Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 6555/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3; art. 13 ust. 3a; art. 13ha ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 6; art. 13i ust. 1, ust. 3a, ust. 3a, ust. 3b, ust. 4c; art. 13ia ust. 8, ust. 10; art. 13ib ust. 1 pkt 3 i ust. 3; art. 13k ust. 1, ust. 4, ust. 9, ust. 1-2d, ust. 8a; art. 13n
journal: Dz.U. 2024 poz 320
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 105, art. 61 par. 4, art. 7, art. 8, art. 189f par. 1 pkt 1, art. 189a par. 2 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: 51 ust. 6 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 22, art. 31 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 187 poz 42 art. 9a
law: Dyrektywa 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie infrastruktury drogowej przez pojazdy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant ref. staż. Anna Jóźwiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 25 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej też jako "organ" lub "GITD") pismem z dnia 24 października 2022 roku, na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 roku, poz. 572 ze zm., dalej w skrócie także jako "k.p.a."), zawiadomił Z. N. (dalej też jako "skarżący" lub "strona") o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu, który miał miejsce w dniu [...] stycznia 2022 r. o godzinie 1806, pojazdem samochodowym (samochód specjalny) o numerze rejestracyjnym [...], odcinkiem drogi krajowej nr [...] M. (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) – węzeł K.. Powyższe zawiadomienie doręczone zostało skarżącemu w dniu 2 listopada 2022 roku.

Skarżący w piśmie datowanym na dzień 4 listopada 2022 roku złożył wyjaśnienia, w których powołał się na zapewnienie służb, iż nie będą one nakładać kar pieniężnych na nowych użytkowników w początkowym okresie funkcjonowania systemu e-TOLL. Skarżący wyjaśnił, że nie naruszył obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd płatnymi odcinkami dróg krajowych, ponieważ w dniu kontroli posiadał na koncie środki pieniężne, które umożliwiały uiszczanie opłat. Strona wskazała również, że jest osobą starszą, która ma problemy z cyfryzacją, dlatego nauka obsługi aplikacji mobilnej wymaga od niej większej ilości czasu oraz dodała, że nakładanie kar na użytkowników zaraz po wejściu w życie nowych przepisów jest dość dotkliwe. Skarżący nadmienił, iż korzysta z wielu pojazdów, w których nie było problemów z uiszczaniem opłat oraz dodał, że zaistniała sytuacja mogła wyniknąć z jednorazowego odłączenia urządzenia.

Decyzją z dnia 4 stycznia 2023 roku nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13l ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 320 ze zm., dalej jako "u.d.p.") i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 32) a także art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm., dalej też jako "u.t.d."), nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1 500 złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego dnia [...] stycznia 2022 r. o godzinie 1806, pojazdem samochodowym (samochód specjalny) o numerze rejestracyjnym [...], odcinkiem drogi krajowej nr [...] M. (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) – węzeł K.. Organ podkreślił, że przejazd ten został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) a jednocześnie w toku postępowania ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita (DMC) kontrolowanego pojazdu przekraczała 12 000 kg. Ponadto na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym był skarżący, jako właściciel ww. pojazdu samochodowego. Organ podkreślił, że z poczynionych ustaleń jednoznacznie wynika, iż za kontrolowany przejazd nie została przy tym uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ, pomimo zarejestrowania pojazdu w systemie SPOE KAS, z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano aktywnego urządzenia służącego do poboru opłat. Ponadto opłata nie była uiszczania z wykorzystaniem usługi EETS. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

W dniu 30 stycznia 2023 roku do organu wpłynął złożony przez skarżącego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym strona wniosła o umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu.

Skarżący podniósł, że wyposażył pojazd w sprawne urządzenie do poboru opłaty, w związku z czym za przejazd została naliczona należna opłata. Według skarżącego opłata ta została zapłacona w wyniku ściągnięcia środków z konta, natychmiast po jego doładowaniu. Błędne jest zatem, w ocenie skarżącego, ustalenie organu, że za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Nadto strona podniosła, że do stwierdzonego naruszenia doszło w okresie szczególnym, gdyż od dnia 1 października 2021 r. przewoźnicy drogowi w Polsce mają obowiązek stosować system poboru opłat e-TOLL, który zastąpił użytkowany wcześniej przez okres 10 lat system viaTOLL. Jednocześnie, jak zaznaczył skarżący, przechodzenie ze starego, używanego przez dekadę systemu do systemu nowego związane było z licznymi utrudnieniami a okres przejściowy nie był dostatecznie długi. Tymczasem zarzucane stronie naruszenie miało miejsce niedługo po dniu 1 października 2021 r., a więc po ostatecznym wyłączeniu systemu viaTOLL. Strona wskazała, że przed wszczęciem postępowania nie miała świadomości, że zdarzyły się momenty, w których konto przedpłacone miało ujemny stan. Strona podniosła, że na bieżąco uzupełniała stan konta w systemie e-TOLL, dbając o to aby płatności przebiegały w sposób należyty. Strona podkreśliła przy tym, że nie otrzymywała z systemu informacji o ewentualnych problemach w uiszczaniu opłat za przejazd płatnymi odcinkami dróg krajowych. Strona niezwłocznie też podjęła starania nakierunkowane na zapobieżenie takim problemom w przyszłości, tak aby nie dochodziło więcej do podobnej sytuacji. W związku z tym strona bardziej regularnie kontroluje stan konta przedpłaconego, uzupełniając znajdujące się na nim środki na czas. Strona wskazuje także, iż w ostatnim czasie stało się możliwym ustawienie automatycznego doładowania konta w systemie e-TOLL, co strona niezwłocznie po dowiedzeniu się o tej możliwości aktywuje również na swoim koncie. Nadto, zdaniem strony, w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy działu IVa k.p.a., bowiem ustawa o drogach publicznych nie zawiera kompleksowej regulacji dotyczącej zasad nakładania kar, odstępowania od ich miarkowania. Zdaniem strony w przedmiotowej sprawie doszło także do naruszenia prawa procesowego, odnośnie braku ustaleń faktycznych oraz wyjaśnienia w decyzji kwestii pominięcia zastosowania art. 13k ust. 8a u.d.p.

