Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 938/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2011 nr 222 poz 1321
law: Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 7, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 174 pkt 1 i 2, art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 288/13 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz K. S. 100 (sto) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 października 2013 r. (sygn. akt VI SA/Wa 288/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. (nr [...]) wydaną w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] marca 2012 r. w B. na ul. Ł. - drodze na której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 ton - inspektorzy transportu drogowego przeprowadzili kontrolę zespołu pojazdów składającego się z pojazdu marki IVECO o nr rejestracyjnym [...] oraz naczepy marki B. o nr rejestracyjnym [...]. Kontrolowanym zespołem pojazdów, kierowanym przez K. M., w ramach działalności gospodarczej prowadzonej K. S. wykonywany był przewóz ładunku towaru niebezpiecznego [...] na trasie G. – B.. Kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Zespół pojazdów został skierowany na punkt ważenia znajdujący się w B. przy ul. A., droga krajowa nr [...], celem dokonania ważenia w miejscu legalizowanym. W ramach ważenia dokonanego za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych typu LP 600 o nr fabrycznych [...] oraz [...], posiadających świadectwa legalizacji, przeprowadzona została kontrola nacisków osi i masy całkowitej, która wykazała przekroczenie dopuszczalnego nacisku potrójnej osi nienapędowej naczepy przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 o 2,6 t (rzeczywisty nacisk potrójnej osi nienapędowej naczepy wyniósł 24.400 t). Protokół kontroli kierowca podpisał bez uwag nie żądając powtórnego ważenia.

Pismem z dnia [...] marca 2012 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił K. S. (dalej: skarżącego) o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą, pouczając stronę o treści art. 10 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 16 kwietnia 2012 r. wskazał, że kontrolę przeprowadzono wagami do pomiarów statycznych typu SAW oraz LP 600, które nie mogą służyć do wyznaczania

rzeczywistej masy pojazdu oraz pomiarów nacisków osi wielokrotnych. Powołał się przy tym na stanowisko Głównego Urzędu Miar oraz Najwyższej Izby Kontroli zawartym w wystąpieniu pokontrolnym z dnia [...] lipca 2011 r. Wniósł o umorzenie postępowania, a ponadto załączył podpisaną przez siebie i przez kierowcę K. M. "Instrukcję trasy przejazdu dla kierowcy".

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na K. S. karę pieniężną w wysokości 5.400 zł. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 13 ust. 1, art. 13g ust. 1, art. 40c, art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.) oraz lp. 6.6.lit. c/ załącznika nr 2 do tej ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 951 ze zm.), rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t (t.j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 933 ze zm.), rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t (t.j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 932 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: "k.p.a.").

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego zawartych w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. organ wskazał, że kontrolę nie przeprowadzono wagami typu SAW i LP 600, lecz jedynie wagami typu LP 600, w związku z czym argumenty zawarte w tym piśmie odnośnie wag typu SAW są nietrafne. Ponadto odnosząc się do opinii Głównego Urzędu Miar na temat wag typu LP 600, z której wynika, że tego typu wagami nie powinno się wyznaczać masy całkowitej kontrolowanego pojazdu wskazał, iż przedmiotem postępowania nie jest przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego, a przekroczenie dopuszczalnego nacisku potrójnej osi nienapędowej naczepy, w związku z czym opinia ta nie znajduje w niniejszej sprawie uzasadnienia. Organ nie znalazł także podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy –

Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 222, poz. 1321).

W odwołaniu od pierwszoinstancyjnej decyzji skarżący podniósł m.in., że w certyfikacie Głównego Urzędu Miar dla wag LP 600 podano, że wskazania cząstkowe dotyczące nacisków kół lub osi pojazdu dokonywane za pomocą tych wag nie powinny być wykorzystywane do wyznaczania sumarycznej masy pojazdu. Masa całkowita, to nie to samo co "sumaryczna masa pojazdu", o której mówi Główny Urząd Miar. Nacisk osi wielokrotnej kontrolowanego pojazdu wyznaczono sumując naciski osi składowych. Poprzez to sumowanie wyznaczono w tym zakresie sumaryczną masę pojazdu.

Decyzją z dnia [...] października 2012 r. (nr [...]) Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r.

