Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 230/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz – Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia 14 listopada 2023 r. nr [...]; 2. zwraca skarżącej J. P. uiszczony wpis w kwocie 100 (sto) złotych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania J. P. od decyzji Burmistrza W. z dnia 14 listopada 2023 r. nr [...] (dalej: Burmistrz, organ I instancji), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dale: k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: ustawa), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że dnia 7 września 2023 r. J. P. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki sprawowanej nad niepełnosprawną matką A. B..

Decyzją z dnia 14 listopada 2023 r. Burmistrz odmówił przyznania wnioskującej żądanego świadczenia z powodu niespełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 1b. ustawy, ponieważ niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 25 roku życia.

Od powyższej decyzji odwołała się J. P., nie zgadzając się z jej treścią. W uzasadnieniu odwołania podniosła zarzut naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy.

W ocenie SKO odwołanie nie mogło być uwzględnione.

Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ustęp 1a stwierdza, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Natomiast ust. 1b mówi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W art. 17 ust. 5 w pkt. 1-6 ustawodawca określił sytuacje, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno- rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) (uchylony);

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 04 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że A. B. - matka wnioskującej, orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. została na stałe uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na dzień 25.08.2021 r.

Przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdza, że odwołująca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką. Fakt sprawowania opieki nie był kwestionowany przez organ I instancji.

W ocenie organu I instancji sprawująca opiekę nad matką nie może być uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ znaczny stopień niepełnosprawności, wymagającej opieki, powstał po ukończeniu 25 roku życia. W związku z tym zdaniem organu nie jest spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b. ustawy zgodnie, z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

SKO nie podzieliło rozstrzygnięcia organu I instancji w tej materii.

Odnosząc się do wskazywanej przez organ I instancji niespełnionej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy wskazało, że przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. wydanym w sprawie o sygnaturze K 38/13 - w zakresie jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności - został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Trybunału zróżnicowanie uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od powstania niepełnosprawności najpóźniej przed ukończeniem 25 roku życia jest niezgodne z Konstytucją RP, dlatego art. 17 ust. 1b ustawy nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści po wejściu w życie omawianego orzeczenia. Wobec tego podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może być przepis art. 17 ust. 1b ustawy.

W tym stanie rzeczy, SKO uznało, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji błędnie zastosował art. 17 ust. 1b. ustawy bez uwzględnienia faktu, że doszło do zmiany stanu prawnego wskutek wejścia w życie przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego eliminującego z porządku prawnego niekonstytucyjny fragment tego przepisu. Kolegium stwierdziło, że podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może być przepis art. 17 ust. 1b ustawy. Oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy więc dokonywać z pominięciem kryterium wiekowego określonego w art. 17 ust. 1b. ustawy.

Organ II instancji wskazał natomiast, iż J. P. nie może być uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego bowiem, z okoliczności sprawy nie wynika, aby istniał związek przyczynowy z art. 17 ust. 1 ustawy.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem lub niepełnosprawną osobą dorosłą. Jest to świadczenie opiekuńcze, którego zasadniczym celem jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez osobę rezygnującą z zatrudnienia lub niepodejmującą zatrudnienia w celu zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Zdaniem SKO decyzję odmowną uzasadnia brak spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy, ponieważ zebrane w sprawie dowody pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawczyni nie jest osobą, która w myśl tego przepisu nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Pomimo tego, że z materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że matka wnioskodawczyni jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, nie sposób jednak przyjąć, aby wnioskodawczyni z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką rzeczywiście zrezygnowała lub nie podejmowała zatrudnienia. Wnioskodawczyni ostatni raz zatrudniona była w 2017 r. natomiast niepełnosprawność matki orzeczono w roku 2021 r. W latach 2017 - 2019 otrzymała ona prawo do renty inwalidzkiej, praktycznie więc od 2017 roku nie pozostawała w zatrudnieniu, a więc również w czasie, kiedy jej matka była osoba pełnosprawną. Starania odwołującej się o "wydłużenie" okresu pobierania renty świadczą jednoznacznie o tym, iż niepodejmowanie przez wnioskującą zatrudnienia nie wynikało z konieczności sprawowania opieki nad matką. Natomiast samo zarejestrowanie się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, w żaden sposób nie przesądza o tym, iż strona czyniła jakiekolwiek starania w kierunku podjęcia zatrudnienia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje pełna zgodność co do tego, że przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", o której mowa w art. 17 ust. 1ustawy, winna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas opiekunowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie zatrudnienia. Niepodejmowanie zatrudnienia powinno więc wynikać z konieczności sprawowania opieki, a sprawowanie tej opieki, powinno to zatrudnienie niejako uniemożliwiać.

