Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 615/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 2, art. 64 ust. 2, art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 7, art. 92c
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 140ea ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Adam Osik, Protokolant: Specjalista Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako "WITD"), działając na podstawie art. 92a ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września

2001 r. o transporcie drogowym (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2201), dalej powoływanej także jako "u.t.d.", decyzją z dnia 14 listopada 2022 r. nr WITD.DI.0152.XI1364/41/22 nałożył na N. Spółkę z o.o. z siedzibą w K. (dalej również jako "spółka", "strona" albo "skarżąca") karę pieniężną w wysokości 10.000 zł z tytułu dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona o co najmniej 20 %, stanowiącego naruszenie ujęte pod lp. 10.2.4. załącznika nr 3 do u.t.d.

W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, że w dniu 7 września 2022 r., około godz. 9:30, na ul. [...] w S. zatrzymano do kontroli pojazd ciężarowy Mercedes o nr rej. [...]. Pojazdem kierował P. K. Podczas kontroli ustalono, iż pojazdem tym wykonywany był krajowy transport drogowy ładunku sypkiego, tj. piasku, z G. do K. Kierowca realizował operację transportową na podstawie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego nr [...] wystawionego na rzecz przedsiębiorcy N. Spółki z o.o. z siedzibą w K.

W związku z podejrzeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych pojazd poddano wyznaczeniu masy rzeczywistej oraz nacisków osi na punkcie kontroli mieszczącym się w G. Czynności kontrolno-pomiarowe przeprowadzono na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do pomiaru mas i nacisków osi za pomocą przenośnych wag do pomiarów dynamicznych o nr fabrycznym EWP WWSE 022.

Przed rozpoczęciem pomiarów kierowca został pouczony o zasadach kontroli nacisków osi i masy pojazdu, z instrukcją przeprowadzenia procedury ważenia i o przysługujących mu uprawnieniach. Kierowcy okazano aktualne świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych i protokół z pomiaru równości terenu na stanowisku ważenia pojazdów oraz umożliwiono mu wgląd do instrukcji obsługi urządzeń pomiarowych. Punkt wagowy wyposażony był we wnęki o głębokości dostosowanej do wysokości użytych wag. Podczas wykonywania pomiarów strefa ważenia nie zawierała żadnych zanieczyszczeń. Ważenie zespołu pojazdów przeprowadzono zgodnie z instrukcją obsługi wag. Kierowca był obecny przy sprawdzaniu normatywności pojazdu oraz widział wyniki pomiarów. Kierowca nie wniósł jakichkolwiek uwag do wykonywanych czynności kontrolnych.

W wyniku przeprowadzonego pomiaru stwierdzono, że rzeczywista masa całkowita wynosiła 45,4 t, zatem przekroczono dopuszczalną wartość (34 t) o 11,4 t, co stanowiło przekroczenie o 33,53%.

Z kontroli sporządzony został protokół kontroli nr [...], który kierowca podpisał bez wnoszenia uwag do jego treści.

Organ wyjaśnił, że w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Obie sankcje nie są ze sobą tożsame, zarówno od strony przedmiotowej jak i podmiotowej oraz wynikają z odrębnych przepisów.

Organ wskazał nadto, że strona winna posiadać odpowiednią wiedzę, pozwalającą na prawidłową organizację wykonywanych przez nią przewozów, nadto stwierdził, że nie wykazała ona okoliczności objętych hipotezą art. 92c u.t.d.

Decyzją z dnia 8 maja 2023 r. nr BP.501.2501.2022.0155.GD11.402473 Główny Inspektor Transportu Drogowego (określany dalej jako "GITD"), po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Spółkę, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775), powoływanej dalej jako "k.p.a.", art. 4 pkt 22 lit. l, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 2 u.t.d. (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2021), lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 64 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 988), powoływanej dalej jako "p.r.d.", § 3 ust. 1 pkt 11, § 3 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy szczegółowo przedstawił stan faktyczny i prawny zaistniały w sprawie oraz przebieg postępowania.

