Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1540/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 1, pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 2 ust. 3, art. 7 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1689
law: Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Asesor WSA Mikołaj Darmosz (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi B. E. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 18 września 2023 r. nr COF.OUR.635.6794.2023 ŁD.JJ.ZZ 06620580 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 18 września 2023 r. nr COF.OUR.635.6794.2023 ŁD.JJ.ZZ 06620580 Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: "Dyrektor", "Wierzyciel") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689, dalej: "u.o.a.") po rozpatrzeniu zażalenia B. E. (dalej: "Zobowiązany", "Skarżący") orzekł w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wierzyciel wystawił wobec zobowiązanego tytuł wykonawczy z 21 lipca 2021 r. 93513E1-16/GD/2021 opiewający na obowiązki pieniężne stanowiące zaległe opłaty abonamentowe za używanie odbiornika obejmujące o za okres od czerwca 2019 r. do września 2020 r. w wysokości 363,20 zł. Tytuł ten został przekazany do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (zwany dalej "organem egzekucyjnym") z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik przyjął wspomniany tytuł wykonawczy i uruchomił egzekucję administracyjną skierowaną do majątku Zobowiązanego. W toku egzekucji administracyjnej Naczelnik 25 maja 2023 r. zrealizował zajęcie wierzytelności zobowiązanego stanowiącej nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zobowiązany wniósł do organu egzekucyjnego pismo z 30 maja 2023 r. zatytułowane "Skarga" w którym wskazał, że wierzyciel w żaden sposób nie określił czego dotyczy zadłużenie z ww. tytułu wykonawczego oraz nie doręczył wcześniej wezwania do zapłaty, co jest warunkiem koniecznym skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny przy piśmie z 14 lipca 2023 r. przekazał wierzycielowi pismo zobowiązanego z 30 maja 2023 r. w celu rozpatrzenia zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

W piśmie z 20 lipca 2023 r. dodatkowo Zobowiązany zwrócił się do wierzyciela o wskazanie podpisanego przez niego dokumentu uprawniającego wierzyciela do podejmowania działań prawnych wobec Zobowiązanego.

Wierzyciel w postanowieniu z 15 czerwca 2023 r. oddalił zarzut zobowiązanego braku uprzedniego doręczenia upomnienia jeżeli było wymagane. W uzasadnieniu wyjaśniono, że 14 października 2020 r. skierowano w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a. do zobowiązanego na jego adres zamieszkania upomnienie, które zostało odebrane osobiście przez zobowiązanego. Wierzyciel wyjaśnił, że dochodzona należność wynika z art. 2 ust. 1 i ust. 3 u.o.a. wskazując m.in., iż Zobowiązany figuruje jako abonent o indywidualnym nr identyfikacyjnym [...].

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Zobowiązany wniósł zażalenie z 18 sierpnia 2023 r. Zobowiązany nawiązał do dwóch podstaw zarzutu: nieistnienie obowiązku oraz błąd co do zobowiązanego. Podkreślił w zażaleniu, że domagał się okazania dokumentów dotyczących rejestracji odbiornika, a także podpisanego przez niego dokumentu uprawniającego wierzyciela do działań prawnych wobec jego osoby.

Wierzyciel postanowieniem z 18 września 2023 r. uchylił własne postanowienie z 11 sierpnia 2023 r. w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, a następnie orzekł o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku oraz o oddaleniu zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli było wymagane. Wierzyciel przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wyjaśnił, że zarzut nieistnienia obowiązku został zgłoszony w piśmie z dnia 30 maja 2023 r. jednak w wyniku błędnej interpretacji treści pisma nieprawidłowo odczytano intencję Zobowiązanego, zostało korygowane w postanowieniu wydanym w drugiej instancji. Natomiast zarzut błędu co do Zobowiązanego został zgłoszony dopiero przy złożeniu zażalenia a rozpatrzenie wniesionego na etapie zażalenia nowego zarzutu przerzucałoby konieczność rozpoznawania zarzutu po raz pierwszy przez organ drugiej instancji, czego nie można pogodzić z zasadą dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 k.p.a.

