Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 130/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a i b
journal: Dz.U. 2022 poz 1634
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, Protokolant St. sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi G.J. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 15 grudnia 2022 r. nr 4309/RT/2022 w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: IZ, organ) decyzją z 15 grudnia 2022 r. nr 4309/RT/2022, po rozpatrzeniu wniosku G. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą G. (dalej: beneficjent, strona, skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z 27 lipca 2022 r. nr [...], odmawiającą przyznania ulg w spłacie należności określonej w ostatecznej decyzji IZ z 27 października 2021 r. nr [...].

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, ze zm., dalej: K.p.a.), art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2094), art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 lit. b ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.), art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 4, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b oraz art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm., dalej: u.f.p.), art. 25 ustawy z 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizacje programów operacyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1758, dalej: specustawa funduszowa).

Z akt administracyjnych wynika, że 20 marca 2017 r. została zawarta pomiędzy IZ a beneficjentem umowa nr [...], o dofinansowanie projektu pn. "[...]", w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014- 2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (dalej: umowa o dofinansowanie projektu). Do ww. umowy zostały zawarte dwa aneksy. Projekt realizowany był w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2019 r. Wartość całkowita projektu opiewała na kwotę [...] zł, przy czym wnioskowane dofinansowanie wynosiło [...] zł.

Decyzją z 7 kwietnia 2021 r. nr [...], IZ zobowiązał beneficjenta do zwrotu dofinansowania w łącznej kwocie [...] zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., udzielonego na podstawie ww. umowy o dofinansowanie.

Beneficjent 29 kwietnia 2021 r. złożył do IZ wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o umorzenie kwoty zobowiązania, alternatywnie o jej częściowe umorzenie.

Organ zakwalifikował ww. oświadczenie beneficjenta jako:

- wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której wydano decyzję IZ z 7 kwietnia 2021 r.,

- wniosek o udzielenie ulgi w spłacie w odniesieniu do należności wynikającej z tej decyzji, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) u.f.p.

Postanowieniem z 30 czerwca 2021 r. IZ z urzędu zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia ulgi w spłacie przyznanego dofinansowania, do czasu wydania ostatecznej decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania.

Decyzją ostateczną z 27 października 2021 r. nr [...] IZ utrzymał w mocy decyzję z 7 kwietnia 2021 r., zobowiązującą beneficjenta do zwrotu kwoty [...] zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 7 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/GI 59/22, oddalił skargę beneficjenta na tę decyzję.

Postanowieniem z 24 listopada 2021 r. IZ podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania.

Pismem z 31 stycznia 2022 r. strona zmieniła swój wniosek z 29 kwietnia 2021 r., wnosząc o: umorzenie należności w części lub odroczenie terminu spłaty całości albo części należności lub rozłożenie na raty płatności całości albo części należności na zasadzie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. oraz zastosowanie art. 25 specustawy funduszowej jako samodzielnej przesłanki stosowania ulgi w spłacie zobowiązań, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z 27 lipca 2022 r. IZ odmówił:

1. umorzenia 70% należności określonej w decyzji IZ z 27 października 2021 r. nr [...], utrzymującej w mocy własną decyzję z 7 kwietnia 2021 r., zobowiązującą beneficjenta do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.d.f. wraz z należnymi odsetkami, udzielonego na podstawie umowy z 20 marca 2017 r. nr [...], o dofinansowanie projektu pn. "[...]", w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego wraz z aneksami;

2. odroczenia terminu spłaty całości należności określonej w ww. decyzji, o której mowa w pkt 1 sentencji decyzji, do końca 2025 r.;

3. odroczenia terminu spłaty 90% należności określonej w ww. decyzji, o której mowa w pkt 1 sentencji decyzji, do końca 2025 r.;

4. rozłożenia całości należności określonej w ww. decyzji, o której mowa w pkt 1 sentencji decyzji na 120 miesięcznych rat, płatnych do 10 dnia każdego miesiąca, począwszy od stycznia 2023 r.;

5. rozłożenia 90% należności określonej w ww. decyzji, o której mowa w pkt 1 sentencji decyzji na 120 miesięcznych rat, płatnych do 10 dnia każdego miesiąca, począwszy od stycznia 2023 r.

Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji argumentował, że w badanym stanie faktycznym nie zaistniały przesłanki wskazane w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p.. uzasadniające zastosowanie wnioskowanej ulgi.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona zarzuciła naruszenie:

1. naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny i niewyczerpujący;

2. art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) u.f.p. poprzez uznanie, że: nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności w całości, podczas gdy zaktualizowała się zarówno przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jak i interesu publicznego; nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności w części, odroczenia terminu spłaty całości albo części należności, podczas gdy zaktualizowała się zarówno przesłanka względów społecznych lub gospodarczych, w szczególności możliwości płatniczych zobowiązanego;

3. naruszenie art. 25 w związku z art. 35 specustawy funduszowej w związku z art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez błędną jego wykładnię skutkującą przyjęciem, że nie zachodzi związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy udzieleniem ulgi w spłacie należności, a wystąpieniem negatywnych skutków COVID-19, podczas gdy cała branża opieki nad dziećmi do lat trzech, w tym również skarżący, została dotknięta negatywnymi skutkami wystąpienia pandemii COVID-19, a konieczność zwrotu należności dodatkowo pogłębi te negatywne skutki.

