Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1516/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie : WSA Małgorzata Łoboz (spr.) WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant : starszy referent sądowy Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Towarzystwa [...] z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 listopada 2023 r., znak: SKO.Oś/4170/441/2023 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Towarzystwo O. (dalej: skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie znak SKO.Oś/4170/441/2023 z 16 listopada 2023 r. w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew.

W stanie faktycznym sprawy pismem z 20 lipca 2023 r. M. S.A. w K. (dalej: inwestor) zwrócił się do Marszałka Województwa Małopolskiego o zezwolenie na usunięcie 7 drzew i 2,5 m3 krzewów z działki nr [...] obr. [...] j. ewid. [...] w K. z powodu kolizji z projektowaną siecią cieplną. Postanowieniem z 6 września 2023 r. organ I instancji dopuścił skarżącego do udziału w postępowaniu. W piśmie z 17 września 2023 r. skarżący wskazał, że z powodu zbyt późnego opublikowania w BIP informacji o wszczęciu postępowania (1 września 2023 r.), przedstawiciel skarżącego nie mógł uczestniczyć w oględzinach drzew. Skarżący podniósł, że tym samym nie mógł ocenić czy wnioskowane do usunięcia drzewa kolidują z zamiarem inwestycji. Skarżący wniósł o orzeczenie wykonania nasadzeń zastępczych w postaci drzew liściastych rodzimego pochodzenia.

Decyzją nr 676/K/2023 z 10 października 2023 r. znak ZZMK.470.350.2023.ZP organ I instancji zezwolił inwestorowi na usunięcie 6 sztuk drzew. Powołując się na ustalenia wizji lokalnej z 1 września 2023 r. organ wskazał, że drzewa charakteryzują się dobrym stanem fitosanitarnym i rosną na ogrodzonym terenie. W związku z tym, że kolidują z zamierzeniem inwestycyjnym "Budowa przyłącza cieplnego dla projektowanego budynku na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. " zezwala się na ich usunięcie z naliczeniem opłaty. Inwestycja jest zgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W czasie oględzin wizualnie nie stwierdzono występowania gatunków chronionych w obrębie drzew. Organ wskazał, że w pozostałym zakresie wniosku inwestora została wydana decyzja umarzająca postępowanie w zakresie 1 szt. drzewa i 1. szt. krzewu (objęcie wnioskiem drzewa i krzewu, na które nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia).

Organ podkreślił, że brak jest możliwości przeprowadzenia inwestycji z zachowaniem drzew. Za drzewa w dobrym stanie zdrowotnym o obwodach powyżej 80 cm orzeczono o naliczeniu opłaty w wysokości 20 560 zł. Wpływy z tytułu opłat stanowią w 35% przychód Narodowego Funduszu i w 65% wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Tak więc naliczona opłata przyczyni się do wspierania działań na rzecz ochrony środowiska i w ten sposób będzie zrealizowana kompensacja przyrodnicza z usunięcie wnioskowanych drzew.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że istniejące na terenie inwestycji zadrzewienie należy maksymalnie zachować, ze względu na istotne znaczenie ekologiczne dla mieszkańców K. , zwłaszcza w okresie katastrofalnych zmian klimatycznych i przyrodniczych. Oznacza to konieczność wkomponowania inwestycji w istniejące zadrzewienie. Trudno uznać za warunki kompensacji uiszczenie opłaty, bez zrekompensowania straty usuniętych drzew. Nie można stwierdzić, czy opłata jest naliczona prawidłowo z uwagi na brak możliwości dokładnego pomierzenia drzew na wizji 1 września 2023 r. Oględziny przeprowadzono bez udziału skarżącego. Informacja o wszczęciu postępowania ukazała się w BIP 1 września 2023 r., zbyt późno aby skarżący mógł uczestniczyć w oględzinach wyznaczonych na 1 września 2023 r.

Decyzją z 16 listopada 2023 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo przeprowadził przedmiotowe postępowanie wyjaśniające, a wszelkie istotne okoliczności sprawy zostały ustalone. Organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W sposób prawidłowy ustalono stan faktyczny, na podstawie wniosku strony wraz z załączoną dokumentacją oraz na podstawie przeprowadzonych oględzin miejsca, z dokładnym opisem drzew, w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Działka objęta wnioskiem w dniu oględzin stanowiła plac budowy oraz zaplecze budowy dla trwającej inwestycji budowy budynku, a inwestycja której dotyczył wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew, związana jest z realizacją przyłącza do miejskiej sieci ciepłowniczej dla nowopowstałego już budynku. Działka objęta była w dniu 1 września 2023 r. pracami budowlanymi, a wszystkie drzewa na tym terenie były prawidłowo zabezpieczone, brak więc było fizycznej możliwości przeprowadzenia pomiarów obwodów pni na wysokości 130 cm podczas oględzin, dlatego przyjęto obwody podane przez stronę we wniosku. Kolegium nie kwestionuje przyjętych przez Organ ustaleń oraz nie podziela zarzutów Strony skarżącej w tym zakresie. W świetle regulacji przepisów ustawy o ochronie przyrody, to na Wnioskodawcy ciąży obowiązek pomierzenia obwodów drzew oraz ich podania we wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew. Wnioskodawca prawidłowo podał do wniosku obwody drzew oraz powierzchnię krzewów. Organ prawidłowo dał wiarę pomiarom podanym przez wnioskodawcę i nie było potrzeby ich kwestionowania. Ponadto zgodnie z art. 75 K.p.a. jako dowód dopuszczono wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

