Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 248/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3 a
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 marca 2023 r. nr UP-203/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2022 r. do Inne wpłynął wniosek, w którym J. Ż. (Skarżący) zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.

W uzasadnieniu wniosku Skarżący oświadczył, że po roku rzetelnej i terminowej spłaty rat nie jest w stanie wywiązywać się z umowy z [...] grudnia 2021 r. nr [...] z powodu wykrytej u niego w 2022 r. choroby nowotworowej i bezpośredniego zagrożenia życia. Poinformował, że wykryto u niego nowotwór złośliwy okrężnicy. Dodał, że choruje po raz pierwszy od 30 lat i do tej pory nie korzystał ze świadczeń ZUS i NFZ. Skarżący wskazał, że w 2021 r. otrzymał emeryturę z ZUS w wysokości [...] zł brutto. Podkreślił, że z tej kwoty po odliczeniu kosztów leków i rehabilitacji nie jest w stanie spłacić zobowiązań w ZUS. W związku z powyższym zwrócił się o umorzenie należności objętych umową za okres od 11/2015 do 2/2020 bez odsetek, kosztów egzekucji oraz postępowania procesowego, które zobowiązał się spłacić.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] lutego 2023 r. odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek z uwagi na brak stwierdzenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 oraz 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.".

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący wyjaśnił, że ze względu na swój stan zdrowia i częste (co 10-12 dni) pobyty w Centrum Onkologii w B.

w ramach intensywnej chemioterapii nie mógł uzupełnić informacji potrzebnych organowi do analizy jego obecnej sytuacji. Stąd też w pierwszej kolejności wskazał, że samochód osobowy [...] był i jest zgodnie z prawem własnością jego syna, bowiem przekazał go w formie darowizny i fakt ten został zweryfikowany w Wydziale Komunikacji w T., więc informacja ta powinna być również widoczna w Centralnej Ewidencji Pojazdów. Skarżący podał, że nieruchomość gruntowa nr [...] o powierzchni [...], jako była część nieruchomości rolnej, nie jest w ˝ części jego współwłasnością, bowiem została przekazana synowi jako następcy zgodnie

z przepisami KRUS przed osiągnięciem przez Skarżącego wieku emerytalnego. Zaś gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha jest pod szczególną ochroną Konstytucji RP oraz polityki obecnego rządu, jako podstawowy i jedyny warsztat pracy właściciela. Skarżący podniósł, że ze względów losowych był czynny jako rolnik i pozostawał członkiem KRUS w momencie klęski żywiołowej [...] kwietnia 2022 r., która zadała straty materialne uniemożliwiające prace rolne, ale również zamieszkanie.

W dalszej części uzasadnienia wniosku Skarżący stwierdził, że ZUS nie musi znać sytuacji osobistej wnioskującego. W związku z tym nadmienił, że żona nie uczestniczy

w jego gospodarstwie domowym i Skarżący nie korzysta z jej emerytury, bowiem przytłoczona dramatycznymi zdarzeniami związanymi z jego chorobą, klęską żywiołową i pożarem domu, który zmuszona była opuścić oraz olbrzymim długiem w ZUS, przeszła załamanie nerwowe i opuściła kraj.

Decyzją z dnia [...] marca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał

w mocy decyzję z [...] lutego 2023 r. odmawiającą Skarżącemu umorzenia należności

z tytułu składek. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności podał, że należności objęte zaskarżoną decyzją figurujące na koncie Skarżącego jako płatnika składek są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Następnie organ omówił przesłanki umorzenia należności składkowych zawarte w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i wyjaśnił, że stanowią one zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Organ podał, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn,

o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe.

Organ stwierdził, że nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.