Główny Inspektor Transportu Drogowego przyjął za prawidłową argumentację zawartą w treści skarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślił, że miejsce ważenia pojazdu legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] lipca 2011 r. Wagi posiadały w chwili kontroli ważne świadectwa legalizacji ponownej, wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w S. z terminem ważności do [...] października 2013 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzenia pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono raz, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

Ponadto w trakcie kontroli drogowej nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Z certyfikatu zatwierdzenia wagi typu LP 600 wynika bowiem, że wagi te nie powinny być używane do wyznaczania masy całkowitej pojazdu (pkt 2.4 certyfikatu), gdyż zgodnie z instrukcją ważenia służą do określenia nacisków na osie pojazdów, co jedynie miało miejsce w tym przypadku. Dlatego też w ocenie organu odwoławczego bezzasadna jest argumentacja odwołania w zakresie w jakim wagi te nie mogą służyć do wyznaczania nacisków osi wielokrotnych przez sumowanie wyników poszczególnych osi.

Odnosząc się do podnoszonej przez stronę kwestii raportu Najwyższej Izby Kontroli oraz stanowiska Głównego Urzędu Miar organ wskazał, że stanowisko to nie jest wiążące dla organów stosujących prawo, tym bardziej że nie zostało poparte żadną analizą prawną mającą związek ze stanem faktycznym rozpatrywanej sprawy.

Organ wskazał, że obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, w art. 2 ust. 2 jednoznacznie określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy pojazdu do obliczania wysokości kary. W dyrektywie brak jest zakazu dopuszczania wag o klasie dokładności III (takich jak wagi typu LP 600), do dokonywania pomiaru masy całkowitej pojazdu. Również rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych dopuszcza w tym zakresie wagi o klasie dokładności od I do III.

Organ przywołując treść art. 51 ustawy – Prawo o ruchu drogowym podkreślił, że przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Jeśli przewoźnik ma trudności z takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenie nacisków osi, winien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji zawarł nadto szeroki wywód, odnoszący się do art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, który stwarza możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. W tym kontekście podkreślił, że strona w toku całego postępowania nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności realizacji czynności związanych z przejazdem oraz że nie miała wpływu na powstanie naruszenia obowiązujących regulacji.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o jej uchylenie. Skarżący powtórzył swoją argumentację zawartą w odwołaniu, co do niemożności sumowania dokonywanych za pomocą wag LP 600 pomiarów nacisków osi celem wyznaczenia sumarycznego nacisku osi wielokrotnej. Dodatkowo wskazał, że twierdzenie organu odwoławczego, iż stanowisko Najwyższej Izby Kontroli nie jest wiążące dla organów stosujących prawo stanowi naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. Nie zgodził się również z twierdzeniem organu, że nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego dochowanie należytej staranności przy wykonywaniu przewozu drogowego. Wskazał, że kierowca

miał wyznaczoną przez niego ustnie i pisemnie trasę, do której się nie zastosował, co przedstawił w piśmie do organu pierwszej instancji, załączając kopię dokumentu. Wywiódł, iż kierowca samowolnie zmienił trasę przejazdu nie informując go o tym działaniu, na co jako pracodawca nie miał żadnego wpływu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę podkreślił, że zawarte w protokole kontroli wyniki ważenia pojazdu jednoznacznie wskazują, że kontrolowany pojazd przekraczał odnotowane w tym protokole dopuszczalne naciski osi na drogę, co skutkowało nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że podmiot wykonujący przejazd nie dysponował zezwoleniem na przejazd pojazdem nienormatywnym. Wskazał także, że również bezsporna jest okoliczność, iż droga wojewódzka nr 858, na której odbywał się kontrolowany przejazd, należy do sieci dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Ustosunkowując się do zarzutu wadliwego przeprowadzenia ważenia pojazdu Sąd w pierwszej kolejności zauważył, że z istoty uproszczonego i specyficznego postępowania, jakim jest postępowanie kontrolne pojazdu wykonywane na drodze, wynika, iż wiarygodny materiał dowodowy można zgromadzić przede wszystkim "na gorąco" w trakcie wykonywanych czynności kontrolnych. Dowód z dokumentu urzędowego jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali na drodze. Protokół podpisany przez osoby uczestniczące w czynności kontroli, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone, może być zatem podważony jedynie przez konkretny dowód wskazujący, że dane w nim utrwalone są nieprawdziwe. W niniejszej sprawie kierujący pojazdem nie wniósł do sporządzonego przez właściwy organ protokołu żadnych uwag bądź zastrzeżeń. Brak jest zatem podstaw prawnych do zmiany ustaleń zawartych w protokole kontroli.

