Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 660/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: 18 pkt 1, art. 20 ust. 2 ust. 4, art. 27 g pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2687
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr SKO.4116.27.732.2024 w przedmiocie odmowy prawa refundacji podatku VAT za dostarczone paliwo gazowe uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 marca 2024 r. nr DŚR.75.179.2023.2.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 660/24

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi B.B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr SKO.4116.27.732.2024 dotycząca odmowy prawa do refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Prezydent Miasta [...] decyzją z 11 marca 2024 r. nr DŚR.75.179.2023.2 - działając m.in. w oparciu o art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 18 i art. 21 ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz.U. z 2022 r., poz. 2687; dalej: u.o.o.p.g.) - odmówił B.B. jako wnioskodawczyni wypłaty refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że w art. 18 pkt 1 u.o.o.p.g. ustawodawca określił daty zgłoszenia urządzeń grzewczych do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (dalej: CEEB), które dają stronom uprawnienia do przedmiotowej refundacji. Można się o nią ubiegać m.in. w sytuacji, gdy formalności te zostały dokonane do dnia wejścia w życie tej ustawy (tj. do dnia 21 grudnia 2022 r.), albo po tym dniu, ale tylko w sytuacjach, gdy wpis dotyczy głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy (czyli nowego źródła ogrzewania, nowo zainstalowanego).

Jak wynika z pozyskanej deklaracji z CEEB, zarządca budynku, tj. T sp. z o.o. w K., zgłosił deklarację dla budynku znajdującego się przy ul. [...] w K. 23 października 2023 r. i nie jest to deklaracja dla źródła ciepła /spalania uruchomionego po 1 lipca 2021 r. Ustawodawca wskazał konkretną datę, do której należy dokonać zgłoszenia do CEEB, co jest przesłanką do przyznania refundacji podatku VAT. W przedmiotowej sprawie termin ten nie został zachowany, dlatego należało odmówić prawa do refundacji.

W odwołaniu od decyzji Prezydenta wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, polegające na pominięciu okoliczności, że obowiązek terminowego zgłoszenia do CEEB deklaracji dotyczącej źródła ciepła w budynku, w którym znajduje się jej lokal mieszkalny, ciążył na zarządcy budynku i w związku z tym, nawet jeżeli zarządca nie dopełnił tego obowiązku w przepisanym terminie, nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z tego zaniedbania. Zarzuciła również naruszenie art. 18 pkt 1 u.o.o.p.g. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przeszkodą do przyznania refundacji jest spóźnione zgłoszenie przez zarządcę budynku deklaracji do CEEB, podczas gdy warunkiem koniecznym do jej przyznania jest sam fakt ujawnienia głównego źródła ogrzewania w CEEB, niezależnie od daty jego zgłoszenia.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, SKO opisaną na wstępie decyzją z 18 kwietnia 2024 r. - działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 18 i art. 21 ust. 3 u.o.o.p.g. - utrzymało w mocy decyzję organu I Instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazując na podstawy materialnoprawne decyzji wyjaśniło, rozpatrywany aktualnie wniosek B.B. z 28 lutego 2024 r. jest jej kolejnym wnioskiem o wypłatę refundacji podatku VAT. Pierwszy złożyła 14 lipca 2023 r., załączając faktury za gaz za okres od 11 stycznia do 1 lipca 2023 r. Sprawa z tego wniosku została zakończona ostateczną decyzją Prezydenta z 29 sierpnia 2023 r. nr DŚR.75.179.2023 o odmowie przyznania wypłaty refundacji podatku VAT. W ocenie organu należało zatem uznać, że w tym zakresie sprawa o wypłatę refundacji podatku VAT posiada powagę rzeczy osądzonej, a rozpoznając obecnie kolejny wniosek, pomimo dołączenia przez wnioskodawczynię faktur za dostarczone paliwa gazowe za okres od 11 stycznia do 31 grudnia 2023 r., rozpatrzeniu podlega jedynie jej żądanie przyznania refundacji za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2023 r.

W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że dla adresu K., ul. [...] deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw została wpisana co CEEB 23 października 2023 r. przez T. sp. z o.o. W deklaracji tej nie zaznaczono, aby dotyczyła ona źródła ciepła uruchomionego po dniu 1 lipca 2021 r. Jako źródło ciepła wskazano kocioł gazowy /bojler gazowy /podgrzewacz gazowy przepływowy /kominek gazowy z funkcją centralnego ogrzewania i ciepłej wody. Natomiast w chwili rozpatrywania przez organ I instancji pierwszego wniosku z 14 lipca 2023 r., deklaracja nie była w ogóle złożona. Obowiązek złożenia deklaracji w zakresie wskazania urządzenia grzewczego zasilanego paliwami gazowymi został dopełniony przez zarządcę lokalu, jednak nastąpiło to po terminie wskazanym w ustawie, tj. po dniu 21 grudnia 2022 r.