SKO wskazało - nie kwestionując złego stanu zdrowia matki strony i konieczności wsparcia jej przez córkę - że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem SKO, w sprawie będącej przedmiotem postępowania, wystąpiła przesłanka z art. 17 ust. 1 ustawy tj. brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Skargę na powyższą decyzję SKO wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. P..

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnej interpretacji art. 17 ust. 1 ustawy. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że zawsze chciała być aktywna zawodowo, podejmowała w tym celu edukacje i zdobywała liczne umiejętności w trakcie swojego doświadczenia zawodowego. Nie planowała opiekować się mamą, bo była ona zawsze aktywna i samodzielna, niestety liczne schorzenia przyczyniły się do jej braku samodzielności.

W 2017 r. pracowała na umowę na zastępstwo, następnie była na zasiłku dla bezrobotnych. W sierpniu 2017 r. przewróciła się i złamała rękę. Mimo jej złamania ręki i skomplikowanego złamania nogi przez jej mamę cały czas opiekowała się nią i nadal się opiekuje. Następnie miała swoje świadczenie rentowe okresowe z ZUS od 01.10.2017 r. do 30.11.2019 r. Ubiegała się o świadczenie rentowe, bo jej sytuacja była ciężka finansowo i była rozgoryczona odmową przyznania renty. W 2020 r. sprawa trafiła do Sądu Pracy w P.. Był to czas pandemii. Na wszystko trzeba było długo czekać, na wyznaczenie komisji lekarskich i na opinie biegłych sądowych. Komisji miała kilka. Ostateczną decyzję odmowną i wyrok w swojej sprawie otrzymała pismem z dnia 16.10.2023 r. W tym czasie nie miała żadnych świadczeń. Jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy Filia w W. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W momencie gdy Urząd Pracy przedstawi jej ofertę pracy, będzie musiała ją odrzucić, ponieważ nie może zostawić mamy bez opieki. W jej rozumieniu rezygnacja z oferty pracy jest jednoznaczna z rezygnacją z zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z wnioskiem strony skarżącej na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosowanie do art. 120 p.p.s.a.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Kolegium, jak również decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, stanowiły przepisy ustawy. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zacytowany przepis wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznanie osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, jeżeli nie podejmują pracy lub z niej rezygnują w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na gruncie niniejszej sprawy bezspornym jest to, że Skarżąca jest osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż spoczywa na niej obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w przepisach prawnorodzinnych. Bezspornym jest również, że sprawuje opiekę nad matką, który posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że w toku postępowania SKO, badając negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia określoną w art. art. 17 ust. 1b ustawy - powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 - prawidłowo stwierdziło, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez znaczenia pozostaje data powstania niepełnosprawności. Przepis uznany za niezgodny z ustawą zasadniczą nie może stanowić podstawy wydania decyzji odmownej. Oznacza to, że w niniejszej sprawie na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, nie można było odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tej przyczyny, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem przez nią 18 roku życia.

Uwzględniając treść uzasadnienia decyzji organu odwoławczego istota sporu dotyczy zatem zasadności odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną matką, z tej przyczyny, że nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaniem przez nią opieki. Organ odwoławczy stwierdził przy tym, że nie neguje faktu świadczenia przez skarżącą opieki nad matką, jednakże nie wiąże się ona z niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Oceniając zasadność zaskarżonych decyzji w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że A. B., została zakwalifikowana do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności przez kompetentny do tego organ posiadający profesjonalną wiedzę z zakresu medycyny. Na mocy rozstrzygnięcia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 17 września 2021 r. została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7 orzeczenia). Ma to tyle istotne znaczenie, że orzeczenie o stanie zdrowia osoby wymagającej opieki nie podlega weryfikacji przez organ administracji publicznej. Jest to bowiem orzeczenie wydane w odrębnej procedurze, jednakże i w niej przewiduje się zasadę trwałości takich orzeczeń. To z kolei powinno prowadzić do wniosku, że A. B. jest istotnie osobą wymagającą pomocy, aby samodzielnie egzystować w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że A. B. potrzebuje pomocy w codziennym życiu. Tę pomoc świadczy skarżąca. Wywiad środowiskowy dowiódł tego, że skarżąca opiekuje się matką zapewniając jej realizację potrzeb życiowych. Sąd wskazuje zatem, iż skarżąca nie może podjąć pracy z uwagi na sprawowana opiekę. Nie uwzględniły tego orzekające w sprawie organy. Cała argumentacja SKO skoncentrowała się na tym, że nie nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż skarżąca w ostatnim okresie nie pracowała. Zwrócić należy jednak uwagę, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. wyróżnia alternatywę – rezygnacja lub intencjonalne niepodejmowanie zatrudnienia. Sąd w składzie orzekającym wskazuje, że zakres pomocy, jaką świadczy skarżąca względem matki nie pozwala jej na podjęcie zatrudnienia.

