Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1495/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi D.Ż. na decyzję Dyrektora [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].06.2016 r., Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji i Restrukturyzacji Rolnictwa (ARiMR) przyznał D. Ż. płatność rolnośrodowiskową na rok 2015 w łącznej wysokości 2.598,42 zł.

W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez rolnika Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu [...].09.2016 r. decyzję Nr [...] o utrzymaniu w mocy ww. decyzji.

Ww. decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR została zaskarżona przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 22.03.2017 r., sygn. II SA/Bd 1503/16, uchylił zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał w ww. wyroku, że zaskarżona decyzja nie spełniała wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a. dotyczących jej uzasadnienia. W szczególności Sąd zarzucił organowi II instancji brak przeprowadzenia wyliczenia kwot pomniejszeń płatności oraz samych należnych płatności, a także to, że organ nie zaprezentował własnej oceny wagi poszczególnych niezgodności i dokonanych pomniejszeń. Natomiast Sąd uznał, że stwierdzone przez organ niezgodności faktycznie wystąpiły, zatem miał on podstawę do odpowiedniego pomniejszenia przyznanej na rok 2015 r. płatności rolnośrodowiskowej.

W związku z ww. wyrokiem Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...].07.2017 r., Nr [...], uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Nr [...] z dnia [...].06.2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...].09.2017 r., Nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał D. Ż. płatność rolnośrodowiskową na rok 2015 w łącznej wysokości 2.598,42 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 1 (1.724,40 zł) została pomniejszona łącznie o kwotę 775,98 zł, na którą składały się: zmniejszenie (25%) z tytułu nieprzestrzegania wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin (RW.1.3, RW. 1.3.1 i RW.1.3.2) - kwota 431,10 zł oraz zmniejszenie (20%) w związku z niezachowaniem trwałych użytków zielonych (06) - kwota 344,88 zł. Przy naliczaniu płatności uwzględniono powierzchnię stwierdzoną w wyniku przeprowadzonego postępowania, tj. 4,79 ha. Należna rolnikowi płatność rolnośrodowiskowa w pakiecie 1, po uwzględnieniu pomniejszeń, wyniosła 948,42 zł.

Z kolei płatność w ramach pakietu 7 (3.000 zł) została pomniejszona o 20% w związku z niezachowaniem trwałych użytków zielonych (kwota 600 zł) oraz o 25% z tytułu nieprzestrzegania wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin (kwota 750 zł). Łączna kwota pomniejszenia płatności w pakiecie 7 wyniosła zatem 1.350 zł. Tym samym należna producentowi płatność rolnośrodowiskowa we wskazanym pakiecie, po uwzględnieniu pomniejszeń, wyniosła 1.650 zł.

Odwołanie od ww. decyzji złożył D. Ż. zarzucając jej:

niezastosowanie się do zaleceń decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...].07.2017 r.;

niezgodne z rzeczywistością zaklasyfikowanie zaistniałych niezgodności jako celowe;

pobieżne przeanalizowanie sprawy oraz brak możliwości uzasadnienia przez kontrolowanego zaistniałych sytuacji oraz naprawy błędów.

W uzasadnieniu odwołujący się wskazał, że stwierdzone nieprawidłowości zostały zakwalifikowane jako celowe, faktycznie jednak były one następstwem szeregu zdarzeń, na które nie miał wpływu.

W odniesieniu do stwierdzenia na działce rolnej C1 uprawy pszenicy zamiast deklarowanego TUZ (trwały użytek zielony) odwołujący się wyjaśnił, że na wskazanej działce wskutek warunków pogodowych doszło do zniszczenia trawy. Konieczne było zatem jej uzupełnienie poprzez dosianie. Dla ochrony młodej trawy przed wyschnięciem w porze letniej została ona zasiana razem z pszenicą. Plonem głównym z uprawy była zielonka dla koni. Powierzchnia TUZ w gospodarstwie została zatem zachowana - trwały użytek zielony nie został zlikwidowany, a jedynie odnowiony poprzez zasianie nowej trawy. W odniesieniu do kwestii braku płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę odwołujący się wyjaśnił, że z racji utrzymywania zwierząt na głębokiej ściółce urządzenia do składowania nawozów naturalnych nie były wymagane. Obornik został usunięty z pomieszczeń dla zwierząt i złożony na pryzmie w celu dalszego jego zagospodarowania, tj. rozwiezienia na pole.

Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., Nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej powoływana jako K.p.a.), art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1512), § 2 ust. 1, § 3, § 18 ust. 1, § 38 ust. 8, § 40 ust. 1 i 3 oraz § 41 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361, dalej powoływane jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe), art. 35 ust. 2 i 3 oraz art. 40 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, dalej powoływane jako rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014) oraz art. 21 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1387) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący ubiegał się m.in. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 do następujących pakietów: pakiet 1 Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1. Zrównoważony system gospodarowania - oraz pakiet 7 Zachowanie zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2. Zachowanie lokalnych ras koni. Do płatności w pakiecie 1 została zgłoszona powierzchnia 4,82 ha (realizacja pakietu dotyczyła areału 4,92 ha), zaś w ramach pakietu 7 rolnik zadeklarował 2 sztuki klaczy rasy sztumskiej.

W dniu [...]08.2015 r. w gospodarstwie rolnym producenta odbyła się kontrola na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego, w wyniku której dla działki rolnej C1 stwierdzono nieprawidłowość określoną kodem DR7 (nie stwierdzono deklarowanej uprawy rośliny: pszenica ozima zamiast zadeklarowanego TUZ), co skutkowało wykluczeniem z płatności całej powierzchni tej działki rolnej (0,10 ha). Po przeprowadzeniu kompensacji powierzchni działek stwierdzono, że łączna powierzchnia zawyżenia wyniosła 0,03 ha. Ponadto, w raporcie z czynności kontrolnych zastosowano kod 06, który wskazuje na to, że rolnik nie zachował na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych.

W ramach przeprowadzanych czynności kontrolnych stwierdzono również nieprawidłowość oznaczoną kodem RW.1.3. Wskazany kod oznacza, że rolnik nie przestrzega nakazu przechowywania gnojówki i gnojowicy w szczelnych zbiornikach pojemności umożliwiającej gromadzenie co najmniej 4-miesięcznej produkcji tych nawozów od dnia stycznia 2011 r., a w przypadku obszarów szczególnie narażonych w rozumieniu przepisów w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych, o pojemności umożliwiającej przechowywanie tych nawozów przez okres określony w tych programach; zbiorniki te powinny być zbiornikami zamkniętymi w rozumieniu przepisów dotyczących warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Ponadto, inspektorzy terenowi zastosowali dwa kody dla nieprawidłowości wykrytych w gospodarstwie: RW.1.3.1 oraz RW.1.3.2. Pierwszy kod błędu oznacza stwierdzenie, że pojemność zbiorników na gnojówkę i gnojowicę uniemożliwia gromadzenie co najmniej 4-miesięcznej produkcji tych nawozów od dnia 1 stycznia 2011 r., a w przypadku obszarów szczególnie narażonych w rozumieniu przepisów w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych, przez okres określony w tych programach. Z kolei kod RW.1.3.2 oznacza, że w ramach kontroli stwierdzono, iż gnojówka i gnojowica nie są przechowywane w szczelnych lub zamkniętych zbiornikach w rozumieniu przepisów dotyczących warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Powyższym nieprawidłowościom kontrolujący przypisali ocenę wagi wykrytych naruszeń, dla każdego z nich odpowiednio: zasięg - 3, dotkliwość - 5, trwałość - 5 oraz zakwalifikowali je jako celową niezgodność.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Jak stanowi § 3 cyt. rozporządzenia, podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Z kolei zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wysokość płatności rolnośrodowiskowej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za:

hektar gruntu i powierzchni działek rolnych lub

sztukę zwierzęcia i liczby krów, klaczy, loch i owiec matek, lub

metr bieżący miedzy śródpolnej i długość tej miedzy

- po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

W myśl § 38 ust. 8 cyt. rozporządzenia, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie.

Jak stanowi art. 35 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014, odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa się je w całości lub w części, jeżeli nie spełniono następujących zobowiązań lub innych obowiązków:

zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich; lub

w stosownych przypadkach, innych obowiązków dotyczących operacji, ustanowionych w przepisach Unii, w przepisach krajowych lub w programie rozwoju obszarów wiejskich, w szczególności w przepisach w zakresie zamówień publicznych, pomocy państwa oraz innych obowiązkowych normach i wymogach.

