Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SAB/Sz 42/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 200, art. 205 par. 2, par. 209, art. 151, art. 149 par. 1a, art. 3 par. 2 pkt 8 i 9, art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 37 par. 1, art. 35, art. 36 par. 1, art. 73 par. 1, 2,art. 74 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udostępnienia kopii dokumentów z akt sprawy administracyjnej I. zobowiązuje Wojewodę do rozpatrzenia wniosku skarżącego J. P. z dnia [...] grudnia 2022 r. w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku o którym mowa w pkt. 1 wyroku, III. stwierdza, że bezczynność Wojewody [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. oddala skargę w pozostałym zakresie, V. zasądza od Wojewody na rzecz J. P. kwotę [...]([...]) złotych tytułem kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

J. P. reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, pismem z dnia 16 lutego 2023 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł skargę na bezczynność i niezałatwienie sprawy w terminie przez Wojewodę w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 12 grudnia 2022 r. o wydanie nieuwierzytelnionej kopii decyzji wraz z nieuwierzytelnioną kopią pełnomocnictwa osoby której doręczono decyzję.

Strona wniosła o zobowiązanie organu do:

1. wydania odpowiedniego aktu w terminie czternastu dni od dnia otrzymania przez organ akt sprawy;

2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony wyjaśnił, że Skarżący złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Następnie w dniu 2 listopada 2022 roku zawiadomił organ o ustanowieniu pełnomocnika w sprawie w osobie r.pr. W odpowiedzi na przedmiotowe pismo organ poinformował, iż decyzja w sprawie została wydana i wysłana na adres wcześniejszego pełnomocnika. W związku z brakiem kontaktu z poprzednim pełnomocnikiem w dniu 12 grudnia 2022 roku Skarżący wystąpił o wydanie nieuwierzytelnionych kopii dokumentów z akt sprawy a następnie w związku z ich nie otrzymaniem w dniu 18 stycznia 2023 roku wniósł ponaglenie. Do dnia dzisiejszego organ nie przesłał kopii przedmiotowych dokumentów. Pełnomocnik strony zwrócił uwagę, że w toku postępowania organ nie dopełnił obowiązku określonego w art.36 k.p.a. i nie zawiadomił stron o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Zaistniała więc bezczynność organu administracji publicznej, gdyż mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że na wniosek J. P. Wojewoda wszczął i prowadził postępowanie administracyjne w sprawie o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W dniu [...] listopada 2022 r. Wojewoda wydał w tej sprawie decyzję znak: [...] o udzieleniu skarżącemu takiego zezwolenia. Przedmiotowa decyzja została w dniu 24 listopada 2022 r. doręczona M. P. tj. pełnomocnikowi J. P..

W ocenie Wojewody sprawa wydania stronie z akt dokumentów, które stanowią akta sprawy, należy do postępowania administracyjnego, niezależnie od tego na jakim etapie tego postępowania (w trakcie lub po jego zakończeniu) strona zwróci się do organu z żądaniem realizacji jej praw wynikających z art. 73 kpa. Organ uznał, że termin rozpoznania wniosku o wydanie z akt kopii decyzji ustala się zgodnie z zasadami opisanymi w art. 35 kpa. W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że z dokumentów sprawy znak: [...], w posiadaniu których jest obecnie Wojewoda wynika, że akta administracyjne tej sprawy zostały przekazane do składnicy gdzie aktualnie trwa ich kwerenda. O tym fakcie skarżący został poinformowany pismem z dnia 2 lutego 2023 r. i z dnia 28 lutego 2023 roku. Pełnomocnik J. P. został przy tym zawiadomiony, że kopię żądanych przez niego dokumentów otrzyma niezwłocznie po tym jak nastąpi zwrot tych akt ze składnicy, po zakończeniu kwerendy.

W ocenie Wojewody skarżący został zatem, zgodnie z art. 36 kpa, poinformowany o braku możliwości niezwłocznego rozpatrzenia jego wniosku i została mu podana przyczyna zwłoki. Ponieważ nie było możliwe wskazanie skarżącemu nowego terminu realizacji jego wniosku, to organ I instancji wskazał mu ten termin tylko w sposób ogólny. Zwłoka w niezwłocznym załatwieniu przedmiotowej sprawy przez organ I instancji nie wynika zatem z bezczynności organu lecz jest spowodowana oczekiwaniem na zwrot akt ze składnicy po przeprowadzeniu kwerendy. W ocenie Wojewody skarga jest bezzasadna także z tego powodu, że w okresie do 24 sierpnia 2023 r. skarżący nie może wywodzić środków prawnych dotyczących terminowego rozpoznania przez Wojewodę jego wniosku o wydania mu z akt sprawy kopii decyzji. Wojewoda stoi bowiem na stanowisku, że przedmiotowa sprawa mieści się w kategorii spraw, które podlegają regulacji opisanej w art. 100d 103 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, a ten przepis wyklucza możliwość składnia przez cudzoziemców skargi na bezczynność organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 ww. art. 3 i w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie z § 1a art. 149 p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.

Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), lub gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – do organu prowadzącego postępowanie.

Warunkiem wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania zgodnie z art. 52 § 1 tej ustawy jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Strona dopełniła tego wymogu, składając do organu ponaglenie z dnia 18 stycznia 2023 r. w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie.

Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy, bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.

W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że był on zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Ocena, co do bezczynności organu, dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu oraz wynikających z przepisów uprawnieniach i obowiązkach.

W kontrolowanej sprawie pełnomocnik Skarżącego wniósł skargę na bezczynność Wojewody polegającą na nie załatwieniu jego wniosku z dnia 12 grudnia 2022 r. We wniosku zwrócił się o wydanie nieuwierzytelnionej kopii decyzji oraz nieuwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa osoby której decyzję doręczono.

Zasady określające dostęp do akt sprawy administracyjnej zostały określone przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. I tak zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania, zaś § 2 stanowi, że strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.

Stosownie natomiast do treści § 3 ww. art. organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

W art. 74 k.p.a. zostało uregulowane ograniczenia dostępu do akt sprawy i tak stosownie do § 1, przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy. Zgodnie natomiast z § 2 ww. art. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Formy postanowienia wymaga więc odmowa umożliwienia wykonania przez stronę każdego z osobna uprawnienia z art. 73 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa w sposób bezpośredni przesłanek podjęcia aktu odmownego. Przyjąć należy, że są one negatywną konsekwencją niespełnienia zróżnicowanych przesłanek skorzystania z uprawnienia. Wobec tego przepis art. 74 § 2 k.p.a. odnosi się do wszystkich przypadków odmowy realizacji żądań strony przewidzianych w art. 73 k.p.a. Za równoważną z odmową udostępnienia akt potraktować należy jakąkolwiek postać częściowej reglamentacji w stosunku do akt sprawy, np. udostępnia tylko części akt. Postanowienie wydane na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. jako podlegające zaskarżeniu wymaga uzasadnienia faktycznego i prawnego. Do wydania postanowienia na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. uprawniony jest ten organ, który na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. zobowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy, sporządzanie z nich notatek, odpisów lub kopii. W postanowieniu NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., II OSK 2043/2009 (CBOSA) stwierdzono, że "organ wydaje postanowienie na podstawie art. 74 § 2 K.p.a. ze względu na jakąkolwiek przyczynę uzasadniającą odmowę umożliwienia stronie sporządzenia kserokopii dokumentu z akt sprawy".

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd o dopuszczalności skargi na bezczynność organu polegającą na nieudostępnieniu akt stronie na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. W wyroku z dnia 28 lutego 2017 r. w sprawie II OSK 2811/15 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "żądanie umożliwienia stronie wglądu do akt może być załatwione dwojako – poprzez czynność materialnotechniczną w postaci udostępnienia stronie akt lub wydanie postanowienia o odmowie udostępnienia na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. Przepis ten dotyczy wszystkich przypadków odmowy realizacji żądania strony przewidzianych w art. 73 k.p.a." Wskazać również należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 8 października 2018 r. uchwałę w składzie siedmiu sędziów o sygn. akt I OPS 1/18, zgodnie z którą: "W ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy". W uzasadnieniu do tej uchwały wskazano, że w odniesieniu do czynności udostępnienia akt sprawy rozróżnianie pojęć "odpis" – "kopia" nie jest celowe, gdy zważy się, że w dobie stanowienia przepisu art. 73 k.p.a. nie znano pojęcia np. kserokopii, a poziom ówczesnej technologii nie pozwalał na takie odwzorowanie treści dokumentu, jakie dostępne jest obecnie. W ocenie NSA, rekonstruując wzór zachowania organu administracji w przedmiocie udostępniania akt na podstawie art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. należało wyjść poza jego literalne brzmienie i zgodnie z systemowymi regułami wykładni rozszerzyć zakres uprawnień strony, tak aby w razie uzasadnionej potrzeby mogła żądać od organu sporządzenia kopii dokumentów z akt sprawy. Za takim rozwiązaniem przemawia bowiem konieczność zharmonizowania art. 73 k.p.a. z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, uregulowaniami innych procedur, dotyczącymi udostępniania akt, a także konieczność dokonywania interpretacji z uwzględnieniem gwarancji konstytucyjnych. Z tego względu, dokonując wykładni art. 73 § 1 k.p.a. trzeba mieć również na uwadze, że możliwość rzetelnego zapoznania się z materiałem zebranym w aktach sprawy jest istotnym uprawnieniem procesowym gwarantującym stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a w efekcie podejmowanie inicjatywy dowodowej, co ma istotne znaczenie w dochodzeniu do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) Interpretacja powinna uwzględniać także wymogi standardów określonych zasadą pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że strona, działając poprzez swojego pełnomocnika, była uprawniona do żądania wydania jej z akt sprawy odpisu dokumentu na podstawie art. 73 § 2 k.p.a. Jak wynika z przywołanych przepisów art. 73 i art. 74 k.p.a., wniosek o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów bądź też kopii dokumentów rodzi po stronie organu obowiązek zachowania się w dwojaki sposób: wydania żądanego dokumentu albo odmowy jego wydania.

