Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SAB/Gl 43/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 149, art. 190
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 36, art. 37, art. 61
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 210
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2023 r. sprawy ze skargi S. B. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej 1. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Śląskiego do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] r., 4. oddala skargę w pozostałym zakresie, 5. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

S. B. (dalej "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 7 grudnia 2021 r. wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego (dalej "Wojewoda" lub "organ") w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej (dalej "UE").

W skardze, działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a."), skarżący zarzucił Wojewodzie naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775; dalej "k.p.a.".) poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia jego sprawy. Powołując się na powyższe wniósł o: 1) zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi; 2) orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa mimo, że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skarg do sądu; 3) przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 4) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 5) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że w dniu 20 sierpnia 2021 r. złożył do Wojewody wniosek o wydanie zezwolenia na rezydenta długoterminowego UE.

Pismem z 6 grudnia 2021 r. skarżący wniósł ponaglenie za pośrednictwem Wojewody do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców. Pomimo upływu ustawowego terminu organ nie wydał decyzji w sprawie, jak również nie podjął innych czynności zmierzających do rozpoznania złożonego wniosku.

Skarżący podkreślił, że w toku postępowania Wojewoda nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił go o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia.

Biorąc pod uwagę, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu oraz, że termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony i uwzględniając również uchybienia organu należy przyjąć, że miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przekroczenie ustawowego i maksymalnego zarazem terminu załatwienia sprawy przez organ jest znaczne i niezaprzeczalne, a przy tym pozbawione racjonalnego uzasadnienia za które z pewnością nie można uznać powtarzanych od 2014 roku twierdzeń organu o brakach kadrowych.

Zdaniem skarżącego sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może także w nieskończoność powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne. Wymierzona kara powinna uzmysłowić organowi powinność odpowiedniego organizowania czasu pracy i ustalania priorytetów działania w czasie w taki sposób, aby strony nie czekały kilkanaście miesięcy na rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wniosek w formie elektronicznej wpłynął do organu 20 sierpnia 2021 r., a w formie papierowej 24 sierpnia 2021 r. W dniu 7 października 2021 r. do organu wpłynęło potwierdzenie uzyskania certyfikatu znajomości języka polskiego na poziomie B1. Wniosek skarżącego zawierał w dalszym ciągu braki formalne, tj. skarżący nie złożył odcisków linii papilarnych i nie przedstawił oryginału dokumentu podróży oraz oryginału tytułu prawnego do lokalu. Pismem z 14 grudnia 2021 r. skarżący został wezwany do usunięcia występujących braków formalnych wniosku i wyznaczono jego termin osobistego stawienia się w siedzibie organu na 18 stycznia 2022 r. W dniu 14 grudnia 2021 r. skarżący złożył ponaglenie do organu wyższego stopnia, jak również w tym samym dniu wniósł przedmiotową skargę.

W dalszej części odpowiedzi podkreślono, że w okresie od 16 marca 2020 r. do 25 maja 2020 r. w związku z ogłoszeniem stanu epidemii w Urzędzie Wojewódzkim zawieszona została obsługa cudzoziemców, a wszystkie ustalone wizyty zostały anulowane. Po uruchomieniu działania urzędu w pierwszej kolejności wzywani byli ci cudzoziemcy, którym termin wizyty w urzędzie wypadał w terminie ograniczenia działalności urzędu.

Następnie Wojewoda odwołał się do problemów kadrowych i trudności związanych z ogromnym napływem wniosków. Wskazał, że nastąpił lawinowy wzrost liczby wniosków cudzoziemców składanych na terenie województwa śląskiego.

Organ podkreślił, że sprawy cudzoziemców ubiegających się o pobyt rezydenta długoterminowego UE należą do spraw o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów

Wojewoda zwrócił także uwagę, że skarżący nie odniósł żadnej szkody i nie przedstawił żadnych okoliczności uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej.