W dalszej części uzasadnienia postanowienia wierzyciel przywołał i wyjaśnił podstawy prawne dotyczące powstawania i wygasania obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej. Organ stwierdził, że w elektronicznej bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. w dniu 14 stycznia 1998 r. i w dniu 14 września 2004 r. w placówce pocztowej wydano zobowiązanemu nowe książeczki radiofoniczne numer: [...] (kontynuacja poprzedniej książeczki radiofonicznej numer [...]), [...] (kontynuacja książeczki radiofonicznej numer [...]). Na koncie Skarżącego odnotowano uregulowanie opłat do maja 2019 r. (ostania wpłata wpłynęła w dniu 17 czerwca 2019 r.). W tym kontekście wierzyciel wskazał, że baza danych o abonentach Poczty Polskiej S.A jest zorganizowanym zbiorem usystematyzowanych informacji (danych) przechowywanych w systemie komputerowym w formie elektronicznej i stanowi zbiór zawierający dane abonentów i zarejestrowanych odbiorników. Funkcjonuje na podstawie danych uzyskanych od samych abonentów (w wyniku zgłoszenia rejestracji odbiorników), którzy powinni być z założenia zainteresowani podaniem prawidłowych danych przy rejestracji, a następnie aktualizacją tych danych w miarę powstawania zmian danych. Abonent, który zgłosił rejestrację odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego w placówce pocztowej zostaje zapisany w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. Brak jest możliwości wprowadzenia oraz przetwarzania danych osoby, która nie dokonała stosownych formalności związanych z rejestracją użytkowanych odbiorników. Powyższe wynika z uregulowań jakie obowiązywały pod rządami kolejnych ustaw, przez cały czas realizacji obowiązku poboru opłat i taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Wierzyciel wskazał, że zobowiązany został zarejestrowany w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. i posiada status abonenta zobowiązanego do uiszczania opłat abonamentowych.

Wierzyciel ustalił, że skarżącemu B. E. wydano książeczki radiofoniczne, które służyły do dokonywania wpłat za abonament radiofoniczny/telewizyjny i równocześnie stanowiły dowód zarejestrowania odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego. Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego, po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r, w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342) uprawnione było nadanie zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...]. Przesyłka z zawiadomieniem o nadaniu ww. numeru została wysłana pismem z dnia 11 lipca 2008 r. Po tej dacie na należności z tytułu opłat abonamentowych były uiszczane przelewami na rachunek bankowy przypisany do abonenta, oraz wpłatami w placówce pocztowej. Wierzyciel wskazał, że jedynie podjęcie w stosownym czasie przez abonenta właściwych i wymaganych przepisami prawa działań, związanych np. z wyrejestrowaniem odbiorników mogłoby prowadzić do stwierdzenia nieistnienia obowiązku. Zaznaczono, że abonenci w przekazanych im dokumentach pouczani byli o obowiązku zgłaszania okoliczności mających wpływ na obowiązek uiszczania opłat (zmiana adresu zamieszkania, zaprzestanie używania odbiornika). Wierzyciel odniósł się tym samym do podnoszonych przez zobowiązanego okoliczności dotyczących zarejestrowania odbiornika, zmiany miejsca zamieszkania, stanu zdrowia. Wierzyciel powołując się na przepisy u.o.a. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych wywiódł, że zgłaszane przez skarżącego okoliczności pozostają bez wpływu na powstanie obowiązku. Odnosząc się do kwestii braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia Wierzyciel wskazał, że z dokumentu potwierdzenia odbioru wynika, iż zostało ono odebrane przez B. E. w dniu 20 października 2020 r. Dodatkowo wskazał, że należności z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2012 r. do listopada 2017 r. została uregulowana przez zobowiązanego przelewem bankowym, po tym jak wystosowano do niego upomnienie.

Pismem z 17 października 2023 r. zobowiązany wniósł skargę na postanowienie wierzyciela z 18 września 2023 r. zarzucając, że jest ono obarczone błędem co do stanu faktycznego zawartych w nim stwierdzeń i załączonych dowodów. Zdaniem Skarżącego podjęte czynności egzekucyjne stanowią nadużycie i naruszenie prawa i są sprzeczne z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. Strona skarżąca zaznaczyła, że zobowiązany nie posiadał odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego, nie rejestrował odbiorników i nie dokonywał opłat abonamentowych. Zakwestionowano powołane przez wierzyciela dowody jako nieprawdziwe i zmanipulowane. Skarżący podniósł, że: na żadnym z dowodów nie ma i nie może być podpisu zobowiązanego; na wydruku z bazy danych potwierdzających rzekome zarejestrowanie nie ma danych dotyczących daty urodzenia i miejsca pracy; brak jest podpisu odbiorcy nowych książeczek; wykazana wpłata w placówce pocztowej powinna zawierać podpis osoby wpłacającej czego Wierzyciel nie chce ujawnić; podpis na potwierdzeniu odbioru upomnienia nie należy do Zobowiązanego; wydruk z bazy danych o wpłatach stanowi dowód "bezprawnej kradzieży przez urzędy egzekucyjne". Wskazano, że na zobowiązanego został przeniesiony obowiązek uiszczania opłat abonamentowych ciążący pierwotnie na jego matce K. E., która zmarła w 2009 r.

