Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1229/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10 a ust. 1, art. 10 b ust. 1, art. 10 c ust. 1, art. 26 ust. 2, art. 26 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
article: art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 254/20 w sprawie ze skargi R.L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 3 marca 2020 r. nr 0401-IOA.48.5.2020 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od R.L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy 900 (słownie: dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

UZSADNIENIE

I.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 28 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 254/20, oddalił skargę R. L. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (dalej: organ) z 3 marca 2020 r., nr 0401-IOA.48.5.2020, w przedmiocie nałożenia na R. L., jako przewoźnika w rozumieniu ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm., dalej: ustawa SENT) - karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, za przewożenie w dniu 26 czerwca 2019 r. bez włączonego lokalizatora pojazdu oleju napędowego o pozycji CN 2710 w ilości 30.000 litrów. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

II.

Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit a) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, a tym samym brak jego zastosowania, a zastosowanie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, 122, 180, 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej (dalej: O.p.) w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT poprzez niewłaściwe wykonanie kontroli legalności decyzji organu administracyjnego, wydanej z naruszeniem przepisów prawa, przez ich wadliwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym braku dalszych ustaleń, co do przyczyn niedziałającego systemu SENT, okresu jego niedziałania, w tym nieprzeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego w postaci: dowodu z przesłuchania strony oraz świadków [...] i [...], a także załączonych do odwołania dokumentów potwierdzających legalność przewożonego towaru wraz z czasookresem transportu do momentu kontroli, a w konsekwencji nieprzeprowadzenie postępowania w sposób wyczerpujący, prawidłowy, z poszanowaniem wszelkich zasad wynikający z przepisów Ordynacji podatkowej, a przeprowadzenie postępowania bez uwzględnienia interesów i wyjaśnień podatnika (odmowa przeprowadzenia dowodów) oraz z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej poprzez nieustalenie stanu faktycznego zgodnego ze stanem rzeczywistym i naruszeniem zasady "in dubio contra fiscum" gdzie uniemożliwiono stronie skarżącej przeprowadzenia dodatkowych dowodów, które w ocenie strony mogły być istotne dla sprawy, a w szczególności które mogły wskazać istotne przesłanki przyczyn takiego, a nie innego korzystania i uruchomienia lokalizatorów w pojeździe, a także wykazania braku zawinienia kierującego pojazdem, który został wprowadzony w błąd przez funkcjonariuszy kontrolnych, a w konsekwencji przerzucenie na stronę postępowania nieprawidłowego działania organów państwa,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. art. 26 ust. 5 ustawy oraz w zw. z art. 10 a ust. 1 i art. 10 b ust. 1 i art. 10 c ust. 1 oraz w zw. z art. 26 ust. 2 a ustawy SENT poprzez dokonanie błędnej wykładni wskazanych przepisów i uznanie, że na gruncie przedmiotowego niepełnego i wadliwie ustalonego stanu faktycznego uzasadnione jest wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji w zakresie nałożenia kary w kwocie 10.000 zł, w sytuacji m.in. nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego uzupełniającego w postaci dowodu z przesłuchania strony oraz świadków, które to w ocenie strony jest konieczne do prawidłowej oceny stanu faktycznego w sprawie, a także nieuwzględnienia przez organ celu stosowania przepisu i czasookresu trwania przejazdu pojazdu od momentu wydania towaru do momentu przeprowadzenia podróży, (w tym możliwości i dopuszczalności jazdy z wadliwym systemem do 1 godziny czasu), a więc ewentualnej możliwości zastosowania przez kontrolujących art. 10 c ust. 1 ustawy (przy uwzględnieniu jednak, iż przewoźnik, kierowca miał uruchomione dwa lokalizatory - wadliwie działający oraz prawidłowo działający, ale niezgłoszony), co pozwala na postawienie tezy, iż działanie przewoźnika jak i kierowcy nie miało na celu uszczuplenia podatkowego Skarbu Państwa, czy też dokonywania czynności zabronionych prawem (np. przewóz towarów nieobjętych akcyzą), a w konsekwencji dokonanie oceny stosowania przepisów art. 10 a ust. 1 w/w ustawy w sposób restrykcyjny bez uwzględnienia okoliczności sprawy i możliwości zastosowania art. 22 ust. 2 a , ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 1, 2, 5 ustawy SENT i możliwości odstąpienia od obciążania grzywną przewoźnika w sytuacji kiedy zachodzą przesłanki wynikające z ustawy, gdzie przewoźnik obsługiwał transport legalny z opłaconą akcyzą, zgłoszony zgodnie z wymogami, nie będąc podmiotem z szarej strefy, a więc nie stanowiącym w żadnym zakresie podmiotu nieuczciwego, a także bez uwzględnienia działania funkcjonariuszy którzy dokonali kontroli w ciągu 24 minut przejazdu od odebrania towaru, jako działania nie mającego charakteru walki z tzw. "szarą strefą", a tylko i wyłącznie służącemu celowi fiskalno-represyjny, w szczególności, iż przewoźnik dokonywał transportu legalnego towaru, co powoduje, że został przedłożony cel publiczny nad cel jednostki, co stanowi jest jawnym naruszeniem podstawowych zasad prowadzenia spraw.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący przedstawił argumenty na poparcie wniesionych zarzutów.

