Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 611/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 64e
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 136, art. 138
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 sierpnia 2020 r. sprawy ze sprzeciwu J.G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] Prezydent Miasta, powołując się na art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020, poz. 256 ze zm. - określanej dalej jako k.p.a.) oraz § 3 pkt 1, pkt 11, art. 17 ust. 1 - 6, art. 24 ust. 1 - 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - określanej dalej jako u.ś.r.), odmówił przyznania J.G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad S.G. na okres od [...] sierpnia 2020 r. na czas nieokreślony.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., na wniosek złożony w dniu 24 października 2019 r., organ orzekł o przyznaniu J.G. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad mężem S.G., w okresie od [...] listopada 2019 r. do [...] października 2020 r. Następnie w dniu 26 sierpnia 2020 r. J.G. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad mężem S.G. Do wniosku dołączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności S.G., wydane w dniu [...] października 2019 r., z którego wynika, że S.G. jest zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, a orzeczona niepełnosprawność istnieje od [...] grudnia 2005 r., gdy miał ukończony 48. rok życia.

Dalej organ I instancji wskazał, że jednym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 1 b u.ś.r. jest powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Z uwagi na fakt, iż niepełnosprawność S.G. powstała, gdy miał 48 lat, nie ma podstaw do przyznania J.G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt K 38/13, zgodnie z którym art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad dorosłą osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i wskazał, że skutkiem tego orzeczenia nie jest uchylenie art. 17 ust. 1 b u.ś.r., ani stworzenie prawa żądania do świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli ta niepełnosprawność nie powstała w okresie wskazanym przez ustawodawcę. Na dzień wydania decyzji ustawodawca nadal nie dokonał zmiany brzmienia art. 17 ust 1 b u.ś.r. i pomimo, że jest on niezgodny z Konstytucją RP, to nadal obowiązuje w stanie prawnym. To z kolei oznacza, że organy wydające decyzję o przyznaniu bądź odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązane są do jego stosowania.

J.G. złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wskazując, iż opisany powyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma moc powszechnie obowiązującą, a nie jest winą opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, że ustawodawca nie dokonał zmiany przepisów. W związku z tym - zdaniem odwołującej – orzeczenie o uprawnieniu do świadczeń pielęgnacyjnych powinno dokonywać się z pominięciem niekonstytucyjnego przepisu. Jednocześnie oświadczyła, iż z przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje z zasiłku opiekuńczego.

Decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1b, art. 17 ust. 5 pkt 5, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5 pkt 2 i pkt 3 u.ś.r. w zw z art. 138 § 2 i § 2a, art. 155 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z jej art. 17 ust.

0. u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Odnosząc się do przyczyny, która zdecydowała o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji, a mianowicie powstanie niepełnosprawności męża odwołującej po terminach wskazanych w art. 17 ust. 1 b u.ś.r., Kolegium wskazało, że przy wykładni tego przepisu nie można pominąć skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt K 38/13, który wszedł w życie z dniem ogłoszenia w Dz.U. z dnia 23 października 2014 r., poz. 1443. Wyrokiem tym bowiem orzeczono, że w zakresie, w jakim powyższy przepis różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ odwoławczy stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. utracił przymiot konstytucyjności w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż wskazana w tym przepisie i względem nich oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia. Chociaż Trybunał w uzasadnieniu wydanego wyroku wskazał, że skutkiem jego wejścia w życie nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa, w aktualnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b, której niekonstytucyjność została stwierdzona. Trybunał nie skorzystał bowiem z możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej derogowanej części przepisu art. 17 ust. 1b (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), co oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata domniemania konstytucyjności przez art. 17 ust. 1b u.ś.r, we wskazanym zakresie z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw. Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie ze stanowiskiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki

organy mają obowiązek badać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 u.ś.r., która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Następnie Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną (także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami). Celem tych regulacji jest niewątpliwie uniemożliwienie osobom uprawnionym do równoczesnego pobierania tych świadczeń, u podstaw których leży zamiar rekompensaty opiekunowi osoby niepełnosprawnej utraty dochodów, pozostający w związku z rezygnacją przez nich z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Nie wyklucza to jednak możliwości przyznania innego świadczenia (zmiany) w przypadku spełniania warunkujących go przesłanek. W praktyce oznacza to wybór przez osobę wnioskującą świadczenia korzystniejszego, co uzależnione jest od wcześniejszej rezygnacji z dotychczas otrzymywanego. W przypadku J.G. dotyczy to specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r.