W odpowiedzi na skargę udzielonej pismem z 15 listopada Dyrektor COF podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi i zasadzenie kosztów postępowania od Skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna i z tego powodu została oddalona.

Kontroli sądowej poddano postanowienie wydane w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Orzeczenie to mieści się w kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – zwana dalej "p.p.s.a."), na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Stosownie do art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarówno przed jak i po nowelizacji ustawy egzekucyjnej wprowadzonej ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej uregulowany w art. 33 – art. 35 u.p.e.a. stanowi podstawowym środek zaskarżenia służący obronie praw i interesu zobowiązanego w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Przy rozpoznaniu zarzutu badaniu podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18, Lex nr 2555362, dostępne również w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W swej istocie zarzut zmierza do udaremnienia prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec zobowiązanego. Skuteczne zgłoszenie zarzutu przez zobowiązanego może otworzyć spór, co do zasadności prowadzenia egzekucji również w aspekcie materialnym (istnienia i wymagalność obowiązku).

W rozpoznawanej sprawie zobowiązany zgłosił zarzut oparty o podstawy wymienione w art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a.

Podstawa zarzutu określona w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. występuje wówczas, gdy w dacie wszczęcia postępowania obowiązek nie istniał. Należy przez to rozumieć sytuację, w której wbrew tytułowi wykonawczemu, brak było spoczywającego na zobowiązanym obowiązku o określonej w tytule treści.

W pierwszej kolejności należy ustalić zatem, czy powołane przez organ dowody i okoliczności pozwalają na przyjęcie, że zobowiązany dokonał rejestracji odbiorników RTV i jest abonentem w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy abonamentowej.

Z akt sprawy wynika, że skarżący dokonał rejestracji odbiorników RTV, w wyniku której wydano książeczki radiofoniczna nr [...], a następnie [...], [...], które służyły do dokonywania opłat abonamentowych. Powyższe okoliczności potwierdzają "Wydruki z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A." (w aktach administracyjnych zał. 1 i 2).

Następnie do Zobowiązanego wystosowane zostało zawiadomienie z 11 lipca 2008 r. o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych ze wskazaniem indywidualnego nr rachunku bankowego do wpłat. Dokonano wpłat na pokrycie należności abonamentowych 15 października 2008 r., 14 stycznia 2009 r. (wydruk z bazy danych o abonentach – w aktach administracyjnych zał. 7). W drodze przelewu uiszczono na indywidualny rachunek bankowy abonenta 12 grudnia 2017 r. kwotę 1469,10 zł oraz 420,20 zł w dniu 17 czerwca 2019 r. (pismo Banku P. S.A. – w aktach administracyjnych zał. 14).

Sąd stwierdził, że przedstawione przez organ dokumenty pozwalają na uznanie, że rejestracja odbiorników RTV na nazwisko skarżącego miała miejsce. Z dokumentacji wynika, że do wydania książeczki na imię i nazwisko zobowiązanego doszło 14 stycznia 1998 r., a zatem przed wskazywaną w skardze okolicznością jaką była śmierć K. E. - matki Zobowiązanego. Dokonywanie wpłat świadczy o tym, że doszło do wydania książeczek abonamentowych, a to z kolei musiało być poprzedzone rejestracją abonenta. Skoro bowiem dokonywano wpłat, to wpłacający musiał dysponować książeczkami, a przyjmujący wpłaty organ miał "otwarty" obowiązek uprawniający do przyjmowania wpłat. W dalszej kolejności dostrzeżenia wymaga, że wpłacającemu znany był indywidualny nr rachunku bankowego abonenta. Istotne jest, że wpłaty dokonywane były dobrowolnie w imieniu i na rzecz zobowiązanego. Świadczy to o świadomości istnienia obowiązku uregulowania opłat abonamentowych spoczywających na Zobowiązanym. Nie może zmienić tego stanowiska twierdzenie o braku w systemie informatycznym organu dotyczących daty urodzenia zobowiązanego oraz miejsca zamieszkania. Niezależnie od twierdzeń skarżącego, organ wyjaśnił, że dane tam ujawnione pochodzą z oświadczeń złożonych przez abonentów. Rejestracja odbiornika na Zobowiązanego znajduje potwierdzenie w złożonych wydrukach z baz danych oraz w fakcie dobrowolnego uiszczania należności abonamentowych, co początkowo miało miejsce regularnie, a następnie na skutek podejmowanych przez wierzyciela działań upominawczych. W tym stanie sprawy nie było możliwe uwzględnienie zarzutu skarżącego, że nigdy nie był abonentem i nie posiadał odbiorników RTV.

