Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 569/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Lasy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 13 ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 672
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - t.j.
article: art. 75 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę lasu na użytek rolny oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia z dnia [...] października 2022 r. nr [...] na wydaną na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 672, ze zm.) Prezydent Miasta odmówił Z.S. wyrażenia zgody na zmianę lasu na użytek rolny na działce oznaczonej nr [...] w całości stanowiącej grunt leśny.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] września 2019 r. Z.S. zwrócił się o zmianę lasu na użytek rolny na działce nr [...] o powierzchni 0,32 ha. Do wniosku dołączono opinię Biura Wyceny Nieruchomości M.P. z [...] maja 2019 r. wykonaną przez rzeczoznawcę majątkowego M.P. oraz opinię z [...] lipca 2019 r. wykonaną przez C.T. - biegłego sądowego z gospodarki leśnej ustanowionego przy Sądzie Okręgowym. Według wnioskodawcy las nie jest wynikiem prowadzenia na tym gruncie gospodarki leśnej, lecz efektem naturalnego odnowienia (samosiewu), a stan sanitarny drzew jest zły (zaatakowany przez patogenicznego grzyba - korzeniowca wieloletniego, inaczej zwanego hubą). Wnioskodawca w oparciu o zlecone przez siebie opinie uważa, że bezpośrednie sąsiedztwo lasu wpływa niekorzystnie na plonowanie roślin uprawnych (ograniczenie dostępności do wody, składników pokarmowych i naświetlenia). Ponadto wpływa na ograniczenie w wykorzystaniu maszyn rolniczych - zmniejsza ich wydajność. Weług opinii C.T. na działce rośnie sosna pospolita siedlisko Bs, która pochodzi z naturalnego odnowienia (samosiew), rosnące drzewa na części powierzchni są w III klasie wieku (41-60 lat), widoczny jest też fragment powierzchni z sosnami młodszymi w II klasie wieku (21-40) lat, brak jest widocznych efektów prac pielęgnacyjnych w latach ubiegłych, które winny być zabiegami hodowlanymi o charakterze czyszczeń lub trzebieży. Występujące zaniedbania w tym zakresie mają swoje przełożenie m.in. na stan zdrowotny lasu, w związku z powyższym stan sanitarny lasu należy ocenić jako negatywny. Wnioski końcowe z opinii C.T. zawierają zapisy iż: działka leśna nr [...] jest powierzchnią pokrytą lasem powstałym naturalnie (samosiew) na gruncie porolnym, bez prowadzonych prac pielęgnacyjno- hodowlanych, co sprzyjało rozwojowi patogena; drzewostan opanowany przez hubę korzeniową, która z uwagi na specyfikę występowania (grunty porolne) jest nie do wyeliminowania z powierzchni bez radykalnych działań; w zakresie przyrodniczym na działce brak jest drzew liściastych i biocenotycznych. Drzewostan jest aktualnie miejscem rozmnażania szkodników owadzich, które atakują drzewa osłabione; pozostawienie lasu w takim stanie do wieku rębności należy uznać jako postępowanie niczym nie uzasadnione zarówno przyrodniczo jak i ekonomicznie (mając na uwadze przyszłe profity); biorąc pod uwagę powyższe aspekty optymalnym rozwiązaniem jest likwidacja lasu i przywrócenie ziemi pod cele rolnicze. Istniejący las utrudnia w wykorzystaniu (na sąsiednich działkach rolnych) maszyn rolniczych w tym sterowanych GPS-em, co powoduje zwiększenie kosztów. Z rolniczego punktu widzenia utrzymanie śródpolnej enklawy leśnej na ww. działce jest nieuzasadnione. Wskazana jest likwidacja tej uprawy i przywrócenie jej do pierwotnego rolniczego użytkowania.

Dalej organ wskazał, że w dniu [...] października 2019 r. zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości podczas których stwierdzono, że grunt leśny porasta wysoki drzewostan sosnowy w wieku ok. 50 lat oraz pojedyncze krzaki liściaste. Wiele drzew jest powalonych. Ogólnie las jest zaniedbany. Właściciel oświadczył, że zaniedbania powstały za czasów poprzedniego właściciela. Z kopii mapy ewidencyjnej oraz na podstawie oględzin w terenie wynika, że kształt działki stanowi regularny prostokąt. Działka od strony zachodniej i południowej przylega bezpośrednio do działki nr [...] stanowiącej drogę. Od strony północnej i wschodniej działka sąsiaduje z nieruchomością będącą własnością Z.S.. Działka znajduje się na terenie, dla którego brak jest obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Działka ta była ujęta w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy pod tereny lasów i dolesień. Działka nie była objęta Inwentaryzacją Stanu Lasu [...] i nie została wydana decyzja, o której mowa w art. 19 ust. 3 ustawy o lasach. Zgodnie z zapisem w rejestrze gruntów sporządzonym w 1964 r. obszar stanowiący obecnie działkę oznaczoną nr [...] zawierał się wówczas w działce [...], na której wykazane były użytki gruntowe: RV, RVI, PsIV, LsV i LsVI. Z rejestru wynika, że w 1981 r. nastąpił podział działki [...], w wyniku którego wydzielono m.in. działkę nr [...] o powierzchni 0,32 ha stanowiącą w całości użytek leśny.

Decyzja dotycząca zmiany lasu na użytek rolny ma charakter decyzji uznaniowej. W wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim sygn. akt II SA/Go 816/18 z dnia 19 grudnia 2018 r. Sąd wskazał, że za zmianą przeznaczenia lasu nie przemawia również fakt w jaki sposób doszło do powstania lasu, a mianowicie, czy w wyniku naturalnych procesów czy też w konsekwencji planowej działalności człowieka, ani też wcześniejszy sposób wykorzystania tych gruntów, zresztą historycznie odległy. Ochrona bowiem lasów wynikająca z całokształtów przepisów ustawy o lasach nie jest zasadniczo powiązana z kategoryzacją lasów dokonaną w oparciu o powyższe kryteria. Istotne jest bowiem aktualne przeznaczenie działki. Także konieczność podejmowania zabiegów mających na celu utrzymanie lasu na stosunkowo niewielkiej powierzchni, wobec zasady trwałości i ciągłości nie jest samodzielną podstawą do zmiany jego przeznaczenia. Sąsiedztwo lasu ma również pozytywny wpływ na grunty rolne, m.in. zapobiega bowiem erozji gleby oraz poprawia retencję wody, również w odniesieniu do gruntów przyległych.