W toku prowadzonego postępowania odwoławczego IZ wezwała stronę do złożenia dokumentów i informacji, które są niezbędne dla dokonania oceny spełnienia przesłanek "względów społecznych lub gospodarczych, w szczególności możliwości płatniczuch zobowiązanego". W tym o przesłanie: aktualnego zestawienia zadłużenia wobec ZUS; informacji, czy pozostała część zaległości z ZUS została już objęta porozumieniami, a jeżeli tak - o przesłanie brakujących kopii umów o rozłożenie na raty należności; udowodnienie faktu zatrudnienia 150 osób poprzez przedłożenie zaświadczenia z ZUS potwierdzającego liczbę ubezpieczonych pracowników; zestawienia uwzględniającego informacje o ilości osób pracujących na podstawie umowy cywilnoprawnej, a ile na podstawie stosunku pracy, rodzajów tych umów (na okres próbny, na czas nieokreślony albo na czas określony), czasu na jaki dokładnie zostały zawarte; zatwierdzonych sprawozdań finansowych (tj. bilansu i rachunku wyników) za 2021 r.; zeznań podatkowych PIT za 2021 r.

Strona pismem z 19 października 2022 r. poinformowała, że na dzień 19 października 2022 r. nie posiada zaległości w ZUS - wszystkie należności objęte zostały układami ratalnymi; przedłożyła kopię umowy z 4 października 2022 r., zgodnie z którą ZUS rozłożył na raty należności z tytułu składek w ogólnej kwocie [...] zł; przedłożyła zestawienie dotyczące stanu zatrudnienia; zatwierdzone sprawozdania finansowe: bilans oraz rachunek zysków i strat za 2021 r. (sprawozdania stanowią wydruk z programu DRUKI GOFIN, nie są podpisane przez osobę je sporządzającą, ani przez stronę); kopię zeznania podatkowego PIT-36 za 2021 r. (nieuwierzytelnionego za zgodność z oryginałem). Strona do czasu wydania decyzji nie przedłożyła zaświadczenia z ZUS potwierdzającego liczbę ubezpieczonych pracowników.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego zaskarżoną decyzją IZ utrzymało w mocy własne rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu decyzji na str. 27-33 IZ przeprowadziło ocenę możliwości płatniczych strony w kontekście art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p.

IZ zaakcentowało, że ocena okoliczności uzasadniających przyznanie ulgi winna zmierzać do jednoznacznego ustalenia, czy strona posiada możliwości płatnicze, aby udźwignąć ciężar powstałych zaległości, a zastosowanie ulgi dopuszczalne jest wyłącznie w przypadku, gdy zobowiązany jest w stanie regulować swoje zobowiązania.

Organ zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie należy odnieść tę sytuację do możliwości płatniczych obejmujących cały okres wskazany we wniosku o udzielenie ulgi (tj. w przypadku odroczenia terminu spłaty całości należności/odroczenia terminu spłaty 90% należności - do końca 2025 r., w przypadku rozłożenia całości należności/rozłożenia na raty 90% należności, począwszy od stycznia 2023 r. (120 miesięcznych rat) - do stycznia 2033 r.

Następnie organ przeanalizował 10 umów przedstawionych przez stronę, dotyczących rozłożenia na raty należności przez ZUS Oddział w K. z tytułu składek. Wskazał przy tym, że informacje o posiadanych przez stronę zaległościach wobec ZUS są nieprecyzyjne i niespójne. Mimo wezwania przez organ I instancji, strona nie była w stanie wskazać precyzyjnych przyczyn tych rozbieżności (o czym poinformowała w swoim piśmie z 9 czerwca 2022 r.).

Organ podkreślił, że w sprawie istotne jest ustalenie faktycznej zaległości wobec ZUS oraz sposób i czas spłaty, albowiem pozwoli to na ocenę, czy strona będzie w stanie uregulować wszystkie zobowiązania, w tym ewentualne zobowiązanie wynikające z udzielonej ulgi polegającej na odroczeniu terminu spłaty, czy też rozłożeniu na raty należności określonej w decyzji IZ z 27 października 2021 r.

W trakcie trwania postępowania przed organem II instancji, strona przesłała kopię umowy z 4 października 2022 r. z ZUS o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek w ogólnej kwocie [...] zł.

Organ wskazał również inne zobowiązania strony:

1. limit debetowy w rachunkach bieżących firmy w kwocie [...] zł;

2. kredyt na zakup (w lutym 2011 r.) mieszkania o wartości kredytu [...] zł. Okres spłaty kredytu upłynie w 2046 r.;

3. kredyt na zakup (w maju 2011 r.) mieszkania o wartości kredytu [...] CHF. Okres spłaty kredytu upłynie w 2041 r.;

4. kredyty na zakup nieruchomości w Z. i R. o wartości [...] zł;

5. kredyt na zakup nieruchomości - obciążenie hipoteki na kwotę [...] zł;

6. leasing na samochód od grudnia 2017 r. na 60 miesięcy, [...] zł netto, wysokość miesięcznej raty: [...] zł netto (z informacji tych wynika, że leasing kończy się w grudniu 2022 r.);

7. leasing na samochód od września 2019 r., [...] netto, wysokość miesięcznej raty: [...] zł netto.