W tym zakresie podał, że według informacji widniejących w CEiDG, [...] listopada 2020 r. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, zawieszonej [...] marca 2020 r. Od [...] sierpnia 2021 r. Skarżący posiada dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego wraz ze zwiększeniem rolnym, którego kwota po marcowej waloryzacji wynosi [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku niepodlegającego egzekucji, bowiem z ustaleń własnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że Skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej - nieużytków, o powierzchni [...] ha, położonej

w miejscowości W., dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi KW nr [...]. Na przedmiotowej nieruchomości celem zabezpieczenia należności z tytułu składek za okres 11/2015 - 2/2020 ZUS dokonał wpisu do hipoteki na łączną kwotę [...]zł. Zdaniem organu w sprawie nie zachodzi przesłanka określona

w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U.

z 2021 r., poz. 67) - wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł. W ocenie Zakładu

w sprawie nie zachodzi również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. ZUS stwierdził, że także przesłanka opisana

w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi w przedmiotowej sprawie, bowiem prowadzone przez Dyrektora ZUS Oddział w T. postępowanie egzekucyjne jest zawieszone,

a podjęte czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z należącego do Skarżącego rachunku bankowego zostały uchylone zawiadomieniem z [...] grudnia 2021r., z uwagi na to, iż Skarżący zawarł [...] grudnia 2021 r. z ZUS umowę nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. Według harmonogramu umowy ostateczna spłata zaległości wyznaczona była na [...] listopada 2022 r., z tym że ostatnia rata stanowiła kwotę pozostałego do spłaty zadłużenia, tj. [...] zł. Nie jest tym samym oczywiste, że w toku przymusowego dochodzenia należności nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż nawet jeśli wznowione przez ZUS przymusowe dochodzenie należności okaże się bezskuteczne, istnieje możliwość skierowania dalszych tytułów wykonawczych do Naczelnika Urzędu Skarbowego celem prowadzenia egzekucji ze składników majątkowych, do których Dyrektor Oddziału ZUS nie ma uprawnień. Dodatkowo posiadana przez Skarżącego nieruchomość może stanowić przedmiot obrotu cywilno-prawnego, co skutkuje możliwością uznania jej za źródło przychodu w celu spłaty zadłużenia.

Zakład odnosząc się do argumentu o braku ze strony Skarżącego jakichkolwiek możliwości zaspokojenia należności z tytułu składek zauważył, że Skarżący wprawdzie nie osiąga dochodów pozwalających na skuteczne wdrożenie postępowania egzekucyjnego, jednak niedawno dokonał obrotu własną nieruchomością gruntową zabudowaną w dobrym stanie domem murowanym o powierzchni użytkowej [...] m2 pochodzącym z 2021 r., dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi księgę wieczystą nr [...], tj. udzielił darowizny [...] lutego 2023 r. swojemu synowi - K. Ż. (należącej do Skarżącego ˝ części, której wartość wg przedłożonego aktu notarialnego oszacowana była na [...] zł). Oznacza to w ocenie organu, że świadomie zarządzając własnym majątkiem Skarżący unika spłaty zadłużenia oraz podejmuje działania ukierunkowane na uszczuplenie, wyprowadzenie składników majątkowych oraz odłożenie w czasie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższym, zdaniem ZUS, nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Oceniając sytuację materialną Skarżącego w oparciu o przesłanki z art. 28 ust. 3a

w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r. nr 141, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie", Zakład stwierdził, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie zachodzi, ponieważ Skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej.

Organ zauważył, że we wniosku o umorzenie Skarżący powołał się na klęskę żywiołową

w postaci pożaru po huraganie [...] kwietnia 2022 r., który uszkodził konstrukcję dachu budynku mieszkalnego i instalację elektryczną. Zaznaczył, że historyczny budynek

z [...] r. jest do remontu. ZUS wskazał, że powołane wydarzenie nie pozbawiło jednak Skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności, gdyż działalność została przez niego wykreślona w [...] r., czyli przed pożarem. Organ stwierdził, że powstanie zadłużenia nie jest zatem wynikiem klęski żywiołowej lub jakiegoś nadzwyczajnego zdarzenia, tylko jest skutkiem nieopłacenia w ustawowym terminie płatności składek

w czasie prowadzonej działalności gospodarczej sklasyfikowanej jako praktyka lekarska dentystyczna.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie zaległości.

Organ uznał za udokumentowane problemy zdrowotne Skarżącego i stwierdził, że podchodzi do nich ze zrozumieniem. Zaznaczył, że wskazane problemy z całą pewnością są utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, gdyż nie pozbawiają Skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego ich opłacenie. Źródłem utrzymania Skarżącego jest bowiem świadczenie emerytalne, które jest wypłacane niezależnie od stanu zdrowia i co roku przewidziana jest jego waloryzacja. W ocenie organu kwota świadczenia daje Skarżącemu możliwość przystąpienia do dobrowolnej spłaty zadłużenia, np. w układzie ratalnym, z ratą dostosowaną do możliwości finansowych wnioskodawcy.

