Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 853/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust.3a, art. 2 ust.3b, art. 2 ust.3c, art. 2 ust.3d, art. 2 ust.3e
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par.1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par.1 pkt 1 lit.a, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia [...] r., nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją administracyjną z dnia 14 grudnia 2022 r., nr MGOPS.5413.1298.2022, Burmistrz B. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, dalej również jako: "u.d.w.", "ustawa" oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej również jako "k.p.a.", odmówił H. D., dalej również jako: "skarżąca", "strona", "wnioskodawczyni", przyznania dodatku węglowego.

Organ I instancji przywołał treść art. 3c u.d.w. i wyjaśnił, że w dniu 23 września 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie dodatku węglowego podając adres S. . Źródło ogrzewania wskazane we wniosku w zakresie ww. adresu zostało wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków w dniu 23 lutego 2022 r. W trakcie weryfikacji wniosku Burmistrz ustalił, że na ten sam adres, w dniu 7 września 2022 r., został złożony już wniosek oraz dnia 8 grudnia 2022 r. wypłacono dodatek węglowy innej osobie zamieszkującej pod tym samym adresem. Pismem z dnia 24 listopada 2022 r., strona została wezwana "do złożenia wyjaśnień mających na celu ustalenie czy lokal w którym zamieszkuje stanowi odrębne mieszkanie i czy przed 30 listopada 2022 r. zostały podjęte działania w celu nadania odrębnego adresu dla lokalu". Organ zaznaczył, że "nieusunięcie wskazanych wyjaśnień w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania". Następnie Burmistrz wskazał na okoliczność przeprowadzenia w dniu 5 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego, w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni, na podstawie art. 2 ust. 3d ustawy. Pracownik socjalny ustalił, że faktycznie zamieszkuje ona w odrębnym lokalu, posiada własne liczniki, reguluje opłaty za media. Pracownik w wywiadzie środowiskowym potwierdził fakt, że wnioskodawczyni nie będzie występować na drogę urzędową o wydzielenie odrębności lokalu oraz nadanie odrębnego adresu.

Pismem z dnia 5 grudnia 2022 r. Burmistrz pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania wskazując, że dodatek węglowy dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod adresem wskazanym we wniosku został już przyznany.

Pismem z dnia 13 grudnia 2022 r. wnioskodawczyni zwróciła się do organu I instancji o wydanie decyzji administracyjnej wskazując, że okoliczność pozostawienia jej wniosku bez rozpoznania pozbawia ją prawa do złożenia odwołania. Do pisma dołączyła m.in. akt notarialny z numerem księgi wieczystej, w której widnieją wpisane udziały w prawie własności m.in. do budynku (2/4).

W wymienionej na wstępie decyzji, wskazując na brzmienie art. 2 ust. 3a u.d.w. oraz okoliczność, że przed 30 listopada 2022 r. strona nie rozpoczęła postępowania w sprawie nadania wyodrębnionemu lokalowi, w którym zamieszkuje, odrębnego adresu, organ I instancji uznał, że stanowi to przesłankę negatywną do przyznania kolejnego dodatku węglowego na ten sam adres.

Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji uznając, że jest dla niej krzywdząca. Strona oświadczyła, że zamieszkuje samotnie w lokalu całkowicie odrębnym oraz że co do budynku zostały złożone dwie deklaracje w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków na każdy z lokali znajdujących się pod tym samym adresem przez nią i jej siostrę, a wszelkie płatności reguluje odrębnie; np. uiszcza oddzielnie opłaty za wywóz nieczystości stałych. Każdy lokal posiada odrębny licznik energii elektrycznej. Skarżąca dodała, że posiada dokumentację notarialną potwierdzającą własność części nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775) oraz art. 2 ust. 3c i 3d, art. 2 ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141), wydało w dniu 25 lipca 2023 r. decyzję nr SKO.4111.3881.2022, w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy i wskazał na następujące ustalenia.

Organ ten stwierdził, że bezspornym w sprawie jest to, iż dom w miejscowości S. , wskazany przez stronę we wniosku o dodatek węglowy, składa się z dwóch lokali, w których prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe tj. odwołującej się oraz jej siostry. W budynku są dwa fizycznie wyodrębnione lokale z indywidualnym wejściem od wspólnego korytarza. Mieszkanie wnioskodawczyni, jak wskazują ustalenia wywiadu środowiskowego z dnia 5 grudnia 2022 r., to całkowicie odrębny lokal wraz z kuchnią, łazienką i ubikacją, a odwołująca się oświadczyła, że nie będzie występować na drogę urzędową o wydzielenie odrębności lokalu i nadanie odrębnej numeracji.