Ponadto, zgodnie z art. 35 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014, przy podejmowaniu decyzji o kwocie wsparcia podlegającego odmowie lub wycofaniu w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań lub innych obowiązków, o których mowa w ust. 2, państwa członkowskie biorą pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia określonych w ust. 2.

Dotkliwość niezgodności zależy w szczególności od znaczenia jej konsekwencji, z uwzględnieniem celów, którym miały służyć niespełnione zobowiązania lub obowiązki.

Zasięg niezgodności natomiast zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. Trwałość zależy w szczególności od czasu trwania skutków lub możliwości likwidacji tych skutków przy użyciu racjonalnych środków. Powtarzalność zależy od tego, czy stwierdzono wcześniej podobne niezgodności, w ostatnich czterech latach lub w całym okresie programowania 2014-2020, w przypadku tego samego beneficjenta i takiego samego środka lub rodzaju operacji lub - w przypadku okresu programowania 2007-2013 - podobnego środka.

W myśl § 40 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, oceny wagi stwierdzonej niezgodności, o której mowa w art. 35 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014, w przypadku niezgodności w zakresie podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 2, dokonuje się, przypisując każdej stwierdzonej niezgodności określoną liczbę punktów. Zgodnie z § 40 ust. 3, liczbę punktów przypisuje się zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia. Jak stanowi § 41 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wyrażona w procentach wielkość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej, w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności, w zakresie podstawowych wymagań, o których mowa w § 3:

pkt 1, jest określona w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

pkt 2, jest określona w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Zgodnie z § 41 ust. 3, zmniejszenia, o których mowa w ust. 1 i 2, dokonuje się w decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Zgodnie z Tabelą I Załącznika nr 2 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego:

ocena wagi stwierdzonych niezgodności według kryterium zasięgu - 3 punkty - wskazuje, że zasięg niezgodności jest ograniczony do gospodarstwa rolnego, jednakże zasięg ten może mieć skutki dla obszaru sąsiadującego z tym gospodarstwem;

ocena wagi stwierdzonych niezgodności według kryterium dotkliwości - 5 punktów - wskazuje, że stwierdzono niedobór pojemności urządzeń większy niż 20% oraz to, że zbiorniki nie są przykryte (zbiorniki otwarte) lub stwierdzono nieszczelność zbiorników - w gospodarstwie skarżacego nie stwierdzono wymaganych zbiorników na gnojówkę i gnojowicę, stąd ocena wagi wynosząca 5 punktów;

ocena wagi stwierdzonych niezgodności według kryterium trwałości - 5 punktów - wskazuje, że stwierdzone niezgodności mają charakter odwracalny długotrwały, a wymagane działania naprawcze wiążą się ze znacznymi nakładami pracy.

Wyrażona w procentach wielkość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom celowym została ustalona w oparciu o Tabelę III Załącznika nr 2 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie ze wskazaną tabelą, w przypadku sumy punktów równej 13, procentowa wielkość zmniejszenia płatności wynosi 25%.

Jeśli chodzi o niezachowanie trwałych użytków zielonych - w raporcie z czynności kontrolnych zastosowano kod pokontrolny 06, który oznacza, że rolnik nie zachował na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych. Zgodnie § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie.

Organ zaprezentował następujący sposób wyliczenia płatności rolnośrodowiskowej z uwzględnieniem ww. pomniejszeń:

1) Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone wariant 1.1. Zrównoważony system gospodarowania - powierzchnia zadeklarowana do płatności: 4,92 ha; powierzchnia zakwalifikowana do płatności: 4,79 ha; przedeklarowanie powierzchni uprawnionej do płatności: 0,13 ha - obejmuje powierzchnię zawyżenia (0,03 ha) oraz powierzchnię 0,10 ha (działka rolna C1), na której rolnik nieprawidłowo zadeklarował TUZ; wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach pakietu 1 a powierzchnią stwierdzoną w wyniku przeprowadzonego postępowania wyniosła 2,71% (0,13 ha/4,79 ha x 100% = 2,71%). Mając na uwadze powyższe, organ kierując się art. 18 ust. 6 akapit 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014, uwzględnił przy obliczaniu pomocy finansowej powierzchnię stwierdzoną, tj. 4,79 ha: 4,79 ha x 360,00 zł (stawka płatności do 1 ha w pakiecie 1) = 1.724,40 zł;

Pomniejszenie płatności:

- o 25%, tj. o kwotę 431,10 zł - w związku z nieprzestrzeganiem norm oraz wymogów,

- o 20%, tj. o kwotę 344,88 zł - w związku z niezachowaniem trwałych użytków zielonych.