W dniu 21 marca 2023 roku do organu wpłynęło zawiadomienie Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców (dalej też jako "Rzecznik") o wstąpieniu do przedmiotowego postępowania na podstawie art. 1 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 8 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1668). Zdaniem Rzecznika bowiem decyzja organu o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej narusza:

1) art. 105 k.p.a. w zw. z art. 13n u.d.p., przez brak umorzenia postępowania w sprawie, z uwagi na przedawnienie nałożenia kary pieniężnej, gdyż postępowanie administracyjne wszczęto po upływie 9 miesięcy od dnia przejazdu,

2) art. 105 k.p.a. w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., przez brak umorzenia postępowania w sprawie, z uwagi na brak podstaw prawnych do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej, gdyż przepis u.d.p. przewiduje karę za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, a w przedmiotowej sprawie urządzenie do poboru opłaty zostało zamontowane w kabinie pojazdu i opłata za przejazd została naliczona, co czyniło postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie bezprzedmiotowym;

3) art. 7, art. 8 § 1 w zw. z art. 10 i art. 11 k.p.a., art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 221, ze zm.) oraz w zw. z art. 20, art. 22 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, przez ich niezastosowanie i w konsekwencji poprzez błędną ocenę organu, bez uwzględnienia zasady proporcjonalności, zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy, zasady równości, zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej, że w sprawie nie ma podstaw do odstąpienia do nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę, choć uchybienia których dopuścił się przedsiębiorca, zostały przez przedsiębiorcę usunięte, przedsiębiorca nie uchylał się od obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, zdarzenie zaistniało na krótko po wprowadzeniu systemu e-TOLL, system nie ostrzegał, że kończą się środki na koncie, a organy w pismach do Rzecznika podkreślały, że celem wprowadzenia systemu e-TOLL jest poprawienie komfortu pracy kierowców oraz ułatwienie przedsiębiorcom realizacji ciążących na nich obowiązków związanych z wnoszeniem opłat za przejazd po płatnych odcinkach dróg, a nie karanie przedsiębiorców, zwłaszcza w sytuacji, gdy przedsiębiorca wyposażył pojazd w urządzenie do poboru opłaty elektronicznej, a przejazd został odnotowany;

4) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 Prawo przedsiębiorców poprzez ich niezastosowanie i prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady proporcjonalności, pomimo że organ administracji ma obowiązek stosować środki mające wpływ na prawa strony tylko w razie potrzeby i tylko w zakresie niezbędnym do osiągnięcia zamierzonego celu, czego przejawem jest wymierzenie nieadekwatnej kary do wagi naruszenia, co powoduje, że kara nie odpowiada celom, dla których powinna być stosowana;

5) art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. poprzez nałożenie dotkliwej sankcji finansowej całkowicie nieproporcjonalnej do ewentualnej wagi naruszenia, bowiem nałożono karę w wysokości 1 500 zł, która jest wielokrotnie wyższa od należności za przejazd, w sytuacji gdy przewoźnik nie ukrywał przejazdu przed administracją (nie uchylał się od płatności, nie próbował uniknąć płatności);

6) art. 13k ust. 8a u.d.p. przez brak zbadania, czy zaszły podstawy do zwolnienia posiadacza pojazdu z odpowiedzialności administracyjnej,

7) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że waga naruszenia prawa nie była znikoma, a w konsekwencji przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary oraz poprzestania na udzieleniu pouczenia, a to wbrew kategorycznemu brzmieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., z którego wynika obowiązek odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w przepisie;

8) art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego istotnego dla podjęcia decyzji, zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez brak ustalenia czy system e-TOLL w pierwszej kolejności, po zasileniu konta, pobiera środki na opłacenie zaległych opłat oraz kiedy została pobrana opłata należna z danego dnia przejazdu.

Mając na uwadze powyższe, Rzecznik wniósł o umorzenie postępowania w całości, ewentualnie rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu.

Organ pismem z dnia 22 marca 2023 r. odpowiedział na zawiadomienie Rzecznika.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 25 października 2023 roku o numerze [...], działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych, utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję z dnia 4 stycznia 2023 roku. GITD wskazał, że w dniu [...] stycznia 2022 r. o godzinie 18:06 urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym SPOE_A2_OON znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] M. (skrzyżowanie z droga gminną nr [...]) - węzeł K. zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...]. W wyniku dokonanej kontroli stwierdzono, iż ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS, ale z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano urządzenia służącego do uiszczania opłat elektronicznych. Dodatkowo nie stwierdzono uiszczenia opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Z kolei na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEPiK) oraz dowodu rejestracyjnego pojazdu okazanego podczas kontroli ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekracza 3,5 tony. Ponadto w oparciu o dane zawarte w dowodzie rejestracyjnym kontrolowanego pojazdu organ prowadzący postępowanie ustalił, iż na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym za nie był skarżący, będący właścicielem ww. pojazdu.

Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreślił ponadto, że w celu ustalenia prawdy obiektywnej przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 136 k.p.a. o dane pobrane z systemu elektronicznego poboru opłat, tj. systemu e-TOLL CRM SERVICE. I na podstawie tych informacji, organ ustalił, iż pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat KAS. Do ww. pojazdu została przypisana aplikacja mobilna o numerze [...], która została dezaktywowana 1 października 2021 r. o godzinie 14:21:53. Następnie w dniu 1 października 2021 r. o godzinie 14:22:16 nastąpiła aktywacja urządzenia o numerze [...]. W dniu 3 października 2021 r. o godzinie 15:11:39 do ww. pojazdu została przypisana kolejna aplikacja mobilna o numerze [...]. Aktywacja powyższego urządzenia nastąpiła w dniu [...] października 2021 r. o godzinie 19:00:24. W dniu [...] października 2021 r. o godzinie 19:00:24 nastąpiła deaktywacja urządzenia o numerze [...]. W dniu [...] października 2021 r. o godzinie 11:25:13 nastąpiła deaktywacja urządzenia o numerze [...]. Aktywacja urządzenia o numerze [...] miała miejsce w dniu [...] marca 2022 r. o godzinie 19:40:56. Biorąc pod uwagę powyższe informacje, zdaniem organu nie ma wątpliwości, że w dniu [...] stycznia 2022 roku nie odnotowano żadnych transakcji dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. W związku z powyższym, opłata za przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] stycznia 2022 roku, o godzinie 18:06, po płatnym odcinku drogi krajowej nr [...] nie została uiszczona. Zatem strona w dniu powstania naruszenia poruszała się po drogach płatnych z urządzeniem do poboru opłaty elektronicznej, które nie zostało prawidłowo aktywowane, co uniemożliwiało wniesienie opłaty elektronicznej. Organ podkreślił, że po zakończeniu przejazdu skarżący mógł sprawdzić historię przejazdów po drogach płatnych oraz historię naliczonych opłat, która jest dostępna w Internetowym Koncie Klienta. Za pośrednictwem konta użytkownika w systemie e-Toll można bowiem sprawdzić wszelkie dane dotyczące wykonanych przejazdów, w tym także stan środków na koncie w systemie e-Toll, czego strona nie uczyniła. Zatem, skarżący miał wpływ na powstałe naruszenie, a poruszając się po drodze krajowej bez aktywnego urządzenia pokładowego, świadomie naraża się na odpowiedzialność administracyjną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Jeżeli skarżący dokonałaby powyższych czynności, wówczas udałoby się uniknąć rejestracji naruszenia. Tymczasem to na użytkowniku ciąży obowiązek kontrolowania poprawności działania urządzenia pokładowego i uiszczanych opłat elektronicznych podczas przejazdów odcinkami dróg płatnych zgodnie z zadeklarowanym sposobem przekazywania danych do systemu tj. za pomocą darmowej aplikacji instalowanej na urządzeniu mobilnym, lokalizatorów fabrycznie zamontowanych w pojazdach (ZSL) lub urządzeń pokładowych (OBU). Dla kont przedpłaconych wymagane jest posiadanie środków na opłacenie deklaracji przejazdu, zaś w przypadku ich braku należy je uzupełnić przed złożeniem deklaracji. Nadto, zdaniem GITD, na tle unormowania przepisu art. 189f § 1 k.p.a., waga omawianego naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 25 października 2023 roku skarżący zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, w sytuacji gdy kara 1500 zł za zarzucone naruszenie jawi się jako nieproporcjonalna, tym bardziej, że Sekretarz Stanu Szef Krajowej Administracji Skarbowej w Ministerstwie Finansów w piśmie z 30 września 2021 r. (znak sprawy [...]) zadeklarował, że w początkowym okresie stosowania systemu e-TOLL na kierowców co do zasady nie będą nakładane kary, a organy administracji będą poprzestawać na pouczeniu; jak napisał szef KAS: "Dodatkowo informuję, że kontrole prawidłowości uiszczania opłat w początkowym okresie działania systemu e-TOLL, które od 1 października będą przeprowadzane przez Inspektorów GITD oraz Służbę Celno-Skarbową, będą odbywać się w oparciu przede wszystkim o działania prewencyjne, których podstawowym elementem będzie pouczanie, a nie karanie uczestnika realizowanego przewozu. Tym samym w sprawach, dla których ustawa przewiduje nakładanie mandatów na kierujących stosowane będą pouczenia. Natomiast w sprawach kar pieniężnych nakładany przez GITD, z wyłączeniem braku rejestracji w e-TOLL, w pierwszej kolejności inspektorzy skorzystają z przewidzianej w przepisach prawa instytucji "odstąpienia" od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej";

- art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestanie na pouczeniu w sytuacji gdy wobec strony wszczęto kilka postępowań i nałożono kilka kar po 1 500 zł za każde naruszenie ujawnione w trakcie jednej kontroli mobilnej przeprowadzonej w jednego dnia. W sytuacji gdy wszystkie te naruszenia powinny zostać potraktowane jako naruszenie wieloczynowe, spowodowane jednym, wspólnym czynnikiem i który to został skorygowany i nie powodował naruszenia prawa . Z uwagi na powyższe, w ocenie strony, w niniejszej sprawie należało rozważyć zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., czyli odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na znikomą wagę naruszenia prawa i zaprzestanie przez stronę naruszania prawa;

2. przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 189a § 2 pkt 1-3 i art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.d.p. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), który regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie u.d.p., a które to przepisy pozwalają odstępować od nakładania kar i poprzestawać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie u.d.p. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1- 6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest w przypadku przepisów u.d.p. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, a nadto - o zasądzenie od GITD na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, a także kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych oraz kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Nadto Skarżący wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci pisma Sekretarz Stanu Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w Ministerstwie Finansów z dnia 30 września 2021 r., znak sprawy [...], na okoliczność zadeklarowania przez centralny Organ Państwa, że Organy będą odstępować od nakładania kar i podejmowane przez nie działania będą miały charakter prewencyjny i wychowawczy, a nie represyjny,

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie.

Pismem z dnia 12 stycznia 2024 r. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców zawiadomił o wstąpieniu do niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, przedstawiając jednocześnie swoje stanowisko w sprawie. Rzecznik wniósł przy tym o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie:

a) art. 105 k.p.a. w zw. z art 13 k ust. 1 pkt 2 u.d.p przez brak umorzenia postępowania, z uwagi na brak podstaw prawnych do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, gdyż przepis u.d.p przewiduje karę za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, a opłata została przez stronę, jeszcze przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie, uiszczona, co czyniło postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie bezprzedmiotowym;

b) art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10, art. 11, art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców oraz w zw. z art. 22 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie i w konsekwencji przez błędną ocenę organu, bez uwzględnienia zasady proporcjonalności, zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy, zasady równości, zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej, że w sprawie nie ma podstaw do odstąpienia do nałożenia kary pieniężnej na skarżącego, choć uchybienia których dopuścił się skarżący, zostały przez skarżącego usunięte, gdyż opłata elektroniczna została uiszczona, skarżący nie uchylał się od obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, system nie ostrzegał, że kończą się środki na koncie, a organy, w pismach do Rzecznika, podkreślały, że celem wprowadzenia systemu e-TOLL jest poprawienie komfortu pracy kierowców oraz ułatwienie przedsiębiorcom realizacji ciążących na nich obowiązków związanych z wnoszeniem opłat za przejazd po płatnych odcinkach dróg w naszym kraju, a nie karanie przedsiębiorców, zwłaszcza w sytuacji gdy przedsiębiorca wyposażył pojazd w urządzenie do poboru opłaty elektronicznej, przejazd został odnotowany, a jedynie skończyły się środki na koncie przedpłaconym strony, które przedsiębiorca uzupełnił, doładowując konto, a ze środków tych można rozliczyć zarejestrowana przez system zaległość;

c) art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a., w związku z art. 189f § 1 pkt 1, art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 13k u.d.p, art. 78 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego istotnego dla podjęcia decyzji, zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego , w szczególności poprzez brak ustalenia, czy system e-TOLL w pierwszej kolejności, po zasileniu konta, pobiera środki na opłacenie zaległych opłat oraz kiedy została pobrana opłata należną z danego dnia przejazdu, czy przejazd został opłacony jeszcze przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie, czy istnieją dowody potwierdzające usunięcie naruszenie prawa a także, czy system poboru opłat w dniu naruszenia działał prawidłowo,

c) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców przez ich niezastosowanie i prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady proporcjonalności, pomimo że organ administracji ma obowiązek stosować środki mające wpływ na prawa strony tylko w razie potrzeby i tylko w zakresie niezbędnym do osiągnięcia zamierzonego celu, czego przejawem jest wymierzenie nieadekwatnej kary do wagi naruszenia, co powoduje, że kara nie odpowiada celom, dla których powinna być stosowana;

