Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 505/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 119 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 1, ust. 3, ust. 10 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 1657
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 18, art. 27 i art. 33 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 1 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, , po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 20 czerwca 2023 roku nr 94/2023/II w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 20 czerwca 2023 r., numer 94/2023/II, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm. zwanej dalej: u.p.e.a.), Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Radomsku z 4 maja 2023 r. nr 12/2023 oddalające zarzuty zobowiązanej – P. J. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W związku z nieszczepieniem dziecka A. J. - ur. w dniu 17.06.2021 r., PPIS w Radomsku upomnieniem znak: NEP.966.20.2022 z 06.02.2023 r. wezwał matkę dziecka – P. J. do zgłoszenia się z dzieckiem do podmiotu wykonującego działalność leczniczą na zaległe szczepienia przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, krztuścowi, tężcowi, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, oraz odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych.

W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w Radomsku w dniu 13.03.2023 r. wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] zobowiązując stronę do poddania dziecka ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wystosował do ŁPWIS jako organu egzekucyjnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony.

ŁPWIS rolę organu egzekucyjnego przejął od Wojewody Łódzkiego na mocy porozumienia zawartego 12.02.2015 r. pomiędzy Wojewodą Łódzkim i Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi w sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 2015 r. poz. 676) w oparciu o art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2023, poz. 190).

Postanowieniem z 06.04.2023 r. Nr 306/2023, wydanym na podstawie art. 119 § 1 i nast. u.p.e.a. ŁPWIS orzekł o nałożeniu na stronę grzywny w wysokości 1000,00 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego Nr [...] z 13.03.2023 r. wystawionego przez PPIS w Radomsku.

Zobowiązana wniosła w dniu 17.04.2023 r. zarzuty podnosząc:

1. naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i 5 w zw. z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez wykonanie obowiązku z uwagi na okoliczność, że zobowiązana wraz z małoletnim A. J. stawiła się na badania kwalifikacyjne w celu wykonania szczepień ochronnych;

2. naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art:. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez ograniczenie się przez organ jedynie do wskazania szczepień, z pominięciem obowiązku wykonania badania kwalifikacyjnego, co skutkuje niewłaściwym określeniem obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3. naruszenie art. 33 § 10 pkt w zw. z art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez brak podstawy prawnej prowadzonej egzekucji, skutkujący wskazaniem art. 20 ww. ustawy jako podstawy prowadzonej egzekucji podczas gdy przepis ten wskazuje jedynie jaki organ jest uprawniony do prowadzenia egzekucji;

4. przetwarzanie danych osobowych bez ważnej podstawy prawnej, gdyż zobowiązana nigdy przed żadnym podmiotem prywatnym ani publicznym nie wyraziła zgody na przetwarzanie jej danych osobowych oraz małoletniego syna L. (powinno być A.), ponadto nie zachodzą podstawy do przetwarzania danych określone w art. 9 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (Ue) 2016/679 z 27.04.2016 r., w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływał takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne zarządzenie o ochronie danych; dalej : RODO).

ŁPWIS postanowieniem Nr 414/2023 04.05.2023 r. zawiesił z dniem 19 kwietnia 2023 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec strony.

PPIS w Radomsku postanowieniem Nr 12/2023 z dnia 04.05.2023 r. oddalił zarzuty strony. Na ww. postanowienie, strona wniosła zażalenie z dnia 15.05.2023 r., w którym podniosła:

- naruszenie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (zwanej dalej u.ch.z.) w zw. z Rozdziałem III Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2019 poprzez ograniczenie się przez organ do przywołania przepisów oraz tekstu Rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych, podczas gdy zgodnie z ww. Komunikatem szczepionki należy stosować zgodnie z aktualną wiedzą medyczną oraz wskazaniami producenta szczepionki określonymi w charakterystyce produktu leczniczego (ChPL), czego lekarz nie uczynił;

- naruszenie art. 6, 7, 8 § 1 i 12 k.p.a. poprzez wielokrotne ograniczanie się przez organ do cytowania przepisów w kwestiach dotyczących szczepień bez odniesienia tych przepisów do sytuacji skarżącej, która na chwilę obecną wyczerpała dostępne jej środki prawne zmierzające do wykazania, że badanie kwalifikacyjne zostało przeprowadzone w sposób błędny, gdyż jego celem jest wykluczenie przeciwwskazań do szczepienia zgodnie z Ch.P.L, a nie ocena bieżącego stanu zdrowia dziecka co w istocie uczynił lekarz;

- naruszenie art. 5 ust. 1 lit. a i b Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (Ue) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych; dalej RODO).

Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w pierwszej kolejności wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być zgodnie z art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Analizując postanowienie Nr 12/2023 PPIS w Radomsku, ŁPWIS stwierdził, że wierzyciel przedmiotowo odniósł się do wniesionych zarzutów i tym samym podzielił stanowisko wierzyciela, w tym zakresie. W ocenie organu odwoławczego, PPIS w Radomsku w wydanym stanowisku wierzyciela odniósł się do wszystkich zarzutów i kwestii podnoszonych przez zobowiązaną. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera jasne i precyzyjne wyjaśnienia faktyczne i prawne. Wierzyciel uzasadnił na jakiej podstawie prawnej (z przytoczeniem przepisów prawa) oraz jakie okoliczności faktyczne uwzględnił wydając określone rozstrzygnięcie.

Organ II instancji za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., wskazując, że wierzyciel w wydanym postanowieniu szczegółowo wyjaśnił kwestie podnoszonych przez zobowiązaną zarzutów dotyczących m.in. wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia. Zobowiązana została zgłoszona, przez podmiot leczniczy do wierzyciela jako osoba odmawiająca wykonywania ochronnych szczepień dziecka. Wierzyciel wystawiając upomnienie, a następnie tytuł wykonawczy uwzględnił również kartę uodpornienia dziecka, z której wynika, że u dziecka nie stwierdzono przeciwwskazań do szczepień oraz że zobowiązana była w dniach 13.08.2021 r. oraz 10.05.2022 r. informowana o obowiązku szczepień, a zatem wierzyciel posiadał dowody wskazujące na to, że zobowiązana nie wykonuje obowiązku szczepień dziecka.

ŁPWIS za nieuzasadniony uznał również zarzut naruszenia art. 6, 7, 8 § 1 i 12 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego, PPIS w Radomsku w wydanym postanowieniu odniósł się i uwzględnił wszystkie zarzuty i kwestie podnoszone przez stronę. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera jasne i precyzyjne wyjaśnienia faktyczne i prawne. Wierzyciel uzasadnił na jakiej podstawie prawnej (z przytoczeniem przepisów prawa) oraz jakie okoliczności faktyczne uwzględnił wydając określone rozstrzygnięcie. Wymagalność obowiązku nie oznacza nic innego jak istnienie stanu, w którym zobowiązana powinna już wykonać ciążącą na niej skonkretyzowaną powinność, a mimo to trwa w opozycji do tej powinności (uchyla się od niej), a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanej możność żądania spełnienia ciążącej na niej powinności. Strona po pismach wzywających do podjęcia zaległych obowiązkowych szczepień u małoletniego powinna udać się wraz z dzieckiem do podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. To lekarz pracujący w ww. podmiocie udziela informacji o obowiązkowych szczepieniach ochronnych, którym podlega dziecko oraz wyznacza termin szczepienia.

Za bezzasadne organ II instancji uznał także zarzuty podnoszone przez stronę dotyczące braku wymagalności obowiązku z powodu niewykluczenia przez lekarza przeciwskazań do szczepienia mimo stawienia się na badanie kwalifikacyjne. W aktach sprawy przesłanych przez wierzyciela obowiązku oraz przez zobowiązaną nie ma informacji o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania obowiązkowych szczepień, czy ich odroczeniu. Jednocześnie organ II instancji zwrócił uwagę, że wyłącznie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu wyeliminowania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 ze zmianami), lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania (też: wyrok WSA z 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2072/18). Z powyższego jednoznacznie wynika, że zobowiązana miała czas na poddanie dziecka zaległym szczepieniom ochronnym. W świetle powyższego zarzuty zobowiązanej są chybione.