Organ zaznaczył, że przesłanki dotyczące stanu zdrowia muszą być spełnione kumulatywnie, to znaczy, że przewlekła choroba osoby zobowiązanej lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Zauważył, że jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie Skarżącego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb, czego po ponownej analizie sprawy nie można z całą pewnością stwierdzić.

Zdaniem organu również bardzo ograniczone możliwości płatnicze Skarżącego, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się bowiem do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną i wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie i w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Skarżący nie udowodnił, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, gdyż skutkowałoby to brakiem możliwości zapewnienia podstawowych potrzeb bytowych.

Zakład stwierdził, że informacje dotyczące sytuacji rodzinnej przedstawione przez Skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz zawarte w przedłożonym w dniu [...] lutego 2023 r. akcie notarialnym nie korespondują ze sobą. W oświadczeniu

o stanie rodzinnym i majątkowym, które zostało wypełnione [...] grudnia 2022 r. Skarżący poinformował, że jest żonaty i gospodarstwo domowe prowadzi wraz z małżonką - J. Ż., która osiąga dochód w kwocie [...]zł netto. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oznajmił natomiast, że żona nie uczestniczy w jego gospodarstwie domowym i Skarżący nie korzysta z jej emerytury, bowiem przytłoczona dramatycznymi zdarzeniami związanymi z chorobą Skarżącego, klęską żywiołową i pożarem domu, który zmuszona była opuścić oraz olbrzymim długiem w ZUS, przeszła załamanie nerwowe

i opuściła kraj. Ponadto, z aktu notarialnego sporządzonego po złożeniu przez Skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. [...] lutego 2023 r. Repertorium A nr [...] wynika, że Skarżący, jego żona - J. Ż. i syn - K. Ż., zamieszkują razem w T. przy [...], co notariusz ustalił na postawie oświadczenia.

ZUS we własnym zakresie ustalił, że od [...] sierpnia 2021 r. Skarżący jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako emeryt, a kwota przyznanego mu świadczenia wynosi obecnie [...] zł brutto i doliczone jest do niego zwiększenie rolne w kwocie [...]zł. Z uwagi na fakt, że wysokość emerytury nie podlega potrąceniom windykacyjnych, to wypłacana kwota świadczenia wynosi [...] zł netto (do marcowej waloryzacji świadczenie było wypłacane w kwocie [...]zł netto). Uzyskiwane w ten sposób dochody – według oświadczenia Skarżącego są aktualnie jego jedynym źródłem utrzymania.

Z informacji widniejących na koncie J. Ż. jako osoby ubezpieczonej wynika natomiast, że również jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako emeryt, kwota przyznanego jej świadczenia wynosiła do tej chwili [...] zł brutto, a wobec braku potrąceń egzekucyjnych wypłacane było w wysokości [...] zł netto.

Organ podkreślił, że wspólne dochody Skarżącego i jego żony są regularne i zasadniczo nie różnią się od dochodów innych osób pobierających świadczenia. Oczywistym jest też, że żona Skarżącego nie ponosi odpowiedzialności za powstałe zadłużenie związane

z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, więc zrozumiałe jest, że Skarżący nie chce dodatkowo obciążać jej spłatą swoich zobowiązań, ale w ocenie organu, argument ten jest niewystarczający do umorzenia. Organ stwierdził, że w związku z tym, iż powyższe fakty wskazują, że Skarżący z żoną prowadzi jednak wspólne gospodarstwo domowe, to w analizie sytuacji materialnej rodziny konieczne jest uwzględnienie wszystkich dochodów, w tym otrzymywanych przez J. Ż..

Organ zauważył, że indywidualny dochód Skarżącego ([...] zł netto) nie pozwala na zaspokajanie wszystkich podstawowych potrzeb życiowych, które zostały oszacowane na łączną kwotę [...]zł. Zasadne zatem są wątpliwości skąd Skarżący bierze dodatkowe środki na pokrycie tych opłat i kto reguluje za niego również bieżące opłaty związane z zakupem żywności, ubrań, obuwia czy środków czystości, skoro jak konsekwentnie twierdzi – osiąga dochody tylko z tytułu emerytury, a gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Można więc sądzić, że materiał dowodowy jest niejednoznaczny i nie daje podstaw do uznania, że sytuacja materialna Skarżącego jest ciężka. Zdaniem organu można też domniemywać, że Skarżący może liczyć na wsparcie finansowe najbliższej rodziny (np. dorosłego syna, który powinien partycypować

w kosztach utrzymania mieszkania), chociażby przy opłacaniu podstawowych potrzeb życiowych.