d) art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w z w. z art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców przez niezasadne różnicowanie sytuacji prawnej podmiotów korzystających z dróg, w zależności od tego, czy podmiot rozlicza się w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem, czy też w trybie przedpłaconym, gdyż podmiot rozliczający się w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem za nieuiszczoną opłatę za przejazd poniósłby jedynie koszty odsetek za opóźnienie i ewentualnie koszty postępowania egzekucyjnego, a podmiot rozliczający się w trybie przedpłaconym ponosi wysoką karę w wysokości 1500 zł za przeoczenie doładowania konta, w sytuacji w której ostatecznie opłata za przejazd ma status opłaconej jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie;

e) art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p w zw. z art. 9a dyrektywy 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 1999 roku w sprawie pobierania opłat za użytkowanie infrastruktury drogowej przez pojazdy poprzez nałożenie dotkliwej sankcji finansowej, całkowicie nieproporcjonalnej do ewentualnej wagi i charakteru naruszenia, bowiem nałożono karę w wysokości 1.500 zł, która jest kilkudziesięciokrotnie wyższa od należności za przejazd, w sytuacji gdy przewoźnik nie ukrywał przejazdu przed administracją (nie uchylał się od płatności, nie próbował uniknąć płatności, a przejazd został zarejestrowany, opłata została naliczona i zapłacona), sam przepis wprost nie typizuje naruszenia polegającego na uiszczeniu opłaty w niewłaściwym trybie lub w niewłaściwy sposób, a jedynie naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, zaś ta została przez skarżącego uiszczona, a także z uwagi na to, że skarżący został potraktowany przez organ w taki sam sposób jak podmiot, który uchyla się od uiszczenia opłaty przez brak zarejestrowania pojazdu, brak wyposażenia pojazdu w urządzenie do poboru opłaty, z czym w przedmiotowej sprawie nie sposób się zgodzić;

f) art. 189f § 1 pkt 1 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. przez brak zastosowania w sprawie, a to wbrew kategorycznemu brzmieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., z którego wynika obowiązek odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych ww. przepisie, w szczególności poprzez brak potraktowania przez organ wszystkich naruszeń (na skarżącego nałożono kilkanaście kar za każde naruszenie ujawnione w trakcie jednej kontroli mobilnej), tak jakby było to naruszenie wieloczynowe, spowodowane jednym, wspólnym czynnikiem, które zostało zaprzestane, gdy tylko podmiot zobowiązany do określonego zachowania uświadomił sobie, że jego działanie lub zaniechanie naruszało prawo, pomimo że kara ma w pierwszej kolejności funkcję prewencyjną, której realizacja nie musi wymagać wymierzania aż kilkudziesięciu kar pieniężnych, co uczynił organ w sprawach skarżącego (p. wyrok WSA z 21 marca 2023 r. VI SA/Wa 905/22);

g) art. 189f § 2 pkt 1 oraz § 3 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy organ doszedł do przekonania, iż nie może zastosować instytucji przewidzianej w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., co skutkowało brakiem odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, choć naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej zostało przez skarżącego usunięte, a więc, gdy istnieją dowody potwierdzające usunięcie naruszenia prawa.

h) art. 105 k.p.a. w zw. z art. 13n u.d.p., przez brak umorzenia postępowania w sprawie, z uwagi na przedawnienie nałożenia kary pieniężnej, gdyż postępowanie administracyjne wszczęto po upływie 9 miesięcy od dnia przejazdu a prawnie znaczące dla ustalenia terminu wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu jest doręczenie zawiadomienia o tym stronie a nie podpisanie tego zawiadomienia przez organ.

Rzecznik poparł przy tym wniosek skarżącego o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu wskazanego w treści skargi.

Na rozprawie w dniu 27 marca 2024 roku Sąd uwzględnił zawarty w skardze wniosek o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci pisma Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 30 września 2021 r. skierowanego do Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, a dotyczącego zmiany systemu poboru opłat drogowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej zwana "p.p.s.a.").

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Wbrew zarzutom skargi, w działaniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego.

I tak, w myśl art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są bowiem obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Z obowiązku tego zwolnione są jedynie pojazdy Sił Zbrojnych, określonych służb państwowych oraz zarządców dróg (art. 13 ust. 3a udp). Z kolei z art. 13ha ust. 1 udp wynika, że powyższe opłaty (zwane opłatami elektronicznymi) są pobierane za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów wydanego na podstawie upoważnienia określonego w art. 13ha ust. 6 u.d.p. Rozporządzeniem tym jest rozporządzenie Rady Ministrów z 22 marca 2011 r., które – stosownie do jego § 2 – określa w załączniku nr 1 i załączniku nr 2 drogi krajowe lub ich odcinki, na których pobiera się opłatę elektroniczną. Zgodnie natomiast z art. 13i ust. 3 u.d.p., podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat powinny oferować urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Jednocześnie w art. 13ia ust. 1 u.d.p. ustawodawca określił, że w celu uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem SPOE KAS właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu jest obowiązany dokonać rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną, przy czym rejestracji nie dokonuje się w przypadku uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem usługi EETS. Dokonując tej rejestracji, właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu rejestruje także urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3a, i uzyskuje numer referencyjny dla każdego zarejestrowanego urządzenia (art. 13ia ust. 8 u.d.p.). Korzystający z dróg publicznych musi uzupełnić wspomniany rejestr o tenże numer referencyjny urządzenia wykorzystywanego w pojeździe przed rozpoczęciem przejazdu po drogach, o których mowa w art. 13ha ust. 1 u.d.p. (zob. art. 13ib ust. 1 pkt 3 u.d.p.), a po takim uzupełnieniu ma obowiązek przekazania tego numeru referencyjnego kierującemu pojazdem samochodowym (art. 13ib ust. 3 u.d.p.). Ponadto z art. 13ia ust. 10 u.d.p. wynika, że właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu jest obowiązany aktualizować dane zawarte w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną niezwłocznie, nie później niż przed rozpoczęciem przejazdu po drogach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 u.d.p. Zaś z art. 13ib ust. 2 u.d.p. wynika analogiczny obowiązek korzystającego z dróg publicznych m.in. w zakresie wskazania w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną numeru referencyjnego urządzenia wykorzystywanego w konkretnym pojeździe.

