Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 61/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a, art. 200, art. 205§ 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 25 czerwca 2012 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ulic [...], [...], [...] ozn. hip. [...], działka nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. R. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

J. R. pismem z dnia 24 sierpnia 2015 r. wniósł skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...],[...],[...], oznaczoną dawniej numerem [...], o powierzchni [...] m ², oznaczoną numerem hipotecznym [...].

Skarżący w skardze wniósł o wyznaczenie organowi terminu do załatwienia sprawy, rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że w dniu 25 czerwca 2012 r. wystąpił z wnioskiem o odszkodowanie za nieruchomość. Z uwagi na fakt, że wniosek ten obejmował wiele nieruchomości, w dniu 2 listopada 2012 r. złożył wniosek o przyznanie odszkodowania za tę konkretną nieruchomość hipoteczną nr [...]. Z uwagi na bezczynność organu, Skarżący wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem złożonym w trybie art. 37 k.p.a.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał ww. zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin 3 miesięcy na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie informując, że pismem z dnia 2 lutego 2016 r. strony poinformowane zostały o przyczynach niedotrzymania terminu oraz przewidywanym terminie zakończenia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a."), Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji albo dokonania czynności i stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "kpa") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...], [...], [...] ozn. hip. [...], oznaczoną dawniej numerem [...]. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin czteromiesięczny dla załatwienia wniosków odszkodowawczych jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Prezydent W. nie zastosował się do terminów załatwienia sprawy przepisanych art. 35 kpa, jak również do terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...].

Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że od daty otrzymania wniosku, to jest od 29 czerwca 2012 r. czynności mające na celu ustalenia stanu faktycznego sprawy organ podejmował w 2012 r. występując w dniu 13 lipca 2012 r. o akta własnościowe nieruchomości, w dniu 1 października 2012 r. o akta lokalizacyjne, i w dniu 18 grudnia 2012 r. o nadesłanie zaświadczenia z ksiąg wieczystych.

Kolejne czynności podjęte zostały przez organ dopiero w dniu 2 lutego 2016 r. (pisma skierowane do Urzędu Miasta W. o nadesłanie informacji z ewidencji gruntów dla celów służbowych, pismo do Archiwum Państwowego o nadesłanie kopii Ogólnego planu zagospodarowania W. zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia [...] sierpnia 1931 r. oraz kopii dokumentów z akt nieruchomości i Biura Odbudowy [...] dotyczących tychże nieruchomości).

Oznacza to, że przez okres przeszło trzech lat organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpoznania sprawy, co więcej, czynności podjęte w dniu 2 lutego 2016 r. uznać należy za wynik złożenia przez Skarżącego skargi na bezczynność.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów sprzed wielu lat. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa. W ocenie Sądu, postępowanie Prezydenta niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 kpa. Przy czym bezczynność organu w ramach postępowania o ustalenie odszkodowania może prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do słusznego odszkodowania, które powinno być wypłacone w rozsądnym terminie. Ponadto może prowadzić do naruszenia art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Jak wskazuje Europejski Trybunał Praw Człowieka w swoim orzecznictwie, ekwiwalentność odszkodowania może zostać zaburzona poprzez nieuzasadnione opóźnienie w jego wypłacie (vide Almeida Garrett, Mascarenhas Falcão i inni przeciwko Portugali, nr 29813/96 and 30229/96, § 54, ECHR 2000-I). Jednocześnie nieuzasadnione opóźnienie w wypłacie odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości prowadzi do zwiększenia szkody majątkowej osób, którym przejęto nieruchomości, stawiając ich w pozycji niepewności prawnej (vide Akkus v. Turkey, 9 July 1997, § 29, Reports 1997-V). Ponadto art. 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej stanowi, że nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w ustawie, za słusznym odszkodowaniem za jej utratę wypłaconym we właściwym terminie. Dlatego ocena bezczynności w ramach postępowań odszkodowawczych ma szczególny wymiar, który Sąd zawsze musi mieć na uwadze. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd uznał również, że w realiach niniejszej sprawy, stwierdzenie, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w wystarczający sposób zdyscyplinuje organ.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.) w związku z § 21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800), na podstawie których Sąd zasądził na rzecz Skarżącego zwrot wpisu sądowego w kwocie 100 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 240 złotych.