Organ wyjaśnił, że w dniu kontroli samochodem ciężarowym strona wykonywała przejazd drogowy z ładunkiem piasku (ładunek podzielny). Kontrolowany pojazd został zważony za pomocą wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu WWS o nr fabrycznym EWP-WWSE-022, która legitymowała się świadectwem legalizacji ponownej z dnia 23 lipca 2021 r., wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Gdańsku Wydział Zamiejscowy w Tczewie z datą ważności do dnia 23 sierpnia 2023 r. W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej normy w zakresie masy pojazdu. Rzeczywista masa całkowita pojazdu 45,4 (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 11,41 (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 33,52 %); przewoźnik drogowy nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Zgodnie z lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona powyżej 20 %, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 złotych.

Odnosząc się do argumentacji strony zawartej w odwołaniu, organ odwoławczy zauważył, że postanowieniem nr [...] uzupełniono materiał o dowód w postaci instrukcji użytkownika przenośnej wagi samochodowej WWS z terminalem 3590 EXP AF09 z pomiarem statycznym i dynamicznym numer seryjny EWP-WWSE-022/PL 93-2017. Strona w piśmie z dnia 28 marca 2023 r. złożyła wyjaśnienia, w których wskazała, że maksymalne obciążenie na oś wagi WWS wynosi 20 000 kg, a zapis ten odnosi się zarówno do osi pojedynczej, jak i wielokrotnej. W związku z tym waga posłużyła do określenia nacisku na oś wielokrotną, której wartość przekraczała 20 000 kg. W ocenie strony poszerzenie materiału dowodowego nie pozwala na stwierdzenie, iż uzyskane w czasie kontroli pomiary pozwalają obliczyć w sposób obiektywny i precyzyjny rzeczywiste naciski na osie w kontrolowanym pojeździe oraz jego masę.

Zdaniem organu odwoławczego, treść instrukcji użytkowania wagi samochodowej WWS o nr seryjnym EWP-WWSE-022, w pkt 2 (dane techniczne wagi) w sposób jednoznaczny wskazuje, że "obciążenie maksymalne na oś 20 000 kg", a "obciążenie maksymalne na koło 10 000 kg". W związku z tym, producent używa słowa "oś", a nie określenia "grupy osi", czyli co najmniej dwóch osi. Z wydruku wagi nr ID 25 z 07/09/22 godz. 10:07, jednoznacznie wynika, iż żadne obciążenie na oś pojazdu nie przekraczało 20 000 kg, a zatem waga została użyta zgodnie z postanowieniem instrukcji użytkownika, a jej wyniki są wiarygodne.

Organ odwoławczy zaznaczył, że brak w aktach sprawy instrukcji użytkowania ww. wag, nie świadczy, iż ważenia dokonano niezgodnie z postanowieniami instrukcji. Z opisu stwierdzonego naruszenia, stanowiącego załącznik do protokołu kontroli nr [...] z dnia 7 września 2022 r., jednoznacznie wynika, iż "Kierowca został pouczony o zasadach kontroli nacisków osi i masy pojazdu oraz z instrukcją przeprowadzenia procedury ważenia jak i o przysługujących mu uprawnieniach. Kierowcy okazano aktualne świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych i protokół z pomiaru równości terenu na stanowisku ważenia pojazdów, oraz umożliwiono mu wgląd do instrukcji obsługi urządzeń pomiarowych." Zatem kierowca został pouczony z procedurą zważenia za pomocą zastosowanych wag, umożliwiono mu wgląd do instrukcji użytkowania zastosowanych wag. Kierowca nie miał wątpliwości co do przeprowadzonego ważenia, podpisał protokół kontroli bez wniesienia żadnej uwagi (zastrzeżenia).