Wspomniany numer referencyjny odnosi się do urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3a u.d.p. Przepis ten stanowi, że na potrzeby poboru opłaty elektronicznej za pomocą SPOE KAS są stosowane urządzenia mobilne, zewnętrzne systemy lokalizacyjne oraz urządzenia pokładowe, wykorzystujące technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych, przy czym w celu poboru opłaty elektronicznej urządzenia pokładowe mogą być zapewnione przez Szefa KAS, w przypadku niewystarczającej ich dostępności. Co istotne, z art. 13i ust. 3b u.d.p. wyraźnie wynika, że do poboru opłaty elektronicznej niezbędne są dane geolokalizacyjne, które są przekazywane z urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3a, do SPOE KAS (dane te obejmują współrzędne geograficzne dotyczące położenia pojazdu samochodowego, jego prędkość, datę i godzinę pozyskania tych współrzędnych, azymut środka transportu, błąd przekazywania danych satelitarnych). Z kolei z art. 13i ust. 4c u.d.p. wynika, że właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu są obowiązani wyposażyć pojazd samochodowy w prawidłowo funkcjonujący zewnętrzny system lokalizacyjny, albo prawidłowo funkcjonujące urządzenie pokładowe albo urządzenie mobilne wraz z oprogramowaniem i zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych z tego urządzenia, przez okres przejazdu po drogach, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 udp.

Z kolei na wysokość opłaty elektronicznej ma wpływ m.in. kategoria pojazdu, którym wykonywany jest przejazd. Z art. 13ha ust. 2 u.d.p. wynika bowiem, że opłatę elektroniczną ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu. Wspomniane kategorie pojazdów ustawodawca określił w art. 13ha ust. 3 u.d.p. W świetle tego przepisu, kategoria 1 obejmuje pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton, kategoria 2 – pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej co najmniej 12 ton, zaś kategoria 3 – autobusy.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Natomiast art. 13k ust. 4 udp wskazuje, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu albo korzystającemu z drogi, który nie jest właścicielem, posiadaczem albo użytkownikiem pojazdu. Karę tę nakłada się w drodze decyzji administracyjnej (art. 13k ust. 9 udp). Do jej wymierzenia właściwy jest GITD, co wynika z art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) u.t.d., który stanowi, że w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji organem właściwym jest Główny Inspektor Transportu Drogowego – w sprawach związanych z kontrolą uiszczania opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w ustawie o drogach publicznych. Zaznaczyć przy tym należy, że stosownie do art. 13n ust. 1 u.d.p. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1-2d, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy.

W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż odpowiedzialność administracyjna związana z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. np. wyroki z dnia: 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3521/15; 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 67/15; 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2406/14).

Stwierdzić zatem należy, że skoro to normy prawa materialnego decydują o tym, jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, to za oczywiste uznać należy, że to one właśnie wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych do jej załatwienia. Realizacja wskazanego wymogu przez organ administracji publicznej orzekający w sprawie o nałożenie kary pieniężnej na podstawie określonej w art. 13k ust. 1 u.d.p., stanowi tym samym podstawowe kryterium oceny zgodności z prawem decyzji o wymierzeniu tej kary. W omawianej kategorii spraw, nałożenie na podstawie ww. przepisu kary pieniężnej mogą więc uzasadniać tylko i wyłącznie takie ustalenia, które znajdując odzwierciedlenie w okolicznościach sprawy i zebranych w niej dowodach jednoznacznie wskazują, że dany podmiot zrealizował swoim działaniem/zaniechaniem znamiona deliktu administracyjnego, o którym mowa w przywołanym przepisie, tj. wykonując przejazd pojazdem samochodowym po drodze krajowej lub jej odcinku, za który pobierana jest opłata elektroniczna, przejazd ten wykonywał bez uiszczenia tej opłaty (por. wyrok NSA z 25 maja 2021 r. sygn. akt II GSK 693/18). Obowiązkiem organu w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego było więc przede wszystkim ustalenie, czy przedmiotowy pojazd istotnie poruszał się po płatnym odcinku drogi.

Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, GITD dokonał w niniejszej sprawie ustaleń istotnych i relewantnych dla rozstrzygnięcia sprawy, opierając się na materiale dowodowym, który został zebrany, rozpatrzony i oceniony bez naruszenia art. 7, jak również art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. a uzasadnienie skarżonej decyzji zostało sporządzone w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza bowiem poczynione przez GITD ustalenia, że wykorzystywany przez skarżącego pojazd samochodowy (pojazd specjalny) o numerze rejestracyjnym EOP7

L73, (o dmc przekraczającej 3,5 tony) poruszał się w dniu 27 stycznia 2022 r. o godzinie 1806, odcinkiem drogi krajowej nr [...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) – węzeł K. Ten odcinek drogi został przy tym wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 2 lit. a do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Jednocześnie z treści znajdującego się w aktach administracyjnych pisma Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 28 kwietnia 2021 r. wynika, że odcinek autostrady A2 M. – W., był prawidłowo oznakowany tabliczkami T-34.

Tymczasem z danych pobranych przez funkcjonariuszy Inspekcji Transportu Drogowego z systemu SPOE KAS odnośnie naruszenia stwierdzonego przez urządzenie kontrolne SPOE_A2_00N, wynika, że ww. pojazd był wprawdzie zarejestrowany w SPOE KAS, ale nie zostało z nim powiązane urządzenie do poboru opłat (przy czym zaznaczono, że w przypadku tego pojazdu opłaty nie są uiszczane z wykorzystaniem usługi EETS). Oznacza to, że z aktywnym kontem skarżącego w rejestrze uiszczających opłaty elektroniczne nie powiązano aktywnego urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3a u.d.p., wykorzystującego technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych. Tymczasem – jak wskazano wyżej – na właścicielu, posiadaczu albo użytkowniku pojazdu ciąży obowiązek wyposażenia pojazdu poruszającego się po płatnym odcinku drogi w takie prawidłowo funkcjonujące urządzenie i zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych z tego urządzenia. Niewyposażenie pojazdu we wspomniane urządzenie (lub równoznaczne z tym niepowiązanie takiego urządzenia w rejestrze z konkretnym pojazdem poruszającym się po płatnym odcinku drogi) uniemożliwiło naliczenie i pobranie opłaty elektronicznej za przedmiotowy przejazd, ponieważ do poboru opłaty elektronicznej niezbędne są dane geolokalizacyjne z takiego urządzenia. W konsekwencji podczas wskazanego przejazdu doszło do naruszenia obowiązku określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Zdaniem Sądu, wywiązania się z obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nie stanowi ewentualne późniejsze uiszczenie tej opłaty (na co zresztą zgromadzony w aktach materiał dowodowy nie wskazuje), za wyjątkiem sytuacji opisanej w art. 13k ust. 8a u.d.p., tj. kiedy możliwe jest uiszczenie tej opłaty w terminie 3 dni od zakończenia przejazdu, ale warunkiem tego jest m.in. to, że doszło do przekazania danych geolokalizacyjnych, co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło, skoro pojazd nie był powiązany z aktywnym urządzeniem służącym do przekazania takich danych geolokalizacyjnych.