W ocenie ZUS istnieje możliwość chociażby niewielkimi kwotami, np. w formie zawartego układu ratalnego, na wywiązanie się przez Skarżącego z zobowiązań składkowych. Podjęcie więc decyzji o umorzeniu należności na chwilę obecną, zdaniem organu odwoławczego, byłoby przedwczesne i nieuzasadnione.

Nie zgadzając się tym rozstrzygnięciem Skarżący złożył skargę do tut. Sądu.

W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że nie zgadza się dokonaną przez organ interpretacją rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Podkreślił, że wysokość emerytury, nieobecność żony i syna, który po ukończeniu studiów stacjonarnych na UMK w T. odbywa dobrowolną zasadniczą służbę wojskową, kwalifikują sytuację Skarżącego do umorzenia należności składkowych na podstawie przepisu rozporządzenia, zgodnie

z którym umorzenie należności składkowych jest możliwe, gdy opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Podobnie sytuacja Skarżącego po pożarze domu jednorodzinnego oraz zniszczeniu nawozów nasion przeznaczonych na siew, jest w jego ocenie okolicznością nadzwyczajną, która powoduje, że uzasadnione jest umorzenie wnioskowanych należności składkowych.

Dodatkowo przewlekła choroba nowotworowa Skarżącego i związane z nią leczenie powoduje brak możliwości uzyskania dodatkowego dochodu i również stanowi okoliczność uzasadniającą umorzenie należności z tytułu składek.

Ponownie Skarżący oświadczył, że na dzień dzisiejszy jedyny jego dochód to kwota [...]zł netto, którą przeznacza na opłaty i utrzymanie. Jednocześnie podkreślił, że nie uchyla się od zapłaty rat na rzecz ZUS i nadal opłaca dwie należności w wysokości [...] zł i [...] zł. Są to koszty postępowania przed Sądem Okręgowym Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T. oraz koszty egzekucji. Na ratę należności składkowych na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne już go nie stać, a w perspektywie ma kosztowne leczenie terapeutyczne.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2023 r. Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Dodatkowo podkreślił, że korzysta z pomocy dalszej rodziny, która jest dobrowolna i nie jest regularna. Zaznaczył, że drugi etap leczenia nie będzie w dużej części refundowany. Koszt będzie wynosił od [...] zł. Wyjaśnił, że proces przekazania gospodarstwa zaczął się dużo wcześniej i ze względu na chorobę Skarżącego nie został ukończony. Skarżący podkreślił, że nie jest to ucieczka od zobowiązań wobec ZUS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r., poz. 259 ze z zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej

z obrotu prawnego.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślenia wymaga, że przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił Skarżącemu pisemne wypowiedzenie się w sprawie, wyznaczając 10-dniowy termin.

II. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia zasadności odmówienia Skarżącemu umorzenia przez ZUS należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy – w łącznej kwocie [...]zł.

Zasadą jest, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 24 ust. 4 u.s.u.s.). Dla oceny niniejszej sprawy znaczenie ma zmiana art. 24 ust. 4 u.s.u.s., która nastąpiła z dniem 1 stycznia 2012 r. Od tego dnia przepis ten stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne,

z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem.

Z akt administracyjnych i wydanych decyzji (w tym szczegółowo z decyzji organu

I instancji) wynika, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na skutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, doręczenia tytułów wykonawczych, dokonywania potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez ZUS. Ponadto powołując się na art. 24 ust. 5a u.s.u.s. zasadnie organ wskazał na umowę w przedmiocie układu ratalnego zawartą [...] grudnia 2021 r. Zgodnie z tym przepisem bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. Ponadto należności zostały zabezpieczone na nieruchomości. W tym kontekście podać należy, że na podstawie art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek

i odsetek za zwłokę liczonych od dnia przedawnienia.