Organ wskazał też, że strona oświadczyła, że obecnie ponosi koszty około [...] zł miesięcznie, w tym: zobowiązania jako pracodawcy wynoszą około [...] zł. Strona posiada również zaległości w płatnościach od klientów wynoszące około [...] zł, z czego część nie będzie możliwa do odzyskania. Strona wskazała, że miesięczny dochód jej gospodarstwa domowego wynosi około [...] zł. Tyle samo wynoszą łączne koszty utrzymania gospodarstwa. Wydatki osobiste stanowią około 1% kosztów przedsiębiorstwa. Strona poinformowała również, iż posiada następujące aktywa majątkowe prowadzonej działalności:

1. nieruchomości (tj.: budynek w K. o wartości około [...] mln zł, nieruchomość w Z., a także w R.):

2. ruchomości o wartości powyżej [...] zł (tj.: wartość nakładów na nieruchomości, w których prowadzone są żłobki i przedszkola, dwa samochody - leasing);

3. brak zasobów pieniężnych (gotówka) w PLN (wg stanu na dzień 30 lipca 2020 r. i 31 stycznia 2022 r.), brak środków pieniężnych w walucie obcej (wg stanu na dzień 1 stycznia 2022 r.).

Następnie organ przeanalizował dokumenty finansowe przesłane przez stronę, z których wynika:

- coroczna strata finansowa: 2018 r. – [...] zł, 2019 r. – [...] zł,

2020 r. – [...] zł, 2021 r. – [...]zł;

- zobowiązania krótko oraz długoterminowe: 2018 r. – [...] zł, 2019 r. – [...] zł, 2020 r. – [...] r., 2021 r. – [...] zł;

- systematycznie rosnące przychody: [...] zł w 2018 r., [...] zł w 2019 r., [...] zł w 2020 r., [...] zł w 2021 r.;

- rzeczowe aktywy trwałe w postaci środków trwałych oraz środków trwałych w budowie o wartości wynoszącej [...] zł na koniec 2021 r.

Zdaniem organu, z faktu wykazywanych corocznie strat finansowych, jak również ciążących na beneficjencie zobowiązań finansowych wynika trudna sytuacja finansowa. Wskazują na nią również wskaźniki finansowe.

Analiza struktury aktywów strony wskazuje, że pozycją dominującą są aktywa obrotowe (w tym należności krótkoterminowe) oraz aktywa trwałe (w tym środki trwałe). Wartość aktywów obrotowych w stosunku do sumy bilansowej w latach 2018-2021 wynosiła kolejno 68,99 % (2018 r.), 14,36 % (2019 r.), 55,47 % (2020 r.), 28,30 % (2021 r.). Wartość aktywów trwałych w stosunku do sumy bilansowej w latach 2018-2021 wynosiła kolejno 31,00 % (2018 r.), 85,65 % (2019 r.), 44,52 % (2020 r.), 71,69 % (2021 r.).

Analizując dynamikę aktywów organ wskazał, że aktywa strony w 2019 r. zmalały w stosunku do poprzedniego roku o kwotę [...]zł i wyniosły [...] zł. W 2020 r. wartość aktywów zmalała w stosunku do 2019 r. o kwotę [...] zł i wynosiła [...] zł, po czym w 2021 r. wzrosła o [...] zł do wartości [...] zł. Zjawisko to może świadczyć o problemach majątkowych podmiotu, które zaobserwowano już w 2019 r.

Zgodnie z danymi zawartymi w bilansach firmy w okresie od 2018 r. do 2021 r. znacznemu wahaniu w wartościach uległy aktywa obrotowe (w tym należności krótkoterminowe), które wynosiły odpowiednio według stanu na 2020 r. – [...] zł, natomiast na koniec 2021 r. wyniosły [...] zł. Porównując dane za ostatnie dwa lata, tj. za rok 2021 i 2020, mogą one świadczyć o regresie i stagnacji w rozwoju podmiotu, co należy uznać za zjawisko niekorzystne.

Analizując sytuację majątkową strony organ wskazał, że struktura pasywów wskazuje, że pozycją dominującą jest kapitał własny oraz zobowiązania. Udział kapitału własnego w stosunku do sumy bilansowej w latach 2018-2021 ulegał zmniejszaniu (z wyjątkiem sytuacji pomiędzy latami 2019 i 2020) i wynosił w 2020 r. - 33,23 %, a w 2021 r. - 30,66 % co należy uznać za zjawisko negatywne, ponieważ tendencja spadkowa kapitału własnego pociąga za sobą większe ryzyko niewypłacalności podmiotu. Udział zobowiązań w stosunku do sumy bilansowej w latach 2018-2021 wynosił kolejno 60,25 % (2018 r.), 71,98 % (2019 r.), 66,76 % (2020 r.) i 69,33 % (2021 r.) miał tendencję wzrostową (z wyjątkiem sytuacji pomiędzy latami 2019 i 2020) zobowiązań w stosunku do sumy bilansowej, co należy uznać za zjawisko negatywne, ponieważ zwiększa ryzyko niewypłacalności podmiotu.