Wyrokiem z 23 lutego 2022 r. o sygn. akt II SAB/Gl 6/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności (punkt I sentencji) oraz, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji). Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od otrzymania akt administracyjnych (punkt III sentencji). Wymierzył Wojewodzie grzywnę w wysokości 200 zł (punkt IV sentencji), zasądził na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 200 zł (punkt V sentencji), a w pozostałym zakresie skargę oddalił (punkt VI sentencji). Sąd zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (punkt VII sentencji).

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że skarga na bezczynność, która wpłynęła do organu 14 grudnia 2021 r. została poprzedzona ponagleniem, które wpłynęło do organu 13 grudnia 2021 r. Tym samym skarga została złożona prawidłowo. Następnie przybliżono stan faktyczny sprawy zwracając uwagę, że do 14 grudnia 2021 r. organ w sprawie nie uczynił nic, nie podjął żadnej czynności procesowej. Pierwsza czynność, którą Wojewoda podjął to przekazanie ponaglenia do właściwego organu oraz wyznaczenie skarżącemu terminu stawienia się w siedzibie organu na 18 stycznia 2022 r. Sąd uznał, że Wojewoda pozostawał w bezczynności, gdyż w terminach wynikających z przepisów prawa nie podejmował żadnych czynności prawnych. Organ nie skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 36 k.p.a., a tym samym termin na rozpoznanie żądania skarżącego upłynął z końcem października 2021 r. Z odpowiedzi na skargę wynika, że wniosek skarżącego skierowany do organu zawierał uchybienia formalne, jednakże dostrzec należy, że do 15 grudnia 2021 r. organ nie wezwał skarżącego na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. o ich uzupełnienie i nie wyznaczył daty, do której skarżący winien to uczynić. Takie postępowanie organu nie jest zgodne z przepisami prawa procesowego i wyczerpuje znamiona rażącego naruszenia prawa. Prowadzenie postępowania administracyjnego z rażącym naruszeniem prawa uzasadnia przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 200 zł. Sąd nie podzielił argumentacji pełnomocnika skarżącego co do wysokości sumy pieniężnej, gdyż w ocenie Sądu żądanie było zawyżone i nie odpowiadało realiom rozpoznawanej sprawy. Natomiast mając na uwadze wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę Sąd doszedł do przekonania, że wymierzenie organowi grzywny w wysokości 200 zł jest wystarczające i skłoni ten organ do podjęcia działań zmierzających do usprawnienia działalności aparatu pomocniczego poprzez jego wzmocnienie osobowe.

Wojewoda wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając wyrok w części, tj. co do punktów 1-5 oraz 7, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec wniesionej skargi kasacyjnej rozpatrujący sprawę Naczelny Sąd Administracyjny (dalej "NSA") wyrokiem z 14 lutego 2023 r. o sygn. akt II OSK 1391/22 uchylił wymieniony powyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że Sąd I instancji przy ocenie bezczynności Wojewody całkowicie pominął regulacje zawarte w art. 210 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm., dalej "u.o.c.") w związku z art. 13 ust. 1-3 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91; dalej "ustawa zmieniająca"). Sąd Wojewódzki odwołując się do terminów załatwienia sprawy wynikających z art. 35 k.p.a., pominął to, że zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w k.p.a. Taką szczególną normę stanowi właśnie art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 u.o.c., które na moment składania przez cudzoziemca wniosku o udzielenie zezwolenia stanowiły, że do udzielenia lub cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE stosuje się przepisy art. 202 oraz art. 206-210 (art. 223 u.o.c.). Stosownie zaś do art. 210 u.o.c. postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia, a postępowanie odwoławcze – w ciągu 2 miesięcy od otrzymania odwołania. Przepisy te uległy jednak zmianie z dniem 29 stycznia 2022 r. na mocy ustawy zmieniającej, która zawierała także przepisy przejściowe (art. 13). Zgodnie z ich obecnym brzmieniem: do udzielenia lub cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE stosuje się przepisy art. 202, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 206-210 (art. 223). Natomiast przepis art. 210 ww. ustawy obecnie brzmi: decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy (ust. 1). Brak odwołania się przez Sąd do tych przepisów, a także przepisów przejściowych (art. 13 ustawy zmieniającej) stanowi istotne uchybienie, ponieważ dopiero ocena prawna uwzględniająca powyższe przepisy umożliwi ustalenie, czy doszło do bezczynności czy też nie i w konsekwencji prawidłowe zastosowanie art. 149 p.p.s.a. W niniejszej sprawie konieczne było zatem przeanalizowanie sprawy z uwzględnieniem regulacji szczególnych i ocena czy doszło do bezczynności, a jeśli tak, to czy miała charakter rażący. NSA wskazał, że Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę przeanalizuje powyższe kwestie, oceniając w sposób wyczerpujący, czy doszło do bezczynności w rozpatrywaniu wniosku skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Wyjaśnić należy także, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., z uwagi na to, że przedmiotem skargi jest bezczynność organu administracji publicznej.