Odnosząc się do argumentacji strony o możliwości przemieszczenia ładunku sypkiego tj. piasku, podczas ważenia, organ odwoławczy wskazał, że z opisu stwierdzonego naruszenia jednoznacznie wynika, iż " (...) kierowca był obecny przy sprawdzaniu normatywności pojazdu oraz widział wyniki pomiarów (...)". Kierowca nie wniósł żadnej uwagi do protokołu kontroli, a zatem nie miał wątpliwości co do uzyskanych wyników pomiarów. Zastosowana waga była legalizowana do wykonywania pomiaru osi oraz wyznaczania masy całkowitej każdego rodzaju pojazdu i każdego rodzaju przewożonego ładunku, a zatem i ładunku sypkiego, co wynika z wstępu do instrukcji użytkowania wagi. Organ odwoławczy dodał, że podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej wartości o ponad 20 % dla dopuszczalnej masy całkowitej, a zatem ewentualne przemieszczenie ładunku podczas przejazdu z miejsca zatrzymania do miejsca kontroli nie miało żadnego wpływu na kalifikację prawną i wysokość kary pieniężnej.

Organ odwoławczy stwierdził, że nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 92c ust. 1 u.t.d. Organ, mając na uwadze regulacje prawne mające zastosowanie w sprawie oraz treść zgłaszanych przez stronę wyjaśnień, stanął na stanowisku, że nie zachodzi możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przewóz od odpowiedzialności. Organ odwoławczy wyjaśnił, że podmiot wykonujący przewóz ma obowiązek podjęcia odpowiednich starań aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych norm i winien zapewnić środki aby weryfikować wielkość ładunku przed rozpoczęciem przewozu tak, aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych parametrów, bądź wystąpić i uzyskać właściwe zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego.

N. Spółka z o.o. z siedzibą w K. zaskarżyła powyższą decyzję GITD do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zwrot kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 6, art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie przejawiające się w braku ustalenia rzeczywistego i zgodnego z prawdą stanu faktycznego, prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania obywatela do organu administracji - w związku z brakiem dokonania powtórnego ważenia pojazdu zatrzymanego do kontroli w dniu 7 września 2022 r.;

b) art. 75 k.p.a. poprzez wykorzystanie w postępowaniu dowodu z wyników pomiaru gabarytów pojazdu wagami EWP-WWSE-022, pomimo faktu, iż nie ustalono czy dokonywanie takich pomiarów przedmiotową wagą jest zgodne ze wskazaniami producenta wagi;

c) art. 77 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezebraniu całego materiału dowodowego, a co za tym idzie niewyczerpującemu przeprowadzeniu tego postępowania w związku z niezbadaniem czy wagi, które służyły do obliczenia nacisku poszczególnych osi pojazdu mogły również posłużyć do zbadania rzeczywistej całkowitej masy pojazdu;

d) art. 80 k.p.a. poprzez ocenę na podstawie niepełnego i niewyczerpująco zebranego materiału dowodowego, a co za tym idzie uznanie wyłącznie korzystnych dla organu okoliczności za udowodnione, przy całkowitym pominięciu okoliczności zwalniających odwołującego z odpowiedzialności - dotyczących m.in. braku możliwości zważenia wagami EWP-WWSE-022 rzeczywistej całkowitej masy pojazdu;

e) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niezrozumiałe sformułowanie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, niepozwalające w pełni odnieść się do argumentów przedstawionych przez organ;

f) art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez poczynienie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w oparciu o pomiar dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu wykonany urządzeniem, które nie jest do tego przystosowane, a w konsekwencji - błędne przyjęcie, iż doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego mającego wyjaśnić, czy nacisk ładunku na osie pojazdu uległ zmianie na trasie dojazdowej do stanowiska ważenia z powodu warunków drogowych oraz niewyjaśnienie jaka była wartość nacisku na osie pojazdu w miejscu zatrzymania do kontroli;

