczytywać w związku z treścią art. 28 k.p.a. Do regulacji zawartych w k.p.a. nawiązywał również art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej stanowiąc, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą, a także przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Zasadniczą kwestią sporną miedzy skarżącym a organami orzekającymi w sprawie było to czy dłużnikowi alimentacyjnemu przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zaliczki alimentacyjnej. Sąd po rozważeniu argumentów obydwu stron doszedł do przekonania, że prawidłowe jest stanowisko organów, które uznały, że dłużnikowi alimentacyjnemu (skarżącemu) nie przysługuje przymiot strony, a w konsekwencji nie może on korzystać z uprawnień określonych w art. 73 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis ten nie stanowi jednak samoistnej normy prawnej do uznania danej osoby za stronę postępowania, gdyż ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Pojęcie "interes prawny", na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, a mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania.

Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania.

Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 1999 r. sygn. akt IV SA 1285/98, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 czerwca 2017 r.; sygn. akt II SA/Lu 397/17; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się zasadnie, że okoliczność wskazująca na to, że art. 73 § 1 k.p.a. posługuje się pojęciem strony nie oznacza, że jest to inna strona niż strona w postępowaniu "głównym" czyli takim, które zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy. Postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego, zależnego od postępowania głównego. To w postępowaniu głównym organ administracji publicznej rozstrzyga sprawę administracyjną. Skoro postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania głównego, to także i krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie jest ustalany odrębnie od tego, który organ orzekający ustalił na potrzeby postępowania głównego. Skoro art. 73 § 1 k.p.a. wyraźnie stanowi, że strona ma prawo wglądu do akt, a także sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów - to przepis ten wyraźnie wskazuje na pojęcie strony ustalone przez organ na potrzeby postępowania głównego, a nie wpadkowego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2017 r.; sygn. akt II OSK 2668/15; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy podkreślić, że zaliczka alimentacyjna oznacza kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Istota zaliczki alimentacyjnej polega na częściowej lub całkowitej spłacie ciążącego na dłużniku alimentacyjnym zobowiązania w postaci świadczenia alimentacyjnego i wobec tego decyzja o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej na rzecz osoby uprawnionej nie wpływa na sytuację prawną dłużnika alimentacyjnego, w tym nie powoduje powstania po jego stronie nowych obowiązków prawnych. Sąd orzekający podziela pogląd, że jakkolwiek przyznanie świadczenia i w konsekwencji obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń na rzecz organu jako wierzyciela może wiązać się z dodatkowym obowiązkiem, to nie daje to jednak podstaw do uznania dłużnika alimentacyjnego za stronę postępowania w prowadzonego w przedmiocie jego przyznania. Przyznanie świadczenia jest konsekwencją niezrealizowania obowiązku alimentacyjnego stwierdzonego zaświadczeniem organu egzekucyjnego o bezskuteczności egzekucji.

Należy w tym miejscu wskazać, że w świetle art. 10 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ustalenie prawa do zaliczki następowało na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki, jej przedstawiciela ustawowego albo opiekuna prawnego. Zbliżoną treść zawiera art. 15 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi, że ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Zatem stroną postępowania w przedmiocie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej (świadczeń z funduszu alimentacyjnego) są wyłącznie podmioty wymienione w tych przepisach. Podkreślić w związku z tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje stanowisko, że rozstrzygnięcie, czy dłużnikowi alimentacyjnemu przysługuje status strony w postępowaniu o przyznanie świadczeń osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego w tym przypadku, musi uwzględniać specyfikę szeroko pojętego postępowania w sprawie przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, prowadzonego na podstawie obowiązującej w tej materii ustawy. Stroną takiego postępowania - jak wskazano powyżej - jest osoba uprawniona do świadczeń alimentacyjnych, a nie dłużnik alimentacyjny, co wynika wprost ze wskazanych regulacji. Podkreślić nadto należy, że obowiązująca obecnie ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nakłada na wnioskodawcę obowiązki związane z wykazaniem uprawnienia do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (zob.: art. 15 ust. 3, ust. 4 i ust. 7 ustawy).

Co ważne, przepisy rozdziału 4 tej ustawy zatytułowanego "Zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego" nie przewidują aktywnej roli dłużnika alimentacyjnego w toczącym się postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przepis art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy nakazuje organowi właściwemu wierzyciela jedynie przekazanie dłużnikowi alimentacyjnemu (a także organowi właściwemu dłużnika) informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Aktywnej roli dłużnika alimentacyjnego w toczącym się postępowaniu o przyznanie zaliczki alimentacyjnej nie przewidywały nadto przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (zob. postanowienia Rozdziału 3 zatytułowanego "Zaliczka alimentacyjna").

Zapisy przyjęte we wskazanych wyżej aktach prawnych jednoznacznie wskazują, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania w przedmiocie przyznania osobie uprawnionej prawa do zaliczki alimentacyjnej (obecnie świadczeń z funduszu alimentacyjnego). Gdyby bowiem ustawodawca uważał dłużnika alimentacyjnego za stronę postępowania w sprawie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego uregulowałby ten status wprost w przepisach ustawowych. Co równie istotne, przepis art. 27 ust. 7 pkt 1 obecnie obowiązującej ustawy byłby zbędny z tego względu, że stronie postępowania doręczane są wszystkie rozstrzygnięcia zapadające w sprawie, w związku z czym nie ma potrzeby przekazywania stronie postępowania odrębnej informacji o wydanym orzeczeniu.

W świetle powyższych rozważań nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżącemu - jak trafnie stwierdził organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu - nie przysługiwał przymiot strony postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej przyznania świadczeń na rzecz małoletniego dziecka. Przyznanie świadczeń i w konsekwencji obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz organu jako wierzyciela, może wiązać się z dodatkowym obowiązkiem, niemniej jednak nie daje to podstaw do uznania dłużnika alimentacyjnego za stronę postępowania głównego jak i incydentalnego (w przedmiocie udostępnienia akt sprawy).

Wbrew twierdzeniom skarżącego, interesu prawnego nie należy upatrywać w obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego kwot wypłaconych na rzecz osób uprawnionych. W tym bowiem przypadku obowiązek świadczeń alimentacyjnych znajduje źródło w wyroku sądu powszechnego opatrzonego klauzulą wykonalności, natomiast twierdzenia odnośnie spłaty zadłużenia do rąk przedstawiciela ustawowego osób uprawnionych mogą mieć znaczenie w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez właściwego komornika.

Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane postanowienia naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.