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. znak: [...] Prezydent Miasta odmówił wyrażenia zgody na zmianę lasu na użytek rolny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] grudnia 2019 r nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z 15 lipca 2020 r. II SA/Go 95/20 uchylił decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta uznając, że organ winien wnikliwie rozważyć, czy okoliczności sprawy przemawiają za uwzględnieniem wniosku strony, a w sytuacji gdy okaże się, że materiał dowodowy nie jest wystarczający do ustalenia istotnych dla sprawy kwestii, a w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, zasadnym jest zwrócenie się do biegłego o wydanie opinii.

Organ powołał biegłego w sprawie wydania opinii dotyczącej przedmiotowego lasu. Zgodnie z opinią z [...] lutego 2021 r. sporządzoną przez leśnika mgr inż. K.O. na zlecenie Urzędu Miasta, działka nr [...] porośnięta jest drzewostanem sosnowym w wieku ok. 50-55 lat (III klasa wieku) z występującymi miejscami sosnami w wieku 25-35 lat, rosnący na sklasyfikowanym w terenie siedlisku BMśw. Drzewostan jest pierwszym pokoleniem leśnym rosnącym na gruncie porolnym, jego stan jest stabilny tzn.: średnia wysokość wynosi 21-22 m co klasyfikuje drzewostan w bonitacji I gatunku sosna; zasobność drzewostanu w oparciu o dane z pomiaru próbnego można określić na ok. 300m3/ha, co daje zadrzewienie 0,9; na około 15-20 drzew widać uszkodzenia pochodzenia biotycznego - być może są to występujące na gruntach porolnych i atakujące pierwsze pokolenie drzewostanów opieńka lub huba korzeniowa oraz nakładające się na uszkodzenie grzybowe żery owadów związanych z sosną. Wg opinii jakość drzewostanu pomimo uszkodzeń można sklasyfikować w przedziale jakości określanej cyfrowo w praktyce leśnej 12 lub 22, co pozwala określić stan jakości hodowlanej drzewostanu jako dobry. Taki rozmiar szkód na drzewostanach na gruntach porolnych jest czymś normalnym, a wygląd drzewostanu byłby lepszy, gdyby zostały przeprowadzone w nim odpowiednie zabiegi pielęgnacyjne w tym przypadku "trzebież" w celu usunięcia egzemplarzy uszkodzonych. Dodatkowo w drzewostanie widać samoistnie pojawiające się podszyty gatunków liściastych, które świadczą o dobrze rozwijającym się ekosystemie leśnym w tym miejscu. W opinii stwierdzono, iż drzewostan jest stabilny, dobrej jakości, w trakcie dalszej stabilizacji ekosystemu leśnego może stać się miejscem bytowania ptactwa, owadów, grzybów i porostów, które wzbogacają ekosystemy polno-leśne. Dodatkowo stabilny drzewostan może mieć pozytywny wpływ, chociażby jako potencjalna ściana wiatrochronna dla inwestycji budowlanej powstającej na sąsiedniej działce.

Do powyższej opinii odniósł się biegły sądowy z gospodarki leśnej przy Sądzie Okręgowym – C.T.. Według opinii biegłego roślinność lasu odpowiada charakterystyce boru świeżego Bśw. Działka stanowi ubogi las, bez właściwej i niezbędnej bioróżnorodności gwarantującej bytowania awifauny - nie stanie się remizą i ostoją ptactwa. Jest miejscem rozmnażania szkodliwych owadów i grzybów - huba korzeniowa. Obecnie na działce leśnej występuje posusz jałowy i czynny w postaci leżaniny i stojących martwych drzew. Dodatkowo zgromadzony na placu składowym (dz. nr 30 naprzeciwko) materiał drzewny może być potencjalnym miejscem rozmnażania i przenoszenia szkodliwych owadów. Wg autora ww. opinii zabiegi pielęgnacyjne w postaci "trzebieży" byłyby zasadne do wykonania, ale co najmniej kilka lat przed zakupem gruntów przez obecnego właściciela.

Po przeprowadzeniu oględzin w dniu [...] kwietnia 2021 r. biegły powołany przez organ - mgr inż. K.O. - podtrzymał twierdzenia zawarte w opinii z [...] lutego 2021 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił wyrażenia zgody na zmianę lasu na użytek rolny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] z dnia [...] lipca 2021 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium zaleciło rozważenie celowości zasięgnięcia opinii niezależnej instytucji, która byłaby w stanie określić rzeczywisty stan zdrowotny drzewostanu na w w. działce, celowość i koszty podjęcia niezbędnych zabiegów sanitarnych, oddziaływanie na nieruchomości sąsiednie oraz inne okoliczności wskazane w uzasadnieniu wyroku WSA z 15 lipca 2020 r.