g) art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nałożenie administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji gdy za to samo zachowanie strona została już ukarana administracyjną karą pieniężną przez organ.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ włączył do materiału dowodowego instrukcję obsługi użytkowania przenośnej wagi samochodowej WWS z terminalem 3590 EXP AF09 z pomiarem statycznym i dynamicznym. Co istotne z przedmiotowej instrukcji wynika wyraźnie, iż maksymalne obciążenie na oś wynosi 20.000 kg - w ocenie skarżącej zapis ten odnosi się zarówno do osi pojedynczej, jak i wielokrotnej. Niezasadne są twierdzenia, iż waga traktuje oś wielokrotną jak dwie niezależne osie, skoro nie wynika to wprost z instrukcji obsługi wagi załączonej do akt postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie waga posłużyła do określenia wagi poprzez przeprowadzenie procedury ważenia dwóch grup osi napędowych - pierwszej o zawieszeniu hydraulicznym (wynik ważenia 16,2 t) oraz drugiej grupy osi napędowych o zawieszeniu pneumatycznym (wynik ważenia 29.2 t). Bez wątpienia druga grupa osi przekracza wskazane w instrukcji obsługi 20.000,00 kg.

Jak wskazuję się w orzecznictwie posługiwanie się specjalistycznym, prawidłowo dobranym sprzętem nie zwalnia organu z dbałości o rzetelne przeprowadzenie czynności pomiarowych, przewidzianych przez producenta. Tylko bowiem takie postępowanie pomiarowe, które spełnia wymagania stawiane przez instrukcję urządzenia sprawia, że deklaracja zgodności (czy świadectwo legalizacji) przyrządu spełnia swoją rolę. (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 551/21). Co istotne na gruncie niniejszej sprawy dla wagi WWS instrukcja obsługi nie przewiduje procedury ważenia osi wielokrotnej, a jedynie kolejnej osi pojedynczej - a zatem nie sposób jest stwierdzić czy ważenia osi wielokrotnej dokonano zgodnie ze wskazaniami producenta.

Ponadto ustalenia faktyczne w przedmiotowej sprawie są, w ocenie skarżącej, niekompletne, m.in. organ nie przedstawił instrukcji, z której wynikałaby procedura ważenia osi wielokrotnej, a to stanowi, że zaskarżona decyzja wydana została również z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębiana zaufania do organów Państwa (art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a.), których realizacja wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz działając na podstawie i w granicach prawa.

Dodano, że organ nie rozważył dostatecznie, czy na gruncie niniejszej sprawy nie zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność skarżącej, m.in. czy w transporcie nie doszło do niekontrolowanego przesunięcia się ładunku sypkiego przez co masa drugiej grupy osi została zawyżona.

Zaznaczono także, że skarżąca w wyniku jednej kontroli z dnia 7 września 2022 r. została ukarana dwukrotnie - na podstawie art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d. oraz na podstawie art. 140aa ust. 1 i 3 pkt 2 p.r.d. Tymczasem w orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się nałożenie kar na podstawie art. 92a u.t.d. oraz na podstawie art. 140 aa ustawy p.r.d. za naruszenie zakazu podwójnego karania (wyroki WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1194/20 oraz z dnia 18 czerwca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 551/21).

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając wydane w sprawie decyzje w wyżej wskazanym zakresie kognicji Sąd stwierdził, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, w dniu 7 września 2022 r. na ul. [...] w S. zatrzymano do kontroli pojazd ciężarowy maki Mercedes o rej. [...]. Pojazdem kierował P. K. Powyższym pojazdem wykonywany był krajowy transport drogowy ładunku sypkiego (piasku) z G. do K. Kierowca realizował operację transportową na podstawie zezwolenia na wykonywanie zawody przewoźnika drogowego wystawionego na rzecz przedsiębiorstwa N. Spółki z o.o. z siedzibą w K.

Spółka kwestionowała zastosowaną w toku kontroli procedurę ważenia pojazdu. Podnoszone przez Spółkę zastrzeżenia nie są uzasadnione.

