Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 513/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść (spr.),, Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok, Protokolant Agnieszka Szczepkowska, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 października 2002 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 lipca 2002 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, orzekł o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki garażu zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości K. przy ul. [...], którego właścicielem jest A. M.. W toku postępowania odwoławczego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 24 sierpnia 2002 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W wytycznych organ podkreślił, że z akt sprawy nie wynika, czy w sprawie nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 37 ust. 1 pkt 2 lub art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., a także czy nie zachodzi konieczność zastosowania art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 11 października 2002 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a., orzekł o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki garażu zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości K. przy ul. [...]. Z ustaleń poczynionych w toku oględzin dokonanych w dniu 30 sierpnia 2001 r. wynikało, że poprzednik prawny obecnego właściciela działki nr [...]- B. M. w latach 1970 – 1973 rozbudował budynek gospodarczy poniemiecki o konstrukcji drewnianej bez wymaganych prawem pozwoleń na budowę. W toku oględzin przeprowadzonych w dniu 15 maja 2002 r. skorygowano datę posadowienia garażu i stwierdzono, że powstał w latach 1976 – 1977. Nadto, ustalono, że w 2001 r. A. M. dokonał rozbiórki ściany nośnej garażu i zastąpił ją murowaną o grubości 28 cm, co nie ma jednak wpływu na samowolne wzniesienie garażu. Wskazany obiekt położony jest na terenie, który w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy K. zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Gminy z dnia 14 czerwca 1991 r. (Dz.Urz.Woj.Słupskiego nr 11, poz. 60), jest oznaczony symbolem E 18 MN – zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna do dalszego użytkowania. Zatem możliwe było zlokalizowanie na wskazanym terenie zabudowy gospodarczej towarzyszącej zabudowie mieszkaniowej. Organ administracji uznał zatem, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. i brak jest podstaw do wydania nakazu przymusowej rozbiórki, jak również nie zachodzą przesłanki do wydania nakazu rozbiórki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż rozpatrywany obiekt nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Garaż rozbudowany został w niewielkim stopniu (przedłużony o 1,40 m) i usytuowany w ciągu obiektów gospodarczych, a odległości od budynku mieszkalnego (9,10 m) oraz od innych obiektów gospodarczych (10,20 m) są znaczne. Dodatkowo obiekt utrzymywany jest we właściwym stanie technicznym. Nie stwierdzono nadto potrzeby doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Odwołanie od wskazanej decyzji złożył B. G. – współwłaściciel wskazanej nieruchomości. Skarżący zakwestionował prawidłowość odmowy orzeczenia rozbiórki garażu, oraz wiaty wybudowanych się na jego wspólnej z A. M. działce i bez jego jako współwłaściciela zgody. Skarżący wskazał, iż obiekty wybudowano na środku wspólnego podwórka, i zarzucił wadliwość ustalenia, że obiekty te są oddalone od granic z sąsiednimi działkami o 4 m i nie zagrażają zdrowiu i nie naruszają stosunków międzysąsiedzkich. Skarżący podniósł nadto zarzuty dotyczące niekompetencji i stronniczości organu administracji.

Rozpoznając odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 4 lutego 2003 r., nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając, że organ administracji I instancji prawidłowo przeanalizował sprawę pod kątem zastosowania art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Ponieważ postępowanie dowodowe nie potwierdziło istnienia przesłanek rozbiórki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., budowa omawianego obiektu, poza brakiem pozwolenia na budowę, nie narusza innych przepisów prawa budowlanego obowiązujących w okresie budowy, jak i obecnie. Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy uznał za niezasadne zarzuty skarżącego dotyczące niekompetencji i stronniczości organów administracji orzekających w niniejszej sprawie. Zebrany materiał dowodowy jest szczegółowy i nie wzbudza wątpliwości, a uzasadnienie oparte na oględzinach, w których udział brał również skarżący, wskazuje wyraźnie na wymiary obiektów i ich odległości od granic i innych budynków. Organ nadto wskazał, że roszczenia wynikające z tytułu naruszenia współwłasności mogą być wyłącznie rozstrzygnięte przez właściwy sąd cywilny.