Skarżący zarzucił organowi fałszowanie systemu informatycznego, jednak nie poparł tego zarzutu jakimikolwiek dowodami. Kwestia ustalenia, czy w istocie doszło do jakiegokolwiek fałszowania należy do organów ścigania, zatem samo twierdzenie skarżącego nie może odnieść skutku w badanej sprawie.

Wobec powyższego wyjaśnić należy, że o charakterze opłaty abonamentowej jednoznacznie przesądził Trybunał Konstytucyjnego w swoich wyrokach, w szczególności w wyroku wydanym dnia 9 września 2004 r. w sprawie K 2/03 i z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie K 24/08 stwierdzając że abonament to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zdań państwa. Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji, przez swój celowy charakter, nie stanowiący dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym." Skutkiem traktowania abonamentu jako daniny publicznej, jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, są rygory w zakresie jego wprowadzenia (wyłącznie ustawą), a także obowiązek jawnego i kontrolowanego publicznie wykorzystywania płynących z niego dochodów. Ustawą regulującą w sposób kompleksowy zasady pobierania opłat abonamentowych jest ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Cechą charakterystyczną dla opłaty abonamentowej jest również to, że obowiązek jej zapłaty wynika z mocy prawa, ex lege, bowiem art. 2 ustawy abonamentowej nakłada obowiązek uiszczania abonamentu, który powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika a jej wysokość również jest ustalona w ustawie abonamentowej i w rozporządzeniach Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wydawanych corocznie, które aktualizują jej wysokości na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 3 ustawy abonamentowej i tym samym wynika wprost z przepisów prawa. Zarejestrowany abonent ma więc obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej w drodze samoobliczenia, a gdy wyliczenia tego dokonuje podmiot, któremu powierzone obowiązki związane z pobieraniem opłaty abonamentowej, to czyni to wyłącznie w trybie pozaprocesowym w drodze wyłącznie czynności materialno-technicznej, czy to polegającej na wyliczeniu wysokości nieuiszczonej opłaty. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. o sygn. K 24/08, uiszczanie opłat abonamentowych dokonywane jest w drodze samoobliczenia przez abonenta, zatem przerzucanie obowiązku w tym zakresie na wierzyciela jest bezpodstawne. Poczta Polska S.A. jest zobowiązana wyłącznie, na mocy przepisu art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej, do kontroli wykonywania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.

Zrodziło to więc obowiązek skarżącej do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., II GSK 3012/17, Lex nr 2479090).

Zważywszy na złożone zarzuty wyjaśnić należy, że opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane na podstawie art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały kwestię opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca uregulował w niej zarówno obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych jak i posiadanie odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone. Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ww. ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a także w okresie obowiązywania wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, (wynika to także z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Zatem zgodzić się należy z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania odbiornika RTV, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał.

Wskazać należy także na jeszcze jeden aspekt. Mianowicie przepisy dotyczące trybu rejestracji odbiorników RTV wskazują na obowiązek informowania właściwej jednostki o zaprzestania użytkowania odbiornika RTV (wyrejestrowania), a także na obowiązek zawiadomienia operatora o zmianie adresu zamieszkania. Wynika to odpowiednio z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), zgodnie z którym użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników (akt ten obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.). W okresie wcześniejszym obowiązek ten wynikał z:

– § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) – akt obowiązywał w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.;

– § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 141, poz. 1190) – akt ten obowiązywał od 29 lipca 2005 r. do 12 grudnia 2007 r.;

– § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) – akt obowiązywał od 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r.

Skarżący nie zgłaszał organowi zaprzestania korzystania z odbiorników.

Zagadnienie nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Z zacytowanego przepisu wynika, że Poczta Polska S.A. była zobligowana do tego, aby wszystkim zarejestrowanym w dniu wejścia w życie wspomnianego aktu wykonawczego nadać indywidulany numer identyfikacyjny, a także zawiadomić ich o tym fakcie. Podkreślić przy tym należy, że przywołany przepis stanowi o "powiadomieniu" użytkowników, a zatem o przesłaniu zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na adres abonenta, pod którym rejestracja nastąpiła. W sytuacji braku zawiadomienia przez użytkownika o zmianie adresu, przesłanie powiadomienia na adres wskazany przy rejestracji czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia. Nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie było tożsame z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ale stanowiło wyłącznie element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie zastąpiono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem.