Funkcjonariusze WITD dokonujący kontroli drogowej wykonali czynności w tym zakresie zgodnie z instrukcją obsługi wag, którymi pomiarów dokonywano. Zastosowane urządzenie posiadało niezbędne certyfikaty, których kopie znajdują się w aktach administracyjnych.

Pojazd został zważony przy pomocy wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu WWS (EWP-WWSE-022). Z pkt. 1 (Wstęp) instrukcji użytkownika wagi WWS wynika, że platformy pomiarowe WWS zostały zaprojektowane do tworzenia stacji ważenia pojazdów z funkcjami pomiarów nacisków osi oraz wyznaczania masy całkowitej każdego rodzaju pojazdu i każdego rodzaju przewożonego ładunku. Waga charakteryzuje się dwoma trybami ważenia: statycznym oraz dynamicznym.

Podwójna certyfikacja wagi umożliwia wykonywanie pomiarów nacisków osi i wyznaczania masy całkowitej pojazdu do celów nadzoru nad ruchem drogowym, zarówno w ławach fundamentowych (zadołowaniu) jak i przy pomocy mat wyrównujących nawierzchnie w momencie używania wag na płaskich nawierzchniach (drogach, placach).

W instrukcji użytkowania wag producent wskazał, że wagi WWS spełniają wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych oraz w dyrektywie Rady 2014/31/EC dotyczącej wag nieautomatycznych.

Możliwość zastosowania dwóch platform pomiarowych (dwóch wag) do wyznaczania rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, a tym samym nacisku na grupie osi, w trybie pomiaru w ruchu, wynika z opisu pracy tych wag m.in. w pkt 5.5. instrukcji (Tryb "DYNAMIC" - dynamiczne ważenie osiowe z sumowaniem), gdzie zapisano, że:

• po wybraniu tego trybu ważenia na wyświetlaczu terminal wyświetli komunikat "BRUTTO...XXXXX kg" (gdzie XXXXX to wskazanie aktualnej masy na pomostach wagowych - nacisk osi) oraz napis "OCZEK. NA OS1",

• pojazd przejeżdża 1-szą osią przez wagę z możliwie stałą prędkością (do 5 km/h) unikając hamowania,

• pomiar zostaje automatycznie zapisany gdy: zostanie przekroczona masa minimalna oraz spełnione zostaną parametry ustawione w konfiguracji,

• terminal potwierdzi sygnałem dźwiękowym i komunikatem: "OSIE: 1 SUMA: XXXXX kg" gdzie XXXXX to suma osi,

• po przejechaniu przez wagę (masa będzie mniejsza od masy minimalnej ustawionej w parametrach) terminal będzie oczekiwał kolejnej osi "OCZEK. NA OS 2 SUMA: XXXXX kg" gdzie XXXXX to suma z przeprowadzonych ważeń,

• pomiar zostaje automatycznie zapisany i wydrukowany, gdy będzie stabilny oraz powyżej masy minimalnej ustawionej w parametrach, terminal potwierdzi zapis sygnałem dźwiękowym oraz komunikatem "OS2 XXXXX kg",

• kolejne pomiary będą dodawane analogicznie aż do momentu gdy terminal nie wykryje kolejnej osi pojazdu w ciągu 10 sekund - pasek postępu pokazuje czas oczekiwania (ewentualnie można zakończyć pomiar i podsumować manualnie naciskając klawisz F6),

• po zakończeniu pomiarów poszczególnych osi terminal pokaże komunikat na przykład: "OSIE: 5 2km/h SUMA: 39500 kg" gdzie 5 liczba zsumowanych osi, 2km/h to prędkość przejazdu a 39500 kg to masa całkowita i wydrukuje kwit wagowy z wyszczególnieniem mas poszczególnych osi, masą całkowitą pojazdu oraz datą i godziną pomiaru.