W konsekwencji ustaleń poczynionych przez GITD uzasadnione było wszczęcie postępowania administracyjnego, a następnie nałożenie na skarżącego (jako podmiot wskazany w art. 13k ust. 4 u.d.p.) kary pieniężnej, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Zdaniem Sądu, kara ta została wymierzona bez naruszenia prawa, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przedmiotowy przejazd nastąpił bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

W ocenie Sądu, legalności wymierzenia Skarżącemu kary pieniężnej w tej sprawie nie podważają zarzuty i argumenty podniesione w skardze, czy też w piśmie Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców.

Przede wszystkim nie doszło do naruszenia art. 105 k.p.a. ("§ 1. Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. § 2. Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym.") w zw. z art. 13n u.d.p. przez brak umorzenia postępowania z uwagi na przedawnienie nałożenia kary pieniężnej. Stwierdzone naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej miało miejsce 27 stycznia 2022 r., a zawiadomienie o wszczęciu postępowań zostało wystosowane 24 października 2022 r., czyli przed upływem 9 miesięcy od naruszenia. Natomiast nie ma w tym zakresie znaczenia to, że owo zawiadomienie zostało skarżącemu doręczone 2 listopada 2022 r. Sąd podziela bowiem stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego 16 marca 2023 r. (sygn. akt II GSK 57/20 – treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/), że postępowanie administracyjne jest wszczynane z urzędu wraz z podjęciem pierwszej czynności w sprawie przez właściwy do jej załatwienia organ, a data jej podjęcia jest datą wszczęcia postępowania, o ile strona została o tym powiadomiona na podstawie art. 61 § 4 k.p.a., przy czym datą wszczęcia postępowania z urzędu jest data podjęcia pierwszej czynności w sprawie, a nie data zawiadomienia strony o tej czynności.

Wbrew zarzutowi R., nie było również podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej z uwagi na uiszczenie tej opłaty przez Skarżącego przed wszczęciem postępowania w tej sprawie. Jak wskazano wyżej, opłata elektroniczna powinna być uiszczona w momencie przejazdu płatnym odcinkiem drogi publicznej z wyjątkiem sytuacji, o której mowa w art. 13k ust. 8a udp (która w tej sprawie nie zachodzi, z uwagi na nieprzekazanie do SPOE KAS danych geolokalizacyjnych). Skoro pojazd wykorzystywany przez skarżącego wykonał przejazd po płatnym odcinku autostrady [...] bez uiszczenia opłaty elektronicznej, to niewątpliwie naruszył obowiązek określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Ewentualne późniejsze uiszczenie tej opłaty (notabene okoliczność taka nie wynika z akt sprawy) nie wpływa na ocenę, że w momencie przejazdu należna opłata nie została uiszczona. Z tych samych powodów Sąd nie uwzględnił zarzutu R., wskazującego na naruszenie art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. ("Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.") w związku zasadami domniemania uczciwości przedsiębiorcy, przyjaznej interpretacji przepisów, pogłębiania zaufania, proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania – określonymi w art. 10, art. 11 i art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców oraz art. 22 ("Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.") i art. 31 ust. 3 ("Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.") Konstytucji RP. Zdaniem Sądu, GITD nie naruszył tych zasad. Postępowanie administracyjne w tej sprawie było prowadzone transparentnie i w sposób, który – obiektywnie rzecz biorąc – nie przeczył zasadzie pogłębiania zaufania do władzy publicznej, a poczynione ustalenia faktyczne i dokonane na ich podstawie oceny znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Zdaniem Sądu, GITD nie naruszył też wskazanych w piśmie Rzeczn przepisów Konstytucji RP. Nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku określonego w ustawie nie może być postrzegane jako naruszenie art. 22 konstytucji RP. Nie ma też podstaw do przyjęcia, że sankcja za nieuiszczenie opłaty elektronicznej jest nieproporcjonalna w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W tym zakresie Sąd wskazuje, że kara administracyjna ma funkcję nie tylko kompensacyjną, ale i prewencyjną, zaś uiszczenie kary w wysokości 1500 zł nie może być postrzegane jako nadmierne obciążenie podmiotu dopuszczającego się naruszenia (tym bardziej jeśli podmiot taki prowadzi działalność w zakresie transportu drogowego, a więc jest profesjonalistą, który powinien znać i przestrzegać obowiązki związane z korzystaniem z dróg publicznych).