Kolegium uznało, że sporne w sprawie jest zagadnienie czy w przypadku, gdy odwołująca oświadczyła, że nie rozpoczęła procedury wyodrębnienia lokali i nie będzie jej podejmować, odmowa przyznania dodatku węglowego była zasadna.

Organ odwoławczy przywołał treść art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 6, ust. 15b, ust.15c, ust. 15d ustawy i wskazał warunki, których zaistnienie, co do zasady, umożliwia przyznanie wnioskowanego dodatku:

wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r. albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków - jako głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego - kotła na paliwo stałe, kominka, kozy, ogrzewacza powietrza, trzonu kuchennego, piecokuchni, kuchni węglowej lub pieca kaflowego na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi,

paliwem stałym dla głównego źródła ogrzewania musi być - węgiel kamienny, brykiet lub pellet zawierający co najmniej 85% węgla kamiennego,

zamieszkiwanie (prowadzenie gospodarstwa domowego) pod adresem, gdzie jest określone źródło ciepła, zasilane określonym paliwem stałym.

Zdaniem organu, zasadą jest, że jeżeli pod jednym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe to przysługuje jeden dodatek węglowy, lecz dla wszystkich zamieszkujących pod tym adresem. Wypłacany jest temu wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy, a pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 3a i 3b u.d.w.).

Kolegium podkreśliło, że odstępstwa od tej zasady ujęte zostały w ust. 3c, ust. 3d art. 2 u.d.w. przy czym wyjątki należy interpretować ściśle. Skoro w u.d.w. wprowadzono warunek, zgodnie z którym dodatek może zostać przyznany, o ile w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, to wykładnia pomijająca ten fragment pozbawia normę prawną istotnego znaczenia.

W ocenie organu odwoławczego należy rozważyć dwa zagadnienia, po pierwsze odrębność lokalu i po drugie brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania do dnia 30 listopada 2022 r. Istotne jest zatem to, że ustalenie odrębnego adresu musi być prawnie dopuszczalne, a wnioskodawca dąży do jego uzyskania, natomiast brak tego adresu jest jedynie stanem przejściowym. Wprowadzenie sformułowania "do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu" wskazuje, że konieczne jest, aby zostały rozpoczęte starania o ustalenie odrębnego adresu, które przed powyższą datą - bez winy wnioskodawcy - nie zakończyły się pozytywnie. Jeżeli bowiem żadne postępowanie nie zostało wszczęte, nie można zweryfikować wskazanej przesłanki.

Tym samym, według Kolegium, wyjątek przewidziany w art. 2 ust. 3c u.d.w. będzie miał zastosowanie tylko wtedy, gdy ustanowiono odrębny lokal, czyli odrębną nieruchomość. Termin ten powinien być rozumiany jako odrębna własność samodzielnego lokalu. Determinujące znaczenie ma bowiem samodzielny byt takiego lokalu, w oderwaniu od budynku jako całości. Przepis w takim rozumieniu koreluje z ogólną zasadą, że dla jednego adresu przysługuje jeden dodatek i uzupełnia ją w ten sposób, aby niespełnienie wymagań formalnych przed terminem wskazanym w ustawie nie ograniczyło dostępu do wskazanego dodatku. Niedopuszczalna jest taka wykładnia, która pozwalałaby organowi na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, w celu ustalenia samodzielności lokalu.

W ocenie organu II instancji wydzielenie lokalu jako odrębnej nieruchomości jest niezbędne do ustanowienia dla danego lokalu prawa odrębnej własności i jego wpisu do księgi wieczystej. Nie jest możliwe nadanie odrębnego adresu lokalowi, który nie stanowi odrębnej nieruchomości tj. nie został wyodrębniony w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048, dalej jako: u.w.l.). Odrębność lokalu nie może zatem być rozumiana wyłącznie funkcjonalnie, gdyż nie pozostaje to w zgodzie z celami ustawy i zasadą przyznawania jednego dodatku węglowego dla jednego adresu.

Omawiany art. 2 ust. 3c ustawy, według Kolegium, należy rozumieć w ten sposób, że proces zmierzający do nadania odrębnego adresu, dopuszczając uprawdopodobnienie braku możliwości ustalenia we wskazanym terminie odrębnego adresu w postaci złożenia w tym zakresie stosownego oświadczenia strony wnioskującej, powinien być na tyle zaawansowany, że jego ustanowienie nie wzbudza istotnych wątpliwości, jest zasadniczo formalnością, której nie można było dopełnić przed datą zakreśloną w ustawie.