ŁPWIS ponadto wyjaśnił, że zgodnie z Komunikatem Wspólnym Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej i Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 23.01.2020 r. dotyczącym przypadków odmowy poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, brak jest podstawy prawnej do żądania od lekarza w ramach badania kwalifikacyjnego do szczepienia, szczegółowego wyjaśnienia wszelkich wątpliwości dotyczących takich zagadnień, jak: skład i działanie szczepionki, sposób jej produkcji, dystrybucji i przechowywania, możliwych działań niepożądanych, czy szkodliwości szczepionki, statystyka odczynów poszczepiennych i kwestia odpowiedzialności materialnej za powikłania poszczepienne. Podobnie brak jest podstawy prawnej do uzależnienia zgody na wykonanie szczepienia od wypisania przez lekarza zaświadczenia o braku przeciwwskazań do szczepienia, czy też od złożenia przez lekarza pisemnego oświadczenia o gwarancji braku możliwości wystąpienia powikłań poszczepiennych u dziecka. Zobowiązana 20.12.2022 r. zgłosiła się z dzieckiem do przychodni w celu poddania małoletniego A. J. zaległym szczepieniom ochronnym. Dziecko zostało poddane badaniu kwalifikacyjnemu, z którego wynikał brak przeciwskazań do wykonania szczepienia ochronnego. Ponadto, jak wynika z informacji odnotowanych przez lekarza pediatrę dr K. G. w dokumentacji medycznej dziecka, matka małoletniego odmówiła poddania dziecka szczepieniom ochronnym podważając przy tym kompetencje lekarza oraz zasady kwalifikacji do immunizacji. Z powyższego jasno wynika, że do zaszczepienia małoletniego nie doszło z powodu nie wyrażenia przez stronę zgody na szczepienia, a nie z niedopełnienia przez lekarza obowiązków podczas wizyty szczepiennej (braku wykonania badań wskazujących na brak nadwrażliwości na jakikolwiek składnik szczepionki). W załączonej do przedmiotowego zażalenia dokumentacji medycznej dziecka nie ma również informacji o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania obowiązkowych szczepień, czy ich odroczeniu. Nie ma także informacji o wykonaniu zaległych szczepień ochronnych. Z powyższego jednoznacznie wynika, że strona z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z wyżej przedstawionych informacji wynikają również celowe działania strony w celu niewykonania szczepień

Organ II instancji podkreślił przy tym, że dziecko A. J., będąc obecnie w trzecim roku życia, nie przyjęło żadnego z obowiązkowych szczepień ochronnych. PPIS w Radomsku w wydanym postanowieniu Nr 12/2023 z 04.05.2023 r. podał podstawę prawną wymagalności obowiązku wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 litera b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 ze zm.; dalej: u.z.z.ch.z.), osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ww. ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 ww. ustawy, osoby określone na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 2 tej ustawy są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 1 ww. ustawy. W oparciu o art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ww. ustawy, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym ustalił wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. Wbrew twierdzeniom strony, z przepisów tych można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (też: wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1494/08).

Zatem obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych i nie ma podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej, przy czym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 06 kwietnia 2011 r., sygn. Akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2022 r., poz. 2151 ze zmianami). Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym. W ramach przyznanych przepisami ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych kompetencji Państwowy Inspektor Sanitarny jest uprawniony do wydawania decyzji nakładającej obowiązki na osobę zakażoną lub chorą na chorobę zakaźną albo osobę podejrzaną o zakażenie lub chorobę zakaźną, lub osobę, która miała styczność ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego (art. 5 pkt 4 u.z.z.ch.z.). Ustawa ta nie przewiduje możliwości wydania przez ten organ decyzji dotyczącej szczepień ochronnych, bowiem - jak to już stwierdzono - obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika wprost z ustawy i nie musi być potwierdzony decyzją administracyjną.