W opinii z dnia [...] sierpnia 2022 r. - Ocena stanu lasu - sporządzonej na zlecenie organu I przez Pracownię Przyrodniczą K.J., dr inż. K.J. (czynny biegły sądowy z dziedziny m.in. leśnictwo przy Sądach Okręgowych) przeprowadził analizę dokumentacji i odniósł się do wcześniejszych opinii sporządzonych w sprawie przez C.T., Biuro Wyceny Nieruchomości M.P. i opinii mgr. inż. K.O.. Zdaniem autora analizy, wcześniejsze opinie sporządzone przez C.T. (z [...] lipca 2019 r. i [...] marca 2021 r.) są niespójne i zawierają liczne rozbieżności pomiędzy jej treścią, a stanem faktycznym. Biegły wskazał, że celem prowadzenia gospodarki leśnej jest utrzymywanie drzewostanów we właściwym stanie sanitarnym (co nie oznacza "wytępienia wszystkich szkodników i grzybów patogenicznych"). W danym przypadku należy usunąć posusz czynny z przedmiotowego drzewostanu, posusz jałowy można pozostawić do naturalnego rozkładu, nie tworzyć tragedii z aktualnego stanu drzewostanu i rozpocząć jego przebudowę. Całkowicie niezgodne z nauką leśną, z zasadami prowadzenia gospodarki leśnej PGL Lasy Państwowe są wywody autora opinii zawarte w pkt 4 i 5 wniosków końcowych rekomendujące "likwidację lasu i przywrócenie ziemi pod cele rolnicze". W ocenie biegłego K.J. w opinii sporządzonej przez M.P. całkowicie pozbawione logiki są wywody, na które powołuje się autorka wskazujące, iż sąsiedztwo lasu i zadrzewień wpływa niekorzystnie na planowanie roślin uprawnych. Zdaniem autora nietrafione jest stwierdzenie, jakoby w pobliżu zadrzewień występowały "zaniki sygnału GPS". Wynikałoby z tego, że jakoby na wszystkich gruntach rolnych w pobliżu zadrzewień będą trudności związane z zanikiem sygnału GPS, Krytycznie jest też ocenione stwierdzenie, że "z rolniczego punktu widzenia utrzymywanie śródpolnej enklawy leśnej jest nieuzasadnione". Jest to drzewostan leśny, a zatem "rolniczy punkt widzenia" nie ma żadnego znaczenia - znaczenie ma leśny punkt widzenia.

Zdaniem biegłego K.J., opinie sporządzone przez mgr inż. K.O. są logiczne i spójne, poparte rzeczową analizą drzewostanu i zgodne ze sztuką leśną oraz piśmiennictwem naukowym w przedmiotowym zakresie. Niewielkie zastrzeżenia ograniczają się jedynie do częściowego zawyżenia miąższości drzewostanu. Pozostałe ustalenia są prawidłowe.

Zdaniem autora "Oceny stanu lasu", przedmiotowy grunt spełnia kryterium minimalne w zakresie ustawowym, bowiem zgodnie z art. 3 ustawy o lasach, produkcja leśna możliwa jest na gruntach leśnych o powierzchni co najmniej 0,10 ha. Wszelkie wywody dotyczące "strat finansowych" są całkowicie bezpodstawne. Oczywistym jest, że lasy są dobrem ogólnonarodowym (w tym lasy stanowiące własność osób fizycznych) i wątpliwego uzasadnienia aspekty ekonomiczne nie mogą przeważać nad zasadą ochrony i trwałości lasów. Opinie Pana T. oraz Pani P. zawierają szereg błędów, nieścisłości, są niespójne w wielu aspektach, część wywodów jest całkowicie nielogiczna, a niektóre nawet są całkowicie absurdalne.

Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2022 r. odwołanie wniósł Z.S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony postępowania, a także poprzez przeprowadzenie w sposób nieprawidłowy i niewyczerpujący postępowania dowodowego polegającego na wyłącznym oparciu swojego stanowiska na opinii biegłego K.J., działającego na zlecenie Prezydenta Miasta, która dyskredytowała pozostałe opinie sporządzone w sprawie, w szczególności wydane na korzyść Odwołującego się,

- naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez wydanie decyzji nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, lecz na podstawie jego części, jedynie opinii mgr inż. K.J.,

- naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania nie mającego oparcia w zasadach procedury administracyjnej, w szczególności w sposób budzący zaufanie jego uczestników

- art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej w oparciu jedynie o dokument sporządzony na zlecenie Prezydenta Miasta, korzystny dla Organu - opinię biegłego K.J., dokument będący jedynie analizą dokumentacji przekazanej mu przez Zamawiającego, nie zaś rzetelną, bezstronną opinią sporządzoną w sprawie popartą uprzednio odbytą wizją lokalną.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Z.S. od powyższej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2022 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że biorąc pod uwagę treść art. 13, art. 8 i art. 9 ustawy o lasach należy przyjąć, że zmniejszenie powierzchni leśnej jest wyjątkiem od zasady utrzymywania dotychczasowej ich powierzchni, a nawet jej powiększania. Na właścicieli lasów ustawodawca nałożył szereg obowiązków - powszechnej ochrony lasów, zapobiegania, wykrywania i zwalczania nadmiernie pojawiających i rozprzestrzeniających się i organizmów szkodliwych, zachowania w lasach roślinności leśnej (upraw leśnych), pielęgnowania i ochrony lasu, trwałości utrzymania lasu, ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasu. Decyzja dotycząca zmiany lasu na użytek rolny ma charakter decyzji uznaniowej. Organ administracyjny wydając decyzję powinien szczegółowo wyważyć potrzeby właściciela lasu w kontekście oceny, czy mają one charakter szczególnie uzasadnionych potrzeb właściciela lasu, przemawiający za zmianą przeznaczenia lasu na użytek rolny. Nie jest wystarczające ustalenie wystąpienia po stronie właściciela lasu nawet uzasadnionej potrzeby przekształcenia gruntu leśnego na grunt rolny, lecz musi to być potrzeba wyjątkowa, kwalifikowana, ustalona przy tym na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz uzasadniona szczególnymi okolicznościami, które w konkretnym stanie faktycznym przeważają nad zasadą ochrony i trwałości utrzymania lasu.

