Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 106/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: zobowiązano do wydania aktu lub dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 6
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 119 pkt 4, art. 149 par. 1, 1a, 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Zarządu Międzyzakładowej Organizacji [...] z siedzibą w K. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w O. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 11 stycznia 2023 r. I. zobowiązuje Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w O. do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt organowi, II. stwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] w O. dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w O. na rzecz Międzyzakładowej Organizacji [...] z siedzibą w K. 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zarząd Międzyzakładowej Organizacji Związku Zawodowego O. z siedzibą w K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę z dnia 24 kwietnia 2023r. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 9 im. ppłk. Stanisława Skarżyńskiego w Olkuszu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 11 stycznia 2023 r., którym strona skarżąca wniosła o udostępnienie informacji publicznej w postaci imiennego wykazu wysokości wynagrodzeń wszystkich nauczycieli zatrudnionych w Szkole Podstawowej nr 9 im. ppłk. pilota Stanisława Skarżyńskiego w Olkuszu na stanowisku nauczyciela matematyki za okres miesiąca października, listopada i grudnia 2022 r., z podziałem na wysokość wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatków za wysługę lat, motywacyjnego, z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy, wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i doraźnych zastępstw.

We wniosku jako formę udostępnienia Zarząd wskazał przesłanie wnioskowanej informacji na wskazany adres organizacji związkowej.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zw. z art. 10 Europejskiej Konwencji o ochronie Praw Człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. 1993 Nr 61, poz. 284 ze zm.), art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.), zwanej dalej "u.d.i.p.".

Skarżąca wniosła o: zobowiązanie przez Sąd Dyrektora do wykonania wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi; zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano między innymi, że w odpowiedzi na wniosek z 11 stycznia 2023 r. Dyrektor w piśmie o znaku: SP9/0711/05/23 z dnia 26 stycznia 2023 r. nie udostępnił informacji publicznej zgodnie z wnioskiem Zarządu, informując Zarząd o liczbie nauczycieli realizujących nauczanie przedmiotu matematyki w klasach 4-8, braku zgody tych nauczycieli na udzielanie spersonalizowanych informacji w zakresie wskazanym we wniosku, co mogłoby narazić pracodawcę na odpowiedzialność z tytułu naruszenia przepisów dotyczących ochrony danych osobowych, jak również odpowiedzialność z tytułu naruszenia dóbr osobistych oraz o średnim wynagrodzeniu wszystkich nauczycieli matematyki z podziałem na poszczególne składniki.

W piśmie o znaku: ZM-0142/P-216/2023 z dnia 24 lutego 2023 r. Zarząd, wyczerpując środki zaskarżenia, wniósł do Dyrektora ponaglenie o udostępnienie informacji publicznej. We wniosku wskazał, iż zgodnie z art 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem. Podkreślił przy tym, że niedopuszczalna jest ingerencja w treść wniosku, polegająca na jednostronnej zmianie sposobu i formy udostępnienia. Wskazał też, że organ będący adresatem wniosku o udostępnienie informacji publicznej, we wskazanych w ustawie terminach, powinien podjąć przewidziane prawem działania. Ewentualne ich niepodjęcie lub podjęcie działań nieprawidłowych, niezgodnych z wnioskiem, kwalifikowane jest przez sądy administracyjne jako bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, uznając przy tym, że zachowanie Dyrektora - podmiotu zobowiązanego, polegające na przedstawieniu informacji innej niż ta, na której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też nieadekwatnej do treści wniosku, może być rozważane jako uchybienie wobec regulacji zawartej w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Przytoczył również krajowe orzecznictwo sądów administracyjnych.

W piśmie o znaku: SP9/0711/12/23 z dnia 20 marca 2023 r. Dyrektor powielił informacje o liczbie nauczycieli realizujących nauczanie przedmiotu matematyka oraz braku ich zgody na udzielenie spersonalizowanych informacji w zakresie wskazanym we wniosku. Ponadto przekazał informacje o uzyskanych przychodach czterech nauczycieli matematyki za okres wskazany we wniosku bez podawania ich personaliów - dokonując ich anonimizacji.