Mając zatem na uwadze, że na dzień wniesienia skargi skarżący nie otrzymał od organu nieuwierzytelnionej kopii decyzji i pełnomocnictwa na podstawie którego nastąpiło doręczenie decyzji poprzednio ustanowionemu pełnomocnikowi, należało zbadać czy organ faktycznie pozostaje w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego w tym zakresie.

Z jednoznacznego brzmienia art. 74 § 2 k.p.a. wynika, że odmowa wydania przez organ uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Z akt sprawy wynika natomiast, że załatwiając wniosek pełnomocnika skarżącego z dnia 12 grudnia 2022 r., organ nie wydał w sprawie żadnego postanowienia o odmowie wydania nieuwierzytelnionej kopii decyzji i pełnomocnictwa, ograniczając się przy tym do poinformowania pełnomocnika skarżącego o niemożności odnalezienia akt (notatki urzędowe znajdują się w aktach administracyjnych). W konsekwencji stwierdzić należało, że do dnia wniesienia skargi organ nie załatwił (nie rozpatrzył) wniosku pełnomocnika skarżącego z dnia 12 grudnia 2022 r. w zakresie sformułowanego w nim żądania, w formie prawem przewidzianej, zgodnie z art. 73 § 2 i 74 § k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd obowiązany był stwierdzić, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu ww. wniosku. Przedstawione okoliczności faktyczne i przepisy prawne uzasadniają, w ocenie Sądu, uznanie zasadności skargi oraz zobowiązanie organu do załatwienia wniosku pełnomocnika skarżącego w oznaczonym zakresie i terminie, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w pkt 1. wyroku.

W tym miejscu powołać należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.).

W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organ dopuścił się bezczynności, nie reagując w żaden sposób w formie prawem przewidzianej na wniosek, który od 15 grudnia 2022 r. (data wpływu do organu) nie został rozpoznany, orzekając w tym zakresie na podstawie art. 149 § 1 pkt. 3 p.p.s.a.(pkt 2. wyroku). Organ niewątpliwie nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 § 1 k.p.a., chociaż informował pełnomocnika o przyczynach zwłoki.

W ocenie Sądu bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w pkt 3. wyroku. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 16.02.2018 r. I OSK 1163/16, "zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych" (por. wyroki NSA z 21 czerwca 2012 r. I OSK 675/12, z 17 listopada 2015 r., II OSK 652/15). Zauważyć także należy, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., OSK 468/13).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy uznać należy, że nie doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania w zakresie obowiązków organu do szybkiego załatwienia sprawy, biorąc pod uwagę, że organ poszukiwał akt sprawy skarżącego, które po wydaniu decyzji w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy zostały skierowane do składnicy i trwają ich poszukiwania. Dodatkowo organ poinformował również pełnomocnika skarżącego, z jakich względów nie może mu wydać żądanego dokumentu.

Wobec stwierdzenia, że bezczynność organu nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd uznał, że brak jest podstaw do wymierzenia organowi grzywny, bądź przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Zauważyć należy, że trudności kadrowe organu oraz znacząca liczba wpływających spraw nie mogą co prawda stanowić okoliczności usprawiedliwiającej zaistniałą w sprawie bezczynność, niemniej są jednak obiektywną trudnością, która powinna wpływać na ocenę czy doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa, jak również i na ocenę zasadności przyznania od organu sumy pieniężnej na rzecz strony skarżącej, wymierzenia grzywny i ich miarkowania. Znacząca ilość spraw podlegających rozpoznaniu i niedostateczna obsada kadrowa, stanowią bowiem poważną przeszkodę w takiej organizacji pracy, aby rozpoznawanie spraw należących do kompetencji organu odbywało się z zachowaniem ustawowych terminów. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie sumy pieniężnej i wymierzenie grzywny jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Z uwagi na okoliczności przedmiotowej sprawy i uznania, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa Sąd uznał, że nie ma przesłanek uzasadniających orzekanie o środkach dyscyplinujących i w tym zakresie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt 4. wyroku). Zauważyć również należy, że w uzasadnieniu skargi nie powołano żadnych szczególnych okoliczności dotyczących strony, uzasadniający przyznanie sumy pieniężnej tym bardziej, że zasadnicza sprawa dotycząca zezwolenia na pobyt czasowy skarżącego została załatwiona.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., na które to koszty składa się opłata od skargi, opłata od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w stawce wynikającej z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018 r., poz. 265 ze zm.).