Sąd nie podzielił nadto zarzutu skargi odnośnie naruszenia przez organ wymogu proporcjonalności sankcji, w świetle zapisów artykułu 9a dyrektywy 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe (zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/76/UE z dnia 27 września 2011 r.). Otóż kary nakładane za popełnienie deliktu administracyjnego, a więc za naruszenie określonych prawem administracyjnym zakazów, bądź za niewykonywanie obowiązków administracyjno-prawnych mają charakter represyjny, a ich celem jest dyscyplinowanie adresatów norm prawnych zagrożonych sankcją do przestrzegania obowiązującego prawa. Na ten aspekt kary pieniężnej nakładanej w toku postępowania administracyjnego wskazał także Trybunał Sprawiedliwości w przywołanym w skardze wyroku z dnia 22 marca 2017 r. w sprawach połączonych C-497/15 i C-498/15, zapadłym po rozpoznaniu wniosków o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczeń w trybie prejudycjalnym, złożonych przez Szegedi Közigazgatási és Munkaügyi Bíróság (sąd administracyjny i pracy w Segedynie, Węgry), postanowieniami z dnia 14 września 2015 r., które wpłynęły do Trybunału w dniu 22 września 2015 r., w postępowaniach Euro-Team Kft. (C-497/15), Spirál-Gép Kft. (C-498/15) przeciwko Budapest Rendőrfőkapitánya. Trybunał w przywołanym wyroku orzekł, że (punkt 1) artykuł 9a dyrektywy 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/76/UE z dnia 27 września 2011 r. należy interpretować w ten sposób, że określony w tym przepisie wymóg proporcjonalności stoi na przeszkodzie systemowi sankcji takiemu jak rozpatrywany w postępowaniach głównych, który przewiduje nałożenie grzywny o zryczałtowanej wysokości za wszelkie naruszenia - niezależnie od ich charakteru i wagi - przepisów dotyczących obowiązku uprzedniego uiszczenia opłaty za przejazd związanej z korzystaniem z infrastruktury drogowej oraz (punkt 2), że artykuł 9a dyrektywy 1999/62, zmienionej dyrektywą 2011/76, należy interpretować w ten sposób, że określony w tym przepisie wymóg proporcjonalności nie stoi na przeszkodzie systemowi sankcji takiemu jak rozpatrywany w postępowaniach głównych, który ustanawia odpowiedzialność obiektywną. Natomiast wymóg ów należy interpretować jako stojący na przeszkodzie wysokości sankcji przewidzianej w tym systemie. Trybunał, zakreślając ramy prawne swego rozstrzygnięcia przywołał między innymi artykuł 9a ww. dyrektywy, zgodnie z którym "Państwa członkowskie ustalają odpowiednie kontrole i określają system sankcji stosowanych za naruszenie przepisów krajowych przyjętych na podstawie niniejszej dyrektywy. Przyjmują one wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia wprowadzenia ich w życie. Ustanowione sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające". Trybunał podkreślił, że wskazana dyrektywa nie zawiera bardziej precyzyjnych przepisów w zakresie dotyczącym ustanawiania owych sankcji na szczeblu krajowym i w szczególności nie określa żadnego wyraźnego kryterium dla oceny proporcjonalnego charakteru takich sankcji. Jednakże zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w braku harmonizacji przepisów Unii w dziedzinie sankcji z tytułu niedochowania warunków przewidzianych w ramach wprowadzonego przez te przepisy systemu państwa członkowskie są uprawnione do dokonania wyboru sankcji, które uznają za odpowiednie. Uprawnienia te muszą jednak być wykonywane z poszanowaniem prawa Unii i jego ogólnych zasad, a w konsekwencji, również z poszanowaniem zasady proporcjonalności. W ocenie Trybunału same sankcje powinny być przy tym odpowiednio surowe w stosunku do wagi naruszeń, których dotyczą, zwłaszcza poprzez zapewnienie rzeczywiście odstraszającego skutku i przy poszanowaniu ogólnej zasady. Trybunał przypominał bowiem, że dyrektywa 1999/62 zobowiązuje krajowego ustawodawcę do nałożenia na pojazdy ciężarowe opłaty za korzystanie z infrastruktur drogowych. Rozpatrywany w postępowaniach głównych system krajowy, który dokonuje transpozycji owej dyrektywy, przewiduje zatem, że osoby używające tych pojazdów podlegają opłacie za korzystanie z tych infrastruktur i ustanawia mechanizm sankcji mający na celu zapewnienie wywiązywania się z obowiązku zapłaty. Zgodnie z ustawodawstwem krajowym do uchybienia temu obowiązkowi dochodzi zatem, gdy korzystający z płatnej infrastruktury drogowej nie uiścił, przed rozpoczęciem korzystania z niej, kwoty wymaganej opłaty za przejazd. Taki system odpowiedzialności obiektywnej zachęca zatem osoby używające pojazdy ciężarowe do uprzedniego uiszczania opłat za przejazd, które są oni zobowiązani zapłacić. W konsekwencji, zdaniem Trybunału, zważywszy, że, po pierwsze, omawiany system obiektywnej odpowiedzialności może zachęcać osoby, które używają pojazdów, do wywiązywania się z obowiązków uprzedniego uiszczania opłat należnych za korzystanie z infrastruktury drogowej i, po drugie, że realizowane przez ustawodawstwo węgierskie cele, czyli zapobieganie zakłóceniom konkurencji pomiędzy przedsiębiorstwami transportowymi oraz stosowanie zasady 'zanieczyszczający płaci', leżą w ogólnym interesie, ustanowienie w drodze tego ustawodawstwa systemu odpowiedzialności obiektywnej może zostać uznane za uzasadnione. W związku z tym Trybunał uznał, że przyjęcie systemu odpowiedzialności obiektywnej, takiego jak system rozpatrywany w postępowaniach głównych, który ustanawia sankcje za naruszenie omawianych obowiązków, nie jest samo w sobie niezgodne z prawem Unii a państwa członkowskie uprawnione są do dokonania wyboru sankcji, które uznają za odpowiednie. Jednakże, jak zastrzegł Trybunał, państwa te są zobowiązane do wykonywania owych uprawnień z poszanowaniem prawa Unii i jego ogólnych zasad, i w konsekwencji w poszanowaniu zasady proporcjonalności. Środki karne nie powinny zatem w szczególności wykraczać poza to, co konieczne do realizacji uzasadnionych celów danego ustawodawstwa ani ponadto nie powinny być niewspółmierne w odniesieniu do tych celów. W tym też kontekście Trybunał podkreślił, że państwa członkowskie są zobowiązane do przestrzegania zasady proporcjonalności nie tylko w zakresie dotyczącym określenia znamion naruszenia i zasad dotyczących wysokości grzywien, lecz również w zakresie dotyczącym oceny okoliczności, które mogą być brane pod uwagę przy ustalaniu grzywny. Była to kwestia istotna na gruncie rozpoznawalnego przez Trybunał zagadnienia, bowiem w sprawie C-497/15, kierowca pojazdu, w następstwie błędu systemu nawigacji minął zjazd, na który powinien się skierować, aby opuścić autostradę i kontynuować swoją podróż na drodze o niższej kategorii, w odniesieniu do której posiadał on zezwolenie na korzystanie. Kierowca ten przejechał zatem około 5 km po tej autostradzie bez uprzedniego uiszczenia opłaty za przejazd, przy czym rozpatrywany odcinek był równoległy do drogi o niższej kategorii. Z kolei w sprawie C-498/15, kierowca pojazdu, posiadający tytuł uprawniający go do korzystania z infrastruktury drogowej na innej trasie, uiścił z własnej inicjatywy, po zauważeniu swojego błędu i zatrzymaniu pojazdu na pasie awaryjnym autostrady, nie mając możliwości zawrócenia, wymaganą kwotę opłaty za przejazd. W owej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że kierowca ten przez pomyłkę korzystał z autostrady przez 20 minut, ponieważ nie zjechał z autostrady w planowanym miejscu. I właśnie uwzględniając powyższe skonkretyzowane okoliczności, w ramach których doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia odpowiedniej opłaty za korzystanie z dróg publicznych, Trybunał uznał, że, skoro środek karny nie powinien wykraczać poza to, co konieczne do realizacji uzasadnionych celów rozpatrywanego w postępowaniu głównym ustawodawstwa, należy stwierdzić, że dla właściwych organów krajowych możliwe byłoby osiągnięcie zamierzonych celów również przy zastosowaniu mniej restrykcyjnych środków. Tymczasem w świetle relewantnych przepisów ustawy o drogach publicznych, obowiązujących na gruncie prawa polskiego, podmiot dokonujący przejazdu po płatnym odcinku drogi krajowej, który znalazłby się w sytuacji analogicznej, jak podmiot korzystający z płatnej sieci drogowej na Węgrzech (w realiach spraw poddanych ocenie Trybunału - C-497/15 i C-498/15), może uniknąć dolegliwości w postaci pieniężnej sankcji administracyjnej, uiszczając, zgodnie z art. 13k ust. 8a u.d.p. opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. W tym przypadku bowiem kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty nie wymierza się. Tym samym, w ocenie Sądu, przyjęta na gruncie ustawy o drogach publicznych, konstrukcja sankcji pieniężnych nakładanych za naruszenie obowiązku uiszczania opłat za przejazd po drogach, uwzględnia wymóg zachowania zasady proporcjonalności, na który zwrócił uwagę Trybunał Sprawiedliwości w przywołanym powyżej wyroku z dnia 22 marca 2017 r. w sprawach połączonych C-497/15 i C-498/15.