Podkreślił też, że we wniosku nie podano żadnego istotnego powodu nabycia informacji publicznej w tym zakresie.

Skarżąca, powołując się na orzecznictwo sądowe wskazała, że wnioskowane informacje posiadają walor informacji publicznej w świetle regulacji u.d.i.p. w przedmiotowej sprawie nie ulega bowiem wątpliwości, iż Dyrektor jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Wobec powyższego, na gruncie omawianej u.d.i.p., Dyrektor zobowiązany był udostępnić informacje zgodnie z wnioskiem Zarządu bądź odmówić ich udostępnienia, jeżeli jego zdaniem stały temu na przeszkodzie przepisy prawa, albo umorzyć postępowanie w przypadkach określonych w art. 14 ust. 2 tej ustawy.

Tymczasem Dyrektor, odpowiadając na przedmiotowy wniosek, nie udzielił skarżącej informacji, o które wnosiła. Przedstawiony stan faktyczny rodzi zatem przekonanie, iż po stronie podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi stan bezczynności, gdyż nie załatwił on sprawy z wniosku skarżącej z dnia 11 stycznia 2023 r. (wpływ do organu 13.01.2023 r.) w żaden przewidziany w ustawie sposób. Z bezczynnością organu mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych z tych czynności, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale nie zakończył go wydaniem decyzji lub podjęciem stosownej czynności.

Z najnowszego orzecznictwa reprezentowanego przez sądy administracyjne wynika, że charakter uprawnień nauczyciela jako członka rady pedagogicznej, organu kolegialnego szkoły/placówki oświatowej w zakresie realizacji jej statutowych zadań dotyczących kształcenia, wychowania i opieki, określonych w art. 70 ustawy Prawo oświatowe wskazuje, że nauczyciel niewątpliwie w sposób istotny oddziałuje na sferę spraw publicznych w systemie oświaty, którego elementem, zgodnie z art. 2 pkt 2a u.P.o.. są szkoły podstawowe. Nie wykonuje zatem jedynie czynności usługowych, które nie mają bezpośredniego związku z merytorycznymi kompetencjami szkoły, a służą jedynie realizacji tych kompetencji. Pozwala to uznać nauczyciela szkoły za osobę wykonująca funkcje publiczna w rozumieniu art. 5 ust. 2 zd. 2 u.d.i.p. Tak stanowią w wyrokach WSA w Gdańsku z 15 stycznia 2020 r. (sygn. II SA/Gd 557/19) oraz z 12 lutego 2020 r. (sygn. II SA/Gd 555/19). Odnotowano to także w wyroku WSA w Lublinie z 7 listopada 2019 r. (sygn. II SAB/Lu 51/19).

Ze wskazanego powyżej orzecznictwa wynika też, że informacja o wynagrodzeniu nauczyciela (osoby fizycznej) ma związek z pełnieniem przez niego funkcji publicznej oraz ze sposobem ustalenia tego wynagrodzenia. Jak uznał bowiem WSA w Gdańsku. Wynagrodzenie to jest przecież rekompensatą za wykonywanie przez osobę pełniącą funkcję publiczną jej obowiązków służbowych. Wykonywanie obowiązków służbowych stanowi zaś pełnienie funkcji publicznej." Sąd zauważył też, że " (...) jakkolwiek wartość związana z transparentnością życia publicznego niewątpliwie nie może prowadzić do całkowitego przekreślenia i zanegowania ochrony związanej z życiem prywatnych osób wykonujących funkcje publiczne, to jednak osoby wykonujące funkcje publiczne z momentem ich podjęcia muszą zaakceptować szerszy zakres ingerencji w sferze ich prywatności, niż w wypadku innych osób."