Zdaniem Kolegium, w tych okolicznościach zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, przez błędne zastosowanie przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., jak również z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, gdyż fakt pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, jako niemogący stanowić przeszkody do przyznania odwołującej świadczenia pielęgnacyjnego, obligował organ do uchylenia decyzji przyznającej ten zasiłek, a co najmniej do wcześniejszego uzyskania stanowiska J.G. w kwestii akceptacji obowiązujących w tym zakresie uregulowań prawnych, po ich wyczerpującym przedstawieniu (art. 9 k.p.a.). Wobec powyższego obowiązkiem organu I instancji w świetle art. 155 k.p.a. jest uzyskanie zgody na uchylenie, w odpowiedniej części i niezbędnym zakresie nawet z mocą wsteczną decyzji przyznającej specjalny zasiłek wychowawczy. Ponadto Kolegium stwierdziło, iż nie została zachowana w kontrolowanym postępowaniu zasada prawdy obiektywnej oraz zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, wyrażone odpowiednio w art. 7 i art. 8 k.p.a.

Dalej organ podkreślił, iż wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań, do których organ I instancji powinien się zastosować, zaznaczając, iż stwierdzone uchybienia o charakterze materialnym i procesowym stanowią podstawę do uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, nie mogą być usunięte na etapie postępowania odwoławczego, gdyż wymagane jest w tej sprawie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości.

J.G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. sprzeciw od powyższej decyzji Kolegium, w którym zarzuciła naruszenie:

a. prawa materialnego mającego wpływ na wynik spraw przez błędną wykładnię:

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów ustawy i przyjęciu, że okoliczność pobierania przez nią specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi kryterium negatywne do przyznania świadczenia, a w konsekwencji błędne uznanie, że sam fakt uzyskania i pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny jej wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- art. 27 ust. 5 u.ś.r. polegającą na uznaniu, że w jej sytuacji nie nastąpił zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, co z kolei skutkowało wadliwym przyjęciem, że przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie ma zastosowania w sprawie, a to uniemożliwia jej dokonanie wyboru jednego ze świadczeń opiekuńczych i przesądza o niemożności uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, pielęgnacyjnego,

b. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując, iż sam fakt pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organ rozstrzygający w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony,

- art. 8 i art. 9 k.p.a. przez niewypełnienie obowiązku pouczenia strony o treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. i możliwości dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia, co wynikało z błędnej wykładni art. 27 ust. 5 u.ś.r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca decyzję Prezydenta Miasta o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Zarzuty sprzeciwu wskazują na niezrozumienie przez skarżącą istoty postępowania ze sprzeciwu od decyzji, w ramach którego sąd - zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) - ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się zatem wyłącznie do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, przy czym - co oczywiste - sąd czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Przepis art. 64e p.p.s.a. nie pozbawia bowiem sądu administracyjnego kompetencji do oceny prawidłowości wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w świetle hipotezy określonych przepisów prawa materialnego. Sąd nie jest jednak uprawniony do rozstrzygania, czy zostały spełnione przesłanki do wydania przez organ administracji decyzji pozytywnej czy też negatywnej, ani tym bardziej do zastępowania organu w podjęciu właściwego w sprawie rozstrzygnięcia, jak domaga się tego skarżąca, lecz ocenia jedynie, czy zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 13 lutego 2019 r., II OSK 132/19; z dnia 26 listopada 2019 r., II OSK 3311/19, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 grudnia 2019 r., II SA/Gd 402/19). Sąd nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach stron, lecz dokonuje oceny spełnienia w sprawie formalnych warunków wydania decyzji kasacyjnej. Rozstrzyganie na tym etapie o szczegółowych zagadnieniach natury materialnoprawnej byłoby przedwczesne (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2017 r., II OSK 3011/17). Dlatego też w niniejszej sprawie Sąd nie mógł się odnieść do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.