III.

Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

IV.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

W rozpoznawanej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. tj. na naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony prawidłowo.

Istota sporu dotyczy oceny zgodności z prawem wyroku Sądu, który za zgodne z prawem uznał rozstrzygnięcie organu o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT, z powodu niezapewnienia wymaganego przepisami art. 10a ust. 1 ustawy SENT przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu przewożącego paliwo objęte zgłoszeniem, co było następstwem rozpoczęcia przewozu bez dopełnienia obowiązku włączenia geolokalizatora.

W ramach zarzutów procesowych skarżący kasacyjnie zakwestionował zgodność z prawem postępowania, które doprowadziło do rozstrzygnięcia o nałożeniu kary. Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi nieprawidłową kontrolę legalności decyzji organu administracyjnego, wydanej z naruszeniem przepisów art. 121 § 1, 122, 180, 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT (punkt 1 petitum skargi kasacyjnej).

Przepisy wskazane przez skarżącego kasacyjnie regulują podstawowe zasady postępowania. Zgodnie z art. 121 §1 O.p. postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Z kolei art. 187 § 1 O.p. przewiduje, że organ jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis ten stanowi gwarancję realizacji naczelnej zasady postępowania - zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 O.p. i zarazem wyznacza granicę obowiązków organu w tym postępowaniu. Jego realizacji służy m. in. art. 180 § 1 i stanowiący jego uzupełnienie art. 181 O.p., z których wynika, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zebrane według powyższych reguł dowody organ podatkowy ocenia w kontekście całokształtu zebranego materiału dowodowego, pod kątem ustalenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 O.p.).

Z uregulowania tego wynika zatem, że organ, na którym ciąży z mocy ustawy obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy, musi czuwać, jako dysponent tego postępowania, aby prowadzone przez niego postępowanie doprowadziło do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Dlatego przeprowadzane postępowanie dowodowe musi mieć przymiot istotności i kompletności, co nie oznacza, że organ jest zobowiązany prowadzić postępowanie dowodowe w sposób nieograniczony. Postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a odmienna od oczekiwań strony ocena dowodów nie musi automatycznie oznaczać naruszenia reguł postępowania dowodowego, w tym zasady legalności i zasady zaufania do organów.