Zgodnie z danymi technicznymi wagi (pkt 2 instrukcji) umożliwia ona pomiar do 20 osi w trybie dynamicznym.

Z treści pkt. 3 instrukcji wynika, że nachylenie w kierunku wzdłużnym nie powinno przekraczać 1 %, a w poprzecznym 2 %. W miejscu przeprowadzenia pomiarów spadek podłużny wynosił od 0,48 % do 0,50 %, a spadek poprzeczny od 0,34 % do 0,40 %, a zatem mieścił się w wymaganiach dla zastosowania użytej wagi (vide: pomiarów stanowiska do ważenia pojazdów w ruchu w aktach sprawy).

Z przeprowadzonego pomiaru sporządzono wydruk ważenia z dnia 7 września 2022 r. z godz. 10:07, którego kopia znajduje się w aktach sprawy. Z treści wydruku wynika, że prędkość przejazdu pojazdu przez wagi wynosiła 2 km/h, a zatem mieściła się w dopuszczalnych granicach.

W konsekwencji powyższych uwag, proces ważenia został, zdaniem Sądu, przeprowadzony w sposób prawidłowy, zgodnie z instrukcją użytkowania wagi i obowiązującymi przepisami.

Wyniki pomiarów zostały utrwalone na wydruku z terminala wagi i ujęte w protokole kontroli. Wskazać też należy, że organ nie dopuścił się nieprawidłowości w zakresie zastosowania tolerancji pomiarowej. Wskazany wynik pomiaru wskazywał na znaczne przekroczenie dopuszczalnej przepisami masy całkowitej przez kontrolowany pojazd.

Podkreślenia wymaga, że odnośnie wag WWS wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z 5 sierpnia 2020 r. sygn. akt II GSK 285/20 stwierdził, że ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy, instrukcji obsługi użytych w niniejszej sprawie wag typu WWS wynika, że platformy pomiarowe WWS zostały zaprojektowane do tworzenia stacji ważenia pojazdów z funkcjami pomiarów nacisków osi oraz wyznaczania masy całkowitej każdego rodzaju pojazdu i każdego rodzaju przewożonego ładunku. W związku z powyższym nie mają usprawiedliwionych podstaw, powtarzane w licznych konfiguracjach przepisów, zarzuty naruszenia prawa procesowego zmierzające do wykazania, że w sprawie nie ustalono czy dokonywanie pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu przedmiotowymi wagami jest zgodne ze wskazaniami producenta wagi.

Konkludując, w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że skarżąca wykonywała przewóz ładunku podzielnego, gdzie z przewożonym ładunkiem ustalono rzeczywistą masę całkowitą pojazdu na 45,4 t, zatem przekraczającą wartość dopuszczalną tego parametru (34 t) o wartość 11,4 t, to jest o 33,52 %. Przekroczenie rzeczywistej masy całkowitej 34 t jest więc oczywiste i znaczne.