W ocenie Kolegium, przepisy u.o.o.p.g. dotyczące zasad i trybu przyznawania i wypłacania refundacji podatku VAT nie pozwalają na odstąpienie od literalnego brzmienia jej art. 18 pkt 1, zgodnie z którym jednym z dwóch warunków wypłaty jest wpis głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego, którym jest urządzenie grzewcze zasilane paliwami gazowymi, do CEEB, do dnia 21 grudnia 2022 r. Skoro zatem zarządca lokalu nie dopełnił tego ustawowego obowiązku, refundacja nie może być wnioskodawczyni przyznana.

SKO wskazało także, że nie zgadza się z prezentowanym w judykaturze stanowiskiem, że ustawodawca uznał za warunek konieczny do przyznania przedmiotowej refundacji jedynie wpis lub zgłoszenie źródła ciepła do CEEB, bez wymogu dopełnienia obowiązku zgłoszenia głównego źródła ogrzewania w terminie do 21 grudnia 2022 r. Jak wyjaśnił, fakt, że dane widniejące w CEEB nie miały bezwzględnie obowiązującego znaczenia dla przyznania dodatku węglowego czy dodatku dla gospodarstw domowych, nie może wpłynąć na interpretację przepisów u.o.op.g. Zgodnie z przepisami dotyczącymi wskazanych wyżej dodatków, początkowo bezwzględny przepis o uzależnieniu przyznania tych dodatków od wpisu źródła ciepła do CEEB do konkretnego dnia, został złagodzony następnie przez ustawodawcę który wprowadził zmiany w treści przepisów, dopuszczając do przyznania tych dodatków również w sytuacji, gdy istniejące źródło ciepła nie zostało wpisane do CEEB, a nawet wówczas, gdy dana osoba nie złożyła wniosku o przyznanie dodatku, mimo że spełniała przesłanki do jego przyznania. W związku z powyższym warunek wpisania źródła ciepła do CEEB do określonego terminu faktycznie przestał mieć znaczenie dla przyznania tych dodatków. W u.o.o.p.g. ustawodawca nie przewidział jednak takich sytuacji. Nie jest zatem uprawnione sięganie w niniejszej sprawie po rozwiązania wypracowane w judykaturze w sprawach, w których regulacje prawne są różne od niniejszej sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję SKO z 18 kwietnia 2024 r. B.B. zarzuciła organowi naruszenie art. 18 pkt 1 u.o.o.p.g. poprzez oparcie się wyłącznie na językowej wykładni tego przepisu, gdy tymczasem wykładnia celowościowa uzasadnia refundację podatku VAT bez względu na termin w jakim źródło ciepła zostało zgłoszone do CEEB. Skarżąca podkreśliła, że celem wprowadzenia przedmiotowej regulacji było ograniczenie wzrostu kosztów dla odbiorców paliw gazowych w gospodarstwach domowych o najniższych dochodach, zużywających paliwa gazowe do celów grzewczych, a wymóg w postaci dopełnienia obowiązku zgłoszenia głównego źródła ogrzewania do CEEB w terminie do 21 grudnia 2022 r. stanowi nadmierną regulację, sprzeczną z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, w porównaniu z beneficjentami podobnych rodzajów pomocy (np. pomocy w postaci dodatków węglowych) oraz w jej sytuacji, gdy nie miała żadnego wpływu na termin w jakim zarządca budynku dokonał stosownego zgłoszenia.

W oparciu o tak przedstawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do argumentacji, że skarżąca nie miała wpływu na dopełnienie obowiązku zarządcy budynku terminowego zgłoszenia źródła ciepła do CEEB i w związku z tym nie może ponosić konsekwencji działania osoby trzeciej, Kolegium wskazało, że w tym przypadku skarżącej przysługuje roszczenie cywilne skierowane do podmiotu zobowiązanego do dokonania wpisu do CEEB który zaniedbał jego prawidłowego wykonania, dochodzone w drodze przed sądami powszechnymi o naprawienie wynikłej stąd szkody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. została rozpoznana w trybie uproszczonym - na posiedzeniu niejawnym.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu została poddana decyzja SKO z 18 kwietnia 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta M. [...] na z 11 marca 2024 r. odmawiającą skarżącej wypłaty refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r.

Ustalony przez organy stan faktyczny sprawy, jaki znalazł u podstaw wydanych przez nie rozstrzygnięć, pozostaje bezsporny. Zasadniczą kwestią w sprawie pozostaje ocena znaczenia terminu do zgłoszenia do CEEB urządzeń grzewczych objętych przedmiotową refundacją, którego niezachowanie przez zarządcę budynku w którym znajduje się lokal mieszkalny skarżącej skutkowało odmową przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Kwestia ta stanowiła już przedmiot analiz w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co również zwróciło uwagę Kolegium.

Sąd podziela zaprezentowane w tej materii stanowisko wyrażone w wyrokach sądów administracyjnych, które zapadły na tle analogicznych bądź zbliżonych stanów faktycznych (zob. m.in. wyroki: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 5 czerwca 2024 r. II SA/Go 51/24, WSA we Wrocławiu z 7 maja 2024 r. IV SA/Wr 516/23, WSA w Krakowie z 29 stycznia 2024 r. III SA/Kr 1085/23, WSA w Szczecinie z 17 grudnia 2023 r. II SA/Sz 776/23; wszystkie przywoływane orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Zasady i tryb refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. do odbiorcy paliw gazowych regulują przepisy u.o.o.p.g. (art. 1 pkt 3). W rozumieniu tej ustawy (art. 2 pkt 6 i 7), przez "podatek VAT" rozumie się podatek od towarów i usług o którym mowa w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2023 r., poz. 1570, 1598 i 1852), zaś pojęcie "gospodarstwo domowe" oznacza osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe)

Zgodnie z art. 18 u.o.o.p.g., w przypadku gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2024 r., poz. 266; dalej: u.p.e.):

1) wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a u.p.e., wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2023 r., poz. 2496), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy;

2) jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390, 658 i 1429) nie przekracza kwoty 2100 zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę

- przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT".

Stosownie do art. 19 ust. 1 i 2 u.o.o.p.g., odbiorcy paliw gazowych w gospodarstwach domowych o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.e., składają wniosek o refundację podatku VAT na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2020 r., poz. 344) wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta, nie później niż do dnia 30 września 2024 r., lub w terminie 30 dni od dnia otrzymania faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Wniosek o refundację podatku VAT składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 u.o.o.p.g., do wniosku o refundację podatku VAT odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.e., załącza fakturę dokumentującą dostarczenie paliw gazowych do tego odbiorcy przez przedsiębiorstwo energetyczne obejmującą okres dotyczący wniosku oraz dowód uiszczenia zapłaty za tę fakturę. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 20 ust. 2 ustawy).

Stosownie do art. 20 ust. 4 u.o.o.p.g., wójt, burmistrz albo prezydent miasta weryfikuje wniosek o refundację podatku VAT w zakresie:

1) zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków,

2) wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w art. 18 pkt 2, zgodnie z ust. 3

- jednorazowo przy złożeniu pierwszego wniosku o refundację podatku VAT przez odbiorcę paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.e.

Zgodnie z art. 20 ust. 5 u.o.o.p.g., przyznanie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta refundacji podatku VAT nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania refundacji podatku VAT, uchylenie lub zmiana wysokości refundacji podatku VAT oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranej refundacji podatku VAT wymagają wydania decyzji.

Jak stanowi art. 21 ust. 1 u.o.o.p.g., do postępowania w sprawie refundacji podatku VAT przepisy art. 23 ust. 12 i 13, art. 30 oraz art. 32 ust. 1-1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o rodzinie, rozumie się przez to gospodarstwo domowe wymienione w art. 18 pkt 2. W sprawach refundacji podatku VAT nieuregulowanych ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 21 ust. 3).

Na gruncie przedmiotowej sprawy podstawą wydania decyzji odmownej przez organ I instancji był fakt złożenia deklaracji o źródłach ciepła i źródłach spalania paliw do CEEB po terminie wejścia w życie ustawy. Ustawa weszła w życie z dniem 21 grudnia 2022 r., natomiast jak ustalił organ, deklaracja do CEEB została złożona przez zarządcę budynku 23 października 2023 r.

Ze względu na zawarte w art. 18 pkt 1, art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 u.o.o.p.g. odwołanie do deklaracji CEEB, konieczne jest odniesienie się do uregulowań ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2023 r., poz. 2496; dalej: u.c.e.e.b.).