Organ wskazał, że sprawa zmiany lasu na użytek rolny na działce [...] była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. (wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Go 816/18 oraz wyrok z dnia 15 lipca 2020 r., II SA/Go 95/20). W wyroku z dnia 15 lipca 2020 r., II SA/Go 95/20 Sąd wyjaśnił, że powołane przez skarżącego okoliczności, czyli położenie działki nr [...] i związane z tym trudności w prowadzeniu czynności agrotechnicznych, mała powierzchnia lasu i niekorzystny wpływ lasu na pobliskie pola uprawne, w świetle art. 13 ust. 2 ustawy o lasach nie uzasadniają zmiany klasyfikacji gruntów z lasu na użytek rolny. Sąd w pełni podzielił stanowisko wraz z jego argumentacją wyrażone w powyższym wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt: II SA/Go 816/18, jednakże składając ponownie wniosek o zmianę klasyfikacji działki nr [...] z lasu na użytek rolny skarżący, oprócz argumentacji przedstawionej w poprzednim postępowaniu, przedłożył opinię sporządzoną przez biegłego sądowego z gospodarki leśnej ustanowionego przy Sądzie Okręgowym C.T. oraz opinię rzeczoznawcy majątkowego M.P.. Orzekające w sprawie organy obydwu instancji nie odniosły się do przedłożonych przez stronę dowodów w postaci opinii biegłego sądowego C.T. oraz opinii rzeczoznawcy majątkowego M.P.. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niezbędna jest przede wszystkim dokładna i rzetelna analiza przedłożonych przez stronę opinii, której żaden z organów orzekających w sprawie nie przeprowadził. W ocenie Sądu, rozpatrując sprawę w przedmiocie zmiany klasyfikacji gruntów należy brać pod uwagę całokształt danej sprawy, w tym również należy uwzględnić stan lasu, wielkość lasu, jego wiek, utrzymanie (stan/kondycja) oraz rodzaj (powszechność/rzadkość) drzewostanu, położenie w zwartym kompleksie leśnym, odległość od działek rolnych, sąsiedztwo infrastruktury przemysłowej, drogowej, wykorzystanie lub możliwość wykorzystania do produkcji i gospodarki leśnej itp. Wyjaśnienie tych kwestii jest istotne dla oceny, czy zasadnym jest zmiana lasu na użytek rolny.

Dokonując oceny opinii z [...] sierpnia 2022 r. sporządzonej przez dr inż. K.J. - Pracownia Przyrodnicza Kolegium wskazało, że dany grunt leśny, którego drzewostan stanowi swoistą enklawę znajduje się jednak w bezpośrednim sąsiedztwie rozległych kompleksów leśnych. Biegły K.J. odniósł się do opinii biegłego C.T. stwierdzając, że jest ona niespójna i zawiera liczne rozbieżności pomiędzy jej treścią, a stanem faktycznym. Biegły dokonał analizy opinii sporządzonych przez mgr inż. K.O., uznając, że są one logiczne i spójne. Zastrzeżenia sprowadziły się do tego, że zawyżono bonitację drzewostanu, która powinna wynosić la, zamiast I, a w konsekwencji miąższość drzewostanu jest również częściowo zawyżona i powinna znajdować się w przedziale 250-300 m3jha. Pozostałe ustalenia są prawidłowe, również te dotyczące określenia siedliskowego typu lasu. Jeżeli podzielić ustalenia biegłego C.T., iż występujący w tym miejscu siedliskowy typ lasu to bor suchy lub bór świeży, to ich przydatność do celów rolniczych jest znacznie ograniczona wszelkie wywody dotyczące zysków ekonomicznych z przekształcenia gruntów należy uznać za bezpodstawne.

Biegły dokonał analizy opinii sporządzonych przez M.P., stwierdzając, że pozbawione logiki i rozsądku życiowego są wywody wskazujące, iż sąsiedztwo lasu i zadrzewień wpływa niekorzystnie na planowanie roślin uprawnych. Wynikałoby z nich, że w celu poprawy planowania roślin uprawnych w sąsiedztwie pól należałoby wyciąć wszystkie drzewa, ponieważ związane jest to "z ograniczeniami w dostępności wody, składników pokarmowych oraz naświetlenia". Analiza naukowa wskazuje, że: korzystny wpływ zadrzewień na produkcję rolną jest niewątpliwy" (Hejmanowski i in. 1964); za pośrednictwem zadrzewień możliwe jest uzyskanie zwiększenia plonów rolniczych o 10-25% oraz zmniejszenie szkód powodowanych przez wiatry o 10 do 50% (Hilf 1958); wpływ lasów i zadrzewień na warunki biocenotyczne agrocenoz jest ogólnie rzecz biorąc pozytywny - stwarza bowiem korzystne warunki dla bytowania pożytecznej fauny, poprawy stanu biologicznego krajobrazu (Niewiadomski 1971); charakterystyczne jest, że opinie rolników praktyków wskazują na negatywny wpływ sąsiedztwa lasu i zadrzewień na plonowanie roślin uprawnych, to stanowisko rolników - naukowców jest na ogól odwrotne (Tałałaj 1997, Woch 2001, Koreleski 2005 i 2006); obecność zadrzewień poprawia stabilność środowisk rolnych (Ryszkowski 1998); zadrzewienia śródpolne, dzięki swoim właściwościom, są źródłem różnorakich korzyści, które są przykładem usług ekosystemowych. Analiza wartości tych usług wyraźnie wskazuje, że rozwój sieci zadrzewień śródpolnych (i szerzej - zielonej infrastruktury) ma uzasadnienie nie tylko społeczne, ale także ekonomiczne (Kujawa i Kujawa 2018). Za absurdalne biegły uznał stwierdzenie, że nadmiar ptactwa występujący w zadrzewionych enklawach powoduje dotkliwe szkody w uprawach rolnych - wybieranie nasion tuż po siewie oraz stwierdzenie, jakoby w pobliżu zadrzewień występowały zaniki sygnału GPS. Biegły krytycznie ocenił wniosek, iż z rolniczego punktu widzenia utrzymywanie śródpolnej enklawy leśnej jest nieuzasadnione. Jest to drzewostan leśny, a zatem "rolniczy punkt widzenia" nie ma żadnego znaczenia - znaczenie ma leśny punkt widzenia. Ponadto biegły wskazał, że stan sanitarny lasów nie jest jakąkolwiek podstawą do zmiany przeznaczenia użytku leśnego na rolny. Jeżeli, jak twierdzi autor opinii z [...] lipca 2019 r., efekt szkodliwej działalności grzyba uwidacznia problem przed jakim właściciel działki leśnej stoi z uwagi na zaawansowanie rozwoju choroby grzybowej i tworzenie rozkładającego się drewna, to należy zgodnie z art. 13 ustawy wykonać przebudowę drzewostanu zgodnie ze sztuką leśną. Wywody dotyczące "strat finansowych", "ekonomicznego nieuzasadnienia" są całkowicie bezpodstawne, minimum 30% polskich lasów jest dofinansowywanych z Funduszu Leśnego, ponieważ są "deficytowe", a mimo to nie są wycinane i przeznaczane na cele rolnicze lub budowlane - co logicznym jest, iż przyniosłoby znacznie korzystniejszy rachunek ekonomiczny.