Rozpoznając w tych granicach sprzeciw skarżącej należało uznać go za zasadny. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Stosownie zaś do § 2a powyższego artykułu, jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano wyjątkowy charakter art. 138 § 2 k.p.a., ściśle związany z obowiązującą w k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, nakazującą sprawę administracyjną rozpoznaną o rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji w wyniku złożenia odwołania przez uprawniony podmiot ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć przez organ drugiej instancji. Tym samym organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji, ale obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać decyzję dokonując merytorycznej i prawnej oceny sprawy. Z tego też powodu uważa się, że decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w powołanym przepisie. Żadne inne wady decyzji podjętej w pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. W konsekwencji uważa się, że rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., może zapaść tylko wówczas, gdy spełnione zostaną obie, wyraźnie określone w tym przepisie przesłanki, a mianowicie: 1) stanowcze stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów k.p.a oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych; 2) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Podstawą zastosowania powyższego przepisu nie może być natomiast naruszenie przez organ pierwszej instancji wyłącznie przepisów prawa materialnego. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że organ pierwszej instancji - przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym - dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego i z tego powodu podjął niewłaściwe rozstrzygnięcie, winno bowiem prowadzić do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenia co do istoty sprawy na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Z kolei wytyczne, o których mowa w art. 138 § 2a k.p.a. - jako przewidziane wyłącznie w decyzji, o której mowa w § 2 - mogą dotyczyć tylko przepisów postępowania, które, zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji błędnie zinterpretował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji nieprawidłowo zastosował. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądowym decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie kształtuje stosunku materialnoprawnego, a konsekwencją wydania decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem pierwszej instancji. W sytuacji, gdy przesłanką wydania decyzji kasacyjnej jest stwierdzenie wydania decyzji pierwszej instancji z naruszeniem przepisów postępowania, to nie powinno być wątpliwości, że zakres wskazanych wytycznych jest ograniczony do tych i tylko tych przepisów postępowania, których naruszenie zostało stwierdzone (por. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A, Wróbel, Komentarz aktualizowany do k.p.a., t. VI do art. 138, LEX/el. 2020).

Uwzględniając powyższy charakter art. 138 § 2 i § 2a k.p.a. stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie przepisy te zostały przez organ odwoławczy błędnie zastosowane. Zasadnicze motywy zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie wskazują bowiem na niekompletność materiału dowodowego, która wymagałaby uzupełniania postępowania wyjaśniającego w zakresie mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Podkreślić przede wszystkim należy, że organ odwoławczy stwierdził wadliwości dokonanej przez organ I instancji wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. w kontekście przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r. , sygn. akt K 38/13, którego skutkiem jest konieczność pomijania przez organy administracji, przy rozpoznawaniu wniosków o świadczenia pielęgnacyjne, tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z Konstytucją, a w konsekwencji odmowa przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na wiek powstania niepełnosprawności jej męża z powołaniem się na niekonstytucyjną normę art. 17 ust. 1b u.ś.r., jest niezgodna z prawem.

Powyżej stwierdzona przez organ odwoławczy wadliwość decyzji pierwszoinstancyjnej nie mogła być jednak podstawą wydania decyzji o charakterze kasacyjnym na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., skoro w aktach sprawy znajdowała się dokumentacja, która pozwala na ocenę spełnienia pozostałych warunków uzyskania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W aktach jest bowiem orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności S.G. oraz oświadczenie skarżącej, iż jest żoną wyżej wymienionego, a tym samym osobą zobowiązaną do jego alimentacji oraz że zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w dniu [...] września 2009 r. w celu sprawowania opieki nad nim. Okoliczności powyższe wynikają również z decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy.

Nie sposób ponadto uznać, jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 25 marca 2020 r., II SA/Lu 73/20), że za przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji przemawiała dyspozycja art. 27 ust. 5 u.ś.r. w zakresie, w jakim przepis ten - w razie zbiegu prawa do świadczeń rodzinnych w nim wymienionych, w tym świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego (co ma miejsce w przypadku skarżącej) - nakłada na organ obowiązek umożliwienia stronie dokonania wyboru świadczenia. Niewątpliwie bowiem skarżąca takie oświadczenie złożyła w treści odwołania wskazując w nim jednoznacznie wolę rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Kwestia wyboru jednego ze świadczeń przysługujących skarżącej w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem również zatem nie wymagała dodatkowego wyjaśnienia, a jeśli nawet Kolegium dostrzegało potrzebę doprecyzowania tego oświadczenie, nie wykraczało to poza możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez tenże organ. Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r., II OSK 1427/16).

Wobec dokonania przez skarżącą wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, spełnione zatem zostały warunki do rozstrzygnięcia o jej uprawnieniu do przedmiotowego świadczenia, w tym ewentualnego uchylenia decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy. Zbieg uprawnień skarżącej do tych świadczeń czyni bowiem obie te kwestie przedmiotem jednego (niniejszego) postępowania (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., I OSK 300/19, wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18).

Podsumowując stwierdzić należy, że wydanie w niniejszej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji kasacyjnej z powołaniem się na zaistnienie przesłanek procesowych określonych w art. 138 § 2 k.p.a. było nieprawidłowe.

Z tych względów zaskarżoną decyzję należało uchylić, o czym orzeczono na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a.