Zasadny jest zatem wniosek, że skarżąca świadczy opiekę stałą, ponieważ tylko ona wykonuje wszystkie czynności opiekuńcze i sprawuje opiekę długotrwałą, ponieważ jest ona rozciągnięta w czasie (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 12 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 33/22 - CBOSA). Warto wskazać w tym miejscu, że znaczny stopień niepełnosprawności wskazuje na bardzo złą kondycję zdrowia osoby schorowanej. Nawet lepsze samopoczucie i kondycja osoby niepełnosprawnej w dniu wizyty pracownika socjalnego nie świadczyłyby i nie mogłyby stanowić podstawy do oceny tego, że opieka nad osobą niepełnosprawną nie odpowiada zaleceniom wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności. Choroby czynią bowiem sytuację osoby wymagającej opieki nieprzewidywalną.

Odnosząc się do podnoszonej w decyzji kwestii braku zatrudnienia w okresie poprzedzającym złożenie wniosku, podkreślić należy, że wymóg rezygnacji z rzeczywistej bądź potencjalnej możliwości zarobkowania w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie został przez ustawodawcę powiązany z żadnym zakresem – czy to etatowym, czasowym, godzinowym, czy też zadaniowym – jak również jest niezależny nie tylko od wysokości uzyskiwanych dochodów, ale również od tego, czy takie dochody w ogóle są uzyskiwane. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia są powoływane przez organ argumenty odwołujące się do wcześniejszego ustania aktywności zawodowej skarżącej. Przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, a organ pomocowy nie może w okolicznościach niniejszej sprawy z faktu pozostawania przez skarżącą w zatrudnieniu jedynie do 2017 r. wyciągać tak daleko idących wniosków, by stwierdzić niespełnienie ustawowej przesłanki niepodejmowania zatrudnienia. Także kwestia pobierania w przeszłości świadczenia rentowego i następnie ubiegania się o jego przedłużenia nie może prowadzić do wniosku o niespełnieniu przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2024 r. w sprawie I OSK 426/23 (CBOSA): "Aktualnie w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że prawidłowa wykładnia ww. przepisu przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Źródłem zaś takiego uprawnienia strony jest właśnie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odczytywany z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej (gdyż zawarta w art. 27 ust. 5 u.ś.r. regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną dotyczy tylko zbiegu uprawnień do rożnych świadczeń rodzinnych). Wyboru świadczenia wnioskodawca może zaś dokonać przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: u.e.r.f.u.s.). Zawieszenie prawa do renty, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s., skutkować będzie natomiast wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Choć bowiem renta jest prawem niezbywalnym, to jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty, wynikająca z ww. przepisu musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego." Tym bardziej zatem o negatywnej przesłance nie sposób mówić w sytuacji bezskutecznego ubiegania się o przywrócenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności skargi. Skoro A. B., zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności, jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, to nie można w tym kontekście uznać, że jej córka, ową opiekę w pełnym wymiarze sprawująca może podjąć pracę. SKO , a przed nim Burmistrz dopuścili się naruszenia prawa materialnego w ten sposób, że uznali, iż nie zachodzi związek przyczynowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, by związek taki można było zakwestionować.

W tym stanie rzeczy, z powodów opisanych wyżej, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. O zwrocie wpisu (pkt 2 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 225 p.p.s.a., mając na uwadze, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca uiściła wpis w kwocie 100 zł. Tymczasem w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji zastosuje się do wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu, mając w szczególności na uwadze stanowisko Sądu, że matka skarżącej, legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymaga opieki, którą to opiekę sprawuje skarżąca, co stoi na przeszkodzie podjęciu przez nią zatrudnienia. Dodatkowo podkreślić należy, że o możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądzi spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 i art. 17 ust 1b ustawy na dzień złożenia wniosku stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy, ponieważ wniosek został złożony do dnia 31.12.2023 r. Jeżeli rozpatrujący ponownie sprawę organ I instancji dojdzie do przekonania, że skarżąca spełniła przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dzień złożenia wniosku będzie to oznaczało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31.12.2023 r. W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych w oparciu o art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.).