W orzecznictwie można wskazać przykłady analogicznych spraw, w których sądy administracyjne potwierdzały wskazanego wyżej założenie. Z orzeczeń sądów wynika bowiem wprost, że ujawnienie imienia i nazwiska osób fizycznych pracujących w podmiocie publicznym i pełniących funkcje publiczne związane z realizacją konstytucyjnego prawa obywateli do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, dokonane w zgodzie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 61 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP nie może naruszać postanowień RODO ani przepisów o ochronie danych osobowych i ochronie dóbr osobistych.

Wskazane powyżej orzeczenia sądów potwierdzają też możliwość udostępnienia w niniejszej sprawie danych osobowych i danych o wynagrodzeniu wnioskowanych nauczycieli Szkoły, jako osób pełniących funkcje publiczne, a organ nie może odmówić skarżącemu udostępnienia tych informacji.

Skarżąca podkreśliła, że Dyrektor nie miał też prawa oczekiwać od Zarządu wykonującego prawo do informacji publicznej wykazania interesu prawnego lub faktycznego, gdyż ustawa nie wymaga ich podawania, a co więcej zabrania podmiotowi, do którego został skierowany wniosek domagania się ich ujawnienia.

Biorąc pod uwagę powyższe spostrzeżenia należy podkreślić, iż wnioskowane informacje posiadają walor informacji publicznej w świetle regulacji u.d.i.p. W ocenie Zarządu brak jest zatem podstaw do dokonywania segregowania, czy też utajniania - anonimizacji, informacji o wynagrodzeniach nauczycieli, które to informacje są informacją publiczną w świetle regulacji u.d.i.p.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.: "Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2", " chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek". Z powyższego wynika, iż w przypadku, gdy podmiot nie może udostępnić informacji w terminie ustawowo wskazanym, obowiązany jest powiadomić wnioskodawcę o przyczynach zaniechania, jak również wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy.

Dyrektor, odpowiadając na przedmiotowy wniosek, przesłał informację niezgodną z wnioskiem, dokonał jej utajnienia, przesyłając dokument niekompletny - zanonimizowany, co oznacza, iż informacja de facto nie została udostępniona, a po stronie podmiotu zobowiązanego zachodzi stan bezczynności.

W wyroku z dnia 14 stycznia 2015 r. (sygn. akt IV SAB/Po 81/14) Sąd wskazał: "Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności, (wyroki z dnia 30.07.2014 r. o sygn. II SAB/Gd 82/14, z dnia 13.08.2014 r., o sygn. II SAB/Ol 72/14, z dnia 04.06.2014 r. o sygn. II SAB/Kr 116/14, publ. CBOSA). Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane.

Powyższe kwestie mogą jednakże mieć znaczenie dla kwalifikacji bezczynności, jako posiadającej albo nieposiadającej cech rażącego naruszenia prawa.

Zgodnie z art. 14 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje na wniosek, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem. Mimo to Dyrektor dokonał anonimizacji wnioskowanej informacji, czyli ograniczył dostęp do danych w niej zawartych. Forma udostępnienia ma tu walor szczególnej istotności dla interesu publicznego, gdyż informacja o wysokości środków publicznych przeznaczonych na wynagrodzenia osób pełniących funkcje publiczne stanowi informację publiczną (wyrok NSA z dnia 12 października 2017 r. 537/17 i 5 stycznia 2016 r. I OSK 3042/14), podlega więc społecznej kontroli zasadności ich wydatkowania.

Z orzecznictwa sądów wynika, że wynagrodzenie nauczycieli stanowi informację publiczną, będącą przedmiotem udostępnienia i nie podlega ograniczeniom, a żądane informacje powinny być udostępnione zgodnie z wnioskiem. Organ będący adresatem wniosku o udostępnienie informacji publicznej, we wskazanych w ustawie terminach, powinien podjąć przewidziane prawem działania. Ewentualne ich niepodjęcie lub podjęcie działań nieprawidłowych, niezgodnych z wnioskiem, kwalifikowane jest przez sądy administracyjne jako bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej.

Wnioskiem z dnia 11 stycznia 2023 r. Zarząd wystąpił do Dyrektora szkoły o udostępnienie informacji o wysokości wynagrodzeń nauczycieli zatrudnionych na stanowisku nauczyciela matematyki. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor dwukrotnie nie udostępnił Zarządowi wnioskowanej informacji - brak podstawowych danych w przesyłanych koleino pismach. We wniosku Zarząd wprost i jednoznacznie określił bowiem, że żądanie jego wniosku obejmuje przekazanie informacji publicznej o wysokości pobieranych wynagrodzeń wraz z dodatkami w odniesieniu do poszczególnych, a więc zidentyfikowanych przez wskazanie danych osobowych nauczycieli. Oznacza to, że informacja w zakresie wskazania imienia i nazwiska poszczególnych nauczycieli stanowiła immanentną część wniosku o udzielenie informacji publicznej. Uznać zatem należy, że anonimizując dane osobowe nauczycieli, Dyrektor w tej części nie udostępnił Zarządowi żadnej informacji (por. wyrok WSA w Lublinie z 07.11.2019 r. sygn. II SAB/Lu 51/19).

Takie działanie Dyrektora nie wynika więc z nieznajomości podstawowych przepisów ustawy, które wcześniej zostały mu już przez Zarząd wskazane. Zachowanie to ma na celu świadome przedłużenie postępowania oraz zatajanie informacji i stanowi trwałe utrudnianie dostępu do informacji publicznej, co można rozpatrywać w kontekście art. 23 u.d.i.p. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że występek ten może być popełniony z działania (gdy podjęte są aktywne czynności mające na celu ukrycie informacji) (...) i ma charakter celowy (tzn. sprawca działał lub zaniechał działania w celu nieudostępnienia informacji). P. Szustakiewicz, Zasady usta-wy o dostępie do informacji publicznej. Jurysta, 2002 r.. Nr 1, s. 8.

Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej może być wniesiona w każdym czasie, nie jest zatem ograniczona terminami wskazanymi w ustawie. Nie jest również konieczne uprzednie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, co potwierdził NSA w wyroku z dnia 8 czerwca 2011 r. ( sygn.. akt I OSK 285/11): "W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęty został pogląd, iż wniesienie do sądu administracyjnego skargi w przedmiocie bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależnione od wcześniejszego wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. "

Wobec powyższego, po wyczerpaniu środków zaskarżenia, zdaniem skarżącej, skarga jest uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 9 im. ppłk. pil. St. Skarżyńskiego w Olkuszu wniósł o odrzucenie skargi w całości. W uzasadnieniu stanowiska wskazał, że 13 stycznia 2023 r. do Szkoły Podstawowej nr 9 w Olkuszu wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący imiennego wykazu wysokości wynagrodzeń wszystkich nauczycieli zatrudnionych w Szkole Podstawowej nr 9 w Olkuszu na stanowisku nauczyciela matematyki za okres miesiąca października, listopada i grudnia 2022 r. z podziałem na wysokość wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatków: za wysługę lat, motywacyjnego, z tytułu sprawowania funkcji wychowawców klasy, wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i doraźnych zastępstw.

W dniach 23 i 24 stycznia 2023 r. nauczyciele, których dotyczyło zapytanie, złożyli oświadczenia, że nie wyrażają zgody na udzielenie spersonalizowanych informacji w zakresie wskazanym we wniosku. 26 stycznia 2023 r. organ przesłał wnioskodawcy informację o średnim wynagrodzeniu wszystkich nauczycieli matematyki z podziałem na poszczególne jego składniki. W dniu 7 marca 2023 r. do organu wpłynęło od strony ponaglenie o udostępnienie informacji publicznej na wniosek, w formie zgodnej z wnioskiem. W dniu 20 marca 2023 r. organ przesłał w odpowiedzi na ponaglenie informację o zarobkach nauczycieli matematyki z uwzględnieniem zawartych we wniosku składników. Ze względu na możliwość narażenia pracodawcy na odpowiedzialność z tytułu naruszenia przepisów dotyczących ochrony danych osobowych, jak również odpowiedzialność z tytułu naruszenia prywatności i dóbr osobistych, przekazane informacje nie zawierają personaliów. Biorąc pod uwagę powyższe fakty nie może być mowy o jakiejkolwiek bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej przez organ. W związku z tym skargę na bezczynność organ ocenił jako nieuzasadnioną.

W piśmie z 23 czerwca 2023 r. skarżąca, ustosunkowując się do odpowiedzi Dyrektora Szkoły na skargę, podniosła, że przesyłając Sądowi odpowiedź na skargę organ nie przekazał akt sprawy, do czego był zobowiązany przez ustawodawcę w art. 21 u.d.i.p..

Nadto w piśmie o znaku: ZM-0142/P-216/2023 z dnia 24 lutego 2023 r. Zarząd Międzyzakładowej Organizacji Związku Zawodowego O. przesłał do organu ponaglenie, w którym przedstawił mu konkretne i dogłębne stanowisko w przedmiotowej sprawie, popierając je orzecznictwem sądów administracyjnych. Dyrektor szkoły miał zatem niezbędną wiedzę, aby udostępnić informację publiczną w trybie u.d.i.p., a więc bez żadnych ograniczeń, zgodnie z wnioskiem skarżącej. Z możliwości tej jednak nie skorzystał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Oceniając na wstępie dopuszczalność skargi, podkreślić należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Znajdująca w sprawie zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej, która reguluje w sposób kompleksowy dostęp do tej informacji, nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b p.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnieść należy do bezczynności organu odnośnie do spraw rozpoznawanych w trybie K.p.a. Stosownie zaś do art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. przepisy K.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe oznacza, że nie mają one zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania art. 37 K.p.a.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie była więc dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.

Dalej należy wskazać, że w myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy

w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Jednocześnie należy podkreślić, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a.. Taka sytuacja nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie.

W sytuacji, gdy już w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała, skargę należy oddalić. Taka sytuacja także nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie.

Jeżeli natomiast na moment wyrokowania bezczynność nadal istnieje, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.

W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5) u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W rozumieniu powyższego przepisu podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej jest więc skarżony podmiot – Dyrektor Szkoły, co jest między stronami bezsporne.

Bezspornym pomiędzy stronami było również, że co do zasady żądana przez skarżącą informacja, dotycząca wynagrodzenia nauczycieli, stanowiła informację publiczną. Kwestią sporną między stronami jest natomiast zakres podlegającej udostępnieniu żądanej informacji publicznej.

W związku z tym trzeba wyjaśnić, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. I tak, udostępnieniu podlega informacja publiczna o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.). Informacją publiczną jest również informacja o danych publicznych, w tym: treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, treść wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a i c) oraz o majątku publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 5). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na podstawie wskazanych wyżej przepisów przyjąć trzeba, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone.

W świetle powyższego Sąd uznał, że żądane przez skarżącą we wniosku z dnia 11 stycznia 2023 r. dane w postaci imiennego wykazu wysokości wynagrodzeń wszystkich nauczycieli zatrudnionych w Szkole Podstawowej nr 9 im. ppłk. pilota Stanisława Skarżyńskiego w Olkuszu na stanowisku nauczyciela matematyki za okres miesiąca października, listopada i grudnia 2022 r., z podziałem na wysokość wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatków za wysługę lat, motywacyjnego, z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy, wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i doraźnych zastępstw, mieściły się niewątpliwie w kategorii informacji publicznej.

Walor informacji publicznej posiadają bowiem dane dotyczące wysokości wydatków ponoszonych przez podmiot publiczny, jakim jest Szkoła Podstawowa nr 9 im. ppłk. Stanisława Skarżyńskiego w Olkuszu, na zatrudnienie nauczycieli, tj. na ich wynagrodzenia, ponieważ są one finansowane ze środków publicznych.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1270) gospodarka środkami publicznymi jest jawna. Stąd informacja o wydatkach organu, w tym wydatkach na wynagrodzenia, jest informacją o majątku publicznym, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie wyrażany jest pogląd, że wydatkowanie środków publicznych przeznaczonych na wynagrodzenia pracowników w podmiotach państwowych i samorządowych jest jawne. Zasada jawności publicznej gospodarki finansowej stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do informacji o działalności organów władzy publicznej, a także osób pełniących funkcje publiczne. Pogląd ten jest dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych, przykładowo wyrażono go w wyrokach NSA z dnia: 14 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 578/19; 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3451/18; 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2929/17; 14 października 2019 r., sygn. akt I OSK 4205/18; 5 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 840/17 (wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu Sąd uznał, że żądane przez skarżącego informacje dotyczące wysokości wynagrodzeń - jako stanowiące informacje o wysokości środków pieniężnych wypłacanych z zasobów publicznych - są informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Mieszczą się bowiem w pojęciu zasad funkcjonowania podmiotu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.), w odniesieniu do majątku, którym dysponuje (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.).

W związku z ustaleniem, że rozpoznawana sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. wskazać należy, że wedle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona we wskazanym terminie, to - zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei w sytuacji, gdy zaistnieje podstawa do pobrania opłaty, o której mowa w art. 15 ust. 1 u.d.i.p., w myśl art. 15 ust. 2 u.d.i.p. podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji powiadamia wnioskodawcę o jej wysokości, w terminie 14 dni do dnia złożenia wniosku, i następnie udostępnia informację zgodnie z wnioskiem po upływie 14 dni od dnia powiadomienia, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może również odmówić udostępnienia tej informacji z uwagi na wystąpienie okoliczności określonych w art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z tą regulacją prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega również ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Odmowa taka następuje w formie decyzji administracyjnej. Organ w drodze decyzji administracyjnej może również umorzyć postępowanie w razie braku współdziałania wnioskodawcy z organem przez modyfikację wniosku, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonej we wniosku (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy, to jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę.

Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.

Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15).

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, że organ nie podjął w terminie 14 dni odpowiednich czynności, tj. nie udostępnił w pełnym zakresie żądanej wnioskiem informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej, nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia czy o umorzeniu postępowania, ani też nie odpowiedział na wniosek w innej formie (np. pisma), przy czym w tym ostatnim przypadku jest oczywiste, że treść pisma powinna odnosić się do treści żądania wniosku.

Przede wszystkim, zdaniem Sądu, nie można zgodzić ze stanowiskiem organu, że przeszkodę w udzieleniu w pełnym zakresie żądanych informacji dotyczących imiennego wykazu wysokości wynagrodzeń wszystkich nauczycieli matematyki zatrudnionych w Szkole, stanowił brak zgody tych nauczycieli, których dotyczyło zapytanie, na udzielenie spersonalizowanych informacji w zakresie wskazanym we wniosku.

Wobec wniosku skarżącej o udostępnienie ww. informacji Dyrektor nie wydał odmownej decyzji, poprzestając tylko na pisemnym, ogólnym poinformowaniu wnioskodawcy o średnim wynagrodzeniu wszystkich nauczycieli matematyki z podziałem na poszczególne jego składniki. Wprawdzie w dniu 20 marca 2023 r. Dyrektor przesłał w odpowiedzi na ponaglenie informację o zarobkach nauczycieli matematyki z uwzględnieniem zawartych we wniosku składników, jednak przekazane informacje nie zawierają personaliów.

Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy jednak informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

W niniejszej sprawie żądanie wniosku dotyczyło środków publicznych wydatkowanych na zatrudnienie nauczycieli (matematyki), którzy przez fakt realizowania zadań publicznych z zakresu oświaty pełnią funkcje publiczne w rozumieniu ww. przepisu. Argumentację wspierającą ten pogląd przedstawiono już wyżej. Dodatkowo na akceptację zasługuje prezentowane w orzecznictwie stanowisko, wedle którego pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" ma na gruncie u.d.i.p. autonomiczne i szersze znaczenie niż w art. 115 § 13 i § 19 Kodeksu karnego. Pojęcie to, użyte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., obejmuje bowiem każdą osobę, która ma wpływ na kształtowanie spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., tj. na sferę publiczną. Sądy administracyjne wskazują też generalnie, że funkcja publiczna to funkcja związana z uprawnieniami i obowiązkami w zakresie realizacji zadań o znaczeniu publicznym (por. wyroki NSA: z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 3217/14; z dnia 27 marca 2018r., sygn. akt I OSK 1526/16). Zadaniem takim jest realizowanie konstytucyjnego prawa do wykształcenia. Zgodnie bowiem z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia, zaś wykonywanie tych zadań publicznych odbywa się przede wszystkim przez pracę nauczycieli, którzy korzystają - na mocy art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 984) - podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na zasadach określonych w Kodeksie karnym. Dlatego powszechnie przyjmuje się, że nauczyciel jest osobą pełniącą funkcję publiczną, choć nie wydaje żadnych decyzji (por. np. wyroki NSA: z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 125/11; z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt I OSK 537/17). Natomiast wynagrodzenie stanowi rekompensatę za wykonywanie przez osobę pełniącą funkcję publiczną jej obowiązków służbowych, opłacaną ze środków publicznych. W konsekwencji uznać należy, że wnioskowane przez skarżącą do udostępnienia dane imienne dotyczące wysokości wynagrodzeń nauczycieli matematyki stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu, pomimo że dotykają ich prywatności. Mają bowiem związek z pełnieniem przez nauczycieli funkcji publicznej. Z pewnością takiego związku nie ma w odniesieniu do niektórych składników wynagrodzenia, wynikających ze statusu rodzinnego lub socjalnego pracownika (por. wyroki NSA: z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 695/14; z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 123/13). Związek taki zachodzi jednak w odniesieniu do wynagrodzenia zasadniczego osoby pełniącej funkcję publiczną czy dodatku motywacyjnego oraz w odniesieniu do sposobu ustalenia tego wynagrodzenia. Ponadto, zdaniem Sądu, w zakresie informacji publicznej mieszczą się również informacje o imionach i nazwiskach osób zatrudnionych w organie na stanowisku nauczyciela. Mianowicie na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p. udostępnieniu podlegają informacje o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach. Podobnie też ograniczenie udostępnienia takich informacji na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wyłączone jest w odniesieniu do osób pełniących funkcje publiczne. Stąd organ błędnie przyjął, że wskazanie danych personalnych nauczycieli otrzymujących określone wynagrodzenie jest niemożliwe "ze względu na możliwość narażenia pracodawcy na odpowiedzialność z tytułu naruszenia przepisów dotyczących ochrony danych osobowych, jak również odpowiedzialność z tytułu naruszenia prywatności i dóbr osobistych". (por. też wyroki: WSA w Opolu z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Op 8/21; WSA w Lublinie z dnia 7 marca 2023, sygn. akt II SA/Lu 893/22; WSA w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1539/21).

Podsumowując Sąd stwierdził, że prawo do prywatności nie chroni nauczyciela, jako osoby pełniącej funkcję publiczną, w zakresie informacji mających związek z pełnieniem tej funkcji, a wysokość pobieranego przez niego wynagrodzenia z całą pewnością pozostaje w związku z pełnioną funkcją.

Sąd uznał zatem, że organ bezzasadnie odmówił skarżącej udostępnienia imiennego wykazu wysokości wynagrodzeń wszystkich nauczycieli zatrudnionych w Szkole Podstawowej nr 9 w Olkuszu na stanowisku nauczyciela matematyki za okres miesiąca października, listopada i grudnia 2022 r., z podziałem na wysokość wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatków za wysługę lat, motywacyjnego, z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy, wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i doraźnych zastępstw.

Poza tym uczynił to w nieodpowiedniej formie, bo w formie pisma. Skoro organ nie spełnił omawianego żądania zawartego we wniosku i nie wydał decyzji na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., to zarzut bezczynności w tym zakresie należało uwzględnić. Na taką ocenę Sądu nie mógł wpłynąć podniesiony w odpowiedzi na skargę argument o niemożliwości pełnego zadośćuczynienia wnioskowi "ze względu na możliwość narażenia pracodawcy na odpowiedzialność z tytułu naruszenia przepisów dotyczących ochrony danych osobowych, jak również odpowiedzialność z tytułu naruszenia prywatności i dóbr osobistych".

Również odnośnie do żądania dotyczącego imiennego wykazu wynagrodzeń nauczycieli matematyki organ nie wezwał skarżącej do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego ani nie wydał decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskowanej informacji.

Rozpoznając skargę na bezczynność Sąd stwierdził zatem, że była ona zasadna tak w dniu jej wniesienia, jak i w dniu wyrokowania, kiedy to stan bezczynności nadal nie ustał, a żądana informacja nie została skarżącej udzielona. Dyrektor Szkoły nie załatwił wniosku skarżącej zgodnie z regulacją art. 13 – 16 u.d.i.p.

Z tego też powodu skargę należało uwzględnić i, w oparciu o przepis art. 149 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., zobowiązać organ do załatwienia wniosku we właściwej formie i trybie (pkt I wyroku).

Uznając, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) sąd administracyjny ma jednocześnie obowiązek stwierdzić, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Stwierdzić przy tym należy, że dla zasadności skargi na bezczynność (stwierdzenia stanu bezczynności) nie mają znaczenia powody, dla których określony akt (czynność) nie został podjęty, w szczególności zaś, czy bezczynność została spowodowana zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu. Powyższe kwestie mogą mieć natomiast znaczenie dla kwalifikacji bezczynności pod kątem przesłanek rażącego naruszenia prawa.

Oceniając zaistniałą w sprawie bezczynność Sąd uznał, że nie miała ona cech rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa pozostaje bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Argumenty podane w odpowiedzi na skargę nie wskazują, by niedziałanie organu było celowe, czy zawinione w stopniu rażącym. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Organ, zgodnie ze swym przekonaniem, udzielił odpowiedzi pismem z 26 stycznia 2023 r., przesyłając wnioskodawcy informację o średnim wynagrodzeniu wszystkich nauczycieli matematyki z podziałem na poszczególne jego składniki. W dniu 20 marca 2023 r. organ przesłał w odpowiedzi na ponaglenie informację o zarobkach nauczycieli matematyki z uwzględnieniem zawartych we wniosku składników (bez personaliów).

Zaniechanie realizacji wniosku nie było więc skutkiem celowego działania, czy lekceważenia podmiotu wnioskującego, a – jak wyjaśnił dyrektor w odpowiedzi na skargę – wynikało z przedstawionych w niej przyczyn. Sąd wziął również pod uwagę, że dyrektor szkoły nie jest wyspecjalizowany w sprawach z zakresu informacji publicznej i tego typu postępowania mogą stanowić dla niego materię atypową, niezwiązaną bezpośrednio z profilem działalności.

Zdaniem Sądu rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącej i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Naruszenie kwalifikowane jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. W niniejszej sprawie takie kwalifikowane naruszenie nie miało miejsca.

Mając to na uwadze Sąd orzekł jak w pkt II i III sentencji wyroku.

Nie było podstaw do orzekania z urzędu w oparciu o normę art. 149 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku stwierdzenia bezczynności, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny, przy czym ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie za oczekiwanie na załatwienie sprawy czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności.

W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, ani do wymierzenia z urzędu organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. – o co z resztą nie wnioskowano w skardze. Przemawiają za tym wyżej wskazane okoliczności. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 490/17 (publikowany w zbiorze internetowym CBOIS): "Suma pieniężna jest jednym z dwóch środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi. Decyzja sądu co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej bądź też zastosowania obu tych środków, powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. Dopiero gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną."

Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanki zastosowania tego przepisu nie zachodzą.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt IV sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasadą wyrażoną w art. 200 p.p.s.a. jest, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (art. 205 § 1 p.p.s.a.). Sąd w niniejszej sprawie zasądził zatem na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.