Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1098/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 91a par. 4
journal: Dz.U. 2001 nr 98 poz 1070
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.

SENTENCJA

Dnia 18 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 15 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznania dodatku wyrównawczego dla sędziów uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego we W. z dnia 25 lipca 2022 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez R. S. decyzją Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego we [...] z 25 lipca 2022 r. w sprawie przyznania stronie od 29 lipca 2022 r. dodatku wyrównawczego dla sędziów w wysokości 3 521,18 zł miesięcznie na czas zajmowania stanowiska służbowego sędziego sądu garnizonowego - sędziego w Wojskowym Sądzie Garnizonowym we [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, co następuje.

R. S. pełni obecnie zawodową służbę wojskową zajmując stanowisko służbowe sędziego wojskowego sądu garnizonowego w Wojskowym Sądzie Garnizonowym we [...]

Z dniem 24 października 2005 r. R. S. został powołany przez Ministra Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej na stanowisko aplikanta sądu wojskowego w Wojskowym Sądzie Garnizonowym we [...], na podstawie powołania z 12 października 2005 r. Z kolei z dniem 12 marca 2009 r. decyzją z 6 marca 2009 r. Ministra Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej R. S. został powołany na stanowisko asesora sądu wojskowego w Wojskowym Sądzie Garnizonowym we [...] które objął 13 marca 2009 r. (rozkaz Dzienny Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego we [...] Nr [...] z 13 marca 2009 r.).

Z dniem 4 sierpnia 2011 r. R. S. został zwolniony z zajmowanego stanowiska asesora i objął stanowisko asystenta sędziego w Wojskowym Sądzie Garnizonowym we [...] zgodnie z rozkazem personalnym Nr [...] Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego we [...] z 4 sierpnia 2011 r., na okres kadencji od 4 sierpnia 2011 r. do 3 sierpnia 2014 r.

Z dniem 23 października 2012 r. R. S. objął stanowisko sędziego sądu garnizonowego w Wojskowym Sądzie Garnizonowym we [...], po otrzymaniu nominacji sędziowskiej, zgodnie z postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Nr [...] z 11 października 2012 r.

Zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 czerwca 2017 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości dodatku wyrównawczego dla żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową na stanowiskach służbowych sędziów sądów wojskowych oraz prokuratorów do spraw wojskowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1126), dalej: "rozporządzenie", Prezes Wojskowego Sądu Garnizonowego we [...] ustalił sędziemu R. S. decyzją Nr [...] z 25 lipca 2022 r. wysokość dodatku wyrównawczego, w związku ze zmianą dodatku za długoletnią pracę, uwzględnieniem aktualnych składników uposażenia i wynagrodzenia przyjmowanych przy obliczaniu dodatku wyrównawczego.

Strona wniosła odwołanie od tej decyzji do Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w [...] w którym wniosła o jej zmianę przez naliczenie wynagrodzenia zasadniczego sędziego w trzeciej stawce awansowej. W odwołaniu wskazano, że zgodnie z art. 91a § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1754 ze zm.), dalej: "u.s.p.", który w tym brzmieniu obowiązuje od 1 stycznia 2016 r. ("Do okresu pracy na stanowisku sędziego sądu rejonowego dolicza się okres pracy na stanowisku asesora sądowego") i przy uwzględnieniu pracy w charakterze asesora sądowego w WSG we [...] prawo do otrzymania wynagrodzenia zasadniczego sędziego w trzeciej stawce awansowej nabył najpóźniej od sierpnia 2020 r.

Organ odwoławczy wskazał, co następuje.

Zgodnie z § 2 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Prezes Wojskowego Sądu Garnizonowego we [...] ustalił wysokość dodatku wyrównawczego dla sędziego, w stosunku do R. S. i uwzględnił aktualne składniki wynagrodzenia:

- wynagrodzenie zasadnicze w drugiej stawce zgodnie z art. 91 § 2 i art. 91a § 3 u.s.p.,

- dodatek za długoletnią pracę w wysokości 17% wynagrodzenia zasadniczego zgodnie z art. 91 § 7 u.s.p.

Wynagrodzenie zasadnicze sędziego ustalono w drugiej stawce (według stanu na 29 lipca 2022 r.) w związku z zajmowaniem stanowiska sędziego wojskowego sądu garnizonowego od 23 października 2012 r., tj. od dnia powołania na urząd sędziego, łącznie przez okres 9 lat, 9 miesięcy i 7 dni.