Organ odwoławczy podkreślił, iż wierzyciel w wydanym postanowieniu Nr 12/2023 z 04.05.2023 r. szczegółowo wyjaśnił kwestię kwalifikacji lekarskiej przed poddaniem dziecka szczepieniu ochronnemu, wskazał, że oczywista jest konieczność dokonania kwalifikacji lekarskiej, jednakże możliwa jest ona tylko wówczas gdy dziecko stawi się na szczepienie, bowiem kwalifikacja lekarska odbywa się tuż przed szczepieniem zgodnie z art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.z w ciągu maksymalnie 24 godzin. O szczepieniu dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzedniej kwalifikacji dotyczącej stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem lub prawnym opiekunem. Jedynie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku czasowych przeciwwskazań wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ich ustania. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dziecko do konsultacji specjalistycznej. Organ II instancji zważył, że z dołączonej przez zobowiązaną dokumentacji medycznej małoletniego A. J. wynika, iż dla małoletniego zostało wystawione w dniu 10.05.2022 r. przez lekarza POZ dr K. G. skierowanie do Konsultacyjnej Poradni Szczepień zmierzające do objęcia dziecka opieką medyczną celem podania zaległych obowiązkowych szczepień ochronnych. Brak jest natomiast jakichkolwiek informacji o objęciu dziecka opieką specjalistyczną przez ww. placówkę medyczną. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 8 kpa organ II instancji stwierdził, że w sprawie w sprawie został rozpoznany cały materiał dowodowy, który tyczył się dokumentacji medycznej małoletniego A. J. i to on był podstawą do nałożenia obowiązku szczepień. Przedmiotowa sprawa ma charakter związany z kwestionowaniem przez zobowiązaną podstawy prawnej obowiązku szczepień, a nie stanu faktycznego.

Zarzut podnoszony przez stronę dotyczący naruszenia art. 5 ust. 1 lit. a i b Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (Ue) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych; dalej RODO) został jasno i precyzyjnie wyjaśniony w wydanym przez PPIS w Radomsku postanowieniu Nr 12/2023 z 04.05.2023 r. faktyczne i prawne. Wierzyciel uzasadnił na jakiej podstawie prawnej (z przytoczeniem przepisów prawa) oraz jakie okoliczności faktyczne uwzględnił wydając określone rozstrzygnięcie. Ponadto ŁPWIS w oparciu o posiadaną kserokopię karty uodpornienia dziecka A. J., ur. 17.06.2021 r. zwrócił uwagę, że dziecko aktualnie będąc w 3 roku życia nie zostało zaszczepione przeciw aż jedenastu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne. Każda z tych chorób zakaźnych może u dzieci mieć ciężki przebieg i prowadzić do stałych następstw zdrowotnych, a nawet zgonu.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P. J. zaskarżyła powyższe postanowienie organu w całości, zarzucając:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku podczas gdy dla małoletniego nie został ułożony indywidualny kalendarz szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia,

2. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu;

3. naruszenia art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez rozpoznanie zarzutów, które zarzutami nie są i nie mieszczą się w katalogu zarzutów określonych w ww. przepisie,

4. naruszenie art. 7a, 77 i 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,

5. naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak rozpoznania przez organ zgłoszonych zarzutów, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest dwukrotne merytoryczne rozpoznanie sprawy,

6. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień.

W oparciu o wskazane zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W odpowiedzi na skargę Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu (decyzji), czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 20 czerwca 2023 r. nr 94/2023/II utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Radomsku z 4 maja 2023 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie do treści art. 33 § 5 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Zgodnie z art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że w dniu 13 marca 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Radomsku wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący P. J. do poddania dziecka – A. J., urodzonego w dniu 17 czerwca 2021 r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych. Jako podstawę prawną obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1657 ze zm.; dalej: u.z.z.ch.z.) oraz § 2-5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 753). W oparciu o wymieniony tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi. Skarżąca zgłosiła następujące zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej:

1. naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i 5 w zw. z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez wykonanie obowiązku z uwagi na okoliczność, że zobowiązana wraz z małoletnim A. J. stawiła się na badania kwalifikacyjne w celu wykonania szczepień ochronnych;

2. naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art:. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez ograniczenie się przez organ jedynie do wskazania szczepień, z pominięciem obowiązku wykonania badania kwalifikacyjnego, co skutkuje niewłaściwym określeniem obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3. naruszenie art. 33 § 10 pkt w zw. z art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez brak podstawy prawnej prowadzonej egzekucji, skutkujący wskazaniem art. 20 ww. ustawy jako podstawy prowadzonej egzekucji podczas gdy przepis ten wskazuje jedynie jaki organ jest uprawniony do prowadzenia egzekucji;

4. przetwarzanie danych osobowych bez ważnej podstawy prawnej, gdyż zobowiązana nigdy przed żadnym podmiotem prywatnym ani publicznym nie wyraziła zgody na przetwarzanie jej danych osobowych oraz małoletniego syna L. (powinno być A.), ponadto nie zachodzą podstawy do przetwarzania danych określone w art. 9 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (Ue) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r., w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływał takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne zarządzenie o ochronie danych; dalej : RODO).