Z akt administracyjnych wynika, że organ prawidłowo przesłał ww. zawiadomienie na adres, który skarżącą zgłosiła organowi przy rejestracji (w aktach administracyjnych zał. 1 i 22). Należy przy tym przyznać rację organowi, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników w określonym miejscu, lecz przez konkretnego abonenta.

Skarżący zakwestionował to, że podpis na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej upomnienie nie należy do Zobowiązanego. W aktach administracyjnych zalega wydruk potwierdzenia doręczenia przesyłki rejestrowej o nr nadania [...] (akta administracyjne zał. 9). Widnieje na nim w miejscu przeznaczonym na podpis odbiorcy: "B. E. 20.10.2020 r.". Powyższe wskazuje, że to Zobowiązany odebrał przesyłkę i poświadczył to własnoręcznym podpisem.

Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2023 r. sygn. akt II GSK 1712/21). Domniemanie to może być obalone, jednakże podejmując próbę jego dokonania, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi – co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące. Nie wystarczy samo twierdzenie strony w tym zakresie.

Materiał sprawy nie dostarcza dowodu pozwalającego na podważenie prawdziwości oraz poprawności dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej upomnienie. Dowodu takiego nie zaoferował również Skarżący. W skardze zaprzeczono aby podpis na potwierdzeniu odbioru został złożony przez Zobowiązanego. Nie wskazano jednak, kto miałby podpisać imieniem i nazwiskiem Zobowiązanego. Dodać trzeba, że ten kto, w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używa popełnia przestępstwo opisane w art. 270 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 17 ze zm.). Przestępstwo to, może polegać na podrobieniu samego podpisu (M. Mozgawa [w:] M. Budyn-Kulik, P. Kozłowska-Kalisz, M. Kulik, M. Mozgawa, Kodeks karny. Komentarz, wyd. VII, Warszawa 2015, art. 270.). W aktach sprawy brak jest dowodu pozwalającego przyjąć, że doszło do sfałszowania podpisu Zobowiązanego na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru.

Brak jest w tych okolicznościach podstaw do zaprzeczenia prawdziwości ustaleń wierzyciela, co do faktu doręczenia Skarżącemu upomnienia, co było wymagane na mocy art. 15 § 1 u.p.e.a. Słusznie zatem wierzyciel oddalił zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji w części w jakiej dotyczył braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia.

Wierzyciel korzystając z posiadanych zasobów wyjaśnił istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie okoliczności faktyczne. Nie można organowi skutecznie zarzucić naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zamieszczono obszerne i wyczerpujące wyjaśnienia odnośnie okoliczności faktycznych i prawnych mających znaczenie dla sprawy. Organ odniósł się do zastrzeżeń formułowanych przez Skarżącego.

Wierzyciel rozpoznając sprawę w pierwszej instancji zamieścił w postanowieniu z 11 sierpnia 2023 r. ogólne wyjaśnienia odnośnie podstaw prawnych powstawania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych ujętych w tytule wykonawczym. Równocześnie w odrębnym piśmie z 18 sierpnia 2023 r. przesłanym do Zobowiązanego zamieścił obszerne zindywidualizowane wyjaśnienia, co do dotyczących bezpośrednio Skarżącego okoliczności, z których wywodził o istnieniu obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej. Braki postanowienia pierwszoinstancyjnego zostały usunięte przy okazji rozpoznania zażalenia. W postanowieniu z 18 września 2023 r. Wierzyciel uzupełnił rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie w zakresie dotyczącym zarzutu opartego o podstawę nieistnienia obowiązku.

Skarżący może wystąpić o wyrejestrowanie odbiornika RTV i w ten sposób doprowadzić do wygaszenia obowiązku na przyszłość, ewentualnie zwrócić się o udzielenie ulgi w spłacie do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu dotyczącego zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, stwierdzić należy, że przepisy ustawy p.p.s.a. nie dają podstaw do uwzględnienia tego żądania. Zgodnie bowiem z art. 200 tej ustawy w razie uwzględnienia skargi zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu; brak natomiast podstawy prawnej do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu w przypadku oddalenia skargi.