Z uwagi na fakt, że właścicielem działki objętej wnioskiem jest Gmina Miejska K. , zgodę na usunięcie wnioskowanych drzew wyraziła osoba pełniącą funkcję Dyrektor Wydziału Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta K. , upoważniona do wyrażania zgody na usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości stanowiących własność Gminy Miejskiej K. . W dniu 1 września 2023 r. zostały przeprowadzone oględziny przez pracownika Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego, przy udziale przedstawiciela Wnioskodawcy.

W toku postępowania dopuszczono do udziału w postępowaniu skarżącego, któremu zapewniono czynny udział w postępowaniu oraz ustosunkowano się do podniesionych w toku postępowania zarzutów. Kolegium nie podziela zarzutów skarżącego. Zasadność realizacji inwestycji - budowa przyłącza do miejskiej sieci ciepłowniczej w ramach innej inwestycji, tj. budowy budynku Domu Pomocy Społecznej oraz związana z nią kolizja objętych wnioskiem drzew, została uzasadniona na załączonym do wniosku projekcie zagospodarowania terenu przedmiotowej inwestycji. Do wniosku załączono kopię aktu notarialnego dotyczącą umowy ustanowienia nieograniczoną w czasie służebności przesyłu na rzecz inwestora na nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miejskiej K. , tj. części przedmiotowej działki, polegającą na korzystaniu w obszarze o pow. 275,6 m 2 przy czym pasem o szerokości 2,6 m z przeznaczeniem pod budowę i eksploatację sieci ciepłowniczej 2x Dn 100 mm oraz w obszarze o pow. 112,5 m 2 przy czym pasem o szerokości 2,5 m z przeznaczeniem pod eksploatację istniejącej sieci ciepłowniczej 2x Dn 65 mm, a także konserwację, prace remontowo-modernizacyjne, usuwanie awarii powstałych na urządzeniach przemysłowych, z uwzględnieniem prawa do rozbudowy wyżej wymienionej infrastruktury ciepłowniczej w granicach ustanowionej służebności przesyłu, wskazanych na mapie ewidencyjnej stanowiącej załącznik do tego aktu. Z materiału dowodowego wynika, że nie ma możliwości przeprowadzenia przedmiotowej inwestycji z zachowaniem 6 szt. drzew objętych decyzją. Usunięcie przedmiotowych 6 szt. drzew stanowi jedynie część usuwanego zadrzewienia. W terenie pozostaje liczne zadrzewienie ponieważ teren jest porośnięty gęstym drzewostanem.

Organ I instancji prawidłowo orzekł o konieczności zapewnienia właściwej kompensacji przyrodniczej za usunięcie drzew, która realizowana będzie w formie opłaty. Naliczona opłata przyczyni się do wspierania działań na rzecz ochrony środowiska i w ten sposób zrealizowana będzie kompensacja przyrodnicza za usunięcie wnioskowanych drzew. Z tytułu usunięcia 6 szt. drzew została naliczona opłata w kwocie 20 560,00 zł zgodnie z art. 84 ust. 1 i 2 u.o.p. Podkreślenia wymaga, że co do zasady za wycinkę drzew wymierza się opłatę, natomiast w określonych sytuacjach faktycznych organ może uzależnić wydanie zezwolenia od dokonania nasadzeń zastępczych lub przesadzenia drzew. Wynika to jednoznacznie z treści art. 83c, art. 86d oraz art. 84 u.o.p., które w pierwszej kolejności przewidują obowiązek uiszczenia opłaty, a dopiero w następnej, pod określonymi warunkami, pozwalają organowi na zobowiązanie strony do dokonania nasadzeń zastępczych lub przesadzanie drzewa. Nałożenie opłaty jest w każdym przypadku obligatoryjne, natomiast kwestia nasadzeń lub przesądzeń została pozostawiona uznaniu administracyjnemu.