W pierwszej kolejności sąd podziela stanowisko organów administracji, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.ch.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.ch.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.ch.z.).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 – poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z., osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanymi dalej: "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

W myśl art. 17 ust. 10 u.z.z.ch.z., minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2).

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z., Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z.

Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08, Lex nr 595803). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 32/11, Lex nr 852219 wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.

W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych.

Należy podkreślić, że wyznaczono maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Należy bowiem uwzględnić treść § 5 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia, który wskazuje, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z. Podkreślić należy, że wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy określone w tym akcie nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanej prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej, jak to błędnie postrzega skarżąca, jako terminy, których upływ stanowi dopiero o wymagalności tego obowiązku. Niweczyłoby to cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, tj. zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowanie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest to, że syn strony skarżącej, będący obecnie w 3 roku życia, nie został zaszczepiony przeciwko 11 chorobom zakaźnym wymienionym w tytule wykonawczym, pomimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. W sytuacji zatem, gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś syn nie został zaszczepiony przeciwko żadnej chorobie zakaźnej, to obowiązek poddania jej szczepieniom stał się wymagalny, czego strona w istocie nie kwestionuje, podnosząc jedynie, że obowiązek ten nie jest wykonalny.

Odnosząc się do zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym wskazać trzeba, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.ch.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym, treści wskazanych przepisów nie można interpretować w taki sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie został przyjęty pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, Lex/el nr 2774545 i II OSK 43/18, Lex/el nr 2774685; z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19, Lex/el nr 3315461). Sąd w obecnym składzie podziela pogląd wyrażony w wyżej wymienionych orzeczeniach.

Dodać należy, że celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, odmowa udziału w takim badaniu, czy też niestawienie się na nie uniemożliwia wykonanie szczepienia. W istocie jest to więc odmowa poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

Zgodnie z informacjami pozyskanymi przez organ w przychodni rodzice kilkakrotnie stawili się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne, podczas których dziecko zostało uznane za zdrowe i było kwalifikowane do szczepienia. Zobowiązana po zakwalifikowaniu dziecka do szczepień nie wyrażała natomiast zgody na wykonanie obowiązku szczepień ochronnych z uwagi na niewykonanie badań wskazujących na brak nadwrażliwości na jakikolwiek składnik szczepionki, co - jak słusznie wskazał organ - skutkuje niewykonaniem obowiązku i nie może stanowić argumentu przeciw szczepieniu. Organ słusznie przyjął zatem, że sam fakt zgłoszenia się do lekarza w celu poddania badaniu kwalifikującemu do przeprowadzenia szczepień ochronnych nie stanowi podstawy do twierdzenia, że obowiązek szczepień został wykonany.

Należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Skarżąca - jako matka nie wywiązała się z tego obowiązku i jednocześnie nie przedstawiła żadnych dokumentów wskazujących na istnienie lekarskich przeciwwskazań i stwierdzających konieczność odroczenia szczepień syna ze względu na stan zdrowia. Wskutek tego syn skarżącej, który obecnie ma ukończone 2 lata, nie został zaszczepiony przeciwko żadnej z chorób wymienionych w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych ani dawkami podstawowymi, ani dawkami przypominającymi. W aktach sprawy brak jest dokumentacji lekarskiej świadczącej o istnieniu przeciwskazań do wykonania szczepień. Podnoszona niemożność wykonania szczepień ochronnych z uwagi na brak wykonania badań wskazujących na brak nadwrażliwości na jakikolwiek składnik szczepienia nie stanowi podstawy do podważenia stanowiska lekarza o zakwalifikowaniu dziecka do szczepienia a tym samym nie ma wpływu na wykonalność obowiązku. Strona podczas trwania postępowania administracyjnego, jak również do skargi skierowanej do sądu, nie załączyła żadnych dodatkowych dokumentów lekarskich ani od lekarza pediatry ani z Poradni Szczepień Ochronnych i Zaburzeń Odporności u Dzieci i Młodzieży, z których wynikałoby, że u syna stwierdzone są jakiekolwiek przeciwskazania do wykonania szczepienia.