B. G. wniósł skargę na powyższą decyzję. W uzasadnieniu wskazał on, że garaż rozbudowany został w 2001 r., do tego czasu stanowił on obiekt prowizoryczny z odpadów, a prace te wykonane zostały przez A. M. bez zgody skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy administracji w toku postępowania naruszyły przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w toku postępowania zaistniały wątpliwości odnośnie daty wzniesienia garażu. Z trakcie wizji w dniu 30 sierpnia 2001 r. A. M. oświadczył, że obok ten wybudowano w latach 1970-1973. W piśmie z dnia 14 lutego 2002 r. skarżący wskazywał, że A. M. daptował poprzednio istniejące prowizoryczne pomieszczenie gospodarcze nie związane z gruntem na garaż murowany związany trwale z gruntem. W trakcie wizji w dniu 27 maja 2002 r., A. M. wskazywał, iż garaż wybudowano w latach 1976-1977, a skarżący podał, iż ściana murowana garażu została wykonana w 2001 r. W skardze natomiast podniesiono zarzut, iż garaż został rozbudowany w 2001 r. z obiektu prowizorycznego. Prawidłowe ustalenie daty i zakresu budowy ma kluczowe znaczenie dla zastosowania odpowiednich przepisów prawa. Do obiektów wybudowanych samowolnie przed 1 stycznia 1995 r. znajdują bowiem zgodnie z art. 103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz. Nr1126 ze zm.) zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawa budowlanego (Dz.U. nr 38, poz. 229 ze zm.), przewidujące możliwość legalizacji samowoli budowlanej i określające inne przesłanki orzeczenia nakazu rozbiórki niż bardziej restrykcyjne przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. Podkreślić należy, że organy nadzoru budowlanego mają obowiązek podejmowania z urzędu działań odnośnie samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych i winny postępowanie w tym zakresie przeprowadzać rzetelnie i wnikliwie, podejmując z urzędu inicjatywę dowodową. Wobec zmiennych i niespójnych oświadczeń stron odnośnie daty budowy, obiekty organ administracji winien przeprowadzić w tym zakresie postępowanie dowodowe, dopuszczając dowody z zeznań świadków i stron postępowania. W niniejszej sprawie ustalenia daty budowy dokonano bez przeprowadzenia zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. dowodów na poparcie twierdzeń stron i bez dokonania przewidzianej w art. 80 k.p.a. oceny materiału dowodowego.

Z akt postępowania administracyjnego nie wynika również podstawa, ani forma wyłączenia postępowania odnośnie jednej ze ścian budynku garażu, wzniesionej w 2001 r. Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało odnośnie samowolnej budowy całego obiektu. Z czynności organu nie wynika wyłączenie do odrębnego postępowania sprawy budowy jednej ze ścian tego budynku, a treść rozstrzygnięcia decyzji dotyczy całego obiektu garażu, bowiem zawiera ono orzeczenie o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki garażu (którego ściana wybudowana w 2001 r., stanowi przecież integralną część), nie zawierając żadnych wyłączeń w tym zakresie. Zawarte w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie o wszczęciu odrębnego postępowania dotyczącego jednej ze ścian budynku nie sanuje tej wadliwości rozstrzygnięcia. Na marginesie wskazać należy, iż brak było podstaw do wszczęcia odrębnego postępowania, obejmującego swym przedmiotem część obiektu odnośnie, którego postępowanie takie było już w toku. Rozstrzygnięcie o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki całego obiektu, w tym ściany wybudowanej w 2001 r. oparte na treści art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. jest niewątpliwie wadliwe.

Podkreślić należy, iż rozważenie przesłanek zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. i art. 40 tej ustawy wymaga dokonania szczegółowych ustaleń w tym zakresie, analizy możliwości spowodowania niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, oraz spełnienia warunków technicznych, dotyczących położenia i stanu obiektu, spełnienia warunków przeciwpożarowych, w tym analizy materiałów z jakich wzniesiono obiekt. Nie może ono sprowadzać się do ogólnikowego stwierdzenia braku przesłanek zastosowania tych przepisów. Organy administracji winny były szczegółowo wyjaśnić, czy przedmiotowy garaż został wybudowany zgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, a w szczególności przepisami dotyczącymi warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa przeciwpożarowego. W uzasadnieniu decyzji organów administracji obu instancji zabrakło ustaleń w tym zakresie, co czyni wywiedzione przez nie wnioski przedwczesnymi.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, organy administracji publicznej nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązuje je art. 77 § 1 k.p.a., jak też nie wykazały należytej dbałości i staranności o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zgodnie z art. 7 k.p.a. Naruszenie przepisów prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe rozważania na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c związku z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy administracji powinny dokładnie określić datę wzniesienia garażu oraz wyjaśnić, czy został on wybudowany i umiejscowiony zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, przeprowadzając postępowanie dowodowe zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 k.p.a.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania. Skoro zaskarżona decyzja nie nadaje się do wykonania, to orzekanie o możliwości jej wykonania było bezprzedmiotowe.