Podnoszona przez skarżącą kwestia osi wielokrotnych nie stanowi argumentu na okoliczność wadliwości dokonanego ważenia. Z instrukcji wagi wynika, że maksymalne obciążenie na oś wynosi 20 000 kg a maksymalne obciążenie na koło wynosi 10 000 kg. W instrukcji nie zostało wskazane, że ważenie może dotyczyć wyłącznie osi pojedynczych ani, że wskazane obciążenie 20 000 kg dotyczy osi pojedynczej jak i wielokrotnej. Osie pojedyncze i składowe osi wielokrotnych należy traktować w taki sam sposób, osie wielokrotne stanowią bowiem zbliżone do siebie odległościowo osie pojedyncze i posiadają taką liczbę kół, jaką mają wchodzące w ich skład osie pojedyncze. Pojazd posiadał 4 osie, co potwierdza treść danych technicznych pojazdu (k. 18 akt administracyjnych). Waga mogła zatem prawidłowo dokonać pomiaru ciężaru wynoszącego 45, 4 tony.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że na stopień przekroczenia wagi wskazuje także wielkość przewożonego ładunku 15 m3 ziemi (k. 16 akt administracyjnych). Waga 1m3 ziemi wynosi w granicach 1 400-1 800 kg, co daje przy 15 m3 wielkości w granicach 20, 9 - 27 ton, łącznie z masą własną pojazdu wynoszącą 20 200 daje to łączną wagę pojazdu w granicach 41- 47 ton.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył także oceny możliwości wszczęcia przez organy Inspekcji Transportu Drogowego dwóch postępowań administracyjnych i wymierzenia dwóch kar administracyjnych w sytuacji, gdy w obu przypadkach u podstaw stwierdzonego naruszenia była ta sama okoliczność faktyczna, a mianowicie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, które z jednej strony stanowi naruszenie normy dotyczącej dopuszczalnej masy całkowitej w świetle unormowań u.t.d., z drugiej zaś strony doprowadziło do ruchu pojazdem, którego masa, z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś spowodowała, że pojazd ten stał się pojazdem nienormatywnym i przejazd nim wymagał uzyskania odpowiedniego zezwolenia, a jego brak podlegał sankcji, przewidzianej w ustawie – Prawo o ruchu drogowym.

Skarżąca podnosiła, że w trakcie tej samej kontroli drogowej, na podstawie tych samych wyników ważenia doszło do wszczęcia dwóch postępowań administracyjnych, prowadzących do wymierzenia kary dwukrotnie za to samo naruszenie. Takie zachowanie organów stanowi, w ocenie skarżącej, naruszenie ogólnej zasady zakazu podwójnego karania.

Oceniając przedstawione stanowiska stron na tle realiów sprawy jak i stanu prawnego z daty wydania zaskarżonej decyzji, należało przyznać rację organom orzekającym.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d., podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, w tym przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y u.t.d.

Natomiast art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie (...).

Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.

Kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do u.t.d. zostały ustalone w sposób sztywny.

Wskazane regulacje prawne oznaczają, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 5 u.t.d.

Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92c u.t.d. Zgodnie z tą regulacją nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Podstawą nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w zaskarżonej decyzji był art. 92a ust. 1, ust. 7 pkt 2 u.t.d. oraz treść lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d, który karę pieniężną w wysokości 10.000 zł przewiduje za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%.

Do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki: tożsamość zdarzeń, tożsamość podmiotu popełniającego czyn, tożsamość chronionego interesu prawnego. W sprawie zachodzi tożsamość zdarzeń, jak i tożsamość podmiotu popełniającego czyn.

Ustalenia wymagało zatem, czy mamy do czynienia z tożsamością chronionego interesu prawnego. Rozważenia wymagało, czy kary orzekane na podstawie przepisów u.t.d. oraz p.r.d. realizują identyczny cel, czy też cele, do których zmierzają oba środki są odmienne.

Na gruncie u.t.d., administracyjnej karze pieniężnej podlega wykonywanie przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego – które polega, między innymi, na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej o 20%. Natomiast na gruncie drugiej z tych ustaw, tj. ustawy – Prawo o ruchu drogowym kara pieniężna, której wysokość jest determinowana kategorią zezwolenia, którym nie legitymuje się podmiot wykonujący przejazd – jest nakładana za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia.

O ile w odniesieniu do odpowiedzialności na podstawie przepisów p.r.d. konieczne jest ustalenie dotyczące istnienia obowiązku posiadania przez podmiot wykonujący przejazd zezwolenia określonej kategorii oraz naruszenia tego obowiązku, to ustalenie to nie jest już konieczne – albowiem nie byłoby ono w ogóle przydatne – w odniesieniu do odpowiedzialności na podstawie przepisów u.t.d., gdyż ta okoliczność jest prawnie obojętna dla oceny ziszczenia się lub nie znamion tego deliktu.