Wystąpienia tych okoliczności, tj. dotyczących prowadzenia egzekucji, zawarcia umowy ratalnej oraz ustanowienia hipoteki – Skarżący nie kwestionuje.

W ocenie tut. Sądu, Zakład prawidłowo dokonał oceny składek w kontekście art. 24 ust. 4, art. 24 ust. 5 oraz art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Wskazał podstawy i przyczynę nieprzedawnienia przedmiotowych należności. Zatem ocena dokonana przez organ

w zakresie nieprzedawnienia należności nie budzi wątpliwości Sądu i ma oparcie

w powołanym przez organ materiale dowodowym. Strona Skarżąca nie podważa tych ustaleń, ich nie kwestionuje i nie podaje argumentacji, a przede wszystkim dowodów, które uprawniałyby do uznania, że ustalenia organu są błędne.

III. Podać należy, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uregulowane jest w art. 28 u.s.u.s., jak również w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,

z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek

i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Ponadto w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki te precyzuje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W myśl postanowień § 3 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest

w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z powyższych przepisów wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.) oraz w uzasadnionych przypadkach także pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.p.d.o.f. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia). Dopuszczenie w podanych regulacjach możliwości umorzenia należności przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazuje na uznaniowy charakter wydawanych w tym przedmiocie decyzji, który polega na tym, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek warunkujących możliwość umorzenia, organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Może zatem w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Innymi słowy, jeśli ZUS ustali, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z tytułu składek określona we wskazanych przepisach, to ma obowiązek odmówić umorzenia tych należności i taka decyzja nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Dopiero w razie stwierdzenia, że ziściły się przesłanki umorzenia, ZUS wydaje decyzję w ramach uznania administracyjnego o umorzeniu lub o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Rozstrzygnięcia w tego rodzaju sprawach nie mogą mieć charakteru dowolnego, lecz muszą być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 K.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Ze względu na powyższe regulacje, sądowej kontroli podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, a nie zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające

z przepisów K.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocena. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru. Istotne jest dokonanie oceny, czy zostały spełnione przesłanki umorzenia. Natomiast

o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, rozstrzyga organ administracji publicznej.

Podkreślenia również wymaga, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zawartą w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 u.s.u.s. zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyroki NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., II GSK 99/10

i z dnia 25 lutego 2015 r., II GSK 193/14). Należy mieć również na uwadze istotę Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którego celem jest realizacja zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym wypłata świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego (art. 51, art. 52 i art. 54 u.s.u.s.). Ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest dochodzenie należności z tytułu składek. Składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek oznacza definitywną rezygnację organu z możliwości ich wyegzekwowania. Z tych względów Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zobowiązany do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 266/22).

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił, że w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, bowiem zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na zaistnienie sytuacji opisanych w art. 28 ust. 3 pkt od 1 do 6 u.s.u.s. Z oczywistych względów nie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Nie zachodzą również przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. -

w stosunku do Skarżącego nie było bowiem prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Wysokość zadłużenia z tytułu niepłaconych składek przewyższa zaś kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym wynoszącą w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia [...] zł, nie ma więc zastosowania także przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy. W celu wyegzekwowania należności z tytułu składek toczy się postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego, jednakże naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można również twierdzić, że w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyskałoby się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, bowiem należności zabezpieczone są hipoteką na nieruchomości. Organ zasadnie przyjął, że nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5, i 6 u.s.u.s.

W związku z powyższym właściwa jest ocena organu, że w okolicznościach sprawy nie zachodzą wobec Skarżącego przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie, na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Za prawidłową Sąd uznaje również dokonaną przez organ analizę stanu faktycznego i wyprowadzoną na jego tle ocenę prawną przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia. Z treści tej regulacji wynika, że to zobowiązany ma wykazać przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wykazanie tych okoliczności, a nie tylko ich wskazanie, oznacza, że to zobowiązany ma udowodnić te okoliczności. Konstrukcja tego przepisu nie wyklucza wprawdzie realizacji ciążącej na organie administracyjnym zasady prawdy materialnej, jednak w sposób istotny modyfikuje pozycję procesową strony postępowania administracyjnego, włączając ją do czynnego udziału w postępowaniu dowodowym, celem wykazania przesłanek określonych w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 3467/18). W konsekwencji, to strona powinna wykazać konkretne okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia.