Dla rozpoznania niniejszej sprawy znaczenie ma także art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 20.09.2006 r., II OSK 1117/05, opublikowano w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

Ponownie rozpoznając skargę i mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną przez NSA, Sąd uznał, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania organu w bezczynności.

Pod pojęciem bezczynności organu administracji publicznej należy rozumieć sytuację, gdy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie. Bezczynność organu ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, s. 138; wyroki NSA: z 7.04.2019 r., I OSK 891/18; z 27.02.2020 r., II OSK 2585/19; z 28.02.2020 r., II OSK 3864/19 - opubl. w CBOSA). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu.

Wniosek skarżącego z 16 sierpnia 2021 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, wpłynął do organu za pośrednictwem skrzynki elektronicznej 20 sierpnia 2021 r. Wniosek skarżącego zawierał braki formalne m. in. brak odcisków linii papilarnych, brak oryginału tytułu prawnego do lokalu oraz brak oryginału dokumentu podróży. W dniu 7 października 2021 r. wpłynęło potwierdzenie uzyskania certyfikatu znajomości języka polskiego na poziomie B1. W dniu 13 grudnia 2021 r. do organu wpłynęło ponaglenie, a w kolejnym dniu, tj. 14 grudnia 2021 r. – skarga na bezczynność organu. Pismem z 14 grudnia 2021 r. Wojewoda wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku i wyznaczył termin osobistego stawiennictwa w siedzibie organu na 18 stycznia 2022 r. Według wyjaśnień organu zawartych w skardze kasacyjnej z 5 maja 2022 r. skarżący uzupełnił wymagane dokumenty 6 kwietnia 2022 r. Pismem z 16 maja 2022 r. organ poinformował, że 10 maja 2022 r. wydał w sprawie decyzję znak: [...] udzielającą skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

NSA w uzasadnieniu wyroku z 14 lutego 2023 r., II OSK 1391/22 wskazał, że oceniając czy doszło do bezczynności organu należy wziąć pod uwagę art. 210 w związku z art. 223 u.o.c. oraz art. 13 ustawy zmieniającej.

I tak art. 223 u.o.c. - w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku przez skarżącego - stanowił, że do udzielenia lub cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE stosuje się przepisy art. 202 oraz art. 206-210. Stosownie zaś do art. 210 u.o.c. postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia, a postępowanie odwoławcze - w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania. Wskazane regulacje prawne uległy zmianie z dniem 29 stycznia 2022 r. na mocy ustawy zmieniającej. Stosownie do art. 223 u.o.c. w kształcie nadanym ustawą zmieniającą do udzielenia lub cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE stosuje się przepisy art. 202, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 206-210. W myśl natomiast zmienionego art. 210 u.o.c. decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy. Termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.

W myśl art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej w postępowaniach prowadzonych na podstawie u.o.c., wszczętych i niezakończonych do dnia jej wejścia w życie ma zastosowanie przepis art. 210 w nowym brzmieniu. Przepis art. 13 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi zaś, że jeżeli wojewoda wezwał cudzoziemca do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, to terminy załatwiania spraw, biegną od dnia upływu terminu wyznaczonego przez wojewodę, a jeżeli termin ten upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej - od dnia jej wejścia w życie. Jeżeli zaś terminy załatwiania spraw rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, biegną one od nowa od dnia jej wejścia w życie (art. 13 ust. 3).

Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego sprawy należy zauważyć, że termin wydania decyzji w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE reguluje przepis szczególny, tj. art. 210 u.o.c. Stosownie do art. 210 u.o.c., w brzmieniu obowiązującym do dnia 28 stycznia 2022 r., termin na wydanie decyzji wynosił 3 miesiące licząc od dnia wszczęcia postępowania w sprawie.

Jak wynika z wyjaśnień Wojewody, zawartych w odpowiedzi na skargę i w skardze kasacyjnej, wniosek skarżącego wpłynął do organu za pośrednictwem skrzynki elektronicznej 20 sierpnia 2021 r. (w aktach administracyjnych brak jest informacji o dniu wprowadzenia żądania skarżącego do systemu teleinformatycznego organu). W związku z tym należy uznać, że 20 sierpnia 2021 r. doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Od tego dnia na organie ciążył obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym obowiązek podjęcia czynności służących doprowadzeniu do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przy tym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.) lub dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej (art. 61 § 3a k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku przez skarżącego). Zatem, skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2 – 3a k.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania (por. uchwała NSA z 3.09.2013 r., I OPS 2/13, opubl. w CBOSA).

Skoro termin na wydanie decyzji wynosił 3 miesiące licząc od dnia wszczęcia postępowania w sprawie to upływał 22 listopada 2021 r. Natomiast pierwsze czynności w sprawie organ podjął 15 grudnia 2021 r., tj. wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku i do osobistego stawiennictwa oraz przekazał ponaglenie właściwemu organowi. Wezwanie skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku nastąpiło zatem już po upływie terminu, jaki przewidziany został w art. 210 u.o.c. na załatwienie tego rodzaju sprawy. Nadto organ stosownie do art. 36 k.p.a. nie informował skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i nie wskazywał nowego terminu załatwienia sprawy. Bezczynność Wojewody miała zatem miejsce w okresie od 23 listopada 2021 r. do 14 grudnia 2021 r. Jeśli chodzi o termin wyznaczony skarżącemu na uzupełnienie braków wniosku to w myśl art. 35 § 5 k.p.a. nie wlicza się go do terminu załatwienia sprawy. W okresie od 15 grudnia 2021 r. do 28 stycznia 2022 r. organ nie pozostawał zatem w bezczynności (z wyjaśnień Wojewody wynika, że skarżący usunął braki podania 6 kwietnia 2022 r.).

Oceniając zaistniały stan faktyczny z punktu widzenia art. 13 ustawy zmieniającej i art. 210 u.o.c. w związku z art. 223 u.o.c. w nowym brzmieniu należy wskazać, iż w myśl art. 210 ust. 2 termin 6 miesięczny na załatwienie sprawy biegnie dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wymienionych w tym przepisie. Zmieniony art. 210 u.o.c. znajduje zastosowanie także do postępowań wszczętych i niezakończonych do dnia 29 stycznia 2022 r. (art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej). Nowa regulacja ma zatem zastosowanie do postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem skarżącego. Przepisy art. 13 ust. 2 i ust. 3 wskazują z kolei reguły obliczania początku biegu nowego terminu na załatwienie sprawy z art. 210 u.o.c. w przypadku postępowań będących w toku. Na podstawie art. 13 ustawy zmieniającej doszło zatem do przedłużenia terminów załatwienia spraw wymienionych m. in. w art. 210 u.o.c. Bieg nowego 6 miesięcznego terminu na załatwienie sprawy skarżącego należało liczyć od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. 29 stycznia 2022 r. (art. 13 ust. 2). Wobec tego w okresie od 29 stycznia 2022 r. do 10 maja 2022 r. Wojewoda nie pozostawał w bezczynności.

Zdaniem Sądu terminy wynikające z art. 210 w związku z art. 223 u.o.c. w nowym brzmieniu oraz z art. 13 ustawy zmieniającej pozostają bez wpływu na ocenę istnienia bezczynności Wojewody w okresie od 23 listopada 2021 r. do 14 grudnia 2021 r. bowiem stan bezczynności zaistniał przed wejściem w życie wskazanych przepisów. Postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego toczyło się do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej wedle zasad wyznaczonych w art. 210 u.o.c. w starym brzmieniu i to one powinny mieć zastosowanie do oceny, czy Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpoznawanej sprawie.