Przepisy o CEEB zostały wprowadzone do ustawy u.c.e.e.b. na podstawie ustawy z dnia 28 października 2020 r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 2127; dalej: ustawa o zmianie u.c.e.e.b.). Wejście w życie przepisów ustawy o zmianie u.c.e.e.b. dotyczących rejestru CEEB uregulowane zostało w art. 22 w zw. z art. 18, który upoważnił ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa do ogłaszania komunikatów określających wejście w życie poszczególnych przepisów.

Na podstawie art. 27a ust. 1 u.o.e.b., minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa prowadzi centralną ewidencję emisyjności budynków, zwaną dalej "ewidencją", oraz jest administratorem danych zgromadzonych w tej ewidencji.

Zgodnie z art. 27g ust. 1 u.c.e.e.b., właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit.a i c, zwaną dalej "deklaracją", w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw.

W przypadku zmiany danych o których mowa w ust. 3 pkt 5, właściciel lub zarządca budynku lub lokalu jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia w którym zaistniała zmiana (art. 27g ust. 4 u.c.e.e.b.). W terminie 30 dni od dnia otrzymania deklaracji w postaci pisemnej, wójt, burmistrz lub prezydent miasta wprowadza do ewidencji dane i informacje zawarte w deklaracji z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego obsługującego ewidencję (art. 27g ust. 5 u.c.e.e.b.).

Przepis art. 27g ust. 1 u.c.e.e.b wszedł w życie 1 lipca 2021 r. (komunikat Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 marca 2021 r., Dz.U. z 2021 r., poz. 583). Właścicielom lub zarządcom budynków określono termin na złożenie deklaracji do 30 czerwca 2022 r., gdzie należało wskazać m.in. używane źródła ciepła oraz paliwo w nich stosowane (art. 15 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy u.c.e.e.b.). W przypadku nowych źródeł ciepła uruchomionych po 1 lipca 2021 r., termin na złożenie deklaracji wynosił 14 dni od dnia ich uruchomienia. Osoba która nie złożyła deklaracji do CEEB w terminie podlega karze grzywny (art. 27h u.c.e.e.b.).

Jak zwrócono uwagę w powołanych wyżej orzeczeniach, CEEB to ewidencja dotycząca źródeł ciepła i spalania paliw, której dane miały ułatwić organom walkę ze smogiem. Dopiero w 2022 r. ustawodawca powiązał zgłoszone źródła ciepła w deklaracjach CEEB z możliwością otrzymania szeregu dodatków, które miały przede wszystkim gospodarstwom domowym i podmiotom użyteczności publicznej zrównoważyć wzrastające ceny energii. Wprowadził również szereg rekompensat dla przedsiębiorstw energetycznych. Weszły wówczas w życie m.in. przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1630; dalej: u.d.w.), ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 1704), ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1772), ustawy z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku (Dz.U. z 2022 r., poz. 2243).

Ustawodawca uznał, że warunkiem koniecznym do przyznania przedmiotowej refundacji na podstawie przepisów ustawy jest uzyskanie wpisu lub zgłoszenia źródła ciepła do CEEB. Organ rozpoznający wniosek zobowiązany jest dokonać jego weryfikacji w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w CEEB.

Zdaniem Sądu, wykładni art. 18 pkt 1 u.o.o.p.g. na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy należy dokonać w zgodzie z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz celu przedmiotowej regulacji prawnej.

Jak wynikało z projektu w/w ustawy (nr IX.2804), jej przepisy miały ograniczyć wzrost kosztów dla odbiorców paliw gazowych w gospodarstwach domowych o najniższych dochodach, zużywających paliwa gazowe do celów grzewczych. W tym celu zaproponowano mechanizm refundacji podatku od towarów i usług poniesionego przez tych odbiorców za paliwa gazowe dostarczone w 2023 r., udokumentowane dokumentem potwierdzającym dostarczenie tych paliw do odbiorców. Refundacja podatku VAT miała przysługiwać gospodarstwu domowemu, które jako główne źródło ogrzewania wykorzystuje kocioł na paliwa gazowe, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a którego przeciętne miesięczne dochody w przypadku gospodarstwa jednoosobowego nie przekraczają 2100 zł, lub 1500 zł na osobę w przypadku gospodarstwa wieloosobowego.

Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Jest to zasada demokratycznego państwa prawnego. Jej elementem składowym jest zasada proporcjonalności. Państwo prawne opiera się bowiem na założeniu racjonalności prawodawcy, a warunkiem koniecznym realizacji tego założenia jest przestrzeganie proporcjonalności w procesie przestrzegania prawa. Zasada proporcjonalności kładzie nacisk na adekwatność celu i środka użytego do jego osiągnięcia. Zasada równości wyrażona została w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca prowadzi sześcioosobowe gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód na osobę w 2021 r. wyniósł 865,38 zł. W ocenie Sądu, zastosowanie w stosunku do niej wymogu w postaci dopełnienia obowiązku zgłoszenia głównego źródła ogrzewania do CEEB w terminie do 21 grudnia 2022 r. stanowi nadmierną regulację sprzeczną z art. 2 Konstytucji RP i celem ustawy. W istocie bowiem nie daje ona możliwości spełnienia warunków przyznania świadczenia po jego wprowadzeniu, tj. po wejściu ustawy w życie.

Tymczasem o tym, że dane widniejące w CEEB nie mają bezwzględnie obowiązującego znaczenia dla przyznania szeregu dodatków osłonowych, świadczą orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące przyznawania dodatku węglowego oraz zmiany dokonane przez ustawodawcę w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Przy przyznaniu dodatku węglowego ważny jest stan rzeczywisty, a nie dane wynikające z CEEB. Ponadto dopuszczono do przyznania tego dodatku również w sytuacji, gdy istniejące źródło ciepła nie zostało wpisane do CEEB, a nawet wówczas gdy dana osoba nie złożyła wniosku o przyznanie dodatku węglowego, mimo iż spełniała przesłanki do jego przyznania (art. 2 ust. 15f i ust. 15g u.d.w.).

Taką samą regulację ustawodawca przewidział dla osób uprawnionych do dodatku dla gospodarstw domowych na podstawie art. 24 ust. 25a i ust. 25b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw oraz dla osób uprawionych do dodatku elektrycznego na podstawie art. 32a ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej.

Powyższe skłoniło Sąd do uznania, że warunkiem koniecznym do przyznania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. jest sam fakt ujawnienia głównego źródła ogrzewania w CEEB, niezależnie od daty jego zgłoszenia, który to warunek w niniejszej sprawie został przez zarządcę budynku spełniony.

Najistotniejsze jest bowiem osiągnięcie celu regulacji ustawowej, którym jest pomoc osobom o niskich dochodach, równoważąca podwyżki cen nośników grzewczych. Zastosowanie wyłącznie wykładni językowej w niniejszej sprawie naruszyłoby art. 32 Konstytucji RP, gdyż jak wyżej wskazano, przy innych tego typu dodatkach pomocowych ustawodawca wprowadził łagodniejsze rygory związane z ich przyznaniem.

Z tych samych przyczyn wymaga również wyraźnego podkreślenia, że deklaracji do CEEB skarżąca nie składała osobiście, lecz – zgodnie z art. 27g ust. 1 u.c.e.e.b. - czynił to właściciel lub zarządca budynku lub lokalu (w niniejszym przypadku T Sp. z o.o.).

Zdaniem Sądu, przy tych ustaleniach, odbiorca paliw gazowych ubiegający się o refundację podatku VAT z opłacanych faktur, nie powinien ponosić konsekwencji nienależytego wykonania obowiązków deklaracyjnych ciążących na właścicielu budynku. W takiej sytuacji sprzeczne z celem ustawy i zasadami wynikającymi z art. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, byłoby odmawianie skarżącej przedmiotowej refundacji tylko ze względu na uchybienia właściciela budynku w którym wynajmuje ona lokal, tym bardziej, że nie miała ona żadnych narzędzi do przymuszenia go do złożenia deklaracji w sposób prawidłowy. Zdaniem Sądu, w takim przypadku, z jakim mamy do czynienia w rozważanej sprawie, weryfikacji o której mowa w art. 20 ust. 2 i 4 u.o.o.p.g. należało więc dokonać z uwzględnieniem wyżej przedstawionych aspektów (por. wyrok WSA w Gdańsku z 19 czerwca 2024 r. II SA/Gd 1107/23).

W opisanych okolicznościach faktycznych i prawnych Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że doszło do naruszenia prawa materialnego - art. 18 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 2 u.o.o.p.g. oraz art. 27g pkt 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków - przez błędną ich wykładnię mającą wpływ na wynik sprawy. Skutkowało to uchyleniem decyzji organu II i I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.

Wskazania dla organów administracji co do postępowania przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań i wynikającej z nich oceny prawnej, wiążących na podstawie art. 153 P.p.s.a.; zgodnie z nimi, nie będzie możliwe wywodzenie negatywnych dla skarżącej skutków w postaci odmowy wypłaty refundacji podatku VAT za dostarczone w 2023 r. paliwo gazowe w związku z nieterminowym złożeniem przez zarządcę budynku stosownej deklaracji do CEEB.