Organ przeprowadził również analizę wskaźnikową przy zastosowaniu wskaźnika zadłużenia ogólnego. Wyjaśnił, że wskaźnik w 2018 r. i 2020 r. wynosił poniżej 67%, co świadczy to o stosunkowo niskim wówczas poziomie ogólnego zadłużenia podmiotu, niemniej jednak wskaźnik wykazuje w latach 2020 - 2021 tendencję wzrostową (69,33 %), co należy uznać za zjawisko negatywne, z uwagi na rosnące ryzyko niewypłacalności strony.

W badanym okresie, zdaniem organu beneficjent notował także spadek rentowności sprzedaży, który wynosił odpowiednio: 3,66 w 2018 r., 0,77 w 2019 r., 0,06 w 2020 r. oraz -0,01 w 2021 r., co należy uznać za zjawisko negatywne.

Do oceny płynności finansowej obrazującej zdolność firmy do wywiązywania się z krótkoterminowych zobowiązań zastosowano wskaźnik bieżącej płynności finansowej. W 2019 r. i 2021 r. wskaźnik wykazywał tendencję spadkową i odpowiednio wynosił: 0,50 i 0,70, co należy uznać za zjawisko negatywne

Ponadto z dokumentów finansowych jednoznacznie wynika, że sytuacja finansowa strony od 2020 r. uległa pogorszeniu. Jednak brak jest podstaw do twierdzenia, iż pogorszenie to nastąpiło wskutek pandemii, ponieważ pierwsze zadłużenie strony wobec ZUS datowane jest na 30 listopada 2019 r., a także wartość aktywów strony i wskaźniki finansowe za 2019 r. (wskaźnik ogólnego zadłużenia, wskaźnik rentowności sprzedaży, wskaźnik bieżącej płynności finansowej) informują o negatywnych skutkach finansowych.

Mając na uwadze wyliczenia dotyczące kondycji finansowej beneficjenta, a także wartość należności wobec ZUS organ stwierdził, że może nie mieć on wystarczających możliwości płatniczych do spłaty zaległości stanowiącej przedmiot niniejszej sprawy.

Organ zaznaczył też, że dla dokonania analizy informacji ze sprawozdania finansowego ma znaczenie przedstawienie ich w sposób rzetelny i wiarygodny. Strona przedłożyła rachunek wyników oraz bilans za 2021 r., które nie zostały podpisane przez osobę, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych, ani przez beneficjenta. Ponadto przedłożone przez stronę w trakcie trwania postępowania administracyjnego przed organem I instancji dokumenty finansowe nie są z sobą spójne.

Na str. 33-37 organ przeprowadził ocenę spełnienia przesłanek - względów społecznych i gospodarczych z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p.

Organ podkreślił, że beneficjent nie kwestionował konieczności zwrotu nierozliczonych w ramach projektu środków (oszczędności), gdyż w końcowym wniosku o płatność z 14 sierpnia 2020 r. w pkt D.2. "Problemy napotkane w trakcie realizacji projektu oraz podjęte środki zaradcze", wskazał: "(...) Z końcowego rozliczenia wynika, że beneficjent otrzymał [...]zł, wydatkowano [...] zł w ramach dofinansowania, kwota do zwrotu to [...] zł. Beneficjent do tej pory zwrócił [...], pozostaje do zwrotu [...] zł". To wskazuje, że strona była świadoma konieczności zwrotu nierozliczonych w projekcie środków. Ponadto, oszczędności na projekcie powstały w wyniku sposobu jego realizacji. Nie miały one charakteru wyjątkowego, losowego, nie były spowodowane działaniem czynników, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu postępowania. Przy badaniu czy zaistniała w niniejszej sprawie przesłanka wystąpienia względów społecznych, organ wziął również pod uwagę zachowanie strony, która nie wyraziła woli do dobrowolnej spłaty choćby części należności, której zwrotu była świadoma. Ocena możliwości płatniczych beneficjenta nie pozwala na stwierdzenie, że będzie miał on wystarczające środki, aby móc spłacić zaległość. Strona bowiem nie udokumentowała, że będzie posiadała w przyszłości możliwości płatnicze. Zdaniem organu ewentualne przyznanie ulgi byłoby niesprawiedliwym uprzywilejowaniem strony wobec innych wnioskodawców, którzy mogli się znaleźć w analogicznej sytuacji, tj. zwrotu środków powstałych w wyniku oszczędności w realizacji projektów.

Wobec powyższego organ stwierdził, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p., czyli okoliczność uzasadniona względami społecznymi.

Zdaniem organu nie zaistniały również względy gospodarcze, gdyż sytuacja w której znalazła się strona, czyli konieczność zwrotu środków jest konsekwencją jej własnych działań i naruszeń, szczegółowo opisanych w decyzji administracyjnej z 7 kwietnia 2021 r., utrzymanej w mocy decyzją z 27 października 2021 r.

Trudna sytuacja finansowa sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem zobowiązanego. Konieczność zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami jest konsekwencją nieprawidłowości w realizowaniu projektu.

Na str. 37- 41 uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odniósł się do zarzutów odwołania, uznając je za niezasadne.