Kary wymierzane na podstawie u.t.d. za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego zostały tak określone, aby zapobiegać naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Inny jest przedmiot ochrony na podstawie u.t.d., niż ten, któremu służą przepisy p.r.d. Kara wymierzana jest co do zasady przewoźnikowi - profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu. Jej celem jest wymierzenie sankcji temu podmiotowi, który uczestnicząc w obrocie gospodarczym na zasadach konkurencji, przy wykonywaniu swej działalności, nie stosuje się do wymogów prawa, co może, jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej zmianę do ustawy o transporcie drogowym, prowadzić, zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu. Ochrona prawidłowości prowadzenia działalności transportowej wiąże się również bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji.

Natomiast kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140ae ust. 1 p.r.d., kary pieniężne, o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 1a, są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Celem tych kar jest zapobieżenie niszczeniu sieci drogowej i niebezpieczeństwu w ruchu drogowym.

Nie zachodzi więc tożsamość chronionego interesu prawnego. Nałożone na skarżącą kary zostały wymierzone za różne naruszenia prawa, mimo że wiążą się z przekroczeniem przez pojazd wykonujący przewóz określonych parametrów. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy o transporcie drogowym. Wymierzenie skarżącej kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw za różne czyny: przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu – na podstawie ustawy o transporcie drogowym oraz przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych bez odpowiedniego zezwolenia – na podstawie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym, nie narusza zakazu podwójnego karania.

Każde ze stwierdzonych naruszeń stanowi odrębny delikt administracyjny i każde naruszenie podlega osobnej karze na podstawie przepisów dwóch różnych ustaw, które realizują różne cele (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 września 2021 r. sygn. akt. II GSK 717/21 i sygn. akt II GSK 248/21, z dnia 1 lipca 2020 r. sygn. akt II GSK 330/20).

W przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia (czy naruszenia zakazu z art. 64 ust. 2 p.r.d.) i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje nakładające karę. Do jednego zdarzenia, polegającego na przejeździe pojazdu nienormatywnego wbrew wymogom lub zakazowi z art. 64 ust. 1 i ust. 2 p.r.d., zastosowanie mają różne normy prawne, które przewidują niezależne od siebie ujemne konsekwencje.

Delikt administracyjny przypisany skarżącej w rozpatrywanej sprawie nie był tożsamy z deliktem przypisanym jej na podstawie ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Należy przy tym zaznaczyć, że Sąd w prowadzonym postępowaniu nie oceniał prawidłowości decyzji wymierzającej skarżącej karę na podstawie ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Wskazać także należy, że w niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., odnoszący się do instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Zgodnie z treścią art. 189a w § 2 pkt 1-6 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej; odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia; terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej; terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej; odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej; udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. W myśl art. 189f § 1 pkt 1 i 2 organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

Ogólna reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a. Z treści art. 189a § 2 k.p.a. wynika, że samo istnienie przepisów odrębnych (w tym przypadku u.t.d.) regulujących przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i odstąpienia od ich nałożenia wyłącza stosowanie przepisów całego działu IVa k.p.a., bez konieczności stosowania kolejnych działań interpretacyjnych czy porównywania zakresów stosowania poszczególnych przepisów. Należy mieć bowiem na uwadze, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania.

Z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c ust. 1 pkt 1 – 3 u.t.d. wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 tej ustawy, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się. Za uzasadniony zatem trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. W związku z tym stosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. (por. NSA w wyroku z dnia 28 września 2021 r. sygn. akt II GSK 717/21).

W przeprowadzonym w sprawie postępowaniu administracyjnym nie naruszono, w ocenie Sądu, przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 75, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organy wyjaśniły stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. Podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest trafna, a uzasadnienie stanowiska wyrażonego w decyzjach organów obu instancji zawiera wszystkie niezbędne elementy i pozwala na analizę oraz ocenę rozumowania organów przez sąd administracyjny.

Uznawszy zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a..

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).