W dalszej kolejności Sąd stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż pomiarów pojazdu dokonano na stanowisku spełniającym normy, przebadanym geodezyjnie (czego dowodem jest protokół z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów sporządzony przez uprawnionego geodetę) przy użyciu nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych, posiadających ważne świadectwo zgodności wydane przez Okręgowy Urząd Miar na podstawie dyrektywy WE nr 90/384/EWG, zmienionej Dyrektywą Rady 93/68/EWG. Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r.

Nr 243 poz. 2441) prawna kontrola metrologiczna przyrządów pomiarowych jest wykonywana m.in. przez legalizację ponowną w stosunku do przyrządów pomiarowych wprowadzonych do obrotu lub użytkowania. Przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub do użytkowania po dokonaniu oceny zgodności z zasadniczymi wymaganiami, zwanej dalej "oceną zgodności", na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087 ze zm.), które są stosowane w dziedzinach, o których mowa w ust. 1, i zostały określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, podlegają w użytkowaniu prawnej kontroli metrologicznej. Sąd stwierdził, że obydwie wagi użyte przy niniejszej kontroli legitymowały się ważną legalizacją (w aktach znajdują się bowiem świadectwa legalizacji ponownej dla każdej z wag).

W odniesieniu do zarzutów kierowanych co do zastosowanych wag typu LP 600 (które nie mogą służyć do pomiaru masy całkowitej pojazdu - DMC), Sąd zwrócił uwagę, że stanowisko Głównego Urzędu Miar i Najwyższej Izby Kontroli, na które powołuje się skarżący w swojej skardze o niemożności użycia wag SAW 10C - a pośrednio także wag LP 600 - do ustalenia DMC nie zostało poparte żadną analizą prawną ani tym bardziej faktyczną i nie zawiera uzasadnienia, które mogłyby doprowadzić do takich wniosków. Tym samym nie pozwala na dokonanie rzetelnej analizy i wyciągnięcia poprawnych wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Istotne jest to chociażby z uwagi na fakt, że wagi o dokładności IIII (dokładność zwykła) zostały dopuszczone stosownymi dokumentami do dokonywania za ich pomocą procesu ważenia DMC.

W ocenie Sądu wyznaczenie masy pojazdu za pomocą wag typu LP 600 (o wskazanych w decyzji numerach posiadających aktualne świadectwo legalizacji) poprzez sumowanie poszczególnych nacisków osi przy spełnieniu wymagań homologacji wagi jest technicznie dopuszczalne i organ prawidłowo przyjął, że stanowisko Głównego Urzędu Miar zawarte w piśmie z dnia 22 kwietnia 2011 r., na które powołuje się skarżący nie jest w tej sprawie dla niego wiążące.

Obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, która ma zastosowanie do wszystkich wag nieautomatycznych, w art. 2 ust. 2 wyraźnie określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary. W załączniku nr 1 w wymogach metrologicznych określono klasy dokładności wag od I do IIII. Jednocześnie w ww. dyrektywie brak jest stwierdzenia, że wagami o klasie dokładności IIII nie można dokonywać pomiaru masy

całkowitej. Przepisy dopuszczają wagi o klasie dokładności IIII do ważeń wykorzystywanych dla ustalenia masy do obliczania kary (art. 2 ust. 2 w zw. z załącznikiem nr 1 "wymogi metrologiczne" lp. 2.1 ww. dyrektywy). Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152), także określa wagi o klasie dokładności od I do III.

Sąd stwierdził, że z certyfikatu zatwierdzenia wag typu EW NR PL 05 004 dołączonego do instrukcji wag LP 600 wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Zgodnie z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania (...) kar (...) lub podobnych typów opłat.

Sąd stwierdził także, że zgodnie z warunkami instrukcji obsługi tych wag, użytych do kontroli w niniejszej sprawie, dopuszcza się sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi.

W rozpoznawanej sprawie do ważenia użyto dwóch wag o numerach podanych wyżej, a więc ważenia dokonano zgodnie z instrukcją obsługi wag. Wagami użytymi do kontroli można było mierzyć obciążenia kół bez wykorzystania specjalnych środków na wszystkich normalnych nawierzchniach dróg. Ponieważ ważenia dokonano na przygotowanym przez geodetę stanowisku do ważenia pojazdów, wymaganie powyższe zostało spełnione. Zatem nietrafny był zarzut skarżącego o dokonaniu pomiarów niezgodnie z warunkami instrukcji obsługi wag użytych do kontroli. W oświadczeniu załączonym do protokołu kontroli kierowca pojazdu stwierdził, że został poinformowany o zasadach ważenia oraz stwierdził, że udostępniono mu instrukcję ważenia i wyniki pomiarów.