W ocenie NSA nie są zasadne zarzuty naruszenia w niniejszej sprawie powyżej wskazanych zasad. Organy obu instancji prowadziły bowiem postępowanie zgodnie z zasadą zaufania do organów zawartą w art. 121 O.p., zaś stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej określoną w art. 122 tej ustawy. Z ustawy SENT wynika, że przewoźnik powinien zapewnić przekazywanie danych geolokalizacyjnych środka transportu przez całą trasę przewozu. Okoliczności faktyczne istotne dla sprawy sprowadzają się zatem do kwestii nieprzekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu przewożącego objęte zgłoszeniem paliwo, co było następstwem rozpoczęcia przewozu bez dopełnienia obowiązku włączenia geolokalizatora. Dla prawidłowego wypełnienia tego obowiązku, tj. zgodnego z prawem przesyłania danych, muszą być spełnione łącznie dwa warunki: przewoźnik musi podać nr GPS tego lokalizatora, aby był on identyfikowalny i geolokalizator musi być włączony. Zatem system lokalizacyjny wykazany w zgłoszeniu SENT winien być włączony i przekazywać informacje o położeniu pojazdu do rejestru SENT.

Tymczasem w wyniku kontroli zgłoszenia przewozu objętego zgłoszeniem SENT o numerze [...], stwierdzono brak włączonego geolokalizatora. Tym samym przewoźnik nie zapewnił na całej trasie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu przewożącego towar podlegający obowiązkowi zgłaszania w systemie SENT. Zgłoszony lokalizator w telefonie kierowcy nie był przed rozpoczęciem przewozu w ogóle włączony, a sygnał o aktualnym położeniu pojazdu pojawił się dopiero po jego uruchomieniu na polecenie funkcjonariuszy przeprowadzających kontrolę. O godz. 8:08 w dniu kontroli, geolokalizator GPS nr [...] wykazany w zgłoszeniu nr [...], wskazywał na położenie pojazdu w okolicach Szubina w dacie 23 kwietnia 2019 r., godz. 16:14, a nie położenie w miejscu i dacie kontroli, tj. miejscowość Krężkowo, 26 czerwca 2019r., godz. 8:08. Kierowca uruchomił geolokalizator dopiero na polecenie funkcjonariuszy, po czym kontrolowany pojazd zaczął być widoczny w systemie od godz. 8:18, co dowodzi, że w dniu kontroli rejestr SENT był dostępny. Z kolei inny lokalizator znajdujący się w pojeździe (w telefonie kierowcy) nie przekazywał danych do systemu SENT, ponieważ nie został podany w zgłoszeniu nr [...].

Powyższe ustalenia, dowodzą zdaniem NSA, że organy podjęły wszelkie niezbędne działania dla wyjaśnienia tego stanu faktycznego i załatwienia sprawy w zakresie, jaki pozwalał na jego ocenę i wydanie rozstrzygnięcia. Ocena dowodów, jakiej dokonał organ odwoławczy, nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzystała z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p. To że doszło do odmiennej od oczekiwań skarżącego oceny dowodów, w tym w szczególności faktu "legalności" przewozu z uwagi na jego uprzednie zgłoszenie oraz posiadania przez kierowcę drugiego lokalizatora nieobjętego zgłoszeniem, nie oznacza naruszenia reguł postępowania dowodowego.

Nie doszło do naruszenia art. 121 § 1 O.p., gdyż skarżącego informowano o przebiegu postępowania, dano mu możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w obu instancjach. W oparciu o prawidłowo zebrany w tej sprawie materiał dowodowy, wskazujący w sposób nie budzący wątpliwości, że nie rejestrowano przewozu objętego zgłoszeniem paliwa przy pomocy zgłoszonego geolokalizatora, zasadny był wniosek przyjęty w tej sprawie, że doszło do naruszenia przewidzianego ustawą SENT obowiązku. Skarżący nie zarzuca zresztą, że to ustalenie nie było prawidłowe, nie kwestionuje bowiem, że taki fakt miał miejsce.

Podkreślenia wymaga, że skarżący nie sformułował żadnych konkretnych zarzutów wobec sposobu przeprowadzenia kontroli przejazdu, ani stwierdzonego w jej wyniku nierejestrowania przejazdu zgłoszonym geolokalizatorem. Nie podważa wiarygodności tych ustaleń, w tym w szczególności faktu, że właściwy (uprzednio zgłoszony organowi) geolokalizator był sprawny, ale nie został włączony. Nie jest podważany fakt, że w trakcie kontroli funkcjonariusze to stwierdzili poprzez włączenie go i sprawdzenie poprawności działania. Okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, nie są zatem podważane.