Nie wyczerpuje to zatem przesłanek z art. 56 § 1 pkt 1 ani w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i organ nie miał podstaw do zawieszenia ani umorzenia prowadzonego postępowania.

Odnośnie kwestii ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień dla syna skarżącej, to należy podnieść, że wiek, w jakim dziecko musi być zaszczepione na poszczególne choroby dawkami podstawowymi i przypominającymi został określony w komunikacie GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. W przypadku dziecka strony, ustalenie konkretnych dat szczepień może zostać dokonane jedynie w czasie wizyty lekarskiej, natomiast skarżąca od dnia skierowania syna do poradni specjalistycznej nie przedstawiła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, czy syn może zostać poddany szczepieniu, nie wiadomo również, czy skarżąca w ogóle stawiła się na wizycie w poradni, której termin został wyznaczony na 26 kwietnia 2023 r. Wszelkie zatem uwagi i zarzuty w powyższym zakresie należy uznać za nieuzasadnione.

Sąd podkreśla, że obowiązek szczepienia jest obowiązkiem znajdującym swoje umocowanie w obowiązujących przepisach prawa. Zgodnie z cyt. powyżej art. 5 ust. 1 pkt 2 u.z.z.ch.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Stosownie natomiast do treści art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1. W art. 17 ust. 10 u.z.z.ch.z. została udzielona delegacja ustawowa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia do określenia, w drodze rozporządzenia:

1) wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych;

2) osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby.

W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W § 3 tego rozporządzenia uregulowano przedział okresu, w którym jest wymagane zrealizowanie obowiązku szczepienia. To, że został wyznaczony termin maksymalny wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że po upływie tego terminu obowiązek jest wymagany i podlega egzekucji administracyjnej. Należy bowiem uwzględnić regulację § 5 tego rozporządzenia, który stanowi, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z. Okoliczność, że zgodnie z art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z., konkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, nie stanowi złamania konstytucyjnego porządku przepisów powszechnie obowiązujących, skoro podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa (tj. art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z.). Natomiast określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, nie należy do materii ustawowej, co uzasadnia pozostawienie w tym przedmiocie regulacji dostosowanych do potrzeb medycznych w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2018 r., II OSK 2547/18, Lex/el nr 2611262). Wyznaczenie natomiast maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie przez zobowiązanego czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W komunikacie Głównego Inspektora Nadzoru Sanitarnego okres czasu, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego.

Sąd podkreśla, że w wyroku z 9 maja 2023 r. sygn. SK 81/19 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:

I. Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.

Trybunał Konstytucyjny w części uzasadnienia dotyczącej skutku wyroku wyjaśnił, że stwierdzenie niezgodności art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w PSO na dany rok, ogłaszanym przez GIS w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. Trybunał Konstytucyjny bowiem pełni rolę sądu prawa i zgodnie z wolą ustrojodawcy nie ma kompetencji prawotwórczych.

W ocenie Trybunału - wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy - nie zaś art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, jak i § 5 rozporządzenia jako takich - zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Istotne jest jednak to, że ingerencja ustawodawcy może nie być konieczna w razie odpowiedniego działania organu upoważnionego do wydania rozporządzenia. Trybunał był świadomy, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował dostosowanie stanu prawnego w pierwszej kolejności przez zmianę rozporządzenia. Minister właściwy do spraw zdrowia może bowiem rozważyć określenie, w drodze rozporządzenia wydawanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w szczególności czy takie rozwiązanie mieści się w zakresie spraw przekazanych do uregulowania w art. 17 ust. 10 pkt 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, tj. określenia wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Powinno to umożliwić osiągnięcie efektu dwutorowej spójności normatywnej. Po pierwsze, w sposób konstytucyjnie dopuszczalny, w drodze rozporządzenia, w pełni sprecyzowany zostałby ustawowy obowiązek szczepień ochronnych ciążący na jednostce, która mogłaby ponosić odpowiedzialność w wypadku braku jego realizacji. Po drugie, PSO na dany rok, wydawany przez GIS w formie komunikatu, miałby wtedy czysto techniczny charakter. Trybunał zasugerował, aby Minister właściwy do spraw zdrowia rozważył określenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia.