Łączna kwota pomniejszenia płatności w pakiecie 1: 775,98 zł. Zatem płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 1 wariant 1.1, po uwzględnieniu zmniejszenia, wyniosła 948,42 zł (1.724,40 zł - 775,98 zł).

2. Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 7 Zachowanie zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie wariant 7.2. Zachowanie lokalnych ras koni: liczba zadeklarowanych sztuk zwierząt: 2 szt.; liczba zwierząt zatwierdzonych do płatności: 2 szt.; 2 x 1.500 zł (stawka płatności do 1 szt. zwierzęcia w wariancie 7.2.) = 3.000 zł. Pomniejszenie płatności:

- o 25%, tj. o kwotę 750 zł - w związku z nieprzestrzeganiem norm oraz wymogów,

- o 20%, tj. o kwotę 600 zł - w związku z niezachowaniem trwałych użytków zielonych.

Łączna kwota pomniejszenia płatności w pakiecie 7: 1.350 zł. Zatem płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 7 wariant 7.2., po uwzględnieniu zmniejszenia, wyniosła 1.650 zł (3.000 zł – 1.350 zł).

Odnosząc się do treści odwołania organ wyjaśnił, że celowa niezgodność występuje w przypadku, gdy rolnik dopuścił się jej świadomie. Klasyfikacji celowej niezgodności w zakresie poszczególnych norm i wymogów dokonuje inspektor terenowy w ramach kontroli na podstawie przesłanek, które ponad wszelką wątpliwość świadczą o tym, że niezgodność powstała na skutek umyślnej działalności rolnika. W rozumieniu art. 40 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, jeżeli beneficjent umyślnie dopuścił się stwierdzonej niezgodności do łącznej kwoty, o której mowa w art. 39 ust. 1, stosuje się zmniejszenie, które co do zasady wynosi 20% tej łącznej kwoty.

Obowiązek przechowywania gnojówki i gnojowicy w szczelnych zbiornikach o pojemności umożliwiającej gromadzenie co najmniej 4-miesięcznej produkcji tych nawozów został zapisany wprost w art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 625), jak również wynika z załącznika nr 2 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Załącznik ten określa minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, wraz z liczbą punktów, jaką przypisuje się każdej stwierdzonej niezgodności, oraz wysokością zmniejszeń, a także inne odpowiednie wymogi obowiązkowe. Powyższy obowiązek dotyczy zatem każdego producenta rolnego, który prowadzi chów i hodowlę zwierząt.

Przywołane przepisy prawa nie przewidują przy tym rozróżnienia ze względu na technologię chowu. Z powyższym twierdzeniem zgodził się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 22.03.2017 r., sygn. II SA/Bd 1503/16. Dlatego należy uznać za bezzasadne sformułowane w odwołaniu przez rolnika twierdzenie, że płyta gnojowa i zbiornik na gnojówkę nie są konieczne przy utrzymywaniu zwierząt na głębokiej ściółce.

Organ kontrolny w raporcie z czynności kontrolnych prawidłowo zakwalifikował stwierdzone nieprawidłowości (RW.1.3, RW. 1.3.1 i RW.1.3.2) jako celowe niezgodności oraz dokonał oceny wagi stwierdzonych niezgodności zgodnie z kryteriami określonymi w załączniku nr 2 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Skarżący, przystępując do programu rolnośrodowiskowego, zobowiązał się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, tym samym potwierdzając znajomość wymogów związanych z uczestnictwem w programie. W tym kontekście za zasadne należy uznać zaklasyfikowanie stwierdzonych w kontroli niezgodności związanych z brakiem zbiornika na gnojówkę i gnojowicę jako celowych, ponieważ rolnik nie wywiązał się z realizacji wymogów 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podjął zatem rozstrzygnięcie w kwestii przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny.