Sąd dalej wyjaśnił, że w istocie instrukcja użycia wag, którymi przeprowadzono pomiary, nie jest prawem powszechnie obowiązującym, to jednak należy mieć na uwadze fakt, iż wagi są jedynie instrumentem, za pomocą którego przeprowadza się kontrole. Konicznym jest zatem by posiadały aktualną legalizację i jeżeli dodatkowo je

to dotyczy, by posiadały deklarację zgodności. Wymagania te wagi użyte do kontroli spełniały, co wynika z akt sprawy.

Sąd wskazał, że Inspekcja Transportu Drogowego jest instytucją wyspecjalizowaną w zakresie przeprowadzania kontroli pojazdów, a przeprowadzając od wielu lat kontrole nabyła doświadczenie, w wyniku którego stwierdziła, że dla uniknięcia błędów przy pomiarach nacisku osi na drogę należy od wyników ważenia odejmować pewne ich wielkości (200 kg i 2%). Odejmowanie tych wielkości od wyników ważenia, jest okolicznością korzystną dla kontrolowanego i sprawia, że wyniki pomiarów są niższe od wskazań wag, co ma wpływ na ewentualną wysokość kar.

Konkludując, zgodnie z art. 13g ust. 1a ustawy o drogach publicznych, karę, o której mowa w ust. 1, ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu. W przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Jeżeli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi występują na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Według wskazań cytowanego przepisu kara została nałożona za przekroczenia nacisków osi pojazdu silnikowego i naczepy.

W ocenie Sądu także zarzut dotyczący braku uwzględnienia nieprzestrzegania przez kierowcę zespołu pojazdów uzgodnionej z pracodawcą trasy jako przesłanka braku odpowiedzialności przedsiębiorcy nie może zostać uwzględniony. Z akt sprawy wynika, że protokół sporządzony przez właściwy organ w obecności i przy udziale kierowcy został przez tego kierowcę podpisany, co oznacza również, że kierowca "oświadczył", że został poinformowany m.in. o zasadach przeprowadzonej kontroli oraz przysługujących mu w czasie kontroli prawach. Nie załączył w tym zakresie żadnych wyjaśnień, które zostały podniesione dopiero na etapie już wszczętego w tej sprawie postępowania. W tej sytuacji art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, nie może mieć zastosowania, gdyż skarżący jako pracodawca ponosi odpowiedzialność za działania swoich pracowników podejmowane w ramach stosunku zatrudnienia i nie została uprawdopodobniona w przekonujący sposób kwestia zachowania pod tym względem należytej staranności w realizacji czynności związanej z przejazdem oraz ewentualnego braku wpływu na powstałe naruszenie.

W podstawie prawnej wyroku Sąd powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.".

K. S. zaskarżył wyrok opisany wyżej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

W skardze kasator zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.:

1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżący uprawdopodobnił, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia;

2/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., polegające na nie uchyleniu zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy postępowanie dowodowe prowadzone było w sposób niepełny, w szczególności organ nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego lub też nie zasięgnął opinii Głównego Urzędu Miar, co do możliwości wykorzystywania wag przenośnych typu LP 600 do obliczania łącznego nacisku osi wielokrotnej - poprzez sumowanie nacisku osi składowych.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie nie zgodził się ze stanowiskiem WSA w Warszawie, że jako pracodawca ponosi odpowiedzialność za działania swoich pracowników podejmowane w ramach stosunku zatrudnienia. Wskazał, że nie był obecny przy dokonywaniu kontroli; nie miał wpływu na to, że kierowca podpisał protokół kontroli bez uwag i nie zażądał powtórnego ważenia samochodu; natomiast po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania złożył wyjaśnienia do protokołu kontroli oraz "Instrukcję trasy przejazdu" dla kierowcy z ładunkiem A.D.R., który to dokument świadczy o dochowaniu należytej staranności przed podmiot wykonujący przejazd, aby przejazd został dokonany w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami oraz podkreślił, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Jako właściciel podmiotu wykonującego przejazd nie miał bezpośredniego wpływu na działania swoich pracowników, tym bardziej w sytuacji, gdy pracownik samowolnie zmienił trasę przejazdu, wbrew otrzymanym na piśmie instrukcjom, których otrzymanie poświadczył własnoręcznym podpisem.