Sąd w pełni podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że zgodnie z podstawowymi zasadami prawa czasowego obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym ustawy nie mają skutku retroaktywnego, jeżeli nie wynika to z ich jednoznacznego brzmienia. Retroaktywne działalnie przepisów musi znajdować wyraźną podstawę prawną, a przy tym może mieć miejsce jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy jest to konieczne dla realizacji lub ochrony ważnych wartości konstytucyjnych (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 28.05.1996 r., U1/86, OTK 1986, nr 1, poz. 2; z 5.09.2007 r., P 21/06, OTK-A 2007, nr 8, poz. 96.). Wstecznego działania prawa nie można domniemywać ani też wywodzić tego faktu z nieprecyzyjnych i niejasnych regulacji, zwłaszcza na niekorzyść strony. Tymczasem w art. 13 ustawy zmieniającej ustawodawca nie przesądził jednoznacznie jakie przepisy należy stosować do zdarzeń prawnych mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów. W takiej sytuacji przyjęcie, że na mocy art. 13 ustawy zmieniającej nastąpiło niejako "zalegalizowanie" już zaistniałego stanu bezprawności w postaci bezczynności organu administracji publicznej, stanowiłoby naruszenie zasady lex retro non agit (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 18.05.2023 r., III SAB/Wr 1312/22, opubl. w CBOSA).

Sąd nie znalazł podstaw do tego, aby stwierdzić, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA: z 4.06.2019 r., II OSK 3374/18; z 6.08.2019 r., II OSK 1802/19; z 18.01.2019 r., II OSK 1557/18; z 5.09.2018 r., II OSK 272/18; z 24.05.2018 r. II OSK 381/18 - opubl. w CBOSA). W ocenie Sądu przekroczenie terminu załatwienia sprawy skarżącego nie było znaczne. Należy także uwzględnić okoliczność znaczącego przyrostu ilości wniosków składanych przez cudzoziemców w okresie ostatnich trzech lat, tj. 2020-2022 (por. wyrok NSA z 15.09.2020 r., II OSK 1014/20, opubl. w CBOSA).

Sąd w trybie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie zobowiązał Wojewody do wydania w określonym terminie aktu lub do dokonania czynności, gdyż wniosek skarżącego został załatwiony decyzją z 10 maja 2022 r. Skoro przed ponownym rozpoznaniem skargi organ załatwił sprawę skarżącego w przewidzianej prawem formie, postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z 16 sierpnia 2021 r. podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

Sąd rozważył zastosowanie środków prawnych przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a. uznając, że w okolicznościach faktycznych sprawy nie ma żadnych podstaw do ich użycia. W orzecznictwie sformułowano pogląd, że środki te powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23.07.2021 r. I SAB/Po 29/20; wyrok WSA w Warszawie z 19.05.2017 r. IV SAB/Wa 294/16; wyrok WSA w Gliwicach z 7.08.2019 r. III SAB/Gl 72/19 - opubl. w CBOSA). Taki naganny przypadek zwłoki organu nie miał miejsca w rozpoznawanej sprawie z przyczyn opisanych powyżej. Z tego względu Sąd skargę w tym zakresie oddalił.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a oraz § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punktach I-II i IV sentencji wyroku. Na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego (pkt III sentencji wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.; dalej "rozporządzenie").

Zdaniem Sądu w sprawie nie zachodziły okoliczności, które w świetle § 15 ust. 3 rozporządzenia uzasadniałyby ustalenie opłaty za czynności pełnomocnika skarżącego, będącego radcą prawnym, w wysokości dwukrotności stawki minimalnej. Wskazać należy, że zgodnie z § 15 ust. 2 rozporządzenia opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej. Zgodnie zaś z § 15 ust. 3 rozporządzenia opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadniają to okoliczności wskazane w tym przepisie.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W tych okolicznościach nie ma więc podstaw do podwyższenia wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego.