Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 692/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 47 ust. 1, art. 9 ust. 2, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 87 poz 960
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 18 października 2006 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...].08.2002 r. /[...] / Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania R. Z. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].07.2002 r. /Nr [...]/ orzekającej o wymeldowaniu R. Z. z pobytu stałego w J. przy ul. R. [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...].07.2002 r. orzekł o wymeldowaniu R. Z. z pobytu stałego przy ul. R. [...] w J., bowiem zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960/. R. Z. utracił uprawnienie do przebywania w przedmiotowym lokalu i w maju 2002 r. wyprowadził się ze spornego lokalu.

W złożonym odwołaniu R. Z. wnosił o uchylenie decyzji, wskazując na sprzeczność ustaleń organu ze stanem faktycznym oraz rażące naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podał, że w domu przy ul. R. zamieszkuje od zawarcia małżeństwa, ze względu na zatrudnienie w R. obecnie nie przebywa w nim stale, a jedynie raz w tygodniu odwiedza syna. Teściowa wymieniła wszystkie zamki w domu, a jego osobiste rzeczy wyniosła do garażu. Gdy chce odwiedzić syna, teściowa urządza awantury. Błędne są ustalenia organu o utracie przez niego uprawnień do zajmowanego lokalu i jego opuszczeniu bez wymeldowania. Postępowanie prowadzono tendencyjnie, w sposób arogancki, nie zostało przez Kierownika Wydziału Spraw Obywatelskich zaprotokołowane, że ma on zamiar stałego przebywania i zamieszkania w domu przy ul. R. [...], gdyż nie ma innego domu ani adresu zamieszkania.

Analizując niniejszą sprawę organ odwoławczy w szczególności wskazał, że

w dniu wydawania decyzji w pierwszej instancji obowiązywał już wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r., opublikowany w dniu 19.06.2002r. /Dz.U. Nr 78, poz. 716/, a orzekający o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym organ meldunkowy orzekając obecnie w trybie art. 15 ust. 2 powyższej ustawy wydaje – na wniosek strony lub z urzędu – decyzję o wymeldowaniu osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Organ I instancji nieprawidłowo badał kwestię uprawnień R. Z. do spornego lokalu, ale mimo błędnego uzasadnienia decyzja nie narusza prawa.

Oceniając przesłankę wymeldowania strony w postaci opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, organ odwoławczy przywołał orzecznictwo NSA w tym względzie, a m.innymi wyrok z dnia 10.12.1999 r. SA/Rz 1631/97, z dnia 13.10.2000 r. SA/Rz 81/99, z dnia 11.06.1985 r. SA/Wr 278/85 i stwierdził, że R. Z. nie korzystał z ochrony posesoryjnej w sądzie powszechnym, a deklarowany przez niego w odwołaniu zamiar powrotu do spornego lokalu jest subiektywny i nie znajduje potwierdzenia w okolicznościach faktycznych sprawy. Od maja 2002 r. R. Z. nie mieszka przy ul. R. [...], a oględziny lokalu wykazały, że znajduje się w nim część jego rzeczy, jednakże nie oznacza to, że zamieszkuje on w tym lokalu. Zamiar powrotu do spornego lokalu nie ma obiektywnej możliwości realizacji, bowiem na taką możliwość nie wyraża zgody właścicielka domu /K. K./. Podnoszone w odwołaniu sprawy natury rodzinnej nie mają znaczenia z punktu widzenia dyspozycji art. 15 ust. 2 cyt. ustawy i z tych względów nie mogą być przedmiotem oceny organu, a tym samym nie mogą rzutować na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, mającej charakter "czysto rejestracyjny".

Powyższą ostateczną decyzję Wojewody zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. Z., wnosząc o jej uchylenie, a także decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].07.2002 r. /Nr [...]/. Decyzjom tym zarzucał naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że organy obu instancji wbrew ustaleniom faktycznym błędnie przyjęły, iż w maju 2002 r. opuścił on dobrowolnie dotychczasowe miejsce pobytu bez zamiaru powrotu. Faktycznie tymczasowo wyjechał do R., gdzie podjął stałą pracę i "na zasadzie użyczenia korzysta z kąta w pokoju swego kolegi". Po jego wyjeździe teściowa wymieniła zamki w drzwiach by uniemożliwić mu wejście, jednak raz w tygodniu przyjeżdża on na posesję przy ul. R. [...] aby spotkać się z małoletnim synem. Powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrok NSA z dnia 10.12.1999 r. SA/Rz 1631/97 faktycznie przemawia na jego korzyść, bowiem brak było zamiaru opuszczenia przez niego lokalu w sposób dobrowolny. Jednostronne oświadczenie woli teściowej zabraniające mu wejścia na teren posesji przy ul. R. [...] nie oznacza, że wyprowadził się z tego lokalu z zamiarem stałym. Organ II instancji nie odniósł się w swoim uzasadnieniu do zarzutów odwołującego się, naruszając w ten sposób rażąco art. 107 § 3 k.p.a. Działania organów świadczą, że nie zebrano w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego naruszając rażąco przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podał też, że ustosunkował się w nim tylko do zarzutów merytorycznych mających znaczenie z punktu widzenia dyspozycji art. 15 ust. 2 cyt. ustawy i dlatego zarzut skargi, jakoby w tym uzasadnieniu nie odniesiono się do szeregu zarzutów odwołania, jest bezzasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy wskazać, że w myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu zostało naruszone prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 powyższej ustawy. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, stąd też zgodnie z art. 151 tej ustawy, skarga podlegała oddaleniu.