Biegły dokonał Oceny stanu drzewostanu, stwierdzając, że użytek leśny tworzy drzewostan rosnący na gruncie porolnym, który powstał zarówno drogą sukcesji naturalnej jak i odnowienia sztucznego. Drzewostan nie jest prawidłowo pielęgnowany przez właściciela lasu - nie są wykonywane podstawowe zabiegi, do wykonywania, których zobowiązany jest właściciel lasu (cięcia sanitarne). Konstrukcja (szkielet) drzewostanu jest nienaruszony; utworzony jest przez rozmieszczone w większości nieregularnie drzewa I i II klasy Krafta. W drzewostanie wykształca się spontanicznie warstwa krzewów tworzona głównie od strony wschodniej przez czeremchę - jednoznaczna pozytywna ocena z biocenotycznego punktu widzenia. Powierzchnia drzewostanu (0,32 ha) jej kształt i usytuowanie umożliwiają prowadzenie racjonalnej gospodarki leśnej; gdyby tak nie było to należałoby uznać, że wszystkie drzewostany w Polsce o powierzchni mniejszej niż 0,32 ha nie umożliwiają prowadzenia gospodarki leśnej. Drzewostan posiada ekosystemową łączność z rozległym kompleksem leśnym; odległość od najbliższych fragmentów leśnych wynosi od strony południowo- wschodniej ok. 30-50 metrów natomiast od strony wschodniej około 100 metrów. Z przyrodniczego punktu widzenia przedmiotowe odległości nie tworzą barier dla migracji różnych gatunków zwierząt (w tym gatunków chronionych).

W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami, a ponadto uwzględnia wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 15 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Go 95/20 oraz decyzji SKO z [...] lipca 2021 r.

Kolegium wskazało, że podziela zawarte w opinii biegłego K.J. ustalenia i wnioski, zgodnie z którymi powierzchnia drzewostanu 0,32 ha i jego usytuowanie umożliwiają prowadzenie racjonalnej gospodarki leśnej. Drzewostan posiada ekosystemową łączność z kompleksem leśnym. Drzewostan nie jest prawidłowo pielęgnowany przez właściciela lasu tzn. nie są wykonywane podstawowe zabiegi - cięcia sanitarne. Konstrukcja drzewostanu jest nienaruszona. Wykształca się spontanicznie warstwa krzewów. Stan sanitarny lasów nie jest jakąkolwiek podstawą do zmiany przeznaczenia użytku leśnego na użytek rolny. Na gruntach leśnych mogą występować organizmy szkodliwe w nadmiernych ilościach, co narzuca obowiązek ich zwalczania. W sytuacji szkodliwej działalności grzyba i tworzenia rozkładającego się drewna, należy wykonać przebudowę drzewostanu zgodnie ze sztuką leśną. Przyczynami, które decydują o konieczności podjęcia zabiegów związanych z przebudową drzewostanów mogą być znaczne pogorszenie stanu zdrowotnego oraz duże zagrożenie drzewostanów przez czynniki biotyczne i abiotyczne. Opinia biegłego K.J. jest logiczna, należycie uzasadniona i przekonywująca. Biorąc pod uwagę jej treść i wnioski brak jest podstaw do uznania, że istnieją szczególnie uzasadnione potrzeby właściciela lasu uzasadniające jego zmianę na użytek rolny. Zasadą jest obowiązek trwałego utrzymania lasu i zapewnienie ciągłości jego użytkowania, poprzez zachowanie roślinności leśnej, pielęgnowanie i ochronę lasu. Właściciel lasu obowiązany jest ponadto do zapobiegania, wykrywania i zwalczania nadmiernie pojawiających i rozprzestrzeniających się organizmów szkodliwych.

Dokonana przez biegłego K.J. ocena opinii sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego M.P., biegłego C.T. i K.O. w ocenie Kolegium jest prawidłowa.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...]. Z.S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

- naruszenie art. 13 ust. 2 ustawy o lasach poprzez stwierdzenie przez Organ, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła szczególnie uzasadniona potrzeba Skarżącego, aby dokonać zmiany lasu na użytek rolny, w sytuacji gdy Skarżący zakupił przedmiotową nieruchomość celem prowadzenia na niej działalności rolniczej, a także w sytuacji gdy las ten stanowi samosiejkę, jego ogólna kondycja jest uboga i stanowi miejsce rozmnażania się szkodliwych owadów i grzybów,

- naruszenie art. 80 kpa poprzez wydanie decyzji nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, lecz na podstawie jego części stwierdzającym tym samym jednoznacznie, że opinia wydana przez C.T. jest nierzetelna,

- naruszenie art. 77 § 1 kpa poprzez nierozpatrzenie w całości zebranego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności opinii biegłego sądowego C.T. a także opinii M.P. na okoliczność braku zasadności utrzymywania lasu, zarówno pod względem jego stanu, jak i zasadności rolniczego użytkowania terenu.

Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wniosek o zmianę klasyfikacji lasu na użytek rolny był spowodowany faktem, iż [...] kwietnia 2018 r. skarżący zakupił z zasobów Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa nieruchomość celem prowadzenia na niej działalności rolniczej, dlatego zasadnym byłaby zmiana klasyfikacji przedmiotowej działki. Powyższe jest o tyle zasadne, że działka ta znajduje się w kompleksie pól uprawnych należących do Skarżącego. Przedmiotowy teren natomiast stanowi półenklawę pośród pól, co powoduje znaczne podniesienie kosztów zabiegów agrotechnicznych wykonywanych na otaczających go obszarach uprawnych. Ponadto z uwagi na immisje obszaru quasi leśnego, skarżący musi borykać się z niekorzystnymi warunkami prowadzenia działalności rolnej skutkującej zmniejszeniem plonów pozyskiwanych z przylegających do niego pól. Organ nie uwzględnił faktu, że na przedmiotowej działce nigdy wcześniej nie była prowadzona gospodarka leśna w myśl art. 6 ust. 1 ustawy o lasach. Przez wiele lat na działce tej prowadzona była działalność rolna, a z nieznanych Skarżącemu przyczyn ziemia ta została pozostawiona odłogiem i następnie zarosła, obecnie znajdujący się na tym obszarze las jest lasem, który wyrósł w sposób samoistny. Skarżący dokonał zakupu przedmiotowej nieruchomości od KOWR, a więc tym samym instytucji państwowej, którą informował, iż powodem zakupu będzie prowadzenie na działce działalności rolnej. W przeciwnym razie Skarżący nigdy nie zdecydowałby się na zakup przedmiotowej nieruchomości, gdyż byłaby ona dla niego bezużyteczna i bez żadnej korzyści. Należy jednocześnie wskazać, że na przedmiotowej działce żadne drzewo nie zostało zasadzone przez człowieka, nie było żadnej antropogenicznej ingerencji w istnienie procesu i wzrost lasu. Sam las jest półenklawą otoczoną przez pola uprawne, a więc nie jest on powiązany funkcjonalnie i przestrzennie z żadnym innym kompleksem leśnym.

Niewątpliwie powyżej wymienione argumenty stanowią przesłankę do zmiany lasu na użytek rolny. Jednocześnie zaznaczyć należy, iż Organ wydając decyzję skupił się głównie na opinii wydanej przez dr inż. K.J., tym samym negując w całości opinię wydaną przez biegłego C.T., która była odmienna i wskazywała na to, że działka posiada ubogi las, bez właściwej i niezbędnej bioróżnorodności gwarantującej bytowanie awifauny. Biegły T. wskazał, że działka ta nie stanie się remizą i ostoją ptactwa, a jest jedynie miejscem rozmnażania szkodliwych owadów i grzybów. Ponadto na działce zdaniem biegłego występuje posusz jałowy i czynny w postaci leżaniny i stojących martwych drzew.

Skarżący wskazał, że działka na której znajduje się obecnie las nie tylko nie stanowi dużej części powierzchni, ale także znajdujące się na niej drzewa nie są w dobrym stanie i las sam w sobie jest ubogi, a ponadto stanowi samosiejkę. Zdaniem skarżącego wystąpiła przesłanka szczególna okoliczności, o której mowa w art. 13 ust. 2 ustawy o lasach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej "p.p.s.a.") sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta, odmawiającą skarżącemu zmianę lasu znajdującego się na działce nr [...] o powierzchni 0,32 ha, położonej w [...], na użytek rolny.

Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, zgodnie z którym zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów. Pojęcie "szczególnie uzasadnione potrzeby" użyte w powyższym przepisie nie zostało ustawowo zdefiniowane. W związku z tym należy odwołać się do bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych wyjaśniającego to pojęcie na tle konkretnych sytuacji oraz wypowiedzi w tym zakresie piśmiennictwa. Przede wszystkim wskazuje się, iż zmiana lasu na użytek rolny dopuszczalna jest jedynie w wyjątkowych, szczególnie istotnych sytuacjach, których występowanie strona winna wykazać w swoim wniosku, przy czym rozstrzygnięcie takiej sprawy zapada w ramach uznania administracyjnego. Zmiana przeznaczenia lasu na użytek rolny musi być dla właściciela lasu czymś niezbędnym w danej sytuacji, przy czym potrzeba ta powinna być uzasadniona nie tylko z jego subiektywnego punktu widzenia, ale przede wszystkim przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny sytuacji osoby i jej argumentów. Podkreśla się ponadto, że nie wystarczy wykazanie wystąpienia uzasadnionych potrzeb po stronie właściciela lasu, natomiast konieczne jest jeszcze wykazanie ich szczególnego charakteru. Ustawodawca dopuszcza możliwość zmiany przeznaczenia lasu na użytek rolny jedynie dla specjalnej kategorii spraw, zmiana przeznaczenia lasy na użytek rolny musi być dla właściciela lasu czymś absolutnie niezbędnym w danej sytuacji. Istotne znaczenie ma tutaj sytuacja życiowa wnioskodawcy, w szczególności w kontekście jego bytu materialnego i rodzinnego. Dla ustalenia istnienia "szczególnie uzasadnionych potrzeb" nie wystarcza wystąpienie po stronie właściciela lasu jakichkolwiek potrzeb, tj. potrzeb zwykłych, choćby nawet uzasadnionych, ale konieczne jest jeszcze, aby te uzasadnione potrzeby miały charakter kwalifikowany, czyli wyjątkowy, nadzwyczajny, a zatem w sposób wyraźny odbiegających od potrzeb typowych. Podnosi się również, że prawidłowa wykładnia przepisu art. 13 ust. 2 ustawy o lasach nie może być oderwana od całości uregulowań zawartych w tej ustawie. Obwarowanie możliwości zmiany przeznaczenia lasu wymienioną przesłanką związane jest z tym, że zmiana przewidziana w omawianym przepisie, pozbawiająca las jego konstytutywnych cech, stanowi wyjątek od wyraźnie określonych przez ustawodawcę w art. 13 ust. 2 ustawy o lasach obowiązków właścicieli lasów, polegających na trwałym utrzymywaniu i zapewnieniu ciągłości użytkowania lasów. Ponadto należy odwołać się do art. 8 ustawy o lasach, zgodnie z którym gospodarkę leśną prowadzi się według zasady powszechnej ochrony lasów, trwałości utrzymania lasów, ciągłości i zrównoważonego wykorzystania funkcji lasów i powiększania zasobów leśnych. Między innymi z zasadą ciągłości i zrównoważonego wykorzystania funkcji lasów wiąże się odrzucenie koncepcji kategoryzacji lasów na lasy prawnie chronione, lasy o tradycji gospodarczej i plantacje drzew. (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1448/10, W. Radecki. Ustawa o lasach. Komentarz, WEKP 2017, t. 3 do art. 13, J. Pakuła (w) B. Rakoczy (red), Wybrane problemy prawa leśnego, Oficyna 2011, rozdział 3.2). Ciężar dowodowy wykazania, że zaistniały szczególnie uzasadnione potrzeby spoczywa na właścicielu. To właścicielowi znane są przesłanki leżące po jego stronie, które legły u podstaw złożenia wniosku w trybie art. 13 ust. 2 ustawy o lasach. Na organie natomiast spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, mającego na celu potwierdzenie ich istnienia.