Organ II instancji, odnosząc się z kolei do wykrytej w wyniku kontroli na miejscu nieprawidłowości 06 dotyczącej niezachowania na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych, wyjaśnił, że na działce rolnej C/C1 nie stwierdzono trwałego użytku zielonego, stąd zasadność zastosowania ww. kodu pokontrolnego i przyjęcie, że rolnik nie zachował powierzchni TUZ na obszarze zadeklarowanym we wniosku. Prawidłowość ustaleń w przedmiotowym zakresie potwierdza wykonana w trakcie kontroli dokumentacja fotograficzna.

Zgodnie z § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, następstwem niezachowania powierzchni TUZ na terenie gospodarstwa jest pomniejszenie płatności o 20%, co, jak już wykazano powyżej, zostało dokonane przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji.

W odniesieniu do niezachowania powierzchni TUZ skarżący, pomimo zobowiązania się do niezwłocznego informowania ARiMR o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a dotyczyć będzie w szczególności wykorzystywania gruntów rolnych oraz wielkości powierzchni upraw (zobowiązanie określone na ostatniej stronie wniosku o przyznanie płatności, sekcja IX) - nie zgłosił organowi faktu zniszczenia TUZ wskutek warunków pogodowych.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na rozbieżność deklaracji skarżącego co do przyczyn, z powodu których powierzchnia TUZ uległa zniszczeniu. W odwołaniu od decyzji z dnia [...].06.2016 r. stwierdził, że ruń łąkowa została zniszczona w trakcie prowadzonych na łące prac melioracyjnych. Natomiast w odwołaniu od decyzji z dnia [...].09.2017 r. wyjaśnił, że zniszczenie obszaru TUZ nastąpiło wskutek warunków pogodowych.

Skarżący miał w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego w zakresie złożonego wniosku możliwość składania wyjaśnień, z której skorzystał. Wniósł on zastrzeżenia/uwagi do raportu z czynności kontrolnych, jak również w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji odniósł się do stwierdzonych nieprawidłowości. Ponadto, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR każdorazowo, przed wydaniem decyzji w sprawie płatności, skierował do strony zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Rolnik nie skorzystał jednak z tej możliwości.

Zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2016 r., poz. 1387 z późn. zm.), w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

stoi na straży praworządności;

jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Natomiast stosownie do art. 21 ust. 3 ww. ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Po przeanalizowaniu okoliczności mogących mieć wpływ na rozpatrzenie odwołania organ II instancji uznał, że zaskarżona decyzja została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami.

Skargę na powyższą decyzję złożył D. Ż. wskazując w jej uzasadnieniu, że jako kontrolowany nie miał możliwości złożenia stosownych wyjaśnień. Stwierdzone uchybienia zakwalifikowane zostały jako celowe niezgodności, tymczasem były one rezultatem szeregu zdarzeń, na które nie miał wpływu.

Podczas kontroli ustalono, że na działce C1 zamiast TUZ stwierdzono uprawę pszenicy. Skarżący wyjaśnił, że na przedmiotowej działce na skutek warunków pogodowych doszło do "wyginięcia" trawy. Konieczne było jej uzupełnienie poprzez dosianie. Dla ochrony młodej trawy przez wysuszeniem w porze letniej została ona przesiana razem z pszenicą. Plonem głównym z uprawy była zielonka dla koni. Powierzchnia TUZ została zatem zachowana.

Co do kwestii płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę, to przy sposobie utrzymania zwierząt na głębokiej ściółce nie są one konieczne. Ponadto, przepisy pozwalały, aby obornik mógł leżeć na pryzmie nie dłużej niż dwa miesiące i właśnie tak było w tym przypadku. Obornik znajdujący się na pryzmie był usunięty z pomieszczeń dla zwierząt i złożony na pryzmie w celu dalszego jego zagospodarowania (rozwiezienia na pole).