Skarżący zwrócił uwagę na nieprawidłowe posługiwanie się wagą LP 600 podkreślając, że zarzuty nie dotyczą kwestii masy całkowitej pojazdu, lecz sposobu obliczenia nacisku osi wielokrotnej. Twierdził, że skoro wagi przenośne nie mogą być używane do pomiaru masy całkowitej, to nie mogą one również być stosowane do pomiaru osi wielokrotnych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zasada pomiaru dwiema wagami do pomiarów statycznych wartości DMC oraz łącznego nacisku osi wielokrotnej jest identyczna. W opisanej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kontrolując zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2012 r. powinien był uchylić obie decyzje organów, nakazując przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób wyczerpujący, w szczególności poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub zwrócenie się do Głównego Urzędu Miar z zapytaniem, czy wagi przenośne typu LP 600 mogą być wykorzystywane do obliczania łącznego nacisku osi wielokrotnej poprzez sumowanie nacisku osi składowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to jego związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu (pkt 1) albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W niniejszej sprawie, choć podstawa kasacyjna wniesionej skargi kasacyjnej nie została sformułowana w sposób precyzyjny (skarżący przywołując art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy), to przyjąć należy, że w istocie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. na zarzucie naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego w konsekwencji zaakceptowania przez ten Sąd niezastosowania przez organy art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia

18 sierpnia 2011 r.o zmianie ustawy-Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych

ustaw, w sytuacji, gdy skarżący uprawdopodobnił, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia oraz na zarzucie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania poprzez uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zaakceptowaniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organy art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. wskutek przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób niepełny; w szczególności nie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub też nie zasięgnięcia opinii Głównego Urzędu Miar, co do możliwości wykorzystywania wag przenośnych typu LP 600 do obliczania łącznego nacisku osi wielokrotnej poprzez sumowanie nacisku osi składowych.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005/6/120; zob. szerzej: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 419).

Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności do zarzutu polegającego na naruszeniu przez Sąd I instancji przepisów postępowania poprzez zaaprobowanie przyjętej przez organy podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, przyjąć należy, że jest on uzasadniony.

Istota sporu w tym zakresie sprowadza się do tego, czy do ustalenia wartości łącznego nacisku potrójnej osi nienapędowej naczepy użyto przewidzianych do tego celu wag, a zatem czy wskazane w protokole wyniki kontroli odpowiadają faktycznemu stanowi rzeczy. Poczyniona uwaga jest o tyle istotna jeśli zważyć, że skoro ustawa nałożenie kary i jej wysokość uzależnia od wyników kontroli (wyników ważenia), to takie ustalenia warunkujące zastosowanie określonej sankcji w postaci kary pieniężnej, nie mogą budzić żadnych wątpliwości odnośnie prawidłowości ich przeprowadzenia. Należy bowiem podkreślić, że w sytuacji, kiedy wysokość kary pieniężnej za przeładowanie pojazdu jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnić niebudzącą wątpliwości rzetelność ważenia, a jeśli wątpliwość w tej kwestii jest podnoszona, to rzeczą organu jest wykazać jej niezasadność przy pomocy dostępnych środków dowodowych (zob. wyrok NSA z dnia

8 września 2015 r., II GSK 1833/14, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy bezspornie wynika, że pomiaru kontrolowanego pojazdu (dwuosiowego) wraz z naczepą (trzyosiową) dokonano przy pomocy dwóch wag typu LP 600 (o nr fabrycznych [...] i [...]), posiadających w chwili dokonywania kontroli ważne świadectwa legalizacji ponownej oraz legitymujących się "Certyfikatem zatwierdzenia typu WE Nr PL [...]", które to dokumenty potwierdzały spełnienie stosownych wymagań w zakresie wymagań metrologicznych, jakim powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz ich zgodność z dyrektywą Rady (WE) nr 90/384/EWG. Z akt sprawy wynikało też, że procedura ważenia została przeprowadzona w miejscu do tego przeznaczonym i odpowiednio wypoziomowanym, co zostało potwierdzone przez uprawnionego geodetę protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów.