Badając legalność zaskarżonej decyzji należało mieć na uwadze, że sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (por. wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Go 816/18 oraz wyrok z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Go 95/20). W związku z powyższym Sąd rozpoznający niniejszą sprawę orzekał w warunkach związania wyrokami, o którym to związaniu jest mowa w art. 153 p.p.s.a.

Zgodnie z powołanym przepisem art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Związanie oceną prawną i wskazaniami oznacza, że zarówno organy, jak i inne sądy, nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz są zobowiązane do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Uwzględniając zasadę ekonomiki postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, sąd po to wyraża swoją ocenę prawną, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy zakres tej oceny nie był już przedmiotem kolejnego rozpoznania. Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu (por. wyrok NSA z dnia 2 września 2016 r., sygn. akt II OSK 297/14).

W związku z powyższym należy wskazać, że w wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Go 816/18 Sąd wyraził stanowisko zgodnie z którym powołane przez skarżącego okoliczności, czyli położenie działki nr [...] oraz związane z tym trudności w prowadzeniu czynności agrotechnicznych, mała powierzchnia lasu i niekorzystny wpływ lasu na pobliskie pola uprawne, w świetle art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, nie uzasadniają zmiany klasyfikacji gruntów z lasu na użytek rolny. Jako prawidłowe Sąd uznał stanowisko wyrażone przez organy, że powyższe okoliczności nie spełniają przesłanki "szczególnie uzasadnionych potrzeb" właściciela w rozumieniu art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, a tym samym nie doszło do naruszenia prawa materialnego.

Następnie w wyroku z dnia z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Go 95/20 Sąd rozpoznający sprawę podzielił stanowisko oraz argumentację wyrażone w wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt. II SA/Go 816/18. wskazując jednocześnie, że składając ponownie wniosek o zmianę klasyfikacji działki nr [...] z lasu na użytek rolny oprócz argumentacji przedstawionej w poprzednim postępowaniu skarżący przedłożył opinię sporządzoną przez biegłego sądowego z gospodarki leśnej – C.T. oraz opinię rzeczoznawcy majątkowego – M.P., z których to dokumentów wynika, że ze względu na zły stan lasu uzasadniona jest jego likwidacja i przywrócenie ziemi na cele rolnicze. Sąd wskazał, że organy obydwu instancji nie odniosły się do przedłożonych przez stronę dowodów w postaci opinii biegłego sądowego C.T. oraz opinii rzeczoznawcy majątkowego M.P.. Wskazać zatem przyjdzie, że w wyniku uwzględnienia skargi wyrokiem sygn. akt II SA/Go 95/20 i uchylenia decyzji organów obydwu instancji zadaniem organów orzekających w sprawie było wyjaśnienie - jaki jest stan lasu oraz czy stosownie do treści art. 13 ust. 2 ustawy o lasach - stan danego lasu uzasadnia zmianę jego klasyfikacji na grunt rolny. Obydwa wyroki uzyskały walor prawomocności.

W związku z powyższym, mając na uwadze dyspozycję art. 153 p.p.s.a., przyjąć należy, że w zakresie ponownie podnoszonych przez skarżącego okoliczności, a dotyczących położenia działki nr [...] oraz związanych z tym trudności w prowadzeniu czynności agrotechnicznych, małej powierzchnia lasu i niekorzystnego wpływu lasu na pobliskie pola uprawne, które to okoliczności były już przedmiotem badania Sądu w postępowaniu sygn. akt II SA/Go 816/ 18, sprawa została prawomocnie tym wyrokiem rozstrzygnięta. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, po myśli wskazanego wyżej art. 153 p.p.s.a., stanowiskiem wyrażonym w powyższym wyroku jest związany i kwestie te nie mogły stanowić przedmiotu ponownej analizy oraz oceny.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegało natomiast postępowanie administracyjne w zakresie ustalenia stanu lasu oraz wystąpienia przesłanek uzasadniających zmianę klasyfikacji ze względu na zły stan lasu, w rozumieniu art. 13 ust. 2 ustawy o lasach. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji według kryteriów oraz w zakresie wyżej wskazanym nie wykazała naruszenia prawa w stopniu, który uzasadniałby uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wskazać należy, że podnoszona przez skarżącego okoliczność dotycząca złego stanu lasu (opisanego w stanie faktycznym uzasadnienia) oparta została na opinii C.T. - biegłego sądowego z gospodarki leśnej z dnia [...] lipca 2019 r. oraz na opinii M.P. z Biura Wyceny Nieruchomości z 2018 r., które to opinie zostały sporządzone na zlecenie strony postępowania. Dla wyjaśnienia spornej w sprawie kwestii koncentrującej się wokół stanu lasu oraz w konsekwencji zmiany z tego powodu klasyfikacji lasu na grunt rolny organ zasięgnął opinii mgr inż. K.O., który jak podaje prowadzi wieloletnią praktykę leśną oraz opinii biegłego sądowego w zakresie gospodarki leśnej - dr inż. K.J.. W opinii z dnia [...] lutego 2021 r. mgr inż. K.O. stwierdził, drzewostan jest stabilny, dobrej jakości, w trakcie dalszej stabilizacji ekosystemu leśnego może stać się miejscem bytowania ptactwa, owadów i porostów, które wzbogacają ekosystemy polno-leśne. Dodatkowo stabilny drzewostan może mieć pozytywny wpływ, chociażby jako ściana wiatrochłonna dla inwestycji budowlanej powstającej na sąsiedniej działce. Stanowisko to zostało potwierdzone w opinii mgr inż. K.O. z dnia [...] kwietnia 2021 r., po przeprowadzeniu kolejnej wizji lokalnej w obecności przedstawicieli Urzędu Miasta, właściciela działki nr [...] – Z.S. oraz biegłego sądowego – C.T..