Obowiązek meldunkowy osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /jt. Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm./. Obejmuje on między innymi zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego

i wymeldowanie z miejsca pobytu stałego lub czasowego /art. 4 pkt 1 i 2 powyższej ustawy/.

Czynności meldunkowe – zameldowania lub wymeldowania - dokonywane są zgodnie z oświadczeniem woli /zgłoszeniem/ osoby, która wykonuje swój obowiązek meldunkowy /art. 47 ust. 1 cyt. ustawy/. Natomiast wymeldowanie w formie decyzji administracyjnej, podejmowanej z urzędu lub na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny, w sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie dopełnia obowiązku wymeldowania, przewiduje w swej treści art. 15 ust. 2 tej ustawy.

W dacie wydawania zaskarżonej przez R. Z. decyzji z dnia [...].08.2008 r. przesłanki warunkujące jej wydanie określał w/w przepis stanowiący, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Ze względu jednak na utratę mocy przepisu art. 9 ust. 2 cyt. ustawy w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r. sygn. akt K 20/01 /Dz.U. Nr 78, poz. 716/, stwierdzającym niezgodność tego przepisu z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i nie dokonanie zmiany art. 15 ust. 2 w tej części, w której odwołuje się on do przepisu art. 9 ust. 2 /czyli przed wydaniem zaskarżonej decyzji/ należy uznać za uzasadniony pogląd zaskarżonej decyzji, że od dnia 19.06.2002 r. dla wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej wystarczające jest wykazanie, iż nastąpiło opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu stałego bez wymeldowania. Trafnie więc uznano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że badanie przez organ I instancji kwestii "uprawnienia skarżącego do spornego lokalu w świetle art. 9 ust. 2 ustawy czyli w brzmieniu przepisu sprzed wyroku Trybunału Konstytucyjnego... było nieprawidłowe".

Należy też wskazać, że w uzasadnieniu wspomnianego wyżej wyroku Trybunał Konstytucyjny podkreślił, iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem bowiem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności [polegającej na rejestracji danych o miejscu pobytu /adresie osób]. Ewidencja ludności służy także ochronie interesów samych zainteresowanych /np. dzięki zameldowaniu można odnaleźć spadkobierców/ oraz ochronie praw osób trzecich /np. wierzycieli w razie "przeprowadzki dłużnika"/. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki.

Nie może zatem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że zameldowanie i wymeldowanie winno odzwierciedlić rzeczywisty stan rzeczy. A contrario nie powinno odzwierciedlać stanu faktycznie nie istniejącego, co do miejsca zamieszkania danej osoby, tj. służyć fikcji meldunkowej.

Natomiast materiał zebrany w sprawie wykazuje, że skarżący od maja 2002 r. nie zamieszkuje w domu przy ul. R. [...] w J. i fakt ten został przez niego potwierdzony podczas rozprawy sądowej w dniu 18.10.2006r.

Nie korzystał z ochrony posesoryjnej w sądzie powszechnym, po wymianie zamków do drzwi przez teściową, która na jego powrót nie wyraża zgody. Stąd też słusznie przyjął organ odwoławczy, że subiektywny skarżącego zamiar powrotu do poprzednio zajmowanego miejsca pobytu nie ma obiektywnej możliwości realizacji.

Okoliczność, że w dotychczasowym miejscu zamieszkania skarżący pozostawił część rzeczy osobistych – przy uwzględnieniu rejestracyjnego charakteru zameldowania, które winno odzwierciedlać stan rzeczywisty w zakresie pobytu – zasadnie ocenił organ odwoławczy, jako nie wystarczającą do przyjęcia, iż nie doszło do opuszczenia spornego lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy.

Nie jest trafny zarzut skargi, jakoby organy naruszyły przepisy o postępowaniu administracyjnym, to jest art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Zaskarżona decyzja, wbrew zarzutom skargi, posiada uzasadnienie faktyczne i prawne odpowiadające warunkom określonym przepisem art. 107 § 3 K.p.a. i bez wątpienia odniósł się w nim organ do merytorycznych zarzutów odwołania, czyli istotnych ze względu na treść regulacji zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie znajduje też Sąd żadnych podstaw do przypisania organom obu instancji naruszenia obowiązków proceduralnych z art. 7 i 77 § 1 K.p.a., zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący nie przedstawił żadnych dowodów dotyczących zamieszkania w spornym lokalu.

Z tych względów na podstawie art. 151 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ orzeczono jak w sentencji.