W piśmie z 15 listopada 2023 r., które wpłynęło do organu II instancji 22 listopada 2023 r., inwestor wskazał, że przyłącz zaprojektowano możliwie najkrótszą trasą, nie było możliwości poprowadzenia przyłącza bliżej projektowanego budynku, ze względu na zaprojektowane rurociągi kanalizacji, wody i gazu. W przypadku zmian trasy liczba wycinanych drzew jedynie uległaby zwiększeniu. Trasa przyłącza cieplnego musi uwzględniać wytyczne techniczne i wymogi formalne. Budynek objęty inwestycją będzie pełnił szczególną funkcję dla najbardziej potrzebujących mieszkańców miasta.

W skardze na powyższą decyzję skarżący podtrzymał zarzuty zaprezentowane w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z 18 stycznia 2024 r. inwestor wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że to organ decyduje czy dla środowiska kompensacja przyrodnicza jest bardziej korzystna, czy tez uiszczenie opłaty za usunięcie drzew. Organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Nałożenie opłaty jest podstawowym instrumentem działania organów. Argumentacja skarżącego nie znajduje uzasadnienia w przepisach. Skarżący nie wykazał ponadto czy i ewentualnie jaki wpływ na przedmiotowe postepowanie miało przeprowadzenie oględzin bez udziału skarżącego. Przedstawiciel skarżącego w dniu 13 września 2023 r. zapoznał się z zebraną dokumentacją, a organ przeanalizował stanowisko skarżącego. Po poinformowaniu skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, skarżący nie wniósł uwag. Inwestor podkreślił również, że podczas oględzin wszystkie drzewa były prawidłowo zabezpieczone w związku z pracami budowlanymi. Wnioskodawca prawidłowo podał do wniosku obwody drzew i nie zachodziły podstawy do zakwestionowania tych pomiarów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.

Na wstępie Sąd pragnie zaznaczyć, że podziela w całej rozciągłości ustalenia faktyczne dokonane przez organy oraz przyjętą przez nie ocenę prawną.

Wskazać dalej trzeba, że decyzja w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że na organie administracji ciąży obowiązek uwzględnienia zarówno interesu społecznego, wynikającego z ustawowo chronionego dobra, jakim jest przyroda jak i słusznego interesu strony wynikającego chociażby z prawa własności. Organ administracji, działając w granicach uznania administracyjnego, powinien rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe. Należy dodać, że sądowa kontrola prawidłowości decyzji administracyjnych wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ przed wydaniem decyzji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a także czy organ właściwie wykorzystał przysługujące mu uprawnienia i nie przekroczył granic swobodnego uznania administracyjnego, czy rozstrzygnięcia takie nie posiadają cech dowolności oraz czy w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy stron postępowania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 września 2023 r. II SA/Wr 290/23 LEX nr 3614835). W przekonaniu Sądu wspomniane naruszenia nie mają miejsca w niniejszej sprawie.

Przechodząc do oceny zaprezentowanych w skardze zarzutów, wskazać należy, że oczywiście trzeba się zgodzić ze skarżącym, że istniejące na terenie inwestycji zadrzewienie należałoby maksymalnie zachować, ze względu na istotne znaczenie ekologiczne dla mieszkańców K. , co oznacza konieczność wkomponowania inwestycji w istniejące zadrzewienie. Jednak nie zawsze takie bezkolizyjne wkomponowanie jest możliwe, czego dowodzi przykład kontrolowanego postępowania. W takiej sytuacji organ orzekający o ewentualnym zezwoleniu w gruncie rzeczy musi wyważyć racje ekologiczne i racje inwestora. Tak stało się w niniejszej sprawie. Sprawa w szerszym aspekcie wiąże się z inwestycją – budową Domu Pomocy Społecznej, zaś w tym konkretnym wypadku chodziło o możliwość realizacji inwestycji powiązanej, a to budowy przyłącza do miejskiej sieci ciepłowniczej. Jak słusznie zauważa organ odwoławczy – zasadność tej inwestycji, jako takiej, nie budzi wątpliwości. Co do przebiegu przyłącza, który koliduje z drzewami, to inwestor wskazał /k.196 akt adm./, że przyłącz zaprojektowano możliwie najkrótszą trasą; nie było możliwości jego poprowadzenia bliżej projektowanego budynku, ze względu na zaprojektowane rurociągi kanalizacji, wody i gazu. Co więcej, inwestor wskazał, że w przypadku zmiany trasy liczba wycinanych drzew musiałaby ulec zwiększeniu, a nadto, że trasa przyłącza uwzględniać musiała wytyczne techniczne i wymogi formalne. Zaznaczył także, że zasilanie w ciepło sieciowe budynku DPS pełni szczególną funkcję wobec najbardziej potrzebujących mieszkańców miasta K. , zaś przedłużanie się postępowań opóźni rozpoczęcie funkcjonowania DPS. Twierdzenia te nie budzą wątpliwości Sądu.