W opinii z dnia [...] sierpnia 2022 r. biegły sądowy w zakresie leśnictwa, dendrologii, ochrony środowiska naturalnego ustanowiony przy Sądzie Okręgowym i Sądzie Okręgowym zgodził się z oceną zawartą w powyższych opiniach dr inż. K.O. oraz ocenił je jako spójne, logiczne, poparte rzeczową analizą drzewostanu oraz zgodną ze sztuką leśna i piśmiennictwem. Biegły odniósł się również do opinii sporządzonej przez C.T. oraz opinii M.P., które zdaniem biegłego zawierają szereg błędów, nieścisłości, są niespójne w wielu aspektach oraz zawierają stwierdzenia absurdalne. Biegły ocenił stan drzewostanu wskazując, że drzewostan nie jest prawidłowo pielęgnowany, konstrukcja (szkielet) drzewostanu nie jest naruszona, w drzewostanie wykształca się spontanicznie warstwa krzewów tworzona głównie od strony wschodniej, co należy ocenić pozytywnie z biocenotycznego punktu widzenia, powierzchnia drzewostanu, jej kształt i usytuowanie umożliwiają prowadzenie racjonalnej gospodarki leśnej, drzewostan posiada ekosystemową łączność z rozległym kompleksem leśnym.

W tym stanie sprawy należy uznać, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był kompletny i dawał podstawy do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Wyjaśnić należy, że w celu zagwarantowania należytej ochrony praw stron postępowania administracyjnego ustawodawca sformułował szereg zasad, do których przestrzegania zobowiązane są orany administracji, w szczególności w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalanie stanu faktycznego, który stanie się podstawą zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego. I tak, zgodnie z ar. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie przy tym do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jednocześnie art. 75 § 1 kpa stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W świetle zaś art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Z powołanych przepisów wynika przede wszystkim, że organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ powinien zatem przeprowadzić dowody, niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy.

Z kolei, wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów obliguje organ administracji do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu, co innymi słowy oznacza, że wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie, zaś oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów) organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego. Organ powinien dokonać oceny mocy i wiarygodności dowodu wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności (zob. J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z 6 października 1993 r., I SA 1270/93, OSP 1994, nr 7-8, poz. 131). To zaś uzasadnia wniosek, że o przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów można twierdzić w sytuacji, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1994 r., III SA 491/93. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja zapadła z uwzględnieniem powyższych zasad procesowych. W sprawie wyjaśnione zostały istotne okoliczności stanu faktycznego i prawnego, a zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że stan lasu nie uzasadnia zmiany klasyfikacji lasu na użytek rolny, o co wnosił skarżący. Ustalenia powyższe oparte zostały na opinii biegłego sądowego K.J. z dnia [...] sierpnia 2022 r. oraz opinii mgr inż. K.O.. Treść tych opinii w zasadniczych kwestiach jest zbieżna. Z opinii tych jednoznacznie wynika, że chociaż las na działce [...] nie jest prawidłowo pielęgnowany to jednak jego stan nie uzasadnia likwidację lasu.

Jak wyżej wskazano w postępowaniu administracyjnym obowiązuje otwarty system dowodowy co oznacza, że jako dowód można dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Powyższa zasada została wyrażona w przytoczonym art. 75 § 1 kpa. W badanej sprawie powołana zasada znajdzie zastosowanie odnośnie opinii sporządzonych przez mgr inż. K.O., który wprawdzie nie jest biegłym sądowym, to jednak ze względu na wiedzę oraz praktykę zawodową sporządzone przez niego opinie mogą przyczynić się do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Nadto opinie te sporządzone zostały po przeprowadzeniu wizji lokalnej w terenie, w tym w obecności właściciela nieruchomości, przedstawiciela organu administracyjnego oraz autora opinii z dnia [...] lipca 2019 r. – C.T.. Treść wskazanych opinii została w potwierdzona opinią biegłego sądowego w zakresie leśnictwa, dendrologii, ochrony środowiska naturalnego dr inż. K.O..

W związku z powyższym stwierdzić przyjdzie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że stan lasu na działce nr [...] nie uzasadnia zmianę jego klasyfikacji na użytek rolny.

Nie był zasadny zarzut naruszenia art. 80 kpa. Wbrew twierdzeniom skargi organ odniósł się do opinii przedstawionych przez stronę postępowania, ocenił ich treść i moc dowodową, przy czym ocena ta została przeprowadzona na tle całości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz w powiązaniu z innymi dowodami, natomiast wnioski wynikające z oceny poszczególnych dowodów organ zawarł w motywach rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie przedstawione zostały rozbieżne opinie co do stanu lasu na działce nr [...]. Uznanie za miarodajną opinii sporządzonej przez biegłego sądowego K.J. oraz opinii mgr inż. K.O., w ocenie Sądu, mieściło się w granicach zasady swobodnej oceny dowodów.

Odnosząc się do pozostałej argumentacji skargi podnieść należy, że w świetle art. 13 ust. 2 ustawy o lasach cel w jakim dokonano zakupu nieruchomości stanowiącej grunt leśny nie stanowi przesłanki do zmiany klasyfikacji lasu na użytek rolny.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga jako niezasadna została oddalona.