Jeżeli jednak zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją jedynie w drodze nowelizacji rozporządzenia nie będzie możliwe bez uszczegółowienia upoważnienia wynikającego z art. 17 ust. 10 lub zmiany innych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, konieczne będzie również odpowiednie działanie ustawodawcy w tym zakresie. Wyrok Trybunału nie pozbawia GIS kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, PSO na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Innymi słowy, termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być - w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa - wskazane w PSO na dany rok, jednakże komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.

TK wyjaśnił także, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Jako że wyrok w niniejszej sprawie nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł potrzebę dostosowania stanu prawnego, a określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej jest niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Termin 6 miesięcy, w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie sądu, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 maja 2013 r sygn. SK 81/19 nie zakwestionował obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wskazał natomiast na konieczność dostosowania prawa do wyroku TK, np. poprzez określenie w drodze rozporządzenia terminów wymagalności obowiązkowych szczepień i liczby dawek poszczególnych szczepień. Jednocześnie ze względu na konieczność zapewnienia realizacji obowiązku szczepień ochronnych uznał, że zakwestionowane przepisy tracą moc dopiero po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w niniejszym składzie, podziela stanowisko prezentowane w doktrynie i orzecznictwie, że w przypadku zastosowania klauzuli odraczającej akt normatywny wskazany w orzeczeniu TK pozostaje częścią systemu prawa i w związku z tym ma być zasadniczo stosowany, tak jak każdy obowiązujący akt prawny (TK-K 53/07 – I CSK 390/17). Tym niemniej sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania, oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem analizy. Sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2018 r. sygn. II OSK 87/18 - LEX nr 2539746, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz pod redakcją Piotra Tulei, wyd. II – LEX).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że regulacja objęta wyrokiem TK dotyczy szczególnie istotnej ze względów społecznych i medycznych kwestii zapobiegania chorobom zakaźnym. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a ty samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób. Na powyższe okoliczności zwrócił uwagę TK wyjaśniając, że wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się sczepieniom ochronnym. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów wynika z konieczności zapewnienia ciągłości obowiązkowych szczepień. W tym okresie minister właściwy do spraw zdrowia jest zobligowany rozważyć określenie w drodze rozporządzenia terminów wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych. Jeśli jednak zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją w drodze nowelizacji rozporządzenia okaże się niemożliwe bez uszczegółowienia upoważnienia wynikającego z art. 17 ust. 10 ustawy lub zmiany innych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych konieczne będzie działanie ustawodawcy w tym zakresie.

Ewentualne przyjęcie przez sąd, że w niniejszej sprawie nie mogą być stosowane zakwestionowane przez TK przepisy, których termin utraty mocy obowiązującej odroczono, byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia TK są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości.

W ocenie sądu w sprawie nie jest sporna okoliczność wywiązania się PPIS z obowiązku przesłania zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. Jego skuteczne doręczenie miało miejsce 13 lutego 2023 r. Wskazano w nim obowiązek wykonania zaległych szczepień ochronnych syna, które zostały następnie podane w tytule wykonawczym. W upomnieniu w sposób wystarczający wskazano podstawę prawną tego obowiązku. Przedmiotem zarzutu skarżącej jest naruszenie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. a dotyczy doręczenia zobowiązanej upomnienia niezawierającego jej nr PESEL. W ocenie sądu zarzut jest nieuzasadniony. Brak PESEL skarżącej w treści upomnienia nie dyskwalifikuje tego dokumentu z punktu widzenia jego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym. Ma on bowiem stanowić wezwanie do dobrowolnego wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, przypomnienie o wykonaniu obowiązku i wezwanie do dobrowolnego jego wykonania. Dostarczone skarżącej upomnienie cel ten osiągnęło, co wynika z jego treści. Jednocześnie jak wynika z akt sprawy, numer ten był wierzycielowi znany, czego potwierdzeniem jest zamieszczenie numeru PESEL w tytule wykonawczym. Nie ma więc podstaw do uznania, że nie doszło do skutecznego doręczenia upomnienia.