Do okresu pracy na stanowisku sędziego słusznie nie wliczono okresu pracy na stanowisku asesora sądowego, ponieważ zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu objęcia urzędu sędziego, a w szczególności art. 91a § 4 u.s.p. (Dz. U. z 2001 r., Nr 98, poz. 1070 ze zm.) do okresu pracy na stanowisku sędziego należało doliczyć tylko okres powierzenia pełnienia czynności sędziowskich na stanowisku asesora sądowego. R. S. z dniem 12 marca 2009 r. został powołany na stanowisko asesora sądu wojskowego w Wojskowym Sądzie Garnizonowym we [...] ale nie zostało mu powierzone pełnienie czynności sędziowskich, a zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 lipca 1998 r. w sprawie zasad odbywania stażu asesorskiego asesorów sądów wojskowych (Dz. U. z 1998 r. Nr 98, poz. 624) asesorzy, którym nie powierzono pełnienia czynności sędziowskich, wykonują czynności sekretarsko-administracyjne w wojskowym sądzie garnizonowym i wobec braku powierzenia R. S. pełnienia czynności sędziowskich mógł on wówczas wykonywać jedynie czynności sekretarsko-administracyjne w Wojskowym Sądzie Garnizonowym we [...] Z dniem 5 maja 2009 r. na podstawie art. 58 pkt 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2009 r., Nr 26, poz. 157) uchylono Rozdział 6 - Asesorzy sądów wojskowych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 24 października 2007 r. o sygn. SK 7/06. W konsekwencji zmiany przepisów z dniem 4 sierpnia 2011 r. R. S. został zwolniony z zajmowanego stanowiska asesora i objął stanowisko asystenta sędziego w Wojskowym Sądzie Garnizonowym we [...], a z dniem 23 października 2012 r. został powołany na urząd sędziego w Wojskowym Sądzie Garnizonowym we [...]

Z dniem 1 stycznia 2016 r. na podstawie art. 1 pkt 39 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1224) została przywrócona instytucja asesora sądowego, a na podstawie art. 1 pkt 36 tej ustawy zmieniono art. 91a § 4 u.s.p. przez nadanie nowego brzmienia, że "do okresu pracy na stanowisku sędziego sądu rejonowego dolicza się okres pracy na stanowisku asesora sądowego". Jednakże dopiero z dniem 16 czerwca 2018 r. na podstawie art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1045) zmieniono art. 106i § 1 u.s.p., że "asesorów sądowych mianuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na czas nieokreślony, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa" i na podstawie art. 1 pkt 1 lit. c tej samej ustawy zmieniono również art. 106i § 8 u.s.p., że "asesor sądowy pełni obowiązki sędziego przez okres 4 lat od dnia objęcia stanowiska asesorskiego.

Do 10 sierpnia 2018 r. obowiązywał również art. 106i § 10 u.s.p., który stanowił, że asesor sądowy w okresie, w którym nie pełni obowiązków sędziego, wykonuje zadania z zakresu ochrony prawnej inne niż wymiar sprawiedliwości. Przepis ten został uchylony przez art. 1 pkt 26 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1443).

Z analizy zmian art. 106i u.s.p. (mianowanie asesora sądowego) wynika, że wolą ustawodawcy była i jest sytuacja prawna, w której ustawa, a nie decyzja innych organów, powinna przyznawać prawo pełnienia obowiązków sędziego przez asesora sądowego i tylko okres powierzenia asesorowi sądowemu czynności sędziowskich należy doliczać do pracy na stanowisku sędziowskim. Dlatego po wprowadzeniu takich właśnie regulacji ustawowych zbędny był przepis o zaliczaniu do okresu pracy na stanowisku sędziego okresu powierzenia pełnienia czynności sędziowskich na stanowisku asesora sądowego, a nie całego okresu zajmowania stanowiska asesora sądowego, ponieważ po mianowaniu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej asesor sądowy, zgodnie z art. 106i § 8 u.s.p., pełni obowiązki sędziego przez okres 4 lat od dnia objęcia stanowiska asesorskiego. Wynika to z samego aktu powołania przez Prezydenta RP, a nie jest uzależnione od decyzji innych organów administracji państwowej. Aktualnie do stażu sędziowskiego zalicza się okres asesury jako takiej, gdyż asesor z mocy samego prawa jest uprawniony do wykonywania czynności sędziowskich - orzekania. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym, kiedy z samego faktu mianowania asesorem sądowym nie wynikało jeszcze uprawnienie do pełnienia czynności sędziowskich (orzeczniczych), zaliczeniu do stażu sędziowskiego podlegał tylko ten okres pracy na stanowisku asesora, w którym asesorowi przysługiwały uprawnienia sędziowskie. Interpretacja zaprezentowana w odwołaniu skutkowałaby zaliczeniem do stażu sędziowskiego okresu wykonywania przez asesora jedynie czynności sekretarsko- administracyjnych.