Wobec zatem niespornego stanu faktycznego w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nie było podstaw do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego na okoliczności wskazane w skardze kasacyjnej, tj. w celu ustalenia przyczyn i okresu niedziałania systemu SENT i przesłanek "takiego a nie innego korzystania i uruchomienia lokalizatorów w pojeździe, a także wykazania braku zawinienia kierującego pojazdem, który został wprowadzony w błąd przez funkcjonariuszy kontrolnych". Nie ma więc racji skarżący zarzucając, że w tej sprawie "zaniechano zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego" i w efekcie niedokładnie wyjaśniono stan faktyczny sprawy. Skarżący nie wykazał, by w tej sprawie konieczne było dodatkowe postępowanie wyjaśniające, i że konieczne w tej sprawie było prowadzenie "dalszych ustaleń co do przyczyn niedziałającego systemu SENT, okresu jego niedziałania, w tym nieprzeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego w postaci: dowodu z przesłuchania strony oraz świadków [..] i [...], a także załączonych do odwołania dokumentów potwierdzających legalność przewożonego towaru wraz z czasookresem transportu do momentu kontroli".

Podkreślenia wymaga, że wyrażona w art. 122 i art. 187 O.p. zasada prawdy obiektywnej, do której odwołuje się skarżący kasacyjnie, oznacza obowiązek podejmowania przez organ wszelkich niezbędnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Nie oznacza ona jednak obciążania organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania i przeprowadzania dowodów, zwłaszcza gdyby miały być - tak jak w tym przypadku - prowadzone dla ustalenia okoliczności niemających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Granice obowiązków dowodowych organu wyznacza dokonana przez organ ocena o kompletności materiału dowodowego niezbędnego dla rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadzona z uwzględnieniem oceny wszystkich dowodów w ich funkcjonalnym powiązaniu, zgodnie z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Okoliczności zaś wskazywane przez skarżącego kasacyjnie poza te granice wykraczają. Skoro bowiem odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny, bez znaczenia pozostaje kwestia winy kierującego pojazdem i powodów "takiego a nie innego korzystania i uruchomienia lokalizatorów w pojeździe", "legalności przewożonego towaru wraz z czasookresem transportu do momentu kontroli" oraz "przyczyn niedziałającego systemu SENT, okresu jego niedziałania". W świetle ustaleń faktycznych poczynionych w tej sprawie nie budzi wątpliwości, że do czasu uwidocznienia pojazdu w systemie SENT, co nastąpiło dopiero w trakcie kontroli, na skutek polecenia funkcjonariuszy włączenia lokalizatora, pojazd nie był widoczny w systemie SENT, a więc ustawowy obowiązek nie był realizowany. Potwierdzenie tych, niekwestionowanych zresztą przez skarżącego okoliczności, prawidłowo sporządzonym protokołem kontroli oraz rejestrem o lokalizacji pojazdu powodowało, że nie zachodziła potrzeba dalszego gromadzenia dowodów, zarówno osobowych (z przesłuchania strony i świadków), jak i rzeczowych (z dokumentów zgłoszenia przewozu). Organy nie kwestionowały bowiem w tej sprawie legalności przejazdu w sensie dopełnienia obowiązku uprzedniego zgłoszenia jego wykonywania, a jedynie stwierdziły niewypełnienie obowiązku rejestrowania przejazdu geolokalizatorem, tego zaś faktu skarżący kasacyjnie skutecznie nie podważył.