Wobec powyższego przekonująca jest argumentacja, że konieczność wycięcia drzew jest niekwestionowana, także ze względu na znaczenie inwestycji, jaką jest Dom Pomocy Społecznej.

Skarżący zakwestionował nałożenie jedynie opłaty, bez zrekompensowania straty drzew poprzez nakazanie nasadzeń. W tej kwestii trzeba zaznaczyć, że praktyka organów administracji w K. wskazuje na to, że nasadzenia nakazuje się zrealizować najczęściej przy dużej skali wycinki, podczas gdy w niniejszym wypadku mowa o 6 drzewach. Jednak istotniejszy jest argument prawny. Zgodnie z art. 83c ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2023.1336 t.j., dalej "u.o.p.") wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. Jednak art. 83c ust. 3 u.o.p. nie uzależnia wydania zezwolenia na usunięcie drzew od zastąpienia ich innymi drzewami, ale daje organowi możliwość uzależnienia udzielenia stosownego zezwolenia od nasadzenia zastępczego. To organ decyduje, czy dla środowiska kompensacja przyrodnicza jest bardziej korzystna, czy też korzystniejszym rozwiązaniem jest uiszczenie opłaty za usunięcie drzew. Zatem, nie w każdym przypadku organ musi wydać zezwolenie uwarunkowane dokonaniem nasadzeń zastępczych (tak wyrok NSA z dnia 28 lutego 2023 r. III OSK 6980/21, LEX nr 3510960). Jednoznaczne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 11 października 2022 r. III OSK 1427/21 LEX nr 3421260: "Co do zasady za wycinkę drzew wymierza się opłatę, natomiast w określonych sytuacjach faktycznych organ może uzależnić wydanie zezwolenia od dokonania nasadzeń zastępczych lub przesadzenia drzew. Wynika to jednoznacznie z systematyki poszczególnych jednostek redakcyjnych art. 83c, art. 86d oraz art. 84 u.o.p., które w pierwszej kolejności przewidują obowiązek uiszczenia opłaty, a dopiero w następnej, pod określonymi warunkami, pozwalają organowi na zobowiązanie strony do dokonania nasadzeń zastępczych lub przesadzanie drzewa. Nałożenie opłaty jest w każdym przypadku obligatoryjne, natomiast kwestia nasadzeń lub przesadzeń została pozostawiona uznaniu administracyjnemu". Wobec tego stanowisko organu II instancji co do tego, że co do zasady za wycinkę drzew wymierza się opłatę, jest całkowicie poprawne i ma oparcie w przepisach.

Co do zarzutu, że oględziny przeprowadzono bez udziału skarżącego, to okoliczność ta wynikała z faktu, że wspomniane oględziny miały miejsce w dniu 1 września 2023r., zaś dopuszczenie na prawach strony skarżącego odbyło się w dniu 6.09.2023r. Skarżący podnosił w dalszym toku postępowania, że nie był w stanie wziąć udziału w oględzinach, a tym samym ocenić, jaka jest możliwość zachowania drzew. Jednak skarżący nie ponowił wniosku o powtórzenie oględzin, zaś jego wątpliwości, jak to już wyżej wskazano, nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym. Ponadto w dniu 20.09.2023r. zostało do skarżącego wystosowane zawiadomienie w trybie art. 10 k.p.a., po którym skarżący nie przedstawił dalszych uwag w sprawie.

Co do zarzutu, że z powodu braku możliwości pomierzenia drzew na oględzinach nie można stwierdzić, czy opłata jest naliczona prawidłowo, Sąd uznał go za niezasadny. Trafne jest stanowisko organu odwoławczego, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek pomierzenia obwodów drzew i ich wskazania we wniosku (art. 83 b ust. 1 pkt 5 u.o.p.) Oczywiście, dane te mogą być sprawdzone tak w razie wątpliwości, jak i bez nich, w trakcie oględzin. W tym wypadku z przyczyn obiektywnych, a mianowicie zabezpieczenia pni na czas budowy, tak się nie stało, ale nie oznacza to automatycznie, że pomiary podane przez wnioskodawcę są błędne. Nic w sprawie na to nie wskazuje. Patrząc na rzecz bardziej abstrakcyjnie, trzeba powiedzieć, że trudno przypuszczać, że wnioskodawca we wniosku miałby świadomie wprowadzać organ w błąd, właśnie dlatego, że te pomiary mogą być w każdym czasie trwania postępowania sprawdzone.

Z wymienionych przyczyn, skoro podniesione zarzuty nie okazały się trafne, na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.