Formułując nowe przepisy ustawodawca nie uznał za celowe objęcie regulacją dotyczącą "nowych" asesorów, tj. ustanowionych na podstawie art. 1 pkt 39 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1224) również asesorów mianowanych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, którym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2007 r. o sygn. SK 7/06 nie powierzono wykonywania czynności sędziowskich.

Ustalony stan faktyczny znajduje potwierdzenie w dokumentacji sprawy i dokumentach finansowo-kadrowych oraz w teczce akt personalnych.

R. S. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego zarzucając naruszenie art. 91a § 4 u.s.p. w zw. z art. 70 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1754).

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Okoliczności faktyczne sprawy są w zasadzie bezsporne. Problem dotyczy interpretacji przepisów prawa dokonanej przez organ, zdaniem skarżącego nieprawidłowej.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji skarżący z dniem 24 października 2005 r. został powołany na stanowisko aplikanta sądu wojskowego, a z dniem 6 marca 2009 r. został powołany na stanowisko asesora sądu wojskowego w Wojskowym Sądzie Garnizonowym we [...]. Objął je 13 marca 2009 r. W dniu 4 sierpnia 2011 r. został zwolniony ze stanowiska asesora i objął stanowisko asystenta sędziego w Wojskowym Sądzie Garnizonowym we [...] na okres od 4 sierpnia 2011 r. do 3 sierpnia 2014 r. W dniu 23 października 2012 r. skarżący objął stanowisko sędziego sądu garnizonowego w Wojskowym Sądzie Garnizonowym we [...]

Organ wskazał, że wynagrodzenie sędziego zostało ustalone w drugiej stawce w związku z zajmowaniem stanowiska sędziego wojskowego sądu garnizonowego od dnia 23 października 2012 r. - od dnia powołania na urząd sędziego - łącznie przez okres 9 lat, 9 miesięcy i 7 dni. Do okresu pracy na stanowisku sędziego nie wliczono okresu pracy na stanowisku asesora sądowego.

Zgodnie z obowiązującymi do 1 stycznia 2016 r. uregulowaniami art. 91a § 4 u.s.p. do okresu pracy na stanowisku sędziego należało doliczyć tylko okres powierzenia pełnienia czynności sędziowskich na stanowisku asesora sądowego.

Z kolei art. 91a § 4 u.s.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. stanowi, że do okresu pracy na stanowisku sędziego sądu rejonowego dolicza się okres pracy na stanowisku asesora sądowego.

W ocenie Sądu interpretacja powyższego przepisu dokonana przez organ była błędna.

Skarżący został powołany na stanowisko asesora na podstawie aktu powołania z 6 marca 2009 r. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się decyzja Ministra Sprawiedliwości z 6 marca 2009 r. o powołaniu skarżącego na stanowisko asesora sądu wojskowego w Wojskowym Sądzie Garnizonowym we [...] (k. 4). W tym akcie nominacyjnym nie rozróżniono zatem czy skarżący został powołany do wykonywania czynności sędziowskich czy też czynności sekretarsko-administracyjnych. Oznacza to, że w omawianym okresie skarżący zajmował stanowisko asesora sądowego.

W dniu wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał art. 91a § 4 u.s.p., który w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. stanowi, że do okresu pracy na stanowisku sędziego sądu rejonowego dolicza się okres pracy na stanowisku asesora sądowego. Nie dokonuje się obecnie rozróżnienia na konkretne czynności wykonywane przez asesora sądowego.

Skoro ustawodawca dokonując nowelizacji art. 91a § 4 u.s.p. nie przewidział jakichkolwiek przepisów przejściowych, wobec tego zdaniem Sądu zastosowanie w sprawie winny mieć nowe przepisy. Należy zatem zastosować w kontrolowanej sprawie przepis aktualnie obowiązujący, zgodnie z którym do okresu pracy na stanowisku sędziego sądu rejonowego dolicza się okres pracy na stanowisku asesora sądowego.

Skoro zatem w omawianym okresie skarżący zajmował stanowisko asesora sądowego, to okres ten winien być doliczony do okresu zajmowania przez niego stanowiska sędziego.

Organy obu instancji dokonały zatem błędnej interpretacji art. 91a § 4 u.s.p., stąd ich decyzje podlegają uchyleniu, o czym orzeczono w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy winny uwzględnić interpretację art. 91a § 4 u.s.p. dokonaną przez Sądu w uzasadnieniu wyroku.