W zaskarżanej decyzji, jak i w całym toku sprawy, nie wzięto pod uwagę przedstawianych argumentów kontrolowanego. Wszelkie próby wyjaśnienia zostały zdyskredytowane, pozbawiając tym samym skarżącego możliwości obrony.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie orzekał już WSA w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 22.03.2017 r., sygn. II SA/Bd 1503/16, uchylił zaskarżona decyzję. Równocześnie Sąd dokonał ustaleń oraz wskazał, co winien uwzględnić organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy, w szczególności eksponując obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji w zakresie oceny wagi stwierdzonych nieprawidłowości. Równocześnie Sąd wyjaśnił, że ustalenia organów odnośnie istnienia stwierdzonych nieprawidłowości są w pełni prawidłowe. Tym samym przedmiotem ustaleń Sądu przy dokonywaniu oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji mogły być jedynie kwestie związane z ww. oceną wagi stwierdzonych nieprawidłowości. Zgodnie z bowiem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej powoływana jako P.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania mają wytyczać kierunek działania organu przy ponownym przyszłym rozpoznaniu sprawy, określają one sposób ich postępowania w przyszłości. Mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi więc ścisły związek (por. wyrok NSA z 25.10.2006 r., I OSK 1377/05, LEX nr 281309, wyrok NSA z 13.09.2006 r., II FSK 1099/05, LEX nr 262073).

Mając na uwadze wiążące wytyczne i ocenę zawartą w ww. prawomocnym wyroku WSA w Bydgoszczy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy, ponownie rozpoznając sprawę, w prawidłowy sposób, zgodny w szczególności z art. 107 § 3 K.p.a. oraz z przepisami prawa materialnego, dokonały oceny prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Zgodnie z § 40 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, oceny wagi stwierdzonej niezgodności, o której mowa w art. 35 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014, w przypadku niezgodności w zakresie podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 2, dokonuje się, przypisując każdej stwierdzonej niezgodności określoną liczbę punktów. W myśl z § 40 ust. 3 cyt. rozporządzenia, liczbę punktów przypisuje się zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia. Jak stanowi § 41 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wyrażona w procentach wielkość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej, w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności, w zakresie podstawowych wymagań, o których mowa w § 3:

1) pkt 1, jest określona w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) pkt 2, jest określona w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Zgodnie z § 41 ust. 3, zmniejszenia, o których mowa w ust. 1 i 2, dokonuje się w decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Jeden z zapisów Tabeli I Załącznika nr 2 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego dotyczy przechowywania "gnojówki i gnojowicy w szczelnych zbiornikach o pojemności umożliwiającej gromadzenie co najmniej 4-miesięcznej produkcji tych nawozów od dnia 1 stycznia 2011 r.; zbiorniki te powinny być zbiornikami zamkniętymi w rozumieniu przepisów dotyczących warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (...)". Organ w tym zakresie dokonał oceny stwierdzonych niezgodności przypisując im odpowiednio 1) według kryterium zasięgu – 3 pkt, 2) według kryterium dotkliwości – 5 pkt oraz 3) według kryterium trwałości – 5 pkt.

Ocena wagi stwierdzonych niezgodności według kryterium zasięgu - 3 punkty - wskazuje, że "zasięg niezgodności jest ograniczony do gospodarstwa rolnego, jednakże zasięg ten może mieć skutki dla obszaru sąsiadującego z tym gospodarstwem" (jest to minimalna ilość punktów za tę nieprawidłowość i bezspornie winna ona być zastosowana, ponieważ kwestia dotycząca stwierdzenia istnienia ww. nieprawidłowości została przesądzona w cyt. wcześniej wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 22.03.2017 r., sygn. II SA/Bd 1503/16).

Organ dokonał oceny wagi stwierdzonych niezgodności według kryterium dotkliwości określając ją na 5 punktów, co zgodnie z ww. Tabelą I wskazuje, że "stwierdzono niedobór pojemności urządzeń większy niż 20% oraz to, że zbiorniki nie są przykryte (zbiorniki otwarte) lub stwierdzono nieszczelność zbiorników". Jak wynika z akt sprawy, w gospodarstwie skarżącego nie stwierdzono wymaganych zbiorników na gnojówkę i gnojowicę, stąd ocena wagi wynosząca 5 punktów jest w pełni prawidłowa.