W ocenie Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów postępowania w aspekcie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia. W tym zakresie należało ocenić, czy Skarżący wykazał, mając na uwadze stan rodzinny i majątkowy, że opłacenie składek pozbawiłoby jego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub że przewlekła choroba Skarżącego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Odnośnie przesłanki podanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w ocenie Sądu, organ dokonał prawidłowych ustaleń. Z akt sprawy oraz wydanych decyzji wynika, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie praktyki lekarskiej dentystycznej. Według informacji w CEiDG [...] listopada 2020 r. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, uprzednio zawieszonej [...] marca 2020 r. Od [...] sierpnia 2021 r. Skarżący jako emeryt uzyskuje dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego wraz ze zwiększeniem rolnym, którego kwota po marcowej (2023 r.) waloryzacji wynosi [...] zł brutto, tj. [...] zł netto (emerytura wolna od potrąceń). W tym kontekście zasadnie organ wskazuje na zależność kwoty emerytury od przepracowanych lat i okresów składkowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej wynika, że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz żoną, która osiąga dochód w wysokości [...] zł. Organ ustalił, że żona Skarżącego także ma status emeryta i wypłacane świadczenie wynosi [...] zł netto (po waloryzacji). Zauważyć należy, że w piśmie skierowanym do organu z dnia [...] lutego 2023 r. Skarżący podniósł, iż przychód "dotyczący emerytury żony jest obecnie nieaktualny ponieważ żona nie uczestniczy w gospodarstwie domowym i nie korzystam z jej emerytury". Natomiast w skardze Skarżący stwierdza, że nadal

"z emerytury i nieregularnych środków pomocowych ze skromnej emerytury nieobecnej żony spłacam dwie należności dla ZUS (...)". Powyższa argumentacja skargi wskazuje zatem na korzystanie także ze środków pochodzących z emerytury żony. Odnośnie podnoszonej argumentacji, że żona wyjechała za granicę, uprawnione jest też stanowisko organu, że z aktu notarialnego z dnia [...] lutego 2023 r. wynika, że jej miejscem zamieszkania oraz syna jest ten sam adres, pod którym zamieszkuje Skarżący. Przy czym organ nie kwestionuje podnoszonego faktu, a Sąd też to dostrzega, że syn odbywa dobrowolną zasadniczą służbę wojskową w M. W. RP. Stąd nie jest wykazany w oświadczeniu Skarżącego jako osoba pozostająca w jednym gospodarstwie domowym.

Jeżeli natomiast przyjąć, że Skarżący korzysta wyłącznie z własnej emerytury ([...] zł netto), to uprawnione jest stanowisko organu, iż wykazane wydatki

(w wysokości [...] zł i to bez kosztów wyżywienia, odzieży, środków czystości) przekraczają osiągnięty dochód, a mimo to Skarżący ma środki na ich pokrycie (szczegółowe wyliczenie na s. 12 zaskarżonej decyzji). Pozyskiwanie pomocy (w tym także w formie zamieszkiwania) od rodziny lub sąsiadów (argumenty podnoszone m.in. w piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r.) wskazują, że nie tylko emerytura Skarżącego pokrywa jego wydatki.

Wprawdzie osiągane dochody nie są wysokie, niemniej jednak należy mieć na uwadze okoliczność, że Skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej - nieużytków,

o powierzchni [...] ha, położonej w miejscowości W., dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi KW nr [...]. Na przedmiotowej nieruchomości celem zabezpieczenia należności z tytułu składek za okres 11/2015 - 2/2020 ZUS dokonał wpisu do hipoteki na łączną kwotę [...]zł. Ponadto organ ustalił, że po dacie złożenia wniosku o umorzenie należności (wpływ do organu [...] listopada 2022 r.) Skarżący w drodze darowizny z dnia [...] lutego 2023 r. darował synowi udział w wysokości ˝ części w prawie własności zabudowanej działki. Nieruchomość ta zabudowana jest domem mieszkalnym w dobrym stanie, murowanym, niepodpiwniczonym, parterowym, z dachem kopertowym krytym dachówką, o powierzchni użytkowej [...] m2, pochodzącym z 2021 r., dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Według aktu notarialnego wartość przedmiotu darowizny została określona na [...] zł.