Organ odwoławczy przyjął, że odwołująca się nie przedsiębrała żadnych starań w celu ustalenia odrębnego adresu dla każdego z ewentualnych gospodarstw domowych zarówno przed 30 listopada 2022 r., jak i po 30 listopada 2022 r. tym samym nie można przyjąć w przedmiotowej sprawie, że niemożność ustalenia adresu była jedynie ograniczona czasowo (do 30 listopada 2022 r.) i istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że nastąpi to po wskazanej w ustawie dacie, bo jeżeli strona nie podjęła żadnych czynności w celu ustalenie odrębnego lokalu (adresu), nie można zweryfikować warunku określonego w art. 2 ust. 3c u.d.w., a to przesądza o odmowie przyznania dodatku węglowego.

Końcowo organ II instancji stwierdził, że postępowanie o przyznanie dodatku węglowego jest postępowaniem wnioskowym, a na stronę nałożono szereg obowiązków (np. z art. 2 ust 3c u.d.w.). W przypadku, gdy strona nie podejmuje żadnej inicjatywny by uczynić zadość warunkom przyznania dodatku węglowego, to organy administracji nie mogą postąpić inaczej, niż odmówić wnioskowanego świadczenia.

H. D. złożyła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organy administracyjne obu instancji. Oprócz powtórzenia argumentacji odwołania nadmieniła, że art. 2 ust. 3a-5d u.d.w. daje możliwość przyznania dodatku węglowego, gdy w terminie do 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem w odrębnych lokalach. Przepis nie nakazuje podjęcia przez stronę działań w celu wyodrębnienia lokalu. Ponadto wskazała, że uzyskała informację od osób trzecich ze społeczności lokalnej, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w analogicznych przypadkach do jej sytuacji orzekało odmiennie, niż w zaskarżonej decyzji, przyznając dodatek węglowy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na skutek złożenia zgodnych wniosków stron w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:

Kontrola przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają wymogom prawa.

Zbadania w niniejszej sprawie, pod względem legalności, wymaga odmowa przyznania skarżącej dodatku węglowego przez orzekające organy z uwagi na to, że nie wykazała ona aby w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. podjęła czynności zmierzające do ustalenia odrębnego adresu dla jej gospodarstwa domowego wobec czego – zdaniem organów - w sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia w trybie art. 2 ust. 3d u.d.w.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie

w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada

2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Wnioski o wypłatę dodatku węglowego złożone po dniu 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 9 i ust. 10).

Stosownie do art. 2 ust. 15 u.d.w., wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.

W myśl art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.

W sytuacji wystąpienia większej liczby gospodarstw domowych pod danym adresem ustawodawca przewidział następujące rozwiązania prawne.

W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art. 2 ust. 3a u.d.w.).

W sytuacji gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 3b u.w.l.).

W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła ( art. 2 ust. 3c u.w.l.).

W sytuacji, o której mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji (art. 2 ust. 3d u.w.l.).

W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (art. 2 ust. 3e u.w.l.).

Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, w którym ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15c i 15d ustawy).

Rozpoznając sprawę z wniosku o dodatek węglowy organ związany jest również zasadami ogólnymi postępowania dowodowego opisanymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ winien zatem w toku postępowania stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 § 1 k.p.a.). Organ winien ponadto działać w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), a także należycie i wyczerpującego informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Wreszcie zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Zdaniem Sądu moc wskazanych powyżej obowiązujących przepisów prawa uzasadnia uznanie, że stanowiska przyjęte w niniejszej sprawie zarówno przez organ I jak i II instancji, stoją w sprzeczności z celem ustawodawcy oraz zasadami postępowania administracyjnego obowiązującymi organy w sprawie przyznania dodatku węglowego i nie mogą zostać zaakceptowane.

Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca złożyła wniosek o wypłatę dodatku węglowego w dniu 23 września 2022 r. Pismem z dnia 24 listopada 2022 r., doręczonym w dniu następnym, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, Burmistrz wezwał stronę do wyjaśnień na podstawie art. 50 k.p.a. Ponadto w toku postępowania administracyjnego przeprowadzono wywiad środowiskowy podpisany przez stronę w dniu 2 grudnia 2022 r, a następnie złożony i podpisany przez pracownika w siedzibie organu w dniu 5 grudnia 2022 r. Z ustaleń wywiadu wynika m.in., co nie jest objęte sporem, że dom w miejscowości S. wskazany przez stronę we wniosku o dodatek węglowy, składa się z dwóch lokali w których prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe tj. odwołującej się oraz jej siostry. W budynku są dwa fizycznie wyodrębnione lokale z indywidualnym wejściem od wspólnego korytarza. Mieszkanie wnioskodawczyni, to całkowicie odrębny lokal wraz z kuchnią, łazienką i ubikacją.

Nie jest również objęty sporem fakt złożenia przez stronę (obok oddzielnej deklaracji drugiego gospodarstwa domowego pod tym adresem), w dniu 21 stycznia 2022 r., do właściwego urzędu miejskiego, (wprowadzonej do właściwego systemu teleinformatycznego w dniu 23 lutego 2022 r.), deklaracji w zakresie źródeł ciepła i spalania paliw (dalej również jako: "deklaracji CEEB"). Jak i nie budzi wątpliwości źródło ogrzewania istniejące w budynku, w którym znajduje się lokal zamieszkiwany przez skarżącą.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy nieprawidłowo zinterpretowały przepisy ustawy o dodatku węglowym, co skutkowało również uchybieniem zasadom prowadzenia postępowania administracyjnego. Oceniając prowadzone postępowanie administracyjne, w sposób wynikający z przedłożonych akt sprawy, należało uznać, że organy naruszyły zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i informowania strony, określone w art. 8 i art. 9 k.p.a., jak i przepis art. 79a k.p.a.

Należy też zauważyć, że orzekające organy wadliwie oceniły kwestię możliwości zastosowania w stanie faktycznym sprawy wyjątków zawartych w art. 2 ust. 3b i ust. 3c u.d.w. Kluczowa, zdaniem Sądu, dla wyniku postępowania jest treść wezwania z dnia 24 listopada 2022 r. do złożenia wyjaśnień "w związku z art. 3c i 3d ustawy", które dotyczyło odpowiedzi strony na pytanie: "czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zamieszkuje w jednym lokalu mieszkalnym razem z gospodarstwem dla którego przyznany został dodatek węglowy, czy zajmuje odrębny lokal pod tym samym adresem, dla którego możliwe jest ustalenie odrębnego adresu".

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że w opisywanej korespondencji organ nie sformułował w sposób jasny i zrozumiały dla strony wezwania do złożenia oświadczenia czy podjęła ona kroki w celu ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., ani terminu, w którym ma udzielić wyjaśnień. Owo pismo zawierało wezwanie do podania wyniku postępowania administracyjnego o nadanie odrębnego adresu, które w świetle daty wynikającej z art. 2 ust. 3c u.w.l. oraz mając na uwadze chociażby terminy o których mowa w art. 35 § 3 k.p.a., nie mogło się zakończyć przed dniem 30 listopada 2023 r. Oceny Sądu nie zmienia podanie pod wezwaniem brzmienia omawianych przepisów - drobnym drukiem poniżej podpisu złożonego w imieniu organu.

Ponadto treść wezwania wskazuje, że organ domagał się od strony także takich informacji, które powinien znać z urzędu, skoro przyznał już pod wskazany adres dodatek węglowy, rozpatrując wniosek złożony dnia 7 września 2022 r.

Z uwagi na takie działania organu I instancji, skarżąca w istocie została pozbawiona możliwości podjęcia jakichkolwiek rzeczywistych i skutecznych działań zmierzających do ustalenia "odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach". Zważywszy chociażby na wspomniane wcześniej niejasne brzmienie wezwania do wyjaśnień z dnia 24 listopada 2022 r., jak i okoliczność, że wywiad środowiskowy u wnioskodawczyni został przeprowadzony dopiero w dniu 2 grudnia 2022 r.(a zatem po wskazanym w cytowanym wyżej przepisie terminie "do 30 listopada 2022 r.) nie budzi wątpliwości, że strona pozbawiona została realnej możliwości "zainicjowania" stosownych działań w omawianym zakresie. Powyższej oceny nie zmienia treść zawartego w wywiadzie zapisu - w części "notatka pracownika przeprowadzającego wywiad", wskazująca, że strona "nie będzie występować na drogę urzędową o wydzielenie odrębności lokalu, nadanie odrębnej numeracji". Zapis ten został zamieszczony już pod częścią wywiadu podpisaną przez wnioskodawczynię i jest jedynie relacją pracownika przeprowadzającego wywiad, przy czym nie sposób stwierdzić jak brzmiała wypowiedz strony stanowiąca podstawę tego zapisu.

Organ I instancji nie potraktował przy tym z należytą uwagą okoliczności istnienia dwóch deklaracji CEEB i pozostawił wniosek strony bez rozpoznania, pomimo przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w toku którego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych.

W konsekwencji Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że "odwołująca się nie poczyniła żadnych starań w celu ustalenia odrębnego adresu dla każdego z ewentualnych gospodarstw domowych zarówno przed 30 listopada 2022 r., jak i po 30 listopada 2022 r. tym samym nie można przyjąć w przedmiotowej sprawie, że niemożność ustalenia adresu była jedynie ograniczona czasowo (do 30 listopada 2022 r.) i istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że nastąpi to po wskazanej w ustawie dacie, bo jeżeli strona nie podjęła żadnych czynności w celu ustalenie odrębnego lokalu (adresu), nie można zweryfikować warunku określonego w art. 2 ust. 3c u.d.w., a to przesądza o odmowie przyznania dodatku węglowego".

Zaprezentowana przez Kolegium wykładnia przepisu art. 2 ust. 3c u.d.w., pomija przebieg zdarzeń i zakłada, że strona mogła i powinna była w odpowiedzi na wezwanie organu złożyć oświadczenie co do niemożności ustalenia do dnia 30 listopada 2022 r. "odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach". Wynik hipotetycznie rozważanego postępowania administracyjnego, z pominięciem literalnego brzmienia omawianego uregulowania, nie może być podstawą do odmowy przyznania dodatku węglowego w rozpoznawanej sprawie.

Przy tym nie znajduje też potwierdzenia w treści wywiadu środowiskowego twierdzenie Kolegium, że rodzina odwołującej się "nie podejmowała kroków zmierzających do wyodrębnienia lokali", które wadliwie posłużyło jako jedna z podstaw do przyjęcia oceny prawnej przemawiającej za utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że wykładnia przepisów art. 2 u.d.w. musi uwzględniać specyfikę stanu faktycznego sprawy oraz że ustawodawca rozróżnił sytuacje przyznawania dodatku węglowego na jeden adres miejsca zamieszkania (art. 2 ust. 3a i ust. 3b u.d.w.) od sytuacji przyznawania tego dodatku na jeden lokal ( art. art. 2 ust. 3d i ust. 3e u.d.w.).

Ponadto, należy odnotować, że zgodnie z poglądem prawnym Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2920/16, dostępny, jak i wszystkie pozostałe orzeczenia, w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca. Wykładnia funkcjonalna w zakresie definicji odrębnego lokalu została powszechnie przyjęta w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dlatego też błędne jest twierdzenie Kolegium, że "odrębność lokalu nie może być rozumiana wyłącznie funkcjonalnie, gdyż nie koreluje to z intencją ustawodawcy i zasadą przyznawania jednego dodatku węglowego na jeden adres".

W orzecznictwie podkreśla się, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 210/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r., II SA/Gl 474/23). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1213/23). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyżej zaprezentowane poglądy prawne.

W tym miejscu podkreślić należy również, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie jest konieczne podejmowanie jakichkolwiek formalnych kroków przez osobę wnioskująca o dodatek węglowy prowadzących do wyodrębnienia własności lokalu lub ustalenia odrębnego adresu lokalu, gdyż ustawodawca nie wprowadził takiego wymogu do ustawy o dodatku węglowym, a tym samym nie wprowadził wymogu udokumentowania przez wnioskodawcę faktu wszczęcia bądź zakończenia odpowiedniej procedury (np. poprzez przedłożenie zaświadczenia o samodzielności lokalu, wniosku o nadanie numeru porządkowego).

Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że spełnienie wskazanej przesłanki może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w związku z art. 2 ust. 3c u.d.w. (por. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 355/23, z dnia 8 maja 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 24/23, z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 653/23, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 438/23, wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 481/23, wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 673/23, wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 642/23).

Zgodnie z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu, również ww. przepisy zostały naruszone przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy, który zaakceptował rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji. Uchybienia w prowadzonym postępowaniu dowodowym mogły mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyły ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia wniosku skarżącej inicjującego postępowanie administracyjne.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazania co do dalszego postępowania wynikające z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego, jeśli nie wyjdą na jaw nowe okoliczności, powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 3c i ust. 3d ustawy o dodatku węglowym.