Ocena wagi stwierdzonych niezgodności według kryterium trwałości wynosząca 5 punktów wskazuje, że stwierdzone niezgodności mają charakter "odwracalny długotrwały, a wymagane działania naprawcze wiążą się ze znacznymi nakładami pracy". Alternatywę dla tej oceny stanowiłoby ustalenie, że stwierdzone niezgodności mają charakter "odwracalny krótkotrwały, bez konieczności podejmowania działań naprawczych, lub podejmowane działania naprawcze nie wymagają dużych nakładów pracy". Skoro działania naprawcze, które winien podjąć w niniejszej sprawie skarżący, sprowadzają się do konieczności postawienia zbiorników, to przyjęta ocena niezgodności jest w pełni prawidłowa. Ustalenie, że winna ona wynosić tylko 3 punkty, mogłoby być uzasadnione w sytuacji, kiedy np. istniejące zbiorniki wymagałyby przykładowo uszczelnienia, ewentualnie nieznacznego powiększenia. Zupełny brak zbiorników natomiast stanowi największe możliwe naruszenie, za które konieczne było zastosowanie maksymalnej liczby punktów.

Na koniec tych rozważań należy stwierdzić, że obowiązek przechowywania gnojówki i gnojowicy w szczelnych zbiornikach o pojemności umożliwiającej gromadzenie co najmniej 4-miesięcznej produkcji tych nawozów został zapisany wprost w art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 625).

Łącznie zatem przypisano skarżącemu 13 pkt, co, mając na uwadze Tabelę III Załącznika nr 2 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego powoduje zastosowanie zmniejszenia płatności w wysokości 25%. Stosownie do ww. Tabeli III określa ona wyrażoną w "procentach wielkość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom celowym". Mając na uwadze rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości stwierdzić trzeba, że sam ich charakter wskazuje na to, że należy je uznać za celowe.

Dokonując oceny stwierdzonych poszczególnych nieprawidłowości Sąd doszedł do wniosku, że organ w prawidłowy sposób zastosował do ustalonego stanu faktycznego przepisy prawa wynikające z rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Odnośnie niezachowania trwałych użytków zielonych - w raporcie z czynności kontrolnych zastosowano kod pokontrolny 06, który oznacza, że rolnik nie zachował na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych. W myśl § 38 ust. 8 rozporządzenia, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie.

Organ zaprezentował następujący sposób wyliczenia płatności rolnośrodowiskowej z uwzględnieniem ww. pomniejszeń:

1) Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone wariant 1.1. Zrównoważony system gospodarowania - powierzchnia zadeklarowana do płatności: 4,92 ha; powierzchnia zakwalifikowana do płatności: 4,79 ha; przedeklarowanie powierzchni uprawnionej do płatności: 0,13 ha (obejmuje ono powierzchnię zawyżenia - 0,03 ha oraz 0,10 ha, działka rolna C1), na której skarżący nieprawidłowo zadeklarował TUZ. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w wyniku przeprowadzonego postępowania wyniosła 2,71% (0,13 ha/4,79 ha x 100% = 2,71%). Mając na uwadze powyższe, organ kierując się art. 18 ust. 6 akapit 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014, uwzględnił przy obliczaniu pomocy finansowej powierzchnię stwierdzoną, tj. 4,79 ha: 4,79 ha x 360 zł (stawka płatności do 1 ha w pakiecie 1) = 1.724,40 zł. Płatność tę pomniejszono o kwotę 775,98 zł wynikającą z pomniejszenia:

o 25%, tj. o 431,10 zł - w związku z nieprzestrzeganiem norm oraz wymogów,

o 20%, tj. o 344,88 zł - w związku z niezachowaniem trwałych użytków zielonych.

Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 1 wariant 1.1, po uwzględnieniu zmniejszenia, wyniosła zatem 948,42 zł (1.724,40 zł - 775,98 zł).

2. Odnośnie płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 7 Zachowanie zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie wariant 7.2. Zachowanie lokalnych ras koni - skarżący zadeklarował 2 sztuki zwierząt. Płatność od 1 sztuki wynosi 1.500 zł (stawka płatności do 1 szt. zwierzęcia w wariancie 7.2.), co daje łącznie 3.000 zł szt. Kwota ta uległa pomniejszeniu łącznie o 1.350 zł, tj.:

o 25%, tj. 750 zł - w związku z nieprzestrzeganiem norm oraz wymogów,

o 20%, tj. o kwotę 600 zł - w związku z niezachowaniem trwałych użytków zielonych.

Zatem płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 7 wariant 7.2., po uwzględnieniu zmniejszenia, wyniosła 1.650 zł (3.000 zł – 1.350 zł).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu określonym w art. 145 § 1 P.p.s.a., zatem skarga na podstawie art. 151 P.p.s.a. podlagała oddaleniu.