Rację należy zatem przyznać organowi, że pomimo niewysokich dochodów z tytułu emerytury, to jednak istnieje nadal majątek (nieruchomość), który może stanowić źródło zaspokojenia wierzyciela. Należy mieć na uwadze, że dla istnienia przesłanek stanowiących podstawę do umorzenia zaległości nie jest brana pod uwagę wyłącznie wysokość otrzymywanych miesięcznych środków pieniężnych z tytułu emerytury, ale również majątek w postaci nieruchomości. Przez taki pryzmat należy oceniać istnienie przesłanki umorzenia zaległości. Natomiast okoliczność zbycia nieruchomości po uprzednim złożeniu wniosku o umorzenie należności składkowych zasadnie jest postrzegana przez organ jako zmniejszenie własnego majątku i tym samym ograniczenie możliwości zapłacenie zaległych składek. Argumentacja Skarżącego, że nie była to "ucieczka" od zobowiązań wobec ZUS (pismo z dnia [...] czerwca 2023 r.), bowiem udział we własności nieruchomości należy się "następcy", czyli synowi Skarżącego, zaś proces przekazywania gospodarstwa rolnego zaczął się "o wiele wcześniej po konsultacji

z KRUS", nie może być w żaden sposób postrzegane jako argument za umorzeniem zaległych składek. Zauważyć należy, że Skarżącemu i jego żonie ZUS wypłaca należne emerytury, do czego mają pełne prawo, jednak z drugiej strony ZUS ma prawo dochodzić zaległych składek, w tym także z nieruchomości. Przenoszenie własności części majątku na syna niewątpliwie ogranicza te możliwości. Ponadto jak podał Skarżący, samochód osobowy [...] był i jest zgodnie z prawem własnością także syna, bowiem przekazał go w formie darowizny i fakt ten został zweryfikowany w Wydziale Komunikacji w T., więc informacja ta powinna być również widoczna w Centralnej Ewidencji Pojazdów.

Nie budzi zatem wątpliwości, że proces przekazywania majątku trwał od pewnego czasu, co nie może zobowiązywać organu do uwzględnienia wniosku o udzielenie ulgi, która ma dotyczyć zaległości w składkach, a zatem powstałych także wcześniej. W dacie darowizny istnienie zaległości było znane.

W związku z tym rację ma organ, że spłata należności z tytułu składek może nastąpić poprzez skierowanie tytułów wykonawczych do Naczelnika Urzędu Skarbowego w celu prowadzenia egzekucji z nieruchomości, która stanowi zabezpieczenie hipoteczne należności z tytułu składek.

Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 21 maja 2014r., sygn. akt I SA/Bd 398/14, że przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych świadczeń składkowych, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do trudności finansowych, ponieważ każda osoba indywidualnie, w ramach przysługującej jej samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Zawsze należy także uwzględniać istnienie nieruchomości oraz zbywanie ich w okresie, kiedy zaległości powstały i były znane, co miało miejsce

w przedmiotowej sprawie.

W sprawie nie występuje także przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, gdyż powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Jak wynika z akt sprawy, zadłużenie powstało z powodu nieopłacania przez Skarżącego w ustawowym terminie należności składkowych w czasie prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie praktyki lekarskiej dentystycznej. Opłacanie składek w sytuacji prowadzenia działalności gospodarczej jest ustawowym obowiązkiem płatnika składek, zapłata powinna odbywać się terminowo i systematycznie, aby nie doprowadzać do kumulacji zaległości i następnie powoływania się na brak możliwości ich zapłaty. Okoliczność, że doszło do pożaru po huraganie [...] kwietnia 2022 r., który uszkodził konstrukcję dachu budynku mieszkalnego i instalację elektryczną historycznego budynku z 1913 r., będącego do remontu, nie oznacza, że ta okoliczność była przyczyną pozbawienia Skarżącego możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Powołane wydarzenie miało miejsce w 2022 r., natomiast zaprzestanie prowadzenia działalności poprzez jej zawieszenie, a następnie wykreślenie miało miejsce wcześniej, tj. w 2020 r. Wskazany zatem pożar nie mógł pozbawić Skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności, gdyż działalność w czasie pożaru

i huraganu była już wykreślona.