W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią jest jednak nie to, czy organy przy ważeniu naczepy posługiwały się nielegalnymi urządzeniami, ale to, czy legalne urządzenia posiadające odpowiednie legalizacje i certyfikaty zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem, a mianowicie czy zastosowane do pomiaru kontrolnego w rozpoznawanej sprawie wagi mogły służyć do ustalenia nacisku na oś wielokrotną (potrójną) kontrolowanej naczepy.

Sąd I instancji oceniając dokonane w tym zakresie ustalenia organów administracji powołał się na "Instrukcję obsługi" wag LP 600, przyjmując, że "zgodnie z warunkami obsługi tych wag, użytych do kontroli w niniejszej sprawie, dopuszcza się sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi". Sąd stwierdził, że skoro do ważenia użyto dwóch wag o wskazanych numerach, to ważenia dokonano zgodnie z instrukcją obsługi wag.

Z taką konstatacją Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie nie sposób się zgodzić. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że co prawda instrukcja użycia wag, którymi przeprowadzono pomiary nie stanowi podstawy prawnej rozstrzygnięcia, to jednak dokument ten może i powinien być brany pod uwagę, jako środek dowodowy w procesie ustalania, czy uzyskany wynik ważenia jest rzetelny i nie budzi wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2016 r., II GSK 51/15, publ.:Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z treści znajdującego się w aktach sprawy dokumentu: "LP 600 Intercomp LP 600 Instrukcja obsługi" wynika, że niniejsza instrukcja opisuje procedury obsługi i kalibracji elektronicznej przenośnej wagi typu LP 600 firmy Intercomp przeznaczonej do statycznego pomiaru nacisków kół i osi pojazdów. W pozycji "Charakterystyka" (na str. 3 instrukcji) wskazano, że "zestawy 2 sztuk wag mogą być łączone ze sobą w zespoły ważące". Natomiast w pozycji "Procedury ważenia" (na str. 9 instrukcji) wyjaśniono, że "wagi LP 600 mogą pracować każda oddzielnie, lub w zespole ważącym, co umożliwia pomiary nacisku kół i nacisku osi pojazdu".

Analizując przywołaną, a zarazem istotną z punktu widzenia ocenianej kwestii treść ww. instrukcji nie sposób zaaprobować stanowiska Sądu I instancji oraz organów, że przy użyciu dwóch sztuk wag typu LP 600 możliwe jest dokonywanie pomiaru nacisków w przypadku osi wielokrotnych. Należy zauważyć, że instrukcja rozróżnia zestawy i zespoły wag. Zestawem są 2 sztuki wag (tak, jak zostało to użyte w rozpoznawanej sprawie), natomiast zespołem ważącym są przynajmniej dwa zestawy wag. Należy na tej podstawie dojść do wniosku, że wagi typu LP 600 nie wykluczają pomiaru nacisku osi pojazdu zarówno pojedynczej jak i wielokrotnej, jednakże wykazane w instrukcji rozróżnienie może wskazywać na to, że w przypadku pomiaru nacisku osi wielokrotnej winno to następować poprzez równoczesne użycie zestawów wag w zależności od ilości osi, pracujących w zespole ważącym. Okoliczność ta jednak nie została należycie zbadana przez organy administracji, a Sąd I instancji zaaprobował taki stan rzeczy.

W tej sytuacji postawiony Sądowi I instancji zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. należało uznać za usprawiedliwiony.

Na marginesie wskazać należy, że pomimo wezwania Sądu I instancji (zarządzenie z dnia 2 kwietnia 2013 r. – k. 12 akt sądowoadministracyjnych) do nadesłania przez organ świadectwa homologacji ww. wag dokument taki nie został przedłożony do akt.

Z uwagi na to, że stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony, to za przedwczesne należy uznać odniesienie się do postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdyż takie odniesienie byłoby możliwe tylko w przypadku niewadliwie ustalonego stanu faktycznego, tj. w przypadku jednoznacznego stwierdzenia, że przejazd po drodze publicznej odbywał się pojazdem nienormatywnym.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji przeprowadzi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji uwzględniając powyższe uwagi dotyczące niepełnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, tj. technicznej możliwości ustalania przez wagi typu LP 600 wartości nacisku osi wielokrotnej.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. ograniczając je do zwrotu 100 zł opłaty kancelaryjnej tytułem sporządzenia uzasadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.

Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j.: Dz. U z 2013 r., poz. 461 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.