W ocenie Sądu, GITD nie naruszył też art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. ("Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa."), skoro z akt administracyjnych nie wynika, że istniały obiektywne okoliczności świadczące o znikomej szkodliwości naruszenia. Podkreślenia wymaga, że do naruszenia doszło, ponieważ Skarżący nie powiązał pojazdu z prawidłowo funkcjonującym urządzeniem przekazującym dane geolokalizacyjne niezbędne do naliczenia i pobrania opłaty elektronicznej. Fakt wykonania spornego przejazdu płatnym odcinkiem drogi publicznej został ustalony tylko dzięki urządzeniu kontrolnemu, które zarejestrowało nieopłacony przejazd. Warto przy tym zauważyć, że Skarżący prowadzi działalność w zakresie wykonywania krajowego transportu drogowego rzeczy, a zatem obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej, jak i sposoby jego wykonania powinny mu być doskonale znane. Zresztą z akt administracyjnych (p. wydruk raportu ze zmian dotyczących urządzenia OBE przypisanego do pojazdu, którym wykonano sporny przejazd – k. nr 17) wynika, że Skarżący przed stwierdzonym naruszeniem wiedział, że należy powiązać (przypisać) urządzenie do konkretnego pojazdu, skoro w okresie od 12 września 2021 r. do 21 października 2021 r. odnotowano kilkanaście zdarzeń polegających na powiązaniu urządzeń z tym pojazdem oraz ich aktywacji i dezaktywacji.

Oceny o braku naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie zmienia treść pisma Szefa KAS z 30 września 2021 r., który to dokument Sąd dopuścił jako dowód uzupełniający na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. ("Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie."). W piśmie tym m.in. poinformowano, że "kontrole prawidłowości uiszczania opłat w początkowym okresie działania systemu e-TOLL, które od 1 października będą przeprowadzane przez Inspektorów GITD oraz Służbę Celno-Skarbową będą odbywać się w oparciu przede wszystkim o działania prewencyjne, których podstawowym elementem będzie pouczanie, a nie karanie uczestnika realizowanego przewozu. Tym samym w sprawach, dla których ustawa przewiduje nakładanie mandatów na kierujących stosowane będą pouczenia. Natomiast w sprawach kar pieniężnych nakładanych przez GITD, z wyłączeniem braku rejestracji w e-TOLL, w pierwszej kolejności inspektorzy skorzystają z przewidzianej w przepisach prawa instytucji "odstąpienia" od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Pozostałe przypadki traktowane będą indywidualnie."

Odnosząc się do tegoż pisma, Sąd podkreśla przede wszystkim, że organy administracji powinny działać na podstawie i w granicach prawa, a nie na podstawie komunikatów piastunów określonych organów. Niezależnie od tego zauważyć należy, że wskazywana we wspomnianym piśmie zapowiedź praktyki stosowania prawa:

1) odnosiła się do początkowego okresu działania systemu e-TOLL (przez 3 miesiące przed 1 października 2021 r. system ten funkcjonował równolegle z poprzednim systemem uiszczania opłat, a od 1 października 2021 r. jako jedyny, poza EETS) – tymczasem stwierdzone w tej sprawie naruszenie nastąpiło niemal 4 miesiące po momentu, kiedy SPOE KAS był jedynym (poza EETS) systemem uiszczania opłat elektronicznych (i ponad 7 miesięcy od czasu funkcjonowania tego systemu w ogóle),

2) zapowiadana praktyka miała dotyczyć spraw dotyczących naruszeń skutkujących nakładaniem kar pieniężnych, poza sytuacją braku rejestracji w e-TOLL – tymczasem brak możliwości zlokalizowania pojazdu na skutek niepowiązania go z aktywnym urządzeniem geolokalizacyjnym w istocie jest tożsamy w skutkach z brakiem rejestracji w e-TOLL, bo uniemożliwia zlokalizowanie pojazdu, naliczenie i pobranie opłaty.

Sąd nie uwzględnił także postawionych w skardze zarzutów naruszenia art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. i 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Otóż z konwencji językowej, którą ustawodawca operuje na gruncie przywołanego przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. – "jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa" – wynika, że warunkiem jego zastosowania w okolicznościach danej sprawy jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu określonych nim przesłanek. Dlatego ewentualnemu zastosowaniu przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w niniejszej sprawie sprzeciwiał się już sam brak zaktualizowania się drugiej koniecznej przesłanki, o której mowa w tym przepisie prawa, a mianowicie "zaprzestania naruszania prawa". Przesłanka zaprzestania naruszania prawa odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych z zaniechania, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że ocena odnośnie zaistnienia tej przesłanki nie może odnosić się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych oraz skutkowych. W związku z tym bowiem, że naruszenie prawa już wystąpiło, już zaistniał skutek jego naruszenia, nie jest możliwe zamanifestowanie zmiany stosunku sprawcy wobec tego naruszenia poprzez zmianę jego (dotychczasowego) zachowania – a to poprzez zaprzestanie naruszania porządku prawnego – a skoro tak, to siłą rzeczy nie jest możliwe przeprowadzenie oceny zachowania mającego przekonywać o zmianie postawy sprawcy. W relacji do treści sankcjonowanego w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w związku z art. 13k ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, sprzeczne z nim zachowanie ma z całą pewnością charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem na braku uiszczenia opłaty elektronicznej (w wysokości odpowiedniej dla kategorii pojazdu) za przejazd, wraz z którym dochodzi do zaistnienia stanu niezgodnego z prawem; zatem w odniesieniu do tego rodzaju deliktu przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma zastosowania, co siłą rzeczy skutkuje brakiem podstaw, a zarazem możliwości stosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za ten przejazd. Określone nim przesłanki muszą bowiem ziścić się łącznie (por. wyrok NSA z 30 listopada 2022 r. II GSK 1091/19). Dodatkowo obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej jest jasno sprecyzowany w omawianych przepisach u.d.p., nie podlega stopniowaniu i ma bezwzględny charakter, co oznacza, że organ kary pieniężnej w tym zakresie nie może miarkować.

Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, organ, wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i ocenił je bez przekraczania granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Reasumując, wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.