W ocenie Sądu prawidłowe jest także stanowisko organu w kwestii niespełnienia przez Skarżącego przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. W szczególności na

s. 9 zaskarżonej decyzji organ opisał okoliczności podnoszone ze stanem zdrowia Skarżącego. Niewątpliwie nie można nie zauważyć, że Skarżący boryka się

z dolegliwościami zdrowotnymi spowodowanymi choćby zdiagnozowanymi nowotworami, co tut. Sąd także dostrzega. Trafnie jednak organ podnosi, że istotne jest, iż źródłem utrzymania Skarżącego jest świadczenie emerytalne wypłacane niezależnie od stanu zdrowia i co roku przewidziana jest jego waloryzacja. Z kwoty świadczenia nie jest dokonywane potrącenie i podlega ono ochronie. Zatem Skarżący osiąga wprawdzie niewielki, jednak stały dochód. Podobnie jego żona. Organ nie negował problemów zdrowotnych Skarżącego, jednak sam przewlekły, zły stan zdrowia strony oraz brak perspektyw na jego poprawę nie świadczą o wystąpieniu przesłanki umożliwiającej umorzenie należności. W tym kontekście trafnie organ również podniósł, że potencjalnym źródłem spłaty zadłużenia może być także nieruchomość. Natomiast fakt osiągnięcia wieku emerytalnego w przeważającej mierze wiąże się z ustaniem zatrudnienia oraz zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych ZUS prawidłowo przyjął, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych

w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, uzasadniająca umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W ustalonych przez organ okolicznościach sprawy, odmowa uwzględnienia wniosku nie jest sprzeczna z powołanymi wyżej przepisami rozporządzenia. W ocenie Sądu konieczność uregulowania zadłużenia stanowi niewątpliwie obciążenie budżetu domowego, jednakże skumulowanie kwoty zaległości jest wynikiem niewywiązywania się przez Skarżącego z obowiązku publicznoprawnego przez dłuższy czas i samo w sobie nie stanowi przesłanki uwolnienia od długu.

W ocenie Sądu ZUS prawidłowo ustalił, że nie wystąpiła żadna przesłanka umorzenia należności z tytułu składek określona we wskazanych przepisach. Obowiązkiem organu była więc odmowa umorzenia tych należności.

W rezultacie nie są zasadne zarzuty podniesione w skardze oraz w piśmie procesowym. Nie doszło do naruszenia art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Wydanej decyzji nie można również ocenić jako dowolnej, naruszającej wskazane

w skardze przepisy postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, że poprzedzona ona została wyjaśnieniem sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy, w zakresie możliwym do ustalenia przez ZUS, który co istotne, dokonując ustaleń w sprawie opierał się zarówno na wyjaśnieniach i informacjach podanych przez Skarżącego jak i własnych ustaleniach, opisanych w decyzji. Zdaniem Sądu, organ dopełnił także wymagań wynikających z ogólnych przepisów postępowania administracyjnego, w tym wynikających z zasady przekonywania wskazanej w art. 11 K.p.a. i swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 K.p.a. Ponadto organ stosownie do treści art. 77 § 1 K.p.a. w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. ZUS nie miał też obowiązku dokonania oceny zgromadzonego materiału dowodowego wyłącznie

z korzyścią dla Skarżącego, lecz zobligowany był odpowiednio i bezstronnie wyważyć słuszny interes zobowiązanego i interes społeczny (art. 7 K.p.a. w zw.

z § 3 ust. 1 rozporządzenia), a dokonana w tym zakresie ocena nie budzi wątpliwości Sądu.

Sąd dodaje, że nie ma kompetencji do umorzenia zaległych składek, jak również nie może nakazać organowi udzielenia ulgi. W przypadku wystąpienia nawet przesłanek umorzenia, Zakład nie ma obowiązku ich umorzyć, jednakże obowiązany jest dokonać ustaleń sprawy w kontekście zasady swobodnej, a nie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego. Na marginesie Sąd zaznacza, że w przypadku zmiany sytuacji zdrowotnej czy finansowej Skarżącego, nie ma przeszkód, aby złożyć kolejny wniosek

o przyznanie ulgi wskazując na nowe okoliczności sprawy.

IV. Z powyższych względów, nie dopatrując się naruszenia prawa, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.