Trafnie również za nieuzasadniony organ uznał zarzut strony naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez ograniczenie się przez organ jedynie do wskazania szczepień z pominięciem obowiązku wykonania badania kwalifikującego, co w ocenie strony skutkuje niewłaściwym określeniem obowiązku o charakterze niepieniężnym, a także art. 33 § 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 6 ustawy poprzez brak podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że w przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r., jako podstawę zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., okoliczność ta mogła być podstawą zarzutu, lecz od dnia 30 lipca 2020 r. nie może już stanowić podstawy zarzutu. W obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w razie stwierdzenia, że wymogi te nie są spełnione, nie przystępuje do egzekucji, zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przystąpił do egzekucji, uznając tym samym, że tytuł wykonawczy z 13 marca 2023 r., spełnia wymogi z art. 27 u.p.e.a., a zatem zarzut skarżącej w tym zakresie nie zasługiwał na uwzględnienie.

Wspomnieć jedynie należy, że ww. tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2021 r. poz.176 ze zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także podstawę prawną egzekucji oraz podstawę prawną obowiązku objętego tytułem. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie skarżącej, że ww. tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Wobec tego, że niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art. 27 u.p.e.a. nie może być obecnie podstawą prawną zarzutu, organy administracji trafnie oddaliły zarzut w tym zakresie.

W sprawie nie została także naruszona zasada dwuinstancyjności. Organ II instancji odniósł się do podniesionych zarzutów oraz przedstawił on prawidłowe stanowisko co do wszystkich podniesionych kwestii. Organ odwoławczy merytorycznie rozpoznając sprawę po raz drugi, dokonał w sprawie ustaleń faktycznych oraz ustosunkował się do wszystkich zarzutów zażalenia.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi naruszenia art. 7a, 77, 80 i 81a k.p.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. W niniejszej sprawie jednocześnie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Zarzuty skargi w tym zakresie nie są więc uzasadnione.

Zdaniem sądu, organy trafnie za niezasadne uznały zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 9 ust. 1 rozporządzenia RODO poprzez nakazanie ujawnienia danych osobowych szczególnie wrażliwych oraz art. 5 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia. Przede wszystkim wskazać należy, że zakaz wynikający z art. 9 ust. 1 rozporządzenia nie ma charakteru bezwzględnego, gdyż przepis art. 9 ust. 2 rozporządzenia RODO przewiduje wyjątki od zasady, iż dane wrażliwe nie mogą być przetwarzane. Oznacza to więc, że niekiedy prawo do ochrony danych osobowych będzie musiało ulec ograniczeniu na rzecz ochrony innego prawa. W takim też kontekście należy rozpatrywać przesłanki legalności przetwarzania danych wrażliwych. Podkreślono, że zgodnie z art. 9 ust. 2 lit. g rozporządzenia RODO zakaz przetwarzania danych wrażliwych nie ma zastosowania, jeżeli "przetwarzanie jest niezbędne ze względów związanych z ważnym interesem publicznym, na podstawie prawa Unii lub prawa państwa członkowskiego, które są proporcjonalne do wyznaczonego celu, nie naruszają istoty prawa do ochrony danych i przewidują odpowiednie i konkretne środki ochrony praw podstawowych i interesów osoby, której dane dotyczą". Omawiana podstawa wymaga istnienia przepisu prawa dopuszczającego przetwarzanie danych wrażliwych, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem publicznym.

W niniejszej sprawie organy prawidłowo wyjaśniły, że przetwarzanie danych osobowych zobowiązanej oraz jej dziecka odbywa się w celu realizacji zadań ustawowych nałożonych na Państwową Inspekcję Sanitarną ustawą z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Organ powołując w tym zakresie właściwe przepisy trafnie wskazał, że podanie danych osobowych jest obligatoryjne, a ich zakres został określony w przepisach prawa.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie zasługują na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę.

Skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

R.T-M.