W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji IZ z 15 grudnia 2022 r., zarzucając naruszenie prawa procesowego i materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 77 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny i niewyczerpujący;

2. art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p. poprzez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności w całości, podczas na gruncie niniejszej sprawy zaktualizowała się zarówno przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jak i interesu publicznego, a tym samym organ winien wydać decyzję umarzającą należność w całości;

3. art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. poprzez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności w części, odroczenia terminu spłaty całości albo części należności lub rozłożenia na raty płatność całości albo części należności podczas na gruncie niniejszej sprawy zaktualizowała się przesłanka przypadku uzasadnionego względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego, a tym samym organ winien wydać decyzję umarzającą w części, odraczającą terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładającą na raty płatność całości albo części należności;

4. art. 25 w związku z art. 35 specustawy funduszowej w związku z art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez błędną jego wykładnię skutkującą przyjęciem, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy udzieleniem ulgi w spłacie należności, a wystąpieniem negatywnych skutków COVID-19, podczas gdy cała branża opieki nad dziećmi do lat trzech, w tym również skarżący, została dotknięta negatywnymi skutkami wystąpienia pandemii COVID-19, a konieczność zwrotu należności dodatkowo pogłębi te negatywne skutki;

5. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy uzasadniały wydanie decyzji uchylającej tę decyzję i umorzenie postępowania.

Ponadto skarżący wniósł o:

1. dołączenie akt sprawy III SA/GI 59/22 i III SA/GI 713/22 celem przeprowadzenia dowodu z dokumentu - postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji oraz dokumentów dołączonych przez skarżącego;

2. przeprowadzenie dowodu z dokumentu - pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 7.11.2022 r. na okoliczność ilości zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych osób.

W uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczył, że WSA w Gliwicach w postępowaniach o sygnaturach III SA/GI 59/22 oraz III SA/GI 713/22 wstrzymał wykonanie zaskarżonych decyzji nakazujących zwrot kwot odpowiednio [...] zł oraz [...] zł wprost wskazując, że wyegzekwowanie tych kwot może doprowadzić do upadłości i zakończenia prowadzonej działalności przez skarżącego.

Skarżący podniósł też, że brak udzielenia ulgi rodzi niebezpieczeństwo jego upadłości, utratę miejsc pracy przez ponad 100 osób oraz znaczne ograniczenie miejsc opieki przedszkolnej i żłobkowej. Działalność w branży żłobkowo-przedszkolnej, w sposób szczególny została dotknięta skutkami pandemii. W pierwszej połowie 2020 r. placówki zostały całkowicie zamknięte, zaś w okresie późniejszym działały i nadal działają w reżimie znacznych ograniczeń sanitarnych. To spowodowało spadek ilości dzieci w placówkach, a co za tym idzie spadek przychodów przy w zasadzie niezmienionych kosztach prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący, mimo znacznych trudności, utrzymał zatrudnienie (ponad 150 osób) wypłacając terminowo wynagrodzenia, rezygnując z jakiegokolwiek zysku. Działalność skarżącego na chwilę obecną skupia się na dwóch aspektach. Po pierwsze utrzymaniu płynności finansowej - zamknięcie placówek wiązałoby się bowiem z pozostawieniem około 500 dzieci bez opieki, co rodziłoby również znaczne problemy po stronie rodziców. Po drugie utrzymaniu jak największej liczby miejsc pracy - skarżący zatrudnia 128 osób - zarówno w centrali w K. jak i w prowadzonych przez siebie placówkach.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. skarżący wskazał, że to organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tym samym to nie strona ma udowodnić, że ulga może być zastosowana, lecz organ powinien logicznie wykazać, dlaczego ulgi takiej nie zastosował. W treści uzasadnienia organ powołuje się na rozbieżności w dokumentach przedłożonych przez skarżącego, jednak na żadnym etapie postępowania organ nie zwrócił się celem wyjaśnienia rozbieżności, na które obecnie wskazuje w treści decyzji. Skarżący zwrócił również uwagę, że organ miał możliwość wystąpienia do ZUS z urzędu celem przekazania niezbędnych informacji, czego w toku postępowania zaniechał. Skarżący przywołał treść art. 220 K.p.a. i zarzucił, że organ nie zastosował tego przepisu i nie wykazał na jakiej podstawie żądał od skarżącego zaświadczeń.

Skarżący podkreślił, że decyzja wydana w oparciu o art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p. opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Zatem rozstrzygniecie winno wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Oceniając pierwszą z przesłanek (ważny interes zobowiązanego) organ ograniczył się do ogólnikowych stwierdzeń, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikają okoliczności wskazujące na to, że sytuacja skarżącego w jakikolwiek sposób jest szczególna/nadzwyczajna, że kolejne zobowiązania mogą zagrażać jego płynności finansowej. Tymczasem zdaniem skarżącego, przeprowadzona analiza wskaźników finansowych prowadzi do wniosków przeciwnych. Skarżący zarzucił, że organ winien dokonywać aktualnej oceny jego możliwości płatniczych, a nie wysnuwać błędne wnioski, że kondycja finansowa skarżącego jest stabilna i nie uzasadnia umorzenia należności.

Skarżący zwrócił uwagę, że interes publiczny nie powinien być rozumiany, jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela. W niczyim interesie, także Państwa i finansów publicznych, nie leży doprowadzenie przedsiębiorcy do utraty płynności finansowej powodującej konieczność ograniczenia zatrudnienia czy też całkowitego zaprzestania regulowania przez niego należności publiczno - skarbowych oraz wynikających z innych zaciągniętych zobowiązań. Mając na uwadze, że skarżący zatrudnia powyżej 120 pracowników, co dowodzi, że jest on pracodawcą tworzącym bardzo wiele miejsc pracy i realnie wpływającym na sytuację społeczną w regionie, zarówno w zakresie tworzenia nowych miejsca pracy, jaki i zapewnienia realizacji polityki społecznej kraju poprzez prowadzenie wielu żłobków, organ błędnie ocenił, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia w całości należności.

Dla uzasadnienia zarzutu 3 skargi, strona przywołała wyrok WSA z 15 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 125/19 (publ.: LEX nr 2682063).

Zdaniem skarżącego zasadny jest także 4 zarzut skargi, albowiem art. 25 specustawy funduszowej stanowi samodzielną przesłankę zastosowania ulgi przewidzianej w art. 64 ust 1 pkt 2 u.f.p. W przypadku skarżącego już samo wystąpienie COVID-19 wywołało negatywne skutki i pogorszenie sytuacji finansowej, a także zagrożenie znacznej ilości miejsc pracy, które kreuje skarżący.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 252, dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

Podstawę prawną orzekania przez organy stanowił art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz lit. b) u.f.p., w myśl którego należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w całości (lit. a), umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności (lit. b) - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

Ważne względy społeczne lub gospodarcze zobowiązanego to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności nie jest on w stanie uregulować zaległości płatniczej, przy czym nie można ich utożsamiać z subiektywnym przekonaniem dłużnika. O istnieniu względów społecznych lub gospodarczych zobowiązanego decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości (wyrok NSA z 27 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1658/19). Wszystkie przywołane wyroki publikowane są na http://cbois.nsa.gov.pl.

Jednocześnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. wynika wpierw, że organ winien ocenić, czy w sprawie zachodzi przypadek uzasadniony względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. W przypadku stwierdzenia, że taka sytuacja nie występuje, organ nie ma możliwości udzielenia stronie wnioskowanej ulgi. W przypadku natomiast stwierdzenia występowania pozytywnych przesłanek do udzielenia ulgi, jej zastosowanie jest prawem, a nie obowiązkiem organów. Użyte w przepisie sformułowanie "może", przesądza bowiem o tym, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy (por. np. wyrok WSA z 2 października 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 280/19).

Decyzje uznaniowe podlegają kontroli przez sądy administracyjne, choć kontrola ta jest specyficzna, bowiem Sąd nie może odbierać organowi prawa do takiego uznania. Zostało ono bowiem nadane administracji przez ustawodawcę (por. np. orzeczenie TK z 29 września 1993 r., sygn. K 17/92, OTK 1993, nr 2, poz. 33). Kontrola sądowa sprowadza się w istocie do ustalenia, czy dochowano reguł proceduralnych przy wydawaniu decyzji i czy granice uznania nie zostały przekroczone (por. wyrok NSA z 2 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1026/04). Aby rozstrzygniecie uznaniowe mogło być zaakceptowane, musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego i prawnego oraz należycie uzasadnione.

Z kolei definitywne zrezygnowanie przez organ z należności musi opierać się na wyjątkowych okolicznościach niezależnych od zobowiązanego. Wielkość zobowiązania, sytuacja materialna, a nawet zdrowotna zobowiązanego nie może stanowić bezwzględnej podstawy do zastosowania ulgi o najdalej idących skutkach prawnych. W każdym przypadku ważnemu interesowi zobowiązanego jest przeciwstawiany interes publiczny. Stąd tak istotne jest przekonanie organu, a w razie wniesienia skargi również i sądu, że umorzenie wnioskowanej należności z uwagi na ważny interes zobowiązanego nie stoi w sprzeczności z interesem publicznym. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2022 r. sygn. akt I GSK 1117/21).

W tym miejscu przypomnieć przyjdzie, że strona nie wnosiła o umorzenie należności, gdyż pismem z 31 stycznia 2022 r. zmieniła swój wniosek z 29 kwietnia 2021 r., wnosząc o umorzenie należności w części lub odroczenie terminu spłaty całości albo części należności lub rozłożenie na raty płatności całości albo części należności na zasadzie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. oraz o zastosowanie art. 25 specustawy funduszowej jako samodzielnej przesłanki stosowania ulgi w spłacie zobowiązań, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Mimo to organ wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przeanalizował zarówno przesłanki z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz lit. b) u.f.p. i prawidłowo stwierdził, że brak jest przesłanek do umorzenia należności w całości. Umorzenie takie byłoby istotnie sprzeczne z interesem publicznym, albowiem stawiałoby skarżącego w niczym nieuzasadnionej, uprzywilejowanej sytuacji wobec innych beneficjentów, zobowiązanych do zwrotu niewykorzystanych dotacji.

Wbrew zarzutom skargi, stosowanie instytucji umorzenia zaległości na podstawie z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. ze swojej istoty wymaga wykładni zawężającej, ponieważ stanowi wyjątek od obowiązku uiszczenia należności o charakterze publicznoprawnym. "Uzasadnione względy", o których stanowi ten przepis to właśnie względy szczególne, wyjątkowe, które w danym, konkretnym przypadku uzasadniają możliwość odstąpienia od obowiązku uiszczenia należności pieniężnej o charakterze publicznoprawnym. Ustawodawca posłużył się w tym przypadku kwantyfikatorem "w szczególności" wskazując możliwości płatnicze zobowiązanego jako jedno z dopuszczalnych kryteriów oceny zastosowania instytucji umorzenia należności. W tej sprawie przedmiotem oceny była właśnie przede wszystkim sytuacja finansowa skarżącego, ponieważ na taką okoliczność powołał się skarżący składając wniosek o umorzenie należności. Nie ulega przy tym wątpliwości, że z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. wynika w pierwszej kolejności obowiązek oceny, czy w sprawie zachodzi przypadek uzasadniony względami społecznymi lub gospodarczymi. W przypadku stwierdzenia, że taka sytuacja nie występuje, organ nie ma możliwości udzielenia stronie wnioskowanej ulgi. Natomiast wobec stwierdzenia występowania pozytywnych przesłanek do udzielenia ulgi, jej zastosowanie jest prawem, a nie obowiązkiem organów. Użyte w przepisie sformułowanie "może", przesądza bowiem o tym, że decyzja wydana na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. ma charakter uznaniowy. Ustawodawca nie wskazał bowiem sytuacji, w której organ miałby obowiązek zastosowania ulgi. Jednocześnie kryteria udzielenia ulgi odwołują się do pojęć nieostrych i niedookreślonych, co powoduje, że swoboda uznania organu rozstrzygającego o przyznaniu ulgi jest znaczna. Wpływa to także na zakres kontroli sądu administracyjnego, który bada przede wszystkim czy ocena organu nie była dowolna i mieściła się w granicach wyznaczonych kryteriami z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p.

Zatem rozstrzygnięcie organu nie może mieć charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Ponadto oceniając zgromadzony materiał dowodowy, organy muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a. Zauważyć przy tym należy, że organ działa w ramach uznania dopiero na etapie, gdy stwierdzi, że w sprawie istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny, gdyż ocena w tym przedmiocie wykracza poza zakres uznania i jest kategorią obiektywną, wynikającą z ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W tego typu postępowaniach wyróżnić należy dwa etapy. W pierwszym organ powinien ocenić, czy w danej sprawie zaszła choćby jedna z dwóch wspomnianych wyżej przesłanek ulgi, a w razie stwierdzenia, że taka nie zaszła, powinien odmówić zastosowania ulgi. Decyzja w tym zakresie, tj. ustalenia materialnoprawnej przesłanki zastosowania ulgi, nie ma charakteru uznaniowego, lecz związany. Drugi etap aktualizuje się wtedy, gdy organ uzna istnienie przesłanki, a polega on na wykazaniu, dlaczego w tej sprawie, pomimo istnienia przesłanki, ulga nie zostaje przyznana. Tylko ten właśnie drugi etap cechuje się uznaniowością, co jednak nie oznacza dowolności. Decyzje w przedmiocie ulg jako decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sądową kontrolą nie jest objęte rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonanego przez organ wyboru. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że organ nie naruszył przepisów postępowania, gdyż wyjaśnił okoliczności faktyczne, istotne dla rozstrzygnięcia. Organ I instancji wezwał skarżącego do przedłożenia wszelkich aktualnych dokumentów mogących mieć wpływ na prawidłową ocenę jego sytuacji. Skarżący pismami z 29 kwietnia 2022 r., 6 kwietnia 2022 r., 16 grudnia 2021 r. był wzywany do przedłożenia informacji, wyjaśnień i dokumentów. Także organ odwoławczy wzywał skarżącego do przedłożenia dokumentów i informacji przedstawiających jego sytuację finansową. Na podstawie przedstawionych przez skarżącego dokumentów, tj.: sprawozdań finansowych, wyjaśnień i dokumentów dotyczących zobowiązań wobec ZUS, wyjaśnień odnoszących się do sytuacji finansowej jego przedsiębiorstwa, informacji dotyczącej jego osobistej sytuacji materialnej, organy na str. 27-37 uzasadnienia zaskarżonej decyzji dokonały wszechstronnej analizy zaistnienia przesłanek z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p.

Oceniając możliwości płatnicze skarżącego, organy przeprowadziły ocenę jego sytuacji majątkowej, analizując strukturę dynamiki aktywów i pasywów. Przeprowadziły również analizę wskaźnikową zadłużenia ogólnego, wskaźnika rentowności sprzedaży, wskaźnika bieżącej płynności finansowej i doszły do słusznego wniosku, że skarżący może nie mieć wystarczających możliwości płatniczych do spłaty zaległości wynikającej z decyzji ostatecznej z 27 października 2021 r.

Rację ma także organ, że to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia dokumentów w sposób rzetelny i wiarygodny. Tymczasem bilans sporządzony na 31 grudnia 2021 r. oraz rachunek zysków i strat nie zostały podpisane przez osobę prowadzącą księgi rachunkowe ani przez skarżącego, a kwestia ta nie została przez skarżącego wyjaśniona.

Organy analizując sytuację skarżącego, stwierdziły, że nie jest w dobrej sytuacji finansowej. Jednak przedstawione przez niego środki dowodowe, pomimo że wskazują trudności, z jakimi się boryka, nie dają wystarczającej podstawy do zastosowania ulgi. Trudna sytuacja finansowa sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem zobowiązanego. Konieczność zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami jest konsekwencją nieprawidłowości w realizowaniu projektu.

Organ stanął zatem na stanowisku, że w niniejszej sprawie nie zaistniały względy społeczne lub gospodarcze, które utożsamia się z sytuacją "nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności z powodu, których strona nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych.

Mając na uwadze powyższe niezasadne okazały się zarzuty opisane w pkt. 1 skargi.

W świetle poczynionych ustaleń należy zgodzić się z organami, że skarżący nie wskazał na istnienie żadnej okoliczności nadzwyczajnej, która doprowadziła go do obecnego stanu. Skarżący nie wykazał także woli spłaty zadłużenia, licząc że jego zła sytuacja materialna skłoni organ do zastosowania ulgi.

W tym stanie rzeczy niezasadne okazały się także zarzuty opisane w pkt. 2 i 3 skargi.

Organ pierwszej instancji dokonał więc prawidłowej oceny zaistnienia przesłanek uzasadniających odmowę zastosowania ulgi z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i lit. b. Również decyzja organu odwoławczego jest prawidłowa. Trzeba pamiętać, że organ ten dokonywał kontroli odwoławczej decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego.

Organ odwoławczy w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie, wezwał stronę do przedłożenia dodatkowych dowodów, następnie ocenił całokształt zebranego materiału dowodowego i wyjaśnił motywy, którymi się kierował przy wydawaniu decyzji.

Nie mógł zatem odnieść pożądanego skutku prawnego zarzut naruszenia art. 138 § 1 K.p.a., opisany w pkt. 5 skargi.

W rozpoznawanej sprawie nie doszło także do naruszenia art. 25 w zw. z art. 35 specustawy covidowej.

Kwestię tę organy rozważyły na str. 39-41 uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 25 specustawy funduszowej. Wyjaśnić przy tym należy, że w związku z utrzymującą się sytuacją związaną z pandemią wirusa SARS-CoV-2 ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie dodatkowej przesłanki pozwalającej na domaganie się przez beneficjentów udzielenia im ulg w spłacie należności publicznoprawnych. Korzystne dla beneficjentów rozwiązania w zakresie realizacji programów operacyjnych zostały wprowadzone powołaną już ustawą z 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COOVID-19 (specustawa funduszowa). Zgodnie z brzmieniem art. 25 tej ustawy, w celu ograniczenia skutków wystąpienia COVID-19 do należności, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., właściwy organ może na wniosek zobowiązanego stosować ulgi w spłacie zobowiązań, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Przepis ten zgodnie z art. 35 specustawy funduszowej wszedł w życie z mocą od 1 lutego 2020 r.

Ze względu na uznaniowy charakter decyzji wydawanych w sprawach dotyczących ulg na podstawie art. 64 ust. 1 u.f.p. oraz redakcję art. 25 specustawy przyjąć należy zatem, że art. 25 specustawy nie tworzy po stronie instytucji rozpatrującej wniosek o udzielenie ulgi obowiązku jej zastosowania.

Jednocześnie zgodzić należy się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że powołany przepis ściśle wiąże możliwość zastosowania ulgi z celem jakim jest ograniczenie skutków wystąpienia COVID-19, co w konsekwencji oznacza, że ewentualne problemy zobowiązanego przy regulowaniu zobowiązań publicznoprawnych muszą być wynikiem epidemii i nie mogą wynikać z własnych jego działań.

W niniejszej sprawie stwierdzone nieprawidłowości, potwierdzone decyzją ostateczną z 7 kwietnia 2021 r., dotyczyły projektu realizowanego w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2019 r. a zatem zdarzeń mających miejsce przed dniem 1 lutego 2020 r. tj. daty od kiedy zaczął obowiązywać art. 25 specustawy funduszowej. Prawidłowo organ uznał, że obowiązek zwrotu środków powstał z mocy prawa nie w momencie wydania decyzji o zwrocie dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, a już w momencie zaistnienia nieprawidłowości w rozumieniu przepisów unijnych. Decyzja w sprawie obowiązku zwrotu środków z tytułu przyznanego dofinansowania, wydana w oparciu o art. 207 u.f.p. jest bowiem jedynie decyzją deklaratoryjną, z którą nie wiąże się powstanie żadnego obowiązku. Należy przy tym podkreślić, że skarżący zdawał sobie sprawę z konieczności zwrotu niewykorzystanej kwoty dotacji. Wystąpienie epidemii COVID-19 nie miało zatem żadnego wpływu na konieczność zwrotu dofinansowania. Wynikiem epidemii COVID-19 nie była również pogarszająca się sytuacja finansowa skarżącego. Ta, jak obrazuje zebrany w sprawie materiał dowodowy, uległa pogorszeniu już w 2019 r.

Na zakończenie wskazać przyjdzie, że okoliczności sprawy nie budziły wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., czemu Sąd dał wyraz w powyższych rozważaniach. Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 133 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma jedynie uzupełniający, wyjątkowy, charakter, podyktowany łącznym spełnieniem przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a., czyli: 1) jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i 2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że brak jest przesłanek do przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę.