Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2590/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust 2 a pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), asesor WSA Michał Podsiadło, Protokolant specjalista Sylwia Rosińska-Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 sierpnia 2023 r. nr 156/2023 w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 25 sierpnia 2023 r., Nr 156/2023, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej:" MWINGiK", "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm, dalej: "k.p.a."), , art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm., dalej: "p.g.k."), po rozpatrzeniu odwołania J.B. od decyzji Starosty [...] (organ: " I instancji") z dnia [...]kwietnia 2023 r. Nr [...]w sprawie dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w 2012 r. J.B i H.B. wystąpili do Starosty [...]o sprostowanie błędu w ewidencji gruntów i budynków w zakresie powierzchni działek nr [...]i [...] w stosunku do powierzchni działki nr [...]powstałej z podziału działki nr [...]. Przedmiotowy podział dokumentuje operat techniczny nr [...]sporządzony przez biegłego sądowego A. S dla potrzeb postępowania sądowego w sprawie zniesienia współwłasności i działu spadku - Sygn. akt [...]z dnia [...] stycznia 1976 r. Wnioskodawcy wskazali, że aktualnie wykazywana w egib powierzchnia działek nr [...][...]jest mniejsza o 1456 m2 od pierwotnie określonej w ww. dokumentacji. W toku postępowania strony doprecyzowały wniosek poprzez wniesienie żądania o wznowienie znaków granicznych, wyznaczenie punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji.

Organ I instancji wielokrotnie orzekał o aktualizacji egib, odnośnie działek nr [...], [...]oraz [...] w celu usunięcia rozbieżności w egib bądź odmawiał ww. aktualizacji, jak też umarzał postępowanie jako bezprzedmiotowe. Jednakże wszystkie rozstrzygnięcia organu I instancji zostały przez MWINGiK uchylone, zaś sprawa była przekazywana do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji wielokrotnie zalecał w swych rozstrzygnięciach by przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ ewidencyjny dokonał rozstrzygnięcia co do istoty sprawy w zakresie całego wniosku stron tj. zarówno co do powierzchni jak i przebiegu granic działek ewidencyjnych o numerach [...] [...]położonych w obrębie [...]miasto [...], biorąc pod uwagę udział wszystkich osób, których dotyczą te granice. Ponadto MWINGiK zalecał Staroście by przeanalizował posiadaną dokumentację dotyczącą przedmiotowych gruntów pod kątem jakości, dokładności, wiarygodności odzwierciedlonych danych i wskazał jednoznacznie te dokumenty, które będą stanowiły podstawę wykazanych danych w egib w sposób zgodny z przepisami prawa materialnego oraz prawa administracyjnego.

Po raz kolejny, rozpoznając sprawę Starosta [...]decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r., znak: [...]orzekł o dokonaniu aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących działek nr: [...], [...]i [...]oraz budynku o identyfikatorze [...], położonych w obrębie [...]m. [...]w zakresie sprostowania ich powierzchni oraz przebiegu granic i położenia budynku na podstawie operatu geodezyjnego przyjętego do pzgik w dniu 6 listopada 2014 r. pod nr [...].

Odwołanie od powyższej decyzji w terminie złożył J.B. Po jego rozpatrzeniu, MWINGiK utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, że celem zbadania i wyjaśnienia przedmiotowej sprawy Starosta [...]zlecił jednostce wykonawstwa geodezyjnego dokonanie pomiaru kontrolnego działek objętych przedmiotowym wnioskiem z wykorzystaniem i dokładną analizą dokumentacji źródłowej, na którą powoływała się strona. Wykonawca dokonał pomiaru granic działek nr [...],[...] i [...], do którego wykorzystał dane z operatu sporządzonego na zlecenie Sądu Rejonowego w [...] (sygn. akt [...] z dnia [...] sierpnia 1975 r.) przez biegłego sadowego geodetę A. S. Powyższa dokumentacja jest źródłowym materiałem określającym stan prawny nieruchomości oznaczonej dawniej nr [...], z której powstały działki nr [...],[...]i [...]. Materiał ten stanowi operat geodezyjny przyjęty do pzgik pod nr [...]. W ramach realizacji zlecenia organu I instancji powstała dokumentacja geodezyjna z czynności pomiaru kontrolnego granic, która została przyjęta do pzgik w dniu 6 listopada 2014 r. pod nr [...] Przyjęcie do zasobu materiałów wskazuje, że wykonana praca z pomiaru granic działek nr [...],[...] i [...]została pozytywnie zweryfikowana. Szczegółowa analiza uzupełniająca sporządzona przez wykonawcę oraz przeprowadzona analiza i weryfikacja zgromadzonego materiału dowodowego przez Starostę [...]potwierdziła słuszność stron wnioskujących o sprostowanie danych w egib. Przedmiotowa analiza uwidoczniła, że przebieg granic działek nr [...], [...] i [...]aktualnie ujawnionych w egib jest błędny, za wyjątkiem przebiegu granicy działki nr [...]z działkami nr od [...]do [...], gdzie rozbieżność miedzy położeniem punktów granicznych aktualnie ujawnionych w egib a położeniem tych punktów granicznych wynikających z operatu nr [...]mieści się w granicach dopuszczalnej dokładności wynoszącej 0,10 m w przypadku szczegółów terenowych I grupy i jest zgodna z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego w tym zakresie tj. § 16 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1670 ze zm., dalej: "rozporządzenie").

W ocenie MWINGiK organ I instancji w zaskarżonym rozstrzygnięciu w końcu zrealizował wszystkie zalecenia jakie organ odwoławczy zalecił w tej sprawie, bowiem dokonał prawidłowej weryfikacji stron postępowania oraz dokonał wnikliwej analizy i oceny materiału z pzgik a przede wszystkim operatu nr [...]pod względem ich aktualności oraz zgodności danych w nich zawartych z obecnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego, wobec czego należy uznać za słuszne stwierdzenie Starosty [...], że dokumentacja stanowiąca podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia zawiera dane spełniające wymogi wynikające z aktualnie obowiązujących przepisów prawa materialnego pod względem jakości, aktualności i dokładności.

MWINGiK podkreślił, że organ I instancji pozyskał pozytywnie zweryfikowany i uzupełniony o stosowną analizę operat nr [...], który pozwala doprowadzić dane ewidencyjne do zgodności z dokumentacją źródłową w zakresie przebiegu granic oraz powierzchni dziatek nr [...], [...]i [...], wobec czego Starosta [...]mógł z całą stanowczością dokonać aktualizacji egib w tym zakresie.

Organ II instancji wskazał, że ocena materiału dowodowego w dwóch niezależnych postępowaniach administracyjnych prowadzonych zgodnie z zasadą dwuinstancyjności jest spójna i wskazuje, iż opracowanie przyjęte do pzgik pod nr [...]spełnia wymogi pod względem jakości, dokładności i aktualności w świetle aktualnie obowiązujących przepisów prawa materialnego, w związku z czym może stanowić podstawę dokonania aktualizacji egib.

Na koniec swoich rozważań MWINGiK wyjaśnił, że wpisy w egib nie kształtują nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdzają zaistniały stan prawny. Rolą ewidencji i prowadzących ją organów nie jest zatem rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością.

Skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego Kartograficznego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J.B., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Starosty [...]z dnia [...]kwietnia 2023 r., a także zasądzenia kosztów postępowania. Jednocześnie skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. polegające na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, tj. ustalenie przebiegu granic pomiędzy działkami o nr 1, [...], [...]oraz [...]w sposób niezgodny ze stanem prawnym wynikającym z prawa własności, a polegającym na przesunięciu przebiegu granic o ca 2 m w stronę południową;

2. art. 7 i 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy polegające na:

- prowadzeniu postępowania z pominięciem wszelkich dostępnych w sprawie dowodów, w szczególności braku podjęcia jakichkolwiek czynności, zmierzających do odnalezienia operatu geodezyjnego zarejestrowanego pod nr [...];

- odstąpieniu od odnalezienia właściwych punktów granicznych w terenie, mimo że taka możliwość istnieje przy uważnym uwzględnieniu dokumentów oraz stanowiska stron postępowania;

- zaniechanie ustalenia przebiegu granic, niezbadanie znaków i śladów granicznych, nieprzeprowadzenie pełnej analizy wszystkich dostępnych i zgromadzonych dokumentów, w tym moich oświadczeń, oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie operatu technicznego nr [...], który sporządzony został w oparciu o niekompletną dokumentację źródłową;

3. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a tym samym prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę praworządności oraz podważający zaufanie obywateli do organów Państwa;

4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez odstąpienie od zamieszczenia w uzasadnieniu decyzji pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego sprawy, w szczególności odniesienie się do mojego stanowiska oraz wniosków w sposób lakoniczny, a w konsekwencji powyższego uniemożliwienie weryfikacji wydanej decyzji z punktu widzenia prawidłowości zastosowania art. 80 k.p.a.;

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez organ II instancji, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji z pominięciem ustalenia w sposób prawidłowy stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, co doprowadziło do pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę MWINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz.539 , dalej także jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem - w ocenie Sądu- zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Nr 156/2023 z dnia 25 sierpnia 2023r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...]z dnia [...]kwietnia 2023 r. Nr [...]w sprawie dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w ten sposób , że w ewidencji gruntów i budynków obręb [...]miasta [...]:

W jednostce rejestrowej nr G.50"

- w miejsce działki nr [...]o pow. 4,7860 ha wpisano działkę nr [...]o pow. 4,9187ha;

- w miejsce działki nr [...] o pow. 0,0997 ha wpisano działkę nr [...] o pow. 0,1064ha;

- w kartotece budynku o identyfikatorze [...] w miejsce działek [...] i [...]wpisano numer działki [...], na której położony jest budynek;

W jednostce rejestrowej G.66:

- w miejsce działki nr [...]o pow. 1,0618 ha wpisano działkę nr [...]o pow. 1,0606 ha

- w kartotece budynku o identyfikatorze [...] w miejsce działek nr [...] i [...]wpisano działkę nr [...].

Dokonano aktualizacji części graficznej operatu ewidencji gruntów i budynków zgodnie z operatem geodezyjnym nr [...], wpisanym do materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i kartograficznej w [...]w dniu [...] listopada 2014r.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące między innymi gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych (art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego), informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1 i 2, zawiera operat ewidencyjny, który składa się z:

1) bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego zapewniającego w szczególności:

a) odpowiednio zabezpieczone przechowywanie danych i ich aktualizację,

b) udostępnianie oraz wspólne korzystanie z danych na zasadach określonych w przepisach o infrastrukturze informacji przestrzennej,

c) wizualizację danych w formie rejestrów, kartotek i wykazów oraz mapy ewidencyjnej, a także udostępnianie zainteresowanym wypisów z tych rejestrów, kartotek i wykazów oraz wyrysów z mapy ewidencyjnej.

Z takich przepisów wynika, że mapa ewidencyjna stanowi tylko wizualizację danych dotyczących między innymi przebiegu granic. Granice to określają natomiast punkty graniczne o określonych współrzędnych , które decydują o rzeczywistym położeniu tych punktów i w konsekwencji przebiegu granic. Mapy o różnej skali mogą wywoływać błędne wrażenie o przebiegu granic wynikłe z dokładności odwzorowania przebiegu takich granic zależnej właśnie od skali mapy. Innymi słowy, granice, które na mapie o dużej skali mogą się wydawać równoległe, w rzeczywistości takie mogą nie być, co może być widoczne na mapach o mniejszej skali.

Następnie należy wskazać, że będąca przedmiotem sprawy aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Informacje zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji także w sytuacji wykrycia błędnych informacji. Wpis w ewidencji ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Techniczny charakter ewidencji powoduje natomiast, że to nie ewidencja kształtuje określony stan prawny, lecz dopiero zmiana tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie znajduje swoje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja pełni zatem jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów. Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie mogą więc tworzyć stanu prawnego, lecz jedynie odzwierciadlają w prowadzonych ewidencjach stan prawny (wyrok NSA z 27 września 2023 r., I OSK 270/22).

Zgodnie z art. 24 ust. 2a punkt 1 i 2 oraz ust. 2b Prawa geodezyjnego, aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się z urzędu lub na wniosek oraz następuje w drodze czynności materialno-technicznej lub w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści art. 24 ust. 2a Prawa geodezyjnego informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

f) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

g) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

h) wpisów w innych rejestrach publicznych,

j) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach (art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego).

Z akt sprawy wynika, że w 2012 r. J.B. i H.B. wystąpili do Starosty [...]o sprostowanie błędu w ewidencji gruntów i budynków w zakresie powierzchni działek nr [...]i [...]w stosunku do powierzchni działki nr [...]powstałej z podziału działki nr [...]. Przedmiotowy podział dokumentuje operat techniczny nr [...]sporządzony przez biegłego sądowego A. S dla potrzeb postępowania sądowego w sprawie zniesienia współwłasności i działu spadku - Sygn. akt [...]z dnia [...] stycznia 1976 r.

Powyższa dokumentacja jest źródłowym materiałem określającym stan prawny nieruchomości oznaczonej dawniej nr [...], z której powstały działki nr [...],[...] i [...]. Materiał ten stanowi operat geodezyjny przyjęty do pzgik pod nr [...].

Na zlecenie organu I instancji powstała dokumentacja geodezyjna z czynności pomiaru kontrolnego granic, która została przyjęta do pzgik w dniu 6 listopada 2014 r. pod nr [...]. Przyjęcie do zasobu materiałów wskazuje, że wykonana praca z pomiaru granic działek nr [...],[...] i [...]została pozytywnie zweryfikowana.

Z dokumentacji tej wynika, że przebieg granic działek nr [...] [...] i [...]aktualnie ujawnionych w egib jest błędny . Nie dotyczy do granicy działki nr [...]z działkami nr od [...]do [...] bowiem rozbieżność między położeniem punktów granicznych ujawnionych w egib , a położeniem tych punktów wynikających z operatu nr [...]mieści się w granicach dopuszczalnej dokładności wynoszącej 0,10 m.

Przyjmując dane z ostatniego operatu geodezyjnego przyjętego do pzgik w dniu 6 listopada 2014 r. pod nr [...]. organy dokonały aktualizacji danych w ewidencji dotyczących działek nr [...] [...] i [...]oraz budynku o identyfikatorze [...]w zakresie sprostowania jego usytuowania na działce nr [...].

Organy przebieg granic działek nr [...] i [...]stanowiących drogę jest odmienny niż wynikało to z operatu nr [...], jednak pozostaje to bez wpływu na przebieg granic działki nr [...]i [...]. Natomiast w operacie nr [...]poprawnie wyznaczono przebieg granic pomiędzy działkami nr [...] i [...]oraz działkami nr [...]i [...].

Aktualizacji danych ewidencyjnych dokonuje się na podstawie przedłożonych dokumentów ilustrujących stan odmienny od stanu już uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów. Podstawę wpisu danych ewidencyjnych stanowi zatem najpóźniej wydany dokument mogący być podstawą wpisu. Zmiany w ewidencji mogą być wprowadzane na podstawie dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 Prawa geodezyjnego, ale wydanych po ostatnim wpisie w ewidencji, a to oznacza, że nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkunastu lat, po których następowały kolejne czynności odzwierciedlone w ewidencji. Dokumenty określające poprzedni stan działek nie mogą stanowić podstawy do zarejestrowania tego stanu, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnymi dokumentami wprowadzonymi do ewidencji (wyrok WSA z 16 lutego 2023 r., II SA/Wr 389/21).

Podkreślić trzeba, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczących aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, wbrew temu czego oczekuje strona skarżąca, nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. Nie jest rolą organów ewidencyjnych rozstrzyganie sporów własnościowych t.j. sporów o to komu przysługuje prawo własności danej nieruchomości, a takiego działania w istocie oczekuje od organów skarżący. Korzystając z instytucji aktualizacji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Służą temu takie postępowania jak rozgraniczenie nieruchomości, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności (zob. wyrok WSA w Lublinie z 6 lipca 2023 r., III SA/Lu 94/23, wyrok WSA w Rzeszowie z 8 listopada 2023 r. sygn. II SA/Rz 1044/23). Taka ograniczona rola ewidencji gruntów i budynków pozostaje aktualna także wtedy, gdy dla danej nieruchomości nie jest prowadzona księga wieczysta. Brak księgi wieczystej nie powoduje, że ewidencja gruntów i budynków miałaby zastępować tę księgę, a organ ewidencyjny miałby działać niczym sąd wieczystoksięgowy.

Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. Przy czym aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu może dotyczyć tylko błędów oczywistych, czyli takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego (wyrok WSA w Kielcach z dnia 17 sierpnia 2022 r., II SA/Ke 360/22).

Za wyrokiem WSA w Krakowie z 26 października 2023 r. sygn. III SA/Kr 520/23 zasadnym jest sięgnięcie do aktualnych stanowisk sądów administracyjnych dotyczących dopuszczalnego zakresu aktualizacji dokonywanej przez organy ewidencyjne. I tak należy zaakcentować, że: "Organ ewidencyjny, prowadząc postępowanie administracyjne w przedmiocie aktualizacji ewidencji, nie jest władny do samodzielnej oceny prawidłowości dokumentów stanowiących podstawę wpisu do ewidencji (...). Działanie takie prowadziłoby bowiem do naruszenia przepisów wskazujących organy i sądy właściwe do wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności decyzji czy prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Oznacza to, że w przypadku, gdy nie zostały uprzednio przeprowadzone postępowania, których wyniki dałyby podstawy do zmiany wpisów dokonanych w ewidencji, a wnioskodawca nie przedstawił wraz z wnioskiem o aktualizację dokumentów wymienionych w przepisach prawa geodezyjnego i kartograficznego, brak jest podstaw do dokonania aktualizacji wpisów. Tym samym nie wystarczy samo kwestionowanie prawidłowości czy kompletności dokumentów stanowiących w przeszłości podstawę wpisów, aby doszło do wnioskowanej aktualizacji" (wyrok NSA z dnia 1 marca 2022 r., I OSK 865/21)

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 2545/20): "Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji". Szczególnie istotne jest tutaj to, że "dokumenty określające poprzedni stan prawny działek gruntu nie stanowią podstawy zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnym dokumentem, z którym ustawodawca związał skutek wiążącego ustalenia stanu prawnego danych działek gruntu".

Analiza realiów rozpoznawanej sprawy z perspektywy przytoczonych przepisów oraz ich wykładni przyjmowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych, prowadzi do wniosku, że organy prawidłowo dokonały aktualizacji ewidencji gruntów i budynków.

W świetle powyższych rozważań żaden z podniesionych w skardze zarzutów nie okazał się zasadny. Ponadto Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.

Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu. Dlatego skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.