Nie zasługiwał na uwzględnienie także argument skarżącego dotyczący naruszenia zasady "in dubio contra fiscum". Jest ona jedną z najważniejszych dyrektyw wykładni prawa, ale ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy w sprawie pozostają niewyjaśnione wątpliwości. Tych zaś w niniejszej sprawie nie było. Zasada ta nie może zaś być interpretowana i wykorzystywana przez stronę w celu uniknięcia ciążącej na niej odpowiedzialności administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że organy respektując zasady postępowania, w tym zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę swobodnej oceny dowodów, dokonały prawidłowej, wszechstronnej oceny wiarygodności i mocy dowodowej poszczególnych dowodów, na których oparły swoją decyzję. To, że ocena ta jest dla skarżącego niekorzystna, nie jest równoznaczne z naruszeniem jakiegokolwiek przepisu proceduralnego. Całokształt postępowania wskazuje, że było ono prowadzone prawidłowo, w sposób budzący zaufanie do organów. Skarżący miał zapewniony aktywny udział w prowadzonym postepowaniu, miał możliwość składania wyjaśnień i dowodów oraz skorzystania z prawa wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Uznać zatem należy, że w tej sprawie nie doszło do naruszenia zasad proceduralnych wskazanych w wymienionych w skardze kasacyjnej przepisach. Z uwagi na powyższe niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit a) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi przez Sąd pierwszej instancji, a tym samym brak jego zastosowania, a zastosowanie art. 151 p.p.s.a. Na marginesie zwrócenia uwagi wymaga, że przywołany w skardze kasacyjnej w kontekście zarzutu procesowego art. 145 § 1 pkt. 1 lit a) p.p.s.a. dotyczy naruszeń materialnych, a nie procesowych.

Nie jest też zasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (punkt 2 petitum skargi kasacyjnej).

Z treści tego zarzutu i jego uzasadnienia wnika, że skarżący kasacyjnie zarzuca wadliwą wykładnię przez Sąd art. 26 ust. 5 ustawy SENT oraz w zw. z art. 10 a ust. 1 i art. 10 b ust. 1 i art. 10 c ust. 1 oraz w zw. z art. 26 ust. 2 a ustawy SENT poprzez dokonanie ich błędnej wykładni. Nie wskazano jednak na czym polegała błędna wykładnia tych przepisów, ani tego, jaka zdaniem skarżącego kasacyjnie jest treść zawartych w nich norm po przeprowadzeniu ich prawidłowej wykładni. Nadto wskazać należy, że art. 26 ustawy SENT nie ma jednostki redakcyjnej oznaczonej jako "ust. 2a".

Podkreślenia wymaga, że skarga kasacyjna jest szczególnym pismem procesowym, tj. wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które dla swej skuteczności musi spełniać rygorystyczne wymogi formalne. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzuty są usprawiedliwione. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wskazania konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, co w przypadku naruszenia prawa materialnego może polegać na błędnej jego wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Rozpoznawany zarzut tych wymogów nie spełnia. Wskazane przez skarżącego kasacyjnie okoliczności uzasadniające zarzut błędnej wykładni wymienionych przepisów sugerują raczej, że skarżący zmierza do podważenia poglądu Sądu o tym, czy w stanie faktycznym tej sprawy prawidłowo ustalono podstawę do nałożenia na skarżącego sankcji "z powodu nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego uzupełniającego". To zaś mogłoby być podniesione w ramach zarzutu naruszenia procesowych, a nie materialnoprawnych. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych powyżej regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie zarzutów stawianych w ramach podstaw z art. 174 p.p.s.a. nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych – poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej – wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, będąc uprawnionym wyłącznie do weryfikacji zarzutów sformułowanych przez skarżącego kasacyjnie. Wada konstrukcyjna analizowanego zarzutu kasacyjnego powoduje zatem, że nie mógł on zostać uwzględniony przez NSA.

Nie zasługiwał na uwzględnienie także podniesiony w ramach podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzut naruszenia art. 10c ust. 1 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i poprzez zastosowanie restrykcyjne art. 10a ust. 1 ustawy SENT, bez uwzględnienia możliwości zastosowania art. 22 ust. 2a, ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy SENT (punkt 2 in fine petitum skargi kasacyjnej).

Przepis art. 10c ust. 1 ustawy SENT przewiduje, że w przypadku stwierdzenia trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, kierujący, o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. a, jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Nie ma racji skarżący kasacyjnie twierdząc, że przepis ten powinien być w tej sprawie zastosowany. Trafnie bowiem uznał Sąd, że art. 10c ust. 1 dotyczy innej sytuacji niż występująca w tej sprawie. W tej sprawie skarżący kasacyjnie nie kwestionuje bowiem ustalonego faktu, że kierowca nie włączył sprawnego geolokalizatora. Nie zachodziła zatem sytuacja przewidziana w art. 10c ust. 1, to znaczy że kierowca pomimo niesprawności lokalizatora nie zatrzymał się przez ponad godzinę na najbliższym parkingu. Bezspornie ustalono, że w dniu kontroli rejestr SENT był dostępny, zgłoszony geolokalizator był też sprawny, tylko nie został włączony, kierowca uruchomił geolokalizator dopiero na polecenie funkcjonariuszy. Okoliczność, że kontrola była dokonana "zaledwie w ciągu 24 minut od odebrania towaru", nie świadczyła zatem o możliwości zastosowania art. 10c ust.1 ustawy SENT.

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Przepis ten przewiduje, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Stosownie do tego ostatniego przepisu organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Zdaniem NSA w analizowanej sprawie trafnie uznano, że nie można było ocenić stwierdzonych nieprawidłowości jako drobne, nieistotne błędy wobec – jak podnosi skarżący – "legalnego transportu opłaconego akcyzą, niedziałającego w szarej strefie". O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydują kryteria zobiektywizowane, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. W tej sprawie brak zaś było podstaw do odstąpienia od nałożenia na skarżącego kary pieniężnej. Dokonana przez organ i zaakceptowana przez Sąd ocena sytuacji osobistej, majątkowej i ekonomicznej skarżącego potwierdziła nieistnienie po jego stronie "ważnego interesu strony", tj. szczególnych powodów, w konsekwencji których żądanie pełnej i terminowej zapłaty kary może zachwiać podstawami jego egzystencji i osób od niego zależnych. Skarżący nie wykazał, by jednorazowe wywiązanie się z ciążącego obowiązku zapłaty kary pieniężnej nałożonej zaskarżoną decyzją nie leżało w jego możliwościach finansowych i zagroziło jego płynności finansowej.

Odstąpienie w takich okolicznościach od wymierzenia kary pieniężnej nie byłoby też uzasadnione z powodu interesu publicznego. Wskazywana przez skarżącego okoliczność dokonywania "legalnego" obrotu paliwem, to znaczy uprzedniego jego prawidłowego zgłoszenia, nie oznacza automatycznie wystąpienia przesłanki interesu publicznego przemawiającego za odstąpieniem od nałożenia kary. Prowadziłoby to bowiem do nietrafnego wniosku, że zawsze gdy wykazany jest obrót "legalny" w znaczeniu uprzedniego jego zgłoszenia, to kara automatycznie nie może stosowana, pomimo niedopełnienia obowiązków z ustawy SENT. Oznaczałoby to bowiem, że przepisy sankcyjne ustawy o SENT dotyczące wymogów związanych z samym przewozem (po jego zgłoszeniu) stałyby się martwe.

Stwierdzenie niedopełnienia obowiązków z art. 10a ust. 1 ustawy SENT zobowiązuje organ do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Organ nie działa tu w ramach uznania administracyjnego, nie ma prawa do miarkowania wysokości kary. W tej sprawie nie zaszły też przesłanki do odstąpienia od jej nałożenia.

Wobec powyższego, ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej były niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 900 złotych stanowi zwrot kosztów sporządzenia i wniesienia w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną przez pełnomocnika organu (por. uchwałę NSA z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12, ONSAiWSA z 2013r., nr 3, poz. 38).